,,mo$] ,,en ,,k9d ,,zwang]s*ap ,,bevall+ ,,en ,,v]zorg+ ,,van ,,zuigel+5 ,,vi]de ,,veel ,,v]me]d]de ,,druk ,,van ,,de ,,aan/a&e ,,mo$]0 ,,door ,,dr4 ,c4 ,n4 ,,van ,,de ,,poll ,,v]loskundige ,,en ,,vr\w5>ts ,,te ,,am/]dam ,,am/]dam ,,s*eltema ,,holkema',s ,,boekh&el ,k4 ,,groesbeek ,,en ,,paul ,,nijh(f ,,aan ,,m>ianne ,,elisabe? ,,uit ,,dankba>heid ,,voor ,,liefde ,,en ,,toewijd+1 ,,als ,,vr\w ,,en ,,mo$]4 ,,voorb]i*t ,,voor ,,d5 ,,e]/5 ,,druk4 ,het k9d1 als product van het mannelijke en het vr\welijke1 is1 zooals onze s*oone mo$]taal zoo jui/ uitdrukt1 onzijdig1 d4w4z4 dat no* het mannelijke no* het vr\welijke 9 d5 aanvang op d5 voorgrond tre$t1 al moge de b\w van het li*aam 9 vel]lei opzi*t re$s aanwijz51 wa>toe het kom5 zal4 ,het k9d is1 pasgebor51 tot zek]e hoogte nog ma> natuurlijk1 niet gee/elijk1 ontwikkeld1 al br5gt het d5 gee/ m$e als mogelijkheid tot ontwikkel+ da>van4 ,het pasgebor5 k9d is dus m5s* 9 aanleg en zal zi* tot m5s* te ontwikkel5 hebb51 door ontwikkel+ van d5 gee/ tot begrip4 ,zoo v]h\dt het pasgebor5 k9d zi* als e5 m5s*elijk di]1 dat sle*ts g$eeltelijk voor zi*zelf zorg5 kan en hulp behoeft van ha>1 die het t] w]eld bra*t4 ,(s*oon hi]uit volgt1 dat mo$] en vad] hebb5 a*t te gev5 ook op de ontwikkel+ van d5 gee/ van hun k9d1 en vooral 9 dt opzi*t e5e groote en groots*e taak ha> wa*t1 die mo$] word5 zal1 heeft zij1 om te beg9n51 te b$5k51 dat het k9d1 wa>van zij de mo$] zijn zal1 ontsprot5 uit ha> li*aam1 all]e]/ d5 a>d zal hebb5 van ha> natuurlijk lev51 zoodat--9 't algeme5 gesprok5--alle5 de gezonde mo$] e5 gezond k9d kan t] w]eld br5g51 de gezonde mo$] de mee/e wa>borg5 geeft voor e5 gezond nagesla*t4 ,re$s vr de vr\w mo$] wordt heeft zij dus zorg5 en is1 met het oog da>op1 e5ige k5nis van de wijze wa>op 9 ha> b9n5/e het k9d wordt aangelegd en van de plaats wa> de vru*t zi* tot k9d ontwikkelt1 niet ov]bodig te a*t51 opdat zij kunne begrijp51 wa>om zij1 m$e t] wille van ha> k9d1 voor zi*zelve heeft zorg te drag54 ,de pli*t5 van d5 aan/a&5 vad] zijn ev5m9 g]+4 ,het k9d1 ontsprot5 uit v]e5ig+ van man en vr\w1 is1 natuurlijk en gee/elijk1 h]hal+ en voortzett+ van het voorafgegane ( voorafga&e gesla*t en zal dus v]toon51 wat m5 ond] erfelijkheid v]/aat4 ,beide factor5 zijn 9 het product begrep51 en is dus te begrijp51 dat het k9d van man en vr\w niet afwijkt van1 do* gelijkt op beid51 zoodat ook de vad]1 vr hij zi* zoo zal kunn5 noem51 heeft te b$5k5 hoe1 en heeft zorg te drag5 dat hij1 met re*t1 zal zijn e5 go$ vad]1 natuurlijk en gee/elijk4 ,de voorafgegane opm]k+ di5t dus uitgebreid te word5 tot3 sle*ts gezonde oud]s kunn5 wa>borg5 gev5 voor e5 gezond nagesla*t4 ,dit ges*rift wil tra*t5 de aan/a&e mo$] e5ig]mate 9 te li*t5 en raad te gev5 met betrekk+ tot vel]lei uit d5 tijd wa>91 en omtr5t datg5e wa>voor1 zij 9 blijde v]wa*t+0 leeft4 ,,voor ,,d5 ,,twe$5 ,,druk4 ,to5 de uitgev]s mij v]zo*t5 voor e5 twe$5 druk van ,de aan/a&e mo$]0 te will5 zorg drag51 volde$ ik da>aan met g5oeg54 ,ik heb da>bij rek5+ geh\d5 met e5 &] v]zoek1 uitgegaan van talrijke vr\w51 om ha>1 als de geleg5heid zi* voorde$1 iets me] omtr5t d5 zuigel+ te v]tell54 ,dit laat/e 0 niet gemakkelijk1 do* ik heb mijn be/ g$aan4 ,9 hoev]re ik geslaagd b51 mog5 zij1 die mij tot nu toe van h>e wa>de]+ zoo ruims*oots blijk gav51 beoordeel54 ,,voor ,,d5 ,,d]d5 ,,druk4 ,met vreugde v]nam ik van de uitgev]s1 dat de twe$e druk re$s b9n5 twee j>5 0 uitv]ko*t4 ,voor dez5 d]d5 druk heb ik e5 uitvo]ig regi/] v]va>digd1 dat1 na> ik v]wa*t1 de bruikba>heid van het boek zal v]hoog54 ,dr4 ,c4 ,n4 van de ,poll4 ,,inh\d ,bladz4 ,bevru*t+ #a ,zwang]s*ap en enkele zwang]s*apsv]s*ijnsel5 #ac ,&]e zwang]s*apsv]s*ijnsel51 onaang5aamh$55 kwal5 #bc ,leefregel5 voor de zwang]s*ap #cf ,me]v\dige zwang]s*ap #ee ,miskraam #ei ,de kraamkam] en de b5oodigdh$5 voor de bevall+ #fd ,voorb]eid+ voor de bevall+ #gj ,de bevall+ ( b>+ #gf ,het kraamb$ #ic ,het k9d #ajb ,e5ige opm]k+5 met betrekk+ tot het zoog5 en de vo$+ van e5 zuigel+ #abh ,all]lei opm]k+5 met betrekk+ tot het k9d #ahj ,het e5 en &] omtr5t bijgelo(1 volksgewoont51 enz4 bij zwang]s*ap1 b>+ en 9 het kraamb$ #bjc ,aanhangsel ,i #bea ,aanhangsel ,,ii 7,enkele recept57 #bgi ,regi/] #bhc ,,afbeeld+54 ,teg5ov] bladz4 ,tweel+5 bijna #d ma&5 oud1 meisje 7zitt5d7 #b ja> oud ,teg5ov] d5 titel4 ,voor/ell+ van de inw5dige gesla*tsorgan5 d] vr\w1 van de voorzijde gezi5 #af ,zwang]s*aps/rep5 en donk]gekleurde lijn bij e5e zwang]e vr\w #cb ,ligg+ van het k9d 9 d5 buik d] zwang]e vr\w aan het e9de d] zwang]s*ap #dh ,ligg+ van tweel+5 9 d5 buik d] zwang]e vr\w aan het e9de d] zwang]s*ap #fd ,tweel+5 #h ma&5 oud #agf ,,bevru*t+4 ,het k9d ont/aat t5 gevolge e5] v]e5ig+ van man en vr\w1 uit sam5smelt+ van het mannelijke en het vr\welijke1 van ei-cel en zaad-cel1 t5gevolge van bevru*t+4 ,want bevru*t+ is sam5smelt+1 nword5 van ei-cel en zaad-cel4 ,ei-cell5 ( ei]5 en zaad-cell5 ( zaaddi]tjes noemt m5 gesla*ts-cell54 ,om e5ig]mate tot begrip te br5g5 wat da>ond] te v]/aan is1 gaan wij 9 g$a*te e5 oog5blik t]ug tot de e5v\dig/e di]5 die bek5d zijn1 tot die welke sle*ts be/aan uit e51 alle5 door het mikroskoop zi*tba>1 klompje eiwit1 wa>9 nog e5 kle9] klompje1 dat m5 k]n0 noemt1 is wa> te nem54 ,dat eiwitklompje1 met +eslot5 k]n1 noemt m5 e5 cel en e5 di]tje1 dat sle*ts uit n cel be/aat1 e5 n-cellig di]4 ,de v]m5igvuldig+ van zulk e5 di]tje1 zijn voortplant+1 ges*i$t aldus1 dat de k]n en het eiwit1 dat er omhe5 ligt1 zi* deel51 zoodat er twee zulke klompjes eiwit ont/aan1 i$] van e5 k]n voorzi54 ,elke nieuw ont/ane cel deelt zi*1 op dezelfde wijze1 w$] 9 twee cell51 zoodat1 door voortgezette deel+1 e5 groot aantal cell51 e5 groot aantal n-cellige di]tjes ont/aat4 ,dat gaat ev5wel niet e9deloos zoo door4 ,er komt e5 e9de aan die v]m5igvuldig+ door deel+ en de di]soort z\ te gronde gaan1 indi5 er niet1 na e5ig5 tijd1 iets &]s gebeurde1 wa>door e5 cel w$] het v]mog5 krijgt1 om zi*1 door voortgezette deel+1 te v]m5igvuldig54 ,dat &]e noemt m5 bevru*t+4 ,door het mikroskoop het lev5 van die n-cellige di]tjes gadesla&e1 kan m5 wa>nem5 hoe er e5 oog5blik komt1 wa>op twee zulke di]tjes elk&] nad]51 z di*t1 dat zij elk&] aanrak5 en t5 slotte sam5smelt51 zi* v]e5ig5 tot n eiwitklompje met n k]n1 tot n cel4 ,als dat ges*i$ is1 heeft bevru*t+ plaats gevond5 en beg9t de deel+ van het di]1 nu mo$]di] te noem51 opnieuw1 9 twee1 vi]1 a*t1 enz4 deel51 die1 als do*t]-cell51 als op zi*zelf lev5de n-cellige di]51 de soort 9 /& h\d51 tot na e5ig5 tijd opnieuw de behoefte aan v]e5ig+1 aan bevru*t+1 optre$t4 ,als zulk e5 cel1 dus als e5 eiwitklompje met e5 k]n1 heeft m5 zi* het ei1 wa>uit de hoog]e di]51 ook de m5s*1 zi* ontwikkel51 voor te /ell54 ,en ev5als de n-cellige di]tjes ont/aan door deel+ van de ne1 de mo$]-cel1 ont/aat de m5s* door deel+ van de ei-cel4 ,da>bij valt ev5wel het volg5de op te m]k54 ,de do*t]-cell51 door de deel+ ont/aan1 leid5 bij de n-cellige di]5 e5 afzond]lijk lev54 ,bij de hoog]e di]5 en bij d5 m5s* is dat niet het geval4 ,het li*aam van d5 m5s* be/aat uit e5 ontelba> aantal cell51 die1 oorspronkelijk door deel+ d] ei-cel ont/aan1 met elk&] v]e5igd blijv5 en te zam5 het m5s*elijke li*aam vorm54 ,da>om rek5t m5 het m5s*elijke li*aam tot de veel-cellige organism54 ,m5 z\ nu kunn5 me551 dat uit de v]e5ig+ van twee cell51 onv]s*illig welke1 van e5 veel-cellig organisme1 ev5als bij de n-cellige di]51 n nieuwe cel z\ kunn5 ont/aan1 wa>uit e5 nieuwe reeks van cell51 e5 nieuw individu1 zi* kan ontwikkel54 ,dat gebeurt e*t] niet4 ,wel is wa> zijn er organism51 be/a&e uit kolonin van cell51 wa>van1 na e5 bepaald5 lev5sduur1 alle cell5 gesla*ts-cell5 word51 do* wa> de ontwikkel+ van e5 organisme tot hoog]5 graad gekom5 is1 h\dt dat op4 ,9 hoog] ontwikkelde organism51 zooals de hoog] ontwikkelde plant5 en di]51 s*eidt de ontelb>e hoeveelheid cell5 van het li*aam zi* 9 twee groep51 namelijk 9 cell5 die tot d5 b\w van weefsels en organ5 van plant ( di] di551 en 9 cell5 die tot bevru*t+ be/emd zijn1 tot gesla*ts-cell54 ,dat is dan ook de r$51 wa>om1 met de v]e5ig+ van twee gesla*ts-cell51 met de bevru*t+ dus1 het hoog] ontwikkelde di] niet als zoodanig v]dwijnt1 do* beh\d5 blijft2 het zond]t alle5 de gesla*ts-cell5 af om zi* te v]m5igvuldig51 tot het e9delijk1 door v]bruik van zijne li*aams-cell5 ( door e5 &]e oorzaak1 t5 ond] gaat4 ,zooals nu bij de n-cellige di]5 e5e sam5smelt+ van twee cell5 noodig is om e5 nieuw1 voll$ig individu te voors*ijn te br5g51 zoo moet5 ook de gesla*ts-cell5 van d5 m5s* sam5smelt5 om het ont/aan van e5 nieuw individu1 dat uit bij de deel+ ont/ane cell5 wordt opgeb\wd1 mogelijk te mak54 ,die sam5smelt+ heeft op ongeve] dezelfde wijze plaats als wij voor de n-cellige di]tjes bes*rev54 ,de vr\welijke gesla*ts-cell51 de ei]51 ontwikkel5 zi*1 door cel-deel+1 9 groot5 getale1 9 de ei]/okk51 de mannelijke gesla*ts-cell51 ook door cel-deel+1 9 nog groot]5 getale1 ev5e5s 9 da>toe aangelegde organ54 ,de ei]/okk5 d] vr\w ligg5 9 het ond]/e g$eelte d] buikholte4 ,de ei-cell51 welke zi* da>9 ontwikkel51 kunn5 zi* niet uit zi*zelf beweg51 zoodat van e5 sam5kom5 met de mannelijke gesla*ts-cell5 al heel we9ig z\ t]e*t kom51 indi5 niet aan deze laat/5 e5e beweegkra*t 0 toeb$eeld1 wa>door 9 dat gemis voorzi5 wordt4 ,deze hebb5 eig5 beweg+1 wa>door zij1 9 het li*aam d] vr\w gebra*t1 zi* met groote snelheid voortbeweg5de1 door da>toe aanwezige kanal51 het ei te gemoet gaan1 om1 bij de ontmoet+1 er m$e saam te smelt54 ,op di5 lang5 weg1 lang 9 v]h\d+ tot de kle9heid d] zoog5aamde zaad-cell51 zal er m5ige cel niet tot het doel g]ak51 do* da>9 wordt voorzi5 door het groote aantal dat tegelijk]tijd 9 het vr\welijke li*aam gebra*t wordt4 ,da>door is het mogelijk1 dat t5 slotte to* n di] cell5 het ei ontmoet en tot de noodzakelijke sam5smelt+ ov]gaat4 ,en di] cell51 omdat met duidelijkheid is aangetoond1 dat sle*ts n zaad-cel 9 het ei b9n5dr+t1 wa>na aan het ei oog5blikkelijk zulk e5e v]&]+ plaats grijpt1 dat het b9n5dr+5 van &]e zaad-cell5 belet wordt4 ,nadat de zaad-cel het ei is b9n5g$rong5 en de sam5smelt+ zoodanig heeft plaats gevond51 dat beid5 tot n cel met n k]n v]e5igd zijn1 is de bevru*t+ afgeloop51 is het ei bevru*t geword54 ,van /onde aan beg9t het bevru*te ei zi* te deel5 9 e5 /e$s groot] word5d aantal cell51 die1 v]e5igd blijv5de1 t5 slotte1 na all]lei groepe]+5 en v]&]+51 e5 nieuw individu1 de vru*t ( het k9d1 vorm54 ,van het oog5blik d] sam5smelt+ af beg9t dus de aanleg van het k9d1 en1 da> beide cell5 lev5de cell5 w>51 kan m5 van de e]/e deel+ af sprek5 van e5e lev5de vru*t1 zij het ook dat die vru*t1 als vru*t 9 aanleg1 nog 9 ge5 enkel opzi*t gelijkt op die1 welke bij de geboorte als e5e m5s*elijke vru*t te voors*ijn komt4 ,voor de ontwikkel+ van de bevru*te ei-cel tot ontwikkelde vru*t is tijd noodig en die tijd is de tijd d] zwang]s*ap4 ,voortdur5d heeft 9 di5 tijd nieuwvorm+ van cell5 plaats1 die1 door rangs*ikk+ volg5s va/e wett51 het li*aam1 met al zijne weefsels en organ51 opb\w54 ,die nieuwvorm+1 die rangs*ikk+1 dat opb\w5 uit te$]e cell5 heeft plaats 9 e5 g$eelte van het vr\welijke li*aam1 dat1 geborg5 9 de buikholte1 9 zijn b9n5/e de zi* ontwikkel5de vru*t h]b]gt1 tot d5 tijd dat zij1 tot volkom5 ontwikkel+ gekom51 buit5 het mo$]lijke li*aam e5 betrekkelijk onafhankelijk lev5 kan beg9n54 ,dat g$eelte van het vr\welijke li*aam1 dat orgaan1 noemt m5 de ba>mo$]1 die1 door e5e kle9e op5+1 welke zo[el +angs- als uitgangsop5+ is1 door middel van de s*e$e met de li*aamsop5+ 9 de uitw5dige gesla*tsdeel5 d] vr\w 9 v]b9d+ /aat4 ,langs di5 weg1 door s*e$e en +angsop5+ d] ba>mo$]1 d5 ba>mo$]mond1 beweg5 zi* de zaad-cell5 9 de ri*t+ d] buikholte1 om het te bevru*t5 ei te ontmoet54 ,langs di5 weg ook wordt de ontwikkelde vru*t uitg$rev51 om voor het e]/ het li*t d] w]eld te aans*\w54 ,het is duidelijk dat de cell51 welke zi* uit de bevru*te ei-cel ontwikkel51 dit sle*ts kunn5 do5 wanne] da>voor voldo5de vo$+s/(f5 aanwezig zijn4 ,die vo$+s/(f5 v9dt het ei niet 9 zi*zelf1 da>toe is het te kle94 ,het is imm]s nauwelijks met het bloote oog wa> te nem54 ,de noodige vo$+s/(f5 nu v9dt het ev5e5s 9 de ba>mo$]4 ,alvor5s te besprek5 hoe dat ges*i$t1 behoor5 wij na te gaan hoe het eitje 9 de ba>mo$] komt1 wa>bij tegelijk]tijd kan word5 m$eg$eeld1 wa> en wanne] de bevru*t+ plaats v9dt4 ,zooals wij re$s zeid51 word5 de ei]5 9 de ei]/okk5 gevormd4 ,deze--er zijn er twee--ligg5 9 de onmiddellijke nabijheid van de ba>mo$]1 9 het ond]/e g$eelte d] buikholte4 ,van het bov5/e g$eelte d] ba>mo$] gaat1 beid]zijds1 e5 ze] nauwe buis uit1 die tot vlak aan d5 ei]/ok nad]t en da> e5e kle9e tre*t]vormige op5+ heeft1 welke1 door e5ige franjevormige /rookjes omkran/1 het ei1 dat uit d5 ei]/ok losraakt1 opneemt4 ,(s*oon het ei ge5 eig5 beweg+ heeft1 b]eikt het to* door e5 di] buiz5 ( kanal5 de holte d] ba>mo$]1 en wel doordi5 er e5e /room+ be/aat 9 e5 laagje vo*t1 dat de b9n5vlakte d] buiz51 d] eileid]s1 b$ekt4 ,die vloei/(/room+ is g]i*t na> de ba>mo$]holte en zij beweegt het kle9e eitje na> de ba>mo$]1 wa> het tot v]d]e ontwikkel+ zal kom54 ,erg5s op di5 weg van ei]/ok tot ba>mo$]holte ontmoet5 ei en zaad-cel elk&]1 welke laat/e zi* tot z v]1 door de ba>mo$] he51 heeft voortbewog54 ,op di5 weg heeft dus de bevru*t+ plaats4 ,t] beantwoord+ van de vraag1 wanne] de bevru*t+ ges*i$t1 hebb5 wij na te gaan hoe en wanne] e5 eitje uit d5 ei]/ok losraakt4 ,het is bek5d1 dat het gewoonlijk niet e]d] tot bevru*t+ en zwang]s*ap komt1 voor het meisje zek]5 leeftijd en zek]5 graad van ontwikkel+ b]eikt heeft1 voor zij gesla*tsrijp is4 ,die ontwikkel+ maakt zi*1 behalve door e5ige opvall5de v]&]+5 9 d5 li*aamsb\w1 vooral k5ba> door het optr$5 d] ma&/ond5 7onwelzijn1 regels1 m5/ruatie1 p]iode71 hetge5 dan ook als uit]lijk k5teek5 van b]eikte ontwikkel+ wordt opgevat1 wa>aan1 onzi*tba>1 het rijpword5 en het uit/oot5 d] ei]5 uit d5 ei]/ok beantwoordt4 ,aan het losrak5 van het ei gaat e5e zwell+ van d5 ei]/ok vooraf1 ma> vooral van dat g$eelte wa> e5 eitje1 g]e$ tot uit/oot+1 geleg5 is4 ,bij to5em5de spann+1 t5 gevolge di] zwell+1 ont/aat da> t] plaatse e5 s*eurtje aan de opp]vlakte van d5 ei]/ok1 en het eitje wordt1 met e5e g]+e hoeveelheid vo*t1 uitge/oot5 en v9dt zijn weg1 door vloei/(/room+1 na> d5 eileid]4 ,dan is de geleg5heid tot bevru*t+ gegev5 en deze zal ges*i$51 wanne] lev5de zaad-cell5 van d5 man aanwezig zijn4 ,dat zal m5igmaal het geval zijn1 omdat1 na geme5s*ap tuss*5 man en vr\w1 de zaad-cell51 door ba>mo$] en eileid]s he51 zi* re$s 9 de ri*t+ van d5 ei]/ok bewog5 hebb5 en gewoonlijk lang g5oeg 9 lev5 blijv5 om de uit/oot+ van e5 eitje1 als die nog niet mo*t hebb5 plaats gevond51 af te wa*t54 ,is het tijdsv]s*il tuss*5 de geme5s*ap en de uit/oot+ van het eitje al te groot1 dan zull5 de zaad-cell5 kunn5 /]v5 ( aan lev5skra*t hebb5 +eboet1 en zal het eitje onbevru*t blijv54 ,zoo niet1 dan zal de bevru*t+ weldra zijn tot /& gekom54 ,re$s teg5 d5 tijd dat e5 eitje uit d5 ei]/ok zal word5 ge/oot5 is het slijmvlies1 dat de b9n5vlakte van de ba>mo$] bekle$t1 gezwoll5 en blo$rijk] geword51 als maakte het zi* g]e$ het bevru*te eitje 9 ontvang/ te nem54 ,heeft bevru*t+ plaats gevond51 dan nem5 zwell+ en blo$rijkdom toe2 is bevru*t+ e*t] uitgeblev51 dan gaat het eitje te gronde en zwell+ en blo$rijkheid van het slijmvlies v]dwijn51 doordat da>uit blo$+ optre$t en het blo$ zi* na> buit5 ontla/4 ,de m5/ruatie tre$t 94 ,de m5/ruatie kan dus word5 opgevat als e5 teek51 dat e5 eitje1 hetwelk te vor5 uit d5 ei]/ok ontsnapt is1 niet is bevru*t geword51 wa>uit volgt1 dat bevru*t+ voor d5 tijd1 wa>op de m5/ruatie v]wa*t wordt1 plaats grijpt4 ,als van zelf dr+t zi* hi]bij de vraag aan ons op1 wanne] het d5 ges*ikt/5 tijd is voor de geme5s*ap tuss*5 man en vr\w1 om de kans te hebb5 dat e5 eitje bevru*t wordt4 ,om die vraag te beantwoord5 moet5 wij nog m$$eel51 dat er niet alle5 9 de eileid]s e5 vo*tlaagje aanwezig is1 dat1 door e5e bijzond]e inri*t+1 e5e /room+ heeft na> de ba>mo$]holte toe1 do* dat hetzelfde het geval is 9 de ba>mo$]1 met di5 v]/&e1 dat de /room+ 9 de ba>mo$] g]i*t is na> de op5+1 welke1 9 het ond]/e g$eelte van dat orgaan aanwezig1 zi* 9 de s*e$e bev9dt4 ,wanne] wij nu b$5k5 dat die /room+ aan de zaad-cell51 die zi* jui/ 9 teg5ov]ge/elde ri*t+ moet5 beweg51 moeilijkh$5 9 d5 weg legt1 dat zij--om het zoo te noem5--teg5 d5 /room op moet5 gaan1 dan ligt het voor de h& om aan te nem51 dat1 na het oph\d5 d] m5/ruatie1 wa>bij het slijmvlies d] ba>mo$] gel$5 heeft1 die vloei/(/room+ niet zoo /]k is1 als dat lat] het geval zal zijn1 wanne] het slijmvlies w$] h]/eld is1 en dus de belemm]+ voor de voortbeweg+ d] zaad-cell5 teg5 d5 /room op het g]+/ is4 ,dat aannem5de zal de geme5s*ap tuss*5 man en vr\w voor het beoogde doel de mee/e kans op welslag5 hebb51 e5ige dag5 nadat de m5/ruatie is afgeloop54 ,en al is er dan ook ge5 eitje aanwezig dat bevru*t kan word51 de zaad-cell5 hebb5 g5oegzaam lang5 lev5sduur1 om d5 tijd af te wa*t5 tot er e5 eitje uit d5 ei]/ok losraakt4 ,da> is aangetoond1 dat de zaad-cell5 wel twee wek5 lang 9 het li*aam d] vr\w kunn5 blijv5 lev51 z\ dus de ges*ikt/e tijd ongeve] e5 zev5tal dag5 na het oph\d5 d] m5/ruatie beg9n54 ,m5 k5t de oorzak5 voor het ont/aan van het gesla*t nog niet1 wa>uit volgt1 dat m5 ook niet 9 /aat is da>op e5ig5 invlo$ uit te oef554 ,alles wat da>omtr5t wel e5s gezegd ( ges*rev5 en1 met het oog op het v]lang5 na> e5 jong5 ( e5 meisje1 te do5 ( te lat5 aang]ad5 wordt1 heeft d]halve niet de m9/e beteek5is4 ,ook g$ur5de de zwang]s*ap is niet met zek]heid uit te mak51 welk gesla*t het k9d1 wa>van de vr\w zwang] is1 heeft4 ,e5ig v]mo$5 kan wel opkom5 na> aanleid+ van de me] ( m9d] snelle ope5volg+ van de h>tklopp+5 d] vru*t4 ,is het bevru*te eitje 9 de ba>mo$] aangekom51 dan v9dt het da> e5 za*t1 gezwoll51 blo$rijk slijmvlies1 dat uit]/ ges*ikt is om het 9 ontvang/ te nem54 ,dat ges*i$t dan ook4 ,het v9dt er1 als e5 zaadje 9 vru*tb>e a>de1 e5 ges*ikt5 bodem t] ontwikkel+1 en1 doordi5 zi* weldra blo$vaatjes aan zijne opp]vlakte vorm51 welke 9 geme5s*ap tr$5 met die van het slijmvlies d] ba>mo$]1 dus met de mo$]lijke blo$vat51 kan het eitje da>uit de vo$+s/(f5 v]krijg5 welke het noodig heeft1 t]wijl het tev5s bes*ut is door zijne ligg+ 9 e5 orgaan1 dat van de buit5w]eld ges*eid5 is4 ,9 de ba>mo$] dus1 geleg5 9 het vo$selv]s*aff5de b9n5bekle$sel van het mo$]lijke orgaan1 zal het eitje zi* zoo lang en zoo v] ontwikkel51 tot het1 tot volkom5 vru*t g]ijpt1 di5 vo$+sbodem kan ontb]5 en wordt uitg$rev54 ,zoo is het mo$]lijke orgaan 9 zek]5 z9 te v]gelijk5 met d5 vru*tb>5 akk]1 wa>9 het zaad zi* ontwikkelt tot e5 gewas4 ,niet ov]bodig s*ijnt het mij toe1 te tra*t5 begrijpelijk te s*ets51 wa> de inw5dige gesla*tsdeel5 d] vr\w 9 ha> li*aam geleg5 zijn4 ,d5kt m5 zi* de vr\w op d5 rug ligg5d1 dan kan m5 bij de normaal ontwikkelde vr\w de groote s*aamlipp5 zi51 teg5 elk&] geleg51 als twee met gewone huid bekle$de en van h>5 voorzi5e kuss5s1 welke na> bov5 sam5kom5 en ov]gaan 9 d51 ev5e5s beha>d51 ,v5u%euvel1 en na> ond]51 na> de a>sop5+ vlakk] word5de1 9 de omgev+ en 9 d5 bilnaad ov]gaan4 ,tuss*5 deze beide s*aamlipp5 loopt1 9 ov]langs*e ri*t+1 de s*aamspleet1 welke na> ond]5 toe door d5 bilnaad van de a>sop5+ ges*eid5 is4 ,door de beide s*aamlipp5 van elk&] te trekk5 op5t zi* de s*aamspleet en word5 twee1 gewoonlijk rose-rood gekleurde1 gladde plooi51 de kle9e s*aamlipp51 zi*tba>4 ,word5 ook deze uite5geh\d51 dan word51 diep] inligg5d1 twee op5+5 zi*tba>4 ,de ond]/e da>van is de1 van het maagdevlies voorzi5e1 +ang d] s*e$e2 de bov5/e1 9 e5e v]dikk+ v]s*ol5 als e5 halvemaanvormig spleetje1 is de uitgangsop5+ van d5 ur9e-weg4 ,het maagdevlies sluit1 m9 ( me] volkom51 de op5+ d] s*e$e af1 do* bezit to* altijd e5e op5+1 somtijds twee ( 9 enkele gevall5 me]1 wa>door het m5/ruatie-blo$ kan wegvloei54 ,het is deze als e5 vliezig tuss*5s*otje zi* voordo5de afsluit+1 welke bij de e]/e gesla*tsgeme5s*ap gewoonlijk s*eurt en wa>aan ,cats de regel5 wijdde3 ,e5 die ha> mae*dom v9dt1 die is ha> mae*dom kwijt40 ,de s*e$e+ang geeft toegang tot de s*e$e1 e5 buisvormig kanaal1 t] l5gte van ongeve] #h #aj c4,m41 welks w&5 teg5 elk&] ligg54 ,dat kanaal e9digt 9 de diepte als e5 bl9de zak en omgeeft da> het ond]/e g$eelte d] ba>mo$]1 dat door d5 +ebra*t5 v+] te voel5 is als e5 9 de s*e$e uitpuil5d1 dik en tamelijk bre$ bultje1 met e5 deukje ( groefje jui/ 9 het midd54 ,dat deukje ( groefje is de op5+1 welke toegang geeft tot de holte d] ba>mo$]4 ,de ba>mo$]1 welke e5 zoo belangrijke rol speelt 9 het lev5 d] vru*t1 heeft d5 vorm van e5 9 de ri*t+ van vor5 na> a*t]5 e5igsz9s saamg$rukte pe]1 wa>91 als holte1 zi* e5 kanaal bev9dt1 dat 9 de l5gte van het orgaan loop5d1 9 het bov5g$eelte da>van e5ig]mate na> l9ks en re*ts wijd] wordt1 zoodat de doorsn$e van de holte op e5 gelijkbe5ig5 driehoek gelijkt1 wa>van de tophoek na> de s*e$e g]i*t is4 ,9 elk d] beide &]e hoek51 dus het v]/ van de +angsop5+ v]wijd]d1 is ev5e5s e5e op5+ aanwezig1 welke op5+5 toegang v]le55 tot de eileid]s4 ,het orgaan is voorzi5 van e5 dikk5 /evig5 w&1 welke geheel uit spi]weefsel be/aat1 en dus op te vatt5 als e5 gespi]d5 zak1 met e5e ze] kle9e holte1 t] l5gte van ongeve] #g c4,m4 ,de eileid]s gaan van t]zijde uit1 na> l9ks en re*ts1 en reik5 tot aan de ei]/okk54 ,de plaats wa> de ba>mo$] geleg5 is1 kan m5 zi* ongeve] aldus voor/ell54 ,wanne] m51 bij de /a&e vr\w1 van uit het midd5 van d5 ,v5u%euvel zi* e5e re*te lijn getrokk5 d5kt midd5 door het li*aam1 e5igsz9s oploop5d na> de l5d5/reek1 dan zal die lijn d5 bodem van de ba>mo$] jui/ rak5 ( miss*i5 er doorhe5 gaan4 ,zij ligt dus diep 9 de buikholte1 9 het g$eelte dat m5 a&uidt met d5 naam van bekk5holte1 t]wijl zij met e5e kromm+ na> vor5 op de ur9e-blaas ru/1 en bov5 ha> de ov]ige +ew&5 van d5 buik1 de d>m5 en--het hoog/ geleg5--de maag1 zi* bev9d54 ,d5kt m5 zi* de maag geleg5 bov5 d5 navel1 9 de /reek van d5 h>t- ( maagkuil1 ond] het ond]/e g$eelte van het bor/be51 dan is het van belang te v]meld51 dat bov5 de maag1 dw>s door het li*aam he51 bij wijze van e5 koepeldak1 e5 s*]m1 het midd5rif g5aamd1 zi* uitspant1 dat de buikholte s*eidt van de bov5 het s*]m geleg5 bor/holte1 wa>9 de long5 en het h>t geborg5 zijn4 ,bov5di5 is het van belang te wet51 dat de maag ev5e5s is op te vatt5 als e5 zakvormig orgaan1 dus als e5 hol orgaan met e5 w&4 ,lat]1 9 e5 ho(d/uk gewijd aan v]ke]de opvatt+5 omtr5t gebeurlijkh$5 g$ur5de de zwang]s*ap1 zal blijk5 hoe groote wa>de er aan gehe*t moet word51 dat i$]e vr\w zi*1 al?ans e5ig]mate1 e5e voor/ell+ kan mak5 van de ligg+ d] g5oemde organ5 9 eig5 li*aam4 ,de /reek van het li*aam wa> de inw5dige gesla*tsdeel5 geleg5 zijn1 is omgev5 door e5 be5ig5 r+1 welke b$ekt wordt door de huid1 e5 laag vet en spi]54 ,de r+ wordt gevormd door v]s*ill5de be5d]54 ,aan de a*t]zijde v9dt m5 het heiligbe5 en het /uitbe54 ,da>aan sluit5 zi* beid]zijds de heupbe5d]5 aan1 welke na> vor5 toe ov]gaan 9 de al small] word5de s*aambe5d]51 die jui/ 9 het midd51 aan de voorzijde1 b$ekt door d5 ,v5u%euvel1 tot v]e5ig+ kom54 ,te zam5 vorm5 zij1 zooals gezegd1 e5 r+1 welke m5 d5 bekk5gordel ( het bekk5 noemt4 ,bov5 het heiligbe5 bev9dt zi* de be5ige rugge/r5g1 t] zijde en iets na> a*t]5 zijn1 9 het heupbe51 door middel van e5 gewri*t1 het heupgewri*t1 de dijbe5d]5 +eplant4 ,het bekk51 bov5 wijd] dan b5$51 ru/ bij het zitt5 op de zitbe5d]54 ,aan de buit5zijde wordt het omgev5 door spi]51 vetweefsel en huid4 ,vooral aan de a*t]vlakte zijn de spi]51 die de bill5 vorm5 en zi* voortzett5 op de dij51 /]k ontwikkeld4 ,9 het bekk5 ligg5 de gesla*ts-organ51 ru/5de op lag5 van spi]5 en vetweefsel1 door za*te do* /evige weefsellag5 met de b9n5vlakte van d5 be5ig5 r+ v]bond54 ,door dat h>de bekk51 9- en uitw5dig met za*te weefsels bekle$1 zal het k9d1 als de zwang]s*ap ha> e9de b]eikt heeft1 door de kra*t d] ween word5 he5g$rev51 om het lev5sli*t te aans*\w54 ,hoe dat ges*i$t kunn5 wij hi] niet bes*rijv51 omdat wij da>voor te veel 9 bijzond]h$5 z\d5 moet5 tr$51 welke e5e uitgebreide /udie v]eis*54 ,,zwang]s*ap ,,en ,,enkele ,,zwang]s*apsv]s*ijnsel54 ,met spann+ wordt de geboorte van het k9d tegemoet gezi5 en uitg]ek5d1 wanne] die heuglijke gebeurt5is plaats zal v9d54 ,de b]ek5+ gaat gewoonlijk uit van e5 tijd/ip1 dat bek5d kan zijn4 ,dat tijd/ip is de beg9dag van de laat/e m5/ruatie4 ,wanne] bij di5 datum zev5 dag5 word5 opgeteld en van d5 aldus v]kreg5 datum drie ma&5 word5 t]uggeteld1 v]krijgt m5 d5 v]mo$elijk5 datum d] geboorte4 ,ge/eld dat de beg9dag van de laat/e m5/ruatie #c ,octob] 01 dan v]krijgt m5 door optell+ #aj ,octob] en door t]ugtell+ #aj ,juli4 ,de bevall+ kan dus om/reeks d5 #aj;en ,juli1 volg5de op di5 ,octob]ma&1 tegemoet gezi5 word54 ,de duur d] zwang]s*ap b$raagt vrijwel #bhj dag51 dat is #aj maal #d wek51 dus #dj wek54 ,de v]loskundig5 sprek5 dan ook van e5 zwang]s*apsduur van #aj ma&51 wa>bij elke ma& op #d wek5 g]ek5d wordt4 ,9 het gewone spraakgebruik /elt m5 di5 duur op #i kal5d]ma&51 hetge5 ongeve] op hetzelfde ne] komt4 ,afwijk+5 van d5 duur d] zwang]s*ap zijn ev5wel1 zond] dat m5 aan iets buit5gewoons te d5k5 heeft1 niet zeldzaam4 ,li*amelijke ge/eldheid en b\w s*ijn5 da>op invlo$ te hebb54 ,zoo wordt t5m9/e bewe]d1 dat de duur bij kra*tige vr\w5 #bgh1f dag5 z\ b$rag5 teg5ov] #bgf1h bij zwakk]e1 alsook dat veel ru/ g$ur5de de zwang]s*ap d5 duur z\ v]l5g54 ,hi]door z\ miss*i5 v]kla>d kunn5 word51 dat de duur bij gehuwde vr\w5 b]ek5d wordt op #bhb1d dag5 en bij ongehuwd5 op #bgh1b dag54 ,da>op zull5 wij niet v]d] +aan1 do* alle5 v]meld51 dat v]giss+51 tot #c wek5 toe1 nauwelijks te v]mijd5 zijn4 ,de b]ek5+ z\ e5ige me]d]e zek]heid v]krijg51 wanne] m5 wet5 kon1 wanne] de bevru*t+ tot /& komt1 do* uit het vroeg] gemelde omtr5t de bevru*t+ blijkt duidelijk1 dat zelfs wanne] sle*ts e5maal gesla*telijke geme5s*ap heeft plaats gevond51 de b]ek5+ ge5 zuiv]e wez5 kan4 ,ind]daad zijn d]gelijke b]ek5+51 gegrond op d5 datum wa>op e5maal geme5s*ap _h plaats gehad1 gemaakt geword5 en kwam m5 op e5 duur van #bfh1b-bfi1i dag54 ,intuss*5 kan m5 uit al d]gelijke b]ek5+5 ge5 &] dan e5 gemiddeld cijf] trekk51 dat voor elke vr\w afzond]lijk niet de m9/e beteek5is heeft4 ,wanne] wij dan nog v]meld51 dat m5 als kort/5 duur d] zwang]s*ap v]meld v9dt #bcf dag5 en als lang/5 duur #ccd dag51 dan me55 wij go$ te do51 met va/ te h\d5 aan de 9 d5 aanvang v]melde wijze van b]ek5+4 ,het blijkt dus van belang1 dat i$]e vr\w aanteek5+ h\de van d5 beg9dag d] m5/ruaties4 ,de mee/e kans op e5e go$e b]ek5+ zal zij hebb51 wi] m5/ruaties /e$s met g]egelde tuss*5pooz5 op elk&] volg54 ,is re$s da>om het h\d5 van aanteek5+ van gewi*t1 nog me] is dat het geval1 wanne] wij wet51 dat--9 het algeme5 g5om5--onregelmatigheid d] tuss*5pooz51 alsook 9 d5 duur d] blo$ige uits*eid+ en 9 de hoeveelheid da>van1 e5e afwijk+ beteek5t1 welke niet altijd van de gesla*tsorgan5 behoeft uit te gaan1 en wa>toe het w5s*elijk is1 dat de vr\w zi* tot d5 g5ee%e] w5dt4 ,wanne] wij nu ov]gaan tot besprek+ van v]s*ijnsel51 welke zi* g$ur5de de zwang]s*ap veelal voordo5 ( kunn5 voordo51 b$5ke de aan/a&e mo$]1 dat zij 9 de v]meld+ da>van ge5 r$55 tot bezorgdheid ( ang/ mag v9d54 ,de mee/e to*1 vooral die welke betrekk+ hebb5 op v]&]+5 9 d5 vorm van het li*aam en op v]ri*t+5 van sommige organ51 zijn natuurlijk1 t]wijl &]e1 hoewel onaang5aam1 mee/al van kort5 duur en betrekkelijk zoo g]+ zijn1 dat zij met e5ige wilskra*t en met de v]wa*t+ op e5 gelukkig e9de wel te drag5 zijn4 ,en zelfs wanne] zij e5 zek]e gr5s ov]s*rijd51 b$5ke m51 dat de g5ee%e] g]e$ is de kla*t5 aan te hoor5 en de onaang5aamh$5 zooveel mogelijk weg te nem5 ( te v]m9d]54 ,liev] dan 9 e5 onvru*tba> nad5k5 ( tobb5 da>ov] te v]z9k51 liev] dan raad 9 te w9n5 bij familiel$5 ( vri5d9n51 die1 van hoe go$e b$oel+ ook1 uit]a>d niet bek5d zijn met wat da>aan t5 grondslag ligt1 w5de m5 zi* dus tot d5 g5ee%e]1 die1 door /udie en erv>+1 g]ek5d mag word5 de aangewez5 raadsman te zijn4 ,het uitblijv5 d] m5/ruatie bij e5e vr\w op gesla*tsrijp5 leeftijd kan dus bes*\wd word5 als e5 teek51 dat e5 eitje bevru*t geword51 dat zwang]s*ap +etr$5 is4 ,mo*t zij desniettem9 twijfel51 dan raadplege zij d5 g5ee%e]4 ,twijfel kan ont/aan wanne] de m5/ruatie is uitgeblev5 en na e5ig5 tijd w$] blo$ te voors*ijn komt4 ,gebeurt dit om/reeks d5 tijd dat de m5/ruatie1 indi5 ge5 zwang]s*ap be/ond1 _h moet5 kom51 dan wordt veelal die blo$+ als e5e m5/ruatie g$ur5de de zwang]s*ap opgevat en niet altijd t5 onre*te4 ,het komt ind]daad voor1 dat na +etr$5 zwang]s*ap nog n ( e5 pa> mal51 door regelmatige tuss*5pooz5 ges*eid51 blo$+ optre$t1 do* dan zal e5e opm]kzame vr\w kunn5 bespeur51 dat de duur d] blo$+ mee/al kort]1 de hoeveelheid blo$ g]+] is1 kleur en sam5/ell+ afwijk5 van het tijd5s e5e gewone m5/ruatie afges*eid5e4 ,m5 doet dan1 met het oog op de b]ek5+ voor de bevall+1 het be/ die blo$+1 welke geheel d5 a>d en het k>akt] van de gewone m5/ruatie droeg1 te bes*\w5 als de laat/e m5/ruatie4 ,het kan e*t] ook voorkom51 dat1 nadat de m5/ruatie nmaal is uitgeblev51 e5e blo$+ optre$t1 welke zi* niet h\dt aan de gewone tuss*5pooze1 do* b9n5 di5 tijd te voors*ijn komt4 ,dat wordt dan gewoonlijk opgevat als de m5/ruatie1 welke te laat komt4 ,dit kan het geval zijn1 do* ev5ze] kan die blo$+1 bij de vr\w die w]kelijk zwang] is1 op e5e afwijk+ wijz5 en is het 9 d]gelijke gevall5 e5 dr+5de eis*1 d5 g5ee%e] te raadpleg54 ,twijfel kan ook ont/aan wanne] de vr\w ha> k9d zoogt en zij zoog5aamd bl9d zwang] ( bl9d opgezet wordt4 ,ook dan w5de zij zi* tot d5 g5ee%e]4 ,gewoonlijk p>5 zi* aan het v]s*ijnsel van uitblijv5 d] m5/ruatie &]e1 welke de wa>s*ijnlijkheid d] zwang]s*ap do5 to5em54 ,die v]s*ijnsel51 uit+5 van wijzig+5 9 het lev5s-proces1 gaan uit van de v]&]+5 welke 9 de ba>mo$] plaats grijp51 t5gevolge van de da>9 zi* ontwikkel5de vru*t en oef55 9 m9d]e ( me]d]e mate invlo$ uit op d5 algeme55 toe/& d] vr\w en op sommige v]ri*t+54 ,9 d5 aanvang g]+1 word5 zij /]k]1 v]dwijn5 somtijds ( wel tr$5 &]e op1 na>mate de zwang]s*ap voorts*rijdt4 ,die v]s*ijnsel5 noemt m51 voorzoov]re zij 9 het beg9 d] zwang]s*ap optr$5 en gebruikt word5 om de wa>s*ijnlijkheid van het be/aan da>van te ond]/eun51 onzek]e zwang]s*ap/eek554 ,zij hebb5 veel g]+]e wa>de dan het uitblijv5 d] m5/ruatie1 (s*oon er vele vr\w5 zijn1 die1 uit erv>+ g$ur5de vroeg]e zwang]s*ap opg$aan1 da>aan t]e*t wa>de he*t54 ,da>toe kan m5 rek55 gevoel5s van moeheid1 slap]igheid1 onbehaaglijkheid1 duizeligheid1 wegrak51 v]&]de gemo$s/emm+1 v]&]5d5 eetlu/1 v]&]+ 9 de spijsv]t]+1 h]haald5 drang tot ur9elooz+1 onwillekeurig afloop5 van ur9e1 v]/opp+ ( di>rhee1 het ont/aan van aambei5 7haemorrhod571 opgezet zijn van d5 buik1 b5auwdheid1 slapeloo%eid1 h>tklopp+51 snelle wissel+ van gelaatskleur1 /]ke afs*eid+ uit de gesla*tsdeel5 7zoog5aamde witte vlo$71 brak51 ho(dpijn1 t&pijn1 zwell+ van de hals/reek1 /]k]e speekselafs*eid+1 het zwell5 van opp]vlakkig geleg5 blo$vat5 7ad]57 aan en zu*tige zwell+ van de be551 enz4 ,deze v]s*ijnsel5 tr$5 niet altijd op1 no* kom5 zij tegelijk]tijd ( 9 d5zelfd5 tijd d] zwang]s*ap voor1 do* /e$s gev5 zij m9 ( me] onaang5ame gevoel5s en gewa>word+54 ,voor e5 deel word5 die v]s*ijnsel5 9 e5 afzond]lijk g$eelte van dit boek besprok54 ,tot de mee/ opvall5de v]s*ijnsel51 re$s vroeg 9 de zwang]s*ap1 behoort het brak54 ,mee/al ges*i$t dat 9 d5 o*t5d1 op de nu*t]e maag1 wa>bij niets ( sle*ts e5e wat]a*tige vloei/( te voors*ijn komt4 ,dit is het zoog5aamde looze brak54 ,vaak h\dt het op als de vr\w iets nuttigt1 do* niet altijd4 ,ook na het ontbijt en g$ur5de het ov]ige g$eelte van d5 dag1 onregelmatig1 ( regelmatig soms na elk5 maaltijd1 kan het optr$51 do* gewoonlijk wordt kort da>na w$] met smaak geget51 zoodat de vo$+ er niet ond] lijdt4 ,de tong is da>bij niet beslag54 ,het komt vooral 9 de e]/e zwang]s*ap voor1 m9d] dikwijls 9 volg5de zwang]s*app5 en e9digt mee/al als de e]/e drie ma&5 voorbij zijn4 ,vrij spo$ig beg9n5 de bor/5 te zwell51 niet ope5s do* langzam]h&1 hetge5 gepa>d gaat met zek]e gevoeligheid1 met e5 gevoel van spann+1 prikkel51 /ek5 en trekk5 9 de bor/54 ,na>mate de zwang]s*ap vord]t nem5 grootte en zwa>te d] bor/5 toe4 ,da>bij kom5 belangrijke v]s*ill5 voor1 afhankelijk van de hoeveelheid vet1 welke de bor/kli]1 wa>9 het zog gevormd wordt1 omgeeft4 ,de meisjesbor/1 halfkogelvormig1 va/ en gespann51 v]&]t vooral 9 de twe$e helft d] zwang]s*ap 9 die mate1 dat zij me] en me] gevuld wordt en e5igsz9s hang5d word5 kan1 wa>bij zij vrijwel d5 oorspronkelijk5 vorm1 met na> vor5 g]i*t5 tepel1 beh\dt4 ,dat zal dus ov] het algeme5 het geval zijn 9 de e]/e zwang]s*ap4 ,bij vr\w5 die re$s geba>d hebb51 is de bor/ hang5d1 met lag] en me] zijdel+s na> buit5 geleg5 tepel1 t]wijl zij aan de plaats van aanhe*t+ week en los aanvoelt4 ,soms zijn er knobbela*tige1 e5igsz9s h>d]e deel5 9 te voel54 ,dat zijn de afzond]lijke kwabjes1 wa>uit de kli] be/aat en wa>9 het zog gevormd wordt4 ,bij &]e vr\w5 w$] is de bor/ ov] het geheel va/] op aanvoel54 ,ligt m5 zulk e5e hang5de bor/ op1 dan bespeurt m5 da>ond] vaak e5 plooi van de huid1 alsook e5 roode ( op5 /reep ( vlakte1 als gevolg van druk ( wrijv+ d] huid4 ,de huid van de bor/ is te$] en dun1 zoodat1 vooral 9 de twe$e helft d] zwang]s*ap1 uitgezette blo$vat5 7ad]57 als blauwa*tig gekleurde /rep5 da>doorhe5 s*em]54 ,de gekleurde h( om d5 tepel wordt donk]d] van kleur1 bij blond9es van ros]ood tot geela*tig bru91 bij brunettes donk]bru9 tot bij het zw>te af4 ,9 di5 h(1 tepelh( g5oemd1 word51 langs d5 buit5r& kr+sgewijs geplaat/e1 kle9e v]hev5h$5 duidelijk] zi*t- en voelba>1 welke somtijds e5ig vo*t afzond]54 ,de huid van d5 tepelh( v]krijgt vele plooitjes4 ,9 het beg9 van de zwang]s*ap is dikwijls1 soms van de twe$e week af1 door voorzi*tig drukk5 van de met volle h& gevatte bor/1 uit d5 tepel e5ig wat]held] vo*t te voors*ijn te br5g51 dat 9 lat]5 tijd troebel is1 met geela*tig gekleurde /rep5 er 94 ,voor ha> die dit 9 d5 beg9ne als e5 teek5 van zwang]s*ap me55 te mog5 opvatt5 v]di5t opgem]kt te word51 dat het alle5 van wa>de mag gea*t word5 bij vr\w51 die nog niet zwang] w>54 ,datzelfde geldt tr\w5s ook voor de v]kleur+ van d5 tepelh( en het groot] word5 van de kle9e v]hev5h$5 da>91 t]wijl omgeke]d die v]s*ijnsel5 lang5 tijd kunn5 ontbrek5 bij +etr$5 zwang]s*ap1 vooral bij sle*t gevo$e vr\w5 met kle9e slappe bor/54 ,het gebeurt ook wel1 dat teg5 het e9de d] zwang]s*ap van zelf wat zog uit de bor/5 loopt4 ,dat dit kans z\ oplev]5 voor lat]1 9 het kraamb$1 optr$5 van ont/ek+ 7zwe]7 9 de bor/1 is volkom5 onjui/ en mag dus ge5 r$5 tot ong]u/heid zijn4 ,ook is da>uit niets met zek]heid af te leid5 omtr5t de al ( niet mogelijkheid om het k9d te zoog54 ,de huid van het geheele li*aam neemt veelal e5e vaal gele kleur aan1 e5 t9t van onre9heid2 zom]sproet5 en mo$]vlekk5 word5 donk]d]4 ,bov5di5 v]s*ijn5 geela*tig ( bru9a*tig gekleurde vlekk5 9 het gelaat1 vooral op het voorho(d1 de oogl$51 d5 rug van d5 neus1 op bov5lip en k91 te zam5 het zoog5aamde zwang]s*apsmask] vorm5de2 v]d] op bor/ en arm54 ,ook hi]bij kom5 individueele v]s*ill5 voor1 zoodat het v]s*ijnsel bij vr\w5 met li*te huidt9t en li*te ha>kleur1 als ook bij ha> die de huid go$ v]pleg51 zoom$e 9 d5 w9t]1 veel m9d] duidelijk is4 ,mee/al v]dwijnt die v]kleur+ 9 het kraamb$ spo$ig1 om ev5wel dikwijls 9 e5e volg5de zwang]s*ap opnieuw te v]s*ijn54 ,e5e zelfde v]kleur+ wordt wa>g5om5 langs e5e lijn1 welke van d5 beha>d5 ,v5u%euvel na> d5 navel loopt4 ,buit5 zwang]s*ap be/aat die v]kleur+ ook wel bij brunettes1 do* dan neemt zij 9 de zwang]s*ap /]k toe4 ,da>om is het voor de zwang]s*ap k5m]k5d1 dat ook de navel door e5 donk]gekleurd5 h( omgev5 wordt en da>bov5 de bru+et9te lijn zi* voortzet4 ,vooral bij vr\w5 met blo$>mo$e kan zij duidelijk zijn4 ,donk]d] kleur wordt v]d] wa>g5om5 aan de uitw5dige gesla*tsdeel51 voornamelijk aan de groote s*aamlipp5 en aan d5 bilnaad4 ,betrekkelijk vroeg neemt de omvang d] heup5 toe1 als gevolg van v]me]d]de vetafzett+4 ,9 d5 beg9ne is er van omvang/o5ame van d5 buik ge5 sprake4 ,gewoonlijk wordt die e]/ duidelijk als de ba>mo$] re$s vrij groot is1 om/reeks het e9de d] vi]de ma&4 ,na>mate de vru*t zi* v]d] ontwikkelt1 wordt die to5ame groot] en de buikw& g]ekt1 wa>bij op sommige plaats5 de neig+ be/aat tot /]ke v]dunn+1 vooral da>1 wa> de bov5g5oemde donk]gekleurde lijn ond] d5 navel loopt4 ,da> ligg51 t] we]szijd5 van die lijn1 9 d5 buikw&1 ov]langsloop5de spi]51 welke uite5wijk51 hetge5 bij m5ige vr\w1 na de b>+1 zi* uit als e5 zoog5aamde buikbreuk4 ,bij vr\w5 die voor het e]/ zwang] zijn1 en soms ook bij ha> die me]mal5 ba>d51 is de buikw& fl9k gespann51 wa>door de uitzett+ van d5 buik1 zelfs bij v]gevord]de zwang]s*ap1 niet ov]matig groot is4 ,zij die me]mal5 ba>d51 v]toon5 e*t] gewoonlijk e5 slapp5 buikw&1 die gemakkelijk voor de groei5de ba>mo$] uitwijkt en zi* het /]k/ v]toont bij en als hangbuik4 ,tuss*5 deze twee uit]/5 word5 alle grad5 van uitzett+ wa>g5om51 voornamelijk na> vor5 toe1 t5gevolge van /]k uite5wijk5 d] zooev5 aang$uide ov]langs loop5de spi]54 ,ook be/aat er groot v]s*il 9 dikte van d5 buikw&4 ,wanne] de zwang]s*ap tot het e9de d] a*t/e ma& gevord]d is1 /aat de bodem van de ba>mo$]1 dat is ha> bov5gr5s1 het hoog/ en is de spann+ het /]k/4 ,vooral zij die voor de e]/e maal zwang] zijn1 en e5 /evig5 buikw& hebb51 bespeur5 dan die spann+1 9 het bov5g$eelte van d5 buik1 als e5e onaang5ame1 vaak gepa>d ga&e met pijn54 ,9 de laat/e ma& neemt de spann+ da> t] plaatse m]kba> af1 da> de ba>mo$]bodem1 het hoog/ geleg5 g$eelte dus1 met het geheele orgaan en zijn inh\d1 daalt4 ,dan voelt de vr\w zi* v]li*t en sluit5 de kle$]5 da> gemakkelijk] dan te vor54 ,met to5em5d5 omvang van d5 buik tr$5 ook aan de navelgroeve v]&]+5 op4 ,all5gs wordt die groeve m9d] diep1 bij ze] vette buikbekle$sel5 vaak 9 d5 beg9ne jui/ diep]4 ,aan het e9de van de zwang]s*ap wordt de navel/reek gewoonlijk vlak en de huid van d5 navel dun1 zoodat deze kan uitpuil5 en e5 navelbreuk ont/aan4 ,wanne] de buikw& ze] dun is1 kunn5 kra*tige beweg+5 van het k9d niet alle5 gemakkelijk gevoeld1 do* dikwijls ook duidelijk gezi5 word54 ,bij het uitzett5 van d5 buik neemt de voor de e]/e maal zwang]e vr\w soms niet zond] e5ig5 s*rik wa>1 hoe er /rep51 kle9e en groote1 9 de huid te voors*ijn kom51 niet alle5 9 d5 buikw& en alda> kr+sgewijs om d5 navel g]angs*ikt (1 bov5 de lies en na> de zijd5 toe1 9 dezelfde ri*t+ als de liesplooi loop5d1 do* ook op de voorvlakte van de dij5 en op de bill54 ,ook op de bor/51 9 e5e ri*t+ van d5 tepel na> d5 omtrek loop5d1 word5 zij duidelijk wa>neemba>4 ,bij sommige vr\w5 v]toon5 zij zi* 9 groot aantal1 bij &]5 sle*ts spa>zaam1 nu e5s vroeg1 dan laat 9 de zwang]s*ap4 ,soms ontbrek5 zij geheel en al4 ,pas ont/aan hebb5 zij mee/al e5e rooda*tige1 blauwa*tige ( na> het violette zweem5de kleur4 ,zij v]dwijn5 niet me]1 do* de kleur v]&]t lat] 9 als atlas-glanz5d wit1 t]wijl zij 9 de dw>se ri*t+ geplooid word5 en e5 g]ibd aanzi5 v]krijg54 ,ha> ont/aan hebb5 zij te dank5 aan rekk+5 9 het weefsel van de diep] geleg5 lag5 d] huid4 ,m5 noemt ze zwang]s*aps/rep5 ( -/riem51 (s*oon zij niet k5m]k5d zijn voor zwang]s*ap4 ,ov]al wa> /]ke uitzett+ van d5 buik plaats v9dt1 b4v4 ook bij groote gezwell51 kom5 zij voor2 ev5e5s bij snelle vetafzett+ 9 de huid1 ook bij mann54 ,vet- en zweetkli]5 v]toon5 v]hoogde w]k+1 vooral aan de uitw5dige gesla*tsdeel51 9 d5 zom] en bij donk]h>ige vr\w51 gepa>d met e5 onaang5am5 geur na> kaas4 ,ook vetpui/jes en rooda*tige kle9e pui/jes die /]k jeuk51 alsm$e buit5gewone ontwikkel+ van h>51 word5 dikw]f wa>g5om54 ,hi]m$e kom5 wij onwillekeurig tot v]s*ijnsel51 welke 9 m9d] ( me]d] mate onaang5aam zijn1 ja zelfs d5 naam van kwal5 kunn5 drag54 ,omdat de gr5s niet altijd s*]p te trekk5 is1 beh&el5 wij dat alles te zam5 9 het volg5de g$eelte4 ,,&]e ,,zwang]s*apsv]s*ijnsel51 ,,onaang5aamh$5 ,,en ,,kwal54 ,aan de be55 tre$t vaak uitzett+ d] blo$vat5 7ad]57 op1 welke bij de e5e vr\w van we9ig beteek5is1 bij &]5 ze] belangrijk zijn kan4 ,de blo$vat5 zijn ov] kort5 ( lang5 af/& vrij gelijkmatig uitgezet1 9 eig5a>dig gesl+]d5 loop1 ( wel zij v]toon51 bij hoog5 graad van uitzett+1 knobbelige v]hev5h$51 zakvormige uitpuil+51 van all]lei vorm en uitgebreidheid1 blauwa*tig zw>t van kleur4 ,dikw]f bep]kt tot oms*rev5 plaats51 op e5 ( beide be551 kunn5 zij ook voorkom5 aan de uitw5dige gesla*tsdeel51 zelfs 9 de huid van d5 ond]buik1 zeldzam] 9 de l5d5/reek ( bill54 ,zij drag5 d5 naam van ad]spatt5 en tr$5 gewoonlijk niet voor de vijfde ma& op4 ,g$ur5de het kraamb$ kunn5 zij geheel v]dwijn51 (s*oon dat gewoonlijk niet het geval is en zij 9 g]+5 graad blijv5 be/aan1 om1 met het getal d] zwang]s*app51 9 aantal en grootte toe te nem54 ,dan word5 zij re$s vroeg 9 de zwang]s*ap duidelijk1 zelfs zoo vroeg1 dat sommige vr\w5 bew]5 aan het uitzett5 van de ad]5 all]e]/ te bem]k51 dat zij w$] zwang] zijn4 ,het v]s*ijnsel kan v]gezeld gaan van zwell+ d] deel51 van jeuk1 pijn en ont/ek+a*tige roodheid4 ,wanne] pijn1 die aan ont/ek+ doet d5k51 en roodheid mo*t5 optr$51 h\de de vr\w het b$ en z5de om d5 g5ee%e]4 ,m5 neme zi* 9 a*t voor /oot5 di] plekk5 en voor krabb51 hoe v]leidelijk dat bij hevig5 jeuk ook zijn moge1 omdat bij het op5gaan van zulk e5 blo$vat belangrijke blo$+ optr$5 kan4 ,dit zal gemakkelijk gebeur5 bij ze] opp]vlakkig geleg51 /]k uitpuil5de knobbels met dunn5 w&4 ,mo*t onv]hoopt zoo iets ges*i$51 dan is het noodzakelijk onv]wijld d5 g5ee%e] te ontbi$54 ,ond]wijl kan m5 de blo$+ behe]s*5 door e5 fl9ke dot zuiv]e v]b&watt51 e5e re9e h&- ( zakdoek1 /evig en voortdur5d op de blo$5de plek te drukk54 ,wanne] alle5 de huid da> t] plaatse gewond wordt1 v]toont de wond we9ig neig+ tot g5ez+4 ,do* zond] deze v]s*rikk+51 welke betrekkelijk we9ig voorkom51 kunn5 de ad]spatt5 onaang5ame gevoel5s g5oeg gev5 en het gaan1 door gevoel van zwa>te en moeheid1 bemoeilijk54 ,da>teg5 helpt ligg51 ( zitt5 met de be55 9 de hoogte1 het omwikkel5 met e5 w9dsel1 hetzij van kato51 tricot-weefsel ( ela/iek1 het drag5 van ela/iek5 k\s51 zond] naad4 ,de zwang]e v]mijde lang5 tijd a*t]e5 te /aan4 ,m5 zorge voor beweg+1 regelmatige1 ruime ontla/+ en v]mijde het drag5 van k\seb&5 om het be54 ,gun/ig5 invlo$ kan het drag5 van e5 go$5 buikb& hebb54 ,9 vele gevall5 zag ik belangrijke v]m9d]+ d] gevoel5s van zwa>te en moeheid1 en t5 gevolge da>van gemakkelijk] word5 d] beweg+5 9 het gaan1 door het gebruik van groote hoeveelh$5 melk4 ,m9d] onaang5ame gevoel5s v]oorzaakt zu*tige zwell+ d] be551 wanne] zij zi* bep]kt tot de voet5 en de /reek om de enkels4 ,bij g]+e ontwikkel+ bem]kt de vr\w het be/aan da>van gemakkelijk door de indrukk5 van de figur5 d] k\s5 en1 wanne] ook het ond]be5 m$$oet1 door e5 kr+sgewijze v]dikk+ da> wa> de s*o5 oph\dt4 's ,avonds het /]k/1 v]dwijnt de zwell+ 's na*ts bij horizontale ligg+ 9 b$4 ,ook deze zwell+ wordt /]k bevord]d door het drag5 van k\seb&51 vooral ela/iek54 ,niet altijd blijft de zwell+ bep]kt tot het ond]/e g$eelte d] be554 ,zij kan zi* uit/rekk5 ov] het geheele be51 ov] de uitw5dige gesla*tsdeel5 en het ond]/e g$eelte van d5 buik1 zelfs word5 wa>g5om5 aan de h&5 en het gelaat4 ,is het 9 het algeme5 gew5s*t d5 g5ee%e] van zulke zwell+5 9 k5nis te /ell51 dr+5d noodzakelijk is het zijn raad 9 te w9n5 bij uitgebreide en /]ke zwell+54 ,ook teg5 de zwell+ d] be55 kan het noodig en nuttig zijn e5 go$5 buikb& te drag54 ,oprisp51 v]gezeld van s*]p5 ( bitt]5 smaak1 soms van e5 zuur vo*t 9 d5 mond1 zooals dat 9 me] dan de helft d] gevall5 gewoonlijk 9 de laat/e ma&5 d] zwang]s*ap voorkomt1 b]u/ dikwijls op ondoelmatige vo$+1 vooral door het gebruik van meelspijz54 ,9 de e]/e ma&5 kan het zi* ev5wel ook voordo54 ,behalve oplett5dheid 9 de keuze van vo$sel1 v]mijd+ van ov]matige vo$+ en go$e zorg voor ontla/+1 kan m5 tra*t51 door het gebruik van zuiv]+sz\t ( magnesia1 met ( zond] citro5sap1 telk5s e5 halve ei]lepel1 ( van spuitwat]1 het la/ige euvel te bezw]54 ,hi]m$e gepa>d1 do* ook zond] dat1 be/aat vaak teg5z9 teg5 bepaalde spijz51 all]e]/ teg5 vlees*1 m9d] teg5 meelspijz51 k(fie en bi]1 nog m9d] teg5 gro5t51 a>dappel5 en melk4 ,da>teg5ov] /aat somtijds e5 v]me]d]de lu/ tot het gebruik van sommige spijz51 vooral met betrekk+ tot zure spijz51 zuur1 h>+ en o(t1 m9d] vaak tot zoet1 vaak tot alcoholis*e drank5 en zelfs tot /(f5 die ge5 vo$+smiddel5 zijn1 zooals3 krijt1 kalk1 z\t1 enz41 enz4 ,opm]kelijk is het ook1 dat soms lievel+sspijz5 word5 afgewe]d1 t]wijl jui/ die spijz5 en drank5 word5 bege]d1 wa>van de vr\w 9 gewone om/&igh$5 e5 afke] heeft4 ,de zoog5aamde lu/5 d] zwang]e vr\w5 behoeft m5 niet1 op grond van all]lei v]hal51 teg5 te gaan1 t5zij zij zi* uit/rekk5 tot /(f5 die ge5 vo$+smiddel5 zijn ( t5zij de behoorlijke maat ov]s*r$5 wordt4 ,9 enkele gevall5 komt het tot v]/]kte speekselafs*eid+4 ,dat v]s*ijnsel beg9t dan1 afgezi5 van het 9 enkele gevall5 optr$5 g$ur5de de e]/e wek51 9 de d]de ( vi]de ma&1 is ze] la/ig en v]s*ill5d lang van duur4 ,mee/al e9digt het met het voel5 d] e]/e beweg+5 van het k9d1 zeld5 duurt het tot het e9de d] zwang]s*ap4 ,9 onze /rek5 m9d] veelvuldig voorkom5d is de zoog5aamde zwang]s*apskrop1 be/a&e 9 e5e belangrijke v]groot+ van e5e kli]1 aan de voorzijde van d5 hals geleg54 ,to* kunn5 ook onze vr\w5 wel e5s e5e zwell+ alda> wa>nem51 mee/al van de zesde ma& af1 9 de e]/e zwang]s*ap dikwijls lat]4 ,van groot belang is deze zwell+1 al?ans hi] te l&e1 wa> de krop niet als inheems* te bes*\w5 is1 niet4 ,zij v]dwijnt g$ur5de het kraamb$1 wa>bij het al ( niet zoog5 ge5 invlo$ uitoef5t4 ,e5 veelvuldig voorkom5d v]s*ijnsel1 nu e5s vroeg dan w$] lat] optr$5de1 is h]haalde drang tot ur9e]51 bij we9ig gevulde blaas4 ,mee/al is die drang ov]dag /]k] dan 's na*ts4 ,somtijds is het moeilijk1 zelfs onmogelijk1 de ur9e op te h\d51 zoodat die onwillekeurig afloopt4 ,dat komt vooral voor bij h]haalde zwang]s*ap1 9 de lat]e ma&5 d] zwang]s*ap en 9 het k\de ja>getijde1 het mee/ bij hoe/51 la*51 bukk51 het op- en afgaan van trapp5 en bij /]ke beweg+54 ,m5 tra*te da>aan te gemoet te kom5 door m9d] dr9k51 vooral van k(fie1 !e en bi] en door het gebruik van tot ur9e]5 aanzett5de spijz51 zooals asp]ges1 pet]selie en prikkel5de /(f5 9 't algeme51 te v]mijd54 ,e5 go$ zitt5d buikv]b& kan ook hi]bij1 vooral 9 de lat]e ma&5 d] zwang]s*ap1 v]li*t+ aanbr5g54 ,h]haalde drang tot ur9e]5 v9dt ook zijn oorzaak 9 de om/&igheid dat de hoeveelheid ur9e1 door zwang]5 te looz51 groot] is dan bij niet zwang]51 hetge5 zi* teg5 het midd5 d] zwang]s*ap pleegt voor te do54 ,na de b>+ neemt dan de hoeveelheid w$] af4 ,ov] het brak51 als e5 onzek] teek5 van +etr$5 zwang]s*ap1 sprak5 wij re$s met e5 enkel woord4 ,somtijds kan het ze] belangrijk word51 zelfs zoodanig1 dat de vr\w5 niets me] kunn5 b9n5h\d5 van hetge5 zij g5uttigd hebb5 en re$s brak5 bij de m9/e beweg+5 die zij mak54 ,dit ov]matig brak5 is e5 ern/ig v]s*ijnsel1 de vo$+ lijdt er /]k ond]1 de kra*t5 d] vr\w rak51 somtijds ze] spo$ig1 uitgeput4 ,vooral vr\w5 die aan e5 ( &]5 vorm van zoog5aamde blo$>mo$e lijd5 hebb5 er neig+ toe4 ,dat zijn zij1 die ook bij de m5/ruatie lijd5 aan duizel+51 onma*t51 misselijkheid1 sle*te spijsv]t]+1 maagkramp5 en brak5 bij volle ( l$ige maag4 ,maagziekt5 kunn5 de oorzaak zijn1 do* ook ondoelmatige lev5swijze en vo$+1 d>m/oorniss51 v]ke]de ligg+ van de ba>mo$]1 losse ni] en ov]prikkelde gee/e/oe/&4 ,gewoonlijk beg9t het 9 de d]de ma&1 zeld5 e]/ 9 de laat/e vi] ma&54 ,9 d5 beg9ne sle*ts na d5 maaltijd1 t]wijl 9 d5 tuss*5tijd misselijkheid1 speekselvlo$ ( droogte 9 d5 mond met kwell5d5 dor/1 duizeligheid en maagpijn5 be/aan1 met teg5z9 9 vo$sel1 prikkelba>heid ( lu/eloo%eid en ne]sla*tigheid1 neemt het zoodanig toe1 dat ook zond] vo$selopname het brak5 optre$t1 v]gezeld van &]e v]s*ijnsel51 welke de vr\w ind]daad ziek do5 zijn4 ,met het oog hi]op is het dus aan te rad51 wanne] de gewone misselijkheid en het looze brak5 /]k] word51 d5 g5ee%e] te raadpleg54 ,teg5 de gewone misselijkheid en het brak5 9 d5 vroeg5 morg5 is het dikwijls voldo5de1 dat de vr\w1 vr zij op/aat1 e5 gemakkelijk v]te]ba> ontbijt gebruikt1 en1 wanne] het ook ov]dag mo*t plaats v9d51 zi* m9d] aan de gewone maaltijd5 h\dt1 do* met korte tuss*5pooz5 g]+e hoeveelh$5 van smakelijke en gemakkelijk v]te]b>e spijz5 tot zi* neemt4 ,somtijds is het noodig da>na e5ig5 tijd te ru/54 ,/e$s tra*te zij zi* zooveel mogelijk teg5 dit onaang5ame en h9d]lijke v]s*ijnsel te v]zett51 wa>bij afleid+1 buit5%uis ( door huiselijk5 arbeid1 van groot5 invlo$ zijn kan4 ,zij b$5ke1 dat het gewoonlijk niet lang] dan de e]/e drie ma&5 aanh\dt4 ,beweg+ 9 de friss*e lu*t1 v]mijd+ van alle spijz5 welke oprisp5 ( teg5z9 v]wekk51 g]egelde ontla/+ en het dr9k5 van k\d1 ook koolzuurh\d5d1 wat] is van gun/ig5 invlo$4 ,me] dan e5 vi]de deel d] zwang]e vr\w5 lijdt aan v]/opp+ 7con/ipatie71 wa>van ho(dpijn5 en conge/ies1 do* ook haemorrhod5 en1 bij h>de ontla/+1 s*eurtjes 9 het slijmvlies aan de op5+1 wa>door de ontla/+ te voors*ijn komt1 het gevolg zijn4 ,zeld5 be/aat di>rhee1 welke dan mee/al met v]/opp+ afwisselt4 ,voor e5 deel hi]m$e sam5hang5d is opzett+ van d5 buik1 door /]ke gasophoop+ 9 de d>m51 hetge5 aanleid+ tot b5auwdheid en kramp5 9 de be55 gev5 kan4 ,b5auwdheid en bemoeilijkte ademhal+ word5 veelal wa>g5om5 bij e]/zwang]54 ,ho(dpijn5 word51 vooral 9 d5 laat/5 tijd d] zwang]s*ap1 ook door &]e oorzak5 teweeg gebra*t4 ,wanne] zij gepa>d gaan met zwell+ d] be551 ma> vooral met zwell+ d] h&5 en van het gelaat1 somtijds ook met /oorniss5 9 het zi51 is het noodzakelijk d5 g5ee%e] da>van m$$eel+ te do54 ,de opm]kzame vr\w zal tev5s kunn5 wa>nem51 dat dan dikwijls de hoeveelheid ur9e welke zij loo/ g]+] is dan vroeg] en die ur9e1 donk]d] van kleur1 vaak e5 br&]ig gevoel bij het looz5 opwekt4 ,die br&]igheid0 wordt vooral duidelijk wanne] er /]ke afs*eid+ uit de gesla*tsdeel51 zoog5aamde witte vlo$1 be/aat4 ,niet zeld5 is die afs*eid+ zoo /]k1 dat het ond]go$ onoph\delijk vo*tig ( nat is en zo[el de dij51 als de plooi5 tuss*5 de s*aamlipp5 en tuss*5 deze en de dij51 op5 zijn1 wa>door het gaan pijnlijk is4 ,behalve de vroeg] g5oemde v]kleur+5 van sommige g$eelt5 d] huid1 word5 nog &]e v]s*ijnsel5 op de huid wa>g5om54 ,vooral bij ha> die 9 de e]/e ma&5 veel brak51 tre$t vaak e5 uitslag op1 gelijk5de op die welke ont/aat bij het aanrak5 van br&netels4 ,zij wordt dan ook netelroos g5oemd en k5m]kt zi* door het optr$5 van kle9e en groote1 m9 ( me] platte1 v]hev5h$51 li*t] van kleur dan de omgev5de huid1 die /]k jeuk5 en lang be/aan blijv5 (1 wanne] zij v]dwijn51 spo$ig w$] ke]54 ,behalve regel+ van de ontla/+ br5gt bepo$]+1 vooral na afwass*+ met azijnwat]1 v]li*t+4 ,niet zeld5 v]toon5 zi*1 vooral op bor/ en rug1 s*\d]s en ond]/e deel5 van d5 hals1 9 de okselholte en 9 de buigvlakte d] gewri*t51 li*t- tot donk]bru9 get9te vlekk51 9 vorm en uitgebreidheid ze] v]s*ill5d1 wa>op bij nauwkeurige bes*\w+ s*ilf]tjes zijn wa> te nem54 ,v]wijd]t m5 die door krabb51 dan komt de onv]&]de huid te voors*ijn4 ,van belang zijn zij niet4 ,het e5ige v]s*ijnsel is jeuk4 ,da> zij vooral te voors*ijn kom5 op plaats51 welke we9ig gewass*5 word51 is de beh&el+ als van zelf aangewez54 ,zij be/aat 9 het betra*t5 van re9heid4 ,wanne] m5 ze 's avonds met wat gro5e zeep insme]t en 's morg5s met lauww>m zeepwat] afwrijft1 v]dwijn5 zij spo$ig4 ,ov]ig5s veel bad5 en v]s*oon54 ,9 het algeme5 kan m5 zegg51 dat de zwang]s*ap e5e zek]e voorbes*ik!id geeft tot huidziekt51 zooals ook de m5/ruatie dat doet1 en dat de zwang]s*ap e5 ongun/ig5 invlo$ heeft op *ronis*e huidziekt54 ,aan de uitw5dige gesla*tsdeel51 vooral op de vo*tige plaats5 tuss*5 de groote en kle9e s*aamlipp51 tuss*5 deze laat/5 en d5 +ang d] s*e$e1 ma> ook op de s*aamlipp5 en aan d5 bilnaad1 komt het vaak tot het optr$5 van uitwasjes1 als w>5 't wratjes1 alle5/a&e ( tot groepjes en groep5 v]e5igd1 ook zond] dat er gesprok5 kan word5 van onre9heid ( van witt5 vlo$4 ,beh&el+ is gewoonlijk niet noodig1 t5zij de uitwasjes heel groot ( ze] pijnlijk mo*t5 word54 ,na afloop van het kraamb$ v]dwijn5 zij4 ,wij sprak5 re$s e5 pa> mal5 van witt5 vlo$4 ,dat is niet te v]mijd51 omdat bijna i$]e vr\w kan opm]k51 hoe1 g$ur5de de zwang]s*ap1 be/a&e afs*eid+ /]k] wordt1 ( bem]kba> wordt bij ha>1 die tot nu toe da>van niets ( nag5oeg niets bespeurde4 ,het is dus tot op zek]e hoogte e5 gewoon v]s*ijnsel4 ,is die afs*eid+ al te /]k1 dan moet da>teg5 iets g$aan word54 ,ook hi]bij is re9heid e5 e]/e v]eis*te4 ,die be/aat 9 vaak afwass*5 d] gesla*tsdeel5 met w>m wat] en zeep1 nooit met e5 spons1 do* het be/ met zuiv]e v]b&watt5 ( met e5 zuiv]5 za*t5 doek1 welke dan ev5wel niet w$] gebruikt mag word5 dan nadat hij zorgvuldig g]e9igd is4 ,het gebruik van watt5 is te v]kiez51 omdat die word5 weggeworp54 ,ook de op5 vlakt5 aan de dij5 en 9 de omgev+ d] gesla*tsdeel5 moet5 op dezelfde wijze g]e9igd1 go$ afg$roogd en da>na gepo$]d ( wel met e5e zalf1 b4v4 z9kzalf1 b$ekt word54 ,e5 uit/ek5d po$] bleek mij alsol-/rooipo$] te zijn4 ,da>m$e kan m5 bij m9d] /]ke afs*eid+ vol/aan4 ,is de afs*eid+ ov]vlo$ig1 da>bij ett]ig ( bijt5d1 dan kunn5 voorzi*tig s*e$euitspoel+5 g$aan word51 het be/ met zuiv] lauww>m wat] 7het wat] moet m5 lat5 kok5 en da>na lat5 afkoel571 wa>9 e5 pa> !elepeltjes soda1 e5 eetlepel z\t1 e5 eetlepel boorzuur ( alu9 7alles p] lit] vo*t7 opgelo/ word54 ,m5 make voor de uitspoel+ gebruik van e5 glaz5 irrigator1 met lange slang en glaz5 aanzet/uk 7canule71 met me] dan n op5+1 en spoele uit 9 ligg5de h\d+1 n4l4 ligg5de op e5 zoog5aamd ond]/eek 7sl(model71 wa>9 het spoelvo*t wordt opgevang54 ,om v]ontre9ig+ van het b$ te voorkom51 b$ekke m5 het met e5 /uk guttap]*a-zeil1 wa>op e5 /uk molton1 e5 h&doek ( iets d]gelijks4 ,da>bij komt dan het ond]/eek te /aan4 ,de irrigator moet /e$s zuiv] word5 geh\d51 de canule1 na gebruik1 van de slang g5om51 met zeep afgewass*51 met zuiv] wat] doorgespoeld en da>na bewa>d word5 9 e5e antiseptis*e 7des9fecte]5de ( b$]f-w]5de7 vloei/(1 b4v4 9 e5 glas met lys(orm 7#a 71 lysol 7#a 7 ( iets d]gelijks4 ,bij het gebruik worde de irrigator opgehang51 niet hoog] dan n met]1 en de canule niet 9 de s*e$e gebra*t voor m5 wat van de vloei/( door slang en canule heeft lat5 loop51 opdat die geheel met vo*t gevuld zijn en dus ge5 lu*t bevatt54 ,de canule behoeft niet v] te word5 +ebra*t1 ongeve] t] l5gte van e5 v+]4 ,zij wordt w$] uit de s*e$e getrokk5 voordat de irrigator geheel is leeggeloop54 ,het v]di5t e*t] aanbevel+ d5 g5ee%e] te raadpleg5 en dr+5d noodig is dat bij h>dnekkige gevall54 ,het z5uw/elsel d] zwang]e vr\w is betrekkelijk gemakkelijk uit ev5wi*t te br5g51 is prikkelba>d] dan buit5 zwang]s*ap4 ,t5 deele b]u/5 da>op enkele re$s g5oemde v]s*ijnsel51 zooals b4v4 het brak5 9 d5 aanvang1 duizeligheid1 wegrak5 ( flauwt54 ,de gemo$s/emm+ is vaak v]&]d1 wa>aan bij h]haalde zwang]s*ap zorg weg5s to5em5de familie1 bij e]/zwang]5 vooral ang/ voor de bevall+1 voor afwijk+5 en all]lei gebeurlijkh$51 s*uld zijn kan1 niet zeld5 als gevolg van v]hal51 wa>m$e onv]/&ige familiel$5 en k5niss5 mee/al blijk me55 te moet5 gev5 van bezorgdheid1 hetge5 gewoonlijk op niets &]s b]u/1 dan op e5 pog5 om met eig51 gewa&e1 k5nis te geur54 ,die bezorgdheid is 9 de mee/e gevall5 e5e kwell+1 vooral voor de jonge vr\w die voor het e]/ mo$] zal word54 ,zij is ma> al te g5eigd het oor te le55 aan all]lei raadgev+5 en bes*\w+51 mee/al voortgesprot5 uit v]hal5 van oud]e vr\w51 die gea*t word5 het to* wel te zull5 wet51 do* die gewoonlijk h>e zoog5aamde k5nis ook alwe] van hoor5 zegg5 hebb54 ,wanne] telk5s nu de e51 dan de &] met d]gelijke v]hal5 ( raadgev+5 voor d5 dag komt1 blijft er alli*t iets van hang54 ,het zijn voor e5 niet g]+ g$eelte zulke m$$eel+51 welke ons noopt5 e5 ho(d/uk hi]bij te voeg51 wa>9 sprake is van bijgelo(1 gewoont5 als &]sz9s1 bij zwang]s*ap1 b>+ en kraamb$4 ,da>voor v]wijz5 wij na> dat g$eelte4 ,het is1 dit b$5k5de1 dan ook niet zond] r$51 dat de v]&]de gemo$s/emm+ bij zwang]51 9 e5 ov]groot g$eelte1 zi* uit 9 toe/&5 van ne]sla*tigheid bij &]s ru/ige ( vroolijke vr\w51 welke /emm+ begun/igd wordt door de onaang5ame gevoel5s en gewa>word+51 welke de zwang]s*ap zoo nu en dan v]gezell51 do* die mee/al v]bet]5 nadat de e]/e beweg+5 van het k9d gevoeld word54 ,dan wordt gewoonlijk de /emm+ kalm]1 da> de jonge vr\w het zi* ontwikkel5de wez5 van nu af als het h>e bes*\wt en zij zi* geme5zaam maakt met de g$a*te1 hoe he]lijk het zijn zal1 wanne] zij ha> k9d 9 de arm5 sluit5 kan4 ,tot die onaang5ame gevoel5s welke1 t5 m9/e voor e5 deel1 op prikkelba>heid van het z5uw/elsel b]u/51 behoor5 pijn51 vooral aangezi*tspijn51 wa>voor onv]/&ige vr\w5 zi* wel e5s gezonde t&5 lat5 trekk52 ook h>tklopp+51 slapeloo%eid en jeuk ov] het geheele li*aam1 mee/al zond] dat er op de huid e5ige v]&]+ is wa> te nem54 ,moeheidsgevoel1 duizeligheid en onma*t 7flauwt57 kom5 veelvuldig bij zwakke vr\w51 9 d5 laat/5 tijd d] zwang]s*ap1 voor en word5 dikwijls v]oorzaakt door het v]blijf 9 sle*te lu*t en onbeweeglijk zitt5 9 lokal51 wa> vele m5s*5 bije5 zijn1 zooals 9 k]k5 en s*\wburg51 do* ook door langdurig zitt5 aan tafel1 bij d9]s1 enz4 ,wanne] zij duizeligheid ( flauwte voel5 aankom51 is het v]/&ig horizontaal te gaan ligg51 het ho(d lag] dan het ov]ige li*aam4 ,de natuur zelve wij/ dat aan1 zooals blijkt uit het woord flauwvall504 ,welnu1 het is zek] v]/&ig] te gaan ligg5 voordat m5 flauw zal vall501 wa>bij m5 to* ook komt te ligg51 do* op onaang5am] wijze4 ,teg5 h>tklopp+5 kan het dr9k5 van k\d wat]1 het legg5 van k\de compress5 op de h>t/reek help54 ,de algeme5e jeuk kan m5 tra*t5 te be/rijd5 door dagelijks*e afwass*+5 met zeep 9 e5 w>m bad ( door w>me bad5 met wat azijn1 ook door koele afwass*+51 9 het algeme5 dus door re9heid4 ,da>bij zorge m5 voor go$e ontla/+1 dieet1 kle$e m5 zi* niet te w>m en dekke m5 zi* 9 b$ niet te w>m4 ,9 de laat/e ma&5 tr$5 9 vele gevall5 kuitkramp5 op1 mee/al dubbelzijdig1 9 enkele gevall5 ( re*ts ( l9ks1 alsm$e e5 eig5a>dig gevoel1 dat m5 mi]5kruip5 noemt1 vooral 9 de be554 ,van belang a*t ik het1 hi] te wa>s*uw5 teg5 de me5+1 dat het z5uw/elsel1 en vooral de w]kzaamheid d] h]s551 van zoo groot5 invlo$ op de gebeurt5iss5 9 de zwang]s*ap z\ zijn als veelal wordt aang5om54 ,t]loops sprak5 wij van het lat5 trekk5 van gezonde t&51 weg5s aangezi*tspijn54 ,dat neemt niet weg1 dat pijn51 uitga&e van de t&51 ev5go$ kunn5 voorkom5 als bij niet-zwang]54 ,mee/al heeft m5 te do5 met e5 v]s*ijnsel van c>ieuse t&5 7zgn4 wolf71 welke door de zwang]s*ap regelmatig v]]g]d wordt4 ,het zal dus noodig zijn1 wa> t&pijn be/aat1 het gebit te lat5 nazi54 ,de t&5 moet5 zorgvuldig v]pleegd word51 t&/e5 door d5 t&>ts v]wijd]d1 aange/ok5 t&5 ( kiez5 7wolf ( c>ies7 beh&eld1 gevuld1 zoonoodig getrokk5 word54 ,de vrees welke da>voor gewoonlijk be/aat is ov]bodig en e5e d]gelijke beh&el+ z\ alle5 dan a*t]wege moet5 blijv51 wanne] te groote prikkelba>heid be/aat4 ,be/aat deze niet1 dan kunn5 die kun/bew]k+51 zond] nadeelig5 invlo$1 g]u/ v]ri*t word54 ,somtijds is de pijn niet afhankelijk van sle*te t&5 ( kiez51 do* van e5e a&o5+ van het t&vlees*1 welke1 gewoonlijk e]/ 9 de vi]de ma& ont/a&e1 9 v]s*ill5d /]k5 graad de geheele zwang]s*ap door kan blijv5 be/aan4 ,zij beg9t met roodheid1 zoo1 dat vlak teg5 d5 t& aan e5 rood gekleurd half maantje te zi5 is2 lat] komt da>bij zwell+1 het /]k/ bij de snijt&51 welke zwell+ zi* tuss*5 de t&5 uitbreidt1 wa>door die losrak54 ,het t&vlees* blo$t gemakkelijk bij re9ig+1 kauw5 en aanrak+1 do* ook wel zond] d]gelijke oorzaak4 ,soms word5 li*t gekleurde plekk51 iets bov5 het t&vlees* uit/ek5de en door e5 rood5 h( omgev51 wa>g5om51 mee/al op de b9n5vlakte van de lipp51 de wang5 en de tong4 ,9 de mee/e gevall5 is de a&o5+ niet belangrijk1 vooral niet bij vr\w5 die d5 mond re9h\d54 ,mondre9ig+ door het bor/el5 d] t&5 met e5 za*t5 bor/el1 spoel5 van d5 mond met e5 li*t sam5trekk5d ( ontsmett5d mondwat] en het do5 g5ez5 van zieke t&5 is dus e5 voorbeho$middel4 ,vooral 9 de laat/e ma&5 klag5 zwang]e vr\w5 vaak ov] pijn 9 de /reek d] ribbog51 welke mee/al v]oorzaakt wordt door /]ke rekk+ d] spi]5 van d5 buik1 door uitzett+ van d5 buik ( door hangbuik4 ,da>teg5 v]mag e5 go$e buikb&1 welke /eun geeft en d5 buik draagt1 heel veel4 ,ook ond]v9d5 zij pijn5 9 de be551 rug1 l5d55 en /uit1 wa>door het gaan bemoeilijkt wordt4 ,da> dit alles sam5hangt met d5 toe/& is beh&el+ niet mogelijk1 en troo/e m5 zi* met de g$a*te1 dat vaak met het zakk5 van d5 buik d]gelijke pijn5 m9d] word51 ( dat weldra de tijd nad]t1 dat1 met de geboorte van het k9d1 ook deze onaang5aamh$5 e5 e9de nem54 ,het li*aamsgewi*t neemt g$ur5de de laat/e drie ma&5 toe4 ,wanne] dat niet het geval is ( zelfs het gewi*t afneemt1 be/aan /oorniss51 welke tr\w5s gewoonlijk al e]d] aanleid+ gegev5 hebb5 tot het raadpleg5 van d5 g5ee%e]4 ,aan het e9de van dit g$eelte v]zoek5 wij ha>1 die dit alles gelez5 hebb51 to* vooral te b$5k51 dat wat ges*rev5 /aat e5 reeks van v]s*ijnsel5 en onaang5aamh$5 vormt1 welke niet altijd1 niet /e$s tegelijk]tijd1 niet /e$s 9 d5 hoog/5 graad aanwezig zijn en dat de vr\w1 die ook g$ur5de de zwang]s*ap op h>e gezondheid let1 zond] ang/ en vrees1 do* 9 blijde /emm+1 met het mo$]geluk voor oog51 aan eig5 lijf ge5 k5nis zal mak5 met veel wat1 t] wille d] voll$igheid1 w]d aange/ipt4 ,,leefregel5 ,,voor ,,de ,,zwang]s*ap4 ,zooals wij opm]kt5 zijn all]lei v]&]+5 9 het lev5sproces d] vr\w1 met de bes*rev5 v]s*ijnsel5 en onaang5aamh$51 het gevolg van v]&]+5 9 en aan de gesla*ts-organ54 ,na>mate het ei groeit en 9 omvang to5eemt1 wordt ook de ruimte1 wa>9 het zi* ontwikkelt1 groot]4 ,de aanvankelijke pe]vorm van de ba>mo$] maakt plaats voor e5 rond]e1 die ov]gaat 9 d5 vorm van e5 ballon1 welke /e$s groot] en groot] wordt1 zoodat het k9d da>9 de noodige ruimte v9dt4 ,langzam]h& wordt die to5ame 9 grootte zi*tba> door uitzett+ van d5 buik1 t]wijl de van buit5 ond]zoek5de h& de v]groot+ van de ba>mo$] ta/5d ond]s*eid5 kan4 ,om/reeks het e9de van de vi]de ma& is de bov5gr5s van de ba>mo$]1 de ba>mo$]bodem1 ongeve] e5 h&bre$ bov5 d5 ,v5u%euvel te voel54 ,van di5 tijd af is e5 ge/adig rijz5 met de h& na te gaan4 ,zoo /aat de bodem 9 het midd5 d] zwang]s*ap ev5 hoog] dan het midd5 van d5 af/& tuss*5 ,v5u%euvel en navel4 ,gewoonlijk zal de aan/a&e mo$] dan voor het e]/ de beweg+5 van het k9d1 het lev50 kunn5 wa>nem54 ,vr\w5 die re$s vroeg] zwang] w>5 k5n5 dit teek5 en voel5 het dan ook dikwijls aan het e9de van de vi]de ma&1 vaak nog e]d]4 ,da>uit blijkt1 dat aan het lev5 voel5 ge5 al te groote wa>de mag toegek5d word5 voor de b]ek5+ van het tijd/ip d] bevall+4 ,ook is het voel5 d] k9dsbeweg+5 afhankelijk van de gevoeligheid d] vr\w1 van d5 toe/& d] buikw&51 van ligg+ en lev5digheid van het k9d4 ,9 d5 aanvang sle*ts zwak1 word5 de beweg+5 /]k] na>mate het k9d groot] en kra*tig] wordt1 zelfs zoo1 dat 9 de laat/e ma&5 niet alle5 de mo$] ze voelt1 do* zij door de opgelegde h& en1 bij dunn5 buikw&1 ook door het oog zijn wa> te nem54 ,somtijds maakt de vr\w zi* beang/1 omdat zij1 vooral 9 de laat/e ma&1 g$ur5de e5ige dag5 het lev5 niet voelt4 ,dat is e*t] ge5 ongewoon v]s*ijnsel en behoeft zij zi* dus niet bezorgd te mak5 dat het k9d niet me] leeft1 t5zij het al te lang duurt4 ,dan kan ind]daad het v]mo$51 als z\ het k9d ge/orv5 zijn1 gewettigd zijn1 do* zal zij ook &]e v]s*ijnsel51 zooals kle9] word5 van d5 buik1 slapp] word5 d] bor/51 kunn5 wa>nem54 ,9 &]e oog5blikk5 kunn5 de beweg+5 onafgebrok5 en zoo /]k gevoeld word51 dat het v]s*ijnsel ind]daad h9d]lijk is4 ,dat is dikwijls afhankelijk van /]ke gemo$sbeweg+5 d] vr\w4 ,het rijz5 van de ba>mo$] gaat geleidelijk voort tot het e9de van de a*t/e ma&4 ,dan /aat de bov5gr5s t] hoogte van d5 maagkuil4 ,da>na beg9t e5e dal+1 nu e5s vroeg]1 dan w$] lat]1 afhankelijk van v]s*ill5de oorzak54 ,met die dal+ wordt de spann+ 9 het bov5g$eelte van d5 buik g]+]1 voelt de vr\w zi* v]li*t van de tot nu toe toeg5om5 beklemm+4 ,e]/zwang]5 kunn5 da>uit de b]ek5+ mak51 dat ongeve] #c #d wek5 da>na de bevall+ zal plaats v9d54 ,do* ook hi]aan he*te m5 niet te veel gewi*t4 ,de dal+ is voornamelijk het gevolg van e5e v]plaats+ van het k9d na> de bekk5holte toe1 wa>9 het ho(d met e5 kle9] ( groot] g$eelte wordt opg5om54 ,e5 &]e r$5 is het uitrekk5 van d5 buikw&1 wa>door het mogelijk is dat de ba>mo$] me] na> vor5 ov]helt4 ,aan de v]m9d]de hoogte beantwoordt dan e5 groot] word5 van d5 buikomvang4 ,de e5ige ond]/eun+ van de zwang]e ba>mo$] wordt1 9 /a&e h\d+1 gegev5 door d5 voor/5 buikw& en zij valt zoov] na> vor5 als de rekba>heid van d5 buikw& toelaat4 ,als bij h]haalde zwang]s*ap de dal+ wordt wa>g5om51 is zij ho(dzakelijk aan de laat/e oorzaak toe te s*rijv51 aangezi5 alsdan het k9d]ho(d gewoonlijk e]/ hij het beg9 van ( zelfs e]/ g$ur5de de b>+ 9 de bekk5holte wordt gep]/4 ,hi]uit volgt re$s de belangrijke invlo$ van d5 buikw& op de ligg+ van het k9d4 ,bij e]/zwang]5 is de omvang van d5 buik aan het e9de van de laat/e ma&1 gemet5 wanne] de vr\w plat op d5 rug ligt1 ongeve] #ia c4,m41 gemet5 9 /a&e h\d+ ongeve] #ih c4,m4 ,veel wa>de is aan die cijf]s niet te he*t51 t5zij de omvang veel groot] mo*t blijk54 ,die to5ame 9 omvang van buik en ba>mo$] is niet alle5 toe te s*rijv5 aan d5 groei van het k9d4 ,het maakt1 vooral 9 de laat/e ma&51 d5 indruk als( de g$aante van d5 buik v]oorzaakt wordt door de aanwezigheid van e5 e5igsz9s 9 de l5gte uitg]ekt5 bol4 ,9 di5 bolvormig5 zak1 de ba>mo$]1 is het k9d geleg5 9 de eivliez5 ( d5 vru*tzak1 e5 dunne1 gladde1 doors*ijn5de1 ov]al geslot5 blaas1 welke gevuld is met e5 vo*t1 dat zi* g$ur5de d5 groei van het k9d da>9 ophoopt en d5 naam van vru*twat] draagt4 ,da>9 ligt het k9d met gebog5 rug en nek1 het ho(d met de k9 op de bor/1 de bov5>m5 teg5 het li*aam1 de ond]>m5 na> elk&] g]i*t voor de bor/1 de be55 opgetrokk5 met de knien op de bor/1 zoodat het gemakkelijk plaats v9dt 9 de bolvormige holte van de ba>mo$]4 ,de ov]blijv5de ruimte wordt door het vru*twat] +5om54 ,mee/al ligt het k9d1 t5m9/e 9 de laat/e ma&5 van de zwang]s*ap1 met het ho(d na> b5$5 g]i*t1 somtijds met d5 /uit1 zeldzam] met het aangezi*t ( het voorho(d het laag/1 ( geheel dw>s 9 de ba>mo$]holte4 ,de eivliez5 bekle$5 de b9n5vlakte van de ba>mo$]1 ongeve] als de vo]+ van e5 gevo]d5 zak1 losjes1 do* op e5 enkele plaats zijn zij va/] v]bond54 ,da> ligt de mo$]koek1 welke1 als e5 sponsa*tig gewev51 vleezige platte koek1 met e5e opp]vlakte t] grootte van om/reeks twee h&5 en e5 dikte van e5 pa> c5timet]s1 innig v]bond5 is met d5 ba>mo$]w&1 ongeve] op de plaats wa> het eitje zi*1 na de intr$e 9 de ba>mo$]1 als het w>e +eplant _h4 ,zooals wij wet5 ontwikkeld5 zi*1 spo$ig nadat het eitje 9 de ba>mo$] 0 opg5om51 aan zijne opp]vlakte blo$vaatjes1 welke 9 v]b9d+ trad5 met de mo$]lijke blo$vat5 9 d5 w& d] ba>mo$]1 wa>door het mogelijk 0 dat het eitje gevo$ w]d4 ,die v]b9d+ breidde zi*1 gelijk5 tr$ h\d5de met de ontwikkel+ van het eitje1 ov] e5e groot]e opp]vlakte uit en nam geleidelijk 9 dikte toe4 ,die dikk]e v]b9d+1 niet alle5 uit blo$vat5 be/a&e1 do* tev5s uit e5 weefsel1 gevormd door het optr$5 van cell51 welke met elk&] 9 sam5hang blev5 en zo[el de aanhe*t+ /evig] maakt5 als de blo$vat5 tot /eun en ond]laag di5d51 is de mo$]koek4 ,na>mate zi* het k9d 9 het eitje aanlegde1 w]d da>9 ook het vru*twat] gevormd1 dat1 da> het ei zi* langzam]h& 9 e5 blaasje v]&]de1 wa>9 het k9d ruimte kreeg t] ontwikkel+1 dat blaasje vulde4 ,met to5em5de ontwikkel+ van eiholte en k9d puilt het ei 9 de holte van de ba>mo$]1 welke door h>5 groei me] ruimte aanbi$t1 uit1 zoodat de dunn] word5de w& van het eitje1 lat] de eivliez5 g5oemd1 t5 slotte ov]al de b9n5vlakte van de ba>mo$]holte aanraakt en er losjes m$e v]groeit1 t]wijl de v]b9d+ t] plaatse wa> de mo$]koek ligt veel innig] is4 ,met die uitpuil+ gaat to5em+ 9 omvang en b9n5ruimte van het ei gepa>d1 wa>9 het k9d dus ruimte v9dt en zi* me] en me] van de plaats v]wijd]t wa> de mo$]koek ligt4 ,do* met die mo$]koek blijft het k9d v]bond51 t] wille van de vo$+1 welke het v]krijgt uit de blo$vat5 d] mo$]4 ,die v]b9d+ be/aat t5 slotte uit e5e ongeve] met] lange1 dunne1 li*t g$raaide /r5g1 de navel/r5g g5oemd1 welke van de mo$]koek uitloop5de zi* bij het k9d iets b5$5 het midd5 tuss*5 ho(d en voet5 inplant4 ,door die /r5g he5 loop5 drie blo$vat51 welke e5]zijds1 door bemiddel+ van de mo$]koek1 9 v]b9d+ /aan met d5 blo$somloop d] mo$]1 &]zijds met d5 blo$somloop van het k9d4 ,langs di5 weg ontvangt het k9d van de mo$] alles wat het noodig heeft4 ,en wat heeft het k9d noodig8 ,all]e]/ vo$sel1 t] ontwikkel+4 ,do* ook zuur/(1 e5 gasvormig be/&deel van de lu*t1 dat voor het lev5 van d5 m5s* ev5 onontbe]lijk is4 ,de gebor5 m5s* v]krijgt dat be/&deel uit de lu*t door de ademhal+4 ,de zuur/( wordt door de long5 uit de lu*t 9 het blo$ opg5om5 en door het li*aam gebruikt4 ,e5 &] gas1 ont/aan bij de process5 welke zi* 9 het m5s*elijke li*aam afspel51 do* dat s*adelijk is als het 9 het li*aam z\ blijv51 wordt bij de ademhal+1 door de long51 uit het li*aam v]wijd]d4 ,dat moet dus ook bij d5 ongebor5 m5s* ges*i$54 ,ook het k9d moet de zuur/(1 welke het noodig heeft1 ontvang5 en het &]e1 s*adelijke1 gas1 het koolzuurgas1 kunn5 v]wijd]54 ,do* da> het k9d 9 e5e holte ligt1 welke ge5 geme5s*ap met de buit5lu*t heeft en da>5bov5 met vo*t gevuld is1 wa>9 het onmogelijk is adem te hal51 wordt 9 de gaswissel+ op &]e wijze voorzi54 ,dat gebeurt door middel van de blo$vat51 welke door de navel/r5g loop54 ,door e5 van de drie blo$vat5 vloeit het blo$ van de mo$]koek na> het k9d toe en br5gt het de noodige vo$+s/(f5 en de zuur/( 9 opgelo/5 toe/&1 door de twee &]e blo$vat5 vloeit het blo$ van het k9d na> de mo$]koek toe1 met zi* vo]5de de /(f5 welke het k9d niet gebruik5 kan1 dus ook het s*adelijke koolzuurgas1 t5 e9de die da> af te gev5 aan het mo$]lijke blo$4 ,door middel van d5 blo$somloop 9 de mo$]koek en h>e v]b9d+ met het k9d langs de navel/r5g1 voorziet dus de mo$]1 door eig5 ademhal+ en spijsv]t]+1 ha> k9d van alles wat het noodig heeft en bevrijdt zij het van s*adelijke en onbruikb>e /(f54 ,de mo$]koek blijkt dus e5 ze] belangrijk orgaan1 als de e5ige onmiddellijke v]b9d+ tuss*5 mo$] en k9d1 wa>9 alle wisselw]k+ tuss*5 beid5 plaats grijpt4 ,mo$]koek en eivliez5 vorm5 te zam5 de nageboorte1 welke e5ig5 tijd na de geboorte van het k9d1 wanne] het die hulp van de mo$] niet me] behoeft1 wordt uitg$rev54 ,dit alles b$5k5de1 namelijk d5 groei van e5 tot ontwikkel+ kom5d lev5d wez5 9 het li*aam d] aan/a&e mo$]1 wa> b9n5 het ruimte v]gt1 met t]zijde s*uiv+ van wat de to5em+ 9 omvang van zijn s*uilplaats z\ kunn5 belemm]51 van e5 organisme dat zijn vo$sel ontvangt uit de blo$sbe/&deel5 d] vr\w1 dat1 9 grootte to5em5de1 9 di5 groei het mo$]lijk li*aam op vele en vel]lei wijz5 betrekt1 is het te begrijp51 dat onaang5ame v]s*ijnsel5 zi* bij de aan/a&e mo$] kunn5 voordo54 ,wij wet5 e*t] uit erv>+ dat1 van nature alles geleidelijk ges*i$5de1 de gezonde vr\w ov] het algeme5 die onaang5aamh$5 sle*ts 9 betrekkelijk g]+e mate ond]v9dt en zij kan nu e5ig]mate begrijp51 hoe zij1 door zorg voor eig5 welzijn1 ook en vooral g$ur5de dez5 belangrijk5 tijd1 veel tot d5 gun/ig5 toe/& van ha> zelve en van ha> k9d kan bijdrag54 ,e5ige algeme5e en bijzond]e bes*\w+5 9 die ri*t+ will5 wij hi] gev54 ,heel 9 't algeme5 kan m5 zegg51 dat alles wat de gezondheid bewa>t ( d] gezondheid bevord]lijk is1 ook van toepass+ is op de zwang]e vr\w4 ,zij heeft te begrijp51 dat zo[el het zwang] word5 als het zwang] zijn en het b>51 natuurlijk is1 dat van nature--dus natuurlijk--alles ges*i$t zooals het ges*i$t en zelfs afwijk+5 natuurlijke afwijk+5 zijn4 ,dat sluit ev5wel niet 9 zi*1 dat m5 afwijk+5 als zoodanig ma> moet lat5 doorw]k5 ( be/aan4 ,integ5deel1 het is ev5 natuurlijk dat de m5s*1 die de natuur tra*t te behe]s*51 ook hi] dat doel najaagt en tra*t afwijk+5 te niet te do5 ( te v]kle954 ,zoo begrep5 is elk g5ee%e] natuurg5ee%e]1 e5 woord dat gewoonlijk niet op hem wordt toegepa/4 ,het moet begrep5 word51 ook door de zwang]e vr\w1 dat m5 9 oog5blikk5 van onbehaaglijke gevoel5s1 hoe en wanne] zi* die ook voordo51 ( m5 sle*ts van onaang5ame gevoel5s dan wel van ziekte spreekt1 zi* met v]tr\w5 alle5 kan en mag w5d5 tot die m5s*51 die1 door /udie en erv>+ 9 de praktijk1 me] en bet] wet5 wat er 9 het m5s*elijke li*aam gebeurt dan alle &]51 die--zond] dat--bew]5 bet] op de hoogte te zijn4 ,deze wa>s*uw+ is te me] noodig1 en kan niet dikwijls g5oeg h]haald word51 omdat i$]e vr\w die k9d]5 geba>d heeft1 ma> ook zij die dat niet g$aan heeft1 do* bij d]gelijke gebeurt5iss5 teg5woordig gewee/ is1 me5t de aan/a&e mo$]1 vooral 9 de e]/e zwang]s*ap1 van raad te moet5 di551 e5 euvel dat nog /e$s be/a&e en wa>toe1 wij ontk5n5 het niet1 aanleid+ be/aat1 omdat het voortspruit uit d5 onwillekeurig5 drang om &]5 te help51 9 niet g]+e mate nadeelig op de zwang]e vr\w kan inw]k54 ,het feit dat gewoonlijk ge5 enkele di] raadgeef/]s ook ma> de g]+/e k5nis heeft van d5 b\w van het m5s*elijke li*aam1 van de v]ri*t+5 d] organ51 van de invlo$51 zo[el die van buit5af als die van b9n5 uit op b\w en v]ri*t+5 inw]k5 kunn51 moe/ de d5k5de vr\w re$s van te vor5 do5 begrijp51 dat zij van die zijde ge5 jui/e inli*t+5 bekom5 kan4 ,9 het algeme5 behoeft de m5s*1 om gezond te blijv51 afwissel+ tuss*5 arbeid en ru/1 heeft hij zorg te drag5 voor zijn li*aam1 d4w4z4 voor behoorlijke sam5w]k+ van alle organ51 die1 hoewel ontle$kundig te s*eid51 to*--en vooral 9 hunne w]k+5--v]b& h\d54 ,ge5 li*aam kan gezond heet51 wa> e5 ( me] organ5 afwijk+5 v]toon54 ,wie begrijpt dat het lev5de li*aam voortdur5d slijt en voortdur5d zi* h]/elt1 begrijpt ook1 dat de m5s* heeft zorg te drag51 dat slijtage en h]/el zoo regelmatig mogelijk plaats hebbe1 omdat elke onregelmatigheid da>9 zi* voordoet als ziekte4 ,niet t5 onre*te spreekt m5 van ziekte en h]/el1 al wordt niet b$a*t1 dat m5 met het woord ziekte zi* e5zijdig bep]kt tot het noem5 van v]s*ijnsel51 die e5e tijdelijke v]/]k+ ( ope5hoop+ aan het li*t br5g5 van de v]s*ill51 welke altijd geldig1 9 d5 regelmatig5 gang van het lev5sproces niet tot bewu/zijn kom54 ,het li*aam heeft behoefte aan arbeid1 friss*e lu*t1 vo$+1 re9heid1 uits*eid+ van afgew]kte /(f51 9 regelmatig5 gang en afwissel+1 en de m5s*1 die gezond wil zijn1 behoort da>op te lett51 met ina*tnem+ van de v]s*ill5 welke elk individu1 9 v]h\d+ tot &]51 op5ba>t4 ,hi]uit volgt1 dat regel51 da>voor aan te gev51 niet &]s kunn5 zijn dan algeme5e regel54 ,hetzelfde geldt voor de zwang]e vr\w4 ,zij zorge dus voor regelmatige beweg+ 9 de friss*e buit5lu*t4 ,9 de /$5 zoeke zij da>voor de plaats5 op1 wa> zij die friss*e lu*t zooveel mogelijk kan g5iet54 ,re$s da>door kan zij gun/ig5 invlo$ uitoef55 op gemo$s/emm+1 op slaap1 op go$e w]k+ van z5uw/elsel1 blo$somloop en spijsv]t]+sorgan54 ,het w$] mag da>op 9 zoov]re van invlo$ zijn1 dat zij zorg drage voor e5e kle$+1 wa>bij rek5+ geh\d5 is met de we]sge/eldheid4 ,kan zij zi* moeilijk beweg5 ( wordt zij spo$ig moe1 dan is het rijd5 9 de friss*e buit5lu*t to* altijd bet] dan e5 voortdur5d v]blijf b9n5%uis4 ,ook b9n5%uis zorge zij dat friss*e lu*t en zonneli*t onbep]kt kunn5 b9n5tr$51 de e]/e ook des na*ts4 ,als van zelf sluit zi* da>bij de raad aan1 om alle ruimt5 te v]mijd51 wa>91 door aanwezigheid van veel m5s*51 de lu*t te w>m en b$orv5 wordt1 te me] omdat zwang]e vr\w5 gemakkelijk aan duizeligheid ( onma*t t5 prooi zijn4 ,zelfs /]ke behoefte aan ru/1 zooals dat nog al e5s voorkomt 9 de e]/e en laat/e ma&5 d] zwang]s*ap1 vooral wanne] de slaap te w5s*5 ov]laat ( all]lei ongemakk5 be/aan1 mag niet leid5 tot v]wa>looz+ van beweg+ 9 de re9e friss*e buit5lu*t4 ,er blijft nog g5oeg tijd ov] om ru/ te nem54 ,voortdur5d ru/5 wordt gea*t nadeelig te w]k5 o4a4 9 di5 z91 dat het gewi*t van het k9d to5eemt en het tijd/ip d] bevall+ wordt v]s*ov54 ,is arbeid go$1 te inspann5de arbeid en beweg+51 welke het li*aam aan /]k s*okk5 kunn5 bloot/ell51 zooals spr+51 dans51 sport1 ook pa>drijd5 en het rijd5 9 wag5s ov] hobbelige weg51 zijn te v]mijd51 ev5als het till5 en drag5 van zw>e la/51 het langdurig arbeid5 met de naaima*9e en d]gelijke4 ,het wielrijd5 als zoodanig z\ ge5 bezwa> zijn1 indi51 afgezi5 van e5ige begrijpelijke moeilijkheid bij to5em5d5 omvang van d5 buik1 het geva> niet be/ond van vall51 zoo niet door eig5 to$o5 dan to* door to$o5 van &]54 ,hetzelfde geldt voor het s*aats5rijd54 ,automobielrijd5 kan ge5 kwaad1 do* niet te lang a*t]e5 en niet te snel1 weg5s geva> van /oot5 en snelle s*okk54 ,het reiz5 behoeft niet te word5 nagelat51 als de ontwikkel+ van de zwang]s*ap en die van vorige zwang]s*app5 regelmatig gewee/ is4 ,als dat laat/e niet het geval 01 mag de reis sle*ts indi5 onv]mijdelijk ond]nom5 word54 ,m5 hoort gewoonlijk bew]51 dat door het reiz5 miskraam1 d4i4 afbrek5 d] zwang]s*ap 9 de e]/e ma&51 kan voorkom54 ,die bew]+ wordt niet geheel t5 onre*te geuit1 do* m5 b$5ke da>bij1 dat door de reis de miskraam1 bij da>toe be/a&5 aanleg1 vroeg] tot /& komt dan het geval z\ gewee/ zijn1 als de reis niet ond]nom5 04 ,wij b$oel5 hi]m$e te zegg51 dat e5 gezond ei1 9 e5e gezonde ba>mo$]1 niet ( hoog/ zeld5 door e5 reis1 v]moei5is1 s*ok ( gemo$sbeweg+ zal word5 uitge/oot51 9 het algeme5 dus de reis en de &]e invlo$5 de uit/oot+ van e5 ziek ei v]haa/ hebb54 ,korte reiz5 kunn5 zelfs weldadig w]k51 doordi5 zij li*aam en gee/ v]friss*51 de gemo$s/emm+ v]bet]54 ,lange reiz5 zijn ev5wel te v]mijd51 alsm$e het reiz5 9 d5 tijd dat de m5/ruatie _h moet5 intr$51 en vooral om/reeks het e9de van de d]de ma& en teg5 het e9de d] zwang]s*ap4 ,kan e5 lange reis niet v]m$5 word51 dan is het gew5s*t da>9 lang]e ( kort]e tijd5 van ru/ op te nem54 ,de be/e tijd voor reiz5 is dan tuss*5 de vi]de en a*t/e ma&4 ,wordt e5e vr\w op de huwelijksreis zwang]1 dan v]mijde zij alle inspann5de to]5 te voet en het be/ijg5 van b]g51 en v]blijve zij zoo lang mogelijk ru/ig op dezelfde kalme plaats4 ,ook de gesla*tsgeme5s*ap behoeft niet te word5 nagelat51 do* behoort die met mate en omzi*tigheid te ges*i$54 ,voorzi*tigheid is vooral aan te rad5 g$ur5de d5 tijd dat de m5/ruatie _h moet5 intr$54 ,m5 v]mijde ha> wanne] de vr\w er teg5z9 9 heeft ( de onaang5aamh$5 d] zwang]s*ap er door v]/]kt word54 ,&]sz9s moet1 wanne] de vr\w v]me]d]d5 lu/ da>toe v]toont1 door d5 e*tg5oot da>aan word5 tegemoet gekom51 t]wijl de man zijne lu/51 wa> dat d] vr\w h9d]lijk is1 moet wet5 9 te b9d54 ,door zelfbehe]s*+ kan hij 9 dit en &]e opzi*t5 veel bijdrag5 tot d5 go$5 toe/& d] vr\w g$ur5de h>e zwang]s*ap4 ,dan to* is h>e gemo$s/emm+1 zooals wij re$s opm]kt51 dikw]f ze] wissel5d1 is zij vaak prikkelba>1 zoodat alle gebeurt5iss5 /]k] op ha> inw]k54 ,dan heeft de man de s*oone taak1 door g$uld en liefdevolle toewijd+1 door het aanbr5g5 van afleid+ en afwissel+1 door v]mijd+ van driftige toespraak ( prikkel5de h&el+51 tot /eun te zijn2 door beho$zame m$$eel+ zo[el van ze] aang5ame als van treurige tijd+ het zijne bij te drag5 tot e5 zoo ru/ig mogelijk voorbijgaan van di5 voor vr\w en k9d zoo belangrijk5 tijd4 ,vooral zal dat noodig zijn bij de vr\w van zwakk5 wil4 ,wanne] er aanleg toe be/aat1 kan de zwang]s*ap ontijdig word5 afgebrok5 door ang/1 hevig5 s*rik en groote vreugde4 ,de vr\w met /]k5 wil1 met /]k v]lang5 na> het mo$]s*ap1 zal de onaang5aamh$5 d] zwang]s*ap gewillig] en gemakkelijk] drag5 en te bov5 kom54 ,9 de zwang]s*ap1 als 9 alle ern/ige gebeurt5iss5 des lev5s1 blijkt vooral van hoe groot5 invlo$ de opvo$+1 ook 9 gee/elijk opzi*t1 is4 ,e5 ru/ige slaap w]kt gun/ig en weldadig op het z5uwlev54 ,hij wordt1 behalve door het bov5g5oemde1 bevord]d door v]mijd+ van langdurige avondgezels*app5 tot laat 9 d5 na*t en van het uitgaan1 wa>bij de z5uw5 geprikkeld word54 ,9 het algeme5 geldt1 dat1 wie 's na*ts go$ geslap5 heeft1 ov]dag niet behoeft te ru/54 ,de slaapkam] zij ruim1 hoog1 go$ gelu*t1 zonnig1 gemakkelijk te re9ig5 en1 voor wie 't behoeft1 's w9t]s matig v]w>md1 het b$ niet te za*t1 de b$ekk+ niet te zwa> en te w>m4 ,van groot belang is re9heid van het geheele li*aam en re9heid op lijf- en b$dego$4 ,het gebruik van lauww>me bad51 7#cc-cf ,c41 #bg-bi ,r47 9 d5 w9t]1 's zom]s wat k\d]1 g$ur5de de geheele zwang]s*ap is aan te bevel54 ,m5 moet zi* go$ met zeep afwass*51 zi* go$ afdrog5 en na het bad s*oon go$ aantrekk54 ,de me5+1 dat zulke bad5 e5 bijzond] gun/ig5 invlo$ op het v]loop d] b>+ z\d5 uitoef55 mi/1 als da>m$e e5 re*t/reeks*5 invlo$ b$oeld wordt1 all5 grond4 ,bij prikkelba>heid van het z5uw/elsel en sle*t5 slaap kan e5 d]gelijk bad1 dagelijks g5om51 gun/ig w]k51 do* m5 raadplege da>omtr5t d5 g5ee%e]4 ,9 het algeme5 geldt de regel1 dat m5 niet m9d]1 do* ook niet me] moet bad51 dan m5 voor de zwang]s*ap gewoon 04 ,voetbad51 wat] van #cc-da ,c41 7#bg-cc ,r471 kunn5 g5om5 word51 do* bet] is het1 als de vr\w het zelf niet do5 kan1 de voet5 door e5e hulp te lat5 wass*54 ,zee- ( k\de rivi]bad5 behoev5 door ha>1 die er aan gew5d zijn1 niet altijd te word5 nagelat51 t5zij de temp]atuur van het wat] b5$5 #ai ,c4 7#ae ,r47 daalt4 ,ook mag het bad niet lang dur54 ,vooral bij zeebad5 lette m5 er op1 dat de golfslag niet te /]k mag zijn en bep]ke m5 d5 tijd tot e5ige m9ut54 ,ook zwemm5 kan word5 toege/aan1 wa>bij m5 ev5wel te b$5k5 heeft1 vooral bij het zwemm5 9 diep wat]1 dat de zwang]e vr\w gemakkelijk ond]hevig is aan duizeligheid en flauwt54 ,de gesla*tsdeel5 moet5 dagelijks1 e5 ( tweemal51 met s*oon lauww>m wat] en zeep g]e9igd en da>na go$ afg$roogd word54 ,te lange h>5 da> t] plaatse knippe m5 af4 ,nooit wass*e m5 met e5 spons1 do* met de h& ( met zuiv]e ontvette v]b&watt51 ook kan m5 e5 za*t5 doek gebruik5 die dan telk5s1 het be/ door uitkok51 gezuiv]d moet word54 ,bij neig+ tot op5gaan van de huid aan de b9n5vlakt5 d] dij5 en 9 de omgev+ d] gesla*tsdeel51 9 de plooi van d5 buik bov5 d5 ,v5u%euvel en ond] de bor/51 bepo$]e m5 deze deel5 na re9ig+ en zorgvuldig afdrog51 met e5 ( &] /rooipo$]1 b4v4 talkpo$]1 witte pijpa>de ( alsol-/rooipo$]4 ,als s*e$espoel+5 noodig zijn1 v]ri*te m5 die als op bl4 #cj is aangegev54 ,bij /]ke afs*eid+ 7witt5 vlo$7 v]di5t het aanbevel+1 nadat de gesla*tsdeel5 voor het na> b$ gaan g]e9igd zijn1 e5 propje v]b&watt5 9 de s*aamspleet te legg51 wa>91 g$ur5de d5 na*t1 het uit de s*e$e kom5de vo*t wordt opgevang54 ,ook lauww>me zitbad5 g$ur5de #e #aj m9ut51 niet lang]1 zijn aang5aam en re9ig5d en bevord]5 vaak gemakkelijke ontla/+52 de temp]atuur van het wat] ongeve] #dj ,c41 7#cb ,r474 ,m5 h\de e5 ketel met heet wat] naa/ zi* g]e$1 om nu en dan wat heet wat] bij te giet51 t5e9de het wat] op temp]atuur te h\d5 en te /]ke afkoel+ te voorkom54 ,de ges*ikt/e tijd da>voor is onmiddellijk voor het na> b$ gaan4 ,deze re9ig+5 kunn5 vaak veel bijdrag5 tot het be/rijd5 van jeuk aan de uitw5dige gesla*tsdeel54 ,de vo$+ zij zooveel mogelijk de gewone1 met ina*tnem+ van de gevoeligheid d] spijsv]t]+s-organ52 de hoeveelheid vo$sel 9 't algeme5 no* te kle9 no* te groot4 ,mee/al is 9 het beg9 van de zwang]s*ap de eetlu/ v]m9d]d1 na de vi]de ma& dikwijls v]me]d]d4 ,m5 tr$e da>teg5 niet op met de opm]k+1 dat1 wat het e]/e v]s*ijnsel betreft1 de zwang]e vr\w voor twee moet et52 wat het twe$e betreft1 dat hong]5 en va/5 d5 buikomvang z\d5 v]m9d]51 het k9d kle9 z\ blijv5 en de b>+ dus gemakkelijk] gaan z\4 ,als v]m9d]+ van d5 eetlu/ gepa>d gaat met /oorniss5 9 de spijsv]t]+ heeft m5 da>op bij de vo$+ te lett54 ,9 't algeme5 is matigheid 9 het /ill5 van hong] en dor/ te betra*t51 dus ge5 maagov]lad+4 ,de laat/e maaltijd worde1 met het oog op e5 g]u/5 slaap1 niet lat] dan twee ( drie ur5 voor het na> b$ gaan g5om54 ,do* ook hi]bij hangt veel af van gewoonte1 vele vr\w5 slap5 jui/ g]u/] als zij kort van te vor5 iets nuttig54 ,de be/e drank is fris*1 k\d wat]4 ,g]+e bijvoeg+ van wijn alsook li*t bi] zal ge5 nadeel br5g51 do* alle drank51 welke veel alcohol bevatt51 zooals dess]t-wijn51 likeur51 zwa> bi]1 zijn af te keur54 ,zij w]k5 z5uwprikkel5d en slaap/or5d4 ,met kra*t moet word5 opgetr$5 teg5 het aanprijz5 van zoog5aamde v]/]k5de middel51 voornamelijk teg5 het gebruik van groote hoeveelh$5 melk4 ,wanne] het noodig is1 zal de g5ee%e] ook hi] d5 weg wijz54 ,vr alles di5t gezorgd1 dat alle vo$sel behoorlijk gekauwd wordt1 wa>toe e5 go$ gebit e5 ho(dv]eis*te is4 ,da>m$e wordt het vo$sel niet alle5 behoorlijk v]kle9d en met speeksel v]m5gd1 do* wordt het ook ges*ikt] voor v]w]k+ 9 de spijsv]t]+sorgan51 zoodat het li*aam er het groot/ mogelijke nut van trekt4 ,bov5di5 zal zij die da>op let--en dit geldt ook buit5 de zwang]s*ap--niet alle5 m9d] la/ hebb5 van /oorniss51 als zuuroprisp51 abnormale gi/+ en rott+ 9 de +ew&51 met de gevolg5 da>van1 als opgezett5 buik door gasophoop+ 9 de d>m51 ho(dpijn5 en all]lei &]e onaang5aamh$51 ma> ind]daad 9 vele opzi*t5 ha> we]/&sv]mog5 teg5 ziekt5 v]hoog54 ,behalve go$ kauw5 van het vo$sel1 is e5zijdigheid 9 de vo$+ te v]mijd54 ,wie lu/ heeft g$ur5de d5 maaltijd te dr9k51 behoeft dat niet na te lat51 uit vrees da>door de spijsv]t]+ te /or54 ,ook hi] geldt het voors*rift van maa?\d51 en wie maat h\dt /oort de spijsv]t]+ da>door niet1 kan ha> integ5deel bevord]54 ,het zij hi] nog e5s aange/ipt1 dat dit alles1 9 het algeme51 geldt voor de gezond54 ,wie ziek is1 w5de zi* tot d5 g5ee%e] en volge di5s voors*rift1 ook wa> het betreft het gebruik van spijz5 en drank54 ,9 i$] geval ho$e m5 zi* voor het gebruik van /]k gekruide1 gepep]de en gez\t5 spijz51 ook voor die welke opblaz5 ( v]/opp5d w]k54 ,het gebruik van zoog5aamde g5otmiddel5 bep]ke m5 tot e5 m9imum4 ,van belang is deze opm]k+ vooral voor het dikw]f zoo geliefde kopje k(fie1 dat--als het w]kelijk go$ is--de spijsv]t]+ b5adeelt en het optr$5 van ho(dpijn51 duizeligheid1 h>tklopp+1 slapeloo%eid kan bevord]54 ,zoo is ook het gebruik van zoetigh$5 af te keur54 ,de teg5woordig aangeprez5 smakelijke *ocolades en suik]w]k51 9 zoodanig5 vorm en v]pakk+1 dat ze gemakkelijk en ga>ne als ges*5k gegev5 en aanva>d word51 hebb5 het groote nadeel1 dat da>m$e al te veel zoetigheid 9 het li*aam gebra*t wordt4 ,veel bet] is het gebruik van vru*t51 wa>m$e m5 m5ig dokt]s-recept buit5 de deur h\dt4 ,van groot gewi*t is e5e voldo5de en regelmatige uits*eid+ van afgew]kte /(f54 ,9 dat opzi*t wordt het all]mee/ gel$5 aan sle*te ontla/+4 ,door dagelijks voldo5de ontla/+ word5 vel]lei bezw>5 v]m9d]d ( opgehev54 ,9 de all]e]/e plaats is de gewoonte1 om /e$s op e5 bepaald uur van d5 dag da>voor zorg te drag51 aan te bevel52 9 de twe$e plaats het v]mijd5 van e5 euvel1 wa>aan zoo go$ als alle vr\w5 mank gaan4 ,dat is1 dat zij zi* da>toe niet d5 behoorlijk5 tijd gunn54 ,tot de e5v\dige middel5 om ontla/+ te bevord]51 behoor51 behalve het nem5 van beweg+1 het gebruik5 van e5 glas fris* wat] op de nu*t]e maag1 soms ook 's avonds1 ook van e5 glas suik]wat]1 e5ige vijg5 op de nu*t]e maag1 vru*t51 zo[el ge/o(d als v]s*1 vooral druiv51 k>nemelkspap met /roop1 het dr9k5 van koolzuurh\d5de wat]5 met vru*t5-limonade1 k>nemelk1 enz4 ,bij v]/opp+ v]mijde m5 rood5 wijn en cacao4 ,moet m5 tot e5ig g5eesmiddel ov]gaan1 dan kan m5 afwissel5d inw5dige middel5 en lavem5t5 te baat nem54 ,van de inw5dige middel5 die welke za*t w]k51 zooals magnesia1 rhab>b]1 gro5e po$]1 tam>9de1 casc>a 9 tabletjes ( vloeiba> 7bitt]71 vijg5/roop1 nu en dan e5 glas bitt]wat] ( wat wond]olie1 do* niet te lang a*t]e54 ,lavem5t5 van -#a lit] lauww>m ( k\d wat]1 al ( niet met bijvoeg+ van #a-a lepel wond]olie ( glyc]9e1 ook van zeepwat] ( van z\twat] 7#i gram z\t op #a lit] wat]71 somtijds ook enkel glyc]9e1 met e5 zoog5aamd glyc]9espuitje 9 te br5g54 ,wanne] d]gelijke1 me]5deels e5v\dige1 middel5 niet help51 vrage m5 liev] d5 g5ee%e] om raad1 dan gebruik te mak5 van all]lei 9 de dagblad5 aangeprez5 middel51 wa>van het gebruik niet altijd zoo ons*uldig is als de aanprijz+5 z\d5 do5 d5k54 ,m5 v]gete bij d]gelijke met veel ophef aang]ad5 middel5 nooit1 dat zij t5 doel hebb5 de beurs van het publiek te ontla/5 en die van d5 v]koop] te vull54 ,bij vele vr\w5 wisselt v]/opp+ af met di>rhee4 ,wanne] deze laat/e van kort5 duur is1 is het niet /e$s noodig da>teg5 e5ig middel aan te w5d52 to* doet m5 9 i$] geval het v]/&ig/ d5 g5ee%e] te raadpleg54 ,go$e en gemakkelijke ontla/+ is ook e5 van de be/e middel5 om aambei5 7haemorrhod57 en s*eurtjes 9 de a>sop5+1 welke beide veel pijn kunn5 v]oorzak51 te voorkom54 ,die s*eurtjes zijn veelal te wijt5 aan het drp]s5 van h>de ontla/+ en v]eis*5 mee/al e5 bijzond]e beh&el+ t] g5ez+4 ,9 het e9de d] zwang]s*ap geeft ophoop+ van de ontla/+s/(f5 vaak weena*tige pijn51 zoog5aamde vals*e pijn5 ( vals*e ween4 ,ook da>teg5 is dus go$e ontla/+ e5 voorbeho$middel4 ,da> uit al het voorga&e re$s g5oegzaam blijkt1 van hoe groot belang g]egelde en voldo5de /oelgang g$ur5de de zwang]s*ap is1 me55 wij met het g5oemde te kunn5 vol/aan4 ,wat de kle$+ betreft h\d5 wij ons ev5e5s aan enkele algeme5e opm]k+51 zond] p>tij te kiez5 voor e5 ( &]e ri*t+4 ,m5 drage zorg dat voet5 en ond]lijf /e$s w>m geh\d5 word51 pantalons geslot5 zijn4 ,zwang]e vr\w5 zijn gevoelig] voor de invlo$5 van het w$]1 voor k\de1 to*t en vo*tigheid4 ,da>m$e moet bij de keuze d] kle$+ word5 rek5+ geh\d51 zond] dat van v]weekelijk+ sprake is4 ,veel hangt e*t] van gewoonte af4 ,de kle$+ zij ruim1 ge5]lei druk mag da>door op ond]lijf ( bor/5 word5 uitgeoef5d4 ,het corset1 mits voor de draag/] v]va>digd1 behoeft niet te word5 afgelegd1 do* v]mijde m5 elke sno]+4 ,na>mate de zwang]s*ap vord]t is het drag5 van e5 oud corset1 dat gemakkelijk m$egeeft ( e5 voor de zwang]s*ap v]va>digd corset aan te bevel5 voor ha>1 die to* e5 /eun wil hebb51 wa>aan zij gewoon g]aakt is4 ,wie het corset aflegt1 kan lijfjes ( bor/oph\d]s drag54 ,het drag5 van k\seb&5 is1 om vroeg] re$s g5oemde r$551 besli/ af te keur54 ,e5 buikb& ( buikgordel1 welke gemakkelijk rekt en to* go$ draagt1 kan vele ongemakk5 d] zwang]s*ap1 zooals pijn5 9 d5 buik en 9 de l5d5/reek1 ur9e-drang1 moeilijk gaan 9 het e9de d] zwang]s*ap1 vooral bij zwang]5 met /]k uitgezett5 ( hangbuik1 do5 v]dwijn5 ( v]m9d]51 en kan re$s van de #e;e ( #f;e ma& af g$rag5 word54 ,niet alle5 de h\d+ van de vr\w wordt da>door v]bet]d1 ma> ook de ligg+ van het k9d 9 de ba>mo$]1 t5 opzi*te van het bekk51 ond]v9dt da>van e5 gun/ig5 invlo$4 ,de s*o55 mog5 niet nauw zijn1 en niet voorzi5 van hooge hakk54 ,gelukkig neemt teg5woordig het v]lang5 d] mo$]s1 om zooveel en zoolang mogelijk ha> k9d te zoog51 w$] toe4 ,da>om wordt ook1 nog me] dan g]uim5 tijd het geval gewee/ is1 me] de a&a*t geve/igd op de beh&el+ d] bor/54 ,voore]/ drage de zwang]e vr\w zorg1 dat de bor/5 op ge5]lei wijze g$rukt word51 twe$5s zorge zij voor re9heid1 wa>bij alle ov]maat van wass*+5 ( afwrijv+5 moet v]m$5 word54 ,gewoonlijk wordt aang]ad5 de tepels1 om ze te h>d51 zooals 't heet1 dagelijks te wass*5 met br&ewijn1 rum1 v]dund5 cognac1 rood5 wijn1 enz41 enz41 9 't algeme5 met e5 v]dund5 alcohol4 ,als het noodig mo*t zijn1 behoeft m5 da>m$e niet re$s 9 d5 aanvang d] zwang]s*ap te beg9n5 en kan m5 zi* da>m$e 9 de laat/e ma&5 bezigh\d54 ,het komt mij voor1 dat wass*5 met fris* en zuiv] wat] ev5veel1 ( ev5we9ig1 het ont/aan van wondjes ( klov5 9 de tepels g$ur5de het zoog5 voorkom5 zal1 als alle &]e tot dat doel aanbevol5 middel54 ,heeft m5 zulke middel5 aangew5d en kom5 er ge5 wondjes ( klov5 9 de tepels1 dan heet de beh&el+ van nut te zijn gewee/1 ont/aan zij wl dan heet het dat de beh&el+ niet go$ ( niet lang ( niet fl9k g5oeg is toegepa/ geword51 tr$5 zij zond] voorafgegane beh&el+ op1 dan kan m5 het v]wijt hoor51 dat de tepels niet beh&eld w>5 zooals 0 aang]ad51 kom5 ze 9 dat geval niet1 dan4444 wordt er niet ov] gesprok54 ,wanne] er kor/5 op de tepels aanwezig zijn1 doet m5 go$ die week te mak5 door de tepels 9 te sm]5 met zuiv]e olijfolie1 slaolie1 vasel9e ( e5ig &] vet1 en1 na v]week+1 d5 tepel af te wass*5 met wat] en zeep4 ,het dagelijks* wass*5 van de geheele bor/1 met lauw w>m ( koel wat]1 heet voor h>e ontwikkel+ bevord]lijk te zijn4 ,de pog+5 om zoog5aamde vlakke ( holle tepels1 door het dagelijks* uittrekk5 ( door het drag5 van r+5 en d]gelijke w]ktuigjes1 te v]bet]51 heeft nooit het gew5s*te gevolg1 omdat de oorzaak geleg5 is 9 sle*te ontwikkel+ van d5 tepel4 ,m5 kwelt da>m$e zi* zelf en loopt geva> van infectie4 ,,me]v\dige ,,zwang]s*ap4 ,bij het besprek5 van de bevru*t+ v]meldd5 wij1 hoe e5e zaad-cel met e5 eitje te zam5 kom5de1 da>m$e v]smelt tot n ontwikkel+skiem1 wa>uit e5 k9d zi* ontwikkel5 kan4 ,de vr\w zal dan n k9d b>54 ,het is e*t] bek5d1 dat e5e vr\w niet alle5 aan tweel+51 do* zelfs aan driel+5 het lev5 s*5k5 kan4 ,de hoog/ enkele m$$eel+51 wa>9 van e5 nog groot] aantal gewag gemaakt wordt1 zull5 wij niet 9 bes*\w+ nem54 ,onwillekeurig vraagt m5 zi* af1 hoe dat komt4 ,ont/aan uit n bevru*t ei b4v4 twee k9d]5 ( kom5 zij voort uit twee bevru*te ei]58 ,het antwoord op die vraag luidt1 dat beide mogelijkh$5 voorkom51 wa>bij wij op bijzond]h$5 niet +aan4 ,het ligt voor de h&1 dat1 wanne] de vr\w zwang] is van me] dan n k9d1 die k9d]5 niet alle5 me] ruimte v]g51 ma> die me]d]e ruimte zi* zal k5ba> mak5 door snell]e to5em+ van d5 omvang van d5 buik4 ,dat is vooral wa> te nem5 van de #e;e ma& af1 zoodat ongewoon groote omvang van het ond]lijf moet do5 d5k5 aan de mogelijkheid1 dat1 laat ons ma> zegg51 tweel+5 aanwezig zijn4 ,de buik ontwikkelt zi* da>bij opvall5d 9 de hoogte en 9 de bre$te4 ,de ba>mo$] b]eikt 9 de a*t/e ma& re$s de hoogte1 welke &]s aan het e9de d] zwang]s*ap wordt wa>g5om54 ,om/reeks di5 tijd1 dikw]f ook vroeg]1 beg9t dan ook het v]mo$5 op me]v\dige zwang]s*ap op te kom5 en wordt dat d5 g5ee%e] k5ba> gemaakt met de vraag1 ( hij da>omtr5t e5ige zek]heid kan gev54 ,9 het algeme5 kan1 t] g]u//ell+1 wel gezegd word51 dat1 wanne] de omvang van d5 buik aan het e9de van de zwang]s*ap niet me] dan #ajj c4,m4 b$raagt1 aan tweel+5 niet te d5k5 valt4 ,de ongemakk5 g$ur5de de zwang]s*ap zijn mee/al groot]4 ,brak51 bemoeilijk+ van ur9e-looz+ en ontla/+ zijn /]k]1 ad]spatt5 tr$5 vroeg] op1 zoo ook de la/ige zwell+ d] be551 welke zi* e]d] uitbreidt ov] de uitw5dige gesla*tsdeel5 en d5 buik1 zelfs ov] arm51 h&5 en het gelaat4 ,de ademhal+ is bemoeilijkt1 de beweg+ ev5e5s4 ,dikwijls tre$t de b>+ voor het b]ek5de e9de d] zwang]s*ap 91 gemiddeld 9 drie vi]d5 d] gevall54 ,de k9d]5 zijn ov] 't algeme5 m9d] ontwikkeld 9 di5 z91 dat het gemiddelde gewi*t1 zelfs als de zwang]s*ap ha> e9de b]eikt1 b5$5 dat van het k9d bij enkelv\dige zwang]s*ap blijft1 t]wijl de l5gte van het k9d ge5 afwijk+ behoeft te v]toon54 ,dit geldt voor tweel+54 ,bij driel+5 betreft de m9d]e ontwikkel+ zo[el l5gte als gewi*t1 wa>bij nog komt1 dat de zwang]s*ap1 9 de helft ( me] dan de helft d] gevall51 het normale e9de niet b]eikt4 ,da>om zijn de lev5skans5 bij driel+sk9d]5 g]+]4 ,betrekkelijk zeld5 hebb5 tweel+sk9d]5 hetzelfde gewi*t1 t]wijl bij v]s*ill5d gesla*t de jong5 zwa>d] is4 ,volg5s b]ek5+1 uit e5 groot aantal geboort5 opgemaakt1 komt op #hj-hi geboort5 e5 tweel+1 op #gejj-gijj geboort5 e5 driel+ voor4 ,de neig+ tot tweel+sgeboort5 is erfelijk4 ,volg5s sommige s*rijv]s s*ijnt die erfelijkheid bijna uitsluit5d bij tweeiige tweel+5 voor te kom5 en hebb5 erfelijke tweel+5 m5igvuldig v]s*ill5d gesla*t1 omdat zij van twee ei]5 afkom/ig zijn4 ,ook me5t m5 te hebb5 opgem]kt1 dat1 voor het v]wekk5 van tweel+51 de vru*tba>heid en de oud]dom d] oud]s 9 aanm]k+ kom54 ,de gemiddelde oud]dom is voor d5 vad] #cg1e1 voor de mo$] #cc1e ja>4 ,t]wijl bij nl+sgeboort5 de vru*tba>heid tot het #be;e ja> to5eemt om dan te dal51 is voor de tweel+sgeboort5 de v]h\d+ jui/ omgeke]d1 wa>uit te v]kl>5 is1 dat tweel+mo$]s vaak me]b>5d5 zijn van hoog]5 oud]dom4 ,de eig5lijke tweel+svru*tba>heid valt tuss*5 het #cj;e en #dj;e ja>4 ,het gesla*t d] tweel+5 z\ van d5 betrekkelijk5 oud]dom d] oud]s z afhang51 dat1 als de vad] oud] is dan de mo$]1 gelijksla*tige mannelijke1 9 het omgeke]de geval vr\welijke1 bij ongeve] gelijk5 leeftijd ongelijksla*tige tweel+5 ont/aan4 ,driel+5 word5 het vaak/ gebor5 uit me]b>5d51 vooral 9 de zesde zwang]s*ap en lat]e2 e]/b>5d5 die driel+5 t] w]eld br5g51 zijn mee/al oud]e vr\w54 ,gewoonlijk zal de g5ee%e] wel met e5ige mate van zek]heid kunn5 uitmak5 ( de vr\w van tweel+5 zwang] gaat1 en vrage zij1 die da> vrees voor koe/]t1 hem liev] da>na> e5 ond]zoek te do51 dan zi* aan vaak onnutte ang/ en bekomm]+ ov] te gev54 ,behalve door aanwezigheid van me] dan n k9d1 kan de omvang van d5 buik groot] zijn1 dan gewoonlijk beantwoordt aan het tijd/ip van de zwang]s*ap1 door e5e ov]matige hoeveelheid vru*twat]4 ,de /]ke uitzett+ van d5 buik gaat dan gepa>d met pijn 9 d5 buik1 9 de l5d5/reek en 9 de liez51 met bemoeilijkte ademhal+ en trage ontla/+4 ,de buikw& v]toont e5 matt5 glans1 gewoonlijk wordt ur9e 9 g]+]e hoeveelheid geloosd1 braakt de vr\w dikwijls en zijn de be55 en de buikw& zu*tig gezwoll54 ,jui/ bij tweel+zwang]s*ap kan zi* dit voordo54 ,algeme5 gesprok5 kan de oorzaak voor e5e ov]matige hoeveelheid vru*twat] geleg5 zijn 9 het ei en bij de zwang]e vr\w1 voornamelijk 9 h>t- ( ni]ziekt5 d] laat/e4 ,wat 9 d]gelijke gevall5 te lat5 ( te do5 valt1 zal de g5ee%e] te beoordeel5 hebb54 ,,miskraam4 ,wanne] de zwang]s*ap voor het e9de van de zev5de ma& wordt afgebrok51 spreekt m5 van miskraam4 ,zij komt vooral veelvuldig voor 9 de e]/e en 9 het beg9 van de twe$e ma&4 ,gewoonlijk gaat het 9 zoo vroeg5 tijd d] zwang]s*ap als volgt4 ,nadat de m5/ruatie niet op d5 v]wa*t5 tijd is +etr$51 neemt de vr\w aan1 dat zij zwang] is4 ,dan komt het e5ig5 tijd lat] tot blo$+1 mee/al /]k] dan gewoonlijk1 met wat blo$/olsels v]m5gd1 v]gezeld van wat l5d5pijn en 4444 zij me5t zi* v]gi/ te hebb5 en dat de opge/opte0 m5/ruatie te voors*ijn is gekom54 ,de vr\w1 die teg5 e5e zwang]s*ap opzag1 is g]u/ ge/eld en dankba> dat zij niet zwang] 002 zij1 die 9 blijde v]wa*t+ v]ke]de omdat het e9delijk zoov] gekom5 01 me5t dat zij t5 onre*te gelo(de zwang] te zijn en is b$rukt4 ,ge5 van beid5 ev5wel heeft gelijk1 beid5 w>5 zwang]1 bij beid5 is het bevru*te eitje onbem]kt met de blo$+ uitge/oot51 beid5 hadd5 e5 miskraam4 ,afgezi5 van deze gevall5 komt miskraam wel het mee/ voor 9 de twe$e en d]de ma&1 het m5igvuldig/ 9 de d]de ma&4 ,e5 groot aantal valt sam5 met d5 tijd1 wa>op de m5/ruatie _h moet5 v]s*ijn51 indi5 ge5 zwang]s*ap be/aan _h4 ,vr\w51 die g$ur5de het zoog5 niet m5/rue]d5 en 9 dat tijdsv]loop zwang] w]d51 vatt5 gewoonlijk het e]/e teek5 van de dreig5de miskraam1 de blo$+1 op als de e]/e m5/ruatie welke w$] v]s*ijnt4 ,het ho(dv]s*ijnsel is1 zooals uit het voorga&e blijkt1 blo$+1 me] ( m9d] /]k1 aanh\d5d1 al ( niet 9 hoeveelheid to5em5de1 ( ook afwissel5de met ze] g]+e1 alle5 vlekk5 gev5de blo$+1 zelfs e5ig5 tijd geheel oph\d5de4 ,t5 slotte komt dan1 t5 m9/e 9 de twe$e en 9 het beg9 van de d]de ma&1 het ei gewoonlijk 9 zijn geheel1 v]gezeld van krampa*tige pijn5 9 d5 ond]buik en pijn5 9 de l5d51 te voors*ijn4 ,9 de lat]e ma&5 wordt gewoonlijk de vru*t1 die re$s betrekkelijk groot is1 ond] blo$+ en pijn51 die het k>akt] van ween drag51 uitge/oot54 ,dan tre$t1 wat de pijn5 betreft1 e5 kort] ( lang] tijdp]k van ru/ 91 do* de blo$+ h\dt aan en weldra wordt de re/ van het ei1 als nageboorte1 uitg$rev54 ,na>mate de zwang]s*ap v]d] gevord]d 01 gelijkt de miskraam dus re$s me] op de b>+1 wa>bij het v]s*il voornamelijk be/aat 9 de grootte van vru*t en nageboorte4 ,van belang is vooral de blo$+4 ,zij kan ze] hevig zijn1 wa>om het 9 i$] geval aan te rad5 is d5 g5ee%e] te ontbi$54 ,dat zal te me] noodig zijn1 wanne] de miskraam niet zoo geleidelijk gaat als zooev5 bes*rev5 w]d4 ,/oorniss5 to* word5 jui/ hi]bij vaak wa>g5om51 voornamelijk wat de nageboorte1 hoe kle9 die ook wez5 moge1 betreft4 ,niet zeld5 wordt zij niet1 f niet spo$ig g5oeg1 f niet geheel en al uitg$rev54 ,dan h\dt de blo$+ aan en kunn5 de 9 de ba>mo$] geleg5 ov]blijfsel5 van het ei1 9 rott+ ov]ga&e1 tot infectie aanleid+ gev51 met al de gev>5 da>aan v]bond54 ,tijdige beh&el+ door d5 g5ee%e] kan die gev>5 voorkom54 ,na elke miskraam is b$ru/1 als na e5e gewone bevall+1 noodig4 ,de oorzak5 voor het optr$5 van miskraam zijn vel]lei4 ,wij zull5 die niet alle opnoem54 ,behalve ziekelijke a&o5+ van de vru*t en h>e omhulsels1 kan m5 9 't algeme5 zegg51 dat acute ziekt51 welke met belangrijke en langdurige temp]atuurs-v]hoog+1 dus koorts1 gepa>d gaan1 veelal de zwang]s*ap afbrek54 ,ond] de *ronis*e ziekt5 zijn het wel voor het me]5deel h>t- en ni]ziekt51 v]gevord]de tub]culose en syphilis1 welke da>toe leid51 en1 ond] de plaatselijke ziekt51 de infectie met druip]gif en de a&o5+51 welke teg5woordig alom bek5d zijn ond] d5 naam van bl9de-d>mont/ek+4 ,e5 groot aantal miskram5 is v]d] te wijt5 aan ziekte van het slijmvlies d] ba>mo$]4 ,het is vooral deze oorzaak1 welke veelal misk5d wordt1 wanne] m5 miskraam ziet optr$5 na invlo$51 welke van buit5 af op het li*aam d] zwang]e vr\w hebb5 +ew]kt1 zooals belangrijke li*amelijke v]moei5is en inspann+1 vall51 /oot51 enz41 wa>ov] re$s vroeg] het e5 en &] gezegd w]d4 ,(s*oon niet ontk5d mag word51 dat da>9 wel e5s de oorzaak geleg5 is1 moet5 zij to* mee/al opgevat word5 als de laat/e aanleid+1 wa>door e5 miskraam1 die &]s wat lat] z\ zijn opgetr$51 v]haa/ w]d4 ,dezelfde bes*\w+ kan word5 toegepa/ op zoog5oemde psy*is*e invlo$51 w]k+5 van het z5uw/elsel1 voornamelijk van de h]s551 uitga&e zooals ang/1 wanhoop1 s*rik1 ov]spann+1 enz4 ,als oorzaak mag ook geld5 veelvuldige en al te h>t/o*telijk uitgeoef5de gesla*tsgeme5s*ap1 b4v4 kort nadat het huwelijk geslot5 w]d4 ,de middel5 t] voorkom+ zijn eig5lijk re$s uit deze algeme5e opsomm+ van oorzak5 af te leid54 ,9 het algeme5 be/aan zij 9 het volg5 van de leefregel5 voor de zwang]s*ap aangegev54 ,me] 9 't bijzond] kan van het pog5 om e5 miskraam te voorkom5 eig5lijk alle5 gesprok5 word5 9 gevall51 wa>9 zwang]s*ap al e5- ( me]maal op die wijze afgebrok5 w]d4 ,behalve dat vooral dan de leefregel5 /r5g moet5 gevolgd word51 v]mijde de vr\w alle ov]daad1 i$]5 ov]matig5 prikkel1 ov]spann+1 v]moei5is1 reiz5 en rijd51 on?\de zij zi* van het gebruik mak5 van k\de bad5 ( w>me zitbad51 van gesla*telijke geme5s*ap1 drage zij zorg voor doelmatige kle$+1 vooral 9 d5 w9t]1 voor w>me voet51 lette zij zorgvuldig op de vo$+ en op gemakkelijke1 g]egelde ontla/+ en vrage zij d5 g5ee%e] om raad 9 alles1 ook al moge het ha> soms m9d] gewi*tig toes*ijn54 ,( het al dan niet noodig is ru/ te h\d51 hoe lang1 op welke tijd/ipp5 van d5 dag ( van de zwang]s*ap1 zal hij te beoordeel5 hebb54 ,t5 slotte gev5 wij dez5 raad4 ,wat ook met de blo$+ moge te voors*ijn gekom5 zijn1 alles moet bewa>d en d5 g5ee%e] getoond word51 omdat hij da>uit /e$s e5 oordeel kan vell5 omtr5t hetge5 er vr zijn kom/ gebeurd is4 ,ma> al te vaak moet deze1 op zijn vraag om te mog5 zi5 wat er voor d5 dag gekom5 is1 v]nem53 ,het is weggeworp501 met welk antwoord hem1 9 de mee/e gevall51 e5 uit/ek5d middel t] beoordeel+ van d5 toe/& en van het al ( niet noodzakelijke e5] +rijp+ on?\d5 wordt4 ,m5ige onaang5aamheid zal d] vr\w bespa>d word51 wanne] zij deze raadgev+ t] h>te neemt4 ,de vru*t is bij e5 miskraam /e$s v]lor54 ,zelfs indi5 zij lev5d uitg$rev5 wordt1 heeft zij ge5 lev5svatba>heid1 afgezi5 miss*i5 van e5e hoog/ enkele uitzond]+1 bij v]gevord]de ontwikkel+1 welke voor e5e algeme5e bes*\w+ ge5 wa>de heeft4 ,&]s wordt het1 wanne] de zwang]s*ap na de zev5de ma& wordt afgebrok54 ,dan spreekt m5 van vroeggeboorte en lev5svatba>heid d] vru*t4 ,na>mate de zwang]s*ap v]d] gevord]d is1 gelijkt de vroegtijdige b>+ me] op de b>+ aan het e9de d] zwang]s*ap4 ,dat e5 te vroeg gebor5 k9d me] zorg v]eis*t dan e5 voldrag51 is zond] me] duidelijk4 ,e5 v]s*ijnsel dat alli*t e5ige ang/ v]wekt1 is het volg5de4 ,vooral na de zesde ma&1 do* soms ook wel 9 de e]/e wek5 d] zwang]s*ap1 kan het gebeur51 dat plotsel+ e5e betrekkelijke groote hoeveelheid geel- ( rose-gekleurd vo*t uit de gesla*tsdeel5 te voors*ijn komt1 dat zi* nog wel e5s op dezelfde wijze h]haalt ( e5ig5 tijd1 als druppelsgewijs vo*tv]lies1 blijft aanh\d51 t]wijl de zwang]e zi* dan e5igsz9s onlekk] gevoelt4 ,9 het algeme5 heeft het niets te beteek551 do* da> het to* niet onmogelijk is1 dat de zwang]s*ap da>na e5 e9de neemt1 is het van belang d5 g5ee%e] da>van 9 k5nis te /ell51 te me] omdat er e5e v]giss+ 9 het spel kan zijn en blijk5 kan1 dat het weggeloop5 vo*t sle*ts ur9e 04 ,,de ,,kraamkam] ,,en ,,de ,,b5oodigdh$5 ,,voor ,,de ,,bevall+4 ,de eis*51 welke aan de kraamkam] ge/eld moet5 word51 zull5 9 vele opzi*t5 ongeve] dezelfde zijn als die1 welke voor i$]e slaapkam] geld5 en wa>aan1 helaas1 9 vele gevall5 nog te we9ig de a&a*t ges*onk5 wordt4 ,onbegrijpelijk mag het g5oemd word51 dat 9 vele won+5 nog /e$s e5e ruime1 op /raat uitzi5de1 kam] wordt +]i*t tot salon ( zoog5aamde goeie kam]01 wa>9 de bewon]s hoog/ zeld5 v]toev5 en wa> all]lei mooie0 meubels word5 ne]gezet1 t]wijl voor slaapkam]1 wa>9 zij zooal niet d5 lang/5 tijd1 dan to* e5 groot deel1 van hun lev5 doorbr5g51 e5 kle9 v]trek1 dat vaak uitziet op e5e donk]e b9n5plaats1 9 gebruik g5om5 wordt4 ,jui/ het omgeke]de behoort het geval te zijn4 ,bet] ge5 mooie kam] en e5e go$e slaapkam]1 dan e5 salon als b]gplaats van all]lei moois en e5e b$ompte slaapgeleg5heid4 ,de ruim/e en droog/e kam]1 met uitzi*t op het ,zuid5 ( het ,zuid-,oo/51 wa>9 de zonne/ral5 kunn5 b9n5dr+51 moet tot slaapkam] word5 +]i*t4 ,li*t en friss*e lu*t bevord]5 de gezondheid en behoor5 tot de be/e hulpmiddel5 om ha> te h]/ell52 dui/]nis en b$orv5 lu*t b5adeel5 ha>1 w]k5 s*adelijk op het z5uw/elsel4 ,wa> zon en friss*e lu*t b9n5kom51 is de g5ee%e] m9d] noodig4 ,dit alles geldt vooral voor de kraamkam]1 wa>9 mo$] en k9d ook ov]dag v]blijv5 moet54 ,de kam] behoort fris* te zijn4 ,de fris*heid wordt bevord]d door lu*tv]v]s*+1 welke behoort te ges*i$5 zond] to*t te v]oorzak54 ,w>me1 vooral vo*tige1 li*aamsdeel5 word5 door to*t te /]k afgekoeld1 wat het li*aam ziek kan mak54 ,het be/ zorgt m5 voor lu*tv]v]s*+ door op5+5 bov5 9 de ram51 die na> believ5 kunn5 geslot5 word54 ,wa> dat niet mogelijk is1 worde het raam opges*ov5 en de op5 ruimte afgeslot5 met e5 hor van muskiet5gaas1 wa>door insekt5 word5 gewe]d4 ,op die wijze kan ook des na*ts gev5tile]d word54 ,vooral 9 groote /$5 is de lu*t 's na*ts zuiv]d] dan ov]dag4 ,9 d5 w9t] heeft m5 dan zorg te drag5 voor v]w>m+ van de kam] door middel van e5 op5 ha>d ( e5 ka*el1 wa>door de v5tilatie nog bevord]d wordt4 ,de me]d]e ko/5 voor v]w>m+ mog5 ge5 gewi*t 9 de s*aal legg5 wa> het de gezondheid geldt4 ,wanne] het b$ te di*t bij de ram5 mo*t /aan1 ( m5 om &]e r$5 vree/ dat de friss*e lu*t van buit5 h9d]lijk ( geva>lijk z\ kunn5 zijn1 op5e m5 het raam ( de ram5 9 e5 aangr5z5d v]trek1 dat met de slaapkam] 9 ruime geme5s*ap /aat1 desnoods d5 doorgang g$eeltelijk afsluit5de met e5 to*ts*]m4 ,petroleumka*els en gaska*els1 zond] afvo] na> buit51 zijn uit d5 booze4 ,zelfs de be/e1 de zoog5aamde reukelooze1 b$]v5 de lu*t 9 hooge mate4 ,de temp]atuur 9 de kam] s*ommele hoog/5s tuss*5 #ag en #ai ,c4 7#ac-ae ,r41 #fb-fe ,fahr5heit71 do* zij zoo gelijkmatig mogelijk4 ,voor k9d]51 vooral dus da> wa> e5 pasgebor5e v]blijf h\dt1 mag de temp]atuur iets hoog] zijn4 ,ook re9heid is e5 zaak van groot gewi*t4 ,tapijt51 zw>e ov]gordijn51 portires1 /oel5 met /(f5 bekle$+ en franjes1 all]h&e v]si]+51 welke /( h\d51 mog5 ge5 plaats v9d5 9 de kam]1 omdat met het /( all]lei ziektekiem5 9 het li*aam kunn5 b9n5dr+54 ,dus ook ge5 ov]tollige vlo]kle$jes4 ,de be/e vlo]b$ekk+ is l9oleum4 ,het re9ig5 da>van behoort zoo te ges*i$51 dat het e]/ wordt afg5om5 met e5 vo*tig5 doek1 opdat het /( niet 9 de lu*t v]spreid worde1 en da>na g$weild4 ,/(doek51 kuss5s1 enz41 word5 buit5 de kam]1 niet door het geop5de v5/]1 uitgeklopt4 ,als behangselpapi] zij gezondheidspapi]1 dat met wat] kan word5 g]e9igd1 aanbevol54 ,ook ru/ig en aang5aam moet de kraamkam] zijn4 ,m5 gebruike ha> dus niet als ontvang- ( huiskam]4 ,klepp]5de ram5 kunn5 word5 va/gezet met h\t5 wiggetjes2 s*>ni]5 en slot5 van deur5 zull5 niet kn>s5 en piep51 wanne] zij zorgvuldig gesme]d word54 ,zoo zijn er vel]lei kle9igh$51 welke ru/ gev5 en het v]blijf aang5aam mak5 voor ha>1 die g]uim5 tijd het slaapv]trek gebruik5 moet als v]blijfplaats4 ,tot die kle9igh$5 behoort ook de keuze van het behang4 ,ge5 onru/ige patron5 da>91 ge5 s*rille kleur54 ,het tur5 da>op w]kt op d5 duur onaang5aam4 ,da>5teg5 zull5 plat5 aan d5 w&1 muurbord5 en d]gelijke e5e aang5ame brek+ gev54 ,h]haaldelijk viel het mij op1 dat jui/ uurw]k5 9 de slaap-kraamkam] niet loop5 ( d5 tijd al heel zond]l+ aanwijz54 ,m5 b$5ke dat ook de kraamvr\w ga>ne wil wet5 hoe laat het is4 ,de meubile]+ zij voldo5de en e5v\dig4 ,lief/ twee l$ikant51 e5 was*tafel met dubbel was*/el1 na*ttafeltjes1 e5ige /oel51 e5 tafel met zeil b$ekt1 wa>ov]he5 e5 s*oon s]vet4 ,v]kiezelijk is ook e5 zoog5oemde gemak/oel ( /illetje en e5 eet-1 lees- ( b$tafeltje4 ,het l$ikant moet zoo geplaat/ word51 dat het gemakkelijk van twee kant5 toegankelijk is1 met het ho(de9de na> d5 muur1 en wel e5 zijmuur1 geke]d1 midd5 9 de kam] en niet te di*t bij de ka*el4 ,te hooge l$ikant5 v9dt m5 niet veel1 te lage teg5woordig des te me]4 ,het be/e l$ikant is e5 van ijz]1 wa>9 e5 spiraalve]5 ond]/el1 g$ekt met e5 matras met pa>d5ha> gevuld1 dus niet te za*t4 ,ve]5 b$d5 zijn te w>m1 t]wijl de kraamvr\w er te diep inzakt4 ,als b$ekk+ gebruike m5 e5 lak5 en woll5 dek5s1 ge5 gewatte]de1 die te zwa> zijn1 en de v]damp+ van het zweet belett54 ,voor de bevall+ di5t het b$ 9 orde gemaakt te word54 ,op het ond]lak5 komt e5 ond]laag van molton te ligg51 da>op e5 /uk hospitaaldoek1 aan beide zijd5 van gummi voorzi51 m9/5s e5 vi]kante met] groot1 en da>op1 dw>s ov] het b$1 e5 zoog5aamd /eeklak51 d4i4 e5 lak5 ov]langs en ov]dw>s dubbel gev\w51 met veiligheidsspeld5 aan de matras va/ge/ok5 om het v]s*uiv5 te belett54 ,aanbevel+ v]di5t het e5 soort matrasje1 ev5e5s ongeve] e5 vi]kante met] groot1 van h\twolwatt5 en gaas v]va>digd en niet te dik1 wa>9 all]lei vo*t1 dat bij de b>+ te voors*ijn komt1 wordt opgevang5 en dat1 na afloop1 wordt weggeworp51 op het /eeklak5 te legg54 ,da> vaak re$s e5ig5 tijd voor het b]ek5de e9de van de zwang]s*ap1 zond] e5ige voorafga&e pijn1 het wat] breekt1 d4w4z4 de blaas1 wa>9 het k9d zi* bev9dt1 s*eurt en het vru*twat] zi* na> buit5 ontla/1 is het e5 v]/&ige voorzorgsmaatregel1 om1 t5 e9de het b$ voor onv]wa*t nat word5 te beho$51 re$s e5ige wek5 voor d5 tijd het hospitaaldoek1 b4v4 ond] het ond]lak51 op de matras te legg54 ,zoolang het hospitaaldoek nog ongebruikt blijft1 bew>e m5 het opg]old op e5 rond5 /ok1 niet gev\w54 ,9 de v\w5 to* breekt het gummi-bekle$sel1 laat da> s*ilf]tjes los en v]le5t het doorgang aan alle vo*t1 zoodat lat] blijkt dat de ond]ligg5de laag all]m9/ bes*]md 04 ,met deze opm]k+5 hebb5 wij re$s e5 beg9 gemaakt met de v]meld+ van datg5e1 wat voor de bevall+ noodig is4 ,wij sluit5 hi]bij e5 lij/ aan van al het &]e dat da>toe v]d] behoort3 ,,groote ,,en ,,kle9e ,,veiligheidsspeld54 ,,oud ,,l9n5 ,,( ,,molton ,,voor ,,ond]lag54 ,,/op- ,,( ,,b&doek51 ( kuss5tjes van watt51 9 hydrophiel gaas1 v]va>digd1 om de afs*eid+ na de bevall+1 de zoog5aamde kraamzuiv]+1 op te vang54 ,,sluitlak5s1 za*t en zoo hoog1 dat zij van de ribboog tot ov] de heup5 reik54 ,v]s*ill5de modell5 word5 da>voor aangegev54 ,,e5 ,,ond]/eek ,,van ,,email ,,( ,,a>dew]k1 zoog5aamd sl(-model4 ,,w>mwat]-,,kruik54 ,,v]b&watt51 ,,zeep4 ,,twee ,,fl9ke ,,h&5bor/els4 ,deze moet5 van te vor5 word5 uitgekookt en bewa>d word5 9 e5 glaz5 wijdmonds/opfles* gevuld met e5e des9fectie-vloei/(1 ( 9 e5 s*oon5 doek4 ,,e5 ,,( ,,&] ,,des9fectie-,,middel4 ,het aang5aam/e lijkt mij ,lys(orm4 ,,e5 ,,bad-,,!rmomet]4 ,,e5 ,,maximaal ,,koorts-,,!rmomet]4 ,,e5 ,,glaz5 ,,hevelbak ,,( ,,irrigator1 met #a met] go$e slang en twee glaz5 canules1 n voor s*e$euitspoel+ en n voor het zett5 van lavem5t54 ,,vet]b&1 niet te bre$1 re94 ,,fl9ke ,,hoeveelh$5 ,,heet ,,en ,,k\d ,,wat]4 ,voor het ,k9d3 ,,e5 ,,badkuip4 ,da>voor kan ook e5 groote z9k5 teil di5/ do54 ,,e5 ,,tafel1 wa>op het k9d geholp5 wordt4 ,,e5 ,,b$je1 wa>9 e5 matras van pa>d5ha> ( zeegras1 e5 ho(dkuss5 gemaakt van pa>d5ha>1 zeegras ( v>51 niet te groot1 niet te dik1 niet te za*t2 lak5tjes en n ( twee woll5 dek5tjes4 ,,molton ,,ond]lag51 #cj-dj c,m#b4 lang en bre$4 ,,hospitaaldoek1 #ej c,m4 groot4 ,,navelb&54 ,het be/e lijkt mij e5 tricot-w9dsel t] bre$te van #h-aj c,m4 ,,lui]s1 het be/ uit badh&doek5go$4 ,zij moet5 van te vor5 gewass*5 zijn4 ,,zuiv]e ,,olijfolie1 ,,slaolie1 ,,vasel9e ( e5ig &] zuiv] vet4 ,,talkpo$]1 witte pijpa>de1 vas5ol-/rooipo$] ( alsol-/rooipo$]4 ,,e5 ,,po$]bus4 ,,ov]vette ,,zeep4 ,,za*te1 ,,kle9e1 ,,go$ ,,uitgeklopte ,,sponz54 ,,w>mwat]-,,kruik54 ,,e5ige ,,kommetjes ,,van ,,a>dew]k4 ,,v]kiezelijk ,,is ,,ook ,,e5 ,,k9d]weegs*aal4 ,,kle$]54 ,omtr5t de kle$]5 z\ vel]lei kunn5 word5 opgem]kt4 ,ik laat dat e*t] a*t]wege4 ,het pak01 zooals dat oudtijds voor d5 pasgebor5e gebruikt w]d1 is gelukkig 9 onbruik g]aakt1 da> m5 heeft +ezi51 dat li*te1 za*te1 w>me en losse bekle$+1 welke gemakkelijk kan word5 aan- en uitgetrokk5 en het k9d zooveel mogelijk vrijheid laat voor beweg+ van arm5 en be551 de doelmatig/e is4 ,,voorb]eid+ ,,voor ,,de ,,bevall+4 ,e5 zaak van het hoog/e belang is re9heid4 ,da>op kan niet g5oeg nadruk gelegd word54 ,re9heid is e5 van de grondslag5 wa>op de v]loskunde van d5 teg5woordig5 tijd ru/1 wa>aan zij de groote triomf5 dankt1 welke zij behaald heeft op e5 van de v]s*rikkelijk/e ziekt51 die duiz5d5 mo$]s t5 grave sleepte1 de kraamvr\w5koorts4 ,het is nog niet zoo heel lang gel$51 dat tallooze vr\w51 zo[el g$ur5de de b>+ als da>na1 vrij regelmatig koorts kreg51 dikwijls 9 die mate1 dat het kraamb$ tev5s het /]fb$ w]d van ha>1 die1 jong en lev5slu/ig1 9 blijde hoop het tijd/ip hadd5 zi5 nad]51 wa>op zij mo$] z\d5 word54 ,talrijk w>5 de mogelijkh$5 welke b$a*t en ov]wog5 w]d51 all]lei maatregel5 w]d51 do* /e$s zond] gevolg1 toegepa/1 totdat om/reeks het midd5 d] voorga&e eeuw e5 g5ee%e] te ,pe/1 ,ignaz ,phil4 ,semmelweis1 de e]/e s*r$e de$ op d5 weg1 die nu door alle g5ee%e]5 tot heil d] b>5d5 bew&eld wordt4 ,to5 hij1 g$ur5de d5 tijd dat hij assi/5t 0 9 e5e kraam9ri*t+ te ,we551 zoovele vr\w5 aan kraamvr\w5koorts zag /]v5 en1 na e5ig5 tijd afwezig te zijn gewee/1 v]nam dat e5 zijn] le]mee/]s1 bij het do5 van e5e lijkop5+1 gewond en besmet 0 geword5 met lijk5gif1 wa>aan deze ond] dezelfde v]s*ijnsel5 ov]le$ als die welke ,semmelweis bij de kraamvr\w5 _h wa>g5om51 rees bij hem de g$a*te1 dat de oorzaak d] kraamvr\w5koorts 9 ho(dzaak moe/ gezo*t word5 9 infectie ( besmett+ d] b>5de1 door /(f51 welke van buit5 af 9 de wond51 die noodzakelijk]wijze g$ur5de de b>+ ont/aan1 b9n5dr+54 ,hij ov]woog1 dat zij1 die de b>5de hulp v]le551 da>bij e5e groote rol kond5 spel54 ,zij to*1 g5ee%e]5 als &]e hulpv]le55d51 vooral 9 ziek5huiz5 en kraam9ri*t+51 kwam5 9 aanrak+ met vuile wond51 ett]5de li*aamsdeel5 en lijk51 en kond5 gemakkelijk de s*adelijke /(f5 aan h&5 en kle$]5 met zi* vo]54 ,wanne]1 zoo da*t hij1 de oorzaak1 zij het ook sle*ts t5 deele1 da>9 te zoek5 is1 zal v]bet]+ moet5 zijn wa> te nem51 wanne] die p]son51 door het aanw5d5 van ontsmett5de middel51 de mogelijkheid tot het ov]br5g5 di] /(f5 op de b>5d5 tot de kle9/e afmet+ t]ugbr5g54 ,en deze g$a*te1 door hem toegepa/1 bleek jui/ te zijn2 er w]d v]bet]+ wa>g5om54 ,m5 me5e ev5wel niet1 dat zijne belangrijke ontdekk+ oog5blikkelijk +ang vond4 ,ook nu le]t de ges*i$5is w$] dat het nieuwe1 het vreemde1 moeite heeft zi* e5 plaats te v]ov]54 ,sle*ts enkele zijn] ambtg5oot5 begrep51 dat er wa>heid s*ool 9 zijne wa>nem+51 welke hij 9 #ahdi voor 't e]/ publiek maakte4 ,zelfs #ae j>5 lat] 0 de toe/& nog we9ig v]bet]d4 ,9 ,augu/us #ahfe /i]f de man1 di5 nu all5 als weldo5] d] b>5d5 e]51 9 het krankz9nig5ge/i*t te ,we551 aan blo$v]giftig+1 zond] dat hij heeft mog5 belev51 dat de wet5s*appelijke mann5 van zijn tijd1 uitgezond]d e5 enkele1 zijne belangrijke ontdekk+ aanva>dd54 ,langzam]h& e*t] kwam m5 tot het besef dat ,semmelweis de wa>heid op het spoor 01 en de laat/e ti5tall5 van j>5 hebb51 dank zij d5 ijv]ig5 arbeid van vele wet5s*appelijke mann51 het bewijs gebra*t1 dat zijne ontdekk+ duiz5d5 mo$]s het lev5 heeft g]$4 ,door hunn5 arbeid w]d het /e$s duidelijk]1 dat niet alle5 de zoo gevreesde kraamvr\w5koorts1 ma> nog vele &]e ziekt5 v]oorzaakt word5 door infectie1 dat de kraamvr\w5koorts te bes*\w5 is als e5 wondkoorts1 de kraamvr\w als e5e gewonde4 ,en nu aanva>dt i$] g5ee%e] datg5e1 wa>voor de ontdekk] j>5lang1 ond] groote misk5n+1 heeft ge/r$54 ,zoo erg5s dan is het hi] van pas e5 woord van dankb>e hulde te br5g5 aan de nag$a*t5is van d5 man1 wi5s naam met e]bi$ di5t g5oemd te word5 door alle mo$]s4 ,kle9e lev5de wez5s1 zoo kle9 dat zij sle*ts met behulp van het mikroskoop zijn wa> te nem51 blek5 de vij&5 te zijn1 die1 ov]al aanwezig1 /e$s d5 m5s* belag54 ,bact]in noemt m5 ze met e5 algeme55 naam1 en hun s*adelijk5 invlo$ oef55 zij uit1 zoodra zij1 9 het li*aam b9n5g$rong51 da> e5 ges*ikt5 bodem v9d5 voor ontwikkel+ en v]m5igvuldig+4 ,zij s*eid5 da>bij /(f5 af1 die1 9 de weefsels van het li*aam ov]ga&e1 niet alle5 plaatselijk all]lei v]&]+5 kunn5 teweegbr5g51 ma> ook het geheele li*aam zoo ziek mak51 dat het lev5 er m$e gemoeid is4 ,to5 m5 e5maal zoo v] gekom5 01 zo*t m51 zooals voor de h& ligt1 na> middel5 t] be/rijd+4 ,het z\ ons te v] vo]51 hi] ook ma> 9 't kort m$e te deel51 hoe v] m5 da>m$e teg5woordig re$s gevord]d is4 ,het zij g5oeg te v]meld51 dat e5sdeels duidelijk bleek1 dat zorg voor e5 gezond li*aam e5 belangrijk hulpmiddel 9 d5 /rijd teg5 de w]k+ dez] kle9e organism5 is1 dat &]deels re9heid en ontsmett+ 9 /aat zijn d5 vij& met go$ gevolg te be/rijd54 ,onmiddellijk1 om te beg9n5 dus1 zorg voor e5 gezond li*aam4 ,ov]al zijn bact]in aanwezig1 ook 9 ons li*aam4 ,gelukkig e*t] bezit het li*aam middel5 om zi* te v]d$ig51 zoodat de vij& onoph\delijk ons*adelijk gemaakt wordt ( zoodanig v]zwakt1 dat hij ge5 vat op ons heeft4 ,en het ligt 9 de r$e1 dat het gezonde li*aam de be/e we]kra*t kan ontwikkel54 ,zoodra e*t] van buit5af die organism5 9 het li*aam b9n5dr+51 wordt de /rijd moeilijk] en hangt het van vel]lei om/&igh$5 af1 wie d5 /rijd w9t4 ,elke v]wond+ vormt e5 zwakke plek1 van elke v]wond+ kan de van buit5 gekom5 vij& d5 /rijd beg9n54 ,da>om is het noodig ons zooveel mogelijk te bes*utt5 teg5 het indr+5 van bact]in 9 ons li*aam4 ,hoe bes*utt5 wij ons dan het be/ da>teg58 ,door re9heid6 ,door re9heid op won+1 kle$+1 vo$sel en li*aam4 ,en wa> re9heid 9 de gewone dagelijks*e beteek5is ons niet voldo5de lijkt1 v]s*]p5 wij ha> door ontsmett+1 door het gebruik mak5 van ontsmett5de ( des9fecte]5de middel51 welke word5 aangew5d om de bact]in te dood5 (1 zoo dat niet mogelijk zijn mo*t1 ze zoodanig te v]zwakk51 dat hun s*adelijke invlo$ zoo g]+ mogelijk wordt4 ,pass5 wij deze bes*\w+ toe op de b>+1 dan blijkt hoe de kraamkam] zoo re9 mogelijk moet zijn1 hoe alles wat /( h]b]gt en /( kan afgev51 zooveel mogelijk moet gewe]d word54 ,wij begrijp5 dan d5 eis* van d5 v]loskundige1 dat alles wat de b>5de aan en om zi* hebb5 zal1 dat alles wat g$ur5de de b>+ gebruikt zal word51 re9 zij4 ,all]e]/ de b>5de zelf4 ,vr de b>+ re9ige zij zi*1 9 e5 bad als 't kan1 en &]s door wass*+ van het geheele li*aam met w>m wat]1 wa>9 m5 e5 /ukje soda t] grootte van e5 noot kan oploss51 en zeep4 ,vooral de gesla*tsdeel5 moet5 op die wijze g]e9igd1 lange h>5 da> t] plaatse kort