,,fratris ,,felicis ,,fabri ,,evagatorium ,,9 ,,t]r ,,sanct1 ,,arabi ,,et ,,egytpi ,,p]egr9ationem ,,edidit ,,cunradus ,,diet]icus ,,hassl]1 ,,gymnasii ,,regii ,,ulmani ,,pr(essor4 ,,volum5 ,,primum4 ,,/uttg>di4 ,,sumtibus ,,societatis ,,litt]>i ,,/uttg>di5sis4 #ahdc4 ----------------------- ,transcrib]'s ,notes ,= ?is transcription1 ! foll[+ edition 0 us$3 ,fratris ,felicis ,fabri ,evagatorium 9 ,t]rae ,sanctae1 ,arabiae et ,egypti p]egr9ationem3 ,volum5 ,primum 7,/uttg>diae1 ,societas ,litt]>ia ,/uttg>di5sis1 #ahdc7 ,! #ahdc-;edition ?is transcription is bas$ on conta9s v _m typographical errors4 ,be=e am5d+ a ^w ,i *eck$ :e!r x might n be a v>iant spell+4 ,:5 ! correct ^w 0 n suffici5tly cle> or ev5 entirely uncle>1 a sic 0 app5d$ :ile ! text itself 0 left un*ang$4 ,any *anges appli$ by ! transcrib] are indicat$ by ,transcrib]'s ,footnotes 7,,tr#a1 ,,tr#b1 etc474 ,footnotes pres5t 9 ! orig9al text are indicat$ by #a etc4 ----------------------- ,praemon5da ad lectorem4 ,accipis hic1 b5evole lector1 volum5 primum op]is amplissimi1 quod ipsius auctoris manu scriptum atque 9 a$ibus biblio!cae no/rae ass]vatum ante hos tres annos rep]i4 ,cujus quidem op]is quae saeculo ,,xvi prodiit epitome v]naculo s]mone sub f9em saeculi ,,xv ab auctore conscripta1 quamvis sit t5uis admodum et succ9cta it9]is illius descriptio1 cum ab ipso ,rob9sonio1 ,am]icano1 qui int] omnes1 quos ab ,hi]onymi aetate ad no/ra usque tempora locorum sanctorum inve/igatores novimus1 facile nup] pr9ceps extitit1 multis iisque m]itis laudibus saepe sit nom9ata2 opus integrum quanti mom5ti sit et ipse judicabis et ego disputatione t]tio volum9i praemitt5da ub]ius exponam4 ,nolo tam5 id nunc sil5tio praet]mitt]e1 ,felicem no/rum1 dum ,hi]osolymis v]s>etur1 nimis nonnunquam,,tr#a mona*orum nugis atque comm5tis a v]itate d$uctum fuisse1 quamvis 9 urbis sanctae quoque et illius regionis descriptione plurima eaque optimae frugis pl5issima doceat1 quibus ipsius ,rob9sonii obs]vationes et aug]i et em5d>i poss9t4 ,s$ multo majoris illa sunt ae/im&a1 quae1 quum suis oculis vidisset1 de reliquae ,palae/9ae atque des]ti ,arabiae regionibus1 deque urbium ,cahirae1 ,alex&riae1 ,v5eti>um et aliorum tunc temporis locorum conditione auctor tradidit sequ5tibus volum9ibus 9 lucem ed5da4 ,quam ob rem hoc jam sufficiat add]e1 opus ab ipso auctore duobus volum9ibus descriptum societatis litt]>iae jussu 9 tres p>tes divisum esse1 ita tam51 ut non sublata pri/9a indole ordo foliorum et pag9>um codicis int]positis num]is atque litt]is 7ut #ab ,a1 #dd ,b etc47 exprimatur1 et qui t]tio volum9i add5tur indices1 ad hunc num]orum et litt]>um ord9em1 non ad no/rae editionis pag9as ref]ri debeant4 ,s$ 9 reliquis etiam m9ime ar*etypi colorem immut&um esse exi/imavi1 ut v]am fidelit]que expressam hab]es libri imag9em4 ,lat9o quidem s]mone scripsit auctor1 s$ f]e i/o1 qui epi/olis obscurorum virorum ludibrio fuit1 nec usui vocabulorum nec l+uae legibus rectaeque scrib5di rationi satis congruo4 ,nihil ego mutavi4 ,litt]as majusculas et m9usculas 9 scrib5dis nom9ibus propriis praes]tim ita p]miscuit1 ut nec 9 errore ipse sibi con/>et2 s]monis discrim9a m9ime curavit3 expressit1 ubi omitt]e debebat1 omisit1 ubi exprim5da erant4 ,omnia ret9ui1 nisi quae ita comp>ata erant1 ut lector vid]etur non posse 9 errorem non induci4 ,8 levem m$ic9am adhibui2 caet]a intacta reliqui2 qu>e id oro rogoque1 ut ne1 quae ipsius libri indoles fu]it1 sive meae neglig5tiae sive typographi errori tribuas4 ,quae difficiliora erant lectu1 sive quae p]r>o quidem add5da videbantur1 unc9is v>iae =mae inclusa addito nonnunquam int]rogationis signo explic&a putavi4 ,s$ haec hact5us4 ,tu v]o1 b5evole lector1 fac1 ut ,fratris no/ri ,felicis ,fabri et meum hoc opus felix1 fau/um =tunatumque sit1 ne quem 9 ed5da hac it9]is descriptione pessimo quidem calamo scripta collocav]im1 ta$eat me h]culei laboris4 ,ulmae t]tio ante ,cal5das ,m>tias4 ,editor4 ,,epi/ola ,f4 ,f4 ,f4 ,,frat] ,,felix ,,fabri ,ord9is ,pra$icatorum1 ad ,fratres ,conv5tus ,ulm5sis ejusdem ord9is ,de p]egr9atione ,t]rae ,sanctae et ,ih]usalem et sanctorum montium ,syon et ,synai4 ,religiosis ac devotis ac 9 ,*ri/o sibi delectis fratribus ,conv5tus ,ulm5sis1 ord9is ,pra$icatorum1 ,frat] ,felix ,fabri1 ,ejusdem ord9is et ,conv5tus1 ve/] confrat]1 salutem 9 ,dom9o sempit]nam4 ,petitioni ve/rae1 *>issimi fratres1 satisfac]e pro posse conatus sum1 qua me a vobis rec$5tem v]sus ,ori5tem ad p>tes transm>9os s]iosius propulsa/is1 exig5tes1 ut loca transm>9a1 praecipue tam5 t]rae sanctae loca1 dilig5tius et accuratius consid]>em1 et conscrib]em1 ad vosque1 si ,deus me r$uc]et1 fidelit] ref]rem4 ,9 p]egr9atione ergo exi/5s sola loca1 ad quae me contigit div]t]e1 int5te p]spexi1 situmque ac dispositionem scripto m&avi1 tam t]rae sanctae1 quam ali>um t]r>um1 m>ium1 flum9um1 et locorum ,syriae1 ,palae/9ae1 ,des]ti1 ,arabiae1 ,madian1 m>is mortui1 m>is magni1 m>is rubri1 ac ,insul>um ejus1 et t]r>um circumjac5tium ,graeciae1 ,mac$oniae1 ,atticae1 ,a*ajae1 ,albaniae1 ,asiae m9oris et majoris1 ,turciae1 ,illyrici1 ,dalmatiae1 ,pannoniae et ,hi/riae1 ,italiae etiam et loca ,g]maniae sive ,!utoniae1 et brevit]1 omnia quae 9 tribus pr9cipalibus p>tibus mundi vidi1 9 ,europa1 9 ,asia1 et 9 ,africa1 notavi et conscripsi4 ,siquidem has tres mundi pr9cipales p>tes att+it haec p]egr9atio1 ut 9 processu secundae p>tis patebit4 ,insup],,tr#b ea1 quae mihi et aliis comp]egr9is accid]unt prosp]a et adv]sa1 am>a et dulcia1 ex proposito et a casu1 et qua$am indiff]5tia1 et aliqua s+ul>ia1 intuitu ve/r>um *>itatum annotavi1 et adeo ad p>ticul>ia det]m9ate desc5di1 ut n>r&i modum excess]im1 ipsamque n>rationem intricatam quodammodo r$did]im4 ,contigit enim mihi sicut multum affectuosis frequ5t] accid]e solet1 qui dum ord9ate1 et de re1 cui afficiuntur1 aliquid dic]e aut propon]e deb5t1 mox affectus rationem praev5i5s orationem ipsam int]ruptionibus aut imp$it1 aut p5itus confundit4 ,qua 9 re 7,b7 affectus magis p5satur1 gratius acceptatur1 lib]alius remun]atur1 et si quid =te inord9ate actum fu]it1 aut m9us ornate propositum1 affectui non effectui ascribitur1 quod et mihi1 utpote summe affectionato1 tam ad ve/ras *>itates1 quam ad mat]iam traditam1 oro fi]i4 ,ut ergo cl>ius et latius possem vobis hanc1 quam petivi/is1 descriptionem trad]e1 p]acta prima p]egr9atione 9 ,conv5tu consi/5s1 laboriose evagatus sum1 p5eque p] omnes ,canonicae et ,*atolicae ,scripturae libros leg5do textus et glossas1 p]egr9alia etiam militum nova et vet]a p]legi1 et descriptiones t]rae sanctae antiquas et mod]nas p]spexi1 de quibus omnibus tuli1 quidquid des]viebat proposito meo1 ex qua collectura gr&e volum5 comportavi4 ,pro c]to autem dico1 quod non tantum laborem habui de loco ad locum p]egr9&o1 quantum habui de libro ad librum discurr5do1 quae r5do1 leg5do1 et scrib5do1 scripta corrig5do et concord&o4 ,s$ quia po/ haec omnia 9 multis dubius remansi et inc]tus1 quia multa leg]am et pauca vid]am1 ideo1 ut c]tiores vos r$d]em1 et aud5tius scrib]e possem1 it]ato,,tr#c m>e transivi ad civitatem sanctam ,j]usalem1 ibique 9 locis sanctis multis diebus degi2 po/ quos magnum des]tum intravi1 et p] ,arabiam ad montem ,synai1 et inde 9 ,aegyptum desc5di p] oram m>is rubri3 ,accipi5s 9 omnibus 8 locis c]titud9em1 conf]5s ea1 quae prius leg]am et colleg]am ad ipsa loca1 et concordantias sanct>um scriptur>um cum locis1 et loca cum scripturis quantum potui1 inve/igavi et signavi4 ,int] haec nonnumquam de locis sanctis etiam1 9 quibus non fui1 exactam dilig5tiam feci1 ut e>um dispositionem conscrib]em1 s$ non nisi illo addito3 ibi non fui1 s$ auditu aut lectione didici4 ,de extremis mundi f9ibus1 etsi m5tionem faciam1 non tam5 describam4 ,si quis autem leg]e cupit de 81 legat ,n>ratorium ,fratris ,odorici1 ,ord9is m9oris1 qui ,ori5tem p]vagatus mira sub te/imonio jur&i dicit se vidisse4 ,legat et ,diodori antiquas hi/orias4 ,p]scrutetur etiam et videat novas mundi mappas1 et inv5iet regiones ,ori5tis adeo longe a nobis di/antes1 quod secundum mod]nos ,geometras et ,ma!maticos ibi habitantes sunt respectu no/ri ,antipodes1 quod tam5 antiqui1 ut ,ari/oteles1 et ,ptolomaeus1 et ,augu/9us inv5ire non pot]ant4 ,hodie tam5 9 humanis sunt hom9es fide digni1 qui 9 insula ,z9panga1 illius regionis p>te1 dicunt se fuisse1 et alios polos et /ellas affirmant se vidisse1 et silvas pip]is1 et nemora c>yophyllorum1 et hortos spican>di1 et campos ,z9zib]is1 et agros ,c9amomi1 et regiones lignorum ,se?im1 et virgulta aromatum div]sorum1 et caet]a multa ass]unt se vidisse oculis1 et manibus contrectasse4 ,illi legantur et int]rog5tur1 et curiosis satisfaci5t4 ,de t]ra sancta1 9 qua no/] polus c]nitur1 quae solo m$it]raneo m>i a no/ris t]ris sec]nitur1 locutio mea e/1 de qua et scripsi4 ,insup] conscripsi dilig5t] p]icula1 quae 9 m>i magno 9 utraque p]egr9atione su/9ui1 et angu/ias1 quas p] des]tum p]pessus sum1 et tribulationes div]sas1 quibus affectus fui una cum aliis sociis meis p]egr9is int] ,turcos1 ,s>rac5os1 ,arabes1 et falsos ori5tales *ri/ianos1 ut ve/rae ,*>itati magis plac]e incipiat mona/ica quies1 clau/ri /abilitas1 regul>is discipl9a et ob$i5tiae labor1 discursus et evagatio vilescat4 ,te/is enim mihi ,deus e/1 quod si scivissem1 me ex hac p]egr9atione ad tantam evagationem m5tis et corporis implic&um fuisse1 nequaquam eam1 quantumcunque sanctam1 aggressus fuissem1 7#b ,a7 quia1 proh dolor1 nimis a /udio utiliori ali5atus et di/ractus factus sum4 ,idcirco decrevi1 hunc librum non ,p]egr9atorium1 nec ,it9]>ium1 nec ,viagium1 nec alio quovis nom9e intitul>e1 s$ ,,evagatorium ,fratris ,felicis ju/e dici1 nom9>i1 et esse /atui4 ,ex quo titulo1 mat]ia confusa et div]sa libri1 et compositionis indispositio et di/ractio patesc]et4 ,accipite ergo1 mei desid]atissimi1 hunc vobis promissum fratris ve/ri ,felicis ,evagatorium1 et pro solatio duntaxat 9 eo legite4 ,nec enim *>itatibus ve/ris libellum hunc (f]o1 tamquam 9 omnibus au!nticam scripturam cont95tem1 exam9atam1 probatam1 auctoritatibus roboratam1 aut rationibus firmatam1 ut 9 eo vigilanti /udio leg5dum sit tamquam 9 scripturis illum9ativis4 ,s$ vobis eum tribuo1 ut tempore remissionis fructuosioris /udii et vacanti>um diebus pro vit&o otio et recreatione sum5da1 cum hil>i jucunditate eum1 si vacat1 legatis4 ,sp]o autem1 quod inutilis non erit hujus ,evagatorii lectio1 cum etiam res prorsus fabulosas et fictiones poticas ad pr(ectum salutis ve/rae sciatis retorqu]e4 ,scio enim ve/rum tam ord9atum affectum1 ut non solum res gr&es et ge/a sancta s9t vobis virtutum mat]ia1 s$ etiam res p>vae et exiguae1 et facta pu]ilia s9t vobis a$ificatoria4 ,ideo aud5tius int] magna et v]a1 sancta et s]iosa1 nonnumquam ins]ui pu]ilia1 apocrypha1 et facetica1 cum int5tione tam5 numquam falsa1 aut m5dacia1 aut irrationabilia1 aut sacrae scripturae contr>ia1 vel bonis moribus non conv5i5tia4 ,qu9 imo non m$iocrem intellectum sacrae scripturae1 et mult>um ambiguitatum dabit hujus evagatorii lectio1 et animum admirantem1 et m5tem curiosam 9 multis quietabit4 ,porro di/antias locorum et longitud9em vi>um1 et num]um milli>ium p] t]ras et m>ia nolui ubique pon]e1 propt] magnas div]sitates1 quas rep]i de hoc 9 libellis militum1 et propt] inc]titud9em illius m5surationis1 et propt] inaequalitatem milli>ium4 ,nam p] m>e non pote/ hab]i c]titudo de num]o milli>ium1 nisi ess5t semp] aequales v5ti1 quia cum uno v5to pote/ navis p] aliquem locum 9 tribus diebus att+]e1 ad quem cum alio v5to non possum 9 tribus septimanis p]v5ire1 sicut ratio dictat4 ,nec de quantitate exp5s>um quicquam,,tr#d posui1 quia etiam non aequalit] omnibus temporibus cadit1 nec !lanea et curtusiae 7,b7 ,ganfragia1 ,gundagia1 et ,p$agia semp] sunt aequalia1 s$ nunc plus1 nunc m9us exigunt1 et patroni qu&oque multum1 qu&oque m9us1 pro naulo recipiunt4 ,tantum autem de exp5sis recipi5dum mihi con/at1 quod bursa pl5a et manus l>ga magnam des]vit pacem 9 p]egr9atione illa4 ,multi etiam 9 suis libellulis p]egr9alibus nituntur det]m9atas directiones d>e de diaetis1 de exp5sis1 de regim9e 9 m>i1 de conv]satione cum ,s>rac5is1 de provisione p] des]tum1 et de hujusmodi1 quae tam5 omnia inc]ta sunt1 et s+ulis mom5tis mutantur4 ,ideo etiam transeo de i/is1 et remitto leg]e vol5tes ad alia p]egr9alia4 ,sub/antialia et necess>ia illius sacrae p]egr9ationis vobis 9 hoc ,evagatorio late et cl>e ap]ui1 et ad oculum o/5di4 ,non solum autem vobis1 mihi utique *>issimi1 s$ etiam quibusdam aliis1 mihi m9us notis communicavi1 qui accepto meo processu sibi ad suas p]sonas ex eo libellulos confec]unt1 quod tam5 mihi non displicet1 s$ plurimum placet1 quia hoc1 quod s9e fictione didici1 s9e invidia communico4 ,eodem modo mihi placet1 ut hoc meum ,evagatorium communicetis aliis no/ri ord9is fratribus2 praecipue autem fratribus mihi s+ul>issime dilectis ,conv5tus ,basile5sis1 int] quos a pu]o educatus1 et 9 religione et sacris lit]is in/ructus sum4 ,demum autem dispositione ,praelatorum et ,sup]iorum no/rorum1 vobis 9 confratrem sum datus1 et conv5tui ve/ro appodiatus4 ,communicetis etiam rogo ,v5]abilibus et ,religiosis ,dom9is et ,patribus meis 9 insigni ,mona/]io ,el*+51 sub g5]oso ,patre et ,dom9o1 ,dom9o ,paulo ,ka/1 ,abbate dignissimo deg5tibus1 ,ord9is ,s4 ,b5$icti4 ,dom9is etiam ejusdem ord9is 9 ,wibl+51 et 9 ,blabr5 vic9is no/ris4 ,religiosis etiam ,dom9is et ,patribus ,c>tusi5sibus 9 ,bono-,lapide1 et 9 ,bu*%eim1 et 9 ,horto ,*ri/i4 ,idem communic>i posco et devotis viris ,dom9is ,canonicis ,regul>ibus ve/ris ,concivibus 9 mona/]io ,w5g54 ,s$ et religiosis et rev]5dis confratribus no/ris ,m9oribus ,ulmae1 vobiscum commorantibus1 quaeso communicetur1 ut et juv5es eorum leg5do ,evagatorium 9 /abilitate firm5tur1 et ex descriptione sanctorum locorum scripturam sacram lucidius intelligant1 et 9 devotione et contemplatione magis pr(iciant4 ,non enim nisi ad pr(ectum suum pot]unt tam maturi et religiosi viri hoc evagatorio uti1 et si repreh5dibile aliquid 9 eo rep]]9t1 pie condonabunt et indulgebunt4,,tr#e ,pro quo humilit] supplico ,rev]5tias eorum4 ,porro si libellus i/e ad manus v5]it illorum1 de quibus habetur ,di/9ct4 ,,xxxvii4 ,sac]dotes1 qui omissis ,dei evangeliis et ,prophetis como$ias legunt1 et amatoria ,bucolicorum v]suum v]ba canunt1 et ,virgilium t55t1 et 7#c ,a7 ,c>m9a poetica /ud5t1 et 9 pompa rhetoricorum v]borum gaud5t1 scio1 me non posse eorum detrectationes1 d]isiones1 et subsannationes evad]e4 ,qui omnia ,scripta1 etiam ,canonica et ,sancta1 ,rhetoricis floribus non r$imita1 aut locutionem ,tullianam non r$ol5tia dilac]ant1 et auctores eorum d]id5t4 ,talibus ,evagatorium no/rum fa/idiosum erit1 quia curiosa amant1 ,sacram ,scripturam vilip5dunt1 ,j]usalem non diligunt1 et maxime si ,felicem sp]nunt1 quem g>rulum et indoctum proclamabunt4 ,s$ licet1 inquit ,hi]onymus ex$ra sibilet1 et victor qui si inc5dia non jactet1 numquam meum ,*ri/o juvante silebit eloquium1 etiamsi praecisa l+ua balbutiet1 quae adha]eat opto faucibus meis4 ,si non mem9]o tui1 o ,j]usalem4 ,legant1 qui volunt2 qui nolunt1 apices ev5til5t4 ,ego de/9ato op]i imponam manum1 et scyllaeos canes obturata aure transibo4 ,vos autem1 fratres mei *>issimi1 ,evagatorium accipi5tes primum eximio ,sacrae ,!ologiae ,pr(essori1 ,magi/ro ,ludwico ,fu*s1 ,priori no/ro pra$igno1 exam9&um1 corrig5dumque praes5tate4 ,quamvis enim ipsum vile opusculum non magnop]e aut necess>io v5iat corrig5dum1 quasi p]iculo alicui esse possit3 ,absque tam5 suae ,rev]4 ,pat]nitatis nutu et cons5su 9 publicum prodeat nolo4 ,et 9 hoc non modo suae v5]&ae ,pat]nitati detulisse1 s$ et ipsi opusculo vide> consuluisse4 ,scio equidem et c]tus sum1 quod ipsum ,evagatorium1 dum ex cella tanti ,doctoris egr$i videbitur1 auctoritatis et spl5doris plurimum accipiet atque valoris4 ,etiam pro eo hab5do laborabunt1 qui ante suae ,pat]nitatis inspectionem de luto non levass5t4 ,sic ergo1 fratres amantissimi1 p] omnia quaeso facite1 et 9 vicem laborum meorum ,deum mis]icordem pro me deprecam9i1 et ,rev]5do no/ro ,magi/ro et ,priori1 praeceptori meo obs]vantissimo1 me recomm5date4 ,valete 9 aevo felici4 ,datum anno ,,mcccclxxxiiii4 po/ rev]sionem meam secundam a locis sanctis ,j]usalem1 et montibus ,sion et ,synai4 ,f4 ,f4 ,f4 t]rae sanctae p]egr9us ord9is ,pra$icatorum conv5tus ,ulm5sis4 ,v4 c4 confrat]4 ,,evagatorium hoc ,,duas pr9cipales cont9et p>tes1 secundum cursum du>um p]egr9ationum1 quae sunt ,,p]egr9atio ,,hi]osolymitana1 et ,,p]egr9atio ,,synaiana sive ,,ca!r9iana4 ,et faciunt i/ae duae p>tes duo volum9a1 et cont95t hae duae p>tes has sequ5tes mat]ias 9 g5]ali1 totque hab5t tractatus1 quot m5ses2 et tot capita quot dies4 ,et ita prima p>s hujus ,,vi4 tractatus4 ,et secunda totidem4 ,processus incipit folio #be ,a4 ,,prooemium ,,divisio ,,totius ,,evagatorii4 7,b7 ,,prima p>s cont9et prooemium1 quod complectitur p]egr9ationis sanctae t]rae1 et ipsius t]rae promissionis laudem1 et de9de primam evagationem ,f4,f4,f4 et rev]sionem4 ,de po/ v]o cont9et secundam evagationem usque ad ,j]osolymam1 cum descriptione omnium sanctorum locorum t]rae sanctae1 9 quibus ,f4,f4,f4 evagatorii compositor fuit1 ut processus demon/rat4 ,,secunda p>s cont9et evagationem a ,j]usalem p] ,palae/9am et p] des]tum ,arabiae ad montem ,s9ai 9 t]ra ,madian1 et recessum a monte ,horeb ad ,oram m>is rubri 9 ,aegyptum1 et rev]sionem p] m>e1 cum descriptionibus insul>um ,graeciae1 et t]r>um usque ,v5etias1 et descriptionem ,v5eti>um ac alpium ,alemanniae et ,sueviae4 ,et ultimo ponitur descriptio civitatis ,ulm5sis et conv5tus no/ri1 cum div]sis annexis4 ,primae p>tis primus tractatus cont9et prooemium1 comm5dationem t]rae sanctae1 et primam ,f4,f4,f4 pr(ectionem trans m>e1 et in*oationem secundae pr(ectionis usque ad m5sem ,majum4 ,secundus tractatus cont9et p]egr9ationem m5sis ,maji1 cum descriptione m>is1 et politiae ,gale>um4 ,t]tius tractatus cont9et navigationem p]egr9orum p] m5sem ,junium4 ,qu>tus tractatus cont9et p]v5tionem p]egr9orum 9 t]ram sanctam1 et visitationem locorum sanctorum 9 ,j]usalem et ,judaea p] m5sem ,julium1 et remeationem militum 9 suam regionem4 ,qu9tus tractatus cont9et acta p]egr9orum reman5tium 9 ,j]usalem p] m5sem ,augu/um4 ,et ,sextus tractatus cont9et latam descriptionem ,sanctae ,j]usalem1 ejusque /atum ab initio usque ad haec no/ra tempora4 ,secundae v]o p>tis primus tractatus1 qui e/ septimus totius ,evagatorii1 cont9et recessum p]egr9orum a ,j]usalem 9 palae/9am1 et descriptionem ,arabiae et ,arabum1 et multum laborem p]egr9orum p] des]tum1 et descriptionem montis ,oreb et ,s9ai1 et sepul*ri ,/4 ,ca?>9ae1 et acta p]egr9orum p] m5sem septembrem4 ,octavus tractatus cont9et p]v5tionem p]egr9orum 9 ,aegyptum1 et descriptionem ortus ,balsami1 ,*ayri1 ,nili1 ,alex&riae1 et ,aegypti1 et casus p]egr9orum p] m5sem octobrem4 ,nonus tractatus cont9et recessum p]egr9orum de ,aegypto p] m>e1 et descriptionem insul>um aliqu>um1 et m>itim>um regionum1 et casus p]egr9orum p] m5sem novembrem4 ,decimus tractatus cont9et navigationem p]egr9orum p] m>e1 et descriptionem mult>um regionum1 et acta p] m5sem decembrem4 ,undecimus tractatus cont9et adv5tum p]egr9orum ,v5etias1 et descriptionem latam ,v5eti>um1 et p]egr9orum repatriationem 9 m5se ,janu>io4 ,duodecimus et ultimus tractatus cont9et descriptionem ,!utoniae et ,sueviae1 et civitatis ,ulm5sis1 et multa de regibus et pr9cipibus ,alemanniae1 et populis eorum1 et de politia civitatis ,ulm5sis1 et de civibus ejus4 ,s$ quia hic tractatus longus e/1 et proprium facit librum1 ,evagatorio non adjunxi4 ,incipit p>s prima1 ,scilicet prooemium 9 ,evagatorium ,f4,f4,f4 ,de comm5datione t]rae sanctae et p]egr9ationis4 ,evag>i incipiam po/ greges sodalium tu>um4 ,egr$]e et abi po/ ve/igia gregum1 et pasce ho$os tuos juxta tab]nacula pa/orum4 ,ita habetur paucis int]positis1 canticorum #a4 ,capitulo4 ,v]ba optime congruunt ad comm5dationem sacrae p]egr9ationis ,j]osolymitanae1 quae ad ,dei laudem suscepta noscitur esse actus nobilissimae virtutis1 quam sancti ,,latriam nom9ant4 ,porro ad p]fectum virtutis actum exiguntur sex conditiones1 quae 9 v]bis propositis cont95tur4 ,scilicet propositum boni op]is2 ,desid]ium ord9atum opus in*o&i2 ,lib]tas vel facultas ag5di2 ,aggressus op]ationis2 ,modus debitus faci5di2 ,consummatio et p]fectio actus virtuosi4 ,haec sex concurrunt ad virtuosam p]egr9ationem1 et cont95tur 9 praemissis v]bis4 ,i47 ,enim p]egr9us t]rae sanctae debet hab]e1 et oportet ut habeat1 propositum p]egr9&i1 ut dic]e possit3 ,*ri/o1 propt] quem concepi tale propositum1 incipiam evag>i4 ,,ii47 ,debet hab]e ord9atum desid]ium p]egr9ationem in*o&i1 ad quod inf]t3 ,po/ greges sodalium tu>um4 ,,iii47 ,hab]e p]egr9um oportet ,lib]tatem et facultatem p]egr9&i1 7#d ,a7 ut sibi dicatur3 ,egr$]e4 ,,iv47 ,debet p]egr9us aggr$i ipsam p]egr9ationem1 cum sibi dicitur3 et abi4 ,v47 ,hab]e debet modum debitum exequ5di p]egr9ationem ut p]egr9etur3 po/ ve/igia gregum4 ,,vi47 ,p]ficiat et consummet ipsam p]egr9ationem1 ut dilig5t] impleat hoc1 quod ei imp]atur1 cum dicitur3 ,et pasce ho$os tuos juxta tab]naculum pa/orum4 ,quod autem virtuosa p]egr9atio ab 8 sex dep5deat1 patet discurr5do p] s+ula4 ,quantum igitur ad primum1 manife/um e/1 quod desid]ium quidem vid5di civitatem sanctam ,j]usalem et alia loca sancta t]rae promissionis1 commune e/ quasi omnibus ,*ri/i fidelibus4 ,et aud5t] dico1 quod ille non e/ fidelis ,*ri/ianus1 qui hoc desid]io non e/ affectus1 ex v]bis ,s4 ,hi]onymi 9 quadam epi/ola de vita et obitu ,paulae1 ubi dicit3 ,ejus g5tis hom9es ad sancta loca non v5iunt4 ,quasi dicat1 ,nullius4 ,non autem propositum p]egr9&i e/ commune4 ,omnes optant1 se 9 ,j]usalem fuisse1 et loca sancta vidisse4 ,s$ pauci proponunt hoc velle fac]e1 quia patriae dulc$9em et cellulae quietem1 et amicorum vel fratrum solatia magis diligunt1 a quibus elong>i nolunt4 ,desid]ium ergo vid5di ,j]usalem nihil facit ad p]egr9ationem1 s$ dum quis habet cum desid]io propositum firmum1 ut dic]e possit4 ,ecce1 ,dom9e ,jesu1 patriam des]o1 cellam aut domum rel9quo1 quietem propt] te sp]no1 fratres et amicos po/pono1 imo et meipsum abnego1 et animam meam odio1 crucemque p]egr9ationis tollo1 et sic evag>i incipiam4 ,quantum ad secundum not&um e/1 quod vitiose quis evag>i pote/1 si ipsa evagatio etiam ad loca sancta1 non fiat ex ord9ato affectu2 ,sicut cujusdam1 de quo dicitur ,esa4 #eg4 v4 #ag3 ,abiit vagus 9 via cordis sui4 ,quicumque enim p]egr9>i vult1 ut ex hoc 9 hoc1 et ex hoc 9 aliud evagetur1 ord9em non habet1 et virtute c>et4 ,evagatio enim simplicit] sonat vitium1 et ideo1 qui p]egr9atur ut evagetur1 vitiosus e/2 non autem qui evagatur1 ut p]egr9etur4 ,plures namque rep]iuntur1 etiam 9 quiete regul>is vitae deg5tes1 qui m9us desid]>5t p]egr9ationem1 si non hab]5t annexam evagationem4 ,non sic agit virtuosus p]egr9us1 s$ laborem p]egr9&i subit1 ut incipiat evag>i non simplicit]1 ut vagabundus 9 inc]tum1 s$ evag>i incipit po/ greges sodalium ejus1 propt] quod ad p]egr9&um motus e/4 ,felix c]te ejusmodi p]egr9i evagatio4 ,talis enim dignam p]cipit p]egr9ationem pu]orum ,dei1 quae tibi omnium *>ior e/ 7,b7 t]ra1 ,sapi4 #ab1 v4 #g4 ,scimus quod sodalis dicitur socius sessionis4 ,sodales ergo ,*ri/i sunt socii sessionis ejus4 ,quod optime conv5it apo/olis1 qui cum ,*ri/o sponso cons$]unt 9 ca!dra doctr9ae1 ,mat?4 ,v4 v4 #a4 ,et cum s$isset1 access]unt ad eum discipuli ejus4 ,cons$]unt etiam idem 9 m5sa caele/is alimoniae1 ,luc4 #bb4 v4 #ad4 ,vesp]e autem facto discubuit1 et ,,xii apo/oli cum eo4 ,cons$ebunt etiam 9 tribunali extremi judicii1 ,mat?4 #ai4 #ah4 ,cum s$]it filius hom9is 9 s$e maje/atis suae1 s$ebitis et vos judices etc4 ,et 9 sessione quietis aet]nae cons$ebunt1 ,luc4 #bb4 v4 #bi1 #cj4 ,ego dispono vobis1 sicut disposuit mihi pat] meus regnum1 ut edatis et bibatis sup] m5sam meam1 9 regno meo4 ,tunc etiam ipsis s$5tibus transi5s m9i/rabit illis1 ,luc4 ,,xii4 v4 #cg4 ,sicut ergo apo/oli sunt sodales ,*ri/i1 ita sunt pa/ores no/ri1 qui nobis promissi sunt4 ,j]4 #c4 v4 #ae4 ,dabo vobis1 inquit1 pa/ores juxta cor meum1 qui pasc5t vos sci5tia et doctr9a4 ,ubi glossa intelligit apo/olos et apo/olicos viros1 quorum unus et praecipuus fuit ille1 cui t] dictum fuit4 ,joh4 ult4 pasce oves meas4 ,greges v]o sodalium ,*ri/i et pa/orum no/rorum sunt turmae fidelium1 qui p] apo/olos ad pascua fidei et sacram5torum sunt ducti1 ut pasc]5tur exemplis1 doctr9is1 et corporalibus nutrim5tis4 ,dicat ergo v]us et virtuosus p]egr9us3 ,evag>i incipiam po/ greges sodalium ,*ri/i1 quia indignum judico1 me int] greges apo/olorum inc$]e1 sci5s me ovem morbidam1 ideo saltim liceat mihi po/ gregem sodalium ejus p]g]e4 ,tali enim humili sui recognitione r$ditur desid]ium p]egr9&i ord9atum1 cum quis morbos suos cognoscit1 nec sanis et sanctis se comp>at1 s$ humilit] po/ greges sodalium ,*ri/i ambul>e desid]at4 ,quantum ad t]tium1 quod necess>ia sit p]egr9&i facultas1 not&um1 quod licet quis habeat praefata duo1 scilicet propositum p]egr9&i1 et humile desid]ium in*o&i1 si dee/ facultas p]egr9&i non pot]it p]egr9us fi]i4 ,quo quaeso ibi ligatus8 ,quo ambulabit captivus8 ,necesse e/ ergo1 ut desid]&i evag>i po/ greges sodalium ,*ri/i dicatur ab eo1 cui sube/1 egr$]e4 ,9 quo v]bo datur lic5tia et facultas p]egr9&i4 ,multi enim f]vidi religiosi et devoti utriusque sexus conjugati desid]ium ard5s hab5t vid]e cl>issimam civitatem ,i]usalem2 s$ int]im quod non dicitur tali3 ,egr$]e1 cogitur man]e4 ,multis enim rationabilit] et utilit] non indulgetur egressio1 etiam ad loca sancta1 ad vit&am talium di/ractionem4 ,unde ,hi]onymus 9 epi/ola ,bonus homo1 si1 inquit crucis e/ resurrectionis loca non ess5t 9 urbe celeb]rima1 9 qua curia1 9 qua aula militum1 9 qua scorta1 mimi1 scurrae1 et omnia sunt1 quae sol5t esse 9 coet]is urbibus2 vel si mona*orum turbis solummodo frequ5t>etur1 expet5dum rev]a hujusmodi cunctis mona*is eset habitaculum4 ,nunc v]o summae /ultitiae e/ r5unti>e saeculo dimitt]e patriam1 int] majores populos p]egre viv]e1 melius quum eras victurus 9 patria4 ,de toto orbe ,j]osolymam concurritur1 pl5a e/ civitas univ]si g5]is hom9um1 et tanta utriusque sexus con/ipatio1 ut non sit quies1 nec devotio aut recollectio4 ,haec ,hi]onymus ,tom4 #a4 ,fol4 #ajc1 ,a ,v]um iam aliam habet civitas sancta faciem4 ,ibi nunc nec rex1 nec miles1 imo nec scorta1 nec mimi1 et quantum ad hoc1 securior1 sanctior1 et devotior e/ p]egr9>i modo1 quam tempore b4 ,hi]onymi1 nec sunt ibi imp$im5ta s+ul>ium devotionum1 licet multae s9t mis]iae4 ,de quibus patebit 9 sequ5tibus4 7#e ,a7 ,porro1 si absque lic5tia quis it] arripiat1 nec audit3 ,egr$]e1 iam egressio talis non esset p]egr9atio1 s$ p]iculosa damnosaque evagatio1 nec iret po/ greges sodalium ,*ri/i1 s$ po/ in/itutum diaboli1 sicut enim ,saolomon #c ,reg4 #b4 v4 #cf sqq4 praecepit ,semei1 ut sibi a$ific>et domum 9 ,j]usalem1 et non egr$]etur huc atque illuc4 ,quamcumque autem die contr>ium fec]it1 et trans torr5tem ,c$ron trans i]it1 scire se int]fici5dum4 ,quod et sibi contigit1 dum egressus s9e facultate fuit4 ,sic v]us ,salomon ,*ri/us1 et ,papa ,*ri/i vic>ius1 praecepit cuilibet fideli ,ca?olico man]e 9 ,i]usalem1 hoc e/1 9 t]m9is *ri/ianorum1 quacumque autem die egressus fu]it aliquis1 s9e lic5tia papae1 trans torr5tem m>is magni1 scire se int]fici5dum excommunicatione papali4 ,e/ enim prohibitum sub magnis c5suris1 quod nullus absque ,papae lic5tia vadat 9 t]ram sanctam4 ,et hanc c5suram et excommunicationem vidit ,dom9us ,an?onius 9 libro po5it5ti>iae summi po5it5ti>ii4 ,ut dicit 9 ,tractatu de ,excommunicationibus ,c4 #cb4 ,qu>e autem sup] hoc sit lata s5t5tia excommunicationis1 vide po/ ea1 pag4 #hb4 ,ideo nullus ,c>d9alis et nullus ,legatus intromittit se de d&a lic5tia1 s$ pet5tes aut ad ,papam1 aut ad summum ,po5it5ti>ium remittuntur4 ,pr\t mihi ipsi contigit4 ,nam a duobus ,legatis a lat]e 9 ,alemanniam missis lic5tiam petii1 qui dix]unt1 nem9em hab]e facultatem1 nisi,,tr#f summum papae po5it5ti>ium1 ex s+ul>i commissione dom9i ,papae4 ,ideo magi/] g5]alis ord9is no/ri nulli fratri lic5tiam ,j]osolymam 7visit&i7 tribuit1 nisi praesupposita papae lic5tia1 vel habita vel hab5da2 pr\t patet 9 lib]is sic ,te/imonialibus meis de hac p]egr9atione4 ,quantum ad qu>tum1 quod sequitur1 iam dictum1 scilicet aggressio actualis ipsius p]egr9ationis4 ,quod innuitur1 cum dicitur3 ,abi4 ,saepe namque contigit1 quod quis omnia praetacta habet1 scilicet propositum1 ord9atum affectum1 lic5tiam1 et tam5 non progr$itur ad p]egr9&um4 ,qui consid]at op]is arduitatem1 et p]icula m>9a1 et vi>um discrim9a1 et gravitatem exp5s>um1 et idcirco,,tr#g abire negligit4 ,tales sunt similes illis1 qui cum plurimum audaces sunt1 et magna praesumunt1 s$ 9 aggressione desi/unt1 victi timiditate4 ,de illis ,ari/oteles #c4 ,e?icorum1 quod quidam sunt praevolantes ante bellum4 ,talem ego vidi1 qui cum magnis sollicitud9ibus obt9uit lic5tiam1 et congregavit exp5sas1 et fecit sibi fi]i ve/es p]egr9ales4 ,s$ dum tempus aggr$i5di adv5it1 =midulosus resiliit1 vitae en]vationem et bursae suae evacuationem tim5s4 ,vidi etiam quosdam1 qui usque ad m>e v5]unt1 s$ dum fretum c]n]5t1 et ejus p]icula auditu p]cip]5t1 r$i]unt4 ,et1 quod amplius e/1 vidi quosdam1 quasi usque ad m$ium m>is d$uctos1 qui fatigati m>is incommodis r$i]unt4 ,hi egressi quidem erant1 s$ non virilit] aggressi1 ideo non abi]unt4 ,ideo dicitur3 ,egr$]e1 et abi4 ,quantum ad qu9tum1 de modo debito p]egr9&i s]v&o1 et qua via p]gat1 o/5ditur1 cum sub9f]tur3 ,po/ ve/igia gregum4 ,supple3 egr$]e1 et abi3 ,multo enim m9us rep]iet p]egr9us 9 t]ra sancta1 quam int5dat4 ,int5dit enim evag>i po/ greges sodalium ,*ri/i4 ,s$ non pot]at4 ,ut9am cum pace et quiete po/ ve/igia gregum s9]etur inc$]e4 ,iam enim1 heu6 7,b7 non possumus sequi sodales ,*ri/i1 pa/ores no/ros1 nec int] greges eorum inc$]e1 s$ cum gr&i difficultate et cum timida evagatione ve/igia gregum qua]]e et sequi necesse e/4 ,apo/olica namque fides et vita de t]ra sancta p5e defecit1 greges etiam1 qui apo/olos ,*ri/i sodales et no/ros pa/ores 9 magno num]o sequi solebant ad pascua1 iam disp]si sunt p] orbem1 et a ,i]usalem migrav]unt2 quod deplangit ,j]4 c4 ,x4 v4 #ba4 dic5s3 ,omnis grex eorum disp]sus e/4 ,et ,esai4 #ag4 #b3 ,d]elictae civitates gregibus erunt4 ,olim enim erant civitates1 villae1 et etiam nemora t]rae sanctae1 repleta gregibus1 ibi videbantur agni multi p] innoc5tiam1 oves p] pati5tiam1 boves p] maturitatem1 aselli p] simplicitatem2 elephantes p] ca/itatem1 c]vi p] cursum f]voris1 vaccae p] ,praelatorum sollicitud9em po/ vitulos mugi5tes1 et lac copiose m9i/rantes4 ,o quam delectabile tunc erat 9 p]egr9atione evag>i1 egr$i1 et abire1 qu&o non po/ ve/igia gregum1 s$ po/ voces pa/orum1 ipsi greges et p]egr9i 9 gregibus ad pascua sanctorum locorum ducebantur4 ,tunc enim ,s4 ,petrus1 pr9ceps pa/orum1 greges dom9icos pavit coele/i sapi5tia1 qu&o nec c>o nec sanguis sibi revelavit1 s$ pat] coele/is infudit2 ,de quo ,mat?4 #af4 v4 #ag4 ,s4 ,paulus eos pavit vitam angelicam induc5do4 ,ideo dicit3 no/ra conv]satio 9 coelis e/4 ,phil4 #c4 v4 #bj4 ,s4 ,&reas eos pavit1 crucis my/]ium ap]i5do1 et ejus gloriam o/5d5do4 ,unde dicit cuidam3 ,o si velis nosse my/]ium crucis1 op]ietur tibi via salutis4 ,s4 ,jacobus ,major oves dom9icas pavit1 secreta salut>ia eis manife/&o4 ,s4 ,johaness eos pavit1 dulc$9em inculc&o4 ,s4 ,?omas1 fidei v]ae alim5ta m9i/r&o4 ,s4 ,jacobus m9or1 sanctitatis exempla d&o4 ,s4 ,philippus1 coele/ibus desid]iis eas imp+u&o1 et eas 8 cont5t>i docuit1 dic5s3 ,dom9e1 o/5de nobis patrem1 et sufficit nobis4 ,joh4 #ad4 #h4 ,s4 ,b>?olomaeus assidue or>e docuit1 et ita v]um pabulum qua]]e4 ,s4 ,mat?aeus po5it5tiae cibo sag9avit ,*ri/ianos4 ,s4 ,simeon ad ob$i5tiae praesepe greges ,*ri/i ligavit4 ,s4 ,?addaeus ad jugem confessionem div9ae laudis eas induxit4 ,s4 ,mat?ias ad humilitatem eas in/ruxit4 ,s4 ,lucas1 bos laboriosus1 ad labor&um animavit ,*ri/i oves4 ,s4 ,m>cus1 leo t]ribilis1 timorem ,dom9i inculcavit4 ,s4 ,b>nabas sua sollicitud9e multos ad salutis pascua induxit4 ,unde factum e/1 ut longe po/ apo/olos sanctos tota ,syria1 ,t]ra ,sancta1 ,galilaea1 ,palae/9a1 ,mesopotamia1 ,aegyptus1 va/issima ,arabiae solitudo1 ,!bais 7#f ,a7 omnia sanctis hom9ibus fu]9t pl5a4 ,de long9quis etiam mundi p>tibus ad hanc t]ram sanctam hom9es sancti et devoti confluebant1 nec reputabant1 se alibi posse pr(ic]e1 et ,deo prop9quiores fi]i1 nisi 9 8 locis sanctis mor>5tur4 ,et illi1 quibus non suppetebat facultas hoc faci5di1 r$debantur pusillanimes1 quasi ,deo alibi non poss5t accepta s]vitia exhib]e4 ,contra quod tam5 ,s4 ,hi]onymus ad ,paul9um scrib5s sic inquit3 ,nolo ,dei omnipot5tiam angu/o f9e conclud]e1 et arct>e p>vo t]rae loco1 quasi solum 9 t]ra sancta possit inv5iri gratia4 ,nam de ,hi]osolymis et de ,britannia aequalit] patet aula coele/is4 ,an?onius enim1 et cuncta ,aegypti1 et ,mesopotamiae1 ,ponti et ,cappadociae et ,arm5iae exam9a mona*orum non vid]e ,hi]osolymam1 et patet illis absque hac urbe p>adysi janua4 ,beatus ,hil>ion1 cum palae/9us esset1 et 9 palae/9a viv]et1 uno tantum die ,hi]usalem vidit1 ut nec contemn]e sancta loca1 propt] vic9iam1 nec rursum ,deum loco conclud]e vid]etur4 ,nec quidquam1 frat] *>issime1 fidei tuae deesse putes1 quia ,hi]osolymam non vidi/i1 nec nos1 qui ibi fuimus1 meliores ae/imes2 s$ sive hic1 sive alibi aequalem te pro op]ibus tuis apud ,deum hab]e m]c$em4 ,haec ,hi]onymus1 uti supra 7,tom4 #a4 ,fol4 #ajb4 c4 ,d47 ,ex quibus liquet1 quod tantus fuit concursus fidelium devotorum ad ,i]usalem1 et t]ram sanctam1 quod necesse erat ,zelum et f]vorem reprim]e aliorum1 ne omnes locis suis d]elictis illac conflu]5t4 ,unde ,hi]onymus1 a ,i]usalem ,romam v5i5s1 eamque etiam repletam mona/]iis rep]i5s1 dixit1 ut 9 epi/ola ad ,pr9cipiam habetur3 ,gaudeo1 ,romam factam ,i]osolymam4 ,crebra virg9um mona/]ia1 mona*orum innum]abilis multitudo 7,tom4 #a4 ,fol4 #bbj4 ,c47 ,s$ quid nunc dic]e possumus8 ,c]te nihil aliud3 heu6 quam1 quod t]ra sancta et civitas sancta ,i]usalem iam repleta e/ vitiosissimis hom9ibus1 qui non gregatim ut greges inc$unt1 s$ s9e ord9e1 s9e lege1 s9e politico regim9e disp]sim1 ut nocivae be/iae1 discurrunt1,,tr#h et greges dissipant4 ,contra quos vocat ,deus gladium1 ,za*>4 #ac4 #g3 ,framea1 suscit>e adv]sus eos1 qui disp]gunt gregem meum4 ,ibi enim discurrit leo rugi5s1 p] sup]biam qua]5s ,*ri/i ovem lac]>e4 ,ibi equus effr5is1 furore pl5us1 et mulus intemp]atae luxuriae4 ,currunt ibi innum]abiles vulpes1 ha]etici dolosi1 lupi crudeles et rapaces1 ibi saltat ho$us dissolutus1 et vacca lascivi5s1 ,sir5a deceptione pl5a1 capra ambitiosa1 canis rabidus1 pulex importunus4 ,t]ram illam1 v9eam quondam ,dom9i ,sabao?1 ext]m9avit cap] de silva1 ,soldanus1 abnegatus *ri/ianus1 et s+ul>is f]us1 crudelis et mal$ictus ,ma*ometus depa/us e/ v9eam1 v9eam illam electam4 ,et borealis t]ribilis bellua1 turcus1 cum suo vip]9o g5im9e1 longe lateque palmites v]ae vitis pullulantes conculc>e1 eradic>e1 et annihil>e non cessat1 deva/ans f9es fidelium4 ,evangelium et crucem de t]ra omni toll]e p5itus conatur1 sicut ,soldanus ea ab/ulit de civitate sancta1 et de toto regno ,j]osolymitano4 7,b7 ,non ergo re mansit 9 t]ra sancta1 nec gregum obscura ve/igia 9 memoria1 vel signa qua$am praet]itorum1 vel imitatio vitae sanctorum4 ,cum enim p]egr9atio dicitur3 ,egr$]e1 et abi po/ ve/igia gregum1 jub5tur imit>i sanctorum exempla1 humilitatem1 discipl9am et devotionem1 fidem1 et caet]a4 ,quae si non imitatus fu]it1 s$ po/ pravitatem cordis sui evagatus fu]it1 v]us p]egr9us non erit1 quia po/ ve/igia gregum non inc$it4 ,quantum ad sextum et ultimum1 9 quo notatur consummatio actus 9 eo1 quod dicitur3 ,et pasce ho$os tuos juxta tab]naculum pa/orum4 ,9 hac clausula notantur duo4 ,primum qualitas sanctorum locorum1 et qua$am proprietas eorum4 ,secundum1 quid p]egr9us ag]e debeat1 dum ad illa loca p]v5]it4 ,quoad #a4 consid]&um1 quod loca sancta1 prophetica et evangelica1 aliquo s+ul>i et famoso ex]citio et miraculo d$icata1 vel aliquo actu sol5nizata1 vel a sanctis inhabitata1 dicuntur tab]nacula pa/orum1 etiam si nullum ibi sit tab]naculum4 ,patet hoc ex ,g5es4 ,c4 #bh4 v4 #ag4 de ,jacobo1 consid]ante se 9 quodam loco sancto sub dio1 9 quo loco non infuit domicilium2 et tam5 dixit3 ,hic non e/ aliud1 nisi ,domus ,dei4 ,patet etiam ex locis 9 des]to magno1 quae dicuntur tab]nacula ejus 9 t]ra salsug9is4 ,quamvis autem loca sancta absque sup]a$ificatis a$ificiis1 et s9e murorum ambitu1 poss9t dici tab]nacula1 tam5 sancti1 tam vet]is quam novi te/am5ti1 sup] ea erex]unt murata habitacula 9 te/imonium sanctitatis locorum4 ,sic legitur fecisse ,abraham1 qui a$ificavit alt>e ,dom9o1 9 loco1 9 quo ei app>uit ,deus1 ,g5es4 ,,xii4 #g4 ,sic etiam fecit ,isaac1 ,g54 #bf1 #be4 ,et ,jacob ,c4 #ca4 v4 #a4 #c4 #g4 ,sic fecit et ,josua1 ,jos4 ,c4 #h4 v4 #cj1 #ca4 ,et ,g$eon1 ,judic4 #f4 v4 #bd4 ,et ,manoa1 ,jud4 #ac4 v4 #ai4 ,david etiam 9 loco1 9 quo angelus evag9ato gladio app>uit1 templum a$ific>i,,tr#i praecepit #b ,reg4 ult4 v4 #be4 ,sic etiam cupiebat fac]e ,b4 ,petrus apo/olus1 9 loco1 ubi vidit ,dom9um ,jesum transfigur&um 9 gloria1 et ,moys51 et ,eliam 9 maje/ate cum eo4 ,unde dixit3 ,dom9e1 si vis1 faciamus hic tria tab]nacula1 tibi unum1 ,moysi unum1 et ,eliae unum1 ,mat?4 ,,xvii4 #d4 ,eadem ergo ratione devotio fidelium a$ificavit 9 locis sanctis ,inc>nationis1 nativitatis1 passionis1 resurrectionis1 asc5sionis1 et ,spiritus ,sancti missionis1 et ,b4 ,m>iae ,virg9is assumtionis ecclesias et capellas1 et dicunt1 hic tab]nacula pa/orum4 ,et quia t]ra sancta fuit 9 valde multis locis miraculis prodigiisque solemnizata1 ideo 9 ea fu]unt valde multa tab]nacula1 i4 e4 templa ecclesiae1 oracula1 et capellae4 7#g ,a7 ,s$1 pro dolor6 accidit tab]naculis illis1 sicut pa/oribus et gregibus4 ,sicut enim jam1 ut dictum e/1 non possumus sequi pa/ores et greges1 s$ tantum po/ gregum ve/igia iubemur abire3 sic etiam non possumus inv5ire tab]nacula pa/orum1 nisi 9 mis]&is ru9is4 ,ut9am et illas inv5ire et c]n]e lic]et6 ,sunt enim templa1 ecclesiae1 capellae1 quae fu]ant locis sanctis sup]a$ificatae1 p5e dissipatae1 ut dic]e possimus illud ,j]m4 ,,iv4 v4 #bj3 ,tab]nacula no/ra va/ata sunt4 ,aliquae ecclesiae solemniores sunt ,*ri/o dicatae1 quae sunt ablatae1 et mal$icto ,ma*ometo datae2 ,paucae sunt ,*ri/o s]vatae2 ,major tam5 p>s sunt p5itus de/ructae1 et 9 multis locis1 9 quibus scimus /etisse magnas et collegiatas ecclesias1 nec ru9ae iam depreh5duntur4 ,sic ergo loco sancta dicuntur pa/orum tab]nacula1 sive habeant sup]a$ificata a$ificia1 sive non4 ,quoad ,,ii4 quid scilicet ag5dum sit p]egr9o 9 locis sanctis1 dicitur3 ,et pasce ho$os tuos juxta tab]nacula pa/orum4 ,scimus ex s5t5tia ,pa/oris ,*ri/i ,s4 ,salvatoris1 ,mat?4 ,c4 ,,xxv4 v4 #cb1 #cc4 ,quod ju/i comp>antur ovibus4 impii v]o ho$is4 ,defectus ergo no/ri et vitia quibus mali vel impii sumus1 et peccatores con/ituimur1 sunt ho$i no/ri4,,tr#aj ,hos ho$os jubemur pasc]e juxta loca sancta2 non quidem1 ut nutriantur vitia1 quia sic 9 foetidos hircos cresc]5t ho$i1 quia ex ho$is b5e nutritis hirci crescunt4 ,s$ sic1 ut ho$i 9 oves et agnos transmut5tur4 ,quod tunc sit1 qu&o p]egr9us 9 locis sanctis suos defectus recognoscit et em5dat1 seque a vitiis et malis consuetud9ibus av]tit4 ,qui enim vadit 9 ,i]usalem1 et defectus non em5dat1 peccata et eorum occasiones non vitat1 9 vanum prorsus laborat1 et ho$os inducit1 et foetidos hircos r$ucit4 ,unde ,hi]onymus ad ,paul9um3 ,non ,hi]osolymae fuisse1 s$ ,hi]osolymis b5e vixisse1 laud&um e/4 ,crucis enim et resurrectionis loca 8 prosunt1 qui portant crucem suam sub ,*ri/o1 et cum ,*ri/o resurgunt cottidie1 et qui dignos se exhib5t tanto habitaculo4 ,haec ille4 7,tom4 #a4 ,fol4 #ajb4 ,c4 ,d47 ,pascat ergo p]egr9us ho$os suos juxta tab]nacula1 ut v]ificetur illud ,j]4 ,,vi4 #c4 ,ad ,i]usalem v5i5t pa/ores et greges eorum1 et pascet unus quisque eos1 qui sub manu sua sunt1 i4 e4 defectus1 qui 9 ejus pote/ate consi/unt4 ,nam 9 8 locis debet fi]i peccator precator1 et precator po5it5s1 et po5it5s ju/us1 ju/us sanctus1 sanctus sanctior4 ,haec autem gr&i conatu et multo labore indig5t1 quem pauci p]egr9i aggr$iuntur3 ,imo grave e/1 suad]e alicui hanc p]egr9ationem1 quia paucissimi em5dantur4 ,unde ,socrates philosophus1 a quodam int]rogatus3 ,qu>e secundum ejus doctr9am p]egr9>i 9 ali5am t]ram non prodesset8 ,ait3 ,ideo p]egr9ationes tibi non prosunt1 cum ,te ,tecum circumf]as2 premit enim te eadem caussa1 quae expulit4 ,quid t]r>um novitas mut>e pote/8 ,quid cognitio urbium et locorum8 ,int]itum r$dit i/a jactatio4 ,qua]is1 qu>e te fuga i/a non adjuvet8 ,tecum fugis1 onus cum depon5dum e/1 ipse depon]is4 ,haec ille ,socrates g5tilis de g5tilium hom9um p]egr9ationibus fugitivis s5sit4 ,secus autem e/ de *ri/ianorum conantium ex *>itate ad meliora p]egr9atione ad loca sacra1 coele/i virtute infusa1 et indulg5tiis dotata1 et multiplicit] sanctificata4 ,legitur 9 ,*ronicis1 quod ,b4 ,cletus1 ,petri successor con/rux]it ,romae ,b4 ,petro ecclesiam1 et omnibus fidelibus scripsit1 invitans eos ad visitationem sepul*ri ,s4 ,petri1 dic5s3 ,quod hujusmodi p]egr9atio praevalet jejunio duorum annorum1 et sub gravi ana!mate excommunicationis dissuad5tes et imp$i5tes hujusmodi p]egr9ationem prohib5s4 ,si p]egr9atio ad sanctorum apo/olorum lim9a tantum valet1 quantum valeat p]egr9atio ad lim9a ,*ri/i1 et ad ejus suaeque matris sepul*ra p5s>e facilit] pote/ fidelis4 ,et si dissuad5tes romanam vi/ationem sic excommunicantur1 qualit] ana!miz5tur retrah5tes a visitatione ,hi]osolymitana8 ,videant1 qui int] hoc agunt2 cum,,tr#aa illae duae civitates1 ,i]osolyma et ,roma1 tantum di/5t 9 dignitate1 et sanctitate1 quantum ,*ri/us sup] apo/olos 7e/47 ,,comm5datio ,,t]rae ,,sanctae4 et ,p]egr9ationis eius praeconizatio4 ,multiplex vox sacrae ,scripturae t]ram sanctam nobis declamat1 eam esse comm5dabilem prae omnibus mundi t]ris1 nom9ans eam t]ram sanctam1 a ,deo b5$ictam2 a ,deo s+ul>it] creatam1 et fundatam2 a ,deo respectam2 optimam2 valde bonam2 egregiam2 desid]abilem2 ,deo *>iorem omnibus2 electam2 excelsam1 et hujusmodi multa1 7,b7 quibus eam sacra scriptura comm5dat4 ,ut ,deut]on4 ,c4 #h4 et #aa4 laudatur4 ,et m]ito4 ,e/ enim t]ra illa sanctitate foecundissima1 exemplis virtutum =tissima1 nobilitate dignissima1 situ sanissima1 a]e temp]atissima1 gleba subtilissima1 comp>atione ad alias t]ras altissima1 montibus excelsa1 ad bell&um munitissima1 significationibus et figuris aptissima1 bonis hujus vitae suffici5tissima1 propt] eam olim inhabitantes dignissima1 propt] facta 9 ea mirabilissima1 propt] sanctos 9 ea natos spectabilissima1 et propt] my/]ia undiquaque sic ex ea fulg5tia cl>issima1 cultu div9o praecipua1 templis et ecclesiis s+ul>issima1 m$ietate sua virtuosissima1 a]umnosis et vitiosis durissima1 virtuosis et sanctis clem5tissima1 legibus et praeceptis ord9atissima1 ad contempl&um quietissima1 ad op]&um conv5i5tissima1 ad /ud5dum congru5tissima1 religiosis devotissima1 ad influxum div9ae gratiae dispositissima1 ,iudaeis dilectissima1 paganis acceptissima1 *ri/ianis desid]abilis et propriissima4 ,ideo dicitur lacte et melle man>e1 v9o et oleo flu]e1 frum5to1 hordeo1 et omnibus fructibus abund>e4 ,quapropt] pro hac t]ra c]tant univ]sae g5tes1 et omnes ge/iunt totis conatibus et viribus eam possid]e4 ,nec e/ g5s sub caelo1 quae non cr$at et confideatur1 sic eam solam sanctam esse et div9am4 ,unde ob id p]egr9atur ad eam ,s>ac5i1 ,turci1 ,arabes1 ,b>b>i1 ,iudaei1 ,*ri/iani tam ori5tales,,tr#ab quam occid5tales1 ha]etici1 s*ismatici1 et de totius mundi angulis proc$unt ad vid5dam t]ram illam4 ,resultat autem tam imm5sa t]rae hujus dignitas ex eo1 quod ,deus omnipot5s1 9 cujus manu sunt omnes f9es t]rae1 videtur quodammodo eam s+ul>it] dilexisse1 ex qua dilectione ejus s+ul>is sanctitas oritur4 ,s+ul>is autem ,dei dilectio ad t]ram illam patet ex multis4 ,primo1 cum ,deus hom9em voluit cre>e ad imag9em et similitud9em suam1 s+ul>it] ex limo hujus t]rae =mavit corpus ,ade 9 agro ,damasc5o juxta ,hebron1 ut dicit ,magi/] #b ,s55ti>um 44 ex v]bis ,johann4 ,damma4 ,et omnes ,hebraei et ca?olici ,doctores4 ,secundo4 ,huic t]rae ,deus primo providit et incolis et habitatoribus4 ,nam cum ,adam creatus esset 9 agro pra$icto1 /atim translatus fuit 9 p>adysum1 s$ eo peccante repositus fuit de p>adyso cum ,eva uxore sua ad agrum1 ubi creatus fu]at1 ut t]ra illa primos incolas hab]et4 ,t]tio4 ,electos et sanctos de aliis t]ris 9 hanc v5ire jussit1 ut patet de ,abraham ,g54 ,,xii4 v4 #a4 ,et de filiis ,israel4 ,exodi p] totum4 ,quos cum t]ribilibus signis induxit 9 t]ram i/am4 ,qu>to4 ,speciales leges filiis ,israel pra$icit1 quomodo 9 hac t]ra viv]e deb]5t1 ne eam contam9>5t et pollu]5t4 ,qu9to4 ,malos et g5tem peccatr9um quemquam,,tr#ac diutius 9 ea mor>i su/9uit1 s$ mox completis iniquitatibus ignom9iose ejecit4 ,quod leg5ti scripturas notum e/1 usque ad mod]na tempora4 ,nec putet quis1 g5tem illam1 quae nunc eam possidet1 diu mansuram1 quia et ipsi ,s>rac5i desp]ate,,tr#ad 7#h ,a7 suam exspectant expulsionem4 ,sexto4 ,9 hac t]ra ante inc>nationem solum templum hab]e voluit1 et 9 eo solum sacrificia accept>e4 ,nec erat templum aut sacrificium 9 mundo sibi plac5s1 nisi 9 hac t]ra factum4 ,septimo4 ,famili>ius se ,deus habuit ad hujus t]rae habitatores1 quam ad quoscumque alios1 ibique frequ5tius angelos app>]e p]misit4 ,octavo4 ,9 illa t]ra miracula1 signa1 et prodigia fecit1 toto orbe /up5da1 magis quam 9 quacumque p>te mundi4 ,nono4 ,9 hac ,deus prophetas1 patri>*as1 sac]dotes1 et reges p] se ipsum posuit et ord9avit4 ,decimo4 ,9 hac t]ra voluit inc>n>i1 matrem sibi dignissimam cond]e1 ex virg9e nasci1 circumcidi1 baptiz>i1 conv]s>i1 discipulos elig]e1 pra$ic>e1 miracula fac]e1 sacram5ta in/itut]e1 pati1 crucifigi1 et mori1 sepeliri1 resurg]e1 h9c 9 coelum asc5d]e1 hic spiritum ,sanctum apo/olis mitt]e1 ut ab h9c totus mundus sciret suam salutem effluxisse4 ,undecimo4 ,curiam et ,consi/orium suum ac tribunal 9 hac sibi dilecta t]ra collocavit1 ibique judicio disceptabit 9 f9e mundi cum omnibus filiis hom9um4 ,duodecimo4 ,deus t]ram illam s+ul>issime illu/ravit1 ita1 quod omnia1 quae 9 ea sunt1 s9t alicujus magni my/]ii significativa1 quod non e/ 9 aliis t]ris4 ,tota enim t]ra illa e/ doctr9alis4 ,nam situs ejus1 civitates1 villae1 ca/ra1 domus1 montes1 colles1 campi1 valles1 m>ia1 flum9a1 fontes1 ci/]nae1 aquae1 siccitates1 arida1 petrae1 lapides1 asp]a et plana1 des]ta et culta1 viae et invia1 horti1 arbores1 nom9a locorum1 omnia sunt my/]iis pl5a1 et div9a qua$am 9 se cont95t sacram5ta1 quae vel sunt de my/]iis div9is1 vel de moribus humanis4 ,ex 8 duodecim signis patet1 quod ,deus prae omnibus mundi t]ris hanc s+ul>it] dilexit4,,tr#ae ,ex quibus m]ito p]p5ditur1 quanta loca illa sanctissima exundant1 haud dubio laude et gloria1 quanta virtute et dignitate prae/ant1 quanta pro9de devotione1,,tr#af si via ad ea nobis esset aptior1 jure m]itoque ess5t tum honor&a1 tum visit&a4 ,qu&o col5da affectu1 quae et ipsa mat] ,dom9i ,m>ia1 virgo p]petua1 ejus po/ asc5sionem1 dict>um r]um ob memoriam non tam incoluit multo po/ tempore1 quam ard5tissimis desid]iorum insigniis honorabiliora nobis effecit4 ,ita et reliquae muli]es sanctae loca ipsa saep5um]o devotissime exosculantes1 atque hunc 9 modum pl]ique alii utriusque sexus hom9es fec]e4 ,int] quos beatissimus fulget ,hi]onymus1 eorundem locorum cultor et inhabitator praecipuus1 qui 9 div]sorio ,m>iae ad praesepe ,dom9i 9 be?lehemitico tuguriolo latit>e atque commor>i romanis praetulit deliciis4 ,ita devotissima ,paula et ,eu/o*ium cum multis virg9ibus1 et v5]abilis ,m>cella1 ex ,roma lit]is iam dict>um advocata4 ,sic et ,melania1 muli] urbica1 cum multa familia ,romam des]uit1 ,j]osolymam petiit1 ibique mona/]ium con/ruxit1 ,deo cum qu9quag9ta virg9ibus s]vi5s4 ,haec1 ut ,j]onymus 9 epi/ola ad ,paulam consolatoria sup] dormitione ,blessillae dicit1 quod una hora virum1 et duos lib]os amisit1 mox cum omni1 quam habebat1 possessione iam hyeme navigavit1 nol5s oportunum navigationis tempus exspect>e4 ,tom4 #a ,fol4 #afj4 ,d4 ,s$ et ,fabiola1 +5tibus d]elictis opibus1 n>rat ,hi]onymus 9 epitaphio ,fabiolae ad ,oceanum ,tom4 #a4 ,fol4 #aig4 sqq4 v5isse 9 t]ram sanctam1 ibi moraturam4 ,sic et sanctae foem9ae ad loca sancta transmigrantes ,ru/icum ad se vocav]e1 ut habet ,hi]onymus 9 epi/ola ad ,ru/icum ,tom4 #a4 ,fol4 #bai4 ,s$ et ,susanna1 nobilis virgo1 de ,roma ,be?lehem adiit4 ,cujus tam5 p]egr9atio 9 malum cessit1 ut ,hi]onymus 9 epi/ola objurgatoria ad e&em ass]it ,tom4 #d4 ,fol4 #aci4 sqq4 ,insup] ,b4 ,hi]onymus multis scribit epi/olas invitatorias ad loca sancta4 ,sicut ad ,apronium 7,tom4 #b4 ,fol4 #acj47 ,et ,!odoram sanctam foem9am2 ad ,abigaum coecum 7,tom4 #a4 ,fol4 #bjc47 ,et ,desid]ium 9 epi/ola vocat 7,tom4 #c4 ,fol4 #aih47 ,et ,m>cellam p] epi/olam1 tamquam p] ,paulam et ,eu/o*ium missam1 a ,roma vocat ad loca sancta1 collaudans ultra modum t]ram sanctam1 et civitatem ,j]usalem 7,tom4 #a4 ,fol4 #abc47 ,captum ,johannem juv5em a ,p]sis1 de ,p]side cum miraculose ,j]onymus 9 ,j]usalem transvexit1 ut habet ,cyrillus4 ,et quamvis tempore ,b4 ,hi]onymi ori5s inquietissimus esset1 propt] b>b>orum incursus1 nullat5us tam5 fugit1 s$ amore locorum sanctorum mansit4 ,unde 9 ,epitaphio ,fabiolae dicit3 ,nos 9 ori5te iam t5uit fixa fides1 et invet]atum locorum sanctorum desid]ium1 non ob/antibus calamitatibus4 7,tom4 #a4 ,fol4 #bjj4 ,d47 ,et cum vice 7,b7 quadam v5isset ,romam1 cel]rime r$iit ,hi]osolymam1 vocans ,romam ,babylonem1 et ,asellam precatur1 dic5s3 ,ora1 ut de ,babylone regr$i> ,j]osolymam1 et v5iat ,esdras1 et r$ucat me 9 patriam4 ,haec 9 epi/ola ad ,asallam 7,tom4 #b4 ,fol4 #cfd4 ,c47 ,sic ,ruff9us1 etiam italicus vir nobilis1 gloriam et divitias contemsit1 et 9 ,j]usalem paup]1 paup]em ,*ri/um imitans1 ibi vitam 9 multa virtute f9ivit4 ,de 8 habetur 9 speculo hi/oriali lib4 #ah4 c4 #hi4 ,s$ et ,orig9es d]elicta patria loca sancta adiit 9 ,palae/9am1 ,judaeam1 et ,syriam1 ut ,j]onymus habet de viris illu/ribus 7,tom4 #a4 ,fol4 #bhe47 ,de hoc possemus aliquid altius adduc]e4 ,nam ,hel5a1 sancta ,imp]atrix1 ,j]osolymam ob amorem crucis locorumque sanctorum m>e transivit4 ,sic etiam ,eudo*ia1 uxor ,!odosii imp]atoris1 univ]sis deliciis resignavit1 et vitam caelibem circa loca sancta 9 hac t]ra f9ivit4 ,similit] fecit ,pelagia1 speciosissima fem9a1 et lasciva1 et m]etrix ,antio*5a1 quae occulte vanitatibus po/ se relictis 9 monte ,oliveti concludi se 9 arctissima cellula fecit1 et ibi 9 po5it5tia devotissima vitam f9ivit4 ,legimus etiam1 quod ,wilhelmus1 ecclesiae p]secutor et tyrannus1 p] sanctum ,b]nh>dum conv]sus1 missus fuit ab ,eug5io papa1 et a ,b4 ,b]nh>do ,j]osolymam1 et ad suscipi5dam ibi po5it5tiam a ,patri>*a4 ,qui jussa compl5s tantam gratiam 9 locis sanctis prom]uit1 ut maximis po/ea cl>]et miraculis1 et vitam arctissimam duc]et mona*alem4 ,ita cl>issimi quique alii ex omni *ri/ianismo viri1 qui pro sua eximia fide et devotione quantumlibet di/>5t1 m9us se hab]e *ri/ianae religionis ab olim putav]e1 nisi illa loca sanctissima suis p]spexiss5t oculis1 osculisque attigiss5t1 atque illic ,*ri/um ,dom9um adorass5t1 ubi /et]unt p$es ejus1 et 9 quibus evangelium primum de patibulo coruscavit1 fidesque no/ra sumsit exordium4 ,devota ergo visitatio illorum sanctissimorum locorum ad em5datioris vitae propositum concipi5dum1 hauri5damque suorum compunctionem crim9um multum conf]t pio et fideli p]egr9o2 ita1 ut meo quidem judicio atque plurimorum mecum cons5ti5tium c5sura1 nullus p5e sit vel p]r>us1 qui non melior inde regr$iatur1 quam ante fu]at +ressus4 ,neque ob id hoc 9 loco g5tili concess]im poetae1 dic5ti3 ,coelum non animum mutat1 qui trans m>e currit4 ,e/o6 9 curiosis id locum habeat1 qui vanitatis ducti spiritu scrut&orum locorum causa eo p]gunt1 nullum ref]5tes fructum ex tanto labore et sumtu1 nisi quod vet]um m exploratorum1 quos ,moyses mis]at1 t]rae sanctae detrah]e non cessant4 ,at non sic 9 81 qui devotionis v5]ationisque gratia illo pr(iciscuntur4 ,quis enim *ri/icola has +ressus t]ras sanctissimas non mox solv]etur 9 lacrymas8 ,quis compunctionis non pie f]ret indicia1 etiamsi adamant9o esset pectore8 ,quis1 inquam1 ex 8 locis1 si tam5 cr$at ,deo et evangelio1 non magnam sibi hauriat devotionem8 ,quis ibi melioris vitae sibi non imbibat voluntatem1 vitaeque vet]is po5iteat1 ubi tot et tanta ad haec sub oculis habet incitam5ta1 ubi haud dubium div9a gratia efficacius prae caet]is locis 9 animas agit devotorum1 si obex non ponatur4 ,s$ 8 iam satis e/4 ,explicit prologus et comm5datio t]rae ,sanctae1 et p]egr9ationis4 ,f4 ,f4 ,f4 7#i ,a7 ,sequitur ,p>ticula primi ,tractatus1 qui cont9et cursum primae ,evagationis ,f4 ,f4 ,f4 9 t]ram sanctam4 ,incipit evagatorium4 ,f4 ,f4 ,f4 ,lectoris 9 ,ulma1 ord9is fratrum ,pra$icatorum 9 t]rae sanctae p]egr9ationem4 ,evag>i et discurr]e p] mundum1 quamvis sit contra ,mona*i et ,religiosi rationem1 quia ,mona*us religiosus1 quasi man5s religatus dicitur2,,tr#ag tam5 evag>i cum lic5tia et ob$i5tia suorum sup]iorum p] mundum1 p] t]ram et m>e1 ad loca1 ubi intellectus illum9atur1 affectus inflammatur1 vita 9 melius em5datur1 m]itum augm5tatur1 et exp]i5tia r]um utilium acquiritur1 nemo e/1 qui s5tiat1 talem evagationem religioso non conv5ire1 maxime tam5 si religiosus talis sit 9 (ficiis1 quae congru5t] exp$ire nequit1 nisi mult>um r]um,,tr#ah exp]i5tia sit edoctus3 sicut e/ (ficium pra$icationis1 quod utique virum intellig5tem scripturas1 exp]tum et imp]t]ritum1 requirit4 ,cum ergo ego ,f4 ,f4 ,f4 ord9is pra$icatorum1 p] sup]iores meos ad pra$icationis (ficium ex]c5dum sim missus1 et p] patres no/rae prov9ciae1 m ord9is1 pra$icator g5]alis con/itutus1 ex eo tempore1 quo pra$ic>e in*oavi ,jesum ,*ri/um1 natum de virg9e1 passum et mortuum 9 cruce1 concepi desid]ium et propositum vid5di loca illa sanctissima nativitatis1 vitae1 mortisque ,jesu ,dom9i no/ri ,salvatoris4 ,et quamquam ad sci5tiam pra$icatori necess>iam satis conf]ant docum5ta evangelica et apo/olica1 quae sanctorum /udiosa lucubratione exornantur 9 dies1 7,b7 ac p] div9i v]bi declamationes cottidiana explanatione elucidantur3 ,non p>um tam5 ad eam ipsam conducit dictorum p]agratio1 et sub oculis conspectio locorum1 9 quibus1 quamquam p] exemplum facta1 dicta1 aut passa dietim aut legimus aut audivimus4 ,quam autem multum conf]at inspectio illorum locorum sanctorum ad sacra scripturae intellectum1 te/atur ,b4 ,hi]onymus 9 prologo #a4 ,p>alipom5on1 ubi sic dicit3 ,sicut graecorum hi/orias magis intelligunt1 qui ,a!nas vid]9t2 et t]tium ,virgilii librum1 qui a ,troade p] ,leu*atem2 et ,acroc]aunia ad ,siciliam1 et inde ad o/ia ,tyb]is,,tr#ai navigav]9t3 ,ita sacram scripturam lucidius intuebitur1 qui ,iudaeam oculis contemplatus e/1 et antiqu>um urbium memorias locorumque cognov]it4 ,unde et nobis curae fuit1 cum eruditissimis hebraeorum hunc laborem subire1 ut circummiremus prov9ciam1 quam univ]sae ecclesiae ,*ri/i sonant4 ,haec ille 7,tom4 #c4 praefat4 alt]a ad ,domnion1 ,fol4 #bj4 ,c47 ,si ergo ,s4 ,j]onymus1 vir illum9atissimus1 +5iosissimus1 voluit sancta loca circuire1 ut sacras scripturas melius posset intellig]e1 quid mirum1 si ego et mei similes1 quibus et +5iolum rude1 intellectus obtusus1 conemur p] eundem modum aliquantulum sacr>um scriptur>um intellig5tiam acquir]e1 praes]tim cum etiam nunc ad oculum c]namus1 quod puri laici1 quibus nulla scriptur>um sacr>um consuetudo1 po/quam p]egr9&o ad loca sancta migrav]9t1 indeque r$i]9t1 disputant de evangelio et prophetis1 loquuntur de rebus !ologicis1 et nonnumquam 9 quibusdam difficultatibus1 sacram scripturam conc]n5tibus1 doctos et litt]atos v9cunt et in/ruunt1 quia nullus ca?olicus ab 8 locis sanctis r$it1 nisi melius in/ructus4 ,cum ergo indocti secul>es !ologi a sanctis locis r$eunt1 nullum dubium e/1 qu9 cl]ici et aliquantulum docti1 non m$iocrit] in=mati r$ibunt4 ,ob hanc ergo causam1 et plures alias1 quae factae sunt 9 praefata t]rae sanctae comm5datione1 et quasdam alias1 quas enum]>e necesse non e/1 firmavi faciem meam1 ut irem 9 ,j]usalem1 sicut de ,dom9o ,jesu dicitur ,luc4 #i4 v4 #ea4 et quantum ,religioso licet1 voto me ad hoc con/r9xi4 ,deum autem te/or1 quod pro illa p]egr9atione multis annis tanto desid]io ae/uavi1 ut p5e nihil aliud vigilanti aut dormi5ti occurr]et cogit&um4 ,et pro c]to possum dic]e1 quod ultra mille noctis et quietis horas insomnes duxi1 8 cogitationibus insi/5s4 ,porro1 grave mihi erat pet]e lic5tiam ad tam inconsuetam et longam evagationem1 et videbatur mihi quasi impossibile impetr>e4 ,s$ et ubi tantas exp5sas accip]em nec quidquam suspic>i pot]am4 ,inquietus tam5 eram1 et multorum quaesivi consilia1 s$ reman5di non inv5i rem$ia4 ,t&em autem contuli me ad ,illu/rem ,pr9cipem1 comitem ,eb]h>dum de ,wurt5b]g1 s5iorem1 qui pridem 9 8 sanctis locis fu]at2 et 9 dom9ico sepul*ro1 quod e/ 9 ,i]usalem1 sacram5tis milit>ibus con/rictus militae insignia ibi accepit1 pet5s 7#aj ,a7 suae ,magnific5tiae consilia1 de concepta p]egr9atione p]fici5da2,,tr#bj pavidus enim fui1 et vitae meae timebam1 m>e etiam1 quod numquam prius vid]am1 et multa audi]am de eo1 aliaque illius p]egr9ationis p]icula1 de quibus multa ante leg]am1 horrebam4 ,ideo pro consiliis1 plus quam necesse fuit1 huc illucque discurrebam4 ,g5]osus autem ,comes1 me audito1 famili>i affatu respondit3 ,tres1 inquit1 sunt humani actus1 quos nullus debet suad]e1 aut dissuad]e unico4 ,unus e/ contrah]e matrimonium4 ,alt] e/ inire bellum4 ,t]tius e/ visit>e sanctum sepul*rum4 ,hi1 inquam tres actus sunt quidem boni1 s$ facilit] possunt malum f9em sortiri4 ,quod dum fit1 consul5s tamquam reus mali ev5tus v5it inculp&us4 ,addit tam5 prud5s ,comes1 illam1 de qua qua]ebam1 p]egr9ationem,,tr#ba =e virtuosam1 sanctam1 laudabilem ac praeutilem illis duntaxat1 qui div9ae intuitu laudis eam assum]5t1 s$ nimis =e p]iculosam illis1 qui levitate ducti1 aut curiositate1 aut seculi pompam1 aut qu&am vilem ac transitoriam vanitatem f9em ejus prae/itu]9t4 ,haec ergo g5]osi pr9cipis v]ba non modicum desid]ium meum augm5tabant4 ,alium qu5dam nobilem s5em militem1 qui etiam 9 sancto sepul*ro militiam ante plures annos accep]at1 adii1 inquir5s1 quid mihi consul]et 9 hac re8 ,qui ex magno cordis affectu 9 haec v]ba prorupit3 ,ecce1 frat]1 scias pro c]to1 si tanto non essem gravatus s5io1 nemo posset me ab it]ata,,tr#bb p]egr9atione ag5da retrah]e4 ,nusquam enim tantam ,dei gratiam exp]tus sum1 sicut circa loca r$emtionis no/rae4 ,videbatur enim mihi quoti5s me ad orationem contuli1 coelum ap]iri1 et quasdam div9as mihi alis insuetas dulc$9es et consolationes infundi4 ,po/ haec abii ad quoddam mona/]ium monialium1 et po/ulavi a ,priorissa hab]e colloquium cum una sorore virg9e1 vulgatae devotionis et s+ul>is1 ut plures op9antur1 sanctitatis1 cum qua antea saepe pro mea a$ificatione colloquium habui1 vultum tam5 ipsius numquam vidi4 ,huic virg9i propositum meum exposui4 ,quae quadam insolita hil>itate p]fusa respondit3 ,cito1 cito1 it] conceptum p]ficite1 et nequaquam ultra manete1 et ,dom9us sit comes it9]is ve/ri4 ,haec virg9is v]ba ita accepi1 ac si de caelo sonuiss5t1 et mox in*oavi me ad evag&um dispon]e4 ,morabatur autem tunc temporis ,romae1 9 conv5tu no/ro sup] ,m9]vam1 quidam frat] prov9ciae no/rae1 mihi notus et famili>is1 cui scripsi int5tum meum1 pet5s1 ut mihi ,lic5tiam a ,sanctissimo ,dom9o ,papa1 ,sixto ,,iv4 impetr>et4 ,et a rev]5dissimo no/ri ord9is ,g5]ali1 ,magi/ro ,patre ,leonh>do de ,mansuetis de ,p]usio1 s9e quorum primordiali lic5tia nemo de prov9cia lic5tiasset me4 ,frat] autem ille1 ut bonus amicus1 non segnit] egit1 s$ quantocius quae peti]am impetravit1 et litt]am te/imonialem magi/ri g5]alis ord9is mihi misit1 9 qua omnibus praecepit1 ne quis eo inf]ior me praesum]et imp$ire 9 hac p]egr9atione4 ,hac lit]a habita accessi 7,b7 cum ea ad no/rae prov9ciae rev]5dum ,patrem ,prov9cialem1 et ad v5]abilem ,sacrae !ologiae magi/rum1 ,ludwicum ,fu*s1 ,priorem ,ulm5sum1 eisque lic5tiam ,dom9i papae et magi/ri ,ord9is o/5di1 pet5s1 ut et ipsi b5evolum cons5sum praeb]5t4 ,qui mea int5sa voluntate consid]ata non tantum cons5sum praebu]unt1 s$ et adjutoria et promotiones addid]unt2 et ita factum e/1 quod 9 paucis diebus 9 omnibus1 quae mihi erant necess>ia pro tanto it9]e fui optime provisus1 et iam ad discessum p>atus4 ,quod ut audivit vir nobilis1 et miles /r5uus1 ,dom9us ,hypoli?us vel ,apoll9>is1 vel ,pupillus de ,lapide1 pro tunc ,praefectus sup]ioris ,bav>iae1 9 ,gundelf+5 oppido resid5s1 acc]siri me fecit1 et filium suum1 ,domicellum ,georium de ,lapide1 quem ,hi]osolymam pro adipisc5da militia mitt]e decrev]at1 mihi comm5davit1 promitt5s refusionem et contributionem 9 exp5sis1 et recognitionem 9 futuris b5eficiis1 si 9 comitem it9]is mei filium ejus recip]e non recus>em4 ,lib5s autem cons5si viro illi et ,domicello ,georio diem /atui c]tum1 quo ipse me 9 oppido ,memm+5 inv5iret1 et 9 loco illo et die /atuto vellemus pr(ectionem in*o>e4 ,i/is sic compositis ,ulmam r$ii4 ,,comp5diosa ,,descriptio primae evagationis 9 t]ram sanctam4 ,f4 ,f4 ,f4 ,solemnitate ,pas*ali anno dom9i ,,mcccclxxx1 die ,,ix4 m5sis aprilis1 quae fuit dom9ica 9 octavis ,pas*ae1 qua cantatur3 ,quasi modo etc41 9 qua etiam celebratur ecclesiae fratrum pra$icatorum 9 ,ulma annua d$icatio1 die eodem po/ pr&ium ex m ambonem asc5di1 et populo1 qui tam propt] s]monem1 quam propt] indulg5tias1 9 magna multitud9e ad]at1 pra$icavi4 ,f9ito s]mone ante g5]alem confessionem solitam fi]i a populo p]egr9ationem meam iam jam in*o&um esse cunctis indicavi1 hortans1 et obsecrans eos1 ,deum precibus puls>e pro salubri mea r$uctione1 et nunc 9 praes5ti>um cantum dom9icae resurrectionis1 quem vulgus cant>e solet1 cum c>m9e m>9ae p]egr9ationis mecum 9 jubilo decant>e4 ,quo dicto alta voce incepi3 ,*ri/ i/ er/&5 c4 ,f9ito illo v]su rursum intonavi2 ,9 ,gottes ,nam5 fahr5 wir se9] ,gnad5 c4 ,omnis autem populus cantans prosequebatur a me in*oata magnis et jucundis vocibus1 et repetitis vicibus4 ,nec defu]unt ibi lacrymae 7#aa ,a7 et s+ultus pro cantu eructantes4 ,multi enim utriusque sexus sollicitabantur et turbabantur tim5tes1 sicut et ego ipse timui1 meam 9 tantis p]iculis ex/9ctionem4 ,f9ito cantu1 et imp5so eis b5eficio absolutionis g5]alis ,deo eos comm5davi1 et signo crucis muni5s valefeci et desc5di4 ,die autem decima qu>ta aprilis1 mane1 b5$ictione it9]antium accepta1 deosculatis et complexis fratribus asc5dimus equos1 rev]5dus ,magi/] ,ludwicus et ego1 cum famulo civitatis ,ulm5sis1 et v5imus 9 ,memm+51 ibique juxta condictum inv5i ,dom9um ,pupillum 7,apoll9>em7 de ,lapide cum ,georio filio suo1 et cum multis armig]is4 ,et /atim alt]a die1 mane1 aptavimus nos ad recessum1 et nobilis juv5is valefecit patri et omnibus famulis suis1 equumque asc5dit1 non absque mo]ore et metu4 ,s$ et ego 9 amplexus obs]vantissimi et dilectissimi patris mei rui1 lic5tiam ab eo pet5s et pat]nam b5$ictionem1 non s9e gravi tri/itia et dolore4 ,te/es erant exub]antes lacrymae et s+ultus utriusque4 ,nec mirum4 ,divisio enim viol5ta filii a patre1 amici v]i ab amico s9c]o1 naturae mole/a e/4 ,ultima autem dulcissimi patris mei monita int] amplexus et s+ultus sonabant1 ut sui memor 9 locis sanctis essem1 et /atum meum de m>i1 si nuncius