,,de ,,a>de ,,en ,,ha> ,,volk54 ,,ragatz ,,en ,,pfeff]s4 ,e5 pa> h\tskools*ets5 uit mijne reisportefeuille4 ,al w>e het alle5 om te kunn5 m$eprat5--als i$] door reislu/ gekwelde en na> de p>ijs*e t5toon/ell+ hunk]5de1 met tijdelijke middel5 voorzi5e zoon van ,n$]l&1 _h ook ik mijn (f] gebra*t aan deze modezu*t1 en rondgesl5t]d door de v]s*ill5de /rat5 van het t5toon/ell+sgeb\w1 welhaa/ e5e kle9e /ad te midd5 van het reusa*tige ,babel dez] dag54 ,ik _h g5ot5--ma> to* ook getreurd2 g5ot5 bij de ope5/apel+ van de wond]5 d] kun/ en nijv]heid1 aangevo]d uit bijna alle l&5 d] w]eld2 getreurd om de we9ig fraaie figuur door ons vad]l& ook hi] w$] gemaakt1 en wa>van wij de oorzak5 niet will5 opspor51 om niet e5 al te onvoorzi*tig5 blaam te w]p5 op de indu/riel5 die g]oep51 ma> niet m$e opgekom5 w>5 om 9 deze de e] onzes volks te help5 oph\d53 al moet de bek5t5is van het h>t1 dat onze s*ild]s*ool ons 9 deze voor het mak5 van nog ongelukkig] figuur heeft bewa>d4 ,zij to* heeft door h>e inz5d+5 getoond1 dat ond] onze zon5 van ,apelles1 zoo als m5 vr vijftig ja> zi* z\ hebb5 uitg$rukt1 het vuur voor het s*oone nog niet is uitgeblus*t1 en dat zij h>t hebb5 voor hunne kun/1 liefde voor d5 geboortegrond1 di5 zij1 vooral door hunne we]galooze l&s*app51 hebb5 re*t g$aan en d$5 bewond]5 9 d5 vreemde4 ,ma> ov]ig5s8--,o*1 de klagelijke kla*te1 door e5 onz] afgeva>digd5 t] ,twe$e ,kam] 9 #ahea aangehev5 ov] onze erb>melijke h\d+ op de lond5s*e t5toon/ell+ van dat ja>1 kon ook bij deze geleg5heid niet word5 gesmoord--en ook 9 ,p>ijs gold1 wat to5maals omtr5t de expositie aan g5e zijde van het ,kanaal is bewe]d1 dat i$]e bezoek] zi* heeft moet5 b$roev5 ov] het kle9 getal voortbr5gsel51 dat1 9 e5 v]lor5 hoek1 van ,n$]l& w]d aangetr(f52 t]wijl het v]wijt1 uit e5 duits* tijds*rift 9 dat zelfde ja> en 9 dezelfde ,kam] door e5 &] onz] volksv]teg5woordig]s m$eg$eeld1 8dat het nu bewez5 0 dat ,n$]l& zulke rijkdomm5 niet me] wa>dig 001 ook nu z\ hebb5 kunn5 word5 aangevo]d1 wa> het s*e5 dat m5 onze kolonin alle5 _h will5 lat5 s*itt]5 door de afwezigheid h>] voortbr5gsel54 #a ,het is te hop5 dat bij e5 volg5de w]eldt5toon/ell+ op de h\d+1 dan door ons vad]l& aan te nem51 de woord5 van ,duits*l&'s beurtel+s v]good5 en v]w5s*t5 ,di*t] niet zull5 kunn5 word5 toegepa/3 ,es i/ e9e alte ,ges*i*te1 ,do* bleibt sie imm] neu4 ,na e5 week aan de wond]5 d] t5toon/ell+1 en nog e5 &]e aan het bezi*tig5 d] kun/voortbr5gsel5 gewijd te hebb51 die de /ad d] kun/ bij uitnem5dheid 9 ha> midd5 bevat1 0 ik me] dan v]moeid van al het dr5tel51 van al de indrukk5 en al de a&o5+51 da>door bij mij op gewekt4 ,ik gevoelde behoefte mij te gaan ontspann5 te midd5 d] vrije natuur en ha> onv]welkelijk s*oon1 dat zi* aan tijd5 no* wissel+5 /oort1 ma> hoe duiz5dmal5 ook g5ot51 altijd nieuw is voor hem die e5 h>t heeft om het te wa>de]51 oog5 om het te zi51 oor5 om de geluid5 en /emm5 te v]/aan2 die van b]g en dal1 van boom en beek tot ons kom54 ,9 dit opzi*t dweep ik met die tr\:>tige bewon]s van het ,noord51 die 9 de voortbr5gsel5 d] natuur bezielde wez5s me55 te zi51 en plant en boom ma> niet bes*\w5 als sle*ts e5 lev5 lev5de zond] e5ig bewu/zijn van hun be/aan4 #b ,de vraag 0 nu wa>he58 ,0 het wond]1 dat de g$a*te aan ,zwits]l& het e]/ 9 mij opkwam1 dat l& d] b]g5 en /room51 vol maje/ueuz5 ern/ en tev5s idyllis*e bekoorlijkheid1 en wa>1 ov] e5e kle9e uitge/rek!id1 de mee/ v]s*ill5de tooneel52 de treff5d/e contra/5 v]e5igd zijn8 ,ik 0 er door de teg5woordige middel5 van v]vo] niet v] van v]wijd]d4 ,vooral van de bad5 van ,pfeff]s _h ik hoor5 sprek51 en van de liefelijke natuur en de 8ru/ige ru/0 die m5 er g5iet4 ,er is da> ge5 speelbank1 en de badplaats is dus ge5 v]zamel+ van d5 8beau monde0 en van di5 &]5 8monde01 di5 m5 gewoon is 8demi0 te noem51 en wa>voor de frans*e gee/ weldra we] e5 &]5 naam zal uitv9d5 l'improvi/e4 ,mijn besluit 0 spo$ig g5om51 mijn k(f] gepakt1 en bij het in/app5 van d5 wag51 die mij z\ vo]5 uit de /ad des v]maaks1 d] mode1 d] bes*av+1 zoo als de ,frans*5--des z$elijk5 v]vals1 zoo als e5ige vrome ,s*ott5 zegg5--riep ik ha> het va>wel toe met deze woord5 uit ,brang]s ,la ,no/algie3 ,adieu1 ,p>is1 d\x et brillant rivage1 ,o l'trang] re/e comme en*ant6 ,m5 v]trekt des avonds t5 a*t ur5 van ,p>ijs4 ,d5 volg5d5 morg5 om/reeks neg5 ur5 is m5 te ,bazel1 ,zwits]l&s ,rijnpoort aan de zijde van ,duits*l&2 t5 twee ur5 te ,zri*1 het zoog5oemde ,zwits]s*e ,a!ne4 ,da> nem5 de betoov]+5 e5 aanvang3 het l&s*ap wordt hi] e]/ e*t maje/ueus1 t]wijl de ma*tige /ilte u onbes*rijfelijk aangrijpt4 ,de spoortre95 gaan 9 de kantons ,zri* en ,/4 ,gall5 niet veel snell] dan de oude po/wag5s3 ma> niem& d5kt er aan1 da> ov] te klag54 ,als ge het me] van ,zri* voorbij zijt1 gaat de to*t langs het ,wall5me]1 e5 d] fris*/e1 blauw/e en l&elijk/e m]5 van ,zwits]l&4 ,m5 heeft ge5 oog5 g5oeg3 de hond]d oog5 van ,argus z\d5 hi] nog onvoldo5de wez54 ,m5 g5iet e5ige di] zeldzame oog5blikk5 9 het lev51 die m5 nooit v]geet1 en bij wi] h]9n]+ het h>t nog van v]rukk+ klopt4 ,la*5de dorp5 gaan u voorbij1 van d5 oev] van het me] als tuss*5 boomga>d5 teg5 de hell+ d] heuvel5 opklimm5de2 de spoortre9 vo]t u door sl+]5de tunnels he51 wi] ruwe op5+5 9 all]bekoorlijk/e p]spectiev5 groote komm5 held] en doors*ijn5d wat] omlij/51 nu e5s van het diep/e en donk]/e1 dan w$] van het v]rukkelijk/e sm>agdgro5 vonkel5de4 ,aan de &]e zijde van het me] v]heff5 geweldig hooge b]g5 hunne topp51 we]spiegel5de 9 de kri/all5 wat]54 ,aan hunne voet5 heeft m5 zelfs ge5 pad2 als m5 e*t] s*]p ziet1 me5t m5 hi] en da> e5ige /rookjes gras te ontw>52 v]volg5s1 o wond]1 ontdekt m5 op deze bijna microscopis*e s*i]eil&jes e5 a>dig lilliput-a*tig huisje1 van welks s*oor/e5 de rook opwa>ts kronkelt3 e5 we9ig v]d] heeft m5 e5 mol5 9 m9iatuur1 welks fijn rad als door e5 zilv]5 draad 9 beweg+ wordt gebra*t4 ,is het mogelijk8 ,wie z\ da> durv5 won58 ,de onvoorzi*tig56 ,zal het wat]1 als het ma> ev5 on/uimig wordt1 deze kle9e w]eld niet v]zwelg58 ,en welk e5 e5zame v]blijfplaats6 ,z\ ooit e5 boot het durv5 wag51 zoo di*t bij deze /eile1 s*rille rotspunt5 te nad]58 ,m5 /aat v]baasd3 ma> te gelijk] tijd zegt m5 bij zi*zelv51 dat m5 wel e5 van die ,rob9sons z\ will5 zijn--e5 gans*5 zom] 9 /ille afzond]+ gebann5 te wez5 9 deze v]rukkelijke1 deze ple*tige natuur6 ,bijna met teg5z9 b]eikt m5 het kle9e ,wall5/ad1 dat zijn naam aan het me] geeft2 m5 /oomt midd5 door twee hooge b]gket55 van e5 v]s*ill5d voorkom52 te ,s>gans1 9 d5 l9k]w&1 ontsluit zi* e5e bre$e klo(1 als om d5 ,rijn g5oeg5 te do51 die1 (s*oon nog e5 k9d1 re$s woelig en on/uimig met vrij wat g$ruis* ov] e5 b$ van keij5 na> het me] van ,con/anz voortw5telt4 ,t5 vijf ( zes ur5 b]eikt m5 het doel zijn] reis1 en t]wijl m5 uit d5 spoorwag5 /ijgt1 heeft m5 ,ragatz1 z$ig gegroepe]d op e5 ti5 m9ut5 af/&s van het /ation1 aan d5 voet d] b]g5 voor zi*4 ,op het e]/e gezi*t z\ m5 ,ragatz nauwelijks e5 hond]d huiz5 gev54 ,het e]/e van all51 op d5 z&weg1 is de k]k1 die zi* niet bijzond] ond]s*eidt4 ,e5 fraaie1 wit m>m]5 plaat komt halv]wege bov5 d5 muur van het k]kh( uit3 als m5 zi* voorov] buigt1 kan m5 het ops*rift lez54 ,het is de graftombe van d5 wijsge] ,s*ell+1 9 ,augu/us #aheg ov]l$54 ,e5 beetje kun/1 de h]9n]+ aan e5 b]oemd man1 zijn ge5 onv]s*illige zak53 het is e5 soort van v]welkom+1 die u gun/ig /emt4 ,de ho(d/raat1 wa>door de weg he5loopt1 is met htels bezet4 ,9 de ,tam9a 7de naam van e5 b]g/room1 die door het dorp he5dwaalt en zi* 9 d5 ,rijn ontla/72 ,9 d5 ,?abor1 7aldus na> e5 naburig5 b]g g5oemd72 ,9 d5 ,leeuw1--ma> wa>toe de &]e nam5 opgesomd8 ,aan het e9de d] /raat gaat m5 e5 kle9e /e55 brug ov]1 en heeft m5 ,h(-,ragatz1 het groote htel1 voor zi*1 wa> 9 fraaie1 met wit porcele9 bekle$e vijv]s het lauwe wat] van de bron van ,pfeff]s1 die drie ( vi] kilomet]s hoog] nabij e5 oud kloo/] ontspr+t1 zi* uit/ort4 ,op zek]5 dag vroeg ik aan d5 baddoctor van ,h(-,ragatz1 wa>9 to* ind]daad1 na> zijne me5+1 de kra*t dez] wat]5 be/ond8 ,met al het gewi*t van e5 man van ond]v9d+ en k5nis1 begon hij e5 gele]de1 (s*oon tamelijk langdradige1 uitlegg+ te gev51 ma> die hem1 na> ik v]ond]/el1 ev5 we9ig als mij s*e5 te voldo51 bij gebrek van e5 woord dat de zaak g5oegzaam uitdrukte4 ,ik 0 zoo vrij hem 9 de r$e te vall53 8,e5 mijn] vri5d51 die hi] t5 vorig5 j>e de bad5 heeft gebruikt1 noemde ze3 lev5dmak5de bad540 8,jui/10 h]nam de doctor1 t]wijl hij 9 de h&5 klapte1 8jui/1 dat is het w>e woord4 ,m5 kan het niet bet] uitdrukk53 lev5dmak5de bad540 ,de huiz5 d] ho(d/raat 9 de buurt d] htels s*oon nieuw opgetrokk51 zijn volkom5 k>akt]loos2 ma> zoodra m51 hetzij l9ks ( re*ts1 de kle9]e /rat5 ( /eg5 inslaat1 bev9dt m5 zi* midd5 9 het oude dorp1 dat zi* als voorhe5 op d5 l&b\w blijft toelegg54 ,de won+5 zijn er van h\t1 e5ig5 met ov]dekte gal]ij51 wa>ond] sl$5 en w9t]provisie zijn opge/apeld4 ,e5 groot aantal zijn van buit5 met e5 soort van malinkold] bekle$1 uit dunne rep5 pijnboomh\t1 op de wijze van vis*s*ubb5 afgeslep5 en saamgevoegd1 be/a&e4 ,de bo]5 hebb5 e5 deftig en za*tz9nig voorkom54 ,met g5oeg5 leg ik hi] de v]kl>+ af1 dat ik g$ur5de de drie wek51 die ik hi] doorbra*t1 niet n bes*onk5e heb gezi54 ,ik heb ge5 k9d zi5 slaan1 hetge5 me] dan alles voor de go$heid en het gezond v]/& d] inwon]s pleit4 ,ond]weg liet m5 nooit na1 mij go$5 avond ( go$5 morg5 te w5s*51 en dit ges*i$de no* op n$]ig5 no* op trots*5 toon4 ,op zek]5 dag to5 ik op weg na> de po/ het dorp doorliep1 zag ik bov5 e5 deur e5 ui?angbord3 het b]i*tte /ilzwijg5d dat 9 dat huis e5 drukk]ij 0 en e5 nieuwsblad w]d uitgegev54 ,ik klom e5ige trapp5 op1 die na> e5 kle95 boekw9kel vo]d54 8,hebt gij 9 dit dorp1 vroeg ik d5 eig5a>1 e5 eig5 nieuwsblad80 8,ja mijnhe]40 8,wat behel/ het80 8,de zak5 die de geme5te1 h>e adm9i/ratie1 d5 l&b\w aangaan1 de (ficiele /ukk5 van het kanton en van ,zwits]l&2 de voornaam/e gebeurt5iss5 9 het ov]ige g$eelte d] w]eld2 b]i*t5 omtr5t d5 akk]b\w1 de nijv]heid en de kun/2 e5ige z$ekundige op/ell51 anecdot51 enz40 8,en heeft