geknipt word51 omdat deze all]lei vo*t1 vuil en blo$ va/h\d54 ,zij trekke da>na s*oone kle$]5 aan4 ,het be/ word5 die1 om v]ontre9ig+ g$ur5de de b>+ teg5 te gaan1 van ond]5 op tot het middel omgev\w5 en va/gespeld1 en het ond]lijf b$ekt met e5 s*oon5 witt5 ond]rok1 welke gemakkelijk1 als hij bevuild is1 door e5 &]e kan v]vang5 word54 ,ook is het aan te bevel5 kort voor de b>+1 ma> ook als die begonn5 is1 d5 d>m door e5 glyc]9e-lavem5t te ontl$ig51 om zooveel mogelijk v]ontre9ig+ te voorkom54 ,na de ontla/+ moet de vr\w w$] met w>m wat] en zeep g]e9igd word54 ,voor de re9ig+ gebruike m5 nooit e5 spons1 do* v]b&watt54 ,de spons to* is niet behoorlijk me] te re9ig5 en blijft all]lei vuil va/h\d51 t]wijl vuile watt5 word5 weggeworp54 ,het ho(dha> worde gekamd en gevlo*t54 ,het b$ worde b$ekt met s*oon l9n54 ,ge5 beslap5 lak5s dus1 zooals nog dikwijls word5 gebruikt4 ,beslap5 lak5s zijn vuile lak5s4 ,het hospitaaldoek moet1 voor het gebruikt wordt1 met w>m wat] en zeep go$ afgewass*5 en met e5 s*oon5 doek afg$roogd word54 ,de watt51 welke door d5 v]loskundige en de v]pleeg/] gebruikt zull5 word51 v]deele m5 9 twee helft54 ,de e5e helft kan w$] 9 de v]pakk+ word5 weggeborg51 de &]e helft wordt1 9 /rook5 v]deeld1 bewa>d 9 e5 s*oongemaakte glaz5 wijdmonds/opfles* ( 9 e5 s*oon5 h&doek en voor het gebruik g]e$ geh\d54 ,gewoonlijk bezorgt de v]pleeg/] al deze d+54 ,de h&5bor/els1 uitgekookt en bewa>d 9 e5 glaz5 wijdmonds/opfles*1 gevuld met e5 ontsmett+svloei/(1 ( 9 e5 s*oon5 h&doek1 word5 g]e$ geh\d54 ,de was*komm5 moet5 s*oon zijn1 zooals alles wat aan komm5 ( kommetjes zal gebruikt word51 dus ook het ond]/eek4 ,/e$s moet e5e voldo5de hoeveelheid heet en k\d wat] aanwezig zijn4 ,zoodra de v]loskundige g]oep5 is1 zorge m5 voor heet wat]4 ,ook hij to*1 ev5als de v]pleeg/] die hem t] zijde zal /aan en m5ige h&reik+ te do5 heeft1 zal zi* behoorlijk re9ig5 voor hij tot e5 ond]zoek ( e5ige &]e h&el+ ov]gaat4 ,imm]s geldt vooral voor die beid5 het voors*rift van nauwkeurige re9ig+ en ontsmett+4 ,op en 9 de huid1 vooral van de h&1 zijn vele bact]in aanwezig en die moet51 door lang5 tijd bor/el5 d] h&5 met heet wat] en zeep en da>na met e5e ontsmett+svloei/(1 v]wijd]d ( ons*adelijk gemaakt word54 ,z is het d5 v]loskundige mogelijk geword5 de gev>5 te be/rijd51 welke de b>5de b$reig52 z heeft de v]loskunde1 afgezi5 van h>e ontwikkel+ 9 &]e ri*t+1 de triomf5 kunn5 vi]51 wa>toe ,semmelweis ha> e5s d5 weg wees4 ,nu kan m5 begrijp51 wa>om de v]loskundige /e$s moet a&r+5 op re9heid1 altijd en ov]al1 ma> vooral vr1 g$ur5de en ook na de b>+4 ,,de ,,bevall+ ,,( ,,b>+4 ,bevall+ ( b>+ noemt m5 de gebeurt5is1 wa>bij de ba>mo$] h>5 inh\d1 en wel 9 't bijzond] aan het e9de d] zwang]s*ap1 uitdrijft4 ,dat ges*i$t door sam5trekk+5 van h>5 w&1 welke1 zooals wij wet51 9 ho(dzaak uit e5 weefsel van spi]5 is opgeb\wd4 ,die sam5trekk+51 met pijn5 gepa>d1 wa>om zij d5 naam van ween drag51 volg5 niet onmiddellijk op elk&]1 do* zijn door korte ( lang]e tijdsruimt5 ges*eid51 9 welke de spi]5 als 't w>e uitru/54 ,elke sam5trekk+ beg9t met g]+e pijn4 ,beide b]eik51 9 /]kte to5em5de1 e5 hoogtepunt1 om da>na geleidelijk m9d] te word5 en op te h\d54 ,de sam5trekk+5 kan m51 door de op d5 buik gelegde h&1 ta/5d wa>nem54 ,elke spi] die zi* sam5trekt wordt va/] en duidelijk] te voel54 ,zoo wordt ook de zi* sam5trekk5de ba>mo$] va/ en h>d op aanvoel51 t]wijl elke beta/+ van h>5 inh\d1 zooals dat 9 de zwang]s*ap en 9 de ru/tijd5 tuss*5 de sam5trekk+5 kan ges*i$51 onmogelijk is4 ,regelmatige afwissel+ van sam5trekk+5 en ru/tijd5 is e5 gun/ig v]s*ijnsel4 ,de gemiddelde duur e5] wee is -#a m9uut1 9 het beg9 d] b>+ gewoonlijk iets kort]2 de duur d] ru/tijd5 s*ommelt tuss*5 #e1 #aj en #ae m9ut54 ,teg5 het e9de d] b>+ dur5 de ween gewoonlijk lang] en volg5 elk&] 9 't algeme5 niet zoo snel op4 ,kle9e en groote v]s*ill5 kunn5 ev5wel met betrekk+ tot beide word5 wa>g5om54 ,re$s g$ur5de de twe$e helft d] zwang]s*ap trekt de ba>mo$] zi* nu en dan sam54 ,die sam5trekk+5 word5 e*t] niet ( sle*ts nu en dan1 vooral door gevoelige zwang]51 gevoeld4 ,9 de laat/e ma& tr$5 zij vak] op4 ,m5 noemt ze vals*e pijn51 ook voorween1 omdat zij het beg9 van de b>+ nog niet aangev54 ,zij word5 mee/al 9 d5 buik wa>g5om51 als li*te en me] trekk5de pijn51 welke 's na*ts niet zeld5 v]dwijn52 zij tr$5 onregelmatig op en gelijk5 op de pijn51 welke m5 als kramp voelt bij w9d5 ( di>rhee4 ,niet zeld5 is de gevoeligheid te wijt5 aan sle*te ontla/+1 wa>om het dan ook1 vooral 9 di5 tijd1 noodig is voor voldo5d5 /oelgang zorg te drag54 ,bij twijfel omtr5t d5 a>d di] pijn5 is het voorzi*tig d5 g5ee%e] te wa>s*uw54 ,de w>e ( e*te b>+sween zijn 9 regelmatige tuss*5pooz5 t]ugke]5de sam5trekk+51 wa>bij de pijn5 niet alle5 ( ho(dzakelijk 9 d5 buik1 do* ook 9 de l5d5/reek en zelfs 9 de dij5 uit/ral5de1 gevoeld word54 ,dit laat/e is ev5wel ge5 algeme5 geld5de regel1 zoodat wij het be/ do5 met te zegg51 dat die ween als e*te1 het beg9 d] b>+ aankondig5de1 zijn op te vatt51 wa>bij de pijn51 zij het ook alle5 9 d5 buik1 met regelmatige tuss*5pooz5 opkom51 all5gs hevig] word5 en snell] op elk&] volg54 ,die sam5trekk+5 nu hebb5 all]e]/ tot gevolg1 dat de op5+ d] ba>mo$] langzam]h& wijd] en wijd] wordt4 ,e5 teek5 dat1 zooals m5 het noemt1 de ba>mo$] zi* op5t1 is 9 vele gevall5 het volg5de4 ,door d5 druk d] ween gevoelt de vr\w a&rang tot ur9e-looz+4 ,wanne] zij aan die behoefte voldaan heeft en de geloosde ur9e beziet1 bem]kt zij da>9 e5 kle9 ( groot] rood /reepje4 ,dat is blo$1 hetwelk bij het op55 d] ba>mo$] te voors*ijn en tot 9 de s*aamspleet kwam1 wa>uit het door de ur9e w]d weggespoeld4 ,wanne] de vr\w niet ur9e]t1 do* met e5 doek ( watt5 de s*aamspleet uitveegt1 neemt zij wat blo$]ig gekleurd slijma*tig vo*t wa>4 ,m5 zegt dan3 ,de vr\w teek5t0 ( ook wel3 ,er is ontsluit+04 ,d5 tijd g$ur5de welke de op5+ 9 grootte to5eemt1 noemt m5 het ontsluit+/ijdp]k4 ,da> de zi* sam5trekk5de ba>mo$] h>5 inh\d va/] omsluit1 wordt die inh\d /e$s me] na> en 9 de op5+ g$rev54 ,gewoonlijk komt het da>bij tot brak54 ,9 d5 beg9ne ges*i$t de v]wijd+ ( ontsluit+ met m$ew]k+ van d5 druk1 wa>ond] het vru*twat] /aat1 dat 9 d5 eivlieszak is opgeslot54 ,het ond]/e g$eelte van di5 eivlieszak legt zi* bij i$]e sam5trekk+ teg5 d5 r& van de op5+ aan en wordt1 na>mate die op5+ 9 grootte to5eemt1 da>door he5 g$rukt1 z lang tot er e5 oog5blik komt1 dat dit g$eelte van di5 zak d5 druk van het vru*twat] niet kan we]/aan en op het hoogtepunt d] wee s*eurt4 ,dikwijls voelt de vr\w dat b]/54 ,dadelijk da>op bespeurt zij1 dat er e5e hoeveelheid vo*t1 het vru*twat]1 al ( niet met blo$ gem5gd1 door de gesla*tsdeel5 na> buit5 vloeit4 ,m5 zegt dan1 dat het wat] gebrok5 is40 ,g$ur5de di5 tijd nam5 de ween 9 kra*t en pijnlijkheid toe4 ,na het brek5 d] vliez5 tre$t gewoonlijk e5 tijdp]k van wat lang]e ru/1 soms -- uur1 9 en geeft het wegloop5 van het vru*twat] d] vr\w e5 gevoel van v]li*t+ en ontspann+4 ,dan beg9t de weenw]kzaamheid opnieuw1 de pijn5 kom5 w$]om opzett51 do* niet zoo onaang5aam snijd5d en knijp5d als te vor54 ,soms e*t] word5 de ween onmiddellijk 9 aansluit+ aan het brek5 van het wat] /]k]1 lang] aanh\d5de en snell] t]ugke]5de4 ,door die ween wordt nu het ho(d van het k9d 9 de ba>mo$]op5+ gep]/4 ,wanne] de vr\w de pijn5 nog niet 9 l5d5 en dij5 gevoeld mo*t hebb51 is dat nu zek] wel het geval en van dat oog5blik v]dwijn5 die niet me]4 ,dan kan m5 aannem51 dat het ho(d 9 de s*e$e is gekom54 ,i$]e opvolg5de wee br5gt dat deel van het k9d iets v]d] 9 de s*e$e1 na> de uitw5dige op5+ toe4 ,da>bij krijgt de vr\w e5 gevoel als( alle spi]5 van buik en l5d5 zi* sam5trekk51 zij voelt heftige drukk+ 9 de s*e$e1 met behoefte om zi*1 door inspann+ van de buikspi]51 door p]s51 da>van te bevrijd54 ,somtijds wordt zij da>bij geplaagd door pijnlijke kramp5 9 kuit5 en dij54 ,bij i$]e nieuwe wee trilt zij1 h\dt d5 adem 91 zoekt /eun voor h&5 en voet51 p]/ onwillekeurig met alle ma*t na> b5$51 wa>bij de weenpijn dragelijk] wordt1 het gelaat wordt rood en opgezet1 zij beg9t te zweet51 wil s*reeuw5 als om da>door te ontkom5 aan d5 ma*tig5 drang1 do* wordt onwillekeurig tot v]w]k+ d] ween g$rong51 d4i4 d5 adem 9 te h\d51 d5 buikw& sam te trekk5 en na> b5$5 te p]s51 wa>bij langzam]h& de wil komt om hetzelfde te do51 da> zij beg9t te bespeur51 dat da>door het k9d wordt voortbewog54 ,als de wee voorbij is1 haalt zij diep adem en v]langt te dr9k51 da> de mond droog is4 ,da> komt de pijn opnieuw opzett51 drukk+ en drang nem5 toe1 het is als( er ontla/+ kom5 moet en er 9 de s*aamspleet iets te voel5 komt1 dat na> buit5 wil4 ,dan v]s*ijnt ind]daad e5 g$eelte van het ho(d 9 die op5+4 ,telk5s s*ijnt het t]ug te will54 ,de ve]kra*t d] weefsels dr+t het w]kelijk g$ur5de de ween-pauze t]ug1 ma> de opvolg5de wee doet ras het v]lor5e h]w9n5 en br5gt het ho(d v]d] voorwa>ts1 de weefsels word5 tot s*eur5s toe gespann51 de a>sop5+ wordt op5g]ekt1 hevig drukk5de pijn5 dw+5 ha> /e$s tot p]s51 het geheele li*aam s*udt1 het gevoel van pijn en ang/ b]eikt zijn hoog/5 graad1 't is ( alles wil brek51 alles uit elka> zal spatt51 alles n op5+ wordt wa>door de druk zi* ontla/1 alles wat ha> b5auwt ha> onts*iet en4444 het ho(d is gebor54 ,da>m$e is lett]lijk en ov]dra*telijk de ho(dzaak ges*i$4 ,zij haalt ruim] adem1 het erg/e is a*t] d5 rug4 ,na e5 kort/ondige ru/ nog n wee4 ,nog nmaal voelt zij d5 onwe]/aanb>5 drang1 zij p]/ en da> is 't ( alles1 9 e5 onnoemlijk gevoel van v]li*t+1 ha> ontvloeit4 ,ha> k9d is gebor5 en begroet het lev5sli*t met e5 kreet1 welke de mo$] 9 zalige v]rukk+ br5gt4 ,het uitdrijv+/ijdp]k1 zooals m5 dit twe$e g$eelte d] b>+1 na het brek5 d] vliez51 noemt1 is voorbij4 ,de navel/r5g wordt door d5 g5ee%e] op twee plaats51 op e5ig5 af/& van elk&]1 met e5 b&je afgebond51 dan da>tuss*5 doorgeknipt1 hij heft het k9d omhoog en v]toont het aan de mo$]4 ,alle pijn is v]dw551 alle sm>t v]get54 ,v]moeid1 do* gelukkig en dankba>1 ligt zij da>1 g5iet5de de ru/ welke zoo onv]wa*t ha> deel w]d4 ,nu1 w>m toeg$ekt1 ligt zij ru/ig op d5 rug4 ,wel voelt zij e5 m9 ( me] br&5de pijn aan de uitw5dige gesla*tsdeel51 die te wijt5 is aan de rekk+ van d5 s*e$e+ang1 welke heeft plaats gevond51 en aan onv]mijdelijke s*eurtjes1 do* dat de]t ha> niet4 ,het zwa>/e is gel$54 ,de buik is samgevall51 de buikw& slap en geplooid4 ,da>doorhe5 is de sam5getrokk5 v]kle9de ba>mo$] als e5 m9 ( me] h>d5 rond5 bal1 t] grootte van e5 ho(d1 te voel54 ,door die sam5trekk+ komt de blo$+1 welke g$ur5de d5 doorto*t van het k9d kan zijn opgetr$51 tot /aan4 ,bijna altijd ov]valt d] pas v]lo/e vr\w nu e5 huiv]5 en bev51 als t]ugslag op d5 arbeid di5 zij v]ri*t heeft4 ,da>om moet zij ru/ig ligg5de1 go$ en w>m toeg$ekt1 zi* ov]gev5 aan de +etr$5 kalmte4 ,na #aj--ae m9ut5 van korte do* weldadige ru/ voelt zij w$] pijn5 9 d5 ond]buik1 dikwijls gepa>d ga&e met g]+e blo$vloei+4 ,dat zijn de nageboorteween1 sam5trekk+5 van de ba>mo$]1 wa>door de nageboorte1 mo$]koek en eivliez51 van d5 ba>mo$]w& wordt losgemaakt4 ,zoo pijnlijk als de voorga&e zijn deze ween niet1 ook volg5 zij elk&] niet zoo snel op4 ,e9delijk wordt de nageboorte1 v]gezeld van vloeiba> en ge/old blo$1 ond] e5 gevoel van dr+51 uitge/oot54 ,mee/al e*t] weet de g5ee%e] di5 tijd te bekort54 ,hij heeft re$s e5ige mal51 door d5 buikw& he51 de ba>mo$] beta/ om zi* te v]gewiss5 van d5 regelmatig5 en onge/oord5 gang van dit g$eelte d] b>+ en neemt1 na v]loop van e5 half uur ( lang]1 e5 gun/ig oog5blik wa> om1 door e5 kra*tig5 druk op de samgetrokk5 ba>mo$]1 de uitdrijv+ d] nageboorte te do5 plaats hebb54 ,nu is ind]daad de v]loss+0 afgeloop5 en maakt de g5ee%e] zi* g]e$ de mo$] van blo$1 vru*twat] en all]lei1 wa>m$e zij bevuild w]d1 te re9ig54 ,da>na wordt ook het b$ g]e9igd ( de kraamvr\w 9 e5 &]1 s*oon b$ ov]gebra*t4 ,tev5s bekijkt de g5ee%e] de s*aamspleet1 om te zi5 ( miss*i51 bij het rekk5 g$ur5de d5 doorto*t van het k9d1 e5e s*eur+ van het weefsel is ont/aan4 ,is dat het geval1 en vaak is dat niet te v]ho$51 dan he*t hij de ont/ane wonde1 opdat de op5+ w$] als voorhe5 geslot5 worde4 ,is alles afgeloop51 dan legt m5 de kraamvr\w e5 v]b& voor de uitw5dige gesla*tsdeel51 om het nog uitvloei5de blo$ op te vang51 omwikkelt ha> d5 buik1 tot /eun1 met e5 sluitlak5 en geeft ha> ov] aan de zoo noodige ru/4 ,aldus1 9 korte trekk51 de gebeurt5is welke m5 bevall+ noemt4 ,hi]bij zijn e5ige opm]k+5 nuttig en noodig4 ,re$s g$ur5de de zwang]s*ap zal de g5ee%e] zi* door ond]zoek ov]tuigd hebb5 van de ligg+ van het k9d en van d5 inw5dig5 b\w d] vr\w1 met de b$oel+ zi* van te vor5 e5e voor/ell+ te mak5 van de wijze wa>op de bevall+ zal ges*i$54 ,dat ond]zoek heeft zo[el plaats door uitw5dig ond]zoek1 d4w4z4 door beta/+ van d5 inh\d van d5 buik en van d5 inh\d d] ba>mo$]1 door d5 buikw& he51 als door inw5dig ond]zoek1 d4i4 door het invo]5 van d5 v+] 9 de gesla*tsdeel54 ,d]gelijk ond]zoek wordt lat] h]haald1 zo[el om uit te mak5 ( de b>+ begonn5 is1 als om1 9 d5 aanvang d] b>+1 zi* nauwkeurig op de hoogte te /ell5 van alles1 wat hij wet5 moet1 om mo$] en k9d zijne go$e zorg5 te kunn5 wijd54 ,niet altijd volg5 de gebeurt5iss5 g$ur5de de b>+ 9 dezelfde volgorde elk&] op ( hebb5 zij op dezelfde wijze1 9 dezelfde mate1 9 dezelfde regelmaat plaats4 ,me]mal5 wordt de zwang]e vr\w v]ra/ door afvloei5 van vru*twat] vr zij nog e5ige pijn gevoeld heeft1 nog vr zij e5ig teek5 wa>nam1 wa>uit zij kan opmak51 dat de b>+ beg9n5 zal4 ,zij zal dan go$ do5 te b$ te gaan ( te blijv5 ligg51 en d5 g5ee%e] te lat5 kom51 die dan e5 ond]zoek in/elt en ha> raad zal gev51 hoe zij zi* te g$rag5 heeft4 ,g$ur5de het ontsluit+/ijdp]k kan ook het brek5 van de vo*tblaas vroeg] ( lat] ges*i$54 ,mee/al is m5 van me5+1 dat de b>+1 na vroeg brek5 van de vo*tblaas1 moeilijk] en langdurig] zijn zal1 en hoort m5 sprek5 van drog5 arbeid04 ,dit s*rikbeeld behoeft ev5wel ge5 enkele zwang]e ( b>5de te kwell54 ,nooit to* vloeit al het vru*twat] weg en de erv>+ heeft gele]d1 dat--9 het algeme5 g5om5--de duur d] b>+ da>door niet v]l5gd1 vaak zelfs v]kort wordt4 ,het laat brek5 d] vliez5 kan omgeke]d d5 duur d] b>+ v]l5g51 wa>om dan ook de g5ee%e] dikwijls zelf de blaas op5t1 om d5 duur te bekort54 ,( na het afvloei5 van het vru*twat] de vr\w het b$ moet h\d51 dan wel nog 9 de kam] mag rondgaan1 late m5 aan zijne besliss+ ov]4 ,het is vol/rekt niet ongewoon te v]nem51 dat de vr\w is +es*eurd0 t5 gevolge van m9d] go$e zorg van d5 g5ee%e]4 ,hi]omtr5t di5t opgem]kt1 dat het hem1 zelfs bij de uit]/e inspann+1 niet alle5 niet altijd1 ma> zelfs 9 ze] vele gevall5 9 het geheel niet gelukk5 zal het s*eur5 d] weefsels te voorkom54 ,all]lei invlo$5 spel5 hi]bij e5e rol4 ,zoo zal e5 groot ho(d van het k9d niet zond] s*eur5 door e5 nauwe s*aamspleet kunn5 gebor5 word5 en zal de g5ee%e] zelfs g5oodzaakt kunn5 zijn1 om erg] te voorkom51 de op5+ door e5e insnijd+ te v]groot52 zoo zal e5e vr\w1 die op oud]5 leeftijd voor 't e]/ ba>t1 groot]e kans op ins*eur+ hebb51 omdat bij ha> de weefsels niet zoo gemakkelijk en niet zoo voll$ig me] rekk5 als bij jonge e]/b>5d52 zoo zal e5 ho(d1 dat niet de gun/ig/e h\d+ bij het doortr$5 door de op5+ heeft1 alli*t de rekba>heid op te groote proef /ell51 wa>aan deze niet v]mag te voldo5 en zoo zal de vr\w1 die g$ur5de de geboorte van het ho(d zi* plotsel+ aan de /eun5de h& van d5 v]loskundige onttrekt en met alle kra*t en snelheid het ho(d door de op5+ p]/1 e5e ins*eur+ krijg51 welke bij me]d]e kalmte w>e te voorkom5 gewee/1 om van &]e mogelijkh$5 niet te repp54 ,ook de g5ee%e] /elt er prijs op zulke onaang5ame v]rass+5 te ontgaan en doet dus alle mogelijke moeite die te voorkom54 ,9 het algeme5 zij de vr\w inda*tig1 dat de bevall+1 hoewel met pijn gepa>d1 e5e noodzakelijkheid is1 wa>aan zij niet ontgaan kan4 ,zij late zi* dus niet door vrees behe]s*51 do* neme zi* voor1 ook di5 arbeid met wilskra*t en mo$ te v]ri*t54 ,de beloon+ to* is groot1 het e9de br5gt wat zij zoo lang v]wa*t heeft4 ,on/uimig woel51 gebrek aan g$uld en kalmte1 aan b$a>dheid en zelfbehe]s*+ w]k5 nadeelig2 kalmte en b]u/+ zull5 ha> vel]lei onaang5aamh$5 besp>54 ,de ween zijn dan regelmatig]1 de duur van de b>+ da>door kort] en de voldo5+ te groot]4 ,laat de g$a*te1 dat de g5ee%e] noodig is bij deze heuglijke gebeurt5is1 ha> niet do5 vreez5 voor all]lei gev>54 ,de natuurkra*t5 leid5 9 bijna alle gevall5 tot e5 go$ e9de4 ,alles is ov] 't algeme5 van nature voor die gebeurt5is zoo go$ +]i*t1 dat--na> de erv>+ le]t--#ie van de #ajj gevall51 geheel zond] hulp1 gelukkig afloop54 ,de teg5woordigheid van d5 v]loskundige zij ha> integ5deel tot troo/4 ,hij is da> om elke afwijk+1 welke zi* z\ kunn5 voordo51 te h]/ell54 ,wa> hij kalm is1 behoeft zij niet te vreez51 zij v]tr\we op hem4 ,zijne kalmte mag ha> niet voorkom5 als z\ hij gebrek aan m5s*elijk gevoel hebb54 ,hij ov]ziet d5 toe/& en weet wa>aan hij zi* te h\d5 heeft1 wat go$ voor ha> is4 ,zijne kalmte spruit voort uit het besef1 dat alles go$ zal gaan en zijn h&el5 is dat van d5 man1 die weet wat er ges*i$t4 ,da>om is hij niet h>dvo*tig1 als hij niet voldoet aan alle w5s*5 van de b>5de ( van h>e omgev+4 ,integ5deel1 m5ige b>+ z\ sle*t afloop51 indi5 hij zi* niet wi/ te behe]s*5 en we]/& te bi$5 aan begrijpelijke1 do* ondoorda*te v]lang5s en b$54 ,wie hem v]tr\wt zal zelve de noodige kalmte beh\d5 en te bet] het e9de b]eik54 ,de duur d] b>+ is ze] v]s*ill5d4 ,9 het algeme5 wordt aang5om51 dat e5e e]/e b>+ #bj-bb ur51 volg5de b>+5 om/reeks #ae ur5 dur54 ,to* e9digt de e]/e b>+ 9 de helft d] gevall5 tuss*5 het #aj;e-#ah;e uur1 t]wijl volg5de b>+5 b9n5 #i ur5 afloop54 ,volg5s gemaakte b]ek5+5 z\ het voorb]eid+s- ( ontsluit+/ijdp]k bij de e]/e b>+ #ab-bj ur51 bij volg5de #f-ab ur51 het uitdrijv+/ijdp]k bij de e]/e b>+ #a-g ur51 bij volg5d5 -#a uur dur51 en z\ de nageboorte #b-b uur na de geboorte van het k9d word5 uitg$rev51 indi51 zooals bov5 gezegd1 de g5ee%e] da>aan niet e]d] e5 e9de maakte4 ,vel]lei om/&igh$5 kunn5 op d5 duur van invlo$ zijn1 zond] dat m5 da>om van afwijk+5 behoeft te sprek54 ,wanne] de vliezige zak1 wa>9 het k9d beslot5 is1 /]k is1 zal hij m9d] gemakkelijk s*eur51 en da>door d5 voortgang d] b>+ belemm]54 ,de g5ee%e] kan dan d5 duur v]kort5 door d5 zak te op554 ,niet /e$s volgt op het brek5 d] vliez5 e5 lange ru/pooze4 ,vooral bij volg5de bevall+5 komt het niet zeld5 voor1 dat dadelijk na het brek5 d] vliez5 en het afloop5 van vru*twat]1 ja1 tegelijk]tijd1 dus met dezelfde wee1 het k9d gebor5 wordt4 ,de duur d] b>+ kan v]d] lang] zijn door onru/igheid en ang/ d] b>5de1 alsook door het voortdur5d te b$ ligg5 g$ur5de het voorb]eid+s- ( ontsluit+/ijdp]k4 ,dat wet5 vr\w51 die re$s me]mal5 ba>d51 dan ook wel4 ,zij blijv5 zoolang mogelijk op de be51 g$ur5de e5e wee /eun zoek5de wa> zij di5 toevallig v9d51 om na afloop da>van w$] rond te gaan4 ,de spi]5 van de ba>mo$] zijn niet altijd ev5 kra*tig4 ,zij v]ri*t5 dan sle*ts kort5 tijd d5 noodig5 arbeid1 om da>na e5 lang]5 tijd van ru/ te nem5 voor zij di5 w$] opvatt54 ,&]sz9s komt het voor1 dat er e5e wanv]h\d+ be/aat tuss*5 grootte van het k9d en ruimte van d5 weg1 wa>door het moet word5 voortbewog51 ( dat g]+e rekba>heid di] deel5 de uit]/e inspann+ van d5 kant d] ba>mo$] v]gt1 zoodat ha> kra*t e]d] uitgeput raakt1 wa>op dan ev5e5s e5 lang] tijdp]k van ru/ volgt4 ,somtijds is die kra*ts9spann+ van de ba>mo$]1 vooral bij wanv]h\d+1 zoo groot1 dat de ween bijzond] snel op elk&] volg51 als 't w>e onafgebrok5 bezig zijn1 zond] dat het gevolg noem5swa>d is4 ,dan vooral1 ev5e5s 9 &]e gevall5 wa>9 /oorniss5 9 het v]loop d] b>+ zi* mo*t5 voordo51 v]tr\we de b>5de op d5 g5ee%e]1 op zijn k5n5 en kunn5 en op de wond]b>e kra*t5 d] natuur4 ,de g5ee%e] weet1 door erv>+ gele]d1 d5 re*t5 weg te kiez5 en1 als het noodig blijkt1 zal hij1 op het jui/e oog5blik1 zijn kun/ aanw5d5 om te help54 ,mo$1 g$uld en v]tr\w5 zijn de eig5s*app51 welke de b>5de van noode heeft4 ,dat e5e go$e zwang]s*ap ook e5e gelukkige b>+ laat v]wa*t51 en omgeke]d1 is e5 gelo(1 dat1 algeme5 v]breid1 op ge5 go$e grond5 ru/4 ,m5 geloove ook niet aan d5 invlo$ van all]lei middel51 welke gezegd word5 de b>+ gemakkelijk te mak54 ,dat geldt ev5e5s voor de bew]+1 dat het veelvuldig nem5 van w>me bad51 teg5 het e9de d] zwang]s*ap1 e5 bijzond] gun/ig5 invlo$ z\ uitoef554 ,opm]kelijk is het1 dat 9 #ee d] gevall5 de geboorte tuss*5 #h uur 's avonds en #h uur 's morg5s plaats heeft1 mee/al tuss*5 #ab en #c uur 's na*ts1 het zeldzaam/ tuss*5 #i en #ab uur 's avonds4 ,het beg9 valt mee/al tuss*5 #i en #ab 's avonds1 het zeldzaam/ tuss*5 #ab en #c uur 's middags4 ,oudtijds 0 m5 van me5+1 en ook nu is zij niet geheel v]dw551 dat de ween het gevolg w>5 van de pog+5 welke het k9d aanw5dt om uit de ba>mo$] te kom54 ,da>bij z\1 zoo me5de m51 het k9d de voet5 teg5 d5 ba>mo$]bodem /eun5 en zi* met de arm5 e5 weg ban54 ,de weenpauze z\ dan de uit+ zijn van het uitru/5 van het k9d4 ,van da> dat m5 nog wel e5s hoort1 wanne] e5 k9d dood gebor5 wordt1 dat de b>+ zoo lang g$uurd heeft1 omdat het k9d zi*zelf d5 weg niet ban5 kon en de mo$] het dus moe/ uitp]s54 ,dat is geheel onjui/4 ,de langdurige b>+ kan de oorzaak gewee/ zijn1 dat het k9d /i]f4 ,het k9d doet niets1 de sam5trekk+5 van de ba>mo$]1 wa>bij zi* lat] het p]s5 d] b>5de1 het gebruik van de buikp]s1 zooals m5 dat noemt1 voegt1 is de oorzaak dat het k9d wordt voortbewog54 ,dat is nu begrijpelijk voor ha>1 die k5nis nam van hetge5 gezegd w]d omtr5t d5 b\w d] ba>mo$] en de w]kzaamheid van h>5 spi]w&4 ,wanne] na het brek5 van de vliez5 e5 groot g$eelte da>van zi* ov] het ho(d van het k9d legt1 wordt dat deel hoog] op van het &]e deel afges*eurd en zal het1 na de geboorte1 het ho(d b$ekk54 ,m5 zegt dan1 dat het k9d met d5 helm gebor5 wordt4 ,somtijds komt het voor1 dat 9 de laat/e wek5 van de zwang]s*ap1 al ( niet gepa>d met ( voorafgegaan door pijn51 blo$+ uit de gesla*tsdeel5 optre$t1 welke blo$+ ze] belangrijk zijn kan4 ,het is dan noodig d5 g5ee%e] zond] v]wijl da>van 9 k5nis te /ell51 opdat hij da>van niet onkundig blijve4 ,middel]wijl h\de de vr\w de groot/e ru/ 9 b$4 ,het gebeurt niet zeld5 dat de navel/r5g e5 ( me]mal51 als e5 lus1 om d5 hals van het k9d gevond5 wordt4 ,m5 noemt dat om/r5gel+4 ,de g5ee%e] h\dt ook da>op zijne a&a*t geve/igd1 om noodlottige gevolg5 voor het k9d zoo mogelijk te voorkom54 ,bijzond]e vrees wordt veelal gekoe/]d voor het zoog5aamde va/gegroeid zijn van de mo$]koek ( nageboorte4 ,eig5lijk moet m5 zegg51 dat er e5e afwijk+ be/aat 9 di5 z91 dat de va/he*t+ aan d5 ba>mo$]w& zoo /evig is1 dat de sam5trekk+5 van de ba>mo$] niet 9 /aat zijn ha> op te heff54 ,al is deze afwijk+ all]m9/ van belang ontbloot1 onjui/ is het te me551 dat zij zoo vaak voorkomt als wel e5s bewe]d wordt4 ,zij komt integ5deel betrekkelijk zeldzaam voor4 ,de me5+ dat de mo$]koek1 ( het k9d1 zooals ook wel e5s bewe]d wordt1 aan het h>t is va/gegroeid1 is bijna te dwaas om er hi] ov] te sprek54 ,de bes*rijv+ van de ond]l+e ligg+ van ba>mo$]1 d>m51 maag en h>t1 zooals wij die 9 d5 aanvang 9 't kort gegev5 hebb51 zal i$]e vr\w1 die dat gelez5 heeft1 wel do5 inzi51 dat e5e d]gelijke v]groei+ tot de onmogelijkh$5 behoort4 ,de mee/e b>5d5 hebb5 ga>ne1 dat m5 ha> met de vlakke h& 9 de l5d5 ( iets lag] /eun geeft4 ,dat zal het gemakkelijk/e gebeur5 wanne] zij op de zijde ligt1 e5e ligg+ welke hi] te l&e de mee/ gebruikelijke is4 ,g$ur5de de b>+ is de eetlu/ v]m9d]d4 ,m5 tra*te dus niet de b>5de teg5 h>5 wil iets op te dr+54 ,veelal wordt het g5ot5e uitgebraakt1 wat ha> zek] e5ige onaang5ame oog5blikk5 bezorgt4 ,dr9k5 is ha> da>5teg5 ze] welkom en da>aan mag met g]u/heid word5 tegemoet gekom54 ,de ang/1 dat fris* k\d wat] zoog5aamde krampween z\ opwekk51 is onjui/4 ,m5 v]mijde ev5wel alcoholica4 ,hi]bij moet er op gewez5 word51 dat de b>5de vaak ge5 a&rang tot ur9e-looz+ voelt (1 omgeke]d1 h]haaldelijk di5 drang ond]v9dt1 t]wijl sle*ts g]+e hoeveelh$5 ur9e te voors*ijn kom54 ,9 beide gevall5 kan het gebeur51 dat de ur9e-blaas ov]vuld raakt4 ,da>op di5t 9 het bijzond] gelet te word51 omdat de ov]vulde blaas de w]kzaamheid d] ween v]m9d]t1 zelfs geheel kan do5 oph\d51 wa>bij dan aanh\d5d pijn5 9 d5 ond]buik en afwijk5de ligg+ van het k9d]ho(d1 t5 opzi*te van het b>+skanaal1 kunn5 ont/aan4 ,het is dus van belang1 met het oog op d5 regelmatig5 gang d] ween1 er op te lett51 dat de ur9e-looz+ g$ur5de de b>+ g]egeld plaats v9dt4 ,de gevoeligheid voor de weenpijn5 en de uit+1 welke da>aan door de b>5d5 gegev5 wordt1 is ze] v]s*ill5d4 ,fl9ke vr\w51 zelfs e]/b>5d51 lat5 somtijds ge5 enkel5 kreet hoor51 &]5 gev5 op de all]kra*tig/e wijze uit+ aan h>e gevoel5s van pijn en onbehag54 ,al is het te begrijp51 dat hevige pijn onwillekeurig aanleid+ geeft tot e5e k]na*tige uit+ van sm>tgevoel1 zoo is het ook 9 deze van belang1 dat de b>5de zi* zooveel mogelijk behe]s*t4 ,ondanks alle voorzorg5 komt het voor1 dat het k9d s*ijndood ( ook wel dood gebor5 wordt4 ,somtijds /]ft het re$s g$ur5de de zwang]s*ap4 ,de oorzak5 voor dit laat/e zijn mee/al geleg5 9 ziekt5 van vad] ( mo$]1 ( ook 9 ziekt5 van het ei ( ziekt5 en misvorm+5 d] vru*t1 (s*oon misvormde vru*t5 dikwijls lev5d gebor5 word51 do* gelukkig niet lang 9 lev5 blijv54 ,de oorzak51 dat e5 normaal k9d g$ur5de de b>+ /]ft1 kunn5 vele en v]s*ill5de zijn4 ,bij de e]/e b>+ loopt het k9d1 bij go$e ligg+1 me] geva> dan bij lat]e b>+54 ,vooral is dit het geval bij vr\w51 die na het #cj/e ja> voor het e]/ b>54 ,9 het algeme5 komt het p]c5t-cijf] t5 nadeele van de jong5s1 door de1 9 v]h\d+1 groot]5 omvang van d5 s*$el4 ,9 hooge mate van belang is de ligg+ van het k9d bij de geboorte en de kun/hulp welke alsdan moet word5 aangew5d4 ,9 dit v]b& g$a*t1 loopt het k9d dat dw>s 9 de ba>mo$] geleg5 is het mee/e geva>1 da>op volgt de ligg+ met de /uit ( de be55 vooruit1 v]volg5s die met het aangezi*t vooruit en t5 slotte die met het a*t]ho(d vooruit1 op &]e wijze dan 9 normale h\d+4 ,niet zeld5 komt het lev5 van het k9d 9 geva> door om/r5gel+ van d5 hals1 veel zeldzam] door buit5gewone kor!id van de navel/r5g4 ,van s*ijndood gebor5 k9d]5 moet5 helaas ook nog e5 aantal het lev5 lat54 ,s*ijndood komt het mee/ voor na e5e moeilijke bevall+4 ,de kleur van het k9d kan dan zijn donk] blauw ( wit4 ,de l$emat5 zijn slap1 de ademhal+ ontbreekt4 ,het s*ijnt ons hi] de ges*ikt/e plaats te tra*t5 aan te gev51 hoe m5 te h&el5 heeft1 wanne] het k9d gebor5 wordt1 zond] dat g5eeskundige hulp aanwezig is4 ,wanne] dan het k9d gebor5 is1 legt m5 de mo$]1 als zij op zijde lag1 op d5 rug en het k9d tuss*5 de be551 zoo1 dat het de ruimte heeft en neus en mond onb$ekt zijn4 ,mo*t het gelaat door e5 g$eelte d] eivliez5 b$ekt zijn1 het k9d dus met d5 helm gebor5 zijn01 z1 dat het vlies de op5+5 van mond en neus afsluit1 dan vatte m5 het vlies1 het be/ met e5 drog5 doek1 omdat het ze] glibb]ig is en zi* niet gemakkelijk laat va/h\d51 en v]wijd]e het4 ,het k9d kan dan ademhal5 en s*reeuw54 ,zoo kan het blijv5 ligg5 tot de g5ee%e] komt4 ,tev5s lette m5 op de ba>mo$]2 deze moet zi*1 na de geboorte van het k9d1 fl9k sam5 trekk54 ,m5 kan zi* da>van ov]tuig51 door de h& op d5 ond]buik d] vr\w te legg54 ,trekt de ba>mo$] zi* go$ te zam51 dan voelt m5 da> e5 m9 ( me] h>d5 bol4 ,trekt zij zi* onvoldo5de sam51 dan be/aat er mee/al blo$+ en voelt m5 niets ( sle*ts ze] onbepaald e5 weeka*tig gezwel4 ,door fl9k wrijv5 van dat gezwel zal het zi* sam5trekk5 en de blo$+ tot /aan kom54 ,voortdur5d wrijv5 voorkomt het slapp] word51 er moet dus voortdur5d gewrev5 word54 ,indi5 het k9d s*ijndood mo*t zijn1 dus de bov5g5oemde v]kleur+ v]toont1 niet s*reeuwt en niet ademhaalt1 dan wordt all]e]/ de navel/r5g doorgeknipt4 ,dit ges*i$t zoo1 dat op twee plaats51 op e5ig5 af/& van elk&]1 e5 /ukje vet]b& fl9k om de /r5g wordt gesno]d en geknoopt4 ,da>na knipt m5 de /r5g1 met e5 s*oone s*a>1 tuss*5 de beide plaats5 door4 ,het k9d kan dan word5 opg5om54 ,bij li*tblauwe v]kleur+ van huid en zi*tb>e slijmvliez51 zijn gewoonlijk de spi]5 van arm5 en be55 niet geheel slap1 do* maakt het k9d ge5e beweg+51 en is de h>tslag te zi5 en te voel54 ,br5gt m5 het k9d1 na het met e5 om d5 wijsv+] gelegd za*t doekje de mondholte van slijm g]e9igd te hebb51 9 e5 w>m bad 7 #cf ,c1 #bi ,r17 da>9 het ho(d met de h& ond]/eun5de1 opdat het niet ond] wat] zakke1 dan zal het veelal na e5ig5 tijd beg9n5 adem te hal5 en te s*reeuw54 ,wanne] de kleur blauwviolet is1 alle spi]5 slap zijn1 zoodat ook het ho(d he5 en we] b5gelt1 de h>tslag niet te zi5 is en sle*ts flauwtjes te voel51 da>bij langzaam en onregelmatig1 dan zal het lang] dur5 voor het k9d bijkomt4 ,nadat het dan e5ig5 tijd 9 het w>me bad geleg5 heeft1 kan m5 de huid prikkel51 b4v4 door het e5 pa> fl9ke klapp5 op de bill5 te gev51 nadat die e]/ afg$roogd zijn en1 bij jong5s1 de balzak na> vor51 tuss*5 de dij51 is weggeborg54 ,da>na wordt het w$] 9 het w>me bad gebra*t4 ,het kan noodig zijn dit e5ige mal5 te h]hal51 voordat m5 de ademhal+1 e]/ opp]vlakkig1 langzam]h& diep] word5de1 ziet tot /& kom51 de blauwe v]kleur+ 9 roz]ood ziet ov]gaan1 de oog5 ziet op5gaan en e9delijk het k9d hoort s*reeuw54 ,mo*t het niet reage]5 op de klapp5 op de bill51 dan neme m5 het uit het w>me bad en dompele het1 voor e5 oog5blik1 tot d5 hals toe 9 e5 emm] k\d wat] en br5ge het v]volg5s dadelijk w$] 9 het w>me bad4 ,zoo afwissel5d h&el5de1 zal het k9d t5 slotte zijn onbehag5 ov] d]gelijke beh&el+ door ges*reeuw en all]lei beweg+5 van arm5 en vooral van de be55 k5ba> mak54 ,dan wordt het afg$roogd en 9 het w>me b$ gelegd4 ,veel moeilijk] zal het zijn e5 s*ijndood k9d1 dat wit en slap is1 9 het lev5 t]ug te roep54 ,all]e]/ beg9ne m5 dan1 als bov5 v]meld1 met het re9ig5 van d5 mond en het br5g5 9 e5 w>m bad1 om1 als de huid behoorlijk w>m geword5 is1 het k9d voor e5 oog5blik 9 k\d wat] te dompel51 en dadelijk da>op w$] 9 het w>me bad4 ,do* mee/al is dat niet voldo5de en zal het noodig zijn de kun/matige ademhal+ toe te pass54 ,da>voor is k5nis van de wijze wa>op dat di5t te ges*i$5 en bijzond]e h&igheid noodig1 zoodat gewoonlijk alle5 de g5ee%e] 9 de mogelijkheid is te tra*t5 alsnog de bijna uitg$o(de lev5svonk aan te blaz54 ,om d]gelijke teg5spo$5 zooveel mogelijk te ontgaan1 gev5 wij d5 raad1 /e$s d5 g5ee%e] te ontbi$51 zoodra de vr\w me5t1 dat de b>+ beg9t4 ,hij kan zi* dan bijtijds van d5 toe/& op de hoogte /ell5 en zijne maatregel5 nem51 opdat hij op het jui/e oog5blik teg5woordig zij4 ,dan kan veel onaang5aams voorkom5 word51 onaang5aams zo[el voor mo$] en k9d als voor d5 g5ee%e]4 ,,het ,,kraamb$4 ,na de b>+ wordt de kraamvr\w 9 d5 regel ov]vall5 door huiv]5 en bev54 ,dat is ge5 teek5 van k\de ( k\-vatt51 do* veele] op te vatt5 als e5 t]ugslag op d5 dikwijls zw>5 arbeid1 welk5 zij v]ri*t heeft en wa>aan e5sklaps e5 e9de kwam4 ,spo$ig1 9 de e]/e ur5 van ru/1 maakt dat plaats voor zweet51 dat1 g$ur5de d5 slaap het /]k/1 e5ige dag5 aanh\dt1 do* /]k wisselt1 na> gelang van kle$+ en b$ekk+1 van de buit5-temp]atuur1 toevo] van vloei/(f51 gemo$sbeweg+51 als &]sz9s4 ,wanne] zij zelve nu g]e9igd en de buik door e5 buikv]b&1 wa>van v]s*ill5de modell5 9 gebruik zijn1 +eslot5 is1 mag de kraamvr\w zi* e9delijk ov]gev5 aan de ru/1 welke zij1 na> li*aam en gee/1 zooze] behoeft4 ,het v]lang5 na> ru/ is dan ov]he]s*5d1 en al leidt die behoefte na> ru/ niet altijd tot slaap1 het kalm ligg5 9 e5e ru/ige kraamkam]1 wa> e5 oog5blik te vor5 nog alles 9 volle beweg+ 01 is ha> re$s e5 weldaad4 ,nu en dan wordt zij nog wel gekweld door pijnlijke sam5trekk+5 van de ba>mo$]1 naween g5oemd1 do* mee/al is die pijn gelukkig niet zoo hevig1 dat zij da>door t5 slotte d5 slaap niet z\ kunn5 vatt54 ,vooral zij die me]mal5 ba>d5 hebb5 er la/ van1 alsook zij1 bij wie de b>+ e5 snel v]loop _h4 ,dan vooral kunn5 de naween e5ige dag5 aanh\d51 mee/al twee ( drie dag51 zeld5 lang] dan tot d5 vijfd5 dag1 en g$ur5de het zuig5 van het k9d 9 /]kte to5em54 ,vaak zijn die naween de uit+ van pog+51 welke de ba>mo$] aanw5dt1 om zi* van blo$/olsels te ontla/54 ,&]e vr\w5 bespeur5 er alle5 iets van zoo lang het k9d aan de bor/ ligt4 ,vroeg] legde de bak]1 met het oog op die pijn51 e5 met br&ewijn natgemaakt5 doek op d5 ond]buik1 aldus onbewu/ e5 middel gebruik5de1 dat 9 onz5 tijd1 9 d5 vorm van alcohol-v]b&51 wel e5s wordt aangew5d bij prikkel+/oe/&5 van het buikvlies4 ,somtijds is de pijn 9 d5 ond]buik te wijt5 aan /]ke ov]vull+ van de blaas door ur9e4 ,het middel da>teg5 ligt voor de h&4 ,ond] d5 invlo$ dez] naween wordt de ba>mo$] all5gs kle9]4 ,bij zoog5de vr\w5 ges*i$t de t]ugke] tot de grootte1 zooals die bij de niet zwang]e vr\w is1 9 d5 regel snell]4 ,die v]kle9+ ges*i$t m9/5s tot de zesde week1 het snel/ en het duidelijk/ m]kba>1 bij ond]zoek1 b9n5 de e]/e ve]ti5 dag54 ,da>bij neemt de l5gte vlugg] af dan de bre$te4 ,de groot/e v]kle9+ heeft plaats g$ur5de de e]/e drie dag54 ,afgezi5 van individueele v]s*ill51 met betrekk+ tot de snelheid d] v]kle9+1 hebb5 het v]loop van de b>+1 ha> aantal 7het orgaan blijft 9 v]h\d+ tot het aantal d] voorafgegane b>+5 9 al zijne afmet+5 iets v]groot7 en1 na> m5 me5t opgem]kt te hebb51 ook de oud]dom d] kraamvr\w invlo$ da>op4 ,lang] duurt de v]kle9+ na buit5gewone uitzett+ van de ba>mo$]1 b4v4 na ov]matige hoeveelheid vru*twat] en na tweel+zwang]s*ap4 ,de s*e$e blijft /e$s wijd] dan voor di5 tijd4 ,na drie ( vi] wek5 heeft zij e5 groot deel van de vroeg]e ve]kra*t t]ug gekreg51 do* de voor/e s*e$ew& blijft1 vooral na h]haalde b>+51 dikwijls e5igsz9s g$aald4 ,g$ur5de de e]/e dag5 van het kraamb$1 het /]k/ d5 dag na de bevall+1 gevoelt de kraamvr\w ook spi]pijn51 vooral 9 arm5 en be551 als gevolg van d5 voor ha> ov] 't algeme5 ongewon5 spi]>beid bij de b>+4 ,de eetlu/ is gewoonlijk v]m9d]d1 de dor/ mee/al v]me]d]d4 ,zoo ond]v9dt zij dus nog e5ig5 tijd1 de e5 me] de &] m9d]1 de naw]k+ van de inspann+ g$ur5de e5e gebeurt5is1 welke met re*t v]loss+0 mag g5oemd word54 ,do* ook hi]bij do5 zi* belangrijke v]s*ill5 voor4 ,de e5e vr\w gevoelt zi* door e5e gemakkelijke bevall+ afgemat en zwa> beproefd1 de &]e ziet er1 zelfs na veel /]k]5 b>+s>beid1 uit/ek5d uit en gevoelt zi* re$s na e5ige ur5 als( er niets gebeurd 04 ,dat hangt af van vel]lei om/&igh$5 en p]soonlijke eig5a>digh$51 ev5als de gemo$/oe/& na de b>+4 ,zoo zal de e5e vr\w1 na afloop1 kalm en ru/ig g5iet5 van het geluk ha> deela*tig geword51 de &]e1 vol van dat geluk1 da>aan door druk gepraat en bemoei5is met alles om ha> he5 uit+ gev54 ,voor beid5 is het nuttig en noodig 9 de kraamkam] zoo spo$ig mogelijk alles tot ru/ te br5g54 ,de kraamvr\w moet g$ur5de e5ige dag5 ru/ 9 b$ g5iet54 ,zij behoeft da>bij niet voortdur5d op d5 rug te ligg54 ,die ru/ is ook van belang voor g5ez+ van wond51 welke1 van nature1 bij de b>+ ont/aan4 ,wij wez5 er re$s op1 dat de kraamvr\w als e5e gewonde te bes*\w5 is4 ,die wond5 bev9d5 zi* voornamelijk 9 de inw5dige gesla*tsdeel54 ,de b9n5vlakte van de ba>mo$] vormt n wondvlakte4 ,eivliez5 en mo$]koek to* w>5 m9 ( me] va/ met d5 ba>mo$]w& v]bond54 ,nadat zij door de nageboorteween losgemaakt en uitg$rev5 w>51 bleef e5e wondvlakte ov]4 ,wel is wa> is die vlakte1 nadat alles v]wijd]d is1 door de sam5trekk+ van de ba>mo$]spi]5 veel kle9] geword51 do* voorloopig is zij nog groot g5oeg4 ,buit5di5 zijn 9 d5 ba>mo$]mond s*eur5 ont/aan1 t5gevolge van d5 doorto*t van het k9d1 v]toon5 s*e$e1 s*e$e+ang en vaak ook de bilnaad1 kle9]e en groot]e v]wond+51 t5gevolge d] rekk+4 ,vooral de wondvlakte 9 de ba>mo$] s*eidt vo*t af1 dat na> buit5 vloeit en d5 naam van kraamzuiv]+ draagt4 ,de hoeveelheid is v]s*ill5d4 ,na /]k blo$v]lies1 g$ur5de en na de b>+1 is de afs*eid+ gewoonlijk /]k]2 /]k zweet51 di>rhee en het intr$5 d] zogafs*eid+ do5 ha> tijdelijk v]m9d]54 ,de duur is twee tot zes1 zeldzam] a*t wek51 mee/al e*t] h\dt zij na de vi]de week op4 ,9 de e]/e dag51 gewoonlijk tot d5 vi]d5 dag1 dikwijls lang]1 v]s*ijnt er blo$4 ,da>na wordt de afs*eid+ wat]ig]1 ongeve] als vlees*nat1 totdat van d5 zesd5 ( ti5d5 dag af e5 rooma*tig ( melka*tig ett]ig1 dikwijls me] slijmig glazig1 vo*t te voors*ijn komt4 ,vaak e*t] duurt de blo$ige afs*eid+ zelfs drie wek5 ( lang]4 ,wanne] de blo$ige afs*eid+ vroeg] is opgeh\d51 komt het1 bij het e]/e op/aan1 gewoonlijk we] tot blo$ige bijm5g+4 ,de afs*eid+ k5m]kt zi*1 te beg9n5 na e5ige dag51 door e5 eig5a>dig zoetig flauw5 geur4 ,om dat vo*t op te vang5 wordt voor de uitw5dige gesla*tsdeel5 e5 v]b& gelegd4 ,mee/al be/aat dat v]b& uit e5 laag v]b&watt51 al ( niet omgev5 door hydrophiel gaas1 zooals de ma&v]b&5 zijn +]i*t1 va/geh\d5 door e5 /op- ( b&doek4 ,het wondvo*t vloeit ov] de wond51 do* de]t die niet4 ,g$ur5de de e]/e dag5 to* be/aat het uit blo$2 lat]1 wanne] het v]&]d is en s*adelijke /(f5 als ook bact]in bevat1 zijn de wond5 van nature zoodanig teg5 de inw]k+ da>van bes*ut1 dat da>uit ge5 geva> ont/aat4 ,da>om is ook kun/matige re9ig+ d] inw5dige gesla*tsdeel5 niet alle5 onnoodig1 do* zelfs niet aan te bevel51 omdat het inbr5g5 van de da>toe noodige in/rum5t51 b4v4 de canule van d5 irrigator1 wa>m$e e5e uitspoel+ z\ moet5 v]ri*t word51 alli*t de wond51 welke bezig zijn te g5ez51 z\ op551 zoodat er nieuwe wond5 ont/aan1 die van de natuurlijke bes*utt5de b$ekk+ ontdaan1 kunn5 genfecte]d word54 ,de g5ee%e] gaat dan ook niet &]s dan 9 hooge noodzakelijkheid tot zoo iets ov]4 ,de uitw5dige gesla*tsdeel5 behoor5 ev5wel van tijd tot tijd g]e9igd te word5 en zal de v]pleeg/] da>voor hebb5 zorg te drag51 /e$s omzi*tig en met e5e ontsmett+svloei/( ( met volkom5 zuiv] wat]1 omzi*tig1 om wond51 welke da> aanwezig zijn1 voor h]nieuwd op5gaan te vrijw>54 ,kle9e en groote ins*eur+5 en ontvell+5 kom5 da> voor1 en i$]e wond kan door intr$5d vuil v]ontre9igd word54 ,de smet/(f51 welke erg5s b9n5dr+51 kunn5 niet alle5 da> t] plaatse ont/ek+ v]wekk51 ma> ook 9 &]e deel5 van het li*aam1 van de +angsplaats v]wijd]d4 ,het be/ ges*i$t de re9ig+ door afspoel5 van bov5af1 t]wijl de kraamvr\w op het ond]/eek ligt1 hetzij door s*5k5 uit e5 kan1 door e5e canule met e5e c5trale op5+ ( door het uitknijp5 van e5 fl9ke natte dot v]b&watt54 ,e5e zelfde re9ig+ behoort te ges*i$5 na ur9elooz+ en ontla/+4 ,tev5s wordt dan het vuile v]b& door e5 s*oon v]vang5 en alles wat vuil en onre9 is1 zo[el v]b& als b$dego$ en d]gelijke1 uit de kam] v]wijd]d4 ,de a>d van de kraamzuiv]+1 e5 wondvo*t dat vel]lei s*adelijkh$5 bevat1 maakt het noodig zorg te drag51 dat het /e$s v]re geh\d5 wordt van &]e wond51 omdat da>9 gemakkelijk ont/ek+ optr$5 kan4 ,da>om moet i$]1 die met zulk vo*t 9 aanrak+ gewee/ is1 de h&5 niet alle5 zorgvuldig wass*5 ma> ook ontsmett51 vooral dus de v]pleeg/] die de navelwonde van het k9d heeft te beh&el5 en zijne oog5 v]zorgt1 want ook da>9 g]aakt1 kan het vo*t onheil br5g54 ,het is dan ook aan te rad5 het k9d te v]zorg51 te bad5 en te kle$51 vr de mo$] geholp5 wordt4 ,da>om ook moet elke mo$]1 die ha> k9d de bor/ zal gev51 zorg drag5 dat h>e h&5 re9 zijn1 omdat er &]s geva> be/aat1 dat wondvo*t1 wa>m$e zij onwillekeurig en zond] het te bespeur5 9 aanrak+ gekom5 is1 9 wondjes van d5 tepel--zooals die wel e5s voorkom5--g]aakt1 wa>van ont/ek+ d] bor/ het gevolg kan zijn4 ,ook 9 het kraamb$ is re9heid dus e5 ho(dv]eis*te4 ,wa> de uit]/e re9heid betra*t wordt1 is het geva> voor ziekelijke afwijk+5 9 het kraamb$ zoo go$ als niet aanwezig4 ,het buikv]b& ( het sluitlak51 dat1 na de b>+1 e5 h&bre$ bov5 d5 navel en van ond] zoov] dat het voor e5 deel ov] de dij5 reikt1 wordt aangelegd1 di5t wel 9 ho(dzaak om d5 slapp5 buikw& /eun te gev54 ,de vraag ( het 9 /aat is om d5 buikw& de vroeg]e va/heid en ve]kra*t t]ug te gev5 ( niet1 is e5e1 die op ze] v]s*ill5de wijze beantwoord wordt4 ,sommig5 v]wa*t5 da>van 9 dit opzi*t te veel1 &]5 te we9ig1 ma> zek] is het onjui/ als e5e vr\w1 die na de bevall+ e5 slapp5 buikw& mo*t beh\d51 da>aan de g$a*te v]b9dt1 dat dit euvel z\ te wijt5 zijn aan de v]pleeg/]1 als z\ deze1 g$ur5de het kraamb$1 het v]b& niet zorgvuldig g5oeg hebb5 aangelegd4 ,de toe/& van d5 buikw& is aan vele wissel+5 ond]hevig4 ,bij vr\w5 die h]haaldelijk ba>d5 kan hij /evig en bij vr\w51 die nooit ba>d51 slap en uitg]ekt zijn4 ,zelfs buikbreuk kan voorkom51 zond] dat ooit e5e b>+ voorafg+4 ,gewoonlijk zijn de v]ri*t+5 van ur9e-blaas en d>m5 9 de e]/e dag5 v]m9d]d1 en komt de noodzakelijkheid tot ontl$ig+ niet tot bewu/zijn4 ,beide organ5 kunn5 da>door gemakkelijk ov]vuld rak54 ,wat de ur9e-looz+ betreft is het aan te rad51 als er b9n5 #ab ur5 na de bevall+ ge5 a&rang be/aat1 te tra*t5 de blaas te ontl$ig54 ,ov]vull+ komt vooral dikwijls voor na de e]/e b>+ en na moeilijke bevall+54 ,de ur9e-looz+ ges*i$t dan gewoonlijk op het ond]/eek1 welke1 vooraf v]w>md1 door de v]pleeg/] ond] de kraamvr\w ges*ov5 wordt4 ,niet altijd komt de ur9e dadelijk te voors*ijn4 ,dikwijls is hi]aan te gemoet te kom51 door de kraamvr\w alle5 te lat51 wat w>m wat] 9 het ond]/eek te giet5 ( ha> e5 w>m5 doek op d5 ond]buik1 op de blaas/reek1 te legg54 ,niet alle5 geeft de ov]vulde blaas e5 pijnlijk spann5d gevoel 9 d5 buik1 do* zij kan ook oorzaak zijn van me]d] blo$v]lies1 omdat de sam5trekk+5 van de ba>mo$]1 die de wondvlakte v]kle95 en de blo$vat5 sluit5 moet51 door e5e ov]vulde blaas niet voldo5de /]k zijn4 ,het is dan ook w5s*elijk1 dat de kraamvr\w1 al heeft zij ge5 a&rang1 op g]egelde tijd5 b4v4 om de #f ur5 ur9e]t4 ,be/aat er b9n5 di5 tijd a&rang1 dan zal zij natuurlijk aan die behoefte voldo54 ,doorgaans be/aat er ge5 aanleid+ op dezelfde wijze te h&el5 met betrekk+ tot de ontl$ig+ d] d>m54 ,behalve dat vr de b>+ re$s voor go$e ontla/+ gezorgd w]d1 geeft de vo$+1 g$eeltelijk omdat de eetlu/ g]+] is1 g$eeltelijk omdat li*t v]te]ba> vo$sel gebruikt wordt1 9 de e]/e dag5 van het kraamb$ ge5 ov]vull+ van d5 d>m4 ,m5 wa*t dan gewoonlijk tot d5 morg5 van d5 d]d5 dag1 voor m5 da>van w]k maakt4 ,e5v\dige middel5 word5 dan 9 de e]/e plaats +egev51 zooals wond]olie1 rhamnusba/afkooksel1 bitt]wat] en d]gelijke1 ( wel e5 lavem5t gezet1 hetzij van wat]1 zeepwat]1 wat] met glyc]9e ( glyc]9e alle51 door middel van e5 glyc]9espuitje4 ,bij groote haemorrhod5 7aambei571 neig+ tot uitzakk+ van d5 endeld>m ( uitgebreide v]wond+ 9 de s*e$e ( aan d5 bilnaad word5 lavem5t5 liev] nagelat54 ,bij de vo$+1 welke 9 de e]/e dag5 het be/ be/aat uit li*t v]te]b>e ko/1 do* da>om nog ge5 s*raal dieet1 v]mijde m5 me] dan ooit onregelmatigheid en ov]daad4 ,vooral de laat/e wa>s*uw+ is noodig1 omdat somtijds de eetlu/ ze] /]k is1 ma> ook1 omdat vele vr\w5 van me5+ zijn1 dat het gebruik van veel vo$sel de zogafs*eid+ v]hoogt4 ,jui/ het teg5deel kan da>van het gevolg zijn4 ,als drank is aan te bevel5 fris* k\d wat]1 melk1 *ocolade4 ,ook !e1 k(fie1 li*t bi] en wijn1 mits 9 g]+e hoeveelheid1 behoev5 niet v]m$5 te word54 ,voor e5 deel is de trage w]k+ d] d>m5 te wijt5 aan de ru/ige ligg+ d] kraamvr\w 9 b$4 ,algeme5 wordt1 t5 m9/e 9 ons l&1 de duur van die b$ru/ va/ge/eld op neg5 dag54 ,wa>om jui/ neg5 dag5 is onbek5d4 ,omtr5t d5 tijdsduur en de h\d+ d] kraamvr\w 9 het b$ on?\d5 wij ons van het gev5 van voors*rift51 omdat het ons voorkomt1 dat die1 9 i$] geval afzond]lijk1 door d5 g5ee%e] moet5 word5 gegev54 ,hij alle5 kan de om/&igh$5 beoordeel51 welke van invlo$ zijn en kunn5 zijn4 ,voor e5 groot deel is de gezondheid/oe/& d] kraamvr\w1 welke o4a4 uitdrukk+ v9dt 9 de v]h\d+ d] li*aams-temp]atuur1 van groot belang1 ma> er kom5 zoovele &]e factor5 9 aanm]k+1 dat e5 algeme5e regel niet te gev5 is4 ,9 de kraamkam] behoort orde en ru/ te he]s*54 ,de v]pleeg/] heeft zorg te drag51 dat vuile v]b&5 en alles wat onzuiv] is zoo spo$ig mogelijk uit de kam] v]wijd]d wordt1 dat niets blijft sl+]51 kortom dat het noodzakelijke op tijd ges*i$t en de kraamkam] zoo behaaglijk mogelijk voor de kraamvr\w is4 ,omtr5t het toelat5 van bezoek zal de g5ee%e] zijne voors*rift5 hebb5 te gev54 ,na> onze me5+ kan e5 kalm bezoek e5e aang5ame afleid+ gev54 ,vaak e*t] wordt da>teg5 gezondigd en wanne] de kraamvr\w d5 mo$ mi/1 d5ge5 die ha> bezoekt1 te k5n5 te gev5 dat zij v]moeid wordt1 zal zij da>van alli*t nadeelige gevolg5 ond]v9d54 ,w>e belang/ell+ uit zi* niet 9 ur5lang druk gepraat4 ,e5 enkel woord1 e5 h&druk1 e5 ev5-b9n5-wipp5 om e5 bloempje ( iets &]s te gev51 is me] wa>d dan all]lei beuzelpraat4 ,de kraamvr\w is ze] gevoelig voor indrukk51 elke gemo$sbeweg+ kan nadeelig zijn4 ,da>m$e zal h>e omgev+ dus vooral rek5+ hebb5 te h\d5 en alles hebb5 te v]mijd51 wat aanleid+ kan gev5 tot boos-word51 s*rik1 v]driet1 zelfs ook aang5ame v]rass+51 welke /]k5 indruk mak54 ,,het ,,k9d4 ,het voldrag5 k9d is gemiddeld #ej c,m4 lang en heeft e5 gewi*t1 dat s*ommelt tuss*5 #cjjj en #cfjj gramm54 ,e5 lag] gewi*t beteek5t vol/rekt niet altijd1 dat het k9d te vroeg gebor5 ( zwak is1 t]wijl e5 hoog] gewi*t ge5 bewijs is van kra*tige ontwikkel+4 ,m5 heeft opgem]kt1 dat beid51 ond] me]1 ond] d5 invlo$ /aan van d5 oud]dom d] mo$] en van het aantal d] b>+54 ,volg5s de /ati/iek neemt het gewi*t toe met d5 oud]dom d] mo$] tot het #bi;e ja>1 de l5gte tot het #dd;e ja>1 en valt de gun/ig/e ontwikkel+ van het k9d 9 zwang]s*app5 g$ur5de d5 middelb>5 leeftijd d] vr\w4 ,gewi*t en l5gte nem5 toe met het aantal d] b>+51 zoodat geme5lijk elk voldrag5 k9d het voorga&e 9 beide ri*t+5 ov]treft1 wa>bij korte tuss*5ruimt51 tuss*5 de opvolg5de b>+51 e5 ongun/ig5 invlo$ uitoef554 ,de e]/e k9d]5 van vr\w51 bij wie de e]/e m5/ruatie laat optrad1 zijn li*t] dan die van &]e vr\w51 vooral van ha>1 die vroegtijdig d5 gesla*tsrijp5 leeftijd b]eikt54 ,bij wissel+ van het gesla*t d] k9d]5 e5] zelfde mo$] is1 bij opvolg5de zwang]s*app51 de gewi*t/o5ame d] meisjes g]+] dan die d] jong5s4 ,wat het gesla*t d] k9d]5 betreft1 kan m5 zegg51 dat de vr\w me] jong5s dan meisjes t] w]eld br5gt4 ,op #ajj meisjes kom5 ongeve] #ajc1f-aje1b-ajh1c jong5s voor4 ,da>bij me5t m5 te hebb5 kunn5 va//ell51 dat het getal d] jong5s groot] wordt hoe jong] de vad]1 hoe oud] de mo$] is1 ( 9 het algeme51 dat de oud/e d] e*teli$5 de mee/e kans5 heeft het &]e gesla*t te do5 ont/aan4 ,het pasgebor5 voldrag5 k9d v]toont ronde vorm5 aan gelaat1 romp en l$emat51 het s*reeuwt met luide /em1 beweegt arm5 en be55 fl9k en ontl$igt1 vaak onmiddellijk na de geboorte1 ur9e en ontla/+1 welke laat/e be/aat uit e5e gro5zw>te1 soms bru9a*tige1 taaie1 /]k klev5de1 dikke brija*tige /(1 zond] reuk1 k9dspek ( meconium g5oemd4 ,het op5t de oog51 dikwijls nie/ het1 wa>door slijm en vru*twat]1 9 neus- en keelholte aanwezig1 word5 uitg$rev54 ,da> dit niet altijd voll$ig ges*i$t1 gaat de ademhal+ wel e5s gepa>d met e5 m9 ( me] reutel5d g]uis*4 ,bij dikke k9d]51 met /]k ontwikkelde vetlaag1 zijn de oogl$5 vaak wat gezwoll51 zoodat zij de oog5 niet gemakkelijk kunn5 op554 ,de mo$] behoeft niet bezorgd te zijn1 als zulk e5 k9d dan ook 9 d5 beg9ne de oog5 sle*ts bij tuss*5pooz5 op5t4 ,die zwell+ v]dwijnt spo$ig4 ,ook h&5 en voet5 zijn 9 de e]/e dag5 na de geboorte1 vooral bij e5igsz9s te vroeg gebor5 k9d]51 wel e5s gezwoll5 en blijv5 9 d5 regel wat lang] blauwrood gekleurd dan de ov]ige deel5 van het li*aam4 ,deze zwell+ v]dwijnt ev5e5s spo$ig4 ,de omvang van d5 s*$el is gemiddeld #cd c,m41 die van de bor/1 ov] de tepels gemet51 #ca c,m4 ,de s*$elbe5d]5 zijn tamelijk h>d en nog niet onbeweeglijk met elk&] v]bond51 ma> door nad5 ges*eid51 t]wijl da> wa> drie ( vi] s*$elbe5d]5 te zam5 kom51 groot]e1 door e5 vlies geslot51 ruimt5 be/aan1 welke d5 naam van fontanell5 drag54 ,de zoog5aamde groote fontanel1 wa>door het klopp5 van de slagad]5 d] h]s55 zo[el te zi5 als te voel5 is1 heeft d5 vorm van e5 ruit en ligt bov5 het midd5 van het voorho(d4 ,langzam]h& sluit5 die fontanell5 zi*1 de groote fontanel het laat/1 om/reeks de #ad;e lev5sma&1 somtijds iets vroeg]4 ,de huid is roz]ood en glad1 alle5 aan de s*\d]s en bov5>m5 b$ekt met wolh>54 ,het ho(dha> is mee/al donk]1 gemiddeld #b-d c,m4 lang1 soms kort]1 soms lang]4 ,de nagels reik5 aan de h&5 tot aan d5 top d] v+]s ( /ek5 iets da>bov5 uit1 aan de voet5 tot aan d5 top d] te554 ,de kleur d] oog51 d4w4z4 van het reg5boogvlies1 is m9 ( me] donk] /aalblauw1 zoodat de vraag al spo$ig door de mo$] g$aan3 ,welke kleur van oog5 heeft het80 gewoonlijk niet na> w5s* kan beantwoord word54 ,e]/ langzam]h& komt het tot de v]s*ill51 welke wij bij volwass55 wa>nem54 ,mee/al v]toont het pasgebor5 k9d e5 eig5a>dig v]vormd5 s*$el1 v]oorzaakt door het zoog5aamde geboortegezwel1 dat te groot] is en het ho(d te lang] doet s*ijn51 na>mate de b>+ en vooral het uitdrijv+/ijdp]k lang] g$uurd heeft4 ,de huid 9 de /reek van het voor- ( a*t]ho(d is dan /]k gezwoll5 en deega*tig op aanvoel54 ,na e5 pa> dag5 v]dwijnt die eig5a>dige v]vorm+ van zelf1 wa>om het volkom5 onnoodig is1 door all]lei knijp+5 te tra*t5 het ho(d e5 go$5 vorm te gev54 ,somtijds is er ophoop+ van blo$ ( blo$]ig vo*t ond] de huid1 t] plaatse van het geboortegezwel4 ,dan duurt het lang]1 zelfs wel vi] tot zes wek51 voor het ho(d de normale g$aante heeft aang5om54 ,de neus is dikwijls plat1 ma> ook dat h]/elt zi* spo$ig4 ,de huid is b$ekt met e5e v]s*ill5d groote hoeveelheid vettig1 kaasa*tig sme]1 het zoog5aamde huidsme]1 het /]k/ op d5 rug en 9 de buigvlakt5 van arm5 en be554 ,bij meisjes v9dt m5 zelfs e5 dikke laag 9 de plooi5 d] gesla*tsdeel54 ,het be/aat uit e5 m5gsel van huidvet en huids*ilf]s4 ,het pasgebor5 k9d is niet 9 /aat het ho(d re*top te h\d54 ,als m5 het k9d re*top h\dt1 valt het ho(d na> vor5 ( na> a*t]51 na> l9ks ( na> re*ts1 zoodat m5 het met de h& moet /eun51 als het k9d wordt opg5om54 ,te vroeg gebor5 k9d]5 zijn kle9]1 li*t] en mag]d]4 ,de huid is rood]1 dunn]1 en ov]al van wolh>5 voorzi54 ,de hoeveelheid huidsme] is veel g]+]1 op bov5lip en neus zijn talrijke fijne puntjes1 als uit+ van v]/opte talkkli]51 wa> te nem54 ,de s*$elbe5d]5 zijn buigzaam1 dikwijls gemakkelijk 9 te drukk51 de nagels m9d] lang dan bij het voldrag5 k9d en week]4 ,het k9d s*reeuwt niet kra*tig1 de /em is me] piep5d4 ,de e]/e zorg voor het k9d be/aat 9 re9ig+4 ,t5 e9de het gemakkelijk] te bevrijd5 van het huidsme]1 wordt het ov] het geheele li*aam +esme]d met olie ( e5 &] vet1 b4v4 door middel van e5 9 olie g$r5kte prop ontvette watt51 en da>na go$ s*uim5d +ezeept met e5 neutrale1 bet] nog ov]vette zeep1 door middel van ontvette watt5 ( e5 za*te spons4 ,v]volg5s br5gt m5 het k9d 9 e5 lauww>m bad van #ce ,c4 7#bh ,r474 ,m5 vatte het k9d met de l9k]h& zoo aan1 dat deze ond] d5 l9k]s*\d] komt en nek en ho(d op pols en ond]>m kom5 te ligg54 ,gezi*t en oor5 moet5 buit5 het wat] blijv54 ,met de &]e h& wordt dan het k9d zorgvuldig gewass*54 ,de temp]atuur van het wat] moet door e5 !rmomet] word5 bepaald1 vooral niet door de h&4 ,als badkuip kan m5 all]lei groot vaatw]k gebruik54 ,e5v\dig1 doelmatig en go$koop is e5 groote z9k5 teil1 wa>9 m5 e5 groot /uk s*oon molton legt1 dat g$eeltelijk ov] d5 r& he5 hangt4 ,na #c-e m9ut5 go$ afwass*51 wa>bij alle zeep wordt afgespoeld1 neemt m5 het k9d uit het bad1 wikkelt het 9 e5 v]w>md5 groot5 badh&doek1 legt het op e5 matrasje op tafel en droogt het za*t1 do* go$ af4 ,het matrasje bes*ut m5 door e5 da>ov] gelegd /uk hospitaaldoek4 ,het aangezi*t behoort m5 afzond]lijk te wass*51 lief/ buit5 het bad1 met s*oon lauww>m wat]2 de oog5 te re9ig5 met watt51 g$r5kt met #c's boorzuur-oploss+ ( met uitgekookt wat]1 voor i$] oog e5 afzond]lijk wattepropje1 9 de ri*t+ van d5 b9n5hoek van het oog1 dus na> d5 neus toe4 ,de mond behoeft niet g]e9igd te word54 ,ev5m9 is het noodig de neusgat5 met1 tot e5 rolletje g$raaide1 watt5 te re9ig51 t]wijl het sle*ts zeld5 ( nooit noodig is op die wijze de oor5 inw5dig s*oon te mak54 ,nadat het k9d aldus g]e9igd en behoorlijk afg$roogd is1 wordt het gepo$]d1 wa>bij vooral gelet moet word5 op alle plaats5 wa> twee huidvlakt5 elk&] aanrak51 zooals de oksels1 hals- en liesplooi51 omgev+ van de gesla*tsdeel5 en van de a>sop5+4 ,de e5v\dig/e en z9delijk/e wijze van po$]5 is die door middel van e5 bus1 zooals de pep]bus is +]i*t4 ,elke kwa/1 ook al is die nog zoo mooi1 kan geva>lijk word51 doordat hij1 /e$s w$] gebruikt word5de1 tot besmett+ aanleid+ gev5 kan4 ,als /rooipo$] gebruike m5 talkpo$]1 ge/]ilise]de witte pijpa>de 7bolus alba71 ( vas5olpo$]1 liev] dan gemal5 rij/ ( &]e planta>dige po$]s1 en ongep>fume]d4 ,de kle$+ moet aan de volg5de eis*5 voldo54 ,zij moet het li*aam gelijkmatig b$ekk51 de w>mte van het li*aam zooveel mogelijk op gelijke hoogte h\d51 li*t en za*t zijn1 de beweg+5 van het k9d zoo m9 mogelijk belemm]5 en dus n]g5s knell5 ( te nauw aansluit54 ,e5e uit drie lag5 be/a&e kle$+1 wa>van de ond]/e laag uit e5e niet te dunne1 losjes gebreide1 gehaakte ( gewev51 /(1 de bov5/e uit wat me] geslot5 /( be/aat1 voldoet aan deze eis*54 ,bov5di5 moet m5 ha> zoo kiez51 dat zij gemakkelijk kan gewass*5 word5 en het aan- en uitkle$5 9 d5 kort/ mogelijk5 tijd ges*i$5 kan1 zond] dat het k9d er e5ig5 la/ van ond]v9dt4 #a ,m5 beg9t met het aanlegg5 van het navelv]b&1 dat di5t om de re/ van de navel/r5g1 go$ v]zorgd1 te bes*utt54 ,vooral hi]bij1 nu en g$ur5de d5 tijd vr de re/ afgevall5 en de wond g5ez5 is1 moet m5 de groot/ mogelijke re9heid en zorgvuldigheid 9 a*t nem54 ,het ov]geblev5 g$eelte wordt met e5 /ukje /]iel hydrophiel gaas ( met e5 laagje /]iele v]b&watt5 omwikkeld1 het geheel na> l9ks en bov5 op d5 buik van het k9d gelegd en va/geh\d5 door e5 navelb&4 ,ook hi]bij is e5v\d het w>e4 ,het e5v\dig/e v]b& v]krijgt m5 door e5 kato55 tricot-w9dsel1 van #g c,m4 bre$te1 zond] het te /]k aan te trekk51 e5 pa> mal5 om het buikje te wikkel51 het af te knipp5 en het e9de met e5 veiligheidsspeld1 9 ov]langs*e ri*t+1 va/ te /ek54 ,zulk e5 v]b& sluit ov]al go$ aan1 v]s*uift niet gemakkelijk en kan gewass*5 word51 (1 bet] nog1 omdat de ko/5 ze] g]+ zijn1 weggeworp5 word51 zoodra het door e5 nieuw v]vang5 is4 ,zeld5 komt het tot blo$+ uit de re/ van de navel/r5g4 ,mo*t dat gebeur51 dan moet er nogmaals e5 b&je om de navel/r5g1 tuss*5 de e]/e ond]b9d+ en de huid1 gebond5 word54 ,zulk e5 b&je moet1 opdat het ind]daad re9 en zuiv] zij1 e]/ uitgekookt word54 ,voor m5 tot het ond]b9d5 ov]gaat1 moet m5 zorgvuldig de h&5 wass*54 ,tev5s v]telle m5 d5 dokt]1 wat er ges*i$ is4 ,v]volg5s wordt het k9d v]d] aangekle$4 ,wanne] het k9d gekle$ is1 wordt het 9 het vooraf1 door middel van e5 w>mwat]kruik1 v]w>mde b$je gelegd1 tot aan de k9 toeg$ekt en aan zi* zelf ov]gelat54 ,het b$je moet zoo geplaat/ zijn1 dat het k9d bes*ut is teg5 li*t1 to*t en /]ke g]uis*54 ,het ho(de9de wordt da>voor mee/al omgev5 door e5 behang4 ,9 d5 zom] vooral is het aan te rad5 het geheele b$je te omgev5 met muskiet5gaas1 wa>van de ond]/e uite9d5 niet los ne]hang51 da> muskiet5 dan de geleg5heid hebb5 van ond]op langs de plooi5 na> b9n5 te kom54 ,het gaas moet da>om rondom 9 het b$je +e/opt word5 ( ov] e5 b&1 welke om het l$ikant gespann5 is1 zoodat van b9n5dr+5 d] muskiet5 ge5 sprake me] zijn kan4 ,te vroeg gebor5 k9d]5 hebb5 te sle*t] kans om te blijv5 lev51 na>mate zij vroeg] gebor5 zijn en v]eis*5 da>om me]d]e zorg54 ,e5 van de ho(dzak5 wa>op gelet di5t te word51 is die1 dat afkoel+ van het li*aam zooveel mogelijk v]m$5 wordt1 e5 twe$e1 dat de vo$+ met zorg g]egeld wordt4 ,t] b]eik+ van het e]/e wordt het k9d 9 watt5 gelegd en door w>mwat]kruik5 omgev51 en het b$je geplaat/ 9 e5e kam]1 wa>9 de temp]atuur zoo gelijkmatig mogelijk1 op #cj ,c4 7#bh ,r47 geh\d5 wordt4 ,dikwijls word5 zulke k9d]5 ook 9 e5 bro$/o( ( c\veuse gebra*t4 ,omtr5t d5 gun/ig5 invlo$ da>van zijn de me5+5 v]deeld4 ,de g5ee%e] zal hi]91 ev5als 9 de vraag omtr5t de vo$+1 van raad di554 ,voor deze k9d]5 is de mo$]bor/ van nog groot] belang1 dan voor d5 voldrag5 zuigel+4 ,het k9d1 dat na de geboorte w>m 9 het b$je ligt1 valt 9 e5 va/5 ru/ig5 slaap1 wa>uit het na e5ige ur5 ontwaakt en dan de behoefte aan vo$sel door s*rei5 k5ba> maakt4 ,dan kan de mo$] ha> k9d aan de bor/ legg54 ,e5ige r$5 om da>m$e e5 ( twee dag5 te wa*t51 be/aat er niet1 en zek] zal het k9d er me] aan hebb5 dan aan suik]wat]1 v5kelwat] ( di]gelijke middeltjes4 ,na de vo$+ w$] 9 het b$je gelegd1 slaapt het k9d 91 om door dezelfde behoefte gewekt te word54 ,ur9e-looz+ en ontla/+ v9d5 9 d5 slaap1 ( onmiddellijk na het ontwak51 plaats4 ,zoo gaat het de e]/e dag5 door4 ,g$ur5de d5 e]/5 dag is de ontla/+ van dezelfde soort als dadelijk na de geboorte4 ,met d5 #d;en ( #e;en dag maakt zij plaats voor de normale zuigel+5ontla/+4 ,bij k9d]51 die aan de mo$]bor/ gevo$ word51 is de ontla/+ dik brija*tig1 als e5 zalf1 g\dgeel van kleur1 welke e*t] bij lang /aan v]&]t4 ,k9d]5 die om e5 ( &]e gewi*tige r$5 de mo$]bor/ moet5 ontb]5 en met de fles* gevo$ word51 b4v4 met koemelk1 hebb5 e5e ontla/+1 9 groot]e hoeveelheid1 welke veel /ijv] en droog] is1 brokkelig1 grijsa*tig geel van kleur1 op leem gelijk5d en zwa>d]4 ,9 d5 aanvang komt de ontla/+ vaak #c-f maal p] dag1 lat] #a ( #b maal 9 de #bd ur54 ,de geloosde ur9e is 9 de e]/e dag5 wel is wa> troebel1 lat] held]1 do* van dat v]s*il bem]kt m5 9 de lui]s niet veel4 ,opvall5d da>5teg5 is e5e rooda*tig gele v]kleur+ van de lui]1 welke te wijt5 is aan e5e po$]a*tige /(1 ur9e-zuur1 die 9 d5 e]/5 tijd 9 vrij groote hoeveelheid met de ur9e wordt uitges*eid54 ,het v]s*ijnsel is van ge5 beteek5is en behoeft dus ge5 ong]u/heid te v]wekk54 ,zoo ongem]kt g]aakt5 wij 9 onze bes*rijv+ re$s van d5 dag d] geboorte v]wijd]d4 ,wat wij nu lat5 volg5 is dan ook e5e besprek+ van all]lei1 wat geleidelijk v]dwijnt1 opkomt ( v]&]t1 en wa>bij 9 dit korte ov]zi*t moeilijk met ur5 ( dag5 rek5+ kan geh\d5 word54 ,volg5s ,prey] #b1 wi5 wij e5 aantal zorgvuldige ond]zoek+5 en opm]k+5 dank5 met betrekk+ tot v]s*ijnsel51 die zi* bij het pasgebor5 k9d1 d5 zuigel+ en ook g$ur5de de v]d]e ontwikkel+ van het k9d voordo51 en aan wi5 wij het nu volg5de ontle5d51 kan het k9d onmiddellijk ( we9ige m9ut51 hoog/5s ur51 na de geboorte li*t en donk] ond]s*eid54 ,het sluit de oog5 snel en krampa*tig wanne] het li*ts*ijnsel op het gelaat en 9 de oog5 valt1 wa>bij kan opgem]kt word51 dat de pupil-reactie 9 de e]/e ur5 na de geboorte re$s tot /& komt4 ,die reactie be/aat da>91 dat1 bij invall5 van het li*ts*ijnsel1 het zw>te plekje 9 het oog1 de zoog5aamde pupil1 kle9]1 bij v]wijd]+ van het li*t1 dus 9 de dui/]nis1 groot] wordt4 ,slap5de zuigel+5 word51 na e5ige dag5 lev5s1 onaang5aam aang$aan door op het gelaat vall5d li*ts*ijnsel1 zooals blijkt uit het va/ toeknijp5 d] oog52 vel5 word5 zelfs onru/ig ( ontwak54 ,de li*ts*u:eid is 9 d5 beg9ne1 na het ontwak5 en na opon?