,,asc5do ,,al ,,monto-,,blanka ,,en #aghg ,,de ,h4 ,b4 ,,de ,,saussure ,eltirao el ,voyages dans les ,alpes1 tradukita de ,r5 de ,saussure en int]nacian l+von ,,esp]anto ,,eldonita ,,de ,,la ,,propag&ejo ,,esp]anti/a #aj ,,hotelgasse -- ,,b]n 7,,svisl&o7 #aiah ,prezo #j1dj ,sm4 7#a fr47 ----------------------- ,noto de la transskribanto3 ,bildo de ,horace-,b5$ict de ,,saussure kun la j5a tek/o3 ,horace-,b5$ict de ,,saussure4 ,natursci5ci/o kaj fiziki/o1 pr(esoro e la eneva univ]sitato4 7,naskiis en #agdj4 ,li f>is s]ion da botanikaj kaj geologiaj /udvojaoj en div]saj l&oj1 s$ precipe en la ,alpoj4 ,klasikaj e/as liaj els]oj pri la glaciejoj2 al li e/as uldata la eltrovo de multaj m9]aloj kaj la elp5so de div]saj fizik9/rum5toj1 int]alie de la h>higrometro1 cianometro1 diafanometro1 pajl-1 kaj p9t-elektrometro1 akt9ometro1 anemometro1 ediometro1 ktp4 ,li eldiris la unuajn pr9cipojn de la racia meteorologio4 ,lia plej grava v]ko lit]atura e/as titolita3 ,vojaoj tra la ,alpoj4 ,li mortis en #agii4 ----------------------- ,,asc5do ,,al ,,monto-,,blanka 7,,en #aghg7 ,,de ,h4 ,b4 ,,de ,,saussure4 ,div]saj p]iodaoj sciigis al la publiko1 ke dum la monato agu/o #aghf du loantoj de ,*am\ni1 ,s-ro ,pacc>d1 doktoro je m$ic9o1 kaj la gvidi/o ,jacques ,balmat1 at+is la supron de ,monto-,blanka1 kiu e/is is tiam rig>dita kiel nesurirebla4 ,mi tuj la sekv9tan tagon 9 eksciis kaj s5prokra/e ekvojais por se f>eble sekvi iliajn paojn4 ,s$ pluvoj kaj neoj devigis m9 =lasi la entrepr5on is la proksima j>o4 ,al ,jacques ,balmat mi komisiis esplori la montegon je kom5co de junio kaj av]ti m9 pri la mom5to1 kiam la platio de la v9traj neoj igos 9 alirebla4 ,int]tempe mi iris al la ,prov5ca m>bordo por f>i eksp]im5tojn kun tiuj komp>otajn1 kiujn mi int5cis provi sur ,monto-,blanka4 ,dum la monato junio ,jacques ,balmat s5sukcese f>is du asc5dprovojn2 tam5 li skribis al mi1 ke s5dube oni povos asc5di en la unuaj tagoj de julio4 ,mi tiam ekveturis al ,*am\ni4 ,en ,sall5*e r5kontis mi la kuraan ,balmat1 kiu e/is ekvojaanta enevon por anonci al mi siajn d5ovajn sukcesojn2 la #e-;an de julio li e/is surpr5ir9ta is la p9to de la montego kune kun du aliaj gvidi/oj1 ,johan-,miael ,ca*at kaj ,aleksis ,t\rni]4 ,kiam mi alv5is en ,*am\ni1 pluvis1 kaj la malbela vet]o daris preske kv> semajnojn4 ,s$ mi e/is decid9ta at5di is f9o de la sezono1 pref]e ol maltrafi la oportunan okazon4 ,f9e i v5is1 tiu mom5to tiom dezirata1 kaj mi ekm>is la #a-;an de agu/o1 akompanata de unu s]vi/o kaj dek ok gvidi/oj1 kiuj portis miajn fizik-in/rum5tojn kaj la tutan il>on1 kiun mi bezonis4 ,mia pliaa filo vigle deziris akompani m92 s$ mi timis1 ke li e/as ne ankore sufie =tika kaj ekz]cita al tiaj m>oj4 ,mi po/ulis1 ke li rezignu4 ,li re/is e la ,prieur1 kie li tre zorge f>is obs]vojn al tiuj kunrespondajn1 kiujn mi e/is f>onta sur la montsupro4 ,kvankam e/as ap5e du mejloj kaj kv>ono rektl9ie de la ,prieur de ,*am\ni is la p9to de ,monto-,blanka1 tiu ekskurso iam po/ulis alm5e dek ok m>horojn1 tial ke ekzi/as daneraj lokoj1 malrektaoj1 kaj proksimume mil nac5t dudek klaftoj asc5d5daj4 ,irante de la ,prieur is ,monto-,blanka tra la monto ,la ,cte1 oni unue sekvas la al enevo kondukantan vojon1 is la vilao ,les ,bossons1 kaj tie oni uzas la vojeton1 kiu at+as la samnoman glaciejon4 ,s$ je malsupro de la deklivo1 kiu kondukas al tiu glaciejo1 oni iras dek/r5 tra la vilaeto de l',mont4 ,iom trans tiu vilaeto oni ekasc5das1 sekvante la bordon de la tor5to1 kiu prucas el la ,taconay-glaciejo4 ,tiu supr5irejo e/as tre sovaaspekta1 funde de mall>a valeto1 lokita kontra la ,taconay-glaciejo1 kiu sv>mas je glaciaoj1 ne blankaj kaj puraj1 kiel tiuj de ,bossons1 s$ malpurigitaj de nigra koto kaj tratranitaj de samkoloraj tonegoj2 s$ darigante la asc5don1 oni evkidas sup] tiu glaciejo la purajn kaj krutajn neojn de la kupolmonto ,gt4 ,balde po/e oni alv5as iom sup] la ,taconay- glaciejo1 oni trapasas kelkajn danerajn lokojn1 kaj oni at+as fontanon kun kl>a kaj frea akvo1 e kiu la gvidi/oj1 jam lacigitaj pro siaj aroj1 plezurege ripozis dum kelkaj mom5toj4 ,duon-horon po/ =laso de la glaciejo1 oni alv5as e la pi$o de sufie alta preske v]tikala roko1 kiu b>as mall>an kaj pr(undan koridoron4 ,por eliri el tiu koridoro1 oni devas surgrimpi la rokaon2 tiu pasejo nomiz ,mapas a ,malbona-,pao4 ,oni e/is tie met9ta tupet>on1 en la p5so1 ke mi 9 bezonos2 s$1 ar mi timis impresi al miaj gvidi/oj malbonan op9ion pri mi1 se mi 9 uzus1 mi pasis pret] la tupet>o1 ne tuinte 94 ,trans la ,mapas oni e/as devigata surpai kelkajn mall>ajn kornicojn sup] altaj krutaoj4 ,po/e oni sekvas akran kre/on kun pr(undegao dek/re kaj tre deklivaj h]bejoj maldek/re2 po/ kio oni p] kv9dek-grada deklivo asc5das al groto a kav]neto1 kie mi tranoktis la #bj-;an de agu/o #aghf1 kiam1 tuj po/ la vojao de doktoro ,pacc>d1 mi provis1 sekvante liajn po/signojn1 at+i la p9ton de ,monto-,blanka4 ,s$ dumnokte ekfalis tor5tsimila pluvego kaj neis sur la altaoj2 maloje devis mi rev5i sur miajn paojn kaj prokra/i la af]on is proksima j>o4 ,en ambe vojaoj mi bezonis proksimume kv> horojn1 ne inkludante la ripoztempojn1 por iri de ,prieur de ,*am\ni is tiu rifuejo4 ,la supro de l'rokao1 nord-we/e de tiu groto1 prez5tas tre belan vidaon4 ,tiu supro =mas unu el la p9toj de la mall>a kre/o de l'monto ,la ,cte1 kiu ap>tigas la glaciejojn ,taconay kaj ,les ,bossons4 ,la tiea montpasejo kuz je alto da irkae sesc5t klaftoj sup] la ,prieur de ,*am\ni4 ,de tiu kre/o oni ekvidas sub siaj pi$oj la du u nomitajn glaciejojn1 la tutan ,*am\ni-valon is la ,balma pasejo kaj ambe montenojn1 kiuj flankas tiun pasejon3 pli malproksime1 oni ekvidas la ,a-turojn kaj la ,sud-p9ton1 kiu sup]as ,sa9t-,maurice1 kiel anke aliajn suprojn pli malapudajn4 ,s$ la plej int]esa vidao e/as la nord-we/a lalonge vidita p>to de la kre/o mem1 sur kiu oni />as4 ,egaj akrangulaj rokoj1 /range kaj maltime amasigitaj1 kronas la supron de tiu kre/o kaj aspektas plej nekutime kaj sovae2 la bela kaj rideta p>oo de ,ou*es ajnas dispecigita p] tiuj s5fruktaj rokaoj kaj mir9de kontra/as kun ili4 ,unu el tiuj rokoj1 kies el/>anta angulo antaenas sup] la pr(undegao1 nomiz pro tio ,birdbeko4 ,oni rakontas1 ke pati/o1 vet9ta iri kaj sidii sur tiun bekp9ton1 sukcesis kaj tie sidiis2 s$ re/>iante li pro mall]ta movo p]dis la egalpezon1 falegis kaj mortiis surloke4 ,e/is tagmezo1 kiam ni alv5is sur tiun kre/on2 mi haltis duonhoron1 por ke miaj gvidi/oj povas mani4 ,dume mi amuziis1 rig>dante je gr&a pr(undo sub miaj pi$oj fremdulojn1 kiuj subt5ataj de siaj gvidi/oj p5e trapais la malsupran plataon de la glaciejo ,les ,bossons1 kaj kiuj v]ajne prep>is por sia rev5o fanf>onan rakonton pri sia kurao kaj pri la r5kontitaj daneroj4 ,s$ mi provis1 kaj vane provis1 ekvidi sur la dua platao du el miaj porti/oj1 kiuj pret5dis alv5i pli rapide ol ni sur la kre/on1 kie ni />is1 pasante tra tiu glaciplatao1 kiu