Skip to contentSkip to Braille Studio

Library / Religion / M�ximas Morales en Ilocano y Castellano

M�ximasMorales enIlocano yCastellano Anonymous THE ALB LIBRARY

M�ximas Morales en Ilocano y Castellano

3,695 words · about 18 min to read

Download .txt Braille ⠃⠗⠋ Print Cite

provided by University of Michigan. [Transcriber's note: Tilde g in old Ilocano which is no longer used is marked as ~g.] [Pakaammo: Tey 'tilde g' nga nausar iti nagkauna nga ilokano ket na-i-ulog a kas ~g.] M�XIMAS MORALES EN ILOCANO Y CASTELLANO PARA USO DE LOS NI�OS COMPUESTAS POR UN P�RROCO ILOCANO Y AUMENTADAS CON LAS OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS SACADAS DEL CAMINO RECTO DEL EXCMO. SR. CLARET CON LAS LICENCIAS NECESARIAS. MANILA IMPRENTA DEL COLEGIO DE STO. TOM�S 1903. ULIDAN. 1. Ti nan~gioaras sadi Lan~git cadaguiti bituen inaramidna ti dag� � paypayatem. 2. Ti cababassitan � sabong quitaem, quet ti pannacabalin ti Dios siddaaoem. 3. Ti Dios tenglennat pigsa ti taao iti bacud la � darat � nalag-an. 4. Iti Dios aoan ti macasarqued, quet iti matana aoan nalimed. 5. Ayatem ti Dios quen padam � tao: daytoy ti linteg ti cristiano. 6. Iti di mamastrec iti napanglao iti ruan~gan ti Lan~git di maoanitan. 7. Surutem ti nalinteg � dalan, ta maalamtot dayao quen gungunam. 8. No iti peggadmo dica adayoan banbannogmontot aga-anay. 9. Aoan urayem cadaguiti annacmo no di iti impalac ammot iti dacquelmo. 10. No adda sicatem � aramiden, iti pay tungpalnat quitaem. 11. Iti conciencia agtitipon ti sacsi, Fiscal quen Ocom. M�XIMAS. 1. Quien pobl� el Cielo de estrellas Hizo la tierra que huellas. 2. La flor m�s peque�a mira, Y el poder de Dios admira. 3. Dios al bravo mar enfrena Con muro de leve arena. 4. No hay nada que � Dios resista, Ni que se esconda � su vista. 5. Ama � Dios y ama � tu hermano: Esta es la ley del cristiano. 6. Quien cierra al pobre la puerta La del Cielo no halla abierta. 7. Sigue el camino derecho; Ganar�s honra y provecho. 8. Si del riesgo no te alejas, En vano luego te quejas. 9. De tus hijos s�lo esperes Lo que con tu padre hicieres. 10. Antes que una cosa emprendas Importa que al fin atiendas. 11. La conciencia es � la vez Testigo, Fiscal y Juez. 1. Ti agmulat maysa n~ga imbag it� sadi Lan~git san~gagasuttot apitenna. 2. Iti apal icuycuyogna ti manotooc quen dusana. 3. Iti naimbag aramiden, quet no asin pan~gipaayam dica quitaem. 4. Iti maysa � salioa o� � sao pasaray iluudnatayo. 5. No maquitam � agannaraar ti Init daydayaoem ti Dios � man~gipaaoit. 6. Iti la com� di mamacaoan ti siaammo � di mailaoan. 7. No iti aramid ti sab�lit ocomen iti met aramidmot tontonem. 8. Iti sirib � di cuyuguen ti virtud cas caoayan � lo�ng, quet naruc�p. 9. Iti mangyadayot iti quinasadut, tipdenna � sumbrec ti quinaduldug. 10. Ti Dios aclun�nna � caasian ti manubbut iti nacayaoan. 11. Virtud � tumulad iti vicio cas cuarta quen pirac � falso. 12. Ti Dios in~gatonat napacumbab�, quet iti napusong toccolenna. 13. Cadaguiti dadduma silulucnengcayo, quet castadanto met cadacayo. 14. Dica umsien ti patigmaan daguiti masirib quen lal-lacay. 15. Iti Dios man~ginanamaca, ta padapadatay � sacupenna. 1. Quien un bien siembra en el suelo Ciento recoje en el cielo. 