\d 9 donk]1 groot1 do* spo$ig wordt s*em]li*t gezo*t en w]kt dus 9 ge5 geval onaang5aam4 ,na e5ige dag5 doet gewoon dagli*t ( e5 li*t5d voorw]p aang5aam aan1 de li*ts*u:eid v]m9d]t4 ,het beweg5 van het ho(d 9 de s*em]+ b4v4 na> het v5/] ( na> het li*t toe1 dat van d5 zesd5 dag af is wa> te nem51 ges*i$t dus niet omdat het k9d ziet1 ma> omdat het door het li*ts*ijnsel e5e aang5ame gewa>word+ ond]v9dt4 ,hetzelfde doet het k9d bij het nad]5 van de w>me mo$]bor/4 ,zelfs 9 donk] zal de zuigel+ iets onaang5aams gevoel5 als m5 zijn ho(dje da>van afw5dt4 ,de ho(dbeweg+1 na> het li*t toe1 is dus niet op te vatt5 als e5e willekeurige ri*t+ van d5 blik4 ,fixe]5 kan het pasgebor5 k9d niet1 omdat het niet 9 /aat is de oogspi]5 willekeurig te beweg54 ,als m5 me5t wa> te nem51 dat het k9d d5 blik b4v4 na> de vlam e5] ka>s g]i*t h\dt1 is dat ge5 fixe]5 do* />51 want de ri*t+ van zijn blik v]&]t niet1 het />5 h\dt niet op1 als m5 de ka>svlam v]wijd]t4 ,voor d5 ti5d5 dag heeft m5 ge5 eig5lijke fixatie-beweg+5 wa>g5om54 ,da>na beg9t het k9d het ho(d van het e5e v]li*te voorw]p na> het &]e te beweg52 van d5 #bc;en dag1 mee/al nog lat]1 beg9t het1 bij ru/ig geh\d5 ho(d1 e5 langzaam bewog5 voorw]p met de oog5 te volg54 ,dan kan m5 van zi5 sprek51 ma> nog niet van fixe]51 al drukt ook het gelaat re$s e5ige intellig5tie uit4 ,nog lat] volgt dan het v]mog5 om voorw]p5 met het oog te volg54 ,zi51 9 de eig5lijke beteek5is van het woord1 kan het k9d 9 de e]/e wek5 dus niet4 ,pasgebor5 k9d]5 h\d5 de oog5 me] geslot5 dan op54 ,wanne] zij de oog5 op551 ges*i$t dat ongelijkmatig4 ,het e5e oog b4v4 gaat op51 t]wijl het &]e geslot5 blijft4 ,dat afwissel5de op55 en sluit5 duurt tot ongeve] d5 #aa;en dag1 da>na wordt het zeldzam]1 ma> het blijft zelfs g$ur5de de e]/e ma& zoo1 dat1 als beide oog5 op5geh\d5 word51 zij niet ev5 wijd op5 /aan4 ,bij snelle nad]+ met de h&1 met d5 v+]1 met het ho(d ( met e5e br&5de ka>s s*rikt het k9d nog niet1 het knipt ook niet met de oogl$54 ,9 de e]/e wek5 ontbreekt die snelle ooglidslag1 bij snel nad]5 van e5ig voorw]p na> het gezi*t4 ,de beweg+5 van het oog zelf v]toon5 bij pasgebor5 k9d]5 ge5 sam5w]k+ en zijn 9 de e]/e dag5 onregelmatig4 ,9 de e]/e zes dag5 heeft de beweg+ d] oog5 na> l9ks en re*ts nog niet volkom5 gelijktijdig plaats4 ,ze] vaak beweegt het e5e oog zi* onafhankelijk van het &]e en draait het ho(d zi* 9 e5e ri*t+ teg5ov]ge/eld aan die1 wa>9 de oog5 zi* beweg54 ,de oogspi]5 trekk5 zi* namelijk1 ev5als alle &]e spi]5 van het li*aam1 ook die van het gelaat1 bij d5 jong5 zuigel+ nog doelloos sam54 ,da>om word5 onregelmatige en ond]l+ ongelijke oogbeweg+5 wa>g5om51 zond] dat van zi5 ( zelfs van li*tgewa>word+1 bij ne]geslag5 bov5/e oogl$51 sprake zijn kan1 beweg+5 welke all]lei beweg+5 9 het gelaat1 grimass51 voorho(dfrons5 en beweg+5 d] lipp5 begeleid51 t]wijl het k9d ru/ig ligt en niet s*reit4 ,slap5de zuigel+5 beweg51 zond] te ontwak51 dikwijls de gelaatsspi]51 vooral de lipp5 en de oogl$54 ,vaak slaapt het k9d met half geop5de oog5 9 en ziet m5 dan ev5e5s doellooze beweg+5 van het oog4 ,opm]kelijk is het1 hoe de oog5 zi* dikwijls 9 e5e h\d+ plaats5 als bij iem& die /]k s*eel kijkt1 ( zooals m5 dat wa>neemt bij het ri*t5 van d5 blik na> de punt van d5 neus4 ,dat is 9 het beg9 van de d]de week niet zoo /]k en zoo m5igvuldig het geval me] als 9 de e]/e week1 do* het kan zelfs na de ti5de week nog lang word5 opgem]kt1 als het k9d wakk] ligt4 ,9 d5 slaap blijv5 onregelmatige beweg+5 van oog5 en oogl$51 ev5als het half op55 d] oog51 nog lang] voortbe/aan4 ,na>mate de ma*t om voorw]p5 te fixe]5 to5eemt1 neemt dit v]s*ijnsel af4 ,iets d]gelijks neemt m5 lat] wa> als het k9d loop5 le]t4 ,ook dan v]m9d]5 all5gs de onregelmatige doellooze beweg+5 d] be554 ,m5 kan ook opm]k5 hoe soms het e5e oog zi* langzaam na> re*ts1 het &]e zi* tegelijk]tijd na> l9ks1 ( het re*t]oog na> bov5 re*ts1 het &]e zi* na> bov5 l9ks beweegt1 alsm$e dat de oog5 niet op gelijke hoogte /aan1 b4v4 het re*t]oog na> l9ks en iets na> b5$51 het l9k]oog na> l9ks en iets na> bov52 zoo ook geheel e5zijdige beweg+51 b4v4 zoo dat het e5e oog d5 wa>nem] s*ijnt te fixe]5 en het &]e zi* zijwa>ts beweegt4 ,dit laat/e is wa> te nem5 als m5 bij het slap5de k9d de oogl$5 opli*t1 ma> ook1 g$ur5de de e]/e dag51 als het k9d wakk] is4 ,dadelijk na de geboorte kan het k9d wa>s*ijnlijk niets ruik51 ma> na e5ige ur51 vaak re$s 9 het e]/e uur1 kunn5 normale k9d]5 aang5ame en onaang5ame geur5 ond]s*eid54 ,de gewa>word+5 gev5 hun e5 gevoel van welbehag5 ( afke]1 dat met d5 dag 9 /]kte to5eemt4 ,zoo will5 k9d]51 die enkele wek5 oud zijn1 b4v4 de bor/ e5] m9 niet nem5 als h>e huid onaang5aam riekt en s*reeuw5 zij re$s wanne] zij bij de bor/ gebra*t word54 ,de met melk ( brij gevulde lepel ruik5 zij 9 donk] re$s vroeg en de teg5z9 van vele zuigel+5 9 de e]/e week om koemelk te nem51 als zij vr\w5melk gehad hebb51 moet me] op d5 reuk dan op d5 smaak betrekk+ hebb51 omdat zij soms1 zond] te proev51 de melk re$s weig]54 ,to* tre$t ook e5 zek] ond]s*eid+sv]mog5 voor de smaakgewa>word+ dadelijk na de geboorte 9 w]k+4 ,/]k van elk&] afwijk5de smaakprikkels1 zooals z\t1 zoet1 zuur en bitt]1 word5 ond]s*eid54 ,het hoor5 is bij het pasgebor5 k9d zoo onvolkom51 dat m5 elk5 pasgebor5e do( noem5 moet4 ,dadelijk na de geboorte is het midd5oor nog gevuld met e5e eig5a>dige gelei-a*tige /( ( met vo*t1 wa>s*ijnlijk vru*twat]1 dat na e5ige ur5 van adem5 en slikk5 langzaam wegvloeit4 ,dan is het midd5oor met lu*t gevuld en kan het gehoororgaan w]k54 ,da> komt bij1 dat de uitw5dige gehoorgang ze] nauw is en de w&5 nog teg5 elk&] ligg54 ,voor het e9de van de e]/e week reage]t het voldrag5 normale k9d op /]ke geluidprikkels1 bem]kba> aan het trekk5 met de oogl$51 voorho(dfrons51 ine5krimp51 trekk5 van arm5 en bov5li*aam1 t]wijl slap5de k9d]5 wakk] word5 en s*reeuw54 ,h>dhoorigheid blijft ev5wel nog e5ig5 tijd be/aan4 ,9 d5 beg9ne hoort de normaal gebor5 m5s* dus niets1 dan sle*ts iets onduidelijk1 v]volg5s veel onduidelijk en e]/ langzam]h& 9 de veelheid van het onduidelijk gehoorde iets afzond]lijks duidelijk1 t5 slotte veel duidelijk1 wa>bij /]ke hooge ton5 e]d] ond]s*eid5 word5 dan lag]e4 ,i$]e mo$] gebruikt vele duiz5d5 woord51 welke zij ha> k9d toespreekt1 toeflui/]t1 toez+t1 zond] dat het er ook ma> e5 enkel van hoort1 en vele duiz5d5 woord5 zegt zij hem1 e] hij er n v]/aat4 ,ma>1 als zij het niet de$1 z\ het k9d veel lat] en moeilijk] sprek5 le]54 ,het is bek5d1 dat pasgebor5 k9d]5 voor pijnv]wekk5de prikkels m9d] gevoelig zijn dan volwass554 ,voor e5 speldeprik b4v4 zijn zij zoo go$ als ongevoelig4 ,da>om mag m5 nog niet bew]51 dat zij ongevoelig zijn1 want ru/ige k9d]5 mak5 beweg+5 en beg9n5 te s*reeuw51 als m5 ze 9 de huid knijpt ( b4v4 op de dij slaat4 ,de uit+5 van pijn1 en de duur da>van1 zijn ev5wel niet zoo /]k en h\d5 niet zoo lang aan als bij oud]e k9d]54 ,die prikkel wordt dus wel degelijk pijnlijk ond]vond54 ,het v]s*il is hi]door te v]kl>51 dat door het knijp5 ( door d5 slag vele1 door het speldeprikje we9ig z5uwuite9d5 9 de huid getr(f5 word54 ,de gevoeligheid neemt1 re$s g$ur5de de e]/e week1 met d5 dag toe4 ,v]s*il 9 gevoeligheid bij aanrak+ van v]s*ill5de li*aamsdeel5 is ev5ze] voorh&5 als bij d5 volwass5e4 ,bij het aanrak5 van de punt van de tong maakt het k9d zuigbeweg+51 welke 9 braakbeweg+5 ov]gaan1 wanne] het a*t]/e g$eelte van de tong en de keel word5 aang]aakt4 ,de lipp5 zijn dadelijk na de geboorte ze] gevoelig4 ,/rijkt m5 met d5 v+] langs de lipp51 dan maakt het k9d1 van d5 zesd5 dag af1 zuigbeweg+51 t5 m9/e wanne] het wakk] en hong]ig is4 ,wordt het slijmvlies van d5 neus geprikkeld1 dan frons5 de k9d]5 het voorho(d1 niez5 en beweg5 de oogl$52 bij /]k5 prikkel beweg5 zij het ho(d en br5g5 de h& aan het gelaat4 ,wordt de punt van d5 neus aang]aakt1 dan knijp5 zij de oog5 toe4 ,dat gebeurt ev5e5s als m5 teg5 het oog blaa/ ( het met d5 v+] aanraakt1 t]wijl da>5teg5 9 de e]/e dag5 het k9d 9 het bad de oog5 op5h\dt1 ook als het lauww>me wat] het hoornvlies bevo*tigt4 ,legt m5 e5 v+] 9 de h&1 dan wordt die omvat2 wordt de voetzool aang]aakt1 dan spreid5 de te55 zi* uit2 bij klopp5 teg5 de voetzool buigt de voet zi* teg5 het ond]be5 en wordt het be5 9 knie- en heupgewri*t gebog52 bij /]k5 prikkel gebeurt dat ook met het &]e be54 ,dadelijk na de geboorte wordt het k9d onaang5aam aang$aan doordat het1 9 al zijn natte naak!id1 aan de lu*t1 wa>van de temp]atuur lag] is dan die 9 de ba>mo$]1 wordt blootge/eld4 ,9 het w>me bad gebra*t1 krijgt het w$] het e]/e aang5ame gevoel en is dan ook dadelijk ru/ig1 nadat het van te vor5 fl9k s*reeuwde4 ,de gevoeligheid voor k\de en w>mte is dus re$s groot4 ,dat blijkt ook uit de wijze1 wa>op het k9d1 als het s*ijndood gebor5 is1 door het dompel5 9 k\d wat]1 zoodra de ademhal+ begonn5 is1 van kreun5 tot s*reeuw5 ov]gaat4 ,dat s*reeuw5 moet wa>s*ijnlijk als e5e uit+ van pijn word5 opgevat4 ,het is ook bek5d1 hoe ze] jonge zuigel+5 onru/ig word5 en s*reeuw51 wanne] ze hi] ( da> met k\d wat] 9 aanrak+ kom54 ,vooral het droge ho(d is gevoelig da>voor1 zooals blijkt bij d5 doop1 wa>door m5ig k9d onru/ig wordt4 ,die gevoeligheid voor plaatselijke w>mteonttrekk+ blijft lang5 tijd1 g$ur5de de e]/e lev5sj>51 be/aan4 ,de groote gevoeligheid voor ond]s*eid tuss*5 k\de en w>mte1 ook bij volkom5 gezonde k9d]51 blijkt uit hunne wijze van do51 bij pog+5 om het dagelijks*e bad k\d] te mak54 ,dal+ van de w>mte van het badwat]1 met e5 deel van e5 graad1 b5$5 die welke het k9d aang5aam is1 kan het tot luid s*reeuw5 br5g54 ,ook de gevoeligheid van het slijmvlies van d5 mond1 van de tong en van de lipp51 is bij vele zuigel+51 9 de e]/e dag51 ze] groot4 ,wanne] b4v4 de zuigfles* sle*ts we9ige grad5 w>m] dan blo$w>mte is1 weig]t het k9d de fles* ond] heftig s*rei54 ,hetzelfde gebeurt1 als de w>mte iets m9d] is dan die van de melk uit de mo$]bor/4 ,de k9d]5 le]5 e*t] gemakkelijk wat] en melk op kam]-temp]atuur gebruik51 wanne] zij niets &]s krijg5 om hunn5 hong] te /ill54 ,de wijze wa>op het k9d zi* g$raagt1 wordt bepaald door gevoel5s van g5oeg5 ( welbehag5 en v]driet4 ,behag5 is mee/al v]bond5 aan v]zadig+1 v]driet aan hong]4 ,het gevoel van welbehag5 wordt1 9 de e]/e ma&1 van d5 e]/5 dag af1 v]oorzaakt door het /ill5 van d5 hong] met het telk5s t]ugke]5de g5ot van het zuig5 en van d5 zoet5 smaak d] mo$]melk1 door het w>me bad1 door matig held] li*t en door het ontkle$54 ,de bevrijd+ van doek5 en w9dsels heeft lev5dige beweg+5 t5 gevolge1 vooral afwissel5d /rekk5 en buig5 d] be554 ,van d5 e]/5 dag af uit zi* het g5oeg5 re$s door het op5 h\d5 d] oog51 wa>op spo$ig v]held]de glans d] oog5 volgt4 ,ook de /em is &]s1 na>mate het k9d zi* aang5aam gevoelt ( niet4 ,9 het e]/e halfja> zijn de gevoel5s van onbehag5 m5igvuldig] dan lat]4 ,zelfs bij de zorgvuldig/e v]pleg+1 lu*tv]v]s*+1 regel+ van temp]atuur d] lu*t en van het bad1 contrle op mo$]- ( &]e melk en surrogat5 da>voor1 en 9 de vri5delijk/e omgev+1 is het ge5 enkel k9d bes*or5 geheel gezond te blijv51 zond] n dag van v]driet door hong]- en dor/gevoel1 ongemakkelijke ligg+1 h\d+ ( plaats+1 door k\de1 gevoel van nattigheid1 /]k riek5de lu*t ( va/e inwikkel+4 ,onaang5ame gevoel5s word5 door s*rei5 en1 re$s 9 d5 e]/5 tijd1 door mimiek uitg$rukt1 vooral door d5 vorm van d5 mond4 ,re$s op d5 ti5d5 dag1 als het v]zadigde k9d is +eslap51 neemt m5 om d5 mond e5e la*5de1 v]g5oegde uitdrukk+ wa>4 ,eig5a>dig is het s*rei54 ,doordr+5d en aanh\d5d bij pijn1 k]m5 ( jamm]5 bij ongemakkelijke ligg+1 onafgebrok5 en ze] luid 9 e5 k\d b$1 door veelvuldige tuss*5pooz5 afgebrok5 bij hong]1 plotsel+ tot onv]wa*te /]kte aangroei5de en dadelijk w$] afnem5de als het k9d iets bege]t en het niet krijgt4 ,e5 twe$e teek5 van onaang5aam gevoel is het toeknijp5 d] oog52 e5 d]de het afw5d5 van het ho(d1 zond] s*rei51 re$s 9 de e]/e ma&4 ,vooral van gewi*t is het nertrekk5 van de mondhoek51 dat zelfs 9 d5 slaap voorkomt en bij onwelzijn voortdur5d aanwezig is4 ,da>aan alle5 re$s kan m5 zi5 ( de /emm+ van het k9d e5e vroolijke ( e5e droevige is4 ,dit teek5 is ev5wel niet zoo vroeg wa> te nem5 als de &]e4 ,spo$ig na de geboorte doet zi* re$s hong] en dor/ gevoel54 ,duurt het hong]- en dor/gevoel lang1 dan s*reit het k9d en wordt onru/ig4 ,9 de e]/e dag5 v]dwijnt de onru/ telk5s tijdelijk1 wanne] het k9d iets 9 d5 mond ge/ok5 wordt wa>op het zuig5 kan1 do* re$s na de e]/e week lat5 vele zuigel+5 zi* op die wijze niet fopp54 ,g$ur5de de e]/e dag5 zuigt het hong]ige k9d op zijn eig5 v+]s1 do* beg9t spo$ig w$] te s*rei54 ,dat s*rei5 is &]s dan bij pijn4 ,het wordt niet zoo lang onafgebrok5 voortgezet4 ,ze] kle9e hong]ige k9d]5 s*rei5 met lange en korte tuss*5pooz54 ,de /em heeft e5 held]5 klank en is niet zoo hoog1 als bij het s*reeuw5 van pijn4 ,de oog5 word5 mee/al toegeknep51 de tong wordt 9 d5 mond t]uggetrokk5 en is bre$4 ,e5 zek] teek5 van hong] en /]ke bege]te na> vo$sel is het op5sp]r5 d] oog5 bij het nad]5 van de bor/4 ,bij jonge k9d]5 tre$t vooral 9 d5 e]/5 tijd v]moei5is op door s*rei5 en zuig54 ,laat m5 ze hong]ig s*reeuw51 dan slap5 zij spo$ig 91 ook zond] vo$sel te hebb5 gekreg54 ,ook het zuig5 aan e5 we9ig melkbevatt5de bor/ is v]moei5d4 ,vaak wordt het dan door lang]e tuss*5pooz5 afgebrok5 en h]haaldelijk slaapt het k9d 91 ook al is het hong]ig4 ,wanne] het v]zadigd is1 zuigt het niet me] en wanne] het moe is1 doet het dit onregelmatig en zond] kra*t4 ,het br5g5 van eig5 h&5 9 d5 mond heeft bij de zuigel+5 nog niets met grijp5 te mak54 ,bij het doelloos beweg5 van de h&51 kom5 die ook wel 9 het gelaat en 9 d5 mond4 ,dat is te v]kl>5 uit de h\d+1 welke de arm5 bij het ongebor5 k9d hadd51 e5e h\d+ die zij nog lang bew>54 ,zij br5g5 dus de h&5 aan het gelaat1 zooals zij dit vr de geboorte g$aan hebb54 ,ook h\d5 zij de be55 als g$ur5de het v]blijf 9 de ba>mo$]1 namelijk de knien opgetrokk51 de voet5 e5igsz9s na> b9n5 geke]d1 de voetzol5 na> elk&] g]i*t4 ,da> ook de be551 en voornamelijk de ond]be551 e5e kromm+ na> b9n5 v]toon51 kan het d5 s*ijn v]wekk51 als( het k9d misvormd is4 ,de bes*rev5 h\d+ v]dwijnt langzam]h&1 do* de kromm+ d] ond]be55 blijft lang] be/aan4 ,elk k9d heeft dus 9 d5 beg9ne kromme be554 ,het mak5 van zuigbeweg+51 wanne] de h&5 de lipp5 aanrak51 is aangebor5 en niet tot b$oelde beweg+5 te rek554 ,hoe doelloos dat beweg5 ges*i$t1 blijkt wel uit de krabwond51 die zij zi* 9 het gelaat en zelfs 9 de oog5 toebr5g51 wa>voor het dikwijls noodig is de nagels te knipp51 de h&5 9 te pakk51 de arm5 va/ te b9d5 ( met /ijve kok]s te omgev51 om de k9d]5 te belett5 zi* zelf v]wond+ toe te br5g54 ,opvall5d is 9 d5 e]/5 tijd het geeuw5 met wijd op5gesp]d5 mond4 ,dit wordt door sommig5 opgevat als e5e v]/]kte en diepe inadem+1 welke de ademhal+sw]ktuig5 langzam]h& tot regelmatige w]kzaamheid heeft te br5g54 ,veelvuldig wordt ook kokhals5 wa>g5om54 ,k9d]5 van e5 tot vijf dag5 oud /ek5 dan1 bij op5gesp]d5 mond1 de tong na> vor54 ,de gewone oorzaak s*ijnt te zijn1 dat er slijm aanwezig is ( wel1 dat zij zi*zelf met d5 v+] het gehemelte ( d5 tongwortel aanrak54 ,dit laat/e geeft ook wel aanleid+ tot brak51 (s*oon brak5 mee/al het gevolg is van e5e ov]vulde maag4 ,het hikk51 dat1 vooral na het dr9k5 soms wel g$ur5de ti5 m9ut5 en lang]1 9 de e]/e drie ma&5 nog al e5s voorkomt1 heeft niets te beteek554 ,het v]dwijnt somtijds gemakkelijk door e5 ( e5 pa> !elepels lauww>m suik]wat] op de tong te br5g54 ,nu en dan wordt bij ov]ig5s volmaakt gezonde meisjes op d5 vijfd5 ( zesd5 dag1 ook wel iets lat]1 e5e mee/al g]+e blo$afs*eid+ uit de gesla*tsdeel5 wa>g5om54 ,aan de s*aamlipp5 kleeft dan blo$]ig slijm ( m5 v9dt er kle9e blo$/olsels4 ,word5 de s*aamlipp5 uit elk&] geh\d51 dan kan m5 zi51 dat het blo$ uit de s*e$e is te voors*ijn gekom54 ,bij ietwat /]k] blo$+ komt die afs*eid+ ook 9 de lui]s4 ,dit duurt gewoonlijk sle*ts e5 pa> dag51 soms e5 week4 ,voor d5 gezondheid/oe/& van het k9d heeft dit niets te beteek554 ,ook v9dt m5 vaak1 mee/al onmiddellijk ( 9 de e]/e dag5 na de geboorte1 bij meisjes e5 zu*tige zwell+ van de s*aamlipp51 bij jong5s van balzak en lid1 welke all5gs vanzelf v]dwijnt en niet de m9/e beteek5is heeft4 ,bij #hj d] pasgebor55 tre$t geelzu*t op1 welke k5ba> is aan e5e gele v]kleur+ van de huid1 vooral bij k9d]5 van e]/b>5d51 na geboorte met de bill5 vooruit en na lange1 moeilijke b>+54 ,het vaak/ optr$5de op d5 twe$5 dag1 m9d] dikwijls op d5 d]d51 beg9t die v]kleur+ 9 het gelaat en op de bor/4 ,9 /]k sprek5de gevall5 wordt ook het oogwit geel gekleurd4 ,bij kun/v]li*t+ is de v]kleur+ niet wa> te nem54 ,de duur wisselt van #d tot #ad dag54 ,soms zijn de k9d]5 wat mat en slap]ig1 dr9k5 sle*t en nem51 al is het welbev9d5 onge/oord1 g$ur5de di5 tijd m9d] toe4 ,m5 drage zorg voor behoorlijk w>m h\d51 vooral bij te vroeg gebor5 k9d]51 zond] te broei54 ,m5 moet e*t]1 indi5 de geelzu*t van dag tot dag erg] wordt1 zoodat de kleur van de huid zelfs gro5geel wordt1 d5 dokt] wa>s*uw54 ,de bor/kli]5 s*eid5 bij pasgebor55 e5 melka*tig vo*t af1 heks5melk g5oemd4 ,bij beide gesla*t5 zwell5 da>door van d5 #b;en ( #d;en dag af1 de bor/5 op1 welke zwell+ op d5 #h;en tot #ab;en dag ha> hoogtepunt b]eikt1 om van de twe$e week af langzam]h& te v]dwijn54 ,het kan ev5wel nog lang] dur51 da> de vorm+ van melk tot 9 de vi]de week1 9 zeldzame gevall5 tot 9 de vi]de ma&1 aanh\dt4 ,het is volkom5 onnoodig1 zelfs s*adelijk1 te tra*t5 da>aan door drukk51 knijp5 ( wrijv5 e5 e9de te mak54 ,m5 heeft ze e5v\dig met e5 laagje /]iele watt5 te b$ekk5 en met ru/ te lat54 ,het is mogelijk1 dat 9 de bor/ ont/ek+ optre$t4 ,zij wordt dan /e$s groot]1 pijnlijk bij druk2 de huid wordt rood en zu*tig gezwoll54 ,bij de e]/e v]s*ijnsel5 van ont/ek+ b$ekke m5 dan de bor/ met e5 compres1 b4v4 van hydrophiel gaas ( e5 dun laagje ontvette watt51 9 lauww>m wat]1 voor de helft v]dund ,g\l>dwat] ( #ej's alcohol1 g$oopt en uitgeknep51 wa>ov] e5 /ukje guttap]*a-papi] ( ,billro?-bati/ en da>ov] e5e laag droge watt51 alles va/geh\d5 door e5 v]b&4 ,m5 v]zuime niet d5 dokt] van deze v]s*ijnsel5 9 k5nis te /ell51 da> het tot ett]+ kom5 kan4 ,het k9d heeft da>bij soms hooge koorts1 is onru/ig1 v]lie/ d5 eetlu/4 ,vaak komt het tot brak5 en di>rhee4 ,9 de mee/e gevall5 beg9t op d5 #f;en ( #g;en dag de opp]huid af te s*ilf]51 soms 9 kle9]e ( groot]e lapjes1 hetge5 e5ige dag5 aanh\dt4 ,de oorzaak is te zoek5 9 het uitdrog5 van de tot de geboorte /e$s vo*tige huid en 9 de prikkel+ en wrijv+ d] kle$]54 ,ook tre$t e5e d]gelijke afs*ilv]+ van het slijmvlies d] lipp5 op4 ,het g$eelte van de navel/r5g dat aan het k9d v]bond5 bleef1 blijft nog e5ige ur5 blauwa*tig wit van kleur1 wordt slapp] en platt]1 v]droogt all5gs en wordt tot e5e platte h>de /r5g1 welke t5 slotte1 bij e5 ( &]e geleg5heid1 gewoonlijk bij het bad51 loslaat1 door het v]s*eur5 van de laat/e dunne v]b9d+ met d5 navel4 ,dat loslat5 ges*i$t om/reeks d5 #e;en tot #h;en dag1 somtijds nog lat]4 ,er blijft e5 kle9e wond aan d5 navel ov]1 welke teg5 besmett+ ( infectie moet gevrijwa>d word51 omdat da>uit voor het k9d de s*romelijk/e gevolg5 kunn5 voortspruit54 ,da>om is zorgvuldige1 uit]/ re9e beh&el+1 zo[el van de re/ van de navel/r5g als van de ov]blijv5de wonde van groot belang4 ,het bad5 van het k9d behoeft niet te word5 nagelat54 ,m5 drage zorg voor re9heid van eig5 h&5 en van alles wat1 als v]b&1 op d5 navel gebra*t wordt4 ,het v]b&1 dat om de re/ van de navel/r5g gewikkeld is1 laat bij het bad5 van zelf los4 ,de re/ moet da>na zorgvuldig afg$roogd en e5 nieuw1 zuiv] v]b& aangelegd word54 ,nadat de re/ afgevall5 is g5ee/ de ov]blijv5de navelwond ond] e5 v]b&1 uit /]iele watt5 ( /]iel gaas be/a&e1 vrij spo$ig4 ,dit v]b& moet1 als het b4v4 door ur9e nat geword5 is1 v]nieuwd word54 ,t] bes*utt+ van de wond kan m5 ha> e]/ met wat vasel9e b$ekk5 ( er e5 antiseptis* po$]1 als d]matol-1 x](orm-1 airol- ( salicyl-/rooipo$] 7#a dl4 salicylzuur1 #e dl4 talkpo$]7 op /rooi54 ,mo*t het e5s gebeur51 dat er e5e blo$+ uit de navelwond komt1 hetzij dat m5 ongelukkig]wijze aan de nog niet geheel losg]aakte re/ van de navel/r5g heeft getrokk5 ( wel door e5ige &]e oorzaak1 dan kan m5 de blo$+ tot /aan br5g5 door e5e laag zuiv]e v]b&watt5 ( e5e s*oone zakdoek1 opgev\w51 op de blo$5de wond te legg5 en /evig met de h& da>op te drukk51 ( door1 ov] de b$ekk5de watt5 ( zakdoek he51 /evig e5 v]b&1 b4v4 e5 tricot-w9dsel1 als drukv]b&1 om d5 buik te wikkel54 ,laat inmiddels d5 g5ee%e] roep54 ,e]/ puilt de navel1 vooral als de huid de navel/r5g voor e5 g$eelte bekle$de1 nog wat uit 7huidnavel71 ma> spo$ig daalt hij ond] het opp]vlak van de huid en vormt e5 kuiltje1 met ietwat vo*tig5 bodem1 dat door e5e smalle bov5/e en bre$e ond]/e huidplooi b$ekt wordt4 ,weldra is de wond g5ez5 en alles droog4 ,somtijds blijft er wat blo$]ige1 zelfs op ett] gelijk5de1 afs*eid+ be/aan1 zoodat het v]b& aan de wond blijft klev5 ( al?ans bevlekt wordt4 ,dan is er1 als m5 de huidplooi5 uit elk&] trekt1 e5 /e$s vo*tig1 vleezig propje 9 de diepte wa> te nem54 ,dat propje is ongevoelig en blo$t somtijds bij onza*te aanrak+4 ,de g5ee%e]1 da>op opm]kzaam gemaakt1 zal er spo$ig e5 e9de aan wet5 te mak51 zoodat de litteek5vorm+ weldra volkom5 wordt4 ,van me] belang is het1 wanne] de r& van de wond1 da> wa> zij aan de huid van d5 buik gr5/1 /]ke roodheid v]toont1 ett]+ aanwezig is1 de navel wankleurig wordt1 rood1 gezwoll5 en gevoelig is en e5e /]ke afs*eid+ geeft4 ,dan vooral is het noodig oog5blikkelijk d5 g5ee%e] te ontbi$51 omdat dit alles op ont/ek+ wij/1 wa>door het lev5 van het k9d 9 groot geva> kan kom54 ,na de g5ez+ wordt het navelv]b& veelal nog e5ig5 tijd1 m9/5s #d #e wek51 aangelegd4 ,wa> dikwijls de b&1 met de b$oel+ om e5 navelbreuk te voorkom51 /]k wordt aangetrokk51 a*t5 wij het noodig da>teg5 te wa>s*uw51 omdat jui/ /]ke druk op d5 ond]buik de oorzaak kan word5 van het ont/aan van navelbreuk4 ,zulk e5 breuk ont/aat gewoonlijk niet dadelijk1 mee/al tuss*5 de twe$e en vi]de ma&4 ,hij doet zi* voor als e5e weeke v]hev5heid ( dikte1 welke1 als het k9d bij het s*reeuw5 ( bij moeilijke ontla/+ p]/1 groot] en me] gespann51 bij het oph\d5 met p]s5 kle9] wordt ( geheel v]dwijnt4 ,dit laat/e ges*i$t ook als m5 er met d5 v+] op drukt1 wa>bij m51 als de breuk tamelijk groot is1 e5 eig5a>dig gevoel wa>neemt4 ,e5 navelbreuk ont/aat doordat e5 g$eelte van de +ew&5 van d5 buik1 mee/al e5 g$eelte van d5 d>m1 door e5e1 met huid b$ekte1 op5+ van d5 buikw& he5dr+t en de huid uit/ulpt4 ,9 vele families s*ijnt neig+ ( aanleg tot het ont/aan van breuk51 ook navelbreuk51 voor te kom54 ,m5 s*5ke 9 d5 beg9ne vooral a&a*t aan d5 zoog5aamd5 huidnavel4 ,e5 doelmatig he*tplei/]v]b&1 het e]/ door d5 g5ee%e] aan te legg51 dat g$ur5de e5 ve]ti5tal dag5 kan blijv5 ligg51 zal er vele g5ez54 ,zulk e5 v]b&1 wa>voor m5 leucopla/1 blancopla/ ( sanopla/ t] bre$te van #b ( #c c,m4 gebruikt1 wordt als volgt aangelegd4 ,m5 v\wt de huid van d5 buikw& 9 de /reek van d5 navel1 zoodat er e5e ov]langs loop5de plooi ont/aat4 ,de r&5 van die plooi word5 tot elk&] gebra*t1 zoodat de navel niet me] te zi5 is4 ,dan legt m5 dw>s ov] die plooi1 op de plaats wa> de navel is s*uil gegaan1 om d5 buik he51 e5 /rook plei/]1 ongeve] #ab c4,m4 lang1 en drukke die e5ig5 tijd aan1 om ha> door de w>mte go$ te do5 va/klev54 ,bij gebruik mak5 van e5e bre$e /rook plei/] is n /rook voldo5de2 bij small]e legt m5 twee ( drie /rook5 dakpansgewijze ov] elk&]4 ,de uite9d5 van elke /rook kom5 op d5 rug van het k9d te ligg54 ,zulk e5 v]b& kan1 als het k9d dagelijks gebaad wordt1 wel e5 week blijv5 ligg54 ,da>na wordt het v]nieuwd4 ,mo*t1 na het afnem5 van het plei/]v]b&1 blijk5 dat de huid te rood geword5 ( /uk gegaan is1 dan wa*te m5 met het aanlegg5 van e5 nieuw v]b&1 tot zij g5ez5 is4 ,de g5ez+ wordt bespo$igd door bepo$]5 en inwrijv5 van de huid1 b4v4 met alsol-/rooipo$]4 ,ook liesbreuk5 kom5 nog al e5s voor4 ,deze1 hetzij e5zijdig ( dubbelzijdig1 neemt m5 het be/ ( alle5 wa>1 als het k9d bij s*reeuw5 ( bij moeilijk5 /oelgang p]/1 en wel als e5e dikte 9 de /reek van de lies4 ,bij e5zijdige breuk is v]s*il 9 dikte met de &]e zijde gemakkelijk te zi54 ,de g5ee%e] zal da>voor e5 b& aanlegg51 wa>ond] de g5ez+ plaats v9dt4 ,bij het drag5 van alle mogelijke b&5 moet m5 de uit]/e z9delijkheid en re9heid betra*t51 omdat de huid van het k9d ze] gevoelig is en gemakkelijk /uk gaat4 ,indi5 de b& go$ aansluit en lang5 tijd g$rag5 wordt1 g5ee/ de breuk 9 de me]d]heid d] gevall54 ,vaak wordt bij jong5s e5e zwell+ van het zakje wa>g5om51 welke te wijt5 is aan vo*t1 dat zi* da>9 heeft opgehoopt4 ,m5 noemt het e5 wat]breuk4 ,van beteek5is is dit niet4 ,zulk e5 breuk g5ee/ na e5ige wek5 ( ma&5 van zelf4 ,e5 &] v]s*ijnsel1 dat bij jong5s nog al e5s voorkomt1 is v]nauw+ ( sam5klev5 van de voorhuid1 dat is het g$eelte van de huid van het gesla*tsdeel1 door welks op5+ de ur9e te voors*ijn komt4 ,wanne] dit aanleid+ geeft tot pijnlijke ( bemoeilijkte ur9e-looz+1 is gewoonlijk e5e kle9e beh&el+ door d5 g5ee%e] voldo5de om dat bezwa> op te heff54 ,van niet te ond]s*att5 beteek5is is v]d] de zorg voor de oog5 van het k9d4 ,re$s dadelijk na de geboorte moet51 zooals re$s gezegd w]d1 de oog5 met zuiv] gekookt wat] ( #c's boorzuuroploss+ g]e9igd word5 van het vuil1 wa>m$e zij g$ur5de de b>+ 9 aanrak+ gekom5 zijn4 ,do* da>m$e is niet alles g$aan4 ,dikwijls komt het voor1 dat bij de b>+ e5e smet/( 9 de oog5 g]aakt1 vooral bij mo$]s welke aan witt5 vlo$ lijd51 en voornamelijk wanne] die b]u/ op druip]gif 7gonorrhoe71 welke b9n5 e5ige dag5 e5e zoodanige ont/ek+ van de oog5 t5 gevolge heeft1 dat het k9d geva> loopt onh]roepelijk bl9d te word54 ,vele g5ee%e]5 hebb5 da>om de gewoonte1 en wij kunn5 di5 maatregel sle*ts toejui*51 bij i$]5 pasgebor5e de oog5 9 te druppel5 met e5e zwakke oploss+ van hels*5 /e51 welke1 zooals e5e uitgebreide erv>+ gele]d heeft1 zoo go$ als zek] d5 v]d]felijk5 invlo$ van het gif te niet doet4 ,mo*t dat niet gebeurd zijn en d]gelijk gif 9 de oog5 zijn b9n5g$rong51 dan tre$t mee/al op d5 d]d5 dag1 soms op d5 vi]d5 ( vijfd5 dag1 de ont/ek+ op4 ,de oogl$5 zwell51 word5 rood1 klev5 aan elk&] va/ en e5e dunwat]ige gele vloei/(1 spo$ig v]vang5 door e5e hevige ett]+1 tre$t te voors*ijn4 ,is re$s dat e5 groot geva>1 nog groot] wordt het1 wanne] m5 me5t die ont/ek+ e5 k\0 ( to*t0 op het oog te mog5 noem51 omdat dan alli*t v]zuimd wordt op tijd de hulp van d5 g5ee%e] ( van e5 oog>ts 9 te roep54 ,b9n5 enkele dag5 kan het zoov] gekom5 zijn1 dat het k9d t5gevolge van de ont/ek+ bl9d is1 en1 zoo dat niet het geval mo*t zijn1 het dikwijls to* het groot/e g$eelte van het gezi*tsv]mog5 heeft +eboet4 ,oogont/ek+ kan ook op &]e wijze ont/aan1 b4v4 door het b9n5dr+5 van kraamzuiv]+ ( &]e /(f51 hetwelk niet zulke vr/rekk5de gevolg5 heeft4 ,welke t5 slotte de oorzaak zijn moge1 m5 gaat d5 zek]/5 weg1 door zond] v]wijl d5 g5ee%e] van de m9/e afwijk+ 9 k5nis te /ell54 ,9 het algeme5 v]di5t het1 na> mijne me5+1 aanbevel+ het k9d van de geboorte af dagelijks te bad54 ,vele g5ee%e]5 will5 dat e]/ toe/aan na g5ez+ d] navelwonde1 uit vrees dat van da> uit e5e besmett+1 door het badwat]1 z\ plaats v9d54 ,(s*oon ik 9 e5e langdurige praktijk nooit iets d]gelijks heb wa>g5om51 be/aat er ge5 r$5 om da>ov] te twi/54 ,9 het e]/e halfja> h\de m5 de temp]atuur van het badwat] op #ce ,c4 7#bh ,r471 da>na kan m5 de temp]atuur iets lag] nem51 do* nimm] late m5 zi* v]leid51 met de b$oel+ het k9d te h>d51 het wat]--en dan niet voor het e9de van het twe$e lev5sja>--k\d] dan #cb1e-cj ,c4 7#bf-bd ,r47 te nem54 ,na ur9e-looz+ ( /oelgang moet het k9d /e$s behoorlijk met lauww>m wat]1 ( wat] wa> de k\de af is1 lief/ met watt51 g]e9igd en da>na bepo$]d word54 ,wanne] de bill5 om de a>sop5+ en de huidplooi5 neig+ tot smett5 ( /ukgaan v]toon51 s*>rele m5 niet te veel met wat]4 ,m5 wass*e dan e5v\dig af en bepo$]e4 ,wa> de roodheid 9 wondzijn is ov]gegaan1 kan het zelfs aanbevel+ v]di551 die plaats5 met olijfolie 7slaolie71 met watt51 te re9ig51 da>na met watt5 af te drog5 en v]volg5s te bepo$]54 ,als e5 uit/ek5d po$] da>voor heb ik alsol-/rooipo$] le]5 wa>de]54 ,ook wordt wel insme]5 met z9kzalf1 zalf ( pa/a van ,lass>1 vasel9e ( lanol9e aang]ad54 ,bij het gebruik van vasel9e1 vooral de gele1 d5ke m5 eraan1 dat da>bij de ontla/+ 9 de lui] e5e gro5e v]kleur+ kan aannem54 ,roodheid en op5gaan van de huid1 trots alle re9heid1 met ( zond] het optr$5 van blaasjes1 aan bill5 en dij5 is vaak te wijt5 aan dunne1 di>rhee-a*tige ontla/+ ( aan voortdur5de inw]k+ van ur9e4 ,dan heeft m5 na te gaan ( er e5e vo$+s/oornis be/aat en zorg te drag51 dat het k9d niet lang 9 natte lui]s ligg5 blijft4 ,op het ho(d vormt zi* somtijds1 mee/al op de plaats d] groote fontanel en h>e omgev+1 e5 aanslag van huidsme] en s*ubbetjes1 gewoonlijk b]g0 g5oemd4 ,de opvatt+ dat m5 dit niet v]wijd]5 mag is onjui/4 ,t] beh&el+ sme]t m5 het 's avonds met e5ig vet ( olie 91 omgeeft m5 het ho(d met e5 doek en was*t m5 de plek 's morg5s met w>m zeepwat] af4 ,zoonoodig wordt dit h]haald4 ,mo*t deze beh&el+ niet bat51 dan wij/ dat op e5e a&o5+ van de huid1 welke h>e oorzaak 9 het ge/el van het k9d kan hebb54 ,m5 moet alsdan d5 g5ee%e] raadpleg54 ,,e5ige ,,opm]k+5 ,,met ,,betrekk+ ,,tot ,,het ,,zoog5 ,,en ,,de ,,vo$+ ,,van ,,e5 ,,zuigel+4 ,i$]e e*te mo$] moet ha> k9d zoog54 ,het be/e en go$koop/e vo$sel voor het k9d is de mo$]melk4 ,i$]e mo$]1 die ha> k9d liefheeft1 zal dus dat k9d de be/e vo$+ gev51 t5zij da>aan niet kan voldaan word5 door gebrek aan dat vo$sel ( weg5s &]e oorzak51 b4v4 geleg5 9 eig5 gezondheid ( 9 d5 toe/& d] bor/54 ,go$e bor/5 zijn e5igsz9s hang5d1 langw]pig1 niet te groot en niet te kle91 met go$ gevormde tepels1 welke ongeve] #b c,m4 bov5 de opp]vlakte van de bor/ uit/ek54 ,het zog1 dat g$ur5de de e]/e drie tot vijf dag5 ontl$igd wordt1 is wat]ig en met veel bie/ 7colo/rum7 v]m5gd4 ,da>na komt e]/ het w>e zog4 ,het zuig5 van het k9d aan d5 tepel is e5 prikkel1 wa>door de melkafs*eid+ bevord]d wordt4 ,tuss*5 d5 twe$5 en vi]d5 dag vull5 de kli]kwabjes d] bor/5 zi*1 wa>door deze groot] en zwa>d]1 gespann5 en pijnlijk word54 ,die zwell+ kan zi* tot 9 de oksels1 wa> zi* zelfs kli]kwabjes kunn5 bev9d51 uit/rekk54 ,de tepel wordt da>bij e5igsz9s +etrokk54 ,het k9d kan d5 tepel moeilijk] vatt5 en de melk niet zoo gemakkelijk uitzuig51 hoewel e5 kra*tig k9d het er to* go$ afbr5gt en1 door fl9ke ontl$ig+1 het spann+sgevoel al?ans e5ige oog5blikk5 doet v]m9d]54 ,die spann+ neemt tot d5 vi]d5 dag toe1 om dan b9n5 n tot drie dag5 af te nem51 t]wijl tev5s de bor/5 slapp] word54 ,bij niet zoog5de vr\w5 is dit alles gewoonlijk /]k] en duurt het slapp] word5 iets lang]4 ,indi5 de spann+ en pijnlijkheid ze] /]k zijn1 zoodat b4v4 elke beweg+1 vooral van de arm51 pijn v]oorzaakt1 dan is1 behalve het opb9d5 d] bor/51 wat 9 i$] geval re$s v]li*t+ geeft1 het vo*tig w>m inpakk5 e5 he]lijk middel1 vooral als tegelijk]tijd het nem5 van vo$sel en het dr9k5 wat bep]kt en ruime ontla/+1 b4v4 door bitt]wat]1 bevord]d wordt4 ,me*anis*e ontl$ig+ d] bor/51 door uitp]s51 uitzuig5 met de zogpomp1 ( massage is ze] pijnlijk en br5gt ze] we9ig v]li*t+4 ,9 de e]/e dag5 v]oorzaakt het zuig5 van het k9d vaak pijn aan de tepels1 ook al zijn die niet op50 ( ont/ok54 ,bij het zuig5 van het k9d ont/aan wel e5s blaasjes op1 kle9e blo$uit/ort+5 ( s*eurtjes 9 d5 tepel4 ,dan is het zoog5 bijzond] pijnlijk4 ,vel]lei middel5 word5 aanbevol5 om die gewonde plekjes te g5ez54 ,zoo b4v4 het p5seel5 van d5 tepel met b5zot9ctuur1 met e5e #f-aj's oploss+ van hels*5 /e5 9 g$e/ille]d wat]4 ,ook wordt de tepel wel b$ekt met e5 lapje g$r5kt met p]ubalsem1 met e5e oploss+ van tann9e 7looizuur7 9 glyc]9e 7#e-aj71 wa>bij m5 te b$5k5 heeft1 dat zij vlekk5 9 het ond]go$ mak51 zoodat het aanbevel+ v]di5t er e5 /ukje ,billro?-bati/ ( guttap]*apapi] ov]he5 te legg52 met e5e #f-h's oploss+ van boorzuur 9 glyc]9e2 met e5 m5gsel van gelijke deel5 br&ewijn en glyc]9e4 ,als tepelzalf wordt o4a4 ook aanbevol5 e5 m5gsel van gelijke deel5 glyc]9e1 b5zot9ctuur en olijfolie1 b4v4 #ae gramm5 van i$]4 ,het zal dan noodig zijn d5 tepel1 voor het k9d aan de bor/ gelegd wordt1 met lauww>m wat] af te wass*51 t]wijl hetzelfde ook gebeur5 moet nadat het k9d gezog5 heeft4 ,deze middel5 help5 gewoonlijk niet snel1 omdat de tepels telk5s w$] aan d5zelfd5 s*adelijk5 invlo$1 d4i4 het zuig5 van het k9d1 word5 blootge/eld4 ,wanne]1 vooral bij uitgebreide wondjes1 het zoog5 ze] pijnlijk is1 kan m5 tra*t5 de pijn te v]m9d]51 door het k9d door e5 tepelho$je te lat5 zuig54 ,somtijds is de pijn e*t] zoo hevig1 dat re$s de g$a*te aan het nad]5de uur van zoog5 de kraamvr\w geheel 9 de w> br5gt1 uit ang/ voor de door te /ane pijn54 ,dan kan het noodig en nuttig zijn het k9d zoolang de bor/ te on?\d5 en op &]e wijze te vo$51 totdat de wond5 g5ez5 zijn4 ,m5 behoeft niet bevreesd te zijn1 dat het k9d da>na d5 tepel niet me] zal will5 vatt54 ,met e5ig g$uld en e5ige moeite gelukt dat wel w$]4 ,ev5m9 behoeft m5 beang/ te zijn1 dat de bor/ na zulk e5 tijdp]k van ru/ ge5 zog me] zal lev]54 ,het zuig5 van het k9d br5gt1 vooral als de bor/ voldo5de zog oplev]de1 al spo$ig h>e w]kzaamheid w$] aan d5 gang1 zoodat voldo5de hoeveelheid vo$sel gelev]d wordt4 #c ,uit wonde tepels zuigt het k9d blo$ af1 dat uitgebraakt (1 9 de lui]s1 zw>t gekleurd1 t]uggevond5 wordt4 ,de wonde tepel is wel de ho(doorzaak voor het ont/aan d] zoo gevreesde zwe] 9 de bor/4 ,gemakkelijk to* kunn5 onre9e /(f51 zooals de kraamzuiv]+1 welke onwillekeurig aan de h&5 d] mo$] ( d] v]pleeg/] g]aakt zijn1 9 die wondjes gebra*t word5 en tot infectie en ont/ek+ aanleid+ gev54 ,dit wet5de1 begrijpt m5 dat de groot/e re9heid moet word5 9 a*t g5om51 omdat da>door het geva> zoo go$ als uitgeslot5 is4 ,de me5+1 dat i$]e zoog5de vr\w om/reeks d5 d]d5 dag zogkoorts z\ krijg5 ( z\ moet5 krijg51 is gelukkig onjui/4 ,wel is wa> gevoelt zij zi* niet prettig g$ur5de de dag5 dat de gespann5 bor/5 pijnlijk zijn en i$]e beweg+ ha> h9d]t1 do* dat is ge5 gevolg van ( oorzaak voor temp]atuurs-v]hoog+4 ,veele] kan m5 zegg51 dat bij de kraamvr\w1 die om/reeks di5 tijd koorts heeft1 de oorzaak erg5s &]s te zoek5 is1 voornamelijk 9 e5e li*te infectie van wondjes 9 ( aan de gesla*tsdeel5 ( door v]h9d]de ( v]m9d]de uits*eid+ d] kraamzuiv]+4 ,zoodra de spann+ en pijnlijkheid van de bor/5 voorbij zijn1 zal het k9d gemakkelijk] zuig5 en de bor/ fl9k leeg dr9k54 ,dat geheel l$ig5 van de bor/ is van belang voor regelmatige vorm+ van melk 9 voldo5de hoeveelheid4 ,dan komt regelmatige vull+ d] bor/5 tot /& en vaak kan de mo$]1 teg5 d5 tijd dat het k9d zi* voor de vo$+ zal aanmeld51 e5 eig5a>dig gevoel wa>nem51 als( de bor/ zi* met vo*t vult1 wat ook w]kelijk het geval is1 zelfs zoo1 dat de melk uit d5 tepel beg9t te loop54 ,m5 noemt dat het toes*iet5 van het zog4 ,voor het k9d aangelegd wordt1 re9ige m5 d5 tepel4 ,dat moet ook gebeur5 als het k9d gevo$ is4 ,m5 kan dit do5 met v]b&watt5 en zuiv] gekookt wat]4 ,da>na de bor/5 met e5 za*t5 doek te b$ekk5 ( 9 e5 lijfje op te b]g5 en da>bij1 ook de m9/e1 drukk+ zooveel mogelijk te v]mijd54 ,als het k9d v]zadigd is1 veegt m5 het de lipp5 af en legt m5 het 9 e5 w>m b$je1 om ru/ig te slap54 ,de mond behoeft volg5s sommige g5ee%e]5 na het zuig5 niet g]e9igd te word51 volg5s &]e jui/ wel1 omdat het 9 d5 mond a*t]blijv5de zog aanleid+ z\ kunn5 gev5 tot het ont/aan van spruw4 ,spruw is e5e 9 het mondslijmvlies groei5de s*immelplant1 welke zi* als witte vlekk5 voordoet1 die betrekkelijk moeilijk te v]wijd]5 zijn4 ,die witte plekjes mog5 niet v]wisseld word5 met melk/olsels1 die1 op het slijmvlies van de mondholte ligg5de1 jui/ gemakkelijk te v]wijd]5 zijn4 ,volg5s de aanhang]s d] mondre9ig+ z\ m5 da>door de onre9heid1 welke tot ontwikkel+ van spruw leid5 kan1 ontgaan4 ,volg5s de teg5/&]s z\ jui/ de mondre9ig+1 door mogelijke bele$ig+ van het slijmvlies1 het ont/aan van spruw v]gemakkelijk54 ,ik s*a> mij aan de zijde van h51 die het re9ig5 van d5 mond niet alle5 ov]bodig1 ma> zelfs s*adelijk a*t54 ,de melk van jonge vr\w5 is ov] 't algeme5 vetrijk] en de afs*eid+ rijkelijk]4 ,de bor/5 van vr\w5 tuss*5 #bj en #cj j>51 die re$s twee- ( driemaal geba>d hebb51 lev]5 mee/al me] dan die van jong]e ( oud]e1 die vak] ba>d54 ,dat zijn om/&igh$5 gebond5 aan de li*amelijke ge/eldheid d] vr\w4 ,da>naa/ zijn vele &]e toevallige aanwezig1 zoodat 9 't algeme5 nooit van te vor5 kan gezegd word51 welke mo$] ha> k9d zal kunn5 vo$51 hoe lang en hoe go$ zij dat zal kunn5 do54 ,e]/ ongeve] #ad dag5 na de bevall+ zal m5 kunn5 beoordeel51 ( de mo$] w]kelijk ha> k9d zal kunn5 zoog54 ,de vo$+ d] kraamvr\w1 et5 en dr9k5 beid51 kan van d5 aanvang af ov] 't algeme5 de gewone zijn1 zoodat m5 ha>1 die zi* v]/&ig vo$t1 niet dit en dat en nog me] behoeft te v]bi$51 zooals nog al te dikwijls ges*i$t4 ,all]m9/ behoeft zij op e5 pap- en melkdieet gezet te word51 welke ko/1 ook al omdat zij het d>mkanaal te we9ig prikkelt1 voor e5 groot deel s*uldig is aan de v]/opp+1 wa>aan m5ige zoog5de vr\w lijdt4 ,zij mag 9 d5 vru*t5tijd g]u/ g5iet5 van a>dbezin en d]gelijke1 van salade1 augurk51 komkomm]s1 enz41 wa>bij zij e*t] moet oplett51 welke vo$+s- ( g5otmiddel5 op ha> k9d miss*i5 e5ig5 ongun/ig5 invlo$ uitoef554 ,zoo h]9n]5 wij ons1 om e5 enkel voorbeeld te noem51 e5e mo$]1 die alle vru*t5 gebruik5 kon1 zond] dat ha> k9d da>van ook ma> e5ige onaang5aamheid ond]vond1 do* de gewone gele pruim v]oorzaakte bij ha> k9d regelmatig dunne ontla/+4 ,da>van on?ield zij zi* dan ook1 do* wanne] het k9d e5s moeilijkheid met de ontla/+ _h1 aan v]/opp+ le$1 gebruikte zij deze vru*t met uit/ek5d gevolg voor de go$e ontla/+ van ha> kle9e4 ,zoo is het ook hi] w$] duidelijk1 dat m5 ge5 algeme5e regels gev5 kan en mag1 ook niet voor zoog5de vr\w54 ,wel mag m5 aannem51 dat het gebruik van alcohol nadeelig is1 al moet dadelijk word5 toegegev51 dat e5 enkel glas wijn ( bi] ge5 s*ade doet4 ,dat !egebruik het zog z\ opdrog51 k(fie de zogafs*eid+ z\ aanzett51 behoort1 als zoovele &]e d+51 tot het rijk d] fabel54 ,de be/e drank voor de zoog5de mo$] is melk4 ,zij h\de ev5wel 9 het oog1 dat ook van de zoog5oemde v]/]k5de middel51 wa>toe gewoonlijk 9 de e]/e plaats melk en ei]5 g]ek5d word51 te veel gebruikt word5 kan4 ,bij te rijkelijke vo$+ met di]lijke /(f5 kan1 wanne] die tot /]ke vetafzett+ leid51 de zogafs*eid+ v]m9d]5 en zelfs geheel oph\d54 ,9 het algeme5 kan gezegd word51 dat de gem5gde vo$+ de be/e is1 omdat eiwitrijk vo$sel het eiwit- en vetgehalte van de melk v]me]d]t1 het suik]- en z\tgehalte v]m9d]t1 t]wijl plant5ko/ 9 omgeke]d5 z9 w]kt1 en dat bij de gewone gem5gde vo$+1 als het noodig blijkt1 e5e hoeveelheid van #a-a lit] melk en #a #b ei]5 p] dag voldo5de is4 ,wanne] de zoog5de vr\w dan zorg draagt voor beweg+1 ook 9 de friss*e buit5lu*t1 en voor go$e ontla/+1 e5maal 9 de #bd ur51 zal zij 9 de mee/e gevall5 voldo5de vo$sel voor ha> k9d hebb54 ,mo*t de ontla/+ niet behoorlijk zijn1 dan tra*te zij da>aan tegemoet te kom5 door het gebruik van k>nemelk1 gr( brood1 v]s*e en gekookte vru*t51 wa>bij ook hazelnot5 en &]e not51 ( door het zett5 van e5 lavem5t4 ,9 't algeme5 zorge zij voor e5e gewone1 gezonde en g]egelde lev5swijze4 ,wij gaan nu wat nad] 9 op de vo$+4 ,wanne] de pasgebor5e1 na d5 e]/5 slaap1 door s*rei5 van zijn be/aan blijk geeft1 is de tijd gekom5 om hem d5 e]/5 maaltijd aan de mo$]bor/ te gev54 ,dit zal bij ha>1 die voor het e]/ mo$] geword5 is1 niet altijd gemakkelijk gaan4 ,sommige k9d]5 vatt5 dadelijk d5 tepel1 &]e moet5 als 't w>e e5ig]mate da>toe opgevo$ word54 ,indi5 het niet dadelijk gelukt1 moet de mo$] niet wanhop54 ,zij beg9ne met die bor/ te gev51 welke d5 be/5 tepel heeft4 ,hoe zal zij dat do58 ,zoolang zij nog te b$ ligt1 gaat zij halv]wege op e5e zijde1 b4v4 de re*t]zijde1 met e5 kuss5 als /eun 9 d5 rug1 ligg51 en plaat/ het k9d zoo naa/ zi*1 dat het door d5 re*t] arm ge/eund wordt4 ,dan vat zij de bor/ zoo1 dat de tepel tuss*5 de topp5 van d5 ge/rekt5 wijs- en middelv+] van de l9k]h& komt te ligg54 ,met die v+]s drukt zij za*t1 do* /evig1 de omgev+ van d5 tepel en van d5 tepelh(1 zoodat deze me] te voors*ijn tre$t1 en br5gt dan d5 tepel 9 d5 mond van het k9d4 ,het kan1 bij slappe bor/1 ook zoo ges*i$51 dat zij de bor/ zoodanig tuss*5 d5 duim aan de e5e zijde en de ov]ige v+]s aan de &]e zijde van d5 tepel vat1 dat deze1 met d5 tepelh(1 go$ na> vor5 komt4 ,op die wijze kan het k9d gemakkelijk door d5 neus ademhal54 ,het ko/ wel e5s e5ige moeite om het k9d d5 tepel go$ 9 d5 mond te br5g54 ,vaak draait het k9d1 zelfs als het hong] heeft1 telk5s het ho(d he5 en we]1 zoodat er e5ige h&igheid toe behoort1 het k9d aan het zuig5 te br5g51 do* met g$uld en za*t5 drang gelukt het t5 slotte4 ,dikw]f is ook hi]bij alle beg9 moeilijk1 zoodat n mo$] n k9d spo$ig v]moeid rak54 ,dan e9dige m5 met de pog+1 om na e5ig5 tijd opnieuw te beg9n54 ,all5gs krijgt de mo$] de noodige h&igheid wel4 ,da>5teg5 pakk5 vele k9d]5 de bor/ dadelijk en zuig5 fl9k1 als( zij nooit &]s g$aan hadd54 ,zoodra de mo$] 9 b$ mag opzitt51 is het bet] dat zij1 met e5 /eun 9 d5 rug1 het k9d dw>s voor zi* op d5 s*oot neemt1 het ho(d ge/eund door d5 arm aan de zijde van de bor/ welke d5 zuigel+ zal gegev5 word51 en hem nu1 9 voorov]gebog5 h\d+1 d5 tepel 9 d5 mond br5gt4 ,e5 kuss5tje ond] de elleboog van d5 /eun5d5 arm maakt het mo$] en k9d gemakkelijk]4 ,kan de mo$] het b$ re$s v]lat51 dan neme zij dezelfde h\d+ aan op e5 /oel1 lief/ e5 lage1 met armleun+1 wa>op de elleboog ru/5 kan1 en /eune zij het be5 aan d5zelfd5 kant van de te gev5 bor/1 op e5 voet5bankje1 wa>door de h\d+ m9d] v]moei5d is4 ,m5 late nu het k9d na> h>telu/ zuig54 ,de tijd1 g$ur5de welk5 e5 k9d zuigt1 is v]s*ill5d4 ,kra*tig zuig5de k9d]5 dr9k5 uit e5e go$e zoggev5de bor/ betrekkelijk snel de noodige hoeveelheid1 zoodat zij vaak 9 vijf tot ti5 m9ut5 tijds re$s g5oeg hebb54 ,&]e k9d]5 do5 er lang] ov]4 ,9 het algeme5 is e*t] e5 tijdsduur van tw9tig tot d]tig m9ut5 voldo5de4 ,ook dan zal m5 kunn5 wa>nem51 dat het k9d g$ur5de de e]/e vijf tot ti5 m9ut5 fl9k zuigt en telk5s na i$]e zuigbeweg+ slikt1 da>na e*t] m9d] snel zuigt en e]/ na e5ige zuigbeweg+5 slikt en t5 slotte f v]zadigd d5 tepel loslaat f ru/ig aan de bor/ blijft ligg54 ,het 9 slaap vall5 aan de bor/ bewij/ niet dat er voldo5de zog is4 ,dat gebeurt b4v4 bij zwakke k9d]51 uit v]moei5is4 ,dikwijls beg9t het k9d1 als de mo$] het van de bor/ wil nem51 w$] te zuig51 ( al?ans e5ige zuigbeweg+5 te mak51 als( het te k5n5 wil gev51 dat het nog niet g5oeg g$ronk5 heeft4 ,dit is mee/al sle*ts e5e pog+ om bij mo$]tje1 bij wie het zoo aang5aam w>m ligg5 is1 te blijv54 ,de mo$] mag da>aan niet toegev51 omdat zij geva> loopt1 dat het k9d d5 tepel als fopspe5 gaat gebruik54 ,e5 k9d dat om/reeks tw9tig m9ut5 aan de bor/ gezog5 heeft1 zal gewoonlijk g5oeg vo$sel tot zi* g5om5 hebb5 en behoort dan voorzi*tig 9 zijn b$je gelegd te word54 ,d5 tepel re9ige m51 na het zuig51 op dezelfde wijze als voor het aanlegg54 ,e5e vraag1 welke 9 v]s*ill5de tijd5 en door v]s*ill5de g5ee%e]5 v]s*ill5d beantwoord w]d en wordt1 is deze3 hoe vaak m5 het k9d de bor/ zal gev51 d4w4z4 hoeveel maaltijd5 het k9d 9 het etmaal krijg5 moet4 ,na> mijne me5+ ligt het voor de h&1 om niet onmiddellijk met e5 va/5 regel te beg9n51 do* het k9d dan vo$sel te gev51 als het door ges*rei k5ba> maakt1 dat het hong] heeft4 ,9 de e]/e dag5 na de geboorte kan dat betrekkelijk veelvuldig voorkom51 omdat de bor/ nog we9ig zog afs*eidt1 en to* behoeft het niet veelvuldig te zijn1 omdat het k9d nog we9ig vo$sel noodig heeft4 ,het komt er nu vooral op aan1 dat de mo$] h>5 jonggebor5e be/ude]t1 opdat zij all5gs wete ( het ges*rei e5e uit+ is van hong]1 dan wel van onbehag5 ( iets &]s4 ,9 d5 beg9ne zal het k9d miss*i5 dikwijls vo$sel v]lang5 en moet het dan ook1 mijns inzi5s1 aan de bor/ gelegd word54 ,na>mate de bor/ me] zog lev]t1 word5 de hoeveelh$51 die het go$ zuig5de k9d tot zi* neemt1 groot] en zal het lang] dur51 voor het zi* w$] aanmeldt4 ,de go$e gang is wel deze1 dat het voldo5d gevo$e k9d na d5 maaltijd inslaapt en niet ontwaakt1 voor de behoefte aan vo$sel zi* opnieuw doet gevoel54 ,hoe groot] de hoeveelheid vo$sel1 die het tot zi* nam1 gewee/ is1 hoe lang] de slaap dur5 zal4 ,uit di5 slaap ontwaakt1 zal het k9d met fl9k5 hong] gretig de bor/ nem51 de bor/ go$ leeg dr9k5 en opnieuw e5 g]u/5 slaap g5iet54 ,op die wijze zal i$] k9d1 9 d5 aanvang alli*t wat onregelmatig1 vrij spo$ig e5e betrekkelijke regelmaat 9 zijne behoefte aan vo$sel op5b>51 welke het be/ voldoet aan de eis*5 door en voor zijne ontwikkel+ ge/eld4 ,sommige k9d]5 b]eik5 re$s ze] spo$ig e5e groote regelmatigheid4 ,de erv>+ le]t1 dat de mee/e k9d]5 tuss*5 de maaltijd5 e5e tijdsruimte nem51 welke s*ommelt tuss*5 drie en vi] ur51 soms zelfs groot]1 en dat het aantal maaltijd51 9 de vi] en tw9tig ur5 g5om51 s*ommelt tuss*5 a*t1 9 d5 aanvang1 en vi]1 vijf ( zes1 lat]4 ,er zijn er e*t]1 die van d5 beg9ne af niet vak] dan vi]- ( vijfmaal zi* aanmeld54 ,da>9 v]toont i$] k9d e5 zek]e eig5a>digheid ( individualiteit1 en het is1 na> mijne ov]tuig+1 van het groot/e belang voor zijne gezondheid1 hi]m$e rek5+ te h\d54 #d ,e]/ indi5 na e5ig5 tijd1 die nu e5s kort1 dan vrij lang is1 de betrekkelijke regelmaat door de mo$] is wa>g5om51 kan zij er1 zoo noodig1 toe ov]gaan om1 rek5+ h\d5de met de regelmaat door het k9d aangegev51 deze 9 ov]e5/emm+ te br5g5 met de orde en regelmaat1 welke 9 h>e hui%\d+ noodig is4 ,9 aansluit+ hi]m$e moet de vraag besprok5 word51 ( e5 zuigel+ 9 d5 na*t al dan niet gevo$ moet word54 ,ook da>omtr5t be/aat v]s*il van opvatt+4 ,de mijne is deze1 dat e5 k9d1 dat 9 d5 na*t hong] heeft1 wl gevo$ moet word54 ,hoe aang5aam het voor de mo$] en de huisg5oot5 ook zijn moge1 dat de zuigel+ d5 geheel5 na*t slaapt1 zoo le]t to* de erv>+1 dat het sle*ts e5e hooge uitzond]+ is1 dat dit van d5 beg9ne af het geval is4 ,9 het me]5deel d] gevall5 wordt ook de gezonde zuigel+ 's na*ts wakk]1 omdat hij behoefte heeft aan vo$sel1 en het niet voldo5 aan dez5 natuurlijk5 drang leidt g]egeld tot v]/or+ van de ru/ d] mo$]1 die miss*i5 d5 raad gekreg5 heeft het k9d ma> te lat5 s*reeuw51 omdat het vroeg le]5 moet d5 geheel5 na*t te slap54 ,wa>om moet5 jonge oud]s d5 pasgebor5e ma> erb>melijk lat5 s*reeuw51 zelfs als zij da>van ontdaan rak58 ,het is mij vaak g5oeg voorgekom51 dat--op gezag d] v]pleeg/]1 /eun5de op hetge5 ha> ond]wez5 s*e5 te zijn geword5--de jonge oud]s dit voors*rift 9 toepass+ hadd5 gebra*t1 met het gevolg1 dat 's morg5s het k9d1 afgemat door het s*reeuw51 sliep2 dat de jonge mo$]1 ind]daad geheel ontdaan1 ge5 oog5blik geslap5 _h1 want welke mo$]1 die re$s ma&5 lang geleefd heeft 9 blijde v]wa*t+ van het groote oog5blik1 wa>op het kle9e m5s*je voor het e]/ 9 d5 arm en aan de bor/ zijn] mo$] gelegd wordt01 z\ niet ontdaan rak51 als zij dat kle9e m5s*je ge5 vo$sel mag gev51 (s*oon mo$] natuur w]kelijk wel weet wat zij doet1 als zij het k9d door ges*rei om vo$sel laat vrag582 dat de vad] besloot--als dat z moet doorgaan0 zegt hij--d5 na*t zoov] mogelijk van de kraamkam] v]wijd]d door te br5g51 omdat hij ov]dag zijn5 arbeid moet v]ri*t52 dat de v]pleeg/] ook al ge5 ru/ _h gehad1 omdat zij 9 d5 na*t telk5s de v]zek]+ moe/ gev51 dat het k9d ma> dadelijk moe/ le]51 dat het oud]lijk gezag geh&haafd moet word54 ,en welk voordeel 0 da>aan v]bond58 #e ,het voordeel1 aan e5e d]gelijke regel+ ( zoog5aamde opvo$+ v]bond51 is mij nooit geblek54 ,indi5 het k9d 9 d5 na*t gevo$ wordt1 d4w4z4 zijn buik vol krijgt1 zal het w$] g]u/ gaan slap5 en de mo$] ev5e5s4 ,die ru/ zal beid5 me] go$ do5 dan de onru/ welke1 vaak na*t5 a*t]e51 mo$]1 k9d en huisg5oot5 z5uwa*tig maakt4 ,en is het niet dwaas1 aan d5 e55 kant voor te s*rijv5 het k9d te vrijw>5 voor onnoodige prikkel+ van zijn nog niet t5 volle ontwikkeld z5uw/elsel1 door het te beho$5 voor /]k inw]k5de geluid5 en &]e s*adelijke invlo$51 en aan d5 &]5 kant dat z5uw/elsel ov]matig te prikkel51 door het t5 prooi te lat5 aan ur5lang dur5de huilbui58 ,volg5s mij moet het k9d dus ook 9 d5 na*t gevo$ word54 ,na>mate het k9d oud] wordt1 zull5 ook de tijdsruimt5 tuss*5 zijne maaltijd5 vrijwel gelijk van duur word54 ,voor de tijdsruimte tuss*5 d5 laat/5 avond- en d5 e]/5 morg5maaltijd geldt1 dat het k9d dikwijls al heel spo$ig d5 geheel5 na*t doorslaapt4 ,zoo wordt op natuurlijk] wijze aan het v]lang51 's na*ts niet te vo$51 voldaan1 dan door e5 /elsel van dwang1 dat vaak g5oeg niet tot het beoogde doel leidt en d5 zuigel+ z5uwa*tig maakt4 ,als het bij uitzond]+ al te lang mo*t dur51 voor het k9d d5 na*t blijft doorslap51 zal de mo$] er vanzelve toe besluit5 om da>9 d5 gew5s*t5 regel te br5g54 ,zij b$5ke ev5wel1 dat het k9d onru/ig zijn kan1 omdat de lui] nat is4 ,het k9d kan dan w$] inslap51 ma> het kan ook gebeur51 dat het onru/ig blijft en het zal e]/ dan w$] ru/ig word5 en d5 slaap voortzett51 als het v]droogd is4 ,hi]uit blijkt1 dat het niet 9 alle gevall51 niet altijd1 noodig is1 het k9d1 als het s*reit1 de bor/ te gev54 ,w]d dat 9 d5 beg9ne wel g$aan1 dan moet de mo$] het nu nalat51 do* het k9d v]drog5 en w$] 9 zijn b$je legg54 ,miss*i5 zal het niet dadelijk d5 slaap vatt51 omdat het--gewoon geword5 aan het vo$5--w$] beg9t te s*rei51 do* nu geldt het niet aan dat v]lang5 te voldo54 ,het k9d zal zi* v]mo$elijk niet dadelijk 9 de nieuwe regel+ s*ikk51 do* indi5 volgeh\d5 wordt1 begrijpt het t5 slotte wel1 dat het zijn z9 niet krijgt en dan is het pleit voor de mo$] gewonn54 ,voor i$]5 maaltijd moet het k9d v]droogd word54 ,m5 zal dikwijls bespeur51 dat het k9d g$ur5de het zuig5 de lui] w$] nat maakt1 ma> dan behoeft m5 de lui] niet te v]wissel5 als het k9d1 na de bor/ g5om5 te hebb51 slaapt4 ,dan z\ het w$] wakk] kunn5 word5 en alli*t niet gemakkelijk d5 slaap w$] vatt54 ,m5 make alle5 e5e uitzond]+ wanne] het k9d gesmette bill5 heeft2 de natte lui] z\ dan d5 toe/& v]]g]51 niet omdat de ur9e van e5 gezond k9d s*]p is1 zooals de mo$]s vaak me551 en die s*]pe ur9e de bill5 /uk maakt1 ma> omdat de ur9e s*]p wordt1 als m5 het k9d lang 9 de natte lui] laat ligg54 ,9 de e]/e dag5 na de geboorte kan het aanbevel+ v]di55 het k9d bij i$]5 maaltijd beide bor/5 te gev51 omdat er nog ge5 voldo5de hoeveelheid zog wordt afges*eid54 ,als die hoeveelheid to5eemt1 zal het k9d all5gs uit n bor/ g5oeg zog dr9k54 ,m5 geve dan om beurt5 de re*t] en de l9k] bor/4 ,mo*t de hoeveelheid zog1 uit n bor/ v]kreg51 ook de volg5de dag5 nog onto]eik5d blijv51 dan zal het altijd bet] zijn beide bor/5 na elk&] te gev51 dan n bor/ en da>na1 als bijvo$+1 e5 fles*je4 ,wa>om to* z\ m5 kun/vo$sel gev51 als het k9d1 door beide bor/5 leeg te dr9k51 het natuurlijke vo$sel 9 voldo5de hoeveelheid krijg5 kan8 ,somtijds geeft de bor/ veel me] zog1 dan het k9d v]orb]5 kan4 ,dat kan re$s 9 d5 aanvang het geval zijn1 zoolang de zuigel+ nog ze] we9ig dr9kt1 do* dat komt vanzelf t]e*t1 als het k9d me] gaat dr9k54 ,maakt de bor/ me] zog dan het k9d nem5 kan1 dan zal er zog 9 de bor/ a*t]blijv54 ,de bor/ is dan na het zuig5 nog ( spo$ig da>na w$] gespann52 er zijn duidelijk h>de plekk5 9 de bor/ te voel52 zij is pijnlijk1 vooral bij beta/+2 er is ge5 koorts4 ,m5 spreekt dan van zog/uw+4 ,9 de mee/e gevall5 is het voldo5de de bor/ go$ op te b9d51 9 e5 w>m-wat]v]b&1 om dit ongemak te do5 v]dwijn54 ,da>bij is het go$ de vo$+ van de kraamvr\w1 ma> vooral het dr9k51 tijdelijk te bep]k5 en de ontla/+ te bevord]51 b4v4 door to$i5+ van bitt]wat]1 's morg5s e5 glas op de nu*t]e maag4 ,er wordt wel e5s aang]ad5 om de met olie +evette bor/ voorzi*tig te masse]51 do* da>bij moet op het woord voorzi*tig0 ze] /]k de nadruk gelegd word51 omdat het mij voorkomt1 dat met massage het geva> voor ont/aan van e5e zwe]5de bor/0 /ijgt4 ,zog/uw+ kan ook bij niet te ov]vlo$ige vorm+ van zog optr$51 indi5 het k9d niet met voldo5de kra*t zuigt4 ,ja1 9 de mee/e gevall5 is da>9 de oorzaak geleg51 b4v4 9 de e]/e dag51 als het k9d nog slap]ig is1 wat vooral bij geelzu*t1 ma> ook bij te vroeg gebor5 en zieke k9d]5 voorkomt4 ,indi5 e5 k9d sle*t zuigt1 kan het dus noodig zijn het door d5 g5ee%e] te lat5 ond]zoek54 ,wordt de zog/uw+ niet opgehev51 dan gaat de zogafs*eid+ a*t]uit4 ,m5 moet dus de zog/uw+ tra*t5 te voorkom51 wat gebeur5 kan door1 als het k9d de bor/ niet leeg zuigt1 ha> met de zogpomp te l$ig5 ( door e5 &]1 gezond1 k9d te lat5 l$ig zuig54 ,dit laat/e /uit begrijpelijk]wijze nog wel e5s op bezw>54 ,ook kan m5 ertoe besluit5 om het k9d1 als het te lang mo*t slap5 en de mo$] la/ krijgt van te /]k gespann5 bor/51 wakk] te mak5 en aan te legg51 do* gewoonlijk zal dat niet noodig zijn1 omdat--gelijk gezegd--het k9d zi* na #c ( #d uur aanmeldt4 ,als de bor/ we9ig zog lev]t1 kan het ev5e5s noodig zijn om ha>1 door zuig51 tot vorm+ van me] zog aan te zett51 en wel door het k9d iets vroeg] dan d5 g5oemd5 tijd op te nem5 en tot zuig5 te v]leid51 ma> ook dit wordt gewoonlijk door de natuur zelve re$s g$aan1 da> het k9d uit e5e we9ig zog lev]5de bor/ ook te we9ig vo$sel krijgt1 om zoo lang te slap54 ,indi5 de door mij gegev5 raad1 9 d5 beg9ne aan het k9d ov] te lat5 het oog5blik voor zijn5 maaltijd te bepal51 gevolgd wordt1 zal het sle*ts uit]/ zeld5 noodig blijk5 tot d]gelijke maatregel5 ov] te gaan4 ,ze] zek] a*t ook ik het noodig1 om het k9d aan regelmaat 9 het nem5 zijn] maaltijd5 aan de bor/ te gew5n51 do* na> mijne ov]tuig+ beg9t m5 da>m$e gewoonlijk te vroeg en met toepass+ van e55 ma> al te vaak e5zijdig ge/eld5 regel1 en ligt hi]9 e5 d] oorzak5 voor het optr$5 van /oorniss5 9 vo$+ en spijsv]t]+4 ,het lijkt mij niet aan te bevel5 om e5 k9d1 dat ru/ig en va/ slaapt1 wakk] te mak5 omdat het voorges*rev5 tijd/ip voor zijn maaltijd is aangebrok54 ,als het wa> is1 dat voor het k9d de slaap e5 nog groot] physiologis*e1 d4w4z4 voor het gun/ig v]loop d] lev5sv]ri*t+5 noodzakelijke1 behoefte is dan voor d5 volwass5e1 dan is het ook wa>1 dat het v]/or5 van di5 slaap e5e /oornis 9 d5 gang d] physiologis*e v]ri*t+5 beteek5t4 ,buit5di5 is het e5 bek5d feit1 dat e5 k9d dat nog g]u/ slaapt1 dus blijkba> nog ge5 behoefte aan vo$sel heeft1 als het uit de wieg g5om5 en aan de bor/ gelegd wordt1 f niet zuig5 wil f sle*ts met behulp van all]lei hem onaang5ame middel51 zooals het be/rijk5 van zijn gelaat met e5 spons met k\d wat]1 he5 en w$] drukk5 van het gelaat ov] d5 tepel1 tikk5 teg5 de wang51 ertoe gebra*t kan word5 betrekkelijk sle*t te zuig51 omdat de eetlu/ ontbreekt4 ,het gevolg moet wel zijn1 dat het te we9ig neemt en dus b9n5 d5 voorges*rev5 tijd om zijn maaltijd komt1 wa>aan dan1 volg5s het voors*rift1 niet mag word5 toegegev51 omdat het wa*t5 moet tot het zijn tijd is04 ,ligt het niet voor de h&1 dat op die wijze het k9d 9 de w> gebra*t wordt8 ,en omgeke]d4 ,het k9d zal b9n5 d5 voorges*rev5 tijd wakk] word5 en om et5 vrag54 ,het voors*rift luidt1 dat het ma> huil5 moet g$ur5de de spanne tijds1 welke hem nog re/ tot zijn tijd gekom5 is4 ,en is die tijd aangebrok51 dan zuigt het k9d1 9 de w> gebra*t door het v]geefs*e s*rei51 m9d] gretig1 vult w$]om zijn buikje onvoldo5de1 met hetzelfde gevolg3 al w$] te vroeg kom5 voor zijn1 volg5s voors*rift1 va/ge/eld5 maaltijd4 #f ,(s*oon niet zoo m5igvuldig als m5 bewe]t1 kan het to* gebeur5--en dat is mee/al het geval bij ha> die voor het e]/ mo$] geword5 is--dat de bor/5 9 d5 beg9ne te we9ig zog vorm54 ,9 de e]/e dag5 blijv5 de bor/5 dan tamelijk slap en week en zijn er met moeite e5ige druppels zog uit te drukk54 ,dan moet de mo$] niet dadelijk besluit51 om het k9d voor go$ van de bor/ te nem51 do* volh\d51 omdat gewoonlijk na e5ige dag51 vaak plotsel+1 v]bet]+ optre$t4 ,dit kan wel zes ( a*t dag5 dur54 ,g$ur5de zoo lang5 tijd kan het k9d niet zond] vo$sel blijv54 ,dan geve m5 het1 nadat het e]/ aan de bor/ gezog5 heeft1 e5 fles*je1 wa>9 e5 m5gsel van n deel melk en twee deel5 wat]1 b4v4 #cj-ej gram1 zoo dikwijls dat noodig blijk5 mo*t4 ,beg9n5 de bor/5 zog te lev]51 dan geve m5 het k9d liev] beide bor/51 namelijk e]/ de e5e en dadelijk da>na de &]e1 om bij d5 volg5d5 maaltijd met de laat/ gegev5 bor/ te beg9n5 voordat m5 de twe$e geeft1 en zoo v]volg5s1 dan dat m5 n bor/ en da>na e5 fles*je1 als bijvo$+1 geeft4 ,( de hoeveelheid zog vol/rekt onvoldo5de is1 zal gewoonlijk niet b9n5 de e]/e twee wek5 zijn va/ te /ell54 ,mo*t het 't geval zijn1 dan zal het noodig blijk5 bij de bor/vo$+ n ( me] fles*jes1 als bijvo$+1 te gev54 7,zie3 ,gem5gde vo$+74 ,het komt e*t] veeltijds1 me] dan m5 ov] 't algeme5 d5kt1 nog wel t]e*t1 d4w4z4 dat het blijkt1 dat de twijfel te vroeg 0 opgekom54 ,te g]+e afs*eid+ van zog is imm]s dikwijls te wijt5 aan niet voldo5de prikkel+ ( aan onvoldo5de ontl$ig+ van de bor/1 door sle*t zuig5 van het k9d4 ,bij onvoldo5de vorm+ van zog voel5 de bor/5 slap aan2 zij zijn ook onmiddellijk voor het zuig5 niet fl9k gespann5 en na het zuig5 is er ge5 /raaltje zog uit te drukk54 ,dit laat/e geldt e*t] niet 9 alle gevall54 ,zoolang e5 k9d bij bor/vo$+ alle teek55 van gezondheid v]toont1 moet het aan de bor/ blijv54 ,het v9dt da> alles wat het noodig heeft4 ,hoe kan e5 mo$] wet5 ( ha> k9d gezond is en aan de bor/ g$ijt8 ,9 het algeme5 kan m5 het volg5de opm]k54 ,de h\d+ van d5 gezond5 zuigel+1 als hij 9 zijn b$je ligt1 is1 vooral g$ur5de d5 slaap1 e5e ze] k5m]k5de4 ,hij ligt op d5 rug ( op zijde1 h\dt de arm51 9 het elleboogsgewri*t gebog51 omhoog1 de h&jes t] we]szijd5 van het ho(d2 de be55 zijn teg5 d5 buik opgetrokk54 ,hij slaapt1 vooral g$ur5de de e]/e ma&5 van zijn lev51 dadelijk na d5 maaltijd 94 ,de slaap is ru/ig en diep1 zoodat die nauwelijks door /]ke1 van buit5 af w]k5de1 prikkels ge/oord wordt4 ,de oogl$5 zijn mee/al va/ geslot54 ,het k9d slaapt1 vooral 9 d5 e]/5 tijd van zijn lev51 bijna voortdur5d1 behalve g$ur5de d5 maaltijd4 ,somtijds s*reit hij wel e5s1 zond] dat m5 da>voor e5 oorzaak kan v9d54 ,m5 spreekt dan van zijn gewone huiluurtje4 ,intuss*5 kan de oorzaak da>van wel e5s geleg5 zijn 9 de om/&igheid1 dat het k9d door huisg5oot5 ( &]51 die het dotje0 wel e5s ev5 9 h&5 will5 hebb5 ( er m$e will5 spel51 met te veel belang/ell+ v]volgd wordt4 ,het gevolg is dan gewoonlijk1 dat het k9d op d5 duur wil beziggeh\d5 word5 ( 9 h&5 zijn1 hetge5 niet bevord]lijk is aan zijn ru/ en zijne gezondheid4 ,na>mate het k9d oud] wordt1 zal het nu en dan wakk] ligg5 en langzam]h& me] a&a*t aan zijne omgev+ wijd54 ,dan zal de mo$] zi* ook me] met ha> kle9e mog5 bezigh\d51 wa>bij zij telk5s w$] b$5k5 moet1 dat ook 9 dat opzi*t alle ov]daad s*aadt4 ,als mo$] en k9d om zoo te zegg5 sam5 opgroei51 ont/aat vanzelve de w>e h>monie1 welke voor het k9d het voordeelig/ is4 ,de gezonde zuigel+ heeft e5e mooie friss*e huidkleur1 li*trood1 vooral 9 het gelaat1 li*t rose aan het oor1 bij doors*ijn5d li*t1 en aan de voetzol51 ( gem>m]d4 ,9 d5 slaap is de kleur gewoonlijk bleek]4 ,de huid is glad1 gaaf1 e5 we9ig vo*tig en aang5aam w>m als het k9d niet te lang bloot ligt4 ,zij kan niet gemakkelijk 9 e5e plooi1 die onmiddellijk w$] v]dwijnt1 opgeli*t word54 ,de gezonde zuigel+ zweet1 t5zij hij ov]drev5 w>m gekle$ ( 9 het b$je te w>m g$ekt is ( op &]e wijze te w>m geh\d5 wordt1 niet1 behalve bij hevig s*rei54 ,de slijmvliez5 zijn bleek] van kleur dan bij volwass551 de tong fletsrood en vo*tig4 ,de spi]5 7het vlees*7 mak5 bij beta/+ d5 indruk van va/ en /evig en tev5s ve]kra*tig te zijn4 ,de buik is slank en ligt vrijwel 9 hetzelfde vlak als de bor/kas ( iets hoog]1 de gr5s tuss*5 deze beid5 is niet duidelijk1 de flank5 zijn niet uitgezet4 ,de buikw& is m9 ( me] gespann5 en moeilijk 9 te drukk54 ,de ademhal+ is ov] 't algeme5 opp]vlakkig1 nauwelijks te hoor5 en ook 9 ru/ig5 slaap van gezonde k9d]51 t5 m9/e g$ur5de de e]/e wek51 niet /e$s gelijkmatig1 da> diepe ademhal+5 met opp]vlakkige afwissel5 en elk&] niet /e$s regelmatig opvolg54 ,de ademhal+sbeweg+5 van de bor/kas zijn1 9 v]gelijk+ met die van d5 buik1 g]+4 ,het aantal ademhal+5 is groot] dan op lat]5 leeftijd en b$raagt bij d5 pasgebor5e gemiddeld #ce 9 de m9uut4 ,m5 telt die het gemakkelijk/ als het k9d slaapt4 ,dit laat/e geldt ook voor het tell5 van het aantal polsslag51 dat ongeve] #abj 9 de m9uut b$raagt4 ,de temp]atuur1 's morg5s en 's avonds 9 d5 endeld>m opg5om51 s*ommelt om #cg ,celsius en is zeld5 hoog] dan #cg4b4 ,zij wisselt e*t] gemakkelijk ond] v]s*ill5de om/&igh$54 ,het gezonde k9d neemt met graagte1 zelfs met gulzigheid1 de bor/4 ,gewoonlijk wordt de ontla/+ van d5 gezond5 zuigel+1 welke van d5 vi]d5 ( vijfd5 dag als de normale0 bes*\wd wordt1 bes*rev5 als e5e vrij dikke zalfa*tige ( brija*tige1 g\dgeel ( oranjegeel gekleurde /(1 gelijkmatig1 niet klev]ig week1 welke 9 d5 beg9ne drie- tot zesmaal1 met to5em5d5 leeftijd afnem5d tot n- ( tweemaal1 9 de vi] en tw9tig uur geloosd wordt4 ,zij wordt1 aan de lu*t blootge/eld1 betrekkelijk spo$ig gro5 van kleur4 ,k5m]k5d is e5e m9 ( me] zoet-zuura*tige1 niet onaang5ame geur4 ,bij regelmatige spijsv]t]+ komt de ontla/+ vrij g]egeld en tamelijk snel te voors*ijn4 ,9 de laat/e j>5 wordt er1 9 v]s*ill5de ges*rift51 op gewez51 dat de normale0 ontla/+ ook bij gezonde1 go$ g$ij5de1 bor/k9d]5 vol/rekt