Library / Religion / M�ximas Morales en Ilocano y Castellano
provided by University of Michigan.
[Transcriber's note: Tilde g in old Ilocano which is no longer used is
marked as ~g.]
[Pakaammo: Tey 'tilde g' nga nausar iti nagkauna nga ilokano ket
na-i-ulog a kas ~g.]
M�XIMAS
MORALES
EN ILOCANO Y CASTELLANO
PARA USO DE LOS NI�OS
COMPUESTAS
POR UN P�RROCO ILOCANO
Y AUMENTADAS
CON LAS OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS
SACADAS DEL CAMINO RECTO
DEL EXCMO. SR. CLARET
CON LAS LICENCIAS NECESARIAS.
MANILA
IMPRENTA DEL COLEGIO DE STO. TOM�S
1903.
ULIDAN.
1. Ti nan~gioaras sadi Lan~git cadaguiti bituen
inaramidna ti dag� � paypayatem.
2. Ti cababassitan � sabong quitaem,
quet ti pannacabalin ti Dios siddaaoem.
3. Ti Dios tenglennat pigsa ti taao
iti bacud la � darat � nalag-an.
4. Iti Dios aoan ti macasarqued,
quet iti matana aoan nalimed.
5. Ayatem ti Dios quen padam � tao:
daytoy ti linteg ti cristiano.
6. Iti di mamastrec iti napanglao
iti ruan~gan ti Lan~git di maoanitan.
7. Surutem ti nalinteg � dalan,
ta maalamtot dayao quen gungunam.
8. No iti peggadmo dica adayoan
banbannogmontot aga-anay.
9. Aoan urayem cadaguiti annacmo
no di iti impalac ammot iti dacquelmo.
10. No adda sicatem � aramiden,
iti pay tungpalnat quitaem.
11. Iti conciencia agtitipon
ti sacsi, Fiscal quen Ocom.
M�XIMAS.
1. Quien pobl� el Cielo de estrellas
Hizo la tierra que huellas.
2. La flor m�s peque�a mira,
Y el poder de Dios admira.
3. Dios al bravo mar enfrena
Con muro de leve arena.
4. No hay nada que � Dios resista,
Ni que se esconda � su vista.
5. Ama � Dios y ama � tu hermano:
Esta es la ley del cristiano.
6. Quien cierra al pobre la puerta
La del Cielo no halla abierta.
7. Sigue el camino derecho;
Ganar�s honra y provecho.
8. Si del riesgo no te alejas,
En vano luego te quejas.
9. De tus hijos s�lo esperes
Lo que con tu padre hicieres.
10. Antes que una cosa emprendas
Importa que al fin atiendas.
11. La conciencia es � la vez
Testigo, Fiscal y Juez.
1. Ti agmulat maysa n~ga imbag it�
sadi Lan~git san~gagasuttot apitenna.
2. Iti apal icuycuyogna
ti manotooc quen dusana.
3. Iti naimbag aramiden,
quet no asin pan~gipaayam dica quitaem.
4. Iti maysa � salioa o� � sao
pasaray iluudnatayo.
5. No maquitam � agannaraar ti Init
daydayaoem ti Dios � man~gipaaoit.
6. Iti la com� di mamacaoan
ti siaammo � di mailaoan.
7. No iti aramid ti sab�lit ocomen
iti met aramidmot tontonem.
8. Iti sirib � di cuyuguen ti virtud
cas caoayan � lo�ng, quet naruc�p.
9. Iti mangyadayot iti quinasadut,
tipdenna � sumbrec ti quinaduldug.
10. Ti Dios aclun�nna � caasian
ti manubbut iti nacayaoan.
11. Virtud � tumulad iti vicio
cas cuarta quen pirac � falso.
12. Ti Dios in~gatonat napacumbab�,
quet iti napusong toccolenna.
13. Cadaguiti dadduma silulucnengcayo,
quet castadanto met cadacayo.
14. Dica umsien ti patigmaan
daguiti masirib quen lal-lacay.
15. Iti Dios man~ginanamaca,
ta padapadatay � sacupenna.
1. Quien un bien siembra en el suelo
Ciento recoje en el cielo.
2. La envidia lleva consigo
Su torcedor y castigo.