efektive prez5tas de la ,prieur vojon pli rektan4 ar troviz daneraj paslokoj1 ni e/is maltrankvilaj pro ilia neap]o4 ,tam5 ili reat+is n91 s$ multe pli malfrue4 ,darigante la supr5iron oblikve int] la glaciejo ,les ,bossons kaj la supro de la kre/o1 ni pasis sub pr(unda kav]no1 kie ,jacques ,balmat en sia unua vojao e/is kainta la tupet>on1 kiu helpis al ni trapasi la krevaon de la glaciejo1 kaj abi/angon1 uz5dan por la malfacilaj paslokoj4 ,la tupet>on li retrovis1 s$ la /angon oni e/is tel9ta2 e/as /range1 ke tie troviis teli/oj2 oni tam5 ne povus diri1 ke e/is gr&vojaj teli/oj4 ,ni anke pasis e la pi$o de la ,tur-p9to1 kiu e/as la plej alta de tiu kre/o1 kaj je la unua horo kaj tri kv>onoj ni at+is la supron de la ,cte-monto1 en loko kie ni int5cis tranokti4 ,tiu unua tago d ne e/is longa3 ni bezonis nur ses horojn kaj duonon de ,prieur is nia unua kuiejo4 ,tiu rifuejo konsi/is el amaso da egaj granittonegoj1 int] kiuj miaj gvidi/oj esp]is trovi irmejon1 kaj kie doktoro ,pacc>d kaj ,jacques ,balmat tranoktis la unuan vesp]on de sia esplorvojao4 ,tiuj tonegoj e/is ti5 ovitaj de la glaci>o1 kiu e/as tute proksima1 kaj kiun oni devas trapai por progresi al supro de ,monto-,blanka4 ,tie oni =lasas la firman t]on kaj ekpaz sur la glaciojn kaj sur la neojn is f9o de la vojao4 ,pref]9de e/as trapai la glaciejon dummat5e1 kiam la neo e/as ankore h>dita2 multe pli danera e/as la trapao vesp]e1 kiam la tagv>mo e/as 9 molig9ta4 ,tion sp]tis ,m>ie ,c\tet1 sub kiu la neo ekkrevis1 kiam li iris esplori la pasejon1 kiun ni e/is sekvonta la morgan tagon4 ,felie li re/is p5danta p] la nurego1 kiu ligis l9 al liaj du akompanantaj kam>adoj4 ,je ilia rev5o ni iuj int]ese dem&is il9 pri ilia esplorprom5o1 kiel oni dem&as al spionoj novaojn pri la malamika armeo4 ,trankvile kaj e gaje raportis ,m>ie ,c\tet sian av5turon3 malgrae1 lia rakonto /]nis malhelan vualon sur la vizaojn2 la plej bravaj ercis pri i1 s$ la aliaj ajne op9iis tiujn ercojn iom malkonv5aj4 ,tam5 rev5i hejm5 n5iu proponis1 iu okupis s9 s]ante irmejon por pasigi la nokton2 unuj loiis en mia malnova rifuejo1 kie ili esp]is e/i pli v>me2 aliaj ne/is int] la granittonegoj2 mi mem1 kun mia s]vi/o kaj du a tri el miaj fidelaj gvidi/oj1 kuiis sub t5do1 kiun mi kunportigis1 por e/i tute lib]a pri la loko1 kie mi tranoktos4 ,la morgon1 #b-;an de agu/o1 malgra la vigla deziro1 kiun iuj havis ekm>i frumat5e1 okazis tiom da diskutoj int] la gvidi/oj pri la divido kaj arano de iliaj aroj1 ke nur je la sesa kaj duono ni povis ekvojai4 iu timis tro ari s91 ne por eviti lacion1 s$ por ne trakrevigi la neon p] sia pezo kaj tiel fali en pr(undaon4 ,ni ekpais sur la glaciejon kontraeje de la granittonegoj1 sub kies irmo ni e/is dorm9taj2 la kom5co e/as tre facila2 s$ balde po/e oni env5as en glaciaan labir9ton1 disiritan p] l>aj krevaoj1 j5 tute malpl5aj1 j5 tute a p>te pl5igitaj de neoj1 kiuj (te =mas arkaojn sube kavigitajn1 kaj kiuj e/as tam5 kelkafoje la sola rim$o havebla por transiri tiujn krevaojn2 aliloke1 oni uzas akran glacikre/on1 kiel ponton por il9 transpai4 ,en kelkaj lokoj1 kie la krevaoj e/as tute malpl5aj1 oni e/as devigata malsupr5iri is la fundo kaj d5ove supr5iri p] tup>oj hakitaj en la glacion mem de la kontraeja muro4 ,s$ n5ie oni at+as1 nek e ekvidas la rokon2 la fundo iam e/as nea a glacia2 kaj okazas mom5toj kiam1 po/ malsupr5iro en tiujn preske v]tikalajn abismojn irkaitajn de glacimuroj1 oni ne povas imagi1 tra kie oni eliros4 ,tam5 tiom longe kiam oni m>z sur la glacio mem1 kiom ajn mall>aj e/as la kre/oj1 kiom ajn kl9iaj e/as la deklivoj1 tiuj maltimaj ,*am\ni'anoj havas la kapon kaj la pi$on egale firmaj1 kaj ili ajnas nek timigitaj nek maltrankvilaj3 ili int]p>olas1 ridas1 konkuras int] si2 s$1 kiam oni paz sur tiuj maldikaj arkaoj p5dantaj sup] abismoj1 ili m>z en plej pr(unda sil5to2 la unuaj tri1 kune ligitaj p] nuregoj je int]spaco da kv9 a ses futoj unu de la alia2 la okuloj fiksitaj pi$51 iu p5ante meti la pi$on precize kaj l]te en la po/signon lasitan de la antairanto4 ,s$1 precipe pligr&iis tiu speco de timo1 kiam ni ekvidis la lokon1 kie ,m>ie ,c\tet,,tr#a e/is enpr(undiinta2 la neo e/is sub liaj pi$oj subite krev9ta1 kreante irka li malpl5aon1 ses a sep futojn diametre1 malkovrantan abismon1 kies nek fundon nek r&ojn oni povis ekvidi1 kaj tio en loko1 kie n5iu ek/]a signo anoncis plej etan av]ton de danero4 ,sekve1 kiam transpainte iun el tiuj suspektaj neoj1 la k>avano retrovis s9 sur la firma glacio1 esprimo de ojo kaj kvieto heligis iujn vizaojn1 babilo kaj ercoj rekom5cis2 oni int]diskutis pri la vojo sekv5da1 kaj1 trankviligita de la sukceso1 oni pli konfide riskis s9 je novaj daneroj4 ,preske tri horojn ni pasigis por trapai tiun timigan glaciejon1 kvankam i havas l>on da ap5e unu kv>onmejlo4 ,de tiam ni m>is nur sur neoj1 (te tre malfacilaj pro la kl9io de la deklivoj kaj kelkafoje daneraj1 kiam tiuj deklivoj bord]as pr(undegaojn2 s$ tiam alm5e oni timas n5iun alian daneron1 ol tiun1 kiun oni vidas1 kaj oni ne riskas e/i englutita1 s5 ke nek =to nek l]to povas helpi4 ,elirante el la glaciejo1 oni e/as devigata supr5iri unu el tiuj ek/reme krutaj deklivoj2 po/e1 oni pasas e pi$o de la plej malalta kaj plej norda p9to de eneto da rokoj1 izolitaj meze de la ,mont-,blank'a glaci>o4 ,tiu eneto1 ori5te1 e/as ap>tigita je la ,sudp9to kaj je la montoj1 ligantaj tiun p9ton kun ,monto-,blanka1 p] tre sovaaspekta glaciejo4 ,po/ ol e/i pret]pas9ta tiujn rokojn1 oni il9 =lasas por s]p5te supr5iri en neplana valeto1 kiu de nordo iras sud5 is pi$o de la plej alta montp9to4 ,tiu neo e/as tie i kaj tie tratranita de gr&egaj kaj belegaj krevaoj4 ,ilia akra kaj neta trano vidigas neojn horizontale tavolitajn1 iu tavolo kunrespondanta al unu j>o4 ,kiom ajn l>a e/as tiuj krevaoj1 n5ie oni povas ekvidi ties fundon4 ,ni realbordiis la rokenon en la sama loko1 kie la pas9tan j>on mi kon/ruigis rifudometon2 tiam mia int5co e/is tranokti tie dum la asc5do2 s$ malbela vet]o malhelpis m9 at+i is tie4 ,tiu eno (te e/as int]rompita de neoj2 la rokp9toj eliz kiel insuletoj1 a kiel rifoj1 el la nem>o1 kiu kovras la tutan regionon4 ,tie miaj gvidi/oj p]digis al mi multan tempon1 sub pretek/o mat5mani kaj ripozi2 ilia int5co e/is prokra/i nian m>on sufie1 por ke f>ios neeble progresi ante la nokto en la p>ton de l'vojo1 kie jam ne troviz rokaoj kaj kie oni e/us devigata kuii surnee4 ,nur je la dekunua ni revojais1 kvankam ni e/is alv59taj iom po/ la naa4 ,de la tieaj rokoj ni povis ekvidi la lagon#a trans la valo ,abondance2 s$1 darigante la asc5don1 oni 9 vidis iam pli bone2 ni e tre facile rekonis la urbeton ,nyon4 ,anta ni la montoj de ,faucigny iom po/ iom malsupr5is4 ,la traborita p9to ,reposoir 7,ripozejo7 n9 plej longtempe kontra/>is1 tial ke i e/is najb>a kaj ia p9to konturiis kontra la malproksima horizonto2 efektive ni konsid]is v5kitaj nur tiujn altaojn1 sup] kiuj ni povis vidi la ,jura'on4 iu tia v5ko e/is ojtemo por la tuta k>avano2 ar n5io plivivigas kaj kuraigas1 ol la kl>a kon/ato de akiritaj progresoj4 ,po/ unuhora m>o ni pasis r&e de gr&ega krevao4 ,kvankam i e/is l>a je pli ol c5t futoj1 oni n5ie ekvidis ian fundon4 ,dum ni iuj ripozis />antaj sur ia r&o1 admirante ian pr(undon kaj obs]vante iajn netavolojn1 mia s]vi/o1 pro nekl>igebla di/rio1 fallasis la pi$on de mia b>ometro1 kiun li en la mano t5is2 glitegis tiu pi$o sagrapide sur la dekliva flanko de la krevao kaj je gr&a pr(undo plantiis en la kontraejan flankon1 kie i re/is fiksita1 vibrante kiel la lanco de ,ailo sur la ,skam&ra bordo4 ,viglan agr5ion mi pri tio eks5tis1 ar tiun pi$on oni uzis ne nur por la b>ometro1 s$ anke por la kompaso1 por la lorno kaj por div]saj aliaj in/rum5toj1 kiujn oni fiksas sur 94 ,s$ en tiu sama mom5to kelkaj el miaj gvidi/oj1 kompatantaj mian agr5ion1 proponis al mi iri kaj rekapti 92 kaj1 ar la timo il9 endanerigi ret5is mian kons5ton1 ili c]tigis1 ke ili n5ion riskas4 ,kaj unu el ili tuj pasigis al si sub la brakoj nuregon1 kaj la aliaj ret5ante 9 lasis l9 malsupr5 is la b>ometra pi$o1 kiun li ekkaptis kaj triumfe realportis4 ,dum efektiviis tiu entrepr5o mi havis duoblan kazon je malkvieto2 unue pri la sorto de la je nuro p5danta gvidi/o2 po/e1 ar oni povis vidi n9 de ,*am\ni1 de kie oni p] lorno povis sekvi iujn niajn movojn1 mi ekp5sis1 ke1 se en tiu mom5to oni direktus al ni la rig>dojn1 oni s5dube kr$us1 ke unu el ni falis en la krevaon1 kaj ke ni klopodas por l9 retiri4 ,felie mi pli po/e eksciis1 ke en tiu mom5to oni ne obs]vis n94 ,ni e/is devigataj trapai tiun saman krevaon sur kl9ia kaj danera neponto2 po/ kio1 p] anke tre kruta nedeklivo ni at+is unu el la la/aj rokoj de la izolita eno1 kie mi tranoktis la po/morgon1 rev5ante de la montp9to1 kaj pro tio mi nomis 9 la roko de la ,felia ,rev5o4 ia alto e/as mil sepc5t okdek klaftoj4 ,ni alv5is tie je la unua kaj duono1 kaj ni bonapetite tagmanis je sunv>mo4 ,s$ ar ni b$aris1 ke ni ne havas akvon1 la gvidi/oj elp5sis tre l]tan rim$on por 9 havigi al ni4 ,ili pafis egajn nebulojn kontra sunekspozitajn rokojn2 p>to de la neo tie algluiis1 f&iis pro la v>migita roko1 kaj ni kolektis la akvon1 kiu gute de/iliis t]54 ,ili int]anis s9 por pafi la bulojn1 kaj po/ kelkaj mom5toj kreiis fontano1 kiu provizis n9 je tiom da akvo1 kiom ni povis deziri4 ,tiu rokao1 izolita meze de la neoj1 e/is por niaj gvidi/oj v]a uloko1 kvaze ,kalipsa insulo2 ili ne povis kons5ti =lasi 9 kaj nepre volis tranokti tie4 ,ili imagas1 ke e tiuj altaj neoj regas dumnokte absolute netol]ebla fro/o1 kaj ili s]ioze timis mortii tie4 ,f9e mi diris al ili1 ke konc]ne m91 mi e/as firme decid9ta1 iri ti5 kun tiuj el ili1 kiuj e/as fid9daj1 ke ni pr(unde fosos en la neon1 ke ni kovros tiun kavaon p] la t5dtolo1 ke ni ti5 enf]mos n9 iujn kune1 kaj ke tiel ni ne suf]os pro malv>mo1 kiom ajn akra i e/os4 ,trankviligis il9 tiu arano1 kaj ni ekm>is antaen4 ,po/ tridekkv9m9uta supr5iro ni at+is la unuan neplataon1 kiu prez5tiz sur tiu vojo4 ,la kl9io de tiu platao c]te ankore e/as dek- is dekdugrada1 tam5 i ajnis e/i nivelao komp>e kun la grimpitaj de ni deklivoj4 ,maldek/re />is la ,sud-p9to1 kiu kom5cis s5teble malsupr5i2 dek/re1 la kupolp9to ,gt4 ,plej nekutiman kaj gr&iozan spektaklon prez5tis la supro de tiu kupolo1 niaflanke tratranita preske v]tikale1 kovrita p] duoncirkla netavolo1 simila al pont>kao1 kaj kronita p] vico da gr&egaj kub=maj neblokoj1 kiujn ni nomis s]akoj4 ,anta ni />is la ,mont-,blank'a p9to1 celo de nia vojao1 ankore mir9de altega je niaj okuloj2 maldek/re de i vidiis la rokoj1 kiujn mi nomas ia tup>o1 kaj belegaj tranoj de freaj neoj1 kiuj por la sunlumo aspektis ek/]ord9>e rebrilaj kaj bl9digaj4 ,dudek m9utojn ni bezonis por trapai tiun plataon2 kaj tiu tempo ajnis al ni tre longa1 tial ke de po/ la la/a vojao de ,jacques ,balmat i e/is tra sia tuta l>o balaata de du pot5cegaj s]aklavangoj1 deiritaj el la ,gt'a kupolp9to3 ni e/is devigataj m>i tra tiuj glaciaoj kun la timo d5ove sublavangii4 ,de tiu platao ni dum preske unu horo supr5iris tridekkv>gradan deklivon1 kaj tiel ni at+is la duan plataon1 kie ni e/is tranoktontaj4 ,unue okazis daraj kaj s]iozaj pridiskutoj por elekti la lokon1 kie fiksota e/os la t5do1 sub kiu ni iuj devos kunii por e/i irmataj kontra la nokta fro/o1 kiu tiom t]urigis la gvidi/ojn4 ,krom la malv>mo ni devis eviti du danerojn1 el kiuj unu v5is de supre1 la alia de malsupre3 ni devis elekti lokon1 kie la ekfalontaj de la altao lavangoj ne povus at+i n91 kaj kie oni ne povus suspekti la ekzi/on de iu krevao1 kaata de supraaj neoj4 ,tremis la gvidi/oj je la p5so1 ke tiu neo1 arita p] la pezo de dudek en malgr&an spacon kunigitaj homoj1 kaj moligita de la v>mo de iliaj korpoj1 povus subite ekkrevi kaj n9 iujn kune engluti meze de la nokto4 ,la alm5an eblon de tia supozo pruvis t]uriga krevao1 kiun ni e/is r&9taj supr5irante sur tiun saman plataon1 kaj kiu eble p5etris sub 94 ,tam51 c5t kv9dek paojn po/ la eniro sur la plataon ni trovis lokon1 kiu ajnis al ni bone irmata kontra iuj tiaj daneroj4 ,tie miaj gvidi/oj unue ekfosis la lokon1 kie ni int5cis tranokti2 s$ tre balde ili eks5tis la efikon de la mald5sa a]o4 ,tiuj =tikaj viroj1 kiujn la u f>itaj sep a ok m>horoj tute ne lacigis1 jam po/ kv9 a ses neoveloj plu ne povis darigi2 ili e/is devigataj s9 kon/ante int]ani4 ,unu el ili1 kiu e/is retrair9ta por erpi akvon antee viditan en krevao1 ekmalsaniis irante ti51 rev5is s5 la akvo kaj pasigis la vesp]on en plej malagrabla s5tumo4 ,mi mem1 obs]vante miajn meteorologiajn in/rum5tojn1 s5tis m9 lacega1 kvankam mi e/as kutimigita al la mont>a a]o kaj pli bone f>tas en tiu a]o1 ol en tiu de la malaltao4 ,tiu s5tumo brule soifigis n91 kaj ni povis havigi al ni akvon nur p] f&o de la neo1 ar la akvon1 kiun ni vidis dum la asc5do1 ni trovis glaciiinta1 kiam ni rev5e iris s]i 92 kaj la malgr&a k>bhejtilo1 kiun mi e/is kunpr59ta1 e/is negr&a helpo por dudek soifantaj p]sonoj4 ,de la mezo de tiu platao1 lokita int] la la/a p9to de ,monto-,blanka sude1 ties altaj tupoj ori5te1 kaj la ,gt'a kupolmonto okcid5te1 oni ekvidas preske nur neojn2 ili e/as puraj1 bl9dige blankaj1 kaj sur la altaj p9toj ili plej /range kontra/as kun la preske nigra ielo de tiuj altaj regionoj4 ,oni vidas tie n5iun vivan e/aon1 n5iun ajnon de vegetaoj2 tie e/as la regno de fro/o kaj sil5to4 ,kiam mi reprez5tis al mi doktoron ,pacc>d kaj ,jacques ,balmat e krepusko alv5antaj unuaj en tiun dez]ton1 s5 irmejo1 s5 helpo1 e ne e/ante c]taj1 ke homoj povas vivi en la lokoj1 ki5 ili pret5dis iri1 darigante tam5 sian entrepr5on maltime1 mi admiris iliajn spirit=ton kaj kuraon4 ,sur la s5neaj mont>oj1 kies alto ne sup]as mil is mil duc5t klaftojn1 e/as agrable at+i la kuiejon frue3 ripozigas la vesp]freo po/ la dumtaga lacio2 oni sidiz surh]be a surroke1 oni amuzas s9 obs]vante la malheliantajn nuancojn de