niet zoo algeme5 wordt wa>g5om52 dat zij vaak niet gelijkmatig is1 do* 9 de geela*tige /( talrijke witte vlokjes ( brokjes en1 9 de e]/e wek5 bijna regelmatig1 taaie slijm/olseltjes bevat2 dat zij ook1 9 de e]/e twee ( vi] wek51 dunn] en wat]a*tig] is met /ukjes1 zelfs geela*tig gro51 slijma*tig met we9ig va/e /(2 dat zij1 aan de lu*t blootge/eld1 snel grasgro5 van kleur wordt1 en dat zulke ontla/+ somtijds na i$]5 maaltijd geloosd wordt1 zond] dat er e5ige /oornis be/aat ( is aan te toon51 zoodat m5 niet z\ v]mo$51 dat zij van e5 bor/k9d afkom/ig is4 ,deze ontla/+ gaat gewoonlijk vanzelf ov] 9 de me] normale4 ,zulke lui]s ziet m5 o4a4 bij k9d]5 van z5uwa*tige0 oud]s4 ,m5 d5ke dan niet dadelijk dat het zog niet deugt4 ,het vetgehalte van het zog kan b4v4 hi]bij e5e groote rol spel54 ,melk welke we9ig vet bevat1 geeft dunn]e ontla/+ dan die1 welke veel vet bevat4 ,ook kan zulke ontla/+ tijdelijk optr$5 bij sommige /oorniss5 van de zijde d] mo$]1 b4v4 e5ige dag5 voor en g$ur5de de m5/ruatie ( wanne] zij koorts heeft4 ,indi5 dit niet te lang duurt1 is het gewoonlijk niet noodig da>teg5 maatregel5 te nem54 ,de belangrijkheid van de lui]s wordt ind]daad vaak /]k ov]drev54 ,(s*oon ik1 indi5 de zuigel+ volg5s mijne bov5g5oemde opvatt+ gevo$ w]d1 bijna zond] uitzond]+ de als normaal0 bes*rev5 ontla/+ heb wa>g5om51 is het niet te ontk5n51 dat sommige k9d]5 g$ur5de hunn5 geheel5 zuigel+5tijd niet die normale0 ontla/+ te zi5 gev54 ,ik heb k9d]5 gek5d1 die uit/ek5d groeid5--en nu re$s volwass5 zijn--en als zuigel+ nooit e5e go$e0 lui] v]toond54 ,m5 moet dus niet al te groote wa>de he*t5 aan e5igsz9s afwijk5de t9t d] lui]s ( aan van het normale0 afwijk5de sam5/ell+ d] ontla/+1 do* vr alles zijn oordeel afhankelijk /ell5 van d5 algeme55 toe/& van het k9d en van zijn geheele wijze van do54 ,als het k9d behoorlijk groeit1 niet al te onru/ig is en er go$ uitziet1 behoeft m5 zi* ov] e5e gro5a*tige li*t-slijm]ige ontla/+ niet dadelijk te v]ontru/54 ,ook het omgeke]de komt bij d5 zuigel+ vaak voor1 namelijk dat de ontla/+ lang] dan vi] en tw9tig ur5 wegblijft4 ,zij is dan taai en iets donk]d] van kleur1 soms grijsgrauw en droog4 ,e]/ als die v]/opp+ twee ( drie dag5 aanh\dt1 kan het noodig zijn da>aan te gemoet te kom51 door het k9d e5 lavem5tje1 b4v4 van lauww>me olijfolie ( van lauw wat]1 ( e5 zeeppilletje te zett54 ,de met die v]/opp+ vaak gepa>d ga&e buikpijn wordt door e5 vo*tigw>m5 omslag1 e5 ,priessnitz-v]b&1 om d5 buik--e5 he]lijk ru/gev5d middel--gemakkelijk be/r$54 ,m5 kan dus1 heel 9 't algeme51 zegg51 dat bij uitsluit5de vo$+ aan de bor/ aantal en voorkom5 van de ontla/+1 zoolang het k9d go$ g$ijt1 tamelijk onv]s*illig is4 ,de ur9e wordt 9 de e]/e dag5 9 g]+e hoeveelheid geloosd2 da>na neemt zij belangrijk toe4 ,de ur9e van het gezonde k9d is li*t van kleur1 held] en /9kt niet4 ,da> de ur9e-looz+ dikwijls plaats v9dt1 van ti5- tot vijfti5 mal5 daags1 moet m5 het k9d ook dikwijls v]drog54 ,dat is het be/e middel om het smett5 en het ont/aan van op5 bill5 te voorkom5 en het k9d ru/ig te h\d54 ,de mee/e k9d]5 s*rei5 als zij nat zijn4 ,het re9ig5 behoort te ges*i$5 met e5 spons1 ( zuiv]e v]b&watt51 en lauww>m wat]4 ,da>na wordt bett5d afg$roogd1 en gepo$]d4 ,hoeveel mal5 het v]drog5 noodig zijn zal1 is niet aan te gev54 ,het is onnoodig e5 gezond1 go$ g$ij5d1 k9d dagelijks ( wekelijks te weg54 ,zooals wij zag51 is 9 d5 regel wel te zi5 ( het k9d g$ijt4 ,zoolang de zuigel+ e5e friss*e kleur heeft1 het gelaat en vooral dij5 en bill5 go$ gevuld zijn en e5e go$e rond+ v]toon51 het vlees* bij beta/+ gespann5 aanvoelt1 de huid vrij van vlekk5 ( smett51 de slaap onge/oord1 de eetlu/ go$1 de spijsv]t]+ 9 orde is1 zoolang hij ru/ig en tevr$5 bij het dr9k5 is en1 als hij wakk] ligt1 9 e5e tevr$5 /emm+ v]ke]t1 beweeglijk is1 lev5dige held]e oog5 heeft1 kortom ge5 v]s*ijnsel5 van e5ig]lei onru/ ( ziekte v]toont1 kan m5 tevr$5 zijn4 ,intuss*5 is het to*1 met het oog op mogelijke afwijk+51 gew5s*t omtr5t het li*aamsgewi*t en het to5em5 da>van e5ige bijzond]h$5 m$e te deel54 ,9 het me]5deel d] gevall51 laat ons ma> zegg5 bijna zond] uitzond]+1 neemt het li*aamsgewi*t g$ur5de de e]/e drie ( vi] dag51 somtijds zelfs tot d5 a*t/5 dag1 na de geboorte af4 ,dat v]lies kan #bjj tot #cjj gramm51 ook nog wel me]1 b$rag52 bij dikke k9d]5 vaak me] dan bij mag]e4 ,da>na neemt het gewi*t w$] toe en als dan e5maal het oorspronkelijke gewi*t b]eikt is1 hetge5 niet altijd op d5 ti5d5 dag1 do* ook nog wel lat]1 b4v4 na ve]ti5 tot tw9tig dag51 bij enkele k9d]5 nog lat]1 het geval kan zijn1 volgt e5 dagelijks to5em54 ,tot en met de vi]de ma& nem5 bor/k9d]5 me] 9 gewi*t toe1 dan kun/matig gevo$e1 da>na gaan zij vrijwel gelijk op1 totdat na de a*t/e ma& vaak de bor/k9d]5 a*t]/aan bij de kun/matig gevo$e4 ,mee/al wordt de zuigel+ teg5woordig wekelijks gewog51 en dan gaat de jonge mo$]1 aan de h& van e5 boekje1 na1 ( ha> k9d voldo5de 9 gewi*t is toeg5om54 ,zij v]gelijkt da>toe het door ha> v]kreg5 cijf] met e5 cijf] 9 het boekje1 met het gevolg1 dat de v]/&ige mo$] niet op e5 v]s*il van e5ige gramm5 let2 dat de al te bezorgde mo$] ong]u/ wordt zoodra het gewi*t van ha> kle9e b5$5 het gewi*t1 9 het boekje aangegev51 blijft en da>uit besluit1 dat ha> k9d niet go$ groeit2 ma> ook ong]u/ is1 als het er bov5 uit gaat1 omdat zij me5t dat het te veel to5eemt4 ,dit laat/e bezorgt ha>1 gelukkig1 niet zoo vaak en zoo groote ang/4 ,om ha> e5ig]mate g]u/ te /ell51 geeft ik hi] e5ige cijf]s1 zooals ik die 9 v]s*ill5de boekjes vond4 7,zie bladz4 #aea74 ,m5 ziet hi]uit1 dat m5 zi* niet te veel aan de cijf]s moet va/klemm54 ,het komt mij voor1 dat ik aan de v]mo$elijk opkom5de vraag3 ,wa>aan moet ik mij nu eig5lijk h\d580 het be/ tegemoet kom1 door het volg5de4 ,uit de hi]naa/ /a&e cijf]s van #ae s*rijv]s het gemiddelde b]ek5d1 kom ik1 voor de #a;e #b;e #c;e #d;e #e;e #f;e #g;e #h;e #i;e #aj;e #aa;e #ab;e ma&1 tot #aie #ahg #age #add #abd #ajh #ii #ig #ie #ge #gc #ga gr4 ongeve]1 welke e5 k9d1 aan de bor/ gevo$1 p] week to5eemt4 ,mij dunkt dat de mo$] g]u/ kan zijn1 indi5 het gewi*t1 door ha> bij het weg5 d] kle9e gevond51 om deze cijf]s s*ommelt4 ,er blijkt wel uit1 dat het gewi*t g$ur5de de e]/e ma&5 van het lev5 /]k] to5eemt dan lat]4 ,hi]bij di5t opgem]kt dat ook bij gezonde k9d]51 zond] dat bepaald /oorniss5 zijn aan te toon51 belangrijke v]s*ill5 kunn5 voorkom51 en dat to* t5 slotte het gewi*t aan het e9de van het e]/e lev5sja> ongeve] voor all5 gelijk is4 ,het gewi*t van d5 zuigel+ is dan ook niet het e5ige1 wa>m$e m5 rek5+ heeft te h\d5 bij de beoordeel+ van de ontwikkel+ en de gezondheid van het k9d4 ,sommige k9d]5 nem5 snel 9 gewi*t toe1 do* zi5 er bleek uit1 hebb5 e5 slappe huid1 we9ig uitdrukk+ 9 de oog5 en blijv5 slap2 &]e nem5 langzam] 9 gewi*t toe1 do* g$ij5 ov]ig5s go$ en hebb5 e5e uit/ek5de gezondheid4 ,de getall5 zijn door mij b]ek5d 9 gramm5 p] week4 ,volg5s de aangehaalde s*rijv]s z\ het gezonde k9d gemiddeld p] week aan gewi*t to5em53 9 de #a;e #b;e #c;e #d;e #e;e #f;e #g;e #h;e #i;e #aj;e #aa;e #ab;e ma&4 ---------------------------------------- ---------------------------------------- ---------------------------- ,bi$]t 7#aiad7 #bag #bbd #age #age #acc #aai #aai #ih #aai #di #ia #ia gr4 7,corn4 de ,lange74 ,k\w] 7#aiaa7 #ahg #ahg #ahg #ahg #abe #abe #abe #abe #abe #fb #fb #fb 11 ,b\*aud #age #afa #aed #adj #abf #aai #aje #ia #hd #gj #ef #ef 11 ,fleis*mann #bde #bad #aif #aed #abf #ia #hd #gj #gj #fc #ef #db 11 7,lassablire #aiac74 ,pet]son #bde #bjc #age #aab #aje #gg #gj #hd #hd #ih #ef #fc 11 ,v>iot #afa #afa #afa #afa #afa #hd #hd #hd #hd #hd #hd #hd 11 ,auv>d 7#aiag7 #age #age #age #adj #adj #adj #aje #aje #aje #gj #gj #gj 11 ,donnadieu 7#aiaf7 #age #afa #afa #afa #adj #adj #abf #abf #hd #hd #hd #ef 11 ,nobc\rt 7#aiad7 #age #age #age #afh #adj #abf #aab #ia #hd #gj #gj #ef 11 ,engel en ,baum 7#aiac7 #bjc #aif #ahb #afh #adj #aai #aje #aje #ih #di #aje #aje 11 ,cam]] en ,fehr #bjc #ahi #afh #aab #aje #gg #ia #ia #hd #ia #fc #gg 11 7,lang/e9-,mey] #aiad74 ,cz]ny #bjc #ahi #afh #aab #aje #gg #ia #ia #hd #ia #fc #gg 11 7,e4 ,gort] #aiad74 ,tug5drei* 7#aiad7 #age #age #age #ia #ia #ia #ia #ia #ia #hd #hd #hd 11 ,mey]-,regg 7#aiae7 #age #aij #agj #afj #acj #aaj #ajj #abe #ade #ajj #ii #ii 11 ,b5dix 7#aiaf7 #baj #baj #baj #abf #abf #abf #hd #hd #hd #ef #ef #ef 11 ,het be/e bewijs van go$ g$ij5 is e5 regelmatig to5em5 van het li*aamsgewi*t1 ook al gaat het 9 d5 beg9ne langzaam4 ,to* mag m51 9 't algeme51 met e51 zij het dan ook regelmatig1 to5em5 9 gewi*t van #ajj gramm5 p] week1 g$ur5de de e]/e ma&51 niet heelemaal tevr$5 zijn4 ,om ongeve] te b]ek55 ( het gewi*t ov]e5komt met het normale gewi*t1 dat is het gewi*t dat m5 als normaal voor d5 zuigel+ op e5 bepaald5 tijd1 zeg 9 e5e bepaalde ma&1 aanneemt1 v]m5igvuldige m5 het ranggetal van de lev5sma& 9 het e]/e halfja> met #fjj1 9 het twe$e halfja> met #ejj en telle het gewi*t1 bij de geboorte wa>g5om51 da>bij op4 ,9 de #f;e lev5sma& zal dus e5 k9d1 dat bij de geboorte #cjjj gramm5 woog1 ongeve] moet5 weg5 #f #fjj #cjjj #ffjj gramm52 aan het e9de van het e]/e lev5sja> #ab #ejj #cjjj #ijjj gramm54 ,dit komt ov]e5 met het erv>+sfeit1 dat na het e]/e halfja> het gewi*t bij de geboorte gevond5 v]dubbeld is1 aan het e9de van het e]/e ja> driemaal zooveel b$raagt4 ,om het jui/e gewi*t te v]krijg51 moet m5 het k9d /e$s 9 dezelfde om/&igh$5 en op hetzelfde tijd/ip van d5 dag weg54 ,ook voor de hoeveelheid zog1 welke e5 zuigel+ gea*t wordt noodig te hebb5 voor groei en ontwikkel+1 heeft m5 getra*t cijf]s te gev51 welke dan de hoeveelheid aangev51 wa>bov5 hij niet gaan en wa>ond] hij1 9 het algeme51 niet blijv5 mag4 ,de hoeveelheid zog1 welke bij i$]5 maaltijd g5om5 wordt1 kan belangrijk v]s*ill54 ,zij hangt o4a4 af van de hoeveelheid zog door de bor/ gelev]d1 van d5 toe/& d] tepels1 van de kra*t wa>m$e het k9d zuigt en van zijne behoefte aan vo$sel4 ,9 de laat/e j>5 wordt van vele zijd5 bewe]d1 dat elke mo$]1 die dat wil1 ha> k9d kan zoog54 ,ongetwijfeld w>e het te w5s*51 dat deze bew]+ jui/ 0 en zek] is het1 dat veel me] mo$]s1 indi5 zij sle*ts wild51 al?ans g]uim5 tijd h>e k9d]5 het natuurlijke vo$sel z\d5 kunn5 gev51 do* de erv>+ le]t1 dat ook 9 dit opzi*t de natuur niet volmaakt is4 ,dat is jamm] g5oeg1 ma> m5 mag de feit5 niet wegdoezel5 t]wille van welke !orie ook4 ,i$] g5ee%e] zal kunn5 v]hal5 van mo$]s1 die met de groot/e op(f]+ tev]geefs tra*tt5 ha> k9d het natuurlijke vo$+smiddel te gev54 ,blijkt aan d5 e55 kant1 dat somtijds met te we9ig volh>d+ de bor/vo$+ beproefd wordt1 aan d5 &]5 kant is het buit5 kijf1 dat 9 vele gevall5 de pog+ te lang wordt voortgezet4 ,dit neemt ev5wel niet weg1 dat i$]e mo$] beg9n5 moet met die pog+ en ha> alle5 noodg$wong5 zal mog5 opgev54 ,ook als het k9d sle*ts e5ige wek5 ( ma&5 de mo$]melk1 zij het t5 deele1 kan v]krijg51 zal het da>van niet te misk5n5 voordeel5 g5iet54 ,9 het algeme5 kan m5 zegg51 dat de zuigel+ e5e bepaalde hoeveelheid vo$sel en dus bij bor/vo$+ e5e bepaalde hoeveelheid zog voor zijne ontwikkel+ noodig heeft4 ,hoe groot die hoeveelheid zijn moet1 hangt voornamelijk af van de ge/eldheid van het k9d1 en da>om zal m5 ook sle*ts ze] 9 het algeme5 cijf]s kunn5 aangev51 welke niet me] dan e5e betrekkelijke wa>de hebb54 ,de hoeveelheid p] maaltijd g5om5 heeft ge5 wa>de1 omdat die1 zooals re$s gezegd1 belangrijk v]s*ill5 kan4 ,da>om is het bet] de hoeveelheid te becijf]51 welke voor e5 tijdvak van #bd ur5 als gemiddelde kan ge/eld word54 ,die hoeveelheid heeft m5 b]ek5d1 door e5 groot aantal bor/k9d]5 telk5s voor en na d5 maaltijd te weg5 en de getall51 op die wijze 9 #bd ur5 v]kreg51 bij elk&] te tell54 ,bij die weg+5 is alw$] geblek51 dat er vrij belangrijke v]s*ill5 be/aan1 do* het groote aantal b]ek5+5 heeft geleid tot het v9d5 van e5ige gemiddeld51 wa>aan m5 t5 m9/e e5ig h\va/ heeft4 ,ik laat hi] e5 pa> opgav5 volg5 van hoeveelh$5 p] maaltijd en 9 #bd ur5 g$ronk5 door k9d]5 uit mijne praktijk1 wa>9 de v]s*ill5 duidelijk uitkom54 ,h4 ,l4 jong51 #bg ,augu/us #aiad gebor5 op het e9de van de #h;e zwang]s*apsma&4 #bg en #bh ,augu/us nam het k9d niets ( ze] we9ig4 ,p] maaltijd4 ,9 #bd ur54 #bi ,augu/us #ae1 #aj1 #ae1 #ae gr4 #ee gr4 #cj 11 #ae1 #ae1 #ae1 #aj1 #ae1 #cj1 #ce1 #bj 11 #aee 11 #ca 11 #ce1 #bj1 #bj1 #bj1 #bj1 #cj1 #ae 11 #afj 11 #a ,sept4 #be1 #dj1 #be1 #bj1 #cj1 #ej1 #fj 11 #bej 11 #b 11 #ej1 #de1 #cj1 #dj1 #dj1 #fe1 #gj 11 #cdj 11 #c 11 #fj1 #ej1 #ej1 #ej1 #ej1 #fj1 #fj 11 #chj 11 #d 11 #gj1 #fj1 #ce1 #gj1 #ej1 #hj1 #fj 11 #dbe 11 #e 11 #ge1 #gj1 #fj1 #cj1 #fj1 #ej 11 #cde 11 #f 11 #fj1 #hj1 #fj1 #hj1 #hj1 #ge 11 #dce 11 #g 11 #gj1 #gj1 #gj1 #fe1 #ij1 #gj 11 #dce 11 #h 11 #hj1 #hj1 #ij1 #gj1 #gj1 #fe 11 #dee 11 #i 11 #fj1 #hj1 #fe1 #dj1 #ajj1 #gj 11 #dae 11 #aj 11 #gj1 #gj1 #ij1 #fj1 #ij1 #hj 11 #dfj 11 #aa 11 #hj1 #hj1 #ij1 #gj1 #gj1 #gj 11 #dfj 11 #ab 11 #dj1 #dj1 #fj1 #dj1 #dj 11 #bbj maag- #ac 11 #fj1 #fj1 #dj1 #ej1 #de 11 #bee /oornis #ad 11 #dj1 #ej1 #fj1 #cj1 #fj 11 #bdj bij de #ae 11 #fj1 #fj1 #ej1 #fj1 #fj 11 #bij mo$]4 #af 11 #cj1 #ce1 #ij1 #fj1 #fj1 #ej 11 #cbe 11 #ag 11 #ij1 #fj1 #fe1 #hj1 #ij 11 #che 11 #ah 11 #ij1 #hj1 #gj1 #gj1 #he1 #ij 11 #dhe 11 #ai 11 #ajj1 #hj1 #ge1 #gj1 #ge1 #ij 11 #dij 11 #bj 11 #he1 #aaj1 #ee1 #ij1 #he1 #ie 11 #ebj 11 #ba 11 #ij1 #hj1 #ge1 #ajj1 #ie1 #ie 11 #ece 11 #bb 11 #ajj1 #aje1 #aaj1 #ej1 #ie1 #gj 11 #ecj 11 #bc 11 #abj1 #he1 #he1 #gj1 #ge 11 #dce 11 #bd 11 #abe1 #aje1 #gj1 #ej1 #fe1 #fj 11 #dge 11 #be 11 #gj1 #ajj1 #gj1 #ee1 #ee1 #fj 11 #daj 11 #bf 11 #gj1 #ij1 #ij1 #gj1 #hj1 #fe1 #ge 11 #edj 11 #bg 11 #fe1 #ij1 #fe1 #fe1 #gj1 #ij 11 #dee 11 #bh 11 #hj1 #gj1 #ge1 #gj1 #ge1 #gj1 #ge 11 #eae 11 #bi 11 #ie1 #hj1 #hj1 #fe1 #ge1 #he 11 #dhj 11 #cj 11 #aaj1 #hj1 #ij1 #hj1 #ie1 #hj 11 #ece 11 ,meisje1 ,h4 ,g41 #ac ,ma>t #aiae gebor5 op het e9de van de #h;e zwang]s*apsma&4 ,het k9d begon e]/ op #ah ,ma>t te zuig54 ,voor di5 tijd kreeg het zog1 uit de bor/ gekolfd1 met e5 lepeltje4 ,p] maaltijd4 ,9 #bd ur54 #ah ,ma>t #be1 #be1 #bj1 #ce1 #dj gr4 #ade gr4 #ai 11 #be1 #ce1 #dj1 #ae1 #de1 #aj1 #bj 11 #aij 11 #bj 11 #cj1 #ce1 #be1 #be1 #dj1 #dj1 #dj 11 #bce 11 #ba 11 #ej1 #cj1 #ej1 #dj1 #ej1 #ee 11 #bge 11 #bb 11 #fj1 #ej1 #dj1 #ce1 #dj1 #ee 11 #bhj 11 #bc 11 #fj1 #de1 #ee1 #ee1 #ee1 #ej 11 #cbj 11 #bd 11 #ee1 #dj1 #fe1 #ee1 #dj 11 #bee 11 #be 11 #fj1 #fe1 #fj1 #ee1 #ee 11 #bie 11 #bf 11 #dj1 #cj1 #ce1 #ee1 #cj1 #ge 11 #bfe 11 #bg 11 #fj1 #de1 #fj1 #ee1 #bj1 #ej 11 #bij 11 #bh 11 #fe1 #fj1 #gj1 #ej1 #fj 11 #cje 11 #bi 11 #he1 #fe1 #gj1 #fj1 #fe1 #ge 11 #dbj 11 #cj 11 #ee1 #fe1 #gj1 #gj1 #gj 11 #ccj 11 #ca 11 #hj1 #ej1 #fj1 #ie1 #ge 11 #cfj 11 #a ,april #gj1 #fj1 #gj1 #ej1 #gj1 #he 11 #dje 11 ,meisje1 ,s4 ,e4 ,k41 gebor5 #af ,augu/us #aiae4 ,p] maaltijd4 ,9 #bd ur54 #ah ,augu/us #be1 #be1 #be gr4 #ge gr4 #ai 11 #fj1 #fj1 #ej1 #de 11 #bae 11 #bj 11 #ee1 #fj1 #ej1 #ie1 #hj1 #ajj 11 #ddj 11 #ba 11 #fj1 #abj1 #gj1 #ie1 #ij 11 #dce 11 #bb 11 #aje1 #ij1 #aje1 #ajj1 #aaj 11 #eaj 11 #bc 11 #aje1 #aaj1 #ge1 #abj 11 #djj 11 #bd 11 #acj1 #ajj1 #ajj1 #aaj1 #abj 11 #efj 11 #be 11 #abj1 #adj1 #ij1 #ajj1 #ij 11 #edj 11 #bf 11 #abj1 #abj1 #abj1 #hj1 #ij 11 #ecj 11 #bg 11 #abj1 #aaj1 #aaj1 #aaj1 #aaj 11 #efj 11 #bh 11 #aae1 #abe1 #acj1 #ie1 #ij 11 #eee 11 #bi 11 #abj1 #acj1 #aje1 #ie1 #ij 11 #edj 11 #cj 11 #abj1 #abj1 #afj1 #aaj 11 #eaj 11 #ca 11 #aae1 #agj1 #aej1 #he 11 #ebj 11 #a ,sept4 #abj1 #abj1 #aje1 #acj 11 #dge 11 #b 11 #aej1 #ajj1 #aaj1 #acj1 #aaj 11 #fjj 11 #c 11 #acj1 #aae1 #abj1 #ade1 #cj 11 #edj 11 #d 11 #ace1 #aaj1 #ij1 #abj1 #abe1 #gj 11 #fej 11 #e 11 #adj1 #acj1 #aaj1 #abj 11 #ejj 11 #f 11 #abe1 #abj1 #abj1 #he1 #aae 11 #efe 11 #g 11 #abe1 #abe1 #abe1 #adj1 #ej 11 #efe 11 #h 11 #acj1 #ajj1 #aej1 #abj 11 #ejj 11 #i 11 #afj1 #aee1 #ajj1 #ij1 #dj 11 #ede 11 #aj 11 #aje1 #gj1 #aaj1 #gj1 #he 11 #ddj 11 #aa 11 #aej1 #ace1 #aej 11 #dce 11 #ab 11 #adj1 #abe1 #acj1 #aaj 11 #eje 11 #ac 11 #abe1 #aae1 #aje1 #adj 11 #dhe 11 #ad 11 #ade1 #aae1 #ade1 8 11 #dje8 11 #ae 11 #adj1 #aae1 #acj1 #afe 11 #eej 11 #af 11 #aej1 #aaj1 #ade1 #aej 11 #eee 11 #ag 11 #abj1 #ahj1 #aaj1 #afe 11 #ege 11 #ah 11 #acj1 #acj1 #aej1 #acj 11 #edj 11 #ai 11 #abj1 #ace1 #acj1 #adj 11 #ebe 11 #bj 11 #adj1 #adj1 #afj1 #agj 11 #faj 11 #ba 11 #aaj1 #acj1 #acj1 #abj1 #abj 11 #fjj 11 #bb 11 #abj1 #aaj1 #gj1 #adj 11 #ddj 11 #bc 11 #aje1 #ahe1 #adj1 #hj1 #acj 11 #fdj 11 #bd 11 #abe1 #acj1 #aaj1 #afj 11 #ebe 11 #be 11 #adj1 #agj1 #acj1 #ij1 #abj 11 #fej 11 #bf 11 #afj1 #afe1 #abe1 #adj 11 #eij 11 #bg 11 #ade1 #acj1 #adj1 #gj 11 #dhe 11 #bh 11 #afj1 #ij1 #ajj1 #agj1 #acj 11 #fej 11 #bi 11 #adj1 #ajj1 #afe1 #abe1 #acj 11 #ffj 11 #cj 11 #acj1 #agj1 #ajj1 #aej 11 #eej 11 ,meisje1 ,m4 ,a41 gebor5 #g ,octob] #aiad1 ,p] maaltijd4 ,9 #bd ur54 #i ,oct4 #bj1 #cj gr4 #ej gr4 #aj 11 #cj1 #fj1 #ej1 #ee1 #fj 11 #bee 11 #aa 11 #fj1 #ej1 #ej1 #ee1 #gj1 #fj 11 #cde 11 #ab 11 #hj1 #fj1 #ajj1 #ie 11 #cce 11 #ac 11 #ajj1 #aaj1 #gj1 #hj1 #ie 11 #dee 11 #ad 11 #ij1 #ij1 #dj1 #ij1 #fj1 #hj 11 #dej 11 #ae 11 #ajj1 #hj1 #hj1 #ij1 #hj 11 #dcj 11 #af 11 #aae1 #ij1 #gj1 #ajj1 #abj 11 #die 11 #ag 11 #aaj1 #abj1 #aje1 #ajj 11 #dce 11 #ah 11 #aaj1 #abj1 #ij1 #ij1 #hj1 #aje 11 #eie 11 #ai 11 #afj1 #ij1 #abj1 #gj1 #hj 11 #ebj 11 #bj 11 #fj1 #abj1 #abj1 #ajj1 #acj1 #aaj 11 #fdj 11 #ba 11 #aaj1 #acj1 #ajj1 #ge1 #aaj1 #hj 11 #fje 11 #bb 11 #aej1 #adj1 #aaj1 #acj1 #ajj 11 #fcj 11 #bc 11 #aaj1 #abj1 #abj1 #ahj1 #hj 11 #faj 11 #bd 11 #acj1 #abj1 #aej1 #acj1 #ajj 11 #fcj 11 #be 11 #adj1 #abj1 #aae1 #hj1 #ajj1 #ajj 11 #fee 11 #bf 11 #adj1 #acj1 #ij1 #adj1 #acj1 #aaj 11 #gdj 11 ,het noem5 van cijf]s komt mij dan ook niet gew5s*t voor1 omdat de mo$] da>aan alli*t te veel wa>de he*t1 ma> met e5 enkel woord kan wel word5 aangegev51 op welke e5v\dige wijze m5 ongeve] kan nagaan1 hoe groot de hoeveelheid gemiddeld zijn moet4 ,neemt m5 voor de hoeveelheid aan het e9de van de #h/e week als grondgetal #hjj gramm5 aan1 dan trekke m5 van dit getal voor i$]e voorafga&e week #ej gramm5 af en telle voor i$]e volg5de ma& #ej gramm5 da>bij op1 b4v4 9 de #d;e week #fjj gr4 11 11 #e;e 11 #fej 11 11 11 #f;e 11 #gjj 11 11 11 #g;e 11 #gej 11 11 11 #h;e 11 #hjj 11 11 11 #ab;e 11 #hej 11 11 11 #af;e 11 #ijj 11 11 11 #bj;e 11 #iej 11 11 11 #bd;e 11 #ajjj 11 ,volg5s e5e &]e b]ek5+ v]krijgt m5 het gemiddelde1 door 9 het e]/e kw>taal het li*aamsgewi*t van d5 zuigel+1 9 kilogramm51 te v]m5igvuldig5 met #aej1 9 het twe$e kw>taal met #adj1 9 het d]de kw>taal met #abe4 ,volg5s e5e d]de b]ek5+ dr9kt e5 gezonde pasgebor5e op d5 #c;en dag gemiddeld #ajj gramm51 d5 #f;en dag #cjj-cej gr41 d5 #aj;d5 dag #djj-dej gr4 en lat] ongeve] van zijn li*aamsgewi*t4 ,m5 b$5ke hi]bij /e$s1 welke beteek5is aan e5 het gemiddelde0 aangev5d cijf] te he*t5 is4 ,ge5 enkel k9d zal zi* da>aan h\d51 ma> het cijf] geeft1 9 het algeme51 de hoeveelheid aan wa>m$e m5 tevr$5 zijn kan4 ,wij kom5 nu vanzelf tot de vraag ( e5 zuigel+1 bij de vo$+ aan de bor/1 te veel ( te we9ig vo$sel krijg5 kan4 ,beide gevall5 zijn mogelijk1 hoewel m5 to* wel zegg5 kan1 dat1 ond] normale om/&igh$51 dus wanne] er ge5 wanv]h\d+ be/aat tuss*5 de bor/ en de kra*t wa>m$e het k9d zuigt1 van e5 te veel1 van ov]vo$+1 niet li*t sprake zijn zal4 ,de erv>+ heeft mij gele]d1 dat1 indi5 m51 zooals ik hi]bov5 aangaf1 9 d5 beg9ne het k9d vrijlaat 9 het kiez5 van zijn maaltijd1 voor ov]vo$+ ge5 vrees behoeft te be/aan4 ,dat e5 k9d1 als het na e5 behoorlijk5 tijd van slap5 zijn maaltijd g5om5 heeft1 wel e5s wat t]uggeeft van het g5om5e1 is nog ge5 bewijs1 dat het te veel g$ronk5 heeft4 ,er zijn k9d]5 die m5 lu*tslikk]s0 noemt1 en dat lu*tslikk5 kan vooral voorkom5 bij k9d]51 die gulzig dr9k54 ,als zij dan hunn5 maaltijd g5ot5 hebb51 komt de lu*tbel1 die zi* 9 de maag gevormd heeft1 wel e5s voor d5 dag1 wa>bij dan tev5s e5e hoeveelheid zog te voors*ijn komt4 ,die lu*tbel kan de oorzaak zijn1 dat e5 k9d1 na g5ot5 maaltijd1 hoewel voldo5de gevo$1 onru/ig is en niet inslaapt4 ,da>om is het aan te rad5 zulke k9d]5 g$ur5de het vo$51 ( da>na1 e5 oog5blikje re*top te h\d51 opdat de lu*tbel ontwijk5 kan4 ,intuss*5 mag ik niet v]zwijg51 dat door v]s*ill5de s*rijv]s e5 ziektebeeld van ov]vo$+ aan de bor/ geteek5d wordt1 al zegg5 ook vel51 dat1 al?ans praktis*1 e5e ov]vo$+ van het bor/k9d niet voorkomt4 ,v]mo$elijk is dan1 volg5s sommig51 de ov]vo$+ m9d] te wijt5 aan het te veel gebruik5 g$ur5de de maaltijd51 dan wel aan het te vaak aanlegg5 van het k9d4 ,dit zal 9 gewone om/&igh$5 niet veelvuldig voorkom51 ma> het kan gebeur5 als de mo$]1 telk5s wanne] het k9d mo*t huil5 ( onru/ig is en da>bij voortdur5d de v+]s 9 d5 mond /eekt en da>op zuigt1 zi* v]beeldt dat het hong] heeft1 zond] na te gaan ( er miss*i5 e5 &]e r$5 voor die onru/ be/aan kan4 ,oorzak5 van onru/ to* zijn er vele 9 het lev5 van d5 zuigel+1 als3 het ligg5 9 e5 natte lui]1 ongemakkelijke h\d+1 welke hijzelf niet v]&]5 kan1 te nauw sluit5de kle$+1 te w>m g$ekt zijn ( te k\d ligg51 insect5bet51 blaasjes 9 d5 mond1 v]/opte neus1 gesmet zijn aan de bill5 ( 9 plooi5 van de huid1 e5 s*eurtje 9 de a>sop5+ enz4 ,behalve 9 het te vaak aanlegg5 kan1 na> m5 zegt1 de oorzaak van ov]vo$+ ook geleg5 zijn 9 e5e te ov]vlo$ige afs*eid+ van zog1 vooral lekk5de bor/01 wa>bij voortdur5d zog uit de bor/ druppelt4 ,dit komt1 al?ans 9 belangrijk5 graad1 niet zoo heel dikwijls voor4 ,om het nat word5 d] kle$]5 teg5 te gaan1 kan m5 de bor/5 b$ekk5 met e5e ( &]e /(1 welke gemakkelijk vo*t opslorpt1 b4v4 za*te doek51 de bor/5 b$ekk5 met e5 zogglas1 wa>9 e5e op5+ door welke de tepel he5 /eekt1 zoodat het zog wordt opgevang51 en de bor/5 opb9d54 ,teg5 de lekk5de bor/0 is ge5 afdo5d middel bek5d4 ,9 d5 beg9ne1 aldus het ges*et/e ziektebeeld1 spuwt het k9d 9 d5 regel na d5 maaltijd e5e kle9e ( groot]e hoeveelheid zog 7let op de lu*tslikk]s71 hetge51 als het niet te lang duurt1 niet h9d]t1 omdat jui/ da>door het k9d zi* van het te veel g5om5e ontdoet4 ,da>bij komt dan1 dat het k9d niet zoo kalm slaapt1 spo$ig wakk] wordt1 aan de bor/ gelegd wel zuigt en somtijds da>na ru/ig wordt1 do* niet voor lang5 tijd4 ,dat onru/ig zijn gaat dan vaak ov] 9 s*reeuw- ( gilbui51 soms ond] het zuig51 t]wijl de buik opgezet is en het k9d hoorba> w9d5 loo/1 om da>na voor enkele oog5blikk5 ru/ig] te zijn4 ,indi5 er dadelijk na d5 maaltijd ge/remde melk (1 na e5ig5 tijd1 e5e wat]held]e1 zuur riek5de1 witte /ukjes en slijm bevatt5de1 vloei/( te voors*ijn komt1 moet m5 e5e /oornis 9 de spijsv]t]+ v]mo$54 ,de ontla/+ komt1 soms vak]1 dun en s*uim5d1 met g]uis* voor d5 dag2 de omgev+ van de a>sop5+ en de bill5 word5 rood1 de reuk is /]k zuur4 ,er kan e*t] ook v]/opp+ be/aan1 wa>bij de ontla/+ nog normaal gekleurd is en de gewone va/heid heeft1 do* na e5ig5 tijd e5e gro5e kleur ( gele kleur met gro55 r& v]toont1 wa>9 kle9e witte /ukjes en slijmdrad5 te zi5 zijn4 ,de eetlu/ wordt m9d]1 het gezi*t bleek]1 de huid slapp]2 het li*aamsgewi*t blijft1 na aanvankelijk soms /]k te zijn toeg5om51 op dezelfde hoogte /aan1 v]m9d]t ( s*ommelt--bij dagelijks weg5 na te gaan--9 dez5 z91 dat plotsel+ to5em5 9 gewi*t afwisselt met plotsel+ dal54 ,e5 k9d kan ook te we9ig vo$sel krijg54 ,de v]s*ijnsel5 hi]van1 welke 9 het ziektebeeld bes*rev5 zijn1 v]toon5 zoovele punt5 van ov]e5kom/ met die van ov]vo$+1 dat het vooral voor e5 niet-g5eeskundige de groot/e moeite oplev]t1 om uit te mak5 wa>m$e m5 te mak5 heeft4 ,sommige k9d]5 lijd5 aan slapeloo%eid1 zijn onru/ig1 s*reeuw5 spo$ig na d5 maaltijd1 dr9k5 telk5s als m5 h5 aan de bor/ legt2 de mee/e do5 jui/ het teg5ov]ge/elde1 zijn bijzond] ru/ig1 zelfs slap]ig4 ,de ontla/+ kan we9ig /( bevatt51 bru9 tot gro5 van kleur1 slijmig en taai zijn en om de twee ( drie dag5 kom51 do* mee/al is zij dun1 9 d5 beg9ne nog li*tgeel1 vaak sle*ts als e5e gro5e vlek 9 de lui]1 ( nog geel met gro5e vlekk51 al ( niet met slijm gem5gd4 ,indi5 deze ontla/+ w]kelijk als e5 v]s*ijnsel van ond]vo$+ optre$t1 wordt zij na to$i5+ van me] vo$sel onmiddellijk ( al heel spo$ig bet]4 ,de ur9e-looz+ is v]m9d]d1 zoodat de lui]s niet fl9k nat zijn4 ,ook hi]bij word5 de bill5 en de omgev+ van de a>sop5+ rood en smett51 tr$5 pui/jes op1 wordt de huid bleek] en1 bij v]mag]+1 te ruim4 ,dit laat/e wij/ er re$s op1 dat ook met betrekk+ tot het li*aamsgewi*t iets valt op te m]k5 en wel1 dat het to5em5 onvoldo5de blijkt ( dat het tot /il/& komt en1 bij belangrijke ond]vo$+1 ov]gaat 9 het teg5ov]ge/elde1 dus afneemt4 ,vaak kan m51 vr het weg51 opm]k51 dat het k9d re$s 9 d5 aanvang van het zuig5 vele zuigbeweg+5 maakt voor het slikt4 ,hoe onvoll$ig ook1 bespeurt m5 uit deze s*ild]+1 dat niet gemakkelijk uit de v]s*ijnsel5 is op te mak5 wa>m$e m5 te do5 heeft4 ,het voornaam/e punt1 wa>op m5 te lett5 heeft1 is wel het li*aamsgewi*t en het bepal5 van de hoeveelheid van het 9 #bd ur5 door d5 zuigel+ g5om5 vo$sel1 wa>bij v]gelijk+ met de bov5 als gemiddeld aangegev5 b5oodigde hoeveelheid zog ha> nut heeft4 ,de mo$] zij1 +eval er v]mo$5 van ond]vo$+ be/aat1 voorzi*tig met het v]me]d]5 van de hoeveelheid vo$sel1 hetge5 ges*i$5 kan door het v]me]d]5 van het aantal maaltijd51 als dat te kle9 mo*t blijk51 ( door het gev5 van bijvo$+ naa/ de bor/4 7,zie3 ,gem5gde vo$+74 ,dat e5 zuigel+ te we9ig vo$sel krijgt kan v]s*ill5de oorzak5 hebb51 welke bij de mo$] en bij het k9d te zoek5 zijn4 ,bij de mo$] kan het voorkom51 dat het k9d1 door sle*te ontwikkel+ van de tepels1 vooral platte1 +etrokk5 ( holle tepels1 de bor/ niet go$ vatt5 kan4 ,9 de mee/e gevall5 zal het1 zij het met me]d]e volh>d+1 zoonoodig met gebruik mak5 van e5 tepelho$je1 to* gelukk54 ,dit hulpmiddel moet ook beproefd word5 bij s*eurtjes1 spleetjes ( afs*ilv]+5 van de huid van d5 tepel1 indi5 het onmiddellijk zuig5 da>aan te pijnlijk is4 ,het komt wel voor1 dat het k9d uit die wondjes blo$ zuigt en met de melk inslikt4 ,is dat vrij veel1 dan kan het dit blo$ uitbrak51 wa>ov] de mo$] zi* niet ong]u/ behoeft te mak54 ,indi5 het niet uitgebraakt wordt1 maakt het de ontla/+ donk]4 ,vele middel5 word5 aangegev5 om die wondjes1 die e5 enkele maal e5e belangrijke uitbreid+ kunn5 v]krijg51 te g5ez54 ,gelukt dit niet1 dan kan het1 wa> ook het zoog5 met e5 tepelho$je nog te pijnlijk is1 noodig blijk5 het k9d e5ige dag5 van de bor/ te nem51 g$ur5de welk5 tijd dan me]mal5 daags het zog met e5 zogpomp ( door melk5 uit de bor/ moet g5om5 en aan het k9d gegev5 word54 ,de g5ez+ kan zelfs ti5 tot ve]ti5 dag5 v]eis*51 do* gewoonlijk kan m5 het k9d re$s vroeg]1 als de tepel m9d] gevoelig geword5 is1 w$] aanlegg54 ,9 hoog/ enkele gevall5 moet somtijds het zoog5 opgegev5 word54 ,dit laat/e kan ook het geval zijn bij de ze] zeldzaam voorkom5de ov]gevoeligheid van d5 tepel1 e5 toe/&1 wa>bij aan de tepels ge5 enkele afwijk+ is wa> te nem5 en to* het zoog5 voor de mo$] e5 w>e m>tel+ is1 door de pijnlijkheid1 met uit/ral+ na> de zijkant5 van de bor/ en na> d5 rug4 ,ook hi]bij beproeve zij e]/ het tepelho$je1 wa>bij de maaltijd gewoonlijk lang] duurt1 voordat zij het zoog5 opgeeft4 ,v]d] komt het voor1 dat de bor/ niet gemakkelijk melk geeft4 ,e5 fl9k ontwikkeld k9d vooral zal op d5 duur die moeilijkheid wel ov]w9n54 ,m5 kan tra*t5 de bor/ willig] te mak51 door ha> te melk54 ,e5e al te volle bor/ wordt door het uitspuit5 van de e]/e melk-porties gemakkelijk] te vatt54 ,dat de bor/ ind]daad te we9ig zog afs*eidt1 komt veel m9d] voor dan nog ma> al te vaak g$a*t wordt4 ,da>om moet de mo$] de pog+ tot bor/vo$+ niet te spo$ig opgev51 en1 voor zij tot het gev5 van bijvo$+ ov]gaat1 tra*t5 door het prikkel5 van de bor/1 door melk51 hetge5 zijzelve gemakkelijk le]5 kan1 ( door uitpomp51 deze tot me]d]e afs*eid+ te br5g54 ,ook voorzi*tige massage kan hi]bij help54 ,het kan ev5wel niet ontk5d word51 dat somtijds1 en m]kwa>dig]wijze komt dat na de e]/e bevall+ nog al e5s voor1 de zogafs*eid+ al spo$ig onvoldo5de is4 ,het to$i55 van e5 ( &] middel aan de mo$]1 het moge lactagol1 somatose1 malztropon ( &]s heet51 heeft ge5 nut4 ,wa> zulk e5 middel wel e5s s*ijnt te help51 is dat te wijt5 aan sugge/iev5 invlo$1 welke de mo$] tot me] volh>d+ bra*t4 ,tot nog toe is er ge5 enkel vo$+s- ( g5eesmiddel gevond51 dat ind]daad de bor/ tot me]d]e zogafs*eid+ aanzet4 ,van belang is veel ru/ en go$e vo$+ van de mo$]1 welke vol/rekt niet alle5 ( 9 ho(dzaak uit de zoo hoogg]oemde pap moet be/aan4 ,van te vor51 namelijk g$ur5de de zwang]s*ap1 is nimm] te besliss5 ( de aan/a&e mo$] al dan niet ha> k9d zal kunn5 zoog54 ,mee/al zal m5 niet voor het e9de van de twe$e week kunn5 bepal51 ( de afs*eid+ van zog b5$5 de als normaal aan te nem5 hoeveelheid blijft1 wa>voor m5 e5 m9imum van #aej gramm5 p] etmaal 9 de e]/e week ( het dubbele 9 de twe$e week /ell5 kan4 ,indi5 ev5wel v]s*ijnsel5 van ond]vo$+ optr$51 het k9d niet voldo5de 9 gewi*t to5eemt en de pog+5 om de hoeveelheid zog te v]me]d]51 b4v4 ook nog door het k9d wat vak] en aan beide bor/5 aan te legg51 mislukk51 zal m5 tot bijvo$+ moet5 ov]gaan4 ,mo*t het gebeur5 dat1 door welke oorzaak dan ook1 e5 d] bor/5 niet g5oeg ( 9 het geheel ge5 zog lev]t1 dan neemt dikwijls de w]kzaamheid van de &]e bor/ zoodanig toe1 dat zij alle5 de noodige hoeveelheid voortbr5gt4 ,bij het k9d kan de oorzaak geleg5 zijn 9 misvorm+ van d5 mond en van het v]hemelte1 zooals wolfsmond1 hazelip1 gesplet5 v]hemelte4 ,gewoonlijk zal alle5 de wolfsmond ( dubbele hazelip en e5e wijde spleet 9 het v]hemelte het zuig5 belett51 t]wijl het k9d bij e5zijdige hazelip het zuig5 wel le]t4 ,ook pijnlijkheid 9 d5 mond1 b4v4 door spruw1 kan het k9d 9 het zuig5 belemm]51 alsm$e v]k\dheid1 wa>door het ademhal5 door d5 neus bemoeilijkt ( vrijwel onmogelijk is4 ,t5 slotte zijn er somtijds k9d]51 zelfs van normaal gewi*t1 die te slap zijn om met voldo5de kra*t te zuig54 ,dat de tongriem het zuig5 belet1 en da>om moet +eknipt word51 is zoo zeld5 het geval1 dat m5 practis* wel zegg5 kan1 dat dit niet voorkomt4 ,zoolang het k9d f niet zuig5 kan f ond] de g5oemde om/&igh$5 te we9ig vo$sel krijgt1 geve m5 het uitgemelkt ( uitgepompt zog1 met e5 lepeltje ( uit e5 fles*je4 ,uit het voorafga&e blijkt1 dat m51 voordat m5 aanneemt dat het k9d ond]vo$ wordt1 nauwkeurig rek5+ heeft te h\d5 met v]s*ill5de mogelijkh$54 ,wij kom5 nu nog ev5 t]ug op d5 invlo$ welke1 na> m5 zegt1 op de vorm+ van het zog1 met betrekk+ tot hoeveelheid en ho$anigheid1 wordt uitgeoef5d door v]s*ill5de gebeurt5iss5 ( door ziekt5 van de mo$]4 ,het v]s*ijn5 van de m5/ruatie g$ur5de het zoog5 is ge5 r$5 om het k9d van de bor/ te nem54 ,somtijds wordt g$ur5de de m5/ruatie wat m9d] zog afges*eid5 ( is dit het geval e5 ( twee dag5 van te vor51 t]wijl het zog w$] to5eemt kort voor het e9de da>van1 do* /e$s duurt het sle*ts kort5 tijd4 ,mee/al heeft dit ge5 invlo$ op het k9d2 somtijds is het wat la/ig en v]toont li*te /oornis 9 de spijsv]t]+1 t]wijl het gewi*t 9 die dag5 niet to5eemt4 ,bij vr\w5 9 het e]/e kraamb$ is het w$] intr$5 van de m5/ruatie 9 de d]de week e5 niet zeld5 wa> te nem5 v]s*ijnsel4 ,volg5s ,b5dix tre$t zij bij de helft d] vr\w5 na #c-h wek5 op2 volg5s ,remy hebb5 #dc d] zoog5de vr\w5 de m5/ruatie1 wa>ond] #bf de m5/ruatie onregelmatig4 ,er s*ijnt e5 vi]wekelijks en e5 zeswekelijks type voor te kom51 zo[el bij zoog5de als bij niet zoog5de mo$]s4 ,de e]/e m5/ruatie kan v]wa*t word5 op d5 #db;en ( #bh;en1 #ba;en ( #ad;en1 #aj;en ( #aa;en dag1 soms re$s op d5 #g;en dag van het kraamb$ 7,s*atz74 ,wij v9d5 v]meld1 dat het e]/e loslat5 van e5 eitje uit d5 ei]/ok1 na> de m5/ruatie te oordeel51 ongeve] 9 e5 t]mijn van #c-g wek5 plaats v9dt4 ,bij uitzond]+ gebeurt dat vroeg]1 zoodat bevru*t+ re$s w$] 9 de e]/e drie wek5 kan optr$51 en1 bov5v]melde m$$eel+ van ,s*atz 9 aanm]k+ nem5de1 z\ dat re$s op d5 zev5d5 dag van het kraamb$ kunn5 gebeur54 ,vrij algeme5 v]breid is e*t] de me5+1 dat e5e zoog5de vr\w niet zwang] word5 kan4 ,hoe onjui/ die me5+ is1 blijkt1 behalve uit het bov5/a&e1 nog uit de beteek5is van de woord5 bl9d zwang] word50 ( bl9d opgezet word501 wa>m$e wordt te k5n5 gegev51 dat de vr\w g$ur5de het zoog5 zwang] w]d4 ,dat bl9d0 heeft dan betrekk+ op het feit1 dat zulk e5e vr\w g$ur5de het zoog5 de m5/ruatie niet zag intr$54 ,m5ige vr\w die het zoog51 met de b$oel+ om e5e nieuwe zwang]s*ap te voorkom51 veel te lang voortzette1 heeft dan ook ond]vond5 hoe onjui/ die me5+ is4 ,bevru*t+ blijft aanvankelijk zond] invlo$ op het zoog51 do* met voorts*rijd5de zwang]s*ap wordt de zogafs*eid+ m9d] en h\dt all5gs op4 ,vele mo$]s hebb51 zond] e5ige s*ade voor het zoog5de k9d1 voor ha>zelve ( voor de vru*t die zij h]b]gt1 tot 9 de twe$e helft d] zwang]s*ap kunn5 zoog54 ,9 i$] afzond]lijk geval heeft m5 dus e5e besliss+ te nem5 9 v]b& met d5 toe/& d] mo$]4 ,9 het algeme5 neemt all5gs de hoeveelheid zog af1 zoodat het tijdp]k om het k9d te sp55 vanzelf +eleid wordt4 ,dat gemo$sbeweg+5 van invlo$ zijn is 9 het algeme5 niet te loo*551 al is het zek]1 dat de s*adelijke inw]k+ dikwijls a*t]wege blijft en de vrees1 welke m5 er algeme5 voor koe/]t1 ze] /]k ov]drev5 is4 ,opw9d+1 s*rik1 ang/1 zorg en v]driet1 sm>telijk /]k op d5 gee/ inw]k5de gebeurt5iss5 kunn5 wel degelijk1 wanne] zij hevig zijn1 zij het dan ook tijdelijk1 /oornis br5g5 9 de zogafs*eid+1 hetzij dat de hoeveelheid zog v]m9d]t1 hetzij dat bij ov]vulde bor/1 ondanks kra*tig zuig5 van het k9d1 niets ( sle*ts ze] we9ig te voors*ijn komt4 ,het k9d krijgt dan natuurlijk niet g5oeg1 zal la/ig zijn en miss*i5 zelfs e5e leelijke lui] afdo51 ma> de da>aan v]bond5 me5+1 dat het k9d het0 van de mo$] afgezog50 heeft1 is onjui/4 ,op d5 duur zal de bor/vo$+ er niet ond] lijd54 ,het oordeel ( ziekte van de mo$]1 hetzij *ronis* ( acuut1 tot het besluit zal leid5 om niet te zoog51 behoort geheel en al tot het t]re9 van d5 g5ee%e]4 ,het ligt voor de h&1 dat wij nu gaan besprek5 hoelang de mo$] het k9d uitsluit5d aan de bor/ zal tra*t5 groot te br5g51 met &]e woord51 wanne] het gespe5d moet word54 ,dit zal ons dan vanzelf leid5 tot de besprek+ van &]e dan natuurlijke vo$+4 ,e5 voor alle gevall5 pass5d antwoord op die vraag is niet te gev54 ,9 het algeme5 kan m5 wel e5 tijdp]k van zogvorm+ aannem51 do* 9 het bijzond] hangt veel af van om/&igh$5 en van de individualiteit d] mo$]1 zelfs na ope5volg5de b>+54 ,m5 kan zegg51 dat de afs*eid+ van zog 9 de e]/e zes tot a*t wek5 na de b>+ to5eemt1 om dan v]s*ill5d lang5 tijd1 ongeve] g$ur5de zes tot a*t ma&51 /& te h\d5 en da>na af te nem54 ,van nature z\ het v]s*ijn5 van de e]/e t&5 erop wijz51 dat de zuigel+ niet me] uitsluit5d vloeiba> vo$sel behoeft te ontvang51 do* het komt ma> al te vaak voor1 dat ook mo$]s1 van de groote wa>de d] bor/vo$+ ov]tuigd1 da>m$e voortga&e1 re$s voor di5 tijd de hoeveelheid melk zi5 v]m9d]51 het k9d we9ig 9 gewi*t zi5 to5em5 en dus wel g5oodzaakt zijn da>bij &] vo$sel toe te di554 ,te lang voortgezette vo$+ aan de bor/ blijft niet zond] nadeelig5 invlo$ op het k9d1 omdat niet alle5 de hoeveelheid onvoldo5de wordt1 ma> ook de sam5/ell+ van het zog v]&]t1 9 di5 z91 dat het onvoldo5de vo$+s/(f5 bevat4 ,de v]s*ijnsel51 welke het k9d gaat v]toon51 zijn sam5 te vatt5 ond] het algeme5e beeld van bleekheid en slapte4 ,het k9d beg9t om zoo te zegg5 te v]welk51 t]wijl niet zoo zeld5 teek55 van beg9n5de ,engels*e ziekte zi* voordo54 ,vaak kan het noodig zijn om om/reeks de zev5de ma&1 somtijds re$s vroeg]1 tot bijvo$5 ov] te gaan4 ,dan is het de vraag1 welk vo$sel m5 gev5 en op welke wijze m5 d5 ov]gang van het natuurlijke vo$sel tot het &]e tot /& br5g5 zal4 ,afgezi5 van de gevall5 wa>9 m5 g5oodzaakt is dit plotsel+ te do51 moet die ov]gang geleidelijk ges*i$54 ,dat gebeurt dan door het toepass5 van wat m5 gem5gde vo$+ 7allaitem5t mixte7 noemt1 d4w4z4 dat m5 g$eeltelijk de bor/1 g$eeltelijk de fles* geeft4 ,dit kan op twee mani]5 gebeur51 namelijk door f na i$]5 maaltijd aan de bor/ e5 fles*je te gev51 f door e5maal ( me]mal5 daags e5 bor/maaltijd door e5 fles*maaltijd te v]vang54 ,mijns inzi5s is de e]/e mani] aan te bevel51 omdat m5 zoodo5de de bor/ aan d5 gang h\dt1 d5 ov]gang dus geleidelijk] kan do5 plaats v9d51 en omdat de mogelijkheid niet is uitgeslot51 dat de zuigel+1 bespeur5de dat het zuig5 aan de fles* gemakkelijk] gaat dan aan de bor/1 m9d] ( ge5 lu/ gevoelt aan de bor/ te dr9k54 ,intuss*5 is het niet altijd mogelijk om deze mani] te volg51 wa>bij dan spo$ig blijkt1 dat de bor/ /e$s m9d] zog afs*eidt1 zoodat het k9d b9n5 ze] kort5 tijd alle5 op de fles* is aangewez54 ,voor wij v]d] gaan is het noodzakelijk erop te wijz51 dat m5 zoo mogelijk moet v]mijd5 tot het sp55 ov] te gaan 9 het w>me ja>getijde4 ,k9d]5 die 9 het w>me ja>getijde gespe5d word51 ook al ges*i$t dit geleidelijk1 loop5 het groot/e geva> ern/ige /oorniss5 9 de spijsv]t]+ te v]krijg54 ,van belang is het1 om na te gaan welk vo$sel m5 gev5 moet1 9 welke hoeveelheid1 van welke sam5/ell+ en hoe dit moet b]eid word54 ,bov5aan /aat het v]vang5 van de mo$]melk door koemelk4 ,zond] 9 te gaan op het vraag/uk op welke wijze er1 met het oog op de gezondheid niet alle5 van d5 zuigel+ ma> van all5 die melk gebruik51 voor gezorgd behoort te word51 dat de koemelk zoo wordt afgelev]d1 dat zij ge5 s*adelijke be/&deel5 bevat en van go$e sam5/ell+ is1 moet erop gewez5 word51 dat de mo$]1 die ha> k9d dit vo$+smiddel zal to$i551 da>aan de groot/ mogelijke re9heid en zorg moet be/$54 ,e5 zuigel+ slikt desnoods alles wat m5 hem geeft1 indi5 het hem smaakt1 ma> reage]t uit]/ /]k op alle m9d]wa>dig vo$sel4 ,het is algeme5 gebruikelijk de koemelk zoodanig te wijzig51 dat zij tot vo$sel van d5 jeugdig5 zuigel+ kan di554 ,da>om wordt zij v]dund en word5 er /(f5 aan toegevoegd1 welke1 9 aansluit+ aan de erv>+1 nuttig zijn geblek5 voor het doel wa>voor zij moet5 di554 ,e5 algeme55 regel voor v]dunn+ en toevoeg+ is natuurlijk niet te gev51 omdat dit afhankelijk is van d5 leeftijd1 en van d5 toe/& wa>9 de zuigel+ v]ke]t4 ,da>om blijft elke vo$+ met teg5natuurlijk vo$sel e5e1 welke 9 i$] bijzond] geval ta/5d]wijze moet word5 toegepa/1 dat wil zegg51 dat m5 /e$s moet probe]54 ,dit betreft niet alle5 de sam5/ell+1 do* ook de wijze van to$i5+1 vooral met betrekk+ tot het aantal maaltijd51 de hoeveelheid en d5 graad van w>mte4 ,laat ons beg9n5 met het moeilijk/e geval1 namelijk dat de zuigel+ van d5 aanvang af teg5natuurlijk vo$sel gebruik5 moet4 ,dan is er sprake van3 het k9d moet aan de fles*4 ,go$1 ma> welk vo$sel zal m5 het k9d gev58 ,hoe moet het vo$sel b]eid word58 ,welke voorzorg5 heeft m5 te nem51 opdat het k9d groeie en ge5 nadeel ond]v9de8 ,het e5v\dig/e is1 het k9d koemelk te gev51 met wat] v]dund en suik] da>aan toegevoegd4 ,het vo$sel kan m5 9 het algeme5 op tweerlei wijze b]eid5 en wel3 alles 9 e5s g]e$ mak5 voor het gebruik 9 #bd ur5 ( voor elke fles* afzond]lijk4 ,het e]/e is het gemakkelijk/4 ,m5 kan dan als volgt te w]k gaan4 ,m5 maakt van te vor5 op1 hoeveel vo$sel de zuigel+ v]mo$elijk 9 #bd ur5 gebruik5 zal4 ,da>toe is het noodig e5ige cijf]s te k5n5 en dat zijn die1 welke de gemiddelde hoeveelh$51 door e5 aan de bor/ gevo$ k9d gebruikt1 aangev54 ,de gemiddelde hoeveelh$51 wa>aan1 zooals uit de bov5 uit mijne praktijk gegev5 getall5 blijkt1 zi* niet alle k9d]5 zull5 h\d51 omdat ook de hoeveelh$51 door fless*5k9d]5 gebruikt1 belangrijke v]s*ill5 v]toon54 ,van de regels1 welke word5 aangegev51 kom5 mij de opgav5 van e5 onz] ,n$]l&s*e k9d]>ts51 ,dr4 ,e4 ,gort]1 het mee/ ges*ikt voor4 ,volg5s die opgav5 heeft e5 zuigel+ op d5 #a/5 dag niets1 op d5 #c;en dag #ajj gramm51 op d5 #f;en dag #cjj-cej gramm51 op d5 #aj;d5 dag #djj-dej gramm51 op d5 #ad;d5 dag #aej maal het aantal kilogramm5 li*aamsgewi*t aan gramm5 noodig4 ,aangezi5 ook de v]h\d+51 door di5zelfd5 g5ee%e] aangegev51 mij--als algeme55 regel--ges*ikt voorkom51 geef ik die hi] w$]1 met de opm]k+1 dat het blijk5 zal1 alw$] 9 v]b& met d5 algeme55 toe/& van i$]5 zuigel+1 dat afwijk+5 nu en dan zull5 voorkom54 ,ik leg dus d5 nadruk op de woord5 als algeme55 regel04 ,hij geeft dan aan1 dat m5 het k9d voor de e]/e #ad dag5 e5 m5gsel zal gev5 van #a deel koemelk en #b deel5 wat]1 dat #h suik] bevat1 dus b4v4 op d5 #aj;d5 dag3 #aej gr4 koemelk1 #cjj gr4 wat] en #bd gr4 suik] 7 melk71 en dat m5 da>bij nauwlett5d heeft na te gaan1 ( het k9d 9 alle opzi*t5 gezond is4 ,te beg9n5 met d5 leeftijd van #ad dag51 ( #c wek51 wordt dan ov]gegaan tot e5 m5gsel van #a deel koemelk en #a deel wat]1 dat #h suik] bevat 7 melk74 ,om nu te wet5 hoeveel gramm5 m5 van dit m5gsel p] dag ongeve] gev5 zal1 kan m5 van de gegev5s op bl4 #aef gebruik mak51 b4v4 door het li*aamsgewi*t 79 kilogramm57 te v]m5igvuldig5 met #aej4 ,als voorbeeld gelde1 dat e5 pasgebor5e1 die op d5 #f;en dag #c ,k4,g4 weegt1 #cjj gr4 vo$sel krijgt1 wa>voor noodig is3 #ajj gr4 melk1 #bjj gr4 wat] en #af gr4 suik]2 e5 k9d van #c wek51 weg5de #c1e ,k4,g41 krijgt #ejj gr4 vo$sel1 dus3 #bej gr4 melk1 #bej gr4 wat] en #bj gr4 suik]1 t]wijl m51 als het k9d met deze hoeveelheid1 zond] ziek te zijn1 niet groeit1 opklimt tot #cjj gr4 melk1 #cjj gr4 wat] en #bd gr4 suik]4 ,zoodra het k9d #d-f wek5 oud is1 zal mee/al de vo$+ met #b deel5 koemelk en #a deel wat] met #aj suik] 7 melk7 word5 g]egeld1 bij welk m5gsel het k9d kan blijv5 tot het #d-f ma&5 oud is4 ,de hoeveelheid1 die hi]van wordt gegev51 wordt we] b]ek5d door het aantal kilogramm51 die het k9d weegt1 met #aej te v]m5igvuldig5 zoolang het jong] dan #c ma&5 is1 en met #adj als het oud] is4 ,van dit m5gsel kan m5 ongeve] ev5veel gev5 als de hoeveelheid mo$]melk4 ,vanaf de #d;e ( #f;e ma& ongeve] kan m51 volg5s ,dr4 ,gort]1 e5e kle9e hoeveelheid meel aan het m5gsel toevoeg51 te beg9n5 met #e gr41 dan al spo$ig #aj gr4 p] dag4 ,dit meel v]vange dan e5e gelijke hoeveelheid suik]4 ,voorbeeld3 ,e5 k9d van #e ma&51 weegt #f1e ,k4,g41 krijgt #f1e #adj gr4 #iaj gr4 en wel #fjj gr4 melk1 #cjj gr4 wat]1 #bj gr4 suik] en #aj gr4 meel4 #g ,hij m]kt t]e*t op1 dat ook met op &]e wijze sam5ge/eld vo$sel gun/ig gevolg kan v]kreg5 word51 do* dat dit m5gsel het voordeel heeft van ze] e5v\dig te zijn4 ,m5 heeft dus niets &]s te do51 dan de voor #bd ur5 b5oodigde hoeveelheid melk en wat] te met51 de suik] af te weg5 en dit alles bij elk&] gevoegd 9 e5 pan g$ur5de b4v4 #e m9ut5 go$ te lat5 kok54 ,door het kok5 v]dampt g$ur5de di5 tijd e5e hoeveelheid wat]1 welke door toevoeg+ van gekookt wat] tot de oorspronkelijke hoeveelheid moet aangevuld word54 ,de pan wordt met e5 deksel geslot51 v]volg5s snel afgekoeld1 het be/ 9 /room5d wat]1 en dan op e5e koele plaats bewa>d1 om telk5s als e5e fles* zal gegev5 word51 de hoeveelheid1 voor e5 maaltijd bepaald1 da>9 ov] te giet54 ,voor m5 het k9d de fles* geeft moet die gew>md word54 ,dit doet m5 het be/1 door ha> 9 w>m wat] te zett54 ,de graad van w>mte voor het vo$sel1 dat zi* 9 de fles* bev9dt1 kan m5 beoordeel5 door de fles*1 nadat die e5ig5 tijd 9 het w>me wat] ge/aan heeft1 af te drog51 te s*udd5 en dan teg5 het ooglid van het geslot5 oog te h\d54 ,indi5 m5 de vraag1 ( de fles* w>m ( k\d aanvoelt1 sle*ts a>zel5d kan beantwoord51 kan m5 rek55 dat het vo$sel de go$e temp]atuur heeft4 ,e5e &]e mani] is deze1 dat m5 e5 we9ig van het vo$sel 9 e5 lepel giet en dat proeft1 wa>bij m5 tev5s kan nagaan ( de smaak go$1 het vo$sel niet b$orv5 is1 hetge5 9 d5 zom] gemakkelijk ges*i$t4 ,da>om is het aan te bevel51 vooral 9 d5 zom]1 het m5gsel tweemaal p] dag1 telk5s dus de helft van de b5oodigde hoeveelheid1 te b]eid54 ,de twe$e b]eid+swijze is omsla*tig]1 (s*oon bet]4 ,zij be/aat hi]91 dat m5 dadelijk de voor #bd ur5 g]e$gemaakte hoeveelheid vo$sel ov] het aantal fless*51 door het k9d te gebruik51 v]deelt 79 alle fless*5 dezelfde hoeveelheid7 en deze fless*51 van e5e ka\t*\k-sluit+ voorzi51 9 e5 pan met wat]1 wa>van het opp]vlak op gelijke hoogte ( iets hoog] dan dat van de melk 9 de fless*5 /aat1 plaat/1 om da>9 te kok51 wa>na de fles*jes1 uit de pan g5om51 afgekoeld en op e5e koele plaats bewa>d word54 ,9 d5 h&el zijn da>voor de toe/ell51 na> ,pr(4 ,soxhlet g5oemd1 te v]krijg54 ,9 plaats van wat]1 als v]dunn+svloei/(1 wordt ook wel e5 afkooksel van rij/ ( gort gebruikt1 t]wijl door vele g5ee%e]5 van d5 aanvang af ook meel wordt toeg$i5d4 ,deze afkooksels moet51 vooral 9 d5 zom]1 met het oog op zuur word51 m9/5s tweemaal p] dag b]eid word54 7,zie voor recept53 ,aanhangsel74 ,9 plaats van rauwe melk gebruikt m5 somtijds gepa/eurise]de melk1 do* aangezi5 deze niet zek] vrij van bact]in is1 z\ m5 ha> ev5e5s moet5 kok51 wa>door zij te veel v]&]t om nog als ges*ikt vo$+smiddel te mog5 geld54 ,met go$ gevolg1 door vele g5ee%e]5 aanbevol51 wordt ook gebruik gemaakt van de zoog5aamde buss5melk ( gecond5se]de melk4 ,de e5v\dig/e fles* is de be/e4 ,zij moet gemakkelijk te re9ig5 zijn4 ,9 d5 h&el kom5 er voor met e5e reeks bov5 elk&] geplaat/e /reepjes1 met de b$oel+ da>m$e de hoeveelh$5 af te met51 do* welke het nadeel hebb51 dat zij 9 het glas +$eukt zijn en dus moeilijk s*oon te mak51 t]wijl de af/&5 niet gelijk zijn4 ,na het gebruik moet m5 de fles* dadelijk met k\d wat] uitspoel5 en met1 lief/ gekookt1 wat] gevuld en met e5 dotje s*oone v]b&watt5 afgeslot51 wegzett54 ,er is sle*ts n go$ model spe51 9 d5 vorm van e5 h&s*o5v+]1 van zw>t ( rood ka\t*\k4 ,m5 moet ha>1 met het oog op re9ig+1 gemakkelijk kunn5 om/ulp54 ,met e5e gloei5de naald1 welke snel +e/ok5 en uitgehaald wordt1 maakt m5 er e5e op5+ 91 wa>door het vo*t sle*ts druppelsgewijs kan uitloop54 ,elke nieuwe spe5 moet m51 voor het gebruik1 uitkok52 lat] is het voldo5de ha>1 van buit5 en van b9n51 onmiddellijk na het gebruik1 9 /room5d wat] te re9ig5 en 9 e5 bakje met zuiv]1 gekookt1 wat] te bew>54 ,bij het vo$5 met de fles* moet m5 ze] voorzi*tig zijn1 omdat jui/ hi]bij gemakkelijk /oorniss5 9 de spijsv]t]+ optr$54 ,da>om lette m5 op sommige d+51 welke wel e5s als kle9igh$5 bes*\wd word54 ,m5 mag de fles* niet bij het k9d n$]legg51 het d5 spe5 9 d5 mond /opp5 en dan aan het k9d zelf ov]lat51 hoe het zi* r$d5 wil4 ,de mo$]1 ( wie het k9d de fles* geeft1 moet die 9 h&5 h\d5 en het k9d1 t]wijl het op d5 s*oot ( 9 het b$je ligt1 vo$52 da>bij g$uldig zijn en oplett51 dat het k9d niet te s*ielijk dr9kt4 ,da>om mag de op5+ 9 de spe5 niet te groot zijn4 ,is de op5+ te groot1 dan dr9kt het k9d de fles* te spo$ig leeg4 ,m5 kan tra*t5 da>aan te gemoet te kom51 door b9n5 9 de spe51 teg5 de da>9 gemaakte op5+ aan1 e5 /ukje s*oon hydrophiel gaas ( e5 propje s*oone v]b&watt5 te legg51 zoodat het vo*t niet zoo snel uit de op5+ vloei5 kan4 ,het spreekt vanzelf1 dat m5 dit /op-middeltje1 bij het re9ig51 moet wegw]p54 ,indi5 het k9d niet na> behoor5 zuigt1 kan de oorzaak da>9 geleg5 zijn1 dat het vo$sel te w>m (1 wat m9d] vaak voorkomt1 te k\d is4 ,aangezi5 het k9d ook voor het leegdr9k5 van de fles* e5 tw9tigtal m9ut5 noodig zal hebb51 is het go$ om de fles*1 t5e9de het afkoel5 te voorkom51 met e5 zakje van wol ( van e5e &]e1 de w>mte sle*t geleid5de1 /( te omhull54 ,vooral bij deze wijze van vo$+ kan het k9d te veel vo$sel krijg51 ov]vo$ word54 ,het kan e*t] ook te we9ig krijg51 zo[el doordat te we9ig p] maaltijd gegev5 wordt1 als doordat1 bij voldo5de hoeveelheid1 de vo$+swa>de1 t5gevolge van te /]ke v]dunn+1 te g]+ is4 ,er behoort dan ook bij de vo$+ met de fles* e5e groote mate van oplett5dheid betra*t te word54 ,wanne] de mo$] ind]daad die oplett5dheid betra*t en nauwkeurig a*t geeft op d5 toe/& van d5 zuigel+1 9 v]b& met e5 regelmatig v]loop van het gewi*t en 9 v]b& met e5e behoorlijke ontla/+1 kan zij1 na> mijne ov]tuig+1 ook hi]bij1 met ina*tnem+ van het bij de bor/vo$+ besprok5e1 de regel+ van het aantal maaltijd5 en de hoeveelh$51 p] maaltijd te gebruik51 9 d5 beg9ne aan het k9d ov]lat54 ,zij b$5ke da>bij1 dat van e5 te /]k v]dund m5gsel groot]e hoeveelh$5 noodig zijn om aan de behoefte van het k9d te voldo51 en geve dus liev] te we9ig dan te veel4 ,bij mijne eig5e k9d]51 wa>van er twee van d5 aanvang af met koemelk moe/5 gevo$ word51 h&elde ik als volgt4 ,er w]d begonn5 met #a deel melk en #b deel wat]1 wa>bij melksuik] gevoegd 04 ,9 i$]e fles* w]d zooveel van het m5gsel ges*onk51 dat er1 als het k9d g$ronk5 _h1 altijd iets 9 de fles* ov]bleef4 ,indi5 de ontla/+ da>bij go$ 01 zo[el wat aantal als va/heid en kleur betr(1 w]d zoolang bij deze sam5/ell+ geblev51 tot de ontla/+ v]&]de4 ,w]d de ontla/+ dunn]1 dan w]d e5 kle9e hoeveelheid melk me] gegev54 ,aangezi5 de v]h\d+ /e$s op #ajj gram b]ek5d w]d1 beantwoordde aan e5e groot]e hoeveelheid melk e5e kle9]e hoeveelheid melksuik]oploss+4 ,bijvoorbeeld3 ,voor #ajj gram m5gsel w]d5 g5om5 #cd gram melk en #ff gram melksuik]oploss+4 ,0 de ontla/+ da>bij normaal1 dan bleef het bij die v]h\d+1 totdat de ontla/+ iets dunn] en vak] geloosd w]d4 ,dan w]d5 #cf gram melk en #fd gram melksuik]oploss+ g5om54 ,w]d da>bij de ontla/+ w$] normaal1 dan bleef het da>bij2 kwam de ontla/+ nog niet na> w5s*1 dan w]d5 g5om5 #ch gram melk en #fb gram melksuik]oploss+4 ,0 ev5wel de ontla/+ te /ijf1 dan gebeurde het omgeke]de en w]d5 g5om5 #cb gram melk en #fh gram melksuik]oploss+4 ,op die wijze w]d1 al na> het noodig bleek1 ta/5d]wijze het vo$sel met kle9e s*ommel+5 gewijzigd1 zoodat gemakkelijk en zond] geva> kon word5 beproefd1 wat op e5 bepaald tijd/ip noodig 04 ,da>bij w]d het m]kwa>dige feit g5om51 dat het e5e k9d e5ige ma&5 vroeg] volle melk v]drag5 kon dan het &]e1 e5 bewijs hoe groote v]s*ill5 zelfs bij k9d]5 van dezelfde oud]s kunn5 voorkom54 ,dat ook bij de teg5natuurlijke vo$+1 ond] bijzond]e nauwlett5dheid1 aan het k9d de regel+ kan word5 ov]gelat51 moge blijk5 uit nev5/a&e kromme van tweel+51 welke aldus w]d5 groot gebra*t4 ,op de titelplaat ziet m5 de tweel+5 9 het b$je en da>voor1 op d5 grond zitt5de1 e5 zusje1 dat dezelfde vrijheid aan de bor/ g5ot5 _h2 op de plaat teg5ov] bl4 #agf de tweel+51 a*t ma&5 oud4 ,bij ge5 van drien w]d e5ige /oornis wa>g5om54 ,foto's #h en kromme 7curve7 w]d5 mij1 met toe/emm+ d] mo$]1 welwill5d v]/rekt door de v]pleeg/]1 die mo$] en k9d]51 mij ov]ig5s geheel onbek5d1 v]pleegde4 ,het is niet zond] a>zel+1 dat ik deze mijne opvatt+ ov] de teg5natuurlijke vo$+ ne]s*rijf1 omdat1 zooals re$s gezegd1 aan de teg5natuurlijke vo$+ me] gev>5 v]bond5 zijn dan aan de bor/vo$+1 en mijne opvatt+1 voorloopig al?ans1 geheel afwijkt van hetge5 teg5woordig gele]d wordt4 ,ik beveel ha> dan ook niet onvoorwa>delijk aan1 do* geef d5 raad1 om 9 i$] bijzond] geval de hulp van d5 g5ee%e] ov] de wijze van vo$+ 9 te roep51 t]wijl mo$]s1 die 9 afgezond]d geleg5 /rek51 zooals 9 onze kolonin nog al e5s voorkomt1 won51 wa> sle*ts met groote moeite en ko/5 het oordeel van e5 g5ee%e] kan word5 +ewonn51 v]/&ig do5 door zi* zooveel mogelijk te h\d5 aan het beg9sel1 ne]gelegd 9 het bov5v]melde omtr5t sam5/ell+ en hoeveelheid van het vo$sel en omtr5t het aantal d] maaltijd54 ,wa> m5 zoo gelukkig is d5 g5ee%e] /e$s te kunn5 raadpleg5 is mijn papi]5 g5ee%e] ov]bodig4 ,ond]vo$+ behoeft m5 bij de fles*vo$+ niet zooze] te du*t51 omdat da>9 betrekkelijk m9d] geva> s*uilt voor d5 zuigel+ dan 9 ov]vo$+4 ,die ov]vo$+ is dan mee/al te wijt5 aan de om/&igheid1 dat de mo$] te veel en te vaak vo$sel geeft1 telk5s als het k9d huilt ( onru/ig is en de h& 9 d5 mond /opt na het dr9k54 ,gewoonlijk bespeurt m5 dit het e]/ aan de lui]s1 wa>9 e5e dunne gro5e en slijm]ige ( dunne gele1 witte /ukjes bevatt5de1 ontla/+ voorkomt1 welke vijf- tot zesmaal p] dag geloosd wordt4 ,het k9d spuwt1 geeft bo]tjes0 op1 loo/ w9d51 slaapt m9d]1 de buik is opgezet2 het wordt mag]1 gaat er sle*t] uitzi51 bleek met +evall5 oog51 welke toe/& to5em5d erg] wordt4 ,somtijds tr$5 deze v]s*ijnsel5 plotsel+ op4 ,het be/e is om1 totdat de g5ee%e] v]s*ijnt1 dadelijk e5 /r5g dieet toe te pass51 b4v4 het k9d sle*ts gekookt wat] ( ze] slappe !e te dr9k5 te gev54 ,bij het to$i55 van !e wordt de ontla/+ donk]d] van kleur4 ,m9d] moeilijk is het1 als de zuigel+ te e5ig] tijd te we9ig vo$sel uit de bor/ krijgt en het noodig blijkt het tekort op &]e wijze aan te vull54 ,dat zal dan ges*i$5 door de zoog5oemde gem5gde vo$+4 ,de me5+ dat het gev5 van tweerlei vo$sel niet go$ z\ zijn1 is volkom5 onjui/4 ,wat de zuigel+ nog van de mo$]melk krijg5 kan1 al is het nog zoo we9ig1 komt hem t5 go$e en het zal betrekkelijk sle*ts zeld5 voorkom51 dat de ov]gang van natuurlijke tot teg5natuurlijke vo$+ plotsel+ noodig blijkt4 ,e5 geleidelijke ov]gang is van te me] belang1 na>mate het k9d jong] is4 ,van d5 leeftijd zal ook afhang51 wat m5 als bijvo$+ gev5 zal4 ,ook hi]bij /aat het to$i55 van koemelk1 9 v]dunn+5 welke sam5gaan met d5 leeftijd van het k9d1 bov5aan en zal het noodig zijn /e$s ta/5d]wijze te w]k te gaan1 alles 9 v]b& met d5 toe/& van het k9d4 ,9 plaats van v]dunde koemelk wordt bij ond]vo$+ aan de bor/1 dus bij te we9ig zogafs*eid+1 vaak uit k>nemelk1 met meel en suik]1 b]eid vo$sel1 als bijvo$+ gegev51 om na e5ig5 tijd ov] te gaan tot de vo$+ met koemelk4 7,b]eid+ zie aanhangsel74 ,9 v]b& met de cijf]s1 vroeg] g5oemd omtr5t hoeveelheid vo$sel en sam5/ell+1 wijs ik er hi] nog e5s op1 dat de hoeveelh$51 wa>bij k9d]5 go$ g$ij51 ze] v]s*ill5d zijn en dat1 wat de sam5/ell+ betreft1 ge5 regel te gev5 is1 welke zond] uitzond]+ als de e5ig jui/e is aan te m]k54 ,zoo is het ook te v]kl>5 dat er1 ondanks e5e vrijwel algeme5 aang5om5 wijze van vo$selb]eid+ en to$i5+1 nog vel]lei v]s*ill5de opvatt+5 bij g5ee%e]5 zijn op te m]k51 welke mijns inzi5s voor e5 deel da>aan zijn toe te s*rijv51 dat zij all5 wet51 dat ondanks alle regels het ge/el d] k9d]5 t5 slotte d5 doorslag geeft1 zoodat 9 i$] geval w$] moet gendividualise]d1 d4w4z4 geprobe]d1 word54 ,dit maakt het dan ook zoo moeilijk1 om niet te zegg5 onmogelijk1 om aan te gev5 hoe het k9d0 moet gevo$ word54 ,van da> ook dat er zoovele fabriekmatig b]eide vo$+smiddel5 voor zuigel+51 de e5 met me] de &] met m9d] ophef1 9 d5 h&el word5 aangeprez5 en aangew5d1 wa>uit wel het duidelijk/ blijkt1 dat e5e kun/matige mo$]melk0 tot nog toe niet gevond5 is4 ,bij het e5e k9d gelukt de vo$+ met dit1 bij de &]e met dat vo$sel1 vaak e]/ nadat v]s*ill5d lang geprobe]d is4 ,zij kunn5 9 d5 regel ontbe]d word51 indi5 de mo$] zi* h\dt aan het voors*rift1 dat zij 9 de all]e]/e plaats ha> k9d moet le]5 k5n51 9 alle opzi*t5 e5e /r5ge re9heid heeft te betra*t5 en zi* heeft te on?\d5 van het ov]nem5 van vo$+smiddel5 ( vo$+swijz51 wa>bij k9d]5 van vri5d9n5 ( k5niss51 dus &]e k9d]51 al ( niet s*ijnba>1 bet] heet5 te groei5 dan het h>e4 ,9 dit opzi*t hebb5 plaats51 wa> vele mo$]s v]ke]5 om h>e k9d]5 van de buit5lu*t te do5 g5iet51 zooals p>k51 vaak e5 ongun/ig5 invlo$1 omdat da> gemakkelijk k5nis wordt gemaakt en het uitzi*t d] k9d]5 aanleid+ geeft tot gesprekk5 omtr5t de wijze van vo$+1 welke vooral jonge mo$]s wel e5s aanleid+ gev5 om de tot nu toe bij ha> k9d gevolgde wijze te v]&]54 ,i$]e mo$] doet v]/&ig zi* te h\d5 aan d5 raad1 welk5 zij van d5 g5ee%e]1 di5 zij e5maal ha> v]tr\w5 s*onk1 ontv+ en al ( niet v]me5de afwijk+5 met hem te besprek51 omdat alle5 de huis>ts de v]antwoord+ drag5 kan van zijne eig5e opvatt+51 welke hij door eig5e erv>+ als de jui/e me5t te moet5 do5 geld54 ,ik me5 dan ook te kunn5 vol/aan1 met hetge5 ik hi] 9 vage trekk5 heb tra*t5 aan te gev5 en mij ev5e5s te moet5 on?