3. Siempre que puedas, haz bien;
Y no repares � quien.
4. Una imprudente palabra
Nuestra ruina � veces labra.
5. Al mirar la luz del dia,
Bendice � Dios que la envia.
6. S�lo inexorable sea
El que sin culpa se crea.
7. Al juzgar un hecho ajeno,
Mete la mano en tu seno.
8. Sin virtud la ciencia humana
Es ca�a fr�gil y vana.
9. Quien la ociosidad destierra,
Al vicio la entrada cierra.
10. Dios se muestra compasivo
Con quien redime al cautivo.
11. Virtud que el vicio remeda,
Es como falsa moneda.
12. Dios al humilde levanta,
Y al orgulloso quebranta.
13. Sed indulgentes con otros,
Y lo ser�n con vosotros.
14. No desprecieis los consejos
De los sabios y los viejos.
15. Poned en Dios la esperanza,
Que � todos su diestra alcanza.
1. Maquitam ti virtud � mairurumen;
n~gem adda sabali � biag � urayen.
2. Iti salaoasao, quen salioaoa
iti palimedmo dicanto ibag�.
3. Iti tao � iti ulbud iruamna
isu met lat agaramid d�norna.
4. Iti pudno pasaray napait;
n~gem iti daques � liclicanna, nasaquit.
5. Iti mamaspasiroc aguindadayao quenca,
iti gongonana quen pagdacsam ti sigpenna.
6. No iti buls�c, buls�c met lat man~gidalan
agpadadanto � maitebbang.
7. Iti agtaguicuat saanna � cucua,
dina urayen natalna � turugna.
8. Iti parpardaya quen ulbud
gutugutendat pungtut ti Dios.
9. No addacat iti uneg ti simbaan
patuladam iti naimbag amin ti car�nam.
10. Macadadael ti daques � pagayam
cas iti samusam � root iti catrigoan.
11. Ti agtaraquen tumatayab iti umucna
dinanto bay-an iti aoan mabalbalinna.
12. Dicanto ipabpabareng ti agsapata
iti nagan ti Dios � nan~gina.
13. Iti di manengn~gel iti pungtutna
icuyugnat iti basol ti tuucna.
14. No calicagumam ti tacneng ti cararua
daguiti gartemmo pagtalnaem ida.
15. Na adda naquemmo, quet naparbengca
dica masapul adu � cucua.
1. Veis la virtud abatida,
Mas tambien hay otra vida.
2. A hombre hablador � indiscreto
No confies tu secreto.
3. Quien se acostumbra al enga�o,
El mismo labra su da�o.
4. La verdad amargar suele;
Mas el mal que evita, duele.
5. Quien te adula y lisonjea,
Su bien y tu mal desea.
6. Si un ciego lleva � otro ciego
En el abismo dan luego.
7. Quien su bien usurpa al due�o,
No espere tranquilo sue�o.
8. La calumnia y la mentira
De Dios provocan la ira.
9. Cuando est�s dentro del templo,
A todos da buen ejemplo.
10. Mal amigo tanto da�a
Como � la mies la ziza�a.
11. Quien cuida al ave en el nido
No abandona al desvalido.
12. Nunca en vano jure el hombre
De Dios por el Santo nombre.
13. Quien su c�lera no enfrena,
Lleva en la culpa la pena.
14. Si anhelas la paz del alma,
Ten tus pasiones en calma.
15. Si juicio y templanza tienes,
No has menester muchos bienes.
1. Pacanem t� mabisin.
quet iti Dios itdennanto met ti canem.
2. Painomem ti mau�o,
quet iti Dios lac-amemtot gungunam.
3. Iti mamasangbay iti gangannaet
masurutnat dalan ti Lan~git.
4. Itdem ti tulong quen saranay
iti masaquit quen lacay.
5. Dica macatumpong maysa � naagaoa
n~ga agtalna, quet mapnec iti cucua.
6. Ti di agsursuro no ubingpay,
napaitto lac-amenna no lumacay.
7. Dicanto laeng lalasien
uray iti ibilangmo � nanengneng.
8. Iti linteg, uray no nain~get,
pagayam � napaypayso, quet napateg.
9. Iti virtud gameng � maysa
n~ga abaquennat balitoc ti pautna.