occurr]et1 scriptis r5unci>em1 et citius r$ire satag]em4 ,et ita mo]5s a me recessit1 ,ulmam cum famulo rev]t5s ad filios suos1 confratres meos4 ,po/ recessum patris gravis et quasi intol]abilis t5tatio me appreh5dit1 nam delectabilis f]vor1 quo hact5us,,tr#bc ae/uav]am1 vid5di ,j]usalem et loca sancta1 p5itus 9 me ex/9ctus e/1 et ta$uit me it9]is1 et ipsa p]egr9atio1 quae dulcis mihi et virtuosa visa fu]at1 nunc gravis1 am>a1 otiosa1 inanis1 et vitiosa videbatur4 ,et fremui 9 me ipso1 quod ipsam aggressus fui1 et omnes1 qui mihi eam dissuas]ant1 iam optimos fautores et v]os amicos judicavi2 qui v]o me indux]ant1 inimicos vitae meae c5sui esse4 ,et plusquam placuit mihi vid]e ,sueviam1 quam t]ram ,*anaan2 et ,ulma melius sapuit mihi1 quam ,j]osolyma1 et timor m>is augm5tatus e/ 9 me1 et tantas displic5tias accepi contra i/am p]egr9ationem1 quod si non v]ecundatus fuissem1 po/ ,magi/rum ,ludwicum fe/9assem1 et cum eo ,ulmam re+ressus fuissem1 et hoc pro tunc summum gaudium mihi fuisset4 ,i/a autem mal$icta t5tatio p] totam viam 9 me mansit1 eratque mihi 7,b7 mole/issima1 quia omnem delectationem1 et gaudium1 et affectum1 quibus laborans p]sev]at et cons]vatur 9 op]e1 mihi ab/ulit1 meque ta$iosum et pigrum r$didit ad consid]&um loca t]r>um et m>ium1 et conscrib5dum1 et si quid scripsi1 vim mihi intuli1 qu ta$ium int]dum vici1 improbo labore4 ,igitur ,dom9us ,georius1 una cum famulo quem sibi de patris familia eleg]at1 et ego simul pr(ecti sumus de ,memm+51 et infra paucas horas incepit ipse me et ego eum agnosc]e1 et fuit bona proportio int] nos et conditiones no/ras1 quod e/ valde solatiosum p]egr9antibus p] illam viam4 ,nam si quis habet socium suae conditionis non proportionatum1 vae1 vae sibi 9 i/a p]egr9atione4 ,sic ergo cum gaudio alpes p5etravimus1 usque ad ,insprugg1 et consequ5t] cum fe/9atione equitavimus1 ut ,v5etias citius v5iremus4 ,porro1 unum contigit nobis 9 montanis1 quod volo recit>e4 ,cum v5issemus usque ad villam1 quae dicitur ad ,scalam1 et ibi a v]a et regia via erravimus4 ,debuissemus enim montem asc5disse1 et p] ipsum ca/rum1 quod 9 alto e/ situm1 equitasse4 ,quod non fecimus1 s$ montem cum ca/ro a s9i/ram dimisimus1 et p] aulonem desc5dimus1 via satis trita et longa4 ,et cum iam extra montana de alto prospic]emus 9 planum1 vidimus ante nos oppidum satis magnum1 de quo mirati sumus1 quia audivimus de aliquo oppido1 ad quod v5turi essemus illo die4 ,cum autem ad oppidum v5issemus1 depreh5dimus1 esse ,bassunam1 et intelleximus nos a via decl9asse1 9 ipso autem p] noctem mansimus1 et de v9o rubeo1 quod ibi praecipuum crescit1 ad nutum bibimus4 ,ta$io tam5 multo affecti fuimus1 quia nemo erat 9 hospitio1 qui !utonicum nobiscum sciret loqui1 et nos italicum ignoravimus1 et p] signa omnia po/ulavimus4 ,alt]a die equitavimus 9 ,ca/el ,franck1 et inde p] ,t>visium1 ibique v5ditis equis no/ris 9 mulis ,ma/]s v5imus1 et inde 9 ,m>g]um4 ,9 ,m>g]o v]o t]rae valefecimus1 et desc5dimus ad m>e 9 b>cam1 9 qua usque ,v5etias ad fonticum ,almannorum navigavimus4 ,9 ipso autem ,fontico int]rogavimus de hospitio militum et p]egr9orum4 ,et ducti sumus p] qu5dam !utonicum ad ,s4 ,georium1 et e/ hospitium magnum et hone/um4 ,et inv5imus ibi multos nobiles de div]sis mundi regionibus1 qui eodem voto1 quo et nos ad/ricti int5debant m>e transire1 et sanctissimum dom9i ,jesu sepul*rum visit>e4 ,erant etiam 9 aliis hospitiis multi p]egr9i sac]dotes et religiosi1 et secul>es1 nobiles et ignobiles1 de ,g]mania1 de ,gallia etiam et ,francia quam plures erant1 praecipue tam5 duo episcopi1 ,dom9us ,geb5n5sis1 et ,dom9us ,s5oman5sis1 cum copiosa comitativa et familia ibi exspectabant navis recessum1 et qua$am etiam 7#ab ,a7 muli]es1 vetulae1 devotae matronae divites1 num]o ,,vi4 ibi erant nobiscum1 transfret>e ad loca sancta cupi5tes4 ,miratus fui audaciam ill>um vetul>um1 quae se ipsas prae s5io f]re vix pot]ant1 et tam5 fragilitatis propriae oblitae1 amore illius sanctae t]rae 9 consortium militum juv5um se +]ebant1 et laborem =tium virorum subibant4 ,hoc quidem sup]bi nobiles aegre f]5tes cogitabant navem1 9 qua transduc5dae ess5t illae matronae1 non velle asc5d]e1 indignum ae/imantes1 9 vetul>um consortio ad militiam suscipi5dam p]g]e4 ,et ad hoc conabantur sup]bi illi omnes nos induc]e1 ne navem illam conduc]emus1 9 quam vetulae v5turae erant4 ,s$ alii milites prud5tiores et consci5tiosi contradicebant sup]bis illis1 et gaudebant de po5it5tia ill>um matron>um1 sp]antes1 quod propt] devotionem e>um navigatio no/ra salubrior fi]et4 ,unde propt] illam causam orta fuit int] nobiles illos implacabilis inimicitia1 et duravit1 qu\sque ,deus illos sup]bos de m$io tulit4 ,mans]unt autem devotae matronae illae nobiscum1 cum p] m>e intr&o et exeundo4 ,porro ,dom9us ,augu/9us ,cont]9us1 quod idem e/1 quam ,comes ,rh5i1 nobilis v5etus p]egr9os transduc]e int5debat1 cum quo omnes conv5imus de pretio et de naulo1 et suam galam conduximus1 et ,/antias1 ac cumbas1 i4 e4 loca p]sonalia ab eo accepimus1 p] galam1 et recessum cel]em optavimus2 multos enim dies exspectavimus praep>ationem galae4 ,s$ cum iam omnia p>ata ess5t1 et nihil1 nisi recessus optatus in/>et1 adv5it qua$am navis1 quae tri/ia nova adduxit2 ,quomodo scilicet imp]ator turcorum1 ,ma*umetus magnus1 insulam ,rhodum obsid]et classe magna p] m>e1 et armato ex]citu equitum et p$itum p] t]ram1 et totum m>e ,aegaeum1 ,c>paticum1 et ,maleum infe/um hab]et1 et possibile non esset1 hoc anno transduc]e p]egr9os 9 t]ram sanctam4 ,quantam autem tri/itiam p]egr9i de 8 novis rumoribus accep]9t1 non facile en>rav]im1 et quantae turbationes inde em]s]9t int] p]egr9os1 et divisiones1 et litigia1 ta$et me scrib]e4 ,omnia tam5 9 quodam alio libello conscripsi1 quae contig]unt nobis adv]sa ,v5etiis1 et quomodo ,francig5ae fu]9t a nobis divisi1 cum tam5 ess5t de gala no/ra4 ,porro nos p]egr9i de ,g]mania conv5imus1 et at ,praetorem ,s5atus ,v5etorum asc5dimus1 pet5tes ,dom9os1 quat5us dign>5tur no/ram galam salvo conductu tu]i1 ne a turcis capi contig]et1 et nos cum ea4 ,ad quod responsum fuit nobis1 quod gala esset quidem lib]a1 et p] turcos posset transire s9e ejus captione1 propt] confo$]ationem turcorum cum v5etis2 s$ de lib]tate p]egr9orum 9 galea noll5t nos 7,b7 c]tific>e1 nec transitum m>is pro illo anno consul]e4 ,si autem omn9o non plac]et nobis man]e1 possemus navig>e usque 9 ,corcyram insulam1 9 qua ,capitaneus m>is cum classe armata ,v5etorum erat1 et quidquid ille nobis consul]et1 possemus secure fac]e1 quia omnia facta turcorum sciret4 ,hoc cum nobis placuisset1 nobis litt]as ad praefatum ,capitaneum et abire p]mis]unt1 lic5tiantes patronum1 ut nos educ]et1 cui prius prohibu]ant1 ne nos quoquam duc]et4 ,sic ergo omnes1 tam p]egr9i quam alii1 galam +ressi sumus1 et erat num]us p]egr9antium c5tum et decem1 omnium v]o hom9um 9 gala simul intrantium ,,cccxxx4 ,levatis ergo an*oris et velis expansis 9 nom9e ,dom9i navig>e incepimus1 sequ5tes v5tum1 qui satis prosp] erat1 ita1 quod 9 duabus horis ab omni t]rae aspectu ejecti 9 altum fuimus4 ,non tam5 diu duravit v5tus prosp]1 et t]tio die ad ,p>5tiam1 civitatem ,hi/riae1 quae e/ una natio ,dalmatiae1 applicuimus4 ,ibi hom9es t]ru]unt nos1 dic5tes nobis t]ribilia de ,turcis2 quapropt] p] aliquot dies ibi mansimus1 quia dix]ant nobis1 quod cum pace 9 ,corcyram insulam non possemus v5ire1 pro eo1 quod turci usque 9 m>e ,adriaticum se diffudiss5t1 et omne1 quod occurr]et1 captiv>5t et spoli>5t4 ,hoc tam5 non ob/ante a portu illo recessimus1 et t>da navigatione po/ aliquot dies ,jadram 7,jad]am1 vulgo ,z>am7 civitatem ,dalmatiae applicuimus4 ,audito autem1 quod pe/is 9 ea regn>et1 av]timus nos citius a civitate illa1 et l5ta navigatione ac ta$iosa processimus1 et ,les9am civitatem v5imus1 ubi1 dum 9 portum intr>e vellemus1 v5it v5tus bonus1 cui vela commisimus1 et dimitt5tes ,les9am =tit] processimus p] aliquot horas4 ,po/ hoc surrexit v5tus nobis p5itus inutilis1 et facto euripo incidimus 9 qua$am solit>ia et asp]rima loca ,croatiae1 et coacti fuimus1 portum des]tum pet]e1 et vela remitt]e int] alta montana scopulosa4 ,ad fugi5dum autem ta$ium desc5dimus 9 scaphis ad t]ram4 ,et ecce1 defunctus unus1 quem m>e ejec]at1 jacuit ibi 9 sabulo1 foet5s putr$9e4 ,galeotae autem1 sicut sunt sup]/itiosi1 t]riti ad mortui inv5tionem pra$ic]e mala futura nobis coep]unt1 et longius a corpore illo nos abdux]unt1 nec erat1 qui mis]]etur mortuo et sepulturam prae/>et1 et =te1 si quis eum sepelivisset ipsum corpus mortuum bona futura pronuntiasset4 ,sicut legimus de ,simonide philosopho ,poeta1 ut n>rat ,val]ius ,maximus ,l4 #a4 ,c4 ,,vii4 exempl4 #h1 qui m>e navigans1 et litus pet5s1 inv5it mortuum corpus inhumatum1 et /atim mis]icordia motus sepelivit1 et dum corpus evolv]et1 mitt5dum 9 fossam1 vocem emisit defunctus1 prohib5s suum b5efactorem1 ne cra/9a die cum aliis1 cum quibus v5]at1 navig>et4 ,sicque aliis rec$5tibus ille mansit4 ,non multis autem elapsis horis navis procellis ac fluctibus obruta p]iit1 et omnes 9 ea exi/5tes4 ,porro v5ti illi inutiles magis ac magis augm5tati sunt1 et tribus diebus ac noctibus 9 illis rupibus mansimus et quoti5s egressi fuimus1 toti5s vi v5torum re9jecti fuimus1 cum maxima mole/ia omnium4 ,v]untam5 illa mole/ia fuit no/ra salus4 ,nam dum triduo po/ bono v5to afflante de illo loco m>e altum pet]emus1 occurrit nobis una gala pra$alis v5etiana1 et dum juxta nos v5isset1 int]rogav]unt nos gub]natores1 an aliquid passi fuissemus 9 via m>is pridie vel nudius t]tius8 ,quibus cum dic]emus1 nihil1 nisi v5tos contr>ios1 qui nos iactass5t 9 montana1 dix]unt1 b5$icti s9t v5ti illi1 qui vos ad loca occulta jactav]unt4 ,si enim 9 latitud9e m>is pridie fuissetis1 9 classem armatam turcicam incidissetis1 quae p]git contra ,apuliam1 ut ibi pra$as a *ri/ianis sumat4 ,hoc audito 7#ac ,a7 ,deum laudavimus1 qui nos eripuit de manibus turcorum hac vice4 ,processimus autem et po/ aliquot dies ad ,kursulam 9 ,illyrium v5imus1 et portum ,kursulae civitatis +ressi mane missam ibi audivimus4 ,e/ autem ,kursula civitas 9 ,illyrico sita1 et alio nom9e vocatur ,prepo 9 alto1 supra montem petrosum sita vel locata1 p>va quidem s$ populosa1 sub dom9io ,v5etorum1 et muris ac turribus b5e munita1 et e/ ibi ,episcopatus4 ,porro timor magnus invasit omnes inhabitatores ejus1 praecav5tes1 ne =te turci1 quos p] m>e vag>i ad pra$am vid]unt cottidie1 etiam eos invad]5t1 et mirabantur de nobis1 quod navig>e p] m>e praesum]emus 9 tanto p]iculo4 ,et prud5tes regressum nobis consulebant4 ,s$ ad haec m9ime int5dimus4 ,navem autem +ressi sumus1 emtis 9 civitate v9o1 et panibus1 et aliis necess>iis4 ,dum v]o antemonem sursum trah]5t1 ex cujusdam galeotae neglig5tia deorsum ruit1 et qu5dam alium galeotam p]cuti5s ex/9xit4 ,huic p]iculoso casui prope a/itit ,dom9us ,s5oman5sis episcopus1 et ego ad latus ejus1 cum multis aliis1 et p>um di/abant1 quod omnes fuissemus oppressi et ex/9cti4 ,juv5em autem ex/9ctum1 involutum l9teo1 sacculum cum lapidibus ad p$es ejus app5d]unt1 sicque eum 9 m>e mis]unt4 ,nos v]o veloci cursu a ,kursula rejecti circa m$ium noctis ad ,epidaurum1 quae vulgato nom9e ,ragusium dicitur1 v5imus1 et portum ,ragus9um +ressi an*oras ejecimus1 et nave /abilita usque ad ortum solis dormivimus4 ,po/ea urbem +ressi sumus1 s$ hospitia non inv5imus sicut 9 p>tibus no/ris4 ,idcirco ego cum ,dom9o meo ,georio de ,lapide et quibusdam aliis nobilibus transivimus ad conv5tum fratrum pra$icatorum1 pet5tes1 ut pro pecuniis nobis d>5t aliquid ad m&uc&um4 ,et apportav]unt nobis cib>ia bona1 et v9um optimum ,s*lavonicum1 et laute nos procurav]unt4 ,porro ,prior loci v5it1 duc5s duos fratres secum1 fratrem scilicet ,franciscum de ,catoro1 et fratrem ,dom9icum1 quos mihi comm5davit1 eosque mihi 9 socios it9]is mei assignavit1 volebant et ipsi nobiscum ,j]osolymam pr(icisci4 ,de quo ego plurimum fui laetificatus1 quia hact5us s9e fratre ord9is no/ri fu]am1 et eorum societas fuit mihi sup] aurum desid]abilis4 ,refectis ergo nobis et viso conv5tu p] civitatem ivimus1 eam contemplantes4 ,sic et alii p]egr9i fec]unt4 ,vidimus autem munitiones mirabiles illius civitatis1 turres1 et pr(undissima fossata1 9 quibus effodi5dis actu multi laborabant1 et mirabamur4 ,et int]rogavimus1 an et ipsi turcam tim]5t2 cum s9t tribut>ii ejus8 ,respond]unt3 utique timemus1 et nos contra eum munimus2 quia1 si hodie amicus e/1 cras =te erit inimicus4 ,arguebant autem nos1 tamquam imprud5tes essemus1 quod illo p]iculoso tempore ausi essemus p] m>e vag>i1 quum nec ipsi audebant 9 m>i 7,b7 app>]e1 suadebant autem nobis ibi man]e1 qu\sque meliora nova audir5tur4 ,de i/a civitate et aliis locis dicam 9 rev]sione secundae meae p]egr9ationis4 ,cum v]o s]o factum esset1 intravimus omnes galeam1 et eadem nocte recessimus a portu ragus9o cum bono v5tu1 et multam viam ea nocte fecimus4 ,s$ facto die validus surrexit v5tus et nobis inutilis1 qui extra v]um m>is tramitem nos ejecit contra ,apuliam1 quam ante nos vidimus2 9 eamque incidissemus1 si naucl]i no/ri arte navem non ret9uiss5t4 ,po/ longam autem navigationem p]v5imus ad insulas ,gazapoleos1 et v5tum non habuimus1 nec transivimus1 nisi quantum galeot>um pigro tractu remis movebamur paulatim4 ,v5imus autem ad locum qu5dam1 ubi /at civitas supra m>e1 9 monte1 b5e murata1 s$ totalit] desolata p] draconis cujusdam flatum1 ut po/ea dicitur1 et consequ5t] int] montana ta$iosa navigatione transeuntes ad di/rictum qu5dam v5imus1 ubi gala fixa sup] aquas /abat1 nec remis huc aut illuc mov]i pot]at2 s$1 ut dixi1 sicut palus /abat1 quasi p>ata 9 pr(undum m]gi1 quia subtus eam erat vorago ,abysslis1 vel t]rae hiatus1 qui sorbebat ibi magnam m>is p>tem1 et aquae 9 abyssum ibi illabebantur4 ,ideo /abant ibi sup]iores aquae1 desc5sum 9 abyssum exspectantes1 et qu&o m>e 9 illa p>te non habet multas aquas1 tunc aqua rotatur1 et ea1 quae sup]ius natant1 desc5sum m9antur4 ,et de facto naves ibi absorb]5tur1 si gub]natores arte non ob/it]9t4 ,9 illo ergo loco /etimus1 et galeotae multis clamoribus et laboribus conabantur galam a faucibus i/is remov]e1 s$ 9 vanum laborabant4 ,quod vid5tes hi1 qui erant 9 civitate ,corcyrae1 quia ,corcyram insulam et civitatem prae oculis habuimus1 desc5d]unt ad nos de ,corcyra1 alias ,corfun1 cum duabus p>vis galis1 et funes ad no/ram galam alligantes1 connect5tes eas ad puppes suas1 et remis suas galz trah5tes cum magna viol5tia galam no/ram de faucibus abyssi extrahebant1 ne absorb]et nos pr(undum1 et erepti adsc5dimus ad ,corcyram insulam1 et po/ solis occubitum portum civitatis +ressi sumus1 qui /abat pl5us navibus pra$alibus1 quia1 ut dix]ant nobis dom9i ,v5eti1 ,capitaneus m>is cum classe armata ibi erat 9 cu/odia m>is4 ,dormivimus ergo usque mane4 ,mane autem facto egressi sumus 9 b>cis ad civitatem1 et eam repletam hom9ibus inv5imus1 et multi turci ibi int] *ri/ianos deambulabant4 ,missa audita domunculam qu&am 9 suburbio conduximus nos p]egr9i de ,suevia et ,bav>ia1 et ibi coximus1 com$imus1 bibimus1 et dormivimus4 ,erat autem domuncula p>va et lignea1 de antiquis et aridissimis lignis4 ,unde contigit1 quod propt] excessivum ignem1 quem coqu5do acc5dimus1 ipsa domuncula b9a vice realit] ard]e coepit1 semp] tam5 ignem sopivimus1 ita quod clamor nullus fuit factus4 7#ad ,a7 ,9 secunda tam5 vice vic9i tectum ard]e vid5tes cum ejulatu et clamore accurr]unt1 nos v]o cum scalis tectum asc5dimus1 et mat]iam flammis detraximus4 ,9 hoc casu non 9 modico eramus p]iculo1 quia1 si ignis invaluisset1 omnia concremata fuiss5t1 et ipsi graeci ,corcyr5ses domus suas cum detrim5to vitae no/rae v9dicass5t2 sunt quippe ,alemannis multum infe/i1 et facilit] contra eos insurgunt4 ,igitur1 cum m&ucassemus1 litt]am1 quam ,v5etorum ,s5atus nobis tradid]at1 ad ,capitaneum m>is 7tulimus71 eidem cum rev]5tia praes5tavimus2 pet5tes ejus consilium et auxilium 9 causa no/rae p]egr9ationis4 ,qui lit]am leg5s consuluit nobis1 ut cum gala no/ra ,v5etias rev]t]emus4 ,hoc autem cum grave nobis esse p]p5disset1 cum quadam indignatione dixit3 ,quae insipi5tia e/ 9 vobis1 quod tanto discrim9i1 corporis et animae1 vitae et sub/antiae1 vos vultis expon]e8 ,ecce iam m>e repletum e/ crudelissimis turcis1 quorum manus nullat5us pot]itis evad]e4 ,rev]tim9i ,v5etias1 aut 9 aliquo m>is portu manete1 donec meliores rumores audiantur4 ,si autem vos omn9o vultis 9 ori5tem nunc pr(icisci1 provideatis vobis de navigio1 galam i/am1 9 qua v5i/is1 ego non dimittam1 quia ,s4 ,m>ci e/4 ,hoc cum audissemus1 turbati multum a viro recessimus1 tempus delib]&i pet5tes4 ,int]ea v]bis capitanei confractae sunt m5tes multorum1 praes]tim illorum episcoporum1 qui cum omni familia sua decrev]unt reme>e ,v5etias4 ,aliqui etiam de militibus no/ris =midulosi erant1 et ad retroc$5dum p>ati2 aliqui v]o =tes et imp]t]riti erant1 cum quibus et ego /eti1 et timorosos1 quantum potui1 animavi et con=tavi1 pra$ic&o eis et alleg&o ex sacris scripturis1 quae pot]ant 9 spem div9i auxilii eos erig]e4 ,contigit autem die quadam1 me abs5te1 quod dom9i milites societatis meae colloquebantur de no/ra p]iculosa p]egr9atione1 et aliqui eam consulebant1 aliqui v]o dissuadebant =midulosi4 ,int] quos unus dixit3 ,non oportet ad v]ba et hortam5ta1 quae dicit ,frat] ,felix att5d]e4 ,quid sibi de morte aut de vita8 ,ipse e/ frat] de obs]vantia1 et non habet divitias1 nec amicos1 nec honores nec alia quae 9 mundo sunt1 sicut nos habemus4 ,facilius e/ sibi1 comp5diose gladio turcorum mortem subire1 quam 9 suo mona/]io multis mortibus s5esc]e4 ,et multa alia dixit1 ut posset dom9os av]t]e1 ne me audir5t4 ,quae omnia fu]unt mihi relata4 ,po/ea eundem militem vice v]sa con=tavi1 ita quod non potuit p]suad]i ad r$eundum4 ,ret9uit autem nos capitaneus ,,viii4 diebus 9 ,corcyra et omni die t]ribiliora nobis proposuit1 s$ nos !utonici omnes absolute concordavimus1 nolle r$ire1 s$ 9 nom9e ,dom9i ,j]osolymam p]g]e4 ,vid5s autem 7,b7 ,capitaneus nos ob/9atos 9 no/ro proposito se amplius non intromisit de no/ra p]egr9atione1 et ita disposuimus nos ad recessum1 intr(]5tes 9 galam ea1 quae em]amus4 ,et cum omnes navig>e vol5tes ess5t iam 9 gala1 et cum gaudio colloquium hab]emus1 juxta malum supra /antes1 unus de prud5tioribus petivit sil5tium fi]i4 ,quo facto dixit3 ,ecce dom9i et fratres mei p]egr9i1 rem gr&em1 difficilem1 et arduam aggr$imur1 p]egr9&o p] m>e4 ,et dico vobis pro c]to1 quod humanitus loqu5do /ulte facimus tanto p]iculo nos expon5do1 contra dom9i capitanei m>is et omnium aliorum consilium et p]suasiones4 ,idcirco dom9i episcopi et confratres no/ri nobiliores1 pot5tiores1 digniores1 et =te prud5tiores resignav]unt1 et ad propria r$ire cont5dunt1 sequ5tes consilia2 nos v]o 9 contr>ium conamur4 ,ut ergo conatus no/] non sit /ulta et vitiosa audacia1 necesse erit1 ut vitam no/ram 9 gala re=memus1 et crebrius =tissimum ,dom9um et sanctos ejus invocemus pro coele/i auxilio1 ut cuneos inimicorum ,*ri/i et classes eorum p5etr>e valeamus4 ,8 dictis communi s5t5tia decrevimus1 ut nullus amplius ludus cum taxillis1 aut cum *>tis 9 gala fi]et1 nec litigia1 juram5ta et blasphemiae 7p]petrantur71 et quod cl]ici et sac]dotes ad consueta (ficia s+ulis diebus litanias add]5t4 ,9 pra$ictis enim1 ante illam ord9ationem1 multae exorbitationes fiebant2 nam cont9uo mane1 vesp]e1 et m]idie ludebant1 praecipue episcopus ,geb55sis cum suis1 et cum hoc pessime jurabant1 et quotidie cont5debant1 ,franci enim et no/ri !utonici erant 9 cont9uo c]tam9e4 ,unde quidam de famulis dom9i ,geb55sis p]cussit qu5dam devotum sac]dotem de no/ris1 et incidit 9 excommunicationem4 ,sunt enim ,franci hom9es sup]bi et passionatissimi1 ideo div9a dispositione actum esse cr$o1 ut sep>>5tur a nobis1 et gala sic repurg>etur4 ,vix enim cum eis v5issemus 9 ,i]usalem s9e sangu9is effusione et aliquorum occisione4 ,mansimus autem p] unam noctem 9 ,corcyra1 dormi5tes 9 navi4 ,porro eadem nocte valde p]t]riti fuimus4 ,nam cum iam t5ebrae ess5t 9 s]o1 et adhuc 9 colloquio juxta malum />emus1 depreh5dimus unam ali5am b>cam galae no/rae adha]]e1 9 qua erant turci1 exploratores1 et cupi5tes audire colloquia no/ra4 ,/atim autem ad lapides cucurrimus1 po/ fugi5tes jactantes4 ,b>ca v]o prolapsa 9 m>i altum rep5te petiit1 et evasit4 ,mane autem facto insonu]unt tubic9es no/ri bacc9is1 sive trumpetae1 ins9uantes recessum in/>e1 et soluta gala cum laetitia et cantu portui dorsum v]timus4 ,et /abant p]egr9i reman5tes1 nosque d]idebant1 dic5tes3 nos esse hom9es desp]atos1 et ,waghels4 ,commune enim v]bum fuit 9 ,corcyra1 quod antequam ,metonam v5iremus capti essemus4 ,sic ergo nos ab aspectu ,corcyrae sublati sumus1 et cum gaudio et timore 7#ae ,a7 processimus4 ,porro illi ,,xl p]egr9i1 qui remans]ant ,corcyri1 conducta navi rev]si sunt ,v5etias1 quo cum v5iss5t1 pro c]to divulgabant1 nos esse captos p] turcos4 ,sic etiam dicebant 9 caet]is civitatibus ,italiae1 ,galliae1 et ,g]maniae4 ,hoc autem faci5tes volebant suam timiditatem palli>e cum dif=tuniis no/ris4 ,unde 9 nonnullis locis fu]unt mihi celebratae missae de ,requiem p] ,sueviam4 ,ipsam enim ,sueviam et ,bav>iam m5daciis illis replev]unt4 ,int]ea prosp]o cursu ,metonam v5imus1 nec vidimus 9 m>i vel p>vam naviculam1 de quo et ,meton5ses mirabantur4 ,omnes enim m>itimi timore magno erant p]culsi4 ,cum magno autem s]io suadebant nobis !utonici1 qui domum ibi hab5t1 ne ult]ius progr$i p]s]v]emus1 et dicebant nobis multa t]ribilia4 ,nos v]o sicut prius ita et nunc nullo t]rore retracti ad it] no/rum p]fici5dum processimus2 et ,deo duce cum pace et s9e p]t]r5te ,cretam v5imus1 portumque ,c&iae cum gaudio +ressi sumus4 ,ad no/rum autem +ressum accurrit quasi tota civitas1 vid]e nos1 quia erat mon/ruosum1 imo miraculosum1 jam ,*ri/ianam ,galam ,turcorum saevitiam evad]e1 quos videbant cottidie 9 armatis triremibus pro pra$a p] m>e discurr]e4 ,intravimus autem at qu5dam ,!utonicum1 qui licet esset ,patronus turpitud9is tam5 ad no/rum +ressum mundavit a$em1 et scorta removit4 ,non erat aliud hospitium ibi pro p]egr9is4 ,porro juxta domum illam erat alia domus1 hospitium ,turcorum m]catorum1 et actu erant 9 ea multi ,turci ,con/ant9opolitani m]catores divites1 qui1 ut nobis ref]ebatur1 dicebant3 hom9es i/i1 si ult]ius process]9t1 p]diti sunt4 ,quidam etiam de ,turcis ad nos 9 domum v5]unt1 avisantes nos1 ne rebus sic /antibus m>e intr>emus1 quia capi nos esset consequ5s4 ,insup] dux ,c&iae et sui consili>ii1 vol5tes nobis mis]icordiam prae/>e1 mis]unt ad nos ,oratorem1 qui pul*]rima oratione ,lat9a comm5dabat no/ram p]egr9ationem et plurimis rationibus dissuadebat ult]iorem pr(ectionem1 o/5d5s jam et majus p]iculum quam hucusque1 quia int] ,cretam et ,cyprum m$i>et ,rhodus insula1 quae erat obsidione ,turcorum vallata1 nec possemus evad]e1 qu9 9 hoc m$io occurr5t nobis ,turcorum piratae4 ,mansimus autem ibi p] qu9que dies1 et omni die pejora nova accepimus4 ,quibus tam5 non ob/antibus ,galam +ressi sumus1 et ad pr(ectionem nos disposuimus4 ,cum timore autem navig>e incepimus tim5tes ne =te v5tus v5iret1 et raptam ,galam 9 ex]citum et obsidionem ,turcorum nos projic]et4 ,quam cito autem extra portum 9 altum v5imus2 ecce aspiravit v5tus =tissimus et optatus1 et longe a ,cycladum insulis1 qu>um ,rhodus prima e/1 nos 7,b7 ejecit4 ,et f]ebamur impulsu prosp]orum v5torum1 qui cont9ue succrescebant1 te m>e fremebat1 et fluctus intumescebant1 adeo quod tempe/as valida facta fuit4 ,et omnia sup]iora navis aquis erant p]fusa4 ,haec autem tempe/as erat salub]rima nobis tum quia rep5te impellebat nos ad portus int5tos1 tum etiam quia r$didit nos ab invasione ,turcorum securos4 ,quia impossibile erat no/ram navem capi 9 tam rapidissimo cursu exi/5tem4 ,ex tunc ergo deposuimus omnem app>atum bellicum1 bomb>das1 cuspides1 lanceas1 scuta et clypeos1 bali/as et arcus1 lapides et jacula1 quibus 9 ,corzyra ,galam no/ram munivimus,,tr#bd contra ,turcorum incursum1 quia vidimus nos inimicos crucis ,*ri/i evasisse4 ,int]ea die secunda v5imus ,cyprum et ad portum ,limovic5sem applicuimus1 quia v5tus contr>ius nos cegit pet]e portum4 ,illo v5to quiesc5te ad portum ,nicomic5sem navigavimus mansuri ibi p] aliquot dies1 quia dom9us ,patronus fratrem habuit cum ,reg9a ,cypri ,ni*osiae1 cum quo tractatum habuit1 cujus f9em expect>e nos oportuit4 ,exp$itio negotio solvimus triremem et cum magno desid]io proximum portum1 9 quem v5turi eramus1 desid]avimus citius att+]e4 ,nullum enim portum nisi t]rae sanctae amplius habuimus4 ,t&em v5to nos impell5te t]tia die t]ram sanctam vidimus1 et prae ,jubilo3 ,te ,deum laudamus1 altisonis vocibus decantavimus1 et proram contra portum ,jopp51 quam ,japha vulg>es nom9ant1 direximus1 et ante scopulos ,&rom$ae1 an*oris ejectis1 navem /abilivimus4 ,/atim autem ,dom9us ,patronus emisit s]vum unum ad hoc dispositum1 ut curr]et 9 ,j]usalem1 et ,patri ,g>diano montis ,syon nunci>et adv5tum no/rum1 ut v5i5s cum ,dom9is et as9>iis duc]5t nos 9 ,j]usalem4 ,et mansimus sic 9 ,gala expectantes conductores no/ros ,,vii4 diebus2 po/ quos 9 b>ceis educti sumus ad t]ram1 et intrusi 9 vetu/issima habitacula te/ud9ata et ru9osa et foetida1 9 quibus una duntaxat nocte mansimus3 et po/ hoc ad as9os nobis adductos transivimus1 s$5tes sup] eos1 et ita a m>i cum ,s>rac5is recessimus et 9 civitatem ,rama v5imus2 9 qua p] aliquot dies commorantes inde ,j]osolymam +ressi sumus2 non 9 hospitale1 s$ 9 qu&am domum 9 ,mello locatam ducti fuimus2 ibique com$imus et dormivimus etc4 ,mansimus autem 9 t]ra sancta non plus quam ,,ix4 diebus1 9 quibus circuivimus omnia loca sancta communia1 cum maxima fe/9antia1 et die ac nocte 9 labore p]egr9&i eramus occupati2 et vix dabatur nobis tempus paululum quiesc5di4 ,visitatis autem sanctis locis p]functorie et dom9o meo ,georio de ,lapide1 cum aliis nobilibus insigniis militiae 9 dom9ico sepul*ro adornatis edux]unt nos extra civitatem sanctam1 p] viam1 qua v5]amus ad m>e1 ubi no/ra ,gala /abat4 7#af ,a7 ,porro nemo mansit de ,p]egr9is 9 ,j]usalem nisi duo ,anglici vol5tes transire ad ,sanctam ,ka?>9am1 cum quibus lib5t] mansissem1 si ,!utonicum aut lat9am l+uam noviss5t1 et quia cum eis loqui non potuis1 non erat mihi societas apta vel proportionata3 v]umtam5 8 non ob/antibus cum eis 9 ,j]usalem mansissem1 et pati5tiam de l+uae c>5tia habuissem1 si non firmo proposito concepissem it]um r$eundi 9 ,j]usalem4 ,ab ea namque hora1 qua tempus no/rum ad]at rec$5di a civitate sancta1 proposui1 juravi et /atui me quantocyus rev]surum1 et illam sanctam p]egr9ationem tanquam praeambulum futurae habui4 ,sicut /ud5s lectionem aliquam memoriae comm5d>e int5d5s1 primo p]functorie lectionem praevidet et po/ea repetit mature et tractim tempus accipi5s suffici5s imprim5di2 sic et 9 proposito feci1 et nullo modo cont5tus fui de visis1 nec ea1 quae vid]am1 memoriae comm5dav]am1 s$ s]vavi futurae p]egr9ationi4 ,igitur cum ad m>e v5issemus1 eramus p5e omnes infirmi laboribus1 caloribus1 vigiliis et p5uriis ext5uati1 et ita infirmi r$ucti fuimus 9 ,galam1 et facta fuit ,gala tanquam ,hospitale repletum mis]is et infirmis hom9ibus4 ,po/ multos dies rev5imus 9 ,cyprum 9 felici navigatione r$ucti 9 portum qui dicitur3 ,sal9a2 et ibi debiliores p]egr9os 9 villam qu&am prope induximus1 saniores v]o p]egr9i cum ,dom9o ,patrono conductis equis 9 ,ny*osiam pr(ecti sunt1 quae e/ civitas,,tr#be metropolitana ,cypriae1 et s$es regni1 ,,vi4 ,!utonicis mili>ibus di/ans a m>i4 ,e/ autem de antiquo m1 quod milites sancti sepul*ri praes5tant se regi ,cypri et quoddam pactum cum eo ineunt3 qui etiam eos socios suos vocat1 et libro nom9a eorum intitulat dans eis arg5teum gladiolum 9 vag9a c+ulo circumligatum1 et 9 f9e gladioli p5det arg5teus flosculus1 violae speciem praef]5s1 9 signum fo$]atae societatis4 ,ea ergo de causa dom9us meus ,georius de ,lapide1 cui ego semp] adhaesi1 cum aliis nobilibus ,ni*osiam urbem intravimus1 et p] tres dies ibi fuimus4 ,s$ quia jam regnum ,cypri c>et rege1 ideo nobiles a ,dom9a ,reg9a peti]unt recipi 9 societatem ,regum ,cypri4 ,quae eos 9 ,ca5aculum gr&e vocavit1 et ante se locatis jura illius societatis p] ,int]pretem eis proposuit1 quae sunt3 ut regnum ,cypri 9 ejus necessitate def5s>e con5tur1 cum sit m$ium int] ,s>rac5os1 ,turcos et ,t>t>os4 ,qui manu fide data reg9ae1 tradidit eis gladiolos et abire p]misit4 ,po/ haec 9 equis rev]si sumus ad m>e4 ,porro 9 via transivimus ad radices cujusdam altissimi montis1 9 cujus sup]cilio ,capella e/1 9 qua dix]unt nobis crucem dextri latronis esse locatam1 et mirabilit] susp5sam1 quam lib5t] vidissem4 ,s$ tempus non habui1 ideo etiam hoc ad secundam p]egr9ationem meam susp5di4 ,cumque ad m>e 9 ,galam v5issemus1 rep]imus duos p]egr9os defunctos1 unus erat ,sac]dos ord9is ,m9orum1 vir =tis et doctus1 alt] erat s>tor 7,b7 ,bicc>dus1 vir probus et bonus4 ,aliqui v]o erant 9 agonia mortis4 ,s$ et nos1 qui de ,ni*osia v5imus 9 lectulos decidimus aegritud9is magnae3 et adeo multiplicati fu]unt infirmi1 quod s]vitores non erant1 qui necess>ia cupita infirmis m9i/r>5t4 ,vid5tes autem antiquae vetulae matronae necessitatem no/ram1 motae sup] nos mis]icordia nobis s]vi]unt2 non enim erat aliqua int] eas infirma4 ,9 quo facto confudit ,deus 9 robore ill>um vetul>um =titud9em illorum militum1 qui ,v5etiis eas sp]nebant1 cum eisque navig>e refugiebant4 ,discurrebant autem p] ,galam de uno in=mo ad alt]um et suis spretoribus d]isoribus 9 lectulis pro/ratis s]viebant4 ,praet] infirmitates autem et mis]ias praefatas r5ovatus e/ 9 nobis ,turcorum timor1 et jam magis tim]e incepimus quam prius4 ,int]ea gub]natores solv]unt ,galam1 et m>e pet5tes v5torum adjutorium nullum habuimus2 s$ inutilit] ad litus ,cypri volutabamur4 ,idcirco it]um ad ,cyprum applicuimus 9 portam /]ilem ,limonam4 ,9 quo cum inpati5tia v5tos secundos exspectavimus4 ,po/ duos dies portum illum egressi sumus ad m>e4 ,s$ ecce v5tus inutilis v5it1 nosque 9 fretum tulit longius a t]ra et ab it9]e no/ro1 et multis diebus sic inutilit] vagabamur1 et incepimus eg]e 9 navi1 et defectum omnium necess>iorum pati4 ,int]ea quidam miles mis]abili f9e diem clausit extremum2 quem illigato l9teo1 et lapidibus gravatum1 cum planctu m>9is fluctibus exposuimus4 ,die t]tia po/ haec quidam alius miles1 ali5atus a s5sibus cum multis,,tr#bf clamoribus et doloribus exspiravit4 ,hunc ad t]ram 9 b>ca,,tr#bg duximus sepeli5dum1 quia prope ad litus ,cypri juxta ,paphum eramus4 ,pessimam int] haec navigationem habuimus1 et defectum aquae1 panis et aliorum patiebamur4 ,ejecti autem sumus p] inutilem v5tum a conspectu ,cypri1 et tribus diebus ac noctibus nullam t]ram vidimus2 et po/ hoc it]um ad latus ,cypri delati sumus ad portum ,paphum1 de quo fit m5tio ,actor4 #ac4 ,et 9 illo portu necess>ia emimus1 et citius ab eo recessimus1 et inutilit] s9e pr(ectu ad latus ,cypri f]ebamur4 ,ad haec dif=tunia accessit aliud valde tri/e4 ,nam eadem nocte gub]natoribus occupatis circa vela et ,galae in/rum5ta1 ecce ex improviso de supremo mali una tro*lea decidit1 et optimum gub]natorem tang5s ext9xit1 ad cujus nutum univ]si m>9>ii ,gale/reli et ,galeotae movebantur4 ,magnus ultra modum planctus factus e/ 9 ,gala de morte illius viri nec erat sibi similis 9 ,gala1 qui succ$]et 9 locum ejus4 ,multis autem diebus ta$iosam fecimus navigationem1 et ,cret5sem portum optavimus att+]e1 et longius a ,rhodo rec$]e1 s$ p>um pr(ecimus4 ,int]ea die quadam vidimus a longe sup] m>e contra nos ,galam pra$alem prop]antem1 et vehem5t] timuimus1 ae/imantes 7#ag ,a7 ,turcos v5ire3 s$ dum proximior fi]et1 cognovimus esse ,galam ,v5etianam1 et depositis,,tr#bh armis1 quae produci juss]at ,patronus pro def5sione contra ,turcos1 prae/olabamur praes5tiam illius ,galae ad audi5dum rumores novos4 ,quae cum prae/o esset1 intelleximus ,turcum a ,rhodo cum ex]citibus suis confusum et victum recessisse4,,tr#bi ,ad haec nova gaudio ineffabili repleti sumus1 et ro/rum ,galae ab it9]e capto,,tr#cj av]timus1 et ad ,rhodum ,insulam nos conv]timus4 ,ad quam tam5 propt] v5torum inutilium imp$im5ta 9 multis diebus non v5imus4 ,imo 9 t]m9os ,turcorum projecti sumus1 et aulonem qu5dam navigavimus 9 quo ab utraque p>te t]ram et montana ,turciae habuimus4 ,innovatus e/ int] haec timor no/]1 et timebamus1 quod ,turci nos vid5tes =te 9 nos saevir5t1 propt] confusionem1 quam 9 ,rhodo accep]ant1 v9dic&am4 ,nullum etiam v5tum habuimus et ta$iosissima navigatione int] ,turcorum montana processimus1 pigro remorum tractu4 ,t&em adv5it v5tus1 qui nos,,tr#ca lib]avit1 ,galamque rep5te ad ,insulam ,rhodum impulit1 longe tam5 a ,coloss5sium civitate1 ad latus montanorum processimus4 ,ad locum autem qu5dam v5imus1 9 quo de p$e montis fons vivus emanat1 ad quem ejecta b>ca,,tr#cb ,galoti,,tr#cc cum brillis sic navigantes rec5tem aquam ad ,galam tul]unt4 ,quibus ,galam intrantibus accurr]unt omnes de suis mansiunculis et cumbis cum scutellis1 crat]ibus1 cia?is1 vialis flasconibus1 vitris et boccalibus ad m5dic&um aquam a ,galotis et ,b>cal]is4 ,et fuit tanta compressio pro aqua1 quantam nunquam vidi pro v9o aut pro pane4 ,lib5t] autem et hil>it] aquam divis]unt s+ulis4 ,ex aquae ergo rec5tis gu/u refocillati sumus1 et quodammodo reviximus1 sicut h]bae et virgulta ,solis ardoribus adu/a1 et humiliata pluvia et roris p]fusione revirescunt4 ,tota enim ,gala ad aquae gu/um exhil>ata fuit1 et qui prius vix pot]ant spir>e1 jam incipiebant cant>e4 ,nam laetitiam1 quam v9um bonum temp]at sumptum causat1 hanc aqua po/ longam sitim inf]t4 ,quantas tribulationes et defectus su/9u]imus a portu ,jopp5si t]rae sanctae1 usque huc1 dic]e non sufficio4 ,nam 9 illis mis]i>um no/r>um diebus miratus saepe fuit1 quod homo e/ adeo delicatus 9 t]ra exi/5s1 quod sollicitatur quasi p] totum annum ad jejunium quadragesimae et de ab/95tia 9 pane et aqua 9 ,p>asceve p]fici5do4 ,o si 9 8 diebus habuissemus pro semel tantum 9 die1 non dico cibos quadragesimales 9 abundantia1 s$ victum p>ascevalem 9 pond]e et m5sura1 lib5tissime jejunassemus4 ,9 ,p>asceve enim m9i/ratur jejunantibus panis albus rec5s et bonus1 et aqua cl>a1 frigida1 dulcis et sapida1 quam si habuissemus felices nos fuisse judicassemus4 ,ibi enim non erat amplius aqua nisi putrida et faetidissima1 et si aliquis ,galota habuit aquam nondum foet5tem1 emebant eam p]egr9i1 7,b7 majori pretio quam v9um1 non ob/ante etiam1 quod erat calida1 et albida1 non omn9o cl>a4 ,et quod 8 magis mirabile e/ apud non exp]tum1 et mis]abile apud exp]tos1 9 tanta eramus mis]ia1 et defectione1 quod aquae putridae et foetidae erant pretiosae1 et magna erat cura dom9o ,patrono et omnium gub]natorum1 ne et illae aquae nobis defic]5t4 ,idcirco prohibuit ,dom9us ,patronus1 ne ,cell]>ius ult]ius potum aquae hujusmodi be/iis m9i/r>et1 quae 9 /abulo /abant mact&ae1 s$ res]v>etur hom9ibus1 quos siti mori crudelius esset quam be/ias4 ,sic ergo /abant oves1 caprae1 muli et porcelli p] aliquot dies s9e adaquatione 9 ariditate et siti4 ,9 8 diebus vidi saepe1 quod mane be/iae ipsae lambebant ligna et ass]es1 rorem1 qui noctibus ea madidav]at1 inde sug5tes4 ,et quanquam 9 aquis essemus inf9itis1 tam5 m>is aquae nec be/iis nec hom9ibus sunt potabiles4 ,potius moritur homo aut be/ia potu illius am>issimae aquae1 quam refocilletur4 ,defectus aquae omnes m>is mis]ias exc$it4 ,sileo de m>cidis panibus et v]miculosis paximatibus1 et muscidis c>nibus1 et abom9abilibus cocturis1 de quibus tam5 omnibus cont5ti fuissemus1 si aquam sanam habuissemus ad m5suram1 et si non pro sanis1 saltem pro no/ris mis]is infirmis4 ,saepissime tantam sitim passus ego fui1 et tantum aquae frigidae desid]ium habui1 quod cogitavi1 qu&o cont+]et,,tr#cd me ,ulmam rev]ti1 /atim asc5d]e vellem 9 ,blaubr5 et ibi ad lacum de pr(undo eman5tem s$]e ad satisfaci5dum appetitui meo4 ,v9i defectus non erat 9 ,gala1 s$ abundans et praecipuum rep]iebatur facilit]4 ,s$ nihil s9e aquae admixtione nobis sapiebat propt] sui =titud9em et tepiditatem1 et tantum de illo4 ,igitur de loco1 ubi aquam haus]amus1 rep5te p] bonum v5tum projecti sumus1 ad portum ,coloss5sem ante ,rhodiorum civitatem4 ,erat autem nox1 circa horam nonam ante m$iam noctem et ,lunae spl5d5tis cl>e b5eficio1 quo navig>emus1 vidimus4 ,cumque portum intr>e con>emur1 et no/ri m>9>ii vela cum labore clamoroso1 ut fi]i solet1 v]t]5t1 inc5d]unt 9 turribus lum9a1 et p] muros discurr5tes tumultum magnum habu]unt1 putantes nos esse adv]s>ios ,turcas et inc5sa una bomb>da magna sonitu +5ti nos t]ru]unt4 ,quo t]rore p]cussi lum9a plurima acc5dimus et nos1 et sup]ioribus ,galae 7p>tibus7 /abamus1 precantes1 ne nos la$]5t1 quia cruce ,*ri/i signati essemus1 et amici ,crufixi1 cujus inimicos paulo ante ni hoc loco pro/ratos esse nos m9ime lat]et4 ,hoc cum cu/odes audiviss5t1 ,ma*9as p>atas ad jaci5dum contra nos av]t]unt1 et arcus det5tos remis]unt4 ,concurr]unt autem undique de civitate sup] murum cum faculis ard5tibus vid]e hospites ,*ri/ianos cupi5tes4 ,nullam enim navem ,*ri/ianam adhuc 7#ah ,a7 vid]ant1 ex quo ,turcorum classem a se fugav]ant4 ,porro speculator de turri int]rogavit1 qui essemus et unde essemus8 ,cui unus de ,galotis m9us provide respondit4 ,v5etiani1 inquit1 sumus1 et ,gala e/ ,s4 ,m>ci propria4 ,dom9us autem ,patronus jussit pugnis tundi os ,galeotae illius2 et alium praecepit clam>e sic3 ,gala i/a v5it de ,jopp51 et inexi/5tes eam sunt milites p]egr9i de ,i]usalem et navig>e cupimus 9 ,italiam4 ,timebat enim dom9us ,patronus1 quod non gratus hospes esset1 pro eo quod erat ,v5etianus1 quibus ,rhodiani non multum afficiebantur1 propt] confo$]ationem cum ,turcis4 ,audio enim turribus quod essemus p]egr9i salutav]unt nos pacifice1 et ante portum /abilire navem p]mis]unt1 nequaquam autem portum intr>e1 ne =te dolosa simulatione decip]5tur4 ,navi ergo locata 9 cumbas no/ras desc5dimus1 et dormivimus usque mane4 ,mane antequam surg]emus1 navigav]unt aliqui de ,dom9is ,rhodi5sibus ad nos p]scrutantes ,galam et p]egr9os vid5tes1 cum quibus 9 civitatem navigavimus p] ,cadav]a ,turcorum int]fectorum1 quibus adhuc littus pl5um erat1 quos m>e ejec]at4 ,et +ressi civitatem eam mis]abilit] de/ructam inv5imus1 et pl5am sp]icis ,spha]icis lapidibus magnis et m$iocribus1 quos ,turci ma*9is injec]ant1 quae dicuntur fuisse octo millia et unus p] vicos et plateas et domos disp]si2 et ru9as mis]abiles murorum et turrium1 et multa alia de quibus 9 rev]sione,,tr#ce secundae ,evagationis dicam4 ,mansimus autem quatuor diebus 9 ,rhodo et consumpsimus multam pecuniam1 quia omnia erant 9 c>issimo =o facta ex quo ,turci ,insulam deva/av]ant et spoliav]ant4 ,ego ipse emi pro dom9o meo ,georio duas gall9as pro ,i4 ,ducato1 quia erat debilis1 sicut et ego2 laboravi enim tunc dys5t]ia1 et de vita mea p5e desp]avi4 ,int]ea tempus adv5it1 quo rec$]e deb]emus1 et +ressi sunt nobiscum 9 ,galam aliqui de dom9is ,johannitis1 et quidam qui multis annis 9 ,turcia capti fu]ant1 et missi 9 ex]citu contra ,rhodum1 qui 9 obsidione confug]unt ad civitatem4 ,quidam etiam ,iudaei1 qui 9 obsidione =tit] eg]unt1 nobiscum transfretav]unt4 ,int] illos v]o qui de captivitate ,turcorum evas]unt1 erat nobilis quidam de ,au/ria1 quem dom9us meus ad se recepit1 et 9 ,alemaniam r$uxit1 quem mis]rimum rep]imus4 ,fuit autem ,gala no/ra propt] illorum +ressum facta arta et inquieta1 et navigantes p] v5tos inutiles p] div]sa loca sumus deportati1 et multum defectum su/9uimus antequam portum ,cret5sem appreh5dimus4 ,quo dantem adepto ,cretam +ressi sumus1 et aliquibus diebus ibi mansimus1 po/ quos s]o quodam ,galeam +ressi sumus1 ut 9 nocte rec$]emus1 intr(]5tes ea quae emimus4 ,mane facto et ,gala soluta a tonsillis1 cum eam ad v5tum importunius v]t]5t1 temo1 sive gub]naculum impegit 9 scopulos1 et sub aqua rupit1 et modicum di/abat1 quod navis cum ro/ro prorae 9 petras de littore prom95tes impegisset1 et tota ,gala rupta et dissipata fuisset1 7,b7 et nos p]issemus4 ,quapropt] clamor magnus 9 altum attollitur et accurr5tes populi de civitate p]iculo no/ro succurr]e cupi5tes4 ,et quia temo jam ruptum erat1 navig>e non pot]amus1 s$ ,galam re9duximus 9 portum ad locum ubi prius /et]at4 ,quidam autem vir aqu>ius dispositis rebus ad refectionem gub]naculi se p>abat1 hoc modo nobis vid5tibus4 ,exuit se ve/ibus1 usquae ad femoralia1 et acceptis clavis1 malleo et =cipe infecit se m>i1 et f]ebatur 9 pr(undum ad rupturam temonis1 et sic sub aqua fabricavit clavos extrah5s1 alios incuti5s4 ,et po/ longam moram1 cum omnia refecisset1 prodiit de pr(undo1 et ad nos asc5dit sc&5s sursum p] latus ,galae4 ,haec quidem vidimus1 s$ quo modo artifex ille sub aqua spirav]it1 et quomodo malleo p]cut]e potu]it1 et tam diu man]e 9 aquis salsis p5itus ignoro4 ,s$ hoc scio1 quod +5ium humanum igne et aquis dom9atur1 sicut humana ratio a/ris4 ,porro re=mato temone1 cum jam rec$]e non put>emus1 surrexit v5tus nobis contr>ius1 ita quod ,gala non pot]at nec extra portum educi1 et regressi sumus 9 civitatem ad loca unde exivimus1 et com$imus et bibimus4 ,e/ enim optimus et p+uissimus m>is portus omnibus mundi bonis abundans3 praecipue tam5 ibi e/ v9um ,creticum1 quod nos nom9amus malphaticum1 9 toto mundo notum1 et omnia sunt ibi 9 bono =o4 ,ideo grave non fuit nobis ibi man]e1 s$ optabile4 ,ideo circa vesp]as revocati fuimus 9 ,galam et alii citus1 alii t>dius r$i]unt4 ,ego v]o eram de primis 9 ea1 et /eti 9 ca/ello ,galae ad respici5dum1 an aliqui prat] illos1 qui 9 ,cypro et 9 ,rhodo ad nos +ressi fu]ant1 intr>5t3 et intrav]unt duo ,graeci ,episcopi cum multis aliis4 ,ea autem1 quae alias ibi vidi1 prot9us non conscrib]em1 si maturitate omnimoda hoc ,evagatorium ornatum hab]e vellem2 s$ ut promisi fratribus meis 9 epi/ola1 s]iosis saepe jocunda et ludicra addidi4 ,int]ea me sic /ante et +r$i5tes consid]ante1 vidi plures de p]egr9is v]tig9osos supra m>g9em m>is />e1 et ad desc5sum 9 b>cam,,tr#cf trepid>e4 ,v9um enim ,creticum dulce et delectabile copiose sumptum v]tig9em inducit4 ,erant autem gradus lapidei 9 litore ad murum civitatis1 p] quos oportebat +r$i ,galam vol5tem desc5d]e1 et naviculam p>vam intr>e1 9 qua ducebatur usque ad ,galam et it]um juxta ,galam exeundo scapham p] alios gradus asc5d]e 9 ,galam2 quod illo vesp]i multis erat adeo difficile1 quod oportebat eos port>i de gradibus muri 9 scapham1 et de scapha 9 ,galam1 usque ad /antias suas4 ,int] alios v5it quidam p]egr9us s]vus quorundam dom9orum de civitate1 portans res dom9orum suorum et flascones v9i et saccum cum rec5tibus panibus1 et ibat curvatus on]ibus et cum hoc gravatus v9o4 ,cumque v5isset sup] gradus1 et desc5d]e incip]et ad m>e 9 scapham1 rep5te p] praeceps cum omnibus quae portabat lapsus e/ 9 m>is pr(undum4 ,/atim autem ad clamorem a/antium ,b>cal]i ad locum imm]sionis cum scaphis v5]unt1 et prodi5tem extrax]unt3 panes autem et omnia quae portav]at sup]natabant1 et ad nihilum d$ucta et r$acta sunt4 ,aliquidam p]egr9us sac]dos 7#ai ,a7 ,dalmata1 mihi multum famili>is1 etiam nimis de dulci gu/av]at1 ita quod cum labore 9 ,galam usque ad malum v5it1 et ibi /abat1 loqu5s cum alio ,dalmata usque ad t5ebras4 ,/abat autem prope =am5 c>9ae1 p] quod non e/ desc5sus nocte1 s$ tantum die1 et dum nox e/ facta1 deponitur scala1 ut non inquiet5tur inf]ius dormi5tes 9 illo lat]e4 ,cumque ille bonus p]egr9us locutionem suam f9ivisset1 et jam nos inf]ius omnes 9 lectis no/ris jac]emus colloqu5tes1 volebat 9 cumbam suam desc5d]e p] proximum =am51 et pon5s 9 inc]to p$es1 importune deorsum lapsus e/ p] =am5 9 pavim5tum c>9ae1 ita quod gala ad suum casum tremuit1 quia erat vir magnus et crassus4 ,nos v]o omnes conticuimus1 p]t]riti auscultantes quis cecidisset4 ,/atim autem ille illaesus surrexit1 et cum ira incepit l+ua balbuti5te qua]]e1 dic5s3 ,ecce scalam sub p$ibus habui et p] tres gradus desc5di et quidam traxit mihi eam de p$ibus et c$idi4 ,cui cum quidam dic]et3 scalam ante horam fuisse depositam2,,tr#cg respondit3 non e/ ita1 quia tribus gradibus jam desc5d]am1 et 9 t]tio gradu me consi/5te mihi e/ detracta4 ,ad haec v]ba omnes fuimus resoluti 9 risum1 sci5tes scalam ante horam fuisse amotam2 ego v]o jocundatus magis fui1 congaud5s socio1 quod 9 tam p]iculoso et alto casu nihil mali sibi accidit1 multum 9 risum concitatus fui4 ,cumque audivisset me rid5tem infremuit contra me4 ,ecce1 inquit1 manife/e c]no1 quod tu frat] ,felix mihi scalam traxi/i de p$ibus4 ,c]te ,galam non exibis1 nisi me v9dicav]o4 ,cumque me excus>em1 plus indignabatur1 et mihi mal$icebat1 jurans se 9 cra/9um v9dictam de me sum]e4 ,s$ dormitio sequ5s omnes v]tig9osos et aegrotos1 quos v9um ,creticum debilitav]at1 sanavit3 nec 9 cra/9um memoria i/orum fuit4 ,si ille p]egr9us absque v9o et sobrius i/um casum accepisset1 =te c]vicem aut tibias confregisset4 ,communit] enim ebrii 9 casibus p]iculosis sunt caet]is =tunatiores1 s$ non prud5tiores1 dempto ,polemo juv5e ebriosissimo1 de quo legitur 9 vita ,x5ocratis ,philosophi discipuli ,platonis1 qui totus ebrius et lascivis ve/ibus indutus cum p] civitatem ,a!nas mad5s v9o discurr]et1 et s*olas ,x5ocratis ap]tas c]n]et1 intravit1 ut discipl9is int5d5tes d]id]et4 ,cumque omnes ad ejus +ressum indign>5tur1 ,x5ocrates vultu maturo1 omissa re1 de qua diss]ebatur1 de mode/ia et temp]antia loqui cepit4 ,cujus gravitatem s]monis ,polemon audi5s1 primo detractam de capite coronam florum projecit1 po/modum pallium secul>e deposuit1 et ad ultimum omnibus voluptatibus spretis ad unius orationis auditum philosophus maximus evasit4 ,transacta illa nocte 9 crepusculo navem solvimus1 et extra portump] v5tum elati sumus4 ,s$ cum non longe v5issemus1 occurrit nobis v5tus contr>ius1 et jactabamur 9 fluctibus s9e progressu4 ,conabantur ergo portum ,creticum re9tr>e2 s$ non pot]ant obsi/5te v5to4 ,m>e autem f]vescebat et intumescebat nimis int] nos et ,c&iam4 ,porro gub]natores vid5tes incautum esse1 navem tantis on]ibus gravatam1 aurae fluctibus committ]e1 a lat]e v5torum /udebant t]ram pet]e1 et magno labore p]v5imus ad montana ,cretae infra civitatem ad duo mili>ia1 ibique ejectis an*oris navem fiximus 9 /]ili et des]to loco4 ,sequ5ti nocte solvimus ,galam1 et m>e +ressi v5tum magnum habuimus1 s$ inutilem et passi fuimus +5tem tempe/atem illa nocte et die sequ5ti4 ,alia v]o nocte1 quae fuit 9 fe/o ,s4 ,mi*aelis1 concussum e/ m>e adeo horribilit] sicut unquam vidimus 9 tota i/a navigatione4 ,9 hac tempe/ate multi vota vov]unt ,dom9o4 ,quidam enim1 qui hact5us noctem ,s4 ,mi*aelis cum v5tris +luvie p]eg]unt1 vov]unt illam vigiliam cum jejunio1 quoad viv]5t1 p]ag]e4,,tr#ch ,aquae enim intemp]atae incid5tes nos multum p]turbabant1 et eramus omnes infirmi1 et v]tig9em ac evomitationem patiebamur propt] navis agitationem4 ,illa tempe/ate durante factus e/ v5tus ille pro nobis1 qui prius erat 7,b7 contra nos1 et velocissimo cursu multas regiones po/]gavimus1 et prope ,metonam v5imus1 s$ 9 portum intr>e non valuimus4 ,et ne vi v5torum retrorsum pell]emur1 portum qu5dam des]tum int] p>ietes petr>um intravimus4 ,et quia vix p] mili>e ,alemanicum a ,metona eramus1 nos p]egr9i acceptis sacculis no/ris p] t]ram 9 ,metonam ivimus ibique ,galam exspectavimus4 ,de9de a ,metona recessimus1 et rapido cursu 9 ,corzyram v5imus1 ubi alii p]egr9i divisi fu]unt a nobis4 ,at vesp]asc5te die de ,corzyra ad insulas ,gozapolis delati sumus4 ,dum autem obscura nox adesset1 nec aliqua sid]a app>]5t facto eurippo orta e/ saevissima tempe/as1 et horribilis aris et m>is p]turbatio4 ,v5ti enim validissimi 9 altum nos levabant1 et fulgura coruscabant et tonitrua horr5da intonabant1 cum quibus h9c inde =mid&a fulm9a cadebant3 adeo ut 9 multis locis m>e ard]e videbatur4 ,s$ et pluvia ita intemp]ate inundabat1 ac si nubes fractae et p5itus dissolutae cad]5t4 ,insup] procellae importune accurr5tes 9 ,galam cadebant1 eamque cont9ue op]iebant1 et alt]a ,galae adeo dure p]cutiebant1 ac si de monte aliquo gr&es lapides contra ass]es curr]e p] praeceps mitt]5tur4 ,saepe de hoc miratus sum 9 m>is tempe/atibus exi/5s1 quod aqua1 cum sit corpus r>um1 t5ue et molle1 tam duram impactionem 9 corpus oppositum pote/ fac]e3 facit enim /repitum ad navem curr5s1 ac si mol>es de saltu accurr]5t1 nec mirum si navem f]ream de/ru]5t4 ,aquae tam5 m>is sunt magis importunae1 sonorosae et magis mirabiles sunt 9 suis elationibus1 quam aliae aquae4 ,ego habui delectationem magnam 9 tempe/atibus sup]ius s$5do aut /&o1 et vid5do mirabiles successus procell>um et occursus horribiles aqu>um4 ,tol]abiles sunt tempe/ates diurnae1 s$ nocturnae sunt nimis inhumanae1 praecipue qu&o sunt saevae1 sicut fuit illa1 de qua nunc loquor4 ,fuit enim saevissima et 9 int5sis t5ebris1 nec erat lum51 nisi quod coruscationes cont9uae fulgurum causabant4 ,et erat tam saevus v5tus elevans et dejici5s ,galam1 eamque nunc huc nunc illuc incl9ans et concuti5s1 quod nemo 9 cumba sua,,tr#ci pot]at jac]e1 m9us s$]e1 m9ime />e3 s$ ad columnas 9 m$io su/5tantes sup]iora a$ificia p5d]e necesse erat2 vel flexis poplitibus ante ci/as procumb]e1 bra*iis et manibus easdem complect]e et sic t5]e se1 et int] haec non nunquam ci/ae magnae et graves cum adha]5tibus ev]tebantur4 ,nam ita div]sos motus et viol5tos facit ,gala1 quod omnia1 quae /ant1 ev]tit et quod dictu mirabile e/1 s$ v]issimum1 ea quae 9 p>ietibus ad uncos p5debant1 de uncis solvebantur1 et cadebant4 ,quamvis autem navis fu]at bitum9e undique l9ita et aliis1 quibus aquae +ressus et in/illatio prohibetur1 7#bj ,a7 9 hac tam5 tempe/ate aqua p] insuspectas rimas +r$iebatur undique1 ita quod 9 tota c>9a non fuit quidquam1 quod non esset 9 aqua1 lecti no/ri et omnia erant madida1 panes biscotae et no/ri paximates vel paximacii aqua tacta 9 nihilum sunt r$ucta4 ,9 c>9a inf]ius fuit t]ror et mis]ia2 sup]ius v]o labor et angu/ia4 ,v5tus velum magnum 9 petias dilac]avit4 ,ideo ant5nam submis]unt1 et velum aliud1 quod nom9ant papafigo1 tempe/atibus aptum1 app5d]unt3 s$ cum sursum ant5nam cum complicato velo traxiss5t1 et ,gale/reli m>9>ii sub ant5nam s$5tes ligam9a solviss5t1 et velum deorsum cad]et1 ,galeotaeque inf]ius poli/relum1 id e/ funem1 quo inf]iores extremitates veli t55tur1 9 manibus t5]5t3 ecce v5tus rep5te irru5s importune velum implevit1 et poli/relum de manibus ,galiotorum avulsit1 velumque rapuit et ipsum supra mali summitatem et supra kebam 9 altum evexit3 et ita importune 9 are volitabat1 quod ant5na ut arcus incl9abatur3 et ipse malus grossus et magnus de multis lignis et arboribus simul junctis factus fragores magnos dabat1 ac si jam ruptus fuisset et fractus 9 m$io4 ,9 quo maximum expectabimus p]iculum1 quia si 9 tanta tempe/ate fractus fuisset1 mox involuti aquis subm]si cum ,gala fuissemus4 ,sicut enim avis non pote/ vol>e s9e p5nis et alis1 sic gravissima navis non pote/ proc$]e s9e velis1 quae sunt p5nae ejus et alae4 ,ideo qu&o ,poetae loquuntur de equis alatis1 non aliud volunt1 nisi naves velatas intelligi4 ,sicut ,p]seus v5it de ,graecia 9 equo alato1 et lib]avit ,&rom$am de scopulo ,joppe etc4 ,dabat ergo malus horribiles multos fragores et ant5nae similit]2 et tota ,gala 9 omnibus juncturis videbatur dissolvi4 ,9 nulla re magis t]ritus fui 9 tempe/atibus1 quam 9 magnis fragoribus navis1 qui ita importuni sunt1 quod homo ae/imat jam navem esse 9 aliqua p>te ruptam4 ,nec pote/ se homo cont9]e a clamore emitt5do1 propt] subitum et horridum sonum fragorum4 ,/etimus ergo 9 tri/i spectaculo1 et 9 lam5tabili p]iculo4 ,porro velo sic 9 are volante1 discurrebant ,galioti et caet]i m>9>ii cum tanto clamore et ululatu1 ac si jam gladiis ess5t confodi5di1 et p] rud5tes sup] ant5nam sc&ebant1 velum conabantur de sublimi ad se attrah]e4 ,caet]i inf]ius currebant undique poli/relum cap]e1 et reaccip]e qua]ebant3 alii tro*leis aptantes funes et spiras circumducebant4 ,p]egr9i v]o et alii ad hos discursus et labores inutiles ,deum orabant1 et sanctos invocabant4 ,aliqui suas confessiones faciebant1 tanquam jam 9 proc9ctu con/ituti articulum ultimum mortis expectantes4 ,aliqui vota magna emittebant ad ,romam1 ad ,s4 ,jacobum1 et ad ,beatam virg9em h9c inde se ituros promittebant1 ut hanc mortem evad]e poss5t4 ,non enim nisi mors praes5s timebatur4 ,cogitavi ad p>abolas ,ana*>sis ,philosophi1 qui navigantes nec vivis nec mortuis connum]&os esse dixit4 ,insup] eos non nisi quatuor digitis a morte di/>e probavit1 cum p>ietes navis 9 spissitud9e habeant quatuor digitos4 ,int]rogatus etiam quae naves ess5t tutiores8 respondit3 illae1 quae 9 t]ra extra m>e jac5t2 9 m>e nullam ass]5s esse securitatem1 propt] multiplicia et rep5t9a p]icula4 7,b7 ,grassante igitur hac t]ribili tempe/ate1 ecce subito et ex insp]ato de coelo adjutorium adv5it4 ,int] fulgura enim et coruscationes ap>uit lux qua$am /ans supra proram 9 are aliquantulum fixa4 ,de9de paulatim se movit p] gyrum ,galae usque ad puppim et ibi evanuit4 ,fuit autem lux illa radius igneus longitud9em cubitus hab5s4 ,hanc lucem cum gub]natores ,galotae et m>9>ii caet]i vidiss5t1 et p]egr9i qui sup]ius erant1 cessav]unt ab omni labore1 et silu]unt ab omni /repitu et clamore1 et provoluti ad g5ua ext5sis 9 caelum manibus m$iocribus votibus nihil aliud promebant1 quam ,sanctus1 ,sanctus1 ,sanctus4 ,porro nos inf]ius my/]ium ignorantes1 p]t]riti de subita quiete et sil5tio1 et de insolita oratione2 ae/imavimus eos a laboribus cessasse propt] desp]ationem1 et ,sanctus clam>e propt] in/antem exspirationem1 et /abamus attoniti1 f9em ev5tus exspectantes4 ,et ecce quidam o/ium1 quod supra =am5 commune ,galae1 p] quod de sup]ioribus 9 c>9am desc5ditur1 removit1 et ap]uit1 et supra scalam /ans1 clamavit v]bis ,italicis4 ,o ,signior pelegr9i non habeate paura que que/o note non av]eto =tuna3 quod tantum sonat3 ,o ,dom9i p]egr9i nolite tim]e1 quia hac nocte et praes5ti tempe/ate nihil mali patiemur1 quia consolationem de caelo habuimus4 ,po/ hoc p]sev]ante tempe/ate1 recurrebant ,galotae ad solitos labores1 et jam non ullulabant ut prius1 s$ laetis clamoribus jubilantes laborabant4 ,non enim laborant nisi cum clamore4 ,nemo autem ae/imet1 quod jam dicta de luce s9t ficta aut fabulosa1 s$ sunt v]issima1 et ea plus quam duc5torum te/ium ass]tione hodie 9 humanis viv5tium prob>e possem4 ,nequaquam enim abbreviata e/ manus dom9i1 ut salv>e non possit 9 tribulatione exi/5tes4 ,s$ quis m]u]it hanc miraculosam lib]ationem ,deus scit1 qui etiam ,e?nicis et ,idolotatris 9 talibus p]iculis clamantibus miraculose succurrit4 ,dum enim impetu m>is volvuntur anxia necessitate incassum ad surda loca exclamantes1 non tam5 omn9o salutem desp]ant2 nam qu&oque a m>is exae/uante fluctu nave 9 altum elevata1 tanquam ,deus quispiam salutem attulit p]iclitantibus4 ,haec ,diodorus ,antiqu>um hi/ori>um lib4 #d4 de navigatione ,troglodit>um 9 s9u ,arabico4 ,v]um e/i propt] peccata mea aut alicujus alt]ius indigni fuimus caeli signo1 tam5 aliorum devotissimorum p]egr9orum1 et potissime hone/>um foem9>um1 quae 9 tribulationibus pati5tes devotissime et lacrymabilit] orabant1 dignae div9a consolatione erant4 ,insup] cum ,deo d]elictus sit paup]1 qui 9 clamores et lam5ta mis]orum et paup]rimorum ,galiotorum att5d]it1 qui 9 m$io tribulationis et procell>um ipsum ,deum1 virg9em ,m>iam1 et ,angelos ac ,sanctos crebris et altis clamoribus int]pellabant4 ,aut quis scit1 an =te angu/iae muli]is impraegnatae1 uxoris fratris dom9i ,patroni1 quae 9 ,cypro ad nos +ressa fu]at1 ad aures div9ae pietatis p]v5]9t3 vel fructus v5tris ejus necdum ex ut]o natus div9am pietatem obt9u]it1 et propt] salvationem animae 7#ba ,a7 ejus omnes nos salvos transire p]mis]it4 ,an ignoramus1 quod ,deus sit pronior ad mis]5dum quam ad puni5dum4 ,si ergo ,sodomitas eum irritantes ju/e ignis consumpsit1 quia nullus int] eos rep]iebatur bonus1 propt] quem omnibus p>c]et1 et mis]icordit] p>vulos eorum innoc5tes p>it] cum ipsis occidit1 ne imitatores fi]5t p>5talis nequitiae2 quid mirum1 si fideles ,deum glorificantes1 et propt] eum p]egr9antes1 ejusque auxilium precantes ju/e ab aquis salvat omnes8 quia non solummodo qu9que tantum1 s$ =te qu9quag9ta1 quos ,abraham primo putavit 9 ,sodomis inv5i5dos4 ,g54 #ah4 p4 #bd41 boni 9 navi rep]ibiles erant1 propt] quos p>c]e cunctis1 etiam crim9osis p>atus e/1 et pu]um illum 9 utro matris mis]icordit] cons]v>e1 quem =te scivit =e futurum imitatorem virtutum et legum div9>um4 ,igitur 9 hac tempe/ate magnam viam fecimus de v]o no/ro it9]e3 quia v5ti contra portus nobis optatos nos impellebant1 et duravit illa tota nocte et die sequ5ti4 ,porro facto die1 et tempe/ate durante 9 pati5tia sic mansimus s9e cibo et potu1 quia non erat ignis 9 ,gala1 et coqu9a sup]ius pl5a erat aquis et cum hoc omnes v]tig9osi eramus facti1 et abom9abamur omnes cibum et potum propt] /oma*i subv]sionem4 ,et siquis etiam aliquid m&ucasset1 durante tempe/ate1 non ret9uisset1 s$ mox vomit&o ejecisset4 ,nihil enim melius 9 tempe/atibus1 quam vacuo /oma*o man]e4 ,et praet]ea omnis panis no/] corruptus et inutilis factus fuit1 p] salsas m>is aquas1 et ita cogebamur jejun>e4 ,alt]a die processimus dimitt5tes ,ragusium civitatem ad dextram1 et ,cursulam ad s9i/ram1 et v5imus ,laes9am 9 civitatem3 quam +ressi refecti sumus1 et a v]tig9e capitis lib]ati4 ,mansimus autem ,laes9ae tribus diebus1 quia maximi v5ti 9 m>i erant1 quos timebamus1 quamvis pro nobis fuiss5t3 et etiam mansimus propt] dom9ae praegnantis et gravidae refocillationem1 quae valde fu]at 9 illis tempe/atibus infirmata2 mirum e/ quod non fuit mortua simul cum foetu 9 tantis t]roribus4 ,de9de de ,les9a navigavimus cum bono v5to4 ,s$ nocte jam incipi5te con=tatus e/ v5tus et nimis invaluit1 projecitque nos 9 eurippos ad loca asp]rima1 scopulis et rupibus pl5a1 9 quibus non pote/ fi]i nocturna navigatio4 ,applicuimus autem ad radices cujusdam scopulosi montis et bolide ejecto fundum quaesivimus1 ad /abili5dam ibi navem1 quia t5ebrae subito nos praeoccupav]ant1 quod non pot]amus adire aliquem portum signatum1 nec ult]ius proc$]e4 ,cumque jam prope montem essemus ,galam v]t]e con>5tur1 mox viol5t] a v5to impulsa et fluctibus mota importune gir>e cepit1 et m9abatur cum prora 9 cautes et scopulas montis incid]e1 et sic ,gala dirupta fuisset4 ,9 ipsa autem navis gyratione ,galioti p]iculum cognosc5tes horribili clamore caelum implebant et discurrebant1 seque ad evasionem disponebant4 ,int]ea duo ,episcopi et nos cum illis inf]ius eramus1 et famuli ,episcoporum ad =am5 c>9ae currebant1 qui erant sup]ius1 ac desp]ate clamabant3 ,o dom9i v5ite sursum1 navis rump5da m]getur4 ,ad hunc clamorem ,episcopi cum suis tumultuose surg5tes asc5d]unt4 ,similit] et alii fec]unt1 et facta fuit compressio 7,b7 magna 9 scalis et cursus mirabilis omnium ad puppim fe/9antium1 ut 9 scaphas ejectas salt>5t4 ,s]vi et dom9i ,patroni cum gladiis abscissis funibus scaph>um 9 m>i eas cad]e p]mis]ant1 ut p]iculo subm]sionis in/ante ipse cum fratre et uxore fratris et aliis dome/icis suis primi evad]5t4 ,v]umtam5 nemo adhuc 9 scaphas desc5d]at1 et si unus1 desc5disset1 intol]abilis tumultus factus fuisset4 ,multi enim de alto 9 scaphas saltass5t1 laesique fuiss5t1 et alios laesiss5t1 qui eos ad m>e projeciss5t1 et 9 scaphis exi/5tes cum gladiis et cultellis evag9atis aliis +ressum eos prohibuiss5t3 quia 9 i/is angu/iis scaphae nimis repl5tur et m]guntur1 et paup]es vitae suae consul]e qua]5tes ante alios fe/9ant1 quos nobiles et s]vi nobilium gladiis necant4 ,illos etiam1 qui se manibus ad navem vel remos susp5dunt1 ut 9 scapham labantur1 alii vid5tes p]iculum 9 scaphis exi/5tium gladiis digitos et manus eorum absc9dunt1 qui cad5tes deorsum 9 m>e subm]guntur4 ,audivi horr5da ab 81 qui talibus p]iculis int]fu]unt1 quale nunc nobis erat 9 =ibus4 ,s$ ,deus etiam hac vice nos lib]avit1 et tumultus cum pace s$atus fuit1 et navis ad scopulos alligata1 et vela dimissa et an*orae ejectae4 ,porro ,galotae illi1 quorum neglig5tia 9 tantum p]iculum v5imus1 gravit] fu]unt plagis vapulati1 et dure ca/igati2 s$ nos p]egr9i int]cessimus pro eis1 mis]icordiam div9am imitantes1 quae nos s9e m]itis cons]vavit a morte4 ,9 cra/9um processimus1 et 9 s9i/ra p>te ,iad]am ,dalmatiae civitatem dimisimus1 et v5tum secuti processimus4 ,vesp]ante autem die1 durus incepit fl>e v5tus1 et s]o facto +ravatum e/ m>e valde sup] nos4 ,injecti autem euripis incidimus loca asp]rima1 nec ad litus applic>e ausi fuimus tim5tes ,scillam aut ,*>ybd9 incid]e4 ,ad quoddam canale latum v5imus et cel]rimum v5tum 9 eo habuimus1 et tam5 9 m$io canalis navem /abilire t5tavimus4 ,imm]so autem bolide inv5imus excessivam aquae altitud9em4 ,ult]ius ergo processimus et factae sunt t5ebrae occid5te sole1 nec pot]amus s9e magno p]iculo longius navig>e4 ,quaesito ergo cum bolide fundo1 inv5imus quidem s$ disproportionatum2 nihilom9us tam5 ibi an*oram magnam ejecimus1 pro /abilim5to ,galae1 quae fundum pet5s non inv5it1 nec scopulos1 nec saxa1 nec ar5am1 quibus mordacem d5tem infig]e posset1 s$ curr5tem ,galam sequebatur arans t]ram1 quod tam5 nobis erat mole/issimum4 ,cum +5ti ergo labore retracta an*ora et 9 alio loco ejecta sicut prius sequebatur1 sicut aratrum equos4 ,it]um autem ea levata 9 t]tio loco injecimus quae adhaesit quidem saxo1 s$ dum />et ,gala1 et ad rud5tem p5d5s h9c inde mov]etur1 avulsus e/ d5s an*orae a saxo1 et it]um curr5tem sequebatur ,galam1 s$ /atim rep]to alio scopulo haesit4 ,ibi ergo sic p5d5tes mansimus,,tr#dj p] noctem4 ,porro nos p]egr9i ad quietis loca nos recepimus4 ,s$ dom9us ,patronus cum omnibus gub]natoribus et ,galotis totam noctem insomnem dux]unt1 omni mom5to int]itum no/rum et suum expectantes4 ,nam v5tus erat validus1 et 7#bb ,a7 movebatur ,gala importune valde1 quia non erat portus ubi /abamus1 quo a vi v5torum proteg]emur4 ,idcirco timebant dom9i gub]natores1 quod an*ora a scopulo solv]etur1 vel quod spirae rump]5tur et quicquid horum contigisset1 9 int]itum ivissemus4 ,eramus etiam 9 ,c>n]o1 qui e/ p]iculosissimus m>is gulphus1 et impetuosissime currit ibi m>e1 contra portum ,an*on5sem4 ,ideo propt] in/ans p]iculum dev5it dom9us ,patronus1 quod /atim adepto portu ,p>5t9o cum omnibus p]egr9is vellet navig>e ad insulam ,s4 ,nicolai ibique ,missas pro grati>um actione leg]e et cant>e1 quod et factum e/4 ,nam mane soluta ,gala multis transcursis civitatibus ,dalmatiae1 v5imus 9 ,hi/riam ad ,p>5tiam1 et alt]o mane navigavimus cum ,patrono1 et votum solemnit] p]solvimus4 ,mansimus autem ,p>5tiae qu9que diebus1 et po/ea una nocte usque 9 portum v5etianum delati sumus4 ,demum ,v5etias +ressi ab invicem divisi sumus1 unus quisque 9 patriam suam4 ,int]ea qu&am incidi infirmitatem1 ex qua non lecto decubui1 s$ tam5 nec ambul>e1 nec equit>e valui1 usque ad sanationem4 ,ideo ,dom9us meus ,georius de ,lapide cum aliis nobilibus ad propria remeavit4 ,ego v]o quasi p] qu9d9am ,v5etiis 9 cura ,m$icorum fui ,sanitate recup]ata cum quodam m]catore ,v5etias exivi1 et empto equo ,t]visii cum eodem usque 9 ,trid5tum v5i4 ,a ,trid5to v]o solus usque 9 ,naz>itum v5i4 ,quo cum v5issem po/ m]idiem1 inv5i 9 hospitio quatuor p]egr9os t]rae sanctae confratres meos de ,anglia1 et cum gaudio nos invicem salutavimus4 ,disponebant autem se ad recessum1 vol5tes eodem die transc5d]e montem1 quem nom9ant ,s]icium1 quos rogavi ut usque 9 cra/9um man]5t1 ut simul pr(iciscemur usque ,ulmam3 eram enim lassus1 nec illo die volebam rec$]e4 ,ipsi v]o rogabant me1 ut cum eis equit>em1 quod nolui3 s$ apud eos in/iti quat5us intuitu societatis no/rae1 et contractae amicitiae man]5t1 illi autem nolebant1 dic5tes3 se audivisse pro c]to1 