la lumo kaj la f5om5ojn1 kiuj preske iam akompanas la sunsubion kaj la krepuskon4 ,s$ sur la altaj kaj nekovritaj montegoj1 tiuj tagf9ioj e/as tre malagrablaj2 oni ne scias kie re/i3 se oni />as s5move1 oni fro/egas1 kaj pro la lacio kaj la a]a mald5so oni e/as s5igita je la =to kaj kurao v>migi s9 p] ekz]cmovoj4 ,tion ni sp]tis en tiu /acio1 kie ni e/is alv59taj irkae je la kv>a4 ,ni iuj fro/is pro malv>mo2 kun ek/rema s5paci5co at5dis ni1 is la t5do e/os />igita2 tuj kiam i e/is preta1 iuj s9 etis int]n51 kaj balde la babilo de la gvidi/oj kaj la nazaoj de la vomemuloj devigis m9 eliri4 ,mi akceligis kiel eble plej la vesp]manon4 ,po/e ni nur malfacile povis arani n9 tiamani]e1 ke iuj povas eniri en la t5don1 en pozicio taga por pasigi la nokton2 ili p]mesis al mi kuii en angulo2 s$ konc]ne il91 ili povis nur sidii surpajle1 int] la kruroj unuj de la aliaj2 iam priokupataj de timo pro malv>mo1 ili tiel zorge topis iujn f5dojn de la t5do1 ke mi multe suf]is pro la v>mo kaj pro la p] nia spiro haladzigita a]o4 ,mi e/is devigata dumnokte eliri por lib]e spiri4 ,brilis la luno plej hele meze de ebonnigra ielo2 ,jupitro anke tutpl5e lumradianta e/is eliranta po/a la plej alta p9to ori5te de ,monto-,blanka1 kaj tiom bl9diga e/is la lumo rebriligata de tiu nekampego1 ke nur la unue- a duegr&ajn /elojn oni povis ekvidi4 ,f9e1 ni u e/is ekdormantaj1 kiam n9 vekis bruego de gr&a lavango1 kiu ekkovris p>ton de la deklivo asc5d5da la morgan tagon4 ,je tagio montris la t]mometro tri gradojn sub la glacipunkto4 ,ni ekm>is nur malfrue1 tial ke ni devis f&i neon por la mat5mano kaj por la vojao2 tuj kiam fluidiintan1 oni 9 tr9kis1 kaj tiuj samaj homoj1 kiuj kvaz]eligie kons]vis la kunportitan v9on1 kon/ante telis la akvon1 kiun mi e/is enrez]ve met9ta4 ,ni trapais unue la duan plataon1 e kies enirejo ni u tranoktis2 de tie ni supr5iris al la tria1 kiun ni anke trairis1 kaj po/ duonhoro ni alv5is e la malsupro de la gr&a deklivo1 tra kiu m>ante et5 oni at+as la rokon1 kiu =mas la maldek/ran ultron de la ,mont-,blank'a p9to4 ,kom5cante tiun supr5iron1 mi e/is jam sufie elspirigita pro la a]mald5so2 tam5 nelonga halto1 iutridekpae kaj nesidiante1 multe helpis al mi rekapti la spirkapablon2 kaj tiel mi po/ kv>dek m9utoj at+is la enirejon al la lavango1 kiu e/is la antean nokton fal9ta kaj is en nia t5do adita4 ,tie ni iuj haltis dum kelkaj mom5toj1 en la esp]o ke1 ripozig9te pl5e la krurojn kaj pulmojn niajn1 ni povos trapai la lavangon iom rapide kaj s5halte1 s$ tio e/is neebla2 nepre nev5kebla e/as la speco de laco1 kiu rezultas de la a]mald5so2 kiam i at+as sian plejon1 la plej ure m9acanta danero e ne povus devigi on9 f>i nur unu pluan paon4 ,s$ mi trankviligis miajn gvidi/ojn1 kl>igante al ili1 ke tiu loko e/as u/e la malplej danera1 tial ke la el la sup]antaj altaoj kaduka neo jam e/is defal9ta4 ,trans tiu lavango la deklivo f>iis iam pli kruta kaj kondukis maldek/re al t]uriga pr(undegao2 ni devis trapasi sufie l>an f5don1 kies transiro e/is enata de glacibloko1 kiu n9 devigis pai pli proksime al la deklivr&o4 ,e/is la antaaj gvidi/oj hak9taj paaron en la h>ditan nesupraon2 s$ la paojn ili f>is tro longaj1 tiamani]e ke por at+i la hakitaon1 oni e/is devigata f>i paegon1 tiel riskante maltrafi 9 a nepre gliti en la pr(undaon4 ,po/e1 e la supra p>to la glaciiinta suprao e/is pli maldika2 tiam i rompiis sub niaj paoj1 kaj sube troviis ok a na coloj da f>unsimila neo1 subportata de dua h>dita nekru/o2 oni tiel duonkrure enneiis2 po/ kio oni glitis direkte al la pr(undegao1 kontra kiu oni e/is haltigita nur p] la sup]a kru/o1 kiu tiel devis kontra/>i gr&an p>ton de la pezo de niaj korpoj2 kaj1 se i rompiu1 oni nepre glitus isfunde4 ,s$ pri la danero mi tute ne priokupis m92 mia volo e/is firma1 mi e/is decid9ta iri antaen1 tiel longe is miaj =toj malp]mesos2 mi havis n5ian ideon alian1 ol firmigi miajn paojn kaj antaeniri4 ,oni diras1 ke pasante r&e de pr(undegao oni devas ne rig>di 91 kaj tio e/as isiugrade v]a2 tam5 j5 pri tiu temo la rezulto de mia longa sp]to4 ,ante ol ekpai en krutejon1 oni devas unue esplori la pr(undaon p] la rig>do kaj tieldire satii je i1 is ia efiko sur la imagon e/as tute elerpita kaj is oni povas vidi 9 kvaze indif]5te4 ,oni samtempe /udu la sekv5dan vojon kaj tieldire m>ku la f>5dajn paojn4 ,po/e oni jam ne p5sas pri la danero kaj oni s9 okupas nur pri la zorgo sekvi la elektitan vojon4 ,tam51 se oni e/as nekapabla elporti la vidon de la pr(undao kaj kutimii je i1 tiam pref]e e/as rezigni la entrepr5on2 ar1 kiam la vojeto e/as mall>a1 e/as neeble rig>di ti51 ki5 oni metas la pi$on1 nevidante samtempe la pr(undaon2 kaj tiu vidao1 kiam neat5dita1 naskas kapturnojn kaj povas kazi onian p]don4 ,en tia loko kaj en aliaj daneraj pasejoj mi uzis la kutiman de la gvidi/oj agmani]on1 kiu ajnas al mi samtempe la plej maldanera por la uzanto kaj la plej oportuna por la helpantaj gvidi/oj3 oni kunpr5as malpezan s$ =tan ba/onon je ok is dek futoj da longo2 du gvidi/oj1 unu antae1 la alia po/ae1 t5as la ba/onon e la pr(undaa vojflanko1 unu p] unu f9io1 la alia p] la alia2 kaj oni m>z meze je tiu movianta b>ilo1 sur kiun oni s9 apogas kiam necese2 tio nek enas nek lacigas iumani]e la gvidi/ojn kaj povas s]vi al ilia propra subt5o en la okazo1 se unu el ili ekglitas a ekfalas en f5daon4 ,f9e1 po/ du kaj duona m>horoj nombritaj de la loko1 kie ni e/is tranokt9taj1 ni at+is la rokon nomitan de mi maldek/ra ultro a dua ,mont-,blank'a tup>o4 ,tie prez5tiis al miaj okuloj gr&ega kaj por mi tute nova horizonto1 ar la p9tego />is e nia dek/ro1 kaj direkte al ,italio n5io plu kais al ni la tuton de la ,alpoj1 kiujn mi n5iam e/is vid9ta de tiel gr&ega alto4 ,tie mi havis la kont5tigon c]te at+i la efp9ton1 ar la ankore f>5da asc5do e/is nek kruta nek danera4 ,sidantaj sur la r&o de tiu belega t]aso1 ni manis peceton2 s$ la kunportitaj pano kaj vi&o e/is trafro/9taj4 ,tam5 n5iam montris la t]mometro malpli ol tri gradojn sub la glacipunkto2 kaj tiuj manaoj1 kovremetitaj en dorskorbon de homo portitan1 c]te e/is iom irmitaj kontra la fro/o p] la v>mo de lia korpo4 ,mi d e/as konv9kita1 ke en la malaltao tiuj manaoj n5iel e/us fro/9taj po la sama grado1 kaj ke tie e t]mometro enf]mita en la dorskorbon ne e/us at+ita la nulgradon2 s$ en tiu mald5sa kaj iam r5ovigita a]o la trap5etritaj de akvo korpoj ellasas =tan elvaporion kaj tial malv>miz multe pli1 ol la seka t]mometra bulbo4 ,ripoz9te kaj obs]v9te la nudajn tie r5kontitajn rokojn1 kiuj de la bordoj de nia lago e/as tre kl>e videblaj maldek/re de la plej alta p9to de ,monto-,blanka1 mi reekm>is2 e/is proksimume la naa horo4 ar mi e/is de ,*am\ni mezur9ta la altojn de la div]saj p>toj de la montego1 mi sciis1 ke re/as ne pli ol irkae c5t kv9dek klaftoj asc5d5daj1 kaj tio p] deklivo de nur dudek ok is dudek na gradoj1 sur neo sufie firma kaj tam5 n5iel glitiga1 s5 krevaoj kaj neproksima al pr(undegaoj2 