dat blad veel geabonne]d580 8,bijna al de inwon]s40 8,zij kunn5 dus lez580 8,all51 e5ige oud5 van dag5 uitgezond]d40 8,en koopt m5 bij u nog al boek580 8,ik heb ge5 klag540 8,welke boek5 slijt gij het mee/80 8,godsdi5/ige en ges*i$kundige boek540 8,er zijn hi] dus zek] go$e s*ol580 8,twee3 de e5 voor lag]1 de &]e voor middelba> ond]wijs40 8,is het ond]wijs vrij80 8,ne51 de s*oolpli*tigheid is hi] aang5om540 8,wa>toe di5t dit1 als het ond]wijs zoo algeme5 is80 8,ik gelo( wez5lijk dat de s*oolpli*tigheid teg5woordig niet me] noodig is2 ma> 9 d5 beg9ne 0 zij het wel degelijk40 ,miss*i5 kom ik op dit ond]w]p1 dat mij altijd na aan het h>te ligt1 t]ug1 ma> vr alle d+5 moet ik e5 bezoek aan de bron aflegg54 ,m5 volgt d5 loop d] ,tam9a b]gopwa>ts2 m5 laat ,h(-,ragatz ligg51 gaat voorbij e5 zaagmol51 e5 fraai5 wat]val1 en tre$t e5 d] rotsklov5 b9n51 wa> ge5 &]e plaats is dan voor d5 /ortvlo$ en e5 voor e5 kle9 bo*tig pad1 wa> langs e5 reeks h\t5 pijp51 uit holle boom/amm5 be/a&e1 he5loopt1 en wa>door het wat] van de bron van ,pfeff]s na> ,ragatz wordt ov]gevo]d4 ,de vo*tige ov]hang5de rotsw& van d5 teg5ov]ligg5d5 /eil51 grijz51 met di*t boom- en /ruikgewas bezett5 oev] is 9 volmaakte h>monie met de wilde sprong51 het s*uim en het woe/e g$ruis* d] ,tam9a4 ,to* loopt m5 ongeve] drie kw>ti] dus voort1 t]wijl m5 nu en dan di*t teg5 de rots aan gaat /aan1 om de k>r5 met n pa>d en vi] zitplaats5 te ontwijk51 die 9 voll5 draf kom5 aanrijd5 en u bij e5 kromm+ van d5 weg z\d5 kunn5 v]rass54 ,van tijd tot tijd ziet m5 l&li$5 voorbijkom51 met blauwe ( roode reg5s*]m51 die zij nooit v]zuim5 m$e te nem51 t]wijl zij u 9 de volk/aal ( 9 het frans* groet51 zond] domm5 glimla* en zond] bela*elijke nieuwsgi]igheid2 reiz5de muzikant51 met contrabass5 en kop]5 in/rum5t5 belad52 burg]lijke en bo]s*e families2 mo$]s en jonge do*t]s1 zoo zwits]s*e als duits*e1 met bloz5de aangezi*t51 en van wie m5 gevoelt dat zij gelukkig zijn deze held]e1 friss*e lu*t te mog5 inadem54 ,voorbij e5 door de natuur 9 de rots gevormd5 boog ontmoet m5 e5ige arme drommels op krukk51 die u aankondig5 dat m5 het oude b5$ictijn] kloo/] van ,pfeff]s nad]t4 ,niets droefgee/ig]s1 van nabij zo[el als van v]1 dan het voorkom5 van dat drie- ( vi]tal geb\w51 zond] de m9/e kun/1 die 9 de l5gte zi* 9 de /e$s eng] word5de b]gpas van ,pfeff]s uit/rekk5 en ha> geheel en al vull54 ,indi5 m5 nog v]d] d5 loop d] ,tam9a wil nagaan1 zond] het kloo/] te betr$51 moet m5 d5 b]g tamelijk hoog be/ijg5 en niet teg5 e5 v]moei5de klimp>tij opzi54 ,deze we9ig beteek55de geb\w51 het kloo/]1 dagteek55 van de zev5ti5de eeuw4 ,na de opheff+ d] kloo/]s door de zwits]s*e rege]+1 dat is te zegg5 om/reeks #ahdj1 heeft m5 ze als ziek5-inri*t+ v]pa*t4 ,en ind]daad is het me] e5 ga/huis dan e5 gewoon badhtel4 ,de pa*t] heeft ge5 c5t uitgegev5 om het e5 vroolijk voorkom5 te v]s*aff51 en hij heeft gelijk gehad3 het z\ iets onmogelijks zijn gewee/4 ,re$s bij het b9n5tr$5 wordt m5 door e5 onaang5ame lu*t getr(f52 v]volg5s komt m5 9 e5 lang51 gewitt51 laag gewelfd51 vo*tig5 gang1 wa> het ge5 dag en ge5 na*t is2 de deur5 aan we]szijd5 gev5 sle*ts het uitzi*t op zw>te keuk5s en naakte eetzal51 wa> e5 groot aantal zoo mannelijke als vr\welijke b$i5d5 ronddribbel51 allemaal go$e1 be/e m5s*51 ma> die niet veel aantrekkelijks hebb54 ,oude klokk5 lat5 van tijd tot tijd e5 d( geluid hoor53 zij s*ijn5 uit gewoonte h>e voormalige di5/ te do5 en h>e oude mee/]s tot de vroegmis ( d5 vesp] op te roep54 ,hoe diep] m5 doordr+t1 des te me] voelt m5 zi* tegelijk door e5 kill5 en v]/ikk5d5 adem aangegrep54 ,m5 zet d5 voet 9 kam]tjes die e]tijds als cel hebb5 g$i5d1 en wa> m5 nu1 na> m5 wil1 tot driehond]d patint5 kan loge]54 ,het zijn wez5lijke ziek51 die voor de deur5 dez] kle9e ca*ott51 als mag]e1 bleeke1 /rompel5de s*imm5 opdag51 t]wijl het hun blijkba> h9d]t dat m5 h5 ziet4 ,hi] is niets dat tot vroolijkheid /emt4 ,9 het eig5lijke htel1 ,h(-,ragatz1 kom5 zij1 die voor g5ot op reis gaan2 me] om ru/ te zoek51 d5 zuiv]5 dampkr+ en de s*oonheid van het oord te g5iet51 dan wel om e5 ern/ige badkuur te ond]gaan4 ,ma> hi] 9 dit kloo/]3 nieuwsgi]ige vraagall56 vraagt ge5 d] ga/5 van ,pfeff]s na> zijne gezondheid4 ,onv]mijdelijk z\dt gij e5 lij/ hoor53 kwaadsappigheid1 gevoel van zwakte1 h>tklopp+1 maagpijn1 b5auwdh$51 zwa>mo$igheid1 sle*te blo$somloop1 huiduitslag1 volblo$igheid1 a&o5+ d] slijmvliez5444 op ze] we9ig uitzond]+5 na al de kwal5 wa>aan de m5s*heid ond]hevig is4 ,hij1 die w]kelijk 9 e5 lijd5d5 toe/& v]ke]t1 bekomm]t zi* we9ig om de s*oone l&s*app51 ontwijkt het gezels*ap d] gelukkig5 9 ,ragatz1 trotse]t de v]vel+1 en slaat zijn t5t hi] 9 het kloo/]geb\w1 zoo di*t mogelijk bij de bronn51 op4 ,om deze b]oemde bronn5 te bezoek51 moet m5 e5 ka>tje van e5 franc en e5 gids hebb54 ,als de laat/e deur van het laat/e geb\w op5gaat is de indruk onbes*rijfelijk4 ,hi] zijn de v]sregels van onz5 ,klijn #c ,de logge poort b>/te op3--ontzaglijk oog5blik6 ,da> /ond ik va/geklemd1 da> half