2. La envidia lleva consigo Su torcedor y castigo. 3. Siempre que puedas, haz bien; Y no repares � quien. 4. Una imprudente palabra Nuestra ruina � veces labra. 5. Al mirar la luz del dia, Bendice � Dios que la envia. 6. S�lo inexorable sea El que sin culpa se crea. 7. Al juzgar un hecho ajeno, Mete la mano en tu seno. 8. Sin virtud la ciencia humana Es ca�a fr�gil y vana. 9. Quien la ociosidad destierra, Al vicio la entrada cierra. 10. Dios se muestra compasivo Con quien redime al cautivo. 11. Virtud que el vicio remeda, Es como falsa moneda. 12. Dios al humilde levanta, Y al orgulloso quebranta. 13. Sed indulgentes con otros, Y lo ser�n con vosotros. 14. No desprecieis los consejos De los sabios y los viejos. 15. Poned en Dios la esperanza, Que � todos su diestra alcanza. 1. Maquitam ti virtud � mairurumen; n~gem adda sabali � biag � urayen. 2. Iti salaoasao, quen salioaoa iti palimedmo dicanto ibag�. 3. Iti tao � iti ulbud iruamna isu met lat agaramid d�norna. 4. Iti pudno pasaray napait; n~gem iti daques � liclicanna, nasaquit. 5. Iti mamaspasiroc aguindadayao quenca, iti gongonana quen pagdacsam ti sigpenna. 6. No iti buls�c, buls�c met lat man~gidalan agpadadanto � maitebbang. 7. Iti agtaguicuat saanna � cucua, dina urayen natalna � turugna. 8. Iti parpardaya quen ulbud gutugutendat pungtut ti Dios. 9. No addacat iti uneg ti simbaan patuladam iti naimbag amin ti car�nam. 10. Macadadael ti daques � pagayam cas iti samusam � root iti catrigoan. 11. Ti agtaraquen tumatayab iti umucna dinanto bay-an iti aoan mabalbalinna. 12. Dicanto ipabpabareng ti agsapata iti nagan ti Dios � nan~gina. 13. Iti di manengn~gel iti pungtutna icuyugnat iti basol ti tuucna. 14. No calicagumam ti tacneng ti cararua daguiti gartemmo pagtalnaem ida. 15. Na adda naquemmo, quet naparbengca dica masapul adu � cucua. 1. Veis la virtud abatida, Mas tambien hay otra vida. 2. A hombre hablador � indiscreto No confies tu secreto. 3. Quien se acostumbra al enga�o, El mismo labra su da�o. 4. La verdad amargar suele; Mas el mal que evita, duele. 5. Quien te adula y lisonjea, Su bien y tu mal desea. 6. Si un ciego lleva � otro ciego En el abismo dan luego. 7. Quien su bien usurpa al due�o, No espere tranquilo sue�o. 8. La calumnia y la mentira De Dios provocan la ira. 9. Cuando est�s dentro del templo, A todos da buen ejemplo. 10. Mal amigo tanto da�a Como � la mies la ziza�a. 11. Quien cuida al ave en el nido No abandona al desvalido. 12. Nunca en vano jure el hombre De Dios por el Santo nombre. 13. Quien su c�lera no enfrena, Lleva en la culpa la pena. 14. Si anhelas la paz del alma, Ten tus pasiones en calma. 15. Si juicio y templanza tienes, No has menester muchos bienes. 1. Pacanem t� mabisin. quet iti Dios itdennanto met ti canem. 2. Painomem ti mau�o, quet iti Dios lac-amemtot gungunam. 3. Iti mamasangbay iti gangannaet masurutnat dalan ti Lan~git. 4. Itdem ti tulong quen saranay iti masaquit quen lacay. 5. Dica macatumpong maysa � naagaoa n~ga agtalna, quet mapnec iti cucua. 6. Ti di agsursuro no ubingpay, napaitto lac-amenna no lumacay. 7. Dicanto laeng lalasien uray iti ibilangmo � nanengneng. 8. Iti linteg, uray no nain~get, pagayam � napaypayso, quet napateg. 