mi d esp]is at+i la p9tegon en malpli ol trikv>on-horo2 s$ la a]mald5so kazis malfacilaojn pli gr&ajn1 ol mi e/us kr$9ta4 e la f9o mi e/is devigata halti iudekkv9- a deksespae por rekapti spiron2 tion mi plej (te f>is />ante kaj apogite sur mian ba/onon1 s$ el tri fojoj mi devis sidii irkae unu fojon4 ,tiu ripozbezono e/is tute nev5kebla2 kiam mi provis kontra/>i je i1 rifuzis la kruroj sian s]von1 mi eks5tis duonsv5on kaj e/is kaptita de kapturnoj tute s5dep5daj de la lumago1 ar la okulojn p]fekte protektis la duobla vualo kovranta mian vizaon4 ar mi kun gr&a b$aro vidis la tempon pasanta1 kiun mi esp]is d$ii al miaj eksp]im5toj sur la montp9to1 mi f>is div]sajn provojn por mallongigi la ripoztempojn2 mi provis ekzemple ne pai is p]do de la =toj kaj mom5te halti iujn kv> a kv9 paojn1 s$ mi n5iom gajnis2 po/ dek kv9 a dek ses paoj mi e/is devigata ripozi tiom longe1 kiom se mi e/us il9 f>9ta s5halte2 kaj pli rim>k9de1 la plej =te malagrabla s5tumo sp]tiis nur ok a dek sekundojn po/ esigo de la m>o4 ,sole helpis kaj pli=tigis m9 la frea nordv5to2 kiam supr5irante mi turnis la vizaon tiudirekte kaj glutis pr(und5 la a]on de tie v5antan1 mi povis f>i dudek kv9 is dudek ses paojn s5halte4 irkae e la mezo de tiu supr5iro1 oni pret]pasas du malgr&ajn rokojn1 el/>antajn el la neo4 ,la pli alta el ambe e/is ant5elonge frakasita1 ar iaj fragm5toj dise kuis iuflanke sur la frea neo je di/anco is kelkaj futoj4 ,kaj ar c]te n5iu homo v5is tie por ekkrakigi tiun rokon p] pulvo1 a 9 dispecigi p] f]a frapmaso1 oni ne povas dubi1 ke tio e/is efiko de fulmo4 ,la la/a p>to de la asc5do int] tiuj roketoj kaj la montp9to e/is1 kiel supozite1 la plej laciga por la spiro2 tam51 mi f9e at+is la tiom longe deziratan celon4 ar dum tiu duhora laciga asc5do mi kon/ante havis anta la okuloj la preske tutan videblan p>ton de la p9tego1 la alv5o ne e/is por mi subita surprizo2 i e ne donis al mi tian kont5ton1 kian oni povus imagi2 la plej vigla1 plej dole s5to e/is por mi la eso de la malkvietoj1 kies objekto mi e/is2 efektive1 kvaze incitis m9 la daro de tiu lukto1 la memoro kaj la ankore emocia s5to mem de la p5oj kazitaj al mi de tiu v5ko4 ,en la mom5to1 kiam mi at+is la plej altan punkton de la neo kronanta tiun montp9ton1 mi pli kun kol]a ol kun plezura s5to pi$premis 94 ,cet]e1 mia celo e/is ne nur at+i la plej altan punkton1 s$ precipe f>i obs]vojn kaj eksp]im5tojn1 kiuj sole donus ian valoron al tiu vojao1 kaj mi tre timis1 ke mi nur p>ton de tio povos f>i1 kion mi projektis4 ,efektive mi jam e/is sp]t9ta1 e sur la platao1 kie ni tranoktis1 ke en tiu malpeza a]o iu zorge f>ata obs]vo lacigas1 tial ke oni nevole haltigas la spiron2 kaj tiu spirret5o kazas s5tumon des pli malagrablan1 ke la a]mald5so po/ulus enspirojn pli (tajn2 mi e/is devigata ripozi kaj enspiri po/ iu p]9/rum5ta obs]vo1 kvaze mi e/us f>9ta rapidan supr5iron4 ,tam5 viglan kont5ton donis al mi la gr&ioza spektaklo1 kiun mi havis anta la okuloj4 ,v]dire malpeza vaporo flosanta en la malsupraj a]regionoj =pr5is de mi la vidon de la plej malaltaj kaj di/ancaj objektoj1 kiaj la ,francaj kaj ,lomb>daj eb5aoj2 s$ ne multe b$aris mi tiun p]don2 kion mi precipe v5is por vidi1 kaj kion mi plej kl>e vidis1 tio e/is la tuto de iuj altaj montp9toj1 kies organizon mi jam de longe deziris koni4 ,mi ne povis kr$i je miaj okuloj2 al mi ajnis e/i sono1 vidi sub miaj pi$oj tiujn maje/ajn montsuprojn1 tiujn tim9dajn p9tegojn1 la ,sudp9ton1 la ,arg5ti]on1 la ,giganton1 kies e la bazoj antee e/is por mi tiom malfacile kaj danerpl5e alireblaj4 ,mi ekkompr5is iliajn rilatojn1 ilian int]ligon1 ilian /rukturon1 kaj unu sola rig>do =igis dubojn1 kiujn j>oj da laboro ne povis kl>igi4 ,dume1 /reis miaj gvidi/oj la t5don kaj />igis en i la tableton1 sur kiun mi int5cis f>i la eksp]im5ton de akvoboligo4 ,s$1 kiam mi volis arani kaj obs]vi miajn in/rum5tojn1 mi e/is devigata iumom5te int]rompi mian laboron por okupi m9 nur pri la zorgo spiri4 ,se oni konsid]as1 ke la b>ometro montris nur dek ses colojn kaj unu l9jon1 kaj sekve ke la a]o pos$is ap5e pli ol duonon da sia kutima d5so1 oni kompr5os1 ke tiun mankon ni devis kontraagi p] enspiroj pli rapidaj4 ,nu1 tiu rapido akcelis la sangmovon des pli1 ke la art]ioj jam ne ricevis de ek/]e la kutiman kontrapremon2 ni d iuj havis febron4 ,kiam mi re/is tute s5mova1 mi sp]tis nur iom da sv5s5to1 mal=tan vomemon4 ,s$1 kiam mi p5is a fiksis mian at5ton dum kelkaj mom5toj s9sekve1 kaj precipe kiam mi antaen kl9iante kunpremis mian bru/on1 tiam mi e/is devigata ripozi kaj rapidspiri dum du a tri m9utoj4 ,similajn s5tumojn sp]tis miaj gvidi/oj4 ,ili havis n5ian apetiton2 kaj v]dire1 nia manprovizo1 kiu tute fro/is dumvoje1 ne e/is tre taga eksciti 92 ili e ne zorgis pri la v9o1 nek pri la br&o4 ,efektive1 ili e/is kon/at9taj1 ke la =taj likvoroj pliakc5tas tiun malbon/aton1 s5dube tial1 ke ili ankore pli rapidigas la sangmovon4 ,nur frea akvo alportis kom=ton kaj plezuron1 kaj ni bezonis tempon kaj p5on por havigi fajron1 s5 kiu n5iom da akvo e/is ricevebla4 ,kelkaj el miaj gvidi/oj1 nekapablaj tol]i pli longe tiujn div]sajn suf]ojn1 malasc5dis la montegon la unuaj por reui a]on pli d5san4 ,la p9to de ,monto-,blanka e/as speco de az5dorso1 a long=ma kre/o direktata de ori5te okcid5t51 proksimume horizontala en la plej alta p>to kaj dekliva e ambe ek/remaoj la anguloj da dudek ok is tridek gradoj4 ,tre mall>a e/as tiu kre/o1 preske trana e sia supro1 tiom ke du p]sonoj ne povus tie m>i duope2 tam51 i plil>iz kaj rondiz malsupr5ante et51 kaj we/flanke i similas antategm5ton1 el/>antan nord54 ,la tuta supro e/as pl5e kovrita de neo3 el i vidiz n5iu rokao1 escepte ses- a sepdek klaftojn pli malsupre4 ,e/us nature kr$i1 ke la plej alta p9to de la ,alpoj s9 trovas apud ties c5tro1 a alm5e meze en la l>o de la pramont>a amaso4 ,tam51 ne e/as tiel4 ,de la ,mont-,blank'a p9to oni kon/atas1 ke pli multaj e/as la altaj suproj sude1 ,italflanke1 ol norde1 ,savojflanke2 sekve tiu altega p9to />as preske e la norda r&o de la pramont>a tutao4 ,tial multe pli bela kaj int]esa e/as la spektaklo ,italflanke2 la sekund>iaj mont>oj norde1 kronataj p] la blua kaj unu=ma l9io de l',jura1 prez5tas n5ion gr&an nek div]saspektan2 kaj niaj eb5aoj1 e nia lago1 oblikve vidataj tra la horizontaj vaporoj1 prez5tas nur mal=tajn nuancojn kaj n$i/+eblajn objektojn4 ,male1 e la suda flanko1 la horizonto e/as is vidlimo kovrata de altaj montp9toj div]se =mataj kaj grupigataj1 miksataj de neoj kaj rokoj kaj tratranataj de v]daj valoj2 la tuto aspektas tiom /range kiom belege4 ,s$ precipe1 kiel mi jam diris1 la p9toj kaj la glaciejoj de la ,mont-,blank'a apudao e/is por mi spektaklo samtempe plej rava kaj plej in/rua4 ,oni dem&is1 u pro la alto de ,monto-,blanka oni ne povus de ia p9to ekvidi la m>on4 ,ni c]te ne povis di/+i 92 s$1 e se i e/us en la sf]o de nia vidradio1 ni e/us 9 ne vid9ta pro la vaporo flosanta