v]/e5d van s*rik1 volmaakt van toepass+4 ,e5e jonge engels*e dame die ha> e*tg5oot bij d5 arm hield1 g+ e5 pa> s*r$5 voor mij uit2 zij v]loor ha> flegma geheel en al en slaakte e5 kreet1 wa>9 bewond]+ en ontzett+ om d5 voorrang /r$54 ,aan de beide boord5 van de ,tam9a s*iet5 geweldige rots5 op1 als( ze lev5 en zi* beweg53 die van d5 re*t] oev] zi* op die van d5 l9k] /ort5de1 en deze zi* buig5de als om te vlu*t51 ma> hi] en da> zi* pijnlijk kromm5de ond] de ruwe aanvall5 h>] vij&9n53 het is e5 /rijd van reuz5 9 de ond]w]eld6 ,op sommige plekk5 zi5 deze rots5 er bleekwit als spok5 uit3 op h>e ruwe1 afgeknotte zijd5 ontwa>t m5 ge5 grassprietje1 zelfs ge5 zweem van mos4 ,e5 onwillekeurige1 in/9ctmatige sidd]+ maakt dat gij e5 pa> s*r$5 a*t]uit gaat1 uit vrees dat zij na> b5$5 zull5 tuimel54 ,het onregelmatig uitget&e1 afgebrokkelde gewelf1 door h>e bre$e r&5 gevormd1 is v]baz5d hoog4 ,van af/& tot af/& ontwa>t m5 door e5ige ronde op5+5 d5 blauw5 hemel1 e5ige zonne/ral51 op g\d5 dunne drad5 gelijk5de1 en enkele hee/]s2 de teg5/ell+ doet u huiv]53 m5 z\ w5s*5 liev] e5sklaps da> bov5 v]plaat/ te zijn4 ,de oor5 word5 niet m9d] dan de oog5 door e5 ang/ige gewa>word+ ov]mee/]d4 ,de ,tam9a brui/ en buld]t wo$5d tuss*5 de opge/apelde rotsbrokk5 door2 h>e s*uim5de vall51 h>e beurtel+s witte ( somb]e wat]5 /uiv5 met woe/ g]aas d5 hels*5 afgrond uit4 ,te midd5 van deze wanorde en dit oorv]doov5de geweld gaat m5 e5ige hond]de s*r$5 voort op e5 soort van nauw51 vo*tig51 h\t5 trap1 zoo go$ mogelijk van leun+5 voorzi51 langs de rots5 aan de l9k]zijde1 en b]eikt m5 e5 punt1 wa> m5 bov5 zi* door het gewelf e5 groot] op5+ ontwa>t4 ,m5 /uit voor e5 kle95 muur met twee lage deur51 wa>uit e5 dikke rook u teg5walmt2 e5 dez] deur5 geleidt na> de ho(dbron1 d5 ,ketel4 ,e] m5 er b9n5 gaat is het g]ad5 zi* g$eeltelijk te ontkle$51 om te voorkom5 dat m5 9 e5 bad van zweet g]aakt1 en e5 fakkel voor zi* uit te lat5 drag54 ,de gang is ze] nauw4 ,e5 vijftig s*r$5 v]d] blijft m5 op d5 drempel van e5 druip/e5rots /aan1 zes tot a*t voet 9 diamet] en met het wat] d] bron gevuld1 wi] hitte zev5-en-d]tig grad5 van d5 hond]dgradig5 !rmomet] b$raagt4 ,de &]e deur geleidt na> e5 kle9e nis2 wa> op e5 peils*aal de afwissel5de hoogte van het wat] d] bron is aangewez54 ,twee geweldig groote pijp51 op slang5 gelijk5de1 kom5 uit de rots te voors*ijn en vo]5 het wat]1 de e5 na> het kloo/]1 de &] na> ,h(-,ragatz he54 ,de reizig]s1 die elk&] 9 dit somb] v]blijf ontmoet51 zijn ern/ig ge/emd en bew>5 e5 diep /ilzwijg54 ,het is ind]daad iets geheel &]s dan m5 zi* voorge/eld _h6 ,zwits]l& lev]t niets v]s*rikkelijk]s op4 ,zek] v]haal1 dat m5 elk&] 9 het oor flui/]t1 draagt er niet we9ig toe bij om het v]s*rikkelijke nog v]s*rikkelijk] te mak54 ,e5ige j>5 gel$5 bevond zi* e5 he] met zijn vr\w en k9d]5 op het h\t5 /aketsel1 dat rondom de rots he5loopt4 ,zij w>5 met hun neg55 en 9 twee groep5 v]deeld4 ,e5 d] meisjes wilde van de e5e groep na> de &]e snell54 ,plotsel+ laat e5 /e5 van het gewelf los en valt ha> op het ho(d4 ,de vad] s*iet toe1 grijpt zijn k9d jui/ op het oog5blik1 dat het 9 d5 wo$5d5 /room dreigt ne] te /ort51 en draagt het op zijne s*\d]s tot aan de groote zaal van het htel3 helaas6 er 0 ge5 hulp me] noodig444 ,het meisje sluim]t op het k]kh( van ,ragatz1 9 de nabijheid van d5 oud5 ,s*ell+4 ,ik kan mij dit v]s*rikkelijke voorval ma> niet uit de z9n5 zett51 t]wijl ik bij het v]lat5 van het kloo/] de naburige hell+5 opklaut]4 ,v]lang5d om ov] deze vreeselijke gewelv5 voort te s*rijd51 betre$ ik e5 pad1 dat door zijn /eilte doet duizel5 en e]tijds na> het dorp ,pfeff]s vo]de1 en het v]wond]t mij1 bij het zi5 loslat5 van e5ige /ukk5 /e51 die voor mijne voet5 na> b5$5 roll51 dat m5 hi]1 zo[el als 9 geheel ,zwits]l&1 niet me] ongelukk5 te betreur5 heeft4 ,aan d5 r& dez] afgrond5 hebb5 zi* boom5 geplant en dr+5 hunne wortels de rotsklov5 94 ,moet niet de grond1 t5 gevolge van zw>e reg5s en s*okk5de /ormw9d5 doorweekt1 de losgew]kte /e55 na> b5$5 9 d5 afgrond lat5 tuimel58 ,to* v]zek]5 de oud/e li$5 dat de dood van dat meisje het e5ige ongeluk is1 wa>van zij ooit hebb5 hoor5 sprek54 ,bij mijn t]ugkom/ vroeg de kelln] van ,h(-,ragatz1 ( ik het dorp ,pfeff]s _h bezo*t4 ,e5 dorp8 ,ne54--,hij wees mij de ligg+ op de ka>t aan en na d5 maaltijd begaf ik mij langs e5 he]lijk5 weg1 die1 a*t] het htel1 ov] de zijd5 van d5 b]g he5sl+]t en door fraai geboomte bes*aduwd wordt1 d]wa>ts4 ,hoe hoog] m5 /ijgt1 des te v]d] wa>t het oog na> alle kant5 ov] het bre$e ,rhe9?al4 ,nabij d5 top kan m5 e5 we9ig uitru/5 9 de s*aduw van de b\wvall5 e5s oud5 tor5s4 ,het dorp is niet v]re v]wijd]d3 m5 heeft da> nog e5 oud b5$ictijn] kloo/]1 dat ?ans 9 e5 krankz9nig5ge/i*t is h]s*ap54 ,t]wijl ik voorbijg+ ontdekte ik e5 half dozijn dez] arme ongelukkig5 a*t] de getrali$e v5/]s2 zij liet5 e5sklaps di5 doordr+5d5 la* hoor51 die mij diep door de ziel g+1 te akelig] te midd5 van deze pra*tige natuur4 ,het dorp1 9 e5 friss*e vallei geleg51 loopt langs