quod illo adhuc die magnus ex]citus armatorum equitum de curia ,ducis ,au/riae 9 illam villam et hospitium esset v5turus1 et illos vell5t fug]e1 quia insecurum e/ cum armatis mor>i4 ,et ita divisi fuimus ad invicem3 quia ipsi recess]unt et ego mansi4 ,vesp]e autem facto v5]unt multi armig]i ad hospitium nobiles cum famulis1 quos ,dux ,au/riae de/9avit pro def5sione ca/ri ,kreg51 quod comes ,eb]h>dus de ,wirt5b]g s5ior obs$]at et ev]t]e conabatur4 ,et fuit hospitium pl5um f]ocibus armig]is4 ,qui audi5tes me de t]ra sancta v5isse v5]abantur ut sac]dotem et religiosum1 et ut t]rae sanctae et sancti sepul*ri militem1 et rogabant me1 ut mane eis ,missam leg]em1 et cum eis rec$]em4 7,b7 ,mane facto ,missam celebravi1 cum eis g5taculum sic sumpsi1 et recessu solv]unt pro me1 et 9 m$io ex]citus me secum ducebant cum gaudio et solatio4 ,cumque v5issemus 9 ,campidonam rep]i 9 hospitio coronae praefatos quatuor ,anglicos p]egr9os vuln]atos1 p]cussos et omnibus rebus suis spoliatos1 mis]es et tri/issimos ac confusos4 ,9 silva enim prope ,campidonam latrones sup] eos irru]ant1 et cum gladiis eos de equis suis ejec]ant1 et cum vim vi repell]e con>5tur et se def5d]e vell5t1 gladiis eos vuln]av]unt1 ligav]unt1 trax]untque ad int]iora,,tr#da nemoris a /rata publica 9 qu&am crepid9em solit>iam1 et ibi eos cum multis injuriis spoliav]unt1 et sacculos eorum scrutav]unt1 et bursas ac p]as eorum evacuav]unt1 eosque totalit] nudav]unt1 curiose qua]5tes 9 ve/im5tis eorum1 si =te pecunias insutas hab]5t4 ,t&em autem eis viliora ve/im5ta re/itu5tes1 jur>e eos coeg]unt1 ut 9 triduo nulli dic]5t1 quid eis accidisset4 ,contri/atus autem fui sup] fratres meos valde1 s$ mihi ipsi congratulab>1 quod non cum eis mansi1 quia p>it] cum eis 9 manus illorum raptorum incidissem4 ,9 cra/9um cum illis armig]is 9 ,memm+5 v5i1 et illo die ibi mansi4 ,alt]a die1 quae fuit dies ,s4 ,o?m>i1 cum quodam sac]dote de ,memm+em ,ulmam usque p]v5i4 ,et +ressus conv5tum *>itative et laetant] fui susceptus3 et ita 9 cellam me recepi ad labores solitos4 ,pro c]to autem dico1 quod haec prima p]egr9atio 9 c5tuplo gravior et mole/ior mihi fuit1 quam secunda et multo p]iculosior tam p] m>e quam p] t]ram4 ,societas etiam p]egr9orum primae ,evagationis fuit inquietior1 quia erant int] eos multi passionatissimi hom9es1 et fuit cottidianum litigium1 et aliqui fures ,bicc>di1 aliqui semp] infirmi1 et ex omni p>te gravior fuit illa prima ,evagatio1 quam secunda1 quamvis ipsa secunda fu]it multa laboriosior1 remotior1 et disp5diosior ac p]iculosior3 tum majora et magis mortif]a p]icula exp]tus sum 9 prima quam 9 secunda4 ,ex quibus omnibus liquet1 quod falsum e/ hoc vulg>e prov]bium2 quod dic]e inexp]ti soliti sunt3 scilicet quod p]egr9atio a ,v5etiis p] m>e usque ad t]ram sanctam sit quoddam solatiosum spatiam5tum et,,tr#db pauca aut nulla p]icula4 ,o deus meus1 quam grave et ta$iosum spatiam5tum6 quam multis mis]iis infectum6 ,multos enim robu/os juv5es nobiles vidi ego 9 hoc spatiam5to succumb]e1 qui quodammodo sibi ipsis videbantur fluctibus m>is imp]>e et montium altitud9es 9 /at]a app5d]e3 qui t&em mis]iis fracti et infelicit] humiliati mis]abilit] ju/o dei judicio p]i]e4 ,det ,deus hanc p]egr9ationem spatiam5tum leve dic5tium sic tri/ia s5tire1 ut discant cum p]egr9is t]rae sanctae 7#bc ,a7 debitam compassionem hab]e4 ,attempt>e enim hanc p]egr9ationem audaciae et =titud9is e/4 ,9 pl]isque vitiosam tem]itatem et curiosam in/abilitatem esse nemo dubitat4 ,p]v5ire v]o ad loca sancta et r$ire vivum et sanum ad propria speciale donum ,dei e/4 ,f9it ,evagatio ,f4 ,f4 ,f4 prima ad ,t]ram ,sanctam4 ,modus quo modo ,f4 ,f4 ,f4 se disposuit ad secundam ,evagationem vel p]egr9ationem ,t]rae ,sanctae1 ,j]usalem1 ,syon1 et montis ,synai4 ,evagatione mea prima p]acta1 ut pro p>te recitavi1 sanus quidem corpore ,ulmam v5i1 et 9 app>5tia laetum jocundumque me exhibui3 tri/is tam5 et inquietus animo et corde fui1 propt] solicitud9em et curam1 quam me habiturum s5tiebam pro alia p]egr9atione et r$itu ad t]ram sanctam et ,j]usalem3 sicut proposui 9 egressu meo de civitate sancta1 quod tam5 propositum nulli hom9um manife/avi4 ,nequaquam enim cont5tus fui de p]egr9atione prima1 quia nimis fe/9a fuit et brevis1 et p] loca sancta cucurrimus absque intellectu et s9e affectu4 ,non etiam dabatur nobis tempus visit&i qua$am alia loca sancta tam 9 ,j]sualem1 quam extra4 ,nec p]missi fuimus nisi semel duntaxat circuire montem oliveti1 et loca ejus2 et ,be?leem ac ,be?aniam non nisi semel1 et 9 t5ebris vidimus4 ,idcirco po/quam ,ulmam r$ii1 et de sepul*ro sanctissimo ,dom9i ac praesepio ejus et de civitate sancta ,j]usalem et de montibus p] circuitum ejus cogit>e cepi1 species1 =mae et habitud9es illorum locorum et aliorum fug]unt a me1 et app>ebat mihi t]ra sancta et ,j]usalem cum locis suis sub quadam calig9e t5ebrosa1 ac si 9 somnis ea vidissem4 ,et videbatur mihi quod m9us scirem de omnibus locis sanctis1 quam ante eorum visitationem2 unde accidit1 quod int]rogantibus me de locis sanctis nullum v]um d>e potui responsum1 nec c]tum conscrib]e ,evagatorium4 ,vehem5t] ergo dolui1 quod tantas mis]ias1 angu/ias et labores 7,b7 habu]am1 tantas etiam pecunias exp5d]am1 tantumque temporis p]did]am1 s9e fructu1 s9e consolatione1 s9e cognitione4 ,saepe dum pro mea consolatione me conv]ti ad cogit&um de ,j]usalem et locis sanctis1 et dubiosa imag9atio mihi occurr]et1 mihi ipsi cum indignatione respondi3 desi/e quaeso de illis locis cogit>e1 putas enim te ibi fuisse4 ,ex 8 tunc in>descebat desid]ium r$eundi ad exp]i5dum v]itatem4 ,s$ mox sequebatur 9 me nova tri/itia1 ex eo quod r$eundi modum vid]e non pot]am1 imo impossibilem reputavi r$itum4 ,sic ergo 9 fluctuatione /eti1 et nulli hom9um ausus fui loqui de hac re4 ,v]eb> de hoc fac]e m5tionem ,rev]5do ,patri ,magi/ro ,lud[ico ,fu*s1 licet esset mihi famili>issimus1 et secretorum meorum conscius2 cui etiam occulta consci5tiae meae s9e metu audebam committ]e3 ,propositum tam5 meum r$eundi 9 ,j]usalem non audebam suae ,pat]nitati revel>e1 ne eum p]turb>em1 et ne ipse et alii audi5tes1 9 me sc&aliz>5tur1 judicantes me in/abilem et mona/ica quiete impati5tem2 aut =te diabolicis incitam5tis vexatum1 aut vitio curiositatis infectum1 aut levitate motum2 et ita susp5sus /abam et 9 nullo me manife/avi1 nisi quod de t]ra sancta et de ,j]usalem int]rogatus non loqueb> absque suspiriis1 et nonnunquam dicebam1 me ignor>e ,j]usalem vidisse4 ,et dum int]rog>5t me1 an desid]ium r$eundi hab]em1 respondi simplicit]1 quod sic4 ,int]ea tanto ae/uavi desid]io r$eundi1 quod nullum /udium1 nulla mihi placuit scriptura1 nisi hi/oriae ,bibliae1 et aliae faci5tes m5tionem de ,j]usalem4 ,ideo omnia quae ad manum v5]unt de i/is p]legi3 collegi etiam omnia p]egr9alia militum1 et libellos p]egr9orum1 et t]rae sanctae descriptiones1 eaque p]legi1 et quanto plus legi1 tanto inquietior factus fui1 quia imp]fectam1 sup]ficialem1 di/ractam et confusam fuisse meam p]egr9ationem ex aliis depreh5di4 ,et p] annum sic 9 laboribus leg5do et scrib5do /eti4 ,anno autem uno cum illa inquietud9e transacto v5it 9 no/ram prov9ciam ,g5]alis totius ord9is mei ,pra$icatorum1 scilicet ,salvus de ,casseta de ,pannormo1 missus a ,s4 ,d4 ,papa ,sixto ,,iv4 contra ,dom9um ,&ream ,ar*iepiscopum ,cra95sem1 qui conabatur nescio quo spiritu motus convoc>e ad ,basileam g5]ale ,consilium1 et ibidem residebat sub ,imp]atoris ,frid]ici t]tii tutela3 ut autem praefatus ,magi/] ,ord9is ,pra$icatorum contra illum ,ar*iepiscopum efficacius ag]e posset1 convocavit ad se ad ,conv5tum ,columb>i5sem famosiores no/rae prov9ciae ,pra$icatores4 ,int] quos et ego missus v5i ad pra$ictum ,conv5tum auditurus et p>iturus praeceptis4 7#bd ,a7 ,itaque me cum ,orid9is ,magi/ro exi/5te int] alia1 de quibus cum sua ,pat]nitate conf]re habui1 dixi suae ,rev]5tiae desid]ium meum de re9tr&o ad t]ram sanctam et ,i]usalem4 ,qui /atim s9e magnis precibus me lic5tiavit et lit]am te/imonialem mihi d$it sub sigillo ord9is1 9 qua etiam prohibuit1 ne quis eo inf]ior mihi 9 illa p]egr9atione imp$im5tum quovismodo prae/>et4 ,obt5ta ergo lic5tia1 gaud5s ,ulmam r$ii1 et lit]am ,magi/ri occultam t5ui1 tempus optativum eam manife/&i exspect>e vol5s4 ,po/ haec non multis diebus elapsis v5it ,ulmam ,rev]5dus 9 ,*ri/o ,dom9us ,udalricus ,gisl9us1 ,episcopus ,adrimitanus et ,suffraganeus dom9i ,augu/5sis1 mihi notus et gratiosus1 cum quo etiam v5it quidam ,sacrae ,!ologiae ,doctor1 ,ord9is m9orum1 qui ,romam adire volebat1 et ord9em ,episcopalem recip]e1 quia ,dom9us ,episcopus ,frisi5sis eum assumps]at 9 ,suffraganeum4 ,ad hos dom9os me contuli1 et rogavi dictum ,doctorem1 quat5us mihi dign>etur a ,s4 ,d4 ,papa lic5tiam impetr>e visit&i loca sancta transm>9a2 pro quo etiam pra$ictus ,rev]5dus ,pat] ,dom9us ,udalricus ,episcopus apud eum pro me in/itit4 ,promissit ergo1 et promissum t5uit1 mihique lit]am de data lic5tia misit4 ,qua habita adhuc silui et tempus magis optativum exspectavi1 sp]ans quod casus desid]atus se (f]ret1 quo me non rogante desid]io meo satisfi]et1 sicut et factum fuit4 ,porro illo 9 tempore erat ,ulmae ,conradus ,lo*]1 vir prud5s1 ,sacri ,imp]ii ibidem ord9>ius ,balivus1 multis nobilibus cognitus1 et mihi non p>um affectus3 huic uti fideli amico primo cor meum app]ui,,tr#dc et sibi desid]ium meum et lic5tias revelavi1 pet5s ab eo1 si aliquem de nobilibus patriae nosc]et1 vol5tem ad ,dom9icum ,sepul*rum 9 ,i]usalem p]egr9>i1 capellano ac s]vo indig5tem1 quod me apud talem promov]et1 tanquam exp]tum et utilem pro i/a p]egr9atione et s]vilem 9 spiritualibus et corporalibus4 ,hab5s ergo vir pra$ictus scrut9ium int] nobilis et inv5it1 quod g5]osus vir ,dom9us ,johannes ,tru*sas de ,waldpurg se disposuit ad transm>9am p]egr9ationem simul cum quibusdam aliis b>onibus et nobilibus4 ,ad quos ille accessit et fidelissime me promovit1 sicut rei probavit ev5tus4 ,nam /atim po/1 et fuit ,anno #adhc 9 die ,/4 ,g]trudis ,virg9is1 v5it ,ulmam praefatus vir nobilis dom9us ,johannes ,tru*sas de ,waldpurg cum pluribus aliis nobilibus amicis suis2 et /atim misso nuncio ad conv5tum me acc]sivit4 ,cumque ad eum 9 hospitium suum v5issem1 int]rogavit me1 tanquam consilium petiturus de regim9e debito vol5tium transfret>e m>e et p]egr9>i 9 ,i]usalem4 ,audivi1 inquit1 vos fuisse 9 transm>9is p>tibus2 consulite quaeso1 quae me oporteat fac]e 7,b71 ut incolumis rev]ti queam4 ,int5do1 ait1 visit>e t]ram sanctam et praecl>am civitatem ,i]usalem1 et praesepe ,dom9i dulcissimum1 et sepul*rum ,dom9i gloriosissimum3 dicite1 rogo1 difficultates et rem$ia4 ,cui cum ad s+ula responsa d>em1 curiosius intuitus me omisit et de/itit ab int]rogationibus,,tr#dd in*oatis3 et int]rogavit me1 an adhuc hab]em voluntatem r$eundi 9 ,i]usalem8 ,respondi3 nihil esse pro nunc 9 hoc mundo1 cujus desid]ium ard5tius hab]em1 quam illorum sanctorum locorum it]atum contuitum4 ,sic ergo cognita voluntate mea vir nobilis r$ire me ad conv5tum fecit c]tificans me1 quod secum p>it] et sociis suis essem iturus ,i]usalem4 ,conjurav]unt enim 9 unam societatem g5]osi viri et dom9i3 ,dom9us ,johannes ,w]nh]us de ,cymb]n ,b>o2 ,dom9us ,ha9ricus de ,/oefel ,b>o2 ,dom9us ,ursus de ,re*b]g de ,hoh5re*b]g1 et ipse praefatus dom9us ,johannes ,tru*sas de ,waldpurg1 quasi pat] omnium pra$ictorum et causa ac motor eorum ad p]egr9&um4 ,/atim autem eadem hora po/quam 9 conv5tum r$ii1 misit praefatus nobilis qu5dam virum prud5tem oratorem cum suis famulis1 rogans rev]5dum ,magi/rum ,priorem ex p>te dictorum nobilium ,b>onum1 ut illum fratrem1 qui pridem 9 transm>9is p>tibus fu]at1 quem concordit] 9 capellanum et anim>um su>um curatorem eleg]ant1 lic5ti>e dign>5tur1 et abire cum eis p]mitt]et4 ,ob hanc enim causam1 ait ,dom9us ,johannes ,tru*sas1 jam cum suis amicis nobilibus ad civitatem hanc v5it4 ,audi5s autem ,pat] ,prior factum multum difficultavit1 et tempus delib]&i de responso d&o accepit4 ,quod c]n5s dom9us ,johannes ,tru*sas et tim5s quod =te oppositum suae int5tioni p] diut9am delib]ationem int]v5iret1 /atim die sequ5ti mane assumsit secum omnes suos amicos nobiles et dom9as ,comitissas de ,kyr*b]g1 quae secum v5]ant1 et asc5dit cum eis 9 praetorium1 ubi jam ,magi/ri- civium cum toto consulatu ,ulm5si congregati s$ebant1 pet5tes audi5tiam2 qua data in/itit apud ,dom9os consules1 ut ,priorem ,pra$icatorum ad hoc cum effectu induc]e vell5t1 quat5us fratrem ,felicem1 quem ipse et sui socii 9 capellanum eleg]ant1 pro transm>9a p]egr9atione s9e imp$im5to dimitt]et3 praecipue cum eum ad hoc esse volunt>ium scir5t4 ,itaque ,magi/ri-civium,,tr#de et quidam de judicibus ,conv5tum +ressi rogabant ,patrem1 ut intuitu ,consulatus nobilibus illis condesc5d]et4 ,qui cum dic]et1 se non hab]e facultatem me lic5ti&i 9 ,i]usalem1 s$ ad ,s4 ,d4 ,papam et ,g5]alem ,ord9is no/ri ,magi/rum spect>et,,tr#df hoc negotium1 /atim produxi lit]as1 7#be ,a7 tam ,papae quam ,magi/ri ,ord9is4 ,quas ut vidit1 /atim cons5sit 9 nom9e ,dom9i4 ,accessi ergo ad ,dom9um ,johannem ,tru*sas et secum conv5i de die et loco ubi eum et tres alios dom9os meos rep]irem4 ,et assignavit mihi diem c]tum et locum ,pont9am 7,insprugg7 oppidum1 et s$em ,ducis ,au/riae et 8 tractatis nobilis cum suis ad propria r$iit4 ,ab hac ergo die b>bam nutrivi et cruce rubea tam cappam1 quam scapul>e decoravi1 quam quidem crucem deo dicatae virg9es sponsae crucifixi,,tr#dg ve/ibus meis assuebant1 caet]aque insignia illius sacrae p]egr9ationis1 quae mihi competebant1 assumpsi4 ,sunt enim qu9que p]egr9orum t]rae sanctae insignia4 ,scilicet crux rubea 9 ve/e grisea et longa cum cuculla mona*ali tunicae assuta2 nisi p]egr9us talis religionis sit1 quod ei non competat f]re habitum griseum4 ,secundum e/ pileum nigrum vel griseum etiam cruce rubea supra frontem insignitum4 ,t]tium e/ b>ba longa 9 facie s]iosa et pallida propt] labores et p]icula1 ubique enim1 etiam ipsi g5tiles1 p]egr9antes b>bas et comam nutriunt usque ad r$itum1 et hoc primo fecisse legitur ,osiridem vetu/issimum ,aegypti regem1 ,deum ae/imatum1 qui mundum totum p]ambulavit4 ,qu>tum e/ saccus 9 hum]is t5uem victum cont95s cum flascone1 non ad delicias1 s$ ad su/5tationem vitae vix suffici5s4 ,qu9tum1 quod s]vit 9 t]ra sancta1 e/ as9us cum as9>io ,s>ac5o1 loco baculi4 ,itaque diem recessus mecum desid]io magno exspectavi et me sil5t] cum tranquillitate ad it] sacrae p]egr9ationis aptavi1 propt] inquietud9em pro me sollicitorum1 qui me inquietabant4 ,incipit ,secundum ,evagatorium ,f4 ,f4 ,f4 ad ,t]ram ,sanctam 9 ,j]usalem4 ,secunda p>s pr9cipalis totius op]is4 ,evag>i jam incipiam desid]abili et jucundissima ,evagatione1 quam quidem ,evagationem hoc ord9e describ]e int5do et di/+u]e 9 ,,xii tractatus1 secundum quod f]e ,,xii4 m5sibus evagatio duravit1 et quemlibet tractatum 9 tot capitula divid]e1 quot dies v5iunt 9 m5se3 ita quod quilibet m5sis faciat tractatum et quilibet dies capitulum4 ,incipiam enim a die exitus mei usque ad r$itum1 et omnia loca quae vidimus de m5se 9 m5sem et de die 9 diem et quae contig]unt nobis s+ulis m5sibus et diebus fidelit] significabo3,,tr#dh add5do descriptiones locorum tam sanctorum quam aliorum pro facti illius meliori decl>atione4 ,non enim praet]misi 7,b7 nec unum diem 9 it9]e exi/5s1 qu9 aliquid scrib]em1 etiam 9 m>i tempore tempe/atum1 9 t]ra sancta1 et p] des]tum saepe scripsi,,tr#di s$5s 9 as9o1 vel 9 camelo1 vel noctibus1 qu&o alii dormiebant1 ego s$i et visa 9 scriptis d$uxi4 ,igitur cum tempus meum approp9qu>et1 quo rec$]e me necesse esset1 obs]vavi diem opportunum1 9 quo s9e nota et multorum concursu ,ulmam exire possem4 ,currebant enim noti mei et fautores et inquieti erant de recessu meo1 meque plurimum turbabant suis dissuasionibus et curis inanibus et lam5ta eorum erant mihi deliram5ta1 quia ita laetus et imp]t]ritus fui1 ac si ad convivium optimorum meorum amicorum invitatus transirem4 ,die itaque ,,xiii4 ,aprilis1 quae erat dom9ia ,mis]icordia dom9i1 ,anno #adhc advesp]asc5te die v5it nuncius missus ad me a g5]oso dom9o ,philippo ,comite de ,kyr*b]g1 rogans me1 quat5us s9e dilatione 9 cra/9um ad ipsum ,comitem v5irem1 ad diff9i5dum aliquas causas4 ,eram enim quasi pat]familias domus1 quia omnes de domo mihi confitebantur ,comites et ,comitissae1 et quidquid difficultatis oriebatur1 9 quibus ego potui utilis esse1 d5unciabant mihi vel mittebant pro me3 condixi ergo s]vo1 quod 9 cra/9o secum p]g]e vellem4 ,qu>ta decima die1 quae e/ ,tiburtii et ,val]iani1 lecta ,missa et sumpto cibo1 congregatis ad me omnibus fratribus dixi eis1 me jam velle ex toto rec$]e3 et b5$ictionem it9]antium a rev]5do ,patre ,magi/ro ,lud[ico petii4 ,qui duxit me ad *orum1 ad quem,,tr#ej totus ,conv5tus comitabatur me1 et pro/ratus 9 m$io ,*ori coram v5]abili ,sacram5to alt>is accepi b5$ictionem cum +5ti ,patris ,prioris et omnium fratrum fletu4 ,ego v]o accepta b5$ictione prae s+ultu et fletu v]bis fratribus val$ic]e non potui3 s$ ipsae lacrimae et vultus mo]5s et s+ultus loquebantur4 ,s+ulis ergo fratribus amplexatis et deosculatis me eorum orationibus comm5davi4 ,vix autem p]suad]e pot]am ut rev]5dus ,magi/] ,lud[icus domi 9 pace man]et4 ,volebat enim salvum conductum mihi prae/>e1 usque 9 ,memm+51 sicut prius fec]at1 s$ ego omn9o recusavi 7#bf ,a71 ne 9 no/ra sep>atione nova tri/itia et turbatio ambos affic]et4 ,quamvis enim laeto animo et jocundissima m5te ad illam p]egr9ationem p]g]em1 9 sep>atione tam5 a tam fidelissimo ,patre et *>issimis meis fratribus moe/is et tri/ibus lacrimas copiosas fund]e me necesse erat4 ,colligatis itaque sacculis meis1 quos mecum duc]e volebam1 et equo quem em]am impositis1 desup] s$i1 cum s]vo ,comitis recessurus4 ,porro me 9 equo s$5te omnes fratres circum/antes obnixe peti]unt1 ut loca sancta dilig5t] not>em1 et conscrib]em,,tr#ea ad eosdemque def]rem1 ut et ipsi1 etsi non corpore1 m5te tam5 poss5t circa loca sancta recre>i3 quod et fratribus promisi4 ,et cum hoc s]vus ,comitis et ego ,conv5tum exivimus1 et clam quasi occulte de civitate equitavimus3 p] portam gregis pontis transeuntes flum5 ,danubii4 ,a casu autem concordantia accidit prioris p]egr9ationis et illius quo ad diem4 ,primam enim p]egr9ationem 9 die sanctorum ,tiburtii et ,val]iani in*oavi4 ,eodem autem die et hora duobus annis revolutis ad secundam ,evagationem pr(ectus sum4 ,equitantes autem s]vus ,comitis et ego ocius ad villam ,diss5 v5imus1 et supra illam 9 ca/rum1 9 quo ,dom9us ,comes residebat1 asc5dimus4 ,causa autem1 propt] quam me vocavit1 erat i/a4 ,sub ca/ro 9 villa1 quae dicitur ,j$5%eim vel ,iheidem%eim1 erat qua$am virgo ali5ata a s5sibus1 quam multi dicebant esse obsessam a daemone3 hanc vid5dam et exam9&am mihi exhibuit1 ut judic>em1 quid esset cum ea ag5dum3 si adjur&a esset1 vel non3 hoc autem fuit meum judicium1 quod de/ructa esset 9 capite1 et ideo potius m$icorum quam !ologorum curae esset committ5da4 ,hoc sic t]m9ato1 dixi dom9o ,comiti meam pr(ectionem jam inceptam1 et petivi eum1 ut mihi s]vum adjung]et1 qui usque ad ,alpium radices me conduc]et1 quia usque ad id spatium e/ nonnunquam satis insecurum et timebam ibi equit>e solus4 ,assumpto ergo famulo mihi adjuncto eodem die a ,?yssa recessimus usque 9 ,memm+51 et ibi p]noctavimus4 ,qu9ta decima die fe/9e a ,memm+5 usque 9 ,campidonam equitavimus1 et ibi simul m&ucavimus2 po/ pr&ium lic5tiavi famulum a me1 jub5s eum r$ire ad dom9um suum4 ,ego v]o ad radices montium v5i cum magna fe/9atione4 ,timui enim1 quod ,dom9i mei ante adv5tum meum de ,pont9a 7,insprugg7 rec$]5t1 et v5i usque 9 villam ,ruti1 quae e/ sup] ,licum fluvium1 quem vulg>es ,le* nom9ant1 ibique p]noctavi4 7,b7 ,sexta decima die mane solus de ,ruti exivi et 9 ,rhaeticas alpes subii3 ibi enim e/ +ressus 9 ,rhaeticas alpes et praeceps asc5sus tempore pluvioso pessimus et pr(undus luto4 ,malam viam valde habui1 quia praec$5ti die plu]at1 et 9 nocte po/ea cecidit nix sup] lutum1 nec potui vid]e paludes et =am9a pr(unda4 ,et ita equus1 quem manu sursum duxi1 omni passu 9 pr(undum m]gebatur usque ad v5trem3 et ego similit] usque sup] g5ua4 ,9 foveis v]o pr(undius m]gebamur4 ,t&em autem p] clausuram ,rhaetic>um alpium1 quae dicitur ,ehr5/e91 +ressus v5i usque ad asc5sum montis ,f]icii1 quem cum asc5dissem et ex alia p>te desc5dissem1 vidi mihi adhuc sup]esse multum de die2 et p]transivi villam ,naz>i?1 et it]um ad montana valde alta asc5di1 et p]v5i 9 villam ,s*neck5hus51 ibique p]noct>e decrevi4 ,porro 9 ipso hospitio s$ebant focii sic m9]>ii de arg5tifod9is1 qui ludebant1 bibebant1 et voluptatibus des]viebant1 quorum suscepta erat mihi societas1 et cautus fui 9 conv]satione cum eis4 ,posuit autem hospes me ad unam p>vam s+ul>em cam]am1 cujus o/ium dilig5t] s]vavi1 et ita dormivi4 ,decima septima die mane cum s+uli surg]5t1 factus e/ tumultus magnus 9 domo1 pro eo1 quod duo vectores curruum conqu]ebantur1 p]as suas cum pecuniis repositis p]didisse4 ,ipsis enim dormi5tibus socii illi m9]>ii fures cam]am eorum +ressi p]as eorum de c]vicalibus trah5tes et evacuantes1 9 hortum domui contiguum vacua m>supia projec]unt1 ipsi v]o simul1 dum omnes dormir5t1 aufug]unt cum pecunia4 ,cum autem sol oriretur a loco illo recessi et cum timore processi1 tim5s ne =te fures illi insidi>5tur mihi 9 via3 s$ nihil mihi mali accidit4 ,9 m]idie autem ad ,pont9am oppidum v5i1 sp]ans me dom9os meos ibi rep]turos1 s$ spe mea fru/ratus fui4 ,pont9um lat9e1 ,insprugg dicitur !utonice1 quia ,pont9um dicitur quasi ,pons ,ini fluvii1 quod significat hoc nom5 ,insprugg4 ,dum enim jam ad pontem oppidi acc$]em et intr>e vellem1 v5]unt mihi obviam qu9que armig]i s]vi ,dom9orum meorum1 quos a se remis]ant ad propria1 et ipsi pr(ecti fu]ant de ,pont9a mane illo die4 ,multis enim diebus fu]ant 9 curia ,ducis ta$io affecti3 ideo quam cito causas suas exp$iv]unt1 recess]unt1 uno die citius1 quam mihi ,dom9us ,johannes ,tru*sas t]m9um /atu]at4 ,hoc enim eg]ant apud ,ducem1 quod eidem commis]ant omnia quae reliqu]unt1 uxores1 lib]os1 t]ras1 villas1 oppida ac ca/ra1 pagos et dom9ia eorum3 insup] lit]as promotoriales ab eo accep]ant ad ,ducem ,v5etorum et ad ,s5atum ,v5etum4 ,et i/is exp$itis abi]unt4 ,non rep]tis 7#bg ,a7 ,dom9is 9 oppido fe/9ant] p]transivi sequ5s eos1 et 9 montana asc5di et p] curvitates multas montium 9 vallem qu&am magnam1 quae dicitur ,matra1 p]v5i1 et ibi noctem egi4 ,decima octava die de ,matra 9 altiora montana consc5di1 et p] jugum montis dicti ,br5n] transivi1 et frigore vehem5ti mole/atus fui4 ,nam ibidem etiam ae/ivo tempore nives1 pru9ae et glacies non desunt4 ,de i/o jugo ab alia p>te p] longam viam desc5di et 9 oppidum ,/]tz+5 v5i1 ibique 9 hospitio ,dom9o meos rep]i cum aliis nobilibus et famulis suis4 ,inv5i ibi ,dom9um ,he9ricum de ,/fel1 et dom9um ,johannem ,tru*sas1 et ,dom9um ,ursum de ,re*b]g3 qu>tus v]o dom9us ,johannes ,w]nh] de ,cymb]n ,b>o praecess]at eos1 ut ,v5etiis de hospitio congruo provisionem fac]et pro dom9is et nobis omnibus4 ,decima nona die ab illo loco po/ sumptum pr&ium recessimus3 et cum juxta mona/]ium ,cellae novae prope ,brix9am ,ord9is ,canonicorum ,regul>ium essemus1 ,praepositus mona/]ii nobis occurrit1 omnesque 9 mona/]ium secum duxit1 propt] ,dom9um ,johannem ,tru*sas1 quem v5]abatur1 quia de ,waldsee1 ubi ,dom9us ,johannes ,tru*sas residet1 assumptus fu]at 9 ,praepositum illius mona/]ii4 ,noluit autem dictus ,praepositus nos illo die a se dimitt]e1 s$ coegit man]e1 et cumulatissime nos tractavit4 ,e/ enim mona/]ium valde solemne et multum abundans4 ,vix vidi tot vasa arg5tea et aurea1 sicut 9 tricl9io illius ,praepositi4 ,ecclesiam habet magnam cum pretioso ornatu1 et ,libr>iam bonam4 ,sunt ibi viri maturi et obs]vantiales3 nunquam videtur mihi me audivisse tam regul>em et bonum *ori cantum1 sicut 9 hoc mona/]io4 ,vicesima die1 quae erat dom9ica ,jubilate1 mansimus 9 div9is (ficiis 9 ,cella nova1 et 9 pr&io2 et de9de a mona/]io recessimus4 ,cum fe/9antia autem ,brix9am civitatem p]transivimus1 quia dicebatur dom9is1 quod pe/il5tia ibi grass>et4 ,aliis tam5 vicibus 9 ea civitate p]noctavi4 ,ibi e/ ,episcopatus abundans4 ,ideo frequ5t] mortuo episcopo insurgunt rixae et cont5tiones multae1 et prim>iae p]turbationes pro ,episcopatu3 et tota t]ra illa int]dicto et c5suris ecclesia/icis vexatur4 ,recolo1 quod propt] illum ,episcopatum ,dux ,au/riae ,sigismundus1 qui hodie e/1 et tota t]ra illa int]dicto /ricto et gravissima excommunicatione fuit punitus3 ita quod omnis homo1 sive ignorant] sive sci5t] transi5s p] t]ram illam1 fuit excommunicatus 7,b74 ,ecclesia ca!dralis e/ pul*ra4 ,quadam vice 9 eadem ecclesia /eti1 dic5s cum socio fratre horas canonicas2 praepositus autem ecclesiae dom9us et canonicus magnus misit capellanum suum ad nos et int]rogavit1 an essemus fratres m5dicantes1 et p]cepta v]itate direxit nobis p+uem et bonam eleemosynam4 ,valde b5e />et ibi conv5tus bonorum fratrum4 ,9 tota namque diocesi non e/ aliquis conv5tus fratrum m5dicantium4 ,sunt autem ibi ita maturi canonici1 quod nolunt 9 nova ,cella su/9]e mona*os nisi re=matos4 ,v]untam5 mona/]ium novae ,cellae e/ canonicorum illorum1 et ante tempora non multa fuit ecclesia novae ,cellae ecclesia ca!dralis1 et ea translata 9 civitatem posu]unt ibi ,canonicos ,regul>es4 ,po/]gata ,brix9a v5imus ad viam ,cont]i1 p] quam facilit] asc5dimus1 quia ,dux ,au/riae eam ita plantavit1 quod jam cum curribus asc5dunt et desc5dunt1 omnibus viis dimissis4 ,ideo nunc praefatus dux con/ruit 9 supremo illius viae domum valde altam et pretiosam1 !lon>io ibi pon5do4 ,non sunt duo anni elapsi1 quod via illa erat adeo mala et p]iculosa1 quod cum magnis difficultatibus potuit eam homo transire1 equum ad manum po/ se trah5s4 ,9 mea prima p]egr9atione cum quantis angu/iis illam viam transiv]im ego scio4 ,sunt enim a p>te dextra pr(undissimae valles1 et via erat /ricta sup]ius a s9i/ris hab5s p>ietes petr>um altissimas et a dextris vallem pr(undissimam4 ,adeo arta et p]iculosa fuit i/a via1 ut 9 communitate cant5tur de ea publica c>m9a4 ,s$ nunc1 ut dixi1 ,dux fecit arte cum igne et bomb>d>um pulv]e dividi petras1 et scopulos abradi1 et saxa gr&ia remov]i1 et multis exp5sis fecit asp]a 9 vias planas3 non solum ibi s$ 9 pluribus locis p] montana ,rhaetica suae dictioni subjecta4 ,praefata via duobus mili>ibus !utonicis e/ longa2 quam cum p]currissemus1 desc5dimus 9 ,bozanam civitatem1 quam novit] mis]abilit] pa5e totalit] exu/am rep]imus3 necdum erat ignis ext9ctus1 s$ de cumulis ru9>um flammam et fumum vidimus et odoravimus4 ,mona/]ia tam5 et ecclesiae remans]unt illaesa quasi miraculose4 ,conv5tus no/] ,pra$icatorum 9 multis locis ard]e incep]at1 s$ dilig5tia et labor fratrum 9 tectis curr5tium ext9xit4 ,ignis tam5 adeo p]valuit etiam 9 no/ro conv5tu1 quod fratres non potuiss5t eum cons]vasse1 si alia virtus sup]ior non affuisset4 ,tectum enim dormitorii arsit 9 altum et ,prior v5]abilis1 ,pat] ,nicolaus ,mn*b]g]1 sicut c]tissima habeo relatione1 sub igne g5ibus flexis beatam invocavit virg9em1 et adjutorium inv5it4 ,ante plures annos quidam ignis cunctis vid5tibus p] portam civitatis intravit1 et p] vicos cucurrit et totam civitatem combussit4 ,unde sicut e&em combu/ionem sic et illam div9ae v9dictae ascribunt4 7#bh ,a7 ,e/ enim populus ibi vitiosus2 crapulae1 luxuriae1 sup]biae d$itus ultra modum4 ,omnia enim sunt ibi 9 bono et levi =o et e/ abundantia optim>um r]um ibi3 v9um e/ ibi praecipuum1 fructus alii dulces4 ,s$ habet arem insanum1 quia1 ut dicunt1 ab illa p>te qua spirat ar rec5s et sanus1 sunt montes altissimi1 quos mihi demon/rabant fratres1 et ab illa p>te1 qua arem recipit1 sunt paludes foetidissimae4 ,unde cont+it1 quod ibi sunt semp] multi febricitantes1 et e/ adeo commune t5]i febribus1 quod febrim infirmitatem non ae/im5t4 ,qu&o enim quis alt]i amico suo obviam v5it1 et eum videt pallidum et de=mem facie1 int]rogat3 ,o amice1 quid habes1 video te infirmum et de=matum8 ad quod ille dicit3 ,c]te1 amice1 infirmus non sum1 p] dei gratim1 s$ febris de=mat me4 ,unde quadam vice cum quodam secul>i transivi 9 ,bozanam1 et dum civitatem vid]emus1 dixit ad me3 ecce fratres1 non cr$o aliquam civitatem esse 9 mundo frigidiorem quam illam3 de quo miratus dixi3 non esse ita1 s$ e/1 dixi1 calidissima4 ,ad quod ille3 ego nunquam v5i ad hanc civitatem etiam ae/ivo et calidissimo tempore1 qu9 semp] vid]im ibi multos 9 pelliciis hiemalibus s$5tes pallidos prae frigore1 et d5tibus /rid5tes4 ,et hoc joco dixit de febricitantibus4 ,multi ae/imant1 quod febrem non ex malo are hom9es contrahunt1 s$ ex bono v9o et de bona coqu9a1 de quibus se +urgitant et infirmitates contrahunt4 ,civitas haec ante paucos annos fuit italica1 et vulg>is locutio fuit italicum4 ,unde ego novi qu5dam ,patrem de ,italia1 qui non scivit unum v]bum !utonicum1 qui tempore juv5tutis suae 9 ,conv5tu ,bozan5si fuit cursor et pra$icans1 s$ p] successum temporis1 cresc5tibus ,!utonicis1 facta e/ civitas illa alemanica1 et conv5tus ille ,prov9ciae no/rae additus e/1 qui prius erat sub prov9cia ,s4 ,dom9ici4 ,9 hanc civitate mansimus p] noctem1 et mis]iam magnam vidimus1 quia multi 9 ru9is domorum su>um demorabantur1 non hab5tes a$es1 nec man5di locum1 et multi emigrabant paup]es1 qui fu]ant ante ignem divites4 ,s$ hodie rea$ificatur civitas1 et pretiosiores /ructuras faciunt1 quam ante1 contra ignem4 ,vicesima prima die ,missa 9 no/ro ,conv5tu audita et pr&io sumpto recessimus a loco ad dextram p>tem hab5tes ,a?ysim aut ,lavisium fluvium1 qui vulg>it] ,ets* nom9atur3 et trans ,atisim vidimus f]tilissima montana1 cum multis ca/ris et villis1 pr9cipalior tam5 villa dicitur ,tram+um1 quae magna e/1 juxta quam illa crescunt v9a nobilia1 quae ducuntur 9 ,sueviam1 et a villa nom9antur ,tramm+]4 ,porro int] ,ahes9 et nos1 contra ,m]onam civitatem1 sunt paludes pr(undae1 et po/ paludes contra ,trid5tum sunt montana m$iocria1 et 9 cornu eorum jacet unum antiquum ca/rum nom9e ,firmianum1 a quo orti sunt nobiles illi1 qui dicuntur dom9i de ,firmiano1 quorum aliquos ego vidi4 ,ca/rum autem nunc habet 7,b7 9 possessione ,sigismundus ,dux ,au/riae1 qui de novo rea$ificat et ampliat spississimis muris et altis ac magnis turribus circumdans4 ,muri spissitudo e/ ,,xx4 p$um calceatorum4 ,et quatuor habet habitacula p] quatuor angulos magna et firma1 a se di/9cta p] int]m$ias turres et muros1 et quaelibet habitatio habet propriam plateam et propria /abula pro equis1 ita quod quatuor pr9cipes poss5t 9 eo secure mor>i4 ,ego fui 9 illo ca/ro et omnia lu/ravi4 ,aquam non habet1 nisi quam p] rotam sursum de ,a!si trahunt1 qui decurrit ad rupem ca/ri4 ,porro propt] paludis foetorem facta fuit habitatio odiosa1 quia hom9es ibi morantes cito moriebantur4 ,ideo ad toll5dum hoc imp$im5tum fecit ,dux p] m$ium paludis ab ,a!si usque ad montana fossata magna et pr(unda1 ad quae di/illant aquae paludis3 ita quod nunc sunt prata amo5a1 ubi prius erat foetida et mollis palus4 ,et ipsa fossata sunt aqua de palude flu5tibus ita pl5a1 quod cum navibus 9 fossatis faciunt transitum sursum et deorsum4 ,sup] m>g9es v]o fossati plant>i fecit ,dux v9eam p]longam ab utraque p>te1 de quibus colligunt tempore v9demiae ,,xx4 aut ultra v9i plau/ra optimi4 ,i/is tam5 non ob/antibus1 et quamvis foetor paludis sit ablatus1 nemo tam5 diutius 9 ca/ro illo dicitur posse viv]e4 ,cujus causam dixit mihi nunc ca/ellanus ibidem2 quia 9 alto e/ situm et habet arem rec5tem et =tem1 quo efficiuntur hom9es ibi morantes esuri5tes et siti5tes1 et concitatur ibi appetitus multum4 ,cui cum quis semp] s9e ord9e satisfac]e satagit1 t&em seipsum p]imit3 nec e/ ibi defectus1 s$ semp] /at m5sa ibi p>ata1 et v9um ibi non clauditur4 ,et i/e excessus locum m9us c>um r$dit4 ,quaesivi a ca/ellano1 quid t&em ,dom9us ,dux praet5d]et1 quod tantas exp5sas fac]et1 ca/rum illud sic =tific&o1 cum tam5 omnia p] circuitum p]t9eant ad ,comitatum ,tyrolis8 ,respondit1 quod ideo fac]et1 ut si vulgus se a ,dom9o av]t]e con>etur1 et a subjectione recid]e1 sicut fec]unt ,helvetii sive ,swit5ses1 quod tunc 9 ca/ro illo ,dux se recip]et1 eosque tantum vex>et1 quod r$ire cog]5tur1 cum ipsum ca/rum quasi inexpugnabile sit1 et 9 corde illius aulonis sit situatum4 ,equitavimus ergo consequ5t] et ad novum ,=um1 villam magnam1 v5imus1 ibique propt] equos p] horam mansimus 9 hospitio4 ,v5it autem ad me quidam famulus1 de domo opposita1 dic5s se missum a quodam fratre ,ord9is ,pra$icatorum 9 eadem domo commorante1 int]rog>e me1 qui essem1 et unde v5issem8 ,cui respondi3 si placet fratri illi scire quis sim1 et unde huc v5irem1 v5iat ad me et dabo sibi bona responsa3 tibi v]o1 dixi1 famulo non respondebo4 ,hoc autem ideo dixi1 quia suspicab>1 quod esset unus de vagis fratribus no/ris p] montana discurr5tium4 ,nam in/abiles et fugitivi fratres ord9is no/ri et ali>um religionum se ad illa loca conf]unt1 et 9 montanis1 tanquam 9 tutissimis locis latitant1 et cum hoc omnia sunt 9 bono =o1 et levi pretio1 possunt vitam suam dissolutam 7#bi ,a7 nutrire1 et discurrunt ad ru/icos1 dic5tes eis ,miss>um utilitates1 quod audi5tes emunt ,missas eorum1 pro se et suis defunctis1 non sci5tes virus ,symoniae ibi esse4 ,et ita dant eis pecunias1 ut legant ,missas1 cum potius esset eis pecunia d&a1 quod nunquam pro honore ,dei ad alt>e acc$]5t4 ,vidi ibi 9 montanis quasi de univ]sis religionibus mis]os vag>i1 et ,episcopi ac ,presbyt]i eos tol]ant4 ,a novo ,=o equitavimus p] aulonem contra ,trid5tum4 ,communis vulgus dicit1 quod p] illam aulonem aut vallem usque ad ,m]onam m>e olim fu]it1 et quod ,a!sis sup] ,m]onam de montibus ru5s 9 m>e labebatur4 ,9 cujus signum 9 petris montium circa ,tyrolium rep]iuntur adhuc circuli f]rei1 ad quos naves alligabantur1 et ita totum spatium1 p] quod ,a!sis 9 suo alveo 9 m>e m$it]raneum labitur1 m>e fuit3 quod b5e cr$o1 cum m>e ante tempora fu]it multo altius1 quam nunc sit1 ut o/5detur folio sequ5ti et ,p4 #b4 ,fol4 #agc4 ,b4 ,v5imus autem ad unam villam nom9e ,nova1 9 quam ruit fluvius rapidus de montanis1 qui dividit ,italos ab ,alemannis1 et supra fluvium 9 p>te no/ra /at una ,capella1 9 qua ilia ,s4 ,udalrici ,episcopi ,augu/5sis sunt sepulta4 ,dicunt enim1 quod ,sanctus praefatus fu]it ,romae1 et 9 it9]e exi/5s incepit gravit] infirm>i4 ,rogavit autem ,deum1 quod non p]mitt]et eum mori 9 ,italia1 s$ 9 ,alemania1 et ita factum e/4 ,/atim enim ut p] pontem hujus flum9is v5it1 mortuus fuit1 et ilia ejus ibi sepulta1 corpus v]o fuit 9 ,augu/um deportatum4 ,ab hoc loco 9 ,trid5tum civitatem equitavimus et p] noctem ibi mansimus4 ,civitas ,trid5t9a una e/ de vetu/issimis civitatibus illis1 quas ,trojani v5i5tes p] m>e cum ,ant5ore 9 montanis a$ificav]unt2 ad ejus mo5ia decurrit ,a!sis4 ,e/ autem 9 amo5issimo et cl>o ac sano loco sita3 et sunt quasi duae civitates1 inf]ior et sup]ior1 propt] duas div]sas g5tes4 ,9 sup]iori enim habitant ,italici1 s$ 9 inf]iori sunt ,alemanni4 ,et ibi e/ divisio l+uae et morum4 ,r>o int] se hab5t pacem1 et saepe ante tempora no/ra fuit illa civitas dilac]ata1 qu&oque ab ,italicis 9 odium ,!utonicorum2 aliqu&o a ,g]manis 9 displic5tiam ,italorum4 ,non sunt multi anni elapsi1 quod ,!utonici 9 illa civitate erant hospites et pauci1 nunc v]o sunt cives et urbis rectores4 ,et t&em cont+et de illa civitate1 de nunc de facto contigit1 cum ,dux ,a!sis ,pont9ae eam jam totalit] sibi et ,!utonicis subdid]it1 sicut de ,bozano dictum e/1 quia ,alemani 9 dies magis et magis augm5tantur4 ,quae autem sit causa augm5ti eorum1 quod nos potius crescimus 9 regiones aliorum1 quam alii crescant 9 regiones no/ras1 adhuc non didici3 nisi dic]e velimus 9 t]rae no/rae ruborem1 quod propt] ejus defectiones et /]ilitates1,,tr#eb qua]imus ali5as2 vel propt] populi ,!utonici crudelitatem1 cujus vic9itatem et conspectum nulla pote/ su/9]e g5s1 s$ dant cuncti eis locum1 c$5tes iracundiae1 quam nemo tol]>e valet4 ,ex opposito civitatis sup] ,a!s9 hab5t fratres ,pra$icatores conv5tum valde amo5um1 pul*]rimis hortis circumdatum3 et dicitur ad ,sanctum ,laur5tium3 illum conv5tum a$ificavit ,b4 ,jordanes1 imm$iatus successor 9 regim9e ,ord9is sancti ,dom9ici1 ,patris no/ri1 7,b7 s$ ibi e/ nulla obs]vantia nec regula1 s$ pauci et mis]i fratres ibi s9e fructu degunt4 ,9 hac civitate ,anno #adge4 m>tyrizatus fuit sanctus pu] ,symeon a ,judaeis1 cum magnis torm5tis3 propt] quod ,judaei fu]unt cum torturis magnis susp5dio deputati2 quorum mal$icta corpora vidi 9 patibulis p5d]e1 anno sequ5ti1 qu&o ivi ,romam4 ,corpus autem ,b4 ,pu]i inv5tum1 magnis incepit cl>]e miraculis1 et hodie cl>et1 ut dicitur4 ,propt] quod hom9es a long9quis p>tibus ,!utonicae1 ,franciae et ,italiae illac p]egr9antur1 et def]unt c]am1 ve/es1 aurum1 arg5tum et pecunias 9 tanta copia1 quod /up5dum e/ vid]e4 ,unde ecclesiam ,s4 ,petri1 9 qua corpus fuit locatum1 antiquam de/rux]unt et novam amplam sup]a$ificav]unt ex illis bonis3 et domum m>tyrii ejus etiam emundav]unt1 eamque ecclesiam consecrav]unt4 ,de m>tyrio illius ,pu]i vide 9 supplem5to ,*ronicorum1 lib4 #ae4 ,fol4 #agg4 ,cum ergo nos p]egr9i ve/es equitantium deposuissemus1 ad ecclesias pro indulg5tiis transivimus1 et 9 ecclesia ,s4 ,petri corpus ,s4 ,pu]i vidimus et locum m>tyrii ejus1 et ecclesiam ,ca!dralem antiquam1 et alias capellas et ecclesias4 ,hoc enim faciunt hone/i p]egr9i ,j]osolymitani1 quod1 cum ad aliquas civitates div]tunt1 /atim de ecclesiis et ,sanctorum reliquiis inquirunt1 et ea visitant4 ,sic etiam fec]unt ,dom9i mei1 et ego una cum eis1 ut patebit 9 processu4 ,cum autem s]o factum esset1 et 9 co5a omnes simul s$]emus1 adv5it quidam joculator cum fi/ula1 et uxor ejus cum eo1 quae ad fi/ulationem conc9ebat voce1 bona modulatione4 ,vir autem licet prud5s esset1 fi/ul&o ge/iculationes faciebat fatuorum1 propt] qu>um ineptias magnum concitabat ad laetitiam musicae risum4 ,cum autem ludus f9itus esset1 ex m ,dom9i ,b>ones et nobiles int] se de d&o pretio joculatori conf]ebant4 ,quidam autem nobilis nihil contribu]e volebat1 ass]5s3 suum ,plebanum saepe pra$icasse1 quod 9 talibus datio et acceptio esset damnosa1 et mortale peccatum4 ,cum itaque sim con/itutus 9 sacra p]egr9atione1 nolo eam fo$>e vitiosa datione2 s$ paup]ibus tribuam4 ,ex hoc facta e/ cont5tio non modica int] nobiles1 et disputatio longa et rixosa4 ,t&em autem petita responsione mea1 conclusioni et s5t5tiae meae />e affirmabant4 ,conclusi ergo1 licet cum =mid9e3 d&um esse joculatori4 ,sicque d$]unt munus fi/ulatori et ejus uxori4 ,cum autem domum r$issem1 quaesivi 9 scriptis ,doctorum1 an b5e s5t5tiassem1 et rep]i s5t5tiam meam 9 ,g]sone1 9 duobus locis3 ubi tractat de ,av>itia1 9 mat]ia de #g4 peccatis capitalibus et de cognitione peccatorum1 ubi,,tr#ec habet1 quod tales fi/ulatores1 joculatores1 ge/iculatores non sunt 9 /atu damnationis1 et quod talia possunt dic]e aut fac]e s9e peccato mortali3 quamvis s9t v]ba aut facta ociosa1 jocosa1 et int]dum m5dosa1 salva tam5 hone/ate1 nisi faciat talia solum propt] dissolutionem3 secus1 si propt] su/5tationem et lucrum et propt] pr9cipum ac dom9orum1 quae curis magnis praegravantur1 recreationem4 ,quod hunc joculatorem fecisse depreh5dimus1 qui ,trid5t9us erat me*anicus1 et non cont9ue joculabatur1 s$ tantum 9 adv5tu pr9cipum et dom9orum3 cum enim audivisset esse p]egr9os t]rae sanctae1 pro eorum solatio et suo sal>io ludebat1 ut mo]or et anxietus no/ra remitt]etur paululum4 ,vicessima secunda die audivimus ,missam ad ,sanctum pu]um ,symonem et pr&ium 9 hospitio sumpsimus4 ,de9de /ratis equis de civitate pr(ecti sumus4 ,/atim autem ante portam civitatis p] praecipitem clivum asc5dimus1 dimitt5tes illam inf]iorem viam quae sup] alveum ,a!sis desc5dit contra ,v]onam4 ,e/ autem asc5sus ille non solum praeceps1 s$ e/ una petra rubea et de durissimo m>more4 ,unde etiam omnes muri et mo5ia civitatis ,trid5t9a sunt de pretioso et pul*ro m>more1 s$ non polito4 ,po/ longum asc5sum ab alia p>te desc5dimus et 9 ,p]sam villam v5imus4 ,p]sa enim e/ villa magna1 et supra villam 9 monte e/ ca/rum gr&e1 quasi civitas1 cum altis turribus et magno muro p] circuitum1 et multi op9antur ex nom9e illius ca/ri1 quod ,p]seus1 totius nobilitatis ,graeciae pat] hoc ca/rum a$ificav]it1 vel aliquis filiorum ejus aut subditorum ejus1 et ex ejus nom9e ,p]sea1 nom9etur hodie1 sicut et regnum ,p]sidis1 quod ipse de ,graecia v5i5s et dev9c5s a se ,p]sidam nom9avit4 ,9 hoc ca/ro dux ,au/riae habet semp] multos soldatos1 qui cu/odiunt ibi ca/rum1 et prov9ciam4 ,ult]ius processimus et ad lacum qu5dam v5imus1 de quo lacu fluvius decurrit1 nom9e ,br5ta1 qui inde curr5s ad ,paduam usque p]v5it1 et po/ea desc5d5s m>i ,v5eto commiscetur4 ,consequ5t] 9 longam vallem magnam et f]tilem v5imus1 et 9 oppidum quoddam1 dictum vulg>it] ,valscian1 div]timus modicum paus&i gratia4 ,e/ autem hoc oppidum et consequ5t] tota t]ra usque ad m>e de l+ua italica2 hospites tam5 quasi 7#cj ,a7 omnes sciunt ambas l+uas alemanicam et italicam4 ,int]rogavi autem hospitem de ratione nom9is1 qu>e oppidum nom9>etur ,valscian1 qui respondit4 ,valscian1 idem e/ quod vallis sicca1 et accepit nom5 ideo1 quia ante multa tempora1 antequam m>e remissum fuit1 asc5dit usque huc sursum1 et tota vallis pl5a fuit aquis3 unde ab utraque p>te montium vallem respici5tium rep]iuntur circuli f]rei 9 petris pro alligatura navium4 ,po/ recessum ergo m>is vallis siccata ret9uit nom5 ,valscian4 ,ex quibus not>e potui1 quod omnes valles contra m>e t5d5tes montium fu]unt olim repletae aquis1 et erant canalia m>is magni1 sicut hodie e/1 9 t]ris m>i prop9quis1 ut dixi4 ,!utonici nom9ant ,valscian3 ,9 d] ,burg1 quia duo ca/ra sunt supra oppidum1 et murus ca/ri concludit oppidum4 ,de9de a ,valscian recessimus et s]o 9 villam1 quae dicitur ,spiteli1 id e/ hospitiolum1 div]timus1 ibique remansimus p] noctem4 ,vicessima t]tia1 quae e/ fe/um ,/4 ,georgii militis et m>tyris1 mane rogav]unt me ,dom9i1 ut celebr>em eis ,missam de sancto ,georio3 omnes enim nobiles s+ul>i quadam devotione ,/4 ,georium colunt4 ,erat autem solum una capella 9 villa s9e sac]dote1 et cum magna difficultate obt9ui ab a$ituo ecclesiae1 quod capellam ap]uit1 et p>am5ta pro ,missa exposuit4 ,cumque jam indutus sac]dotalibus ve/ibus essem1 et ,dom9i mei nobiles1 et alii hom9es de villa p] sonum campanae convocati adv5isset1 et calicem m no/ro,,tr#ed ante ,confiteor p>>e vellem2 non fuit 9 vasculo 9 f5e/ra posito panis vel ho/ia1 nec 9 tota villa3 v]ti ergo me ad populum et ho/iae defectum intimavi3 ne tam5 omn9o vacui rec$]emus1 legi 9 alt>i ,(ficium tantum1 cum omnibus ,missae moribus dempto canone3 sicut solet fi]i 9 navibus p] m>e4 ,et illas ,missas nom9ant ,missas torridas1 vel crudas1 aut aridas aut vacuas de quibus vide fol4 #di4 ,a4 ,b4 ,po/ illam orationem it]um v]ti ad populum1 et feci s]monem brevem de sancto ,georio1 et exhortationem4 ,haec autem me faci5te et ita loqu5te1 populus villae a/abat1 et m5te confusa me respiciebat cum admiratione magna4 ,erant enim ,italici et =te nunquam audi]ant s]monem !utonicum 9 sua ecclesia nisi a me4 ,et 8 f9itis regressi sumus 9 hospitium et m&ucavimus4 ,po/ comme/ionem incepit plu]e1 nihilom9us tam5 equos asc5dimus1 et a villa recessimus4 ,porro pluvia magis ac magis crescebat1 et ita madidi facti fuimus usque ad pellem1 sicque 9 ,feltrum oppidum infusi pluvia v5imus4 ,sumus ergo propt] inundantem pluviam hospitium +ressi1 vol5tes ibi p] horam vel duas exspect>e1 qu\sque cess>et4 ,s$ magis ac magis invaluit pluvia1 et ita coacti fuimus man]e hac die ibi1 quod tam5 mole/um nobis erat1 quia ipsum hospitium artum fuit et repletum ru/icis italicis1 et hospes ac hospita et omnis familia erant de italica l+ua3 nec usum tract&i dom9os habebant1 nec apta in/rum5ta 7,b7 ad hone/e m9i/r&um4 ,erant tam5 simplices boni hom9es et fec]unt suum posse3 hoc ego b5e consid]avi4 ,s$ s]vi dom9orum erant impati5tes4 ,vicesima qu>ta adhuc s9e int]missione pluit1 sicut fec]at die alt]a et nocte praet]ita et ex hoc aquae confluebant1 et torr5tes exundabant4 ,v]um pluvia non ob/ante +ressi sumus ,ecclesiam supra 9 civitatem et ,missa audita etiam ipsum oppidum consid]avimus4 ,e/ enim ,feltrum unum de i/is oppidis1 quae con/rui fecit ,ant5or pro cu/odia montium antiquissimum1 sicut et /ructure ejus demon/rant1 et e/ multum longum p] jugum collis ext5sum1 et habet episcopum et mona/]ia aliqua sub monte civitatis4 ,9 domum ergo regressi cibum sumsimus et sub pr&io cessavit plu]e4 ,/ratis ergo equis a ,feltro recessimus1 et cum magno p]iculo equitavimus propt] cresc5tes aquas4 ,nam p>vi rivuli 9 fluvios rapidissimos crev]ant1 et torr5tes sicci aquis r$undabant4 ,s$ quia ar s]5atus fuit1 paulatim decrescebant4 ,die advesp]asc5te inde recessimus1 et ad qu5dam magnum fluvium v5imus1 9 cujus litore p] unam ,v5etorum cu/odiam transivimus1 et de9de 9 villam1 quae ,ow] nom9atur1 v5imus ad p]noct&um1 quod et fecimus4 ,porro hospitium no/rum1 sicut et tota villa ad radices cujusdam montis delectabilis et gram9osi situm erat4 ,et dum co5a p>abatur transivi cum ,dom9is 9 curia domus1 et suspici5s dixi3 ecce1 si quis 9 sup]cilio illius montis esset1 m>e magnum vid]e posset4 ,hoc cum dom9i audiviss5t3 asc5damus inquiunt1 et videamus m>e1 =te no/rum futurum sepul*rum4 ,et /atim tres ,dom9i mei1 et duo s]vi et ego montem asc5dimus1 qui erat multo altior1 quam nobis app>uit4 ,et conjectis oculis contra m]idianam plagam1 extra montana 9 planitiem ,italiae1 et po/ planitiem m>e m$it]raneum vidimus3 9 cujus aspectu ,dom9i mei1 utpote juv5es et delicati1 quodammodo cont]riti /abant1 et p]icula futura cum m>i contemplabantur4 ,et de facto ego ipse 9 ejus aspectu quodam metu concussus fui1 quanquam suas am>itud9es b5e gu/assem4 ,habuit enim sic de monte contemplatum satis horridum aspectum4 ,videbatur quod esset 9 prop9quo et sol scrot9us p>tem ejus illu/rabat ant]iorem2 reliquum1 cujus f9em vid]e nemo pote/1 videbatur esse nebula elevata1 crassa1 atra1 arei coloris nigresc5tis4 ,demum satiati hoc aspectu p] montana 9 no/ro circuitu respeximus et multa antiqua de/ructa ca/ra vidimus4 ,9 monte etiam1 ubi eramus1 sub p$ibus murorum magnorum ru9ae et fossata p] circuitum supra montem1 et pisc9a pul*ra 7#ca ,a7 adhuc aquam ret95s ibi erat et pascualis mons fuit4 ,et cr$untur illa ca/ra omnia a$ificata fuisse ab ex]citu ,ant5oris ,trojani3 quia cum ,baduanum urbem a$ificasset 9 plano1 asc5d]unt 9 montana et oppida et ca/ra a$ificav]unt contra transalp9os1 qui erant hom9es adhuc silve/res1 m be/i>um viv5tes4 ,int]ea dum de 8 cum ,dom9is meis loqu]] 9 monte1 occidit sol1 et desc5d]e incepimus2 antequam autem 9 hospitium v5imus1 fu]unt t5ebrae1 et cum lum9e cibum sum5tes dormitum ivimus4 ,vicesima qu9ta die erat fe/um ,s4 ,m>ci2 optavimus nos esse ,v5etiis1 quia hoc fe/um ibidem cum,,tr#ee maximo app>atu et multa gloria p]agitur4 ,audivimus tam5 ,missam de ,/4 ,m>co 9 villa1 et po/ea cibum sumpsimus1 et inde recessimus4 ,e/ autem ab illa villa desc5sus de montanis et exitus ab eis1 et ita 9 campe/rem t]ram v5imus1 valde f]tilem1 pl5am segetibus1 arboribus fructif]is et vitibus1 quam transcurr5tes 9 ,t>visium civitatem v5imus1 mansuri ibi p] aliquot dies1 qu\sque equos no/ros v5d]emus4 ,non enim amplius erant nobis equi necess>ii1 quia non longe a m>i eramus4 ,vicessima sexta die erat fe/um ,s4 ,desid]ii1 qui 9 ecclesia ,ca!drali quiescit ibidem4 ,et fec]unt ,t>vis9i magnam sollemnitatem cum processione p] civitatem2 et cum omnis plebs 9 ipsa majori platea congregata esset1 fec]unt ludum1 9 quo illius sancti leg5da ge/ibus hom9um ad hoc in/ructorum celebri spectaculo express]unt2 cui et nos p]egr9i a/etimus1 cum admiratione quidem1 nescio si cum devotione,,tr#ef ,po/ pr&ium v5]unt ,italici multi ad hospitium no/rum1 vid]e et em]e equos no/ros cupi5tes1 9 quorum v5ditione habebant mirabile litigium int] se ipsi ,italici4 ,accurrebant enim1 et unus alium praev5ire conabatur1 et int]rumpebant sibi ipsis =um1 et se ipsos v]bis opprobriosis lac]abant1 et viri s5es ac divites et honorati simul sicut pu]i c]tabant1 et unus 9 displic5tiam alt]ius majorem pecuniam (f]ebat1 quam equi valebant1 et cum indu/ria unus alt]i praejudicabat4 ,et 9 hoc litigio nos 9 pace /etimus1 et b5e equos no/ros v5didimus1 et sic transivit dies illa4 ,not&um quod ab oppido ,pont95se usque huc loca descripsi1 ideo quia 9 rev]sione non v5i p] illam viam 9 ,pont9um1 s$ p] aliam ut patebit4 ,ult]ius autem nullum locum describam 9 +ressu1 s$ 9 rev]sione omnia loca1 ad quae decl9>e me contig]it1 describam4 ,et ideo descriptionem ,t>visii1 et ali>um civitatum s]vabo 9 r$itum etc4 ,fe/9o enim 9 ,j]usalem1 ad quam firmavi faciem meam1 nec quiescam1 donec cl>issimam illam et desid]abilem urbem it]ato videam4 7,b7 ,vicesima septima die1 quae erat dom9ica ,cantate1 ,missam ,t>visii audivimus et cibum sumpsimus4 ,po/ pr&ium v]o equos1 quos ,m>tyres nom9ant1 conduximus1 pro nobis et no/ra supellectili ad m>e duc5dum1 et pr(ecti sumus contra m>is oram2 et 9 oppidum ,ma/]s v5imus1 vol5tes proc$]e usque 9 ,m>g]um1 ubi limbus e/ m>is magni4 ,9 ipso autem oppido occurrit nobis quidam ,!utonicus inquir5s an essemus de societate dom9i ,johannis de ,cymb]n ,b>onis8 ,quo audito1 quod sic3 r$uxit nos 9 hospitium et p>atam m5sam cum cibo et potu o/5dit nobis1 dic5s3 ,dom9um ,johannem de ,cymb]n ita ord9asse pro nobis fi]i4 ,duxit nos etiam 9 hortum domus1 et 9 flum9e1 qui ibi de montanis ad m>e decurrit1 o/5dit nobis magnam b>cam1 quam ,dom9us ,johannes ,b>o de ,cymb]n de ,v5etiis mis]at 9 ,ma/]s1 ut ibi p] flum5 9 m>e navig>emus4 ,8 visis laetati sumus1 et cons$imus ed5tes et lib5tes1 quae p>ata erant4 ,po/ea omnem dom9orum supellectilem tulimus 9 navem1 et omnes simul +ressi ipsam b>cam satis gravit] on]atam r$didimus1 quia multi eramus1 et ,dom9orum supellex ac s]vorum non modica erat4 ,sic ergo t]rae val$iximus1 committ5tes nos aquis1 et +ressi b>cam p] flum5 quasi unum mili>e desc5dimus contra m>e4 ,cum autem ad locum v5issemus1 ubi fluvius faucibus m>is magni illabitur1 ad limbum et oram m>is1 et aquam salsam ac am>am m>is +ressi essemus navigio1 incepimus cant>e altis et laetis vocibus p]egr9orum c>m51 quod p]g5tes ad ,dom9icum sepul*rum cant>e sol5t3 ,inn ,gottes ,nahm5 fahr5 wir1 ,se9] ,g5ad5 begehr5 wir3 ,nu helff un die ,gttli* ,kraft1 unnd das ,heylige ,grab1 ,kyrieeleyson4 ,quod lat9e sonat3 ,9 ,dei nom9e navigamus1 cujus gratiam desid]amus3 cujus virtus adjuvet nos et sanctum sepul*rum protegat nos1 ,kyrie-eleyson4 ,int] haec non nulli consid]antes ipsius m>is am>itud9es et mille ejus p]icula1 non cantum s$ 9 cordibus suis planctum fec]unt4 ,quidam v]o devotione ad sanctum sepul*rum affecti1 ex cantu moti flev]unt4 ,alii ipsum m>e tanquam coemet]ium suae sepulturae horru]unt4 ,caet]i1 nihil futurum p]p5d5tes vel tim5tes1 ris]unt4 ,int]ea prope ca/ellum ,m>g]um v5imus1 et proc$5tes juxta turrim1 quam nom9ant turrim de ,m>g]1 obviam b>cam habuimus1 quam quidam juv5es =tes trahebant contra ,m>g]um remis impetuose1 et impegit 9 no/ram b>cam et collidebantur prorae ad invicem1 ex quo no/ra b>ca 9 latus fuit detrusa impetu1 et sup] qu5dam palum 9 aquam fixum impulsa m9abatur ev]sionem ad latus1 7#cb ,a7 et quasi ev]sa fuisset cum hom9ibus et rebus1 et valde p]t]riti fuimus4 ,naucl]i autem de ambabus navibus conclamantes mal$ix]unt alt]utris1 et ita processimus4 ,po/ modicam moram occurrit nobis alia b>ca cum sociis3 et unus int]rogavit nos1 ad quod hospitium decl9>e int5d]emus ,v5etiis8 ,cui cum dic]emus1 ad ,sanctum ,georium1 ubi dom9us ,johannes de ,cymb]n disposu]at3 incepit ille vilip5d]e et hospitem et hospitium1 et mala pra$icata exclamabat de hospite1 /ans sup] proram1 et conabatur nos av]t]e1 et quoddam aliud nobis demon/rabat hospitium4 ,et sic /ante 9 prora et cum clamore suad5te1 subito casum accepit1 et de prora ru5s 9 m>e cecidit4 ,qui cum multo labore suorum sociorum fuit extractus et a morte ereptus4 ,erat autem ve/ibus novis s]icis indutus1 quae simul cum eo baptismum accep]unt3 unde magnus risus 9 no/ra navicula fuit exortus4 ,consequ5t] navigantes ante oculos habuimus inclytam civitatem1 magnam1 pretiosam et nobilem ,v5eti>um1 m>is magni dom9am1 9 aquis mirabilit] subsi/5tem1 cum altissimis turribus et excelsis ecclesiis1 et domibus ac palatiis em95tibus4 ,et erat nobis /upor vid]e tam gravissimas moles et altas /ructuras 9 aquis con/itutas4 ,t&em civitatem +ressi sumus navigio1 et p] canale magnum navigavimus contra ,rivoaltum1 et ab utroque lat]e habuimus domus /up5das prae altitud9e et decore4 ,porro infra ,rivoalti pontem decl9avimus a canali magno 9 aliud canale1 quod a lat]e dextro habet fonticum ,almanorum1 p] quod asc5dimus intra domus1 et usque ad portam hospitii no/ri1 quod ad ,sanctum ,georium dicitur1 vulg>it] !utonice zu d] ,fleut51 p]v5imus4 ,exivimus ergo de b>ca1 et de m>i p] lapideos gradus circit] ,,lx4 asc5dimus ad cam]as nobis ad man5dum p>atas1 et omnes res 9 eas intulimus4 ,porro magi/] ,johannes hospes et dom9a ,m>g>eta hospita cum magna hil>itate nos suscep]unt1 s+ul>it] tam5 me amicabilit] salutav]unt1 quia ego solus notus eis eram a priori p]egr9atione1 9 qua multis diebus cum eis 9 illa domo hospitatus fu]am4 ,occurrit et nobis reliqua familia nos salutans et ad s]vi5dum nobis se +]5s et exhib5s4 ,omnis autem domus1 hospes et hospita et cuncti famuli et ancillae erant de l+ua alemanica1 nec audiebatur 9 domo illa v]bum italicum1 de quo s+ul>e solatium habuimus1 quia valde po5ale e/ conviv]e hom9ibus1 cum quibus locutione conv]s>i non pote/4 ,d5ique ad +ressum no/rum occurrit nobis canis1 cu/os domus1 magnus et nig]1 ,,tr#eg et bl&im5to caudae suae gaudium se hab]e mon/rabat1 et ad nos saltabat sicut canes sol5t fac]e ad sibi notos4 ,hic canis omnes ,!utonicos1 de quacunqe p>te ,alemaniae v5iant1 sic gaud5s 7,b7 recipit4 ,s$ ad +ressum ,italici1 ,lomb>di1 ,gallici1 ,franci1 ,sclavi1 ,graeci1 vel alt]ius prov9ciae extra ,alemaniam1 adeo irascitur1 quod quasi rabidus ae/imetur1 et cum gr&i latratu,,tr#eh occurrit1 et furiose 9 illos insilit1 et nisi aliquis canem compescat1 a mole/ia non cessat4 ,nec etiam illorum ,italicorum1 qui 9 vic9is domibus habitant1 assuescit1 s$ contra eos1 sicut contra ali5os insurgit et p]sev]ans manet omnium implacabilis inimicus4 ,canes etiam eorum nequaquam asc5d]e 9 domum p]mittit1 s$ canes ,!utonicorum non tangit4 ,m5dicos !utonicos eleemosynam pet]e vol5tes non invadit1 s$ italicos paup]es1 asc5d]e pro eleemosyna vol5tes1 invadit et repellit4 ,ego multoties lib]avi paup]es de morsibus illius canis4 ,!utonici recipiunt 9 illo cane argum5tum1 quod sicut implacabilit] ,italicis inimicatur3 sic hom9es !utonici nunquam integro corde cum ,italicis conv5iunt1 et e conv]so2 cum illa inimicitia sit 9 natura radicata4 ,s$ quia be/ia ratione c>et et passionibus movetur incessabilit] litigat cum ,italicis1 natura in/igante4 ,hom9es v]o ratione se cohib5t1 et affectum inimicitiae1,,tr#ei qui 9 natura e/1 supprimunt ratione4 ,rep]imus autem 9 hospitio multos nobiles de div]sis p>tibus ,g]maniae1 et quosdam de ,hung>ia1 qui eodem voto1 quo et nos1 a/ricti int5debant m>e transire ad sanctissimum ,dom9i ,jesu sepul*rum 9 ,j]usalem4 ,9 aliis etiam hospitiis erant plures de ,g]mania1 et 9 societates se comb9av]unt2 9 una plures1 9 alia pauciores4 ,porro no/rae societatis fu]unt ,,xii4 p]egr9i1 dom9i et s]vi simul1 quorum i/a erant nom9a4 ,dom9us ,johannes ,w]nh]us de ,cymb]n ,b>o1 vir decorus et prud5s1 elegantia morum prae/ans1 doctus 9 l+ua lat9a4 ,dom9us ,ha9ricus de ,/oeffel1 sacri ,imp]ii ,b>o1 vir indu/rius et /r5uus1 moribus virilis1 sicut v]us nobilis ,suevus4 ,dom9us ,johannes ,tru*sas de ,waldpurg1 nobilis proc]ae /aturae1 vir de hone/is et nobilibus moribus1 s]iosus1 et dea sua salute solicitus4 ,dom9us ,b] de ,re*b]g1 nobilis de ,hoh5re*b]g junior omnibus1 s$ animosior1 =tior1 longior1 jocundior et mitior1 lib]alior4 ,hi quatuor ,dom9i nobiles secum habebant sequ5tes famulos1 quorum nom9a i/a sunt1 cum conditionibus /atus et (ficiorum4 ,baltas> ,b*l]3 vir maturus et multorum exp]tus1 cujus consiliis ,dom9i omnes fovebantur et regebantur1 eumque ut ,patrem habebant4 ,artus1 ,dom9orum b>bitonsor1 9 musicis in/rum5tis adeo dulcis et promptus1 quod non cr$itur1 ei fuisse similis4 ,johannes dictus ,s*midhans1 armig]1 qui pluribus bellis int]fuit1 et ,dom9orum 9 p]egr9atione s]vitor extitit4 ,conradus ,beck1 vir hone/us et providus1 civis de ,m]5g51 qui ,dom9orum provisor fuit et procurator4 7#cc ,a7 ,petrus quidam1 simplex et bonus socius1 pati5s 9 adv]sis1 de oppido ,waldsee1 qui fuit ,dom9orum et totius societatis cocus4 ,ulricus de ,raf5spurg1 quondam 9 m>i ,galeotus1 mult>um mis]i>um exp]tus1 arte in/itor1 et ,dom9orum int]pres4 ,johannes quidam vir pacificus1 9 ,dom9orum s]vitio sollicitus1 pu]orum in/ructor et magi/] 9 ,bab5hus54 ,frat] ,felix1 sac]dos ,ord9is ,pra$icatorum de ,ulma1 secunda vice p]egr9us t]rae sanctae1 ,dom9orum et omnium jam dictorum capellanus4 ,hi duodecim insep>abilit] coha]ebant1 et communibus exp5sis pra$ictorum quatuor ,dom9orum vivebant4 ,igitur praefati quatuor ,dom9i1 hospitem ad se advocantes fec]unt cum eo conv5tionem pro hospitio et m5sa et aliis1 quibus rebus ejus utebantur4 ,hac conv5tione facta prae omnibus nobis cogitavi pro me aliud1 et ignorantibus ,dom9is meis navigavi ad ,s4 ,dom9icum1 ad ,conv5tum ,ord9is ,pra$icatorum re=matum1 et rogavi ,priorem loci pro hospitio1 qu\sque galae p]egr9orum rec$]5t1 et precibus multiplicatis obt9ui4 ,grave enim mihi erat cont9ue int] saecul>es mor>i1 et nimis di/ractivum4 ,regressus ergo sum 9 hospitium et complicatis sacculis meis transivi ad ,dom9os et dixi eis int5tum meum4 ,s$ non placuit1 imo displicuit eis1 nec cons5tire quovis modo volebant1 ut ab eis rec$]em4 ,ut autem eo magis volunt>ius essem ad man5dum cum eis1 disposu]unt cum hospite2 et d$it mihi propriam cellulam1 9 qua solus manebam ad dormi5dum1 or&um1 leg5dum1 scrib5dum1 et qu&o placuit1 potui esse extra omnem tumultum1 sicut si fuissem ,ulmae 9 cella4 ,sicque semp] cum eis mansi 9 hospitio1 quam diu ,v5etiis fuimus4 ,saepe tam5 et quasi cottidie solitus fui visit>e ,conv5tus fratrum ,ord9is no/ri4 ,vicesima octava mane exivimus de hospitio p] vicos m]catorum1 et ad ecclesiam ,s4 ,m>ci asc5dimus ad audi5dum ,(ficium4 ,quo audito p] plateam ante ,ducis ,palatium spatiavimus4 ,9 eadem platea ante majus o/ium ecclesiae ,s4 ,m>ci /abant duo vexilla pretiosa 9 ha/is altis elevata1 alba1 cruce rubea insignita2 et erant vexilla p]egr9orum t]rae sanctae4 ,9 8 vexillis intelleximus1 quod duae galae ess5t ord9atae pro p]egr9orum transductione4 ,ut enim dom9i ,v5eti vid]unt multitud9em p]egr9orum conflu]e1 ord9av]unt duos viros nobiles de ,s5atu eorum1 curam p]egr9orum eisdem committ5tes1 quorum i/a sunt nom9a4 ,primus fuit ,dom9us ,petrus de ,l&o1 et secundus ,dom9us ,augu/9us ,cont]9us4 ,horum duorum s]vi /abant juxta vexilla et p]egr9os invitabant quilibet ad dom9um suum1 et induc]e p]egr9os conabantur1 illi ad galam ,augu/9i1 alii ad galam ,petri3 illi laudabant ,augu/9um et vitup]abant ,petrum2 alii vice v]sa4 ,unde factum e/1 quod illi duo dom9i1 ,augu/us et ,petrus1 fu]unt facti 7,b7 capitales inimici1 et unus alt]um diffamabat1 lac]abat apud dom9os p]egr9os 9 fama et honore3 et quilibet conabatur alt]um r$d]e p]egr9is odiosum et submittebant1 qui haec ag]5t4 ,unde ex hoc etiam hoc malum pullul>e cepit1 quod ipsi p]egr9i utrorumque patronorum quasi erant divisi1 et quilibet zelabat pro dom9o patrono suo4 ,/abant ergo ,dom9i mei susp5si1 nesci5tes1 cui patrono esset magis confid5dum1 cum de utroque audir5t div]sa4 ,ego quidem laudabam dom9um ,augu/9um ,cont]9i1 sci5s eum esse virum maturum et fidelem1 quia cum eo 9 alia p]egr9atione mea transfretav]am4 ,alii eum magis vitup]ant et alium laudabant4 ,et ita pro bono pacis de hac re me non intromisi1 et ambos bonos naucl]os esse dixi1 dummodo nos ad portus optatos citius duc]5t3 add5s1 quod si ego scirem1 quis eorum citius et exp$itius se vellet ad navig&um apt>e1 pro illius p>te ego vellem p]egr9is consul]e4 ,ambo tam5 promittebant quantocius navigationem in*o>e1 quod tam5 pro c]to scivi esse m5dacium4 ,vicesima nona die1 quae et fe/um ,/4 ,petri m>tyris1 ,ord9is ,pra$icatorum1 duxi ,dom9os meos ad sanctum ,johannem et ,paulum1 ubi e/ conv5tus magnus et solemnissimus fratrum ,pra$icatorum1 et ibi ,(ficio int]fuimus quod valde solemnit] celebrabatur1 et maximus populi concursus e/ die illa ad ecclesiam fratrum1 quia ibi e/ con/ituta dies solemnis 9 cond5sis usque ad cornu alt>is illo die4 ,et populus de tota civitate accurrit ad audi5dum ,(ficium1 et ad deoscul&um reliquias sancti m>tyris et ad bib5dum aquam ,/4 ,petri1 quae 9 nom9e dei b5$icta et sancti m>tyris reliquiis tacta cr$itur conf]re ad salutem animae et corporis4 ,unde 9 pl]isque mundi p>tibus recipiunt hom9es fideles hanc aquam ,s4 ,petri1 et p]iclitantibus muli]ibus 9 p>tu dant ad bib5dum1 et p]iculum evadunt2 datur etiam febricitantibus1 ut lib]5tur4 ,m>9>ii etiam eam ad naves portant et modicum de ea ad vasa1 9 quibus aquae sunt1 fundunt1 cujus virtute aqua alia cons]vatur1 ne foetida efficiatur et quantumcumque antiqua sit aqua1 non putrescit1 nec foetida fit1 dum de illa modicum e/ sup]9fusum4 ,hoc p] exp]i5tiam cottidianam m>9>ii discunt ita esse4 ,audito ergo ,(ficio et deosculatis ,sancti reliquiis1 et potu salubri gu/ato regressi sumus ad no/rum hospitium ad refectionem4 ,po/ pr&ium b>cam asc5dimus et navigio p] vicos civitatis ambulavimus1 usque ad ,s4 ,m>cum et ibi juxta ,ducis ,v5etorum ,palatium ad canale magnum navigavimus1 9 quo /abant amborum patronorum galae1 ut eas 7#cd ,a7 ambas vid]emus4 ,primo ergo navigavimus ad galam dom9i ,petri de ,l&o1 et de b>ca1 sursum 9 galam sc&imus et placuit primo aspectu navis ,dom9is et mihi1 quia erat gala triremis magna et lata1 et cum hoc nova et munda4 ,nobis 9 gala deambulantibus v5it dom9us ,petrus ,l&o patronus 9 b>ca1 et nos cum rev]5tia magna suscepit1 et 9 navis ca/ello collationem pretiosam in/auravit1 prop9&o v9um creticum1 et confecta alex&r9a2 et p] omnia tractavit nos1 sicut illos quos duc]e secum optabat4 ,de9de duxit nos 9 c>9am deorsum p] gradus ad locum p]egr9orum1 et tantam amplitud9em c>9ae 9 pote/atem no/ram posuit1 ut elig]emus locum1 9 quocumque lat]e vellemus1 pro ,,xii4 p]sonis4 ,p]specta autem gala illa diximus patrono1 quod die cra/9a vellemus ei d>e responsum1 an cum eo essemus mansuri1 vel cum alio2 et ita desc5dimus 9 b>cam1 et ad alia galam dom9i ,augu/9i navigavimus eumque 9 ea s$5tem rep]imus4 ,qui cum magna v5]atione nos suscepit1 et p] galam circumduxit1 et optionem loci pro ,,xii4 hom9ibus exhibuit1 et etiam collationem v9i et confect>um praebuit1 seque fidelem nobis futurum promisit4 ,me autem optime novit et te/imonium suae probitatis et fidelitatis ad me remisit1 dic5s3 ecce ,frat] ,felix capellanus ve/] scit1 qualit] me ad p]egr9os habeam1 dicat quaeso ergo v]itatem1 et placebit man]e mecum4 ,p]speximus galam et non tantum placuit sicut alia1 quia erat biremis1 et m9us ampla1 et cum hoc antiqua et foetida1 9 qua prius m>e transivi1 et multa 9 ea su/9ui incommoda4 ,et visa gala 9 no/ra b>ca rev]si sumus 9 no/rum hospitium4 ,tricesima et ultima die m5sis ,aprilis audivimus ,missam 9 hospitio1 quia quidam magnus dom9us de ,au/ria non p]egr9us hospitabatur nobiscum1 cujus capellanus ,missam 9 domo dixit4 ,po/ ,missam cons$imus simul nos ,,xii4 ad delib]&um1 cum quo patrono vellemus man]e1 et quo pactu sic conv5tionem inire conv5iret4 ,placuit autem ,dom9is man]e cum dom9o ,petro ,l&o 9 sua triremi4 ,mihi v]o melius placuisset alius patronus ,augu/9us1 s$ suam biremem fa/idivi propt] magnas mis]ias1 quas 9 ea su/9ui4 ,conclusimus ergo man]e cum dom9o ,petro3 insup],,tr#fj ,,xx concepimus articulos1 quibus modum conv5tionis no/rae limitavimus1 et ad quae nobis patronus oblig>etur expressimus4 ,primus ,articulus3 ,quod ,patronus nos p]egr9os de ,v5etiis usque ad ,jopp51 portum t]rae sanctae1 et inde demum usque ,v5etias ducat r$ucatque1 ad quod faci5dum ad majus 9 quatuordecim diebus sit p>atus et ultra ,,xiiii4 dies ab hac non maneat4 ,,ii4 ,quod galam b5e provideat cum exp]tis m>9>iis1 qui sciant 7,b7 artem navig&i 9 omnem v5tum2 et ut suffici5tem armaturam 9 navi habeat pro galae def5sione a piratis aut ho/ium1 si opus fu]it1 invasione4 ,,iii4 ,quod patronus caveat1 ne portus inconsuetos et ali5os visitet eundo p] m>e3 s$ ad illos duntaxat applicet 9 quibus gala provisio consueta e/ fi]i1 et quantum pote/ vitet applicationem ad portus1 s$ proc$at via sua3 praecipue volumus1 quod a regno ,cypri caveat1 ne ibi vel applicet1 aut si applic>e oportu]it1 quod ultra triduum non 9 portu moretur1 cum ex antiquorum traditione habeamus1 arem insulae ,cypri ,!utonicis esse pe/if]um4 ,si tam5 aliqui de nobis vell5t visit>e1 et se praes5t>e reg9ae ,cypri 9 ,ny*osia et ab ea societatis insignia accip]e1 debet patronus illos exspect>e1 juxta quod antiquus mos nobilium habet1 dum adhuc regnum regem habuit4 ,,iv4 ,quod ,patronus s+ulis diebus p]egr9is bis ad com$5dum et bib5dum det s9e defectu4 ,quod si ex qualibet causa aliquis no/rum ad m5sam ,patroni man]e1 vel vesp]e v5ire nolu]it1 vel si omnes simul reman]e 9 loco no/ro nihilom9us volu]imus1 ipse patronus solitum cibum et potum transmitt]e t5eatur absque omni contradictione4 ,v4 ,quod ,patros p]egr9is ex ,v5etiis usque ad t]ram sanctam et inde usque ,v5etias de bonis panibus et paximatibus1 de bono v9o et dulci rec5ti aqua1 c>nibus et ovis1 aliisque hujusmodi escul5tis compet5t] provid]e t5eatur4 ,,vi4 ,quod semp] mane ante cibum malfasetum infundat1 cuilibet unum byki]um1 p>vum vitrum1 pr\t consuetum e/ 9 navibus fi]i4 ,,vii4 ,si p]egr9i propt] aliquam rationabilem causam1 utpote propt] aquam aff]5dam1 aut m$ic9am1 aut alia necess>ia1 pet]5t emitti ad aliquem portum prop9quum1 9 quem galam non vult induci1 t5eatur nobis scapham et scaphal]um d>e ad transfret&um 9 portum4 ,,viii4 ,si patronus ad aliquem portum /]ilem applicu]it1 9 quo p]egr9i sua necess>ia inv5ire non poss5t1 t5eatur ipse eis d>e ac si extra portum ess5t3 secus si 9 portum bonum decl9av]it1 tunc omnes sibi ipsis t55tur provid]e4 ,,ix4 ,debet patronus tut>i p]egr9os1 tam 9 gala quam extra1 ne 9 gala galeotae eos invadant1 aut vilit] tract5t1 aut de locis suis1 si p]egr9i cum eis s$]e volu]9t1 repellant3 et extra 9 t]ra ne mole/5tur1 obsi/]e debet1 quantum pote/1 et 9 cumbis eorum nullum imp$im5tum ponat4 ,x4 ,quod patronus 9 t]ra sancta p]egr9os p]mittat ad debitum tempus1 nec nimis cum eis fe/9et1 eosque ad loca consueta ducat et p]sonalit] cum eis vadat4 ,et praecipue volumus1 ut s9e contradictione eos ad ,jordanem ducat1 9 quo semp] difficultatem p]egr9i patiuntur1 et quod eos ab infidelium vexationibus eripiat4 ,,xi4 ,quod patronus omnia vectigalia1 omnemque pecuniam pro salvo conductu expon5dam1 et pro as9is et aliis exactionibus1 quibuscunque nom9ibus 7#ce ,a7 c5seantur aut ubicunque expon]e oportebit1 ipse solus pro p]egr9is totum solv]e absque eorum sumptu t5eatur1 et curtusias magnas2 de p>vis metipsi,,tr#fa p] nos providebimus4 ,,xii4 ,quod p]egr9us ipsi patrono pro hujusmodi omnibus1 p] eum1 ut praef]tur1 faci5dis vel expon5dis1 quadrag9ta ducatos de ,ze*a dictos1 id e/1 novit] monetatos d>e t5eatur4 ,ita tam51 quod illius summae dimidiam p>tem 9 ,v5etiis exsolvat1 reliquam v]o 9 ,joppe4 ,,xiii4 ,si aliquem de p]egr9is mori contig]it1 patronus de d]elictis ejus bonis nullo modo se imp$iat1 s$ apud eum vel eos1 cui vel quibus ejusmodi dec$5s bona sua legav]it1 omn9o rel9quat intacta4 ,,xiv4 ,si aliquis ex p]egr9is ipsis antequam t]rae sanctae applic>5t1 mor]etur1 patronus ipse dimidiam p>tem datae sibi prius pecuniae re/itu]e t5]etur3 de qua ejus te/am5t>ii ord9abunt juxta commissa4 ,,xv4 ,si p]egr9us aliquis 9 gala mor]etur1 quod non /atim corpus ejus 9 m>e mitti jubeat1 s$ extra ad t]ram duci et sepeliri faciat1 9 aliquo coemet]io4 ,si v]o remotius a t]ra fu]it gala1 quod tam diu defuncti corpus 9 gala su/9eatur1 qu\sque vel ad portum aliquem v5]it1 vel sociis defuncti placu]it mitti corpus 9 m>e4 ,,xvi4 ,si aliqui ex p]egr9is ad ,/4 ,ka?