\d5 van bes*\w+51 omtr5t vo$+ en opvo$+1 voor lat]5 dan d5 zuigel+5leeftijd4 ,sle*ts heel 9 't kort wijs ik er nog op1 dat1 afgezi5 van individueele v]h\d+51 zo[el bij mo$] als k9d1 langzam]h& de zuigel+1 op dikw]f v] uit elk&] ligg5de tijd/ipp51 bij teg5natuurlijke vo$+ tot het gebruik van onv]dunde koemelk gekom5 is en dan ook w$] geleidelijk &] vo$sel zal di55 te ontvang54 ,dit laat/e beg9t van nature re*t te v]krijg51 als de t&5 te voors*ijn kom51 want dan beg9t het k9d van zelf neig+ te v]toon5 da>van gebruik te mak54 ,tegelijk]tijd neemt de afs*eid+ van speeksel belangrijk toe1 wa>door het k9d 9 /aat wordt ge/eld vo$sel van va/]5 a>d te v]w]k54 ,het is dan ook om/reeks di5 tijd1 dat de natuur aangeeft dat tot sp55 kan word5 ov]gegaan1 welke ov]gang1 zooals re$s vroeg] w]d aangegev51 sle*ts geleidelijk mag plaats v9d54 ,gewoonlijk zal dit om/reeks de zev5de ( a*t/e ma& het geval zijn1 somtijds vroeg]4 ,m5 beg9t dan met e5 maaltijd aan de bor/ te v]vang5 door &] vo$sel1 v]volg5s twee1 drie maaltijd51 9 lang] ( kort] tijdsv]loop1 dus /e$s geleidelijk1 om zoonoodig1 b4v4 bij het optr$5 van ern/ige /oorniss51 tot het gev5 van de bor/ te kunn5 t]ugke]54 ,dan geve m5 v]dunde melk1 wa>van de sam5/ell+ w$] v]b& heeft te h\d5 met d5 leeftijd van het k9d4 ,behalve met wat]1 kan m5 de melk ook v]dunn5 met slappe b\illon en langzam]h& ov]gaan tot &]e spijs1 als pap ( brij1 met melk als ho(dbe/&deel1 al ( niet met b\illon b]eid1 uit griesmeel1 hav]meel1 e5 ( &] k9d]meel1 sago1 tapioca1 brood ( bes*uit en da>na tot va/] ko/4 ,de duur van het sp55 kan ze] v]s*ill5d uitvall51 van #b tot #c tot #d wek5 en lang]4 ,ook hi]voor is ge5 algeme5e regel te gev54 ,,all]lei ,,opm]k+5 ,,met ,,betrekk+ ,,tot ,,het ,,k9d4 ,ond] dez5 titel zull5 wij1 9 alphabetis*e volgorde1 nog enkele zak5 besprek51 welke oud]s moet5 k5n51 al zal hi] en da> wel iets g5oemd word51 wat eld]s re$s w]d aange/ipt4 ,vooraf gaan e*t] e5ige algeme5e opm]k+54 ,de mo$] moet le]5 ha> k9d wa> te nem54 ,het spreekt van zelf1 dat i$]e mo$] op ha> k9d let1 ma> het is voor ha> niet gemakkelijk1 om zi* omtr5t de beteek5is van all]lei v]s*ijnsel5 e5 oordeel te vorm54 ,da>om kan de k5nisnem+ van hetge5 hi] volgt ha> alli*t van e5ig nut zijn4 ,algeme5e gezondheidsmaatregel5 zijn van groot gewi*t met betrekk+ tot d5 toe/& van en 9 de won+51 vo*tigheid1 onvoldo5de v]li*t+1 te we9ig ( te veel w>mte1 onre9heid op won+1 kle$+1 li*aam1 vo$selb]eid+1 zuiv]e lu*t enz4 ,de v]pleg+ van het k9d is ev5e5s van belang4 ,bij d5 zuigel+ di5t de huid niet alle5 om het b9n5dr+5 van vreemde /(f5 9 het organisme te belett51 ma> zij regelt ook de w>mte van het li*aam4 ,de groote opp]vlakte van het li*aam van d5 zuigel+1 9 v]h\d+ groot] dan bij d5 volwass5e1 maakt dat afkoel+ ( v]hitt+ van de omgev5de lu*t snell] v]lag+ ( v]hoog+ van zijne li*aamsw>mte t5 gevolge heeft1 t]wijl aan d5 &]5 kant de li*aamsw>mte bij koorts5de ziekt5 bijzond] snel en tot belangrijke hoogte to5eemt4 ,behalve go$e huidv]pleg+ heeft dus ook de kle$+ h>e beteek5is4 ,ik kan niet nalat5 erop te wijz51 hoe re$s de voet5 onz] kle9tjes van d5 beg9ne af misvormd word5 door ze sokjes aan te trekk51 die1 omdat zij zakvormig 9 e5 punt uitloop51 re$s dadelijk de te5tjes tot elk&] br5g51 wat nog to5eemt als lat] de s*o5tjes1 vooral als die keurig spits zijn1 word5 g$rag54 ,het w>e nog niet zoo dwaas om het voorbeeld d] ,japanneez5 te volg51 die voor d5 groot5 te5 e5e afzond]lijke ruimte lat51 zooals dat voor d5 duim 9 de want5 gebeurt4 ,ook het va/h\d5 van de sokjes met e5 k\seb& ond] de knie is v]ke]d4 ,het k9d kan m5 het be/ wa>nem5 als het ontkle$ is4 ,dan kan m5 all]e]/ d5 toe/&1 wa>9 de huid zi* bev9dt1 beoordeel54 ,9 d5 beg9ne zijn alle zuigel+5 m9 ( me] rood van kleur1 met 9 de mee/e gevall5 e5ige vlekkige roodheid bov5 d5 neuswortel en op de bov5/e oogl$51 en blauwa*tig roode t9t van bov5- en ond]lip en k94 ,all5gs wordt de huid wat bleek] van t9t1 do* blijft mooi en fris*2 de zooev5 g5oemde vlekjes v]dwijn5 lat]4 ,bij het zieke k9d1 ( bij e5 k9d dat ziek wordt1 valt het al spo$ig op1 dat de huid bleek] wordt ( zelfs e5 vaalgrijze t9t aanneemt1 welke bij erg] word5 van de ziekte ov]gaat 9 e5e blauwa*tige t9t 9 het gelaat1 met "n aan het voorho(d en de slap51 en bij plotsel+ optr$5de a&o5+5 ook om de lipp5 en d5 neus4 ,de slijmvliez5 blijv5 ook 9 ziekte gewoonlijk nog lang rood gekleurd2 alle5 de tong wordt /]k] rood1 vooral aan de punt1 en bij to5em5 van het ziekte-proces droog1 vooral bij koorts1 en beslag54 ,ook de lipp5 word5 dan droog en krijg5 klov54 ,9 d5 mond lette m5 op spruw4 ,bij v]mag]+1 welke het e]/ valt wa> te nem5 aan de b9n5vlakte van de dij51 da>na aan be55 en arm51 wordt de hals dun1 de k9 spits1 gaat de spann+ van de huid v]lor51 wordt het gezi*tje kle9]4 ,v]d] zijn op de huid huiduitslag5 te zi51 welke niet altijd aan sle*te v]zorg+ te wijt5 zijn2 ook abnormale bleekheid b4v4 bij blo$>mo$e1 ov]matige dikte met slapte en )eid1 zooals bij k9d]51 die te lang aan de bor/ gevo$ word54 ,de oog51 oorspronkelijk held] en glanz5d1 word5 d(1 het wit d] oog5 vaak rooda*tig met kle9e ad]tjes doorloop54 ,bij ont/ek+ van het b9dvlies d] oogl$5 v9dt m5 afs*eid+ van e5e dunne gele ( dikk]e ett]ige vloei/(1 welke de oogl$5 doet aane5klev5 en 9 de oogha>tjes1 als moeilijk te v]wijd]5 /ukjes1 blijft va/ zitt54 ,vroeg] wees ik re$s op de acute ont/ek+ bij pasgebor551 met het da>aan v]bond5 geva> van bl9dword5 bij niet tijdig toegepa/e beh&el+4 ,ik heb ont/ek+ van het b9dvlies d] oogl$5 zi5 optr$5 door het />5 van d5 zuigel+ 9 de vlam van e5 gasgloeili*t1 wa>ond] de tafel /ond wa>op de zuigel+ w]d v]kle$4 ,de groote fontanel kan ook d5 weg wijz5 bij het beoordeel5 van ziek54 ,bij k9d]5 die aan di>rhee lijd5 en dus veel vo*t v]liez5 z9kt de fontanel 91 t]wijl zij bij vo*tophoop+ 9 d5 s*$el1 zooals bij ontwikkel+ van wat]ho(d en bij ont/ek+ van het h]s5vlies wordt aangegev51 gewelfd wordt4 ,m5 h\de1 wa> ik hi] ov] wat]ho(d spreek1 9 het oog1 dat het ho(d van d5 zuigel+ opvall5d groot is 9 v]h\d+ tot de l5gte van het li*aam1 en het gelaat opvall5d kle9 9 v]h\d+ tot d5 s*$el1 door de g]+e ontwikkel+ d] kak54 ,aan de oor5 valt bij ziekte1 behalve dat zij opvall5d wit word51 gewoonlijk niets bijzond]s op te m]k54 ,wel is het nuttig te wet51 dat indi5 het k9d bij het wass*5 van het ho(dje teek5 van pijn geeft1 m5 aan de mogelijkheid van beg9n5de ont/ek+ van het h]s5vlies ( van het midd5oor moet d5k54 ,bemoeilijkte ademhal+1 met op5 mond1 snurk51 snuff5 door d5 neus1 kan wijz5 op e5e aangebor5 ziekte1 op v]groote am&el51 ont/ek+ van lu*tpijp/akk5 ( long51 kramp van de /emspleet4 ,zuigel+5 zijn ze] vatba> voor ont/ek+ d] ademhal+sw]ktuig51 vooral ook bij influ5za1 zoodat volwass5 p]son51 die v]k\d5 zijn1 moet5 oppass5 dat zij hunne a&o5+ niet op het jonge k9d ov]br5g51 da> het van hun v]k\dheid0 e5e longont/ek+ kan krijg54 ,da>om h&elt e5e mo$]1 die v]k\d5 is1 v]/&ig door1 als zij e5 k9d aan de bor/ vo$t1 vooral g$ur5de het zoog51 e5 doek voor mond en neus te h\d5 en het k9d niet te kuss54 ,de buik kan opgezet ( +etrokk5 zijn4 ,bij opgezett5 buik lette m5 op al ( niet duidelijk wa> te nem5 blo$vat51 ( op d>mbeweg+51 welke door d5 buikw& te zi5 zijn4 ,v]d] lette m5 op breuk51 niet alle5 van d5 navel1 ma> ook 9 de liesplooi5 7d>mbreuk7 en bij jong5s 9 d5 balzak 7d>mbreuk1 wat]breuk71 op blo$+ ( ett]+ uit d5 navel4 ,aan be55 en arm51 namelijk aan de pols5 en enkels1 kunn5 v]dikk+5 ont/aan1 va/e zwell+5 bij ,engels*e ziekte1 indrukb>e1 wa> g$ur5de e5ig5 tijd de indruk d] v+]s blijft be/aan1 bij &]e ziekt54 ,ook lette m5 op v]/opp+ en di>rhee1 op de geur d] ontla/+1 op pijn bij het ur9e]51 op uitzakk+ van d5 endeld>m4 ,de li*aamsw>mte 7temp]atuur7 /ijgt ( daalt1 wa>op re$s bov5 gewez5 w]d1 gemakkelijk en spo$ig bov5 ( b5$5 het normale4 ,de temp]atuur wordt gemet5 met e5 !rmomet]1 het lief/ e5 zoog5aamd5 maximaal-!rmomet]1 welke1 met vasel9e ( olie +evet1 bij het op de zijde ligg5de k9d voorzi*tig 9 d5 endeld>m wordt ge/ok5 en da> #e m9ut5 7d5 !rmomet] va/h\d57 blijft ligg54 ,de pols is gewoonlijk moeilijk te voel51 zoodat m5 dit kan nalat54 ,zweet5 doet e5 gezond k9d1 t5zij het te w>m ligt1 niet2 /]k zweet5 vooral moet do5 d5k5 aan ziekte4 ,indi5 e5 k9d niet volmaakt gezond is1 wordt het knorrig1 v]drietig en onru/ig1 ( gelijkmo$ig1 opvall5d ru/ig en ern/ig2 beweegt zi*1 als het uitgekle$ is1 niet sp>tel5d1 do* blijft /il ligg51 met slappe l$emat5 en dus niet 9 de vroeg] bes*rev5 h\d+ met opgetrokk5 arm5 en be551 ( ook ligt het jui/ niet /il1 do* maakt1 ook 9 zijn b$je1 heftige1 s*okk5de1 /oot5de1 beweg+5 met arm5 en be55 en met het ho(d4 ,de spi]5 7het vlees*7 zijn niet zoo gespann51 ( jui/ h>d en te /]k gespann54 ,de slaap is mee/al niet diep1 de k9d]5 zijn onru/ig1 word5 telk5s wakk]2 de eetlu/ v]m9d]t4 ,brak54 ,indi5 het1 kort na d5 maaltijd1 t]uggev5 van e5e g]+e hoeveelheid g5ot5 melk v]&]t 9 brak5 van vo*t1 met slijm en /ukjes1 na lang] tijdsv]loop1 wa>bij dan1 als uit+ van ge/oorde spijsv]t]+1 nog kom5 v]&]de ontla/+1 vooral di>rhee1 w9d51 buikpijn enz41 zal m5 d5 g5ee%e] moet5 raadpleg54 ,de oorzaak kan geleg5 zijn 9 ziekte van het k9d1 9 onv]/&ige wijze van vo$51 9 onre9heid bij het b]eid5 van vo$sel1 9 onre9heid van fless*5 en sp551 9 b$orv5 vo$sel4 ,da>bij zijn de k9d]5 onru/ig en huil5 ( s*reeuw54 ,om alva/ iets te do51 9 afwa*t+ van de kom/ van d5 g5ee%e]1 geve m5 sle*ts gekookt wat] ( ze] slappe !e te dr9k54 ,e5 hoog/ enkele ke] komt het voor1 dat e5 zuigel+ blo$ braakt1 al ( niet gepa>d met afgang van blo$ uit d5 d>m4 ,de oorzaak da>van ligt nog g$eeltelijk 9 het dui/]4 ,m5 moet zi* dan 9 de all]e]/e plaats ervan tra*t5 te v]gewiss51 ( dat blo$1 vooral indi5 alle5 blo$ gebraakt wordt1 miss*i5 te voors*ijn komt na e5e blo$+ uit d5 neus1 uit het slijmvlies van d5 mond1 ( na inslikk5 van blo$ uit s*eur5 van d5 tepel4 ,9 deze gevall5 is de hoeveelheid gewoonlijk g]+4 ,9 het hi] b$oelde1 ze] zeld5 voorkom5de1 geval komt het blo$ gewoonlijk zond] voorafga&e v]s*ijnsel51 somtijds na e5ig5 tijd van onru/ gepa>d met brak5 van g5ot5 melk en met vloeib>e ontla/+1 veelal 9 de vi] e]/e dag5 na de geboorte1 zeld5 lat]4 ,mee/al komt het blo$ het e]/ ( alle5 uit d5 d>m1 al ( niet met ontla/+1 9 d5 aanvang 9 kle9e hoeveelheid1 vloeiba> ( met blo$/olsels1 li*trood1 donk]rood tot zw>ta*tig gekleurd4 ,9 e5 deel d] gevall5 gaat dit sam5 met brak5 van blo$4 ,zeldzam] wordt alle5 e5e roode ( bru9a*tige vloei/(1 soms met /olseltjes1 gebraakt1 ( ziet m5 kle9e /reepjes blo$ 9 het uitgeworp5 vo$sel4 ,het kan bij n ke] blijv51 enkele ur51 do* ook e5ige dag5 aanh\d54 ,indi5 het zi* h]haalt1 tr$5 v]s*ijnsel5 van /]k blo$v]lies op2 de temp]atuur van het li*aam daalt1 de l$emat51 te beg9n5 met h&5 en voet51 en de neus word5 k\d1 het gelaat krijgt e5 wasbleeke kleur1 de ademhal+ wordt opp]vlakkig1 de pols is nauwelijks te voel54 ,m5 moet onv]wijld de hulp van d5 g5ee%e] inroep51 da> de toe/& voor d5 zuigel+ ze] b$5kelijk word5 kan4 ,dit brak5 is niet te v]w>r5 met het spuw5 van +eslikt vru*twat]1 dat1 vaak v]m5gd met de ontla/+ zooals die door alle zuigel+5 9 de e]/e dag5 geloosd wordt en d5 naam van k9dspek draagt1 kort na de geboorte wordt uitgeworp54 ,breuk54 ,behalve de vroeg] g5oemde breuk5 komt bij jong5s somtijds e5 wat]breuk voor1 dat is e5e ophoop+ van vo*t 9 e5 bepaald g$eelte van d5 balzak1 wa>door deze m9 ( me] v]groot is4 ,9 de mee/e gevall5 v]dwijnt dit vo*t van zelf1 zoodat e5e beh&el+ onnoodig is4 ,engels*e ziekte 7,ra*itis7 is e5 ziekte1 welke gewoonlijk nog 9 het e]/e lev5sja> en dan mee/al e]/ na de d]de ma&1 bij vele k9d]5 e]/ 9 het twe$e halfja>1 beg9t1 9 d5 regel met algeme5e v]s*ijnsel51 welke wijz5 op /oornis 9 de vo$+ en op algeme5e zwakte4 ,de k9d]5 word5 onru/ig1 v]drietig1 sle*t geluimd1 s*rei5 veel en slap5 niet me] zoo go$ als te vor52 zij word5 bleek] en slapp]1 lijd5 aan v]/opp+1 lat] aan di>rhee2 de ur9e heeft vaak e5e doordr+5d s*]pe reuk4 ,nadat deze algeme5e v]s*ijnsel5 twee ( drie wek5 g$uurd hebb51 tr$5 &]e op4 ,e5 van de e]/e is /]k zweet51 vooral aan het ho(d1 zoodat 's morg5s vaak het ho(dkuss5 doornat is4 ,de k9d]5 hebb5 pijn 9 de l$emat51 voornamelijk bij aanrak+1 dus als zij word5 opg5om5 ( aangevat1 en beweg5 arm5 en be55 liev] niet4 ,t]wijl zij op d5 rug ligg51 beweg5 zij het ho(d1 ook 9 d5 slaap1 he5 en w$]1 wrijv5 met het a*t]ho(d op het kuss51 wa>door da> t] plaatse het ha> v]dwijnt1 do* word5 ru/ig als m5 h5 voorzi*tig op zijde legt4 ,zijn zij oud] dan e5 half ja>1 dan zoek5 zij van zelf die ligg+ op de zijde4 ,als zij g$rag5 word51 wordt het ho(d hun al gauw te zwa> en legg5 zij zi* met wang en voorho(d teg5 het gezi*t ( d5 s*\d] van h5 die ze drag54 ,op de plaats5 wa> m5 ze aanpakt kom5 spo$ig roode vlekk5 te voors*ijn4 ,somtijds breekt de ziekte onv]wa*t uit1 met plotsel+ optr$5 van di>rhee1 v]hoog+ van de li*aams-temp]atuur1 snelle pols1 pijn5 9 de gewri*t5 en aanvall5 van kramp54 ,da>na v]toon5 zi* v]&]+5 9 de be5d]51 welke vooral zijn wa> te nem5 aan de uite9d5 van de zoog5aamde lange be5d]51 dat zijn die van arm5 en be551 en aan de ribb54 ,de pols5 en enkels word5 dik1 de huid maakt da> diepe plooi52 aan de voorzijde van de bor/kas ont/aan plaatselijke v]dikk+5 van de ribb51 t] we]szijd5 van het bor/be51 9 ov]langs loop5de rij51 als de zoog5aamde ra*itis*e roz5krans4 ,het ho(d wordt groot en v]krijgt1 door afplatt+ van d5 a*t]ho(ds*$el1 bre$ en hoog en 9 het midd5 vlak word5 van het voorho(d1 e5 vi]kant5 vorm1 wa>teg5 de kle9heid van het gezi*t1 doordi5 de be5d]5 van het gelaat 9 groei t5 a*t]blijv5 bij die van d5 s*$el1 opvall5d af/eekt4 ,de fontanell5 blijv5 lang5 tijd op52 de groote fontanel sluit zi* e]/ aan het e9de van het twe$e lev5sja> ( nog lat]4 ,de k9d]5 le]5 laat loop51 t]wijl zij die re$s loop5 kond51 dikwijls als e5 van de vroeg voorkom5de v]s*ijnsel51 d5 lu/ da>toe v]liez54 ,het krom word5 van de be55 is algeme5 bek5d4 ,de t&5 brek5 lat] door1 9 onregelmatige volgorde en met lange tuss*5pooz54 ,de snijt&5 blijv5 kle91 met hoekige kauwvlakt5 en v]toon5 soms halvemaanvormige bo*t52 de t&5 zijn week en broos en kunn5 tot d5 kaakr& afbrokkel51 zij word5 wankleurig1 het email v]toont ov]langs en dw>s loop5de splet5 en ronde deukjes4 ,de willekeurige spi]5 zijn slap4 ,k9d]5 met ra*itis lijd5 vaak aan /uip54 ,huidziekt54 ,de huid van d5 zuigel+ is ze] dun1 te$] en gevoelig1 en antwoordt ze] gemakkelijk op prikkels1 hetzij die van buit5 af dan wel van b9n5 uit w]k54 ,da>om tr$5 gemakkelijk plaatselijke v]&]+5 op1 b4v4 door inw]k+ van vo*t51 zooals melk welke uit d5 mond loopt1 ur9e en ontla/+1 wanne] de re9ig+ te w5s*5 laat4 ,do* ook al te veelvuldig re9ig5 en veg5 van de huid kan1 door telk5s opnieuw v]wijd]5 van het door de talkkli]5 gelev]de vet1 de huid ov]gevoelig mak5 voor s*adelijke invlo$5 van buit54 ,de k9d]5 br5g5 zi*zelf vaak door krabb5 wond5 9 het gelaat toe1 wa> s*adelijke /(f5 kunn5 b9n5dr+51 zoodat het dikwijls re$s vroeg noodig is de nageltjes te knipp54 ,v]volg5s kunn5 prikkels1 van d5 d>m uitga&e1 v]s*ijnsel5 van huida&o5+ teweeg br5g51 t]wijl e9delijk ook de erfelijkheid e5e rol speelt1 zoodat de k9d]5 vaak aan dezelfde a&o5+5 lijd5 als de oud]s vroeg] d$54 ,smett5 ( wondzijn van de huid4 ,het k5m]k5de hi]van is het voorkom5 van li*t- ( donk]gekleurde1 roode1 vo*tige1 uit]/ pijnlijke plekk51 wa>omhe5 en wa>9 somtijds blaasjes met troebel5 inh\d ligg51 welke plekk5 zi* bij sle*te v]zorg+ gemakkelijk uitbreid5 en de k9d]5 g$u*t kunn5 h9d]54 ,m5 v9dt deze plekk5 vooral op plaats5 welke voortdur5d aan vo*t zijn blootge/eld1 b4v4 aan d5 hals1 wa> de kle$]5 door spuw5 ( uit d5 mond vloei5de melk nat word52 aan de bill51 aan de a*t]vlakte d] dij5 en 9 de liesplooi51 door het lange ligg5 9 lui]s1 nat door ur9e ( door zure di>rhoes*e ontla/+1 bij vo$+s/oorniss51 alsm$e aan de hiel5 en 9 alle plooi5 van de huid1 vooral bij vette k9d]5 en bij k9d]5 die zweet54 ,het voorkom5 en g5ez5 heeft zi* dus te ri*t5 op zorgvuldige v]pleg+ en op zorg bij de vo$+4 ,de plaatselijke beh&el+ be/aat 9 het re9ig5 met olie en 7(7 po$]51 wa>bij alsol-/rooipo$] en bolus alba uit/ek5de di5/5 bewijz54 ,urtic>ia ( netelroosuitslag k5m]kt zi* door het optr$5 van kle9e ( groote1 e5igsz9s bov5 de omgev+ uit/ek5de1 helrood gekleurde1 ( li*te1 9 het midd5 dikwijls wita*tige1 vlekk51 zooals die word5 wa>g5om5 na aanrak+ met br&netels1 vaak met e5 kle9 vo*tbevatt5d blaasje 9 het midd54 ,zij jeuk51 vooral 9 de w>mte1 en word5 gewoonlijk door het k9d op5ges*uurd ( op5gekrabt1 wa>na zij1 ond] vorm+ van e5 kor/1 g5ez54 ,ook hi]bij heeft m5 te lett5 op /oorniss5 9 de spijsv]t]+4 ,zij kom5 ev5e5s voor na insect5bet54 ,t] beh&el+ kan m5 de plekk5 wass*5 met azijnwat] ( citro5wat]1 met e5 s*ijfje citro5 er ov]he5 /rijk52 lat5 drog5 en da>na po$]54 ,dikwijls helpt het be/rijk5 met e5 /ukje naph?olzeep1 9 wat] g$oopt1 zoodat e5e laag s*uim op de huid komt1 welke m5 laat indrog54 ,dauwworm is e5 vorm van eczeem1 welke somtijds re$s vroeg optre$t4 ,deze uitslag beg9t1 dikwijls re$s 9 de e]/e wek5 na de geboorte1 mee/al aan de wang51 en kan zi* ov] het voorho(d1 ov] het gelaat en het beha>de ho(d1 9 ern/ige gevall5 ook 9 de plooi5 van d5 hals1 9 oksel- en knieholt5 en zelfs ov] het geheele li*aam uitbreid54 ,de aangeta/e plekk51 wa> de huid rood wordt en zwelt1 en wa> kle9e m9 ( me] roodgekleurde v]hev5h$5 ont/aan1 welke zi* tot blaasjes ontwikkel5 en na op5+1 door krabb5 ( s*ur51 e5 we9ig vo*t ontla/51 v]&]5 spo$ig1 door ine5vloei5 en uitbreid+ 9 de omgev+1 9 vo*tige vlakt51 wa>op zi* kor/5 vorm51 welke de vo*tige1 vaak ett]5de1 vlakk5 b$ekk5 en wa> tuss*5door e5 troebel ( ett]ig vo*t he5 siep]t4 ,blijft de a&o5+ bep]kt1 dan kunn5 de k9d]5 er go$ uitzi51 do* bij groote uitbreid+ gaat zij gepa>d met /oornis van het algeme5 welbev9d54 ,somtijds wij/ de a&o5+ op gerfde neig+ tot huida&o5+1 welke dan vaak het e]/ 9 v]b& met de vo$+ optre$t4 ,k9d]5 wi] ge/el neig+ tot eczeem-vorm+ v]toont1 lijd5 ook gemakkelijk aan kat>rh5 van de slijmvliez5 van neus1 keel en lu*tpijp/akk51 aan roode oog51 kli]zwell+5 9 hals en nek1 aan /oornis 9 de spijsv]t]+1 gebrek aan eetlu/1 beslag5 tong1 looz5 van w9d51 slijmige ontla/+2 zij hebb5 mee/al e5 prikkelba> z5uw/elsel en zijn bijzond] vatba> voor k9d]ziekt54 ,de a&o5+ kan van zelf tot g5ez+ kom51 vooral bij v]&]+ van vo$sel1 zooals b4v4 bij d5 ov]gang van melk tot gem5gd5 ko/1 do* is geme5lijk van lang5 duur en bi$t vaak h>dnekkig we]/& aan de door d5 g5ee%e] toegepa/e beh&el+4 ,wijnvlekk54 ,somtijds wordt e5 k9d gebor5 met m9 ( me] blauwrood gekleurde vlekk51 welke ov]al op het li*aam kunn5 voorkom51 do* ze] dikwijls word5 aangetr(f5 9 d5 nek en aan het voorho(d1 aan de gr5s van het ha>4 ,zij kunn5 vanzelf1 dus zond] beh&el+1 v]dwijn54 ,dit is niet het geval met de ev5s rood gekleurde ,vaatgezwelletjes1 welke1 bij de geboorte somtijds heel kle91 all5gs groot] word5 en zi* 9 alle ri*t+51 dus zo[el 9 de bre$te als 9 de diepte1 uitbreid5 en zi* bov5 de omgev5de huid v]heff54 ,da>om is het aan te bevel5 die zoo vroeg mogelijk te lat5 beh&el54 ,uitbr&51 ( vacc9e]5 op die plek1 kan miss*i5 bij g]+e grootte e5 gun/ig gevolg oplev]51 de groot]e v]eis*5 op]atieve beh&el+4 ,b]g noemt m5 e5 zi* op de beha>de ho(dhuid vorm5d m5gsel van huidvet1 huids*ilf]s en vuil4 ,de me5+ dat het1 soms 9 vrij dikke laag op de plaats van de groote fontanel geleg51 niet mag v]wijd]d word51 met het oog op de gevoeligheid d] h]s551 is volkom5 onjui/4 ,de beh&el+ be/aat 9 weekmak51 door de plek des avonds met olie 9 te sme]51 het ho(d met e5 doek te omwikkel51 en 's morg5s met zeepwat] te wass*51 tot alles v]dw55 is4 ,bij h]haald optr$51 ondanks deze beh&el+1 be/aat v]mo$5 op ziekelijk5 aanleg voor huida&o5+54 ,l5gtegroei4 ,de l5gte van het k9d neemt 9 d5 aanvang vrij langzaam1 da>na snel1 teg5 het e9de van het e]/e lev5sja> w$] langzam] toe4 ,ziekte heeft da>op bijna ge5 invlo$4 ,de gezond ontwikkelde jong5 heeft bij de geboorte gemiddeld e5e l5gte van #ej c,m4 en groeit 9 het e]/e ja> ongeve] #bj c,m42 voor het meisje geld5 de cijf]s #di en #ah-ai c,m4 ,voor e5e beoordeel+ van d5 groei van het li*aam hebb5 de v]h\d+5 van l5gte1 omvang van bor/ en s*$el me] wa>de1 dan de l5gte alle54 ,de omvang van de bor/1 gemet5 t] hoogte van de tepels1 b$raagt bij d5 pasgebor5e gemiddeld #ca-ce c,m41 de omvang van d5 s*$el gemiddeld #cc-ce c,m4 ,bij go$ ontwikkelde pasgebor5 k9d]5 ov]treft de omvang van de bor/ de halve l5gte met ongeve] #f-aj c,m4 ,e5 hoog] cijf] 7#aa-ab c,m47 wij/ op kra*tige1 e5 lag] cijf] 7#e c,m47 op zwakke ontwikkel+4 ,de omvang van d5 s*$el en van de bor/ zijn bij de geboorte ongeve] gelijk4 ,bij normale ontwikkel+ nem5 beide g$ur5de e5ig5 tijd 9 dezelfde mate toe 79 #c ma& #b1e c,m474 ,indi5 de omvang van de bor/ 9 m9d]e mate to5eemt1 z\ dit op ra*itis wijz5 7,b5dix74 ,ontla/+4 ,v]/opp+ komt zo[el bij aan de bor/ gevo$e als bij met de fles* gevo$e k9d]5 voor2 somtijds aangebor54 ,zij is bij bor/k9d]5 van we9ig belang4 ,het kan gebeur51 dat er sle*ts om de twee ( drie dag5 ontla/+ komt en dan f heel we9ig f veel1 en dan vaak 9 d5 vorm van droge h>de ball51 welke ond] /]ke inspann+ van het k9d word5 uitg$rukt4 ,da>bij ond]v9dt het k9d wel e5s pijn en kunn5 er s*eurtjes 9 de a>sop5+ ont/aan1 welke blo$51 zoodat zi* blo$ aan de opp]vlakte di] ball5 bev9dt4 ,het k9d heeft dan ang/ voor het ontla/5 en tra*t de ontla/+ b9n5 te h\d51 wa>door de v]/opp+ to5eemt4 ,behalve pijnlijkheid bij de ontla/+ hebb5 de k9d]5 vaak e5 gevoel van jeuk5 en br&5 aan de a>sop5+4 ,vooral bij fles*k9d]5 kom5 die h>de ball51 geel1 li*tgeel ( grijsa*tig gekleurd1 voor1 welke m5 gemakkelijk uit de lui] kan s*udd54 ,m5 on?\de zi* zooveel mogelijk van inw5dig toe te di55 middel54 ,zoonoodig geve m5 e5 enkele ke] wat wond]olie1 b4v4 e5 !elepeltje vol4 ,bet] is het e5 zoog5aamd zeeppilletje aan te w5d51 gemaakt door e5 /ukje zeep t] dikte van e5 potlood en t] l5gte van #c ( #d c5timet] te snijd51 ( door wat ges*aafde zeep tot e5 balletje te kn$51 en dat door de a>sop5+ 9 d5 endeld>m te br5g54 ,indi5 dit niet helpt1 zette m51 b4v4 door middel van e5 gummi-ballon1 e5 lavem5tje1 wa>voor m5 e5v\dig lauww>m wat]1 ( lauww>m wat] en olijfolie 7van elk e5 eetlepel71 ( lauww>me olijfolie 7twee eetlepels7 ( glyc]9e 7e5 eetlepel glyc]9e en e5 eetlepel wat]71 ( k\d wat] gebruik5 kan4 ,m5 legge da>voor het k9d op de l9k]zijde1 met de knien na> d5 buik opgetrokk51 zoodat de a>sop5+ go$ te zi5 komt1 br5ge dan het aanzet/uk 7de canule7 van het spuitje1 go$ met vasel9e ( olijfolie vetgemaakt1 voorzi*tig door de a>sop5+ 9 d5 endeld>m en spuite d5 inh\d van het spuitje vrij kra*tig na> b9n54 ,bij fles*k9d]5 kan m5 mee/al v]bet]+ br5g5 door de sam5/ell+ van het vo$sel te v]&]51 b4v4 door m9d] melk te gev51 door de melk te v]dunn5 met gortwat]1 door 9 plaats van gewone suik] melksuik] toe te voeg54 ,bij oud]e k9d]5 kan m5 door to$i55 van soep1 gro5t51 o(t enz4 tra*t5 aan het euvel tegemoet te kom54 ,di>rhee4 ,bij di>rhee komt de ontla/+ te dun en te vaak1 van #h tot wel #bj mal5 ( me] p] etmaal4 ,de ontla/+ komt dan1 dikw]f voorafgegaan door koliek-pijn51 met me] ( m9d] /]k geluid te voors*ijn1 kan zuur ( rott5d riek51 s*uim5d zijn en blo$ bevatt54 ,de buik kan opgezet zijn ( jui/ +ezonk54 ,vaak hoort m5 voorafga& rommel5 9 d5 buik4 ,be/aat er maag-kat>rh1 dan is de tong beslag54 ,de k9d]5 zijn onru/ig1 s*reeuw5 zo[el omdat zij pijn 9 d5 buik hebb5 als omdat de /reek om de a>sop5+ en de bill5 gesmet en op5 is4 ,de eetlu/ wordt m9d]1 het li*aamsgewi*t neemt niet toe ( neemt zelfs af1 de k9d]5 zi5 bleek en word5 slap1 de hoeveelheid ur9e wordt m9d]4 ,9 ern/ige gevall5 bespeurt m5 invall5 en k\d word5 van het gelaat1 vooral k\d word5 van neus1 arm5 en be552 de kleur van het gelaat wordt vaak blauwa*tig4 ,het k9d ligt /il en v]draait de oog51 wordt plotsel+ onru/ig1 s*reeuwt ( gilt1 beweegt de arm5 en be55 /oot5d1 om dan w$]1 v]moeid1 ru/ig te word54 ,het to5em5 van de hoeveelheid ur9e is e5 gun/ig teek54 ,de oorzaak kan ze] v]s*ill5d zijn4 ,bij fles*vo$+ is zij vaak te v9d5 9 onv]/&ig vo$51 sle*te re9ig+ van sp55 en fless*51 b$orv5 vo$sel4 ,m5 d5ke e*t] ook aan ziekte van het k9d1 als b4v4 v]k\dheid1 infectie en zooveel me]1 zoodat /e$s de hulp van d5 g5ee%e] moet word5 +]oep54 ,om te beg9n5 kan m5 alva/ iets do51 en wel het k9d op dieet zett51 het namelijk niet &]s dan gekookt wat] ( slappe !e gev54 ,de roode bill5 wass*e m5 met olie af en po$]e da>na4 ,lui]s1 en alles wat met de di>rhee-ontla/+ bevuild is1 laat m5 9 sodawat] week5 en uitkok51 om ze da>na te wass*54 ,e5 gewoon v]s*ijnsel is het optr$5 van dunn]e ontla/+1 g$ur5de e5ige dag51 als de ontla/+ van de e]/e dag5 na de geboorte 7k9dspek7 tot de melkontla/+ ov] gaat4 ,zo[el v]/opp+ als di>rhee gaan wel e5s gepa>d met pijnlijke uitzakk+ van e5 g$eelte van d5 endeld>m uit de a>sop5+4 ,spruw noemt m5 e5e 9 d5 mond optr$5de a&o5+1 teweeggebra*t door e5 s*immelplantje en k5ba> aan op de tong en op het v]hemelte1 9 de plooi5 d] wang51 op t&vlees* en lipp5 voorkom5de witte ( geelwitte vlekjes van v]s*ill5de grootte en vrij belangrijke dikte1 als( vlokk5 van g]onn5 melk 9 d5 mond zijn a*t]geblev51 wa>van zij gemakkelijk te ond]s*eid5 zijn1 doordat m5 ze niet kan wegwiss*54 ,vaak /aat de ontwikkel+ 9 v]b& met /oorniss5 9 de vo$+ en kunn5 zij v]dwijn51 als die word5 opgehev54 ,ook kan het aanw5d5 van dotjes ( fopsp55 de ontwikkel+ 9 de h& w]k54 ,zij v]oorzak5 d5 zuigel+ pijn1 wa>door het zuig5 niet alle5 bemoeilijkt1 do* zelfs v]h9d]d wordt4 ,als beh&el+ noodig blijkt1 kan m5 de mondholte1 ma> vooral die plekk51 door middel van e5 p5seel be/rijk5 met borax-glyc]9e 7,borax #b1e gr4 glyc]9e #aj gr47 b4v4 #d maal p] dag1 ( de plekk5 fl9k wegwrijv5 met e5 re9 lapje1 g$r5kt met br&ewijn4 ,de hi]door ont/ane wondjes g5ez5 spo$ig4 ,/uip5 noemt m5 aanvall5 van spi]kramp54 ,de kramp-aanval beg9t met trekk+5 9 de spi]5 van het gelaat1 wa>bij het k9d het voorho(d fron/1 de w5kbrauw5 sam5-1 de mondhoek5 na> b5$5 trekt1 de kak5 va/ op elk&] klemt1 de oogl$5 op5t en sluit1 de oog5 v]draait ( 9 e5 bepaald5 /& plaat/1 s*okk5de beweg+5 met het ho(d maakt1 welke trekk+5 ov]gaan op de spi]5 van d5 romp en van de l$emat51 wa>bij de ademhal+ onregelmatig wordt1 tijdelijk tot /il/& komt 7m5 spreekt van wegblijv50 ( a*t] adem kom5071 kortom alle spi]5 en spi]groep5 t5 slotte de kramp5 v]toon51 t]wijl het gelaat e5e bleeke kleur1 da>na e5 blauwe t9t aanneemt1 bewu/eloo%eid intre$t1 ur9e en ontla/+ onwillekeurig geloosd word54 ,m5 heeft g$ur5de d5 aanval zorg te drag51 dat het k9d zi* niet beze]5 en1 indi5 het t&5 heeft1 door e5 opg]old5 doek ( e5 h\tje tuss*5 de t&5 te /ek51 zi* niet op de tong bijt5 kan4 ,t]wijl m5 d5 g5ee%e] laat ontbi$5 make m5 de kle$]5 los en legge m5 k\de compress5 op het ho(d1 welke telk5s v]wisseld word51 ( wikkele m5 het inmiddels uitgekle$e k9d 9 e5 k\d nat lak5 en zette m5 e5 lavem5t van zeepwat]4 ,inmiddels worde e5 lauww>m bad g]e$ gemaakt1 wa>9 m5 het k9d e5e ov]giet+ met k\d wat] geeft4 ,e5 afzond]lijke vorm is kramp van de /emspleet1 wa>bij het ademhal51 lang g]ekt1 met groote moeite en gi]5d geluid ges*i$t1 het k9d1 door gebrekkig5 toevo] van lu*t1 blauw wordt en 9 het groot/e geva> v]ke]t4 ,de aanvall5 v]s*ill5 9 l5gte van duur en 9 aantal2 9 ern/ige gevall5 tr$5 zij me]mal5 daags kort na elk&] op4 ,na d5 afloop van e5 /uip valt het k9d dikwijls 9 e5 diep5 slaap1 met ro*el5de ademhal+4 ,/uip5 kunn5 voorkom5 bij k9d]5 met prikkelba> z5uw/elsel1 bij a&o5+ van de h]s551 bij plotsel+ optr$5 van /oorniss5 9 de spijsv]t]+1 bij het beg9 van acute infectie-ziek5 als de koorts intre$t1 bij k9khoe/ ( &]e ziekt5 en /aan niet zeld5 9 v]b& met ,engels*e ziekte4 ,inz9k+4 ,bij k9d]51 die zwa> ziek zijn1 tre$t somtijds ine5s e5e v]&]+ 9 het uit]lijk op1 welke m5 collaps noemt en miss*i5 het be/ wordt aang$uid met het woord inz9k+40 ,de huid neemt dan plotsel+ e5 vaalgrijze kleur aan1 t]wijl het k9d onru/ig wordt1 de oog5 v]draait1 ang/ig kijkt1 het gelaat blauw1 de punt van d5 neus en de l$emat5 k\d word51 de buik opzet4 ,m5 geve het k9d e5 kortdur5d w>m bad met k\de ov]giet+ en br5ge het da>na 9 zijn b$je1 met w>me kruik aan de voet54 ,pas op voor v]br&+ d] voet54 ,t&5 krijg54 ,het tijd/ip wa>op de e]/e t& v]s*ijnt en v]volg5s de &]e doorbrek5 is wel is wa> aan individueele s*ommel+5 ond]hevig1 do* m5 kan to* wel e5ig]mate aangev51 wanne] en 9 welke volgorde zij geme5lijk te voors*ijn kom54 ,bijga&e t&-=mule geeft door lett]s aan1 welke volgorde 9 het me]5deel d] gevall5 bij gezonde k9d]5 wordt wa>g5om54 g e f c b b c f e g bov5kaak ---------------------------------------- --------------------- g e f c a a d f e g ond]kaak ------ ----------------- ------ kiez5 hoek- snijt&5 hoek- kiez5 t&5 t&5 ,de e]/e snijt&5 7a4 a47 brek5 tuss*5 de #g;e en #h;e ( #i;e1 somtijds re$s 9 de #d;e1 #e;e ( #f;e ma& door2 de twe$e groep 7b4 b4 c4 c47 ongeve] #d tot #h wek5 lat]1 de volg5de groep 7d4 d47 tuss*5 de #aj;e en #ab;e ma&4 ,dan volg5 de voor/e kiez5 7e4 e4 e4 e47 tuss*5 de #ab;e en #ae;e ma&1 ( lat]1 tot de #ah;e ma&2 da>op de hoek- ( oogt&5 7f4 f4 f4 f47 om/reeks de helft van het #b;e lev5sja> en t5 slotte de a*t]/e kiez5 7g4 g4 g4 g47 teg5 het e9de van het #b;e ( het beg9 van het #c;e ja>4 ,aan het e9de van het e]/e lev5sja> zijn dus alle a*t snijt&5 en aan het e9de van het twe$e ( aan het beg9 van het #c;e ja> alle tw9tig melk- ( wisselt&5 te voors*ijn gekom54 ,deze t&5 zijn kle9] dan de blijv5de t&51 de kauwvlakt5 zijn 9 v]h\d+ kle9]1 zij /aan me] re*top en zijn blauwa*tig wit van kleur4 ,afwijk+5 9 tijd en volgorde van het doorbrek5 kom5 vaak voor1 ook bij k9d]5 die gezond en go$ ontwikkeld zijn4 ,die afwijk+5 zijn dus onv]s*illig als de k9d]5 go$ g$ij54 ,alle5 groote onregelmatigh$5 zijn van belang1 als mogelijk v]s*ijnsel van ,engels*e ziekte4 ,bij het gezonde k9d bespeurt m5 vaak niets van het t&5 krijg52 hoog/5s zijn zij wat onru/ig en huil]ig4 ,soms kondigt het doorbrek5 d] t&5 zi* aan door ze] /]ke afs*eid+ van speeksel1 kwijl5 de k9d]5 /]k4 ,het t&vlees* is rood1 gezwoll5 en pijnlijk1 op de wang5 v]toont zi* e5e oms*rev5 roode plek1 al ( niet met blaasjes ( pui/jes bezet4 ,e5 ( twee dag5 van te vor5 is het k9d li*t koortsig1 zond] e5ige &]e afwijk+1 do* ook wel met li*te /oornis 9 de spijsv]t]+1 week]e vak] kom5de ontla/+1 li*te kat>rh van neus en keel1 g]+e zwell+ van kli]5 aan d5 hals4 ,het k9d gevoelt zi* niet behaaglijk1 is onru/ig en prikkelba>1 /eekt telk5s de v+]s 9 d5 mond1 heeft m9d] eetlu/ en slaapt m9d] go$4 ,de gevoeligheid en prikkelba>heid van het k9d is dus v]hoogd en t5gevolge da>van kunn5 dan ook s*adelijkh$51 welke op &]e tijd5 ge5e uitw]k+ hebb51 hem ziek mak54 ,ook tr$5 9 enkele gevall5 v]s*ijnsel5 van d5 kant d] h]s55 op1 9 d5 vorm van spi]trekk+5 9 het gelaat en aanvall5 van kramp1 ma> het is ze] v]ke]d om alle mogelijke ziekt51 welke 9 di5 tijd to* ev5go$ als op &]e tijd5 kunn5 optr$51 zooals b4v4 huiduitslag1 hoe/51 di>rhee1 /uip5 enz41 als me] ( m9d] ons*uldige gevolg5 ( v]s*ijnsel5 van het t&5 krijg5 te bes*\w54 ,m5 moet dus niet te spo$ig zegg53 ,o1 dat is niets1 dat komt van de t&540 ,vaak neemt het k9d g$ur5de di5 tijd niet ( we9ig 9 gewi*t toe ( neemt het gewi*t zelfs af4 ,aang5aam is het voor hem op iets h>ds te bijt51 wa>voor hem e5 be55 r+1 ( iets &]s dat h>d is1 mits da>bij groote re9heid betra*t wordt1 kan gegev5 word54 ,zulk e5 voorw]p mag niet te kle9 zijn1 om het geva> van inslikk5 te ontgaan4 ,nog wijs ik erop1 dat de met het t&5 krijg5 van nature gepa>d ga&e v]me]d]de afs*eid+ d] speekselkli]5 e5e aanwijz+ is1 dat m5 van dat oog5blik af ook &]e spijs1 dan uitsluit5d melk1 kan toe/aan4 ,uitzakk5 van d5 endeld>m4 ,als g$ur5de de ontla/+ het slijmvlies van de a>sop5+ ( e5 g$eelte van het slijmvlies van d5 endeld>m na> buit5 komt1 spreekt m5 van uitzakk5 van d5 endeld>m4 ,m5 ziet dan de a>sop5+ omgev5 door e5 blauwa*tig-rood gekleurd5 dikk5 r+1 welke gespann5 aanvoelt1 ( het hoogrood ( blauwrood gekleurde slijmvlies van d5 endeld>m e5 pa> c5timet]s buit5 de op5+ uitpuil54 ,behalve pijn en a&rang tot p]s5 gevoelt het k9d zi* go$4 ,deze afwijk+ komt m9d] bij zuigel+51 dan wel bij k9d]5 9 het twe$e ( d]de lev5sja> voor4 ,de beh&el+ be/aat 9 het t]ugbr5g5 van de gezwoll5 deel51 nadat de ontla/+ is ges*i$4 ,da>toe legt m5 het k9d op zijde ( plaat/ m5 het 9 knie-elleboogligg+1 en br5gt m5 het uitgep]/e g$eelte1 met d5 met olie ( vet besme]d5 ( met e5 9 olie g$r5kt lapje omwikkeld5 v+]1 voorzi*tig zoo diep na> b9n51 dat alles v]dwijnt4 ,de oorzaak kan geleg5 zijn 9 v]slapp+ van d5 endeld>m welke door p]s5 erg] wordt1 9 v]/opp+ ( di>rhee1 wa> vaak drang tot p]s5 bij komt1 9 algeme5e zwakte4 ,ook ziet m5 deze afwijk+ wel e5s 9 aansluit+ aan v]nauw+ van de voorhuid bij jong5s1 en bij k9khoe/4 ,bij oud]e k9d]51 die van e5 potje gebruik mak51 kan het voordeelig zijn het potje zoo hoog te plaats51 dat het k9d de voet5 niet /eun5 kan1 zoodat de buikp]s m9d] /]k w]kt4 ,ook kan m5 ze1 op d5 rug op e5 ond]/eek ligg5d1 de be55 9 de hoogte heff51 opdat zij die niet kunn5 /eun54 ,9 e5 w>m zitbad komt de ontla/+ gemakkelijk] en met m9d] pijn4 ,vacc9e]54 ,de b$oel+ van het vacc9e]5 ( in5t5 is1 het k9d te vrijw>5 voor besmett+ met het gif d] pokk54 ,ind]daad v]wekt de in5t+ e5e ziekte1 do* van we9ig belang1 welke ziekte niet besmettelijk is en d5 m5s* 9 e5 toe/& van onvatba>heid voor e*te pokk5 br5gt4 ,aangezi5 deze onvatba>heid van betrekkelijk kort5 duur is1 ongeve] ti5 j>51 is het noodig de vacc9atie nu en dan opnieuw te v]ri*t54 ,het proces v]loopt als volgt4 ,nadat de in5t+ v]ri*t is1 g5ez5 de gemaakte wondjes 9 de e]/e dag5 gewoonlijk zond] e5ig v]s*ijnsel4 ,da>na tre$t om het g5ez5 wondje e5 rood5 h( op en vormt zi* e5e kle9e v]hev5heid1 e5 pui/je1 dat op d5 vijfd5 dag 9 e5 blaasje ov]gaat1 welk blaasje1 9 grootte to5em5d1 9 het midd5 e5 deukje draagt4 ,oorspronkelijk met wita*tig5 glans wordt het blaasje tuss*5 d5 zev5d5 en neg5d5 dag geel1 de inh\d ett]ig en de omgev+ m9 ( me] gezwoll51 met helroode ont/ek+skleur1 op aanvoel5 w>m4 ,de ontwikkel+ van deze pokpui/ b]eikt ha> hoogtepunt tuss*5 d5 neg5d5 en elfd5 dag4 ,dan v]dikt zi* de ett] en droogt 91 wa>na zi*1 tuss*5 elfd5 en a*tti5d5 dag ongeve]1 t]wijl zwell+ en roodheid d] omgev+ m9d] word51 e5 kor/ vormt1 welke na e5ige dag5 afvalt1 met a*t]lat5 van e5e rooda*tige plek1 welke all5gs v]bleekt1 zoodat om/reeks het e9de van de vi]de week alles voorbij is4 ,ligg5 de pui/5 di*t bij elk&]1 dan loop5 zij ine5 en is de zwell+ belangrijk]4 ,om de pui/5 teg5 letsel1 ook door krabb51 da> de zwell+ met jeuk gepa>d gaat1 en teg5 infectie te bes*utt51 b$ekt m5 ze b4v4 met e5 lapje /]iel gaas1 met boorvasel9e be/rek51 va/geh\d5 door e5 ( &] v]b&4 ,om krabb5 en s*ur5 te v]h9d]5 kan m5 de beweg+ d] arm5 tijdelijk belemm]51 door de m\wtjes met veiligheidsspeld5 aan de bor/kle$+ va/ te mak51 ( op &]e wijze4 ,behalve deze plaatselijke kunn5 zi* ook algeme5e v]s*ijnsel5 voordo54 ,sommige k9d]5 blijv5 er vrij onv]s*illig ond]1 &]e word5 g$ur5de e5ige dag5 lu/eloos ( kribbig1 hebb5 m9d] eetlu/1 nog &]e krijg5 e5 uitslag ov] het geheele li*aam1 9 d5 vorm van kle9e roode vlekjes en pui/jes4 ,alle5 gezonde k9d]5 mog5 +ent word54 ,9 het algeme5 kan m5 zegg51 dat het de voorkeur v]di5t de k9d]5 zoo vroeg mogelijk 9 te ent51 omdat zij dan m9d] gevoelig zijn4 ,mee/al gebeurt het niet voor de zesde lev5sma&1 wa>op m5 ev5wel 9 tijd5 van epidemien1 welke e*t] na het invo]5 d] vacc9atie zeld5 en nooit me] 9 groote uitgebreidheid word5 wa>g5om51 natuurlijk e5e uitzond]+ mak5 zal4 ,het ja>getijde wa>9 m5 vacc9e]t is onv]s*illig4 ,v]nauw+ van de voorhuid4 ,bij pasgebor5 jong5s is de eikel gewoonlijk sam5gekleefd met de voorhuid1 e5e tijdelijke v]b9d+1 welke na kort5 ( lang]5 tijd van zelf wordt opgehev51 zoodat beh&el+ onnoodig is4 ,de voorhuid is altijd zoo nauw1 dat het niet gelukt die ov] e5 groot g$eelte van d5 eikel t]ug te s*uiv54 ,ook dit wordt op d5 duur &]s4 ,intuss*5 kan het gebeur51 dat er tuss*5 eikel en voorhuid e5e li*te ont/ek+ optre$t1 t5 gevolge van ontl$+ van de vettige /(1 welke door da> t] plaatse aanwezige kli]tjes wordt afges*eid54 ,dit kan aanleid+ gev5 tot dikwijls en pijnlijk ur9e]51 vooral als de op5+ van de voorhuid bijzond] nauw is1 wa>bij de zuigel+ onru/ig wordt1 e5e hoog-roode gelaatskleur krijgt en heftig s*reit1 t]wijl de ur9e met e5 dunne /raal te voors*ijn komt en de voorhuid1 als de ur9e tuss*5 eikel en voorhuid dr+t1 als e5 ballon wordt uitgezet4 ,dan is e5e op]atie noodig4 ,bij e5v\dige li*te ont/ek+ zond] me] is het voldo5de de voorhuid /omp los te mak5 en alles te re9ig54 ,z9delijk mak5 van zuigel+54 ,9 d5 laat/5 tijd wordt aangegev51 dat m5 d5 zuigel+ re$s heel vroeg kan le]5 zijne behoeft5 op het potje te do54 ,van d5 twe$5 dag af laat m51 volg5s het voors*rift1 het k9d het potje ev5 voel51 door het languit op d5 s*oot te legg51 de be5tjes met de l9k]h& 9 de hoogte te h\d5 en met de re*t]h& het potje ond] de billetjes te plaats54 ,9 de e]/e dag5 zond] e5ig gevolg1 z\ het k9d1 bek5d geword5 met de aanrak+ van het k\de potje1 re$s 9 de twe$e week de b$oel+ da>van vatt5 en zijne behoefte da>9 do54 ,dit geldt zo[el voor de ur9e als voor de ontla/+4 ,indi5 dit op g]egelde tijd5 gebeurt1 z\ het k9d al spo$ig zelf de regelmaat vrijwel ina*tnem5 en 9 de vi]de week de lui] niet me] bevuil54 ,9 d5 beg9ne ko/ het veel tijd1 do* dat wordt spo$ig &]s4 ,g$uld en tijd kunn5 zond] twijfel ook hi]bij veel do5 b]eik5 en de da>aan be/e$e moeite loon54 ,9 i$] geval bewij/ het1 dat de mo$]s zek] vroeg] met het z9delijk mak5 kunn5 beg9n51 dan tot nu toe de gewoonte 04 ,het be/e oog5blik zal wel dat vr de vo$+ zijn4 ,zitt51 /aan en loop54 ,t]wijl het k9d met #e ( #f wek51 als het op d5 buik ligt1 het ho(d fl9k v]mag op te heff51 beg9t het dit 9 de #c;e ma& ook re$s 9 &]e h\d+ te do5 en kan het 9 de #d;e ma& het ho(d re$s oph\d54 ,van de #f;e ma& af met /eun1 kan het 9 de #h;e ma& zond] /eun zitt54 ,voor de #f;e ma& kan het het ho(d re$s 9 alle ri*t+5 beweg51 zi* op de zijde ( op d5 buik draai54 ,zoolang het ho(d bij het opnem5 nog he5 en w$] s*ommelt1 moet het k9d nog 9 ligg5de h\d+ v]blijv51 do* als het zi* gaat opri*t51 wa>bij m5 het wel e5s help5 mag1 en het ho(d v]mag op te h\d51 mag m5 het1 als het de kra*t da>toe bezit1 op d5 arm drag54 ,re$s na e5 pa> wek5 sluit het de v+]s om e5 voorw]p1 dat m5 hem 9 de h& geeft1 beg9t dit al spo$ig va/ te h\d5 en grijpt om/reeks de #f;e ma& na> elk voorw]p1 dat m5 hem voorh\dt4 ,9 de #i;e ma& beg9t het pog+5 aan te w5d5 om1 hi] en da> 9 zijn b$je /eun zoek5de1 zi* op te ri*t5 en te gaan /aan1 hetge5 hem al spo$ig gelukt4 ,indi5 het k9d dit van zelf doet1 laat m5 hem begaan1 zond] vrees te koe/]5 dat hij da>door kromme be55 zal krijg51 ma> wel moet m5 zi* on?\d5 hem te will5 oef551 door hem op de be55 te zett54 ,m5 late alles aan hemzelf ov]4 ,teg5 het e9de van het e]/e lev5sja> beg9t het k9d1 t]wijl het e5 h\va/ zoekt aan /oel ( &]e va//a&e voorw]p51 re$s te loop51 alras e5ige s*r$51 zond] di5 /eun en aan de h& geh\d51 te do51 om gewoonlijk ze] vlug alle5 te loop54 ,als het k9d valt1 zal het beg9n5 te huil54 ,m5 doet dan v]/&ig hem niet met lieve woordjes en aanhal+5 tot b$>5 te br5g51 do* er niet op te lett5 ( te tra*t5 hem af te leid5 door zijne a&a*t op iets &]s te ve/ig54 ,voor d5 gezond5 zuigel+ is het e5 g5ot om sle*ts we9ig gekle$1 liev] nog geheel naakt1 te ligg5 sp>tel54 ,m5 kan hem dit g5ot gemakkelijk v]s*aff51 door hem 9 e51 niet b5$5 #ae1e ,c4 7#fj ,f471 v]w>md v]trek g$ur5de vijf tot ti5 m9ut5 op e5 kuss5 ( e5 matrasje te legg54 ,hij oef5t da>bij zijne spi]51 neemt tev5s e5 lu*tbad en ook de mo$] g5iet ervan4 ,9 d5 zom] kan m5 hem1 bij go$ w$]1 re$s 9 de twe$e week 9 de buit5lu*t br5g51 op heel mooie dag5 zelfs vroeg]4 ,9 d5 beg9ne is het go$ hem te drag51 do* dan mag hij niet te w>m gekle$ zijn4 ,weldra mag hij 9 e5e go$-ve]5de wag5 uitgaan4 ,9 het w>me ja>getijde kan hij ook 9 d5 tu9 ( op de v]&a1 9 wieg ( wag51 buit5 ligg51 teg5 zonli*t en to*t bes*ut4 ,9 d5 w9t] mag hij ook wel buit5 g]$5 word51 9 de middagur51 als de zon het hoog/ /aat1 do* niet zoo vroegtijdig als 9 d5 zom]1 en zek] niet als het w9d]ig ( nat we] is4 ,het is de vraag ( het niet bet] is om d5 jong5 zuigel+1 9 d5 lat5 h]f/1 9 d5 w9t] ( 9 de e]/e voorja>sma&5 gebor51 9 e5 v]w>md go$ gelu*t v]trek te h\d51 dan hem aan de dikwijls snel wissel5de we]sv]&]+51 welke 9 di5 tijd aan ons klimaat eig5 zijn1 bloot te /ell54 ,vele g5ee%e]5 a*t5 dit v]kieselijk4 ,,het ,,e5 ,,en ,,&] ,,omtr5t ,,bijgelo(1 ,,volksgewoont51 ,,enz4 ,,bij ,,zwang]s*ap1 ,,b>+ ,,en ,,9 ,,het ,,kraamb$4 ,9 het e]/e g$eelte 0 er sprake van het belang voor de aan/a&e mo$] om t5 m9/e e5ig]mate te wet51 hoe ongeve] de v]h\d+ is van de deel5 van ha> li*aam1 wa>9 zo[el de bevru*t+ ges*i$t als wa>9 het bevru*te eitje zi* ontwikkelt4 ,er w]d op gewez51 dat het k9d geleg5 is 9 e5 spi]a*tig5 zak1 de ba>mo$]1 wa>bov5 de d>m5 en de maag1 ev5e5s e5 zakvormig orgaan1 zi* bev9d51 en dat die all5 door het midd5rif ges*eid5 zijn van de bor/holte1 wa> b9n5 het h>t en de long5 ligg54 ,dikwijls hoorde ik de opm]k+1 dat het brak5 g$ur5de de zwang]s*ap z\ te wijt5 zijn aan het feit1 dat de ho(dh>5 van het k9d de maag kriebeld54 ,zelfs met het we9ige1 dat ik omtr5t de ligg+ d] organ5 9 de buikholte m$$eelde1 zal i$]e5 kunn5 begrijp51 dat die v]kl>+ all]bespottelijk/ is4 ,e5e &]e opm]k+1 welke vaak gehoord wordt1 is deze1 dat de mo$]koek aan het h>t va/gegroeid 04 ,e5e enkele ov]weg+ van de natuurlijke ligg+ d] g5oemde deel5 9 het li*aam d] zwang]e vr\w1 doet de dwaa%eid van zulk e5e opm]k+ 9 het oog spr+54 ,d]gelijke bew]+5 en opvatt+5 word5 telk5s w$] met groot5 ern/ en zek]e voorliefde geuit4 ,het nu volg5de1 ind]tijd ges*rev5 met de b$oel+ om te tra*t5 d5 oorsprong van enkele da>van te ontdekk51 heb ik geme5d 9 dit boek te moet5 opnem51 9 de hoop da>m$e1 zoo het kan1 e5 e9de te mak5 aan v]hal5 en v]di*tsels1 welke m5ige zwang]e vr\w 9 niet g]+e mate ang/ en vrees kunn5 aanjag54 ,wij s*rijv5 #aiaj en to* gebeurde het mij nog niet zoo heel lang gel$51 dat e5e kraamvr\w1 die voor de d]de maal mo$] geword5 01 mij zeide3 ,aan al dat oud]wets*e doe ik niet me1 ma> m'n h>5 kamm51 dat durf ik niet4 ,en omdat 't zoo viezig wordt en er zoo'n onaang5ame lu*t uit het ha> komt1 doe ik er wat ,eau de qu99e op4 ,ma> vies is 't wel1 m'n ha>speld5 roe/5 er 940 ,al dat oud]wets*e6 ,da>m$e b$oelde zij het niet re9ig5 van de kraamvr\w na de b>+1 het niet v]wissel5 van het bevuilde lijfgo$ teg5 re91 en nog &]e van die h&el+51 wa>van zoo nu en dan nog wel wat 9 de praktijk opduikt1 als h]9n]+ aan vol/rekt niet v] v]wijd]de tijd5 en gewoont54 ,mijne patinte vreesde1 dat het uitkamm5 d] h>51 9 de e]/e neg5 dag5 van het kraamb$1 aanleid+ z\ gev5 tot blo$/ort+4 ,&]5 v]bond5 oudtijds da>aan de vrees1 dat het zog 9 het ho(d z\ slaan4 ,wordt deze vrees miss*i5 ook nu nog gevond5 9 ons vad]l&8 ,het aantrekk5 van s*oon l9n5go$1 het v]hemd51 mo*t niet gebeur51 omdat &]s de kraamzuiv]+ z\ oph\d5 en het zog 9 d5 buik slaan4 ,tot welke toe/&5 die vrees voor re9ig+ kan leid5 en w]kelijk leidde1 blijkt uit e5e m$$eel+ van e5 heel- en /adsv]loskundige te ,alkma> 7t5 ,h\te de ,lange7 9 het ja> #aheb4 ,e5e vr\w die ik 9 bewu/elooz5 toe/&1 na d5 #cf/5 aanval van /uip5 _h v]lo/01 zegt hij1 bezo*t ik d5 #h/5 dag da>na40 ,de patinte woonde op #b ur5 af/&s van zijne woonplaats4 ,zij 0 9 di5 tuss*5tijd ond] beh&el+ van e5e plattel&s-vro$vr\w en e55 ,m$4 ,doctor1 die ha> dagelijks bezo*t54 ,voor ha> b$ kom5de kwam mij de walgelijk/e /ank te gemoet1 en vond ik ha> 9 d5 de]niswa>dig/5 toe/&2 zij lag nog 9 hetzelfde sluitlak51 dat ik ha> na de v]loss+ _h omg$aan1 en 9 hetzelfde b$1 9 al de g$ur5de di5 tijd ontla/e ur9e1 kraamzuiv]+ en drek/(f54 ,twee plekk5 k\dvuur van de grootte e5] man%& aan de bill5 en /uit v]spreidd5 d5 afs*uwelijk/5 /ank4 ,nietteg5/a&e dez5 ongehoord5 toe/& en dat zij e5 nietig kle9 vr\wtje 01 is alles ze] voorspo$ig g5ez51 heeft zij nog zev5maal gelukkig en voorspo$ig gekraamd en leeft nog04 ,tot zoov] zijn v]haal4 ,onwillekeurig vraagt m5 zi* af1 ( er e5ige r$5 be/ond voor de vrees1 dat re9ig+ d] kraamvr\w s*ade z\ kunn5 b]okk55 en ( die r$5 uit het volk zelf1 dan wel uit de g5eeskundige wet5s*ap kan ontsprot5 zijn4 ,het is buit5 twijfel1 dat veel1 wat wij uit d5 mond d] leek5 hoor51 e5 ov]blijfsel is van hetge5 vroeg] 9 de g5eeskundige wet5s*ap gangba> 0 en dikw]f lang5 tijd d5 g5ee%e]5 tot grondslag van hun wet5 en h&el5 di5de4 ,is het wond]1 dat1 wa> zij zoo lang va/hield5 aan oude le]/ell+51 de leek da>van nu nog ge5 af/& heeft g$aan2 dat bij de leek5 van d]gelijke bes*\w+5 nog vel]lei is blijv5 voortlev51 wa> de wet5s*ap h>5 di5>5 &] en bet] inzi*t gaf8 ,het s*ijnt mij toe1 dat wij1 t] v]kl>+ d] vrees voor re9ig+1 dat zog 9 het ho(d ( 9 d5 buik z\ slaan1 moet5 t]uggaan tot de tijd5 van ,hippocrates 7gebor5 #dfj j4 v4 ,*r4 op het eil& ,kos74 ,wat hij1 zijne s*oli]5 en navolg]s1 hebb5 g$a*t en gele]a>d1 v9d5 wij ne]gelegd 9 de g5eeskundige ges*rift5 welke d5 naam van ,corpus ,hippocraticum drag54 ,kor!id%alve wordt gewoonlijk1 bij de aanhal+ van die ges*rift51 alle5 van ,hippocrates gesprok51 omdat hij de voornaam/e 01 onze le]mee/]0 zooals #djj j4 n4 ,*r4 ,oribasius hem noemde4 ,zijne le] is door alle tijd5 he5 van groot5 invlo$ op de g5eeskunde gewee/4 ,voor ,hippocrates dan 0 de kraamzuiv]+ van het groot/e gewi*t4 ,/oorniss5 9 de uits*eid+ di] vloei/( w]d5 9 nauw v]b& gebra*t met ziekt5 9 het kraamb$4 ,de kraamzuiv]+ w]d voorafgegaan door de uits*eid+ e5] vloei/(1 welke hij i*or noemde4 ,de da>ov] h&el5de plaats wordt als volgt v]taald3 ,na de geboorte van k9d en nageboorte1 vloeit e5e blo$]ig-wat]ige vloei/( weg1 welke van het ho(d en van het ov]ige g$eelte van het li*aam komt en uitges*eid5 wordt door het geweld1 d5 arbeid en de hitte 7g$ur5de de b>+71 en welke als inleid+ van de kraamzuiv]+ te bes*\w5 is40 ,wa>om de kraamzuiv]+ zi* v]toont1 wordt aldus v]kla>d4 ,de kraamzuiv]+ tre$t op1 omdat bij de zwang]s*ap van e5 meisje g$ur5de de e]/e #db dag51 bij die van e5 jong5 g$ur5de de e]/e #cj dag51 sle*ts ze] we9ig blo$ tot vo$+ van het k9d na> b5$5 gaat--omdat &]s het jonge vru*tbeg9sel z\ v]/ikk54 ,na di5 tijd ev5wel vloeit1 tegelijk met v]me]d]de pneuma-opname #i1 tot aan de geboorte e5e groot]e hoeveelheid blo$ toe4 ,de re9ig+ moet dus 9 de kraamzuiv]+ t]uggegev5 word51 en na> buit5 afvloei51 na> de orde d] dag50 ,dit is1 zoo gezi51 vrij onv]/aanba>4 ,ma> als m5 weet1 dat e5 d] ,grieks*e b5am+5 van kraamzuiv]+ ook gebruikt wordt voor de m5/ruatie1 dan ligt het voor de h&1 dat wa> van de le] d] lev5sv]s*ijnsel5 9 het kraamb$1 en de afwijk+5 da>van1 sprake is1 met di5 naam b$oeld is het m5/ruatie-blo$1 dat 9 d5 e]/5 tijd d] zwang]s*ap niet door het k9d gebruikt w]d1 zoodat de kraamzuiv]+ da>voor 9 de plaats tre$t4 ,9 dez5 g$a*t5gang ligt ook de grondslag voor de opvatt+1 dat de duur d] kraamzuiv]+ na de geboorte van e5 jong5 #cj dag51 na de geboorte van e5 meisje #db dag5 duurt1 d4i4 na> de orde ( na> d5 regel d] dag54 ,om dit alles te begrijp5 is het noodig na te gaan1 hoe ,hippocrates zi* de vorm+ d] vru*t voor/elde4 ,het voortplant+s-product van de vr\w is voor hem niet het ei1 omdat zo[el het ei als de ei]/ok hem onbek5d w>51 ma>1 ev5als bij d5 man1 het zaad4 ,de bevru*t+ be/aat 9 het sam5kom5 van het zaad van man en vr\w4 ,dat zaad wordt uit het geheele li*aam1 uit va/e en weeke deel5 en uit alle vloei/(f5--n4l4 de vi] ,hippocratis*e vloei/(f53 blo$1 gal1 wat] en slijm--afges*eid51 groot5deels uit het ho(d1 van wa> het1 langs de oor5 na> het ruggem]g geleid wordt4 ,is het zaad van man en vr\w 9 de ba>mo$] gekom51 dan wordt het door de li*aamsbeweg+5 d] vr\w v]m5gd en door de w>mte tot elk&] gebra*t en v]dikt4 ,da>na neemt het pneuma op1 omdat het op e5e w>me plaats ligt1 door de ademhal+ d] vr\w4 ,het pneuma baant zi*1 nadat het v]dikte zaad er m$e gevuld is1 e5 weg na> buit54 ,dadelijk neemt het zaad w$] nieuw1 k\d pneuma van de mo$] 9 zi* op1 door de s*eur wa>door het vroeg]e ontsnapt is4 ,op die wijze wordt het vru*tbeg9sel gevo$4 ,het van pneuma doordrong5 zaad omgeeft zi* met e5 vlies1 wa>doorhe5 zi*1 tot 9 het midd5 van het vru*tbeg9sel1 e5 weg voor het pneuma vormt1 langs welk5 weg het 9- en uittr$5 kan4 ,deze weg is blijkba> de navel4 ,ma> door het vlies tre$t ook blo$ na> b9n54 ,dit blo$ is het m5/ruatie-blo$1 dat1 na de bevru*t+1 niet me] na> buit5 afges*eid5 wordt1 ma>1 langzam]h& uit het geheele li*aam 9 de ba>mo$] kom5de1 het vlies omgeeft1 en1 tegelijk met het pneuma1 door het vlies +ezog5 wordt4 ,bij de aldus plaatsgrijp5de vo$+1 door pneuma en blo$1 komt geleidelijk1 ond] vorm+ van de /(f5 wa>uit het vru*tbeg9sel be/aat1 door het pneuma de s*eid+ d] weefsels tot /&4 ,na de splits+1 9 l$emat5 en organ51 is dan e5 k9d ont/aan4 ,de duur van dit ont/aan1 g]ek5d van het va/word5 van het zaadm5gsel af1 is bij meisjes hoog/5s #db dag51 bij jong5s hoog/5s #cj dag54 ,de oorzaak van de lat]e splits+ bij meisjes is te zoek5 9 ha> ont/aan uit zwakk] en vo*tig] zaad4 ,bij het to5em5 van de hoeveelheid blo$ 9 de ba>mo$] neemt ook het aantal vliez5 toe1 welke dun zijn1 met elk&] door b&5 sam5hang5 en1 ev5als het e]/e vlies1 van de navel/r5g af uitgespann5 zijn4 ,9 deze vliez51 vooral 9 het mee/ na> buit5 geleg5e1 ont/aan holt51 9 welke het mo$]lijke blo$1 dat het adem5de vlees* vo$5 moet1 b9n5 dr+t4 ,nu heet dat alles *orion1 wa>m$e hoog/wa>s*ijnlijk de nageboorte b$oeld wordt4 ,het begrip van kraamzuiv]+ is dus dat van e5e re9ig+1 en de /oornis da>91 vooral de v]m9d]de ( geheel opgehev5 uits*eid+1 moet dus van groot5 invlo$ zijn4 ,dat is duidelijk1 als wij wet51 dat de kraamzuiv]+1 ev5als de ma&/ond5 en het vru*twat]1 g]ek5d wordt te behoor5 tot de /e$s 9 beweg+ zijnde vi] ,hippocratis*e vloei/(f51 welke als zoodanig van buit5 af 9 het li*aam kom5 en door het geheele li*aam v]breid zijn4 ,de gezondheid van het li*aam b]u/ op de normale v]h\d+5 dez] vloei/(f54 ,zij ont/aan uit de 9 het li*aam gebra*te spijz5 en drank5 9 de d>m51 en kom5 door de ad]5 9 de v]s*ill5de /apelplaats51 van wa> zij v]d] 9 het li*aam word5 ov]gebra*t4 ,die /apelplaats5 zijn3 het h>t voor het blo$1 het ho(d voor het slijm1 de milt voor het wat] en de galblaas voor de gal4 ,nadat zij met de deel5 van het li*aam 9 wisselw]k+ getr$5 zijn1 v]lat5 zij het li*aam door de li*aamsop5+51 dat zijn3 mond1 neus1 a>s en pisweg4 ,blijft de oude vloei/( lang] dan #c dag5 9 het li*aam1 ( is de nieuwe vloei/( 9 te groote hoeveelheid opg5om51 dan heeft dat kwade gevolg54 ,het a*t]blijv5 van de kraamzuiv]+ heeft dus1 da> de uits*eid+ voor de gezondheid e5 noodzakelijk v]eis*te is1 ev5e5s sle*te gevolg54 ,als oorzak5 voor het niet wegvloei5 d] kraamzuiv]+ word5 g5oemd3 ont/ek+ van de ba>mo$] en sluit+ van d5 ba>mo$]mond4 ,als wij nu lez51 dat ont/ek+ van de ba>mo$] o4a4 teweeggebra*t wordt door k\de1 dan kom5 wij re$s e5ig]mate tot e5e v]kl>+ van de vrees1 welke be/aat voor het v]hemd5 d] kraamvr\w1 ev5als die teg5woordig nog wordt wa>g5om5 wa> sprake is van re9ig+1 en het aantrekk5 van s*oon lijfgo$1 tijd5s de m5/ruatie4 ,om nu e5e v]kl>+ te v9d5 voor d5 ang/1 dat het zog 9 ho(d ( buik z\ slaan1 moet5 wij nog wet5 wat ,hippocrates le]t omtr5t d5 oorsprong van het zog4 ,wij d5k51 en dat de$ ,hippocrates ook1 aan de bor/5 d] vr\w4 ,ma> wet5 wij nu1 dat het zog 9 de bor/5 optre$t als voortbr5gsel van de zogkli]1 ,hippocrates da*t niet zoo en v]kla>de het optr$5 van zog 9 de bor/5 op geheel &]e wijze4 ,volg5s hem speeld5 de bor/5 e5e geheel lijdelijke rol4 ,als de s*eid+ d] vru*tdeel5 is tot /& gekom51 zegt hij1 beweegt het k9d zi* en tre$t er melk 9 de bor/5 op4 ,die melk komt da>9 door druk van de zwang]e ba>mo$]4 ,door di5 druk wordt het mee/ vette1 uit spijs en drank1 uit d5 buik9h\d 79 het net en 9 het vlees*7 gep]/4 ,het komt v]w>md1 wit geword5 en zoet gemaakt door de w>mte van de ba>mo$]1 9 d5 vorm van melk1 door de ad]51 voor het kle9/e g$eelte 9 de ba>mo$]1 wa> het k9d er van gebruikt1 voor e5 &] g$eelte 9 de bor/51 wa>door deze opzwell54 ,de bor/5 bezitt5 dus het v]mog5 de melk op te zuig51 ma> b]eid5 die niet4 ,dit kan ook gebeur5 bij niet-zwang]54 ,bij de m$$eel+1 dat zog optre$t 9 de bor/5 van niet-zwang]e vr\w51 wordt uitdrukkelijk gezegd1 dat de m5/ruatie ontbrak4 ,ma> het blijkt niet1 dat ,hippocrates van me5+ 01 dat het m5/ruatie-blo$ 9 die gevall5 tot melk w]d4 ,die opvatt+ wordt gevond5 bij de oude ,indirs1 zooals1 na> m5 zegt1 blijkt uit de ,yajur-,v$a1 e5 9 het ,sanskrit ges*rev5 w]k1 dat veel oud] is dan de ,hippocratis*e ges*rift54 ,wl zegt ,hippocrates1 dat1 als de bor/5 ontbrek51 b4v4 als zij wegg5om5 zijn1 de melk op edele deel5 slaat1 op h>t en long51 wa>door /ikk+ optre$t4 ,wanne] wij nu lez51 dat ,/eidele 79 het beg9 d] #ai;de eeuw7 bij /]ke vull+ d] bor/5 van niet-zoog5de vr\w5 melk uit de gesla*tsdeel5 zag vloei51 dan laat het zi*1 met d5 g$a*t5gang van ,hippocrates en zijn begrip van melk1 gemakkelijk v]kl>51 dat bij de leek51 die blijkba> ook van deze d+5 gehoord hebb51 het begrip van v]plaats+ van het zog na> &]e deel5 van het li*aam1 door oorzak5 welke op de w]kzaamheid d] gesla*tsdeel5 w]kt51 gemakkelijk +ang vond4 ,bij de oude ,indis*e arts5 v9d5 wij imm]s ook wel e5e d]gelijke opvatt+4 ,wa> bij h5 van de beh&el+ d] koorts bij kraamvr\w5 sprake is1 lee/ m51 dat de koorts ont/aat door het na> b5$5 zakk5 van de melk4 ,9 v]b& met de ,hippocratis*e le] kan dan ook e5e &]e opvatt+1 welke somtijds nog 9 de kraamkam] voorkomt1 v]kla>d word54 ,ik b$oel deze4 ,het is mij gebeurd1 dat de bak] het k9d niet aan de mo$]bor/ wilde legg51 vr dat de kraamvr\w gewat]d _h1 omdat--zooals zij zeide--het zog met ur9e v]m5gd zijn z\4 ,hippocrates rek5de ook de ur9e tot de vi] vloei/(f5 te behoor54 ,de pisweg is e5 d] uitlooz+sweg54 ,m5 kan zi* dus voor/ell51 dat1 wa> de melk h>5 oorsprong heeft 9 die vi] vloei/(f51 de v]m5g+ da>van met afgew]kte do* nog niet uitges*eid5 vloei/(1 9 dit geval de ur9e1 mogelijk moe/ gea*t word54 ,vele ontwikkeld5 ond] onze patint51 vooral ond] de jong]51 zull5 met ons la*5 om deze opvatt+5 en het vies v9d51 dat er m5s*5 gevond5 w]d51 die re9ig+ na de bevall+ als e5 geva> bes*\wd54 ,ma> e5ig5 tijd lat] zull5 zij ons 9 voll5 ern/ m$$eel+5 do51 wa>uit blijkt dat zij op hunne beurt aan opvatt+5 wa>de he*t51 die w$] &]5 do5 glimla*54 ,m5 moge het bijgelo( ( domheid noem51 gewoonlijk komt het voort uit gebrek aan k5nis van eig5 li*aam en de v]ri*t+5 da>van1 dat wij ook nu nog opm]k+5 hoor51 van hoogbes*aafd51 welke ov]e5kom5 met vooroordeel51 gewoont5 en gebruik51 bij oude volk5 en natuurvolk5 9 zwang1 wa>om zij la*5 en ov] wi] dwaa%eid zij het ho(d s*udd54 ,en dat ondanks d5 vooruitgang 9 ontwikkel+1 wa>op wij #bj/e-eeuw]s trots* zijn4 ,( hoor5 wij niet h]haaldelijk1 dat de oorzaak van de witte g]impelde h&51 wa>m$e de k9d]5 t] w]eld kom51 te v9d5 is 9 het1 vooral 9 de laat/e dag51 veel 9 zeepsop wass*5 d] mo$]1 en dat de roode oogl$5 te wijt5 zijn aan ha> veelvuldig we558 ,de /raks g5oemde heel- en v]loskundige van ,alkma> heeft de/ijds e5e m5igte aanteek5+5 gemaakt1 die voor vele plaats5 9 ons l& en da>buit5 nog t5 huidig5 dage z\d5 kunn5 ne]ges*rev5 word54 ,zoo zegt hij1 wat het k9d betreft1 dat veel huidsme] afkom/ig heette te zijn van het vele spek ( vet vlees* et5 door de zwang]e1 ( ook1 dat de bijslaap nog kort voor de bevall+ is uitgeoef5d4 ,dit laat/e heb ik nooit zelf gehoord1 wel1 dat er v]b& z\ be/aan tuss*5 de groote hoeveelheid huidsme] en het gebruik van vet g$ur5de de zwang]s*ap4 ,en wat hoor5 wij niet al met betrekk+ tot gebrek51 wa> m$e het k9d t] w]eld komt1 9 v]b& met het s*rikk5 d] zwang]e en het grijp5 na> de plaats van ha> li*aam wa> zij e5ig letsel v]kreeg4 ,ook deze opvatt+ is re$s oud4 ,9 de ,yajur-,v$a wordt re$s gezegd1 dat zi* bij het k9d aan hetzelfde li*aamsdeel1 wa>aan de mo$] letsel kreeg1 dezelfde w]k+ v]toont4 ,to5 ik onlangs d]gelijke d+5 met e5 mijn] patint5 besprak1 en ha> v]telde hoe m5 9 ,hannov] bewe]t1 dat het k9d mo$]vlekk5 ( zom]sproet5 m$e t] w]eld br5gt1 als de mo$] gele rap5 ( wortel5 s*raapt1 ( iets kookt1 dat spat1 wi/ de bak] mij dadelijk te zegg51 dat dit volkom5 wa> 01 want dat zij zelve het bij e5 h>] k9d]5 _h wa>g5om54 ,ma> ongeloovig s*udde zij het ho(d1 to5 ik da>op zeide1 dat 9 ,hong>ije de me5+ v]breid is1 dat het k9d e5 rood5 uitslag krijgt1 als de mo$] met blo$ omgaat1 en dat het k9d ov] het geheele li*aam zal beha>d zijn als de mo$] 9 de zwang]s*ap a>dbezin eet4 ,diezelfde bak] re9igde de kraamvr\w na de bevall+ wel degelijk1 zag er ook ge5 bezwa> 91 om de h>5 d] patinte uit te kamm5 en op te mak51 ma> _h ha> v]bod5 vr de neg5 dag50 de nagels te knipp51 omdat 4444 e5e vloei+ ( /ort+ da>van het gevolg kon zijn4 ,zooev5 besprak ik e5e opvatt+1 welke /e$s lev5dige belang/ell+ heeft opgewekt en nog v]mag op te wekk54 ,ik b$oel het v]zi5 d] zwang]54 ,welke de invlo$ zijn kan van voortdur5de prikkel+ d] z9tuig51 van s*rik ( gemo$sa&o5+51 is niet met e5 enkel woord uit te mak54 ,ev5m9 kan m5 /e$s e5 afdo5d antwoord gev5 op vrag51 die ons1 na> aanleid+ van--na> het heet--met zek]heid wa>g5om5 feit51 ge/eld word54 ,vooral 9 de grijze oudheid w]d het v]mog5 van all]lei op de zwang]e inw]k5de invlo$5 hoog aangeslag54 ,ma> ook lat] nog4 ,wilt ge e5 bewijs8 ,lee/ dan met mij het volg5de uit het ,h\welijck0 van ,jacob ,cats4 ,wanne] de vr\we draeght soo di5t de man te lett51 ,dat niemant door het huys miss*i5 en kome sett5 ,yet dat wan-s*ap5 is1 e5 wreet ( seltsaem beelt ,dat ons het ooge t]ght1 en soo de s9n5 /eelt4 ,al wat oubolligh /aet1 ( vreese kan v]weck51 ,( met e5 snell5 s*rick ons 9 de l$5 treck51 ,en di5t e5 jonge vr\ vooral niet da] se slaept1 ,en van de reyne tr\ de soete vru*t5 raept4 ,wilt oock om dese tijt u niet te se] v]gap5 ,a5 e5igh selsaem di]1 als simm51 katt51 ap53 ,en draeght niet 9 d5 arm1 en leght niet a5 d5 mont ,e5 vreemde bavia51 ( plat-g5eusd5 hont4 ',t is bij de vr\w5 selfs 9 ge55 deel te m]ck51 ,hoe dat e5 vremt geval kan op de vr\w5 w]ck53 ,hoe onv]wa*te s*rick tot a5 de vru*t bel5t1 ,en hoe e5 selsaem spoock sigh 9 de mo$] pr5t4 ,wanne] e5 vr\we draeght1 het s*ijnt dat alle kra*t5 ,zijn besigh a5 de vru*t1 en op de mo$] wa*t52 ,dies wa]d] e5igh d+ sigh 9 de s9n5 ve/1 ,dat sackt van /ond5 a51 en druckt 9 dat gewe/4 ,de ,s*rift getuyght het selfs1 dat ,jacob voor de di]5 ,van ,laban heeft gelegt ge/reepte populi]51 ,om ev5 als het s*aep z\ p>5 mett5 ram1 ,de pleck5 van het h\t te druck5 9 het lam4 ,ghy die g5eg5 zijt om zaet te mog5 w9n51 ,hebt ge5 wan-s*ap5 di]1 ge5 mon/] 9 de z9n53 ,/elt liev] voor het oogh1 wanne] ghij vru*t5 teelt1 ,e5 s*oon e5 gee/igh k9t1 e5 a]digh m5s*5beelt4 ,hi] door i/ wel gebeurt dat yem& van de ,mor5 ,vont 9 voor-l$5 tijt e5 witte vru*t gebor52 ,hi]door i/ wel gebeurt dat van e5 leelick pa] ,m5 w]t1 oock teg5 hoop1 e5 a]digh k9d gewa]4 ,e5 wijf bij al het volck v]ma]t 9 leelickh$51 ,wi5s man ha] niet en weeck 9 onbes*(te l$51 ,kreegh ev5-wel e5 k9t het s*oon/e dat m5 vant1 ,e5 pe]el van de /ad1 en wond] 9 het lant4 ,e5 k9t gelijck e5 beelt1 dat alle m5s*5 pres51 ,en nam5 9 d5 arm1 ( met d5 v+] wez51 ,e5 k9t na voll5 w5s*1 e5 gaeu en a]digh fret1 ,en niet te bij/] s*rael1 en niet te lijdigh vet3 ,e5 yd] /ond v]bae/1 en sagh de friss*e l$51 ,en sagh de s*oone v]w1 onsek] van de r$52 ,dies g9ck] ov]-al e5 spreucke door de /adt1 ,als( hi] 9 de vr\w ha] e] v]get5 hadt4 ,e5 man die vord] sagh g+h al het huis bes*\w5 ,g+h lett5 op het /uck1 t] e]5 van de vr\w54 ,hij v9t e5 s*oon v]treck1 da] op e5 s*oon buffet ,e5 a]dig k9d]-beelt /ont gee/igh af-geset4 ,hij vont e5 l$ekant behang5 met gordijn51 ,e5 leg] voor d5 we]t1 gelijck het mo*te s*ijn53 ,hij vraeght wie datt] slaept8 hem wordt bes*eyt g$aan1 ,en /racx zoo gi/ de man hoe dat de sak5 /a54 ,hij spreeckt tot al het volck4 ,ick zal het oordeel vell51 ,laet ma] het jongh/e k9t hi] 9 de kam] /ell54 ,de meyt die loopt] om soo ve]digh als se kan1 ,en br5ghtet 9 de sael1 en geeftet a5 d5 man4 ,die gaettet mett] daet omtr5t de beeld5 sett51 ,die ma5t e5 i$] a5 hi] op te will5 lett53 ,en siet1 die nu het beelt en dan het k9t bekeeck1 ,en vont noyt e5igh ey dat zoo e5 ey geleeck4 ,da] gaet de kloeck/e gee/ met va/e r$5 wijs51 ,wat datt] uyt het oog kan 9 de s9n5 rijs53 ,en hoe e5 diep gepeys1 door onbek5de ma*t1 ,het +5om5 beelt kan pr5t5 9 de dra*t4 ,/racx res] groote vreught1 de bose tong5 sweg51 ,de vr\ heeft mett] daet ha] e]e we'er gekreg53 ,en wa] do5 e5igh pa] te sam5 w]t geset1 ,da] 0 e5 s*oon gesight omtr5t het e*te b$t40 ,imm]s teg5woordig wordt ons nog m5ige m$$eel+ g$aan omtr5t het v]zi5 van zwang]e vr\w54 ,ik zag e5s e5e fotografie van e5 jong51 die ov] het geheele li*aam beha>d 01 welke buit5gewone ha>ontwikkel+ w]d toeges*rev5 aan e5 /]k op de mo$] inw]k5d5 prikkel g$ur5de h>e zwang]s*ap4 ,de mo$] van dez5 knaap w]d op zek]5 avond door h>5 man1 die 9 opgewond5 toe/& tehuis kwam1 zoo gr( bejeg5d1 dat zij 9 de b$/$e de vlu*t nam4 's ,mans wo$e wilde zi* to5 op e51 9 het v]trek aanwezig51 po$el koel51 do* het di]1 al ev5 we9ig op e5 dra*t slag5 belu/ als de vr\w1 zo*t bij ha> bes*]m+4 ,da> w]d het di] door d5 man du*tig toegetakeld1 en de v]s*rikte vr\w beviel na e5ig5 tijd van e5 k9d1 begroeid met lange h>51 zooals de po$el die _h4 ,ook deze opvatt+51 en hetzelfde geldt voor wat ik nog zal m$$eel51 hebb5 h>5 oorsprong 9 ov]\de tijd51 niet zooze] 9 de bes*\w+5 van het volk1 als 9 die d] g5ee%e]54 ,die bes*\w+51 en voors*rift5 aan de h& da>van gegev51 zijn langzam]h& als geme5 go$ ov]gegaan 9 het d5k5 d] volk51 en wa> zij bij de g5ee%e]51 aan de h& van de zi* ontwikkel5de wet5s*ap1 v]&]+5 en v]bet]+5 ond]g+5 ( geheel v]dw551 blev5 zij ond] het ov]ige m5s*dom be/aan en duik5 telk5s w$] op4 ,de oorsprong is v]get51 de bes*\w+ ev5wel geblev54 ,wij moet5 niet alle5 9 de ,hippocratis*e boek51 ma> ook 9 de ov]lev]+5 d] oude ,indirs1 oude ,hebreers en oude ,egypt5>5 zoek51 om d5 oorsprong te v9d54 ,dan zi5 wij1 hoe opvatt+5 uit oude tijd5 invlo$ uitoef5d5 op nieuw]e4 ,zoo v9dt m5 b4v4 9 de ,hippocratis*e boek5 veel t]ug1 wat re$s 9 de ,rig-,v$a 7 #aejj j>5 voor ,*r47 en vooral 9 de ,yajur-,v$a1 welke van lat]5 datum is1 bes*rev5 /aat1 hetge5 erop wij/1 dat ook de le] van de s*ool van ,hippocrates voor e5 deel is voortgekom5 uit nog oud]e g5eeskunde4 ,ze] zorgvuldig zijn b4v4 9 de ,yajur-,v$a de voors*rift5 ov] de gezondheidsregel5 g$ur5de de zwang]s*ap1 welke1 volg5s bevoegde beoordeela>s1 uitmunt5 bov5 die van de ,hippocratis*e s*ool4 ,niet alle5 wordt da>9 ze] zorgvuldig alles opgegev5 met betrekk+ tot het gebruik van spijs en drank1 b4v4 dat de 7da> opg5oemde7 vlees*soort5 invlo$ uitoef55 op de li*amelijke en gee/elijke eig5s*app5 van het k9d1 ma> ook gewa>s*uwd teg5 opw9d+1 ov]matige inspann+5 en s*udd+5 van het li*aam4 ,tev5s wordt da>9 gewez5 op d5 invlo$ door indrukk5 van het gemo$ en d] z9tuig5 op de zwang]e vr\w uitgeoef5d1 hetge5 bij ,griek5 en ,rome95 9 praktijk gebra*t w]d1 zooals wij dit ook door vad] ,cats 9 di*tvorm ne]ges*rev5 zag54 ,wel is wa> wordt 9 de ,yajur-,v$a niet gesprok5 ov] het v]zi5 d] zwang]51 ma> iets 9 di5 gee/ ligt to* opgeslot5 9 de wa>s*uw+1 dat de zwang]e vr\w alles v]mijd5 moet1 wat onaang5aam is om te zi51 en 9 het voors*rift1 ge5 leelijke1 wan/altige voorw]p5 aan te rak54 ,volg5s ,fassb5d] wordt hi]ov] door de ,hippocratis*e g5ee%e]5 niet gesprok54 ,wij zull5 niet nagaan (1 en 9 hoev]re1 er 9 v]hal5 als van d5 beha>d5 knaap1 en d]gelijke1 e5 zweem van wa>heid 9 e5e groote hoeveelheid v]di*tsel kan v]borg5 zijn1 do* onze bes*\w+5 voortzett54 ,wa> gelo( en bijgelo( h& 9 h& gaan1 is het ge5 wond]1 dat ook met betrekk+ tot de g5eeskunde voornamelijk bij leek5 begripp5 be/aan1 welke voor d5 wet5s*appelijk ontwikkelde aan gelo( en bijgelo( gr5z5 ( da>m$e sam5hang54 ,niet altijd is het gelo( als bron van eig5a>dige d5kwijz5 nog te h]k5n51 ma> m5igmaal s*ijnt het vreemde me] e5e me5+1 e5maal uit erv>+ opg$aan1 bij onduidelijke wa>nem+ onjui/ opgevat1 door gesla*t5 voortgeplant1 v]&]d1 ma> da>om nog niet v]bet]d4 ,zek] is het1 dat me5+51 als hi] b$oeld1 vooral be/aan op het gebi$1 dat sam5hangt met 's m5s*5 intr$e 9 de w]eld2 