sur la horizonto4 ,tam51 se ekzi/us nur eb5aoj int] ,monto-,blanka kaj la m>o1 oni povus de tiu montp9to vidi la bordojn de la enova golfo1 kaj e dek du mejlojn transe1 kvankam ili kuz je di/anco da kv9dek ses mejloj2 tio n5iel e/us kontraa al leoj de optiko komb9e kun kurbeco de l't]o4 ,s$1 ar la tuta golfo e/as bord]ita de montoj1 u de la ,alpoj is okcid5to1 u de la ,ap59oj is ori5to1 ajnas neeble vidi de ,monto-,blanka la m>on1 nek e de m>o la ,monto-,blankan 7kio e/us pli facila1 tial ke ia blanka p9to s9 projekcianta kontra la ielbluo =mus objekton pli videblan71 escepte se oni 9 ekvidus tra iu montgoro a iu malaltigita p>to el la mont>o de la enova m>bordo4 ,tam51 tiun p9ton oni tre kl>e povas vidi de la montsuproj1 kiuj />as e la m>bordo2 mi e kr$as1 ke mi 9 rekonis de la ,cauma monto1 sup] ,tulono4 ,de int]ne de la t]oj oni povas vidi ,monto-,blankan de tre gr&a malproksimo2 de ,diono ekzemple1 kaj e de ,langres1 kiu di/ancas sesdek kv9 mejlojn rektl9ie4 ,blovis sufie akra nordv5to1 kiu sur la trana supro igis la fro/on neagrabla2 s$ tuj kiam oni malsupr5iis sube de la kre/o1 e la sudflanko1 oni uis kom=tan temp]aturon3 la plimulto de miaj gvidi/oj dormis a ripozis je sunv>mo sur siaj torni/roj1 /]nitaj surnee4 ,v]e1 e/as rim>k9de1 ke sur iuj altaj montsuproj1 tuj kiam oni e/as irmata kontra la s5p]a impreso de l'v5to1 oni 9 tute ne s5tas plu3 en la malaltao1 male1 e kiam oni e/as protektata kontra la rekta ago de l'v5to1 oni tam5 p]ceptas ties refluojn kaj reblovojn4 ,s5dube la mald5sa a]o ne rebatas la v5ton1 kiel f>as a]o pli peza4 ,kiuj at+is la supron de altaj montoj1 al tiuj e/as la fakto konata1 ke la ielo tie aspektas pli malhele blua1 ol en la malaltao4 ,s$ ar la esprimoj pli kaj malpli rilatas al n$if9itaj s5tumoj1 kons]vataj en imago (te trompa1 mi s]is rim$on por tieldire kunpr5i kun mi specim5on de la ,mont-,blank'a ielo1 a alm5e de la koloro prez5tita al mi de i4 ,tiucele1 mi e/is p] lazurbluo a bela ,prusbluo kolor9ta pap]b&]olojn je dek ses div]saj nuancoj1 de la plej malhela1 m>kita p] n-o #a1 is la plej pala1 p] n-o #af4 ,el iu el tiuj b&]oloj mi =tranis tri egalajn kvadratojn1 kaj tiel mi =mis el tiuj nuancoj tri s]iojn1 tute similajn int] si2 unun el tiuj s]ioj mi lasis al ,s-ro ,s5ebi] en enevo1 alian al mia filo en ,*am\ni1 kaj la trian mi kunpr5is kun mi4 ,je tagmezo de la tago1 en kiu mi e/is sur la montp9to1 la ielo z5ite de enevo aspektis kiel la sepa nuanco2 en ,*am\ni1 int] la kv9a kaj la sesa1 kaj sur ,monto-,blanka1 int] la unua kaj la dua1 t4 e4 tute proksime al plej malpala rebluo4 ,malgra la =to de la ielkoloro la ombroj sur la ,mont-,blank'a p9to n5iel ajnis koloritaj4 ,e/as v]e tam51 ke la tiama horo ne e/is favora por tia obs]vo4 ,la gr&a puro kaj lump5etreco de la a]o1 kiuj e/as kazoj de la =te kolorita ielbluo1 produktas sur la ,mont-,blank'a supro /rangan f5om5on3 la /eloj e/as videblaj je taghelo2 tam51 por il9 vidi1 necese e/as />i tute en ombro kaj e havi sup] la kapo ombrotavolon sufie dikan2 se ne1 la tro =te lumigita a]o dronigas la palan helon de la /eloj4 ,la plej konv5a loko por f>i tiun obs]von dummat5e e/is la deklivo1 kiu supr5as is la ,mont-,blank'a ultro3 kelkaj el la gvidi/oj as]tis1 ke ili de tie ekvidis /elojn2 konc]ne m91 mi ne p5sis pri tio1 sekve mi ne povis mem kon/ati tiun f5om5on2 tam5 la unuanima as]to de la gvidi/oj lasas n5ian dubon pri ia realo4 ,alia /ranga efiko de la a]puro kaj de la malpala ielkoloro1 kiu rezultas el i1 e/as la t]uro1 kiun i elvokis e kelkaj gvidi/oj dum unu el la unuaj provoj f>itaj por at+i la montp9ton4 ,dum ili asc5dis krutan nedeklivon1 ili subite ekvidis la ielon tra speco de f5dao1 kiu boris la supron de tiu deklivo2 pro la nigra ielkoloro la f5do ajnis al ili e/i pr(undegao3 kaptitaj de gr&a timego1 ili retrairis kaj raportis en ,*am\ni1 ke ili ne povis plu antaen1 tial ke vidiis antae t]uriga pr(undao4 ,sur la montsupro la nesuprao e/as kovrata de maldika glacilako1 kiu f>iz skvama p] ekkrako4 ,sunfrapoj f&as la neojn suprae2 kaj1 ar i balde po/e reglaciiz1 tio =mas specon de lako4 ,tuj kiam v5to iom =te ekblovas1 i iras tiun lakaon1 sublevas la skvamojn kaj il9 flirtigas altege4 ,aldoniz nepolvoj1 kiujn la v5to =blovas ankore pli facile4 ,oni tiam ekvidas de la najb>aj valoj specon de fumo1 kiu aspektas kiel nubo supr5anta el la montp9to la direkto de la v5to4 ,la enl&uloj tiam diras1 ke ,monto-,blanka fumas sian pipon4 ,tiu flirtanta neo rukoloriz e la subianta suno kaj kelkafoje similas flamon de vulkano4 ,sub tiu glacilako la neo e/as sufie firma1 kaj1 kvankam oni povas pr(undigi en 9 ba/onon1 i tam5 kontra/>as sufie =te4 ,la deklivoj sube de la p9to1 kiuj e/as ekspozataj al pli =ta ago de la sunradioj1 f&iz pli pr(und52 kaj reglaciiante po/e dum la nokto1 ili =mas pli dikan kru/on1 kiu povas subt5i homon s5krake en kelkaj lokoj1 s$ en aliaj i rompiz sub la pi$oj4 ,sub tiu kru/o1 precipe en la krutaj deklivoj1 oni trovas f>unan kaj nekoh]an neon1 en kiun oni tam5 eniz nur duonkrure1 tial ke oni tiam r5kontas alian pli =tan kru/on2 tam51 kiam oni surpaz neojn tute f>unajn1 oni enpr(undiz iszone1 kiel mi 9 dumv9tre sp]tis4 ,oni (te esprimis deziron scii1 kioma e/as la diko de la neapo1 kiu kovras la ,mont-,blank'an p9ton4 ,s$1 ekzi/as n5ia rim$o por 9 c]tigi2 e/us necese1 ke tiu apo e/u ie tratranita2 s$ tio ne e/as3 i malsupr5as iuflanke p] deklivoj pli-malpli longaj1 kiuj n5ie montras iom kl>e la dikon de la neo4 ,sur la ,gt'a montkupolo la neapo e/as nete tranita e la eta flanko1 kaj tiu trano e/as bord]ita de la ortangulaj ne- kaj glacimasoj1 kiujn mi prip>olis kaj nomis s]akoj4 ,tiuj masoj1 glit9taj a ruliintaj de la supro de tiu trano is la malsupro de la platao trapaita de ni1 prez5tis dikon da nur dek du futoj2 s$ v]ajne ilia supra p>to1 maldika kaj nekoh]a1 rompiis survoje4 ,po/e mi s]is proksime de la p9to iun alian lokon1 e kiu oni povus vidi netavolon v]tikale tratranitan sup] roko1 kie ne okazas lavangoj1 kaj kies neoj povas e/i konsid]ataj kiel produktao de la rekte el la ielo neado4 ,sup] la dek/ra ultro de ,monto-,blanka mi trovis tian tranaon1 kies diko e/is irkae tridek unu klaftoj a c5t nadek futoj4 ,nu1 ar falas pli da neo sube de la p9to ol sur la p9to mem1 mi v]ajne e/os pli sup]e al v]o ol sube1 as]tante ke la diko de la iamaj neoj sur la ,mont-,blank'a p9to ne sup]as duc5t futojn1 kaj tio e/as la maksimumo1 al kiu 9 r$uktas la v5toj1 la elvaporio kaj la f&io1 u funda1 u supraa4 ,oni d ne kr$u1 kiel supozis kelkaj p]sonoj1 ke tiu diko kreskas s5ese4 ,tie i1 kiel en multaj aliaj okazoj1 la kazoj kreskigaj e/as limigataj de la kazoj detruaj1 kvaze la ,naturo fiksus al si limojn ne transpaendajn4 ,kiam oni obs]vas de proksime iun el tiuj gr&aj netranoj1 oni rim>kas1 kiel mi jam f>is sur la ,buet'a montp9to1 ke ili e/as latavole aranitaj4 ,la int]no,,tr#b de tiuj tavoloj e/as m>kita p] brunaj /rioj1 produkto de la