>9am vell5t pr(icisci1 9 montem,,tr#fb ,synai1 patronus cuilibet tali id pet5ti ,x4 ducatos de data prius pecunia r$d]e t5eatur 9 ,j]usalem4 ,,xvii4 ,quod patronus antequam cum p]egr9is rec$at de ,j]usalem1 fidelit] adjuvet illos p]egr9os1 qui ituri sunt ad ,/4 ,ka?>9am1 et int] eos et ,trutzellmanum pacificam conv5tionem faciat4 ,,xviii4 ,quod patronus p]egr9is aptum 9 gala assignet locellum pro pullis sive gall9is1 et quod sui coci p]mittant cocum p]egr9orum p>it] cum eodem igne p>>e p]egr9is1 sicut eis placet4 ,,xix4 ,si aliquem p]egr9um 9 gala adeo gravit] infirm>i contig]it1 ita quod 9 foetoribus c>9ae man]e non posset1 vel alii p]egr9i eam su/9]e noll5t1 t5eatur patronus tali sup]ius aliquem assign>e locum ad man5dum1 vel 9 ca/ello1 vel 9 puppi1 vel 9 aliquo tran/ro4 ,,xx4 ,quod si aliquid 9 hac conv5tionis =mula neglectum aut suffici5t] non esset expressum et provisum1 quod tam5 jure vel consuetud9e ipsi patrono congru]et faci5dum3 id pro expresso 9 hac =mula praes5teque t5ore pro ins]to debet hab]i4 ,8 articulis ita compositis et conscriptis advocavimus dom9um ,petrum patronum ad nos 9 hospitium1 et articulos conceptos sibi legimus1 et si secundum t5orem eorum se vellet ad nos hab]e1 et hoc nobis juram5to prae/ito promitt]e1 cum eo p>ati essemus conv5tionem et pactum fac]e1 ut dictum e/4 7,b7 ,quibus auditis patronus accepit c$ulam articulorum1 et unum po/ alium p]legit att5te4 ,ad primum articulum dixit3 quod quantum ad primam clausulam eum velle accip]e1 et nos ad ,jopp5 duc]e et r$uc]e2 s$ quantum secundam p>tem non posset eum accept>e1 et allegavit multas rationes propt] quas 9 m5te ,majo non pote/ esse navigatio4 ,et ideo 9 ,,xiv diebus non posset nos educ]e1 nec 9 ,,xxvi4 diebus2 s$ transactis ,,xxvi4 omni hora vellet habito v5to pr(icisci4 ,ad ,,xii4 articulum etiam dixit1 quod non m9us1 quam ,,xlv4 ducatos vellet de quolibet p]egr9o hab]e2 allegans rationes multas4 ,ad,,tr#fc ,,xv4 dixit3 quod mortuum lib5t] vellet 9 gala su/9]e1 s$ m>e non posset eum pati1 et navigatio no/ra imp$iretur4 ,s$ quid v]itatis hoc habeat1 vide fol4 #aih4 ,b4 ,de aliis articulis omnibus /etit cont5tus4 ,et t&em cum eo conv5tionem fecimus p] longam int]locutionem4 ,conv5tione facta duxit nos omnes ad ,/4 ,m>cum 9 ,ducis palatium1 et apud protonot>ios civitatis nos /atuit4 ,qui audi5tes causam no/rae praes5tationis1 s+ulorum nom9a1 /atus et conditiones inscrips]unt 9 qu5dam gr&em librum1 cui et prius inscriptus etiam fu]am 9 prima mea p]egr9atione3 et ita ratificatus fuit contractus et conv5tio no/ra4 ,quo facto cum patrono 9 galam navigavimus1 et ad latus s9i/rum eligimus locum pro ,,xii4 p]sonis1 quem locum patronus di/9xit 9 ,,xii4 cumbas vel /antias1 ad quas cum creta scripsit s+ulorum nom9a1 ne quis illa loca occup>et4 ,tetigit autem me sors bona1 et meliorem cumbam vel /antiam habui1 quam aliquis de no/ra societate4 ,e/ autem cumba vel /antia locus pro uno hom9e 9 longum ext5so a capite usque ad p$es sibi assignatus ad dormi5dum1 s$5dum1 man5dum1 sive sit sanus1 sive infirmus4 ,itaque 8 sic compositis1 9 hospitium no/rum navigio rev]si sumus4 ,de omnibus autem eramus b5e cont5ti1 dempto illo1 quod tam longum tempus et multos dies adhuc nos ,v5etiis man]e oportuit1 quod erat nobis valde grave4 ,f9it tractatus primus4 ,tractatus secundus ,cont95s ,acta ,p]egr9orum ,t]rae ,sanctae p] m5sem ,majum4 ,majus delectabilis et laetus m5sis sub primo die sanctos ,philippum et ,jacobum ,apo/olos col5dos nobis exhibuit cum devota celebritate4 ,summo ergo mane1 cum ,dom9i et alii no/ri socii surrexiss5t1 seque ad visit&um ecclesiam et audi5dam ,missam praep>>5t1 int]rogabant me1 9 qua ecclesia ,(ficium div9um vellemus hoc die audire8 ,quibus respondi3 ecce ,dom9i 9 via ,dei con/ituti sumus p]egr9i1 7#cf ,a71 nec dec decet p]egr9um otiosum />e4 ,oportet autem nos 9 hac urbe adhuc p] illum integrum m5sem man]e4 ,et quia circumdati aquis sumus1 ita ut non pateat nobis pro no/ro solatio et pro d$uctione temporis exitus ad floridos hortos aut ad amo5os,,tr#fd campos1 aut ad umbrosas silvas1 aut ad viridia prata1 aut ad voluptuosa virid>ia arborum1 florum1 ros>um et liliorum1 nec v5ationibus vac>e possumus1 nec ha/iludiis aut *oreis int]esse decet2 idcirco meum consilium e/1 ut omni die1 quamdiu hic consi/imus1 p]egr9emur ad aliquam ecclesiam et visitemus corpora et sanctorum reliquias1 qu>um e/ magna multitudo 9 hac urbe1 et sic p] ,majum illum c>pamus flores1 rosas et lilia virtutum1 grati>um et indulg5ti>um4 ,hoc audito placuit omnibus consilium meum1 et communi decreto decrevimus,,tr#fe1 quod s+ulis diebus1 ad aliquam ecclesiam specialem navig>e aut ambul>e vellemus2 et si non omnes semp] simul1 tam5 aliqui de no/ra societate id fac]5t1 qui po/ea visa reman5tibus ref]r5t4 ,illo ergo primo die ,maii b>cam conduximus et ad ecclesiam sanctorum ,apo/olorum ,philippi et ,jacobis navigavimus1 ibique div9is ,(ficiis int]fuimus4 ,po/ ,(ficium ad alt>e accessimus et caput sacrum ,/4 ,philippi1 quod ibi habetur1 deosculati sumus1 et v5]&um ,/4 ,jacobi bra*ium4 ,erat autem magna hom9um compressio1 propt] sacras reliquias vid5das et deoscul&as4 ,porro ,(ficio t]m9ato defluxit populus1 nos v]o mansimus qu\sque s9e populi pressura melius reliquias vid]e et no/ris jocalibus1 quae nom9antur cl5odia1 ea cont+]e possemus4 ,nam t]rae sanctae p]egr9i sol5t secum ad loca sancta def]re annulos aureos1 vel arg5teos dilectos1 et grana lapidum pretiosorum pro pat]no/ris1#a patriloquiis1 vel ipsa pat]no/ra1 cruces p>vas de arg5to vel auro1 et quaeque *>a portabilia1 quae vel de p>5tibus suis et amicis accipiunt1 vel ,v5etiis aut 9 transm>9is p>tibus pro sibi *>is emunt1 et qu&o ad aliquas reliquias v5iunt1 vel ad aliquem locum sanctum1 tunc illa cl5odia ad reliquias applicant vel ad locum sanctum et ea cont+unt1 ut qu&am sanctitatem quodammodo ex contactu accipiant2 et ita suis *>is *>iora et pretiosora r$dantur4 ,ego enim fui m9imus1 et paup]ior 9 no/ra societate1 et tam5 multa preciosa cl5odia habui1 quae mihi collata fu]ant ab amicis et fautoribus et fautricibus meis1 ut reliquias1 ad quas v5irem et loca sancta cum eis cont+]em1 et eis pro mun]e report>em4 ,int] alia magnificus vir1 ,dom9us ,johannes ,e*+]1 pro tunc ,magi/]-civium ,ulm5sis1 contulit mihi annulum suum *>issimum1 quem ,pat] suus ,jacob ,e*+] 9 extremis ag5s de pollice traxit1 et filio tradidit1 sicut et ipse a suo patre accep]at3 cr$o quod *>ior sibi fu]it1 quam ,c4 ducati1 et nunc *>ior quam ,,cc4 ,sic ergo po/ populi recessum accessimus1 et modo dicto reliquias sanctorum ,apo/olorum cont+imus4 ,hoc autem fuit ,(ficium meum 7,b71 quod circa reliquias vel loca sancta accepi omnium p]egr9orum saecul>ium cl5odia1 et manu mea adhibui ad contactum et ita s+ula,,tr#ff s+ulis r$didi4 ,plures autem nobiles semp] p5es me d]eliqu]ant4 ,et ita fecimus p] omnia loca sancta et reliquias totius p]egr9ationis1 incipi5tes 9 ,trid5t9o a pu]o ,symone4 ,itaque i/is p]actis 9 hospitium navigavimus ad pr&ium4 ,secunda die ,maii transivimus mane ad ,s4 ,m>cum1 et ibi ,missis int]fuimus 9 ecclesia magna ,s4 ,m>ci4 ,de ecclesia autem ,missis f9itis palatium ,ducis ,v5etorum +ressi sumus1 adituri ipsum ,ducem cum lit]is1 quas illu/rissimus ,ar*idux ,au/riae ,sigismundus tradid]at ,dom9is meis sibi praes5t&as1 ut patet supra1 fol4 #bf4 sub die #ag4 ,asc5dimus ergo de curia palatii p] lapideos gradus ad ambitum palatii1 et ante ,praetorium /antes intromitti ad ,s5atum et audi5tiam po/ulavimus4 ,/atim autem intromissi sumus 9 locum ,consulum1 et ante ,ducem et ,s5atores con/ituti4 ,dom9us ergo ,johannes de ,cymb]n ,b>o1 manu elevans ,ar*iducis ,au/riae lit]as1 et discipl9a curialissima accessit 9 m$ium1 et ad ,ducem ,v5etorum accessit1 eique eos curiali rev]5tia tradidit et retro gradu desc5dit4 ,dux v]o respici5s sigillum cum cognovisset1 deosculatus e/ sigillum ipsum1 eumque assessoribus deoscul&um praebuit4 ,et fecit legi lit]am 9 omnium audi5tia4 ,qua audita surrexit ,dux1 et p] int]pretem obtulit se ad omnia b5eplacita ,dom9orum p]egr9orum1 et vocatis ad se s+ulis1 ei manum praebuit1 et ad se trah5s osculum modo italico d$it4 ,hoc facto peti]unt ,dom9i p]egr9i promotoriales lit]as ad ,capitaneum m>is g5]alem1 et ad insul>um praefectos1 ut1 si necessitas exig]et1 invoc>e pra$ictos poss5t4 ,et /atim impetrav]unt1 et lit]is confectis nobis traditae fu]unt4 ,t]tia die1 quae e/ fe/um ,inv5tionis ,s4 ,crucis1 navigavimus ad ecclesiam ,s4 ,crucis1 et (ficio ibi audito corpus ,s4 ,a?anasii ibi conquiesc5tis vidimus1 et deosculati sumus3 et modo pridie dicto cl5odia no/ra ad contactum ejus adhibuimus4 ,hic ,sanctus1 pugil fidei =tissimus1 contra ha]eticos symbolum3 ,quicunque vult salvus esse1 confecit4 ,et demum 9 hospitium remeavimus4 ,po/ pr&ium ad ,conv5tum majorem fratrum ,m9orum transivimus1 et locum qui e/ sollemnissimus vidimus4 ,porro 9 quadam capella ecclesiae /abat quidam equus1 mirabili artificio compag9atus4 ,v5eti enim g5tilium mores imitantes cuidam ,capitaneo eorum1 qui pro republica =tit] eg]at1 eamque sua virtute plurimum aux]at1 int5debant 9 recomp5sam memoriale p]5ne /atu]e1 et equum cum sessore a]e fusum ad aliquem publicum urbis vicum aut plateam loc>e4 ,et ut hoc magnific5tius fi]et1 quaesi]unt 9 omnibus f9ibus eorum artifices sculptores1 injung5tes eis1 ut quilibet equum fac]et ex quacunque mat]ia vellet1 et ipsi de tribus equis melioris =mae equum 7#cg ,a7 elig]e vell5t1 et secundum eum a5eum equum fi]i oport]e3 illum v]o artificem1 qui =maliorem equum fecisset1 ultra precium /atutum mun]ibus honor>e int5d]unt4 ,conv5i5tes autem tres sculptores ,v5etias1 unus fecit equum ex ligno coop]i5s corio nigro1 qui /abat 9 capella praefata3 et ita vivax erat hoc simula*rum1 quod1 nisi magnitudo insolita et immobilitas equum illum arte factum prod]et1 ipsum esse naturalem homo viv5s ae/im>et4 ,alius artifex equum f9xit ex luto1 et 9 =nace decoxit subtilissimae =mae1 ruffum colore4 ,t]tius ex c]a compegit equum album elegantissime =matum4 ,et hunc ,v5eti eleg]unt1 tanquam magis artificialem1 magi/rumque remunav]unt4 ,quid autem de equo fund5do a]e fiet1 non audivi3 =te etiam dimitt5t2 viso ergo illo ,conv5tu et 8 quae dicta sunt rev]si sumus 9 locum no/rum4 ,qu>ta die1 quae erat dom9ica ,vocem jucunditatis et fe/um ,beatissimae ,virg9is ,s4 ,ka?>9ae de ,s5is1 de po5it5tia ,s4 ,dom9ici transivimus ad ,s4 ,johannem et ,paulum1 et ibi processioni solemni et ,(ficio div9o affuimus4 ,et erat tota ecclesia pl5a hom9ibus et multae ,beg9ae ejusdem habitus erant ibi4 ,porro infra ,(ficium transivi ad ambitum fratrum1 et rep]i ibi transeuntem fratrem ,ord9is mei1 f]5tem insignia p]egr9orum t]rae sanctae1 de prov9cia ,franciae1 et de conv5tu ,insul5si1 qui etiam navig>e nobiscum int5debat2 cum illo ergo contraxi notitiam1 et fo$us simul inivimus pro no/ra consolatione4 ,v]untam5 9 meam galam non v5it1 s$ 9 aliam3 saepe tam5 9 ,j]usalem ipse mihi1 et ego sibi1 9 consolationem v5it4 ,po/ pr&ium ego solus navigavi ad ,s4 ,dom9icum1 ut vid]em ,patres et o/5d]unt mihi manum unam integram ,beatissimae ,virg9is ,ka?>9ae de ,s5is1 valde delicatam et grossam1 cum c>nibus et ossibus1 quam et aliquoti5s deosculatus fui4 ,9 eodem ,conv5tu etiam rep]i qu5dam fratrem ,ord9is de ,neapoli insignia p]egr9orum sancti sepul*ri f]5tem3 cum quo etiam societatem feci4 ,s$ nec ipse 9 meam galam fuit receptus4 ,po/ ad hospitium navigio rev]sus sum4 ,qu9ta die ad insulam ,s4 ,hel5ae ,imp]atricis navigavimus1 et ,missam ibi legi ,dom9is4 ,po/ ,missam patefec]unt nobis mona*i tumbam,,tr#fg ,s4 ,hel5ae1 et corpus ejus integrum vidimus cum aliis multis reliquiis1 et deosculatis ac cl5odiis contactis reliquiis 9 domum no/ram rev]si sumus4 ,po/ pr&ium 9 galam conductam navigavimus1 et rep]imus1 quod patronus ad p>tem inf]iorem cumb>um no/r>um fi]i fecit ass]es1 ut quosdam 9 eis colloc>et ad p$es no/ros1 ubi debebant poni calceam5ta et ur9alia no/ra4 ,diximus autem cu/odibus galae1 ut patrono dic]5t1 quod nisi 9 cra/9um illos ass]es depon]et1 pactum factum irrit>e vellemus1 quia esset contra articulum nonum4 ,ex hoc facta e/ diss5sio int] p]egr9os et patronum4 ,oportebat tam5 eum opus factum de/ru]e1 si volebat nos secum ret9]e4 ,et ita dispositis cumbis ad hospitium rev]si sumus4 7,b7 ,sexta die navigavimus ad ,sanctam ,luciam1 et ibi ,(ficio audito corpus ejusdem virg9is1 quod ibi honorifice 9 tumba reconditum habetur1 vidimus1 et deosculati sumus1 et rev]si sumus ad locum no/rum4 ,eodem die ad =um transivimus1 et omnia necess>ia ad galam pro navigatione emimus1,,tr#fh culcitras1 lectulos1 c]vicalia1 l9team9a1 coop]toria1 mattas1 amphoras1 et caet]a pro s+ulorum cumba4 ,ego culcitram pro me jussi em]e repletam pilis vacc>um1 et /ratos laneos de ,ulma mecum tul]am1 ut sic dormirem 9 gala1 sicut 9 cella4 ,indignum enim judicavi molliori /ratu uti 9 navi1 quam 9 cella4 ,septima die1 quae e/ fe/um translationis ,s4 ,petri m>tyris1 navigavimus extra ,v5etias 9 ,murianam1 et ,(ficium ad ,pra$icatores 9 ecclesia ,s4 ,petri m>tyris audivimus4 ,et viso ibi ,conv5tu et fratribus navigavimus ad ecclesiam p>o*ialem1 ubi plebanus o/5dit nobis 9 tumba una multa corpora integra de ,sanctis ,innoc5tibus1 quibus deosculatis transivimus ad =naces vitriatorum1 9 quibus arte subtilissima in/rum5ta vitrea multi=mia fiunt2 9 toto namque mundo non sunt tales vitrorum artifices sicut ibi4 ,faciunt enim ibi vasa pretiosa cry/all9a1 et alia mira ibi vid5tur4 ,quibus1 visis navigio ,v5etias rev]si sumus 9 no/rum hospitium4 ,octava die1 quae erat fe/um ,asc5sionis ,dom9i1 asc5dimus ad ecclesiam ,s4 ,m>ci1 tam ad ,(ficia div9a1 quam ad solemnia spectacula c]n5da4 ,innum]abilis enim populus illo die ibi confluit4 ,omnibus enim congregatis ,patri>*a cum suo ,cl]o et omnibus ,conv5tibus religiosorum1 et ,dux cum suo ,s5atu et omnibus ,societatibus ,scab9orum1 s+uli 9 suis ord9ibus et ornatibus1 cum vexillis1 lum9>ibus1 reliqui>iis1 crucibus1 de ecclesia ,s4 ,m>ci proc$unt ad m>e1 ibique praep>atas naves +r$iuntur3 et ,patri>*a cum,,tr#fi ,duce1 et ,s5atu ,buzatorium 7lat9e ,bucefalum ab equo ,alex&ri magni sic nom9atum7 asc5dunt3 quae e/ gr&is navis 9 modum tab]naculi depicta1 et auro tecta et s]icis sagis op]ta1 et haec omnia fiunt cum +5ti app>atu1 cum campan>um omnium sono1 et clangore tub>um1 et cantu div]so ,cl]icorum4 ,et dum ,buzatorium remis1 qui sunt ultra trec5ti1 a t]ra trahitur1 ultra qu9que millia navium eum concomitantur4 ,navigant autem usque ad ca/ella1 ubi e/ portus v5etus1 et dum extra portum ad m>e v5]9t univ]sae naves1 ,patri>*a ipsum m>e b5$icit1 sicut e/ mos 9 multis p>tibus illo die aquas b5$ic]e4 ,b5$ictione p]acta1 ,dux annulum aureum digito suo detrah5s ipsum annulum 9 m>e projicit1 quasi desponsans m>e ,v5etis4 ,po/ annulum multi se d5udant1 et f]untur 9 pr(undum qua]5tes annulum4 7#ch ,a7 ,et ille1 qui eum inv5it1 sibi ret9et1 et cum hoc p] totum annum lib] 9 civitate manet ab omnibus on]ibus1 quibus pro republica ibi habitantes gravantur4 ,et dum haec aguntur1 circum/ant univ]sae naves 9 magna pressura1 et e/ tantus sonitus bomb>d>um1 quas emittunt1 tub>um1 tympanorum1 et clamantium ac cantantium1 quod m>e videtur mov]i4 ,8 spectaculis etiam affuimus 9 propria conducta b>ca2 p]acta illa b5$ictione et desponsatione m>is conv]tunt ,buzatorium ad mona/]ium ,s4 ,nicolai alyu sic et ibi petito litore exeunt omnes de omnibus navibus et +r$iuntur ecclesiam1 quam vix c5tesima p>s populi +r$i valet1 quamvis magna sit1 et tam5 9 illa multitud9e non e/ muli] aliqua1 s$ totum negotium hoc p] viros agitur4 ,dum autem ,patri>*a pontificalibus ornatus et ,dux cum suis contra ecclesiam prop]ant1 ,abbas mona/]ii1 infula decoratus1 et sui mona*i sacris induti obviam multitud9i v5iunt1 ipsumque ,patri>*am ac ,ducem suscipiunt1 et 9 *orum ducunt1 et ibi ,(ficium diei incipiunt1 et cum multa sollemnitate p]agunt4 ,quo p]acto ad naves r$eunt et navigant omnes1 unusquisque ad locum suum ad pr&ium4 ,talibus spectaculis aliquoti5s int]fui alias etc4 de quibus vide fol4 #baj4 ,p4 #b4 ,porro p] totas octavas ,asc5sionis sunt fe/a nund9>um et mira vid5tur 9 i/is octavis4 ,nona die transivimus ad mona/]ium dictum crus*e*irii sic et ,missa ibi audita o/5sum fuit nobis corpus ,s4 ,b>b>ae cum pluribus aliis reliquiis1 quibus v5]abilit] deosculatis rev]si sumus 9 no/rum hospitium4 ,eodem die transivimus simul 9 quamdam domum1 9 qua /abat elephas1 be/ia gr&is et horribilis1 quam vidimus et mirati fuimus1 de tanta discipl9a tam immanis be/iae4 ,faciebat enim nobis vid5tibus ad nutum magi/ri sui mira4 ,hanc be/iam emit homo ille pro qu9que millibus ducatis1 et a ,v5etiis duxit eam 9 ,g]maniam1 et multam pecuniam congregavit3 nemo enim p]mittebatur eam vid]e1 nisi prae/ito arg5to4 ,po/ea duxit eam usque 9 ,britanniam1 et ibi 9 m>i tempe/ate compell5te ejecta fuit p] naucl]os ad m>e1 et ita p]iit4 etc4 ,decima die1 quae sabatum fuit1 navigavimus ad ecclesiam1 quae dicitur ,s4 ,m>ia de ,gratia1 et ,missam audivimus1 et inde navigavimus ad ,s4 ,m>iam de miraculis1 ubi ecclesiam miri decoris a$ificant cum mona/]io pul*]rimo4 ,tempore meae primae p]egr9ationis incepit concursus ad illum locum fi]i1 nec erat ibi aliqua capella1 s$ tantum imago beatae ,virg9is 7,b7 9 tabula affixa p>ieti1 et dicebatur quod miracula ibi fi]5t4 ,et factus fuit tantus concursus et oblatio1 quod ibi nunc e/ res pretiosa et dicitur ad ,s4 ,m>iam de miraculis4 ,de quo plus dicam fol4 #bjh4 ,b4 p>te #b4 ,undecima die1 quae fuit dom9ica infra octavas ,asc5sionis ,dom9i1 audita ,missa 9 proxima ecclesia juxta no/rum hospitium et sumpto pr&io navigavimus ad ecclesiam dictam de ,ca/ello1 ubi residet ,patri>*a v5etus1 et sunt ibi omni dom9ica pl5>iae indulg5tiae2 has indulg5tias solvimus et locum vidimus4 ,e/ enim ecclesia magna et antiqua1 et rep]imus 9 ea fratrem ord9is ,pra$icatorum pra$icantem1 quem tam5 nos non intelleximus1 et s]mone f9ito 9 domum no/ram rev]si sumus4 ,duodecima die1 quae e/ ,n]ei1 ,a*illei1 et ,pangratii m>tyrum1 navigavimus ad ecclesiam ,s4 ,za*>iae1 et ,missae ibi int]fuimus4 ,po/ ,missam d5untiavimus ,abbatissae mona/]ii annexi ecclesiae1 rogantes3 o/5di nobis reliquias4 ,sunt enim moniales divites et nobiles satis secul>es1 ,ord9is ,s4 ,b5$icti4 ,patefec]unt autem nobis unam tumbam1 9 qua corpora illorum trium m>tyrum1 quorum dies erat1 quiev]unt1 scl4 ,sanctorum ,n]ei1 ,a*illei1 et ,pangratii4 ,9 alia arg5tea tumba vidimus integrum corpus ,za*>iae1 patris ,johannis ,bapti/ae1 cum ap]to ore1 et juxta eum corpus beati ,georii ,nazianz5i1 et corpus ,b4 ,!odori ,confessoris1 et corpus ,s4 ,sab9ae ,virg9is et m>tyris4 ,miratus autem fui de tantis reliquiis illius ecclesiae1 et fuit mihi dictum1 quod filia cujusdam ,imp]atoris fuit ibi quondam ,abbatissa1 qui ob amorem filiae corpora illa ad i/um locum tran/ulit4 ,reliquiis ergo visis et deosculatis rev]si sumus ad locum no/rum4 ,t]tio decimo po/ pr&ium navigavimus ad ,s4 ,&ream ad ,c>?usi5ses1 ubi e/ solemnissimum mona/]ium magnum2 propriam ocupans insulam1 quatuor hab5s ambitus et cellas magnas et pul*ras4 ,ibi plures p>ticul>es reliquias vidimus1 ut digitum ,s4 ,&reae ,apo/oli1 et bra*ium ,s4 ,laur5tii m>tyris et caet]a4 ,et de9de remeavimus ad locum no/rum4 ,qu>to decimo die mane navigavimus ad mona/]ium ,s4 ,georii1 ex opposito palatii ,s4 ,m>ci1 ultra canale magnum1 et ,missam de ,s4 ,georio cant>i fecimus mona*os illius mona/]ii1 et po/ ,missam multas reliquias o/5d]unt nobis1 scilicet caput1 s9i/rum bra*ium cum integra manu ,s4 ,georii2 caput etiam ,s4 ,jacobi ,apo/oli m9oris1 et corpus integrum ,s4 ,pauli ,ducis con/ant9opolitani1 et petiam de spongia ,dom9i1 et alia plura3 i/is visis remeavimus4 7#ci ,a7 ,qu9ta decima die1 quae fuit octava ,asc5sionis ,dom9i1 et aeque celebris1 ut ipsa prima dies1 asc5dimus mane ad ,s4 ,m>cum1 et ,missa audita demon/ratus fuit nobis ,s4 ,m>ci !saurus inae/imabilis 9 auro1 arg5tis et lapidibus pretiosissimis4 ,ibi tumbam cum corpore ,s4 ,isidori vidimus4 ,corpus v]o ,s4 ,m>ci1 quod ,v5eti de ,alex&ria tul]unt 9 civitatem suam1 non vidimus1 quia dicitur1 quod quidam ,mona*us furto illud ab/ulit1 et 9 ,g]maniam deportavit ad ,owiam majorem1 de quibus omnibus latius dicitur 9 ,p4 #b4 f4 #bjf4 ,de9de de ecclesia transivimus 9 ,ducis palatium1 et p] qu5dam de curia ,ducis ad omnia p5etralia ,ducis ducti sumus1 etiam usque ad !sauros ,ducis1 quos vidimus4 ,illa die e/ fe/um muli]um1 et vid5tur ibi foem9>um o/5tationes secul>es faci5tes1 quod e/ mirum vid]e tantam preciositatem4 ,sexta decima die1 jac5tibus adhuc nobis 9 lectis1 audivimus familiam domus lam5tantem4 ,nam hospes no/] magi/] ,johannes eadem nocte obi]at1 et tractabatur de ejus sepultura4 ,unde quidam1 ae/imantes eum fuisse pe/il5ticum1 navibus conductis asc5d]unt 9 ,paduam1 et ibi p] aliquot dies mans]unt4 ,cum illis autem1 qui remans]unt1 ego navigavi 9 ecclesiam ,s4 ,ro*ii 9 civitate v5etiana1 et invocavimus praefatum ,sanctum1 qui specialis adjutor e/ tim5tium pe/em1 ne inficiantur4 ,decima septima die1 quae fuit vigilia ,p5teco/ae1 navigavimus ad ,mona/]ium ,s4 ,johannis ,ord9is albi1 et ibidem ,(ficio int]fuimus et reliquias deosculati sumus4 ,po/ pr&ium v]o ad armam5t>ium1 quod nom9ant ,ar*anale1 civitatis transivimus1 pet5tes intromitti4 ,intromissi autem vidimus ibi mirabilem app>atum bellicum1 et reipublicae p>am5ta ad bella navalia et eque/ria ac p$e/ria1 de quibus po/ dicitur ,"p4 #b4 f4 #bje4 ,po/ hoc ivimus etiam ad domum pi/orum1 qui coquunt paximates ad m>e1 et de tantis =nacibus et ignibus et laboribus expavimus4 ,et demum ad domum rev]si sumus4 ,decima octava1 quae fuit dies dom9ica et fe/um ,p5teco/es1 intravimus mane ecclesiam ,s4 ,b>?olomaei ,apo/oli1 quae e/ ecclesia p>o*ialis hospitii no/ri2 et ibi audivi confessiones quorundam p]egr9orum1 et de lic5tia plebani ejusdem ecclesiae eosdem sacro ,eu*>i/iae sacram5to communicavi1 et mansimus p] totum ,(ficium 9 p>o*ia4 ,po/ pr&ium v]o navigavimus ad ecclesiam ,sancti ,spiritus1 ad quem erat multus concursus pro indulg5tiis et processio sollemnis frat]nitatum1 quas ,scolas nom9ant4 7,b7 ,decima nona die navigavimus ad ecclesiam1 quam nom9ant ad ,s4 ,m>iam de ,mis]icordia1 quae e/ pul*]rima1 ditior et antiquior ecclesia 9 urbe1 ibique ,(ficio div9o int]fuimus1 et ornatum 9 picturis et sculpturis mirati sumus4 ,9 r$itu ad hospitium v5imus ad multas alias ecclesias1 9 quibus indulg5tias accepimus1 qu>um ecclesi>um nom9a ta$uit me scrib]e4 ,vicesima die1 facto mane1 antequam sol incalesc]et transivimus 9 ecclesiam ,s4 ,m>iae =mosae3 et c]te ipsa ecclesia =mosa e/ et magna3 ibi ergo ,missis auditis +ressi sumus 9 hospitium4 ,nec die illo exire domum praesumsimus propt] excessivos calores4 ,tantum enim erat calor1 quantus praet]ito tempore non e/ visus ,v5etiis4 ,qua arefactae sunt ci/]nae1 et facta e/ aqu>um dulcium magna c>i/ia2 nec habebatur ibi potabilis aqua1 nisi quae de fluvio ,br5ta adducebatur 9 navibus1 et illa c>e v5debatur1 et ci/]nis circumfundebatur1 ut p] t]ram col]etur et 9 ci/]nas de/ill>et4 ,vicesima prima die navigavimus ad ,s4 ,antonium prope ,s4 ,dom9icum1 et ibi div9o ,(ficio int]fuimus4 ,po/ ,(ficium circuivimus et /ructuras magnas1 quas ibi ,dom9i ,v5eti faciunt fi]i1 p]speximus1 et tantas exp5sas mirati sumus1 quia de m>i et aquis muros +5tes erigunt1 et e/ multum pretiosum ibi nova fundam5ta jac]e4 ,ratione illius a$ificii ,dux ,v5eti>um fatribus no/ris ad ,s4 ,dom9icum erat illo tempore multum (f5sus et alii s5atores1 quia po/ulabant a fratribus spatium dimidii horti ,conv5tus no/ri pro mona/]io ,s4 ,antonii ampli&o3 s$ fratres nolebant cons5tire et =ti fronte ,duci et ,s5atui se opposu]unt1 propt] quod 9 magna indignatione /et]unt2 ut tam5 fratres flect]e poss5t ad cons5sum1 obtul]unt fratribus contra ori5tem spatium 9 m>i quantumcunque vell5t1 poss5t accip]e1 et de sumptibus civitatis vell5t fundam5ta jac]e3 s$ ,prior tunc temporis1 homo imp]t]ritus1 nullo modo cons5tire volebat4 ,porro ,dom9i ,v5eti locum illum ita sollemnit] a$ificant cum hone/is habitationibus1 et multis cam]is1 ut p]egr9i ,j]osolymitani ibi hospit5tur4 ,inhone/um enim judicant1 quod p]egr9i tam sanctae p]egr9ationis habit5t 9 publicis hospitiis et quod 9 tanta civitate non habeant proprium locum nisi loca publica4 ,nam apud eos hospitia publica sunt inhone/a1 ideo qu&o ad eos v5iunt magnates1 assignant eis proprias domus1 ne 9 hospitiis maneant4 ,suas etiam pop9as1 quas hospitibus magnis de communitate (f]unt1 invitissime ad hospitia publica mittunt1 et si mittunt1 exiguas et m9us hone/as mittunt4 ,dictum enim fuit ,dom9is meis1 qu&o fuit de civitate pop9atum1 quod si ess5t 9 alio loco1 quam 9 hospitio publico1 ,dom9i ,v5eti saepius pop9as mitt]5t1 7#dj ,a7 et lib]alius ag]5t4 ,et idcirco locum illum a$ificant sumptuose1 ut honorabiles p]egr9i ibi habit5t et honor5tur ab eis4 ,inde de ,s4 ,antonio navigavimus 9 galam no/ram1 quae de ,s4 ,m>co fu]at prope ,s4 ,antonium educta1 et inv5imus 9 ea multos laboratores1 navem cum tran/ris,,tr#gj et remis et malis et aliis requisitis coaptantes1 et ar5am induc5tes4 ,quod ut vidimus1 gavisi sumus sp]antes nos citius recessuros4,,tr#ga ,vicesima secunda die navigavimus ad ecclesiam1 quae dicitur ad ,apo/olos1 ibique div9a audivimus4 ,po/ ,missam o/5d]unt nobis corpus ,s4 ,m>iae ,virg9is1 de qua 9 ,vitis ,patrum cl>a habetur m5tio3 9 prima p>te 7p4 #di4 b47 ,po/ pr&ium it]um 9 galam navigavimus educ5tes 9 eam aliquas capsas et ci/as ad cumbas no/ras4 ,navigavimus etiam ad locum maxim>um navium1 9 quas +ressi1 vidimus digna admiratione1 quomodo aqua tam gravissima pond]a possit port>e et tam +5tes /ructuras4 ,vicesima t]tia die navigavimus ad ecclesiam ,s4 ,j]emiae1 et po/ ,missam corpus ,s4 ,magni ,episcopi fuit nobis o/5sum1 qui fuit primus anti/es civitatis v5etianae4 ,et inde ad mona/]ium ,s4 ,m>iae1 quod dicitur ,virg9um1 v5imus et multas sanctorum reliquias ibi vidimus1 et alias capellas illo die multas lu/ravimus1 qu>um nom9a transeo4 ,vicesima qu>ta die1 quae e/ translatio ,b4 ,dom9ici1 navigavimus ad ,s4 ,dom9icum ad fratres ,pra$icatores1 et ibi div9o ,(ficio int]fuimus1 et inde transivimus ad ,s4 ,annam prope2 ibi etiam multae reliquiae sunt nobis o/5sae4 ,9 r$itu navigavimus ad ,s4 ,m>iam de v9ea1 ubi fratres m9ores de obs]vantia hab5t pul*]rimum conv5tum1 eumque indies pretiosiorem faciunt4 ,ibi gloriosa ,virg9e salutata rev]si sumus ad locum no/rum4 ,vicesima qu9ta die1 quae fuit dom9ica et fe/um beatissimae ,tr9itatis1 mane surg5tes transfretavimus canale magnum ad ecclesiam ,s4 ,tr9itatis1 ubi e/ domus ,dom9orum ,!utonicorum1 et ibi processioni et div9is ,(ficiis int]fuimus et invitati cum illis ,dom9is pransi fuimus4 ,maximus autem concursus e/ illo die ad locum illum2 et p] totum diem e/ canale repletum navibus v5i5tium et rec$5tium4 ,cum autem ad hospitium rev]si essemus1 audivimus1 quod ,dom9i ,consules ,v5etorum m&ass5t 7,b7 ambobus patronis1 ut cum p]egr9is 9 illa septimana rec$]5t nec ultra man]5t4 ,quo audito laetati sumus1 quia ta$ium magnum incepimus hab]e ,v5etiis4 ,vicesima sexta die transivimus ad ,s4 ,/ephanum1 ubi e/ ,conv5tus ,augu/95sium1 et ibi audivimus ,missas4 ,po/ ,(ficium o/5d]unt nobis fratres quosdam lapides1 cum quibus cr$unt fuisse ,s4 ,/ephanum lapidatum 9 ,i]usalem4 ,eodem die m&avit patronus1 ut omnes ci/as et res]vacula duc]e fac]emus 9 galam1 quod et fecimus cel]it] cum magno gaudio1 quia recessum no/rum desid]ant] exspectavimus4 ,vicesima septima die navigavimus ad ,s4 ,c>tianum1 ubi e/ qua$am ecclesia p>o*ialis1 9 qua ,missam audivimus4 ,po/ ,(ficium o/5d]unt nobis cl]ici corpus ,s4 ,maxim4 ,episcopi2 quod 9 arg5tea teca honorifice e/ locatum4 ,transivimus etiam ad unam ecclesiam1 9 qua corpus ,s4 ,sabbi ,abbatis requiescit4 ,et i/is reliquiis deosculatis rev]si sumus 9 hospitium4 ,eodem die occupati multum fuimus cum no/ra exp$itione faci5da 9 galam1 et videbatur nobis1 quod vix suffic]5t nobis dies residui1 quos adhuc ,v5etiis mansuri fuimus pro no/ra exp$itione4 ,vicesima octava die mane navigavimus ad ,s4 ,m>iam ,c>meli1 ubi fratres ,c>melitae ,conv5tum hab5t1 et ,missa audita cel]ius 9 hospitium rev]si sumus4 ,disposu]ant enim ,dom9i p]egr9i m$icum1 qui pransurus erat nobiscum4 ,ab illo physico recep]unt regim9a 9 scriptis p] m>e1 quilibet secundum conditionem suam1 et d$it eis recepta de apo!cis1 et multi recep]unt purgationes1 sicut necesse e/ m>e +r$i5tibus prius purg>i4 ,vicesima nona die1 quae fuit fe/um sanctissimi ,corporis ,*ri/i1 ad ,s4 ,m>cum asc5dimus et processioni solemni affuimus4 ,nunquam vidimus tantas solemnitates illo die1 sicut ibi4 ,mirifica enim erat haec processio multitud9e maxima religiosorum omnium ,ord9um et sac]dotum1 qui sacris induti ve/ibus cum reliqui>is pretiosissimis et v>iis proc$ebant ord9ate p] circuitum plateae ,s4 ,m>ci1 quae coop]at erat sagis l9eis p] totum longum circulum1 p] quem processio de o/io uno ecclesiae ,s4 ,m>ci usque ad aliud ibat4 ,patri>*a v]o ,eu*>i/iae sacram5tum portabat1 ad cujus latus ,dux ibat 9 sua pretiosissima ducali mitrella2 et ,abbates infulati cum toto 7#da ,a7 s5atu ,v5etorum sequebantur4 ,delectabile valde e/1 praet] ecclesia/icum ornatum1 qui excell5s e/1 vid]e maturitatem dom9orum de ,s5atu1 et hone/issimum eorum ve/itum3 hos sequebantur frat]nitates multae et de9de communis vulgus4 ,religiosi v]o et canonici et cl]ici praec$ebant cum cantu et omni g5]e musicorum cum ludis et spectaculis div]sis4 ,ibi nullum collegium1 nullum mona/]ium1 nulla,,tr#gb frat]nitas comp>uit absque aliquo s+ul>i spectaculo1 quo omnes mir>5tur1 et delect>5tur4 ,fratres ,pra$icatores de ,s4 ,johanne et ,paulo suo decore et jocundis spectaculis totam processionem v5u/abant3 ibi vidimus tantum aurum1 tantum arg5tum1 lapides pretiosos1 ve/es pretiosas1 quod non pote/ ae/im>i4 ,nihil e/ ibi quam multitud9is confusibilis compressio1 cursus et importunitas4 ,po/ pr&ium navigavimus ad mona/]ium1 quod dicitur ad corpus ,*ri/i1 et sunt ibi moniales nobiles et ditiores civitatis ,ord9is ,pra$icatorum3 et pa5e tota civitas po/ pr&ium illa hora ad ecclesiam illam navigio v5it1 et fit magna navium compressio et congregatio ad vid5dam processionem4 ,v5iunt enim fratres ,pra$icatores de tribus ,conv5tibus3 de ,s4 ,johanne et ,paulo2 de ,s4 ,dom9ico et de ,s4 ,petro m>tyre1 et faciunt ibi preciosam processionem cum corpore ,dom9i1 p] longum spatium1 sup] canalem magnum cum multis spectaculis4 ,int] i/a div9a solemnia quantae ibi videantur vanitates1 et muli]um intemp]ata ornam5ta et secul>ium r]um dissolutiones1 et religiosorum ac cl]icorum evagationes1 p]p5dat ille1 qui tantae multitud9is confluxum consid]at4 ,si sanctissimo et div9issimo sacram5to honor acceptus e/ tam saecul>it] exhibitus1 ,deus1 qui omnia novit1 scit4 ,i/is ergo f9itis remeavimus 9 hospitium no/rum ad co5am4 ,tricesima die ad ecclesiam ,s4 ,danielis navigavimus1 et ibi ,missam audivimus2 po/ ,missam o/5d]unt nobis corpus integrum cujusdam ,s4 ,johannis m>tyris2 illas ergo reliquias deosculati sumus et 9 domum rev]si4 ,eodem die1 facto pr&io1 multi p]egr9i colligatis sacculis suis navigav]unt 9 galam1 nec amplius 9 civitatem r$i]unt man5tes 9 navi usque ad omnium exitum4 ,tricesima prima die1 quae e/ ultima ,maii1 mane surreximus,,tr#gc et ad sanctum ,salvatorem1 ubi sunt ,canonici regul>es de obs]vantia1 ,missis int]fuimus4 ,po/ea b>cam conduximus1 et duci nos fecimus ad ecclesias1 qu>um patroni s+ul>it] p]egr9>i vol5tibus necess>ii sunt3 quia jam recessus no/] in/abat et sanctos invoc>e volebamus pro adjutorio4 ,primo ergo navigavimus 9 ecclesiam ,s4 ,raphalis ,ar*angeli1 rogantes ibi deum1 ut ,s4 illum ,ar*angelum nobis mittat inductorem sicut ,tobiae4 ,de9de navigavimus ad ,s4 ,mi*aelem ,ar*angelum1 deprecantes 7,b7 eum nobis ad cont5d]5dum omne nocivum1 tam visibilium quam invisibilium ho/ium4 ,ab inde navigavimus ad ,s4 ,*ri/ophorum1 eumque petivimus fi]i no/rum bajulatorem p] hoc m>e magnum4 ,e/ enim int] ,v5etias et ,murianam insula1 9 qua e/ ecclesia nova et pulcra ,s4 ,*ri/ophori cum mona/]io ,ord9is albi4 ,9 illo ,mona/]io e/ depicta una mappa mundi valde pul*ra4 ,ab illa insula navigavimus ad ecclesiam ,s4 ,m>?ae hospitae ,dom9i ,iesu2 et illam rogavimus1 ut de hone/is et bonis hospitiis nobis provisionem fi]i procur>et1 aut c]te pati5tiam 9 defectu hospitii impetr>et pro no/ro longo it9]e4 ,circa hanc ecclesiam sunt moniales albi habitus4 ,et 8 p]actis 9 hospitium rev]si sumus4 ,ecce quomodo ab evagatione etiam 9 civitate non pot]amus nos cont9]e6 ,posui autem solum hone/as et sanctas evagationes1 quas 9 civitate v5etiana habuimus4 ,curiosas v]o et m9us utiles ignoro1 quamvis saepe factae fu]9t4 ,et hic habet f9em evagatio v5etiana4 ,porro illo toto die occupati fuimus dispon5do nos ad navis +ressum pro die cra/9a4 ,et cum physico1 qui nobis m$ic9as d$it1 computavimus1 et hospitam no/ram dom9am ,m>g>etam solvimus1 et eas res1 quibus p] m>e usus non e/1 comm5davimus cell>io domus1 ,nicolao ,frig1 ,!utonico1 et diem cra/9um fi]i prae/olati sumus4 ,sequuntur qua$am necess>ia,,tr#gd pro intellectu m>itimae ,evagationis4 ,evag>i antequam p] m>e incipiam1 aliqua praemitt]e judicavi necess>ia1 ad solv5dum dubia multa1 quae fi]i sol5t circa m>itimam ,evagationem4 ,p]egr9atio enim t]rae sanctae pro majori p>te 9 m>i p]ficitur1 et tempus longius 9 m>itimo it9]e transit4 ,ideo tria praemitt]e ei /atui3 ,primum1 de m>i multiplici et ejus qualitatibus et p]iculis4 ,secundum1 de gala triremi et ejus dispositionibus4 ,t]tium1 de regim9e et politia triremium1 et avisam5tis4 ,8 tribus intellectis pote/ quietus />e etiam ille1 qui nunquam vidit m>e4 ,de triplici m>i4 ,m>e 9 g5]e e/ triplex1 scilicet3 m>e magnum1 m>e majus1 et m>e maximum4 ,m>e magnum e/ m>e m$it]raneum1 quod dicitur m>e no/rum2 m>e majus e/ m>e ponticum2 m>e maximum e/ oceanus1 quod ambit mundum4 ,de hoc oceano primo videbimus brevit]1 et po/ea de aliis4 7#db ,a7 ,oceanus vel oceanum m>e maximum1 quod ext]ius p] modum circuli ambit orbem t]r>um1 eumque amplectitur4 ,et dicitur tam a ,graecis1 quam a ,lat9is oceanum1 eo quod ambit orbem2 sive a cel]itate,,tr#ge sua1 quia oceanum ocius id e/ velocius discurrit2 sive a coelo d]iv&o nom5 a m$ia syllaba ,ce1 quia hoc m>e similitud9em habet cum coelo 9 colore et quomodo coelum coloratum videtur1 sic et oceanum4 ,oceanus ille manat ex orbe1 et 9 ipso e/ radix ejus et pr9cipium3 f9is quoque ejus e/ apud f9em illius4 ,et e/ origo omnium mundi aqu>um1 a quo defluunt et influunt4 ,ideo oceanus dicitur hospitium flum9um et fons imbrium3 nec tam5 augetur influxu1 nec m9uitur effluxu1 quia quantum recipit tantum r$dit4 ,mirum autem hoc videtur1 cum tantus num]us flum9um illuc curr5tium sit fluctusque tam p]petuus cursus1 tam f]e inf9itus1 quomodo inde non augeatur oceanus8 ,nec m9us mirum cum multa ex eo proc$ant subt]ranea flum9a multam quoque p>tem illius /ell>um hau/us auf]at1 quia sol et alia sid]a de eo maximam abundantiam aqu>um suis int5sissimis ignibus hauriunt1 et circum omnia sid]a fundunt eas1 ut ea temp]5tur1 quae de se sunt ignea1 nec p] sid]um copiosissimum hau/um et attractionem oceanus m9uitur1 quia ut dictum e/1 tantum recipit1 quantum p] effluxum et hau/um p]dit4 ,quomodo autem hoc fiat1 soli ,deo cognitum e/1 cujus opus mundus e/1 et cui soli omnis mundi ratio nota4 ,hoc m>e maxime sequitur lunae cursum1 et e/ ideo vorago1 quae totas aquas et naves absorbet et revomit1 et hoc 9 exortu lunae majori ae/u fluctus vomit et revomit4 ,i/a autem vorago dicitur abyssus magna1 de qua scriptum e/ ,g5es4 #g4 v4 #ab4 rupti sunt omnes fontes abyssi magnae4 ,juxta hanc sunt cav]nosa loca1 et speluncae latae et pat5tes1 9 quibus v5ti de spiram9e aqu>um concipiuntur1 et illae cav]nae sunt quasi mud9>es sic et spiritus illi 9 ,scriptura nom9antur spiritus procell>um4 ,hi spiram9e suo aquas m>is p] pat5tes t]r>um cav]nas introrsus 9 abyssum attrahunt1 et eos it]um exund>e magno impetu compellunt4 ,de i/is late loquitur ,v9c5t4 9 ,spec4 ,natur4 lib4 #f4 ,habet hoc m>e aquas salsas1 sicut et alia m>ia1 ut patebit4 ,porro oceano magnitudo incomp>abilis e/1 et intransmeabilis latitudo1 et po/ eum t]ra nulla e/1 s$ solum d5so are nubium m>e cont9etur4 ,s$ et t]ra subt]ius e/4 ,secundum ord9em quippe naturae toto t]rae sup]ficies aqua deb]et esse op]ta3 at v]o creator omnium ,deus magno suo b5eficio voluit pro hom9um et be/i>um habitatione p>tem t]rae siccam cons]v>e1 qu&o dixit3 congreg5tur aquae1 quae sub coelo sunt 9 locum unum1 et app>eat arida4 ,haec praeem95tia designatur1 cum de orbe ipsius dicitur3 quia ipse sup] m>ia fundavit eum 7,psalm4 #bd4 v4 #b7 ut scilicet op]iretur3 s$ virtute creatoris fluctus cohib5tur4 ,unde ,psalmus3 t]m9um posui/i1 quem non transgr$i5tur1 neque conv]t5tur op]ire t]ram 7,psalm4 #ajd4 v4 #i47 ,et ,job4 #ch4 v4 #h4 ,quis conclusit o/iis m>e1 qu&o erumpebat4 ,si quis de 8 cl>issimum voluit hab]e intellectum1 legat additiones dom9i ,pauli ,burg5sis ,po/illae ,lyrae de op]e #c4 diei2 ibi3 congreg5tur aquae1 quae sub coelo sunt 9 locum unum4 ,ex hoc m>i funduntur et effluunt alia m>ia2 m$it]raneum1 ponticum 7,b7 et m>e rubrum sicut rami a /ipite4 ,m>e majus dicitur m>e ponticum1 non quod de facto majus sit1 quam m>e no/rum2 s$ ideo1 quia nullis aut paucis insulis int]secatur4 ,et dicitur ponticum1 quia omnis i/a aqu>um congregatio p] alveum concurrit1 quo ,x]xes ponte navibus facto commeavit3 quem fluxum nom9ant ,hellespontum4 ,vel ponticum dicitur1 quasi s9e ponte1 nec ponte transiri pote/4 ,vel dicitur ponticum a puncto1 eo quod rotundum esse dicatur sicut punctus4 ,vel e/ ponticum vocatum1 eo quod sit brevis4 ,communit] etiam nom9atur m>e hoc ,pontus ,eux9us a moribus accol>um1 ut dicit ,isidorus1 quia secundum ,ptolomaeum sic pessimis pollebant ,euxologitae moribus1 adeo ut nemo eos mole/>et1 et aliis ad eos confugisse fuit pro asilo4 ,s$ et fluvius ,euxes1 monte ,caucaso fusus1 9 eum pontum labitur1 eique nom5 adf]t1 vel ipse fluvius a m>i trahit nom5 suum4 ,porro a t]go ,ponti e/ ,meotus palus latissima1 qui 9 se suscipit ,tanaim fluvium1 qui sc9dit ab ,europa ,asiam1 fluitque de ,rhiphaeis montibus4 ,insup] ,pontus ille ,eux9us e/ m>e dulcius1 quam alia m>ia1 ex multitud9e flum9um dulcium aqu>um4 ,unde ,danubius no/] auctus ,,lx4 magnis flum9ibus p] ,,vii4 o/ia ponto illabitur ,eux9o4 ,m>e magnum dicitur m>e no/rum et m>e m$it]raneum1 et de illo m>i loqui e/ nobis magis ad propositum4 ,primo quidem dicitur m>e magnum1 quia caet]a m>ia et lacus 9 ejus comp>atione sunt m9ora4 ,secundo dicitur m>e no/rum1 quia nobis notum1 nobis prop9quum1 et a nobis usitatum4 ,t]tio v]o dicitur m$it]raneum1 quia ab occid5te p] m$iam t]ram usque 9 ori5tem p]funditur1 et pr9cipalibus mundi p>tibus1 scilicet ,europae1 ,asiae et ,affricae int]jacet1 ipsas se et suis bra*iis ab invicem sep>ans et di/+u5s4 ,habet enim ab ori5te et sept5trione ,europam1 ab ori5te ,asiam1 ad au/rum ,affricam4 ,unde p]egr9us1 qui ad ,s4 ,ka?>9um transit1 tres illas mundi p>tes att+it 9 m>i4 ,9 ,europa enim navig>e incipit1 et 9 ,creta et ,rhodo et ,cypro ,asiam tangit1 dum v]o 9 ,alex&riam ,aegypti p]v5it1 9 ,affrica erit4 ,nilus enim dividit ,asiam ab ,affrica1 9 cujus ,affricana p>te e/ ,alex&ria4 ,porro m>e no/rum cont9uatur cum duobus praefatis m>ibus1 et sunt ea$em aquae oceani pontici et m>is m$it]ranei4 ,nam ex oceano ab ,hispaniis pr(unditur1 ,galliam1 ,italiam1 ,siciliam1 ,cretam et usque 9 ,aegyptum p]transit4 ,bra*ium autem illud1 quo 9 ,hispania oceano jungitur1 vocatur vulg>it] /rictum de ,m>o*1 et dividit regnum ,m>o*iae1 quod e/ 9 ,affrica1 ab ,hispania2 int] quas regiones effluit m>e m$it]raneum ex oceano p] praefatum bra*ium1 quod 9 latitud9e vix habet qu>tale mili>is4 ,/ant enim foem9ae lotrices 9 utraque p>te1 paganae 9 ,m>o*1 *ri/ianae 9 ,hispania1 et corixantur1 et ibi dividitur ,affrica ab ,europa4 ,alt]o v]o ejus bra*io1 quod ,hellespontus dicitur1 alias bra*ium ,s4 ,georii1 cont9uantur cum m>i pontico1 et hoc bra*ium dividit ,europam et ,asiam m9orem1 quae jam ,turcia dicitur3 quia ,turcus totalit] eam cepit4 ,vulg>es tam5 nom9ant hoc bra*ium ,buccam con/ant9opolitanam1 eo quod sup] ipsum 9 litore ,europae civitas ,con/ant9opolis e/ situata4 ,ubi v]o hoc bra*ium d]iv>i incipit a m>i m$it]raneo sup] litus ,asiae m9oris1 dicitur fuisse ,troja illa antiqua et pot5s civitas con/ituta4 ,v]itas tam5 c]ta de hoc non habetur1 quod ,troja ibi /et]it4 ,ideo recte dicitur m>e no/rum m$it]raneum1 quia et t]rae m$iae int]jacet1 et m$ium int] alia duo m>ia t5et4 ,ad i/a tria m>ia omnia flum9a nobis nota decurrunt4 ,danubius no/] omnia flum9a montium rhaeticorum contra ori5tem t5d5s secum ducit 9 m>e 7#dc ,a7 ponticum1 quod alias dicitur ,eux9us4 ,rh5us 9 ipsis rhaeticis montibus ori5s contra occid5tem t5dit1 secumque inf9ita flum9a 9 oceanum p]trahit4 ,rodanus cum ,rh5o 9 orig9e socius1 contra m]idiem curr5s secum reliqua flum9a 9 m>e ,tyrrh5um p]trahit4 ,sic ,a!sis ex alpibus et ,padus et ,br5ta trah5tes orig9em1 9 m>e m$it]raneum decurrunt4 ,sunt insup] alia m>ia ex ,scriptura nobis satis nota1 quae etsi non app>5tibus bra*iis cont9uantur cum aliquo pra$ictorum trium1 tam5 p] gurgites subt]raneos cr$untur eisdem copul>i3 ut e/ 9 ori5te m>e caspium1 quod quidem s+ul>e e/1 nec aliquo app>5t] sociatur1 dicunt tam51 quod occulte sub t]ra 9 ponticum m>e labatur4 ,m>e etiam ,galileae1 et m>e mortuum dicuntur occulte decurr]e 9 m>e rubrum1 quod de ,oceano pr(luit1 et e/ l+ua oceani1 qua ,p]sidem et ,arabiam conf+it et p] eum navigatur ad ,indiam1 ut dicit ,i]onymus 9 epi/ola ad ,fabiolam4 ,insup] not&um3 quod m>e m$it]raneum e/ unum1 sortitum div]sa nom9a1 pro div]sitate locorum1 sicut et t]ra1 cum sit una1 habet div]sa nom9a4 ,qu&oque enim a prov9ciis nom5 accommodat3 sic dicitur m>e asiaticum1 m>e syricum1 hyb]icum2 qu&oque ab insulis1 sicut bale>icum1 siculum1 creticum1 cyprium2 qu&oque a promontoriis1 sicut maleum et aegaeum1 qu&oque a g5tibus1 sicut g]manicum1 gallicum1 italicum1 dalmaticum2 qu&oque ab adjac5tibus civitatibus1 sicut adriaticum1 tyrium1 joppicum1 alex&r9um1 v5etianum4 ,et ideo dum leguntur etiam 9 ,evagatorio div]sa m>ia1 non intelligitur nisi unum1 hab5s div]sa nom9a4 ,hoc m>e sicut et oceanus,,tr#gf et caet]a m>ia ex eo pr(lu5tia hab5t aquas salsas1 am>as1 insipidas1 insanas et p5itus ad pot&um inhabiles1 et tam hom9ibus quam be/iis abom9abiles1 magis quam ur9a4 ,hujus autem sals$9is causa e/ occultissima3 hoc ex eo patet1 quia antiqui philosophi 9 inquisitione illius causae multum laborav]unt1 et 9 assignatione caus>um quodammodo delirasse vid5tur1 sicut et de ,nili ortu et ejus increm5to propt] occultissimam horum naturam delir>unt1 ut patet ,p4 #b4 fol4 #aai4 ,a4 ,b4 p] totum4 ,sic de causa sals$9is m>is dic5do ad /ultitias prolapsi sunt4 ,nam vetu/issimi ,demogorgoni/ae1 ultra s5sum asc5d]e nesci5tes1 f+ebant ,demogorgonem1 quem patrem primum r]um fuisse ae/imabant1 molem +5tem de monte ,acroc]auni ignitam evulsisse1 solidatamque ac rotundatam vel globatam m>i oceano sexies imm]sisse1 ex quibus imm]sionibus tota aquae cong]ies bulire et f]vesc]e cepit3 et si non /atim globum retraxisset1 tota aqu>um maxima moles 9 salem d5sata fuisset4 ,s$ quia voluit esse m>e1 mansit aqua1 s$ salsa4 ,insup] ,ari/oteles #b4 ,meteor4 p] longum disputat de causa sals$9is m>is3 s$ praet] ea1 quae ipse ,ari/oteles det]m9at1 quidam dicunt1 quod quia t]ra ignitur a sole1 resudat de ea humiditas1 quae 9 ea e/1 et ita ex i/o sudore m>e congregatur1 et quia sudor salsus e/1 m>e cum sit t]rae sudor1 salsum e/4 ,ideo illi dicunt1 quod m>e nihil aliud sit1 nisi sudor t]rae aet]nus4 ,alii dicunt1 quod quia m>e torridae zonae t]rae sup]positum e/1 ex calore ejus spissatur sicut alia aqua dulcis p] calorem 9 salem transit4 ,alii dicunt1 quod t]ra qua$am e/ salsa1 cui cum aqua m>is admiscetur1 salsa fit a t]ra2 sic aqua1 quae p] c9]es colatur1 fit salsa4 ,alii dicunt1 quod illa sals$o fit propt] calidum vaporem admixtum aquae p>tibus4 ,nam et sudor et ur9a1 9 quibus agit caliditas1 inv5iuntur salsa4 ,alii dicunt1 quod solis ardore m>is liquor siccatur4 ,sol enim e/ torr5s cuncta1 sorb5sque1 sicque m>i late pat5ti salsis sapor incoquitur3 calore ergo solis et /ell>um aqua decocta salsa efficitur1 sicque aqua dulcis p] decoctionem sal efficitur1 et homo1 qui v9um dulce et aquam dulcem bibit1 salam ur9am m+it1 quia calor am>itud9em inducit4 ,alii dicunt1 quod sol exhaurit liquorem dulcem et t5uem1 quem facilit] vis ignis attrahit et rel9quitur omnis asp]ior crassiorque liquor1 unde summa unda m>is dulcior e/1 7,b7 ima v]o am>ior4 ,et lunae quidem alim5tum e/ 9 dulcibus aquis1 solis autem 9 am>is4 ,m>9ae etiam aquae gelantur t>dius quam dulces1 et acc5duntur cel]ius4 ,mixta e/ ergo 9 m>i sals$o dulc$9i1 quod vid]i pote/ 9 eo3 si vas fiat de c]a1 et ubique ob/ruitur1 ne aqua intr>e possit1 et m>i imponitur1 tunc aqua p5etrans et di/illans p] p>ietes vasis1 intus fit dulcis et potabilis1 et quasi p] colatorium1 quod crassum et salsum e/1 sec]nitur4 ,si quis etiam juxta m>e 9 litore foveam fec]it1 aqua 9 eam ex m>i p]colata p] ar5am dulcis et potabilis fit4 ,alii causam sals$9is m>is magis !ologicam assignant4 ,sanctius e/ enim dic]e1 ipsum m>e sic salsum creatum a ,deo fuisse1 sicut etiam aliorum elem5torum unum quodquod propriam habet naturam2 ita etiam m>i connaturalem esse sals$9em2 quod nisi esset sic sale conditum1 putresc]et sicut aliae aquae paludales1 et quidam foetidi lacus3 propt] quam causam etiam div9a ord9atione cont9ue movetur1 ut ex suo motu suae sub/antiae a corruptionis vitio cons]vetur1 quia ex cont9uatione motus subtiliatur et motu a corruptione cons]vatur4 ,ord9avit hoc idem ,dei sapi5tia1 ut naves facilius transport>et1 et m9us p]iculum transfretantibus incumb]et4 ,aqua enim salsa multo gravior et spissior dulci1 quia dulcis e/ colata et subtiliata3 ideo salsa aptior e/ ad port&um navigia4 ,saepe enim naves 9 aquis dulcibus m]guntur1 quae 9 m>i m]gi non poss5t1 sicut patet ad probam1 quia ovum 9 aqua dulci subm]gitur1 9 salsa v]o nata4 ,insup] ipsa m>is sals$o des]vit plurimum hom9um saluti4 ,si enim m>e esset potabile1 hom9es non poss5t b5e salva vita p]transire1 quia propt] ae/um solis sunt navigantes communit] multum sitibundi1 et propt] labores m>9os2 et si hab]5t ad votum aquam dulcem ad pot&um1 se ipsos int]im]5t4 ,ideo utile e/ et pro vita transfretantium1 quod m>e salsum e/4 ,crassa enim e/ aqua m>is et abom9abilis2 ideo qu&o hauritur1 et supra petras effunditur1 /atim ex solis tactu 9 sal conv]titur4 ,a sals$9e illa sibi connaturali sortitur suum nom51 et m>e propt] am>itud9em dicitur4 ,de hoc m>i dicitur ,amos4 #e4 v4 #h4 ,vocat ,deus aquas m>is et effundit eas sup] t]ram3 ,sup] quod ,j]onymus 7,tom4 #f4 fol4 ,,iii4 ,b43 ,tunc ,deus aquas m>is vocat1 dum ipsa am>issimas ae!reo calore susp5dit et excolat et eliquat 9 dulcem pluvi>um saporem4 ,de m>is sals$9e vide 9 ,spec4 ,nat4 libr4 ,,vi4 cap4 #i4 ,m>is aqua div]sas contrahit qualitates1 quod sic cont+it4 ,cum enim t]ra cav]nosa sit1 aqua labilitate sua eam sub9trat1 quae p] ca!ractas transi5s colatur et ext5uatur et ex qualitate t]rae div]sas contrahit qualitates4 ,si enim p] t]ram ar5osam et lapidosam transit1 dulcem inde saporem contrahit1 et cl>a ac dura et frigida exi/it4 ,si p] salsam1 salsum4 ,si p] limosam t]ram1 vapida e/ aqua4 ,si p] lapides sulphuris et calcis aut a]is fit am>a1 si p] foveas alum9e pl5as et sulphure p]currit1 f]vorem et foetorem inde contrahit4 ,itaque 7#dd ,a7 juxta div]sa accid5tia t]rae1 div]sam suscipit qualitatem4 ,sicut pro qualitate v5torum immutat colorem4 ,nam modo e/ flavum1 modo album1 modo nigrum1 modo lutul5tum1 modo atrum1 modo cl>um1 modo turbidum1 modo aureum1 modo rubeum1 et omni modo sicut coelum coloratum app>et1 sic et m>e4 ,quamvis tam5 utrumque respici5ti et comp>anti alit] app>eat4 ,vide saepius quod aquae ita nigrae app>ebant1 sicut incau/um et tam5 coelum videbatur spl5didum4 ,ideo aliqu&o a flatibus v5torum sic vel sic coloratur1 aliqu&o ex firmam5ti respl5d5tia4 ,de p]iculis multiplicibus navigantium4 ,evagatio p] m>e multis incommodis subjacet4 ,ipsum enim m>e inconsuetis e/ maxime nocivum1 et div]sis rationibus multum p]iculosum4 ,e/ namque timoris incussivum2 doloris capitis gravativum2 vomitus et nauseae provocativum2 appetitus cibi et potus ablativum2 corporis humani alt]ativum2 passionum excitativum2 et mult>um p]egr9>um qualitatum allativum2 mortalium et extremorum p]iculorum causativum2 et saepe am>issimae mortis inductivum4 ,et hoc p]iculum e/ t]ribilissimum1 quod prud5tes maxime tim5t1 /ulti v]o p>um curant4 ,unde navigante p] m>e ,ari/ippo1 magno philosopho1 9 tempe/ate nauseam passus et subv]sione /oma*i et capitis v]tig9e anxiatus,,tr#gg mortem timuit4 ,g>rulus autem quidam r$ita tranquillitate1 et cunctis re/itutis sanitati pri/9ae1 dixit philosopho3 quid e/1 quod nos idiotae intrepidi sumus1 vos autem philosophi trepidatis8 ,respondit3 quia non de simili anima utriusque /udemus4 ,te enim pro nequissimi nebulonis anima nequaquam decuit esse solicitum3 ego v]o obnoxius debui de philosophi morte tim]e4 ,nam et divites amplius fures tim5t1 quam inopes4 ,animam pl5am virtutibus f]o1 insidiosissimum furem1 latronem atrocissimum1 raptorem crudelissimum m>e m]ito timeo4 ,porro omnia m>is p]icula jam praetacta nemo melius prob>e pote/1 quam exp]tus1 qui non leg5do aut audi5do didicit1 s$ s5ti5do et exp]i5do4 ,unde ,ecclesia/ici cap4 #dc4 v4 #bf4 ,qui navigant m>e1 en>rant p]icula illius1 et audiemus auribus no/ris et admirabimur4 ,haec ille4 ,g5]alit] autem transfretantes patiuntur p]iculum aut ratione m>is1 aut ratione aris1 aut ratione navis3 quamvis specialia p]icula s9t innum]abilia2 quae sunt aut ratione propriae dispositionis1 aut ratione malae societatis1 aut ratione defectus cibi et potus1 aut ratione malorum gub]natorum1 aut ratione nimis caloris aut frigoris1 aut malae provisionis1 et hujusmodi1 de quibus non sufficiunt v]ba ut poss9t dici4 ,idcirco de g5]alibus p]iculis p>um dicam1 s$ s+ul>ia patebunt 9 processu navigationis1 et supra 9 prima p]egr9atione mea aliquantulum patu]unt4 ,cont+it primo p]iclit>i ratione m>is navigantes4 ,nam si m>e fu]it scopulosum1 undique saxis et rupibus imp$itum1 non s9e p]iculo p]transitur1 sicut e/ 9 ,cycladum insulis1 et 9 m>i ,a*aico1 et 9 m>i juxta ,illyricum1 et ,dalmatiam3 9 quibus locis noctibus non pote/ fi]i navigatio propt] rupes1 cautes et scopulos4 ,hoc p]iculum timebant nautae1 qui transducebant sanctum ,paulum1 ut habetur ,actorum #bg4 v4 #bi4 ,s$ et ego ipse 9 hoc p]iculo saepe fui con/itutus4 ,aut si m>e fundum habet inaequalem1 nunc cumulis ar5osis elevatum1 nunc v]o ad modum vorag9is depressum1 aut c]te pr(undis vallibus et foveis di/ortum4 ,9 talibus locis male naves transeunt1 licet enim m>e undique videatur aequale1 propt] quod m>e non nunquam aequor dicitur2 tam5 qu&o navis v5it ad loca1 9 quibus fundus inaequalis e/1 subsi/it1 et si non e/ v5tus impell5s1 difficult] pote/ remov]i 7,b7 a loco3 hoc exp]i5tia didici1 ut patet fol4 #ac4 ,secundo accidit p]iculum ratione aris4 ,modico enim flatu v5ti r$ditur m>e inquietum1 tempe/uosum1 procellosum1 f]vidum et tumultuosum1 ab hoc m>e fretum saepe nom9atur4 ,nam tempore tempe/uoso1 nebuloso1 pluvioso et obscuro m>i se committ]e e/ p]iculosum2 potissime qu&o navis f]tur 9 p]iculum et ipsum p]iculum videtur4 ,v5torum autem nimietas maxime =midatur signant]1 qu&o v5ti contr>ii subito et cum impetu oriuntur2 tunc naufragium timetur1 et hoc p]iculum commune e/1 saepiusque 9 eo fui4 ,t]tio adducit p]iculum navis def]5tis debilitas et insuffici5tia3 non enim tutum e/ se committ]e naviculae nimis p>vae sive fragili aut confractae1 aut vetu/ae1 quia talis non e/ secura int] saevi5tes procellas2 quoniam vel propt] p>vitatem suam fluctibus opprimitur1 et subv]titur1 aut propt] fragilitatem suam impetu v5torum et aqu>um confr+itur2 aut propt] gub]natoris imp]i5tiam sic t>dius ad portum d$ucitur4 ,ideo qu>tum g5]ale p]iculum addi pote/1 quod incurritur ex imp]i5tia vel ex pigritia aut neglig5tia et somnol5tia naucl]orum1 et hoc similit] exp]tus sum4 ,quantum autem sit p]iculum tempore v5torum1 quo aliquis habet de gala 9 b>cam desc5d]e1 vel de b>ca 9 galam asc5d]e1 horribile e/ vid]e4 ,oportet enim tunc fac]e passum unum aut saltum1 et si casu p$e non attig]it b>cam1 aut galam1 9 fretum cadet1 et s9e spe adjutorii p]iet4 ,vide de hoc fol4 #fj4 ,insup] adhuc aliud extat p]iculum1 quod non exp]tus excogit>e non posset1 nec int] p]icula 9 libris de m>e scrib5tium ponitur1 et tam5 mole/issimum e/1 accidit tam5 s9e t]rore4 ,dum enim cuncti v5ti conticescunt1 et m>e obmutescit1 et tranquillitas undique ade/2 dico pro c]to1 dempto naufragio1 quod talis tranquillitas m>is et sil5tium v5torum mole/ior navigantibus e/1 quam quodcunque dictorum p]iculorum4 ,qu&o enim nulli flant v5ti1 et m>e s9e motu e/1 et navis fixa subsi/it1 tunc omnia 9 navi m>cescunt1,,tr#gh et putrescunt1 et muscida fiunt1 aquae foetidae1 v9um inutile1 c>nes etiam desiccatae ad fumum v]miculis pl5ae1 tunc subito g5]antur inf9itae muscae1 culices1 pulices1 p$iculi1 v]mes1 mures1 et glires1 et omnes hom9es 9 navi r$duntur pigri1 somnol5ti1 caloribus squalidi1 passionibus tri/itiae1 irae1 invidiae impati5tes et caet]is indispositionibus gravati4 ,paucos vidi 9 navibus mori 9 tempe/atibus1 multos autem 9 bonazibus1 hoc e/ 9 navis dicta quiete1 vidi defic]e et mori4 ,de 8 omnibus patebit 9 processu4 ,aliis nom9ibus inv5iuntur p]icula m>is design>i1 ut dicitur quoddam p]iculum by?alassum1 syrtis1 *>ybdis4 ,by?alassum1 qu&o duo m>ia concurrunt1 ex quorum concursu navis fluctuans p]iclitatur4 ,syrtis locus1 ubi cumuli ar5ae sunt1 et ubi m>e inaequale e/1 ita quod 9 uno loco aqua pr(unda e/1 et prope e/ aqua vadosa1 vel ubi m>i insunt scopuli occulti1 ad quos navis transi5s pote/ imp+i4 ,*>ybdis secundum fictiones pot>um fuit qua$am vetula voracissima1 quae quia boves ,h]culis furata fu]at1 a ,jove fulm9ata e/1 et 7#de ,a7 9 m>e praecipitata1 quae usque nunc 9 fundo m>is deambulat1 ad se naves transeuntes m>e deorsum trah]e satagit1 ut antiquas ex]ceat rap9as4 ,quapropt] illa loca1 9 quibus naves absorb5tur1 et ubi sunt occulti gurgites1 sicut e/ locus 9 insulis ,gozopolis1 ut patet fol4 #ac41 dicuntur *>ybdes1 et p]iculum *>ybdum dicitur1 a ,*>ybde vetula1 quam antiqui cr$ebant 9 talibus locis naves attrah]e4 ,e/ et aliud p]iculum1 quod quidam ,gulf1 nom9ant1 quod cont+it1 qu&o v5ti erumpunt de aliquibus montium cav]nis adeo importune1 quod naves 9 latus ev]tuntur4 ,quoddam aliud p]iculum nom9ant ,grupp1 quod navigantes incurrunt1 qu&o duo v5ti contra se invicem pugnant1 et navis 9 m$io consi/5s contr>iis procellis agitatur4 ,aliud insup] p]iculum ev5it1 quod nom9ant ,troyp1 a pisce troys3 hic naves s5ti5s de fundo em]git1 et navem ro/ro rodit et p]=at1 habet quippe ro/rum ad modum t]ebri1 et nisi a navi repellatur eam p]=at2 non autem a navi avelli pote/1 nisi p] imp]t]ritam inspectionem1 ita quod aliquis de navi se incl9et sup] aquam1 et irrev]b]ato aspectu intueatur 9 oculos piscis1 quem piscis vice v]sa t]ribilit] inspicit4 ,si autem inspector trepidat1 et retrah]e visum incipit1 mox bellua consurgit et rep5te eum attrahit degluti5s sub aquis4 ,et tantum de m>is p]iculis dictum sufficiat4 ,de navi1 9 qua p]egr9i transfretant1 quae ,gala dicitur1 qualis et quanta sit4 ,v>ias et div]sas habet m>e naves3 gr&es1 m$iocres et p>vas4 ,primo enim tempore non erant 9 m>i nisi p>vae naviculae1 usque ad ,jasonem1 cui ,argus gr&em fabricatus e/ navem1 9 quam cum sociis ,argonautis ,col*ydem navigavit4 ,de9de ,am9ocles triremos ,cor9?iis fabricavit contra ,corzyr5ses4 ,porro primum navium inv5torem dicunt fuisse ,a?lantem 9 ,libya et navigasse4 ,de illa tam5 navium specie solum loqui int5do1 9 qua p]egr9i t]rae sanctae sol5t m>e transire1 quae gala dicitur3 quod nom5 hoc navigii g5us etiam 9 sacris canonibus habet1 ut patet de ,iudais et ,s>rac5is4 ,et e/ una de m$iocribus m>is,,tr#gi navibus1 non de majoribus1 nec de m9oribus4 ,haec navis lat9e dicitur biremis aut triremis4 ,isidorus tam5 decimo nono ,etymologicorum nom9at eam dormam4 ,vulg>es autem tam ,italici quam ,!utonici vocant eam galam4 ,et hoc nom5 illi navigio adv5it1 quia prora cassis aut galae =mam habet1 e regione inspecta1 et quasi homo armatus proc$it contra fluctus4 ,e/ autem gala navis oblonga1 quae remis et velis inpellitur4 ,similes vel aequales sunt omnes galae 9 =ma1 dissimiles 9 magnitud9e1 quia aliquae galeae sunt gr&es1 quae dicuntur triremes1 aliquae sunt p>vae et sunt biremes3 et adhuc e/ diff]5tia1 quia aliquae sunt galae pra$ales et aliquae on]>iae3 9 prima mea p]egr9atione transfretavi 9 biremi2 9 secunda v]o 9 triremi4 ,e/ autem biremis1 quae b9is et b9is remis trahitur2 s$ triremis1 quae tr9is et tr9is impellitur remis3 quia 9 quolibet scamno habet tres remos et totidem remiges4 ,gala autem1 9 qua secunda vice transfretavi1 habuit tran/ra vel scamna ,,lx4 et 9 quolibet tres remiges cum remis3 et si e/ gala pra$alis habet cum remigibus 9 eodem tran/ro unum sagitt>ium cum arcu4 ,porro longitudo ejus erat ,,xxxiii cubitorum1 accipi5do cubitum1 quantum homo pote/ ext5sis ambobus bra*iis compreh5d]e1 et accipitur illa longitudo m5sur&o a prora usque ad puppim2 latitudo v]o erat ,,vii cubitorum1 m5sur&o 9 m$io ejus juxta malum p] transv]sum4 ,si autem vellemus totam eius latitud9em m5sur>e1 quam habet cum remis ab utraque p>te ext5sis1 sic ,,xiii cubitos habet 9 latum4 ,9 altitud9e v]o1 m5sur&o a s5t9a usque ad kebam1 quae e/ 9 summitate mali et 9 c>c]ia1 habuit amplius quam ,,xviii 7,b7 cubitos4 ,sunt autem omnes galae1 quae ,,tr#hj aequalis magnitud9is sunt1 ita consimiles 9 omnibus1 quod homo transi5s de sua1 gala 9 aliam vix p]p5d]e possit1 se esse 9 alia1 nisi quod alias ,(ficiales 9 una inv5it1 quam 9 alia2 et sicut hirund9um nidi aequales sunt1 sic galae v5etianae4 ,et sunt de lignis solidissimis fabricatae1 clavis1 cat5is et f]ram5tis multis compag9atae4,,tr#ha ,porro prima et ant]ior p>s galeae1 quae dicitur prora1 e/ contra m>e acuta1 et habet ro/rum durum =matum ad modum ut caput draconis1 ap]to ore1 f]reum1 quo 9 contrav5i5tem navem imp+]et4 ,ab utraque autem p>te ro/ri sunt duo =am9a1 p] quae pote/ homo caput emitt]e1 et p] ea emittuntur funes an*or>um et p] ea an*orae attrahuntur1 nec m>e pote/ p] illa =am9a intr>e1 nisi qu&o sunt +5tes tempe/ates4 ,ro/rum autem prorae e/ altum ext5sum1 a quo v5t] navis reflecti incipit contra m>e4 ,habet etiam prora proprium velum1 dictum dalum1 quod vulg>it] tr9ketum nom9ant2 et