10. Panan~go�t nalint�g quen masirib
ti mamacaoan iti ulpit.
11. Ayat�m ti Ilim quen Arim,
quet iti linteg annugutem.
12. Dicanto maturug no di umon�
n~ga icacaasim ti naganac quenca.
13. Da~guiti caicariam dica papaaduen,
quet iti nababbaba dica met irurumen.
14. Iti daoat ti napanglao dicanto pa�yen,
ta anac ti Dios, quet cabsatmo met laeng.
15. Pagraemam daguiti agturaymo,
ta pannacabagui ti Dios Apo.
1. Da de comer al hambriento;
Y Dios te dar� sustento.
2. Templa al sediento la sed;
Y en Dios hallaras merced.
3. Quien alberga peregrino,
Del cielo encuentra el camino.
4. Da apoyo y tiende la mano
Al enfermo y al anciano.
5. No hallar�s un avariento
Que est� tranquilo y contento.
6. Quien no aprende con los a�os,
Sufre amargos desenga�os.
7. Nunca trates con desprecio
Ni aun al que tengas por necio.
8. La razon, aunque severa,
Es amiga verdadera.
9. La virtud es un tesoro,
Mas duradero que el oro.
10. Propio es del justo y del s�bio
El perdonar un agravio.
11. Ama � tu p�tria y tu rey,
Y s� obediente � la ley.
12. Al sue�o nunca te entregues
Sin que por tus padres ruegues.
13. Tus m�ritos nunca abultes,
Ni al que es inferior insultes.
14. No te pida el pobre en vano,
Que es de Dios hijo y tu hermano.
15. Honra y venera � los jueces,
Que de Dios hacen las veces.
1. No iti quinabayang-gudao caumam
iti trabajot naimbag � pamuspusam.
2. No iti dayao ti sabali ranggasam.
dayaomo met lat tulaoam.
3. No cayatmo � pacaoanennaca ti Dios,
iti pammales ranggas dica igalut.
4. No agduaduacat iti surutem, tactaquem;
castat aramid ti addaan naquem.
5. Iti tacneg adadda pay sudina
iti man~gipudnot iti basolna.
6. Dica pagmama�l ti pigsa,
quet daotem iti Dios n~ga aluadannaca.
7. Iti maestro pagraemam,
quet daguiti padasna tandaanam.
8. Napanglao quen bacnang a~gpadpada,
iti saclang ti Dios aoan maiduma.
9. No inca agaramid daques, quitaem,
ta ni patay isut turun~gem.
10. No natudio ti ubing, quet naimbag,
aoan quencuna ti di agayat.
11. Iti ubing � managuimtuud, quet nanengneng,
macauma, quet saan � cancanoen,
12. Iti managuil-lilipat iti rancap.
di casian ti Dios � igasat.
13. Iti sao ti maysa � natiri.
nray pudno, saan � mapati.
14. Dica agsasaot nacas-ang.
ta baguim met lat damcaam.
15. Iti manoto�c maysa n~ga animal.
iti naimbag � aoid di maimatan~gan.
1. Si el �cio te causa t�dio,
El trabajo es buen remedio.
2. El que � otro ofende en su honra,
A s� propio se deshonra.
3. Si de Dios perdon deseas,
Nunca vengativo seas.
4. En caso de duda, abstente:
Eso hace el hombre prudente.
5. La modestia m�s resalta
En quien confiesa su falta.
6. No hagas de tu fuerza alarde,
Y pide � Dios que te guarde.
7. Al maestro reverencia,
Y aprovecha su experiencia.
8. Pobres � ricos, iguales
Son ante Dios los mortales.
9. Si vas � obrar mal, advierte
Que caminas � la muerte.
10. Si es bueno y d�cil el ni�o,
De todos gana el cari�o.
11. El ni�o curioso y necio
Causa fastidio y desprecio.
12. El ingrato � un beneficio
A Dios no hallar� propicio.
13. En boca del mentiroso
Lo cierto se hace dudoso.
14. No uses palabras so�ces;
Que � t� propio te envileces.
15. Quien maltrata � un animal
No muestra buen natural.
1. Iti mamabalao iti pagcuran~gam
ig�ganacat pa~guimbagan.