polvo kaj t]o transportitaj de la v5to1 precipe dumsom]e1 kiam la f&io de la neo malkovras gr&ajn areojn da t]ao4 ,mi havis tre oportunan okazon f>i tiun obs]von e la flankoj de la belega krevao1 en kiun e/is fal9ta la pi$o de mia b>ometro4 ,mi kon/atis1 ke ju pli pr(unde kuz tiuj tavoloj1 des pli maldikaj ili f>iz p] la kunaj efikoj de premo kaj f&io produktitaj de la trap5etro de la akvoj2 tam5 tiu maldikio ne e/as regula pro la nekon/anto de la poj>e fal9ta nekvanto1 kiel anke de la kazoj kiuj produktas la maldikion4 ,mi provis nombri tiujn tavolojn1 kaj mi at+is is dek na2 s$ la oblikvo de la krevaflankoj1 en la lokoj kie i mall>iz1 igas la nombradon nec]ta2 kaj cet]e1 el tio oni povus konkludi n5ion1 ar la fundon oni ne povis vidi4 ,n5iajn be/ojn ni vidis proksime de la p9to1 krom du papilioj3 unu e/is malgr&a fal5o griza1 kiu surflugis la unuan neplataon2 la alia e/is tagpapilio1 kiu ajnis al mi e/i mirtelo2 li traflugis sur la la/a deklivo de ,monto-,blanka1 irkae c5t klaftojn sube de la p9to4 ,mi kelkafoje povis kon/ati kiumani]e tiuj insektoj p5etras sur la glaciejojn4 ,flirt9te sur la apudaj h]bejoj1 ili av5ture flugas sup] la neo a la glacio2 kaj1 se ili p]das vidon de la t]o1 ili iras iam pli antaen1 kaj ne sciante kie ripozi1 ili flugas subt5ataj de la v5to is la plej altaj montsuproj1 kie ili f9e falas pro laco kaj mortas surnee4 ,la vegetao1 kiun mi r5kontis e la plej gr&a alto1 en p]fekta /ato kaj provizata je di/+eblaj floroj1 e/as la sil5e acaulis1 a muska sil5o4 ,floritan faskon da ili mi trovis en rokf5do1 apud kiu mi tranoktis dum mia rev5o1 je proksimume mil sepc5t okdek klaftoj sup] m>o4 ,s$ malgr&ajn tub]ozajn lik5ojn mi vidis is sur la plej altaj rokoj4 ,iuj vojaantoj1 mi ne scias kial1 kr$as1 ke niaj s5tumiloj1 kaj precipe la gu/umaj kaj la fl>aj1 ne ricevas la samajn impresojn sur la mont>o1 kiel en la malaltao4 ,konc]ne m9 kaj iujn1 kun kiuj mi vojais sur iualtaj montoj1 is la ,mont-,blank'a p9to1 ni n5iam trovis ian dif]5con1 kvankam ni int5ce eksp]im5tis 93 pano1 v9o1 vi&o1 fruktoj1 likvoroj1 iam ajnis al ni tute pos$i la kutimajn gu/umon kaj odoron2 kaj en la pr9cipoj de fiziko a de fiziologio troviz n5io1 kio povus antevidigi alian rezulton4 ,se la sono e/as pli mal=ta1 tio v5as ne de mal=tio de la adorgano1 s$ de la mald5so de la a]o1 kiu malpliigas ties /reon kaj vibr(orton1 kaj e izolita montp9to krome efikas anke la =e/o de eoj kaj de sonoj rebatitaj de solidaj objektoj4 ,tiuj kunigitaj kazoj efektive igis la sonojn rim>k9de mal=taj sur la ,mont-,blank'a p9to2 pi/olpafo tie ne bruis pli1 ol ina pet>do en ambro4 ,fakton sufie surprizan mi obs]vis1 nome ke por kelkaj individuoj ekzi/as p]fekte dif9ita limo1 trans kiu la a]a mald5so e/as al ili tute netol]ebla4 ,mi (te kunpr5is kun mi kamp>anojn1 cet]e tre =tikajn1 kiuj1 at+9te dif9itan alton1 subite malsaniis tiom1 ke ili nepre ne povis asc5di pli supr52 kaj ebligi al ili transiri tiun limon povis nek ripozo1 nek likvoroj1 nek plej vigla deziro at+i la montp9ton4 ,ekkaptis unujn korbatoj1 alian vomoj1 aliajn sv5o1 aliajn alta febro1 kaj tiuj akcid5toj iuj =iis1 tuj kiam ili spiris a]on pli d5san4 ,mi vidis da ili1 kvankam mal(te1 kiujn tiu ekmalsanio devigis halti je okc5t klaftoj sup] m>o1 aliaj je mil duc5t1 kelkaj je mil kv9- a sesc5t2 pri mi1 kiel pri la plejmulto de la ,alpanoj1 mi e/as s5teble at+ita nur je mil sepc5t klaftoj2 s$ trans tiu limo1 eksuf]as la plej ekz]citaj homoj1 tuj kiam ili s9 movas iom rapide4 ,naturo ne int5cis la homon por tiuj altaj regionoj2 fro/o kaj a]a mald5so =pelas l92 kaj1 ar li trovas tie nek be/ojn1 nek plantojn1 nek e metalojn1 n5io altiras l92 scivolemo kaj vigla deziro in/ruii1 sole povas in/igi l9 surv5ki mom5te la iuspecajn ob/aklojn1 kiuj malfaciligas la p5etron ti54 ,mi tam5 re/is sur la montp9to is la tria kaj duono po/tagmeze1 kaj kvankam mi ne p]dis e unu mom5ton1 mi dum tiuj kv> kaj duono horoj ne povis f>i iujn eksp]im5tojn1 kiujn mi (te e/is f99ta en malpli ol tri horoj e la m>bordo4 ,mi b$aris1 ke mi devis =iri1 ne pl5um9te tutan mian projekton2 s$ nepre uris gajni tempon1 por e/i c]ta pasi ant5okte la danerajn lokojn transpaendajn4 ,cet]e1 mi kunpr5is la esp]on rip>i tiujn mankojn en pli oportuna1 kvankam malpli alta1 loko1 kiu tam5 e/os multe pli alta1 ol iu ajn el tiuj1 kie oni is nun provis similajn eksp]im5tojn4 ,oni vidos1 en mia vojao al ,giganta montpasejo1 is kiu grado e/is tiuj esp]oj realigataj4 ,je la tria kaj duono mi kun gr&a b$aro =lasis tiun belegan belv$]on4 ,en tri kv>onhoroj mi at+is la rokon1 kiu =mas ultron1 ete de la p9to4 ,la malsupr5iro de tiu deklivo1 kies asc5do e/is tiom p5iga1 e/is facila kaj agrabla2 nek tro h>dita nek tro mola e/is la neo1 kaj ar dum la malasc5do la korpmovoj ne premas la diafragmon1 i ne enas la spiron1 kaj oni ne suf]as pro mald5so de la a]o4 ,cet]e1 tiu deklivo e/as l>a kaj malproksima je la pr(undegaoj2 sekve i n5ion prez5tas1 kio povus timigi a prokra/i la m>on4 ,s$ ne e/is same por la malsupr5iro1 kiu kondukas de la ultrosupro is la platao1 kie ni e/is tranokt9taj4 ,tre p5iga 9 f>is la deklivkruto kaj la netol]eble rebrilata de la neo sunhelo1 kiu n9 frapis en la okulojn kaj kiu ajnigis pli t]urigaj la pr(undaojn lumigitajn de i sub niaj pi$oj4 ,cet]e1 kiom la firmo de la neo igis nian m>on malfacila dum la mat5o1 tiom ia molo1 produktita de la sunbrilo1 e/is al ni maloportuna dum la vesp]o1 tial ke sub la moligita suprao iam troviis fundo h>dita kaj glita4 ar ni iuj timis tiun malsupr5iron1 kelkaj el la gvidi/oj e/is1 dum mi f>is miajn obs]vojn sur la p9to1 s]intaj iun alian pasejon2 s$ vanaj e/is iliaj klopodoj3 ni e/is devigataj sekvi malasc5de la saman vojon1 kiun ni uzis asc5de4 ,tam51 dank' al la zorgo de la gvidi/oj1 ni 9 f>is s5 iu ajn akcid5to1 kaj tion en malpli ol unu horo kaj kv>ono4 ,tie1 ni pret]pasis la lokon1 kie ni e/is1 se ne dorm9taj1 alm5e ripoz9taj la antean nokton2 kaj unu mejlon pli antae ni ankore pasis is la roko1 apud kiu ni e/is halt9taj dumasc5de4 ,mi decidis tranokti tie2 mi /reigis la t5don kontra la suda ek/remao de tiu roko1 en v]e /ranga situacio4 i />is surnee1 r&e de tre kruta deklivo1 kiu malsupr5as en la nean valon1 sup]itan de la ,gt'a,,tr#c montkupolo kun ties s]akkrono1 kaj f9iantan sude e la ,mont-,blank'a p9to4 ,malsupre de tiu deklivo et5diis l>a kaj pr(unda krevao1 kiu n9 ap>tigis de tiu valo kaj ion ensorbegis1 kio falis de la irkaao de nia t5do4 ,tiun po/5on ni elektis por eviti lavangdaneron kaj por provizi en la rokf5doj irmejojn por la gvidi/oj1 tiamani]e ke ni ne e/u d5se amasigitaj en la t5do1 kiel ni e/is la antean nokton4 ,dumvesp]e mi okupis m9 obs]vante la b>ometron1 kies nivelalto montris por tiu roko alton da mil sepc5t okdek klaftoj4 ,mi s]is tie vegetaojn1 kaj mi trovis faskon da sil5oj1 pri kiuj mi jam p>olis4 ,mi amuziis rig>dante la nubamason1 kiu flosis sub niaj pi$oj1 sup] la valoj kaj montoj