habet subtus unam cam]ulam1 9 quam funes et vela trajiciuntur1 et 9 ea dormit prorae praefectus1 quia proprios habet (ficiales1 qui nonnisi 9 ipsa habitant et disponunt ibi ag5da1 et e/ locus paup]um et mis]orum1 quos s]vi prorae recolligunt4 ,p5d5t etiam ab utraque p>te prorae an*orae f]reae magnae1 suo tempore 9 m>e projici5dae4 ,puppis alia galae extremitas po/]ior1 non e/ acuta contra m>e sicut prora1 nec habet ro/rum s$ e/ lata ab alto deorsum 9 aquam recurva et multo altior quam prora1 hab5s a$ificium altum quod nom9ant ca/ellum3 dep5detque ab ea 9 m>i temo sive gub]naculum1 supra quod 9 cancellato tab]naculo residet gub]nator clavum manu t55s4 ,habet autem ca/ellum tria int]/itia3 supremum1 9 quo gub]nator e/ et /ella m>is1 et gub]natori intimans m>is /ellae dispositionem1 et inspectores sid]um et v5torum1 ac m>is vi>um o/5sores2 m$ium1 9 quo e/ tab]naculum dom9i patroni1 et nobilium suorum consulum et comm5salium2 infimum ubi e/ locus foem9>um nobilium nocturno tempore1 et res]vatorum !saurorum dom9i patroni et hoc habitaculum non habet lum5 nisi p] =am9a sup]ioris pavim5ti4 ,ad utrumque latus puppis dep5d5t scaphae sive b>cae3 una magna1 alia p>va1 quae 9 m>e mittuntur 9 portubus1 et 9 eis hom9es educuntur1 et ad latus dextrum sunt gradus1 p] quos 9 m>e e/ desc5sus 9 b>cas1 et asc5sus3 et habet etiam proprium velum1 majus quam velum prorae1 quod nom9ant mezavala id e/ m$ium velum3 lat9e dicuntur epidromus4 ,9 eo etiam semp] e/ vexillum erectum1 ad disc]n5dum v5torum v>ium flatum4 ,extra habitationem puppis po/ duo tran/ra ad latus dextrum e/ coqu9a non op]ta1 et sub coqu9a e/ cell>e1 et a lat]e coqu9ae e/ /abulum be/i>um mact&>um1 et /ant simul oves1 caprae1 vituli1 boves1 vaccae et porci2 et consequ5t] p] idem latus sunt tran/ra cum remis usque ad proram3 9 s9i/ro v]o lat]e sunt a puppi usque ad proram tran/ra remigum1 7#df ,a71 et 9 quolibet tran/ro sunt tres remiges cum sagitt>io1 et int] duo tran/ra sup] m>g9em navis ad utrumque latus p5det 9 bid5te f]reo v]sabili una bomb>da1 et utrumque latus habet unum bomb>danum1 qui necessitate lapides de eis emittunt4 ,9 m$io navis e/ malus1 arbor alta1 magna et =tis1 ex multis trabibus composita1 su/5tans ant5nam cum accatone vel velo gr&i2 9 summitate mali e/ tab]naculum quod ,!utonici nom9ant sportam2 ,italici kebam2 ,lat9i c>c]iam2 et juxta malum sup]ius e/ qua$am latitudo1 9 qua conv5iunt hom9es ad colloquium1 sicut ad =um1 et dicitur =um galae4 ,porro ipsum velum magnum habet ,,liiii pannos 9 latum1 quorum quilibet plus facit1 quam ulnam4 ,v]um pro div]sitate temporum susp5duntur div]sa vela1 non adeo magna sicut accaton4 ,9 tempe/atibus apponunt velum quadratum et grossum1 quod nom9ant papafigo4 ,9 i/a ergo p>te sup]iore habitant (ficiales galae et,,tr#hb galotae unusquisque 9 tran/ro suo1 et ibi dormiunt et com$unt et laborant4 ,porro int] tran/ra utriusque lat]is e/ m$ium satis latum1 9 quo /ant ci/ae magnae pl5ae m]cimoniis1 et sup] ci/as i/as e/ deambulatio a prora usque ad puppim3 ibi etiam currunt hortatores tempore remigationis4 ,juxta malum e/ =am5 magnum p] quod #g4 gradibus e/ desc5sus 9 c>9am1 quae e/ locus p]egr9orum1 vel on]um 9 on]>iis galis4 ,e/ autem ipsa c>9a longa a cell>io puppis usque ad cam]ulam prorae1 lata v]o ab uno p>iete navis usque ad alium1 et e/ sicut cam]a spatiosa et magna2 nec habet lum5 nisi quod p] =am9a quatuor1 p] quae e/ 9 eam desc5sus1 intrat4 ,9 i/a c>9a habet quilibet p]egr9us suam cumbam1 vel suum locellum4 ,porro p]egr9orum cumbae sic sunt ord9atae1 quod p] longum navis sive c>9ae e/ una cumba ad aliam s9e int]/itio1 et unus p]egr9us jacet ad latus alt]ius1 9 utroque lat]e1 capita hab5tes ad p>i5tes navis et p$es contra se invicem ext5d5tes4 ,s$ quia c>9a lata e/1 /ant 9 m$io cumb>um ci/ae1 capsae p]egr9orum a cell>io usque ad prorae cam]ulam1 9 quibus p]egr9i res suas hab5t res]vatas1 et ad illas capsas utrimque dormi5tes tam 9 s9i/ro quam 9 dextro lat]e ext5dunt p$es4 ,sub p]egr9is adhuc e/ concavitas magna1 et pr(unditas usque ad galae infimum1 quod v5t] galae dicitur1 qui quidem non e/ latus sicut 9 aliis navibus1 s$ e/ acutus a prora usque ad puppim1 ita quod gala inf]ius habet acutum p$em1 adeo qu&o non e/ 9 aqua1 quod non pote/ sup] t]ram erecta />e1 s$ oportet eam 9 lat]e jac]e3 et i/a acuitas navis ar5a pl5a e/ usque ad ass]es1 sup] quos jac5t p]egr9i et 9 ipsam ar5am levatis ass]ibus sepeliunt p]egr9i vascula sua 9 quibus v9um hab5t1 et ova et alia1 quae frigore indig5t4 ,porro inf]ius 9 loco p]egr9orum juxta mali m$ium e/ s5t9a1 non hom9um immunditias collig5s1 s$ omnes humiditates et aquae occulte aut pat5t] galam sub9trantes ad 7,b7 s5t9am illam di/illant1 et confluunt1 et pessimus foetor ex ea exhalat1 magis quam ex quacunque latr9a humanorum /]corum4 ,hunc omni die evacu>i oportet semel1 s$ tempore fremitus m>is s9e int]missione omnes aquas ex ea sursum trah]e4 ,porro sup] m>g9es galae sunt loca aptata pro v5trorum purgatione4 ,tota gala intus et extra e/ nig]rima pice l9ita1 funes etiam1 ass]es et alia1 ne ab aqua corrumpantur facilit]4 ,funes velorum et an*or>um p>tem magnam galae occupant1 quia sunt multae1 longae et magnae 9 multiplici diff]5tia4 ,mirum e/ vid]e multitud9em funium et connexiones et circumplexiones eorum4 ,gala e/ quasi clau/rum1 nam locus orationis e/ juxta malum1 sup]ius ubi =um etiam e/2 refectorium commune e/ p>s puppis m$ia2 dormitorium tran/ra galot>um et cumbae p]egr9orum4 capitulum ex opposito coqu9ae3 c>c]es sunt sub pavim5to prorae et puppis1 cell>e1 coqu9a1 /abulum omnia pat5t supra4 ,et ita brevit] multis omissis habetur galae imago4 ,praet]ea ,s4 ,j]onymus 9 epi/ola ad amicum aegrotum saeculum pelago comp>at1 clau/rum navi1 et 9 moralem p>tem traducit1 dic5s3 e/ saeculum ut m>e1 quod e/ impati5s natura1 et s9e v5tis inflatum1 erig5s 9 ipsa tranquillitate m9aces atque t]ribiles fluctus1 quod licet sessores non noceat suos1 habet tam5 aliquid =mid9is etiam innoxia magnitudo2 nec navigantibus desunt =mid9es frequ5t] et ictus und>um2 nunc d5ique gub]natores totos s9us securus explicuit4 ,9 mundo et m>i r>a sunt prosp]a1 d5sa sunt turbul5ta1 expavescitur1 timetur1 morbi quoque non desunt2 solus exitus securitatis e/ portus4 ,de politia1 quae s]vatur 9 regim9e galae4 ,politia navalis int] omnes politias e/ ord9atissima2 ideo ,ari/oteles et alii politizantes communit] exempla sumunt a politia navili1 eamque inducunt1 ut patet 9 pr9cipio primi ,e?icorum4 ,e/ enim 9 navi maxime communitas dome/ica1 quae alias omnes communitates includit1 quia nec regnum1 nec civitas1 nec vicus esse pote/ s9e ea1 et e/ pr9cipium omnium4 ,domus autem p]fecta requirit tres communitates1 scilicet viri et uxoris1 dom9i et s]vi1 patris et filii4 ,prima communitate domus navalis c>et2 secundam p]fectissime habet2 t]tiam v]o similitud9>ie cont9et4 ,ibi e/ dom9us patronus cum multis s]vis2 e/ idem patronus pat] et tutor p]egr9orum1 qui sunt quasi filii4 ,ari/oteles primo ,politicorum tria ponit domus regim9a1 primum conjugale1 secundum1 quod vir praee/ uxori1 et hoc it]um ine/ 9 navi1 cujus ratio e/1 quia vir habet uxorem1 ut g5]atione m$iante p]petuetur communitas domus2 communitatem autem navis nemo appetit p]petu>i1 s$ potius citius corrumpi p] adeptionem optati portus4 ,secundum regim5 e/ pat]nale1 secundum quod pat] praee/ filiis2 et hoc e/ int] patronum et p]egr9os1 quantum ad obtemp]antiam1 quia decet eos obtemp]>e patrono4 ,t]tium e/ regim5 dom9ativum et dispoticum1 secundum quod dom9us praee/ s]vis1 et hoc regim5 e/ prae/antissimum et ord9atissimum 9 domo navali4 ,9 qua 7#dg ,a7 dom9us patronus primus motor et praeceptor alios subord9at aliis et praeponit1 ipse v]o quasi immobilis rex et gub]nator exi/it1 ad cujus nutum navis ducitur1 quo t5dit4 ,nam de arte navig&i se non intromittit1 nec eam scit1 s$ solum jubet eam duci huc vel illuc4 ,omnes 9 navi eum v]5tur et magnae causae tam int] p]egr9os quam int] galotas em]g5tes ad eum devolvuntur4 ,nec con/ituitur aliquis galae1 praes]tim p]egr9orum militum patronus1 nisi sit nobilis1 pot5s1 dives1 prud5s et honorabilis4 ,con/itus autem accipit secum aliquos sapi5tes et exp]tos amicos1 cum quibus consiliatur1 eisque sua secreta ap]it4 ,insup] eligit et pretio conducit aliquem virum /r5uum et bellicosum1 exp]tum 9 navali bello et illum praeponit armaturae1 quam nom9ant armiregium2 hic providet galeae de bomb>dis1 bali/is1 arcubus1 lanceolis1 fu/ibus et gladiis1 ?oracibus et scutis4 ,habet etiam desp5satorem1 qui de omnibus ad victum p]t95tibus provisionem facit1 quem nom9ant s*alcum1 et praee/ cell>io et coqu9ae et disponit de pane1 de v9o1 de be/iis mact&is1 et omni die praecipit tam cocis quam cell>io sic vel sic dispon]e cibum et potum2 et si cont+it defectus 9 cibo vel 9 potu1 hoc nulli nisi sibi imputatur et contra eum murmuratur4 ,ideo communit] s*alci sunt 9 navi odiosi4 ,insup] alium habet patronus pot5tem (ficialem1 quem nom9ant calipham1 qui totam,,tr#hc galam et omnes ejus p>tes gub]nat1 quantum ad hoc1 quia consid]at1 9 qua habeat defectum1 si aliquid sit ruptum1 aut navigationi imp$itivum1 on]a galae aequat1 rupta ob/ruit et reficit et lu/rat galam tam 9 s5t9a quam 9 keba1 9 prora et 9 puppi4 ,adhuc,,tr#hd (ficialis pot5s navis dicitur pirata1 quem ,!utonici putant dici pilatum4 ,hic pirata scit m>is it9]a securiora et prop9quiora1 et secundum hoc1 quod juss]it vel consulu]it1 ita fit navigatio4 ,si autem 9 aliquam regionem v5]it sibi ignotam1 facit1 quod proximum petant portum et ibi c$it suo (ficio1 et alium patronus conducit1 cui notae sunt m>is semitae1 ne ex ignorantia,,tr#he cont+at by?alassium1 syrtim1 aut *>ybdim incid]e4 ,cum eodem sunt aliqui gn>i viri a/rologi et auruspices1 qui a/rorum et coeli signa consid]ant1 et de v5tis judicant1 ipsumque piratam dirigunt4 ,sunt autem communit] omnes 9 illa arte exp]ti1 quod ex inspectione coeli de futuris aut tempe/atibus aut tranquillitatibus judicant1 quod etiam consid]ant 9 colore m>is1 et ex concursu et motu delph9orum1 et piscium volantium1 ex fumo ignis1 et exhalatione s5t9ae1 et ex sc9tillatione spir>um et funium noctibus1 motibus 7,b7 et ex remorum m>i immissorum radiatione4 ,9 nocte ex inspectione sid]um omnes horas sciunt4 ,et hab5t juxta malum m>is /ellam unam1 aliam 9 suprema habitatione ca/elli1 quasi compassum et juxta illam semp] noctibus ardet luc]na1 et 9 navigatione nunquam av]tunt oculum ab ea1 s$ semp] unus /ellam inspicit1 et cantat quadam dulci melodia1 intimans prosp]itatem viae1 et eodem cantu pronunciat illi1 qui gub]naculi clavum regit1 ad quam p>tem ipsum gub]naculum sit trah5dum3 nec ille gub]nator audet quovis modo mov]e temonem nisi jussu inspectoris m>is /ellae1 9 qua c]nit1 si directe1 si curve1 si lat]alit] navis progr$iatur3 de 8 vide fol4 #fb4 ,hab5t et alia in/rum5ta1 quibus de cursu sid]um et de flatibus v5torum et de m>itimis semitis judicant4 ,*>tam enim hab5t1 quae habet ulnae latitud9em et longitud9em1 9 qua m>is latitudo mille,,tr#hf l9eis e/ depicta1 et regiones punctis designantur et mili>ia cifris4 ,9 illa *>ta p]p5dunt1 et vid5t ubi sunt1 etiam dum nullum t]ram conspic]e possunt1 et dum nec sid]a app>5t propt] nebulas4 ,hoc autem inv5iunt 9 *>ta duc5do circulum de l9ea ad l9eam de punctis ad punctum mirabili indu/ria2 multa alia in/rum5ta hab5t1 9 quibus m>is it9]a consid]ant1 et cottidie simul s$5t de 8 conf]5tes4 ,po/ hos supremus 9 regim9e navis1 qui manum apponit1 et praecepta speculantium primo suscipit1 dicitur cometa1 et idem e/ quod comes galae1 et habet locum suum infra ca/ellum 9 m$io tran/rorum 9 sublimi4 ,huic patronus int5tionem suam ins9uat1 et ipse consequ5t] totam coord9ationem movet4 ,habet enim p5d]e 9 collo arg5team fi/ulam1 cum qua dat signum1 ad quos labores navales curr5dum sit2 et quacumque hora diei aut noctis fi/ula illa auditur1 rep5te omnes accurrunt cum clamore fi/ulanti respond5tes4 ,hic jubet a portubus rec$]e et acc$]e2 an*oras ejic]e et retrah]e2 vel erig]e et remitt]e2 remis trah]e et quiesc]e2 bolidem imm]g]e2 tonsillas fig]e et dimitt]e4 ,hunc omnes inf]iores tim5t sicut diabolum2 quia ipse p]cutit baculis1 ca/igat pugnis et funibus quos vult1 nec e/ qui murmur>e audeat1 quia contra murmurantem omnes insurgunt dato ad hoc signo4 ,vidi de i/is cometis inhumanas crudelitates1 quibus affligebant paup]os galeotas4 ,sub illo e/ alius1 qui dicitur b>onus1 id e/ b>o galae1 qui ad jussum cometae movetur et movet1 et semp] habitat 9 m$io galeae juxta malum1 et etiam g]it fi/ulam praeceptoriam 9 collo2,,tr#hg et ubi cometa non pote/ esse1 accurrit b>o fi/ulans1 clamans1 et /imulans ad labores4 ,huic gr&is cura e/ de funibus1 velis et an*oris1 ut s9t semp] aptata et disposita1 et s+ul>ia habet 9 gala,,tr#hh privilegia et jura4 ,sub illo alius e/1 qui dicitur subp>ono1 sic qui ad jussum ejus jubet et praecipit aliis4 ,po/ illos sunt quidam1 qui 7#dh ,a7 dicuntur compani1 id e/1 socii =te ,,ix41 int] quos tam5 aliqui praecellunt aliis1 et sunt illi1 qui sciunt discurr]e p] funes sicut catti1 et velocissime p] funes usque ad kebam asc5dunt1 et erecti 9 ant5na currunt1 etiam 9 saevissimis tempe/atibus1 et an*oras tollunt1 immitt5tes se aquis pr(undis1 si haes]9t1 et p]iculosissimis laboribus insi/unt4 ,sunt autem communit] juv5es agilissimi1 vitam suam quasi pro nihilo reputantes1 audaces1 et sunt etiam 9 gala pot5tes1 quasi milites sub b>onibus4 ,sub i/is sunt alii1 qui dicuntur m>9>ii1 qui ad in/antes labores cantant1 quia labores navales sunt durissimi1 nec ex]c5tur nisi conc5tu hortatoris1 et responsione laboratorum4 ,sic illi laborantibus assi/unt1 cantant1 horantur1 et p]cussiones m9antur 9 /imulatione4 ,on]a etiam magna eorum indu/ria trahuntur4 ,et sunt communit] viri s5es et maturi4 ,infimi dicuntur galeotae vel galeoti1 primae vel secundae decl9ationis1 quos lat9e nom9amus remiges vel remices1 qui 9 tran/ris s$5t ad remos trah5dos1 et sunt 9 magno num]o1 et omnes grossi1 at as99i labores eorum sunt1 ad quos faci5dos clamoribus1 v]b]ibus1 mal$ictionibus /imulantur3 sicut equi duc5tes on]atum currum p] viam altam1 qui qu&o =tius trahunt1 tanto magis /imulantur2 sic et i/i mis]i1 qu&o omnem conatum 9 labore faciunt1 adhuc p]cutiuntur ad plus con&um4 ,ta$et me scrib]e1 et horreo cogit>e de torm5tis et ca/igationibus illorum hom9um3 nunquam vidi be/ias adeo atrocit] p]cuti1 sicut illi ca$untur4 ,coguntur saepe tunicas et camisias a c+ulo deorsum p5d]e1 et bra*iis scapulis et dorso nudato labor>e1 ut corrigiis et flagellis poss9t tangi4 ,hi galeoti sunt 9 plurimum s]vi emptitii patronorum1 vel alias sunt vilis conditionis1 aut captivi1 aut fugitivi de t]ris1 aut expulsi1 aut exules1 vel adeo infelices1 quod sup] t]ram viv]e non possunt nec se nutrire val5t3 et qu&o timetur fuga eorum1 tunc f]ram5tis includuntur sup] tran/ra sua4 ,ut communit] sunt ,mac$ones et de ,albania1 de ,a*aja1 de ,illyrico et ,sclavonia et nonnunquam sunt int] eos ,turci et ,s>rac5i1 qui tam5 occultant ritum suum4 ,nunquam vidi !utonicum galeotam1 quia nullus ,!utonicus mis]ias i/as su/9]e posset4 ,sunt autem mis]iis ita assueti1 quod tepide et inutilit] laborant1 nisi assi/at eis1 qui p]cutiat sicut as9os1 et mal$icat eis4 ,mis]rime com$unt et dormiunt semp] 9 tabulis tran/rorum1 et diu noctuque sub divo sunt ad labor&um p>ati1 et 9 tempe/atibus 9 m$iis fluctibus /ant4 ,fures communit] sunt1 nec p>cunt rei1 quam inv5iunt1 qu9 eam res]v5t1 propt] quod gravissime saepe torqu5tur4 ,porro tempore1 quo non sunt 9 labore1 s$5t et ludunt *>tis et taxillis pro auro et arg5to1 cum execrabilibus blasphemiis et juram5tis4 ,nunquam audivi tam horribilia juram5ta sicut 9 navibus a jam dictis3 nihil enim exp$iunt1 nec 9 joco1 nec 9 s]io1 nisi cum turpissimis blasphemiis ,dei et ,sanctorum4 ,sunt tam5 int] 7,b7 eos nonnunquam aliqui hone/i m]catores1 qui se i/i gravissimae s]vituti subjiciunt1 ut m]cantias 9 portubus ex]ceant4 ,aliqui sunt me*anici sutores vel calceatores1 et tempore quietis faciunt 9 navi calceam5ta1 et tunicas ac camisias2 aliqui sunt lotores et lavant 9 navi camisias et facileta pro pretio4 ,hoc autem commune e/ omnibus galotis1 quod sunt negotiatores1 et quilibet sub tran/ro suo habet aliquid v5ale1 quod 9 portubus exponit ad v5d5dum1 et 9 navi cottidie simul negotiantur4 ,sciunt etiam communit] ad m9us tres l+uas1 scilicet sclavonicam1 graecam1 et italicam1 et major p>s scit ad i/as etiam turcicam4 ,int] galotas etiam e/ ordo3 nam aliqui aliis praepositi sunt1 et illi1 de quibus e/ major confid5tia1 ponuntur cu/odes circa o/ia galae1 et dicuntur gu>diani4 ,aliqui sunt praepositi prorae2 aliqui praesunt 9 dext]o lat]e2 aliqui 9 s9i/ro2 aliqui 9 puppi s]viunt1 et illi melius /ant4 ,sunt etiam 9 galis communit] tres vel quatuor juv5es masculi1 qui discunt p] funes curr]e1 et 9 aliis animosis op]ibus /ud5t se ex]c]e4 ,aliqui etiam praet] galotas sunt bomb>dr9i2 sic aliqui tubic9es1 qui clangunt semp] mane et vesp]e1 et ante m5sam et po/ m5sam1 et 9 omnibus portubus4 ,aliqui etiam galae mundatores et ornatores4 ,sunt etiam 9 ea rasores ad m9us duo1 qui etiam sunt m$ices et *irurgici2 sunt etiam 9 ea tortores malefactorum1 qui torqu5t sicut lictores1 quos patronus juss]it torqu]i4 ,e/ etiam quidam (ficialis satis pot5s 9 gala1 quem nom9ant scribanum1 id e/ scriptorem1 qui omnia nom9a p]son>um galae 9 scriptis habet1 intrantes 9 portubus inscribit1 et exeuntes1 et ille lites ortas de cumbis componit et naulum exigit1 et multa ag]e habet1 et e/ etiam ut communit] homo omnibus otiosus1 et illud sufficiat de (ficialibus galae4 ,de ,ju/itia et ,judicio1 quae s]vantur 9 gala exacte4 ,ut autem 9 tanta multitud9e pax s]vetur1 ju/itiae locus datur1 et 9 gala exacta ju/itia s]vatur4 ,sunt enim 9 navi judices1 qui cunctis diebus1 et causis em]g5tibus s$5t pro tribunali1 et audiunt p>tes1 et exam9ant causas2 et rigorosus processus e/ 9 gala4 ,insup] si aliqui de tractatu facto 9 gala discordav]it1 nisi 9 navali judicio concordav]it1 9 nullo judicio admittitur unus contra alium extra m>e3 nec unus t5etur alt]i />e extra navem2 nec aliquis judex t]rae se intromittit de contractibus celebratis 9 m>i4 ,si unus concessit ,x ducatos 9 m>i1 po/quam ad t]ram v5]9t1 si ille negat se accepisse1 p] nullum judicem cogetur1 nec te/es admittuntur contra eum4 ,ita dicunt m>9>ii2 an autem ita sit1 et1 si de facto ita fiat1 an sit rationale1 videat1 qui vult4 ,ideo autem exacta ju/itia s]vatur4 ,fures etiam puniuntur1 s$ l5it]4 ,nemo adjudicatur morti1 s$ illa e/ sev]issima s5t5tia navis1 quod reus aliquo gravi facto ad *ordas trahitur1 et p]cutitur et po/ ca/igationem 9 proximum 7#di ,a7 litus deportatur1 et ibi dimittitur1 et navis rec$it2 sic vidi fi]i cuidam homicidae1 et tantum de illo3 sequitur aliud4 ,de div9o ,(ficio1 quomodo 9 gala p]agitur4 ,nec praet]eundum e/1 vid]e qualit] se navigantes habeant ad ,deum 9 actibus latriae4 ,dignum enim e/1 ut 9 tantis discrim9ibus et p]iculis exi/5tes ,dei non obliviscantur4 ,tribus ergo vicibus p] diem adorant 9 navibus ,deum4 ,primo mane 9 ortu solis1 tunc enim aliquis de s]vis dom9i patroni1 /ans 9 alto ante ca/ellum1 imp]at fi/ula sil5tium1 quo facto erigit tabulam1 9 qua depicta e/ beata ,virgo pu]um t55s 9 ulnis2 quam cuncti vid5tes g5ua flectunt1 et ,ave ,m>ia dicunt1 et alias orationes si placet4 ,/atim autem ut tabulam remittit1 incipiunt tubic9es can]e tubis1 et tunc unusquisque proc$it ad op]a solita4 ,secundo circa horam ,,viii4 ante m]idiem it]um signum fit ad orationem1 et capsa1 quae /at sup]ius ad malum1 op]itur cum panno aliquo pul*ro1 et ponuntur sup] eam duo c&elabra1 cum acc5sis c&elis1 et 9 m$io c&elabrorum tabula ,crucifixi1 et lib] missalis1 ac si (ficium ,missae deb]et celebr>i2 et omnes p]egr9i asc5dunt1 circum/ant malum4 ,tunc acc$it sac]dos /olam 9 collo hab5s1 et incipit3 ,confiteor2 et consequ5t] omnia legit1 cum omnibus moribus sac]dotis celebrantis1 dempto canone1 quem non legit1 quia non conficit3 et ita p]ficit ,missam1 s9e sacrificio ,missae1 conclud5s eam cum ,evangelio3 ,9 pr9cipio erat v]bum4 ,illas ,missas nom9ant ,missas torridas1 vel aridas4 ,an autem hic modus sit 9 jure fundatus1 non mem9i me legisse4 ,s$ hoc scio1 quod quibusdam doctis non placet4 ,dicunt enim quod leg]e ea1 quae manife/e cantantur a *oro1 non e/ inconv5i5s2 s$ ea leg]e cum /ola et ,missae moribus et sac]dotalibus sollemnitatibus1 sit deceptorium4 ,9 fe/ivitatibus cantant illas ,missas4 ,s$ ,eu*>i/ia nunquam 9 navi conficitur4 ,de cujus c>5tia ante maturam delib]ationem saepe miratus fui1 et neglig5tiae no/rorum ,praelatorum adscripsi1 quasi m9us cur>5t de filiorum ecclesiae salute1 quam dignum et ju/um ad necess>ium esset1 praecipue tam5 cum legamus1 quod tempore ,b4 ,gregorii fu]9t ,missae 9 navi celebratae1 vel ad m9us ,eu*>i/ia 9 ea cons]vata1 ut patet #c ,dialogorum1 ubi habetur1 quod quidam p]iclitati 9 m>i ,adriatico communicati fu]unt corpore et sangu9e ,dom9i4 ,et 9 leg5da ,b4 ,ludovici1 ,regis ,franciae4 ,et videbatur mihi magna ecclesiae neglig5tia1 quod 9 tantis p]iculis con/itutis non esset provisio facta dudum cum sacram5tis et signant] p]egr9is1 qui illa p]icula subeunt pro amore et honore div9o4 ,s$ cum rem hanc dilig5t] cum ratione pond]>em1 inv5i1 quod prud5s et sancta mat] ,ecclesia hoc sacrosanctum ,eu*>i/iae sacram5tum non vult confici1 nec cons]v>i 9 navibus1 et pluribus rationibus4 ,primo quia hoc sacram5tum non e/ sacram5tum necessitatis1 s$ sufficit ad salutem hab]e votum suscipi5di tempore et loco oportuno4 ,9 navi autem non e/ locus oportunus1 ut patebit1 etsi sit tempus3 quamvis et ipsum tempus pro omni 7,b7 mom5to sit inconv5i5s4 ,secundo3 quia ibi non e/ proprius sac]dos1 a quo s+ul>it] e/ hoc sacram5tum suscipi5dum1 sicut jura dec]nunt3 p>o*ia enim1 ad quam navis devolvatur1 ignoratur3 ideo dimittitur4 ,t]tio3 ibi non pote/ cons]v>i ,eu*>i/ia2 nam panes solidi et magni et b5e 9 clibano decocti non possunt dur>e 9 navibus1 s$ quam /atim po/ paucos dies liquescunt et m>cescunt2 quanto m9us poss5t species panis t5uissimi et non b5e decocti man]e4 ,nam tempore humido non poss5t sacram5ti species tribus horis man]e1 qu9 ess5t resolutae 9 pa/am liquidam4 ,ita enim cont+it de bapiro1 sic quae p5itus inutilis fit tempore humido4 ,,iv4 ,eu*>i/ia debet cons]v>i 9 ecclesia et loco sancto2 navis autem non e/ ecclesia1 nec locus consecratus2 nec aptus cons]vationi4 ,v4 ,circa sacram5tum ,eu*>i/iae debet semp] ard]e lum51 quod 9 gala esse non pote/4 ,tantus enim e/ impetus v5torum et aqu>um abundantia1 quod saepe totam galam involvit1 et lum5 nec 9 latebris nec 9 luc]nis pote/ cons]v>i4 ,,vi4 ,non debet ,missa celebr>i1 nec ,eu*>i/ia cons]v>i 9 galis propt] inc]titud9em p]iculorum2 subito enim1 et 9 ictu oculi adv5iunt tempe/ates1 quibus adv5i5tibus navis importune movetur1 et si sac]dos 9 alt>i />et1 non posset subsi/]e1 nec calix posset man]e1 nec tabula1 aut m5sa alt>is2 s$ 9 mom5to cont+]et omnia ev]ti4 ,,vii4 ,propt] v5torum importunitatem1 quo flante lum9a ard]e non poss5t1 et corporale cum aliis alt>is mappis de ara ejic]5tur4 ,,viii4 ,propt] inc]tum illapsum aqu>um1 quae nunc huc nunc illuc diffunduntur2 etiam ad p>vum,,tr#hi v5tiflatum1 dum non sp]atur1 nec timetur1 illabitur aqua galae copiose1 et quae cont+it1 confundit2 ideo ,missa non habetur 9 navi4 ,,ix4 ,propt] irrev]5tiam4 ,nam 9 navi non e/ locus1 ad quem non sit qu&oque irrev]5tialis concursus4 ,galoti enim 9 necessitate suo cursu nec sac]doti celebranti1 nec sacram5to def]r5t rev]5tiam1 s$ omnia1 sac]dotem1 alt>e simul cum sacram5to subv]t]5t4 ,sunt enim labores navales subiti1 et quodammodo ignei1 urg5tes1 nec moram capiunt1 ut def]antur3 9 omni etiam loco galae dormiunt hom9es1 com$unt1 bibunt1 et confabulantur1 m5tiuntur1 et p]jurant1 quae omnia sunt contra sacram5ti rev]5tiam4 ,x4 ,non debet ibi ,missa celebr>i propt] praes5tiam indignorum4 ,sunt enim frequ5t] 9 navibus illis ,judaei1 ,turci1 ,s>rac5i1 s*ismatici1 ha]etici1 et excommunicati a jure et a judice1 et int]dicti1 et si non i/i indigni omnes simul rep]iuntur1 semp] tam5 aliqui eorum ibi sunt1 coram quibus non debet celebr>i4 ,,xi4 ,propt] gr&ia et enormia peccata1 quae 9 navibus committuntur4 ,ibi cottidie ludunt ad taxillos et *>tas1 ibi execrabilit] ,deum et ,sanctos blasphemant1 p]jurant1 et m5tiuntur1 detrahunt et litigant1 furantur et rapiunt1 se +urgitant1 repl5tur et inebriantur4 ,ut9am v]um non sit1 quod saepe audivi recit>e1 quod ex]ceant peccatum nef&issimum sodomiae 9 galis gal/reli 7#ej ,a7 ori5tales2 ideo indignus e/ locus pro tanto sacrificio1 ubi committuntur tanta vitia4 ,,xii4 ,foetor turpis et immunditia galae et hom9um dehone/ant locum4 ,,xiii4 ,propt] d]isionem infidelium1 et sc&alum eorum4 ,si enim audi]9t ,deum no/rum 9 navi praes5tem esse 9 sacram5to1 secundum fidem no/ram1 et vid]9t nos nihilom9us crim9ose vid]e1 vel tribulatione quass>i1 grave sum]5t sc&alum1 et d]isionem fac]5t sacram5to dignissimo4 ,,xiiii4 ,propt] malorum ,*ri/ianorum fatuitatem4 ,si enim hoc sacram5tum praes5s esset 9 gala1 et m>is tempe/as incid]et1 et navis 9 p]iculum t5d]et1 nec /atim consolatio seu adjutorium adesset1 hoc illi fatui ,*ri/iani 9 injuriam sacram5ti /atim retorqu]5t1 et si non ore tam5 corde dic]5t3 si tu es ,*ri/us1 salvum fac temet ipsum et nos4 ,simile vidi oculis4 ,nam quodam tempore grassante tempe/ate et durante1 ego et caet]i religiosi et sac]dotes conv]si ad ,dom9um cantavimus letanias et ,sanctos ,dei invocavimus pro adjutorio1 quia erat p]iculosa tempe/as4 ,s$ dum tempe/as p]man]et1 aliqui nobiles milites facti 9 ,j]usalem p]v]si1 dicebant2 quod ab orationibus cess>emus2 cr$5tes quod propt] orationes no/ras tempe/as magis saeviret1 et int]rump5tes psalmodiam et letanias dix]unt3 si orationes ve/rae ess5t ,deo gratae1 jam dudum essemus ab 8 p]iculis erepti4 ,sic absque dubio1 si ,eu*>i/ia 9 navi confic]etur1 idem cont+]et4 ,put>5t enim rudes et dubiosi secul>es1 quod praes5te sacram5to nihil tri/e accid]e deb]et1 et si accid]et1 ejus praes5tiae adscrib]5t4 ,sic fec]unt filii ,israel duc5tes secum 9 praelium arcam ,dom9i1 putantes se nihil posse pati ab inimicis4 ,s$ eo non ob/ante pro/rati fu]unt1 et arca ,dei capta1 ut habetur #a4 ,regum4 #d4 ,magis enim e/ irae ,dei provocativum,,tr#ij indigna et irrev]5tialis contrectatio et circumductio1 quam humilis et timida dimissio4 ,sic etiam aliqui ru/ici faciunt suos curatos sacram5tum ,eu*>i/iae p] campos def]re1 ne segetes gr&9e annihil5tur3 et si segetes pr(iciunt1 p>um grati sunt2 si deficiunt1 sc&alizati man5t1 et contra ,deum murmurant4 ,,xv4 ratio1 qu>e ,eu*>i/ia 9 navi non e/ sum5da1 propt] evomitationem facilem et subitam4 ,si enim sac]dos jam ,missam celebrasset1 et tempe/as adv5]it1 cog]etur vi naturae ,eu*>i/iam vomitu ejic]e1 nec posset ret9]e1 et hoc e/ horribile audire4 ,ideo pia e/ illa sacram5ti privatio4 ,t]tium tempus1 quo 9 gala laudant ,deum1 e/ 9 occubitu solis3 tunc enim omnes congregantur ad malum1 ubi e/ galae =um et g5ibus flexis cantant3 ,salve ,reg9e2 et 9 s+ul>ibus angu/iis praemittunt letanias4 7,b7 ,po/ ,salve facit cum fi/ula signum cam]>ius dom9i patroni1 et /atim 9 alto pronuncians opt&o omnibus bonam noctem ex p>te patroni1 et it]um sicut mane o/5dit tabulam b4 ,virg9is1 ad cujus o/5sionem dicunt tria ,ave ,m>ia1 sicut fi]i solet s]o ad pulsum4 ,et i/is actis desc5dunt p]egr9i 9 c>9am ad cumbas suas4 ,porro po/ p]egr9orum abscessum1 cum jam t5ebrae incipiunt esse1 /at scriptor galae 9 ca/ello1 et incipit quoddam c>m5 longum1 9 l+ua vulg>i italica1 et annectit letaniam1 ad quam omnes galotae et navis (ficiales g5ibus flexis respond5t1 et multa ibi dicunt1 et protrahunt orationem quasi ad quadrantale unius horae4 ,huic orationi saepe ad/iti4 ,9 f9e autem injungit cuilibet ut dicat unum ,pat] no/]1 et unum ,ave ,m>ia pro anima p>5tum ,sancti ,juliani4 ,haec autem s+ulis noctibus faciunt1 nec omittunt4 ,porro de oratione pro p>5tibus ,s4 ,juliani quae/ionem habui1 qu>e dic]etur1 quia 9 omnibus navibus p] m>e eam dicunt de s]o1 et duplicit] fui de hoc in=matus4 ,quidam dix]unt1 quod illa oratio dicitur 9 laudem ,symonis leprosi1 qui prius dictus fuit ,julianus1 et dom9um hospitio suscepit1 et ideo1 ut ejus int]cessione bonum portum et bonum hospitium appreh5dant1 eam dicunt4 ,ad quod ego dixi3 quod eam dic]5t non 9 laudem ,sancti1 s$ pro animabus p>5tum ,s4 ,juliani3 et si dic]5t pro bono hospitio hab5do1 qu>e non potius dic]5t eam b4 ,m>?ae1 quae fuit s+ul>is hospita ,dom9i1 et non pot]ant mihi respond]e4 ,alii dix]unt1 quod illam orationem dic]5t pro p>5tibus ,s4 ,juliani1 de quo habetur 9 ,spec4 ,v9c5t4 ,"p4 #b4 lib4 #aj4 cap4 #aae4 ,qui cum esset juv5is1 ignorans int]fecit patrem et matrem suam 9 lecto1 putans matrem esse suam uxorem1 et patrem adult]um cum ea1 ut patet supra4 ,quomodo autem haec consuetudo sit introducta ignoratur4 ,i/e e/ ergo ordo divi cultus 9 m>i4 ,tam5 praet] illa multae orationes fiunt a p]egr9is die ac nocte4 ,et po/quam ad aliquem portum applicant1 devotissime omnes ad ecclesiam currunt pro ,missis audi5dis4 ,de celebratione autem dom9icae et fe/ivitatum 9 m>i1 dico quod pessime s]vantur4 ,indubitatum enim fuit 9 me1 qu9 diabolus s+ul>it] coop]etur1 ut fe/orum celebritas debita imp$iatur4 ,notavi hoc saepe1 quod semp] majores inquietud9es sunt 9 navibus 9 sollemnitatibus1 quam alias3 et qu&o,,tr#ia #d4 aut #e4 diebus 9 aliquo portu /etimus1 /atim ut vesp]a sabba?i adv5it1 pr(ectio p>abatur1 quae non nisi cum +5tibus laboribus et clamoribus p>abatur3 qua p>ata1 p] totam noctem navigatur1 et 9 dom9ica nulla ,missa habetur4 ,hoc adeo frequ5t] fuit factum 9 navibus1 9 quibus ego fui1 ac si ex indu/ria fi]et4 ,tanto etiam 9 ipsa navi sunt majores et grossiores labores1 quanto dies sunt sanctiores1 ut patebit 9 processu4 ,ego solitus fui 9 navi s]monem fac]e diebus solemnibus1 7#ea ,a71 s$ quae mihi contig]unt 9 hoc op]e pio dicam brevit]4 ,9 prima mea p]egr9atione1 me pra$icante1 unus filius ,belial aliquoti5s risibus int]rupit ,dei v]bum1 et nec rogatus1 nec invasus quievit1 s$ magis risum concitavit4 ,qua propt] ego quievi1 nec ab aliis rogatus ,dei v]bum amplius propon]e volui4 ,dicit enim sapi5s ,ecclesia/ici #cb4 v4 #f4 ubi non e/ auditus1 non effundas s]monem4 ,et ,dom9us1 ,mat?aei #g4 v4 #f43 nolite sanctum d>e canibus1 et m>g>itas nolite projic]e ante porcos4 ,9 secunda v]o p]egr9atione fu]unt magis nobiles et maturi viri1 qui erant gratissimi1 et rogabant me pro v]bo ,dei1 quibus et complacui omnibus diebus fe/ivis4 ,v]um multorum nobilium inimicitias pra$ic&o acquisivi1 qui se notatos et proclamatos de c]tis vitiis ae/imabant4 ,sicut enim obsequium amicos1 sic v]itas odium p>it4 ,(ficium fun]um etiam spectat ad div9um cultum1 et hoc modo p]agitur 9 gala3 dum quis infirmatur1 confitetur cui sac]doti vult1 quia ibi videtur esse articulus necessitatis1 9 quo quilibet sac]dos pote/ absolv]e4 ,dum autem morti approp9quat1 socii sui ejus curam hab5t vigil&o et s]vi5do1 nec e/ ibi ,eu*>i/ia ut dixi1 nec extrema unctio1 de qua etiam non e/ facta provisio2 et videtur quod illa posset 9 navi s]v>i1 cum ipsum oleum non sit sacram5tum1 s$ solum ipse usus4 ,moritur ergo tantum confessus1 et cum mortuus fu]it1 et l9team9e involutus1 ponunt eum 9 scapham1 et ad proximum litus ducunt1 si sunt prope t]ram1 ibique sepeliunt 9 coemet]io1 si e/ ibi ecclesia2 si non1 alias eum t]rae comm5dant4 ,si autem prope t]ram sunt1 et tam5 e/ t]ra infidelium1 non ducunt eum ad t]ram1 s$ 9 m>e corpus mittunt4 ,porro si sunt remoti a t]ra1 accipiunt l9team5 et ar5am tollunt de fundo navis1 eamque sup] l9team5 expansum fundunt et ipsum corpus desup] ponunt1 et involvunt1 et saccum cum lapidibus ad p$es ejus app5dunt1 et circum/antibus cunctis et sac]dotibus can5tibus3 ,lib]a me dom9e1 galoti corpus accipiunt1 et de gala 9 m>e cad]e p]mittunt 9 nom9e ,dom9i3 et /atim lapidibus sic gravatum abyssum petit corpus1 et anima coelos sc&it4 ,haec saepe vidi3 nec vidi illum modum1 quem aliqui dicunt se vidisse1 scilicet quod corpus l9teo involutum ligetur sup] ass]em et cum ass]e 9 m>e mittatur4 ,v]um tam5 e/1 si defunctus habet socios1 faciunt quod volunt de corpore defuncti1 et ponunt 9 m>i1 vel s9e lapidibus1 vel cum lapidibus aut cum ass]e4 ,exposito autem corpore scriptor galae omnia d]elicta conscribit et patrono praes5tat1 et solvit debita1 si defunctus c>et sociis4 ,si habet socios1 illi exp$iunt1 et 9 proximo portu suas exequias p]agunt2 et nisi p]egr9i 9 conv5tione cum patrono praev5iant1 sicut et nos fecimus1 tunc patronus lectum defuncti et l9team9a et ve/im5ta accipit4 ,ae/imant multi illam sepulturam esse nobilissimam1 magisque elig5dam quam t]rae compressionem4 ,ita ,ae?iopes hodie suos mortuos 9 flum5 projiciunt1 ut ,diodorus ref]t3 putantes esse optimum sepul*rum1 sive corpus devoretur a beluis1 sive 9 aqua putrescat1 arem nec t]ram inqu9at4 7,b7 ,porro si 9 navi moritur aliquis de magnis ,v5etis1 corpus ipsum 9 ar5am1 quae 9 navi e/1 sepeliunt1 et usque ,v5etias ducunt2 hoc vidi1 ut patet fol4 #afe4 p4 #b4 ,ita hom9es d$ucunt tempus 9 ,gala4 ,regim5 p]egr9orum 9 gala v>ium e/ secundum v>iam eorum dispositionem4 ,div]sis autem negotiis se +]unt1 ut tempus 9 navigatione d$ucant1 et nisi homo 9 gala sciat tempus r$im]e1 longissimas et ta$iosissimas habebit horas4 ,ideo aliqui /atim ut de m5sa surgunt1 asc5dunt1 et p] galam inquirunt1 ubi melius v5datur v9um1 et ibi se ponunt1 et totum diem juxta v9um d$ucunt4 ,ita communit] faciunt ,saxones et ,flam+i1 et alii inf]iori/ae4 ,aliqui ludunt pro pecuniis1 illi 9 alea1 i/i 9 nudis tess]ibus1 alii cum *>tis1 caet]i 9 scaco et major quasi p>s i/i op]i insudat4 ,aliqui cantant discantos1 vel 9 lut>is1 sic et fi/ulis et musis1 clavicordiis1 cy?>is et aliis in/rum5tis musicis tempus d$ucunt4 ,alii disputant de rebus mundanis1 alii legunt 9 libellulis1 alii orant 9 pat]no/ris2 alii s$5t et cogitant1 alii clamant ex jucunditate4 ,illi rid5t1 i/i /rid5t4 ,alii laborant manibus2 alii ex otio dormiunt3 alii totum quasi tempus dormi5do 9 cumbis suis d$ucunt4 ,alii p] funes currunt2 alii,,tr#ib saltant2 alii suam =titud9em probant lev&o on]a1 vel alias faci5do animosa4 ,alii cum omnibus 8 communicant assi/5do1 tunc illis1 nunc i/is4 ,alii s$5t et m>e ac t]ram1 quam transeunt1 consid]ant1 et conscribunt1 et libellos conficiunt1 quod fuit meum negotium cottidianum po/ dictas horas canonicas4 ,solliciti enim nec 9 navi exi/5tes otiantur4 ,nam ,j]onymus ad ,asellam pul*ram valde conscripsit epi/olam de fictis amicis 9 navi1 remeans a ,roma ,j]osolymam4 ,e/ d5ique int] omnes occupationes navigantium una vilis quidem1 s$ admodum communis et necess>ia et cottidiana1 quae e/ v]mium vel p$iculorum insecutio sive captio4 ,nisi enim homo aliquas horas ad huc deputat laborem 9 p]egr9atione exi/5s1 inquietam habebit dormitionem4 ,9 vita ,philosophorum legitur de ,hom]o philosopho1 quod die quadam spatiabatur 9 litore m>is1 ad quod navis qua$am appulit1 9 qua hom9es s$]unt1 p$iculos qua]5tes et rid5tes2 a quibus dum philosophus causam risus quaesivisset1 respondit ei unus3 de hoc1 inquit1 ridemus1 quia quotquot cepimus1 non habemus1 et quos non cepimus1 ret9emus4 ,hom]um autem direxit cogitatum ad capturam piscium1 et non potuit propleuma problema intellig]e4 ,unde ex hoc 9 tantum am>icatus fuit1 quod 9 insaniam v]sus se ipsum susp5dio p]emit4 ,haec autem omnia fiunt plus et m9us secundus dispositionem temporum4 ,mutantur,,tr#ic enim s5sibilit] affectiones hom9um 9 m>i1 secundum influxum coele/ium corporum1 et aris impressiones1 et motum m>is amplius quam 9 t]ra firma4 ,vidi saepe diem1 9 qua omnes jocundi1 hil>es et boni socii eramus1 nemo dormiebat1 omnes gaudebant4 ,e contr>io1 vidi diem1 9 qua tantum sil5tium1 tanta quies erat1 ut quasi nemo audiretur1 9 qua omnes dormitabant1 et tri/es s$ebant4 ,saepe tanta pace et concordia conjunctos p]egr9os vidi1 ac si omnes fuiss5t unius matris fratres4 ,s$ qu&oque tot litigia et cont5tiones vidi oriri ex m9imis causis1 quod gala erat quasi inf]nus propt] mal$ictiones et blasphemias4 ,notavi manife/e1 quod motus omnium passionum vehem5tior e/ 9 aqua quam extra4 ,sic ergo d$ucunt horas di]um 9 navi4 ,semp] defecit mihi dies ante op]um meorum completionem4 7#eb ,a74 ,de modo m&uc&i p]egr9orum 9 ,gala4 ,in/anti hora pr&ii aut co5ae surgunt quatuor tubic9es1 et trumpetae1 et tubis concrepant pro cimbulo ad m5sam1 quo audito cum magna fe/9antia accurrunt omnes1 qui de m5sa dom9i patroni sunt1 ad puppim1 et idcirco fe/9ant1 ut accipiant locum quietae sessionis1 quia1 qui ibi t>de v5it1 male s$et4 ,tres enim m5sae p>antur 9 puppi b5e et ord9ate1 et qui ad illas pote/ s$]e1 b5e habet1 qui v]o t>de v5it1 extra puppim 9 scamnis galeot>um s$ebit male et 9 sole1 v5to et pluvia4 ,9 i/a sessione non e/ ordo1 s$ prior locat se ad placitum1 nec paup] diviti def]t1 nec ru/icus nobili1 nec me*anicus sac]doti1 nec idiota doctori1 nec saecul>is religioso1 nisi propt] s+ul>em famili>itatem aliquis alium honoret4 ,causam autem illius deord9ationis et irrev]5tiae hanc esse op9or1 quia omnes aequale pretium solvunt patrono1 m9ores tantum quantum majores4 ,cr$o b5e1 is magnae dignitatis p]sonae solv]5t ,,lx ducates1 et simplices ac plebei ,,xx41 aut si patronus recip]et pecuniam ab unoquoque secundum proportionem1 quod tunc honor et rev]5tia esset m9orum ad majores4 ,propt] hanc causam nobiles1 qui hab5t famulos1 m&ucant juxta malum1 aut 9 cumbis suis cum lum9e1 etiam m$ia die1 qu&o,,tr#id ar e/ obscurus4 ,porro semp] 9 pr9cipio m5sae m9i/ratur omnibus malfasetum1 et sequ5s cibus communis e/ p>atus m italico3 et primum e/ salutucium lactuca oleatum1 si ol]a possunt hab]i2 et c>nes ov9ae 9 pr&io1 et pulm5tum vel m5e/rum de f>re1 aut de fracto frum5to1 aut hordeo1 aut pannatum et caseum macrum3 9 diebus v]o jejuniorum et non c>nium m9i/rantur pisciculi dicti zebil9i1 salsi 9 aceto oleato2 vel plac5ta de ovis cum uno pulm5to4 ,panes rec5tes tribuunt prope portus4 ,po/ qu9tum enim diem non manet panis rec5s 9 gala4 ,et 8 defici5tibus dant paximates vel paximatios1 panes bicoctos1 quos biscotas nom9ant1 qui sunt duri ut lapis1 s$ dum aqua aut v9o p]funduntur1 /atim liquescunt4 ,v9um m9i/ratur quantum quis bib]e pote/1 pro tempore bonum1 et qu&oque exile1 semp] tam5 aqua b5e mixtum et baptizatum4 ,cum cel]itate autem pr&ium p]egr9orum exp$itur1 et omnia fe/9e apportantur1 et eorum pr&io f9ito1 it]um tubic9es tubis canunt2 levatis autem m5salibus1 de novo m5sae p>antur sollemnit] pro dom9o patrono et suis consili>iis4 ,m5sa v]o ejus e/ magis frugalis1 quam p]egr9orum1 et cibi ei apportantur arg5teis vasis1 et cum cr$5tiis prop9atur ei potus1 sicut pr9cipibus no/ris4 ,muli]es p]egr9ae non acc$unt ad m5sam communem s$ man5t 9 suis /antiis1 et ibi m&ucant1 ibi dormiunt4 ,dom9i mei habebant proprium cocum et m&uc&i proprium locum4 ,galoti 9 suis tran/ris com$unt tr9i et tr9i1 et p] se sibi praep>ant1 quos saepe vidi c>nes adhuc 7,b7 sangu9e rub5tes m&uc>e4 ,si qui p]egr9i cupiunt aliquid 9 s+ul>i hab]e de coqu9a1 oportet cocis arg5tum o/5d]e1 quia sunt tres vel quatuor coci impati5tissimi1 qui non placantur nisi pecunia exhibita fu]it1 de promissa non curant4 ,mirum tam5 non e/1 quod coci impati5tes sunt1 quia coqu9a e/ arta1 et multae ollae1 v>iae res coqu5dae1 ignis p>vus1 clamor ante coqu9am magnus1 multi po/ulantes1 et labor cocorum utique e/ compassione dignus4 ,dom9i milites abom9antur cibum patroni1 et magnam dant cocis pecuniam pro s+ul>i cibo4 ,cibum autem patroni dant paup]ibus galotis4 ,s+ul>it] autem c>nes patroni sunt abom9abiles1 quia be/ias illas mactant1 quas sup]viv]e non posse vid5t1 et oves morbidas4 ,quamcumque enim be/iam vid5t defectuosam p] se cito morituram1 hanc mactant4 ,extra horam pr&ii nihil datur de cell>io patroni1 s$ ipsi galoti v5dunt v9um optimum1 de quo emunt p]egr9i4 ,tempore tempe/atum evomitatio et come/io celebrantur simul4 ,de inquieta dormitione p]egr9orum 9 navi4 ,co5a p]acta ad confabul&um se ponunt p]egr9i sup]ius juxta malum1 et nunquam transeunt dormitum nisi cum lum9ibus4 ,cum autem desc5dunt ad repon5dum se1 fit +5s tumultus 9 lectulorum /ratione1 et excitantur pulv]es et communit] concitantur litigia magna int] collat]ales1 praecipue 9 pr9cipio1 antequam assuescant4 ,nam ille collat]alem suum inculpat1 quod suo lectulo p>tem cumbae suae occupet1 alius negat1 ille affirmat1 et ut]que suos adjutores,,tr#ie advocat1 et qu&oque integrae societates (f5duntur ad invicem4 ,vidi 9 talibus cont5tionibus p]egr9os gladiis et pugionibus evag9atis contra se insurg]e1 et horribili s$itione conclam>e4 ,si 9 tali s$itione scriptor galae desc5disset1 cui int]e/1 cumbas aequalit] divid]e1 a p]egr9is dilaniatus fuisset4 ,litigio illo s$ato vel non exi/5te1 aliqui t>dius se dormitum ponunt et lum9ibus suis1 ac locutionibus diutius protractis aliis mole/i sunt4 ,vidi quod aliqui impati5tes p]egr9i cum ur9alibus suis jactabant contra lum9a ard5tia ad ext+u5dum et tunc it]um excitabantur magna litigia4 ,aliqui omnibus lum9ibus ext9ctis incipiunt cum suis collat]alibus exp$ire casus mundi1 et protrahunt qu&oque usque ad noctis m$ium1 et dum ab aliquo corripiunt1 ut taceant1 amplius clamant1 et nova litigia in*oant2 et nisi aliqui virtuosi et maturi adess5t1 qui litigantes compesc]5t1 nunquam nox cum quiete transiret1 praecipue qu&o ibi sunt ebriosi ,flamm+i4 ,sunt praet] jam dicta plura imp$im5ta quietis et dormitionis4 ,religiosi qui solit>ii 9 suis cellulis consuev]unt dormire1 difficult] 9 navi quiesc]e possunt propt] collat]ales inquietos et /]titantes4 ,multis noctibus fui1 quod nunquam clausi oculum4 ,insup] artitudo cumbae lectuli et duritia c]vicalium causat inquietud9em4 ,vix pote/ se p]egr9us mov]e s9e contactu collat]alis2 locus etiam e/ clausus et calidissimus ac grossis vaporibus ac div]sis pl5us4 ,et ideo necesse e/ cont9ue 7#ec ,a7 sud>e1 quod plurimum inquietat3 pulices pro tempore sunt ibi inf9iti1 p$iculi s9e num]o1 mures et glires4 ,aliquoti5s et quasi s+ulis noctibus sil5t] surrexi et asc5di sursum ad arem et videbatur mihi1 quod de squalido c>c]e ereptus essem4 ,quietem etiam imp$iunt somnus inquietus et /]titatio et locutio quorundam 9 somnis1 et gemitus1 infirmorum tussitationes excaciones4 ,fui 9 quadam gala p] aliquod tempus1 9 qua /abant equi et muli sup] nos qui suis p$ibus 9 ass]ibus cont9ue /repitum habebant1 p] totam noctem et diem4 ,cursus etiam galeot>um sup]ius1 et m>is sonitus1 et alia multa dormitionem p]egr9i quietam tollunt2 et tantum de illo4 ,difficultas 9 op]e naturae eundo ad secessum 9 gala1 et rem$ia1 et de quibusdam aliis gravam9ibus4 ,aliqu&o 9 navigatione cont+it1 quod homo magnam difficultatem patitur 9 81 quae natura requirit1 ut patet de comme/ione et dormitione4 ,praecipue tam5 difficile valde e/1 qu&oque opus naturae1 vel vesicae necessitatem1 aut v5tris purgationem fac]e1 cum tam5 imp$im5tum ejus sit mole/issimum naturae1 ut dicitur metrice3 ,maturum /]cus e/ importabile pondus4 ,d modo ergo1 quo tam ur9atio quam /]corisatio fit 9 navi1 p>um dicam4 ,quilibet p]egr9us habet juxta se 9 cumba sua ur9ale1 vas fictile1 ollam1 9 quod et ur9am emittit1 et ea1 quae eruct&o evomit4 ,s$ quia locus pro tanta multitud9e e/ /rictus et t5ebrosus1 et multa deambulatio2 ideo r>o usque mane /at ur9ale non ev]sum4 ,aliqu&o enim unus importunus1 et quem =te aliqua necessitas cogit fe/9>e sursum1 suo transitu ev]tit #e4 aut #f4 vasa1 ex quo causatur foetor intol]abilis4 ,mane v]o dum p]egr9i surgunt1 et v5t] suum b5eficium po/ulat1 asc5dunt1 et ad proram vadunt1 9 qua ab utraque p>te ro/ri pror>e sunt,,tr#if loca pro sessione aptata4 ,/ant ergo ante loca aliqu&o ,,xiii4 aut plures et exspectant1 ut uno exp$ito alt] s$em capiat1 nec e/ ibi v]ecundia1 s$ potius iracundia1 qu&o quis nimis diu locum occupat4 ,assimulavi illam expectationem ei1 quam faciunt hom9es 9 quadragesima ante confessores1 ubi /antes male cont5tantur de illis1 qui longas faciunt confessiones1 et expectant cum quadam angu/ia4 ,porro nocturno tempore habet magnam difficultatem v5ire ad illa loca propt] hom9es1 qui p] totam galam jac5t et dormiunt4 ,oportet enim illum1 qui ad locum secretum acc$]e vult1 ultra ,,xl hom9es p]transire1 et quolibet passu habet sub se hom9em1 et necesse e/ caute p$em de scamno ad scamnum loc>e1 ne ponat sup] hom9em1 et ne non tang5do scamnum labatur 9 m$ium 7,b7 duorum scamnorum sup] alium jac5tem inf]ius4 ,si transi5s aliquem p$e tangit1 mal$ictiones 9 promptu habebit4 ,si quis autem non esset timorosus et v]tig9osus1 sup] m>g9es navis posset 9 proram asc5d]e1 et se de fune ad funem trah]e1 quod ego saepe feci1 quamvis incautum sit et p]iculosum2 vel posset extra columb>ia remorum supra remos s$5do se exp$ire1 quod etiam timidis non exp$it1 quia sessio illa e/ etiam p]iculosa et ipsis galotis +rata4 ,maxima v]o difficultas 9 tempe/atibus1 qu&o loca secreta cont9ue sunt fluctibus op]ta et remi retracti sup] tran/ra4 ,ille ergo1 qui se 9 tempe/ate vult purg>e1 oportet ut se exponat totali madefactioni1 quapropt] multi nudi omnibus indum5tis despositis sic acc$unt4 ,v]ecundia 9 hoc actu e/ multum nociva1 et facit ag]e magis v]ecunda4 ,aliqui nolunt not>i1 et procumbunt ad alia loca1 quae deturpant1 et fiunt irae et rixae et dehone/atio bonorum hom9um4 ,aliqui juxta cumbas suas ollas repl5t1 quod e/ turpissimum1 et multum gravans collat]ales2 nisi quis esset infirmus1 cum quo m]ito pati5tia e/ hab5da4 ,non possem brevi s]mone explic>e1 quantum su/9ui cum quodam collat]ali infirmo4 ,magno /udio caveat p]egr9us1 ne v5tris alveum ob/ruat1 ductus v]ecundia pu]ili et ne nimium,,tr#ig laxus fiat1 quia utrumque p]niciosum e/ naviganti4 ,de facili con/ipatur homo 9 m>i4 ,et consilium bonum e/ et salubre1 ut p]egr9us omni die t] quat]1 etiam absque naturae po/ulatione1 ad locum se ponat1 et discreto conatu v5tris ap]tionem promoveat1 nec desp]et1 si v5t] nec t]tia nec qu>ta vice ap]iatur4 ,acc$at crebrius1 solvat c+ulum et ve/im5torum omnium colligationes supra pectus et umbilicum ap]iat1 et habebit v5tris b5eficium etiam si lapides ess5t 9 eo4 ,hoc consilium d$it mihi quidam exp]tus m>9>ius1 cum multis diebus fuissem durissime con/ipatus1 nec e/ securum1 pilulas aut supposit>ia accip]e 9 m>i1 quia p] hujusmodi inducitur nimia laxatio1 quae p]iculosior e/ quam con/ipatio4 ,aliae etiam prat] hanc purgationem sunt p]egr9o necess>iae4 ,sunt enim plures 9 navi1 qui non sunt provisi 9 mutatoriis1 et sunt semp] 9 sudoribus et foetoribus1 ex quibus crescunt v]mes tam 9 ve/ibus quam 9 pilis b>bae et capitis4 ,idcirco p]egr9us non negligat se1 qu9 omni die se lu/ret4 ,cont+it enim1 quod ille1 qui 9 hac hora non habet unum p$iculum1 9 alia /atim sequ5ti habeat mille1 qui ei adhaes]unt1 9 9 aliquo loco alicujus p$iculosi p]egr9i aut galotae4 ,sic ergo b>bam et pilos cottidie lu/ret1 quia si ibi sup]abundav]9t1 cogatur depon]e b>bam1 et se dehone/>e1 quia exprobrabile e/1 non hab]e b>bam 9 m>i4 ,sic inutile e/ nutrire comam capitis1 sicut quidam nobiles1 nol5tes eam depon]e1 quorum aliquos vidi adeo 7#ed ,a7 p$iculosos1 et omnes suos socios replebant1 et omnes commorantes gravabant3 nec v]ecundetur p]egr9us pet]e socium1 ut sibi qua]at 9 b>ba4 ,similit] de lotione frequ5ti camisi>um1 quam faciunt galoti1 sit s+ul>is dilig5tia et l9team9um et lectuli munditia curetur1 ut eo quietior sit1 quia1 qui 9 i/is e/ neglig5s1 remanebit inquietus1 et omnibus r$detur odiosus4 ,navigantes p]egr9i multas su/95t incommoditates,,tr#ih et gravam9a2 int] omnes tam5 incommoditates1 dempta infirmitate propriae p]sonae1 mole/issima et pessima incommoditas e/1 qu&o p]egr9us bonus habet collat]alem malum1 invidiosum1 impati5tem1 litigiosum1 inquietum1 iracundum et immundum3 exp]tus sum hujus mali po5am1 et e contr>io impretiabilis !saurus e/ socius collat]alis rationabilis1 fidelis1 pati5s1 quietus et mundus2 et hoc idem exp]i5tia didici4 ,tantum enim bonum e/ hab]e collat]alem talem1 ut omnes aliae mole/iae leves et tol]abiles videantur1 et saepe gaudium 9 tribulatione habetur ex jocunditate socii4 ,multum cruciat p]egr9os quidam malus foetor de gala exhalans1 qui non semp]1 s$ pro tempore spirat1 et ita male foetet1 ut omnis alius foetor non s5tiatur eo spirante4 ,qu5dam novi militem1 qui foetore illo spirante solebat dic]e grossis et impolitis v]bis !utonicis3 hom9is po/]iora et ant]iora1 latr9ae1 s5t9ae1 /]cus et ur9a1 caseus putridus1 cadav]1 et int] p$icas ru/icus1 omnia haec sunt aromatica respectu illius foetoris4 ,quamvis autem sit valde malus foetor1 non tam5 la$it caput1 nec vires debilitat1 nec appetitum tollit1 nec ad vomitum impellit1 s$ solum odoratum (f5dit et e/ amplior 9 antiquis galis quam 9 novis4 ,praet] hunc faetorem spirant alii1 non quidem ita int5si1 s$ magis nocivi1 ut de ur9alibus1 de cacabis infirmorum1 de res]vaculis cib>iorum1 caseorum et c>nium1 et de aquis putridis1 de lectulis et ve/im5tis sudoribus pl5is1 de /abulo be/i>um1 de coqu9a1 de s5t9a1 de mis]is galotis2 de quibus exhalat foetor sicut de hospitali repleto infirmis decumb5tibus4 ,insup] solis ardor sup]ius et inf]ius caligo1 artitudo1 caliditas squalida1 et ar corruptus4 ,et quamvis v5torum flatus sit navigantibus necess>ius1 e/ tam5 multo mole/us1 quia agitata p] eum navi1 efficiuntur p]egr9i v]tig9osi et debiles1 et commov5tur omnia int]iora usque ad evomitationem omnium1 quae sunt 9 /oma*o1 et totius *ol]ae commotionem3 nec pote/ sup]ius man]e propt] vim ejus1 et propt] aquas1 quas injicit navi1 et propt] discursum et labores galeot>um3 imo 9 cumbis suis man]e non possunt1 si velum 9 ea p>te p5det1 ubi e/ eorum cumba1 s$ oportet ad oppositam p>tem transfug]e1 et nonnunquam oportet lectulum 7,b7 ev]t]e1 ut caput ad locum p$um ponat et p$es ad locum capitis1 propt] navis decl9ationem p] velorum tractum ad unam p>tem4 ,insup] fumus coqu9ae p] v5tum 9 navim projectus p]egr9os multum qu&oque vexat4 ,sani tempe/atum tempore efficiuntur infirmi1 et debiles magis languidi4 ,cont9ua s5t9ae expurgatio e/ p]egr9is mole/a1 et propt] foetorem inde exhalantem1 et propt] prohibitionem asc5sus et desc5sus1 quorum utrumque prohibetur illa purgatione durante4 ,pulices1 quorum navis pl5a e/1 etiam multum mole/ant1 et p$iculi et muscae et inquietudo ex sudoribus1 quibus homo magis vexatur1 quam vivis v]mibus4 ,successu temporis g5]antur 9 navi mures et glires 9 magno num]o1 et currunt tota nocte1 et rodunt res]vacula cib>iorum1 et p]=ant1 et cibos fo$ant1 et c]vicalia ac calceam5ta corrumpunt1 et sup] vultus dormi5tium cadunt1 et hoc plus vel m9us pro tempore3 non enim semp]1 s$ suis temporibus illa mov5tur4 ,ad flatum namque alicujus v5ti omnia viv5tia 9 navi tabescunt1 pulices1 muscae1 mures et hujusmodi1 et evanescunt1 quod nec unum rep]iatur4 ,s$ illo v5to vel are mutato it]um g5]antur4 ,culices etiam suo tempore cantu suo et morsibus multum p]egr9is mole/i sunt4 ,ex humiditatibus etiam g5]antur 9 navi v]mes crassi et albi1 qui ibique s]punt et ad crura et 9 facies hom9um ins5sibilit] asc5dunt1 quos ut homo s5ti5s digito tangit1 putans esse muscam1 mox rumpitur et sanie locus fo$atur1 ubi haesit4 ,quamvis autem multae immunditiae sunt 9 gala ex putr$9ibus g5]atae1 nihil tam5 v55osum 9 ea g5]>i aut viv]e pote/4 ,ibi enim non sunt scorpiones1 nec vip]ae1 nec bufones1 nec v]mes p]niciosi1 nec araneae4 ,aqua namque m>is v55a depellit1 scorpionis punctum sanat1 vip]>um et s]p5tum morsus curat1 et omnibus v55atis contr>iatur4 ,et nisi div9a provid5tia sic ord9asset1 nemo 9 magnis et antiquis navibus man]e posset4 ,magnum etiam ta$ium e/ p]egr9is 9 /ratione lectulorum s]o1 et mane recolligatione4 ,mane enim lectulum cum l9team9ibus1 c]vicalibus1 et tegum5tis quilibet colligat fune1 et ad clavum sup] caput suum 9 p>iete navis infixum susp5dit1 ut p] diem sit ibi lib] transitus1 et s]o it]um deponit et resolvit1 et sibi /]nit3 et hoc habet magnam fatigam4 ,galat>um infidelitas et rapacitas mole/a e/ p]egr9is1 quia de nulla re securi sunt1 quidquid galota appreh5dit1 hoc rapit4 ,ideo prohibitionem hab5t galotae1 quod nullus audet 9 c>9am desc5d]e ad cumbas p]egr9orum1 nec vocati a p]egr9is ausi sunt desc5d]e4 ,avisam5ta1 a quibus se debet p]egr9us cu/odire et cav]e 9 m>i navigans4 ,p]egr9us t]rae sanctae non solum debet cav]e1 ne sit vitiosus animo1 et ne animae p]icula incurrat3 s$ etiam ne sit incircumspectus1 ut non incurrat vitae et corporis sui damna4 7#ee ,a7 ,ideo hoc 9 loco pon]e volo avisam5ta p]egr9o1 m>e transfretanti1 necess>ia3 non quidem illa1 quae p]t95t ad m$icorum consid]ationem1 s$ ea1 quae spectant ad amicorum ammonitionem1 et quae exp]i5tia didici4 ,communit] enim m$ici suad5t p]egr9is1 ut caveant a fructibus1 a potu aquae1 ab are m>9o1 a piscibus2 et contra calores haec conf]unt1 et contra frigora illa m9i/rant3 contra sitem et contra con/ipationem1 et contra v5tris nimiam laxationem div]sa rem$ia tribuunt3 et contra v]tig9em et ad promov5dum appetitum1 et contra v55a3 et alia multa dant et suad5t navig>e vol5tibus2 quae c]te salubria et bona sunt1 et m$icis sequelam 9 8 prae/>e rationale e/4 ,hoc tam5 fateor me vidisse3 novi quosdam p]egr9os1 qui tanta dilig5tia et /udio m&ata m$icorum s]vabant1 quod nihil nisi suasa a ,m$icis sum]e aut fac]e ausi fu]unt1 et tam5 debiles et mis]i 9 p]egr9atione facti1 aliqui mortui fu]unt4 ,e contr>io alios vidi1 qui omnia1 quae placebant1 9 m>i et 9 t]ra com$ebant1 bibebant1 faciebant1 nullam diaetam s]vabant1 et m5suram nonnunquam exc$ebant1 et cum 8 omnibus nunquam decumbebant1 semp] laeti et semp] hil>es manebant4 ,s$ haec non scribo1 ut innu]e velim1 quod primi propt] curam m$ic9ae mortui fu]9t1 et secundi propt] intemp]antiam 9 vita s]vati1 s$ ut videatur inc]titudo =tunae3 et committat se primo p]egr9us ,deo1 et de9de m$icis temp]ate4 ,9 aliis s]vet sequ5tes cautelas3 caveat se p]egr9us1 ne se m>i pr(undo immittat balne&o1 quia multiplex p]iculum ibi e/1 etiam b5e nat>e sci5tibus4 ,cautus etiam sit 9 navi i5s de tran/ro ad tran/rum1 ne cadat1 quia ubique casus e/ p]iculosus 9 navi1 et semp] cum bona delib]atione desc5dat et asc5dat ad locum cumb>um vel /anti>um4 ,ego ipse feci duos casus p] eosdem gradus2 non mirum1 si 9 fru/ra fuissem dissolutus4 ,po/ quos nunquam nisi cum delib]atione et cautela desc5di vel asc5di4 ,vidi etiam aliquos ibi cad5tes pa5e ext9ctos4 ,praecipue eundo ad locum secretum sit circumspectissimus1 quia desc5sus ad eum e/ p]iculosus1 et sup] m>g9es inc$5s non confidat funibus1 nisi concutiat eos manibus et b5e t5sos esse probav]it1 si enim funis sequ]etur t5]e vol5tem1 cad]et 9 m>e4 ,caveat etiam p]egr9us1 ne paup]es galotas sp]nat1 et (f5dat1 quia 9 casu possunt sibi fi]i necess>ii1 et utiles et similit] plurimum nocivi et praejudiciales4 ,g]at etiam se ad caet]os omnes de navi1 ne sibi concitet inimicitias2 valde po5ale e/1 hab]e inimicos 9 navi4 ,vidi ego qu5dam sup]bum p]egr9um1 qui sprevit plures1 et (f5dit multos3 hic ad mis]iam d$uctus 9 gala1 illos quos sprev]at1 exorabat1 et dum sibi aliqui 7,b7 magis pii *>itatis exhib]5t (ficia1 nihilom9us sp]ni se suspicabatur1 qui se m]ito sp]n5dum m]uisse nov]at4 ,caveat p]egr9us1 quod non occupet locum alt]i assignatum1 nisi de ejus pl5o cons5su1 nec supra nec infra4 ,circa malum e/ locus communis /&i 9 die1 s$ 9 nocte nullibi nisi 9 /antia sua4 ,nam qu&o quis nocte alium petit locum1 quam cumbam suam et hoc frequ5t] facit1 eum non nosc5tes furem suspicantur4 ,si autem omn9o propt] causas man]e 9 /antia sua non pote/1 asc5dat et sup] on]a1 quae 9 m>g9ibus galae sunt1 s$eat1 p$esque contra m>e dep5d]e p]mittat1 t55s se ad funes mali4 ,exp]i5tia,,tr#ii multa de 8 docebit1 quae homo 9 pr9cipio n>ranti vix cr$]et4 ,caveat p]egr9us dum sup]ius ad aliquem locum s$et1 ne sup] funes s$eat1 ne inop9ate are mutato cum fune p]egr9us projiciatur aut la$atur4 ,et nullo modo manu tangat funes1 dum eos trahunt1 ne sibi manus1 aut digitus viol5t] eruatur1 sicut saepe factum e/3 quia tractus illi sunt =tissimi et gravium pond]um4 ,consid]et etiam p]egr9us ne s$eat ad locum1 ubi sup] eum dep5d5t tro*leae1 et 9 casu arcus ipse aut gravit] la$atur aut c]te ext+uatur1 sicut contigit illi gub]natori1 de quo fol4 #af4 ,b4 dictum4 ,caveat etiam ne galotis incipi5tibus curr]e ad labores imp$im5tum cursus praebeat1 quia eum1 si etiam nobilis multum esset1 vel episcopus1 trudunt et deorsum dejiciunt1 sup] eumque procurrunt1 quia labores navales sunt cel]rimi et ignei1 nec capiunt moram4 ,nec intromittat se de laboribus eorum1 nec manum apponat pro adjutorio1 quia non e/ eis gratum1 et praecipue nocturno tempore non maneat sup]ius cum eis exi/5te tempe/ate4 ,caveat etiam ut caute sessum capiat1 ne s$5do ha]eat1 quia omnia sunt pice l9ita1 quo liquato ad solis calorem1 si aliquis desup] s$et1 inqu9atus rec$et4 ,videat etiam ne causa solatii s$5s sup] m>g9es galae1 aliquid dilectum manu t5eat1 et sibi de manu 9 m>i labatur4 ,cuidam nobili ibi mecum s$5ti cecidit unum pat]no/rum de lapidibus pretiosis1 quod sibi fuit dilectissimum et pro multis ducatis non d$isset1 et irrecup]abilit] amisit4 ,sic mihi ibi s$5ti et vigilias mortuorum leg5ti cecidit libellus de manu 9 fretum et p]iit1 et multa sic labuntur de manibus incautorum1 praes]tim tempore v5torum pilei de capitibus4 ,caveat etiam p]egr9us1 ne nocte lum5 sursum portet1 quia m>9>ii hoc miro modo invite hab5t1 nec su/9]e possunt 9 cursu laborum eorum lum9a4 ,ideo 9 tempe/atibus cum indu/ria omnia lum9a ext+unt etiam inf]ius1 vel sub modio ponunt4 ,cu/odiat p]egr9us res suas dilig5t]1 et nec int] notos eas jac]e s9at1 quia quam /atim vultum av]tit1 evanescit3 nec 7#ef ,a7 pecuniam 9 ci/a cumbae suae dimittat2 s$ insep>abilit] eam secum portet1 et non confidat s]vis nec sociis4 ,e/ enim s+ul>is incl9atio ad furtum 9 navi1 etiam illorum1 qui extra navim furtum dete/antur1 et praecipue p>v>um r]um1 ut panniculorum1 cordul>um1 camisi>um1 et hujusmodi1 quae etiam socii sibi ipsis subtrahunt1 qu&oque1 quia multiplex defectus 9 navi hom9i cont+it1 cui dum non pote/ obvi>e1 providet sibi p] phas et nephas4 ,ita dum quis scribit1 si p5nam deponit et faciem av]tit1 p]dita e/ int] notos1 et dum eam p]dit1 difficult] valde aliam1 rep]it etc43 de aliis rebus4 ,videtur enim 9 politia navali adhuc vig]e lex vetu/issima ,aegyptiorum1 quae furtum non vetabat1 jubebat enim eos1 qui fur>i volebant1 nom5 suum apud pr9cipem sac]dotum scrib]e1 atque e ve/igio furtum ad eum def]ri4 ,similit] quibus res furto erepta erat1 ad eundem rei sublatae tempus1 diem et horam scrib]e t5ebatur3 hoc modo facile inv5to furto1 quae remansisset1 qu>ta multabatur p>te1 quae d>etur furi4 ,satius legislator esse duxit1 cum impossibile esset furta prohib]i1 potius alicujus portionis quam totius 7esse amissa7 hom9es jacturam pati3 ut habet ,diodorus antiqu>um hi/ori>um lib4 #b4 cap4 #c4 ,unde ad idem dicit ,prov]b4 #f4 v4 #cj43 non gr&is e/ culpa1 cum quis furatus fu]it4 ,imo 9 vet]i lege morti non plectabatur fur3 ut patet ,exod4 #bb4 v4 #a41 s$ 9 sub/antia mulctabatur4 ,nunc v]o 9 /atu p]fectae legis vita privantur 9 communi hom9um conv]satione4 ,s$ 9 navibus aliud videtur esse3 innascitur enim navigantibus quidam fur&i appetitus1 praes]tim 9 rebus p>vis4 ,9 portubus caveat p]egr9us1 ne extra galam exi5s evagetur h9c inde3 praecipue ad litora solit>ia m>is1 ne subito rapiatur a piratis1 et 9 p]petuam ac mis]rimam s]vitutem r$igatur1 quod saepe fit4 ,novi ego qu5dam militem1 qui solus rep]tus circa m>e fuit1 suis pecuniis et jocalibus spoliatus ad mo5ia,,tr#ajj civitatis p] incolas4 ,caveat etiam ne domus +r$iatur ad nutus muli]um se vocantium1 quia p]iculum magnum e/1 non solum honoris et r]um1 s$ etiam vitae4 ,quicunque,,tr#aja vult hone/ati et probitati op]am d>e1 et hanc sanctam p]egr9ationem mundam s]v>e1 non debet 9 portubus extra galam dormire1 s$ advesp]asc5te die r$eat 9 galam1 ibique 9 cumba sua secure dormiat4 ,sunt enim hospitia 9 insulis m>is lupan>ia1 ut patet fol4 #ae4 a4 ,et nemo p]egr9os !utonicos recipit 9 domum suam1 nisi l5ones2 qui ut 9 plurimum sunt ,!utonici resid5tes ibi cum scortis1 quae tam5 remov5t ad p]egr9orum +ressum4 ,pote/ ergo religiosus bonus p]egr9us p] diem 9 domo man]e cum aliis sociis suis1 et ibi m&uc>e1 s$ nequaquam dormire4 ,multa alia fugi5da et cav5da docebit ipsa exp]i5tia4 ,nunc v]o regr$i5dum erit ad p]secutionem no/rae ,evagationis4 ,f9it tractatus secundus4 ,sequitur ,tractatus t]tius4 ,cont95s ,acta ,p]egr9orum ,t]rae ,sanctae p] m5sem ,junium1 quo t]m9os ,t]rae ,sanctae attig]unt4 7,b7 ,junius m5sis1 dum primum diem suum incip]et1 incepit et no/ra m>itima evagatio4 ,erat autem dom9ica prima po/ fe/um ,s4 ,tr9itatis4 ,summo ergo mane die illo surreximus ante solis ortum1 et cunctas res no/ras 9 b>cam magnam1 quae ante portam domus hospitii no/ri /abat1 quam condux]amus1 portavimus4 ,et val$ictis omnibus de domo 9 b>cam desc5dimus1 et p] canale extra urbem v5etianam navigantes ad ,sanctum ,nicolaum alliiu sic applicuimus4 ,et d]elicto cu/ode r]um 9 b>ca 9 ecclesiam +ressi sumus4 ,e/ autem ecclesiae illi gr&e mona/]ium annexum mona*orum ,s4 ,b5$icti4 ,et quaesivi sacri/am1 pet5s ab eo p]am5ta promissa1 et ut de boccali boni v9i provisionem fac]et1 praet] v9um sacrificii1 et 9 alt>i colloc>et4 ,indutus ergo sacris ve/ibus accessi et ,missam de dom9ica legi praes5tibus p]egr9is4 ,po/ ,missam v9um allatum 9 boccali b5$ixi b5$ictione ,s4 ,johannis ,evangeli/ae1 et ,dom9is meis p]egr9is potum d$i1 amorem ,s4 ,johannis pro felici et prosp]o successu4 ,quo devote p]acto re+ressi sumus 9 b>cam1 et extra portum v5etianum navigavimus p] m$ium duorum ca/ellorum1 quae claudunt portum illum4 ,/abat enim gala no/ra quasi p] unum mili>e extra portum 9 m>i4 ,porro nobis navigantibus surrexit v5tus nobis inutilis1 et imp$im5tum prae/itit1 ita quod vix 9 duabus horis cum magna difficultate pot]amus galam att+]e4 ,t&em autem cum ad eam v5issemus1 asc5dimus p] gradus1 eamque pl5am hom9ibus rep]imus1 et socios no/ros1 quos quatuor dies antepraemisimus1 debiles inv5imus1 quia ex v5torum impulsu navis contr>iis motibus agitata ad an*oras jac5s eos debilitav]at4 ,9 no/ro tam5 aspectu laetificati melius hab]e coep]unt1 et ,dom9is am>itud9es m>is1 quas modicum valde gu/av]ant1 n>rav]unt4 ,eodem die rogavit me quidam miles1 ut secum 9 b>ca r$irem 9 civitatem1 pro ci/a longa1 quam sibi fi]i fec]at ad cumbam suam1 aff]5da1 sup] qua noctibus dormiret1 quia d$ignabatur jac]e 9 t]ra1 et /antia sua fuit 9 tali loco1 quod 9 eo potuit ci/am loc>e4 ,desc5dimus ergo simul 9 b>cam et ,v5etias regressi sumus1 et accepta ci/a eam usque ad galam duximus cum difficultate1 propt] imp$im5ta v5ti3 et t>da hora cum ci/a 9 c>9am desc5dimus1 et miles ipsam posuit ad cumbam suam cum gaudio putans se magnam quietem habiturum sup] eam4 ,s$ si scivisset futura1 nequaquam gavisus1 s$ inconsolabilit] turbatus fuisset4 ,nam sup] eadem ci/a miles ille dura 7#eg ,a7 et horribili morte obiit3 et fuit sibi non lectulus quietis1 s$ grabatum aegritud9is1 et m>e pr(undum fuit suum tumulum et coemet]ium4 ,v]untam5 non erat de societate mea1 s$ de alia quadam4 ,disposuimus ergo cumbas no/ras cum lectulis ad quiesc5dum cum multo tumultu et labore et corrixatione1 quia nondum assueti erant4 ,cum autem jam t5ebrae ess5t1 et omnia lum9a ext9cta et omnes sil]5t2 ecce v5tus vehem5tissimus surrexit1 qui navem