me5+51 welke moet5 di55 om het geheimz9nige en onbek5de te v]kl>51 t]wijl het telk5s blijk5 kan1 dat de zoog5aamde v]kl>+5 het geheel1 als 't kan1 nog geheimz9nig] mak54 ,vooral de b>+1 en het mee/ indi5 da>bij /oorniss5 optr$51 is iets zoo geheimz9nigs voor gee/ en gevoel1 dat niet alle5 de natuurvolk51 ma> ook de bes*aafde volk5 zi* niet aan d5 invlo$1 welke de gebeurt5iss5 op h5 uitoef551 onttrekk5 kunn54 ,het is dan ook mogelijk bij all5 spor5 te v9d5 van de voor/ell+1 dat bij de geboorte bov5natuurlijke ma*t5 w]k54 ,die ma*t5 word5 veelal met p]soonlijke eig5s*app5 b$a*t en v]s*ijn5 e5sdeels als booze gee/51 als demon51 die de 9 b>5snood v]ke]5de vr\w5 met gev>5 omgev5 en ha> ziek mak51 &]deels als go$e gee/51 die zi* het lot di] b$reigde vr\w5 aantrekk54 ,zoo ont/ond geleidelijk de g$a*te aan /rijd tuss*5 booze en go$e gee/54 ,het ligt voor de h& dat de m5s*1 beang/ door zijn onma*t1 op die gee/5 invlo$ tra*tte te v]krijg51 en zi* da>bij m$ew]k+ van bov5natuurlijke ma*t5 tra*tte te v]zek]54 ,da>toe w]d5 en word5 geb$5 en bezw]+5 aangew5d1 wez5s 9 di5/ ge/eld1 met wi] hulp z\ v]kreg5 word51 wat m5 w5s*t4 ,zoo ont/ond5 de (f]&5 aan god5 en god9n51 om die aan te zoek5 hunne hulp te v]le554 ,dat be/aat nog4 ,het mono!isme leidde er toe n ,god als hulp 9 d5 nood aan te roep51 hem te bidd5 gun/ig5 invlo$ uit te oef551 hetzij alle5 ( met m$ew]k+ van heilig54 ,de toevlu*t tot die hoog]e ma*t5 beg9t re$s met de zwang]s*ap en heeft e5e e]/e uit+ 9 het dank5 voor het intr$5 d] zwang]s*ap en het aanbevel5 van de jonge vru*t 9 de bes*utt+ d] godheid4 ,van godsdi5/ig5 a>d is de aanbidd+ d] god9n51 zooals die b4v4 bij de ,griek5 en ,rome95 be/ond4 ,wij v9d5 gewag gemaakt van ,ili?yia ( ,eilei?yia1 de god9 d] geboorte1 welke nu e5s als zelf/&ige god9 optre$t1 dan w$] v]e5zelvigd met ,"h 7,juno7 en ,artemis 7,diana74 ,de e*t latijns*e ,ili?yia1 de ,juno d] b>+1 is ,luc9a de li*t- en vooral lev5br5g5de god9 d] ,rome954 ,ha> t] e]e w]d op d5 #a/5 ,ma>t fee/ gevi]d1 op welk5 dag de mo$]s zi* na> d5 tempel begav51 dez5 met bloem5 v]si]d5 en tev5s om e5 talrijk kroo/ smeekt54 ,van ,luc9a be/aan talrijke afbeeld+54 ,9 de l9k]h& draagt zij e5 fakkel1 9 de re*t] e5 (f]s*aal1 wa>9 e5 k9d ligt2 ( wel zij h\dt die h& uitge/rekt1 als 't w>e om d5 jonggebor5e te ontvang54 ,zoo /aat zij afgebeeld op e5e s*ild]ij van ,rub5s1 de geboorte van ,m>ia de ,m$icis voor/ell5de4 ,ook wordt zij afgebeeld met e5e zweep 9 de e5e en e5 scept] 9 de &]e h&4 ,de zweep 0 het z9nebeeld van gemakkelijke bevall+4 ,dat h]9n]t ons aan de ,lup]calia1 dat zijn de fee/5 t] e]e van ,lup]cus1 d5 ,rome9s*5 god ,pan1 die e5 heiligdom1 lup]cal g5aamd1 bij d5 ,palatijns*5 heuvel bezat4 ,de prie/]s 7lup]ci7 liep5 dan 9 woe/5 opto*t half naakt door de /ad4 ,zij hadd5 sle*ts e5 gordel van geit5vel om de l5d5 en riem5 van geit5le] 9 de h&51 wa>m$e zij all5 geeseld51 die zij ontmoett54 ,de vr\w5 /rekt5 bij het voorbijgaan d] prie/]s de h&5 uit1 t] geesel+1 9 het gelo( dat da>door zij1 die onvru*tba> w>51 vru*tba> w]d5 en de &]51 dat zij e5e gelukkige b>+ z\d5 doormak54 ,9 ,jordan's ,edda komt e5 li$ voor1 ,oddrun's kla*t 7,oddrn>grtr7 geheet51 wa>9 ,borgny1 9 b>5snood1 ,oddrun om hulpe bidt4 ,oddrun voldoet aan dat v]zoek4 ,mild5 ,gemts vor des ,md*5s ,kniee ,setzte si* ,oddrun und sang nun ,oddrun ,wirksame ,weis51 gewaltige ,weis5 ,d] gebr5d5 ,borgny zum ,bei/&e zu40 ,borgny b$ankt ha> da>voor4 ,oddrun antwoordt3 ,fhrwahr ni*t die weil du dess5 wrdig ,neigt' i* mi* ni$]1 aus ,n dir zu helf52 ,nur me9 ,gelbde hab' i* gelei/et1 ,das i* &]wrts ausspra*2 all]ort5 ,bei/& zu biet5 7gebr5d5 ,frau571 ,als hi] das ,erbe die ,edl+e teilt540 ,jordan me5t1 dat hi] het ov]blijfsel van e5e ,noors*e ,god5sage aanwezig is1 v]want en 9 het wez5 d] zaak gelijk aan de ,grieks*e sage van ,leto en h>e tweel+sk9d]5 ,appollo en ,artemis4 ,ook ,leto kon niet b>51 voordat de hulp van ,eilei?yia is +]oep51 ev5als hi] ,borgny d5 bij/& van ,oddrun noodig heeft4 ,oddrun z\ dus voor de ,nor5 7,g]man57 gewee/ zijn wat ,eilei?yia bij de ,griek5 01 de ,h]a d] geboorte 7de ,rome9s*e ,juno74 ,de ,griek5 (f]d5 ook aan ,g5etyllis 7,aphrodite7 t] v]krijg+ e5] go$e bevall+1 de ,rome9s*e vr\w5 aan ,po/v]a ( ,presa1 om e5e gun/ige ligg+ van het k9d te v]krijg54 ,bij de ,lac$emonirs (f]d5 de vr\w5 h>5 gordel aan ,artemis1 alsook de e]/e kle$+/ukk5 h>] k9d]54 ,bij vele &]e volk5 w]d51 en word5 nog1 fee/5 gevi]d1 wa>bij gewoonlijk (f]s plaats hebb54 ,wr het /r5g godsdi5/ige oph\dt en het bijgelo( beg9t1 is dikwijls moeilijk uit te mak54 ,de beoordeel+ da>van hangt sam5 met het /&punt dat de beoordeela> op godsdi5/ig gebi$ inneemt1 wa>door de gr5s1 welke tuss*5 gelo( en bijgelo( getrokk5 wordt1 aanm]kelijk v]s*ilt4 ,9 elk&] ov]ga&e bes*\w ik wat b4v4 op ,java1 t5 m9/e 9 enkele /rek51 ges*i$t4 ,het volksgelo( zegt1 dat e5e vr\w1 9 de zev5de ma& h>] dra*t1 ond]hevig is aan kwell+5 van booze gee/54 ,da>om wordt bij het intr$5 da>van 's na*ts door oud]e vr\w5 bij ha> gewaakt4 ,zij zelf moet tra*t5 de behoefte aan slaap te ond]drukk51 want de booze gee/5 durv5 wak5de p]son5 niet te nad]54 ,na di5 doorwaakt5 na*t wordt zij 's morg5s 9 e5 da>voor opg]i*te t5t gewass*54 ,9 die t5t /aan a>d5 pott5 met wat]1 bloem5 en twee jonge1 gele kokosnot54 ,op e5 d] kokosnot5 heeft m5 het afbeeldsel van e5 man1 op de &]e dat e5] vr\w gemaakt1 de p]son5 ,p&jie en ,tjondro-,kirono voor/ell5de4 ,p&jie 0 vor/ van ,dj5ggolo en ,tjondro-,kirono1 zijne vr\w1 do*t] van e5 vor/ te ,k$irie4 ,zij w>5 de s*oon/e m5s*5 van hunn5 tijd4 ,het afbeeld5 dez] p]son5 beoogt hetzelfde1 als wij re$s bov5 besprak54 ,m5 v]wa*t van d5 aanblik da>van de geboorte van e5 k9d1 ev5 s*oon als die twee m5s*5 gewee/ zijn4 ,na het wass*5 wordt de vr\w e5 smal1 zond] naad gewev5 kle$je als buikb& omgeslag54 ,da>na wordt de man1 als bruidegom gekle$1 met e5 pa> vri5d5 b9n5 gelat54 ,de buikb& wordt losgemaakt1 twee vr\w5 h\d5 di5 aan we]skant5 va/ en de man snijdt met zijn kris d5 buikb& geheel door1 wa>na hij1 met zijne begeleid]s1 de t5t v]laat en na> huis t]ugke]t4 ,dit lossnijd5 beteek5t e5 weg voor het k9d te ban54 ,v]volg5s neemt m5 de twee jonge kokosnot5 en laat die door het kle$je van de zwang]e vr\w vall54 ,dit beteek5t e5e gelukkige v]loss+1 ev5 spo$ig als het n$]vall5 d] kokosnot54 ,da>na wordt de vr\w na> huis gebra*t en volg5 fee/elijkh$54 ,dit gebeurt bij de e]/e zwang]s*ap4 ,9 de volg5de ma&5 word5 dan nog elke ma& (f]&5 gebra*t1 wa>m$e wordt voortgegaan1 tot het k9d t] w]eld gekom5 is4 ,het gelo( aan d5 invlo$ op zwang]e vr\w5 door de z9tuigelijke wa>nem+1 wa>aan hi] uit+ gegev5 wordt door de afbeeld+ op de kokosnot51 is dus ov]al te v9d54 ,da>aan he*tt5 ook de vr\w5 9 ,lac$emoni4 ,zij hadd5 9 h>e slaapkam]s de portrett5 hang5 van door hunne s*oonheid b]oemde mann51 b4v4 van ,endymion1 ,n>cissus1 ,adonis1 uit d5 held5tijd en van s*oone p]son5 uit hun eig5 tijd4 ,b>on ,l>rey zegt1 dat ,napoleon voorbes*ikt 0 tot zijn groot5 lev5sloop1 van de s*oot zijn] mo$] af1 die hem g$ur5de de revolutionnaire crisis 9 ,corsica en g$ur5de d5 vrijheidsoorlog droeg4 ,zulk e5 invlo$1 zegt hij1 moe/ wel zijn /empel drukk5 op het k>akt] en de voorbes*ikk+ van d5 man1 die g]oep5 0 om e5e w]eldomw5tel+ te mak54 ,ma> g5oeg hi]van4 ,als bij de ,alfo]5 op ,celebes door d5 prie/] e5 kip gesla*t wordt1 t]wijl hij d5 god5 bidt d5 w5s* d] aan/a&e jonge mo$] na> e5 zoon ( do*t] te v]vull51 kan m5 sle*ts aan e5e godsdi5/ige h&el+ d5k54 ,voelt e5e vr\w op de ,s]anglao- en ,gorang-eil&5 zi* zwang]1 dan moet zij e5 /uk gemb] na> d5 prie/] br5g51 dat door hem gewijd en voortdur5d door ha> g$rag5 wordt1 om booze invlo$5 af te w]54 ,de wijd+ ges*i$t door er driemaal op te blaz5 en de #aab;e ,sure van d5 ,koran te bidd51 welke luidt3 ,9 naam van d5 alb>mh>tig5 ,god6 ,god is de e5ige en eeuwige ,god4 ,hij teelt niet en is niet geteeld1 en ge5 wez5 is aan ,hem gelijk40 ,godsdi5/ige opvatt+ v9d5 wij ook 9 het gebruik van wijwat] en het br&5 van gewijde ka>s5 bij de b>+ hi] te l&e4 ,hetzelfde moet m5 aannem51 als wij lez5 dat 9 ,oo/5rijk1 9 e5e kapel aan d5 ,falk5/e91 wa> m5 zegt dat de heilige ,wolfgang zi* v]borg5 hield1 de zwang]e vr\w5 door e5 da> aanwezig5 /e5 kruip51 om zi* e5e gelukkige bevall+ te v]zek]54 ,ev5e5s bij het v]nem5 dat zij 9 ,zwab5 b$eva>t5 do5 na> de heilige ,m>g>e?a met d5 draak 7b4v4 na> ,m>ia ,s*rei bij ,pfull5dorf7 ( na> d5 heilig5 ,*ri/ophorus 7b4v4 na> ,laiz bij ,sigm>+57 ( na> ,/4 ,ro*us1 9 wi5s kapell5 gewijde ijz]5 s*ildpadd51 als symbool d] ba>mo$]1 hang54 ,ma> diezelfde godsdi5/ige drang beweegt de ,japans*e vr\w5 om1 kort voor de b>+1 e5 /ukje papi] 9 te slikk51 wa>op de s*utspatroon d] b>5de is afgebeeld1 9 de hoop da>door e5e gemakkelijke bevall+ te v]krijg54 ,dwaas komt het ons voor1 dat 9 ,griek5l&1 9 de buurt van ,a!ne1 de zwang]e vr\w5 aan de noordzijde van d5 z4g4n4 nymph5-heuvel afglijd51 ev5e5s met de b$oel+ e5e gelukkige b>+ door te mak52 dat 9 ,i]l& en ,sc&9avi1 tot voor kort5 tijd1 zwang]e vr\w5 9 d5 ,johannisna*t1 bij het ,baalsfee/ ( het ,bald]fee/1 met hetzelfde doel door e5 vuur liep54 ,bij de ,heid5s*e ,magy>5 0 ,nagyboldogasszony de s*utsgod9 d] teel+ en b>+4 ,na de invo]+ van het ,*ri/5dom kwam da>voor 9 de plaats de heilige ,anna1 de mo$] d] heilige ,m>ie 7de s*utsgod9 van het kraamb$74 ,te h>] e]e va/5 nu nog de zwang]e vr\w5 9 d5 omtrek van ,szeg$1 b4v4 9 ,szregh1 g$ur5de zev5 dag54 ,de ,szkl]9 gaat bij volle maan na> buit51 spuwt driemaal 9 de ri*t+ van de maan1 en zegt3 ,heilige mo$] ,gods1 ,/a mij bij 9 d5 nood2 ,bes*]m de vru*t mijns li*aams1 ,opdat zij groeie als de maan40 ,ov]e5kom/ig met het wijwat]1 en de aanw5d+ da>van1 is het gebruik1 dat sommige neg]/amm5 mak5 van e5e fijne1 witte leemsoort1 ,pemba geheet51 wa>m$e de zwang]e vr\w5 zi* dikwijls het gelaat besm]54 ,om booze gee/5 ( demon5 af te s*rikk5 ( te v]zo551 mak5 alle volk5 gebruik van amulett51 bezw]+51 ma*tspreuk5 en sympa!tis*e middel54 ,als nuttige middel5 g$ur5de de zwang]s*ap v9dt m5 vele d+5 aanbevol54 ,zoo mag b4v4 9 ,noord-,celebes de vr\w het ho(dha> niet zoo drag51 dat het he5 en w$] fladd]t2 mag zij 's avonds1 als het reg5a*tig is1 het huis niet v]lat51 opdat de vru*t niet door d5 ,walao-lati1 ( door op donk]e plaats5 aanwezige duivels1 wordt opges*rikt ( mi%&eld4 ,9 ,n$]l& mag zij 9 d5 laat/5 tijd d] dra*t het ha> niet lat5 knipp51 omdat &]s het k9d bor/elig ha> z\ krijg51 dat ruw en kort1 nooit kan krull54 ,9 ,hong>ije zal het k9d1 als de mo$] zi* 9 het b$ de h>5 kamt1 sle*ts kort5 tijd lev54 ,bij vele volks/amm5 moet5 de vr\w51 als zij bij dag het huis v]lat51 e5 /uk ijz] ( e5 mes bij zi* drag51 opdat de booze gee/5 de vru*t niet kwell54 ,9 ,rusl& is het gelo( aan d5 booz5 blik0 ze] v]breid4 ,ma> vooral wordt die door de zwang]e vr\w gevreesd1 da> zij1 door het booze oog getr(f51 met groote pijn5 b>5 moet4 ,e5 amulet ( talisman is veelal de mee/ w]kdadige bes*utt+4 ,da>voor drag5 de neg]9n5 kle9e kalabass51 gevuld met a>dnot5- ( palmolie1 ook toov]teek5s en toov]b&5 om h&5 en knien1 korfjes gevuld met blad]51 plant5wortels1 /ukjes h\t en slakk5huisjes1 papi]tjes met e5 koranspreuk1 enz4 ,welke h&el+5 word5 er niet v]ri*t1 welke nagelat51 om niet /or5d 9 te w]k5 op zwang]s*ap en b>+1 op de ontwikkel+ en ligg+ van het k9d8 ,het knoop5 en b9d5 v]oorzaakt1 zegt m51 sluit+ en moet dus door zwang]5 word5 nagelat51 indi5 zij niet zelf zull5 geslot5 word51 d4w4z4 e5e moeilijke b>+ doormak54 ,da>om mog5 op vele plaats51 ook 9 ,europa1 9 bes*aafde l&51 de vr\w5 niet wev5 ( matt5 vle*t54 ,zij mag ge5 g>5 ( b& drag51 opdat de navel/r5g niet om d5 hals van het k9d kome te ligg5 7om/r5gel+74 ,datzelfde geva> heeft de zwang]e vr\w bij ons te l&e te du*t51 als zij bij het naai5 e5 /r5g g>5 om d5 hals legt ( de h&5 9 de hoogte br5gt1 om iets van hooggeleg5 plaats te krijg54 ,ook z\ het kruip5 aanleid+ gev5 tot om/r5gel+4 ,moet de de ,holl&s*e vr\w dan la*51 als zij hoort1 dat de vr\w 9 de ,palz1 om dezelfde r$51 niet ond] e5e was*lijn doorloopt1 niet sp9t ( haspelt8 ,9 sommige /rek5 van ,hong>ije wordt aan het doorloop5 ond] e5 gespann5 t\w de vrees v]bond51 dat er ev5veel knoop5 9 de navel/r5g zull5 kom51 als het t\w drad5 bevat4 ,de b>+ z\ da>door moeilijk] word54 ,9 ,n$]l& mag de zwang]e vr\w d5 halskett+ niet knell5d drag51 omdat dan geva> voor /ikk+ van het k9d be/aat4 ,9 ,pruis5 me5t m51 dat het k9d e5 wat]ho(d zal krijg51 als de mo$] aan d5 wat]kant w]kt2 9 ,hong>ije dat hetzelfde zal ges*i$51 als zij op e5 wat]vat gaat zitt54 ,welk v]s*il be/aat er tuss*5 de vr\w 9 onz5 ,indis*5 ar*ipel1 die niet door de op5+51 door de takk5 van e5 boom gevormd1 door e5 sleutelgat1 door e5 bamboe ( 9 e5 fles* mag zi51 en de ,s]vis*e vr\w1 die niet ov] e5 hooivork mag he5 /app51 alles om te voorkom5 dat het k9d1 dat zij b>5 zal1 het geva> loopt s*eel te zijn8 ,9 ,hannov] en 9 het ,spreew\d mag de mo$]1 als zij iets /9k5ds ruikt1 de oog5 niet di*t h\d51 omdat &]s het k9d e5 /9k5d5 adem krijgt4 ,bij de ,sl[ak5 z\ dat gebeur51 als de zwang]e geur5de bloem5 ( blad]5 bij zi* draagt4 ,en natte h&5 mag zij niet aan h>5 rok afdrog51 &]s zal het k9d er leelijk uitzi54 ,9 ,hannov] en 9 het ,spreew\d wordt het k9d b$piss]1 als de zwang]e 9 de nabijheid e5] drupp5de dakgoot wat]t4 ,9 ,s]vi is het d] zwang]e vr\w v]bod5 het kruis te kuss51 weg5s het da>aan v]bond5 geva>1 dat het k9d epilepsie 7vall5de ziekte7 krijgt4 ,zij mag zi* ge5 ziek5 t& lat5 trekk51 omdat het k9d da>door kan /]v51 en ge5 vreemd k9d kuss51 da> dat tot sup]foetatie 7ov]zwang]+7 aanleid+ gev5 kan4 ,van invlo$ op de sam5lev+ is wel hetge5 9 ,hong>ije ( ,s]vi 9 gebruik is4 ,e5e zwang]e vr\w mag ge5 e$ aflegg51 niet als getuige optr$5 en aan ge5 begraf5is deelnem51 omdat zij &]s e5 dood k9d b>5 zal4 ,ook mag zij ov] dag niet slap51 opdat het k9d niet /]ve1 no* 9 e5 grafkuil kijk51 &]s wordt het k9d blo$>m4 ,heeft zij dit to* g$aan1 dan moet zij e5 h&vol a>de 9 het graf w]p54 ,met het oog op e5e gelukkige b>+ mag zij ge5 ov5 /ok51 ge5 l9n5 bleek51 ge5 h\t hakk54 ,bek5d is het1 dat1 ook 9 ons l&1 de me5+ he]s*t1 dat e5e vr\w g$ur5de de m5/ruatie niets mag inmak51 omdat &]s b$]f bij de +emaakte eetw>51 als vlees*1 sla*t1 bot] enz41 z\ optr$54 ,hetzelfde geldt 9 ,s]vi ook voor de zwang]s*ap en het kraamb$1 omdat de vr\w ook 9 di5 tijd voor onre9 geh\d5 wordt4 ,hi] te l&e is nog de me5+ te v9d51 dat1 als de zwang]e vr\w /a&e dr9kt1 zijzelf ( het k9d gezwoll5 voet5 zal bekom51 ook wel gezwoll5 teeldeel5 ( balzakwat]breuk1 als het e5 jong5 is4 ,iets d]gelijks vree/ de inl&s*e vr\w 9 onz5 ,indis*5 ar*ipel1 als zij zw>e ( li*te voorw]p5 voor het lijf draagt4 ,op de eil&5 ,sap>oea1 ,h>oekoe1 ,noessa ,saut en e5 g$eelte van de ,zuidku/ van ,c]am mag de zwang]e vr\w niet teg5 de huisdeur zitt51 omdat zij &]s met moeite b>5 zal4 ,zij mag ge5 vru*t5 et51 wa>aan de vogels gepikt hebb51 omdat &]s het k9d als e5 vogel s*reeuw5 zal4 ,zij mag ge5 aangebr& et5 gebruik51 da> dit de nageboorte met moeite doet afkom54 ,vrees voor va/groei5 van de mo$]koek v]bi$t d5 vr\w5 9 de prov9cie ,albany 7,hong>ije71 met d5 buik teg5 ka*el ( =nuis te leun54 ,kromme be55 z\ het k9d d] ,n$]l&s*e vr\w krijg51 als zij g$ur5de de zwang]s*ap met de be55 kruisel+s ov] elk&] zit1 en zij mag de voetnagels niet knipp51 da> die bij de k9d]5 f z\d5 ontbrek5 f wan/altig zijn4 ,9 ,hong>ije mag de zwang]e vr\w de nagels wel knipp54 ,zij mag die niet wegw]p51 ma> moet ze v]br&51 &]s zal het k9d za*te be5d]5 krijg54 ,het gelo( dat m5 kiespijn kan voorkom51 door sle*ts op ,vrijdag de v+]nagels te knipp51 is zelfs 9 hoog]5 /& niet vreemd4 ,en e5 probaat middel teg5 kiespijn1 dat de ,/ad%eel- en ,vro$mee/] t5 ,h\te de ,lange 9 de kraamkam] hoorde aanbevel51 01 het vuil en voetzweet van tuss*5 de te551 tot e5 plakje gekne$1 a*t] de oor5 te legg54 ,raad uit hoog5 /&60 voegt hij hi]aan toe4 ,behalve dat deze raad uit]mate vies is1 bewij/ hij1 dat 9 zijn tijd1 dus om/reeks het ja> #aheb1 de patint5 niet al te ze] door re9heid geplaagd w]d5 en met re*t vuil0 g5oemd kunn5 word54 ,de kiespijn /aat ook al 9 v]b& met booze gee/51 b4v4 9 ,indi met d5 pontianak1 e5 spook dat zi* 9 boom5 oph\dt en ze] gebet5 is op vr\w51 vooral op zwang]54 ,9 ,multatuli's ,max ,havela> v9d5 wij1 dat ,sadjah1 zoek5de na> d5 boom wa> hij ,ad9da z\ we]zi51 vele /amm5 van het djati-bos* beta/te en weldra e5e bek5de oneff5heid aan de zuidzijde van e5 boom vond4 ,hij legde zijn v+] 9 e5 gleuf die ,si-,panteh da>9 gehakt _h met zijn p>ang1 om d5 pontianak te bezw]51 die s*uld _h aan de t&pijn van ,panteh's mo$]1 kort voor de geboorte van zijn bro]tje40 ,deze bezw]+ van e5 demon1 door d5 +ebor5e van ,java1 /aat niet zoo v] af van e5 d] oud/e voors*rift51 omtr5t het insnijd5 van teek5s 9 boom51 voor g5eeskundige doele9d54 ,zegt niet ,brunhilde 7,siegtraut ( ,sigrdrifa7 9 het e]/e ,li$ van ,brunhilde 7,held5sag5 9 de ,edda7 tot ,siegfri$3 ,um ,wund5 w>t5 und heil5 zu wiss5 ,dur* rztli*e ,kur1 mus/ du ,a/run5 k5n54 ,9 die ,borke d] ,bume1 9 o/wrts gebogn] ,rut5 ,r9de l]ne sie rits501 wanne] zij hem1 op zijn v]zoek1 9 wij%eid ond]ri*t8 ,de zoog5aamde lu/5 d] vr\w51 de ,pica1 word5 ook 9 de ,yajur-,v$a b$a*t1 en d5 g5ee%e] aang]ad5 da>m$e rek5+ te h\d51 omdat &]s de k9d]5 met li*aamsgebrek5 z\d5 gebor5 word54 ,deze word5 gewet5 aan de om/&igheid1 dat de vr\w1 met de ontwikkel+ van het k9d1 twee h>t5 9 zi* draagt4 ,9 e5 le]boek ov] v]loskunde en vr\w5ziekt5 van ,aetius van ,amida1 uit het midd5 d] #f;e eeuw na ,*ri/us1 v9d5 wij da>omtr5t gezegd1 dat ongeve] 9 de twe$e ma& bij zwang]5 e5e ziekte optre$t1 die m5 ,kissa ( ,pica noemt1 zi* uit5de 9 ziekelijke lu/51 want de zwang]5 zijn bege]ig na> v]s*ill5de wond]ba>lijke spijz54 ,die ziekte z\ ont/aan door ov]maat van blo$1 omdat de gewone ma&elijks*e uits*eid+ van blo$1 door de vat5 d] ba>mo$]1 door de vru*t ond]drukt wordt1 na> bov5 /ijgt en op de maag drukt1 die ze] prikkelba> is4 ,volg5s ,halban 79 de ,real-,encyclopa$ie d] gesammt5 ,heilkunde7 b]u/5 de lu/5 op v]&]+5 9 d5 blo$somloop1 van de spijsv]t]+ en vo$+ van het z5uw/elsel4 ,da>door tre$t zo[el we]z9 teg5 vele spijz51 als lu/ na> zure spijz5 en all]lei vreemde zak5 op1 b4v4 na> krijt1 z&1 /roo1 h\t1 enz4 ,het /]k/ uit zi* dit wel 9 bege]te na> m5s*5vlees*1 welke zek] e5e ern/ige v]&]+ 9 d5 gee/e/oe/& d] zwang]e bewij/4 ,do* ook het v]lang5 na> ko/b>e zak51 vooral na> v]si]sel51 komt voor en heeft wel tot dief/al aanleid+ gegev54 ,ma> hi]m$e z\d5 wij het gebi$ d] g]e*telijke g5eeskunde gaan betr$51 wat onze b$oel+ niet is4 ,9 het ,boeck van de ,vroet-,wijfs word5 e5ige v]hal5 gegev5 van d5 lu/ om m5s*5vlees* te et5 ( al?ans 9 het m5s*elijke li*aam te bijt54 ,de s*rijv] voegt da>bij3 ,het is e5 ze] gemeyne saecke1 dat sommige lu/ hebb5 om t' et5 ,col51 ,crijt1 ,vlas1 ,sop van lijn5 g>51 ,wage-sme]1 ende di]gelycke vuyle d+51 ende dat ook de vru*t1 als sij di5 lu/ niet en mog5 volbr5g51 da] deur h9d] a5 't li*aam krijget40 ,ik h]9n] mij uit mijne praktijk e5e dame1 die g$ur5de h>e zwang]s*ap e5 zoo onwe]/aanb>5 lu/ 9 z\t _h1 dat zij da>van dagelijks h&5 vol gebruikte4 ,joh4 van ,bev]wijck 7#affd71 z\ het ha> t5 /r5g/e v]bod5 hebb54 ,imm]s zegt hij 9 zijne ,w]ck5 d] ,g5ees-kon/e3 ,geheele z\te d+5 di55 7m$e7 van e5 swang]e vr\w ges*\t te w]d54 ,want1 gelijk ,ari/oteles seydt 9 't sev5de boeck van de ,hi/orye d] ,di]5 op 't vijfde ,capittel1 als de selvige te veel z\t gebruyckt1 soo w]t het k9d sond] nagel5 gebor540 ,het gelo( aan d5 invlo$ van spijz5 en drank5 v9dt m5 ook eld]s4 ,zoo me5t de zwang]e 9 ,hong>ije1 dat zij e5 wit en dik k9d t] w]eld br5gt1 als zij veel br&ewijn dr9kt en ui5 eet4 ,da> v9dt m5 ook e5e onbewu/e aanw5d+ van de ,pro*[nick's*e dieet-kuur4 ,vele zwang]5 et5 we9ig1 opdat het k9d zi* niet te /]k ontwikkele1 ( zij vo$5 zi*1 om dezelfde r$51 met o(t1 ( gebruik5 sle*ts ongez\t5 mag]e spijz54 ,sam5hang5de met het v]lang5 om te wet5 welk gesla*t het k9d1 wa>van de vr\w zwang] is1 zal v]toon51 w]d5 en word5 nog all]lei m$$eel+5 g$aan1 die me] het k5m]k drag5 het gevolg van wa>nem+5 te zijn4 ,bij de oude ,indirs 0 e5 friss*e gelaatskleur d] vr\w het teek51 dat zij e5 jong5 z\ b>54 ,hippocrates me5de1 dat de zwang]51 die vlekk5 9 't gelaat hebb51 e5 meisje1 die e5e go$e gelaatskleur beh\d5 mee/al e5 jong5 z\d5 t] w]eld br5g54 ,&]e k5teek55 van het gesla*t w>5 de volg5de4 ,de jong5 beweegt zi* e]d] dan het meisje1 dus wordt ook e]d] lev5 gevoeld4 7,dit /aat 9 v]b& met zijne le] omtr5t d5 duur van het ont/aan van jong5 ( meisje1 na het va/ word5 van het zaadm5gsel74 ,bij de dra*t van e5 jong5 zijn de bor/tepels na> bov5 g]i*t1 bij die van e5 meisje jui/ &]som4 ,ond] de proev5 om het gesla*t van het k9d te wet5 te kom51 0 o4a4 de volg5de4 ,het zog d] zwang]e vr\w w]d op blad]5 uitgegot54 ,/olt het zog1 dan zal e5 jong5 gebor5 word51 als het wegvloeit e5 meisje4 ,uit de ,aphorism5 van ,hippocrates blijkt de me5+1 dat de jong5s zi* ontwikkel5 9 de re*t]zijde van de ba>mo$]1 de meisjes 7m5igvuldig]7 9 de l9k]zijde4 ,gal5us deelde die me5+4 ,volg5s hem ontwikkeld5 zi* de knap5 re*ts 9 de ba>mo$]1 wa> het w>m] en drog] is1 zooals de geheele re*t]helft van het li*aam4 ,hi]m$e 9 v]b& /aan de pog+51 om1 re$s g$ur5de d5 bijslaap1 invlo$ uit te oef55 op het gesla*t van het k9d4 ,uitga&e van de voorond]/ell+1 dat de re*t]bal de weg is1 wa>door het zaad van d5 man1 dat uit het geheele li*aam komt1 zijn uitweg v9dt1 moe/ de man1 die e5 meisje wilde v]wekk51 bij d5 bijslaap de re*t]bal zooveel mogelijk afsno]5 ( 9 de hoogte h\d54 ,9 het algeme5 w]d aang5om51 dat1 wanne] g$ur5de het intr$5 d] manba>heid de re*t]bal diep] /aat ( /]k] ontwikkeld is dan de l9k]1 dit groot] kans gaf op het teel5 van jong5s1 9 het teg5ov]ge/elde geval van meisjes4 ,da>om legt 9 vele /rek5 van ,hong>ije de vr\w1 als zij e5 jong5 v]langt1 zi* na d5 bijslaap op de re*t]zijde 79 &]e /rek5 op de l9k]zijde7 ( wel ligt de vr\w1 g$ur5de d5 bijslaap1 op l9k]- ( re*t]zijde4 ,hi]uit blijkt ev5wel1 dat de ,hippocratis*e opvatt+ niet zuiv] is ov]gebra*t geword54 ,imm]s 9 de e5e /reek wordt voor de jong5s de re*t]zijde-ligg+1 9 de &]e jui/ de l9k]zijde-ligg+ g5om54 ,aan ,hippocrates wordt t5 onre*te de me5+ toeges*rev51 dat de jong5s uit d5 re*t] ei]/ok1 de meisjes uit d5 l9k] ont/aan z\d54 ,dat kan niet zijn1 omdat hem en zijn5 volgel+5 de ei]/okk5 onbek5d w>54 ,het e]/ spreekt ,h]ophilus 7 #cjj j4 v4 ,*r47 van de ,alex&rijns*e s*ool1 ov] de ei]/okk5 als vr\welijke te/ikels4 ,9 e5 boekje getiteld ,siphra en ,pua ( ond]wijz+ 9 de vro$kunde enz41 uit het ,duits* v]taald door ,g]>d t5 ,haaff1 heelmee/] 9 ,rott]dam mitsgad]s ,op]ateur van d5 ,/e51 te ,delft1 van het ja> #agec lez5 wij3 ,wanne] e5 ,vr\wsp]soon e5 roode bloz5de koleur1 en roode vlakk5 9 het aangezigt heeft1 en 'er dus ont/ok5 uitziet1 vroolijk is1 en be/5dig zoo blijft1 wil m5 er uit besluit51 dat zij van e5' zoon bezwang]d is2 da>5teg5 als zij 'er bleek uitziet1 vadzig en v]drietig is1 wil m5 dat zij van e5e do*t] zwang] gaat40 ,9 het re$s g5oemde ,boeck van de ,vroet-wijfs /aat3 ,de ,vr\w5 die e5 ,sone drag51 zijn veel dund]1 ende a5 de re*t] kaecke wel gev]wet1 ende niet soo bleeck40 ,nog wordt da> gemeld3 ,als nu e5 ,vr\we e5 kne*t5 draeght1 soo is de re*t]ooge van sneld] beweg+1 ende van lev5d] ende bet] v]we dan de sl9ck]ooge4 ,de re*t] bor/ wordt ook h>d] ende groot]1 en die v]we van de ,tepel van dese v]&]t e] dan van de sl9ck] bor/40 ,dit is ontle5d aan ,hippocrates4 ,volg5s hem is de bor/ aan de zijde wa> het k9d ligt groot]1 het oog tuss*5 de oogl$5 groot] en held]d]4 ,de vr\we krijget oock veel e] melck1 ende als m5 dat 9 e5 glaesk5 /elt 9 de heete ,sonne1 soo looptet t' sam5 gelijck e5 rondt ,bollek5 ( ,klootk51 ende gelijck e5 s*oon deurs*ijnigh ,pe]lk54 ,als m5 sulck5 melck doet 9 de ,pisse van deselfde ,vr\we1 vallet t]/ont te gronde2 als m5 s\t da]bij doet soo en s*ey dat hem niet40 ,( deze en d]gelijke proev5 h$5 t5 dage nog g5om5 word51 weet ik niet1 ma> als wij lez5 van e5e vr\w1 die van e5 jong5 zwang] is3 ,d5 ,buyck is vor5 spitsa*tigh teg5 de ,navel0 en ,ma] sond]l+e /aet te v]wond]51 dat e5e ,vr\we die e5 ,sone draeget1 altijdts 9 't ga5 d5 re*t]voet voor settet1 ende als sij wil op/aan soo /i]t sij ha> veel me] met de re*t]1 dan mett] sl9ck] h&t10 dan moet5 wij erk5n51 dat ook nu nog dezelfde teek5s word5 g5oemd1 als zek]e1 t] bepal+ van het gesla*t d] ongebor5 vru*t4 ,niet alle5 9 ,hong>ije1 do* ook hi] te l&e1 wordt de volg5de proef aangegev51 om uit te mak51 welk gesla*t het k9d heeft4 ,m5 laat de vr\w op d5 grond zitt54 ,als zij zi*1 bij het op/aan1 met de re*t]h& /eunt1 krijgt zij e5 jong51 met de l9k]h& e5 meisje4 ,9 #ahcc w]d nog door ,dr4 ,mac ,donald1 9 ,liv]pool1 bewe]d1 dat e5 puntbuik de geboorte van e5 jong51 e5 bre$e buik de geboorte van e5 meisje voorspelt4 ,behalve dat de jong5s g]ek5d word5 zi* e]d] te beweg5 7zie alwe] ,hippocrates71 is ook de me5+1 dat de dra*t van e5 jong5 ve]ti5 dag5 kort] duurt dan die van e5 meisje1 vrij algeme54 ,9 ,hong>ije he]s*t1 9 sommige /rek51 de volg5de gewoonte4 ,als de vr\w niet zek] weet ( zij zwang] is1 /eekt zij e5 naa9aald 9 e5 ,m>iabeeld en laat die #i dag5 da>9 zitt54 ,is de naald na afloop van di5 tijd nog zuiv]1 dan h\dt zij zi* voor niet zwang]2 is de naald roe/ig1 dan duidt het op zwang]s*ap4 ,en aan de geboorte van e5 jong5 wordt gelo(d als de punt1 aan de geboorte van e5 meisje als het oog van de naald roe/ig is4 ,da> he]s*t ook dezelfde me5+ omtr5t de gelaatskleur4 ,uit kiespijn wordt het besluit getrokk51 dat zij e5 jong5 zal b>51 t]wijl gezwoll5 be55 op e5 meisje wijz54 ,zij zal ook e5 meisje het lev5 s*5k51 als zij bij d5 bijslaap luid gela*5 heeft4 ,volbra*t zij di5 e*telijk5 pli*t zond] la*51 dan wordt e5 jong5 gebor51 want ern/ is het si]aad van d5 man04 ,zooals ,pl9ius zegt1 wees li*te zwell+ van het ond]be5 en van de lies/reek1 bij ,griek5 en ,rome951 op e5 meisje1 en de s*rijv] van het ,boeck van de ,vroet-wijfs is het met hem e5s3 ,sulke ,vr\w5 drag5 swa]lijck1 en met geswel van de be55 en de gema*te40 ,niet alle5 9 oud51 ma> ook 9 d5 nieuw]5 tijd hebb5 de gele]d5 zi* bezig geh\d5 met physiologis*e grond5 te zoek51 wa>uit de ontwikkel+ van het gesla*t e5e r$elijke v]kl>+ z\ v9d54 ,het z\ ons te v] vo]51 hi] alles m$e te deel51 wat da>omtr5t ges*rev5 is4 ,alle5 /ip ik aan1 wat m5 me]mal5 hoor5 kan1 dat uit de s*ijnge/alt5 d] maan kan uitgemaakt word51 welk gesla*t het k9d hebb5 zal4 ,9 #ahgc deelde e5 ,italiaan1 ,paolo ,lioy1 m$e1 dat iem& te ,robia _h gevond51 dat1 wanne] e5e vr\w bij volle maan e5 zoon ( bij nieuwe maan e5 do*t] ba>de1 m5 er zek] op rek55 kan1 dat het gesla*t van het volg5de k9d niet v]&]t4 ,deze regel z\ zi* telk5s ook ov] d5 geheel5 duur van dat kw>ti] uit/rekk54 ,de gele]de ,b]?on w]kte deze opm]k+ uit1 en v]kla>de1 dat de ge/alt5 d] maan geheel alle5 op het ont/aan d] gesla*t5 invlo$ uitoef551 en dat1 ev5als die s*ijnge/alt5 voortdur5d en gelijkmatig wissel51 ook de mannelijke en vr\welijke individu5 op a>de 9 /e$s gelijkblijv5de v]h\d+sgetall51 als uitvloeisel e5] kosmetis*e wet1 afwissel5d ges*ap5 word54 ,dit laat/e komt veel ov]e5 met de oud-,duits*e ov]lev]+1 dat bij wass5de maan1 ( wanne] g$ur5de d5 bijslaap droog w$] he]s*t1 zi* e5 jong5s-conceptie ontwikkel5 z\4 ,de bek5de v]loskundige ,kilian zegt1 met betrekk+ tot de kosmetis*e invlo$51 9 zijn boek3 ,die ,geburtslehre von ,seit5 d] ,wiss5s*aft und ,kun/ d>ge/ellt0 7#ahdg71 bl4 #aee3 ,dat kosmetis*e v]h\d+5 op de ontvang5is e5 groot5 invlo$ uitoef551 is zek]1 ma> we9ig bek5d is het specieele4 ,intuss*5 kan to* het volg5de gezegd word53 #a7 ,9 't algeme5 word5 me] jong5s bij nieuwe en wass5de maan1 me] meisjes bij volle en afnem5de maan geconcipie]d1 en #b7 de mee/e concepties vall5 9 het e9de van de l5te en het beg9 van d5 zom]1 m9d] aan het e9de van d5 zom] en 9 het beg9 van d5 h]f/40 ,hoe tr\w5s volksgelo( en wet5s*appelijke opvatt+5 sam5gaan1 blijkt uit m5ige m$$eel+4 ,als voorbeeld noem ik alle5 het volg5de4 ,dr4 ,mattei zegt1 9 de ,cl9ique ,ob/tricale1 ,gazette ,ob/tr4 #e ,mai #ahgd1 dat e5e met k9d]5 rijk gezeg5de vr\w hem m$$eelde1 dat zij1 telk5s als zij van e5 jong5 zwang] g+1 veel braakte1 wat nooit gebeurde als zij zwang] 0 van e5 meisje4 ,toevallig is 9 enkele /rek5 van ,hong>ije de volksme5+ jui/ teg5ov]ge/eld4 ,en om hi]m$e te e9dig53 ,de frans*e ond]zoek] ,dupuy deelde 9 de ,sances de la ,socit de ,biologie de ,p>is1 ,octr4 #ahhh en ,fvr4 #ahhi1 het volg5de m$e3 ,om het gesla*t van de toekom/ige k9d]5 te bepal51 moet m5 all]e]/ het gesla*t van het e]/e k9d wet54 ,is dit e5 zoon en geeft m5 aan de tuss*5ruimte tuss*5 twee m5/ruaties1 wa>9 de conceptie van het e]/e k9d plaats greep1 het getal #a1 dan zal het e]/volg5de k9d hetzelfde gesla*t hebb51 als het 9 e5 ev5 ma&1 dus 9 de #ab;e1 #ad;e1 #af;e ma& da>na geconcipie]d w]d1 en omgeke]d e5 meisje1 als het 9 e5 onev5 ma&1 dus #ac;e1 #ae;e1 #ag;e ma& da>na ontvang5 w]d4 ,indi5 dus e5 man1 die e5 zoon heeft1 e5e do*t] hebb5 wil1 moet hij de ma&-p]iod5 tell51 die v]loop5 zijn s$]t de bevall+ zijn] vr\w1 en moet da>na de vr\w 9 e5 onev5 ma& bevru*t word54 ,wil hij w$] e5e do*t] hebb51 dan moet zij 9 e5 ev5 ma& bevru*t word5 enz4 ,alle5 tweel+5 met twee mo$]koek51 en de gevall51 wa>9 het k9d van e5 &]5 vad] af/amt1 mak5 e5e uitzond]+40 ,de diagnose op tweel+zwang]s*ap w]d bij de oude ,indirs gemaakt1 als het li*aam 9 het midd5 diep is en op e5 ovaal wat]vat gelijkt4 ,9 ,siphra en ,pua lez5 wij3 ,wanne] het li*aam van e5e bezwang]de vr\w 9 het midd5 plat-a*tig1 ma> op de zijde v]hev51 en 9 het geheel ze] opgezet is1 en e5 donk]e /reep ov] hetzelfde n$]wa>ds gaat1 zoo wil m5 hi] uit besluit51 dat 'er tweel+5 zijn4 ,do* deze k5teek5s zijn b$riegelijk1 en m5 kan 'r zi* 9 't geheel niet op v]lat540 ,met de b>+ is het al niet &]s dan met de zwang]s*ap4 ,ook hi] zo*t m5 hulp bij god5 en god9n51 vreesde m5 de inw]k+ van booze gee/5 en tra*tte m5 die voor zi* te w9n51 ( wel ze door v]s*rikk+5 te v]jag54 ,tev5s w]d5--en 't gebeurt nog--middel5 inw5dig en uitw5dig toeg$i5d1 zo[el re$s g$ur5de de zwang]s*ap als tijd5s de b>+1 om de kra*t5 d] vr\w te s*rag5 en pijn5 weg te nem51 sympa!tis*e middel5 aangew5d1 met de b$oel+ om de b>+ gemakkelijk] te do5 plaats hebb51 kortom van all]lei g$aan1 om de vr\w 9 ha> lijd5 te gemoet te kom54 ,als middela>s tuss*5 god5 en god9n5 v9d5 wij prie/]s en prie/]ess54 ,somtijds moet e5 opre*te bie*t van alle zond51 welke betrekk+ hebb5 op de b>+1 afgelegd word51 zo[el door de vr\w als door d5 man4 ,helpt dan de godheid niet1 d4w4z4 e9digt de b>+ noodlottig1 dan 0 de bie*t onvoll$ig en onopre*t4 ,9 ,zwab5 roept de b>5de de heilige ,m>g>e?a met d5 draak aan4 ,m5 neemt da> e5 b& ( e5 zakdoek1 b9dt die d] b>5de om de heup51 ond] het noem5 d] drie ,godsnam51 en laat ha>1 ond] aanroep5 d] heilige ,m>g>e?a1 p]s54 ,9 hoog aanzi5 /aat de ,gewisse und wahrhafte ,lnge uns]es lieb5 ,h]rn ,jesu ,*ri/i01 welke m5 d] b>5de om bor/ en ho(d legt4 ,dit is e5 geb$1 op e5 #aej c4,m4 lange papi]/rook g$rukt1 welke--zooals m5 zegt--de w>e l5gte aangeeft van onz5 ,he] ,jezus ,*ri/us1 zooals hij op a>de en aan het heilige kruis gewee/ is4 #aj ,ook legt m5 nog &]e gewijde zak5 ond] het ho(dkuss51 laat de vr\w ,johannis-wat] 7dat op #bg ,decemb] gewijd is7 dr9k51 ( plakt ha> heilige beeld5 op het li*aam1 geeft ha> e5 geb$5boek 9 de h&1 enz4 ,bij ,inl&s*e en ,*9ees*e vr\w5 zag ik op ,java wel kruis51 met e5 witte kalksoort op h&5 en voet5 geteek5d4 ,met booze gee/5 en &]e vij&elijke wez5s wordt &]s omgesprong54 ,wel is wa> word5 ook geb$5 en (f]s opg$rag51 do* w]kzam] a*t m5 toov]spreuk5 en amulett54 ,somtijds wordt het huis geslot5 om hun d5 toegang onmogelijk te mak51 ( wel word5 zij gewe]d door e5 gespann5 t\w ( door e5 krijt/reep4 ,ges*reeuw1 gehuil en s*iet5 di5t tot afs*rikk+4 ,dit baantje wordt aan d5 e*tg5oot en zijne vri5d5 opg$rag54 ,als vrij algeme5 9 zwang zijnde middel51 om e5e gemakkelijke en voorspo$ige bevall+ te erlang51 somde t5 ,h\te de ,lange op3 het gebruik 7's avonds7 van e5 pa> kopp5 /]k aftreksel van rooms*e kamill5 met /]anijs1 van e5 pa> vijg5 op de nu*t]e maag g$ur5de de laat/e zes wek51 e5e ad]lat+ op de helft van de dra*t1 e5 glaasje kraam-anijs bij het beg9 d] pijn51 e5 kop /]ke k(fie met br&ewijn1 e5 pa> lepels ,g5ua-olie met suik]1 drie1 vi] kopp5 !e met veel saffraan4 ,ook nu hoort m5 nog d]gelijke middel5 aanbevel54 ,bij trag5 arbeid me5t m51 dat de v]bet]5de v]&]+5 jui/ invall5 met de klok van #c1 #f1 #i ( #ab uur4 ,de roos van ,j]i*o kwam ook al bij de b>+ te pas4 ,het dr9k5 van wijn ( wat]1 wa>9 zij gelegd 01 om af te trekk5 en zi* te ontsluit51 _h bij de b>5de hetzelfde gevolg4 ,indi5 zij zi* namelijk spo$ig ontsloot1 volgde ook snel ontsluit+ bij de b>5de4 ,t5 ,h\te de ,lange zegt3 ,dit is mij e5s voorgekom5 bij e5e ,fries*e turfs*ipp]svr\w1 die mij bij langdurig5 arbeid vroeg ( ik die roos van ,j]i*o0 niet _h om er gebruik van te mak51 en bij e5e bo]94 ,ge5 van beid5 wi/ mij e*t] te zegg51 hoe die roos er uit zag1 ( wa> die te bekom5 040 ,ik 0 gelukkig]4 ,vroeg] bezat ik zulk e5 roos van ,j]i*o1 ma>4444 aangew5d heb ik ha> nooit4 ,9 de ,palz k5t m5 het gelo( aan deze roos1 da> ,we9a*tsrose0 geheet51 ev5e5s4 ,zij v]drijft da>1 9 wat] g$oopt en aan de vr\w gegev5 om er aan te ruik51 de pijn54 ,het to$i55 van br&ewijn is ze] /]k v]breid4 ,op de ,kan>is*e eil&5 ontvangt de vr\w1 zoodra de b>+ begonn5 is1 e5 glas vol4 ,volg5s ,mac ,gregor nem5 de vro$vr\w5 en vri5d9n5 da>van tev5s ha> deel4 ,ook 9 ,hong>ije wordt mee/al br&ewijn toeg$i5d1 en dikwijls dr9k5 de vr\w5 zoolang1 tot zij dronk5 zijn4 ,wa>s*ijnlijk /aan alcoholis*e drank5 9 zoo'n go$ blaadje1 omdat zij b$welm5d ( opwekk5d1 z4g4n4 v]/]k5d1 w]k54 ,wij wet5 all5 hoe mo$]koorn1 als vlaagpo$]s1 w]d aangew5d4 ,m5 v9dt ook van all]lei aftreksels gewag gemaakt1 als pep]drank51 kaneelwat]1 !en van v]s*ill5de wortels en kruid54 ,9 ,am]ika is de m$icijn bij de inboorl+5 e5 afkooksel van d5 /a>t e5] ratelslang1 dat aan de b>5de gegev5 wordt1 omdat m5 gelo(t dat het k9d1 wanne] dit het vreeselijke geluid van de slang hoort1 zi* haa/ om na> buit5 te kom54 ,9 ,griek5l& wordt de b>+ bevord]d1 door het gebruik van #b ons5 am&el-olie en het do5 van e5e ad]lat+ aan de ad] van d5 groot5 te51 welke mo$]ad] g5oemd wordt4 ,9 ,d5em>k5 heet ,basilicum ,h]ba p>turi5tium 7kruid d] b>5d5704 ,behalve dit word5 ook lav5del1 witte lelin1 b>n/e5olie en de g$roogde lev] van al5 gegev54 ,9 ,engel&1 ev5als bij ons1 g$roogde vijg54 ,dit laat/e middel wordt hi] te l&e ook aang]ad5 om het va/groei5 van de nageboorte te voorkom54 ,e5 middel 9 #ahaf 9 ,duits*l& nog 9 gebruik1 0 het dr9k5 van e5 kop ur9e van d5 man4 ,niet veel smakelijk] lijkt mij het 9 ,zwab5 gebruikelijke middeltje1 duiv5me/ 9 melk gekookt4 ,het heet da>1 dat ook vr\w5melk1 indi5 sle*ts buit5 ha> wet5 aan de b>5de toeg$i5d1 de bevall+ gemakkelijk] maakt4 ,middel5 welke d5 m5s* misselijk en draai]ig mak5 ( brak5 v]wekk51 spel5 bij ze] vele volk5 e5e groote rol4 ,de bij het brak5 tot /& kom5de sam5trekk+5 van midd5rif en buikspi]5 z\d5 de uitdrijv+ bevord]54 ,da>toe w]d5 ook niesmiddel5 aangew5d4 ,9 ,n$]l&s* ,indi laat de doeko51 volg5s v4 d4 ,burg1 de oud/e bij de geboorte aanwezige vr\w h>e voet5 9 k\d wat] wass*5 en geeft zij dit ( nog &]e vieze vloei/(f51 b4v4 ur9e1 aan de b>5de te dr9k54 ,9 het ,boeck van de ,vroet-wijfs0 lez5 wij3 ,ende soo hae/ als deselfde 7d4i4 de vro$vr\w7 siet1 dat hem 't ,k9t 9 de geboorte wil v]a*t]5 ende s*ort5 7al is 't dattet natu]lijck1 ende mett5 ho(dek5 hem v]toont7 deur de nauwigheydt ende engte van 't ,voor-lijf (t ,lidt van de geboorte1 soo ma* 't ,vroetwijf ha] blas5 9 de ,neusgat5 e5 ,niespoey]1 ( ,pep]1 ende de ,vr\we do5 d5 aessem inh\d5 en nies5de mak51 da] deur dat d5 aessem met sijn gewelt geoorsaeckt n$]wa]ts te treck51 dewelcke geweldigh /]ck drijvet1 ende d5 arbeyt ( geboorte voord]t40 ,uitw5dige middel5 w]d5 aangew5d 9 d5 vorm van b]ook+51 inwrijv+5 met zalv5 enz4 ,w>me bad5 en inwrijv+5 met w>me olie behoor5 tot de oud/e hulpmiddel5 bij de b>+4 ,bijzond]e middel5 zijn wel de volg5de4 ,9 ,bov5-,egypte /eekt m5 bij weenzwakte e5 kle9 /ukje opium 9 het gesla*tskanaal d] vr\w4 ,9 ,engel& legde m5 vroeg] fijnge/oot5 lauri]blad51 met olie gem5gd1 op d5 navel d] b>5de ( /ak m5 ha> e5 /ukje kn(look 9 de a>sop5+4 ,gun/ig5 invlo$ z\ de b>5de ook ond]v9d51 door het dr9k5 van wat] uit d5 ,willebrordusput1 en het legg5 van e5 da>m$e natgemaakte doek teg5 de s*aamdeel54 ,hetzelfde bew]kt het teek5 des kruises ov] d5 buik d] zwang]e gemaakt4 ,uit dit alles blijkt alw$]1 hoe het bijgelo( aan vele d+5 kra*t5 toes*rijft1 welke zij niet bezitt54 ,do* wat te d5k5 van e5 bijgelo( als nog voor om/reeks #e eeuw5 ond] g5ee%e]5 be/ond8 ,9 ,zwits]l& w]d de e]/e lijkop5+ 7sectio cadav]is7 9 #afga1 de twe$e 9 #afgf1 door ,dr4 ,muralt1 9 ,zri* g$aan4 ,hij liet de huid van het lijk1 welke afgepraep>e]d 01 looi51 omdat hij bijzond]e g5eeskra*t toes*reef aan het b$ekk5 van aang$ane deel5 met m5s*5vel1 nadat het e]/ bij wass5de maan met zalf +ewrev5 04 ,voornamelijk hielp het e*t] bij zw>e bevall+1 als het als gordel g$rag5 w]d4 ,hi] hebb5 wij d5 ov]gang tot sympa!tis*e middel54 ,zooev5 noemde ik re$s omtr5t sympa?ie het e5 en &]1 to5 ik sprak van het v]bod van knoop51 wev51 enz4 ,niets mag bij de b>+ geslot5 wez51 &]s op5t de ba>mo$] zi* niet4 ,da>om mag ook de b>5de de h&5 niet v\w52 zij moet d5 gordel--als zij di5 draagt--aflegg54 ,alle slot5 en deksels1 soms ook alle deur51 enz4 moet5 geop5d word54 ,dr4 ,g4 ,f4 ,mo/ s*rijft #ahdd 9 ,de sympa!tis*e middel5 en g5eeswijz503 ,de voor e5ige j>5 alhi] 7's-,h]tog5bos*7 ge/orv5 vro$mee/] ,dr4 ,d444444 plag1 volg5s de me?ode d] oude vro$vr\w51 wanne] e5e b>5de zijne hulp inriep1 t]/ond bij zijn intr$5 9 de kam]1 te vrag51 ( wel alle k(f]s1 ki/51 ka/51 enz4 9 het huis op5/ond52 0 dit niet het geval1 dan moe/ het oog5blikkelijk ges*i$540 ,mo/ zelf zegt1 dat hij dit middel1 om psy*is* af te leid5 en om contractiones ut]i1 wa>m$e hij wel kramp van de ba>mo$]spi] zal b$oel51 te do5 v]dwijn51 dikwijls met go$ gevolg heeft aangew5d4 ,dit middel is ,no4 #he van de recept51 welke bij zw>e v]loss+5 w]d5 aangegev54 ,no4 #hc en #hd luid5 aldus4 ,no4 #hc3 ,neemt twee s*ijv5 van witt5 leliewortel en geef dezelve aan de b>5de te et52 dit drijft de vru*t b5ev5s de nageboorte onges*ond5 af40 ,n4 #hd3 ,neemt #b ho5d]ey]51 laat dezelve op de gewone wijze kok5 en geeft de vr\w e5ige lepels van het wat] wa>9 de ey]5 gekookt zijn1 92 dit drijft de vru*t af1 zelfs al w>e de vr\w re$s 9 a*t dag5 9 b>5snood gewee/1 en het k9d ge/orv5 ( re$s tot v]rott+ ov]gegaan40 ,hij voegt da>aan het volg5de toe4 ,de ey]5 zijn re$s geboorte1 en deel5 d]halve aan het wat] wa>9 zij gekookt zijn1 en da>door van hunne kra*t tot v]d]e ontwikkel+ b]o(d word51 deze vis et efficacitas m$e om zelfs de lev5de ( doode vru*t des m5s*5 uit te drijv54 ,het spreekt van zelf1 dat d]gelijke ons*uldige middel51 als het ey]wat]1 sle*ts 9 ligte gevall51 wa> door ge5e me*anis*e h9d]pal5 de geboorte v]traagd wordt1 mog5 word5 aangew5d2 (s*oon dezelve dan ook sle*ts psy*is* door het va/e gelo( aan dezelve kramp/ill5d w]k52 9 zw>e gevall5 e*t] mag m5 zi* vol/rekt niet op dezelve v]lat51 ma> zoo spo$ig mogelijk e5 go$5 vro$mee/] tot hulp roep540 ,gelukkig dat hij dit laat/e er bijgevoegd heeft4 ,tot deze groep van middel5 behoort ook het do5 et51 door e5 di] ( m5s*1 uit d5 s*oot d] vr\w1 opdat het k9d ev5 gemakkelijk te voors*ijn kome1 als het vo$sel van da> wordt wegg5om54 ,ev5e5s is hi]toe te rek55 het m$eklag5 van vr\w5 en &]e middel51 die op d5 gee/ w]k51 zooals muziek1 gezang1 het v]s*rikk5 d] vr\w1 en nog vele &]e4 ,met de b$oel+ onmiddellijk invlo$ op het k9d uit te oef551 laat m5 b4v4 geld/ukk5 kl9k51 om het k9d te lokk51 ( iets ( iem& dans51 opdat het k9d ev5e5s beg9ne te dans5 en uit het mo$]lijke li*aam dan/4 ,somtijds moet ook de vad] di*t bij d5 s*oot d] b>5de kom5 en dan vlug wegloop51 dan zal het k9d tra*t5 hem te volg54 ,als lokmiddel voor het k9d di5t ook het aankle$5 van e5 pop1 met de kle$]5 van d5 e*tg5oot4 ,hi]uit blijkt1 dat de me5+ he]s*t1 en zek] is dit e5e welke nog dikwijls wordt uitgesprok51 dat het k9d1 zoo niet geheel1 dan to* voor e5 groot g$eelte1 m$ew]kt om gebor5 te word54 ,wij kunn5 dan ook h]haaldelijk opm]k51 dat e5 langdurige en moeilijke arbeid1 wanne] da>bij e5 dood k9d t] w]eld komt1 als ze] natuurlijk bes*\wd wordt1 omdat het doode k9d niet kon m$ew]k504 ,ook deze me5+ grondt zi* op de le] van ,hippocrates4 ,deze le] be/aat 9 de opvatt+1 dat het op tijd intr$5 d] geboorte zijn oorzaak v9dt 9 gebrek aan ,vo$sel voor het k9d1 omdat het mo$]lijke organisme niet me] aan de behoefte van het k9d voldo5 kan4 ,de uittr$+ van het k9d is dus actief4 ,wanne] de b>+ op til is1 beg9t het k9d te beweg51 met h&5 en voet5 te trappel5 en e5 d] inw5dige vliez5 te v]brek54 ,da>op s*eur5 de &]e1 welke zwakk] zijn2 het k9d is van zijne boei5 ontslag5 en tre$t 9 heftige beweg+ na> buit54 ,ge5 ma*t h\dt het me] va/1 als de vliez5 bezwijk52 ook de ba>mo$] kan het niet me] teg5h\d54 ,voor de s*ool van ,hippocrates 0 dus de spi]kra*t van het k9d alles1 ( liev] bijna alles1 wat natuurlijk moeilijkh$5 gaf bij de v]kl>+ van het uitdrijv5 van doode vru*t5 en miskraam4 ,to* w]d ook aan de w]kzaamheid van de ba>mo$] g$a*t4 ,m5 tra*tte to*1 bij /ak+ d] b>+1 de pijn5 9 de ba>mo$]1 dus de weenw]kzaamheid1 aan te zett51 hetzij door het be/rijk5 van d5 ba>mo$]mond met e5e zalf1 hetzij door het to$i55 van bepaalde spijz5 en drank54 ,ook de buikp]s 0 niet onbek5d en de kra*t da>van tra*tte m5 door niesmiddel5 te v]/]k54 ,duidelijk] en met bewu/heid heeft ,gal5us zo[el de w]kzaamheid d] ba>mo$] als de buikp]s bes*rev54 ,hij zegt1 dat1 als de ba>mo$]mond geheel ontslot5 is1 de b>5de moet opgewekt word5 het k9d uit te drukk54 ,de pijn5 bij de b>+ word5 toeges*rev5 aan de drukk+1 welke het k9d op de mo$]lijke deel5 uitoef5t1 en aan de rekk+1 die deze laat/e ond]gaan1 doordi5 het k9d zi* door eig5 kra*t e5 weg baant4 ,v9d5 wij dus e5e v]kl>+ van de zooev5 g5oemde teg5woordige leek5opvatt+1 dat het k9d zelf d5 arbeid v]ri*t1 9 de oude g5eeskundige opvatt+1 hetzelfde geldt omtr5t e5e &]e me5+1 betrekk+ hebb5de op de lev5svatba>heid d] k9d]5 9 zev5de ( a*t/e ma& gebor54 ,do* da>ov] /raks4 ,algeme5 is nog het d5kbeeld v]breid1 dat de mo$]koek tot /oel di5t voor het k9d4 ,mij t5 m9/e kwam het m5igmaal voor1 niet dat het als wa> v]teld w]d1 ma> dat mij--en wel door ontwikkelde p]son5--gevraagd w]d1 f het wa> is4 ,da>bij neemt m5 dan aan1 dat het k9d op de mo$]koek zit1 de arm5 ov] de bor/ gekruisd en de h&5 ond] de k91 om het ho(d te /eun54 ,hi]m$e hangt dan sam5 de me5+1 dat op e5 bepaald tijd/ip van de zwang]s*ap het k9d zi* omdraait ( buitelt 7de ,culbute71 zoodat het ho(d na> b5$5 komt te ligg54 ,het zakk5 van d5 ba>mo$]bodem wordt dan als bewijs g5om51 dat de buitel+ heeft plaats gevond54 ,hi]m$e kom5 wij van zelf tot de /raks ev5 aang]o]de me5+1 dat e5 zev5ma&s* k9d veel bet] 9 lev5 blijft dan e5 a*tma&s*1 omdat de zev5ma&s*e dra*t natuurlijk] is dan de a*tma&s*e4 ,de ligg+ van het k9d1 volg5s ,hippocrates1 geeft ook hi] w$] li*t4 ,zijne opvatt+ 01 dat alle k9d]5 zi*1 9 ov]e5/emm+ met d5 groei d] plant51 met het ho(d na> bov5 ontwikkel54 ,9 de ligg+ met het bekk5uite9de vr word5 de k9d]5 e]/ beve/igd door de vliez51 welke van d5 navel uitgaan1 totdat zij 9 de #g;e ma& deze beve/ig+smiddel5 v]brek5 en de vliez5 rondom v]s*eur54 ,da>op v]&]t het k9d van plaats1 d4w4z4 komt het met het ho(d na> b5$5 te ligg54 ,dit omdraai5 van het nu van zijn beve/ig+smiddel5 bevrijde k9d1 wordt toeges*rev5 aan de w]k+ d] zwa>tekra*t4 ,de bov5 d5 navel van het k9d geleg5 deel5 zijn de zwa>/e en de ho(dligg+ komt tot /&1 doordi5 de w]k+ van de zwa>tekra*t op het ho(d ov]weegt4 ,(s*oon onjui/01 zegt ,fassb5d]1 bleef deze le] van de ombuitel+ ( zelfke]+ van het k9d g$ur5de e5 twe$uiz5d tal j>5 9 de v]loskunde van alle kultuurvolk]5 be/aan40 ,dat deze ke]+ jui/ 9 de #g;e ma& w]d gea*t tot /& te kom51 hangt e5sdeels sam5 met het heilige getal zev51 dat op alle gebeurt5iss5 9 het lev5 groot5 invlo$ _h1 &]deels met wa>nem+51 dat bij de1 voor di5 tijd optr$5de1 vroeggeboort5 veelal de /uit vrkomt4 ,ma> ook met de wa>neemb>e v]&]+5 aan d5 buik d] zwang]5 9 d5 laat/5 tijd h>] dra*t en de da>m$e voor ha> gepa>d ga&e v]s*ijnsel54 ,wanne]1 zoo is de le]1 het k9d 9 de #g;e ma&1 na de v]s*eur+ d] b&51 van ligg+ v]&]d is1 ont/aan bij de mo$]1 door trekk5 aan de navel/r5g en door de spann+ d] vliez51 pijn52 alle zwang]5 krijg51 t5 gevolge da>van1 kort5 tijd koorts en e5ige gaan met het k9d te gronde4 ,is die tijd voorbij1 dan v]dwijnt de ont/ek+1 zoodat het lijf week wordt en de zwell+ zi* na> de laagte v]plaat/4 ,van di5 tijd af drag5 de vr\w5 met m9d] la/1 omdat het 't k9d gelukt is1 zi* 9 e5e voor de geboorte gun/ig] ligg+ te ke]54 ,de #g;e ma& br5gt het k9d 9 het beg9 d] voll$ige vorm+4 ,de zev5ma&elijks*e vru*t z\1 na> de tijdrek5+ welke ,hippocrates volgde1 9 de orde d] rek5+ vall51 en dus 9 het lev5 blijv54 ,johan van ,bev]wijck bespreekt deze me5+ 9 de volg5de bewoord+53 ,e5 k9t van a*t ma&5 en blijft niet te lijf1 segt ,hippocrates1 omdat het twee /oot5 korts op malk&]5 niet en kan v]drag54 ,want dewijl het k9d op de sev5de ma5t ge>beyt heeft om uyt te kom51 en da]ov] v]moeyt is1 s kan het d5 arbeyt1 da] t]/ont w$]om op volg5de1 niet w$]/a53 ma] om zulx wel te k5n5 uit/a51 soo 0 van nood51 dat het de a*t/e ma5t no* besloot5 bleve1 om middel]tijdt sijn kra*t5 te v]hal54 ,het s*ijnt 7oock7 datt] naeulicx e5 bondige r$5 bij te br5g5 is1 wa]om e5 k9t op de a*t/e ma5t niet volkom5 en voldrag5 z\ zijn1 en wel gebor5 sijnde niet op en s\de kom51 en ov]-sulcx voor onwettig (te e5 misdra*t z\de g]ek5t word54 ,want hetg5e dat m5 seyt1 van de beweg+e op de sev5de ma5t1 heeft grootelicx sijn b$5ck51 ( het va/gaet1 dat alle k9d]5 nootsakelick op de sev5de ma5t ha] ro]5 om uyt te kom54 ,want alhoewel de k9d]5 op de sev5de ma5t1 ha] e]/e volkom5heyt krijg51 soo en zijnse no*tans allegad] niet soo volkom51 dat ze poog5 gebor5 te word540 ,v]d]3 ,het en gaet niet sek]1 dat de bevru*te vr\we /]ck] beweg+e voel5 op de sev5de ma5t1 als op de &]e4 ,en indi5 het k9t aan die beweg+e s se] v]swackt op de sev5de ma5t1 dat het 9 ge5 geheele ma5t sijn kra*t5 v]s*epp51 en da>om op de a*t/e ma5t gekom5 zijnde niet te lijf en kan blijv51 veel m9d] s\de het 't lev5 konn5 beh\d51 als het 9 de eyg5 ma5t gebor5 w]dt4 ,da]-neff5s en komt met de erv>5!yt niet wel ov]e51 dat de vr\we mee/ op de a*t/e ma5t qualick] te pas zijn1 als op de sev5de1 (te neg5de4 ,s*ijnt d]halv5 datt] uyt de nature van de vru*t en van de mo$] naeulicx bondige r$55 konn5 gegev5 w]d51 om te betoon51 dat e5 k9t van a*t ma5d5 niet en z\de kunn5 9 't lev5 blijv540 ,dat aan de navel/r5g te zi5 is1 hoeveel k9d]5 e5e vr\w nog b>5 zal1 w]d mij kort gel$5 nog v]teld4 ,dat z\ word5 aangegev5 door de knoop51 d4w4z4 de vals*e4 ,ev5zoo z\d5 vele draai+5 9 de /r5g e5 teek5 zijn1 dat het k9d vele w$]wa>digh$5 9 het lev5 te wa*t5 heeft4 ,het begrav5 van de nageboorte is vrij algeme5 9 zwang4 ,m5ige bak] w5s*t dat nog te do51 en lief/ ze] diep1 opdat ge5 di] die opgrave en ete4 ,de b$oel+ s*e5 7s*ijnt87 op ze$orp5 te zijn1 om da>door te voorkom5 dat het k9d1 lat] zeev>5de1 door haai5 zal opgevret5 word54 ,&]e bak]s en vr\w5 w$] /eld5 er prijs op1 dat de nageboorte 9 de as*pot ge/opt w]d4 ,oudtijds ges*i$de dat 9 de kolk ond] de as*4 ,da>bov5 moe/ dan g$ur5de #i dag5 en na*t5 ge/ookt word5 en de as* mo*t niet g]o]d word54 ,niem&1 ma> vooral de vad] niet1 mo*t aan dat vuur zijn pijp op/ek51 da> onru/ en /uip5 van het k9d het gevolg da>van z\d5 zijn 7t5 ,h\te de ,lange74 ,bij e5ige ,indian5/amm5 9 ,am]ika wordt de nageboorte ev5e5s begrav5 en wel op e5e geheime plek4 ,hetzelfde do5 de neg]s d] ,loangoku/54 ,9 ,old5burg word5 da>bij spreuk5 opgezegd4 ,op ,java wordt de navel/r5g afgebet51 omdat m5 gelo(t dat het k9d onkwetsba> wordt4 ,ook wordt zij afgesn$5 met e5 bamboe-mes op e5 /ukje ko5it 7curcuma74 ,de nageboorte wordt1 met het /ukje curcuma en het bamboe-mes1 9 e5 dop van kokos met deksel 7,batah ,booloe g5aamd7 geborg51 met het ,javaans*e ( ,arabis*e alphabet op e5 /uk papi] ges*rev51 opdat het k9d1 tot rijpe j>5 gekom51 kundigh$5 v]krijge4 ,de dop wordt begrav5 ( 9 e5 a>d5 pot 9 huis opgehang54 ,da>bij ( da>ond] wordt li*t gebr&1 tot de re/ van de navel/r5g is afgevall54 ,het k9d is1 vr het afvall5 van de navel/r5g1 ond]hevig aan all]lei plag5 van booze gee/51 en de br&5de lamp di5t om hunn5 kwad5 invlo$ op het k9d te voorkom54 ,9 ,noorweg5 wordt de nageboorte1 door de jonge kraamvr\w zelf1 met e5 mes door/ok5 en dan door de vro$vr\w v]br&4 ,gebeurt dat niet1 dan ont/aat da>uit de booze gee/ ,utbor1 die zi* kle9 en groot1 ook zi*tba> en onzi*tba> mak5 kan1 die vreeselijk s*reeuwt en het erop voorzi5 heeft zijne mo$] het lev5 te b5em54 ,zijne mo$]4 ,moet m5 hi] d5k5 aan e5e bes*\w+ als die d] inboorl+5 9 onze ,indis*e bezitt+51 die de nageboorte so$>ah noem51 d4w4z4 7de7 bro$] van het k9d8 ,e5e eig5a>dige betrekk+ tuss*5 nageboorte en boom5 be/aat bij vele volk54 ,9 ,meckl5burg b4v4 wordt zij begrav5 bij de wortels van e5 jong5 boom1 dan groeit het k9d met d5 boom4 ,dikwijls wordt e]/ de nageboorte gewass*5 en da>na1 met as* gem5gd1 ond] e5 bepaalde boomsoort begrav54 ,9 &]e /rek5 wordt zij1 9 e5 korfje gepakt1 aan e5 boomtak opgehang54 ,bij de ,laot5 9 ,siam wordt zij /e$s begrav5 aan d5 voet van de trap1 die tot de huisdeur leidt4 ,hi] en da> gaat dat alles met bijzond]e fee/elijkh$5 en (f]&5 gepa>d4 ,9 het wat] v9dt de nageboorte ook ha> plaats4 ,9 ,k>toem 7,afrika7 b4v4 wordt zij1 9 e5 pot gepakt1 9 d5 ,nijl geworp5 en i$] voorbijgang] moet ha> e5 /e5 nagooi54 ,blijft de nageboorte drijv51 dan is dat bij enkele volks/amm5 e5 bewijs1 dat de vr\w 9 d5 e*t ontr\w gewee/ is4 ,volg5s v4 d4 ,burg--en ik zelf heb het m5igmaal gezi5--legt m5 9 ,n$4-,indi de nageboorte op e5 kle9 bamboevlot1 dat1 met bloem5 en vru*t5 getooid en door ka>s5 v]li*t1 de rivi] afdrijft4 ,het is e5 (f] aan de kaaimann51 welke de ziel5 d] voorvad]s h]b]g54 ,9 de buurt van ,j5a wordt zij 9 /room5d wat] geworp54 ,ook di5t de nageboorte als toov]middel en als g5eesmiddel4 ,de ,javaans*e vr\w5 geloov51 dat zij1 inw5dig gebruikt1 vru*tba>heid geeft4 ,9 ,or5burg 7,rusl&7 wordt zij begrav54 ,w5s*5 de oud]s e5 k9d van &] gesla*t1 dan graaft de vro$vr\w ha> op en ke]t ha> om4 ,hetzelfde ges*i$t om betoov]+ te bezw]54 ,9 ,/i]m>k5 geldt van oud%] het blo$ van de v]s*e mo$]koek en van de navel/r5g als middel teg5 mo$]vlekk51 het po$] van de g$roogde en fijn ge/ampte mo$]koek als middel bij epilepsie en ,/4 ,vitus-dans4 ,voor e5ige j>51 s*rijft ,engelmann1 heeft 9 ,saks5 e5e vr\w1 ond] het s*avot van e5 misdadig]1 9 't geheim e5e v]s*e mo$]koek v]orb]d1 om da>door van epilepsie g5ez5 te word54 ,e5e groote mo$]koek wij/ 9 vele /rek5 van ,duits*l& erop1 dat de kraamvr\w veel zog zal hebb51 e5e kle9e op het teg5deel ,ook de eivliez5 moet5 g5oemd word54 ,wanne] zij niet s*eur5 en het k9d 9 de vliez5 gebor5 wordt1 (1 als zij wel s*eur51 ma> het k9d to* 9 de vliez5 gehuld te voors*ijn komt1 spreekt m5 van3 het k9d is met d5 helm gebor504 ,dit geldt 9 't algeme5 9 ,europa als e5 gelukkig teek5 voor d5 pasgebor5e4 ,hij z\ aan d5 bezitt] de gave van vooruitzi5 v]s*aff51 en vooral da>om voor veel geld aan zeev>5d5 te slijt5 zijn4 ,9 vreemde h&5 g]aakt1 z\ hij aan het k9d1 dat er m$e gebor5 wordt1 ongeluk bezorg54 ,van da> dat hij door de oud]s moet begrav5 ( v]br& word54 ,do* ook het bew>5 is nuttig4 ,op de eil&5 ,sap>oea1 ,h>oekoe1 ,noessa ,saut en e5 g$eelte van de ,zuidku/ van ,c]am zegt m51 dat het k9d met d5 helm 7,s>ong ( ,k>poes7 gebor51 oud] geword51 held] zi5de wordt2 dat het d+5 ziet1 welke voor het gezi*t van &]5 v]borg5 zijn1 als kwade gee/51 duivels1 enz4 ,9 vele /rek5 wordt die helm als amulet voortdur5d om d5 hals g$rag5 en /illetjes bij het k9d gelegd1 als dat g$oopt wordt1 wa>door hij dan meg$oopt wordt4 ,omdat de w]kzame kra*t ook op &]5 ov]g$rag5 wordt1 gebeurt het niet zeld51 dat vro$vr\w5 d5 helm /el5 en aan h>e eig5e k9d]5 gev54 ,dit laat/e komt voor rek5+ van t5 ,h\te de ,lange4 ,zelfs w]d er vroeg]1 vooral 9 ,engel&1 h&el 9 g$rev54 ,9 #aggi betaalde m5 er #bj gu9ea's voor1 9 #ahdh nog ma> #f4 ,vooral voor advocat5 0 zoo'n d+ veel wa>d1 da> hij h5 tot r$5a>s maakte4 ,bij de zuidelijke ,slav5 is hij voor de meisjes1 die er m$e gebor5 zijn1 e5 middel om d5 jongel+1 di5 zij liefhebb51 tot waanz9s toe v]liefd op ha> te mak54 ,het is da>voor sle*ts noodig hem op e5 bloot g$eelte van het li*aam met het g$roogde ,glck%emd*50 aan te rak54 ,behalve hetge5 ik re$s besprok5 heb omtr5t e5ige opvatt+51 welke met betrekk+ tot het kraamb$ he]s*51 be/aan er nog vele &]e4 ,ik z\ e*t] te uitvo]ig word5 met ook die alle op te noem54 ,9 't kort dus nog het volg5de4 ,dat op d5 neg5d5 dag het li*aam d] kraamvr\w zi* sluit1 is e5e ook nu nog veel v]breide me5+4 ,m5 v]b9dt aan di5 neg5d5 dag vele gev>51 zoodat zelfs de vr\w1 die vr d5 neg5d5 dag het b$ v]liet1 di5 dag da>9 doorbr5gt4 ,het getal neg5 zag5 wij 9 d5 beg9ne re$s van invlo$4 ,ook het getal #c s*ijnt niet van belang ontbloot4 ,imm]s deelt de vro$mee/] t5 ,h\te de ,lange m$e1 dat 9 zijn tijd de kraamvr\w g$ur5de d5 #c;en en #i;en dag de h&5 go$ ond] het dek moe/ h\d51 omdat zij &]s e5 zwe]5d uitslag da>op krijg5 z\4 ,( hi] en da> nog dezelfde vrees voor lavem5t5 be/aat1 weet ik niet4 ,9 oud5 tijd me5de m51 als de kraamvr\w op e5 lavem5t gezet moe/ word501 dat de toe/& zoo geva>lijk 01 dat wel e]/ het te/am5t gemaakt mo*t word54 ,het to$i55 van d5 witt5 drank 7am&eldrank7 wordt v]s*ill5d opgevat4 ,9 ,alkma> b4v4 noemde m5 di5 drank de witte dood5drank d] kraamvr\w504 ,t5 ,h\te de ,lange v]haalt1 dat1 to5 hij di5 drank e5s voor e5e bo]9 _h lat5 g]e$ mak51 hij di5 op d5 d]d5 dag nog onaang]o]d _h gevond5 en hem v]wet5 w]d1 di5 geva>lijk5 drank te hebb5 voorges*rev54 ,de kraamvr\w _h zi* aan het gebruik niet gewaagd4 ,9 ,am/]dam 01 t5 m9/e vele j>5 gel$51 m5ige kraamvr\w niet tevr$51 als zij ge5 witte drank0 gekreg5 _h4 ,die v]/]kte04 ,bij b5auwdheid d] kraamvr\w e5 smal gev\w5 doek om d5 buik aan te hal51 ma> vooral met e5 knoop 9 de l9k]zijde va/ te mak51 belette de mo]0 het op/ijg54 ,de ang/ da>voor spruit voort uit de ,hippocratis*e le]1 welke aan het ronddol5 d] ba>mo$] door het li*aam all]lei ziekt5 toes*reef1 o4a4 vall5de ziekte en hy/]ie4 ,teg5 kraambe55 w]d de guld5 plei/]0 aangew5d1 d4w4z4 e5 pap uit eig5 faecalin4 ,om zogklont]s te voorkom5 en het zog op te drog5 w]d1 als zek] w]k5d middel1 aanbevol5 het door doodzweet vo*tige hemdje van het ge/orv5 k9d op de bor/5 te legg54 ,mag m5 het d5 onontwikkeld5 kwalijk nem51 dat zij d]gelijke middel5 toepass51 als wij wet5 dat de se] v]ma]de ,jacob ,ruff50 ond] de middel5 teg5 het op/ijg5 van de ba>mo$] aangeeft1 e5 drank b]eid uit pa>d5drek 7te wet5 van pa>d5 die met enkel hav] gevo]d word57 gekookt 9 /]k5 wijn1 welke w>m moet g$ronk5 word58 ,hi]m$e v]segel ick dese mijn v]h&el+h3 ,9 de welcke soo ick u luyd] v]wa*t+h b$rog5 heb1 ( niet t5 voll5 v]noeght2 wilt no*tans da]om mijn di5/-va]digheyt1 ,u luy op-ge(f]t1 niet smadelijck v]w]p54 ,,aanhangsel ,i4 ,mijne opvatt+ omtr5t de vo$+ van d5 zuigel+1 om aan hem1 al?ans 9 d5 beg9ne1 ov] te lat5 wanne] hij zijn vo$sel zal nem5 en hoeveel1 is 9 /rijd met het teg5woordig 9 ,n$]l& vrij algeme5 toegepa/e /elsel1 om de k9d]5 op bepaald aangegev5 tijd/ipp5 te vo$54 ,hetzelfde geldt voor het vo$5 9 d5 na*t4 ,tot mijne opvatt+ b5 ik gekom5 aan de h& van het feit1 dat ik1 na afs*eid te hebb5 g5om5 van mo$] en k9d als de tijd1 g$ur5de welk5 de v]loskundige gewoonlijk voor beid5 zorgt1 v]/rek5 01 m5igmaal bespeurde1 dat zoovele van die k9d]5 na e5ig5 tijd aan vo$+s/oorniss5 lijd5de w>51 ondanks het nauwgezet opvolg5 d] voors*rift51 om het k9d op door d5 g5ee%e] bepaalde tijd/ipp5 op te nem5 en te vo$54 ,door ern/ig nad5k5 kwam ik tot de slotsom1 dat de zuigel+ te veel v]/elseld wordt4 ,9 de j>5 #aiae en #aiaf heb ik1 9 het ,m$is* ,weekblad1 getra*t aan te toon51 wa>om ik het gew5s*t a*t d5 zuigel+ me] vrijheid te gunn51 dan hem geme5lijk wordt toege/aan4 ,to5 heb ik met in/emm+ de woord5 aangehaald van ,pr(4 ,w4 ,prey] 7#8,die ,seele des ,k9des'1 #gte ,auflage #aijh73 ,die ,kun/1 das kle9e ,k9d w]d5 zu lass51 i/ viel s*w]] als die1 es vorzeitig zu dressir50 en ,zu]/ ,natur ohne ,dressur1 dann ,kultur0 en ik doe dat nu opnieuw4 ,de ond]v9d+ heeft mij gele]d1 dat ik niet voorzi*tig g5oeg zijn kan met het m$$eel5 van e5e opvatt+1 welke afwijkt van de voor het oog5blik algeme5 geld5de4 ,de om/&igheid1 dat e5e van de algeme5 geld5de le] afwijk5de opvatt+ v]kondigd wordt1 s*ijnt er /e$s onmiddellijk toe te moet5 leid5 zulk e5e opvatt+ als vol/rekt v]ke]d1 en dus uit d5 booze1 te br&m]k51 en tot v]zet aanleid+ te gev54 ,da>om heb ik de vrijheid g5om5 9 dit boek e5ige aanhal+51 betreff5de de vo$+swijz5 van zuigel+51 van v]s*ill5de s*rijv]s op te nem51 wa>uit duidelijk blijkt1 dat m5 niet zoo va/ /aat met het algeme5 aang5om5 /elsel als gewoonlijk g$a*t wordt4 ,,n$]l&s*e ,,s*rijv]s4 ,dr4 ,j4 de ,bru9 en ,dr4 ,cornelia de ,lange4 #8,de vo$+ van het k9d 9 het e]/e lev5sja>'4 #aije4 ,bl4 #ic4 ,d5 e]/5 dag na de geboorte moet het k9d #b #c maal 9 de #bd ur5 word5 aangelegd1 d5 #b;en dag #e #f ke]1 van d5 #c;en dag af #f #g maal p] etmaal40 ,zo[el de practis*e erv>+1 opg$aan bij normaal g$ij5de bor/k9d]51 als de ond]zoek+5 van ,leo en ,van ,put]54444 hebb5 ons gele]d1 dat de pauze tuss*5 twee ope5volg5de maaltijd5 van d5 zuigel+ m9/5s #c uur moet b$rag54 ,is de vo$+ van het k9d go$ g]egeld1 dan wordt het ook gewoonlijk teg5 di5 tijd wakk]4 ,slaapt het e5 beetje lang]1 dan kan m5 het ru/ig nog e5 poosje lat5 slap51 met di5 v]/&e e*t]1 dat de pauz5 bij dag nooit lang] dan ruim #d ur5 dur54444 's ,na*ts moet5 de pauz5 m9/5s #d uur dur51 m5 tra*te e*t] het k9d zoo spo$ig mogelijk het zuig5 bij na*t af te w5n54 ,ov] het algeme5 geve m5 dus 9 de e]/e #d #e lev5sma&5 #g maaltijd51 van de #e;e tot de #i;e #aj;e ma& #f en da>na #e maaltijd5 9 de #bd ur54 ,9 de e]/e ma&5 make m5 's na*ts pauz5 van m9/5s #d uur1 iets oud]5 zuigel+5 geve m5 hoog/5s #a maal 's na*ts de bor/ en spo$ig 9 het geheel niet me]40 ,bl4 #aag4 ,het resultaat1 dat m5 bij de zuigel+ met e5 bepaalde wijze van vo$+ kan b]eik51 is van te vor5 ma> al te dikwijls volkom5 onb]ek5ba>40 ,bl4 #agi4 ,het spreekt van zelf1 dat de natuurlijke vo$+1 dus de vo$+ met vr\w5melk1 als basis en model moet di55 voor de kun/matige vo$+4 ,het is ons re$s geblek51 dat bij de vo$+ aan de bor/ niet alle k9d]5 van d5zelfd5 leeftijd ev5 groote quantiteit5 dr9k52 wij wet5 bov5di51 dat e5zelfde bor/k9d bij d5 e55 maaltijd soms het dubbele tot het driev\dige van e5 voorafga&5 ( volg5d5 maaltijd tot zi* neemt4 ,da>om kunn5 wij dan ook bij de kun/matige vo$+ niet voor i$]5 zuigel+ van bepaald5 leeftijd e5 zek]e hoeveelheid vo$sel van te vor5 volg5s e5 va/ s*ema va//ell51 do* moet5 wij 9 hooge mate individualise]5 en ons nooit gebond5 a*t5 door e5 s*ema1 me?ode ( tabel40 ,volg5s hem 7b$oeld is ,pr(4 ,cz]ny7 mag m5 e5 gezond k9d nooit uit d5 slaap wekk51 om het te vo$51 zelfs niet indi5 het da>door e5 maaltijd z\ v]zuim54 ,deze raad moge wet5s*appelijk ze] jui/ en 9 e5 kl9iek ook ze] go$ op te volg5 zijn1 9 de gewone praktijk zal m5 ev5wel mee/al advise]51 het k9d ma> wakk] te mak51 als het #d uur heeft geslap51 opdat de go$e gang d] hui%\d+ ge5 /oornis ond]v9dt en de mo$] niet veel te laat na> b$ ( midd5 9 d5 na*t door e5 