9. Iti virtud gameng � maysa n~ga abaquennat balitoc ti pautna. 10. Panan~go�t nalint�g quen masirib ti mamacaoan iti ulpit. 11. Ayat�m ti Ilim quen Arim, quet iti linteg annugutem. 12. Dicanto maturug no di umon� n~ga icacaasim ti naganac quenca. 13. Da~guiti caicariam dica papaaduen, quet iti nababbaba dica met irurumen. 14. Iti daoat ti napanglao dicanto pa�yen, ta anac ti Dios, quet cabsatmo met laeng. 15. Pagraemam daguiti agturaymo, ta pannacabagui ti Dios Apo. 1. Da de comer al hambriento; Y Dios te dar� sustento. 2. Templa al sediento la sed; Y en Dios hallaras merced. 3. Quien alberga peregrino, Del cielo encuentra el camino. 4. Da apoyo y tiende la mano Al enfermo y al anciano. 5. No hallar�s un avariento Que est� tranquilo y contento. 6. Quien no aprende con los a�os, Sufre amargos desenga�os. 7. Nunca trates con desprecio Ni aun al que tengas por necio. 8. La razon, aunque severa, Es amiga verdadera. 9. La virtud es un tesoro, Mas duradero que el oro. 10. Propio es del justo y del s�bio El perdonar un agravio. 11. Ama � tu p�tria y tu rey, Y s� obediente � la ley. 12. Al sue�o nunca te entregues Sin que por tus padres ruegues. 13. Tus m�ritos nunca abultes, Ni al que es inferior insultes. 14. No te pida el pobre en vano, Que es de Dios hijo y tu hermano. 15. Honra y venera � los jueces, Que de Dios hacen las veces. 1. No iti quinabayang-gudao caumam iti trabajot naimbag � pamuspusam. 2. No iti dayao ti sabali ranggasam. dayaomo met lat tulaoam. 3. No cayatmo � pacaoanennaca ti Dios, iti pammales ranggas dica igalut. 4. No agduaduacat iti surutem, tactaquem; castat aramid ti addaan naquem. 5. Iti tacneg adadda pay sudina iti man~gipudnot iti basolna. 6. Dica pagmama�l ti pigsa, quet daotem iti Dios n~ga aluadannaca. 7. Iti maestro pagraemam, quet daguiti padasna tandaanam. 8. Napanglao quen bacnang a~gpadpada, iti saclang ti Dios aoan maiduma. 9. No inca agaramid daques, quitaem, ta ni patay isut turun~gem. 10. No natudio ti ubing, quet naimbag, aoan quencuna ti di agayat. 11. Iti ubing � managuimtuud, quet nanengneng, macauma, quet saan � cancanoen, 12. Iti managuil-lilipat iti rancap. di casian ti Dios � igasat. 13. Iti sao ti maysa � natiri. nray pudno, saan � mapati. 14. Dica agsasaot nacas-ang. ta baguim met lat damcaam. 15. Iti manoto�c maysa n~ga animal. iti naimbag � aoid di maimatan~gan. 1. Si el �cio te causa t�dio, El trabajo es buen remedio. 2. El que � otro ofende en su honra, A s� propio se deshonra. 3. Si de Dios perdon deseas, Nunca vengativo seas. 4. En caso de duda, abstente: Eso hace el hombre prudente. 5. La modestia m�s resalta En quien confiesa su falta. 6. No hagas de tu fuerza alarde, Y pide � Dios que te guarde. 7. Al maestro reverencia, Y aprovecha su experiencia. 8. Pobres � ricos, iguales Son ante Dios los mortales. 9. Si vas � obrar mal, advierte Que caminas � la muerte. 10. Si es bueno y d�cil el ni�o, De todos gana el cari�o. 11. El ni�o curioso y necio Causa fastidio y desprecio. 12. El ingrato � un beneficio A Dios no hallar� propicio. 13. En boca del mentiroso Lo cierto se hace dudoso. 14. No uses palabras so�ces; Que � t� propio te envileces. 15. Quien maltrata � un animal No muestra buen natural. 