agitans nobis pavorem et inquietud9em fecit4 ,sic ergo nobis jac5tibus et sil5tibus et dormi5tibus 9 t5ebris et timore inop9ate quidam nobilis somnio horribili p]t]ritus alta voce adeo t]ribilit] clam>e coepit1 ac si gladio p]=atus esset2 ad cujus clamores omnes 9 gala exp]gefacti /up5tes et 9 t5ebris tumultuantes putabant militem latronis alicujus mucrone confossum1 et surg5tes nobiles gladios suos 9 t5ebris qua]ebant3 alii ad fugi5dum se p>abant1 tim5tes p]egr9is esse aliquod malum p>atum1 et factus fuit p]iculosus tumultus 9 tota gala inf]ius4 ,s$ collat]alis illius1 qui clamav]at1 rem intellig5s clamavit voce magna1 pet5s1 ut quilibet se 9 locum suum repon]et1 sicque nox i/a transivit cum sua inquietud9e4 ,et dom9us patronus nondum galam intrav]at4 ,secunda die ,junii1 ante ortum solis v5it dom9us patronus cum suis s]vis1 et cum omni familia sua1 duc5s secum quosdam p]egr9os1 quos rec5t] 9 galam accep]at4 ,int] quos erat quidam ,fl&r5sis cum sua uxore intrans galam4 ,ad +ressum autem illius muli]is multi turbati fu]unt1 pro eo1 quod ipsa sola erat 9 gala1 quia nulla muli] erat nobiscum1 s$ dom9us ,augu/9us patronus alt]ius galae omnes muli]es 9 suam galam colleg]at4 ,nec erat aliquis 9 no/ra gala1 cui +ressus illius vetulae non displic]et1 pro eo1 quod una sola muli]cula int] tot g5]osos viros commor>i deb]et1 signant] cum satis vaga et curiosa primo aspectu vid]etur2 et de facto sic fuit4 ,nam pro v]o dico1 quod ,,vii illae vetulae1 cum quibus prima vice transfretavi1 ut habetur fol4 #ab4 #d41 quietiores fu]unt et r>ius videbantur1 quam illa unica anus4 ,discurrebat enim cont9ue p] navem1 et curiosissima erat1 omnia vid]e aut audire vol5s1 et se multum odiosam faciebat4 ,m>itus v]o ejus videbatur vir hone/us1 propt] quem multi tacu]unt3 s$ si ipse non fuisset1 male illa /etisset4 ,omnibus erat sp9a 9 oculis haec foem9a4 ,igitur cum jam omnes 9 gala ess5t1 et dies illuxisset1 galotae ad hoc deputati ornav]unt galam1 susp5d5tes septem vexilla s]ica et magna de ca/ello puppis1 et de keba dep5d5tia deorsum1 et ipsam kebam panno depicto circumducto ornabant4 7,b7 ,primum et pr9cipale vexillum fuit ,dom9orum p]egr9orum ,s4 sepul*ri3 et erat album cum rubea cruce de extremitate 9 extremitatem d$uctum4 ,secundum fuit ,dom9orum ,v5etorum ,s4 ,m>ci1 etiam album cum rubeo leone m>e ant]ioribus1 et t]ram sub po/]ioribus p$ibus hab5te4 ,t]tium vexillum fuit ,s4 ,d4 ,papae ,sixti ,,iv41 arei coloris1 cum qu]cu vir5ti1 gl&es aureas hab5te1 cum duabus apo/olicis clavibus4 ,qu>tum fuit dom9i patroni1 div]sorum colorum et pul*rorum4 ,qu9tum fuit mixtum armis ,v5etorum et patroni3 duo alia vexilla erant aequalia alba cum leone nigro4 ,gala ornata incoep]unt navem apt>e ad recessum1 quia v5tum bonum habebamus1 qui ipsa vexilla 9 altum evexit1 et incep]unt galoti cum valido clamore an*oras extrah]e et sursum 9 galam trah]e1 et ant5nam 9 sublime cum involuto accatone erig]e2 et b>cas sursum de m>i galae induc]e1 quae omnia maximis et durissimis fiunt laboribus et clamoribus1 et 9 f9e soluta gala a tonsillis et explicatis velis v5toque impraegnatis et repletis cum +5ti laetitia a t]ra remoti sumus4 ,tubic9es enim tubis concrepabant ac si jam +ressuri essemus praelium2 et galotae clamabant1 et omnes p]egr9i simul cantabant3 ,9 ,gottes ,nahm5 fahr5 wir c4 sicut habetur fol4 #ca4 ,b4 ,9 8 ergo gala =ti conam9e sulcabat m>e1 et ejecta longius a portu v5etiano ipsam urbem a t]go habuimus1 a qua tanquam a c>c]e erepti laetantes recessimus1 quia ad ,j]usalem desid]ant] aspiravimus4 ,9 tantum autem vi bonorum v5torum navis impellebatur1 quod infra spatium trium hor>um nullos montes1 nullam t]rae petiam1 nulla littora1 nullam p>tem totius aridi vid]e pot]amus1 coelum et aquas solum prae oculis hab5tes4 ,adeo enim 9 alto m>is eramus1 9 tam brevi spatio1 quod etiam ipsas altissimas sup]gressi1 eis sup]iores effecti1 nec ipsas1 uti 9 pr(undo exi/5tes1 vid]e pot]amus1 objici5te se m>is rotunditate4 ,extra mundi autem aspectum ejecti deposu]unt galoti omnem navis orantum1 eamque f]ialem fec]unt aptantes ad labores4 ,porro m]idie transacto1 cum com$issemus1 vidimus ad s9i/rum latus contra sept5trionem montana ,hy/riae1 quae e/ una natio prov9ciae ,dalmatiae1 et optabamus 9 eam applic>e1 ad portum p>5t9um1 quia v5tus prosp] desi]at fl>e4 ,non autem pot]amus 9 ,p>5tiam v5ire1 s$ praet]gressi eam sumus1 non tam5 prosp]a navigatione4 ,sicque die defici5te1 defecit 7#eh ,a7 et v5tus1 et tota nocte mansimus s9e pr(ectione 9 in/abili agitatione et inquietud9e4 ,t]tia die aspirante luce factus e/ nobis v5tus totus contr>ius1 et coacti fuimus nos v]t]e ad montana ,hy/riae1 et cum magno conatu eripuimus navem a v5tis contr>iis1 et ad montana approp9quavimus1 induc5tes navem 9 portum rub95sem1 duobus mili>ibus supra ,p>5tiam1 ubi alius patronus cum suis p]egr9is erat4 ,portus autem ille ,rub9ae civitatis e/ quidem inconsuetus1 s$ e/ securus et p+uis4 ,9 ipso v]o portu prae/itit nobis patronus hanc gratiam1 quod pr&io nos refecit1 quia hora pr&ii 9 eum v5imus1 quod tam5 non t5ebatur1 cum 9 bono portu fu]imus1 9 quo nobis ipsis provisionem fac]e potuissemus4 ,f9ito pr&io desc5dimus de gala 9 b>cam1 et 9 civitatem nos duci fecimus1 et 9 ecclesiam ca!dralem asc5dimus1 orantes ibi ,deum et ,sanctam ,eufemiam virg9em1 quae ibi honorifice 9 magna tumba m>morea jacet integra sepulta1 quam tumbam ecclesiae praepositus nobis patefecit1 et corpus sacrum o/5dit4 ,quomodo autem ,s4 ,eufemia de ,*alc$onia sit huc translata1 et qualis sit illa civitas ,rub9a1 et de portu ejus1 dicam 9 rev]sione4 ,mansimus ergo 9 oppido usque ad co5am1 et hospitio conducto co5avimus 9 eo1 et b5e viximus1 et po/ co5am remeavimus 9 galam1 sp]antes nos 9 nocte recessuros4 ,s$ v5tus ille inutilis1 non audeo dic]e malus1 mansit p] totam noctem1 et nobis eam inquietissimam fecit1 et navem tonsillis et an*oris alligatam importune agitavit et nos multum indispositos r$didit4 ,qu>ta die mane non erant v5ti prosp]i1 idcirco extra galam navigavimus et ad ecclesiam ,s4 ,eufemiae transeuntes ibi ,missas legimus et audivimus1 et po/ div9a cum no/ro hospite m&ucavimus4 ,erat autem hospitium no/rum qua$am exilis domuncula1 quam conduximus a paup]e quodam1 9 qua cocus ,dom9orum meorum p>avit pro nobis ea1 quae emimus sibi ad manus4 ,suffici5tia autem omnium ibi rep]iebatur4 ,s$ hospitia non hab5tur 9 illis p>tibus sicut apud nos4 ,et si etiam sunt aliqua hospitia1 sunt tam5 mis]rima1 non hab5tes nec ollas1 nec s>tag9es1 nec cald>ia1 imo non scutellas1 nec co*le>ia4 ,ideo 9 magnis civitatibus coguntur necessitate dom9i p]egr9i intr>e loca publica et lupan>ia1 9 quibus rep]iuntur necess>ia1 ut dixi1 et habetur fol4 #ae4 etc4 ,multas mis]ias su/95t p]egr9i propt] defectum hospitiorum2 praes]tim illi1 qui non hab5t propria p>am5ta4 ,p]acto pr&io asc5dimus b>cam1 et 9 qu&am 7,b7 insillam1 id e/ p>vam insulam1 navigavimus1 ad ecclesiam ,s4 ,&reae1 9 quo quondam fu]ant mona*i ord9is ,s4 ,b5$icti1 quibus locum des]5tibus fratres m9ores intrav]unt1 et poss$]unt1 et conv5tum pul*rum a$ificav]unt1 m ord9is eorum3 et ipsam insillam plantav]unt1 et quasi p>adisum fec]unt3 de qua ligna et alia necess>ia possunt hab]e1 quia humus insillae f]tilis e/ et p+uis1 sicut omnium f]e insul>um t]ra fructuosa e/4 ,et quia saepissime 9 sequ5tibus m5tio fit de insulis 9 hoc ,evagatorio1 id circo hic de iis 9 g5]ali aliquid dicam4 ,de insulis m>is1 et quomodo g5]5tur1 et quam bonae s9t4 ,insula e/ magna t]rae petia1 9 m>i sub aquas elevata1 de pr(undo consurg5s1 aquis undique circumdata4 ,insilla e/ dim9utivum ab insula1 et dicitur p>va insula4 ,porro1 si de m>i consurgit t]ra dura et infructuosa1 ut sunt montes petrosi et rupes1 non dicuntur insulae nec insillae s$ scillae et scopuli1 quos ,italici nom9ant scoyas4 ,dicitur autem insula1 quasi 9 salo sita1 id e/1,,tr#ajb 9 m>i3 undique enim insula aqu>um fluctibus clauditur1 et tam5 illaesa manet nec frangitur1 nec dissolvitur1 s$ p] rep]cussionem fluctuum potius solidatur4 ,sunt autem 9 omnibus m>ibus insulae4 ,9 ,oceano ,hib]nia1 ,britannia1 ,anglia1 ,?anatos1 ,scotia etc4 ,9 m$it]raneo1 9 quo nunc sumus1 multae1 ut patebit1 et 9 pontico pauciores4 ,porro tantae bonitatis sunt qua$am insulae1 ut =tunatae dicantur et nom95tur1 ut hoc suo vocabulo signific5t f]e omnia bona1 quasi felices et beatae fructuum ub]tate4 ,sua enim ap]te natura precios>um poma silv>um p>turiunt1 =tuitis vicibus juga collium ve/iuntur1 ad h]b>um vicem messis et olus vulgo e/4 ,unde g5tilium error1 et saecul>ium c>m9e pot>um propt] soli foecunditatem easdem esse ,p>adysum putav]unt4 ,et hodie plures cr$unt ,v5]em 9 monte ,v5]is1 qui e/ 9 insula ,cypri1 duc]e vitam voluptuosam cum suis1 cum qua canunt esse qu5dam dictum ,tannhus]1 de quibus habetur fol4 #aej4 "p4 #b4 ,quomodo autem insulae g5]5tur facile e/ vid]e4 ,siquidem cum m>e p] occultos gurgites et meatus subt]raneos aquas mittit1 et t]ram circumjac5tem cavat p] longa annorum spatia1 et t&em1 dum fundam5ta1 quibus t]ra su/5tabatur1 p] aquae p5etrationem sunt corrosa1 tunc uno impetu m]gitur tantum de t]ra1 quantum p] aquae corrosionem fundam5tis privatum fu]at4 ,sic aliqu&o labitur tota t]ra adjac5s1 et una petra1 cujus fundam5ta corrodi non pot]ant1 manet4 ,aliqu&o spatium t]rae unius mili>is sicut insilla illa ,s4 ,&reae1 aliqu&o ad spatium ,x4 aut ,,xx4 aut c5tum mili>ium 7#ei ,a7 reman5t1 caet]a omnia p] multum spatium m]guntur1 et p>s reman5s efficitur proprium regnum ab eo di/9ctum1 cuius aliqu&o erat p>s4 ,ideo dicitur m>e esse fur et spoliator regionum4 ,occulte enim sub9trat1 subitoque duas petias t]rae regioni rapit1 et 9 m$ium se pon5s longe a primo aliud regnum efficit4 ,sic ,sciliam ,italiae ab/ulit et ,cyprum ,syriae1 et ,cyclades ,mac$oniae ac ,graeciae4 ,et hanc insillam ,hi/riae rapuit1 eamque p>tem ,s4 ,&reae con/ituit1 di/9ctam ab aliis t]rae p>tibus4 ,rub9a enim e/ 9 t]ra cont95ti1 ita ut inde 9 ,ung>iam aliaque regna p] t]ram transiri possit usque ,j]osolymam1 quamquam id cum magna difficultate fi]i posset2 et ab illa t]ra decisa e/ haec insilla modo praefato4 ,de vul*ana insula ,siciliae dicitur1 quod olim non fu]it1 s$ tempore ,pompeii primo app>uit1 quasi ex m>is pr(undo se sup] aquam extoll5s4 ,c]nis nunc1 *>issime lector1 quam b5e et conv5i5t] libellum hunc ,evagatorium nuncupav]im1 9 quo ab insilla m9utissima dev5i ad insulas maximas1 ,oceani et m>is magni1 et e>um ortum et conditiones brevit] expressi4 ,igitur cum p] aliquas horas 9 insilla praefata cum fratribus nos duc5tibus circuivissemus1 ad mona/]ium regressi sumus et cum fratribus collationem *>itatis fecimus1 quam dom9us ,johannes ,tru*sass lib]alit] eis refudit 9 no/ro recessu4 ,9 ipsa autem collatione cognovi unum de fratribus1 quem vid]am 9 mea prima p]egr9atione 9 monte ,syon1 ubi fu]at ,vice-,gw>dianus1 et ipse etiam mei notitiam habuit1 et *>itative me suscepit1 a quo c]ta avisam5ta didici4 ,po/ collationem regressi sumus 9 b>cam1 et cum magna difficultate v5imus 9 ,rub9am1 quia v5tum contr>ium 9 m>i rep]imus4 ,fecimus autem co5am 9 oppido1 et delib]avimus man]e p] noctem extra galam1 et 9 scamnis dormire potius1 quia graves noctes habuimus 9 gala alligata an*oris et agitata v5tis4 ,s$ /atim co5a facta insonuit dom9us patronus bucc9a1 quod erat signum regressionis omnium 9 galam4 ,hoc audito 9 galam remeavimus4 ,eodem s]o1 ante solis occasum1 levav]unt gub]natores an*oras1 et solv]unt galam a tonsillis1 et extra portum navigavimus3 quamvis boni v5ti non ess5t 9 m>i4 ,vid]ant enim a longe ,augu/9um cum sua gala et timebant ne nos praec$]et3 ideo inutilem conatum fec]unt4 ,quam cito enim extra portum v5imus1 p] inutilem v5tum longius fuimus ad m>e projecti1 et sic 9 undis fluctuantes illa nocte mansimus satis inquieti4 ,qu9ta die1 man5te eodem v5to1 int] fluctus eramus delati ad pessimum m>is di/rictum1 quem ,corn]um nom9ant1 9 quo navigantes semp] cum p]iculo v]santur1 quia m>e ibidem velocissimo cursu contra ,anconam t5dit3 et naves magna indu/ria et vi a navigantibus t5]i oportet1 ne m>e sequantur1 quae tam5 aliqu&o viol5t] rapiuntur1 et 9 portum ancon5sem projiciuntur cum maximo discrim9e navis et navigantium4 ,9 i/o golfo exi/5tes 7,b7 vidimus montana quae dividunt f9es ,dalmatiae et ,crawatiae a regno ,ung>iae1 et ,ung>i1 qui p]egr9antur ad ,s4 ,m>iam de ,loreto1 ibi m>e asc5dunt1 et ad locum ,b4 ,virg9is navigant4 ,sic ergo die illo p>um navigavimus1 et tam5 9 =ti motu navis cont9ue fuimus1 et e/ b5e mirabile apud non exp]tum1 quod navi velocissime curr5te non navigatur1 quod reputetur4 ,nocte adv5i5te invaluit v5tus inutilis1 et inquietissimam noctem habuimus1 9 qua plures de p]egr9is debiles multum effecti sunt3 ut capitis v]tigo1 et /oma*i subv]sio1 et gravis ac dolorosa evomitatio cunctis communis fuit3 aliqui tam5 debiliores aliis inde fu]unt facti4 ,porro tempe/ate invalesc5te1 cum galoti velum gr&e t5]e vell5t1 et ant5na jam erecta 9 altum supra kebam mali esset1 alligata sibi involuto accatone1 et cum ipsam ant5nam 9 alt]am p>tem ru]e s9]5t1 solutum e/ velum1 et cecidit supra remos illius lat]is1 et cum v5tus ipsum velum rep5te impl]et1 et sursum cum vehem5tia duc]et1 inhaesit velum remis1 et navim adeo incl9avit ad illud latus1 quod ipsa ant5na aquam tetigit1 et malus cum tota gala 9 latus ru9am rep5t9am m9>etur3 propt] quod factus e/ cursus magnus cum clamoribus sup]ius1 et nos inf]ius de lectulis no/ris cecidimus 9 latus aliud1 et patronus 9 puppi p>avit se ad evasionem1 scaphamque scissis funibus eiic]e m&avit1 ut 9 eam salt>et nave m]g5te3 quod tam5 p]egr9i inf]ius ignorabant4 ,si sciviss5t1 intol]abilis tumultus ex fe/9antia fugi5tium ortus fuisset4 ,res tam5 illa deo nos juvante cum pace fuit t]m9ata1 et v5tus velum de remis tulit1 navisque re/ituta fuit 9 suum solitum cursum4 ,si navis1 pr\t 9 =ibus fuit1 9 latus ev]sa fuisset1 nullus de p]egr9is1 qui erant 9 c>9a1 mortem evasisset4 ,sexta die adhuc manebant v5ti inutiles1 et doluimus1 quod de portu rub95si egressi fuimus1 et navem it]um ad montana conv]timus1 ut aliquem portum intr>emus ad expect&um v5tos secundos4 ,/ant enim signa 9 montibus m>i adjac5tibus1 quibus navigantes cognoscunt1 ubi s9t securi portus1 et ad t]ram possit esse accessus1 et nisi illa signa vid]9t1 non aud5t cum magnis illis navibus t]rae approp9qu>e4 ,viso ergo signo securi portus et accessus conv]timus ro/rum galae no/rae contra montana1 et int] p>ietes rupium v5imus1 et +ressi cum gala 9 vallem portum securum ibi rep]imus1 et ejectis an*oris ad rupes navem alligavimus sicque eam /abilivimus4 ,e/ autem portus nihil aliud1 nisi locus montibus et collibus circumdatus1 9 quo naves absque v5torum mole/ia />e possunt1 nec tam5 posset esse portus solum ratione securitatis1 s$ etiam oportet1 quod m>e ibi sit pr(undum2 nec insup] requiritur ad portum1 quod ibi s9t hom9um 7#fj ,a7 habitationes1 s$ sufficit1 quod naves ibi poss9t />e securi a v5torum impulsibus1 sive sit locus habitabilis1 sive inhabitabilis4 ,portus enim ille erat 9 loco des]to 9 insulis ,ass>o dictis1 qui locus p] circuitum scopulosis et petrosis montibus erat c9ctus4 ,pr&io ergo 9 navi sumpto projici nobis scapham 9 m>e po/ulavimus1 et ad litus navigavimus1 et pro temporis d$uctione p] insulam deambulavimus4 ,/abant autem h]bae odorif]ae ibi3 salvia p>va nobilis s9e m5sura1 et agnus ca/us4 ,transcursis autem aliquibus collibus v5imus ad agros hordei1 et laetati sumus sp]antes prope aliquam villam esse1 9 qua panes rec5tes et ova em5da rep]iremus3 et proc$5tes p] viam v5imus ad qu&am mis]rimam,,tr#ajc domunculam1 9 qua erant paup]rimi hom9es ,s*lavi1 nihil p5itus 9 domo hab5tes1 nisi quasdam radices1 quas ad solem exsiccabant1 et induratas t]ebant et molebant 9 f>9am faci5tes1 et panes de ea coqu5tes4 ,de illo pane m9i/rabant nobis1 s$ erat insipidus et nig]rimus3 nec erat aliqua alia habitatio 9 illa insula nisi i/a4 ,8 visis ad litus m>is ex opposito galae no/rae rev]si sumus4 ,multi autem extra magis ta$iosi fu]unt1 quam 9 navi et illi re9trav]unt4 ,porro ego cum quibusdam nobilibus mansi extra 9 litore1 a quibus cum indu/ria me subtraxi1 et 9 montem solus asc5di ad circumspici5dum1 et vidi non longe a me qu5dam 9 habitu ord9is pra$icatorum curr5tem1 cui mox 9 occursum prop]avi eoque salutato int]rogavi1 unde esset aut quo p]g]et1 s$ paup] ille frat] nihil mecum loqui scivit1 nec lat9um1 nec italicum1 nec !utonicum1 quia purus ,dalmata sive ,sclavus erat1 et transivit ad galam1 ut m5dic>et4 ,dimisso eo quaesivi mihi locum umbrosum et aptum1 9 quo me mund>em a v]mibus tam albis quam nigris3 et inv5to loco rejectis ve/ibus v5>i coepi4 ,s$ me sic laborante s5si 9 cruribus magnam multitud9em pulicum p>vorum et macr]um1 sic rep]i etiam ve/im5ta repleta pulicibus2 propt] hoc coactus fui nudus alium locum qua]]e1 et me tam ab illis ali5is quam a meis mund>e4 ,unde autem illi pulices ad locum illum des]tum v5]9t1 ignoro4 ,de9de ad m>e desc5di1 et qu5dam galotam rep]i1 c>p5tem h]bam1 quae de rimulis petr>um excrescit1 quam dixit esse pro salutucio sapidissimam1 et dixit quod nom9>etur porcella4 ,et erat boni saporis salsa et acetosa sicut na/urtium1 p+uior tam5 et,,tr#ajd sub/antiosior4 ,et mirab> quomodo tam bona h]ba cresc]e pot]at de petris sale resp]sis1 quia totum m>is litus e/ sale resp]sum1 quod cont+it1 dum 9 tempe/atibus aqua m>is supra petras ejicitur1 et po/ sol spl5d5s eam aquam 9 sal decoquit1 et sal naturalit] /]ilem r$dit humum4 ,haec autem h]ba contra omnium naturam ex sale crescit4 ,collegi ergo de ea ad port&um 9 galam4 ,rep]i etiam ramos de nobilissimo agno ca/o1 de quibus accepi1 ut ejus odore faetorem navis repell]em a cumba mea4 ,de hac planta vide ,p4 ,,ii4 fol4 #ahi4 plura4 ,de ea naturales et praes]tim dicit 7,b7 ,alb]tus ,,vi4 ,vegetab4 ,tract4 #a4 c4 #e41 quod arbu/a illa agnus ca/us e/ vocata1 eo quod ejus succus flores et folia sunt efficacia induc5do ca/itatem1 quia sua caliditate desiccat humoris sem9alis mat]iam et v5tositatem g5italia ad libid9em ext5d5tem4 ,idcirco ,graeci sapi5tes hanc h]bam 9 dom9ibus suis sub/]ni fec]unt1 ut ca/itatis honor 9 matronis eorum poll]et4 ,et hoc fuisse docum5tum ,py?agorae1 quia haec planta solet hom9em mitem et ca/um1 ut agnum r$d]e4 ,propt] hoc sac]dotes ,solis et virg9es deae ,ve/ae dicatae1 qu>um religio votum ca/itatis habebat1 agni ca/i folia lectis et domibus suis sub/rav]unt4 ,hujus plantulae notitiam a pu]itia habui1 quam ,basileae accepi1 quia habebatur 9 horto conv5tus no/ri1 quam quidam de patribus m>itimis tempore concilii basili5sis plantavit 9 horto no/ro4 ,et dicebatur1 quod non posset transplant>i1 s$ solum 9 loco1 ubi ille posu]at1 cresc]et3 quod non e/ v]um1 quia ego tempore1 quo ibidem cursor extiti1 unum palmitem disc]psi cum p>te radicis1 et ad hortum infirmorum posui1 et crevit 9 magnam arbu/am4 ,folia habet1 quasi ut salix1 s$ sunt l5iora et mollia1 flores f]t similes lav&ro1 ideo nom9atus salix m>9a1 et e/ odoris boni1 acuti et sani4 ,multi tam5 abom9antur odorem ejus1 nec possunt eum su/9]e4 ,igitur 9 occasu solis r$ii 9 galam1 portans mecum porcellam h]bam pro salutucio1 et agnum ca/um pro odoram5to et ornam5to cumbae meae4 ,porro co5am communem neglex]am et ideo feci mihi salutucium de porcella1 et eo refectus cont5tus fui4 ,nocte aspirante con=tati sunt v5ti contr>ii1 et 9 tantum invalu]unt1 quod etiam 9 portu exi/5tes p]iclitabamur1 et gub]natores aliis rud5tibus navem /abilire cogebantur2 quia procellae de alto m>is accurr5tes 9 scopulos nos circumdantes inp+ebant1 et usque ad nos p]t+ebant4 ,circa m$ium autem noctis fuit orta gravissima tempe/as cum importuno v5to1 tonitruis1 fulgure et magna pluvia1 ita ut aquae ad no/ras cumbas deflu]5t2 et ita nullam requiem eadem nocte habuimus1 et multum timorem1 quamquam 9 portu fu]imus4 ,nam aqua ita importune allidebatur p>ietibus galae1 quod mirum e/1 quomodo lignum tantam impactionem possit su/9]e4 ,septima die nulla fuit dispositio pro bona navigatione1 et ideo pr&io p]acto,,tr#aje it]um sicut h]i ad litus 9 b>ca educti fuimus1 non quidem omnes1 s$ aliqui1 quorum ego unus fui4 ,difficult] tam5 et cum p]iculo pot]amus de gala 9 b>cam desc5d]e1 quia m>e fremebat1 et b>cam elevat1 et dijiciebat similit] et galam4 ,id circo non audebant b>cal]i cum b>ca prope galam acc$]e1 ne v5tus eam ad galam allid]et1 et comm9u]etur4 ,elevabatur enim a fluctibus 9 altum supra galam1 et rursum rem]gebatur 9 pr(undum ita quod de 7#fa ,a7 gala non pot]amus eam vid]e1 objici5tibus se fluctibus4 ,si quis ergo illis temporibus de gala 9 b>cam vult desc5d]e1 vel de b>ca 9 galam asc5d]e1 oportet eum supra gradus galae />e1 et dilig5t] consid]>e1 qu&o b>ca ita prope galam sit1 quod eam possit saltu att+]e1 non enim p]mittunt eam proprius acc$]e1 et dum ita prope adv5]it1 /atim oportet insilire1 quia 9 mom5to1 nisi saltav]it1 it]um longius a gala rapitur fluctibus1 et dum 9 b>cam saltav]it1 non pote/ se 9 ea cont9]e1 qu9 cadat1 vel 9 faciem vel 9 dorsum pronus vel sup9us1 quem inexi/5tes levant4 ,et illud e/ unum de majoribus et frequ5tioribus p]iculis p]egr9orum quod quidem 9 pr9cipio durum videtur1 s$ po/quam homo assuescit1 op]e facit1 quod prius vix prae timore ausus fuit inspic]e1 vel cogit>e4 ,vidi foem9as timorosas 9 pr9cipio1 quae vix m>e audebant inspic]e1 ita usu con=tatas1 quod jam de gala 9 b>cas audebant salt>e4 ,9 pr9cipio quidem videtur hom9i1 quod potius velit 9 gala man5s mis]ias su/9]e1 quam p] tam p]iculosum saltum 9 bonum et solatiosum portum transire2 s$ qu&o homo multis diebus 9 navi tempe/atibus et mis]iis e/ conquassatus1 et in$ia ext5uatus3 dum v5itur ad aliquem bonum portum1 antequam man]et1 qu9que saltus p]iculosos subiret4 ,eadem autem difficultas e/1 dum b>ca ad litus v5]it4 ,nam si litus e/ scopulosum et saxosum1 non aud5t quovismodo m>i frem5te prope litus acc$]e1 causa pra$icta3 ideo it]um oportet salt>e1 vel sup] scopulos vel 9 m>e3 et cum hoc oportet b5e et caute obs]v>e recessum m>is1 quia dum ade/1 etiam scopulos altos op]it2 ideo sunt communit] aliqui s]vi 9 portubus1 qui ad m>is recessum currunt ad b>cam1 et eportant eos1 qui volunt eis d>e d5>ium1 et fe/9ant1 ne m>e accurr5s eos inv5iat4 ,haec et 8 similia multa videt m>e transi5s4 ,nunc ad propositum regr$i>4 ,itaque ad litus p]v5i cum quibusdam p]egr9is et galotis1 et fecimus 9 litore ignem1 et p] colles deambulavimus1 et ita diem illum usque ad vesp]as d$uximus1 et s]o 9 galam rev]si sumus ad co5am victo p]iculo saltus de b>ca 9 galam4 ,octava die1 quae erat dom9ica #b4 po/ ,tr9itatis1 adhuc mansit aura calig9osa et v5tus contr>ius1 facto autem pr&io pa5e omnes 9 b>ca educti sumus ad litus1 et ibi p] devia montium et collium aliqui discurrebant2 aliqui simul confabulantes s$ebant et jocundum diem habuimus4 ,hoc enim incomp>abile bonum erat 9 i/a gala1 concordia1 pax1 et omnium p]egr9orum amicitia et unitas1 cujus contr>ium fuit 9 gala meae primae p]egr9ationis1 9 qua fu]unt irae1 rixae1 cont5tiones et multae mal$ictiones1 ut patet fol4 #ad4 ,b4 ,igitur cum sol ad occasum t5d]et ad co5am 9 galam rev]si sumus1 nec illa nocte 7,b7 nos a loco movimus1 quamvis rigor v5torum l5tesc]et4 ,nona eduxit nobis ,deus v5tum,,tr#ajf de !sauris suis prosp]um1 bonum et nobis gratissimum3 et levatis an*oris et solutis *ordis1 velis expansis ac v5to commissis1 /atim ut educti extra portum fuimus 9 altitud9em m>is ejecti sumus et ante m]idiem ad ,iadram civitatem ,dalmatiae nom9atam v5imus4 ,ibi ergo dimissis velis et una injecta an*ora et scapha 9 m>e missa misit patronus s]vos 9 b>ca cum vasculis 9 civitatem ad eff]5dam aquam1 quia aquae1 quas tul]amus de ,rub9a1 nobis defec]ant3 nec 9 insulis ,ass>o erat una gutta aquae potabilis4 ,noluit autem patronus1 ne aliquis p]egr9us educ]etur1 quia /atim rec$]e int5debat4 ,nobis v]o sic ibi /antibus1 ecce dom9us ,augu/9us cum sua gala etiam v5it1 et nos praet]ivit3 longe tam5 9 m>is alto eam vidimus rep5te v5tum prosp]um sequ5tem4 ,de hoc no/ri gub]natores turbati fu]unt1 quia omn9o proposu]ant et conatum ad hoc adhibu]ant1 quod eum semp] vell5t cum no/ra gala antec$]e1 usque ad t]ram sanctam1 s$ ibi propositum suum annihilatum fuit4 ,aqua autem 9 gala adducta /atim secuti sumus ,augu/9um navigantes via multum solatiosa1 9 qua ab utraque p>te habuimus villas1 ca/ra et t]ram f]tilem1 et v5imus ad vet]em ,jadram1 cujus ru9as gr&es vidimus et ita adjuvante nos v5to satis longam viam illo die fecimus4 ,v]um 9 occasu solis siluit v5tus no/] bonus1 et quidam alius nobis inutilis ei successit1 cui navem accepimus1 et eam ad montana conv]timus1 ne nos longius a semita no/ra d$uc]et4 ,et +ressi montana 9 quodam portu des]to navem /abilivimus3 noctem v]o tempe/uosam et t]roribus pl5am habuimus1 propt] aris intemp]iem1 fulgura et tonitrua1 quae navigantibus magis sunt mole/a1 quam 9 t]ra deg5tibus4 ,et dicebatur portus ille ,oneum et e/ ,crawacia1 quae e/ una natio ,dalmatiae4 ,decima die non erat v5tus nisi inutilis mane 9 ortu1 et desp]avimus nos illo die posse ab ,oneo rec$]e4 ,v]um po/ duas horas mutatus e/ v5tus1 et soluta gala eam remis extra portum edux]unt4 ,rep]imus autem extra 9 m>i v5tum non multum nobis utilem lat]alem1 qui circumduxit nos usque po/ pr&ium4 ,quo p]acto adv5it v5tus felix1 validus et prosp]1 qui rep5te navem cum impetu p] rectas m>is semitas duxit4 ,s$ ut =tius curr]et1 trax]unt gale/reli tr9ketum supra kebam mali1 et supra ant5nam ipsam ad collum kebae susp5d]unt4 ,insup] et c[]tam1 sic hoc e/1 op]torium navis accep]unt1 quo suis temporibus tota gala a prora usque ad puppim op]itur contra calores et pluvias1 et sub poli/relo accatonis exp&]unt p] latitud9em galae1 de uno lat]e ad aliud oppositis malo1 et omnem v5tum puppalem possibilem ret9]i 9 adjutorium cursus no/ri captivav]unt1 et ita cursum valde velocem fecimus1 et p]transivimus 7#fb ,a7 ,les9am civitatem et ,cursulam et multas alias1 de quibus 9 r$itu ,deo donante dicam4 ,duravit autem ille felix v5tus et optatus cursus no/] illo toto die1 et sequ5ti nocte1 9 qua quietissime dormivimus4 ,rep5te enim et dulcit] f]ebamur1 quia galae cursus non erat obliquus1 s$ directe currebat1 et dormitionem promovebat4 ,qu&o enim v5tus e/ prosp] omn9o et non nimis importunus1 vix pote/ p]cipi motus ejus ab 81 qui 9 c>9a sunt1 quia currit quietissime1 s9e claudicatione1 et tam p]egr9i inf]ius quam galoti sup]ius quiete dormiunt et omnia 9 sil5tio sunt3 dempto illo1 qui speculatur m>is /ellam1 et illo1 qui clavum gub]naculi t5et1 de quibus fol4 #dg4 ,hi enim quodammodo applaud&o felici cursui et =tunae bonae auram et v5tum salutant1 ,deum et b4 ,virg9em et ,sanctos laudant1 et sibi invicem respond5t1 nec tac5t1 quamdiu cursus directus e/4 ,ad illum cantum si qui ess5t 9 navi1 qui alias dormire non poss5t1 de facto obdormir5t1 sicut pu]i inquieti plorantes ad cantum matrum obdormiunt1 qui 9 sil5tio fl]5t1 et magis quiescunt ex eo1 quod cantu s5tiunt matrum praes5tiam1 quam propt] suavitatem cantus4 ,ita et p]egr9i magis quieti sunt ex eo1 quod cantu prosp]um et directum navis cursum intelligunt1 quam propt] ipsum cantum2 non enim alit] vocif]antur1 nisi sicut vigiles civitatis ulm5sis1 qui nocturnas horas pronunciant1 quae pronunciatio nem9em a dormitione imp$it s$ multos inquietos dormire facit4 ,porro 9 tempe/atibus1 qu&o sunt v5ti validi et prosp]i1 tunc importune et cum inquieta agitatione currit navis velocissimo cursu 9 tantum1 quod sagitta de bali/a aut arcu emissa non pote/ aequ>i cursui navis4 ,hoc galoti saepe ad oculum demon/rant1 pon5tes se ad puppim cum arcu et contra proram jaci5tes3 sagitta retro manet et navis antecurrit4 ,tanto enim impetu v5tus trahit velis navem1 quod aqua m>is videtur contra proram curr]e1 et prorae ro/rum videtur 9 contraconantem amnem impetuosissima sulcatione con>i1 ita quod aqua nonnunquam supra cornua prorae elevatur2 ita =tit] enim aqua contra puppim currit1 quod etiam saepe usque 9 dom9i patroni tab]naculum insilit1 et cum hoc v5tus vela implet1 et ita =tit] trahit1 quod videtur aqua contra galam curr]e1 et tam5 notum e/1 quod v5tus prosp] e/ 9 puppi1 et vadit nobiscum1 imo nos trahit secum1 et ipsum m>e nobiscum currit ,adeo tam5 =tit]1 ut dixi1 v5tus navem impellit1 quod aqua videtur contra proram curr]e1 quae tam5 9 v]itate contra puppim currit tanta cel]itate1 quod vix visus pote/ ipsum m>e comit>i4 ,imo mihi videbatur1 quod sagitta emissa non posset cursui m>is contra galam adv5ire1 cum tam5 gala 9 decuplo =tius currat1 quam ipsum m>e4 ,pa5e incr$ibili cel]itate 9 tali m>is et aris dispositione naves currunt4 ,cr$o enim quod 9 tempe/ate prosp]ae navigationis 9 una die et nocte tantam viam faciat1 quantum e/ int] ,coloniam et ,v5etias it] 7,b74 ,nam dum navis l5to transitu progr$itur et quasi pro nihilo transitus reputatur1 non e/ equus adeo velox1 qui posset tantum curr]e1 quantum pote/ navis l5te transire1 et qu&o pa5e nihil transit1 nullus cursor posset cum ea coaequ>e cursum1 dum solum s]pit4 ,v]um qu&oque cont+it1 quod vix movetur et omn9o subsi/it1 et hoc navigantibus mole/um valde e/ ut habetur fol4 #dd4 ,nos ergo i/a nocte sic rep5te1 s9e tam5 tempe/ate navigantes magnum processum fecimus4 ,int]ea obiit quidam miles nobilis de ,hol&ia1 cui p]solvimus (ficium fun]is modo supra dicto folio #ea41 eumque 9 m>is pr(undo sepelivimus4 ,undecima die1 quae e/ fe/um ,sancti ,b>nabae ,apo/oli1 cursu no/ro prosp]o pr(ecti sumus1 p]curr5tes civitatem ,ragus9am totius ,dalmatiae et ,sclavoniae caput1 de qua 9 r$itu dicam4 ,et vidimus illo die t]m9os regnorum1 ubi scilicet pr9cipatus ,dalmatiae et ,illyrici1 et ducatus ,albaniae et ,moreae sive ,a*ajae1 et regnum ,ung>iae1 et regnum ,bosniae et ,mac$onia ,graeciae se cont+unt4 ,omnia enim i/a ad oram m>is se ext5dunt1 et faciunt f9em ,*ri/ianitatis contra sept5trionem1 quia ,turcus ,a*ajam1 ,albaniam1 ,bosniam et ,mac$oniam possidet4 ,solatiosum ergo diem habuimus1 et v5tum bonum et pul*rum ab omni p>te aspectum4 ,piscabantur autem galoti hoc die1 quia vid]ant inf9itam piscium magnorum multitud9em1 quos non alit] capiunt nisi cum cuspide tribus acum9ibus acutissimo4 ,/ant enim supra m>g9es galae et piscem visum rep5te p]fodiunt1 et educunt1 et multos quidem vuln]ant1 s$ paucos captivant4 ,circa vesp]as remissus factus fuit v5tus no/]1 s$ sole occid5te factus fuit =tis ut prius1 et noctem prosp]am habuimus1 et viam magnam p]fecimus4 ,duodecimo die navigantes prosp]e longe a t]ra 9 m>i eramus et vidimus ,scodrum civitatem1 quam nom9ant ,scut>um1 quam ,v5eti anno praet]ito ,turcis tradid]unt1,,tr#ajg ad r$im5dum vexationes eorum1 et v5imus ex opposito ,duracii1 quae e/ nunc ,turcorum civitas magna1 9 cujus loco ,con/ant9us ,con/ant9opolim decrev]at fund>e1 ut dicam 9 r$itu4 ,v5imus etiam ex opposito urbis ,lavilone1 juxta quam fluvius de ,turcorum t]ris egr$itur et 9 m>e funditur1 p] quem fluvium ,turci de p5etralibus t]rae suae 9 m>e vehuntur ad faci5das pra$as 9 ,*ri/ianos4 ,illo toto die captivavimus v5tum p] omnia1 sicut supra die #g4 fecimus4 ,et sole occid5te invaluit v5tus bonus1 et p>tem velorum remisimus1 ne nimis rep5t9a nocturna navigatio fi]et1 et fuimus illo s]o valde laeti omnes jubilantes1 cantantes et fi/ulantes usque ad t5ebras4 7#fc ,a7 ,et p] totam noctem optatum habuimus v5tum4 ,t]tia decima die 9 crepusculo invaluit v5tus et factus e/ =tior et alit] mutatus4 ,gub]natores ergo vela etiam mutav]unt1 9 revolutione autem ant5nae navis 9 p>tem unam rep5te incl9ata fuit1 et p]egr9i quasi omnes adhuc 9 lectulis jac5tes1 de lectulis suis lapsi fu]unt1 et fuit magnus t]ror 9 c>9a1 s$ sup]ius nullum erat p]iculum4 ,porro orto jam sole vidimus ad p>tem s9i/ram insulam ,corziri1 quam ,corphun nom9ant1 quae e/ pr9cipium ,graeciae1 de qua dixi fol4 #ac4 et ejus descriptio habetur fol4 #ahd4 "p4 ,,ii4 ,hanc insulam rep5te po/t]gavimus1 sic quia pe/is 9 ea grassabatur1 et progressi m>e epyroicum +ressi sumus1 et a lat]e dextro ,apuliam habuimus et ,siciliam4 ,illo die felice cursu multas ,turc>um insulas po/]gavimus et transcurrimus4 ,sole autem occid5te conticuit v5tus no/] prosp] et illa nocte pa5e nihil navigavimus1 de quo turbati ideo fuimus1 quia dom9ica in/abat dies et sp]abamus nos futuros 9 ea ,metonae pro ,miss>um audi5tia1 s$ diabolus hoc non lib5t] admittit1 ut dixi fol4 #ej4 ,b4 ,qu>ta decima die processimus via no/ra et montana ,a*ajae vidimus1 ubi prope civitas ,patras e/1 9 qua ,s4 ,&reas crucifixus fuit1 et orto sole /etimus nullum v5torum adjutorium hab5tes4 ,po/ pr&ium adv5it v5tus tepidus1 qui galam t>de s]p]e fecit contra ,metonam1 quam ,modon nom9ant civitatem1 ad quam v5ire desid]avimus4 ,advesp]asc5te die v5it v5tus bonus et =tis1 et nos ab aspectu insul>um ,samafrae tulit1 et ad montana ,moreae 9 regionem ,c>5zae delati sumus et inde 9 ,belv5tor v5imus4 ,et cum s]o factum esset1 vidimus ad s9i/ram ,ar*adiam regionem ,turcorum valde bonam4 ,et ad dextram vidimus insulam qu&am s9e montibus1 quam ,/rivale nom9abant4 ,9 hac insula habitant mona*i graeci regulae ,s4 ,basilii1 quos ,turci nunquam valu]unt inde ejic]e1 cum tam5 multos conflictus cum eis habu]9t4 ,mox enim ut ,turci v5iunt1 mona*i cum armis suis erumpunt1 et cunctos contra se v5i5tes 9 fugam conv]tunt3 hoc toti5s fec]unt1 quod ,turci contra eos amplius v5ire non aud5t4 ,contra illam insulam processimus1 eam tam51 dum prope essemus1 ad s9i/ram dimisimus4 ,porro dum jam nox esset1 cessavit no/] bonus v5tus et illa nocte p>um fecimus de via4 ,qu9ta decima die1 quae fuit dom9ica #c4 po/ ,tr9itatis1 et fe/um ,sanctorum ,viti et ,mode/i1 idum aspir>et sol1 incep]unt galoti remis galam trah]e1 quia v5ti non erant contra portum 7,b7 urbis ,metonae1 a quo non nisi p] unum mili>e almanicum eramus1 et cum magnis laboribus circa horam ,,viii4 ante m]idiem 9 portu eramus4 ,/atim autem 9 scapham desc5dimus1 et 9 civitatem navigavimus1 et 9 ea p]egr9os dom9i ,augu/9i inv5imus4 ,duxi autem ,dom9os meos et alios p]egr9os ad ecclesiam fratrum ,pra$icatorum et ibi missam audivimus dom9icalem4 ,prior v]o loci et alii fratres optime me nov]unt1 ex prima p]egr9atione4 ,porro f9ita missa +ressi sumus domum furnorum1 ubi paximates vel paximacii coquuntur pro navigantibus1 9 qua domo habitat quidam !utonicus s5ex1 et ibi pr&io p>ato cibum sumpsimus4 ,caet]i v]o p]egr9i ad domum dom9orum !utonicorum transi]unt1 et ibi sibi provisionem fec]unt4 ,po/ pr&ium mo5ia civitatis asc5dimus1 et sup] ea circuivimus1 et inexpugnabiles,,tr#ajh ejus munitiones mirati sumus4 ,non enim e/ insula1 s$ t]ra cont95s1 ,turcorum t]rae cont9ua1 de qua pl5ius dicam 9 rev]sione4 ,porro gala dom9i ,augu/9i etiam erat 9 portu illo et omnes p]egr9i sui 9 civitate1 et habuimus simul jocundam et bonam societatem1 quod tam5 patronis displicuit1 quia putabant1 quod sicut ipsi discordiam et inimicitias ad invicem,,tr#aji habebant1 quod et nos eodem v55o deb]emus esse infecti1 et a mutua conv]satione fug]e3 s$ non curavimus1 et simul com$imus et bibimus3 eosque 9 no/ram galam vid5dam1 et ipsi nos 9 suam1 induximus1 et ita simul diem usque ad vesp]as d$uximus1 cum laetitia gaud5tes1 quod 9 m$io viae m>is conv5imus4 ,nam ,metona civitas dicitur esse 9 m$ia via a ,v5etiis usque ad ,j]usalem4 ,porro circa vesp]as ambo patroni insonu]unt bucc9is vocantes p]egr9os 9 galz4 ,signo ergo audito omnes 9 galz remeavimus4 ,eodem s]o ,augu/9us cum suis p]egr9is recessit2 s$ nos usque 9 cra/9um 9 portu mansimus3 hanc civitatem describam 9 r$itu meo4 ,sexta decima die ante pl5am lucem trax]unt galeotae navem remis extra portum usque ad cornu montis1 et ibi v5to navem commisimus1 et m>e maleum +ressi sumus1 p]transeuntes civitatem ,coronam 9 rupe sitam4 ,po/ m]idiem fl>e coepit v5tus =tis1 et fe/9ant] processimus ad radices ,maleae s9e contr>ietate et p] promontoria,,tr#aaj ejus s9e difficultate navigavimus1 quod tam5 r>o cont+it4 ,semp] enim occurunt sic 9 loco illo difficultates et p]icula1 ut patet fol4 #agj4 p>tis secundae4 ,p] totam autem noctem cum illo v5to processimus p]transeuntes scyllas et scopulos multos 9 t5ebris cum bona =tuna4 ,valde enim difficilis e/ navigatio 9 illa regione m>is1 qu&o v5ti prosp]itas non arridet4 7#fd ,a7 ,decima septima die vidimus insulam ,cretam1 sive ,c&iam aut ,c5tapolim4 ,porro po/ m]idiem factus e/ v5tus remissus et s9e pr(ectu 9 fluctibus nunc huc nunc illuc volvebamur1 nec ,cretam illa die adire pot]amus4 ,alius autem patronus ,augu/9us dimissa ,creta de ,malea 9 ,cycladum insulas navigavit4 ,no/] v]o patronus ,cretam praet]ire noluit1 quia visit>e dom9um patri>*am con/ant9opolitanum1 qui ar*iepiscopatum cret5sem t5et1 voluit4 ,idem enim ,patri>*a erat v5etianus1 et pat] ac g5itor no/ri patroni3 qu>e decl9>e ad illam insulam decrevit4 ,s$ ne p]egr9i ocasionem,,tr#aaa contra eum murmur&i ex hoc accip]5t1 exposuit illo die unum s]icum pannum1 atlas dictum1 ,,vi4 ducatorum1 ut pro eo lud]5t cum *>tis4 ,hunc pannum lucratus fuit ,dom9us ,be] de ,hoh5re*b]g1 unus de ,dom9is meis4 ,et fuit die illo magna saecul>is laetitia 9 gala propt] ludorum v>ietatem4 ,nam omni die fiebant magni et crim9osi ludi a nobilibus 9 navi cum *>tis et taxillis1 et nunc ille p]didit1 nunc i/e lucrabatur1 et erat dissolutio magna 9 i/a gala1 s9e tam5 cont5tionibus4 ,novi quosdam juv5es nobiles milites1 qui tantam pecuniam secum attul]unt1 quod cum ea ad ,sanctam ,ka?>9am p]g]e int5debant1 et suffici5tiam ad hoc habebant4 ,s$ mal$icto ludo int]v5i5te ad inopiam et defectum v5]unt1 ita quod non pot]ant hab]e exp5sas usque 9 ,j]usalem2 nisi socii eis concessiss5t1 s9e militia ad propria remeass5t4 ,9 diebus fe/ivis1 dum v]bum ,dei 9 gala fac]em1 multum et t]ribilit] contra illos lusores clamavi1 aliquos ,dei gratia av]ti2 aliquos v]o magis duros r$didi3 qui cottidie a mane usque s]o ad t5ebras s$]unt ad lusum hab5tes 9 m5sis ante se ,l4 ,,lx4 ,c4 aut ,,cc4 ducatos ducatos1 quas ad unum ludum exponebant4 ,illo ergo die fuit laetitia magna licet /ulta 9 societate mea1 propt] illius panni s]ici lucrationem4 ,decima octava die po/ ortum solis habuimus v5tum t5uem1 qui contra ,cretam paulatim navem no/ram movit4 ,circa m]idiem vidimus qu&am armatam galam non longe a nobis 9 m>i vagantem1 quam no/rae galae armiregio sic ad se vocavit4 ,emisit contra eam bomb>dum1 cujus sonitu audito illi1 qui eam gub]nabant1 proram /atim conv]t]unt ad nos1 et remis eam usque ad nos trax]unt3 et injecta scapha 9 m>e patronus ejusdem galae et armiregio ejus asc5d]unt ad nos 9 no/ram galam et colloquebantur quam diu cum no/ro patrono et gub]natoribus4 ,nam et ipsa gala ,s4 ,m>ci de ,v5etiis erat sicut et no/ra4 ,e/ enim illa consuetudo m>is1 quod qu&o duae galeae vel plures se conspiciunt1 illa1 quae pr9cipalior vult esse1 aliam modo pra$icto advocat4 ,si v5etiana gala e/ major1 major vocat m9orem1 et oportet ut m9or comp>eat4 ,si non e/ gala v5etiana1 si v5it1 dum vocatur1 b5e3 si non v5it1 /atim movet se illa1 quae vocav]at1 contra eam omni conatu2 et committ]e cum ea bellum fe/9at1 7,b7 dispon5s bomb>das1 arcus1 bali/as1 et jacula1 quod alii c]n5tes si tim5t1 remittunt velum 9 signum subjectionis et amicitiae4 ,si non remittunt velum1 signum e/ quod volunt r5iti et rebell>e1 et tunc ab utraque p>te ad congressionem se disponunt4 ,advesp]asc5te itaque die 9 ,cretam v5imus1 et hospitium quaesivimus pro co5a1 s$ non aliud hospitium inv5imus1 nisi quod pudet dic]e pro/ibulum1 quod regebat qua$am muli] !utonica1 magi/ra domus1 ad quam ducti fuimus1 quae mox ut,,tr#aab +ressi fuimus1 omnes nobiles1 sac]dotes et religiosi1 domum mundavit1 eamque cum omnibus cam]is nobis assignavit4 ,erat autem muli] illa urbana et rev]5tialis1 et discreta1 et omnia nobis necess>ia procuravit abunde1 et habuimus gloriosam co5am cum v9o cretico1 quod nos,,tr#aac malfasetum dicimus4 ,et rep]imus ibi uvas maturas illos die albas et nigras et 9 abundantia4 ,quia autem v5tus bonus erat1 dictum fuit nobis1 quod 9 nocte recessuri essemus1 ideo co5a p]acta 9 galam rev]si sumus et noctem 9 ea egimus4 ,decima nona die1 quae e/ ,g]vasii et ,protasii1 cum surrexissemus et recessum sp]>emus1 vidimus quod galeotae eportav]unt de navi 9 civitatem suas m]ces ad =um1 ad v5ditionem expon5das4 ,hoc viso intelleximus galeam non pr(ecturam1 /atim et 9 b>ca ad litus r$ucti civitatem intravimus1 et ad ,pra$icatores ,missam audivimus4 ,po/ ,missam ad hospitium no/rum transivimus et pr&ium bonum habuimus2 facto autem pr&io p] ecclesias et mona/]ia civitatis transivimus1 et reliquias deosculati sumus1 de quibus omnibus 9 r$itu cl>e dicam4 ,advesp]asc5te die p] tub>um voces revocati sumus 9 galam1 et cum 9 eam v5issemus1 cessavit v5tus bonus1 qui tota die flav]at1 et mansimus p] noctem sic 9 portu cum ta$io et murmure et impati5tia4 ,vicesima die ante lucem cum magno labore edux]unt galam extra portum cret5sem et p] tepidum v5tum delati sumus ad ,/&iam insillam4 ,sunt enim ,c&ia insula et ,/&ia insilla ex opposito sitae1 et /abamus 9 m$io e>um s9e pr(ectu4 ,circa m]idiem autem v5it v5tus rec5s et bonus1 et tulit nos de m>i cretico 9 m>e aegeum ad insulas ,cycladum1 9 quibus f]ebamur hoc die et nocte sequ5ti4 ,vicesima prima 9 m$io ,cycladum eramus1 conantes contra ,rodum insulam1 quae prima et caput insul>um ,cycladum e/1 a p>te ori5tali4 ,circa m]idiem ex circulo ,cycladum ejecti sumus 9 regionem1 quae dicitur ,napulia1 quae regio e/ prima1 quam ,turci obs$]unt4 ,po/ longam enim orbis evagationem 7#fe ,a7 9 hanc regionem v5i5tes int]fectis habitatoribus ejus et oppressis ibi regn>e coep]unt4 ,ex hac regione totam ,asiam m9orem ,*ri/ianis ablatam sibi subjugav]unt4 ,igitur transacta m]idie v5tus paululum desiit ad horam3 s$ po/ea =tior a ,napulia nos contra ,rodum duxit1 et cel]it] ad montana ,rodi asc5dimus1 contra ,colossum civitatem1 pr9cipalem insulae4 ,int]ea sol occidit noxque nos compreh5dit1 antequam 9 portum coloss5sem v5iremus3 b5eficio tam5 lum9is lunae adjuti navigavimus usque 9 ipsum portum,,tr#aad et ibi nave /abilita p] noctem quievimus4 ,9 ipso autem portu rep]imus galam dom9i ,augu/9i1 qui cum suis p]egr9is 9 civitate erat4 ,vicesima secunda die1 quae fuit dom9ica #d4 po/ ,tr9itatis et fe/um decem millium ,m>tyrum1 obt5ta lic5tia a magi/ro magno militum ,i]osolimorum1 s9e cujus expresso cons5su nemo +r$i civitatem p]mittitur1 egressi sumus de gala et coloss5sem civitatem1 quam ,rodum nom9ant1 intravimus4 ,asc5dimus autem 9 ca/ellum dom9orum 9 ecclesiam ,s4 ,johannis et ibi dom9icale (ficium audivimus4 ,f9ita missa adv5]unt dom9i ,johannitae1 nobiles de ,alemannia1 ad ,dom9os meos1 et eos ac nos omnes cum multa rev]5tia et laetitia suscep]unt1 et reliquias o/5d]unt2 et po/ hoc nobis 9 domo quadam hone/a optimam provisionem fec]unt1 et ibi pransi fuimus4 ,infra pr&ium dom9us ,augu/9us cum suis p]egr9is recessit4 ,quod vid5s dom9us ,piro ,l&o1 no/] patronus1 tuba cec9it1 nosque 9 galam revocavit1 et fe/9ant] processimus ad galam4 ,d]eliquimus tam5 9 civitate quosdam bonos et probos milites1 qui infirmi facti ult]ius non pot]ant proc$]e3 int] quos erat dom9us ,j]o!us de ,ratz5hus5 et quidam ,johannitae1 qui de ,v5etiis nobiscum v5]ant1 et fideles ac jocundi socii nobiscum fu]ant1 de quorum amissione omnes turbati fuimus4 ,valde enim socialis et jocunda famili>itas contrahitur 9 navibus1 sicut 9 /udiis et 9 balneis1 et sep>atio sequ5s e/ po5alis4 ,remansit etiam unica muli]1 quae nobiscum erat1 quia extra civitatem ad qu&am,,tr#aae ecclesiam evagata fu]at1 non exi/imans1 galam hoc die rec$]e4 ,de illius autem muli]is nemo tri/is erat abs5tia1 nisi m>itus,,tr#aaf ejus1 quia fec]at se ultra modum odiosum suis fatuis locutionibus et curiosis indagationibus r]um inutilium4 ,erat etiam quidam paup]1 quem patronus ,dei amore usque huc dux]at1 s$ amplius eum duc]e nolebat4 ,ille /etit 9 littore plang5s et ejulans1 quod non posset v5ire 9 ,i]usalem4 ,cui ,dom9i mei mis]ti eum 9 galam suscep]unt1 et de exp5sis provisionem fec]unt4 ,qu5dam alium socium de p>tibus no/ris eg5tem1 qui etiam non pot]at ult]ius proc$]e1 suscep]unt1 provisionem ei faci5tes4 ,ita ergo eodem s]o recessimus inde 7,b74 ,vicesima t]tia de1 quae e/ vigilia ,s4 ,johannis ,bapti/ae1 =tissima navigatione processimus1 et nocte praec$5te ita rep5te navigavimus1 quod mane nullam t]ram vidimus1 s$ solum m>e adriaticum et c>paticum4 ,cumque sol occubuisset et jam t5ebresc]et1 disposu]unt se m>9>ii no/ri ad faci5dum ignem ,s4 ,johannis 9 gala1 et hoc modo fec]unt3 accep]unt ultra,,tr#aag ,,xl4 luc]nas de ligno et cornu p]spicuo factas et impositis acc5sis lum9ibus susp5d]unt eas1 unam po/ aliam ad longam *ordam vel funem2 cum luc]nis acc5sis sursum ad kebam trax]unt1 ita quod luc]nae ard5tes a keba usque ad tran/ra dep5debant et totam galam illu/rabant4 ,ad hoc spectaculum omnes de prora et puppi et de c>9a et de p5etralibus galae asc5d]unt et circum circa /et]unt4 ,et incep]unt trumpetae sive tubic9es tubis can]e1 et galotae et caet]i m>9>ii cant>e1 jubil>e1 *oriz>e1 salt>e et manibus plaud]e2 ex hoc omnes circum/antes moti clamore laetitiae et plausu manuum s+uli gaudebant ob rev]5tiam beatissimi praecursoris ,dom9i4 ,ante hunc ludum non vidi practicam de gaudioso manuum plausu1 ad quem inducit psalmus1 psalm4 #df4 dic5s3 ,omnes g5tes plaudite manibus1 jubilate ,dom9o etc41 nec cr$idissem1 quod communis plausus manuum multorum hom9um simul factus ex laetitia tam vehem5t] mov]e posset humanum animum ad gaud5dum4 ,facta e/ ergo laetitia magna 9 gala et duravit quasi usque ad m$ium noctis1 et cum omnibus 8 =tis et veloci ac tranquilla navigatione processimus via no/ra4 ,de9de ad dormi5dum nos collocavimus omnes tam p]egr9i quam no/ri m>9>ii1 et navem sequi v5tum p]misimus1 cui tam5,,tr#aah nunquam ita confid5dum e/1 ut humana indu/ria et cu/odia cesset1 cum 9 ictu oculi mut>i possit1 ut patebit4 ,vicesima qu>ta1 quae e/ fe/um ,s4 ,johannis ,bapti/ae1 mane vidimus ,cyprum1 cujus tam5 aspectus p]turbavit rectores galae1 quia vid]unt1 se multum a recto m>is tramite decl9asse1 et v]um it] p] obdormitionem amisisse3 nimis enim ad laevum fu]at gala projecta2 et si non dormiviss5t rectores1 hoc mane 9 aliquo portu ,cypri optato gala /etisset4 ,quapropt] facta e/ cont5tio et indignatio int] patronum et gub]natores3 et rectores int] se conc]tabant1 et galeotos inculpabant4 ,av]tebant ergo galam a coepto it9]e ad dexta1 et circa vesp]as ad v]am m>is semitam rev5imus4 ,s$ mox ut semitam appreh5dimus1 siluit v5tus et pa5e nihil illa nocte navigavimus4 7#ff ,a7 ,vicesima qu9ta v5imus ex opposito antiquissimi portus ,cypri1 qui dicitur ,paphum1 de quo habetur ,actuum #ac4 v4 #f4 et #ac41 circa quam vidimus montem ,v5]is1 ut dicam 9 r$itu1 et t>da erat no/ra navigatio usque ad m]idiem4 ,m]idie v5it bonus v5tus1 qui tulit nos inde1 et rep5te p]transivimus ad latus regni ,cypri portum limonnic5sem et biscopi5sem1 et circa vesp]as ad sal95sem portum applicuimus et navem an*oris et tonsillis alligavimus4 ,/atim autem dom9us patronus cum suis famulis educi se fecit ad litus1 et ibi conductis equis 9 ,nicosiam civitatem et caput regni ,cypri ad reg9am equitavit1 visit>e vol5s uxorem suam1 quae cubicul>ia reg9ae erat4 ,de hac civitate dixi fol4 #af4 ,a4 et ejus descriptio habetur fol4 #adc4 ,b4 ,p4 ,,ii4 ,cumque dom9us patronus recessisset1 /etimus nos p]egr9i supra galam t]ram respici5tes1 et ego /abam cum eis1 dic5s mecum /antibus de portus illius /]ilitate1 et conditiones illius regionis1 quia 9 priori p]egr9atione multis diebus ibi fu]am4 ,o/5di etiam dom9is p]egr9is loca t]rae1 quae novi3 et int] alia o/5di eis montem ,s4 ,crucis1 qui e/ altior mons totius regni cyprii1 et 9 ejus cacum9e e/ ecclesia1 9 qua p5det crux dextri latronis cum ,*ri/o crucifixi1 et dixi ,dom9is ea1 quae ref]untur de illa cruce1 ut patebit4 ,cumque ,dom9i mei1 et alii p]egr9i />5t et mir>5tur de illa cruce1 et montem respic]5t1 qui qu9que !utonicis mili>ibus a nobis di/abat1 dixi eis3 ecce *>issimi socii1 dom9us patronus intravit ,nicosiam1 et cras de s]o vix rev]tetur1 et ante ejus r$itu rec$]e non possumus1 et cras longissimam et ta$iosissimam diem habebimus3 nunc igitur si quis vult mecum pr(icisci ad montem sanctum1 v5iat ad puppim1 et visitabimus crucem sanctam1 et die cra/9a tempe/ive hic erimus4 ,et 8 dictis processi ad puppim1 et multi nobiles sequebantur me1 putantes me joco illa dic]e et fac]e4 ,conduxi ergo 9 puppi famulum1 cui nota erat via ad sanctam crucem promitt5s ei m>cellam a quolibet sibi d&um mecum ituris1 conduxi etiam b>cal]um1 qui nos ad litus educ]et4 ,vid5tes autem nobiles1 non esse jocum quod g]ebatur1 abi]unt omnes de mea societate retrorsum4 ,mecum tam5 mans]unt hi p]egr9i3 ,dom9us ,ha9ricus de ,s*[mb]g nobilis miles1 vir audax4 ,dom9us ,johannes ,presbyt]1 ar*idiaconus transsylvanus1 vir devotus et doctus4 ,dom9us ,casp> ,siculi1 miles1 vir juv5is audax et /r5uus4 ,dom9us ,bur*>dus ,nusdorff]1 miles1 vir bonus et jocundus4 ,rudolfus quidam ,suit5sis de ,?urego1 vir longus et probus4 ,johannes quidam1 m]cator de ,fl&ria1 vir multum sitibundus4 ,et frat] ,felix1 motor omnium illorum1 et famulus p] me conductus1 ,&reas nom9e4 ,nos octo de gala 9 b>cam desc5dimus1 et educti ad litus 7,b7 de no/ra p]egr9atione contulimus4 ,erat autem t>da hora1 et sol occubu]at1 et t5ebrescebat4 ,s]vus ergo no/] et ductor1 duxit nos sic 9 t5ebris ad villam qu&am1 quae dicitur ,ornyca1 di/ans #a mili>e a m>i2 et ibi excitato quodam hom9e ru/ico1 quem nov]at ductor no/]4 ,protulit autem ru/icus panem et v9um et caseum et m&ucavimus et bibimus4 ,conduximus etiam 9 villa octo mulas1 sup] quas s$imus1 et cum jubilo processimus4 ,int]ea luna exorta e/1 et sua luce expulsis t5ebris nos laetificavit3 erant enim electi ,,viii4 socii1 et tempus pul*rum1 et prov9cia nobilis1 et via bona1 et cum hoc virgulta illius t]rae suavissimum spirabant odorem1 quia pa5e omnes h]bae illius insulae sunt aromaticae div]s>um speci]um1 et praecipue noctibus melius spirant1 cum rore madescunt4 ,con9uavimus autem it] no/rum usque ad ortum ,lucif]i1 qui solem antec$it1 et 9 villam v5imus1 quae dicitur villa ,s4 ,crucis1 ibique ligatis be/iis et acc5so lum9e socii mei bib]unt3 ego v]o dixi matut9as1 et ab/9ui1 quia 9 monte sancto celebr>e ,missam proposui4 ,recl9avimus etiam nos ad quiesc5dum paululum1 et usque ad cl>am diem dormivimus1 jac5tes juxta be/ias no/ras 9 t]ra4 ,vicesima sexta1 quae e/ ,sanctorum ,m>tyrum ,johannis et ,pauli1 dum surrexissemus1 rogavimus ,graecum illum1 ante cujus domum quievimus1 ut de bono pr&io nobis provisionem fac]et1 quia jejuni vellemus de monte ad eum rev]ti4 ,asc5sis ergo be/iis processimus1 montem sanctum prae oculis habuimus1 horr5tes quodammodo ejus celsitud9em4 ,9 p$e autem ipsius montis v5imus 9 vallem deliciosam1 p] cujus m$ium decurrebat aqua cl>a1 dulcis et viva1 cujus alveus floribus pul*]rimis nobis incognitis,,tr#aai et virgultis r$ol5tibus erat pl5us4 ,multae etiam arbores pl5ae corobi ibi /abant1 quod saecul>es nom9ant panem ,sancti ,johannis2 p] hanc vallem asc5dimus 9 magno refrig]io1 quia sol1 licet suis ardoribus jam montes 9 circuitu inc5d]et1 nos tam5 9 valle nondum tang]e pot]at4 ,t&em autem ad clivum praecipitem montis dev5imus1 p] quod 9 be/iis asc5d]e montem non pot]amus1 et ideo be/ias arboribus alligavimus1 et p$ibus transeuntes asc5dimus cum gr&i labore et multis sudoribus4 ,e/ enim mons altus et praecipitem hab5s clivum1 et p] omnia dicitur esse similis monti ,?abor 9 t]ra sancta1 9 quo ,dom9us transfiguratus fuit2 hoc audivi a quodam1 qui utrumque asc5dit4 ,cumque summitatem ejus attigissemus1 ante ecclesiam pro/ravimus nos 9 oratione1 et cons$imus ad auram1 antequam ecclesiam +r$i vellemus1 ut spiritum resum]emus1 et sudores1 quibus pl5i eramus1 ext]g]emus1 et inc5sio no/ra tepesc]et4 ,quo facto ego cel]ius me exp$i5s1 ut dec5s fuit1 ecclesiam intravi1 et campanam ibi p5d5tem pulsavi1 ut a$ituus audi5s adv5iret4 ,/atim v5it unus cl]icus lat9ae l+uae ign>us1 et protulit libros vetu/issimos 7#fg ,a7,,tr#abj lat9os cum aliis p>am5tis ad ,missam4 ,compulsatione autem facta ,missam legi de sancta cruce1 et collectas recepi de sanctis m>tyribus ,johanne et ,paulo1 et de it] ag5tibus4 ,f9ita ,missa v]ti me ad socios et fratres meos1 et exhortationem eis feci1 pro digna et debita v5]atione crucis1 et dixi diff]5tiam illius crucis nobis o/5d5dae respectu dom9icae crucis1 et conv5i5tiam e>um 9 aliquo4 ,hortatus etiam fui1 ne nimis curiosi inve/igatores ess5t1 et miraculum vid]e ne cup]5t1 quia nec 9 ,j]usalem 9 sanctissimo sepul*ro ,dom9i visuri essemus miraculum1 quanto m9us hic qua]]e deb]emus4 ,hoc autem ideo dixi1 quia satis r>a et insolita de illa cruce audivimus1 quae ibi vid]5tur4 ,accepi ergo po/ haec acc5sam c&elam ad manus1 et transivi ad locum crucis1 et sequebantur me fratres mei p]egr9i3 et capellanus comitabatur me4 ,dum autem ad locum v5issemus1 patefecit capellanus locum1 ita quod crucem sanctam 9 prospectu coram oculis habuimus4 ,ego ergo primus accessi et crucem deosculatus fui1 eamque dilig5tius ante et retro p]spexi4 ,de9de access]unt socii mei1 eam honorantes1 et dilig5t] consid]antes unus po/ alium4 ,e/ autem crux satis magna1 ab ant]iore p>te arg5teis lam9is deauratis obtecta1 s$ 9 p>te quae respicit murum1 nuda e/1 de pul*ro et sano ligno1 ac si esset cypressus4 ,et dicunt1 quod sit crux ,dysmae1 latronis dextri1 cui ,dom9us ,jesus 9 cruce promisit p>adysum4 ,nam sancta ,hel5a1 dum tres inv5isset cruces sub monte ,calv>iae1 unam crucem1 scilicet ,gesmae1 s9i/ri latronis1 abjecit4 ,secundam crucem1 ,dysmae1 sibi ret9uit4 ,t]tiam v]o ,*ri/i crucem toti mundo honor&am exhibuit4 ,crucem ergo suam ,dysmae integram 9 montem hunc de ,j]usalem adduxit1 et hic mona*orum mona/]ium con/ruxit magnum1 et ecclesiam1 9 quam crucem hanc tanquam s+ul>issimas reliquias reposuit1 et juxta alt>e 9 muro habitaculum sive res]vaculum sibi con/rui fecit3 eamque illac posuit4 ,et ibi usque nunc /at irremota1 quamvis ipsum mona/]ium dudum sit p] ,turcos et p] ,s>rac5os funditus ev]sum1 et mona*i ord9is ,s4 ,b5$icti1 cultores loci1 s9t disp]si4 ,porro mirabilis e/ hujus crucis positio sive locatio 9 loco4 ,/at enim 9 f5e/ra1 non p]spicua ipsa crux2 et ambo bra*ia ejus sunt =am9ibus 9 muro factis immissa1 et pes crucis =am9i fundam5ti e/ immissus4 ,sunt tam5 =am9a bra*iorum et p$is magna1 ita quod non e/ proportio eorum ad =am9a1 nec tam5 tangit murum1 s$ lib]a et soluta e/ ab omni p>te a contactu muri2 et hoc e/ mirabile famatum de hac cruce1 quod s9e fulcim5to p5deat 9 are1 et cum hoc /at ita firmit]1 ac si solitissimis clavis esset affixa1 vel muro connexa1 quod tam5 non e/1 quia =am9a omnia tria sunt magna1 ita quod homo pote/ manum immitt]e1 et tactu p]cip]e1 quod ibi nulla e/ fixura nec 9 dorso nec 9 capite crucis4 ,ego quidem potuissem hoc curiosius inve/igasse quam feci1 s$ ,deum timui1 et 7,b7 quod aliis fac]e prohibui1 ipse non fac]e debui4 ,asc5di enim montem hunc ad crucem honor&am1 non ad miraculum exp]i5dum1 vel ad ,deum t5t&um4 ,ut autem haec crux v5]abilior esset1 apposu]unt p>ticulam unam de v]a ,*ri/i cruce4 ,9 hac capella p5det una campana1 quam pulsavimus1 tam ante quam po/ ,missam1 et dixi sociis meis1 quod amplius non essemus audituri campanam aliquam usque ad r$itum no/rum 9 ,*ri/ianorum t]ras4 ,et hoc fuit v]um1 quia po/ea 9 quatuor m5sibus nullam audivi campanam1 nisi hanc1 quam cr$imus esse huc positam p] ,sanctam ,hel5am1 quae et crucem huc collocavit4 ,s$ qua ratione mota fuit illa sancta foem9a ad pon5dum illam crucem huc8 ,dic]e possemus1 quod hoc fecit rationabilit] illa sancta muli] multis de causis4 ,i4 ,pro de/ructione g5tilium rituum et errorum4 ,erat enim 9 monte hoc templum ,v5]i consecratum1 cui et tota insula dicata extitit1 quia 9 ea ubique exempla suae impudicitiae d]eliquit4 ,ideo pudicissima ,hel5a templo hoc de/ructo crucem pudicitiae regulam huc collocavit1 et viros religiosos ca/itatis sectatores hic 9 confutationem ,v5]is habit>e con/ituit4 ,et montis nom5 mutavit3 qui prius ,ydolius dicebatur1 jam mons ,sanctae ,crucis dicitur4 ,vet]es etiam dix]unt1 quod ,p]seus1 totius nobilitatis ,graeciae pat]1 ex hoc monte volatum accepit ad lib]&am ,&rom$am1 alligatam scopulo ,joppae1 et beluae m>9ae traditam devor&am4 ,ex eo etiam evolavit ad expugn&um ,gorgonem4 ,multi ergo propt] haec fanta/ica huc asc5d]unt ad vid5dum4 ,ideo sancta muli] crucem1 de qua latro volavit 9 p>adysum1 huc posuit4 ,,ii4 ,hoc fecit pro con=tatione ,cypriorum1 id e/1 hom9um de ,cypro4 ,nam 9 quodam loco hujus montis hiatus e/1 et ex eo ag5te spiritu quidam audiebantur rumores et murmura progr$i1 et dicebatur ibi esse desc5sus inf]orum1 et ex eo ,cyprii magis inf]num timebant1 cum ejus desc5sum apud se esse c]n]5t4 ,contra hunc mutilem timorem opposuit sancta foem9a crucem4 ,,ii4 ,hoc fecit pro devotione p]egr9orum4 ,nam p]egr9antes ad t]ram sanctam ipsam t]ram totis praecordiis cupiunt vid]e1 et quanto ei prop9quiores fiunt1 tanto magis vid]e eam concupiscunt4 ,9 hoc autem monte s]5ato are videtur t]ra sancta4 ,ideo p]egr9i antiqui frequ5t] 9 eum asc5d]unt ad vid5dam desid]abilem illam t]ram4 ,quapropt] ,sancta ,hel5a huc crucem posuit1 et mona/]ium con/ruxit1 pro p]egr9orum devotione et consolatione4 ,,iv4 ,hoc fecit pro morum in/ructione 9 hoc facto o/5d5s1 quod quicunque crucem ,*ri/i p]fectam cupit asc5d]e1 oportet eum prius crucem po5it5tiae latronis assum]e4 ,igitur cum 9 ecclesia essemus exp$iti1 egressi sumus et habitaculum capellani,,tr#aba intravimus1 sp]antes nos aliquid pro no/ra con=tatione inv5ire4 ,s$ habitatio illa erat inanis et vacua1 nec fuit ibi aqua frigida1 nec paximacius1 7#fh ,a71 nec loqui nobis pot]at1 quia purus ,graecus erat1 et lat9um erat sibi b>b>icum2 italicum arabicum2 et !utonicum t>t>icum3 et ita s9e consolatione exivimus2 et 9 sup]cilio montis deambulavimus1 et antiquas spissas murorum ru9as ibi vidimus de templo ,v5]is relictas4 ,ad omnem etiam plagam circumspici5tes longe lateque p] insulam et m>e vidimus4 ,s$ quia prae nimio caumate erat quodammodo ar calig9osus et nebulosus1 non pot]amus t]ram sanctam vid]e3 nec montes ,arm5iae1 nec ,cappadociae nec ,coelesyriae1 nec ,galileae1 quae omnia vidissemus1 si arem purum habuissemus4 ,8 p]actis +ressi sumus ecclesiam et salutata ac deosculata sancta cruce de monte fe/9i desc5dimus usque ad be/ias no/ras1 et equitavimus 9 villam ,sanctae ,crucis et pr&ium p>atum inv5imus adoptatum1 et cum grati>um actione m&ucavimus4 ,porro rec$]e /atim a loco non pot]amus1 quia valde incalu]at1 et sol ut ignis ardebat4 ,transivimus autem 9 unam ecclesiam ,graecorum1 quae erat prope hospitium1 ut 9 ea po/ orationem paululum 9 umbra quiesc]emus4 ,nobis 9 ea s$5tibus1 v5it cl]icus quidam1 et lat9a l+ua dixit nobis3 quid1 inquit1 facitis 9 ecclesia graeca8 ,hic prope e/ alia ecclesia lat9a de ritu ve/ro1 9 qua or>e et paus>e debetis4 ,surreximus ergo1 et cum eo 9 ecclesiam lat9am v5imus4 ,protulit autem ex ar*ivo ecclesiae bra*ium ,s4 ,annae1 matris ,b4 ,m>iae ,virg9is arg5to v5]abilit] inclusum4 ,protulit et unum clavum similit] arg5to ab inf]iori immissum1 quem dixit esse unum de clavis ,*ri/i1 quo cruci confixus extitit4 ,has reliquias deosculati sumus1 et cl5odia no/ra eisdem applicavimus ad contactum1 ut dixi fol4 #cf4 ,a4 ,didici autem1 quod cl]icus ille erat mona*us1 quod tam5 habitu cognosc]e non potui1 quia toga de s*amlotta op]tus erat1 et fuit amb>um ecclesi>um plebanus1 graecae et lat9ae1 et p] omnia se regebat secundum utrumque ritum4 ,nam dom9icis diebus celebrabat primo ,missam 9 ecclesia lat9a1 et conficiebat m occid5talium 9 azymo4 ,illo (ficio f9ito transibat ad ecclesiam graecam1 et m ori5talium conficiebat 9 f]m5tato4 ,hoc mihi plurimum displicuit1 et judicavi sac]dotem illum ha]eticum pessimum1 s$uc5tem populum h9c et ill9c4 ,sunt enim illi duo ritus incompatibiles 9 una p]sona1 et vix compati se possunt 9 una civitate1 propt] dif=mitatem 9 multis gravibus et magnis articulis4 ,ecclesia romana tol]avit quidem olim ritum ,graecorum1 et tam5 nec tunc licuit esse ,graecum et ,lat9um simul1 multo m9us nunc1 cum eos ecclesia tanquam s*ismaticos et ha]eticos condemnet1 et ipsi ,graeci nos 9 suis (ficiis vit5t1 et omnibus dom9icis diebus ecclesiam lat9am excommunicatam pronunciant suo populo1 et nos ,lat9os usque ad ext]m9ium odio hab5t4 ,quomodo ergo pote/ vir probus et bonus ca?olicus esse plebanus lat9us et graecus8 ,nemo hoc agit nisi qui cupiditati et voluptati satisfac]e 7,b7 int5dit4 ,tales enim ea1 quae 9 utroque sac]dotio ad voluptatem p]t95t1 acceptant3 on]osa v]o et dura tam hic quam illic respuunt4 ,multi namque sac]dotes lat9i ad ritum graecum se transf]unt1 ut uxores duc]e audeant1 s$ cum hoc lib]tatibus lat9orum sac]dotum gaud]e volunt1 quae tam5 eorum non sunt etc4 ,igitur cum solis ardores mitesc]e incip]5t1 m]idie transacta be/ias no/ras asc5dimus1 et contra m>e desc5dimus usque ad ecclesiam ,s4 ,laz>i1 quae supra m>is litus /at3 et gala no/ra ex opposito ejus longe 9 m>i2 ibique be/ias dom9is suis remisimus4 ,erat autem sup] litus m>is magnum =um et hom9um multorum congregatio propt] galam no/ram1 ex qua m>9>ii no/ri m]cimonia producebant1 et negotiabantur cum ,cypriis4 ,sic ubique fiebat 9 omni loco1 ad quem applicuimus4 ,viso autem =o 9 galam remeavimus ad ,dom9os et confratres no/ros1 eosque tri/es et murmurantes inv5imus pro eo1 quod patronus nondum v5]at1 et ta$io magno illo die affecti fu]ant1 et omnes p]egr9i ad nos congregabantur audire cupi5tes de 81 quae vid]amus4 ,quibus auditis beatos nos dicebant1 et dolebant se non fuisse nobiscum pr(ectos4 ,vicesima septima1 cum vid]emus patronum t>d>e1 it]um aliqui p]egr9i duc]e se p]mis]unt ad litus1 ut ibi diem d$uc]5t1 quorum ego unus fui4 ,major tam5 p>s p]egr9orum 9 gala remansit1 tim5tes arem cyprium1 qui ut communit] nocivus e/ ,!utonicis1 nisi s9t b5e complexionati et =tes4 ,ideo nobiles cuti suae tim5tes ,cyprum non +r$iuntur4 ,9 litore ergo exi/5tes transivimus ad locum sal9ae1 ubi ex ru9is compreh5dimus olim civitatem non modicam /etisse4 ,a t]go civitatis e/ locus collibus circumdatus1 qui pro tempore m>i intumesc5te aqua impletur1 et fit quasi lacus1 et dum m>e it]um dim9uitur1 omnis aqua m>is 9 loco illo reman5s a sole 9 optimum et preciosum et albissimum sal decoquitur3 et hoc sal v5ale ad multas regiones def]tur1 et reg9a ,cypri multam pecuniam inde recipit a m]catoribus salis4 ,9 prima mea p]egr9atione vidi multos hom9es ibi laborantes 9 salis segregatione ab aquis nondum decoctis3 et multi alti cumuli salis ibi erant sicut monticuli2 s$ jam non erat unus homo ibi1 et ubi prius /abant salis cumuli1 jam fuit aqua pr(unda4 ,itaque circa vesp]as 9 galam remeavimus et indignati contra patronum eramus4 ,eodem s]o rev5it muli] illa1 quae 9 ,rhodo remans]at imb>cata4 ,de cujus +ressu p>vum gaudium erat4 ,compatieb> tam5 misellae propt] angu/ias ejus ex recessu navis p]pessas4 7#fi ,a7 ,vicessima octava ante solis ortum v5it patronus de ,nicosia cum quibusdam ,cypriis1 loca sancta 9 ,j]usalem visit>e vol5tibus1 int] quos erat una pretiosa muli]1 de p$issequis reg9ae1 quae int5debat vitam suam 9 ,j]usalem f9ire circa loca sancta4 ,levatis ergo an*oris et navi soluta a portu illo t>da navigatione recessimus propt] v5torum t>ditatem4 ,porro 9 m]idie v5it v5tus =tis1 s$ contr>ius1 et rep5te retrorsum nos rejecit contra promontoria t]rae ,cypri4 ,ibi ergo bolide