2. Iti imaig, oenno panagdaldalus
naruay � imbag ti maisagut.
3. Iti apal taot tutu�quenna;
n~gem iti essem pagagtenna.
4. Iti Dios tulun~ganna � sidudungn~go
ti man~gao�s iti lamol�mo.
5. Itdem iti naladin~git ti liolioa,
quet sadi Lan~git lac-amentot casta.
6. Iti mamacuspag mamadacquel quenca
iti aoan � naquemmo catcataoaanna.
7. Iti naimbag �aoid, quen natan-oc � cababalin
daguiti cadacl�n � ruan~gan oanitenda laeng.
8. Iti gasat � ipabuya ti daques,
saan a balan~gat, n~gem pannacalalais.
9. Daguiti basol guraem,
quet iti macabasol isnecmot caasim.
10. Surutem ti nalinteg � panunut,
� ipangronam n~gem iti ubbao � pagarup.
11. Iti macaigal�t iti daques � aoidna,
agbiag � adipen toy, quet matayto � casta.
1. El que tus faltas reprende,
A tu bien futuro atiende.
2. El aseo en la persona,
Muchos bienes proporciona.
3. La envidia al hombre �tormenta,
Mas la emulacion le alienta.
4. Dios con su bondad asiste,
A quien el desnudo viste.
5. Da al afligido consuelo,
Y lo hallar�s en el Cielo.
6. Quien te envanece y te engrie
De tu necedad se rie.
7. Buen porte y nobles modales
Abren puertas principales.
8. La gloria que el malo ostenta,
No es corona, sino afrenta.
9. Los delitos aborrece,
Y al culpable compadece.
10. Sigue � la sana raz�n
Mas que � la vana opinion.
11. Quien un mal h�bito adquiere,
Esclavo de �l vive y muere.
ANNUNGEN DAGUITI NADUMADUMA NGA CASASAAD.
Annun~gen daguiti amaen �ti balay.
1. Taracnen ti asaoa, anac quen cabbalay,
cas rumbeng iti casasaad.
2. Saan � dadaelen iti cucua ti panagsugal
quen panagpasindayag.
3. Bayadan, cas rebengna, ti tangdan daguiti
tagabo quen mangmanggued.
4. Ayoanan iti cababalin daguiti annac quen
adda iti imat�n.
5. Agaoaan � sansanenda ti agdenn~geg iti
pammagbaga daguiti papadi,
quen iti yaaoatda cadaguiti Santos Samentos.
6. Balacadan ida cas mainugot.
7. Dusaen ida no maicari quet saan � maipuon
iti pungtot oenno ranggas.
8. Imatan~gan ida n~ga si ayat.
9. Ic-can ida ti aramidenda.
10. Taripatuen ida cadaguiti saquitda.
11. Patuladan ida ti naimbag.
12. Icammatalec ida ti Dios quet isagutan ida
ti naimbag � manursuro, casta met iti
pangguedan quen paguimbaganda.
13. Salucagan ti panamagaaddayo cadaguiti
annac � lal-laqni quen babba-y casta met cadaguiti
dadduma n~ga �matunan.
14. Di an-annaguten iti tao n~ga ti panagsasaona
macaited ti pacaisungsun~ganda ti
ur-uray quen daques.
OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS.
Obligaciones de las cabezas de familia.
1. Mantener la familla segun su propio estado.
2. No disipar la hacienda en juegos ni en
vanidades.
3. Satisfacer debidamente el salario � los
criados, jornaleros, etc.
4. Vigilar sobre las costumbres de sus hijos
y dependientes.
5. Procurar que frecuenten la palabra de Dios
y los Santos Sacramentos.
6. Corregirlos con prudencia.
7. Castigarlos sin pasion de ira, etc.
8. Tratarlos con benevolencia.
9. Tenerlos ocupados.
10. Asistirlos en sus enfermedades.
11. Edificarlos con el buen ejemplo.
12. Encomendarlos � Dios, y proporcionarles
buenos maestros, amos, etc.
13. Procurar la debida separacion entre hijos
� hijas, personas de diferentes sexo.
14. No admitir persona alguna que pueda con
sus conversaciones, � de cualquier otra
manera, ser motivo de esc�ndalo � la
familia.