1. Iti mamabalao iti pagcuran~gam ig�ganacat pa~guimbagan. 2. Iti imaig, oenno panagdaldalus naruay � imbag ti maisagut. 3. Iti apal taot tutu�quenna; n~gem iti essem pagagtenna. 4. Iti Dios tulun~ganna � sidudungn~go ti man~gao�s iti lamol�mo. 5. Itdem iti naladin~git ti liolioa, quet sadi Lan~git lac-amentot casta. 6. Iti mamacuspag mamadacquel quenca iti aoan � naquemmo catcataoaanna. 7. Iti naimbag �aoid, quen natan-oc � cababalin daguiti cadacl�n � ruan~gan oanitenda laeng. 8. Iti gasat � ipabuya ti daques, saan a balan~gat, n~gem pannacalalais. 9. Daguiti basol guraem, quet iti macabasol isnecmot caasim. 10. Surutem ti nalinteg � panunut, � ipangronam n~gem iti ubbao � pagarup. 11. Iti macaigal�t iti daques � aoidna, agbiag � adipen toy, quet matayto � casta. 1. El que tus faltas reprende, A tu bien futuro atiende. 2. El aseo en la persona, Muchos bienes proporciona. 3. La envidia al hombre �tormenta, Mas la emulacion le alienta. 4. Dios con su bondad asiste, A quien el desnudo viste. 5. Da al afligido consuelo, Y lo hallar�s en el Cielo. 6. Quien te envanece y te engrie De tu necedad se rie. 7. Buen porte y nobles modales Abren puertas principales. 8. La gloria que el malo ostenta, No es corona, sino afrenta. 9. Los delitos aborrece, Y al culpable compadece. 10. Sigue � la sana raz�n Mas que � la vana opinion. 11. Quien un mal h�bito adquiere, Esclavo de �l vive y muere. ANNUNGEN DAGUITI NADUMADUMA NGA CASASAAD. Annun~gen daguiti amaen �ti balay. 1. Taracnen ti asaoa, anac quen cabbalay, cas rumbeng iti casasaad. 2. Saan � dadaelen iti cucua ti panagsugal quen panagpasindayag. 3. Bayadan, cas rebengna, ti tangdan daguiti tagabo quen mangmanggued. 4. Ayoanan iti cababalin daguiti annac quen adda iti imat�n. 5. Agaoaan � sansanenda ti agdenn~geg iti pammagbaga daguiti papadi, quen iti yaaoatda cadaguiti Santos Samentos. 6. Balacadan ida cas mainugot. 7. Dusaen ida no maicari quet saan � maipuon iti pungtot oenno ranggas. 8. Imatan~gan ida n~ga si ayat. 9. Ic-can ida ti aramidenda. 10. Taripatuen ida cadaguiti saquitda. 11. Patuladan ida ti naimbag. 12. Icammatalec ida ti Dios quet isagutan ida ti naimbag � manursuro, casta met iti pangguedan quen paguimbaganda. 13. Salucagan ti panamagaaddayo cadaguiti annac � lal-laqni quen babba-y casta met cadaguiti dadduma n~ga �matunan. 14. Di an-annaguten iti tao n~ga ti panagsasaona macaited ti pacaisungsun~ganda ti ur-uray quen daques. OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS. Obligaciones de las cabezas de familia. 1. Mantener la familla segun su propio estado. 2. No disipar la hacienda en juegos ni en vanidades. 3. Satisfacer debidamente el salario � los criados, jornaleros, etc. 4. Vigilar sobre las costumbres de sus hijos y dependientes. 5. Procurar que frecuenten la palabra de Dios y los Santos Sacramentos. 6. Corregirlos con prudencia. 7. Castigarlos sin pasion de ira, etc. 8. Tratarlos con benevolencia. 9. Tenerlos ocupados. 10. Asistirlos en sus enfermedades. 11. Edificarlos con el buen ejemplo. 12. Encomendarlos � Dios, y proporcionarles buenos maestros, amos, etc. 13. Procurar la debida separacion entre hijos � hijas, personas de diferentes sexo. 14. No admitir persona alguna que pueda con sus conversaciones, � de cualquier otra manera, ser motivo de esc�ndalo � la familia. Annun~gen daguiti annac quen paiturayan. 