de &]e zijde van d5 met pijnboomboss*5 ov]s*aduwd5 b]g na> b5$54 ,e5 poos lang v]toefde ik ond] de w>&e van de h]b]g 8de ,duif01 om da> ru/ig de laat/e ur5 van d5 dag te g5iet51 en e]/ 9 d5 na*t ke]de ik te ,ragatz t]ug4 ,er lag ov] het l&s*ap e5 ern/1 die tot diep nad5k5 /emde4 ,e5 uitzi*t uit het uitmunt5de htel1 e5 d] be/5 die 9 ,zwits]l& be/aan1 is e5 wa> g5ot2 e5e bes*rijv+ er van bijna onmogelijk--en to* mag ik er niet van zwijg51 omdat de indruk van het geheel mij telk5s m$esleept en ik di5 wil tra*t5 te bew>54 ,voor mijne voet5 /rekt zi* e5e bre$e vlakte uit1 ov]dekt met l&elijke won+51 vru*tboom51 golv5d graan en gro5e grasp]k54 ,die vlakte wordt doorsn$5 door d5 ,rijn1 die uit de om/rek5 van ,splg51 ongeve] d]tig mijl5 van hi]1 ne]daalt en te midd5 van die vru*tb>e veld5 h55glijdt1 9 het ons*uldig en zoet gevoel zijn] jeugd1 zond] het m9/e voorgevoel van d5 geva>lijk5 sprong1 wa>aan hij te ,s*affhaus5 zal moet5 geloov51 van de /ijve millionairs1 wa>voor hij zi* zal moet5 bukk5 ond] de brug van ,bazel1 van de romantis*e avontur51 die hem wa*t5 tuss*5 ,b+5 en ,keul51 en van zijn droevig uite9de 9 ,katwijk's dorre du954 ,op zijn &]5 oev] v]heff5 zi* amphi!at]sgewijze de bloei5de heuvels van het kanton van ,graauwbund]l&1 en bov5 die heuvels de rotsa*tige en /eile top van de ,falknis1 wi] toov]a*tige aanblik voldo5de is om re$s 9 d5 morg5 al uwe plann5 voor d5 dag 9 duig5 te do5 vall51 ev5 als die b]g5 van magneet1 wa>van de oude reizig]s sprek51 welke de s*ep5 d$5 va/ligg5 door het da>aan beve/igde ijz]w]k tot zi* te trekk54 ,zij die de zee niet &]s gezi5 hebb5 dan 9 het voorbijgaan langs e5 ( &] /r&1 kunn5 zi* niet v]beeld5 dat h>e e9delooze wat]vlakte i$] oog5blik e5e v]baz+wekk5de v]s*eid5heid van taf]eel5 kan aanbi$54 ,hun die niet tuss*5 de b]g5 geleefd hebb51 is het ev5e5s onbek5d welk e5e v]&]+ er op het voorho(d di] s*ijnba> zoo gelijkvormige reuz5 plaats heeft4 ,zeen en b]g51 ontzett5de wond]5 d] natuur1 er ligt 9 de bes*\w+ van uw v]hev5 s*oon e5e onuitsprekelijke bekoorlijkheid1 wa>van ge5 woord5 e5 d5kbeeld kunn5 gev56 ,hij die zijn gee/ met uwe aans*\w+ heeft v]vuld1 w5dt er zi* sle*ts met v]bl9d+1 ne5 met aanbidd+ van af1 ma> waagt het niet uwe he]lijkheid te s*ets56 ,de ,falknis1 wi] puntige top bov5 de ha> omr+5de b]g5 uit/eekt1 ev5 als de spits van e5 go?is*e ho(dk]k bov5 de mur5 e5] /ad1 lokt mij g$urig tot de aans*\w+ van e5 nieuw tooneel uit4 ,nu e5s is ha> kru9 bij het aanbrek5 van d5 dag v]zilv]d als de s*$el van e5 grijsa>d2 dan w$] v]heft zij zi* zw>t en donk] als e5 vuurtor5 9 de s*aduw1 wanne] zijne li*t5 zijn uitg$o(d4 ,onoph\delijk hoop5 de wolk5 zi* op ha> kru9 op4 ,somtijds ontroll5 zij zi* 9 dunne vlokk51 e5 sj]p gelijk1 langs h>e zijd52 op e5 &]5 tijd1 door e5 on/uimig5 w9d voortgezweept1 vlieg5 en /orm5 zij ov] de rots5 als gewiekte ruit]s2 w$]om lat] b$ekk5 zij ha> top met e5 azur5 slui]1 die zi* 9 het blauw des hemels v]lie/4 ,i$] oog5blik doet zi* de ,falknis aan het oog 9 e5 geheel &] k>akt] voor1 ev5 als e5 door e5 geheimz9nig5 gee/ bezield beeld1 wa>op de glans e5] vroolijke g$a*te de uitdrukk+ e5] diepe droefheid v]vangt4 ,tijd5s mijn v]blijf alhi] bra*t ik e5 bezoek aan d5 e]wa>dig5 dek5 van ,ragatz4 ,m5 h]k5t de e5 e9d van de k]k geleg5 won+ des pa/oors aan e5 h\t5 hek en e5 kle9e met wijnga>d5 beplante laan1 die na> de ov]welfde bleekroode deur van het huis geleidt4 ,t] re*t]- en l9k]zijde kron5 twee kle9e alos1 het bewijs dat m5 9 de buurt van ,itali is1 twee kun/elooze pijl]s2 da>ond] /aan e5ige fu*sia's en e5 pa> vijgeboom54 ,ik trok aan e5 kop]5 s*elknop1 en voor e5 v5/] d] e]/e v]diep+ v]toonde zi* het gelaat e5] tamelijk beja>de vr\w1 die mij iets vroeg 9 e5 bet] te begrijp5 dan te v]/aan duits* patois4--,ik antwoordde dat ik d5 dek5 w5s*te te sprek54--,t]/ond w]d de deur geop5d4 ,de go$e vr\w wees mij da>op de deur wa> ik zijn moe/1 aan het e9de van d5 gang1 welks gewitte mur5 met e5ige we9ig beteek55de godsdi5/ige pr5t5 v]si]d w>54 ,de deur van het v]trek /ond op54 ,de dek5 0 bezig het e5 ( &] 9 e5 regi/] te s*rijv51 zoodra hij mij zag trad hij mij te gemoet4 ,hij 0 e5 kle9e m9 ( me] zwa>lijvige grijsa>d1 op wi5s op5 gelaat v]/& en go$heid te lez5 /ond54 ,hij droeg ge5 tonsuur1 ma> zijne grijze h>5 w>5 midd5 op het ho(d ges*eid54 ,hij sprak ze] v]/&ig en met gevoel1 en _h za*te oog52 hij 0 9 het zw>t1 ma> zijne kle$+ dagteek5de niet van v&aag ( gi/]54 ,na e5ige onts*uldig+5 ov] mijn welli*t ontijdig bezoek1 dat voor hem van ge5 belang kon zijn1 bek5de ik dat alle5 e5 zek]e nieuwsgi]igheid mij tot hem gevo]d _h4 8,ik heb10 zeide ik tot hem1 8op het k]kh( e5 m>m]5 g$5kteek5 zi51 t] nag$a*t5is van ,s*ell+ opg]i*t4 ,het is dan to* wa>1 dat deze voor zijn ov]lijd5 tot de ka?olieke k]k is ov]gegaan8 8,ne51 h]nam de dek52 de begrav+ op ons k]kh( heeft dat g]u*t t5 onre*te v]spreid4 ,de prote/ant5 zijn te ,ragatz nog lang niet talrijk4 ,wel is wa> zijn zij de rijk/5 van de geme5te1 de logem5?