m>i immissa inv5imus t]ram prope temonem1 et /atim1 ne 9 scyllas aut by?alassum incid]emus1 remisimus vela1 et navem de manibus v5torum eripuimus1 et ejectis an*oris et navi ligata ibi secundos v5tos exspectavimus4 ,po5alis autem fuit nobis illa exspectatio1 quia desid]io t]rae sanctae flagravimus1 sci5tes nos amplius t]ram nullam visuros nisi illam desid]abilem4 ,magis autem po5alis fuit illa t>datio dom9o patrono et suis1 tim5tes ne ,augu/9us1 qui nos praecess]at cum suis p]egr9is t]ram sanctam +r$i p]mitt]etur ante no/rum adv5tum1 quia si hoc factum fuisset1 tamdiu oportuisset nos 9 portu mansisse1 qu\sque illi p]egr9ationem suam p]egiss5t1 et ad m>e rev]si fuiss5t3 et hoc fuisset mors no/ra1 et nobis intol]abile4 ,si enim 9 portu t]rae sanctae eos non inv5issemus1 /atim 9 ,cyprum rev]ti nos necesse fuisset1 et ibi deg]e usque ad r$itum eorum4 ,porro po/ solis occasum v5it t5uis v5tus1 cui navem commisimus1 et p>um nocte illa s]puimus4 ,vicesima nona die1 quae e/ sanctorum ,apo/olorum ,petri et ,pauli1 et erat dom9ica ,v4 po/ ,tr9itatis1 impulit nos v5tus contr>ius retrorsum1 et prope portum limonic5sem1 quem qu9ta f]ia praet]ivimus1 v5imus3 ibique an*oram fiximus4 ,galoti autem acceptis securibus 9 nemus prop9quum navigav]unt1 ca$5tes ligna ad coqu9am1 nec cogitabant esse fe/um ,apo/olorum et diem dom9icum4 ,cum autem s]o factum esset1 mutatus e/ v5tus 9 melius1 et soluta navi rep5te a ,cypro sublati sumus 9 m>is altum1 et nullam t]ram aut insulam vid]e potuimus1 quia longius ejecti eramus4 ,tricesima die1 quae e/ commemorationis ,s4 ,pauli1 et ultima ,junii1 =tit] navigavimus et cum +5ti desid]io exspectavimus illius desid]abilis et nobilis t]rae promissionis jocundissimum aspectum4 ,sicut enim ,moyses1 dum p] va/issimum eremum v5isset et t]rae promissae jam prop9quus esset1 desid]io ejus acc5sus asc5dit 9 montem 9 v]ticem ,phasca1 et inde t]ram sanctam contemplabatur1 ut dicitur ,deut4 #cd4 v4 #a42 sic et nos educti de t]ris no/ris p] m>e magnum1 et facti prop9qui t]rae sanctae ad sup]iora navis 7,b7 cont9ue asc5dimus1 ut eam t]ram1 ad quam t5debamus1 visu praeoccup>e possemus4 ,beatum enim se quilibet ae/imasset1 si ipse primus hanc de m>i t]ram vidisset4 ,qua propt] prece induximus et precio conduximus juv5es gal/relos vigiles kebae1 ut dilig5tius circumspic]5t p] m>is latitud9em1 et visa t]ra sancta clamore nunci>5t1 et cuiuscunque hoc nunciantis vocem primo audiremus1 eum bona curtusia remun]>e vellemus4 ,fateor hoc de me ipso1 non ad aliquam jactantiam s$ ad describ5dam dec5tiam1 quod 9 utraque p]egr9atione 9 illis diebus1 quibus suspicab> nos t]ram sanctam citius vid]e1 ta$uit me dormire1 m&uc>e et bib]e1 et nocturnae t5ebrae quieti humanae deputatae erant mihi po5osae1 lectulus factus fuit mihi /imulus1 cumba inf]nus1 nec amplius potui leg]e aut scrib]e1 nec colloquiis pri/9is int]esse1 s$ solatium meum erat s$]e 9 prora sup] galae cornua1 et ibi incessant] oculos p] latitud9em m>is circumf]re3 ut saltem oculorum labore possem ae/um m5tis mitig>e4 ,noctes adv5i5tes turbato animo suscepi1 et quod vix audeo dic]e1 eis nonnunquam ex subreptione mal$ixi1 pro eo quod m$ium vid5di1 lucem scilicet1 mihi auf]ebant4 ,porro omnibus 8 diebus auroram praev5i s$5s 9 prora1 eamque illucesc5tem gaud5s suscepi1 et de9de ortum solis prae/olab>1 et dilig5tissime p] sup]ficiem m>is visum sp>si1 et 9 ori5tem defixi1 quem tam5 infra aquam esse imag9ab>1 propt] m>is altitud9em4 ,ideo 9 altum non suspexi1 s$ p>tem coeli1 quae p>ti m>is conjungi videbatur t]m9o orizontis1 irrev]b]ato intuitu inspexi1 ut sole ad ortum proc$5te consid]>em1 an aliquod ob/aculum aut corpus opacum vid]e possem1 int] corpus sol>e lucidum et corpus aqueum cl>um1 et corpus sic se objici5s nihil aliud fuisset nisi mons aliquis t]rae sanctae1 quam ego scivi ad ori5tem contra nos esse4 ,nam qu&o gala natat 9 alto m>is et sol oritur1 tunc videtur1 quod de aqua prodeat1 et nullum m$ium videtur int] solem et aquam1 quod etiam 9 occasu fit1 ubi sol quasi aquis imm]gi videtur4 ,s$ dum gala prope t]ram e/ ad ,,xx vel ,,xxx mili>ia !utonica1 tunc sol ori5s videtur a montibus illius t]rae prodire1 ita quod montes antes solem c]nuntur 9 rutilatione aurorae1 quia int] solem et m>e opponuntur4 ,s$ quam /atim sol ortus sup] montes e/ elevatus1 montes illi amplius 9 duabus vel tribus horis vid]i non possunt4 ,sic ergo mane 9 crepusculo 9 prora /abam1 et t]ram sanctam ante ortum solis c]n]e cupiebam1 et propt] ipsam t]ram solis ortum desid]abam1 ipsumque solem ori5tem gaudiose salutabam1 quia non nisi ejus b5eficio t]ram illam c]n]e pot]am4 ,s$ dum solem vid]em sup] m>e elevatum1 nec 9 ortu aliquid demon/ratum1 tri/is visum repressi1 et ad horam aliis int5tus fui4 ,eodem modo erat et aliis p]egr9is1 non quidem omnibus1 s$ solum amantibus et desid]antibus4 ,a* ,deus meus1 quam dulce pote/ esse 9 devotis et contemplativis desid]ium patriae coele/is1 cum indevotis et 7#gj ,a7 mis]is crim9osis et vagis p]egr9is tam suave1 dulc5s sic et f]v5s desid]ium patriae t]re/ris6 ,sicut enim ,m>ia ,magdal5a igne amoris succ5sa saepe se incl9avit1 et 9 monum5tum sui dilecti introspexit3 sic amorosus p]egr9us 9 navi saepe erigit se et ad ori5tem intuitum defigit1 ut t]ram monum5ti sui dilecti c]n]e que/4 ,ideo toto die s$ebamus respici5tes p] m>e an aliquid possemus praet] aquam vid]e3 et nonnunquam ex =ti imag9atione ae/imabant se aliqui t]ram vid]e1 aliosque advocabant et ad vid5dum invitabant1 et pio litigio conc]tabant1 8 dic5tibus se t]ram vid]e1 aliis hoc negantibus4 ,et aliqu&o alt]cantes unus se alt]i obligabat pro sua v]itate1 et judicium committebant speculatori s$5ti sup] kebam1 qui data s5t5tia unus alt]i malfasetum aut aliam rem1 quam obligav]at1 solvebat4 ,int] haec prosp]a navigatione processimus et bonum valde ac tranquillum v5tum habuimus4 ,videbatur autem nobis1 quod ipsum am>um m>e jam incip]et dulcesc]e suavem prae/ans navigationem1 et hoc propt] prop9quitatem dulcissimae t]rae illius1 quae fluit lacte et melle4 ,sicque transivit dies illa cum nocte1 et p] consequ5s f9em habuit ,junius m5sis4 ,f9itur ,tractatus t]tius4 ,modus proc$5di 9 tractatu p]egr9ationis t]rae sanctae et ,j]usalem4 ,evagatione d$ucta p] m>e usque ad t]ram sanctam ex ,dei dono consequ5t] ita proc$5dum erit1 quod cont9uabo de die ad diem processum p]egr9ationis communit] incipi5do diem a vesp]a praec$5te1 sic enim processus p] loca sancta agitur1 ut patebit3 et cum hoc loca1 ad quae p]egr9atio se ext5dit1 describam fidelit] cum omnibus1 quae nobis contig]unt4 ,non autem intromittam me de descriptione aliorum locorum1 ad quae non ducuntur p]egr9i1 vel totalis t]rae sanctae1 aut antiqui /atus civitatis ,j]usalem1 nisi 9 quantum p] accid5s coactus fu]o etiam de 81 quae non vidi1 fac]e m5tionem4 ,si cui autem placet vid]e,,tr#abb t]rae sanctae descriptionem pul*]rimam et v]issimam1 legat libellum fratris ,burc>di1 ord9is ,pra$icatorum1 ,ulmae 9 ,libr>ia ,pra$icatorum4 ,de qua etiam +5uus ,dom9us ,b]nh>dus de ,brait5ba*1 ecclesiae mogunt95sis dignissimus decanus1 meae p]egr9ationis socius1 sumpsit descriptionem t]rae sanctae1 suo p]egr9ali sive viagio ins]5s4 ,sequitur ,tractatus qu>tus1 ,cont95s ,acta p]egr9orum t]rae sanctae p] m5sem ,julium1 cum descriptione sanctorum locorum 9 ,i]usalem et 9 circuitu ejus4 ,julius m5sis1 p]egr9orum jubilus1 m5sis 9 cujus prima die omnium t]ra t]r>um dignissima illis p]egr9is app>uit1 qui 9 hoc evagatorio notantur4 ,nam cum prosp]a et rep5t9a navigatione de m>i pamphilico 9 pelagum ,syriae et ,pho5icis v5issemus2 inde contra au/rum retracti 9 optatum fretum palae/9um incidimus ipsa nocte4 ,mox autem ut aurora rutil>e coepit1 respl5duit et t]ra sole cl>ior1 t]ra inquam sancta1 t]ra ,*anaan1 t]ra nom9atissima4 ,quam cum vidisset primo speculator 9 keba vigilans1 9 hunc subito prorupit clamorem3 o ,dom9i p]egr9i surgite et asc5dite1 ecce app>et t]ra1 quam cupitis vid]e4 ,hoc clamore audito confe/im omnes de galae p5etralibus erup]unt1 viri et foem9ae1 s5es et juv5es1 sani et debiles1 et sursum asc5d]unt1 ut vid]5t t]ram illam1 propt] quam proprium solum reliqu]ant1 seque multis mis]iis et mortis p]iculis exposu]ant4 ,v]um quia adhuc longe a nobis di/abant1 nos nihil nisi m>e vid]e pot]amus4 ,ipsi autem m>9>ii omnes affirmabant1 se t]ram vid]e4 ,hab5t enim usum m>is et valde a long9quis patet eis adv5tus navium aut t]r>um intuitus3 quem visum non hab5s nullo modo pote/ disc]n]e4 ,porro po/ spatium unius horae cum magis et magis approp9qu>emus1 incepimus et nos promontoria vid]e et montium cacum9a quasi de m>i prom95tia4 ,m>9>ii tam5 no/ri adhuc dubitabant1 quae t]ra esset4 ,quidam dicebant1 quod esset ,cappadocia1 alii quod esset ,cilicia1 caet]i affirmabant quod esset ,syria ,pho5icis4 ,majors p>s dicebat1 quod ,cappadociam hab]]mus ad s9i/ram1 et supra eam jam asc5dissemus1 ita quod 9 lat]e ,antio*iae essemus1 et illud app>5s ad s9i/rum supra nos esset ,syria ,pho5icis4 ,hoc autem ante faciem ex opposito esset longe1 7#ga ,a7 tam5 esset ,pale/9a ,phyli/9orum1 t]rae sanctae cont]m9a1 et ita erat4 ,cumque jam nullum dubium esset qu9 t]ram sanctam vid]emus1 et montes ,israel prae oculis hab]emus2 imp]avit patronus sil5tium fi]i1 et praeconis voce c]tificavit nos hanc illam esse t]ram b5$ictam1 9 qua filius ,dei ,jesus ,*ri/us1 ,dom9us no/]1 conceptus1 natus1 conv]satus1 crucifixus1 mortuus1 sepultus et t]tia die de sepul*ro resuscitatus e/1 sicut c]tissima fide confitemur4 ,idcirco dignum et ju/um esse intimavit1 gratias r$emptori ag]e1 et altissimis vocibus hymnum laetititiae decant>e4,,tr#abc ,duo ergo de p]egr9is sac]dotes et religiosi b5e vocif]ati asc5d]unt de tran/ris ad malum1 ad locum1 ubi solet legi ,missa navalis1 et uni=mit] alta voce emissa canticum ,ambrosii et ,augu/9i in*oav]unt3 ,te ,deum laudamus2 quod caet]i cl]ici m ecclesia/ico prosecuti sunt1 cantantes unusquisque secundum notam *ori sui4 ,nunquam audivi tam laetum et suavem cantum4 ,erant enim voces multae1 et ex multiplici dissonantia dulcis quodammodo discantus et h>monia causabatur4 ,nam omnes eadem quidem v]ba sonabant1 s$ notis quadam suavi modulatione dissonabant1 et jocundum valde fuit audire1 tot cl]icos simul eundem cantum conc9]e ex laetitia4 ,ibi erant cl]ici lat9i multi1 sclavi1 italici1 lomb>di1 gallici1 franci1 !utonici1 anglici1 hib]nici1 ung>i1 scoti1 daci1 bohemi et hispani1 et multi eiusdem,,tr#abd quidam l+uae1 s$ de div]sis dioecesibus et de div]sis ord9ibus4 ,et hi omnes mirabile ,te ,deum cantabant1 quibus etiam saecul>es tam galotae quam p]egr9i consonabant prae gaudio,,tr#abe ad sortem conclamantes4 ,s$ et tubic9es vel trompetae no/ri =tissime tubis vel trompetis concrepabant1 et s*almiis sonabant1 et bogadellus quidam joculator cum tympano et sambuce ludebat1 et quidam alii fi/ulis et musis voces dabant4 ,int] haec quidam contra t]ram sanctam orabant1 alii prae gaudio 9 cantu flebant2 et sic cantabant omnes canticum novum ante s$em ,dei1 et resonabant t]ra et m>e 9 voces eorum4 ,videbatur enim nobis sic cantantibus1 quod galea no/ra result>et et cel]ius curr]et1 m>eque lib]ius sulc>et1 v5tus quoque vela ipsa copiosius impl]et1 et aqua v5to mota velocius nos impell]et4 ,itaque f9ito hymno et laudibus signum cum tubis ad m5sam dabatur3 et cum gaudio quilibet se ad m5sam p>abat4 ,quidam autem sac]dos vir corpore gravis1 hone/us et annosus1 qui ad latus meum dextrum cumbam habebat1 ad /antiam suam po/ cantum fe/9abat1 et dum p] scalam desc5d]e vellet1 et p$e primum scalae gradum lubricatum ex cont9ua deambulatione tang]et1 facill>i coepit p$ibus1,,tr#abf et deorsum subito ru5s importune 9 c>9am cecidit1 et ibi quasi mortuus 7,b7 jacuit3 ad hoc omnes accurrimus pro fratris consolatione4 ,s$ vir ille confracto capite et dissolutis membris pro mortuo trahebatur 9 cumbam suam4 ,po/ horam tam5 ad se rev]sus ligaturas et curas accepit1 et aliquantulum po/ tempus aliquorum di]um convaluit4 ,pr&io f9ito 9 m>g9ibus navis /etimus1 et tantum montana vid]e pot]amus1 quae omnia calva et alba nobis videbantur4 ,po/ m]idiem vidimus 9 aquilon>i p>te montes altos1 int] quos m>i prop9quior erat mons ,c>meli1 9 prov9cia ,pho5icis4 ,9 cujus aspectu recordab>1 quomodo sanctus propheta ,helias 9 eo monte ,deum pro pluvia deprecatus e/1 qu&o non plu]at annis tribus et m5sibus sex1 et quomodo eo orante asc5dit nubecula p>va quasi ve/igium p$is de m>i illo1 ex qua g5]ata fuit gr&is pluvia1 ut habetur,,tr#abg #c4 ,regum4 #ah4 ,cogitavi etiam1 quomodo rex ,saul 9 illo monte erexit =nicem1 arcum triumphalem ad g5tilium morem1 9 quo descripsit suos triumphos1 et 9 altum erexit1 ut a transeuntibus t]ram et m>e navigantibus vid]etur =nix1 9 quo facto ,deum valde (f5dit1 ut dicitur,,tr#abh #a4 ,regum4,,tr#abi #ae4 ,admirab> etiam cur sponsus1 ,cantic4 #g41 caput suae sponsae huic monti assimil>i voluit1 dic5s3 caput tuum ut ,c>melus4 ,ab hoc d5ique monte propt] sui foecunditatem tota t]ra sancta d5om9atur ,j]em4 #b43 introduxi vos 9 t]ram ,c>meli4 ,9 i/o monte fratres ,c>melitae sumps]unt exordium1 et olim ibi habebant magnum conv5tum4 ,fuit autem hic ordo in/itutus ab ,alb]to quodam patri>*a ,j]osolymitano tempore1 quo ,*ri/iani lat9i habebant ,syriam1 et tradidit eis dictus ,alb]tus cappam f]re sup]iorem ex s]ico quibusdam,,tr#acj l>gis virgis et griseis circulatam4 ,sic enim dicunt ,heliam ,prophetam ve/itum fuisse1 quod tam5 nec ex canonica scriptura nec au!ntica auctoritate hab]i pote/4 ,po/ modum ,honorius ,,iii4 ,papa *lamydem circulatam mutavit 9 album1 sub titulo b4 ,m>iae ,virg9is de ,c>melo confirmavit et approbavit4 ,dicunt autem ,soldanum ,aegypti ord9em i/um1 dum priori habitu ut]etur1 mirum 9 modum rev]5tia1 devotione1 et eleeomosynis et b5eficiis amplexatum esse ob memoriam ,heliae prophetae1 quem ,s>rac5i colunt3 eo mutato e f9ibus atque omni regno ejecisse1 unde necesse fuit mona/]ia 9 ,europa fund>i1 sicque a monte ,c>mel rejecti ubique nunc 9 ,*ri/ianitate sunt diffusi4 ,si habitum album non assumpsiss5t1 usque hodie s9e imp$im5to ,s>ac5orum ,c>meli montem incol]5t4 ,nam apud ,s>rac5os albae ve/es ita 9 pretio hab5tur1 ut nemo *ri/icola eis uti p]mittatur3 et idcirco fratres ,pra$icatores1 quia albis ve/iuntur1 ejecti fu]unt ab agro ,a*eldama*1 quem em]ant multo auro a ,soldano1 et hodie si fratres m9ores mantella alba suscip]5t1 eos ,s>rac5i non su/9]5t ,i]osolymis4 ,sub eo monte e/ torr5s ,cison1 9 quo ,elias propheta prophetas occidit ,baal1 ut dicitur #c4 ,reg4 #ah4 ,sub eo etiam sunt illae magnae civitates ,tyrus1 ,sydon1 ,acon sive ,phtolamaida1 de quibus multa 9 scripturis hab5tur4 ,demum ab aquilone av]timus oculos1 et contra ori5tem eis conjectis vidimus ,judaeam cum montanis suis1 et praes]tim montem ,mod91 sup] quem erant sepulti ,maccabaei1 et sup] sepul*ra eorum a$ificavit ,symon a$ificium altum visu1 lapide polito1 retro et ante1 et /atuit septem pyramides eisque circumposuit columnas magnas et sup] columnas arma ad memoriam aet]nam1 et juxta arma naves sculptas1 quae vid]5tur a navigantibus m>e4 #a4 ,ma*ab4 #ac4 ,hunc montem et alia1 quae nosc]e didici1 o/5di ,dom9is meis de m>i4 ,int] haec t]rae sanctae approp9quavimus1 et ad portum ,jopp5 applicuimus ibique galam dom9i ,augu/9i cum suis p]egr9is nondum eductis inv5imus1 de quo plurimum omnes laetati fuimus1 quia si educti fuiss5t1 nos neglecti fuissemus1 ut patet supra fol4 #fi4 die #bh4 cum autem non longe a gala ,augu/9i essemus1 injecimus m>i bolidem1 et inv5to fundo an*oras injecimus et navem /abilivimus extra scopulos ,&rom$ae1 qui portum illum muniunt4 ,non enim ausi fuimus propius litori acc$]e1 ne ,s>rac5os (f5d]emus1 quorum salvum conductum non habuimus4 ,et ut not>5t illi ,s>rac5i1 qui 9 turribus ,jopp5 portum cu/odiebant1 adv5tum no/rum esse pacificum remisimus ant5nam1 et involvimus velum gr&e1 et nulla fe/a p5itus 7#gb ,a7 fecimus 9 portu i/o1 sicut 9 aliis portubus fac]e consuevimus3 nulla enim vexilla ereximus1 nullas bomb>das son>e fecimus1 scapham non submisimus1 omnem galae ornatum cavimus1 tubis1 s*almiis et cornibus non cec9imus1 s$ ut timorosi1 humiles1 dom9i ,soldani tribut>ii1 salvo ejus conductu necess>ii1 ,maurorum et ,s>ac5orum captivi s]vi1 exspectantes gratiam ex opposito turrium ,jopp5 /abamus4 ,porro dom9us ,augu/9us alt]ius galae patronus ante adv5tum no/rum mis]at famulum suum ad eos1 qui 9 turribus ,jopp5 erant1 ut tract>et cum eis de hab5do salvo conductu pro sua duntaxat gala4 ,dum ,s>rac5i intellexiss5t1 adhuc aliam galam cum p]egr9is sup]v5turam1 nolebant dom9um ,augu/9um audire1 et repul]unt a se1 cog5tes regr$i 9 galam1 qu\sque et alia gala sup]v5iret1,,tr#aca quod tam5 fuit contra m5tem patronorum1 quia quilibet int5debat suos p]egr9os p] se1 s9e societate aliorum1 p] loca sancta duc]e propt] invidiam1 quam ad9vicem habebant4 ,s$ ,s>rac5i se m5tibus int5tionibus p]egr9orum magis con=mabant quam illorum invidorum4 ,erat enim p]egr9orum amb>um gale>um m5s et voluntas1 ut simul omnes p] loca sancta duc]emur4 ,sic ergo f9ita fuit prima dies ,julii1 et p] noctem1 sicut oportuit1,,tr#acb quievimus 9 gala4 ,secunda die ,julii1 quae e/ visitationis gloriosae ,virg9is ,m>iae1 ante solis ortum submis]unt gub]natores scapham ad m>e1 et patronus misit aliquos s]vos ad hoc aptos1 ut navig>5t ad litus1 et de salvo conductu provid]5t4 ,similit] fecit ,augu/9us1 alius patronus4 ,porro ,augu/9us habuit unum galeotum natum de ,j]usalem1 ,s>ac5um baptizatum1 qui et mores et l+uam eorum scivit1 quem etiam pro exp$itione illius causae emisit4 ,asc5d]unt ergo utrorumque patronorum s]vi ,rama?a et adv5tum p]egr9orum praefecto ,rama?ae intimav]unt et consequ5t] asc5d]unt 9 ,i]usalem1 et negotium patri ,g>diano montis ,syon nunciav]unt3 rogantes eum1 quat5us s9e mora a capitaneis ,i]usalem1 ,rama?ae et ,gaz>ae salvum conductum procur>et1 et ,trutzelmannum ,cal9um cum armatis ,mamalucis adduc]et1 et as9os cum as9>iis dispon]et1 et omnia alia pro inductione p]egr9orum necess>ia1 citius quo posset1 ord9>et1 et v5iret1 eosque de m>i toll]et4 ,int]im autem1 quo haec aguntur1 p]egr9i 9 navibus mans]unt1 exspectantes eorum eductionem4 ,eodem die1 hora qua ,missa celebr>i consuev]unt1 convocavi omnes p]egr9os !utonicos et eis s]monem feci de p]egr9atione beatissimae ,m>iae ,virg9is1 quam p]egit 9 visitatione et transitu p] montana ,iudae1 et regulas no/rae p]egr9ationis ex ejus devotissima p]egr9atione collegi et proposui1 et praeconia ac laudes no/rae p]egr9ationis exposui et p]egr9ationem hanc ,i]osolymitanam extuli4 ,s$ montis ,synai visitationem sup] omnia laudavi1 vol5s mov]e aliquos1 ne nimis trepid>5t4 ,eram enim ego int5tionis p]egr9ationis ,synai1 s$ nulli hoc manife/avi1 nec aliquis mihi de se1 et ideo vehem5t] timui1 ne =te 7,b7 9 tanto p]egr9orum agm9e nullus esset ad montem ,synai iturus1 sicut et 9 prior p]egr9atione contigit4 ,sic,,tr#acc ergo f9ita fuit dies illa et it]um noctem 9 gala egimus4 ,t]tia die cogitavi tempus adesse1 quo ,dom9is meis int5tionem meam de p]egr9atione montis ,synai manife/>em4 ,et solos quatuor ,dom9os convocavi 9 p>tem segregatis omnibus s]vis et la*rimosis oculis ac moe/o corde et facie dixi3 ecce g5]osi ,dom9i mei1 et *>issimi filii1 fratres et socii1 de gratia ve/ra usque huc p]ductus sum1 fateor1 et p] vos lic5tiam et exp5sas pro i/o tempore habui1 pro quo b5eficio +5tes grates ref]o4 ,s$ unum e/1 quod plurimum me conturbat et sollicitum ac anxium r$dit4 ,sp]abam 9 egressu no/ro de t]ris et locis no/ris1 si ,deus nos omnes sanos usque huc p]duc]et1 quod ad m9us aliquis ve/rum1 etsi non omnes simul1 po/ t]rae sanctae lu/rationem ult]ius p]egr9aturus esset1 ad sanctum montem ,synai1 ad ,sanctam ,ka?>9am1 cum quo et mihi oportunitas d>etur v5i5di ad eadem loca sanctissima2 s$ heu6 spe mea fru/ratus sum1 quantum ad hoc4 ,insup] nec audeo1 nec debeo pet]e lic5tiam a vobis rec$5di1 et vos d]el9qu5di1 cum 9 rev]sione majus p]iculum vobis imm9eat4 ,si tam5 lic5tiam mihi sponte d>e dign>em9i1 pro mun]e gratissimo eam accip]e vellem a b5ignitate ve/ra4 ,quam,,tr#acd si d>e nolu]itis1 vobiscum lib5s rev]t> usque ,v5etias1 s$ ,v5etiis procidam ad p$es ve/r>um ,dom9ationum et exp5sas petam rev]t5di huc1 nec unquam ,alpes transc5dam1 nisi montem ,dei ,oreb et ,synai asc5d]o1 et sepul*rum beatissimae ,ka?>9ae ,virg9is visitav]o4 ,hoc enim voto dudum emisso promisi4 ,cum autem ,dom9i mei audiviss5t hanc meam int5tionem1 et s]ium vidiss5t1 delib]anti spatium accep]unt1 et po/ horam me revocantes lic5tiav]unt4 ,et ne1 inquiunt1 putetis1 quod nobis non fu]itis dilectus capellanus1 o/5dimus signum no/rae dilectionis ad vos 9 no/ra sep>atione1 et contribuemus et subv5iemus vobis 9 exp5sis4 ,si autem nihil factum fu]it de illa p]egr9atione1 vel vos po5itu]it1 eritis 9 no/ro consortio sicut prius1 et d$ucemus vos usque 9 domum ve/ram4 ,hoc cum audivissem1 gratias egi cum debita et condigna rev]5tia ,dom9is illis1 et me pro hac gratia 9 p]petuum eorum obsequium exhibui3 et p]egr9ationem hanc ita me facturum promisi1 ac si ab eis ad hoc motus et missus fuissem4 ,tantum autem laetificatus fui ex illa lic5tia1 quantum fui ,ulmae dum data fuit mihi lic5tia ire ,j]osolymam4 ,hoc ergo sic juxta votum adepto transivi p] galam ad milites mihi notos1 an aliqui int] eos ad ,sanctam ,ka?>9am ess5t p]egr9aturi1 et inv5i qu9que electos nobiles milites1 qui 9 scr9iis pectoris sui hoc hucusque celav]ant4 ,po/ pr&ium desc5di de gala 9 b>cam et duci me feci ad galam dom9i ,augu/9i1 ac si aliquos 7#gc ,a7 mihi notos visit>e vellem4 ,dum autem ad eos v5issem1 secrete inve/igavi de illa p]egr9atione montis ,synai a quodam mihi magis noto1 qui occulte dixit mihi1 quod ,,xii p]egr9i ess5t 9 eadem gala1 qui int] se conjurass5t ad illam p]egr9ationem p]ag5dam1 int] quos unus et pr9cipalis esset dom9us ,johannes de ,solms1 ,comes2 noll5t tam5 hoc pra$ic>i 9 publico1 s$ 9 occulto hab]i4 ,nam semp] illi p]egr9i1 qui int5dunt visit>e montem ,synai1 occultant1 quam diu possunt1 illa ratione1 ut si illos non ire contig]it1 non d]ideantur4 ,porro magna mihi cura erat /atim explor>e1 an aliqui ess5t montem ,synai adituri1 quia exp]i5tiam habui1 nisi hoc 9 navi exi/5s fecissem1 9 t]ra sancta et 9 ,j]usalem1 v]itatem vix hujus rei p]cepissem4 ,sunt enim p]egr9i 9 t]ra sancta nimis occupati1 et r>o vel nunquam omnes simul et di/racti1 et nisi 9 navi rem illam cum ,dom9is meis exp$ivissem1 omn9o me ipsum neglexissem4 ,p]cepta ergo v]itate 9 gala dom9i ,augu/9i remeavi cum laetitia 9 galam no/ram gaud5s me inv5isse socios4 ,porro po/ laetitiam /atim subsecuta fuit tri/itia4 ,quum enim de b>ca 9 no/ram galam asc5di et ante puppim cum quodam />em1 vocavit me dom9us patronus 9 commodum suum et +ressus inv5i cum eo s$5tem unum ,mamalucum armatum1 qui 9 b>ca de ,jopp5 v5]at1 et nova1 quae recitav]at1 voluit patronus me etiam audire4 ,dixit enim ,mamalucus ille1 quod ,arabes deva/ass5t mona/]ium ,s4 ,ka?>9ae sub monte ,synai1 et omnes mona*os occidiss5t1 et propt]ea hoc anno nulla posset fi]i p]egr9atio ad montem ,synai4 ,eodem etiam die v5]unt aliqui ,s>rac5i ad nos adduc5tes de t]ra panes rec5tes et aquam et uvas1 et ea nobis v5debant1 qui eosdem rumores dicebant de ,arabia4 ,auditis 8 malis rumoribus prima quidem fronte turbatus fui1 s$ po/quam delib]avi1 spem accepi4 ,suspicab> enim /atim1 quod ex practicis patronorum haec divulg>5tur m5dacia1 ut p]egr9i t]r]5tur et a proposito p]egr9&i ad montem ,synai resilir5t1 quia 9 quolibet p]egr9o montis ,synai p]dunt ,,xii ducatos1 et hoc av>itiae eorum e/ adeo intol]abile1 quod exquisita m5dacia excogitant1 et pro con=matione m5daciorum m5daces ,s>rac5os et apo/atas ,mamalucos inducunt4 ,m9us ergo curavi v]ba illa1 et socios meos t]ritos con=tavi1 quia sciebam patronorum fallacias 9 hoc facto4 ,ita etiam me firmavi1 quod si v]um fuisset hoc1 quod dicebatur1 nihilom9us ad montem ,synai 7,b7 int5debam ire1 quia etsi ,arabes pot]ant de/ru]e ,sanctae ,ka?>9ae mona/]ium1 et ejus va/>e sepul*rum1 nunquam tam5 pot]unt montem ,dei ,oreb et ,synai de/ru]e1 aut transf]re1 ad quem magis anhelabam quam ad sepul*rum ,s4 ,ka?>9ae4 ,toto ergo die illo fui 9 illa re occupatus1 ut rem ad suum t]m9um d$uc]em 9 illa quiete2 qu>e po/ exitum de gala scivi tempus nullum vac>e ad tract&um4 ,9 illo die incepimus primo gu/>e fructus t]rae sanctae1 et aquas ejus bib]e4 ,praefatus autem m5dax ,mamalucus1 qui nova illa 9 gala divulgav]at1 s$it 9 ca/ello cum patrono et aliis1 et contra legem ,ma*ometi sui bibit v9um1 et inebriatus fuit1 ita quod de gala 9 b>cam desc5d]e nequaquam pot]at propt] v]tig9em1 et ita 9 gala nobiscum p]noctavit illa be/ia mal$icta4 ,qu>ta die cum sol oriretur1 nescio ex qua dispositione aris1 aquae vel elem5torum accidit1 quod pisces m>is sup]natabant1 et se plus solito o/5debant 9 sup]ficie m>is4 ,et ibi vidimus mirabiles pisces4 ,quidam erant magni et totalit] rotundi sicut vannus4 ,quidam habebant capita can9a cum auribus longis dep5d5tibus1 et delph9os multos vidimus illo mane1 et magis manife/e quam prius4 ,porro po/ pr&ium vidimus ex]citum armatorum ,s>rac5orum v5i5tem 9 equis et mulis1 qui 9 litore et circa turres ,jopp5 et 9 monte fix]unt t5toria et erex]unt tab]nacula contra nos4 ,hoc cum vidiss5t patroni1 navigav]unt ad eos1 putantes adv5isse praefectos et dom9os3 s$ non erant nisi s]vi praemissi ad loci praep>ationem1 et 9 cra/9um v5turi erant dom9i ,mauri4 ,toto ergo die illo concurrebant ex adv]so 9 litore1 et s$5tes 9 mulis faciebant int] se jocosas congressiones ac si bell>e vell5t4 ,vidimus etiam cav]nas et speluncas sup] litus m>is 9 clivo montis1 ad quas intrud5di eramus1 et ,s>rac5os vidimus toto illo die +r$i et egr$i cont9ue1 et mirabamur1 quid fac]5t 9 obscuris hospitiis no/ris4 ,s$ quid eg]9t 9 speluncis nec suspic>i quidem pot]amus1 donec cum mole/ia n>ium exp]ti sumus3 fa$av]unt enim locum ur9a et /]coribus1 ut patebit4 ,qu9ta die mane confluxit magna armatorum multitudo1 ut op]iretur sup]ficies t]rae1 et mirabantur patroni et omnes galotae et m>9>ii1 quid sibi vellet tanta multitudo populi1 et conturbabantur1 quia nunquam cum tanta pot5tia prius eos vid]ant 7#gd ,a7 v5ire1 et timebant quod malum aliquod esset nobis p>atum4 ,tres enim pot5tes capitanei praefecti cum suis armatis p]sonalit] ad]ant3 scilicet3 praefectus de ,j]usalem1 et praefectus ,gaz>ae1 et praefectus de ,rama4 ,ad hos navigav]unt patroni cum suis mun]ibus1 quibus eos 9 eorum affectionem flect]e conabantur1 eisque salutationem cum mun]ibus exhibebant1 et pro no/ra pacifica inductione in/abant1 quilibet patronus pro suis p]egr9is4 ,et accipi5tes mun]a patronorum promittebant1 se fidelit] nobiscum acturos4 ,int]rogav]unt autem patroni dom9os ,mauros1 cur cum tanta pot5tia adv5iss5t1 et quae necessitas1 p]egr9os in]mes cum tot armatis induc]e4 ,ad hoc respond]unt1 quod ,arabes de locis des]tis asc5diss5t 9 t]ram 9 magna multitud9e1 et spoli>5t obviantes eis1 nec alicui p>c]5t1 nisi pot5tioribus se3 et jam actu ex]citum magnum 9 montibus duc]5t1 et op9io multorum esset1 quod propt] p]egr9os ,*ri/ianos v5turos illum ex]citum collegiss5t4 ,idcirco,,tr#ace cum =ti manu v5iss5t1 ut nos tute 9 ,j]usalem poss5t duc]e4 ,praet] hanc causam illius insolitae multitud9is aliam assignabant quidam dic5tes1 quod 9 i/o v]e facta sit valida tempe/as 9 regione civitatis ,me*ae1 ubi templum sepul*ri dete/abilis ,ma*ometi e/1 9 qua tempe/ate fulgur de caelo cecidit1 et sepul*rum ,ma*ometi cum ejus mal$icto corpore combussit et 9 pulv]em r$egit4 ,ex quo facto sui cultores argum5tum cessationis suae p]v]sissimae legis accipiunt1 et ,*ri/ianos eis dom9aturos metuunt3 idcirco cum valida manu v5]unt1 ne aliquid p] p]egr9os fi]i posset4 ,ambae autem causae fu]unt v]ae4 ,secundam autem de ,ma*ometi comm9utione ipsi non dicebant manife/e1 s$ fuit nobis p] qu5dam ,mamalucum occulte dicta4 ,s$ ne cultores ,ma*ometi diffid]5t1 et desp]>5t1 et p]egr9ationem1 quam annue 9 ,me*am faciunt1 dimitt]5t1 tale m5dacium excogitav]unt sac]dotes eorum4 ,dicunt enim1 ,deum ,s>rac5is hoc anno fuisse nimium (f5sum et eos voluisse p5itus delevisse4 ,s$ ,ma*ometus int]cessit pro eis1 et ,deum petivit1 ut av]t]et iram ab eis1 et 9 se malum eorum retorqu]et2 quam petitionem ,deus audivit1 et fulm9e misso de coelo corpus ejus consumpsit4 ,hoc m5dacium populo pra$icant1 et major jam e/ p]egr9atio ad ,me*am1 quam prius fu]at4 ,de illa p]egr9atione vide "p4 ,,ii4 fol4 #fb4 ,int]ea dum patroni cum dom9is colloqu]5tur1 vidimus alium novum ex]citum ad litus m>is v5i5tem1 9 quo ex]citu non erant equi1 s$ 7,b7 tantummodo,,tr#acf as9i1 qui erant collecti de div]sis villulis pro nobis4 ,9 illo as9orum ex]citu1 v5]unt etiam aliqui dom9i de ,j]usalem1 duo scilicet ,cal9i1 major et m9or ,trutzelmanni1 et v5]abilis ,pat] ,gw>dianus montis ,syon cum duobus fratribus1 et cum eis aliqui m]catores *ri/iani de c9ctura4 ,de egressu p]egr9orum ex gala et introitu eorum 9 t]ram sanctam4 ,evagatio diu desid]anti animo exspectata jam jam in/at4 ,cum enim patroni cum praefectis locuti fuiss5t et eis placuisset1 ut nos de gala 9 t]ram duc]5t1 navigavit ad nos v5]abilis ,pat] ,paulus1 provisor ecclesiae lat9ae 9 ,ori5te et ,gw>dianus montis ,syon cum suis fratribus1 et cum ,cal9o majori1 ,s>rac5o1 qui erat magi/] hospitalis 9 ,j]usalem1 et cons$]unt cum patrono no/ro puppi4 ,convocatis autem omnibus nobis1 incepit ,pat] ,g>dianus1 vir maturus1 b>batus et doctus1 lat9o s]mone nos civilit] et ornate salut>e1 et b5ev5tos esse dic]e1 et hortabatur nos ad devotionem1 et ad pati5tiam et ad exempl>itatem1 et promisit quod 9 ,rama regulas regim9is no/ri p] t]ram sanctam int] ,s>rac5os vellet nobis trad]e4 ,sic etiam dom9us ,cal9us ,s>rac5us1 ,trutzs*elmannus no/]1 nos honorifice salutavit1 et prohibuit1 ne quis arma1 gladium aut arcum secum de navi eport>et1 s$ in]mes sicut p]egr9i proc$]5t4 ,et 8 dictis ,pat] ,g>dianus cum suis fratribus et ,cal9o desc5dit 9 b>cam dic5s nobis1 ut citius nos exp$iremus et sequ]emur4 ,erat autem pr&ii hora1 et vocatis p]egr9is ad pr&ium com$imus et bibimus cum fe/9antia1 ut citius 9 t]ram sanctam v5iremus4 ,sub pr&ium v5]unt omnes galotae (ficiales unus po/ alium1 et de p]egr9o ad p]egr9um cum arg5teis phialis transi]unt1 pet5tes curtusias1 quas nos bibales nom9amus4 ,et improba valde erat eorum po/ulatio1 et quicunque eis d5egavit donum1 hunc nolebant de gala 9 b>ca ad t]ram duc]e4 ,et fuit magna inquietudo 9 navi1 propt] inv]ecundam et improbam illorum petitionem4 ,p]acto illo inquieto pr&io et solutis curtusiis disposuimus nos ad exitum1 et accepimus duo vascula v9i et saccis immisimus1 ne ,s>rac5i vid]5t1 quia non patiuntur v9um manife/e circumduci4 ,s$ si vid5t1 vasa ipsa1 si possunt1 rumpunt4 ,accepimus etiam 9 sacculos no/ros caseum et arefactas ad fumum c>nes1 et flasculos no/ros1 et omnia no/ra 7#ge ,a7 p]egr9alia1 et de c>9a 9 puppim asc5dimus4 ,de puppi v]o 9 b>cam desc5dimus1 et contra t]ram sanctam navig>e incepimus1,,tr#acg et cum gaudio magno altis vocibus cantavimus3 ,9 ,gottes ,nahm5 fahr5 wir1 se9] ,gnad5 c4 ut habetur fol4 #aj4 ,hunc autem cantum no/rum non pot]ant audire ,s>rac5i 9 litore1 quia int] nos et litus erant scopuli ,&rom$ae1 9 quibus m>e magno fremitu saevit1 et sonat et hoc sono no/] cantus non audiebatur4 ,v5imus autem 9 ipsos scopulos1 et int] scyllas p] /rid5tes undas transeuntes aqua p]fusi et madidi facti raptum naviculae et allisionem 9 rupes1 quae m9abatur1 evasimus1 et usque ad litus v5imus et de navicula egressi sumus4 ,/atim autem ut humum sanctam p$ibus no/ris calcavimus1 proni 9 facies no/ras cecidimus1 et t]ram sanctam cum +5ti devotione deosculati sumus4 ,9 ipso v]o contactu t]rae b5$ictae indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus1 quae signo tali 77 consequ5t] d5ot>i ord9avi4 ,nam ubicunque ponitur crux simplex1 ibi e/ indulg5tia sept5nis3 ubi v]o ponitur crux duplex1 e/ indulg5tia pl5>iae remissionis a po5a et a culpa1 sicut solet dici3 et prima crux significat indulg5tiam culp>um1 secunda v]o indulg5tias po5>um4 ,f9ita ergo grati>um actione de alveo m>is asc5dimus sursum p] pra]uptas rupes1 quibus m>e ibi c+itur et ora pelagi septa e/4 ,/abat autem sup]ius ,pat] ,g>dianus montis ,syon et sui fratres cum praefectis t]rae et s5ioribus ,s>rac5orum et ,maurorum cum scriptore1 et ita ord9av]ant se ab utraque p>te1 quod p] m$ium eorum transire p]egr9os necesse erat3 nec duo p]egr9i simul pot]ant transire1 s$ unus po/ alium2 non autem s9ebant nos transire cont9ue1 s$ quemlibet t5ebant1 et acute intuebantur1 ac nom5 suum proprium et patris sui nom5 requirebant1 et scriptor ambo nom9a 9 scriptis r$igebat4 ,nescio autem quam difficultatem hoc nom5 ,felix 9 eorum l+ua facit3 quia tam 9 alt]a1 quam 9 illa p]egr9atione aliquoti5s oportebat me eis ipsum nom5 replic>e1 et tam5 nec exprim]e1 nec scrib]e pot]ant1 nisi praemisso quodam r>o dyptongo et fractis 9 gutture syllabis non ,felix1 s$ quoddam nom5 mihi inexprimibile loco ejus ponebant4 ,illam difficultatem cum illo nom9e po/ea melius notavi4 ,fuit enim mihi famili>is factus quidam ,s>rac5us1 ,cal9us m9or1 qui italicis v]bis aliquoti5s petivit nom5 meum4 ,cui cum eum dic]em1 nullo modo pot]at ipsum exprim]e1 s$ horribile quoddam nom5 loco ejus expressit1 de quo mirab>1 cum fu]it 9 l+ua italica p]itus4 ,quam /atim ergo nom5 p]egr9i et sui g5itoris inscriptum fuit1 fu]unt ibi ,s>rac5i deputati1 qui mox ipsum p]egr9um rapu]unt1 et trahebant ad introitum cujusdam t5ebrosae et vetu/ae habitationis ru9osae te/ud9is1 9 quam ipsum contrudebant1 sicut ovis jam emulg5da contrudi 9 /abulum solet4 7,b7 ,porro 9 ipsa spelunca sept5nis e/ indulg5tia 771 quam consequitur p]egr9us1 dum devote +ressus fu]it4 ,et dicuntur haec speluncae cell>ia ,s4 ,petri4 ,propt] has indulg5tias et alias consequ5das multi de p]egr9is fec]ant prius 9 galis mihi et aliis suas confessiones1 et aliqui hic 9 litore m>is confitebantur4 ,igitur cum 9 speluncas essemus intrusi1 inv5imus ipsum locum mansionis no/rae abom9abilit] fo$atum et deturpatum ur9a et humanis /]coribus nec erat,,tr#ach locus s$5di nisi 9 /]coribus4 ,ideo unusquisque locellum pro suo corpusculo cogebatur mund>e1 et /]cora p$ibus remov]e ad m$ium3 unde factum e/1 quod 9 m$io habitaculi conge/us fuit magnus cumulus /]corum et immunditi>um4 ,et locavimus nos ad p>ietes p] circuitum unusquisque ad latus alt]ius1 sicut 9 gala1 sup] nudam et madidam humum4 ,ecce quam mis]um p&o*eum1 quam defectuosum hospitium1 quam immundum habitaculum6 ,numquid m]ito posset p]egr9us devotus et ,deo famili>is ex pia impati5tia vel potius admiratione qu]ul>i et dic]e3 o ,dom9e ,jesu1 quali curialitate recipis tuos p]egr9os1 t]rae tuae sanctae hospites8 de transm>9is et cisalp9is et de extremis mundi p>tibus v5i5tes1 ut curiae tuae se praes5t5t1 te honor5t1 seque tanquam milites regi suo subjiciant4 ,numquid1 piissime ,jesu1 propt] te tanto it9]e fessis et longae viae labore confectis debu]as melius /]n]e1 quam 9 irr5atorum foetidissimo /]core8 ,numquid non habes alium /ratum1 nisi horridum /]quil9ium8 ,ad haec ,dom9us1 non e/1 inquit1 s]vus major ,dom9o suo1 neque discipulus sup] magi/rum1 neque apo/olus major eo qui misit illum4 ,vos vocatis me magi/] et ,dom9e1 et b5e dicitis1 sum et5im4 ,si ergo haec et majora 8 passus sum1 et vos eadem passione armam9i4 ,adv5a ego fui 9 t]ra hac1 et p]egr9us1 et qu&o primo die de m>i div9ae pr(unditatis et de navicula ut]i virg9alis ad hanc t]ram desc5di1 non 9 tricl9io1 s$ 9 /abulo foetido1 9 div]sorio inquieto1 9 p&o*io defectuoso fui susceptus3 nec 9 molli lectulo1 s$ 9 praesepio duro /ravit mihi mat] mea dulcissima1 et int] be/ias collocavit1 quia alias non erat mihi locus 9 div]sorio4 ,9 tota vita mea propriam mansionem non habui 9 t]ra hac3 quia 9 propria quidem v5i1 s$ mei me non recep]unt4 ,inquil9i enim domus meae sicut ali5um habu]unt me1 et quasi p]egr9us fui 9 oculis eorum1 ,job4 #ai4 ,9 hac t]ra vulpes foveas hab5t1 et volucres coeli nidos2 filius autem hom9is non habuit ubi caput suum recl9>et4 ,si quidem non sub murata te/ud9e1 s$ 9 monte sub divo frequ5t] eram p] noctes 9 oratione4 ,d5ique 9 opul5ta et regali civitate ,j]usalem non habui /ratum1 nisi ignom9iosum crucis patibulum1 nec habui proprium s$ ali5um po/ mortem sepul*rum4 ,sic enim oportuit filium hom9is 7#gf ,a7 pati1 et ita intr>e 9 gloriam suam4 ,non ergo dilecte p]egr9e sit tibi mole/um1 si 9 t]ra hac non habes molle lecti/]nium1 si loc>is 9 /]quil9ium1 si hospit>is 9 s5t9a immunditi>um4 ,record>e quod ,dom9us suscitat de pulv]e eg5um1 et de /]core erigit paup]em1 ut s$eat cum pr9cipibus et solium gloriae t5eat4 ,sic ,david exi/5s juxta de po/ foetantes accepit eum et regem ,jsrael con/ituit4 ,inclytus ,job depaup]atus et ulc]e pessimo p]cussus s$it 9 /]quil9io1 et sua pati5tia duplicia prom]uit4 ,9 /]quil9io enim dicit ,gregorius sup] ,job latet m>g>ita ,dei1 scilicet cognitio propriae vilitatis1 et abnegatio paup]tatis4 ,hanc m>g>itam tu p]egr9e qua]e1 s$5s 9 /]quil9io4 ,8 auditis devotus p]egr9us gratias agit1 pro eo quod dignus e/ habitus esse imitator sui ,dom9i4 ,igitur 9 loco turpitud9is exi/5tibus v5]unt ,s>rac5i paup]es et /ram9a1 s>m5ta collecta nobis v5did]unt1 quibus humum humectatam coop]imus1 et nobis /ratum aptavimus4 ,insup] m]catores1 qui v5]ant de ,j]usalem et de ,rama1 cum suis suaveol5tibus m]cimoniis ad nos +ressi1 ibi =um fec]unt1 portantes 9 vitriolis aquam rosaceam de ,damasco pretiosissimam1 et pro uno d5>io v5etiano v5debant4 ,aliqui balsamum habebant1 aliqui muscum1 aliqui savetiam1 sic aliqui lapides pretiosos1 aliqui fasciola de bysso c&idissimo1 et mitras1 et alia multa pretiosa et odorif]a fu]unt ad nos illata2 s$ et ipsi m]catores et ,s>rac5i sunt ungu5tis aromaticis et liquoribus de/illatis delibati1 ita ut procul ex eis odor diffundatur4,,tr#aci ,d5ique ipsi m]catores foetorem et squalorem habitaculi non f]5tes inc5d]unt ?ura et ?ymiamata arabica3 et ita factum e/1 quod locus ille turpissimi foetoris factus e/ apo!ca suavissimi,,tr#adj odoris1 et illi1 qui locum ante deturpav]unt1 p] se mundav]unt1 et suis p$ibus immunditias cont]5tes deportav]unt4 ,9 brevi enim spatio ex cont9ua deambulatione factus fuit locus1 paulo ante abom9abilis1 totus humanus et delectabilis1 et quem ante be/iae intr>e horruiss5t1 nunc hom9es delicati et infirmi si intrass5t1 ex odoribus,,tr#ada bonis convaluiss5t4 ,cum magna quidem displic5tia et am>itud9e +ressi sumus2 s$ 9 spatio unius horae refrig]ium et solatium ibi habuimus4 ,int]ea v5]unt aliqui ,s>rac5i1 et ova 9 frixorio oleo infuso cox]unt1 aliqui panes1 aliqui aquam frigidam1 aliqui fructus1 aliqui lactic9ia aliqui plac5tas de ovis calidas apportantes1 et nobis v5did]unt4 ,de quibus emimus et com$imus1 et pro dormitione nos aptavimus1 quia dies jam incl9ata erat4 ,cumque jam quilibet 9 loco consi/]et1 ubi p] noctem man]e volebat1 7,b7 +ressus e/ ad nos unus ,s>rac5us saevus armis acc9ctus1 fu/em manu bajulans1 et exegit a quolibet p]egr9o unum d5>ium ,v5etianum1 quod prius non vid]am1 ad r$im5dum tam5 vexationem solvimus d5>ium pro hospitio4 ,porro cum jam t5ebrae fi]5t1 conduximus pretio duos ,s>rac5os1 qui nocte ad o/ium speluncae vigil>5t1 ne quis +r$i5s nos mole/>et1 quia populus v>ius et multus erat ibi4 ,sic ergo noctem illam non s9e =mid9e egimus4 ,ae/imo autem1 quod exactor praefatus fu]it nunc dom9us et possessor illius speluncae1 unde audaciam accepit pet5di c5sum pro jure sibi debito4 ,sexta1 quae fuit dom9ica ,,vi4 po/ ,tr9itatis1 antequam pl5e illucesc]et1 r$iit ille saevus exactor1 qui 9 s]o nos vexav]at1 et posuit se cum fu/e ad =es speluncae1 nec aliquem s9ebat exire ad opus naturae compl5dum1 nisi dato sibi d5>io4 ,quem cum impati5tia solvimus omnes1 et non tantum imputavimus exactori1 quantum patronis et patri ,g>diano et ,truts*elmanno1 qui sup]ius sub papilionibus quiescebant1 et nos hic inc>c]atos novis exactionibus vex>i s9ebant1 qui tam5 t5ebantur nos proteg]e et ab 8 def5d]e4 ,itaque d5>io soluto p]missi sumus exire ad necessitates naturae1 nec ausi fuimus longius ire1 nisi ad oram m>is1 quia undique circumdati fuimus armatis paganis4 ,int]ea v5]unt m]catores cum suis m]cibus1 et coci cum suis in/rum5tis1 et juxta nos pro lucro suas op]as exponebant1 et diem dom9icum ignorabant4 ,int5debam autem1 9 ipsa spelunca p]egr9is pronunciasse evangelium diei dom9icae cum exhortatione1 et tantus erat tumultus circa m]catores et cocos et concursus ,s>ac5orum et juv5um discursus1 quod non potui compl]e horas1 nisi cum multis imp$im5tis4 ,vid5tes enim me 9 libro leg]e1 circum/et]unt1 ris]unt1 clamav]unt1 lit]as inspici5tes et admirantes4 ,pr&io p]acto v5it ad nos 9 speluncam ,cal9us p>vus1 id e/1 magi/] hospitalis m9or1 dictus ,elphahallo1 ,s>rac5us1 probus tam51 ut sequ5tia docebunt1 qui me optime novit1 ex priore p]egr9atione1 et sciebat loqui italicum et corruptum !utonicum1 quod didic]at a p]egr9is1 cum quibus saepe ad ,s4 ,ka?>9am p]egr9atus fu]at4 ,hunc ergo virum int]rogavi1 quomodo res se hab]5t circa montem ,synai1 et dixi sibi1 quae 9 gala fu]ant dicta4 ,respondit1 omnia dicta illius mamaluci esse m5dacia1 et quod p]egr9atio ,s4 ,ka?>9ae esset jam securissima1 quamvis anno praet]ito ,arabes mona*os tribulav]9t ad ,s4 ,ka?>9am1 ,soldanus tam5 totam rem complanasset4 ,8 v]bis fui multum laetificatus et duxi virum ad ,dom9os meos1 eos sibi comm5dans4 ,/atim autem vir dixit nobis1 ut iremus secum et eduxit nos de specu1 et circumduxit undique p] m$ium 7#gg ,a7 ca/rorum1 p] t5toria ,s>rac5orum1 et o/5dit nobis app>atum eorum1 et magnas ru9as civitatis ,jopp5sis1 et circuivimus duas turres 9 alto /antes1 quae ibi d]elictae sunt1 et s+ulis lu/ratis r$uxit nos 9 c>c]em4 ,inv5imus autem ipsam speluncam inquietam1 propt] juv5es ,s>rac5orum1 qui div]sis modis ex]citabant et vexabant p]egr9os1 et multos insultus faciebant eis1 de quibus longum esset dic]e4 ,qua]unt enim cum indu/ria occasionem1 ut p]egr9um (f5dant1 si possunt1 s9e magna occasione ei data1 et eo (f5so accipiunt causam irasc5di1 et pecuniam po/ul&i4 ,circueunt p]egr9os1 et quicquid rep]]9t1 furantur1 vel rapiunt1 et aufugiunt4 ,quidam nobilis dux]at secum de ,c&ia gr&em flasconem cum malfaseto pretioso1 et ipsum vas susp5d]at juxta se ad p>ietem1 quod vid5s quidam armig] ,s>rac5us p] m$ium p]egr9orum irruit1 et flasconem arripuit1 et fugit4 ,po/ modicum rev]sus flasconem evacuatum 9 habitaculum projecit4 ,quidam imb]bis juv5is p]egr9us de ,bicc>dia valde fuit p] eos vexatus turpibus jocis1 non pot]at se ab eis abscond]e1 quantumcunque latit>et int] p]egr9os1 nec pacem hab]e4 ,conque/us e/ autem rem ,truts*elmanno1 qui p>vi p5dit qu]imoniam1 dic5s3 si aliquis sibi irrogasset injuriam et p]cussisset et nocuisset1 vellet eum def5d]e et v9dic>e2 s$ propt] jocum juv5um non posset aliquid fac]e1 nec jocum juv5ibus int]dic]e4 ,hoc audito p]egr9us ille1 ne aliquam maculam famae et honoris incurr]et1 et ne cottidianum ludibrium ,s>rac5is esset1 po/posuit p]egr9ationem1 et remeavit 9 galam1 ibique exspectavit int] galotas1 donec p]egr9i rev]t]5tur p]cursis locis sanctis4 ,erat enim p]egr9us ille juv5is valde pul*] et propt] hoc ,s>rac5i eum infe/abant1 =te magis ad vex&um1 quam ad abut5dum4 ,mille modos qua]unt juv5es illi1 ut p]egr9os subtilit] ad impati5tiam provoc5t2 ut1 si ex subreptione p]cussionem aliquam fac]5t1 po5a pecuni>ia mulct5tur4 ,ibi locum habet illud ,mat?4 #e4 nolite resi/]e malo4 ,siquis consilium hoc t5]e nequiv]it1 p] t]ram sanctam cum pace non ibit4 ,similit] locum ibi habet illud ,lucae4 #f43 qui auf]t1 quae tua sunt1 ne repetas4 ,et necesse e/ etiam ad lit]am illud ,ma?aei #e4 s]v>e3 siquis p]cuss]it te 9 unam maxillam1 praebe ei et alt]am4 ,cum autem jam s]o factum esset1 et t5ebrae ess5t1 v5it quidam et /etit 9 o/iolo speluncae1 meque ex nom9e vocavit1 sic clamans3 dom9e ,felix egr$im9i =as4 ,t]ritus autem respondi1 me ibi 9 loco quietis esse1 nec velle me exire2 ad quod rog>e me coepit1 dic5s3 magnam imm9]e necessitatem4 ,exivi ergo ad eum1 et erat quidem b>cal]us no/rae galae1 missus a quodam1 qui 9 gala con/itutus 9 agone mortis pro me clamavit1 ut mihi confit]etur4 ,licet autem invitissime ad galam rev]t]]1 tam5 ne animam fratris neglig]em1 9 t5ebris ad m>e desc5di1 et 9 b>ca p] scopulos p]iculosissimos 9 galam navigavi1 quae p5e ita remota /abat 7,b7 a litore1 sicut ,sefl+5 ab ,ulma4 ,et /atim infirmum illum exp$ivi1 et lectulum meum de cumba mea sursum portavi1 et 9 uno tran/ro1 de quo mihi erat aspectus ad litus1 quievi1 ut 9 casu1 quo p]egr9i de spelunca educ]5tur ad recessum1 motum ex]citus vid]e possem4 ,ex remotione enim luc]n>um ard5tium juxta t5toria dom9orum ,maurorum potuissem p]egr9orum recessum p]cepisse4 ,nam juxta quodlibet t5torium p5debant ,,vi ard5tes luc]nae 9 altis /ipitibus propt] honorem,,tr#adb ,ma*ometi1 et dom9orum ibi dormi5tium rev]5tiam1 et propt] populi consolationem4 ,haec ego vidi de m>i1 et magnum compassionem cum ,dom9is et fratribus meis p]egr9is habui1 qui 9 spelunca squalida1 et t5ebrosa jacebant1 et omni solatio lum9is c>ebant1 et illi canes ,s>rac5i illu/ratione copiosa gaudebant4 ,septima die ante solis ortum desc5di 9 b>cam1 et p] /rid5tes aquas int] rupes ad litus remeavi fe/9us1 quia putavi1 nos illico recessuros4 ,s$ quia patroni no/ri discordes erant1 ideo diutius det9ebamur4 ,discordia v]o illa ,v5etiis incepit1 videlicet fol4 #cc41 et usque huc duravit4 ,conabatur ergo quilibet suos p]egr9os p] t]ras sanctam duc]e s9e alt]ius patroni p]egr9is1 et volebant duas,,tr#adc societates1 vel duas sep>atas turmas fac]e1 quae nec eodem tempore1 nec 9 eisdem locis conv5ir5t4 ,nos v]o omnes petivimus duci simul et semel sub eadem pactione1 quod et ,s>rac5is placuit 9 tantum1 quod nullo modo volebant nos dividi ab invicem1 pro qua tam5 divisione ambo patroni con/ant] in/abant4 ,vid5s autem ,pat] ,g>dianus montis ,syon1 quod discordia illa patronorum p]egr9ationem imp$iret1 et ,s>rac5os sc&aliz>et1 eosque impati5tes r$d]et1 convocatis ad se notabilioribus p]egr9is et quibusdam pacificis ac maturis ,s>rac5is1 pro pacific&a lite laborabat4 ,s$ po/ multa hortam5ta et v]ba non erat ibi vox neque s5sus concordiae1 et po/ multas int]locutiones videbantur patroni magis indur>i1 et contra se invicem commoti4 ,toto ergo die illo de pace tractabant patronorum4 ,porro alii p]egr9i1 qui tractatibus illis non int]]ant1 animosi et audaces facti sunt1 et de cav]na exi]unt ad litus m>is1 et ad locum1 9 quo /abant as9>ii cum as9is1 et 9 ex]citum ,s>rac5orum transi]unt s9e timore1 et emebant a ,s>rac5is1 et cum eis societatem contrahebant4 ,ego etiam cum quibusdam sociis p] longum spatium p] litus m>is desc5di ad fontem aquae vivae1 flu5tis de saltu1 et ibi bibimus gratis de aqua illa4 ,multis enim diebus non bib]amus aquam nisi arg5to comp>atam et emptam4 ,infra hunc fontem /at una rupis 9 m>i1 de pr(undo se sup] aquam erig5s1 circa quam dicunt ,s4 ,petrum ,apo/olum piscatum fuisse1 et addunt simplices scripturam et evangelium ignorantes1 quod ibi sit locus1 ubi ,dom9us ,jesus ipsum ,petrum et fratrem ejus de m>i vocav]it1 dic5s3 v5ite po/ me etc4 sicut habetur ,mat?4 #d4 et saecul>es milites 9 suis libellis scribunt hic contigisse4 ,s$ v]um non e/1 quia illa vocatio apo/olorum facta fuit 9 m>i ,galileae1 nec legitur quod 7#gh ,a7 ,dom9us ,jesus fu]it p]sonalit] 9 ,joppe1 licet ,s4 ,petrus legatur hic fuisse4 ,actor4 #i4 ,ideo non nego1 eum hic =te piscatum fuisse4 ,rep]imus etiam 9 m>is litore innum]am multitud9em de te/is o/re>um 9 multiplici et v>ia =ma1 de quibus collegimus eas1 quae nobis magis pul*rae et mirabiles videbantur4 ,eodem die quidam miles emit a quodam ,s>rac5o lapides1 quos v5ales habuit 9 spelunca1 pro #e4 ducatis1 et putavit quod ess5t pretiosae gemmae4 ,quos dum suis sociis o/5d]et1 comp]it1 non esse gemmas v]as s$ sophi/icas et falsas de vitro colorato4 ,retulit ergo vitrum ad m]catorem1 et aurum suum rehab]e cupiebat4 ,s$ m]cator ille nequam nec aurum r$d]e volebat1 nec vitrum recip]e4 ,miles ergo patrono suo dolum indicavit1 et patronus praefecto de ,rama ,s>rac5um accusavit4 ,/atim autem1 ut praefectus audivit1 misit app>itorem cum baculo ad c>c]em no/rum1 9 quo m]cator cum suis rebus s$ebat1 et ab/ulit ab eo vi illos qu9que ducatos1 re/itu5s eos p]egr9o1 et eo multis plagis cum baculo vapulato tradidit et vitrum4 ,sic ergo d$uximus diem illum cum m9ori ta$io1 quam praec$5tes4 ,cum v]o nox facta esset v5]unt quidam juv5es ,ae?iopes valde prot]vi et mali1 scutif]i dom9orum ,maurorum1 et volebant +r$i speluncam ad fur&um et ad nos vex&um1 s$ cu/odes1 quos condux]amus1 non p]mittebant eos intr>e1 et diu simul conc]tabant et litigabant ante introitum4 ,cum autem vidiss5t1 quod +ressus eis non pat]et1 posu]unt se ante o/iolum1 et tota nocte cantav]unt1 ululantes1 latrantes1 gr9i5tes sicut be/iae1 canes et porci4 ,pessimas enim voces hab5t omnes ,ori5tales1 nec possunt =m>e melodiam1 s$ cantus eorum e/ capr>um clamor et vitulorum4 ,cum i/a ergo inquietud9e nox illa transiit4 ,octava laborabat ,pat] ,g>dianus et alii maturiores de p]egr9is et ,s>ac5is pro concordia patronorum1 s$ nihil pr(iciebant4 ,quod cum dom9i ,mauri et ,s>rac5orum praefecti vidiss5t1 prud5ti usi consilio ambos patronos advocav]unt1 dic5tes1 quod nisi 9 cont95ti unir5tur1 eos captiv>e vell5t1 et ad ,gaz>am 9 cu/odiam mitt]e1 qu\sque p] dom9um ,soldanum diff9itum fu]it1 quod de iis fi]i deb]et4 ,p]egr9os v]o vell5t repell]e 9 galeas s9e locorum sanctorum visitatione1 et eis de aliis patronis provid]e1 et ad propriam t]ram remitt]e4 ,hac comm9atione coacti sunt duo patroni se unire1 et dextris sibi invicem datis pax int] eos facta e/4 ,et conv5tione facta cum praefectis et dom9is pro omnibus nobis1 v5it ,elphahallo1 m9or ,cal9us1 dic5s1 quod deb]emus nos dispon]e ad recessum4 ,disposuimus ergo nos rep]te1 et sacculis ac flasconibus on]ati /abamus exspectantes4 ,cumque dom9i ,s>rac5i se ante speluncam no/ram locass5t1 ut it]um1 sicut qu&o de m>i asc5dimus1 num]>5t nos1 et multi p]egr9i jam dimissi ess5t ad as9os1 ecce subito conv]si 9 furorem1 nescio qua de causa nos cum magna indignatione 9 specum retrus]unt viol5t] 7,b7 cum baculis m9antes1 9 speluncam sicut be/ias a se repul]unt2 illos autem p]egr9os1 qui jam num]ati desc5d]unt et circa as9os erant cum baculis p]cuss]unt1 et ad speluncam recurr]e compul]unt4 ,et ita hoc die etiam 9 specu mansimus1 nec unquam pot]am exp]iri1 quae causa fu]it illius repulsionis4 ,descriptio portus ,jopp51 et de civitatis illius antiquitate et sanctitate4 ,antequam de portu illo rec$amus1 vid]e de eo conv5it1 qu&o ortum habu]it1 9 quibus locis sacrae scripturae ins]tus sit praecipue1 cum ad eum amplius non s9t p]egr9i rev]suri3 quia 9 portu ,alex&riae naves asc5dimus1 qu&o rev]tebamur1 nec illum portum ult]ius vidimus4 ,jopp5 portus antiquissimus et civitas vetu/issima prov9ciae ,palae/9ae1 et fuit octava mundi civitas1 ante diluvium ,no a$ificata1 9 cujus signum fu]unt ibi rep]tae arae po/ diluvium illorum deorum1 qui ante diluvium colebantur4 ,e/ autem haec civitas b9om9a4 ,dicitur enim ,japha a ,japhet1 filio ,no1 qui hic dicitur ad tempus habitasse1 eamque rea$ificasse po/ diluvium2 et dicitur ,jopp5 a ,job1 viro simplici et sancto1 quem etiam hic moratum fuisse ae/imant4 ,porro 9 divisione t]rae ,,xii4 tribuum ,israel1 cecidit haec 9 sortem tribus ,dan4 ,de hoc portu loquitur ,s4 ,j]onymus de di/antiis locorum1 dic5s3 ,joppe oppidum ,palae/9ae 9 tribu ,dan1 ubi hodie quoque saxa mon/rantur 9 litore1 9 quibus ,gigas virgo1 ,&rom$a1 filia ,cyphei1 matris crim9e et ,amonis s5t5tia alligata scopulo1 et mon/ro m>9o exposita1 /abantque,,tr#add p>5tes ejus 9 litore fl5tes4 ,p]seus autem1 qui fu]at totius nobilitatis ,graeciae pat]1 filius ,jovis et ,danis1 habuit equum alatum1 et scutum ,palladis1 et tal>ia ensemque ,m]curii4 ,hic de monte ,ydolii 9 excelsum volatum arripuit1 et dum 9 excelso vol>et 9 equo suo alato1 vidit virg9em illam scopulis alligatam1 9 portu ,joppe1 et m>9am +5tem beluam eam devoraturam4 ,hoc viso /atim advolavit1 et pactus cum p>5tibus1 si eam a belua lib]>et1 uxor sua esset4 ,quod cum p>5tibus placuisset1 v5i5tem horridam beluam int]emit1 et virg9em lib]avit et nuptias cum ea habuit4 ,quod vid5s ,phyneus1 frat] ,cephei regis ,joppe1 cui ante s5t5tiam ,&rom$a fu]at desponsata1 vi voluit eam sibi auf]re4 ,s$ ,p]seus eum devicit1 et abiit 9 ,p]sas1 et bello ,p]sidem obt9uit eamque a se d5om9>i fecit4 ,quod autem,,tr#ade ,cepheus fu]it rex ,joppe1 o/5dunt antiquissimae 7#gi ,a7 arae1 9 quibus vet]es ejus titulum rep]]unt4 ,ossa v]o illius m>9ae beluae1 quam ,p]seus occidit1 erant +5tia1 et 9 litore ante civitatem ,jopp5 jacebant 9 publico1 et adv5i5tibus ,jopp5 o/5debantur4 ,s$ po/ea p] ,titum et ,vespasianum translata fu]unt inde ,romam1 et 9 publico susp5sa1 propt] admirationem1 quia erant admiratione digna4 ,omnes enim co/ae ejus quadr+5ta,,tr#adf unius p$um longitud9e prot5debantur4,,tr#adg ,porro ,s4 ,sylve/] et alii ,sancti1 qui ,romam ,*ri/o d$icav]unt1 illa ossa et alia mon/ruosa comm9u]unt1 ne propt] talia p]egr9i illuc v5ir5t1 et ne p]egr9i etiam ob honorem ,dei et apo/olorum ,romam visitantes aspici5do illa mon/ruosa tempus p]d]5t1 et devotionem amitt]5t4 ,sunt alii1 qui dicunt1 haec ossa fuisse ,&rom$ae ,gigantis virg9is1 quod non videtur1 quia ,p]seus duxit secum ,&rom$am 9 ,p]sidem1 et ibi f9ivit vitam1 et ad ,jopp5 nunquam r$iisse legitur4 ,josephus dicit1 se vidisse cat5as et circulos a5eos +5tes 9 scopulis1 quibus ,&rom$a alligata extitit4 ,hujus ,&rom$ae mem9it ,j]onymus saepe1 s+ul>it] 9 sup]allegato loco1 et de p]egr9atione ,s4 ,paulae4 ,et ,boccatius lib4 #ab de g5ealogia deorum1 cap4 #be41 et ,josephus4 ,canonica etiam scriptura hujus portus p]saepe m5tionem facit4 ,nam ad hunc portum misit rex ,tyri ,hiram ligna c$r9a de ,libano p] m>e1 et inde tulit ea ,salomon et duxit 9 ,j]usalem1 pro a$ificio templi1 ut habetur #b4 ,p>alip4 #b4 et #a4 ,esdrae #c4 ,insup] rex ,josaphat fecit 9 portu hoc classem1 ut iret 9 ,ophir insulam propt] aurum inde toll5dum1 s$ div9o judicio confractae sunt naves1 ut habetur #c4 ,reg4 #bb4 ,ad hunc portum fugit ,jonas propheta1 ut dicitur ,jonae #a4 ,et asc5dit hic navem1 ut fug]et 9 ,?>sis1 id e/ 9 ,affricam1 9 civitatem ,*>tag95sem1 quam ,j]onymus dicit nuncup>i ,?