1. Quitaen quen ibilang � pannacabagui ni Apo Dios daguiti am�, in� quen appo. 2. Ayaten ida ti amin � puso. 3. Pag-raeman ida cas pannacaipaayna quet naimbag laeng ti panaritaan cadacuada saclangman oenno licudanda. 4. Tungpalen daras iti ibagada. 5. Sidadalos iti naquemda n~ga agservi cadacuada. 6. Badan~gan ida cadaguiti pacasapulanda. 7. Itured daguiti pagcuran~ganda quet di sasaoen. 8. Icacaasi ida quen Apo Dios. 9. Ayoanan daguiti cucua ti balay. Obligaciones de los hijos y dependientes. 1. Mirar y considerar � los padres y amos como � representantes de Dios. 2. Amarlos de corazon. 3. Respetarlos debidamente, y hablar bien de ellos, tanto en su presencia como estando ausentes. 4. Obedecerles con prontitud. 5. Servirlos con fidelidad. 6. Socorrerlos en sus necesidades. 7. Sufrir sus defectos, callando siempre. 8. Rogar � Dios por ellos. 9. Tener cuidado de las cosas de casa. Annung t� lalaqui n~ga adda asaoana. 1. Ay-ayatenna ti asaoana n~ga cas iti panagayat ni Jesucristo ti Iglesia. 2. Dina lalaisen iti asaoana ta isu ti di maisina n~ga caloubna. 3. Isurona cas nababbaba n~gem iti is�. 4. Ayoananna ta isu ti manaripato quencuana. 5. Isagutna cas maiparbeng. 6. Anusanna n~ga situtured. 7. Taripatuenna ti ayat quen Apo Dios. 8. Isurona n~ga si-alumamay. 9. Dina ung-ungtan quen cabcabilen. 10. Dida agaramid quen agsao iti ur-uray iti saclang daguiti annacda, nupay ububbingda ta isut pacaisungsun~ganda iti daques. Obligaciones de los maridos. 1. Amar � la mujer como Jesucristo � la Iglesia. 2. No despreciarla, porque es compa�era inseparable. 3. Dirigirla como inferior. 4. Tener cuidado de ella, como guarda que es de su persona. 5. Mantenerla con decencia. 6. Sufrirla con toda paciencia. 7. Asistirla con caridad. 8. Corregirla con benevolencia. 9. No maltratarla con palabras ni obras. 10. No hacer ni decir cosa alguna delante de los hijos aunque peque�os, que pueda serles motivo de esc�ndalo. Annung iti baba-y n~ga adda asaoana. 1. Patguenna unay ti asaoana. 2. Dayaoenna cas pan~gulona. 3. Tungpalenna ti ibagana cas nan~gatn~gato n~gem iti is�. 4. Taripatuenna n~ga sigaganetguet. 5. Tulon~ganna siraraem. 6. Sungbatanna n~ga si-alumamay. 7. Agulimec no sisipupungtot ti asaoana. 8. Ituredna n~ga si-anos daguiti pagcura-n~ganna. 9. Adayoanna ti nadecquet unay n~ga pannaquiammu-ammo ti tao. 10. Badan~ganna ti asaoana ti pannacasur-suro daguiti annacda. 11. Dina dadaelen daguiti alicamen ti balay quen cucuada. 12. Dayaoenna daguiti catugan~ganna n~ga cas cadaguiti naganac quencuana. 13. Napacumbaba cadaguiti iipagna. 14. Maquitunos cadaguiti cabbalayda. Obligaciones de las esposas. 1. Apreciar al marido. 2. Respetarle como � su cabeza. 3. Obedecerle como � superior. 4. Asistirle con toda diligencia. 5. Ayudarle con reverencia. 6. Contestarle con mansedumbre. 7. Callar cuando est� enojado, y mientras dure el enfado. 8. Soportar con paciencia sus defectos. 9. Repele toda familiaridad. 10. Cooperar con el marido en la educacion de sus hijos. 11. No desperdiciar las cosas de casa ni sus bienes. 12. Respetar � los suegros como � padres. 