Annun~gen daguiti annac quen paiturayan.
1. Quitaen quen ibilang � pannacabagui ni
Apo Dios daguiti am�, in� quen appo.
2. Ayaten ida ti amin � puso.
3. Pag-raeman ida cas pannacaipaayna quet
naimbag laeng ti panaritaan cadacuada
saclangman oenno licudanda.
4. Tungpalen daras iti ibagada.
5. Sidadalos iti naquemda n~ga agservi cadacuada.
6. Badan~gan ida cadaguiti pacasapulanda.
7. Itured daguiti pagcuran~ganda quet di sasaoen.
8. Icacaasi ida quen Apo Dios.
9. Ayoanan daguiti cucua ti balay.
Obligaciones de los hijos y dependientes.
1. Mirar y considerar � los padres y amos
como � representantes de Dios.
2. Amarlos de corazon.
3. Respetarlos debidamente, y hablar bien
de ellos, tanto en su presencia como
estando ausentes.
4. Obedecerles con prontitud.
5. Servirlos con fidelidad.
6. Socorrerlos en sus necesidades.
7. Sufrir sus defectos, callando siempre.
8. Rogar � Dios por ellos.
9. Tener cuidado de las cosas de casa.
Annung t� lalaqui n~ga adda asaoana.
1. Ay-ayatenna ti asaoana n~ga cas iti panagayat
ni Jesucristo ti Iglesia.
2. Dina lalaisen iti asaoana ta isu ti di maisina
n~ga caloubna.
3. Isurona cas nababbaba n~gem iti is�.
4. Ayoananna ta isu ti manaripato quencuana.
5. Isagutna cas maiparbeng.
6. Anusanna n~ga situtured.
7. Taripatuenna ti ayat quen Apo Dios.
8. Isurona n~ga si-alumamay.
9. Dina ung-ungtan quen cabcabilen.
10. Dida agaramid quen agsao iti ur-uray
iti saclang daguiti annacda, nupay ububbingda
ta isut pacaisungsun~ganda iti
daques.
Obligaciones de los maridos.
1. Amar � la mujer como Jesucristo � la
Iglesia.
2. No despreciarla, porque es compa�era
inseparable.
3. Dirigirla como inferior.
4. Tener cuidado de ella, como guarda que
es de su persona.
5. Mantenerla con decencia.
6. Sufrirla con toda paciencia.
7. Asistirla con caridad.
8. Corregirla con benevolencia.
9. No maltratarla con palabras ni obras.
10. No hacer ni decir cosa alguna delante de los
hijos aunque peque�os, que pueda serles
motivo de esc�ndalo.
Annung iti baba-y n~ga adda asaoana.
1. Patguenna unay ti asaoana.
2. Dayaoenna cas pan~gulona.
3. Tungpalenna ti ibagana cas nan~gatn~gato
n~gem iti is�.
4. Taripatuenna n~ga sigaganetguet.
5. Tulon~ganna siraraem.
6. Sungbatanna n~ga si-alumamay.
7. Agulimec no sisipupungtot ti asaoana.
8. Ituredna n~ga si-anos daguiti pagcura-n~ganna.
9. Adayoanna ti nadecquet unay n~ga pannaquiammu-ammo
ti tao.
10. Badan~ganna ti asaoana ti pannacasur-suro
daguiti annacda.
11. Dina dadaelen daguiti alicamen ti balay
quen cucuada.
12. Dayaoenna daguiti catugan~ganna n~ga cas
cadaguiti naganac quencuana.
13. Napacumbaba cadaguiti iipagna.
14. Maquitunos cadaguiti cabbalayda.
Obligaciones de las esposas.
1. Apreciar al marido.
2. Respetarle como � su cabeza.
3. Obedecerle como � superior.
4. Asistirle con toda diligencia.
5. Ayudarle con reverencia.
6. Contestarle con mansedumbre.
7. Callar cuando est� enojado, y mientras
dure el enfado.
8. Soportar con paciencia sus defectos.
9. Repele toda familiaridad.
10. Cooperar con el marido en la educacion
de sus hijos.
11. No desperdiciar las cosas de casa ni sus
bienes.