\d]s1 de koopli$5 en indu/riel51 en ongetwijfeld zal er e5 tijd kom5 dat ook zij hun k]k en k]kh( zull5 hebb51 ma> tot op dez5 dag begrav5 zij hunne dood5 9 d5 gewijd5 grond d] ka?oliek54 ,doorgaans woon ik die laat/e ple*tigheid bij en spreek ik e5ige afs*eidswoord51 die altijd met liefde word5 aangehoord4 ,dat is dan ook de r$5 dat gij ,s*ell+'s graf naa/ dat d] onz5 hebt aangetr(f54 ,de b]oemde hoogle]a> 0 ruim e5 ma& hi]4 ,hij 0 bijna ta*tig ja>2 m5 koe/]de de hoop dat de bad5 zijn lev5 nog wat z\d5 help5 rekk54 ,zijn vri5d1 de re*tsgele]de ,savigny en di5s familie1 alsm$e ,br5tano1 w>5 met hem m$egekom54 ,mevr\w de ,savigny1 die ev5als e5 h>] zon5 ka?oliek is1 _h mij ga>ne bij ,s*ell+ will5 toelat52 ma> dit z\ d5 s*ijn kunn5 gehad hebb5 van onbetamelijk indr+5 mijn]zijds4-- ,hebt gij1 dus v]volgde hij1 ond] de v]si]sels1 die rondom ,s*ell+'s beelt5is /aan1 die pijlbundels wel opgem]kt1 zooals m5 ze veelal op de grafmonum5t5 van krijgsbevelhebb]s aantreft8 ,het zijn de wap5s van het kanton4 ,ons ,be/uur heeft op deze wijze hulde will5 br5g5 aan d5 groot5 wijsge] en aan wijl5 d5 kon+ van ,bei]51 #d die de graftombe heeft lat5 opri*t54 ,voor e5 ja> ( wat bezo*t de kon+ ,ragatz4 ,hij is ka?oliek4 ,zoodra hij 0 aangekom51 is hij alle5 na> het graf van zijn oud5 le]mee/] gegaan1 is da> met ontbloot ho(d op de knien gevall5 en heeft er e5 g]uim5 tijd geb$54 ,v]volg5s is hij mij e5 bezoek kom5 br5g51 en heeft hij mij d5 naam gevraagd van de p]soon1 die zoo zorgvol het graf van zijn vroeg]5 ,m5tor met gro5 en bloem5 heeft v]si]d4 ,ik noemde hem mijne zu/] 7ha> die gij bij het b9n5kom5 moet gezi5 hebb574 ,hij v]zo*t mij ha> te lat5 roep5 en b$ankte ha> all]vri5delijk/4 8,e5ige ma&5 lat] zond hij mij14444 ma> /a mij toe ev5 dit ka/je te op5540 ,hij haalde da>uit e5 wijwat]sbakje te voors*ijn1 ongeve] drie palm hoog en met e5 fraai s*ild]/ukje op ivoor1 ,jezus en de ,heilige ,maagd voor/ell5de4 ,a*t]op /ond e5 ops*rift 9 het duits*3 8,ges*5k van d5 kon+ van ,bei]51 ,maximiliaan1 aan ,elisabe? ,f$]]1 voor de zorg5 door ha> aan het graf van ,s*ell+ gewijd40 8,dit is niet alles1 voegde de dek5 er bij4 ,de kon+ _h e5 mijn] gebrek51 mijne kwade gewoonte van te snuiv51 opgem]kt4 ,hij _h er niets van gezegd1 ma> zie e5s40 ,en hij liet mij e5 fraaie g\d5 snuifdoos zi51 wa>op de gekroonde initial5 des kon+s gegrave]d w>54 8,het s*ijnt dat gij die niet dagelijks gebruikt10 zeide ik glimla*5d4 8,g\d6 ne51 mijnhe]4 ,ik b5 de zoon van e5 bo]2 mijne zu/] is e5e bo]91 en bijna al mijn p>o*ian5 zijn bo]540 ,hij deelde mij voorts e5ige bijzond]h$5 omtr5t ,s*ell+ m$e1 die ik hi] voorbijga4 ,al zijne woord5 ademd5 v]draagzaamheid en za*!id4 ,deze go$e gee/elijke heeft re$s lang te ,ragatz zijn v]blijf4 8,e5 vijf-en-tw9tig ja> gel$510 v]haalde hij mij1 8gelek5 hi] al de huiz5 op dat1 hetwelk da>ov] mijn won+ ligt4 7,en hij wees mij e5 armo$ig h\t5 kluisje1 wa>van het dak vrij sle*t teg5 de ong5ade van d5 w9d bes*utte1 da> het alle5 va/geh\d5 w]d door e5ige da>bov5op gelegde zw>e /ukk5 /e574 ,s$]t heeft m5 me] dan ta*tig fraaie huiz5 opgetrokk51 de htels niet m$eg]ek5d1 t]wijl er nog alle j>5 wordt bijgeb\wd40 ,de brave pa/oor sprak met groote +5om5heid ov] d5 z$elijk5 toe/& zijn] geme5te4 8,tot nu toe10 voegde hij er met blijkb>e voldo5+ en dankba>heid bij1 8zijn de vreemdel+51 die hi] de bad5 kom5 gebruik51 e]lijke1 tr\:>tige ,duits*]s1 die met hun geld de weelde en het v]d]f niet m$ebr5g540 ,door mijn onbes*eid5e k5nis 9 't nauw gebra*t1 bek5de de dek51 niet zond] e5ige v]leg5heid1 dat de oude bewon]s van ,pfeff]s 7dat wil zegg5 de monnik57 e]tijds1 en vooral 9 de laat/e tijd51 ge5 al te go$5 invlo$ hadd5 uitgeoef5d4 8,niet alles wat van da> kwam10 zeide hij ho(ds*udd5de1 80 uit d5 hemel4 8,na het opheff5 van het kloo/]1 en ook s$]t de da>aan behoord hebb5de1 ma> ?ans ond] de bo]5 v]deelde grond5 bet] zijn beb\wd1 zijn ook de z$5 d] dorpel+5 grootelijks v]bet]d2 ook is het dorp veel welv>5d]40 ,ik kon m]k5 dat hij met e5 naburig kanton vrij wat m9d] +5om5 01 dan met dat zijn] eig5e woonplaats4 8,wij moet5 ons nog10 mompelde hij1 8van e5ige sle*te ov]blijfsels van die ,graauwbund]l&]s ontdo540 ,en hij wees b$5kelijk na> d5 kant d] we/elijke b]g51 wa>1 na> m5 wil1 de z$5 d] bewon]s niet 9 al te go$5 reuk /aan4 ,het h]d]lijk w]k van d5 gee/elijke bleek mij lang niet gemakkelijk4 ,e5 deel to* zijn] kudde is op de b]g5 v]spreid1 e5 &] woont aan de oev]s van d5 ,rijn4 ,het dorp ,mai5feld1 dat m5 vlak teg5ov] ,ragatz1 aan d5 &]5 kant d] rivi]1 ziet1 behoort tot ,*ur en is prote/ant1 ma> m5 treft ond] zijne bewon]s to* ook enkele ka?oliek5 aan1 en ook aan deze v]/rooide s*ap5 zijn] kudde br5gt de pa/oor van ,ragatz gee/elijke hulp4 ,het bezoek5 van de s*ol51 die 9 e5 ruim geb\w van het dorp all]voortreffelijk/ en ond] zijn toezi*t zijn +]i*t1 s*e5 hem bov5al t] h>te te gaan4 ,ik v]zo*t hem e5 en &] omtr5t deze s*ol5 m$e te deel51 en hij volde$ hi]aan met de mee/e b]eidva>digheid4 ,het ond]wijs1 v]haalde hij1 is hi] alle5 