13. Ser humilde con las cu�adas. 14. Mantener buena armon�a con todos los de casa. Annun~gen dagu�t� agtutubo n~ga ububbing 1. Agdengn~geg iti pannacaisursuro ti lualo. 2. Ag-raem cadaguiti lal-lacay quen babbaquet. 3. Adayoanna daguiti napeggad � ragsac. 4. Adayonna ti quinasadut quen daques a pannaquicuyog. 5. Dina ladaoen ti sumangpet iti rabi-y. 6. Rig-rigatenna ti baguina. 7. Adayoanna ti panagarem quen nailubun~gan � canta, danioi quen dadumapay. 8. Dina ilib-libas iti agala ti uray ania agpapanpay no cucuada. 9. Managcararag quen Apo Dios quet pabalacapan cadaguiti manacman � tao tapno mapuduanna ti rebengna n~ga pakasaadan. Obligaciones de los j�venes. 1. Asistir � la doctrina. 2. Respetar � los ancianos. 3. Evitar las diversiones peligrosas. 4. Huir de la ociosidad y compa��as sospechosas. 5. No retirar tarde de noche. 6. Mortificar su propio cuerpo. 7. Huir de los enamoramientos, canciones profanas, etc. 8. No tomar ninguna cosa ocultamente, aunque sea de su propia casa. 9. Rogar � Dios y tomar consejo de hombres prudentes, para acertar el estado que se debe tomar. Annong iti balasang. 1. Salimetmetanna unay n~ga cancanayon quinanacman quen talna. 2. Annadanna unay ti panagsasaona. 3. Dina calicaguman iti cumita quen paquita. 4. Saan � agcaocaoes iti napasindayag. 5. Saan � ag-oay-oayas � maquisarita cadaguit� lal-laqui. 6. Carurodna ti arem, sala quen pagcomed�aan. 7. Esmanna daguiti aramid � nasantoan. 8. Canayon � sapulenna laeng ti aramidna. 9. Rig-rigatenna ti baguina. Obligaciones de las doncellas. 1. Observar suma modestia en cualquier accion. 2. Ser muy mirada en las palabras. 3. No desear ver ni ser vista. 4. No vestir con vanidad. 5. Huir el conversar � solas con los hombres. 6. Abominar los galanteos, bailes, teatros, etc. 7. Amar los ejercicios de piedad. 8. No estar ociosa ni un solo instante. 9. Hacer alguna discreta mortificacion. Annong iti baba-y n~ga balo. 1. Isu ti nagulidanan iti singpet daguiti babbalasang quen adda asaoana. 2. Naayat iti pacni. 3. Busurenna ti aoan � aramid. 4. Naayat met n~ga ag-rig-rigat. 5. Manag-lualo. 6. Igagana unay ti naimbag � damagna. Obligaciones de las viudas. 1. Ser ejemplo de virtud � las doncellas y casadas. 2. Amiga del retiro. 3. Enemiga de la ociosidad. 4. Amante de la mortificacion. 5. Dada � la oracion. 6. Celosa de su buen nombre. Annong daguiti babacnang 1. Yamanenna quen Apo Dios daguiti cucua quen gamengna. 2. Dida isu ti pagtalcanna. 3. Saan � agpatpatubo n~ga pangpaaduna cadacuada. 4. Dina aramaten ti naquil-lo quen daques � pamagtaguinayonna cadacuaca. 5. Dina aramaten ida n~ga pangpabileg it gartem daguiti ricna, 6. Rebbengna ti mangn~gaasi cadaguiti napanglao quen iti Iglesia. 7. Sansanenna n~ga panpanunuten � daguiti babacnang nalac� ti pannacainfiernoda maipuon iti daques � panan~garamatda ti cucuada. Obligaciones de los hasendados. 1. Dar gracias � Dios por sus bienes. 2. No poner en ellos la confianza. 3. No aumentarlos con usuras. 4. No conservarlos con injusticia. 5. No servirse de ellos para fomentar pasion alguna. 6. Ser caritativo con los pobres y con la Iglesia. 