12. Respetar � los suegros como � padres.
13. Ser humilde con las cu�adas.
14. Mantener buena armon�a con todos los
de casa.
Annun~gen dagu�t� agtutubo n~ga ububbing
1. Agdengn~geg iti pannacaisursuro ti lualo.
2. Ag-raem cadaguiti lal-lacay quen babbaquet.
3. Adayoanna daguiti napeggad � ragsac.
4. Adayonna ti quinasadut quen daques a
pannaquicuyog.
5. Dina ladaoen ti sumangpet iti rabi-y.
6. Rig-rigatenna ti baguina.
7. Adayoanna ti panagarem quen nailubun~gan
� canta, danioi quen dadumapay.
8. Dina ilib-libas iti agala ti uray ania agpapanpay
no cucuada.
9. Managcararag quen Apo Dios quet pabalacapan
cadaguiti manacman � tao tapno
mapuduanna ti rebengna n~ga pakasaadan.
Obligaciones de los j�venes.
1. Asistir � la doctrina.
2. Respetar � los ancianos.
3. Evitar las diversiones peligrosas.
4. Huir de la ociosidad y compa��as sospechosas.
5. No retirar tarde de noche.
6. Mortificar su propio cuerpo.
7. Huir de los enamoramientos, canciones
profanas, etc.
8. No tomar ninguna cosa ocultamente,
aunque sea de su propia casa.
9. Rogar � Dios y tomar consejo de hombres
prudentes, para acertar el estado que se
debe tomar.
Annong iti balasang.
1. Salimetmetanna unay n~ga cancanayon
quinanacman quen talna.
2. Annadanna unay ti panagsasaona.
3. Dina calicaguman iti cumita quen paquita.
4. Saan � agcaocaoes iti napasindayag.
5. Saan � ag-oay-oayas � maquisarita cadaguit�
lal-laqui.
6. Carurodna ti arem, sala quen pagcomed�aan.
7. Esmanna daguiti aramid � nasantoan.
8. Canayon � sapulenna laeng ti aramidna.
9. Rig-rigatenna ti baguina.
Obligaciones de las doncellas.
1. Observar suma modestia en cualquier
accion.
2. Ser muy mirada en las palabras.
3. No desear ver ni ser vista.
4. No vestir con vanidad.
5. Huir el conversar � solas con los hombres.
6. Abominar los galanteos, bailes, teatros, etc.
7. Amar los ejercicios de piedad.
8. No estar ociosa ni un solo instante.
9. Hacer alguna discreta mortificacion.
Annong iti baba-y n~ga balo.
1. Isu ti nagulidanan iti singpet daguiti babbalasang
quen adda asaoana.
2. Naayat iti pacni.
3. Busurenna ti aoan � aramid.
4. Naayat met n~ga ag-rig-rigat.
5. Manag-lualo.
6. Igagana unay ti naimbag � damagna.
Obligaciones de las viudas.
1. Ser ejemplo de virtud � las doncellas y casadas.
2. Amiga del retiro.
3. Enemiga de la ociosidad.
4. Amante de la mortificacion.
5. Dada � la oracion.
6. Celosa de su buen nombre.
Annong daguiti babacnang
1. Yamanenna quen Apo Dios daguiti cucua
quen gamengna.
2. Dida isu ti pagtalcanna.
3. Saan � agpatpatubo n~ga pangpaaduna cadacuada.
4. Dina aramaten ti naquil-lo quen daques
� pamagtaguinayonna cadacuaca.
5. Dina aramaten ida n~ga pangpabileg it
gartem daguiti ricna,
6. Rebbengna ti mangn~gaasi cadaguiti
napanglao quen iti Iglesia.
7. Sansanenna n~ga panpanunuten � daguiti
babacnang nalac� ti pannacainfiernoda
maipuon iti daques � panan~garamatda
ti cucuada.
Obligaciones de los hasendados.
1. Dar gracias � Dios por sus bienes.
2. No poner en ellos la confianza.
3. No aumentarlos con usuras.
4. No conservarlos con injusticia.
5. No servirse de ellos para fomentar pasion
alguna.
6. Ser caritativo con los pobres y con la Iglesia.
7. Pensar � menudo que los ricos est�n muy
en peligro de condenarse por el mal uso
que hacen de las riquezas.