v]pli*t5d g$ur5de de w9t]ma&51 dat wil zegg51 g$ur5de d5 tijd dat de k9d]5 niet op het veld kunn5 w]k54 ,i$] moet het ond]wijs op de s*ool van zijn zesde tot zijn d]ti5de ja> volg54 ,van de enkele mal5 dat e5 k9d de s*ool v]zuimt wordt nauwlett5d aanteek5+ geh\d52 op dit v]zuim /aat altijd e5 kle9e boete1 die ook zond] moeite wordt gend4 ,dit /elsel van s*oolpli*tigheid sluit tr\w5s het s*oolgeld niet uit1 hetwelk voor het geheele ja> niet me] dan drie francs b$raagt4 ,op de lag]e s*ool wordt ond]wijs gegev5 9 het lez51 het s*rijv51 het rek551 het duits*1 de bijbels*e hi/orie1 de vad]l&s*e ges*i$5is en de e]/e beg9sel5 d] muziek4 ,het bezoek5 van de middelb>e s*ool is niet v]pli*t5d4 ,m5 le]t da> frans*1 latijn1 wiskunde1 ges*i$5is1 natuurlijke ges*i$5is1 a>drijkskunde en de beg9sel5 d] te*nologie4 ,i$]e le]l+ betaalt ja>lijks da>voor d]tig francs4 ,de k9d]51 die op de lag]e s*ool het mee/ hebb5 uitgemunt1 gaan gewoonlijk tot de middelb>e ov]1 en van da> kunn5 de mee/ begaafd5 hunne opleid+ aan de hooges*ool te ,/4 ,gall5 voltooi54 ,er be/aan we9ig voorbeeld51 dat deze jongeli$5 lat] niet na> ,ragatz t]ugke]51 wa> zij zek] zijn go$ gezels*ap en e5 be/aan te zull5 v9d54 ,9 d5 regel draagt het gewe/elijke v]ke]1 en de nabijheid d] /$5 ond]l+1 veel bij om door geheel ,zwits]l& all51 die zi* me] bepaald met e5ig /udievak bezig h\d51 met elk&] 9 aanrak+ te br5g54 ,met e5 glimla* van innige tevr$5heid v]kla>de de pa/oor mij1 dat het ond]wijs nooit e5ig v]s*il tuss*5 d5 ond]wijz] en hem _h do5 ont/aan4 ,ev5als al de ambt5>5 word5 de pa/oors van ,ragatz door de bevolk+ gekoz54 ,het algeme5 /emre*t is hi] s$]t lang 9 zwang4 ,m5 telt er driehond]d kiez]s4 ,als e5 pa/oor ( vic>is komt te ov]lijd5 ( zijn ontslag v]langt1 b]i*t m5 9 het dagblad dat de plaats vacant is1 en noodigt m5 de k&idat5 uit1 aan d5 bijzond]5 raad d] geme5te zek]e (ficiele bes*eid5 m$e te deel51 die m5 te ,/4 ,gall5 afgeeft4 ,de v]kiez+ heeft 9 de k]k plaats4 ,de b5oem+ ges*i$t e]/ tijdelijk2 na v]loop van e5 ja> wordt zij voor go$ beve/igd4 ,het va/e inkom5 van d5 dek5 b$raagt ongeve] duiz5d francs4 ,dit inkom5 is zek] niet groot1 ma> de onko/5 van de pa/orie zijn ze] g]+1 de behoeft5 van d5 gee/elijke niet vele1 en het lev5 is er niet duur4 ,volslag5 armo$e is te ,ragatz iets s*i] onmogelijks4 ,om tot gebrek te v]vall5 z\d5 er vrij wat kwade wil ( niet ze] all$aags*e ondeugd5 noodig zijn4 ,de welgeplaat/e zu*t om tot e5ige welva>t te g]ak5 wordt da>bij ond] de inwon]s door e5 /elsel ond]/eund1 dat algeme5 v]di5t gek5d te word54 ,de geme5te ,ragatz namelijk bezit boss*5 en e5ige grond54 ,zij breidt ha> grondgebi$ aanm]kelijk uit door langzam]h& l& te w9n51 dat zij ontro(t aan d5 kwaadwillig5 ,rijn1 die1 9 d5 reg5tijd en bij het smelt5 d] sneeuw1 l9ks en re*ts 9 het dal ov] e5 groote uitge/rek!id buit5 zijne oev]s tre$t4 ,da> zijne wat]5 niets van de vru*tba>mak5de ho$anigh$5 van d5 ,nijl bezitt51 br5g5 die ov]/room+5 niets dan s*ade te weeg4 ,de inwon]s van ,ragatz hebb5 da>om het rivi]b$ v]diept1 en da>door tev5s d5 /room voor de s*eepva>t ges*ikt] gemaakt1 en1 9 v]geld+ voor dez5 nuttig5 arbeid1 hebb5 zij de e]tijds aan ov]/room+ blootge/elde l&5 ond] elk&] mog5 v]deel54 ,g$ur5de de e]/e j>5 is deze grond niet ze] vru*tba>4 ,9 d5 aanvang groei5 er sle*ts enkele lage hee/]s en wat veevo]d]4 ,ma> met behulp van e5ige kun/middel5 v]rijz5 er all5gs /evige boom51 en ongevoelig gaat de dorre a>dlaag 9 e5 vette en vru*tba>d]e ov]4 ,de v]deel+ van deze aangewonn5 geme5tegrond5 heeft op de volg5de wijze plaats4 ,i$] burg] van ,ragatz heeft lev5slang re*t op e5 deel van de opbr5g/ dez] bezitt+1 be/a&e 9 het weid5 op de grasvlakt5 van d5 b]g1 het vell5 van e5 zek]e hoeveelheid h\t1 en het vru*tgebruik van e5 /uk l&4 ,als ik mij niet b$rieg word5 deze kavel+5 teg5woordig op e5 kle9e tweehond]dvijftig ges*at4 ,zoodra er e5 door ov]lijd5 op5valt1 wordt zij toegewez5 aan d5 oud/5 burg] ond] dieg551 welke nog ge5 a&eel hebb54 ,ov] het algeme5 krijgt m5 op zijn vijf- ( zes-en-tw9tig/e ja> er e54 ,na d5 dood van d5 man blijft de vr\w 9 het bezit van dat voorre*t2 zij kan het l& lat5 beb\w51 gelijk ook de oud5 van dag5 do51 die zelv5 niet me] tot arbeid5 9 /aat zijn4 ,op d5 e]/5 ,janu>i van i$] ja> kom5 de jonge li$51 die aanspraak me55 te mog5 mak5 op e5 kavel+1 met de nieuw aang5om5 burg]s bije51 en indi5 er zijn1 die door gelijk5 leeftijd ( om e5e &]e r$5 dezelfde re*t5 hebb51 besli/ het lot tuss*5 h54 ,m5 heeft natuurlijk e5ige bepal+5 gemaakt om te voorkom5 dat dit vru*tgebruik door sommig5 niet worde aangew5d om d5 grond uit te putt54 ,als m5 bij voorbeeld e5 boom velt1 is m5 v]pli*t e5 &]5 da>voor 9 de plaats te plant54 ,ze] zek] z\ e5 gez9 ( zelfs e5 enkel p]soon alles behalve welge/eld zijn1 indi5 hij niets bezat dan n van zulke kavel+54 ,dat ziet m5 ook bijna nooit4 ,er is ge5 enkele burg]1 die niet e5 kle9 vad]lijk erfgo$ behe]t ( e5ig vak van nijv]heid uitoef5t4 ,alle inwon]s dez] geme5te1 bijna zond] uitzond]+1 