7. Pensar � menudo que los ricos est�n muy en peligro de condenarse por el mal uso que hacen de las riquezas. Anun~gen daguiti napang-lao. 1. Yal-lotda ti naquemda iti pagayatan ti Dios iti biagda n~ga sipapang-lao. 2. Dida taguicuaen iti cucuna ti sabali, quet dida pagpambar iti quinapang-laoda. 3. Salucaganda ti agsapol iti nasayaat � pagguin aoaanda. 4. Agaoaanda ti bumacnang cadaguiti � cucua quen saniata n~ga nailan~gitan. 5. Lag-laguipenda n~ga ni Jesucristo quen ni Santa Mar�a napang-laoda met � nagbiag. Obligaciones de los pobres. 1. Resignarse � la voluntad de Dios en su pobreza. 2. No apropiarse cosas ajenas, aunque sea bajo el pretesto de pobreza. 3. Industriarse � fin de proporcionarse un honesto bienestar. 4. Procurar hacerse rico de bienes eternos. 5. Acordarse que tambien Jesucristo y Mar�a Sant�sima fueron pobres. Anun~gen daguiti agtagtaguilaco. 1. Yamanen quen mapnecdan iti bassit � dumquet iti pagsapulanda, 2. Padapada ti panag-lacoda ti naimbag � panagtimbeng, panagsucat quen panag-rucod. 3. Dida yul-ulbod daguiti taguilacoda. 4. Dida cayascasen amin iti sangsangcaquita n~ga laco tapno di marigatan iti ili. 5. Dida man~gal-a-lilao qnen agsaor. 6. Rebengda ti man~gaasi cadaguiti napang-lao. Obligaciones de los mercaderes. 1. Contentarse con una ganancia moderada. 2. Dar � todos lo justo en peso y medida. 3. No falsificar las mercader�as. 4. No apoderarse de todo un g�nero, ocasionando la miseria al pueblo. 5. Abstenerse de toda especie de fraude � enga�o. 6. Ser caritativo con los pobres. _Annun~gen daguiti adda ammona n~ga teggued quen pagsabulan._ 1. Sansanenda n~ga idaton iti Dios daguiti quettang quen rigatda. 2. Agaoaan quen ipaypaysuda ti agaramid. 3. Agn~gilinda cadaguiti aldao n~ga maiparit dida ag-lun lunod quen agbasbassaoang. 4. Saan � teng-len � icutan iti saan � cucua. 5. Saan � damsacan quen agaramid iti pacaranggasan daguiti paguianan. 6. Dida laeng palpalabsen iti horas. 7. Buyoguenda ti sao n~ga intedda. 8. No panagaramidan dida agsasao ti naalas quen palpalicod. Obligaciones de los artistas y jornaleros. 1. Ofrecer � Dios con frecuencia todas las privaciones y fatigas. 2. Trabajar con toda diligencia y exactitud. 3. No trabajar en dia festivo; no renegar ni blasfemar. 4. No tener las cosas ajenas. 5. No ocasionar gastos ni hacer da�o � sus propios amos. 6. No perder el tiempo. 7. No faltar � la palabra dada. 8. En el trabajo no murmurar ni tener conversaciones libres, etc. Uppat � balacad ni San Ignacio. 1. Cas iti mababaelam, adda laeng iti Dios pusom; ita pusom adda laeng ni Apo Dios quet isu laeng iti pampanunutem. 2. Ti napateg unay n~ga naquem iti Dios isu laeng iti turungen amin daguita tarigagaymo quen puon met daguiti aramidem. 3. Uray caano, napatacman oenno nalmeng dimo lip-lipatan ni Apo Dios. 4. Ti biag ni Jesucristo, isu laeng iti ulidanmo ti amin � disso quen iti aniaman � casasaadmo. Cuatro avisos de San Ignacio. 1. Ten, en cuanto puedas, tu coraz�n en Dios y � Dios en tu corazon pensando continuamente en �l. 2. La sant�sima voluntad de Dios sea el centro de todos tus deseos y el principio de todas tus acciones. 3. No pierdas nunca � Dios de vista, tanto p�blica como privadamente. 4. La vida de Jesucristo sea tu modelo en todo lugar y en cualquier estado en que te encuentres.