malpli altaj ol ni4 ,tiuj nuboj1 an/ata,,tr#d prez5ti platajn a glatajn surfacojn1 kiel oni il9 vidas de malsupre supr51 montris =mojn tre /rangajn1 turojn1 ka/elojn1 gigantojn1 kaj ili ajnis sublevataj de v]tikalaj v5toj1 blovantaj de div]saj punktoj el la sube lokataj regionoj4 ,sup] iuj tiuj nuboj1 mi vidis la horizonton1 bord]itan de du/rian r&aon3 la malsupra /rio e/is nigr]ua1 kiel sekiinta sango2 la supra1 pli hela1 el kiu ajnis supr5i flamo mat5rua1 malegala1 diafana kaj div]se nuancita4 ,ni po/e vesp]manis gaje kaj tre bonapetite2 po/ kio mi pasigis bonegan nokton sur mia malgr&a matraco4 ,nur tiam uis mi je la plezuro e/i pl5um9ta tiun entrepr5on1 projektitan de ante dudek sep j>oj1 t4 e4 dum mia unua vojao al ,*am\ni1 en #agfj2 projekto1 kiun mi (te =lasis1 kaj ref>is1 kaj kiu e/is por mia familio kon/anta temo de zorgo kaj malkvieto4 ,tio f>iis por mi kvaza malsano3 ne povis miaj okuloj rig>di ,monto-,blankan1 videblan de tiom da najb>aj lokoj1 s5 ke mi sp]tu specon de dolora korpremo4 ,kiam mi 9 at+is1 mia kont5to ne e/is pl5a2 ankore malpli1 je mom5to ekvojai2 mi tiam nur tion vidis1 kion mi ne sukcesis f>i4 ,s$1 en la noktsil5to1 ripoz9te je mia lacio1 kiam mi rememoris la f>itajn obs]vojn1 kiam precipe mi reelvokis la belegan ,alpspektaklon1 gravuritan en mia c]bo1 kiam f9e mi kons]vis la bone pravigitan esp]on f9f>i sur la ,giganta pasejo tion1 kion mi ne povis f>i kaj v]ajne n5iu povos f>i sur ,monto-,blanka mem1 mi uis v]an kaj nemiksitan ojon4 ,la #d-;an de agu/o1 kv>an vojatagon1 ni ekm>is nur je irkae la sesa mat5e4 ,po/ unu horeto ni at+is la dometon4 ,ni e/is devigataj po/e malsupr5iri nedeklivon kv>deksesgrade kl9itan kaj trapasi l>an krevaon sur tiel maldika neponto1 ke i havis nur tri colojn da diko er&e2 unu el la gvidi/oj1 kiu m>is iom flanke de la vojo1 enpr(undigis unu el siaj kruroj en la malpl5aon4 ,po/ unuhora m>o sube de la irmdometo ni r5kontis krevaojn1 kiuj e/is =miintaj sur nia vojo1 kaj1 por eviti il91 ni devis malsupr5iri kv9dekgradan deklivon4 ,kiam ni po/e eksurpais la glaciejon1 de ni trapas5dan1 ni trovis 9 tute anita dum tiuj kv>dek ok horoj1 tiom ke ni ne povis rekoni la vojon1 kiun ni e/is sekv9taj dumasc5de2 la krevaoj e/is plil>iintaj1 la pontoj rompiintaj2 (te ne trovante trairejon1 ni e/is devigataj retrav5i sur niajn paojn3 ankore pli (te1 ni devis uzi la tupet>on por trapasi krevaojn1 kiujn ni n5iel povus trasalti s5 tiu helpo4 ,tute proksime al hav5o mankis la pi$a apogo al unu el la gvidi/oj1 kiu glitis is r&o de f5dao1 ki5 li preske falis kaj kie li p]dis unu el la /angetoj por la t5do4 ,en tiu t]urpl5a mom5to1 ega glaciao falegis en gr&an krevaon kun bruego1 kiu kvaze skuis la tutan glaciejon kaj tremigis la tutan k>avanon4 ,s$ f9e ni at+is la firman rokon je la naa kaj duono mat5e1 irmitaj je iaj pluaj p5o kaj danero4 ,ni bezonis nur du horojn kaj tri kv>onojn de tie is ,prieur de ,*am\ni1 kie mi havis la kont5ton rev5i kun iuj miaj gvidi/oj en p]fekta sano4 99 99 99 ,samtempe gaja kaj kortua e/is nia alv5o3 iuj p>5coj kaj amikoj de miaj gvidi/oj v5is il9 kisi kaj gratuli pri ilia rev5o4 ,mia edz9o1 iaj frat9oj kaj miaj filoj1 kiuj pasigis kune en ,*am\ni longan kaj malkvietigan tempon at5dante nian reap]on1 kelkaj amikoj v59taj el enevo por ee/i nian rev5on1 iuj esprimis en tiu feliiga mom5to1 sian kont5ton1 des pli vigle kaj kortue1 pro la pas9taj timoj kaj la la grado de int]eso1 kiun ni e/is inspir9taj4 ,mi pasigis ankore unu tagon en ,*am\ni por f>i kelkajn komp>ajn obs]vojn1 po/ kio ni iuj oje revojais enevon1 de kie mi revidis ,monto-,blankan kun v]a plezuro kaj ne sp]tante plu tiun p5an kaj malkvietan s5ton1 kiun antee i kazis al mi4 ,,pi$notoj ,,de ,,la ,a,,toro #a ,temas tie i pri la ,lemana a eneva lago4 -- ,noto de la trad4 ,,pi$notoj ,,de ,,la ,,transskribanto ,,tr#a ,c\rtet - ,c\tet ,,tr#b int]o - int]no ,,tr#c ,g\t'a - ,gt'a ,,tr#d an/at - an/ata ,noto de la transskribanto3 ,la traduk9to elektis nekutimajn =mojn por kelkaj vortoj4 ,ekzemple3 ap5e1 preske1 ankore1 eta1 we/a4 ,en i tiu tek/o1 tiaj vortoj e/as prez5tita la la orig9ala libro4 ----------------------- ,noto de la transskribanto3 ,bildo kun la j5a tek/o3 ,vojao de ,horace-,bndict de ,saussure al p9to de ,monto-,blanka1 en agu/o #aghg4 7,la samepoka bildo47 ----------------------- ,,esp]anti/aj ,,gazetoj ,am]ika ,esp]anti/o1 ,am]ican ,esp]anti/ ,co41 ,we/ ,newton1 ,mass41 ,u4,s4,a4 ,arg5t9a ,esp]anti/o1 ,e4 ,unidos #aced1 ,bu5os-,aires1 ,arg5t9o4 ,brazila ,esp]anti/o1 ,praa ,qu9ze de ,novembro1 ,rio de ,janeiro1 ,brazilo4 ,briti% ,esp]anti/1 ,briti% ,esp]anto ,association1 #ag1 ,h>t ,/reet1 ,london ,w4 ,c4 ,bult5o de la ,svisa ,esp4 ,societo1 ,cullmann/r4 #eg1 ,zri*4 ,france-,esp]anto1 ,(fice c5tral ,espranti/e1 #ea1 rue de ,cli*y1 ,p>is1 ,france4 ,esp]anti/a ,voo1 ,salo ,gr5kamp1 ,dietl #fb1 ,kraka4 ,esp]anto1 ,univ]sala ,esp]anto-,asocio1 #aj1 rue de la ,b\rse1 ,g5ve4 ,esp]anto ,mon?ly1 #bah ,brun/field ,place1 ,ed9burgh1 ,skotl&o4 ,g]mana ,esp]anti/o1 ,ad] ,borel1 #dj ,/ruve/rasse1 ,dresd5 ,a #a1 ,g]manio4 ,hol&a ,pioniro1 ,j4 ,l4 ,bruijn1 #cg ,paul ,krug]laan1 's-,grav5hage1 ,hol&o4 ,japana ,esp]anti/o1 ,japana ,esp]anti/a ,asocio1 #aee ,kogai-o ,azabu-ku1 ,tokio4 ,la ,eklezia ,revuo1 ,f>nley ,tyas ,vic>age1 ,hudd]sfield1 ,anglio4 ,la ,esp]o1 ,j4 ,lundgr51 ,h$emora2 ,j4 ,hels+1 ,gvle1 ,sv$io4 ,la ,teknika ,revuo1 #aj1 ,htelgasse1 ,b]n4 ,lat9-,am]ika ,esp]anti/o1 ,ap>tado #ahbd1 ,habana1 ,kuba4 ,le ,monde ,espranti/e1 #c1 rue ,sophie-,g]ma91 ,p>is1 ,francio4 ,n$]l&a ,katoliko1 ,po/bus #e -- 's-,h]tog5bus*1 ,hol&o4 ,ondo de ,esp]anto1 #c ,lubjanskij projezd1 ,moskvo1 ,rusl&o4 ,sk&9ava ,esp]anti/o1 ,k>l ,frd+1 #dag1 ,sev5? ,/reet1 ,rock=d1 ,ill4 ,u4,s4,a4 ----------------------- ,v]koj kaj tradukoj de ,d-ro ,r4 de ,saussure ,prezo ,sm4 ,projekto pri int]nacia monsi/emo1 enevo1 #aijg 7elerpita7444444444444444444444444444444 4444444444444444444444444 ,la geometrio de folietoj1 enevo #aiji444444444444444444444444444 #j4dj ,la logika bazo de vortf>ado en ,esp]anto1 enevo #aiaj4444444444 7elerpita7444444444444444444444444444444 4444444444444444444444444 ,la con/ruction logique des mots en ,esp]anto1 enevo #aiaj 7elerpita7444444444444444444444444444444 4444444444444444444444444 ,resumo de la teorio de ,antido1 enevo444444444444444444444444444 #j4bj ,la devo1 ,p>olao de pr(4 ,erne/ ,naville4 ,tradukita el franco1 enevo #aiaj44444444444444444444444444444444444 444444444444 #j4ij ,al9e1 ,rakonto de ,c4 ,f4 ,ramuz4 ,tradukita el franco1 enevo #aiaa44444444444444444444444444444444444 44444444444444444444 #a4jj ,adle ,kamm1 de ,paul ,seippel4 ,tradukita el franco1 ,b]n #aiae 4444 #a4bj ,la vort-teorio en ,esp]anto1 ,b]n #aiad44444444444444444444444444 #j4dj ,la ,vort-/rukturo en ,esp]anto1 ,b]n #aiaf 7s5paga744444444 7s5paga7 ,tiuj v]koj e/as riceveblaj de la ,adm9i/ro de ,la ,teknika ,revuo1 #aj1 ,htelgasse1 ,b]n4