ond]s*eid5 zi* door arbeidzaamheid2 spa>zaamheid en innige gehe*!id aan hunne woonplaats4 ,e5 akk]1 e5 boomga>d en e5 a&eel 9 de algeme5e bezitt+--zi$a> re$s g5oeg om e5 ,ragatz] aan d5 vad]lijk5 grond te boei52 het gevoel van eig5wa>de1 van v]antwoordelijkheid en pli*t dr+t hem tot e5 nauwlett5d behe]4 ,da>bij zijn de z$5 en gewoont5 te ,ragatz hoog/ e5v\dig2 m5 heeft we9ig behoeft52 m5 zoekt hi] het geluk eld]s dan 9 d5 rijkdom en de weelde4 8,hoeveel inkom5 moet e5 gez9 hebb510 vroeg ik1 8om ge5 gebrek te lijd580 8,e5 gehuwd pa> moet1 het e5e ja> door het &]e1 e5 som van hond]d francs 9 geld en da>5bov5 de wa>de van vi]hond]d francs 9 product5 hebb540 8,en e5 burg]gez98 het uwe bij voorbeeld80 7het gold hi] e5 gez9 van zev5 p]son547 8,m5 is hi] ze] welv>5d1 ja bijna rijk1 met e5 inkom5 van twe$uiz5d francs 9 voortbr5gsel5 en 9 specie40 8,br5gt m5 de w9t]ma&5 hi] niet e5 we9ig v]vel5d door80 8,vol/rekt niet3 wij hebb5 onze eig5e kle9e conc]t51 bals1 lett]kundige1 wet5s*appelijke en l&b\wkundige bije5kom/54 ,ook br5gt m5 soms1 bij wijze van uitspann+1 bezoek5 aan v]want51 vri5d5 ( bek5d5 9 de /$5 ,/4 ,gall51 ,zri*1 en ,freiburg40 ,ragatz wordt door twee geme5t]ad5 be/uurd4 ,ond] het behe] van d5 e5 /aat alles wat op de veiligheid1 de policie1 de gezondheid betrekk+ heeft2 de &] be/uurt de bezitt+51 de f9ancin1 en regelt de bela/+54 ,aan v]s*ill5de bijzond]e commissin is de zorg voor het ond]wijs en van d5 l&b\w opg$rag54 ,w$] &]5 bela/5 zi* met de w9t]uitspann+51 zoo als de muziek1 de v]s*ill5de voorlez+51 enz4 ,deze v]deel+ d] geme5tebetrekk+51 door de vrije keuze d] inwon]s bepaald1 maakt dat de kundig/e dorpsbewon]s i$] op zijne beurt de e] kunn5 g5iet5 om als reg5t5 te mog5 m$ew]k5 tot d5 bloei en d5 voorspo$ d] geme5te4 ,de bek5dheid d] bad5 van ,pfeff]s dagteek5t van de ve]ti5de eeuw1 als wanne] da> re$s e5 bad-inri*t+ be/ond4 ,dit etablissem5t 0 aan het e9de van de b]gklo( geleg51 en geb\wd op dw>s ov] de ,tam9a geslag5 eik5 plank51 en re*ts en l9ks door de rots +eslot54 ,het be/ond uit v]s*eid5e cell5 en uit drie groote vijv]komm51 wa>9 m5 gewoonlijk het bad nam4 ,m5 kan zi* e5 d5kbeeld vorm5 van het akelige van zulk e5 v]blijf1 en van de da> he]s*5de dui/]nis1 als m5 nagaat dat m5 te midd5 van deze di*t ope5g$rong5 rots5 t] nauw]nood door e5 duiz5d voet hooge kle9e op5+ sle*ts e5 /raaltje li*t opv+1 t]wijl ond] d5 vlo] e5 bruis5de en loei5de /room voortwoelde en m5 ov]al om zi* he5 niets &]s _h dan zw>te mur51 die zi* 9 nog diep] dui/] v]lor54 ,het afdal5 9 deze kolk 0 s*rikwekk5d4 ,er 0 ge5 &] middel om die te b]eik5 dan langs e5 ladd] voor de /\tmo$ig/51 en door middel van e5 soort van draag/oel1 aan e5 lang t\w opgehang51 voor de vreesa*tig/5 en zwak/54 ,e5 groot aantal liet zi* alle5 gebl9ddoekt na> b5$5 zakk52 e5ig5 trad5 v]s*rikt t]ug en zag5 liev] van de g5ez+ af1 dan zi* aan zulk e5 to*t te wag54 ,van de h& van ,pascalis1 d5 afgezant van ,h5drik ,,iv1 be/aat nog e5 m]kwa>dige bes*rijv+ 9 latijns*e v]z51 ,9 ,fab>i !rmas1 van de bad5 van ,pfeff]s4 ,m5 kan er uit zi5 welk e5 akelig5 indruk zij maakt51 e5 indruk wa>voor lat] gesla*t51 dank zij hun z9 voor s*ild]a*tige en trots*e natuurtooneel51 e5 we9ig m9d] vatba> zijn4 ,het beg9 dez] v]z51 die ik hi] v]taald m$$eel1 mog5 tot slot /rekk5 van deze vlu*tige s*ets4 8,er be/aat bij de ,rhetirs e5 door ha> omvang bewond]5swa>dige spelonk4 ,v]s*rikkelijke met mos bekle$e rots5 /ek5 ha> nors*e kru95 rondom ha> op4 ,de s*aduw en de na*t word5 er nog zw>t]1 en 9 deze dui/]nis wemelt het van spok54 ,e5 /ortvlo$ w]pt er zi* met geweldige golv5 en als e5 waanz9nige 9 af1 doet zijne s*uim5de wat]5 van d5 top d] b]g5 n$]/ort51 en d5 voet dez] afs*rikb>5de rots5 doorknag5de1 boort hij door de spelonk he5 en komt er aan de &]e zijde ev5 woe/ uit te voors*ijn4 ,pan1 de ,faun51 no* de wulps*e satyrs kiez5 deze plek ooit tot hun v]blijf4 ,i$]e51 die d5 +ang nad]t en de v]s*rikkelijke vorm5 ontwa>t1 wa>9 deze spelonk v]borg5 is1 wordt van s*rik ov]mee/]d en1 9 vlugheid d5 ,eurus ov]treff5de1 ke]t hij haa/ig op zijne s*r$5 t]ug4 ,hi] ind]daad s*ijn5 de ,s*rik en de ,ontzett+ hun troon te hebb5 geve/igd4 ,gelukkig dat h$5 t5 dage aan het publiek e5 gemakkelijk] toegang tot de bad5 geop5d is--en de vrees voor spok5 niem& me] kwelt1 die hi] h]/ell+ komt zoek5 van w>e ( +ebeelde kwal51 ( om aan het h>t d] natuur nieuwe kra*t te v]zamel51 t5 e9de aan de beslomm]+5 en zorg5 van het somtijds zoo veelbewog5 lev5 mo$ig het ho(d te bi$54 ,,aanteek5+5 #a ,gev]s van ,endegee/4 ,zitt+ van de #b;de kam] d] ,/at5-,g5]aal1 #be ,nov4 #ahea4 ,sloet tot ,oldhuis4 id4 van #f ,decemb] deszelfd5 ja>s4 #b ,na> aanleid+ dez] woord5 bevel5 wij i$]1 die zijn gee/ wil v]rijk5 met e5 deel van de k5nis d] natuur1 t5 /]k/e de lez+ aan van ,witte's3 't ,groote 9 't kle9e4 ,praatjes ov] plant51--e5 met groote zaakk5nis1 ma> tev5s met bewond]5swa>dig5 tact ges*rev5 w]k1 dat d5 auteur allesz9s v]e]t4 #c ,zwits]l&4 ,twe$e zang4 #d ,jozef ,maximiliaan ,,ii4