hong]ig5 zuigel+ 9 h>e ru/ wordt ge/oord40 ,bl4 #bif4 ,alles komt t5 slotte hi]op ne]1 dat bij de kun/matige vo$+ van zuigel+5 het e]/e en laat/e woord niet is aan de !orie1 do* aan de praktis*e erv>+1 die ons le]t1 dat het onmogelijk is1 algeme5 geld5de voors*rift5 te gev51 nog m9d]1 die 9 toepass+ te br5g54 ,/e$s moet m5 individualise]51 want wat bij d5 e55 zuigel+ voortreffelijk gelukt1 kan bij d5 &]5 treurig mislukk540 ,bl4 #big4 ,/e$s h\de m5 9 het oog1 dat de me?od5 zijn gemaakt voor het k9d en niet het k9d voor de me?od540 ,dr4 ,cornelia de ,lange4 #8,de gee/elijke en li*amelijke opvo$+ van ,het ,k9d1 9 vrije navolg+ van ,pr(4 ,bi$]t ,das ,k9d0'4 #aiad4 ,bl4 #ee4 ,wanne] m5 dadelijk na de geboorte beg9t1 de k9d]5 g$ur5de d5 na*t1 dus ongeve] van 's avonds #aj uur tot 's morg5s #f uur1 ge5 vo$sel te gev51 dan s*reeuw5 zij de e]/e twee1 drie na*t5 erb>melijk1 ma> dan zijn zij wijz] geword5 en h\d5 zi* 9 de da>opvolg5de na*t5 /il4 ,de jonge oud]s1 die soms heelemaal ontdaan zijn door zulk e5 wre$heid1 hebb5 da>door het ov]tuig5d bewijs1 dat de opvo$+ dadelijk na de geboorte moet beg9n5 en dat zij zi* niet door hun gevoel mog5 lat5 meeslep54 ,het is vaak ze] moeilijk bij de opvo$+ en het eis*t e5 groote mate van wilskra*t1 om wa> het noodig is1 de liefde te lat5 zwijg5 en zi* te lat5 leid5 door het v]/& en de nu*t]e r$e1 ma> t] wille van het k9d zelf1 moet m5 /e$s het gezag h&hav540 ,bl4 #gh4 ,nog niet lang gel$5 w]d aang]ad51 de zuigel+5 9 de e]/e lev5swek5 om de #b ( #b ur5 te lat5 dr9k51 ma> 9 de laat/e j>5 is m5 er me] en me] toe gekom51 de pauze tuss*5 twee maaltijd5 g$ur5de het e]/e halve lev5sja> #c uur en da>na zelfs #d uur te lat5 dur50 4444 is het duidelijk1 dat m5 de tijdsruimte tuss*5 twee maaltijd5 drie ur5 moet mak5 en het k9d hoog/5s #bj m9ut5 mag lat5 dr9k54 ,slaapt het lang] dan #c ur51 dan laat m5 het ru/ig slap51 totdat het van zelf wakk] wordt2 wel is het w5s*elijk het k9d op e5 bepaald uur te wekk5 voor d5 laat/5 maaltijd 's avonds1 opdat het aan di5 tijd zal gew5n5 en niet 's na*ts op e5 ( &] tijd/ip zal wakk] word5 en v]lang5 te dr9k540 ,bl4 #gi4 ,tuss*5 #aj en #aa uur 's avonds en #f uur 's morg5s behoeft het k9d niet gevo$ te word52 dit is zo[el 9 het belang van de mo$]1 die ha> onge/oorde na*tru/ noodig heeft1 als van het k9d1 welks spijsv]t]+sorgan5 ev5ze] ru/ behoev5 en dat dan tev5s le]t1 dat de na*t er is om te slap54 ,van dit rgime moet m5 zi*1 zoolang het k9d gezond is1 niet lat5 afbr5g54 ,het k9d krijgt dus #f maaltijd52 dat dit aantal voldo5de is blijkt da>uit1 dat ook k9d]51 die van d5 beg9ne af sle*ts #e maaltijd5 daags kreg51 pra*tig zijn g$ijd40 ,dr4 ,e4 ,gort]4 #8,de vo$+ van gezonde en zieke zuigel+54' #aiad4 ,9 de voorr$e s*rijft ,cz]ny3 ,au* das ,lehrbu* von ,gort] b$eutet e95 ,=ts*ritt 4444 ,die ,erk5ntnis von d5 grosz5 individuell5 ,unt]s*i$5 d] ,sugl+e und von d5 angebor55 krankhaft5 ,v]anlagung5 fhrte dazu j$es ,s*ema aus d] ,ernhrungslehre des ,sugl+s zu v]dr+540 ,bl4 #ag4 ,vanaf d5 #b;d5 lev5sdag zal m5 het k9d aan de bor/ legg54 ,m5 doet go$ zi* 9 d5 beg9ne nog ma> door het k9d te lat5 leid5 en het als het s*reeuwt aan de bor/ te legg51 met deze bep]k+ ev5wel1 dat de tuss*5pooz5 niet kort] dan #b uur1 en niet lang] dan #d uur word5 en dat het 's na*ts #a-b maal wordt aangelegd4 ,heel spo$ig zal dan regelmaat word5 +e/eld1 zoodat het k9d als het e5 week oud is al op va/e tijd51 aanvankelijk alle #c uur1 wakk] wordt om te dr9k54 ,bl4 #be4 ,m5 zal al heel gauw--na #b-f wek5--het k9d kunn5 w5n51 om van 's avonds #aj uur tot 's morg5s #f ( #g uur door te slap51 zoodat het dan nog sle*ts #e maaltijd5 9 de #bd uur krijgt 4444 ,het is ev5wel niet noodig1 om het k9d precies als het tijd is1 wakk] te mak5 voor zijn maaltijd4 ,ma> voor e5 mo$]1 die nog &]e bezigh$5 heeft1 is het mee/al wel erg prettig om precies te wet51 wanne] het we] tijd is om ha> k9d te vo$5 4444 ,hoewel nu 9 de praktijk 9 de me]d]heid d] gevall5 de resultat5 van dit g]+e aantal maaltijd5 voortreffelijk zijn1 moet er to* op gewez5 word51 dat m5 e5 enkele maal go$ doet e5 uitzond]+ te mak5 en b4v4 #f-g maaltijd5 9 #bd uur voor te s*rijv54 ,soms groei5 de k9d]5 bij #e maaltijd5 onvoldo5de en kom5 aan/onds bij vo$+ om de #c uur we] fl9k aan40 ,dr4 ,i4 ,h4 ,g4 ,c>/5s4 #8,n$]l4 ,ma&s*r4 v4 ,v]loskunde en ,vr\w5ziekt5 en v4 ,k9d]g5eeskunde4' #aiab4 ,deel ,i1 bl4 #faa4 ,sprek5de ov] gem5gde vo$+1 zegt hij3 ,individualise]5 is ook hi] noodig1 omdat de maximale zogproductie bij de e5e vr\w b]eikt wordt door e5 veelvuldig aanlegg5 van het k9d1 bij de &]e door e5 m9d] veelvuldig zoog540 ,dr4 ,l4 de ,jag]4 #8,n$]l4 ,ma&s*r4 v4 ,v]loskunde en ,vr\w5ziekt5 en v4 ,k9d]g5eeskunde4' #aiad4 ,deel ,,iii4 ,bl4 #dcg4 ,omtr5t de vo$+ van d5 gezond5 zuigel+ he]s*t 9 de v]/e v]te ge5 ov]e5/emm+ van me5+40 ,bl4 #ddb4 ,als e5 k9d aan de bor/ is1 gaat alles gewoonlijk go$1 onv]s*illig ( het k9d volg5s het boekje gevo$ wordt1 ( geheel volg5s het eig5 inzi*t van de mo$]40 ,bl4 #ddc4 ,er is k5t]+2 m5 beg9t ook 9 ,duits*l& 9 te zi51 dat de pauze van #d uur miss*i5 te lang is2 het /aat va/1 dat deze (ficieele pauze tot #c uur zal word5 t]uggebra*t en nu b5 ik ov]tuigd1 dat1 nu er reactie komt1 iem& zal op/aan en aan zijn kl9iek de pauze nog me] zal inkort51 zoodat we v]mo$elijk b9n5 niet al te lang5 tijd zull5 v]nem51 dat e5 zuigel+ alle #b uur behoort te word5 gevo$ 4444 ma> wat 9 het algeme5 het be/e is1 weet ik niet1 en ik me5 te durv5 bew]51 dat e5 &] het ook niet weet40 ,pr(4 ,g4 ,c4 ,nijh(f4 #8,het boek voor jonge mo$]s4' #aiab4 ,bl4 #acj4 ,het is vol/rekt noodzakelijk dat het k9d op regelmatige tijd5 gezoogd wordt1 met tuss*5ruimt5 van m9/5s #b1 lief/ #b #c uur1 en dat het1 zoo mogelijk1 's na*ts doorslaapt 4444 ,9 de e]/e dag5 na de geboorte mag het k9d word5 aangelegd zoodra het s*reeuwt1 onv]s*illig ( het dag ( na*t is4 ,lang mag dit tijdp]k van ong]egeldheid e*t] niet dur54 ,re$s 9 de twe$e week moet het k9d ov]dag opg5om5 en aan de bor/ gelegd word51 wanne] het ruim #b uur geslap5 heeft4 ,wordt het 9 dez5 tijd 's na*ts wakk]1 dan moet door de v]pleeg/] word5 nagezi5 ( het k9d iets h9d]t4 ,wordt het na het v]drog5 niet ru/ig dan mag het e5 ( twee !elepeltjes wat] hebb51 ma> met het gev5 van de bor/ wordt telk5s iets lang] gewa*t4 ,op deze wijze kan elk k9d b9n5 d5 tijd dat de kraamv]pleeg/] 9 huis is1 z word5 gew5d dat het 's na*ts #f-g uur slaapt en ov]dag #f-g maal de bor/ krijgt4 ,pr(4 ,h4 ,treub4 #8,le]boek d] v]loskunde4' #aiac4 ,bl4 #cff4 ,t5 slotte de vo$+4 ,onv]s*illig ( het k9d het natuurlijke vo$sel1 de mo$]melk1 dan wel e5ig]lei kun/matig vo$sel krijgt1 zijn er algeme5e regels te gev51 wa>aan m5 zi* hi]bij zal hebb5 te h\d54 ,en wel voore]/ wat betreft de frequ5tie d] maaltijd54 ,9 de e]/e #a #b wek5 geeft m5 het k9d vo$sel als het er om vraagt1 d4w4z4 s*reeuwt4 ,da>na gew5t m5 het k9d aan regelmaat1 door het1 onv]s*illig ( het s*reeuwt ( niet1 ov]dag om de twee ur5 op te nem5 en te vo$51 t]wijl het 's na*ts alle5 vo$sel krijgt1 als het s*reeuwt4 ,langzam]h&1 als het k9d me] kan gaan dr9k51 maakt m5 de tuss*5pooz5 wat groot]1 zoodat 9 de vi]de vijfde week het k9d sle*ts om de #c uur gevo$ wordt40 ,pr(4 ,g4 ,s*eltema4 #8,n$]l4 ,ma&s*r4 v4 ,v]loskunde en ,vr\w5ziekt5 en v4 ,k9d]g5eeskunde4' #aiad4 ,deel ,,iii4 ,bl4 #fac4 ,miss*i5 wordt het s*ema dikwijls te veel ov] de zuigel+5 losgelat5 en v]di5t het aanbevel+ om hunne lu/- en onlu/-uit+5 9 zake vo$selbehoefte me] te volg54 ,bij natuurlijk gevo$e k9d]5 kan m5 dit 9 elk geval gewoonlijk onge/raft do52 voor de onnatuurlijk gevo$e zal m5 to* wel e5ige paal en p]k moet5 /ell5 aan de avontuurlijke h&el+5 van h51 die m5 dan zond] leid+ ma> op de bevr$ig+ van zoog5aamde vo$selbehoefte van het k9d1 dat id5tiek wordt gea*t met elk s*rei51 loslaat40 ,arts ,tijd5s4 #8,kraamv]pleg+ en vo$+ van het k9d 9 het e]/e lev5sja>4' ,twe$e druk4 #aiag4 ,bl4 #gc4 ,na het zoog5 wordt het k9d telk5s dadelijk weggelegd1 en dan mag het1 gelijk 9 het vorig ho(d/uk gezegd1 d5 #a;en en d5 #b;en dag zoolang slap51 als het v]kie/2 wordt het wakk]1 zoo krijgt het 7niet b9n5 #c uur67 telk5s de &]e bor/ 7e]/ 't k9d drooglegg5671 en mag da>na we] ru/ig doorslap54 ,d5 #c;en dag--gelijk ook re$s gezegd--beg9t de re9ig+ en vo$+ op g]egelde tijd53 als regel /elle m51 dat het gezonde bor/k9d ov]dag alle #c #d ur5 opg5om51 drooggelegd en aan de bor/ gevo$ wordt1--dat is dus3 hoog/5s #e ke] p] dag1--en dat het 9 d5 e]/5 tijd nog n ke] 's avonds laat en n ke] 's na*ts de bor/ krijgt1--9 't geheel dus hoog/5s #g ke] p] #bd uur4 ,spo$ig e*t] is het w5s*elijk de vo$+ 's na*ts tot n ke] te bep]k54 ,het is van groot belang zi* aan dez5 regel te h\d51 zo[el voor de kraamvr\w als voor het k9d40 ,bl4 #ge4 ,ook 9 de volg5de dag51 wek51 ma&5 ga m5 met de re9ig+ en de vo$+ van het k9d op dezelfde regelmatige wijze voort1 gelijk bov5 voor de e]/e dag5 is aangegev51 en wel3 ,van af de #b;e tot de #e;e ( #f;e ma&3 hoog/5s #e maal p] dag1 en n maal 's avonds laat4 ,voor de ru/ van de mo$] en van het k9d is het w5s*elijk1 gelijk ook re$s gezegd1 om het vo$5 bij na*t spo$ig a*t]wege te lat54 ,v]d] vo$e m53 vanaf de #e;e ( #f;e ma&3 hoog/5s #e p] #bd uur40 ,bl4 #gf4 ,de k9d]5 v]toon5 z groote individueele v]s*ill51 zo[el wat hunne behoefte aan vo$sel als aan ru/ aangaat1 alsook 9 alle ov]ige eig5s*app51--dat m5 elk k9d afzond]lijk nauwgezet moet wa>nem51 en m5 nauwkeurig op zijne bijzond]e behoeft5 en eig5a>digh$5 moet lett51 om da>uit e5e aanwijz+ te putt5 voor d51 voor elk k9d va/ te /ell5 leefregel4 ,geleid door e5 drang tot s*ematisme zijn wij vaak g5eigd van het k9d enkel pli*t5 te eis*51 zond] hem re*t5 toe te /aan4 ,het k9d is e5 gebor5 ego/1 en k5t sle*ts re*t51 ge5 pli*t54 ,re$s 9 de e]/e lev5sdag5 beproeft het door s*reeuw5 zijn wil door te zett54 ,is hem dit n ke] gelukt1 dan laat hij zi* da> niet gemakkelijk we] af br5g51 ma> eig5t zi* /e$s me] re*t5 toe2 behalve om et51 s*reeuwt het spo$ig om opg5om5 en op d5 arm rondg$rag5 te word5 ( om de a&a*t te trekk51 en om tallooze d+5 me]3 hij wordt e5 kle9e tiran1 die de geheele hui%\d+ rege]t4 ,onze taak is het1 hi]9 het k9d te leid51 en het b9n5 de p]k5 te h\d5 na> de geblek5 individueele eig5a>digh$5 en behoeft54 ,m5 zal dan1 om e5ig resultaat te b]eik51--afgezi5 van het s*reeuwuurtje1 dat m5 het k9d zal lat51--e5 zek]e regelmaat 9 alles moet5 invo]51 t5e9de het k9d pli*t5 te le]5--en zelf niet de slaaf van d5 zuigel+ te word54 ,e5e v]/&ige mo$] zal 9 het gegev5 s*ema d5 jui/5 weg wet5 te v9d540 ,dr4 ,n4 ,knapp] ,czn4 #8,n$]l4 ,ma&s*r4 v4 ,v]loskunde en ,vr\w5ziekt5 en v4 ,k9d]g5eeskunde'4 #aiae4 ,deel ,,iv4 ,bl4 #dfh4 ,telk5s we] dr+t de vraag na> vor53 word5 de p]soonlijke eig5a>digh$5 van het k9d wel voldo5de 9 a*t g5om51 wordt niet te veel en telk5s getra*t om aan /elsels en tabell5 te ond]w]p51 wat to* ev5 dikwijls we] van nature ong5eg5 blijkt om zi* hi]aan te h\d58 ,jui/ het groote aantal /e$s wissel5de opvatt+5--die ma> al te we9ig ov]e5kom51 dikwijls zelfs met elka> 9 lijnre*te teg5spraak zijn--dw+t telk5s we] de eis* op d5 voorgrond om te individualise]51 om vr alles na te gaan hoe e5 bepaald k9d uit zi* zelf zi* g$raagt t5 opzi*te van de wijze van vo$selopname1 de hoeveelh$51 de vo$+/ijd5 enz4 ,riets*el zegt niet t5 onre*te3 de me?ode voor vo$+ aan de bor/ g$ur5de de e]/e wek5 moet e5e individueele zijn2 feitelijk moet het k9d zelf ons d5 weg wijz51 9 di5 z91 dat wij hem--d4w4z4 i$]5 zuigel+ afzond]lijk--be/ude]51 om all]e]/ van hem gewa> te word51 bij hem wa> te nem51 wat hij v]langt1 wat hij kra*t5s zijne con/itutie voor zijne h>monis*e ontwikkel+ behoeft40 ,dr4 ,knapp] beg9t zijn artikel3 #8,ov] zogvo$+ en individualiteit' met de volg5de z9sn$53 ,al zijn er nog ge5 v]s*ijnsel5 die er op wijz51 dat m5 9 't algeme5 we] gaat afwijk5 van het s9ds lang aang5om5e en door de go$e resultat5 gesanctione]de voors*rift3 ,regel de vo$+ van het k9d na> maat1 gewi*t en tijd1 met regelmaat en orde1 to* beg9t zoo hi] en da> de ond]v9d+ zi* uit te sprek5 dat bij deze dressuur to* vooral het p]soonlijke niet te /]k op d5 a*t]grond behoort te word5 ges*ov54 ,ik h]9n] sle*ts aan het belangwekk5de artikel ov] ,mod]ne ,zuigel+5die!tik van ,halb]/adt 9 het ,monats*rift fr ,k9d]heilkunde1 door collega de ,jag] 9 dit tijds*rift aangehaald1 en aan de reeks artikel5 ,ov] het vo$5 van zuigel+50 9 't ,m$is* ,weekblad1 van de h& van ,dr4 ,c4 ,n4 van de ,poll1 d5 vr\w5>ts1 die op grond van j>5lange wa>nem+ van zoog5de mo$]s en zuig5de k9d]5 zi* ov] de dressuur van d5 zuigel+ e5e p]soonlijke me5+ heeft tra*t5 te vorm540 ,op bl4 #dgf spreekt hij ov] de w5s*elijkheid1 de eis* bijna1 om vooral bij de bor/vo$+ to* niet te veel te will5 maatregel51 omdat de natuur zelve--om 't zoo uit te drukk5--wel weet wat zij doet40 ,m5 kan e5 en &] g]u/ op zijn beloop lat5--tot zek]e gr5z5 natuurlijk--al valt het soms geheel &]s uit dan m5 volg5s 't boekje0 v]wa*t5 z\40 ,omtr5t de cijf]s1 welke #8e5 gemiddelde' aangev51 voor de hoeveelheid vo$sel welke e5 bor/k9d1 volg5s (ficieele voors*rift51 hebb5 mag1 zegt hij 7bl4 #dgg73 ,al hebb5 zij e5e zek]e wa>de als leidraad1 speciaal bij de onnatuurlijke vo$+1 bij de natuurlijke vo$+ behoort lief/ de eig5 p]soonlijkheid van d5 zuigel+ te gaan bov5 de le]40 ,dr4 ,c4 ,n4 van de ,poll4 #8,m$is* ,weekblad'4 #aiae4 ,het pasgebor5 k9d1 en g$ur5de e5ig5 tijd ook de zuigel+1 is nog niet als m5s* te bes*\w51 do* als e5 jong di]1 wa>bij wij niet uit het oog hebb5 te v]liez51 dat het als zoodanig 9 bijzond] ongun/ige om/&igh$5 v]ke]t1 omdat het niet zelf de mo$]bor/ kan gaan opzoek51 zooals pasgebor5 di]5 dat re$s spo$ig do54 ,het m5s*elijk di] geeft door s*reeuw5 te k5n51 dat het behoefte aan vo$sel heeft1 en da>op heeft de mo$] te lett5 niet alle51 ma> heeft zi*1 9 vele opzi*t51 op(f]+5 voor ha> hulpbehoev5d k9d te getroo/54 ,zal m5 nu1 wa> all]wege erk5d wordt1 dat er zoovele en vaak groote individueele v]s*ill5 zijn1 da>m$e rek5+ hebb5 te h\d5 ( niet8 ,wie de citat51 door mij gegev51 oplett5d nagaat1 ziet dat1 (s*oon vrij wel alle s*rijv]s tra*t5 e5 voor alle k9d]5 geld5d5 regel te gev51 telk5s gewag gemaakt wordt van uitzond]+51 omdat nu e5maal de k9d]5 zi* niet s*ikk5 na> de s*emata1 die1 ondanks de bew]+ van ,cz]ny3 ,die ,erk5ntnis von d5 gross5 individuell5 ,unt]s*i$5 d] ,sugl+e und von d5 angebor55 krankhaft5 ,v]anlagung5 fhrte dazu j$es ,s*ema aus d] ,ernhrungslehre des ,sugl+s zu v]drng501 to* onoph\delijk word5 opge/eld4 ,ik begrijp1 dat regels en voors*rift5 voor vo$+1 vo$+/ijd5 en hoeveelh$5 p] maaltijd noodzakelijk zijn 9 wee%uiz51 kaz]nes enz41 wa> e5 groot aantal p]son5 moet gevo$ word54 ,het is niet do5lijk1 da> toe te gev5 aan individueele v]lang5s1 ma> voor pasgebor55 en zuigel+5 is het &]s4 ,jui/ voor die hulpelooze s*epseltjes is het noodig rek5+ te h\d5 met all]lei om/&igh$51 zoo van li*amelijk5 als van gee/elijk5 a>d1 zooals dat ook noodig is bij het opvo$5 van k9d]54 ,alle oud]s kunn5 wet51 hoe het bij de opvo$+ van het hoog/e belang is1 te lett5 op k>akt]-eig5s*app51 om 9 v]b& da>m$e b4v4 go$- en afkeur+51 beloon+5 en be/raff+5 9 te ri*t54 ,van niet m9d] gewi*t a*t ik het1 re$s van d5 beg9ne af1 ook voor de vo$+ op te lett51 wat voor i$] k9d noodig en nuttig blijk5 kan1 9 v]b& met zijn eig5 a>d1 met zijne eig5a>digh$51 en dat zond] gele]dheid ( wat da>voor moet doorgaan4 ,uit de citat5 is wel op te mak51 dat het met algeme5e regels ma> niet lukk5 wil40 4444 ,na> mijne me5+ is het ze] go$ mogelijk1 met ina*tnem5 van aanwijz+51 door de natuur gegev51 e5e betrekkelijke regelmaat bij de vo$+ van d5 zuigel+ te v]krijg51 zond] dat m5 9 de f\t van e5zijdige /elselmatigheid v]valt4444 ,e5e #8betrekkelijke' regelmaat1 want v]d] zal m5 het nooit br5g54 ,wanne] 9 d5 beg9ne de v]pleeg/]1 ( welk5 titel de help/] moge drag51 9 ov]leg met de mo$]1 vooral wa> het ha> e]/e k9d betreft1 lat] de mo$] alle51 d5 zuigel+ oplett5d gadeslaat 9 al zijne v]ri*t+51 zal het--ook al w$] betrekkelijk--gemakkelijk zijn te bespeur51 wanne] het k9d vo$sel v]langt4 ,jui/ zij1 die dagelijks met d5 kle9e v]ke]51 en zek] het mee/ de mo$]1 wet5 re$s spo$ig te v]tell5 van kle9igh$5 die zij opm]kt51 en1 9 aansluit+ da>aan1 aan te gev51 9 welke ri*t+ de zuigel+ zijne eig5a>digh$5 v]toont4 ,laat m5 nu het k9d1 met betrekk+ tot zijn hong]gevoel1 volkom5 vrijheid1 dan zal blijk51 dat het e5e k9d1 zooals ook de lit]atuur doet zi51 me] ( m9d] groote v]s*ill5 op5ba>t met het &]e1 ma> ook1 dat het gewoonlijk zijn buikje vol dr9kt1 da>na1 al?ans 9 d5 aanvang1 9 slaap valt1 e5ig5 tijd da>na wakk] wordt1 en w$] om vo$sel vraagt1 iets dat zi* met me] ( m9d] regelmaat h]haalt04 4444 ,s$]t g]uim5 tijd heb ik1 wa> mij de geleg5heid da>toe gegev5 w]d1 9 dez5 gee/ 7de zaak aan het k9d zelf ov] te lat57 geh&eld1 en tot mijn g5oeg5 mog5 ond]v9d51 dat de k9d]5 pra*tig groeid51 ge5 ( onbelangrijke /oorniss5 v]toond51 en1 op v]s*ill5de tijd/ipp51 tot e5e regelmaat kwam51 wa>van de mo$] 9 h>e huiselijke ord5+5 ge5 h9d] ond]vond4 ,wel is wa> moe/ 9 de e]/e wek5 de mo$] do51 wa>op ik bov5 doelde1 namelijk zi* op(f]+5 voor ha> k9d getroo/51 ma> de beloon+ bleef dan ook niet uit4 ,9 ov]leg met de mo$] h&el5de1 w]d5 de gun/ig/e resultat5 v]kreg54 ,wat kan m5 me] v]lang580 ,g4 ,oo/]baan1 arts4 #8,li*amelijke opvo$+'4 #aibj4 ,bl4 #dg4 ,nooit mag afgewek5 word5 van d5 regel1 dat tuss*5 twee maaltijd5 m9/5s ongeve] drie ur5 v]loop5 moet54 ,wordt het k9d b9n5 drie ur5 nadat het gevo$ is wakk] en is het dan la/ig1 s*reit het pijnlijk1 dan is1 t5zij de hoeveelheid opg5om5 vo$sel onvoldo5de 01 hong] niet de oorzaak4 ,na> de aanleid+ van het s*rei5 moet dan gezo*t word5 7zie bl4 #cg72 9 ge5 geval mag m5 het k9d1 t5 e9de het /il te krijg51 de bor/ reik54 ,0 deze regel re$s vroeg] niet /ipt opgevolgd1 dan be/aat er groote kans1 dat re$s e5 beg9 van ge/oorde spijsv]t]+ aanwezig is1 en dat jui/ da>9 de oorzaak van het s*rei5 is geleg54 ,dan zal m5 door het gev5 van nieuw vo$sel sle*ts de kwaal v]]g]51 de aanleid+ tot het s*rei5 /]k] mak5 9 plaats van ha> weg te nem54 ,ev5m9 mag m5 het k9d1 al zijn drie ur5 na de laat/e vo$selopname v]loop51 wakk] mak5 om het te vo$54 ,blijft het doorslap51 dan bewij/ dat1 dat het nog ge5 behoefte aan vo$sel heeft4 ,zoodra die behoefte komt1 wordt het wakk] en zal het gaan s*rei54 ,het aantal maaltijd51 dat e5 k9d moet hebb51 b$raagt g$ur5de het geheele e]/e lev5sja> gemiddeld zes p] #bd uur4 ,9 de e]/e wek5 zal het elke #c #c uur zijn vo$sel opvrag5 7met uitzond]+ van de e]/e dag51 wa>9 het dikwijls veel lang] a*t]e5 slaapt71 zond] ond]s*eid te mak5 tuss*5 dag en na*t4 ,lat] v]langt het des na*ts m9d] vaak1 spo$ig 9 het geheel ge5 vo$sel4 ,het is van groot belang voor het k9d zoov] te kom51 omdat dan de maag g$ur5de de na*tur5 ha> noodige ru/ krijgt4 ,is het k9d ongeve] drie wek5 oud1 dan moet de regelmaat bij de vo$+ re$s v]kreg5 zijn4 ,het krijgt dan des morg5s tuss*5 #f en #g uur zijn e]/5 maaltijd2 v]d] alle #c ur51 zoodat het des avonds tuss*5 #f en #g uur zijn #e;d5 maaltijd g5iet4 ,dan beg9t voor het k9d de na*t1 die ongeve] #ab ur5 duurt4 ,g$ur5de di5 tijd kan het e]/ tweemaal1 gemiddeld van het beg9 d] vi]de ma& af nmaal word5 gevo$4 ,het be/e is di5 e55 na*tmaaltijd des avonds tuss*5 #aj en #aa uur te gev51 wa>door voor mo$] en k9d e5 voldo5de tijd voor de na*tru/ ov]blijft4 ,de praktijk eis*t hi] afwijk+ van d5 regel1 dat m5 het k9d niet uit zijn slaap mag wekk5 t5 e9de het te vo$54 ,het groote belang1 dat er 9 geleg5 is om e5 voldo5d5 ru/tijd te krijg51 weegt zwa>d] dan die f\t2 vooral omdat dan to* de s$]t de laat/e vo$selopname v]loop5 tijd groot g5oeg is1 om zek] te zijn dat het k9d zond] s*ade we] opnieuw kan gezoogd word54 ,9 het algeme5 gaan bij te vroeg gebor5 k9d]5 de hi] gegev5 regels niet op4 ,zij moet5 telk5s1 wanne] ze drie uur geslap5 hebb51 gewekt en gezoogd word54 ,tra*t m5 zoo /ipt mogelijk de regelmaat bij de vo$+ 9 a*t te nem51 dan zal het k9d spo$ig aan di5 regel gew5n5 en zal het wakk] word51 wanne] de tijd voor de vo$+ gekom5 is4 ,ook zal het spo$ig elk5 avond om/reeks #aj #aa uur onru/ig word5 ( geheel ontwak51 wanne] het /e$s op di5 tijd zijn vo$sel ontvangt4 ,wordt zulk e5 k9d wakk] vr de noodige tijd s$]t d5 laat/5 maaltijd v]/rek5 is1 dan zal het zoet blijv5 ligg5 en niet gaan s*rei51 zooals het geval is met niet aan regelmaat gew5de en v]w5de k9d]54 ,mo*t het 9 het beg9 soms voorkom51 dat het k9d s*reit vr het gevo$ word5 mag1 dan late m5 het s*rei5 tot zijn tijd gekom5 is en toone 9 ge5 geval misplaat/ m$elijd51 do* blijve /&va/ig weig]5 het k9d vo$sel te gev51 e5 s*ijnb>e wre$heid1 die e*t] sle*ts kan /rekk5 tot heil van mo$] en zuigel+40 ,,frans*e ,,s*rijv]s4 ,dr4 ,p4 ,lassablire4 #8,hygine du premi] ge'4 #aiac4 ,bl4 #aji4 ,ds les premi]s j\rs1 il convi5t d'habitu] l'enfant une gr&e rgul>it dans ses repas4 ,ni ses cris ni les supplications de l'ent\rage ne doiv5t faire fl*ir cette rgle absolue4 ,le premi] mois1 l'enfant devra tre mis au se91 p>tir de c9q heures du mat91 t\tes les deux heures et demie2 il recevra a9si neuf ttes en v+t-quatre heures4 ,le deuxime mois1 on supprim]a une tte4 p>tir du sixime mois1 il pr5dra sept ttes en v+t-quatre heures1 une tte t\tes les trois heures4 ,il faut1 le plus tt possible1 vit] la mre la tte de la nuit qui e/ p\r elle l'int]ruption d'un repos bi5 gagn et s\v5t une fatigue2 l'intrt de l'enfant comm&e ce repos d'ou dp5d la bonne qualit4 ,le nombre et l'int]valle des ttes peuv5t tre modifis cep5dant1 p> le mdec9 suivant le cas4 ,la dure des ttes dp5d de l'apptit de l'enfant et de la valeur de la mre comme n\rrice4 ,en moy51 les ttes doiv5t tre d'un qu>t d'heure4 ,il y a intrt laiss] repos] un peu l'enfant au milieu d'une tte4 ,si l'enfant e/ gl\ton1 on susp5dra la tte au b\t de trois c9q m9utes4 ,la quantit de lait que doit pr5dre un enfant dp5d galem5t de sa vigueur physique et de la ri*esse nutritive du lait mat]nel2 il n'y a donc pas de rgle absolue p\r fix] la quantit exacte de lait que doit absorb] un enfant40 ,bl4 #aid4 ,allaitem5t artificiel4 ,le tableau suivant donne les quantits de lait p> bib]on et p> v+t-quatre heures4 ,l1 plus qu'ailleurs1 il n'y a pas de rgle absolue4 ,c'e/ au mdec9 d'apprci]40 ,p4 ,nobc\rt4 #8,confr5ces pratiques sur l'alim5tation des n\rrissons4' #b;e ,edition4 #aiad4 ,bl4 #cc4 ,allaitem5t naturel4 ,si on ouvre les ouvrages qui trait5t de l'allaitem5t1 on e/ frapp p> les div]g5ces qui exi/5t entre les auteurs sur le nombre des ttes et sur les quantits de lait qu'il convi5t d'autoris]4 ,elles se r5contr5t non seulem5t dans des livres d'poques diffr5tes1 mais encore dans ceux qui sont contempora9s4 ,comme1 sans aucun d\te1 *aque auteur prconise les rgles1 qui1 dans sa pratique1 lui ont donn de bons rsultats p\r l'levage des n\rrissons1 on s]ait t5t d'en conclure l'abs5ce de t\te rgle vritable4 ,ce s]ait videmm5t exagr4 ,il exi/e des donnes gnrales qui doiv5t guid] le mdec92 mais ces donnes n'ont ri5 d'absolu et n\s v]rons1 *em9 faisant1 les tempram5ts qu'il convi5t de leur apport]40 ,bl4 #da4 ,il ne faut donc pas s'atta*] fix] avec une trop gr&e m9utie la ration alim5taire d'un n\risson au se92 on aurait a9si bi5 des dconv5ues4 ,il faut dire que l'enfant doit +r] approximativem5t telle quantit de lait2 mais1 pr5ant la ration ?orique comme base1 procd] p> ttonnem5t1 comme le conseillait ,bud91 en t5ant compte des fonctions dige/ives1 de la croissance et de l'tat gnral4 ,il faut se g>d] t\tefois d'tre trop timor2 si le bb digre bi5 et se dveloppe rgulirem5t1 il faut le laiss] tt] suivant son apptit1 se bornant le modr]1 s'il e/ trop vorace1 le /imul]1 s'il pr5d trop peu4 ,la quantit de lait qu'il pr5dra s]a p\r lui1 en gnral1 la ration optima40 ,bl4 #dg4 ,qu& le bb e/ normal et se dveloppe rgulirem5t1 il importe mo9s de se proccup] de la ration que de fix] le nombre et les int]valles des ttes40 ,bl4 #hb4 ,comme l'a expos =t ju/em5t le ,pr4 ,maurel1 il n'y a pas de rations normales1 mais des rations conv5tionnelles moy5nes1 appropries des sujets donns dans des conditions conv5ues2 la ration e/ t\j\rs p]sonnelle1 de plus1 mme p\r une p]sonne1 elle ne correspond qu' une priode de temps divise et quelquefois trs c\rte40 ,qu& on p>le de rations trop =tes ou de laits trop ri*es1 il faut t5ir compte des modalits p>ticulires *aque enfant4 ,t\s n'ont pas la mme capacit dige/ive ni la mme activit nutritive1 mme conditions gales d'ge1 de taille ou de poids4 ,*aque organisme1 crit ,m4 ,a4 ,lesage1 sa p]sonnalit1 son coeffici5t de fixation4 ,*aque n\rrisson tire un p>ti diffr5t d'un mme alim5t4 ,v\loir id5tifi] t\s les enfants e/ une utopie40 ,bl4 #aci4 ,te*nique de l'allaitem5t artificiel4 ,l'allaitem5t artificiel ne peut en effet russir que s'il re/e s\s le contrle rpt du mdec92 comme je v\s l'ai dit et comme n\s allons le voir encore1 les quantits de lait ncessaires aux enfants ne sont pas adquates les ges1 elles doiv5t v>i] suivant les indications p> l'exam5 cl9ique40 ,bl4 #ada4 ,la tte doit dur] une diza9e de m9utes40 ,bl4 #ade4 ,la radioscopie ayant montr ,m4,m4 ,lev5 et ,b>ret que le lait de va*e quitte l'e/omac1 en gnral1 aussi rapidem5t que le lait de femme1 on peut donn] autant de bib]ons que de ttes dans l'allaitem5t naturel1 et aux mmes int]valles1 c'e/--dire3 ,de la naissance #c mois #h bib]ons espacs de #b;h4 #cj4 11 #c #f mois #g 11 11 11 #c11 11 #f #i 11 #f 11 11 11 #c11 444 il n'y a d'ailleurs pas de rgle absolue3 ,m4 ,m>fan conseille #g bib]ons jusqu' c9q mois1 #f ensuite2 ,m4 ,v>iot #i bib]ons jusqu' un mois1 #g bib]ons jusqu' quatre mois1 #e bib]ons ensuite40 ,bl4 #adh4 ,en prs5ce des faits dissemblables que je vi5s de v\s expos]1 la conclusion dj pose propos de l'allaitem5t naturel s'impose3 il n'y a pas de rgle absolue p\r l'alim5tation artificielle des n\rrissons4 ,*aque n\rrisson a son individualit physiologique et dem&e une ration qui lui e/ p>ticulire4 ,il faut procd] p> ttonnem5ts04 ,dr4 ,j4 ,&rodias4 #8,la pratique des maladies des enfants4' #aiji4 ,i4 p> ,a4 ,b4 ,m>fan1 ,j4 ,&rodias et ,r5 ,cru*et4 ,bl4 #bdd4 ,p5dant le priode qui procde la monte de lait1 il n'e/ pas utile de mettre trs s\v5t l'enfant au se94 ,la seconde tte aura lieu trois ou quatre heures aprs la premire1 et1 jusqu'au troisime j\r1 on laiss]a cet int]valle entre les ttes4 ,lorsque la monte du lait s'effectue1 les se9s devi5n5t durs1 t5dus1 et le mamelon dim9ue de longueur4 ,dans ces conditions1 il ne faut pas laiss] un int]valle aussi considrable entre les ttes2 les se9s s]ont donc vids plus s\v5t1 af9 que l'enfant n'ait pas de trop gr&es difficults p\r pr5dre le mamelon4 ,on le mettra donc au se9 t\tes les deux heures d'une faon trs rgulire4 ,cet int]valle doit tre considr comme physiologique p5dant le premi] mois1 c> la dige/ion dure un peu mo9s que ce laps de temps4444 ,a p>tir du deuxime mois1 il s]a bon d'espac] les ttes t\tes les deux heures et demie1 de faon laiss] repos] la mre un peu plus longtemps4 ,enf91 v]s le quatrime mois1 l'enfant ne pr5dra plus que t\tes les trois heures40 ,bl4 #bde4 ,dans les premi]s temps1 c]ta9s enfants sont trs p>esseux et mett5t longtemps p\r tt]1 plus d'une demi-heure quelquefois4 ,dans ces conditions1 il e/ trs difficile de leur donn] t\tes les deux heures3 on espac]a les ttes t\tes les deux heures et demie ou trois heures40 ,bl4 #bdf4 ,si on a affaire un enfant bi5 portant1 qui augm5te d'une faon rgulire1 et si la mre a suffisamm5t de lait1 on peut se disp5s] de la rveill]4 ,si au contraire le n\rrisson e/ petit1 tte mal et si la mre e/ mdiocre n\rrice1 il faut rveill] l'enfant trop dormeur4444 ,si1 en effect1 l'enfant dort trop p5dant le j\r et n'a pas ses ttes rglem5taires1 la nuit il aura faim1 re/]a veill1 cri]a1 et l'on v]ra cette anomalie d'un enfant qui dort une p>tie de la j\rne1 ne ttant que quatre ou c9q fois1 et re/e t\te la nuit susp5du au se940 ,n\s v5ons de dire que le n\rrisson ne doit pas tt] t\te la nuit4 ,mais e/-il ncessaire de le faire tt] int]valles rguli]s8 ,si l'enfant ne se rveille pas1 il e/ t\t fait inutile de lui donn] le se91 surt\t qu& il e/ vig\reux et bi5 portant4 ,on l'habitue a9si a tre sevr la nuit4 ,lorsque1 au contraire1 l'enfant se rveille et crie1 si on a affaire un enfant *tif et qui se dveloppe mal1 on lui donne une fois la nuit1 peu prs int]valle gal entre la d]nire tte du soir et la premire du mat94 ,cette tte de la nuit s]a cont9ue seulem5t p5dant un mois ou deux4 ,si l'enfant se rveille et crie plusieurs fois dans la mme nuit1 on n'hsit]a pas1 s'il e/ suffisamm5t n\rri1 le laiss] cri]40 ,dr4 ,j4 ,donnadieu4 #8,p\r lire en att5dant ,bb'1 #h;ime dition4 #aiaf4 ,bl4 #ca4 ,de trs bonne heure1 ds la f9 de la premire sema9e1 v\s rgl]ez rig\reusem5t l'heure des repas de l'enfant2 v\s le mettrez au se9 t\tes les deux heures le j\r4 ,p5dant le premi] mois seulem5t v\s lui donn]ez deux ttes p> nuit1 ds le second mois1 une seule4 ,si v\s ne suivez pas c\rageusem5t cette rgle1 votre enfant s]a difficile lev]1 il pass]a ses j\rs et surt\t ses nuits pleur] et tt]1 v\s privant a9si de t\t repos1 et compromettant directem5t votre sant et indirectem5t la si5ne40 ,bl4 #cb_/cc4 ,c'e/ surt\t la nuit que v\s apprci]ez le repos que v\s laiss]a votre enfant en dehors de l'unique tte que v\s lui donn]ez jusqu' l'ge de quatre mois4 4444 ,des le c9quime mois1 l'enfant ne tt]a plus la nuit40 ,bl4 #cd4 ,qu& l'enfant aura prs de trois mois1 p5dant le j\r1 loignez le mom5t des ttes2 un repas t\tes les deux heures et demie d'abord1 puis t\tes les trois heures1 s]a suffisant1 d'autant plus qu' cet ge1 son e/omac s'tant dvelopp1 il pr5dra *aque fois une plus gr&e quantit de lait qui dem&]a un temps plus long p\r la dige/ion40 ,bl4 #ce4 ,on r5contre quelquefois des mamans qui v\s dis5t3 ,docteur1 il m'e/ impossible de faire tt] mon enfant t\tes les deux heures1 c> il fait des sommeils in9t]rompus de quatre et c9q heures40 ,on e/ t5t d'aj\t]3 qui dort dne4 ,le prov]be e/ ici en dfaut1 et p\r ces enfants p>esseux1 dormeurs1 je rclame plus n]giquem5t encore la rgul>it des repas1 t\tes les deux heures d'abord1 t\tes les trois heures ensuite4 4444 ,qu& l'heure du repas a sonn1 levez votre petit endormi1 sec\ez-le un peu p\r l'veill]1 mettez-le au se91 qu'il tte et se r5dorme aprs1 il n'a pas autre *ose faire1 tt] et dormir4 ,en rsum1 un t\t jeune enfant doit tt] une disa9e de fois dans les #bd heures1 puis1 mesure qu'il gr&it1 on dim9ue le nombre des ttes ou des bib]ons1 en les espaant1 de faon que1 v]s la f9 du huitime mois1 il ne tte plus que six fois4 ,un enfant vig\reux doit faire son repas en dix ou d\ze m9utes40 ,bl4 #ch4 ,donn]ez-v\s les deux se9s *aque tte8 ,oui1 c> il e/ inutile de laiss] di/5dre un se9 en le laissant se remplir de lait p5dant quatre heures1 il vaut mieux les vid] t\s les deux moiti *aque tte40 ,bl4 #ff4 ,allaitem5t au bib]on4 #a;er j\r3 nombre des ttes #aj2 #dme j\r1 #aj2 #bme sema9e #aj2 #cme et #dme sema9e #i2 #bme mois1 #i2 #cme mois #h2 #dme mois #h2 #fme mois #g2 #ime mois #f40 ,pr(4 ,dr4 ,a4 ,p9>d4 #8,la ,puriculture du premi] ge'4 #aiaf4 ,bl4 #fh4 ,le nombre des ttes doit tre de six huit dans les #bd heures4 ,elles doiv5t tre espaces de la faon suivante3 t\tes les deux ou trois heures p5dant la j\rne avec un repos1 p\r la maman et le bb1 de six huit heures p5dant la nuit40 ,bl4 #fi4 ,la dure de *aque tte doit tre d'un qu>t d'heure environ4 ,d'une faon gnrale1 on ne doit pas int]rompre le sommeil d'un n\veau-n bi5 portant p\r le faire tt]4 ,si le sommeil a dur plus de trois heures dans la j\rne1 on rappro*]a ensuite les ttes4 ,ri5 n'e/ plus v>iable que la quantit de lait prise au se9 de sa maman p> *aque bb40 ,pr(4 ,dr4 ,a4 ,auv>d4 #8,le n\veau-n' #g;ime dition4 #aiag4 ,bl4 #aif4 ,allaitem5t naturel4 ,a p>tir du quatrime j\r1 rgl] autant que possible les ttes de la faon suivante3 ,premi] ,seme/re3 ,trois premi]s mois ,le j\r1 une tte t\tes les deux heures4 ,la nuit 7c'e/--dire environ de #h heures du soir #h heures du mat971 une tte t\tes les quatre heures4 ,trois mois suivants ,le j\r1 une tte t\tes les trois heures4 ,la nuit une tte t\tes les six heures4 ,second ,seme/re3 ,le j\r1 une tte t\tes les trois heures2 remplac] deux ttes p> une s\pe *aque fois4 7,p> exemple1 #h heures mat93 tte4--#aa heures3 s\pe4--#b heures soir3 tte4--#e heures3 s\pe4--#h heures3 tte4 ,la nuit1 une seule1 tte1 qu'on peut mme arriv] supprim]4 ,troisime ,seme/re3 ,le j\r1 une tte t\tes les trois heures2 en remplac] deux trois p> les alim5ts1 qui s]ont indiqus ultrieurem5t4 ,supprim] la tte de la nuit40 ,bl4 #bjj4 ,les rations4 7,je rappelle que ces *iffres ne reprs5t5t que des moy5nes approximatives1 qui v>i5t avec *aque mre1 avec *aque enfant1 et aussi avec une srie de circon/ances laisses l'apprciation du mdec9740 ,bl4 #bde4 ,allaitem5t artificiel4 ,on donn]a une tte t\tes les deux heures 7de #h #aj ttes p> #bd heures740 ,on peut arriv]1 aprs deux ou trois mois1 supprim] la tte de nuit40 ,mme4 ,le ,dr4 ,cl4 ,mulon4 #8,manuel lm5taire de puriculture'4 ,prface du ,pr4 ,m>fan4 #aibj4 ,bl4 #eg4 il faut qu'il soit baign *aque j\r1 qu'il ait des repas trs rguli]s40 ,bl4 #ei4 ,un enfant bi5 dress doit dormir et laiss] dormir ses p>5ts entre #i heures du soir et #f heures du mat94 ,il pr5d cette habitude en quelques j\rs si on ne cde pas ses cris4 ,il e/ plus long de dress] un bb de quelques mois qu'un n\veau-n2 on y p>vi5t cep5dant avec la p]svrance4 ,on peut y p>v5ir plus vite en donnant un bib]on d'eau b\illie p\r calm] les cris et d%abitu] l'e/omac de secrt] des sucs dige/ifs la nuit40 ,bl4 #hj4 ,il faut rgl] les enfants ds le db de la vie1 p\r l'alim5tation comme p\r le sommeil4 ,l'ducation ne saurait comm5c] trop tt4 ,qu& un bb vi5t de natre1 aprs l'avoir nettoy et habill1 on le met dormir dans son lit4444 7,de mo$] gaat ook slap574 4444,donc1 la mre et l'enfant repos5t1 n\s allons les laiss] a9si #c #e heures1 non pas #bd heures comme on disait autrefois40 ,bl4 #ha4 ,ensuite1 n\s allons mettre l'enfant au se9 t\tes les #b heures p5dant quelques m9utes p\r facilit] la monte laiteuse1 qui se f]a a9si en #dh #fj heures environ4 ,n\s devons l'aid]4 ,l'enfant pr5dra trs peu de *oses2 il n'a pas beso9 d'un long repas1 mais a9si n\s vit]ons la mre la t5sion d\l\reuse des se9s qui accompagne la monte laiteuse mal surveille4 ,ds le #c;e j\r1 l'enfant ne tt]a plus que t\tes les deux heures 4 ,mais1 je v\s en prie1 appr5ez-lui de suite ne pas tt] la nuit4 ,on peut trs bi5 le dress] a9si d'emble1 quoiqu'en p5s5t les mres4 ,et il n' en meurt pas4 ,ce sont des ides un peu n\velles1 mais elles sont fondes sur l'expri5ce de beauc\p de matres1 sur la mi5ne aussi4 ,quoi'qu'elle ne soit pas sculaire1 je suis t\t fait sre1 qu'on arrive lev] des enfants a9si et que la maman se porte mieux1 ceci e/ vrai surt\t p\r la femme qui travaille4 ,combi5 de malheureuses ouvrires qui1 ayant besogn t\te la j\rne1 pass5t encore leurs nuits allait]1 p>ce que leur enfant crie1 alors qu'un enfant bi5 dress peut ne pas boire du t\t entre #aj heures du soir et #f heures du mat904 ,bl4 #hb4 ,en passant1 je v\s signale un petit moy5 p\r d%abitu] un enfant mal dress de tt] la nuit4 ,la mre v\s dt3 ,je ne peux pas l'emp*] de cri] la nuit4 ,eh bi51 il suffira de remplac] cette tte nocturne p> un bib]on d'eau b\illie4 ,a9si l'enfant se d%abitu]a de secrt] du suc ga/rique cette heure anormale et il ne dem&]a plus tt] la nuit4 ,quelquefois cep5dant1 qu& l'enfant e/ petit1 un *'tiot1 comme on dit dans le ,morvan1 il faut le laiss] tt] la nuit une trois fois1 p5dant quelques sema9es1 p>ce qu'il n'a pas la =ce de tt]1 il ne pr5d pas assez1 et la secrtion lacte se t>irait40 ,,duits*e ,,s*rijv]s4 ,dr4 ,julius ,lang4 #8,a]tzli*] ,ra?geb] fr ,frau54' #ahib4 ,bl4 #df4444 s soll es vom er/5 ,tage an als fe//eh5des ,gesetz gelt51 dass das ,d>rei*5 d] ,bru/ nur 9 ,zwis*5rum5 von m9de/5s drei ,/und5 zu ges*eh5 hat4444 0 ab] nur fr d5 ,tag gilt4 ,zur ,na*t muss das ,anleg5 auf e9 zweimaliges e+es*rnkt w]d52 spt] g5gt wohl au* e9 e9maliges ,d>rei*5 d] ,bru/ und allmhli* i/ dana* zu /reb51 dass d] ,sugl+ die ganze ,na*t ohne ,nahrung zubr+t und h*/5s w]de ihm etwas ,wass] g]ei*t40 ,pr(4 ,f4 ,ahlfeld4 #8,lehrbu* d] ,geburt%ilfe4' #aijc4 ,bl4 #bjg4 ,tagsb] tut man gut1 alle #b bis #c ,/und5 das ,k9d anzuleg52 na*ts ls/ man es s lange s*laf51 wie es s*lft4 ,indem man tagsb] pnktli* g5au die ,/und5 e9hlt1 das ,k9d zu dem ,zwecke selb/ weckt1 die ,na*t ab]1 au* w5n das ,k9d s*rei5 sollte1 es er/ e9e ,zeit s*rei5 ls/ und er/ es e9mal trock5 legt1 ehe man ihm die ,bru/ bietet1 gelangt das ,k9d dur* ,gewohnung bald dah91 tagsb] si* pnktli* zum ,tr9k5 zu meld51 na*ts ab] imm] lng] zu s*laf51 s*liessli* dur*zus*laf540 ,dr4 ,engel4 #8,pfaundl] und ,s*lossmann's ,h&bu* d] ,k9d]heilkunde4' #aiaj4 ,i4 ,bl4 #agj4 ,e9e gesunde1 normale ,frau kann ihr ,k9d ohne j$e ,anweisung nhr54 ,nahrungsb$>f und ,mil*produktion /ell5 si* aufe9&] e92 das ,k9d selb/ be/immt dur* die ,dau] des ,s*lafes die ,tr9kpause40 ,dr4 ,w4 ,cam]]4 #8,pfaundl] und ,s*lossmann's ,h&bu* d] ,k9d]heilkunde4' #aiaj4 ,i4 ,bl4 #bjd4 ,ueb] #g mal 9 #bd ,/und5 od]1 wie es no* vielfa* ,sitte i/1 zwei/ndli* die ,bru/ zu geb51 i/ au* bei mangelnd] ,mil*sekretion und s*w*li*5 ,k9d]n unzweckmszig1 s*on aus dem ,grunde1 weil man hi]zu hufig ihr5 ,s*laf unt]bre*5 mszte4 ,am zweckmszig/5 i/1 #e-f mal 9 #bd ,/und5 anzuleg540 ,bl4 #bjf4 ,w5n es au* zu wid]rat5 i/1 e9 ,k9d zum ,zweck d] ,nahrungsaufnahme aus dem ,s*laf zu weck51 s empfiehlt es si* do* sehr1 s*on von ,anfang an die fe/gesetzt5 ,zeit5 mgli*/ e9 zu halt51 und es i/ er/aunli*1 wieviel man s*on 9 d5 er/5 ,leb5swo*5 dur* ,erziehung errei*5 kann4 ,das ,k9d soll s gewhnt w]d51 dasz es 9 d] #a4 ,wo*e tagsb] etwa alle dreiunde9halb ,/und5 angelegt wird1 whr5d man bei ,na*t e9e fnf- bis a*t/ndige ,pause e9s*altet40 ,bl4 #baa4 ,unt] normal5 ,v]hltniss5 nd]t si* die ,te*nik d] ,ernhrung 9 d5 n*/5 ,monat5 sehr w5ig und ge/altet si* e9fa* g5ug1 da man dem gesund5 ,sugl+ ,freiheit 9 d] ,nahrungszufuhr die mei/ mit b]ras*5d] ,regelmszigkeit erfolgt1 lass5 kann40 ,bl4 #bac4 ,die ,zahl d] tgli*5 ,mahlzeit5 betrgt im er/5 ,vi]teljahre #e-f1 geleg5tli* #g1 spt] #e-f1 s dasz anfangs #c spt] #c-d /ndige ,paus5 bei ,tag mit entspre*5d5 ,na*tpaus5 zwis*5 d5 e9zeln5 ,mahlzeit5 /attf9d540 ,dr4 ,g4 ,wal*]4 #8,praktis*e ,ergebnisse d] ,geburt%ilfe und ,gynaekologie4' #aiaj4 ,,ii4 ,bl4 #cdi4 ,zweckmssig]weise wird das ,k9d #e-f mal tgli* angelegt1 na*ts soll die ,bru/ und d] ,mag5 des ,k9des ruh540 ,beim ,/ill5 selb/ soll imm] nur e9e ,bru/ g]ei*t w]d51 diese ab] i/ volkomm5 le] tr9k5 zu lass540 ,dr4 ,k>l ,bas*4 #8,praktis*e ,ergebnisse d] ,geburt%ilfe und ,gynaekologie'4 #aiab4 ,,iv4 ,bl4 #cbf4 ,hij spreekt van etwa #c bis #d ,/und51 wel*e ,zeit die natrli*e ,tr9kpause entspri*t40 ,pr(4 ,l4 ,lang/e9 und ,dr4 ,l4 ,f4 ,mey]4 #8,sugl+s]nhrung und ,sugl+s/(fwe*sel4' #aiad4 ,bl4 #id4 ,vielfa* i/ es no* bli*1 die ,sugl+e alle #b ,/und5 anzuleg54444 ,als ,regel gilt die ,v]ordnung von #e ,mahlzeit5 7beim neugebor55 ,k9d s9d ev5tuell #f zu ge/att57 9 vi]/ndig5 ,paus52 e9e lng]e ,na*truhe i/ notw5dig4 ,die ,zeit5 s9d z4,b4 #f-aj-b-f-aj ,uhr4 ,nur soll5 diese ni*t p$antis* e+ehalt5 und das ,k9d soll ni*t aus tiefem ,s*laf zur ,mahlzeit geweckt w]d54 ,man d>f sehr wohl das e9e od] &]e ,mal die ,zeit5 b]s*reit51 nur d>f das ni*t zur ,regel w]d54 ,zudem regelt si* das ,nahrungsb$rfnis bald s1 dass das ,k9d von selb/ zur angesetzt5 ,/unde erwa*t40 ,bl4 #adh4 ,9 d5 ,lehrb*]n f9det si* gewhnli* die ,angabe1 die ,mutt] mge 9 vi]/ndig5 ,paus5 fnfmal anleg5 und 9 ihr] ,en]gie ni*t erlahm54 ,h9t] diesem lapid>5 ,satz liegt j$o* e9 ,b]g von ,s*wi]igkeit540 ,pr(4 ,dr4 ,a4 ,kell] en ,dr4 ,w4 ,birk4 #8,leidraad bij de k9d]v]pleg+1 enz41' v]taald door ,*ri/9a ,nijman1 #aiab1 met e5 inleid5d woord van ,dr4 ,cornelia de ,lange4 ,bl4 #cf4 ,9 de e]/e dag5 en wek5 bepaalt het k9d1 door d5 duur van d5 spontan5 slaap1 de tuss*5pooz5 van zijn maaltijd52 9 de zesde ( zev5de week probe]5 de oud]s mee/al1 het k9d er toe te br5g51 dat het 's na*ts doorslaapt zond] vo$sel te krijg54 ,ov]dag word5 de vo$+s-tuss*5pooz5 v]kort1 en de vo$+ 's na*ts v]valt4 ,9 d5 regel laat het k9d zi* dan de e]/e na*t5 nog hoor51 da> het gew5d is aan de na*tvo$+2 het wil de bor/ hebb5 en is onru/ig40 ,bl4 #cg4 ,wij a*t5 b4v4 voor het gezonde k9d #e maaltijd5 p] dag voldo5de2 e5 groot] aantal is s*adelijk1 ma> met het oog op het li*amelijk welzijn en het v]loop van het spijsv]t]+sproces is het vrijwel hetzelfde1 ( deze maaltijd5 alle5 ov] dag1 van 's morg5s tot 's avonds #i uur1 ( wel ov] de geheele #bd uur v]deeld word54 ,m5 z\ 9 sommige gevall5 aan het k9d zelf de t]mijnsbepal+ kunn5 ov]lat5 en het nu e5s #c uur1 d5 volg5d5 ke] #f uur a*t]e5 lat5 doorslap51 mits het aantal van #e maaltijd5 niet ov]s*r$5 wordt4 ,dit do5 wij e*t] niet1 ma> /rev5 na> e5 zek]e regelmaat1 die tr\w5s mee/al ook re$s geis*t wordt voor d5 go$5 gang d] hui%\delijke aangeleg5h$5 en wa>door het k9d tev5s aan orde wordt gew5d4 ,natuurlijk mag deze opvo$+ tot orde niet 9 /rijd zijn met de belang5 d] li*amelijke gezondheid40 ,dr4 ,s4 ,engel en ,dr4 ,m4 ,baum4 #8,de zorg voor d5 zuigel+'1 bew]kt door ,jeannette ,/rcke-,pol5a>1 k9d]>ts1 met e5 inleid5d woord van ,dr4 ,j4 de ,bru94 #aiac4 ,bl4 #dc4 ,9 d5 regel slaapt het k9d al d5 tijd tuss*5 de maaltijd54 ,de mee/e gezonde k9d]5 v]lang5 da>voor uit zi*zelf e5 lange ru/poos2 vooral 9 de e]/e ma&5 van het lev5 slap5 de k9d]5 tuss*5 de maaltijd5 ze] va/4 ,da>door v]lang5 gezonde bor/k9d]5 mee/al van zelf sle*ts #e ( #f maaltijd5 p] dag1 t5zij m5 ze opzettelijk dw+t aan me] maaltijd5 te w5n52 er zijn zelfs k9d]5 die ma> #d ke] p] dag de bor/ will5 hebb54 ,m5 z\ dus e5 k9d moet5 aanlegg5 wanne] het wakk] wordt1 en blijkba> vo$sel v]langt4 ,wanne] ev5wel onv]hoopt het k9d niet zelf zijn maaltijd5 regelt1 ma> dikwijls en op ong]egelde tijd5 vo$sel v]langt1 moet m5 hem aan va/e tijd5 w5n51 en hem #e ( #f maal daags de bor/ gev51 9 af/&5 van #c tot #d uur4 7,noot van de v]taal/]3 ,hi] te l&e geeft m5 mee/al nog #f ( #g maaltijd5 p] etmaal4 ,zeld5 ( nooit zag5 wij da>van nadeel74 's ,na*ts moet 9 elk geval e5 pauze van #f #h uur gemaakt word540 ,bl4 #ea4 ,van ze] veel gewi*t is het1 hoelang m5 wa*t tuss*5 de maaltijd54 ,zooals re$s vroeg] w]d aangetoond1 is het 9 het belang1 zo[el van de mo$] als van het k9d1 dat m5 altijd regelmatige pauz5 maakt4 ,komt het k9d da> niet vanzelf toe1 dan moet m5 het da>aan w5n540 ,bl4 #aej4 ,v]d] is er nog e5 belangrijke vraag1 om de hoeveel tijd m5 e5 k9d moet vo$54 ,bor/k9d]5 bepal5 vaak zelf het tijd/ip voor de vo$+1 doordat zij1 vooral 9 de e]/e wek5 ( ma&51 zoolang slap51 tot zij w$] behoefte aan vo$sel hebb54 ,e]d] slap5 zij wat lang] en slaan zij da>door e5 maaltijd ov]1 dan dat zij e5 maaltijd te veel nem54 ,lat] e*t]1 wanne] zij lang] wakk] blijv51 kan m5 de vo$+ niet me] regel5 na> het slap5 en wakk] word5 van het k9d4 ,dan moet m5 dus het k9d gew5n5 aan e5 bepaald5 regelmaat 9 de vo$+4 ,bij fles*vo$+ blijkt dit re$s e]d] noodig te zijn40 ,dr4 ,m4 von ,pfaundl]4 #8,physiologie des ,neugebor554' ,h&bu* d] ,geburt%ilfe h]ausgegeb5 von ,a4 ,dd]le94 #aiae4 ,bl4 #fch4 ,w5n man gehalt5 wre1 fr alle ,k9d] e9 und dasselbe ,sy/em d] ,bru/]nhrung zur ,anw5dung zu br+51 s wrde man wohl bess] fahr5 mit #e-f als mit #h-aj ,mahlzeit5 pro #bd ,/und54 ,glckli*]weise be/eht ab] ke9 ,zwang zu e9] sol*5 />r5 ,regel--vielmehr--wie no* gezeigt w]d5 soll und d] ,v]f4 seit #ahii imm] wi$] aufs ,na*drckli*/e v]tritt--all] ,grund si* fr d5 gut beoba*tet5 ,e9zelfall von j$em ,s*ema freizuma*540 ,bl4 #fdj4 ,das zweckmszige ,vorgeh5 i/ hi]na* g5g5d vorgezeigt3 ,man wird bis zum #c4 od] #d4 ,leb5/ag auf etwa #e-f ,mahlzeit5 pro ,tag h9aufgeh5 und v]su*5 bei dies] ,anzahl zu v]h>r54 ,zeigt si* ab] 7worauf man besond]s bei ,er/lakti]5d5 gefaszt se9 musz71 dasz die ,tage/r9km5ge unt] dem ,b$>f1 die ,sekretion bei s lang5 ,paus5 e9e ung5g5de bleibt od] /ell5 si* kl9is*e ,zei*5 d] ,unt]]nhrung e91 s wird man unb$5kli* die ,zahl d] ,mahlzeit5 auf #g-h erhh52 kurz gesagt1 man wird das ,k9d ni*t na* d] ,regel1 sond]n die ,regel na* dem ,k9de ri*t51 man wird au* hi] 9 e9em gewiss5 ,rahm5 individualisi]5 und auf die #8,/imme d] ,natur' hr540 ,h9si*tli* d] ,e9teilung d] ,mahlzeit5 i/ auf e9e tunli*/ lange ,na*tpause von etwa #h ,/und5 zu a*t5 und im brig5 die ,e9haltung annh]nd glei*] ,int]valle zu er/reb54 ,hi] w]d5 (t e9&] direkt wid]spre*5de od] un]fllb>e ,vors*rift5 erlass54 ,w5n es z4,b4 heiszt1 man solle das ,k9d ftt]n um #f ,uhr1 um #aj ,uhr vormittags1 um #b ,uhr1 #f ,uhr und #aj ,uhr na*mittags1 od] zu &]n fe/5 ,zeit51 das ,k9d drfe ab] ni*t aus dem ,s*lafe geweckt w]d5 behufs ,ftt]ung1 s wird man*e folgsame ,mutt] tagtgli* vor qualvolle ,dilemm5 gesetzt04 ,bl4 #fad4 ,wie viel ,nahrung brau*t das ,neugebor5e8 ,die ,beantwortung d] ,frage />rt vor ,s*wi]igkeit540 ,dr4 ,g4 ,tug5drei*4 #8,vortrge b] ,ernhrung und ,pflege des ,k9des4' #aiad4 ,bl4 #de4 ,obwohl es zweckmszig i/1 das ,k9d an ,regelmszigkeit d] ,mahlzeit5 zu gewhnn51 s d>f man bei d] ,bru/nhrung--im ,geg5satze zur ,flas*5]nhrung--do* au* e9mal von d] ,zeite9teilung abwei*51 z4,b4 w5n uns] ,k9d zur ,tr9kzeit im tiefem ,s*lafe liegt40 ,pr(4 ,dr4 ,b4 ,b5dix4 #8,lehrbu* d] ,k9d]heilkunde fr ,a]zte und ,/udi]5de4' #aiaf4 ,bl4 #db4 ,das ,bru/k9d v]fgt bei j$] e9zeln5 ,mahlzeit1 abhngig von d5 jeweilig5 ,dur/ und ,hung]1 frei na* se9em ,belieb54 ,es wei*5 dah] die ,m5g5 d] ,e9zelmahlzeit5 au* desselb5 ,tages sehr vone9&] ab1 s dasz z4,b4 e9e ,mahlzeit #bej-cjj g4 und die &]e nur #ge-ajj g4 betrag5 kann444444 ,unt] normal5 ,b$+ung5 wird das gesunde ,k9d vor e9em ,zuviel0 dur* die allmhli*e ,ermdung infolge des ,saugges*ft1 dur* die ,mag5kapazitt und die ,ers*pfung d] ,bru/drse ges*utzt40 ,bl4 #dc4 ,es i/ ni*t ntig1 d5 ,sugl+ zur be/immt5 ,/unde aus dem ,s*lafe zu weck51 um ihn zu /ill51 sond]n man w>tet1 bis er si* meldet04 ,au* bei nur #c-d maligem ,tr9k5 inn]halb #bd ,/und5 holt er si* das fr se95 ,b$>f notw5dige ,mil*quantum aus d] ,bru/ h]aus4 ,sehr hufig /ellt si* im ,v]laufe e9ig] ,wo*5 das ,k9d von selb/ auf die #d- od] #c/ndige ,pause e940 ,bl4 #de4 ,die natrli*e ,ernhrung mit ihr5 normal5 ,v]hltniss5 soll1 insbesond]e 0 ,nahrungsm5g5 und ,nahrungsb$>f anbetrifft1 als ,wegweis] fr die ,vors*rift5 bei d] kn/li*5 ,ernhrung di554 ,man soll si* ab] j$]zeit bewuszt se91 dasz d] e9zelne ,sugl+ e9e ,individualiteit fr si* i/1 die je na* d] ihr von d] ,natur v]lieh55 ,lei/ungsfhigkeit ihr] ,zell5 und d]5 ,funktion sp>sam] od] mit grsz]em ,kraftv]brau* wirts*aftet4 ,mi?9 drf5 die bei d] natrli*5 ,ernhrung gewonn55 ,zahl5 e9 w]tvolles ,s*ema fr die kn/li*e ,ernhrung abgeb54 ,fals* i/ es1 si* 9 j$em ,falle s*ablon5mszig an sie zu b9d540 ,bl4 #eb4 ,die ,tr9km5g5 und die ,zahl d] ,mahlzeit5 w]d5 bei d] unnatrli*5 ,ernhrung na* d5 bei d] natrli*5 gewonn55 ,erfahrung5 e+]i*tet4 ,ab] eb5s[5ig wie si* e9 />res ,s*ema fr die dem e9zeln5 ,k9de notw5dig5 ,mil*quant5 auf/ell5 lszt1 eb5so unmgli* i/ es1 g5au zu przisi]51 mit wel*] ,leb5swo*e e9e ,/eig]ung d] ,konz5tration vorzunehm5 i/4 ,als ,regel d>f d] ,satz gelt53 man bleibt solange bei dem vorges*rieb55 ,masz d] ,nahrung und ,grad d] ,konz5tration1 als ,allgeme9bef9d5 und ,/uhl des ,k9des gut s9d1 und se9 ,gewi*t unge/rt an/eigt1 au* w5n ,m5ge und ,konz5tration unt] d] gewhnli*5 ,norm /eh54 4444 ,es kann ni*t (t und ausdrckli* g5ug h]vorgehob5 w]d51 dasz es e9e ,s*ablone fr die ,ernhrung des ,sugl+s ni*t gibt1 w$] bezgli* d] ,m5ge d] ,mil* no* des ,grades d] ,v]dnn+4 ,es heiszt hi] wie 9 viel5 ,d+5 individualisi]51 ni*t s*ematisi]540 ,,engels*e 7,,am]ikaans*e7 ,,s*rijv]s4 ,g4 ,f4 ,/ill4 #8,common ,disord]s & ,diseases ( ,*ildhood4' #aiji4 ,bl4 #bc4 ,!re mu/ be regul>ity 9 ! fe$+ &1 z a g5]al rule1 ,i am /rongly 9 fav\r ( wak+ an infant = its fe$s at ! prop] "t4 ,if ?is is done f ! beg9n+1 ! infant usually v soon gets into ! habit ( wak+ j z ! fe$ is due1 & goes (f to sleep aga9 q easily aft] x4 ,an infant %\ld be f$ e two h\rs dur+ ! fir/ two mon?s1 except at night1 :5 ! int]vals may be ?ree h\rs3 dur+ ! next mon? x %\ld be f$ e two & a half h\rs by day1 & ?ree h\rs by night1 & f ! end ( ! ?ird mon? onw>ds x %\ld be f$ e ?ree h\rs by day & may miss "o fe$ at night1 until ! age ( six mon?s1 :5 x may miss two fe$s at night40 ,pr(4 ,dr4 ,george ,peaslee ,%e>s 7,new ,york74 #8,ob/etrics normal & op]ative4' #aiaf4 ,bl4 #bje4 ,! ,fr5* seek to avoid mac]ation ( ! epi!lium 7nml4 van d5 tepel7 by all[+ ! *ild to nurse b once 9 ?ree h\rs4 ,my exp]i5ce has l$ me to believe t _m *ildr5 _c obta9 suffici5t n\ri%m5t 9 ?is way1 & ,i pref] 7aft] ! e/abli%m5t ( ! milk secretion71 to adh]e to ! two or two & "o-half h\r int]val1 giv+ bo? "m & *ild a re/ betwe5 midnight & morn+40 ,bl4 #bjg4 ,! *ild may be put to ! brea/ 7nml4 na de bevall+7 aft] eight or t5 h\rs1 & aft] t e f\r h\rs = two or ?ree days1 or until ! milk secretion becomes e/abli%$4 ,"o int]val at night may be ext5d$ to six or ev5 eight h\rs 9 ord] to give ! "m a good p]iod ( re/ful sleep40 #8,midwif]y by t5 tea*]s' "u ! direction ( ,comyns ,b]keley4 #aiag4 ,bl4 #eff4 ,dur+ ! fir/ two days ! secretion ( ! brea/s is b small 9 quantity1 & ! *ild mu/ n be put to ! brea/ m (t5 ?an e six h\rs4444 ,) ! e/abli%m5t ( full lactation1 :i* g5]ally occurs on ! ?ird or f\r? day1 ! infant mu/ h its regul> h\rs ( fe$+4 ,x may be /at$ z g5]ally conv5i5t if ! infant has its fir/ fe$ at #g a4m41 foll[$ at #i4cj a4m4 by its morn+ ba?4 ,aft] ! ba? ! *ild has its second fe$1 & aft] ?is fe$ & ! fatigue ( ! ba?1 ! *ild may be all[$ to re/ = ?ree h\rs4 ,x is !n f$ regul>ly e ?ree h\rs1 be+ awak5$ if necess>y1 until ab\t #aj4cj p4m44444 ,aft] ! fir/ week ! baby w be hav+ its full fe$s1 & w g5]ally sleep till #g a4m41 ) only "o fe$ 9 ! night4 ,9 ?is way ! infant w h sev5 fe$s dur+ ! tw5ty-f\r h\rs1 & ! "m & nurse w h a good night's re/40 ,wie heeft gelijk8 ,ik e9dig met de opm]k+1 welke ,jacobi 9 #aijj op e5 congres van ,am]ikaans*e g5eeskundig5 maakte1 bij e5e discussie ov] de be/e me?ode voor de vo$+ van zuigel+53 ,he _h come ) ! idea1 t he w\ld le>n h[ infants %\ld be f$1 b he f9ds t he 0 mi/ak51 = e speak] has giv5 a diff]5t me?od4 ,= 8 "p1 he ?9ks t1 above all1 ! physician %\ld mix milk )4444 bra9s4 ,x is a/oni%+ h[ h&y bra9s are 9 ! practise ( m$ic9e4 ,e man told u h[ he fe$s babies1 & e "o ?9ks 8 way is "r1 b a lot ( babies ?9k x is wrong10 en ik voeg er bij3 ,"t has come1 t ! babies tell u :at !y ?9k to be ! be/40 ,,aanhangsel ,,ii4 ,,enkele ,,recept54 ,rij/wat]1 gortwat]1 wordt b]eid van #a eetlepel rij/ ( gort1 die m5 met #a lit] wat] #ae m9ut5 laat kok54 ,da>na laat m5 ev5 bez9k5 en giet het rij/wat] ( gortwat] af4 7,gort]47 ,voor gort-1 rij/- ( hav]afkooksel neemt m5 ongeve] #a !ekopje p] lit]1 gekookt tot lobbig aftreksel en da>na door e5 fijn zeefje ( gaas gezeefd1 aangevuld met rietsuik] ( melksuik]4 7,s*eltema74 ,gortwat] ( rij/wat]4 #a eetlepel gort ( rij/ met n lit] wat] g$ur5de #ae m9ut5 te kok51 da>na door e5 doekje te filtre]5 en zoo noodig met gekookt wat] aan te vull5 tot lit]4 ,tev5s voegt m5 e5 we9ig z\t toe1 z dat de smaak niet me] onaang5aam flauw is4 ,gortwat] en rij/wat] b$]v5 ze] spo$ig1 zoodat zij elk5 dag1 op w>me zom]dag5 tweemaal daags1 v]s* moet5 word5 b]eid4 ,omdat de b]eid+ tijdroov5d is en omdat geva> voor b$]v5 be/aat1 gebruike m5 ze alle51 indi5 met wat] v]dunde melk niet go$ v]drag5 wordt4 7,oo/]baan74 ,op lit] wat] komt #a eetlepel rij/ ( #a eetlepel hav]degort1 welke m5 #aj-ab m9ut5 laat kok51 da>na door e5 doekje ( zeefje filtre]t en wa>aan m5 dan we] ev5veel wat] toevoegt als v]kookt is en zooveel z\t dat de smaak niet onaang5aam flauw is4 ,m5 kan ook de rij/ ( de gort opzett5 met #a lit] wat] en dit lat5 v]kok5 tot op lit]4 ,hav]degort wordt vr het kok5 met k\d wat] afgewass*5 en rij/ moet e]/ geblan*e]d0 word54 ,deze laat/e bew]k+ be/aat hi]91 dat m5 het wat]1 wa>m$e de rij/ op het vuur is gezet1 afgiet1 zoodra het beg9t te kok54 ,de aldus geblan*e]de rij/ wordt dan opnieuw met s*oon wat] opgezet en dit twe$e afkooksel gebruike m5 t] v]dunn+ van de koemelk4 7de ,lange74 ,hav]gort4 #fj gram hav]gort wordt 9 w>m wat] afgewass*51 dan met #a lit] k\d wat] opgezet en e5 uur lang bov5 e5 matig vuur gekookt2 dan doet m5 er #c gram z\t bij en giet alles door e5 fijne zeef4 ,wat da>uit druppelt1 is hav]gortwat]4 ,wanne] e5 dunn]e sub/antie is voorges*rev51 wordt het afkooksel we] met gekookt wat] tot #a lit] aangevuld4 ,hav]vlokk54 ,wordt het afkooksel b]eid uit hav]vlokk51 dan neemt m5 #fj gram hav]vlokk5 op #a lit] wat] en kookt dit sle*ts #bj m9ut5 lang4 7,kell] en ,birk74 ,meelwat]4 #bj gram t>webloem ( hav]meel wordt met #ab lit] wat] k\d aangem5gd2 e5 &]e #ab lit] wat] wordt opgezet en aan de kook gebra*t2 m5 doet er #c gram z\t bij en zoodra het wat] kookt1 wordt de e]/e helft erbij g$aan4 ,voor oud]e k9d]5 neme m5 #dj gram meel en #a lit] wat]4 7,kell] en ,birk74 ,k>nemelkvo$sel wordt b]eid door #a lit] k>nemelk ond] ge/adig ro]5 op za*t vuur met #a kle9e lepel rij/ebloem 7#ae gram7 en #a-b eetlepels suik] 7#cj-fj gram7 #aj m9ut5 te lat5 doorkok51 wa>na m5 er we] zooveel gekookt wat] aan toevoegt1 dat er #a lit] ov] is4 ,voor zieke k9d]5 ( pasgebor55 neemt m5 vaak e5 maltose-praep>aat 7#cj-de gram p] lit]74 ,k>nemelk is ook 9 buss5 gecond5se]d en +$ampt te krijg51 m5 v9dt de gebruiksaanwijz+ op de bus v]meld4 7,gort]74 #ae-bj gram 7#a gewoon gevulde lepel7 rij/meel1 die vooraf met wat] #aa fl9k ga> gekookt is tot e5 dikke pap1 wordt gem5gd met #a lit] k>nemelk en met #de #fj gram 7#c opgehoopte lepels7 witte suik] en het geheel nogmaals fl9k gekookt4 ,rij/meel geeft1 vooral met de k>nemelk die van melk1 en niet van room is gek>nd1 e5 me] egaal1 m9d] vlokkig praep>aat dan &]e meelsoort54 ,wanne] rij/meel niet 9 e5 w9kel ( bij e5 bakk] is te v]krijg51 kan het door fijn/amp5 van prima rij/ gemakkelijk word5 b]eid4 ,op #a lit] k>nemelk komt #ae gram t>wemeel2 al ro]5de word5 zij sam5 aan de kook gebra*t1 en als zij kok51 laat m5 ze nog #aj m9ut5 lang doorkok51 /e$s ro]5de4 ,v]volg5s voegt m5 #cj gram witte suik] toe4 ,de pan moet go$ gemaille]d zijn2 het ro]5 ges*i$e lief/ met e5 h\t5 lepel1 het kok5 moet plaats hebb5 op e5 fel vuurtje01 zooals de te*nis*e t]m d] huismo$]s luidt4 7,*r4 ,nijman74 ,gecond5se]de melk1 bussemelk1 ,zwits]s*e melk4 ,met ( zond] suik]toevoeg+ +$ampt4 ,wordt volg5s voors*rift op de bus met wat] v]dund4 7,gort]74 ,voor bijvo$+ wordt gebruikt pap1 b]eid van v]s*ill5de meelsoort51 als rij/1 rij/emeel1 t>wemeel1 hav]meel1 g]/emeel1 griesmeel1 gort1 grutjes1 maiz5a1 arr[root1 tapioca1 sago1 bes*uit1 brood1 met wat]1 melk en wat]1 b\illon4 ,arr[root1 maiz5a1 tapioca1 sago hebb5 e5 g]+ gehalte aan eiwit4 ,pap van hav]meel is erg slijm]ig4 ,v]d] word5 gegev5 soep van gries ( rij/1 met b\illon ( tev5s met fijngemaakte gro5t51 moes van sp9azie1 wortel5 enz4 ,ook ze] fijn v]deelde gro5t51 met we9ig wat] opgezet1 wa>van m5 al het vo*t laat v]kok54 ,9 aanm]k+ kom5 sp9azie1 worteltjes1 dop]wtjes1 bloemkool1 ge/o(de sla1 &ijvie4 ,ook a>dappelpure4 ,van vru*t5 kom51 naa/ vru*t5sapp5 en vru*t5moes1 9 aanm]k+3 appel51 p]51 banan51 s9aasappel51 k]s51 framboz51 druiv5 7zond] pit ( s*il74 ,alles hangt af van d5 zuigel+4 ,zooals re$s ond] #8,all]lei' w]d opgem]kt1 is de met het t&5 krijg5 van nature gepa>d ga&e v]me]d]de speekselafs*eid+ d] speekselkli]5 e5e aanwijz+1 dat m5 van dat oog5blik ook &]e spijs dan uitsluit5d melk kan toe/aan4 ,mijne b$oel+ met die opm]k+ is1 dat niet te lang mag word5 voortgegaan met all]lei papjes1 do* dat met het t&5krijg5 ook aan het k9d langzam]h& va/] vo$sel mag gegev5 word54 ,e5 be55 r+ mag m5 g]u/ v]vang5 door e5 kor/je brood1 om op die wijze re$s het k9d te gew5n5 aan het gebruik5 van va/] vo$sel4 ,,aanteek5+5 #a ,ik v]wijs voor e5e1 na> het mij voorkomt1 praktis*e kle$+1 zo[el voor zuigel+5 als voor oud]e k9d]51 na> de boekjes1 uitgegev5 door de v]e5ig+3 ,vaks*ool voor v]bet]+ van vr\w5- en k9d]kle$+0 te ,am/]dam4 ,i4 ,zuigel+5kle$+4 ,,ii4 ,kruipleeftijd4 ,,iii4 ,kle$+ voor meisjes van #b-f ja>4 ,,iv4 ,kle$+ voor jong5s van #b-f ja>4 ,v4 ,kle$+ voor meisjes van #f-ab ja>4 ,,vi4 ,kle$+ voor meisjes van #ab-ag ja>1 door ,m4 ,a4 ,faddegon en ,j4 ,l4 ,r$eke-,hoek4 #b ,w4 ,prey]1 ,die ,seele des ,k9des4 #gte ,auflage1 #aijh4 #c ,het is mij niet lang gel$5 gelukt e5e bor/1 nadat het k9d vi] wek5 lang1 weg5s zw>e ziekte van de mo$]1 kun/matig gevo$ 01 w$]om door het zuig5 van het k9d tot voldo5de zogafs*eid+ te br5g51 zoodat de intuss*5 h]/elde mo$] ha> k9d geheel aan de bor/ kon vo$54 #d ,het v]meld5 van deze p]soonlijke opvatt+ is niet geheel van geva> ontbloot1 en dat geva> betreft zo[el d5 zuigel+ als mijzelf4 ,voor d5 zuigel+ s*uilt het geva> hi]91 dat de nog on]v>5 mo$]1 telk5s wanne] het k9d s*reit1 v]mo$t dat het hong] heeft en het dus aan de bor/ legt1 wa>aan het dan e5ige mal5 zuigt1 do* niet met die lu/ en die kra*t1 welke ind]daad b]u/ op de natuurlijke behoefte aan vo$sel1 om v]volg5s sle*ts met d5 tepel te spel5 en w$] met s*rei5 te beg9n51 zoodra zijne mo$] hem 9 de wieg wil legg54 ,de mo$] moet zi* er voor ho$51 op die wijze van ha> k9d e5 dw+el& te mak51 die ha> alle ru/ b5eemt en zi*zelf s*ade b]okk5t4 ,voor mij s*uilt het geva> hi]91 dat m51 door onnad5k5d volg5 van mijne opvatt+1 het k9d tot e5 la/ig k9d maakt en t5 prooi geeft aan /oorniss5 9 de spijsv]t]+1 en mij da>van de s*uld geeft4 ,voor onnad5k5d opvolg5 van e5e1 9 e5e langdurige praktijk v]kreg51 ov]tuig+1 kan ik e*t] ge5e v]antwoordelijkheid aanva>d54 ,ik heb1 bij het s*rijv5 van dit w]kje1 erop g]ek5d1 dat i$]e mo$] ha> be/ zal do5 zoo spo$ig mogelijk de eig5a>digh$5 van ha> k9d te le]5 k5n5 en da>bij tra*t5 wil v]/&ig te h&el54 ,zooals gezegd1 zal de oplett5de mo$] al spo$ig zek]e regelmaat ontdekk5 en da>m$e rek5+ moet5 h\d54 #e ,dr4 ,c4 ,n4 van de ,poll4 ,ov] het vo$5 van zuigel+54 ,m$is* weekblad1 #aiae4 #f ,zie aanhangsel4 #g ,dr4 ,e4 ,gort]4 ,de vo$+ van gezonde en zieke zuigel+51 #b;e druk4 ,hij raadt gewone suik] aan4 #a eetlepel suik] weegt #cj gram1 #a paplepel #ae gram1 #a !elepel #e gram 7opgehoopt72 voor e5 afge/rek5 lepel rek5e m5 de helft4 ,voor het meel neme m5 zuiv]e rij/- ( t>webloem4 #a eetlepel meel weegt #bj gram1 #a paplepel #aj gram1 #a !elepel #c-d gram 7opgehoopt74 #h ,foto's door de firma ,d4 ,j4 ,boom1 ,h5gelo 7,o474 #i ,pneuma lu*t1 welke1 9 gezond5 toe/&1 alles wat niet va/ is1 dus alle holt51 vult4 #aj ,9 ,am/elodamum1 ,decemb] #aiai1 s*rijft ,j4 ,w4 ,f43 ,9 zijn ,uit 't lev5 van e5 leurd] 7#aiae1 #cj7 v]telt ,jos4 ,g\dswa>d ov] de heilige l5gte van ,*ri/us01 e5 /rook papi] van #a1fe ,met] lang1 wa>op g$rukt /aan litanien en geb$51 dat zijn eig5a>1 zijn drag] beho$t voor alle kwal52 die vr\w5 zond] sm>t doet b>5 en de huiz5 wa>9 ze zi* bev9dt veilig maakt teg5 kwade gee/51 uitg$rukt 9 deze woord53 ,de zeg5 des ,all]hoog/5 van ,god d5 ,vad]1 ,god d5 zoon en ,god d5 ,h4 ,gee/1 geb5$ijde dit huis1 en al wat da> b9n5 en buit5 is2 m5s*5 en vee1 alle et51 spijs en drank en wat da> dakdruppel5 ontvangt1 dat zij geb5$ijd en gezeg5d40 #aa ,het is aan te bevel5 om meel1 dat met melk ( e5e &]e ei)\d5de grondzelf/&igheid zal word5 gekookt1 vooraf met wat] ga> te kok54 ,meel1 rij/1 griesmeel enz4 die met melk tot e5 pap zull5 di551 word5 9 het ,gron+s*e ,ziek5huis vooraf met we9ig wat] ga> gekookt tot e5 dikke wat]pap4 ,moet hi]m$e iets &]s1 b4v4 melk ( k>nemelk word5 v]dund1 dan wordt da>voor lat] 9 ev5r$igheid e5 kle9]e hoeveelheid wat] gebruikt4 7,s*eltema74