Anun~gen daguiti napang-lao.
1. Yal-lotda ti naquemda iti pagayatan ti Dios
iti biagda n~ga sipapang-lao.
2. Dida taguicuaen iti cucuna ti sabali, quet
dida pagpambar iti quinapang-laoda.
3. Salucaganda ti agsapol iti nasayaat � pagguin
aoaanda.
4. Agaoaanda ti bumacnang cadaguiti � cucua
quen saniata n~ga nailan~gitan.
5. Lag-laguipenda n~ga ni Jesucristo quen ni
Santa Mar�a napang-laoda met � nagbiag.
Obligaciones de los pobres.
1. Resignarse � la voluntad de Dios en su
pobreza.
2. No apropiarse cosas ajenas, aunque sea
bajo el pretesto de pobreza.
3. Industriarse � fin de proporcionarse un
honesto bienestar.
4. Procurar hacerse rico de bienes eternos.
5. Acordarse que tambien Jesucristo y Mar�a
Sant�sima fueron pobres.
Anun~gen daguiti agtagtaguilaco.
1. Yamanen quen mapnecdan iti bassit �
dumquet iti pagsapulanda,
2. Padapada ti panag-lacoda ti naimbag � panagtimbeng,
panagsucat quen panag-rucod.
3. Dida yul-ulbod daguiti taguilacoda.
4. Dida cayascasen amin iti sangsangcaquita
n~ga laco tapno di marigatan iti ili.
5. Dida man~gal-a-lilao qnen agsaor.
6. Rebengda ti man~gaasi cadaguiti napang-lao.
Obligaciones de los mercaderes.
1. Contentarse con una ganancia moderada.
2. Dar � todos lo justo en peso y medida.
3. No falsificar las mercader�as.
4. No apoderarse de todo un g�nero,
ocasionando la miseria al pueblo.
5. Abstenerse de toda especie de fraude
� enga�o.
6. Ser caritativo con los pobres.
_Annun~gen daguiti adda ammona n~ga teggued
quen pagsabulan._
1. Sansanenda n~ga idaton iti Dios daguiti
quettang quen rigatda.
2. Agaoaan quen ipaypaysuda ti agaramid.
3. Agn~gilinda cadaguiti aldao n~ga maiparit
dida ag-lun lunod quen agbasbassaoang.
4. Saan � teng-len � icutan iti saan � cucua.
5. Saan � damsacan quen agaramid iti pacaranggasan
daguiti paguianan.
6. Dida laeng palpalabsen iti horas.
7. Buyoguenda ti sao n~ga intedda.
8. No panagaramidan dida agsasao ti naalas
quen palpalicod.
Obligaciones de los artistas y jornaleros.
1. Ofrecer � Dios con frecuencia todas las
privaciones y fatigas.
2. Trabajar con toda diligencia y exactitud.
3. No trabajar en dia festivo; no renegar ni
blasfemar.
4. No tener las cosas ajenas.
5. No ocasionar gastos ni hacer da�o � sus
propios amos.
6. No perder el tiempo.
7. No faltar � la palabra dada.
8. En el trabajo no murmurar ni tener
conversaciones libres, etc.
Uppat � balacad ni San Ignacio.
1. Cas iti mababaelam, adda laeng iti Dios
pusom; ita pusom adda laeng ni Apo
Dios quet isu laeng iti pampanunutem.
2. Ti napateg unay n~ga naquem iti Dios isu
laeng iti turungen amin daguita tarigagaymo
quen puon met daguiti aramidem.
3. Uray caano, napatacman oenno nalmeng dimo
lip-lipatan ni Apo Dios.
4. Ti biag ni Jesucristo, isu laeng iti ulidanmo
ti amin � disso quen iti aniaman � casasaadmo.
Cuatro avisos de San Ignacio.
1. Ten, en cuanto puedas, tu coraz�n en
Dios y � Dios en tu corazon pensando
continuamente en �l.
2. La sant�sima voluntad de Dios sea el centro
de todos tus deseos y el principio
de todas tus acciones.
3. No pierdas nunca � Dios de vista, tanto
p�blica como privadamente.
4. La vida de Jesucristo sea tu modelo en
todo lugar y en cualquier estado en que
te encuentres.