>sim et dum extra scopulos v5isset intumuit m>e4 ,unde lib5t] re+ressi fuiss5t portum1 s$ non pot]ant quicquam pr(ic]e1 nisi ,jona 9 m>e misso1 quem piscis devoravit1 eumque po/ triduum ad litus ,joppe evomuit4 ,hunc portum ,judas ,mac*abaeus cum omnibus navibus ideo succ5dit1 propt] ,judaeorum subm]sionem1 quam dolose ,joppitae procurav]ant1 ut dicitur #b4 ,mac*ab4 #aa4 ,s4 ,petrolus apo/olus de ,judaea pulsus 9 ,jopp5 v5it1 ibique pra$icavit1 et ,tabi?am viduam suscitavit4 ,actor4 #i4 et #aj4 ,et hospitatus fuit juxta m>e 9 domo ,symonis cori>ii4 ,et nonnulli volunt1 et rationi consonum e/1 quod te/ud9es illae1 et speluncae arcuatae1 sub quibus inclusi /abamus1 fu]9t habitationes domus ,symonis hospitis ,s4 ,petri4 ,hunc portum ,jona?as et ,symon ,mac*abaei muni]unt1 ut habetur #a4 ,mac*ab4 #aj4 et cap4 #ad4 ,s$ po/ea ,romani eum deva/av]unt b9a vice1 et ibi multa milia ,judaeorum necav]unt1 ita ut sanguis 9 m>e deflu]et1 et p>tem m>is1 quae intra scopulos e/1 colore suo rubric>et4 ,de9de ,*ri/iani portum illum rea$ificav]unt1 7,b7 et multa proelia ex eo gess]unt1 propt] quod ultimo ,s>rac5i civitatem et portum p5itus de/rux]unt1 nihil ibi integrum d]el9qu5tes1 nisi duas turres ob m>is cu/odiam3 caet]a omnia dejec]unt suffodi5tes muros a$ificiis combu/is1,,tr#adh ne erecti man]5t4 ,vix vidi adeo gr&es ru9as sicut ibi1 et mirab>1 qua arte potu]9t tam spissos muros pro/]n]e4 ,quam =tis autem haec civitas fu]it1 ru9ae indicant4 ,iuxta exitum de m>i d]eliqu]unt te/ud9es duas1 quae 9 montem ipsum con/ructae sunt1 et sunt sup]ius humo op]ta et ru9is3 propt] quod semp] e/ sub illis te/ud9ibus humidum1 et a sup]ioribus aquae di/illant1 et p>ietes madidae sunt1 et fundam5tum lutosum1 et toto anno +r$iuntur ,s>rac5i ad naturae necessitatem expl5dam4 ,ad has latr9as detruduntur p]egr9i ,*ri/iani1 dum v5iunt1 ut dictum e/2 hoc v]o s+ul>it] grave e/ p]egr9is ibi det5tis1 quod 9 +ressu spelunc>um te/udo e/ sup]ius rupta et dep5dunt magni lapides1 ru9am m9antes1 ita quod digito posset quis magnum lapidum cumulum dejic]e1 et sub i/is p]iculosis ru9is intrant et exeunt cont9ue p]egr9i4 ,accessus etiam de m>i ad hunc portum e/ multum difficilis1 et p]iculosus1 et cr$o quod vix p] circuitum m>is sit adeo horribilis portus4 ,nulla namque gr&is navis a quacumque p>te v5iat1 pote/ +r$i portum illum1 s$ oportet =is man]e et bolide fundum sibi qua]]e pro sui /abilim5to4 ,sunt enim altiore 9 m>i1 quantum arcus jac]e pote/1 petrae et scopuli pra]upti scyllaeque et rupes de pr(undo consurg5tes1 et sup] aquam excresc5tes et em95tes1 int] quos m>e semp] fremit etiam qu&o alibi quiescit1 et p]cutit petras cum tanto impetu1 quod aqua allisa 9 altum salit1 et sonitum magnum facit1 qui p] longa m>is et t]rae spatia auditur4 ,8 scopulis septus e/ portus ille1 ac si artificialit] 9 ejus munim5tum ess5t ibi circumpositi3 nec patet p>vis navibus +ressus1 nisi ab una p>te p] m$ium duorum em95tium scopulorum1 p] quos magna cautela naves inducuntur1 quia aqua ibi mira cel]itate currit et recurrit impetuose ad utramque p>tem scopulorum se alid5s4 ,et nisi b>cal]us sive b>c>ius sit circumspectus1 aqua b>cam rapit1 eamque scopulis illidit1 et 9 mille fru/a,,tr#adi confr+it4 ,ideo intrantes oportet quod =tissime remo tum5tes fluctus confr+ant1 ne b>ca elevata a m$io dilabatur ad hanc vel illam p>tem et ad rupes imp+atur4 ,sit tam5 b>c>ius quantumcunque agilis1 vix pote/ effug]e illapsum aquae deorsum decid5tis1 ab utraque p>te sursum ex =ti collisione ad petras projectae4 ,i/i sunt scopuli ,&rom$ae1 ut patet4 ,nona die1 longe antequam illucesc]et1 v5it quidam ,s>rac5us cum lum9e 9 no/ram speluncam1 excitans nos ad recessum4 ,surreximus ergo cum laetitia et de c>c]e egressi sumus1 quasi captivi de loco captivitatis eorum,,tr#aej 7#hj ,a7 ,e/ autem ad p>tem aquilon>em int] speluncas et m>e desc5sus p] rupes ad locum1 ubi as9>ii cum as9is /abant et via p] desc5sum e/ /ricta1 int] p>ietes petr>um1 ita quod non pote/ quis ire nec ad dextram nec ad s9i/ram nisi p] hoc m$ium4 ,/abant ergo dom9i patroni cum ,s>rac5is ante artitud9em1 cum lum9ibus1 luc]nis et faculis1 et unum p]egr9um po/ alium de nom9e suo et g5itoris int]rogabant1 et 9 c$ula1 quam inscrips]ant 9 exitu no/ro de m>i1 nom5 qua]ebant2 et eo inv5to p]egr9um illum desc5d]e p]mittebant ad gregem as9orum1 qui inf]ius juxta m>e /abant4 ,si autem m9or num]us fuisset p]egr9orum1 vel major1 de quo patroni rationem r$d]e non potuiss5t1 omnes retrusi 9 c>c]es fuissemus4 ,desc5dimus ergo ad locum as9orum1 et /abant as9>ii nos exspectantes1 et quam cito p]egr9us 9 planum v5it1 arripuit eum proximior as9>ius1 et duxit eum ad as9os suos4 ,unde nonnunquam cont+it1 quod duo vel tres trahunt unum p]egr9um1 unus ad illam p>tem1 alius ad aliam3 quia1 po/quam ru/ici 9 villis proximis audiunt p]egr9os adesse1,,tr#aea adducunt multos as9os1 et plures quam s9t p]egr9i4 ,ideo quilibet conatur p]egr9um ad suos as9os duc]e4 ,unus enim ,s>rac5us adducit ,,vii vel ,,viii a9os1 qui sui sunt4 ,idcirco cont+it1 quod non sunt nisi duc5ti p]egr9i1 et adducuntur quadr+5ti as9i2 ideo as9>ii simul cont5dunt pro p]egr9is1 et trahunt eos h9c et inde3 quia ille1 ad quem nullus p]egr9us v5iret1 gratis cum suis as9is adv5isset4 ,hanc rem 9 prima mea p]egr9atione non intellexi1 et cum desc5dissem1 accurrit unus ,maurus nig]1 et importune arripuit me1 trah]e me vol5s ad as9orum gregem1 juxta quem erat mirabilis tumultus4 ,ego v]o tim5s ne me spoli>e vellet1 =tius retraxi1 et vi magna me de manibus ejus excussi1 et cum fe/9antia reasc5di 9 locum1 ubi /abant praefecti cum lum9ibus1 et ,patri ,g>diano rem ge/am n>ravi4 ,hoc audi5s ,g>dianus dixit3 cito cito desc5dite1 et quicunque vos duc]e velit1 sponte cum eo ite4 ,me autem desc5d5ti occurrit,,tr#aeb mihi quidam ,s>rac5us1 et casu dextra sua appreh5dit dextram meam1 et velocit] cucurrit1 quia jam cuncti 9 as9is s$ebant2 eo v]o curr5te1 cogeb> et ego curr]e lat]alit] et male1 quia1 ut dixi1 sua dextra =tit] t5ebat meam dextram1 et ita currebat mecum1 p] lapides1 ad quos ego ad latus curr5s1 (f5di aliquoti5s1 et cecidi4 ,t&em ad as9os suos p]v5it mecum et mihi bonum as9um p>vum et ex toto nigrum d$it1 et multam amicitiam et b5evol5tiam mihi p] totam primam p]egr9ationem o/5dit4 ,licet enim facie crudelis vid]etur1 ita quod 9 pr9cipio valde eum tim]em1 tam5 totus b5ignus erat1 et miris obsequiis mihi m9i/rabat1 etiam antequam novit conditiones meas4 ,erat autem s]vus cujusdam dom9i ,s>rac5i1 quem ego non novi1 qui dicebatur ,galela1 et s]vus nom9abatur ,cassa1 et quicunque s]vum illum voc>e voluit1 ambobus nom9ibus eum vocavit ,galelacassa4 ,et hoc 7,b7 as9>ius ,cassa mihi dixit1 quod qu&o eum vellem voc>e1 deb]em dic]e ,galelacassa4 ,illum enim as9>ium1 quem quis 9 portu ,jopp5 acquirit1 p] totam t]ram sanctam habebit1 et nullius alt]ius as9um accipiet3 et qu&o e/ rec$5dum de aliquo loco1 oportet p]egr9um curr]e 9 as9orum gregem1 et clamosa voce suum as9>ium voc>e1 eumque qua]]e4 ,igitur cum 9 illa secunda p]egr9atione a loco1 ubi /abant praefecti1 desc5dissem1 optabam inv5ire as9>ium meum priorem1 et antequam 9 as9orum gregem v5irem1 clamavi vocans as9>ium mecum ,galelacassa3 hoc audi5tes alii as9>ii nullus me traxit ad suos as9os1 vid5tes me hab]e notum as9>ium4 ,me sic clamante dom9us as9>ii mei ,galela1 quem non novi1 9 equo s$5s1 ,s>rac5us realis et nobilis1 ad me equitavit1 et cum baculo1 quem manu t5ebat1 tetigit me l5it]1 dans mihi signum ut tac]em1 secumque />em 9 quiete4 ,e/ enim valde inquietus cursus et recursus p]egr9orum et as9>iorum1 et omnes fe/9ant1 ut provideantur4 ,cum autem sic />em et omnes alii curr]5t et duc]5tur ad as9os1 anxi>i coepi1 ne =te ,s>rac5us ille me neglig]e vellet1 et nisus fui ab eo rec$]e2 quod ut vidit1 loquebatur mihi *aldaice aliqua1 quae non intellexi3 hoc tam5 dicebat1 sicut po/ea conjic]e potui3 ,/a hic mecum1 ego sum ,galela1 et s]vus meus ,cassa /atim ad me v5iet1 qui tibi providebit de be/ia4 ,t&em ,cassa v5it ad ,galelam dom9um suum3 /atim autem1 ut me vidit1 agnovit me1 et ego eum1 et ruit m ,s>rac5orum 9 osculum meum1 et laetissimo vultu me suscepit1 plurimum gaud5s et admirans de r$itu meo1 et multa cum risu loquebatur mihi1 quae ego non intellexi4 ,dux]am autem de ,ulma mecum duas /repas f]reas1 quas sibi prop9avi1 quas cum multa gratulatione suscepit3 duxit ergo me 9 gregem ad as9os suos1 et optimam be/iam mihi assignavit4 ,et mirabantur ,dom9i et nobiles de tanta ,s>rac5i ad me amicitia1 cum frequ5t] p]egr9i multas mole/ias patiantur a suis as9>iis1 p]cussiones et dejectiones de as9is et furta3 a quibus omnibus fui lib]3 et sicut 9 priori p]egr9atione1 ita et 9 illa fidelissime mihi s]vivit1 et 9 omnibus1 9 quibus eum invocavi1 obtemp]avit1 ac si fuissem pr9ceps4 ,saepe as9os meos mutavit1 ut mihi magis plac5tem ret9]em1 9 asc5su as9i me levavit1 et 9 declivis et asp]is viis me t5uit1 ne cad]em1 aquam de sua amphora mihi praebuit1 et de suis paximaciis mihi d$it2 ad hortos p] mac]ias asc5d5s intravit et mihi inde ficus et uvas et poma attulit4 ,/imulum suum1 quo utebatur 7#ha ,a7 pro as9o suo1 mihi d$it1 cum tam5 alii as9>ii non patiantur1 quod p]egr9i habeant /imulos ad pung5dos as9os4 ,propt] tanta s]vitia ae/imabant nobiles et socii mei1 quod ei multos d5>ios occulte d>em3 s$ non fuit ita1 nihil enim p5itus d$i ei1 nisi ad quod obligab>4 ,ego saepe cogitavi1 quod =te suspic>etur1 me esse aliquem magnum dom9um1 et quod ideo ita s$ule mihi m9i/r>et4 ,hanc enim =tunam 9 utraque p]egr9atione habui1 quod nullus ,s>rac5us1 nec ,arabs1 nec ,madianita1 nec ,mamalucus1 cum quibus conv]satus fui1 unquam mihi aliquam mole/iam intulit1 nec possum dic]e de p]cussionibus et vexationibus p]sonae meae illatis1 quamvis alios p]egr9os saepe vid]im gravit] p]cuti et vex>i4 ,semp] habui bonas be/ias 9 utraque p]egr9atione1 et cum hoc sanus et =tis mansi1 ,deo sit laus4 ,recessus p]egr9orum a m>i 9 as9is4 ,evagatione m>is p]acta nunc proc$5dum e/ ad evagationem t]rae4 ,cum ergo1 ut praemisi1 ad gregem as9orum v5issemus1 et jam cuncti cum be/iis ess5t provisi1 desup] s$imus 9 litore m>is1 et ibi aliquantulum exspectavimus1 donec dom9i ,mauri ess5t p>ati4 ,erant autem aliqui p]egr9i1 qui ex devotione nolebant as9os hab]e1 s$ curr]e po/ ex]citum volebant4 ,quod quidem admis]unt ,s>rac5i1 et placuit eis3 dummodo tantum curr]5t1 quantum nos 9 as9is de via fac]emus1 et non po/ ex]citum s$ 9 ex]citu ir5t4 ,s$ dum proc$]emus fe/9e1 non pot]ant illi comit>i nobiscum propt] fe/9antiam et propt] viam ar5osam3 et ideo sua necessitas cogebat eos accip]e as9os4 ,nec e/ v]um1 quod apud nos sol5t dic]e1 quod ,s>rac5i nos cogant 9 as9is asc5d]e 9 ,j]usalem et t]ram sanctam p]transire1,,tr#aec quia ae/im5t nos indignos1 ut p$ibus t]ram calcemus4 ,non curant1 utrum p]egr9us p$ibus inc$at vel 9 as9o1 dummodo conv5tio patronorum cum eis t5eatur1 et quod p$ibus inc$5s non a longe sequatur1 quod oporteat eum exspect>e4 ,ideo cogunt nos as9os recip]e1 ut semp] simul maneamus1 et ut sani 9 ,j]usalem v5iamus4 ,si enim p]egr9i deb]5t a m>i p$ibus ambul&o asc5d]e 9 ,j]usalem1 et p]transire loca sancta 9 tantis caloribus et p] viam ar5osam 9 campe/ribus1 et asp]sam 9 montanis1 pauci vivi man]5t1 et propt] calores et sitim et laborem 9 ali5o are4 ,insup] si p$ibus p] loca sancta deb]emus ambul>e1 quomodo possemus ,arabes et ru/icos 9 villis1 qui insurgunt contra nos1 effug]e1 vel eis resi/]e4 ,et ideo 7,b7 pro bono no/ro disponuntur nobis be/iae1 et non propt] despectum1 ut inexp]ti dicunt4 ,igitur cum omnes ess5t p>ati1 patroni cum praefectis process]unt 9 equis equitantes de m>i1 et nos 9 as9is sequebamur1 et s]vi dom9orum ,maurorum po/ p]egr9os equitabant1 et as9>ii no/ri nos concomitabantur2 et 9 i/o ord9e omnes a m>i cum magna fe/9antia recessimus4 ,et erat +5s ex]citus collectus ex ,s>rac5is et ,*ri/ianis4 ,et v]timus m>i dorsum1 quod v]git ab aquilone 9 au/rum1 et habet ,jopp5 quasi m$ium portum4 ,nam ad au/rum habet ,jamniam et ,gaz>am1 et ad aquilonem habet ,caes>eam ,palae/9ae1 et ,ptolemaidam1 ,tyrum et ,b>u?um et ,tripolim3 haec omnia reliquimus po/ nos ad m>e1 et contra ,ori5tem processimus1 p] t]ram ,phili/im1 non omn9o planam1 s$ collibus humilibus et dissimilibus dispositam1 et e/ t]ra bona et f]tilis1 si 9 ea ess5t cultores et habitatores1 e/ enim t]ra sancta pro majori sua p>te des]ta4 ,cum autem dimidium mili>e a m>i essemus1 v5imus juxta civitatem ,ge?1 quae quondam erat civitas bellicosissimorum gigantum1 de qua ,golia? ,ge!us natus fuit1 et1 ut hi/oriae tradunt1 ,s4 ,*ri/ophorus 9 ea g5itus fuit1 et ad regem ,ge? confugit ,david a facie ,saul2 de illa civitate dicunt hi/oriae1 quod natura loci sit1 quod ibi g5]5tur f]oces et =tes hom9es1 unde etiam novissimo tempore ,*ri/iani multo effuso sangu9e cep]unt civitatem illam1 et de ea proelia =tia ,s>rac5is intul]unt1 demum eam it]um cum magna /rage tam ,*ri/ianorum quam ,s>rac5orum p]did]unt3 quam infideles capi5tes usque ad solum de/rux]unt1 ita quod hodie /at sicut ,jopp54 ,int]ea sol oriebatur1 et p]transivimus t]ram delectabilem et multis ru9is murorum confusam4 ,ad latus autem cujusdam civitatis dictae ,assur1 quam a$ificavit ,salomon1 ut habet ,j]onymus de di/antiis locorum1 transeuntes mirati fuimus ejus ru9as4 ,tribus autem vicibus v5]unt contra nos ,arabes1 qui tunc 9 div]sis locis t]rae sanctae erant diffusi1 s$ quia b5e muniti eramus armatis def5soribus1 viol5tiam nullam intul]unt1 nec lapidibus1 nec armis1 s$ se 9 ex]citum occulte +ess]unt ad lat]a p]egr9orum1 et fur>i saccos1 ve/es1 et hujusmodi satagebant4 ,sciebant enim nos esse in]mes1 et ideo circa nos currebant1 et quidquid cecidiss5t p]egr9o1 aut non caute cu/oditum fuisset1 rapuiss5t4 ,si enom non cum tanta pot5tia transivissemus1 viol5tiam nobis intuliss5t1 et cum fu/ibus et baculis ac lapidibus nos cogiss5t1 sicut saepe int] ,jopp5 et ,rama contigit4 ,et qu&o ,arabes non sunt 9 prov9cia1 tunc 9 transitu p]egr9orum conglom]antur villani1 et impetunt ex]citum p]egr9orum cum multis injuriis4 ,unde p]iculosum valde e/ it] de ,jopp5 ad ,rama ob 7#hb ,a7 hujusmodi insidias et insultus paganorum4 ,int] haec proc$5tibus nobis vidimus 9 colle non multum alto civitatem ,rama 9 f]tilissimo et pul*]rimo loco4 ,cum autem unius jug]is spatio prope v5issemus1 desc5d]e de as9is et p$ites ire cogebamur1 s+ulique res suas 9 hum]is port>e4 ,as9os itaque as9>iis resignavimus1 et contra civitatem prop]avimus1 cum magna mole/ia ex eo1 quod calor erat int5sus et pulvis h9c inde agitabatur1 et compressio populi magna4 ,non enim patiuntur pagani1 quod ,*ri/iani eorum civitates et oppida +r$iantur equit&o1 nisi v5]9t 9 t5ebris3 cl>a die non possunt4 ,praecipue tam5 hanc civitatem ,rama digniorem caet]is reputant1 quia ,?adi1 id e/ episcopus eorum ibi residet2 obs]vant1 ne ,*ri/iani1 nisi p$ites1 +r$iantur4 ,+ressi autem urbem1 non remote a porta civitatis1 v5imus ad qu&am domum cum submisso et p>vo o/iolo1 ante quod /abant praefecti et unum po/ alium num]abant1 sicut fec]unt1 qu&o de m>i exivimus3 et p] o/iolum intr>e jubebant4 ,porro ab intus erat curia magna et pul*ra1 cum multis cam]is et div]sis habitaculis te/ud9atis et fons sive ci/]na bonas et sanas cont95s aquas4 ,hanc domum ,philippus quondam ,dux ,burgundiae bonae memoriae 9 hospitium comp>avit p]egr9orum1 ac fratribus montis ,syon comm5davit4 ,unde et hospitale p]egr9orum nom9atur4 ,fratres autem montis ,syon eam locant alicui ,*ri/iano ori5tali1 qui ibi habitat4 ,audivi1 quod antequam domus illa esset pro p]egr9orum hospitio comp>ata1 cogebantur p]egr9i man]e 9 civitatis div]sorio juxta plateam 9 magna despectione et mis]ia1 et multas su/9ebant a ,s>rac5is injurias4 ,s+ul>es enim inimici ,*ri/ianorum sunt ,s>rac5i et ,mauri de ,rama1 et magni vexatores1 ut patebit4 ,divisimus ergo nos p] habitacula socii ad socios comp>es1 et ,dom9i mei cum omnibus suis famulis habuimus habitaculum satis amplum1 ad quod mattas emimus1 coop]i5tes t]ram1 ut non 9 nudo humo nos s$]e1 jac]e1 dormire et m&uc>e oport]et4 ,non enim erat ibi nisi cam]a te/ud9ata cum pavim5to et p>ietibus vacua omni supellectili1 dempta illa1 quam nos intulimus4 ,erat autem1 qu&o civitatem +ressi sumus1 circa horam ,,ix4 ante m]idiem4 ,porro ,pat] ,g>dianus cum suis fratribus 9 int]iori horto domus1 ubi erat habitatio patronorum1 disposu]ant et erex]ant alt>e ad /ipitem magnae palmae1 quae ibi /abat repleta dactilis1 et omnibus p]egr9is vocatis ad illum hortum1 et ob/ructis januis1 ne pagani nos imp$ir5t1 unus de fratribus ,missam celebravit4 ,sub ,missa v]o ,pat] ,g>dianus pul*rum s]monem fecit 7,b7 lat9um1 quia ,italicus erat1 et ,!utonicum ignorabat4 ,et quia non habebat secum fratrem ,!utonicum eloqu5tem1 qui suum s]monem ,alemanis int]pret>etur1 rogavit me sibi assi/]e1 et p]egr9is ,!utonis sua hortam5ta propon]e1 quod lib5s feci3 et ad ejus latus /eti1 et prolata ab eo propositione 9 ,lat9o1 e&em ex ore ejus sumpsi1 et 9 vulg>i ,!utonico protuli4 ,porro 9 ipso s]mone proposuit c]tos articulos p]egr9is1 9 quibus compreh5dit regim5 et vid5di ord9em1 quem t5]e deb]5t int] ,s>rac5os et infideles conv]santes 9 t]ra sancta1 ne ignorantia p]iculum incurr]e cont+]et4 ,primus articulus3 si aliqui p]egr9i v5iss5t s9e expressa lic5tia ,papae1 et ex hoc excommunicationem ,papae incidiss5t1 tales f9ita ,missa deb]5t se sibi praes5t>e1 et ipse eos auctoritate apo/olica sibi commissa vellet absolv]e4 ,e/ enim casus papalis1 qui s9e lic5tia ad t]ram sanctam p]egr9atur1 ut patuit supra fol4 #e4 ,a4 ,ratio hujus excommunicationis e/1 quia po/quam ,*ri/iani fu]unt de t]ra sancta expulsi1 aliqui mali ,*ri/iani etiam lat9i mans]unt 9 ea1 et confo$]av]unt se ,s>rac5is1 prae/antes eis juram5ta1 aliqui etiam1 qui emigrav]unt1 rev]tebantur ad eos1 et se subjiciebant1,,tr#aed qui po/ea navigav]unt ad p>tes ,*ri/ianorum et inde f]ram5ta1 arma1 quibus ori5tales c>5t1 indux]unt4 ,hoc ,papa consid]ans excommunicavit omnes cum ,s>rac5is reman5tes et confo$]ationem cum eis hab5tes4 ,excommunicavit etiam illos1 qui eis arma et alia necess>ia def]r5t4 ,ipsam etiam t]ram excommunicavit1,,tr#aee ut quicunque eam +r$]etur s9e ejus lic5tia1 ana!ma esset1 quia ibi mor>i non posset s9e communicatione cum infidelibus et cum ha]eticis4 ,excipiuntur tam5 ab illa excommunicatione religiosi t]ram sanctam +r$i5tes1 et si cui amicus det9]etur apud ,s>ac5os captivus1 pote/ s9e lic5tia ,papae +r$i et cum ,s>rac5is pacisci pro amici lib]atione4 ,haec legi 9 quodam p]egr9atorio cujusdam p]egr9i1 qui ante ,,cl annos fuit 9 t]ra sancta4 ,g5]alis tam5 magi/] ord9is pra$icatorum nulli dat lic5tiam fratri1 nisi prius frat] habet lic5tiam ,papae4 ,secundus articulus3 nullus de p]egr9is debet solus p] loca vag>i s9e ductore ,s>rac5o1 quia intutum et p]iculosum e/4 ,hunc articulum ego4 ,f4 ,f4 ,f4 male t5ui1 ut sequ5tia mon/rant4 ,t]tius3 caveat p]egr9us ne sup] sepul*ra ,s>rac5orum transeat1 quia invitissime vid5t1 et cum lapidibus p]cutiunt transeuntes1 quia ae/imant1 quod transitus no/] defunctos cruciet et p]turbet4 ,qu>tus3 si p]cussus fu]it quis de p]egr9is a ,s>rac5o quantumcunque inju/e1 non rep]cutiat1 s$ p]cussorem ,g>diano vel ,truts*elmanno 7#hc ,a7 accuset1 vel ,cal9o1 et illi sibi ju/itiam,,tr#aef faci5t1 si possunt3 si non possunt1 quia qu&oque juv5es prot]vi sunt et durae c]vicis1 pati5tiam habeant pro ,dei gloria et pro suo majori m]ito4 ,qu9tus3 caveant p]egr9i1 ne de sancto sepul*ro et de aliis locis a$ificatis p>ticulas desc9dant1 et =matos lapides de=m5t1 quia sub excommunicationis s5t5tia prohibitum e/3 de hoc 9 sequ5tibus plura dic5tur fol4 #bag4 ,b4 ,sextus3 quod p]egr9i nobiles non deturp5t p>ietes dep+5do arma sua1 vel scrib5do nom9a sua1 aut *>tas1 9 quibus eorum arma sunt depicta p>ietibus affig5do1 aut in/rum5tis f]reis columnas et tabulas m>moreas rad5do et =&o ad induc5dum signa suae praes5tiae4 ,hoc enim valde sc&alizat ,s>rac5os1 et t55t faci5tes haec pro /ultis4 ,septimus3 quod p]egr9i ord9ate et s9e tumultu et litigio proc$ant ad visitationem locorum sanctorum1 et non conetur unus alium praecurr]e1 quia multa deord9atio solet circa hoc cont+]e1 et multorum devotio ex hoc imp$itur4 ,octavus3 caveant p]egr9i1 quod non simul corrideant ambulantes 9 ,i]usalem p] loca sancta3 s$ maturi s9t et devoti propt] loca sancta1 et propt] infidelium exemplum1 et ne suspic5tur1 quod eos d]ideamus1 quod valde aegre f]unt4 ,semp] enim risus et laetitia p]egr9orum e/ eis suspecta4 ,nonus3 caveant p]egr9i summop]e1 ne joc5tur cum pu]is et masculis ,s>rac5orum accurr5tibus1 et ne eos arrideant1 quia quamvis bono animo hoc fiat1 tam5 multa inde sunt saepe mala exorta1 et si quid risui dignum eg]9t tales pu]i1 av]tat se p]egr9us1 et s]iosus sit et pacem habebit4 ,decimus articulus3 caveant p]egr9i1 ne 9 foem9as1 si quae occurr]9t1 figant oculos2 quia ,s>rac5i omnes zelotypi magni sunt1 et posset p]egr9us nesci5s p]iculum incurr]e propt] vehem5tiam alicujus zelotypi4 ,undecimus3 si p]egr9us a muli]e aliqua nutibus et signis 9 domum invitatus fu]it1 nullo modo +r$iatur1 quia muli] ex in/9ctu virorum id facit dolose1 ut ,*ri/ianus intrans spolietur1 et =te vita privetur4 ,magnum enim p]iculum imm9et incautis4 ,duodecimo3 caveat p]egr9us ne 9 it9]e vel alias ,s>rac5o pet5ti potum v9i praebeat1 quia /atim ad unum duntaxat hau/um inebriatur1 et insanire incipit primo 9 ipsum p]egr9um insurg5s4 ,t]tio decimo3 t5eat p]egr9us suum as9um1 quem primo a suo as9>io recepit1 et non mutet vel mutuet alt]i1 nisi de cons5su as9>ii1 quia alias turbatio oritur4 7,b7 ,qu>tus decimus3 cav5t dom9i p]egr9i nobiles1 ne se coram ,s>rac5is de +5uitate prodant1 quia imprud5t] ag]et multis respectibus4 ,qu9tus decimus3 non imponat p]egr9us capiti suo praes5tibus ,s>rac5is mitras albas1 nec involvat caput albo sud>io aut panno2 quia hoc sibi putant solis lic]e3 et e/ signum eorum di/9ctivum ab aliis g5tibus2 nec su/95t ,*ri/ianos albis indutos ve/ibus1 quod tam5 e/ contra ,al*oron suum1 9 quo aliquoti5s ,*ri/ani nom9antur albi1 et quoti5s de eis m5tionem facit1 albos vocat1 ut habet ,nicolaus ,cusa de cribratione ,al*oron3 plura enim ,s>rac5i sibi praet] ,ma*ometi ord9ationem reassums]unt1 quae olim idolatrae habebant1 ut e/ de ve/ibus3 ve/iuntur enim ita1 quod nec vir1 nec muli] app>et ve/e h]m(rodica1 sicut olim legitur de ,semiramide reg9a1 quae sic int] armatos contra ,bactrias processit ve/ita1 quod nemo novit eam1 vel virum vel foem9am1 et i/e modus hodie 9 ori5te viget4 ,sic etiam ex g5tili m capita l9team9ibus involuta et bullata hab5t1 sicut legimus ,dionysium1 ,semeles filium1 luxuriae crapulaeque d$itum fecisse3 nam si qu&o ex potu bib5tis caput agit>etur1 mitra illud alligabat1 unde et ,mitriphoros dictus e/4 ,quem ,ma*ometus ebrius imitatus caput semp] illigatum habebat3 v]um po/ v9o abdicato pro homicidio 9 v9i furia commisso capitis bullam ret9uit1 eam suis cultoribus reliquit1 quia hodie bullati et quasi coronati l9eis inc$unt et nobis non admittunt capita albis tecta hab]e4 ,sextus decimus3 non portet p]egr9us cultellos1 nec aliqua alia dep5d5tia1 ne ab eo disc]pantur et auf]antur1 et nulla portet arma4 ,decimus septimus3 si p]egr9us contrahit cum aliquo ,s>rac5o famili>itatem1 caveat1 quod non nimis sibi confidat1 quia dolosi sunt1 et praecipue caveat1 ne 9 joco cum eo habito manum sibi 9 b>bam mittat1 vel manu involucrum capitis sui p]cutiat1 etiam jocose et l5it]4 ,hoc enim omn9o fo$um e/ su/9]e apud eos1 et omnis jocus obliviscuntur1 et irascuntur4 ,hujus facti ego ,f4 ,f4 ,f3 accepi exp]i5tiam4 ,decimus octavus3 dilig5t] cu/odiat p]egr9us res suas1 et nullibi1 ubi ,s>rac5i sunt1 jac]e p]mittat1 alias /atim evanescunt1 s9t quaecunque res4 ,decimus nonus3 si p]egr9us habet flasconem v9i1 et placet sibi bib]e1 si ,s>rac5i assunt1 occultet flasconem1 et occulte bibat3 roget socium1 ut ante eum se ponat1 vel se pallio op]iat1 ut occulte bibat4 ,quia ex quo ipsis potus v9i e/ int]dictus1 qu&o vid5t nos bib]e1 invid5t nobis1 et si possunt1 mole/ant bib5tem4 ,vicesimus articulus3 non faciat p]egr9us comm]cia cum ,s>rac5o1 nisi cum tali provid5tia1 quod sciat se non falli4 ,conantur enim nos fall]e et arbitrantur1 se ,deo obsequium prae/>e1 dum aliquem possunt fall]e et decip]e4 ,et ante omnia sit p]egr9us providus et cu/odiat se a ,judaeis !utonicis2 quia toto nisu ad hoc t5dunt1 ut nos fallant1 et pecuniis spoli5t4 ,sic etiam cu/odiat se a ,*ri/ianis ori5talibus 9 comm]ciis1 quia nullum hab5t consci5tiam1 m9us quam ,judaei et ,s>rac5i1 et si possunt1 decipiunt p]egr9os4 ,vicesimus primus3 p]egr9i faci5tes contractus cum ,s>rac5is non litig5t cum eis1 nec jur5t1 nec irascantur4 ,sciunt enim1 haec esse contr>ia *ri/ianae religioni1 et qu&o talia vid5t1 /atim dicunt3 ,o male ,*ri/iane4 ,nam hoc ,italicum vel ,lat9um omnes sciunt2 et ad omnem motum vitiosum p]egr9i objiciunt nom5 ,*ri/iani1 ac si dic]5t illud ,augu/9i de doctr9a *ri/iana4 ,tu1 inquit1 quomodo ,*ri/ianus dic]is1 9 quo ,*ri/iani actus non sunt3 ,*ri/ianus ju/itiae 7#hd ,a7 bonitatis1 integritatis1 pati5tiae1 ca/itatis1 prud5tiae1 humilitatis1 humanitatis1 innoc5tiae et pietatis nom5 e/4 ,debet ergo p]egr9us sic se g]]e1 ut non blasphemetur nom5 tam nobile 9 ipso etc4 ,vicesimus secundus3 caveat p]egr9us1 ne ,mus*eas1 id e/1 ,s>rac5orum templa et oratoria +r$iatur1 quia si rep]iretur1 imp]turbatus nequaquam exiret1 etiam si cum vita evad]e posset3 de hoc pl5ius fol4 #bfa4 et consequ5t]4 ,vicesimus t]tius3 caveat summop]e p]egr9us1 ne ,s>rac5os orantes et ge/us sui cultus ex]c5tes irrideat1 quia hoc omn9o non possunt su/9]e4 ,nam et ipsi cav5t1 ne nos 9 orationibus no/ris imp$iant1 nec d]ideant4 ,vicesimus qu>tus3 si cont+]et p]egr9os longius det9]i 9 ,rama et 9 aliis locis1 quod habeant pati5tiam1 nec ,patri ,g>diano imput5t3 s$ ,s>rac5is1 qui 9 i/a re faciunt1 quod eis placet1 et non quod nobis utile esset4 ,vicesimus qu9tus3 quod p]egr9i ad r$im5das multas vexationes non s9t nimis t5aces1 s$ d5t debitam pecuniam cito1 et cum pace4 ,as9>iis autem nullus det pecuniam1 cum dom9i patroni totum solv]9t2 nisi aliquis det ex lib]alitate as9>io d5>ium pro pabulo as9i1 quod tam5 fac]e non t5etur4 ,vicesimus sextus articulus3 quod p]egr9i aliquid don>5t hospital>io hospitalis1 9 quo eramus1 quo domus 9 ru9is refici et re/aur>i posset4 ,vicesimus septimus et ultimus3 quod p]egr9i habeant sibi recomm5datum paup]em ,conv5tum fratrum montis ,syon 9 ,j]usalem1 quorum procuratione inducuntur et educuntur p]egr9i1 et quod eleemosynis suis conv5tum foveant et fratribus succurrant1 qui ibi int] infideles commorantur 9 consolationem p]egr9orum1 et p]egr9is pro posse s]vire p>ati sunt1 etiam subjici5do se p$ibus eorum1 si necesse =et4 ,et si non cuilibet p]egr9o fu]it factum juxta necessitatem suam1 et voluntatem1 non imputet fratribus1 quia si omnibus deb]5t satisfac]e m9i/r&o v9um et panem1 po/ abscessum p]egr9orum non hab]5t1 unde viv]5t4 ,infirmis autem et debilibus p]egr9is omni conatu et dilig5tia m9i/r>e p>ati ess5t1 eosque 9 suo infirmitorio refov]e et *>itative tract>e4 ,haec 9 ,lat9o et ,!utonico sunt p]egr9is pronunciata4 ,porro cum s]mo sic protrah]etur1 ,s>rac5i1 qui 9 ant]iori atrio /abant seclusi1 impati5tes facti cum lapidibus ad o/ium pulsav]unt1 ac si o/ium rump]e vell5t4 ,alii asc5d]unt sup] domum et 9 curiam respex]unt1 ubi eramus1 rid5tes et clamantes4 ,nos v]o ex hoc conturbati contra juv5es illos s]iosis vultibus 7,b7 respeximus1 annu5tes ut tac]5t et desc5d]5t4 ,qui vid5tes s]ium no/rum conticu]unt1 et unus po/ alium abscessit4 ,et totum (ficium cum pace p]fecimus1 et erat jam facta hora m]idiei4 ,res]ato ergo o/io exivimus 9 no/ram curiam1 et eam pl5am rep]imus ,s>rac5is1 ,judaeis1 ,ha]eticis1 ,*ri/ianis ori5talibus div]sas res v5ales hab5tes1 et praecipue ea1 quae ad victum p]t9ebant4 ,ibi rep]imus pullos et gall9as coctas1 lac coctum1 pulm5ta de f>re et de riso cum lacte coctis1 panes optimos1 ova1 uvas et botros dulcissimos1 mala granata1 poma1 pom]ancias1 angurias1 lemunas1 ficus magnas et p>vas1 confecta etiam de amigdalis et melle1 et c>icas1 et qua$am confecta de zuk>o et amigdalis et dactilis1 et aquas frigidas4 ,quidam etiam attulit 9 /angneis sic vasculis poculum confectum1 quo utuntur magni dom9i ,s>rac5orum loco v9i4 ,emimus ergo cib>ia ad placitum1 et 9 cubilibus no/ris m&ucavimus4 ,eodem die facto pr&io duxit nos ,cal9us m9or1 qui dicitur ,elphahallo1 p] civitatem ,rama ad vicos m]catorum1 et vidimus ibi div]sas m]ces pretiosas et ,mus*keas magnas1 et ad quoddam ae/u>ium ivimus1 9 quo multi p]egr9i balneabantur cum ,s>rac5is4 ,hoc ae/u>ium sicut et alia ,s>rac5orum ae/u>ia miro +5io et modo a$ificatum e/1 quatuor inclusum turribus1 quod de subtus ex =nace p] pavim5tum /ratum pul*ro polito et v>io m>more calorem transmittit4 ,vide de ae/u>iis ,s>rac5orum multa1 et an sit licitum ,*ri/ianis1 cum eis communic>e 9 balneatione1 et plura de hoc ,"p4 ,,ii4 fol4 #ae4 ,a4 ,b4 ,visa ergo civitate 9 locum no/rum rev]si sumus2 et cum s]o factum esset1 ejecimus omnes m]catores et o/ium domus repagulis obfirmavimus1 et ad dormi5dum nos locavimus4 ,decima die1 quae e/ #g4 fratrum1 mane ante solis ortum1 priusquam ,s>rac5i et m]catores surg]5t1 excitati fuimus ad ,missam1 et erecto alt>i 9 curia no/ra quidam de fratribus celebravit1 et po/ ,missam intimatum fuit nobis1 quod dispon]emus nos ad visit&am ecclesiam ,s4 ,georii 9 ,dyaspoli1 ubi m>tyrizatus fuit idem ,sanctus4 ,9 mea prima p]egr9atione non pot]ant nos duc]e ad locum illum1 quia ,arabes villam illam vallav]ant1 et nos exspectabant1 ut spoli>5t4 ,cumque p>ati essemus1 sicut intravimus1 ita et exivimus civitatem1 et ante urbem as9>ios no/ros cum as9is p>atis rep]imus4 ,cucurrit autem quilibet 9 gregem as9orum voce magna clamans et vocans suum as9>ium1 et clamor meus erat3 ,galelacassa6 ,galelacassa6 ,alii alit] clamabant1 secundum quod div]sis nom9ibus appellabantur4 ,s$imus ergo sup] as9os et cum magna fe/9antia contra ,dyaspol9 prop]avimus1 quae f]e duobus mili>ibus italicis a ,rama di/at4 ,v5imus ergo 9 ,dyaspol91 quae etiam ,lidda dicitur 7#he ,a7 et ,lyddia1 et olim fuit gr&is civitas1 s$ p] ,s>rac5os de/ructa nunc villa non p>va e/4 ,ad locum ergo1 9 quo ,s4 ,georius fuit div]sis suppliciis m>tyrizatus1 accessimus et locum devotius deosculati sumus1 ipsum cl9odiis no/ris cont+5tes1 et indulg5tias sept5nes,,tr#aeg 77 recepimus4 ,9 hoc loco vidimus ma]ore cordis no/ri ru9as pul*]rimae ecclesiae altae et magnae1 de qua adhuc p>s *ori /at1 dejectis tam5 te/ud9e et tecto1 et 9 *oro e/ locus m>tyrii ,s4 ,georii1 9 quo semp] ard5t duae lampades1 quas nutriunt ,*ri/iani graeci1 qui morantur 9 villa4 ,porro reliquam p>tem ecclesiae p] muri int]cisionem sep>av]unt a *oro1 et 9 ea p>te ,ma*ometo ,mus*keam fec]unt pul*ram et ornatam cum alta turri4 ,/abat autem o/ium ex adv]so ita1 quod 9 atrium ,mus*keae vid]e pot]amus et 9 ,mus*keam1 et erat sicut p>adysus mundum et pul*rum4 ,9 illa civitate suscitavit ,s4 ,petrus ,a5eam et pra$icavit ibi ut habetur ,actor4 #i4 ,tempore1 quo ,*ri/iani t]ram sanctam poss$]unt1 erat ibi episcopatus et div9us cultus magnus4 ,prope civitatem illam vidimus montem ,mod91 9 quo quondam fuit civitas ,mac*abaeorum1 virorum =tissimorum1 ubi et sepulti sunt ,mat?atias cum filiis suis3 de quorum sepul*ris habetur fol4 #ga4 ,b4 ,et videtur fuisse civitas haec ,lidda de tribu ,neptalim4 ,cum ergo 9 ,dyaspoli exp$iti essemus1 rev]si sumus 9 ,rama ad pr&ium quod ibi fecimus4 ,po/ pr&ium /itimus p>ati ad recessum1 s$ nec patroni1 nec ,truts*elmannus1 nec aliquis praefectus app>uit nobis3 s$ erant simul 9 arto consilio toto illo die 9 conclavi1 et compugnabant1 propt] quod omnes 9 timore /abant4 ,insup] auditum fuit1 quod ,arabes diffudiss5t se p] it9]a1 quibus it] 9 ,j]usalem1 ita quod non pat]et nobis asc5sus1 qu\sque se mov]5t4 ,hanc enim plagam p]misit ,deus sup] t]ram illam1 et sup] omnes regiones p] circuitum1 quod ,arabes1 populus nudus1 mis]rimus1 be/ialis1 pr(ugus1 solius des]ti inhabitabilis inhabitator1 omnes vexat1 turbat et domat1 etiam ipsum regem1 pot5tissimum ,aegypti ,soldanum4 ,de 8 ,arabibus alio loco v5it latius dic5dum4 ,igitur dom9is ,mauris et patronis occupatis 9 consiliis nos mansimus 9 curia cum magna inquietud9e1 quia curia tota erat pl5a m]catoribus1 et tumultus +5s fuit ibi4 ,concurrebant enim ,s>rac5orum juv5es mali1 et pu]i ac s5es1 et nos nimis fatigabant1 et /abant ante nos vid]e et audire nos1 et praes]tim illos1 quos passionatos notav]unt1 et illos1 qui ad eorum ludos ris]unt4 ,non facile possem tribulationes et trufas juv5um ,s>rac5orum en>r>e4 ,int] alia tam5 contigit1 quod quidam prot]vus juv5is locavit se ad p$es cujusdam p]egr9i nobilis et maturi viri1 et circumspexit1 an aliquem collud5tem inv5ire posset4 ,t&em conv]sus ad nobilem1 ad cujus p$es 7,b7 se locav]at1 arripuit ei p$em1 ut trah]et1 miles autem ille p]p5dit primo incautum esse jocum1 retraxit p$em ad se1 quasi non esset sibi curae de eo3 juv5is v]o vid5s se contemni1 alt]um p$em nobilis 9 t]ra s$5tis arripuit1 trah5s nobilem1 ut eum 9 dorsum pon]et4 ,et dum =tit] trah]et militem1 miles commotus1 et emisso cum viol5tia alio p$e1 quem retrax]at1 9 v5trem ,s>rac5i adeo dure trusit1 quod juv5is p$em t5tum dimisit1 et ev]sus capite deorsum et p$ibus sursum usque ad m$ium pavim5ti revolutus sicut globus volvebatur4 ,et surg5s juv5is confusus habitaculum exivit3 9 hoc facto valde timebamus1 ne juv5is concit>et aliquos contra nos4 ,s$ nihil mali secutum fuit4 ,alius quidam juv5is trufator +ressus /etit ad faciem cujusdam p]egr9i1 et fecit quasdam digitorum plicationes1 turpitud9em qu&am signantes1 quod ille p]egr9us su/9]e non val5s1 cum suis manibus manus illius trufatoris =tit] p]cussit1 et ei turpem figuram1 quam digitorum plicatione fec]at1 de/ruxit4 ,quod cum vidisset armig] quidam ,s>rac5us1 vehem5t] iratus contra p]egr9um insurrexit1 et nisi p]egr9us ille se occultasset1 9 captivitatem ductus fuisset4 ,/abat enim armig] ille cum complicibus suis1 et diu exspectabant1 si illum p]egr9um poss5t 9 loco oportuno appreh5d]e4 ,s$ p]egr9us amplius non exivit de latibulo suo4 ,aliud1 quod nobis accidit1 ref]am4 ,quidam nobilis p]egr9us ta$ium fug]e vol5s dep9xit 9 p>iete arma sua et suorum sociorum satis pul*re et ornate1 et cum jam opus p]fecisset1 9 quo multis horis laborav]at1 quidam de ,s>rac5is occurrit1 et manu /]corizata1 et /]core l9ivit turpit] picturam i/am1 et abscessit rid5s4 ,9 hoc facto nobiles pessime erant cont5ti1 et juv5i quidem mal$icebant1 s$ nemo 9 illum manus ausus erat mitt]e4 ,si fecisset 9 p>tibus no/ris1 fuisset 9 fru/a dilac]atus4 ,multa talia su/9uimus 9 illa civitate3 s$ non tantum1 quantum 9 mea prima p]egr9atione4 ,nam capitaneum1 qui de ,jopp5 dux]at nos 9 ,rama1 captivav]unt 9 oculis no/ris1 et 9 artam cu/odiam eum posu]unt3 dic5tes1 eum nullam habuisse auctoritatem duc5di p]egr9os 9 t]ram1 et nos s9e salvo conductu 9 t]ram v5isse1 et ideo tributum d5uo nos solv]e oport]e3 quod si fac]e recus>emus1 ,j]osolymam visuri non essemus1 s$ 9 galam rev]ti necesse esset2 et pro tem]>io +ressu 9 t]ram iuxta dom9orum ,maurorum decretum pecuniam daturi4 ,et mansimus quatuor diebus 9 ,rama 9 illa susp5sione1 quod non alit] intellig]e pot]amus1 nisi quod 9 galam r$uc5di essemus1 et sanctum ,dom9i sepul*rum non visuri4 ,o quantam tri/itiam 9 cordibus no/ris habuimus et inquietud9em6 ,t&em tam5 ad loca optata duci sumus etc4 ,nunc ad propositum regr$i>4 ,cum dies advesp]asset1 v5it unus de famulis patronorum1 dic5s1 nos illico recessuros4 ,receptis ergo sacculis no/ris de habitaculo egressi sumus1 et juxta o/ium domus s$imus1 expect&o tempus recessus4 ,po/ horam v5it quidam 7#hf ,a7 dic5s1 quod quidam ,mamaluci armati v5iss5t de ,*ayro1 propt] quorum adv5tum non poss5t ductores no/ri hoc s]o rec$]e4 ,et ideo deb]emus cum quiete ad habitacula no/ra re9tr>e4 ,hoc auditu cum impati5tia cam]as no/ras +ressi sumus4 ,et dum sessum cap]e vellemus ut prius1 ablatas mattas vidimus1 9 quibus s$]e et jac]e consuev]amus4 ,ille enim ,s>rac5us1 a quo em]amus multis d5>iis1 aportav]at eas4 ,eo ergo acc]sito petivimus1 ut mattas nobis re/itu]et2 s$ nullo modo fac]e volebat1 nisi eas d5uo em]emus3 dic5s1 quod non v5didisset nobis eas1 nisi ad no/rum exitum de habitaculo4 ,et quia cam]am vacuam demis]amus1 exspirasse dixit t]m9um illius emptionis1 non ob/ante quod rev]si essemus4 ,multas cont5tiones habuimus cum illo ,s>rac5o1 quia furiosissimus erat1 et 9 litigio saepe contra nos sputum projiciebat4 ,mansimus ergo 9 habitaculo s9e mattis1 quia sibi d5>ium nullum volebamus d>e1 ne suae av>itiae refrig]ium praeb]emus4 ,demisisset pr(ecto,,tr#aeh nobis eas pro paucis d5>iis1 s$ repulimus eum a nobis4 ,cumque jam nox esset1 mans]unt aliqui 9 habitaculo dormi5tes sup] nudam humum4 ,ego v]um cum quibusdam aliis1 asc5di supra te/ud9em domus1 ubi dormiebat ,cal9us magnus et quidam ,s>rac5i alii1 et ibi etiam supra pavim5tum nos ad quietem locavimus sub dio dormi5tes4 ,sunt enim domus 9 ori5talibus p>tibus ita a$ificatae1 quod supra eas fit deambulatio1 et temporibus1 quo sol abs5s e/1 asc5dunt hom9es pro refrig]io et ibi laborant1 m&ucant1 et sibi /]nunt et dormiunt4 ,sole autem spl5d5te sub te/ud9ibus 9 umbra man5t4 ,omnes enim domus sunt te/ud9atae et totae lapideae1 quia ibi valde pauca ligna hab5tur4 ,sic ergo supra domum mansimus1 s$ c]te quietem1 quam quaesivimus1 non habuimus1,,tr#aei propt] clamores ,s>rac5orum ,soquorum1 qui 9 ,mus*kea prope nos clamabant1 et m suo cantabant1 quasi usque ad m$ium noctis4 ,similit] sup] turres /abant1 et ullulabant cum ard5tibus lampadibus4 ,sunt enim turres eorum altae et rotundae1 9 quibus /ant ,s>rac5orum sac]dotes1 g]5tes (ficium campan>um et pr(essionem fidei eorum pronunciant4 ,de quibus pl5ius infra dicam fol4 #id 9 "p4 ,,ii4 de (ficio eorum et ritu4 ,erat enim illa nox eis sollemnis1 ideo plus solito clamabant1 nosque inquietabant1 et ita nox illa praet]iit4 ,undecima die1 quae e/ ,procopii confessoris1 ante lucem surrexi et (ficium meum dixi1 9 em95tiori te/ud9e quam dormi]am1 s$5s supra convexum cujusdam altioris cam]ae1 de quo pot]am omnes p] circuitum jac5tes vid]e4 ,cumque jam dies illucesc]et1 surrex]unt ,s>rac5i1 et /ratis compositis ac ve/im5tis applicatis1 mox 7,b7 ponebant g5ua ad orationem et junctis manibus sursumque elevatis cum quodam devotionis rugitu et magno s]io adorav]unt3 aliquoti5s capita cum dorso incl9antes usque ad t]ram1 et diutius sic incl9ati manebant1 et it]um se erig5tes vultum ad coelum levabant1 et omnes simul eosdem mores s]vabant1 ac si fuiss5t mona*i ejusdem regulae4 ,et oratione f9ita ad solita negotia prop]abant4 ,hoc ibi vidi illo mane et po/ea saepe alibi4 ,porro po/ solis ortum no/ri p]egr9i surrex]unt1 et /atim nulla praemissa oratione colloquium hab]e coep]unt1 et risum cum dissolutione s]io et s9e devotione4 ,cumque sic s$5s comp>ationem fac]em eorum1 quae vidi ab 8 et ab illis1 m5te contri/atus et confusus fui1 ex eo quod i/i irr5ati et hom9es p]ditissimi 9 augm5tum suae aet]nae damnationis cum tanto s]io et maturitate,,tr#afj ador&o1 iram ,dei contra se implacabilit] provocant1 ,angelos et ,sanctos et caele/em curiam suis blasphemis orationibus cum tanta discipl9a et gravitate inhonorant2 et nos ,*ri/iani mis]rimi et +ratissimi1 ,*ri/i pretiosissimo sangu9e r$empti1 cum levitate et dissolutione et indicibili cont9ua tepiditate et di/ractione et ta$iositate ,deo vivo et v]o orationes no/ras (f]imus1 a quo sp]amus fide c]tissima gratiam et gloriam nos recepturos4 ,o ,dom9e ,deus1 quam gratiam dabis pro indevotissimis et brevissimis orationibus no/ris6 ,et ut9am saltem orationes no/rae tepidissimae fide integra fi]5t6 ,s$ quid dicam8 ,multi timeo ,*ri/iani integrum diem s9e aliqua ,dei v5]atione et oratione transcurrunt1 quod tam5 apud ,s>rac5os1 ,turcos1 ,b>b>os1 ,iudaeos1 ,arabes absurdum esset fi]i4 ,hab5t namque g5tiles illi orationum su>um etiam positionem et modum1 quem non transgr$iuntur pro ulla occasione1 nisi sit inevitabilis4 ,de eorum orationibus et jejuniis vide fol4 #id4 "p4 ,,ii4 ,occasionem loqu5di nunc de illis praebuit mihi1 quia eos et no/ros consid]avi1 ut dictum e/4 ,igitur cum sol ortus fuisset1 non vidimus dispositionem ad recessum1 et regressi sumus 9 no/ra habitacula1 et em5tes cibos m&ucavimus4 ,s$5tibus nobis sic +ressus e/ ad nos quidam paup] et mis] ,s>rac5us1 portans 9 sporta pom]ancias et botros ad v5d5dum nobis1 et posuit se cum sporta 9 t]ra s$5s juxta latus meum4 ,accepimus autem de fructibus suis1 et d$imus sibi panem et ea1 quae sup]av]unt nobis de pulm5t>iis et comm$it ut esuri5s4 ,porro 9 capite habebat pileum rubeum cum signo s>rac5ico4 ,et quia videbatur mihi bonus simplicianus1 tuli sibi pileum de capite1 et eo inspici5te f9xi me hab]e nauseam1 et faciem rugosam feci1 et caput meum a pileo1 quem manu t5ebam1 av]ti1 quasi dete/ans ritum ,s>rac5orum1 et sputum contra l9teum pileo circumligatum projeci1 vid]e vol5s1 quid tam5 ad haec dic]e vel fac]e vellet4 ,s>rac5us autem 7#hg ,a7 p] omnes angulos habitaculi circumspexit1 et cum nem9em vidisset1 quem tim]et1 arepto proprio pileo et congem9ato 9 ore sputo sup] signum s>rac5icum projecit1 et ligaturae mal$ixit et cum dextro pollice s9i/rae suae signum crucis impressit1 et locum signatae manus deosculatus e/1 et la*rymans multa loquebatur nobis1 quae non intelleximus3 hoc tam5 optime intellig]e potuimus1 quod ,*ri/ianus fu]at1 et coactus abneg>e fidem1 et quod non erat ,s>rac5us1 s$ paup] ,mamalucus4 ,come/ione p]acta mansimus 9 habitaculo no/ro 9 umbra et quiete4 ,porro 9 p>iete uno no/ri habitaculi audivimus qu5dam laborantem cum f]ro 9 opposita p>te1 quasi murum p]fod]e con>etur1 de quo nulla nobis fuit cura1 nec alicujus p]iculi suspicio4 ,t&em =am5 fuit factum1 p] depositionem unius lapidis4 ,erant autem 9 alia p>te muli]es s>rac5ae1 quae =am5 fec]ant1 ut p]egr9os vid]5t1 quibus aspici5tibus quidam milites corridebant1 et signis ac nutibus hoc1 quod v]bis non pot]ant1 exp$iebant4 ,quod cum quidam frat] m9or1 qui deputatus fuit p] ,gu>dianum circuire cam]as p]egr9orum1 notasset1 /atim attulit cem5tum et =am5 ob/ruxit1 iurans p] ,deum1 si ,s>rac5i hoc vidiss5t1 omnes p]egr9os atroci cruciatu tribulass5t1 quia sunt vehem5tissimi zelotypi1 et ad zelotypiae v9dictam simul s9e ratione concurrunt4 ,satis enim lascivae vid5tur foem9ae ,s>rac5orum esse4 ,nam quidam juv5es milites1 dum supra domum deambul>5t et circumspic]5t1 vid]unt 9 domo quadam tres foem9as /antes3 quae signabant eis manu1 ut ad eas desc5d]5t4 ,an hoc fec]9t ex lascivia1 vel ex dolo et malitia1 quod magis cr$o3 utrumque p]iculosum e/2 nam /atutum hoc hab5t3 si ,*ri/ianus rep]tus fu]it1 coire cum s>rac5a muli]e1 datur sibi optio1 ut vel abneget suam fidem vel subeat mortem1 nec m$ium ibi e/4 ,int]ea hora horae successit et tempus transivit et nos sic /abamus1 et ad recessum anhelavimus4 ,iuv5um enim insultus et vexationes crescebant de hora 9 horam1 et vidimus nobis ex mora imm9]e p]iculum1 quia nunc ille nunc i/e p]egr9us commotus ex irrogatis injuriis exc$ebat4 ,unde quidam levit] p]cussit qu5dam malum pu]um jactantem eum cum lapidibus1 quod flevit1 ad cujus fletum concurrebant ,s>rac5i sicut porci ad def5sionem gr9i5tis socii1 et non potuit p]egr9us1 qui pu]um p]cuss]at1 hab]e pacem1 nisi pecunia fletum compesc]et pu]i4 ,sunt enim pejores nequam juv5es 9 ,rama1 quam 9 quocunque loco1 ad quem p]egr9i decl9ant1 nec licet ibi vim vi repell]e4 ,timuimus ergo1 ne aliquod p]iculum incurr]emus1 et ad patrones accessimus in/ant]1 pet5tes importunte eductionem de =nace hac f]rea4 ,et promis]unt1 quod po/ horam educ5di essemus4 ,descriptio civitatis ,rama sequitur modica4 7,b7 ,rama1 sive ,ramula1 civitas m$ia int] ,palae/9am et ,judaeam1 cont]m9a ,phili/aeis et ,judaeis1 9 sorte tribus ,judae1 9 colle sita1 propt] quod et ,rama e/ dicta1 quod idem e/ quod excelsum2 unde non solum illa1 s$ plures aliae civitates ,rama vocatae sunt 9 t]ra sancta1 quae 9 altis locis sunt a$ificatae4 ,9 multis tam5 e/ diff]5tia 9 t]m9o dictionis1 unde ,rama2 a qua ,rama?a1 ,rama?aiim1 ,ramasse1 ,ramo?1 ,ramula1 ,arama?ya4 ,haec autem ,rama1 de qua s]mo e/1 communit] 9 scriptura nom9atur1 de qua fuit ,s4 ,samuel propheta natus4 ,hodie e/ civitas populosa et major quam ,j]usalem1 et nutrit multos m]catores2 s$ muris p] circuitum non e/ b5e munita1 sicut et caet]ae ,s>rac5orum civitates muris c>5t4 ,multae ,mus*keae sunt 9 ea1 et p] circuitum ejus4 ,et e/ sita 9 loco amo5issimo et f]tilissimo4 ,omnia sunt ibi 9 bono et levi =o1 et omnia sunt ibi suavia et optima3 dempto populo1 qui pessimus et s+ul>it] ,*ri/ianis infe/us4 ,multi ,ae?iopes mali ibi habitant et ,mauri et aliae g5tes irrationabiles4 ,de hac civitate m5tio fit #c4 ,regum4 #ae4 et ,mat?4 #b4 ,recessus p]egr9orum a ,rama 9 montana ,judaeae4 ,vesp]e facto 9 die ,s4 ,procopii acc9ximus nos ad it] et ord9e1 quo v5]amus1 exivimus de hospitali1 sacculos no/ris 9 collis portantes4 ,transeuntes autem p] urbem accurr]unt undique populi1 et /abant vici pl5i hom9ibus utriusque sexus1 vol5tium nos vid]e4 ,et fuit pressura magna1 et cum hoc excitabatur t]rae pulvis tam spissus1 quod unus socium collat]alem vix potuit vid]e1 et si vidit1 agnosc]e non potuit1 propt] pulv]is d5sitatem4 ,nam cappa mea nigra fuit adeo pulv]e infusa1 quod non nigra s$ grisea videbatur4 ,nullus potuit nec oculos1 nec os1 pr\t necessitas exigit1 ap]ire4 ,et hoc p] totam t]ram su/9uimus1 demptis locis petrosis1 et qu&o noctibus p]egr9abamur4 ,9 arctis viis erat p]iculum suffocationis propt] d5sam pulv]em4 ,9 i/o tumultu fui trusus casu ad p>ietem cujusdam domus circa f5e/ras4 ,et cum turba t>dius mov]etur1 et me compreh5sum ibi t5]et1 respexi p] f5e/ram 9 habitaculum4 ,et ecce ab intus /abant foem9ae cum p>vulis1 et faciebant cum digitis cruces1 quas deosculabantur1 signantes mihi1 quod ess5t ,crucifixi cultores1 et videbatur mihi1 quod la*rym>5tur4 ,et e/ b5e mis]atione dignum1 quod incolae t]rae illius1 9 qua crucifixus e/ ,dom9us1 qui crucem colunt1 manife/e crucis signum port>e non aud5t1 7#hh ,a7 ignom9iosa enim e/ 9 t]ra illa crucis gloria et odiosa4 ,et accidit sanctae cruci sicut sanctis prophetis1 qui non sunt s9e honore1 nisi 9 patria sua4 ,luc4 #d4 ,sic crux sancta 9 sua t]ra non habet honorem1 nec e/ accepta1 s$ p]egr9i de ultimis f9ibus t]rae v5i5tes manife/e circumf]unt signum crucis1 quia apud eos evacuatum e/ sc&alum crucis4 ,igitur turbis proc$5tibus amotus fui a loco1 et extra urbem v5imus et 9 campo gregem as9orum no/rorum rep]imus cum as9>iis no/ris1 et juxta gregem ex]citum ,s>rac5orum conduc]e et proteg]e 9 it9]e nos vol5tium4 ,asc5dimus ergo be/ias et cum magna fe/9antia contra montana processimus1 et 9 agrum ,josuae juxta ,be?sames oppidum v5imus1 9 quo agro p]cussi fu]unt qu9quag9ta milia hom9um1 pro eo1 quia arcam ,dom9i ibi /antem vid]unt1 ut dicitur #a4 ,reg4 #d4 et #e4 etc4 ,9 eodem agro fix]ant ,arabes t5toria sua1 ultra trec5ta1 ad quorum aspectum fuimus nos et ductores no/ri multum t]riti4 ,et cum v5issemus juxta tab]nacula illa1 non vidimus ibi nisi foem9as mis]rimas et p>vulos nudos et nigros1 et paucos antiquos viros4 ,caet]i enim viri currebant ad capi5das pra$as et pro rap9a evagabantur2 p]transivimus ergo illa ca/ra1 nec erat1 qui manum contra nos elev>et4 ,et circa solis occasum ad montana inde p]v5imus4 ,cumque jam ipsa montana p] vallem +r$i deb]emus1 vidimus 9 faucibus vallis multitud9em hom9um cum camelis1 as9is et equis1 qui p>abant se1 v5ire 9 occursum no/rum4 ,s$ et no/ri ductores etiam se ad resi/5dum eis ord9em fec]unt1 et erant anxii et timorosi1 sci5tes eos esse ,arabes raptores1 et quod non nisi cum viol5tia transitus no/] p] eos esset futurus1 nec pot]amus ad dextram nec ad s9i/ram decl9>e1 s$ p] m$ium eorum erat via no/ra1 p] /rictam vallem4 ,dum ergo jam prope essemus1 /abant illi et introitum vallis ab una p>te ad aliam obs]vabant1 et praeoccupabant2 exemptis pugionibus et gladiis recurvis1 vibratis lanceis et arcubus ext5tis4 ,nunquam mem9i me vidisse similes hom9es4 ,erant enim nigri et corpore nudi1 solis ardoribus adu/i1 solum circa v]5da op]ti quodam vilissimo tegum5to1 scuta ad collum dep5d5tia hab5tes1 et erant saevi1 iracundi et t]ribiles aspectu4 ,ex quorum aspectu et comp>atione ,mauri et ,s>rac5i no/ri1 quos antea inhumanos ae/imavimus1 nunc dome/icos et pios et nobis quasi aequales esse recognovimus4 ,vid5tes autem no/ri ductores eorum propositum1 incid]unt 9 eos cum viol5tia et eos armis de via fugav]unt1 et nobis it] ap]u]unt1 clamantes1 ut cel]ius fe/9>emus4 ,sicque fe/9antes 9 loco nobis ap]to transivimus4 ,quicunque autem p]egr9us eis occurrit1 appreh5sum eum pallio aut sacco trahebant tam diu1 quod aut rem appreh5sam dimitt]et tractus1 aut de as9o cad]et1 aut aliquis de no/ris eum lib]>et3 7,b7 unde multi de as9is cecid]unt1 et si non fuiss5t lib]ati1 eos spoliass5t4 ,erat autem horribilis clamor ab utraque p>te1 et mirabili impetu conc]tav]unt1 quasi vell5t armis se invicem irru]e1 et 9 i/o litigio nos p]transivimus asc5d5tes p] vallem4 ,quod cum adv]s>ii vid]5t1 lapides de torr5te tul]unt1 et po/ nos 9 no/ros ductores eos mis]unt4 ,v]um cum vidiss5t1 se nihil vi a nobis posse obt9]e1 cucurr]unt po/ nos1 et cum humilitate et mansuetud9e aliquid sibi d>i peti]unt3 s$ p>um reportav]unt4 ,sic ergo divisi sumus ab eis1 et nulli dubium1 si =tiores nobis fuiss5t1 non ob/ante salvo conductu ,soldani nos omnes spoliass5t4 ,itaque s9e alicujus p]egr9i laesione evasimus1 nisi quod quidam fu]unt tacti jactu lapidum1 et aliqui saccos1 aliqui pileos 9 tumultu amis]ant4 ,nemo ibi vuln]atus fuit1 quia hoc bonum ori5tales hab5t1 quod sangu9em fund]e horr5t4 ,vallem igitur illam umbrosam asc5dimus p] asp]rimum torr5tem1 hab5tes montes petrosos ab utraque p>te et altos1 et po/ longum asc5sum ad qu&am turrim v5imus1 juxta quam aqua erat 9 lacuna congregata1 et ibi lucem alt]ius diei exspect>e volebamus1 quia nox t5ebrosa erat1 et vallis p] se umbrosa1 et de as9is desc5dimus4 ,s$ subito timor no/ros ductores invasit2 tim5tes1 ne =te ,arabes illi sup] nos quiesc5tes irru]5t1 et 9 tam arto torr5te def5d]e nos non poss5t1 clamabant resum]e as9os1 et consequ5t] asc5d]e montana4 ,a turre ergo1 quae 9 p$e montis /abat1 asc5dimus p] viam p]iculosam et altam1 et ad qu5dam agrum v5imus1 et ibi etiam quiesc]e cogitabant4 ,s$ quia nos et be/iae no/rae sitibundi eramus1 nec ibi aquae erant1 ult]ius processimus 9 calig9e1 quia nec solis nec lunae b5eficio potiebamur1 s$ solum lum9e alti firmam5ti et ad modicum micantium /ell>um radiis dirigebamur3 nec vid]e semitam pot]amus1 s$ quilibet sequebatur suum antecessorem4 ,cum autem 9 altum v5issemus1 rursum ab alia p>te desc5dimus1 et ad quoddam p>vum villagium v5imus1 9 quo erat fons bonus et frigidus1 et ibi 9 declivo montis 9 agro lapidoso as9is as9>iis resignatis cons$imus sup] t]ram2 et ductores no/ri cum equis suis et as9>ii cum as9is p] circuitum p]egr9orum se locav]unt1 ita quod conclusi eramus4 ,acc5dimus ergo lum9a1 et produximus de sacculis no/ris1 quae de ,rama tul]amus2 et as9>ii no/ri portav]unt nobis aquam1 quam ab eis emimus1 et villani panes et fructus et aquam nobis attul]unt1 de quibus ad placitum emimus1 et ita co5avimus4 ,porro locus mansionis no/rae erat totus lapidibus pl5us et asp]rimus sicut ,alpes illae1 quae sunt int] ,ulmam et ,wis5/eig1 et sub lapidibus latitabant scorpiones1 quod tam5 ignoravimus1 qu\sque lum9ibus o/5sum fuit nobis4 ,s>rac5i autem vid5tes nos trepidantes dicebant1 quod s9e timore quiesc]emus1 quia scorpiones camporum non noc]5t sicut domorum4 ,et sic con=tati nullus se de loco suo movit4 ,porro nobis sic s$5tibus et quiesc5tibus 7#hi ,a7 luna ante faciem no/ram exorta e/1 9 cuius ortu s+ul>e gaudium habuimus2 illis enim1 qui dormire non possunt1 jocundum e/ quidquid int]cipit t5ebras et umbras fugat4 ,nullus somnus oculos no/ros t5ebat1 nec dormitio palpebras gravabat1 nec tempora requiem optabant4 ,quamvis enim lassitudo po/ laborem somnum naturalit] causet1 et nos lassi fessique essemus1 quia tam5 omnia no/ra tota 9 s5sitivas pot5tias quodammodo expansa videbantur1 imp$iebatur somnus3 nihil enim nisi vid]e et circumspic]e desid]ium animae no/rae expetiit1 et ita tota anima videbatur ad oculos contracta1 quae non nisi ad vid5dum erat sollicita4 ,ideo haec sollicitudo somnum ei ab/ulit2 ,ecclesia/ici #db43 cogitatus eis auf]t somnum4 ,diem enim futurum ard5tissimo desid]io expectavimus1 sci5tes nos visuros civitatem praecl>am ,j]usalem4 ,de qua ,s4 ,tobias longe ab ea di/ans dicebat3 beatus ero1 si fu]9t reliquiae sem9is mei ad vid5dam cl>itatem ,j]usalem4 ,tob4 #ac4 ,et alius dixit3 propt] ,syon non tacebo1 et propt] ,j]usalem non quiescam3 ,esaj4 #fb4 ,et quis non cup]et vid]e civitatem illam electam1 de qua #b4 ,p>alip4 #f43 elegi ,j]usalem1 ut sit nom5 meum ibi4 ,haec enim e/ civitas1 9 qua ,deo solvuntur laudes et vota1 ,psalm4 #fe4 ,te decet hymnus1 ,deus 9 ,syon1 et tibi r$detur votum 9 ,j]usalem4 ,quis det mihi1 inquit p]egr9us affectuosus1 ut nox haec disc$at1 et sol fe/9us v5iat1 ut videam ,j]usalem1 exultationem univ]sae t]rae1 civitatem regis magni et ,dei summi4 ,o si quis audivisset illa nocte po/ulationes desid]iorum no/rorum pro sole et die futura1 p>it] acc5sus una nobiscum fuisset desid]io vid5di ,j]usalem4 ,accubuimus sup] lapides duros sicut ,jacob ,g54 #bh4 et socii scorpionum illa nocte eramus1 sicut ,job /ru?ionum ,job4 #cj41 unde propt] multitud9em scorpionum posset aeque b5e locus ille dici asc5sus scorpionis1 sicut ille1 de quo habetur ,josuae #ae4 ,s$ tam duritiam lapidum1 quam punctionem scorpionum mitigabat1 imo dulcia r$debat ipsa dulcissima ,j]sualem1 quae 9 supremo horum montium consi/5s dulc$9em diffundit1 et eos /ill>e dulc$9em facit et lacte et melle flu]e4 ,s$ et memoria eorum1 quae 9 8 sanctis montanis facta sacro trad5te eloquio legimus1 omne v55um propulsabat1 et duritiam mitigabat4 ,9 8 montibus templo pr(anato sancti ,mac*abaei demorabantur1 int] f]as fo5i cibo vesc5tes #b4 ,mac*ab4 #e4 ,et filia ,iephtae ad votum patris mori p>ata nihil aliud a g5itore suo petiit1 nisi quod p]mitt]et eam ante mortem suam duobus m5sibus circuire cum sodalibus suis montes ,israel1 et plang]e virg9itatem suam4 ,putavit enim se dolorem mortis l5ius f]re1 si montes illos sanctos ante mortem suam posset asc5d]e1 ,iudicum #aa4 ,moyses etiam ille ,deo famili>is pro mun]e accepit1 quod,,tr#afa de transjordanis p>tibus fuit sibi concessum haec montana vid]e1 ,num4 #cd4 ,s$ et beatissimae virg9is ,m>iae p]egr9atio haec montana s+ul>it] r$dit delectabilia1 eaque,,tr#afb sanctificat1 de qua p]egr9atione dicitur ,luc4 #a43 abiit 9 montana cum fe/9atione4 7,b7 ,9 8 montibus ,*ri/us ,dom9us no/] 9 oratione p]noctabat eosque sanctificabat4 ,hi montes sanctis patribus pro muro fu]unt ab infidelibus1 unde ,iudi?4 #g4 dicitur3 filii ,isral non 9 lancea nec 9 sagitta confidunt1 s$ montes def5dunt eos1 et muniunt illos colles 9 pr9cipio con/ituti4 ,ideo idolatrae nolebant cum eis 9 montibus pugn>e dic5tes3 fugiamus ,isral1 quia dii montium sunt dii eorum1 #c4 ,regum4 #bj4 ,dulce fuit nobis 9 8 montibus commor>i4 ,puto enim1 quod de nobis et aliis ,*ri/i p]egr9is dudum prophetatum fu]it et montibus promissum ,eze*iel #f43 montes ,isral audite v]bum ,dom9i3 ecce ego adducam sup] vos hom9es1 populum meum4 ,et ,esai #fe43 educam de ,iacob sem5 et de ,iuda possid5tem montes sanctos meos4 ,d5ique quamvis montes i/i s9t saxis magnis et rupibus altis coagulati,,tr#afc et durissimis lapidibus p]fusi1 erant tam5 nobis molles1 quia placu]unt s]vis tuis1 inquit ,psalmus1 lapides ejus4 ,ideo fecimus cum ,iob4 #e4 pactum cum lapidibus regionis1 et int] lapides commorabamur ,iob4 #h4 ,et hoc ideo1 quia posuit ,deus t]m9os t]rae s4 lapides desid]abiles1 ,esai4 #ed4 ,et ipsos lapides amplexabamur cum ,iob4 #bd4 ,et hoc de facto contigit4 ,novi enim quosdam p]egr9os ita t]rae sanctae affectos1 quod saepissime die ac nocte se ad t]ram incl9abant et eam dulcibus osculis demulcebant et ipsos lapides tanquam reliquias v5]abantur4 ,hos lapides elegit ,*ri/us 9 op]e no/rae r$emptionis4 ,nam 9 cav]na lapidea conceptus fuit1 sub lapide et rupe natus1 natus sup] lapidem positus1 sup] lapidem /ans pra$icavit1 9 cav]na lapidea t] oravit1 ad columnam lapideam flagellatus fuit1 coron&us sup] lapidem s$it1 ante judicem ,pilatum sup] lapidem /etit1 sup] scopulum crucifixus fuit1 sup] lapidem inunctus1 9 lapide sepultus1 et de lapide ad coelos asc5dit4 ,et brevit] r$emptionis no/rae my/]ia ad lapides consummavit4 ,unde 9 passione petrae scissae sunt4 ,quis ergo ,*ri/ianus non suavius quiesc]et sup] hos sanctos lapides1 quam 9 /rata molliori8 ,cui non dulcescunt lapides1 quos tetig]unt ,dom9i ,jesu1 ,m>iae ,virg9is1 ,patri>*>um1 ,prophet>um1 ,apo/olorum et aliorum innum]abilium ,sanctorum p$es8 ,duodecima ante solis ortum suscitati fuimus1 et sup] as9os asc5dimus1 et processimus 9 montibus sanctis4 ,po/ aliquorum autem montium asc5sum et vallium desc5sum1 ecce optata dies firmam5to albesc5te 9 ori5te aspirabat1 et inde aurora rutilabat2 solque de cacum9ibus montium prospici5s p] t]ram radios suos sp>gebat1 et tam5 adhuc ,j]usalem procul erat4 ,processimus autem p] vias asp]as et nihil nisi duram t]ram vidimus et saxosam4 ,unde milites p]egr9i 9 asp]itate t]rae quodammodo sc&alizati mihi sic dicebant3 quid no/ri sac]dotes loquuntur8 quid pra$icatores pra$icant8 dic5tes1 t]ram i/am esse omnium t]r>um optimam8 ,ecce1 quam asp]a via1 quam durissimi 7#ij ,a7 montes4 ,quid ,dom9us ,j]sus 9 hac t]ra inculta et solis ardoribus adu/a voluit habit>e8 ,unde int] v]ba contigit duos p]egr9os corrix>i1 quod vix pot]ant a se divelli4 ,et si diutius disputass5t1 f9alit] se invicem v]b]ass5t1 quia durissime cont5d]unt4 ,erant autem ambo puri saecul>es1 unus multum rudis1 alt] acutus4 ,rudis arguebat contra t]ram sanctam1 alius oppositum t5ebat1 quod esset optima4 ,s$ et ego ipse 9 secreto cordis mei dixi3 ecce illa e/ t]ra1 quae melle et lacte dicitur man>e2 s$ non video agros pro panibus1 nec v9eas pro v9o1 nec hortos1 nec prata vir5tia1 nec pom]ia1 s$ ecce omnia sunt petrosa1 adu/a et ardia4 ,et dum mecum sic tacite conf]rem1 mox responsum occurrit1 scilicet quod haec t]rae duritia1 ariditas et asp]itas e/ mal$ictio promissa a ,deo propt] m&atorum ejus transgressionem1 unde ,deut]on4,,tr#afd #bh43 sit coelum1 quod sup] te e/1 a5eum1 et t]ra1 quam calcas1 f]rea4 ,murumur etiam no/rum et admiratio contra t]ram sanctam e/ ante multa millia annorum pra5unciatus1 sicut dicitur ,deut]4 #bi4 ,g5]atio futura et p]egr9i1 qui de longe v5iunt ad illam t]ram vid5tes plagas t]rae illius et infirmitates1 quibus eam afflix]it ,dom9us1 sulphure et solis ardore combur5s2 ita ut ultra non s]atur1 nec vir5s quidpiam g]m9et 9 exemplum subv]sionis ,sodomae et ,gomorrhae et ,syboim1 quas subv]tit ,dom9us 9 ira et furore suo4 ,et dic5t omnes g5tes3 qu>e sic fecit ,dom9us t]rae huic6 quae e/ haec ira furoris ejus imm5sa8 ,et respondebunt eis3 quia d]el9qu]unt pactum et transgressi sunt m&ata ,dei habitatores ejus3 ideo et caet]a4,,tr#afe ,ex quibus lucul5t] patet1 quod t]ra /at juxta scripturae sacrae pronunciationem3 nec semp] ita fuit1 sicut ad oculum c]n]e potuimus4 ,vidimus enim p] circuitum montium des]ortum vetu/issimas mac]ias de saxis +5tibus a$ificatas1 quas filii ,israel cr$untur fecisse1 et oleum1 v9um ac frum5tum et alia humanae vitae necess>ia copiose de altissimis et saxosis montibus habebant4 ,adhuc tam51 non ob/ante infidelitate et malitia inhabitantium t]ram1 copiose g]m9ant vita necess>ia2 vidimus enim 9 declivis montium int] mac]ias vites1 olivas1 frum5tum1 hordem et alia4 ,insup] si t]ra pra$icta mal$ictione c>]et adhuc1 des]tam esse et duram,,tr#aff necesse esset1 cum non habeat habitatores1 nisi paucos1 malos et infideles4 ,si quis scripturam sacram acute inspic]e velit1 magis argu]et eam esse nimis f]tilem quam /]ilem4 ,beatus tam5 ,j]onymus 9 ,epi/ola ad ,d>danum det]m9at1 quomodo t]ra illa lacte et melle intelligitur man>e1 et quod illa magnifica t]rae praeconia s9t de t]ra beatitud9is intellig5da4 ,int]ea qu&am vallem intravimus satis latam1 agris cultam1 et ab utraque p>te altis montibus c9ctam et olivis v5u/am4 ,9 s9i/ro lat]e habuimus1 montes ,ephraim cujus p>s ant]ior e/ mons ,sylo1 et illius mons cacum5 omnibus montibus ,isral videtur 7,b7 esse em95tius4 ,9 hoc monte ,sylo quondam civitas nobilis fuit sita1 et arca ,dom9i multo tempore ibi mansit1 adducta p] ,josuam de ,galgalis4 ,ibi ,anna impetravit ,samuelem4 ,ibi ,ophni et ,ph9eas mali sac]dotes populum gravabant1 #a4 ,regum4 #b4 ,ibi ,samuel propheta primo ,dom9um sibi loqu5tem audivit1 et ,heli sac]dos ibi de sella cecidit1 ut habetur #a4 ,reg4 #c4 et #d4 ,ad hunc locum omnis ,isral v5it ador>e ,dom9um1 antequam templum esset 9 ,j]usalem4 ,s$ propt] peccata sac]dotum,,tr#afg arca ,dom9i fuit capta1 sac]dotes occisi1 et ,sylo p5itus de/ructa et ad nihilum r$acta4 ,ideo ,j]emias1 dum subv]sionem ,j]usalem pra5unci>et1 dixit1 ut habetur ,j]em4 #bf443 dabo domum i/am sicut ,sylo4 ,propt] hoc v]bum fuit ,j]emias captus1 et inc>c]atus1 quia ,sylo fuit annihilata4 ,9 ,sylo fuit sepultus ,samuel propheta2 ideo hodie ad ,sanctum ,samuelem dicitur3 et =te fuit translatus de ,rama?a1 ubi scriptura dicit eum esse sepultum #a4 ,reg4 #be4 ,tempore autem ,ar*adii imp]atoris1 ut dicit ,j]onymus contra ,vigilantium1 ossa beati ,samuelis de ,judaea translata sunt 9 ,?raciam1 portantes ea 9 vase aureo et s]ico1 ad quam translationem conv5]unt exam9a populorum a ,palae/9a usque ,*alc$onem1 et tanta jocunditate sunt reliquiae i/ae receptae1 ac si praes5tem viv5temque recip]5t1 et 9 ,*ri/i laudes una voce resonabant4 ,9 p$e hujus montis quondam fuit civitas ,gabaa1 ubi uxor ,levitae de ,be?leem fuit occisa luxuria ,gabaonit>um propt] quod multa milia hom9um fu]unt occisa1 et tribus ,b5jam9 pa5e deleta1 ut habetur ,judic4 #bi4 ,asc5dimus ergo de vallis torr5te ad clivum sursum contra ,sylo1 quia vallis m$ium cap]e nos non pot]at propt] sui artitatem1 et non longe abfuimus1 prope ad latus ,sylo 9 alto1 nec tam5 ductores no/ri volebant nos ex toto sursum duc]e1 quia fe/9abant v5ire citius 9 ,j]usalem1 ne solis adores nos po/ea cruci>5t4 ,olim semp] ducebantur p]egr9i sursum 9 ,sylo1 et ibi videbant civitatem sanctam ,j]usalem et gaudebant4 ,ideo locum hunc nom9abant jubilum p]egr9orum4 ,ad latus ergo ,sylo exi/5tes vidimus adhuc magnos antiquos muros et ecclesi>um ru9as1 9 montis sup]cilio3 et conjectis oculis contra ori5tem vidimus montem sanctum1 montem praecl>um1 montem ,oliveti1 et ecclesiam dom9icae ,asc5sionis 9 ejus cacum9e3 civitatem tam5 sanctam vid]e non pot]amus1 quamvis prop9quior nobis fu]it monte ,oliveti4 ,viso autem illo sanctissimo monte cecidimus de as9is et cum devotione et jubilo contra montem adoravimus4 ,visio enim a long9quo i/orum sanctorum locorum miro modo hom9em laetificat devotum4 ,consequ5t] po/]gavimus ,sylo1 et proc$5tes v5imus 9 ca/ellum ,emaus sacrum1 quod secundum ,lucam1 ,luc4 ultimo1 di/at a ,j]usalem ,,lx4 /adiorum1 quae faciunt ,,vii mili>ia italica et unum et dimidium !utonicum4 ,et ,,lx4 /adia faciunt septem milia passuum et qu+5ta4 ,9 illo ca/ello desc5dimus de as9is et p] mac]iam ad locum +ressi sumus1 ubi hospitium fuit ,dom9i ,jesu1 et duorum discipulorum1 ,lucae et ,cleophae1 9 die resurrectionis ,dom9i1 qu&o ut p]egr9us intravit cum eis 7#ia ,a7 coactus1 eumque 9 fractione panis cognov]unt4 ,hunc locum cum debita devotione deosculati sumus et indulg5tias recepimus 774 ,ecce p]egr9e1 illa sunt prima ve/igia ,dom9i ,jesu ,*ri/i1 quae deoscul>i m]ui/i4 ,et c]te b5e et pul*re ord9avit div9a sapi5tia1 quod p]egr9o mis]o et laboribus confecto prop]anti 9 ,j]usalem occurrat ex ea ,dom9us ille gloriosissimus p]egr9us1 cui dictum e/3 tu solus p]egr9us es 9 ,j]usalem1 et 9 ejus consolationem exhibu]at jam glorificati corporis sacratissima et laeta ve/igia ante omnia1 quat5us 8 consolatus et con=tatus possit sequi 9 ,j]usalem ve/igia sacra ignom9iosae passionis1 ad quod hortatur ,petrus1 #a4 ,petr4 #b4 ,*ri/us1 inquit1 passus e/ pro nobis3 vobis rel9qu5s exemplum1 ut sequam9i ve/igia ejus4 ,9 hoc loco corda discipulorum ard5tia fecit1 panem eis tribuit fractum1 quod nonnulli doctores dicunt fuisse eu*>i/iam1 quam ibi ultimo confecit1 et cito recurr]e 9 ,j]usalem p]movit4 ,dicunt enim quidam1 quod illi duo discipuli ex toto recess]unt a ,j]usalem1 et a discipulis1 nol5tes amplius regr$i3 s$ hic eos rev]ti fecit1 unde eadem hora regressi sunt 9 ,j]usalem4 ,tempore ,*ri/i fuit hic oppidum pul*rum et opul5tum1 et 9 de/ructione ,j]usalem fuit et ipsum desolatum4 ,po/ea autem re/auratum fuit p] ,m>cum ,cornelium1 et nom9atum ,nicopolis3 pro cujus in/auratione ,julius ,affricanus legationem suscepit1 ut dicit ,j]onymus de viris illu/ribus4 ,s$ jam ,s>rac5i ex toto de/rux]unt1 et praecipue ecclesiam hospitii ,*ri/i1 cujus ru9ae solum 9 fundam5tis pat5t4 ,adhuc hodie /ant p] villam te/ud9ata habitacula alta et magna desolata1 et pauci hom9es ibi habitant4 ,loco hoc sacro p]specto ult]ius progressi sumus1 et p] montuosa loca transeuntes 9 collibus vidimus ru9as mult>um capell>um et ecclesi>um1 et de alto 9 vallem desc5dimus1 quae p] transv]sum ab aquilone 9 au/rum v]gebat1 p] quam nos ab occid5te 9 ori5tem t5d5tes transire necesse fuit4 ,erat autem vallis ,!reb9?i1 9 quo ,david ,golyam gigantem lapidibus de torr5te electis pro/ravit1 et caput sibi amputans 9 ,j]usalem illud tulit #a4 ,reg4 #ag4 ,9 m$io ergo torr5tis /etimus1 et loci dispositionem consid]avimus4 ,e/ autem vallis f]tilis1 et /ant hodie 9 ea multi !reb9?i et sunt arbores prae/antes1 9 ,syria maxime cresc5tes1 res9am sudantes4 ,sunt autem 9 duplici specie1 scilicet mascul9a et foem99a1 et duplicem hab5t fructum4 ,masculus habet fructum ruffum magnitud9e l5ticulae1 de qua saepe multas arbores vidi4 ,faem9a v]o fructum habet pallidum magnitud9e fabae2 de 8 fructibus tunditur oleum sapidum et bonum4 ,de eo1 quod p]egr9i vid]unt civitatem sanctam ,j]usalem1 et de +ressu eorum 9 ,j]usalem1 dulcissimam urbem4 7,b7 ,evagationis no/rae causa praecipua erat dulcissima civitas ,ih]osolyma1 sic cujus odor p] orbem flagrans undique ad eam curr]e facit fideles4 ,itaque de valle ,!reb9?i asc5dimus1 et dimisso ori5te contra au/rum 9 clivo montis processimus1 et ad hortos arborum1 ol]um1 et ficorum v5imus int] mac]ias asc5d5tes4 ,et conjectis oculis ad dext]am1 ecce ut fulgur civitas sancta saepe nom9ata et saepissime nom9&a ,j]usalem emicuit3 cujus p>tem illam vidimus1 quae monti ,syon annexa e/1 et ipsum sanctum montem ,syon vidimus cum omnibus /ructuris ejus et ru9is4 ,praecipue tam5 arcem ,syon =tissimis muris et turribus munitum vidimus ita cl>o aspectu1 quod muri em95tes arcis et turres videbantur c+]e civitatem1 et p]egr9us1 qui nunquam vidit ,j]usalem1 aliud ae/im>e non potuit1 nisi quod muri arcis ,syon ess5t muri ,j]usalem1 quod tam5 non e/4 ,cum ergo civitatem sanctam jam diu desid]atam oculis no/ris c]n]emus1 rep5te de as9is cecidimus pro/rati 9 t]ram1 ipsam sanctam civitatem devotissime salutavimus1 regem ipsius ,dom9um ,deum primo adorantes cum vexillo crucis1 et de9de 8 vel similibus v]bis ipsam alloqu5tes4 ,salve ,j]usalem civitas regis magni6 ,gloria et corona totius mundi1 gaudium et laetitia animae fideli6 ,o ,j]usalem1 ,j]usalem1 surge et leva 9 circuitu oculos tuos et vide6 omnes i/i p]egr9i congregati de univ]sis et ultimis mundi p>tibus v5]unt tibi filii3 tot de longe jam jam v5iunt ut intueantur spl5dorem tuum et gloriam ,dom9i sup] te s+ul>it] ortam1 ut propheta d5unciat1 ,esaj4 #fj4 sqq4 ,et ,tobias sic te collaudat3 luce1 inquit1 spl5dida fulgebis1 et omnes f9es t]rae adorabunt te1 nationes ex long9quo v5i5t1 et mun]a def]5tes adorabunt ,dom9um 9 te1 et t]ram tuam 9 sanctificatione habebunt etc4 ,tob4 #ac4 sqq4 ,s$ et sanctus ,b]nh>dus1 9 s]mone ad milites templi1 praecl>issimam illam civitatem ,j]usalem 8 inclamat v]bis cap4 #e4 ,salve1 inquit1 civitas sancta1 quam ipse sanctificavit sibi tab]naculum suum altissimus1,,tr#afh quo tanta 9 te et p] te g5]atio salv>etur4 ,salve civitas regis magni1 ex qua nova et jocunda mundo miracula nullis temporibus defu]e ab initio4 ,salve1 dom9a g5tium2 pr9ceps prov9ci>um2 patri>*>um possessio2 prophet>um mat] et apo/olorum2 et initiatrix fidei2 gloria populi ,*ri/iani1 quam ,deus semp] a pr9cipio passus e/ oppugn>i1 ut viris =tibus sicut virtutis1 sic =es occasio et salutis4 ,salve metropolis t]rae promissionis1 quae olim flu5s lac et mel tuis duntaxat habitatoribus nunc univ]so orbi rem$ia salutis1 vitae porrigis alim5ta4 ,t]ra inquam bona et optima1 quae 9 foecundissimo illo s9u tuo ex arca pat]ni cordis coele/e granum suscipi5s tantas ex sup]no sem9e m>tyrum segetes protuli/i1 et nihilom9us ex omni reliquo fidelium g5]e fructum f]tilis glebae tricesimum et sexagesimum et c5tesimum sup] omnem t]ram multiplicit] procrea/i4 ,unde et de magna multitud9e dulc$9is tuae satiati et opul5tissime sag9ati memoriam abundantiae1 suavitatis tuae ubique eructant1 qui te vid]unt1 et usque ad extremum t]rae magnific5tiam gloriae tuae loquuntur eis1 qui non vid]unt1 et en>rant mirabilia1 quae 9 te sunt4 ,gloriosa dicta sunt de te1 civitas ,dei4 ,s$ jam ex 81 quibus affluis1 laetitiis1 nos quoque gu/aturi ab occid5te adv5imus1 et ecce 9 aspectu tuo liquefactae sunt animae no/rae ex r$undantia tuae dulc$9is4 ,oratione igitur f9ita reasc5dimus as9os prae gaudio oculos pl5os la*rymis hab5tes et maxillas mad5tes4 ,sac]dotes ergo et religiosi simul adunati incep]unt cant>e3 ,te ,deum laudamus etc41 submissa tam5 et humili voce1 ne ductores no/ros (f5d]emus1 quibus jubilus no/] altus et manife/us =te displicuisset4 ,altis ergo vocibus m5tis cantavimus1 quia +5s altum et magnum erat gaudium1 quo exultavimus1 nullis vocibus ext]ioribus explicabile4 ,hoc enim gaudium non ex passione erat1 s$ ex ratione1 non ex praes5tia rei concupiscibilis1 s$ rei ex *>itate diligibilis3 non erat gaudium dissolutionem faci5s1 s$ maturitatem induc5s1 non excitat risum1 s$ movet ad s+ultum3 non dissolvit corpus1 s$ concutit artus3 non 7#ib ,a7 dilatat os ad rid5dum1 s$ con/r+it vultum ad fl5dum3 non movet ad loqu5dum1 s$ ad sil5dum2 non prodit 9 publicum1 s$ retrahit 9 angulum3 non facit clam>e1 s$ spiritu or>e et psall]e4 ,cum illo ergo ineffabili et dulci gaudio v5imus sup] agrum fullonis1 9 quo /etit ,rapsaces blasphemans ,deum contra eos1 qui /abant 9 muris ,j]usalem1 ut habetur #d4 ,regum4 #ah4 et ,esai4 #cf4 ,9 hoc agro juxta ca/rum1 quod ibi e/ p] ,soldanum con/ructum1 desc5dimus de as9is1 eosque as9>iis designavimus1 et sumptis no/ris sacculis b9i et b9i ord9ate contra portam m]catorum vel piscium processimus1 cum sil5tio et devotione junctis manibus ante pectora4 ,quidam autem de p]egr9is ex devotione1 rejectis a se calceam5tis1 nudis p$ibus inc$ebant p] omne tempus1 quo 9 t]ra sancta v]sabamur1 9 hoc gloriosa ve/igia ,salvatoris no/ri v5]antes1 et beatissimae ,virg9is ,m>iae et ,sanctorum vet]is et novi te/am5ti4 ,cum autem ad portam1 quae dicitur porta ,david1 vel piscium vel negotiatorum1 v5issemus1 p] ipsam portam incl9atis capitibus +ressi sumus4 ,quia 9 illo introitu indulg5tias pl5>iae remissionis consecuti sumus 774 ,p] vicum autem longum a porta processimus1 et ad qu&am magnam ecclesiam clausam v5imus1 ante quam erat atrium decorum magnum albissimo et polito m>more /ratum4 ,cum autem 9 atrio />emus1 quidam de fratribus montis ,syon 9 em95tiorem locum se pon5s pronunciavit nobis1 hanc esse ecclesiam sanctissimam toti mundo v5]&am1 9 qua !saurus ,*ri/ianorum pretiosissimus1 dom9icum scilicet sepul*rum1 e/ reconditum4 ,quod cum audivissemus1 9 ipso atrio ante =es ecclesiae nos pro/ravimus1 et adoravimus1 et t]ram ipsam repetitis vicibus deosculati sumus4 ,pro c]to autem ipsis p]egr9is sic 9 t]ra pro/ratis videbatur1 quod ex ipsa t]ra qua$am spir>et virtus1 qua vehem5tius rapiebatur 9 devotionem affectus4 ,o ,dom9e ,deus1 quam,,tr#afi dulce e/ osculum oris tui1 cum ipsum osculum non p$um s$ ve/igiorum tuorum tantum affectum dulcescat6 ,o frat] mi1 si 9 i/a hora mecum 9 atrio illo fuisses1 vidisses et audivisses tam exub]antes la*rimas1 tam am>os et cordiales gemitus1 tam dulces ejulatus1 tam alta suspiria1 tam pr(unda lam5ta et ex intimis s+ultus1 tam quieta et jocunda sil5tia1 et si cor lapideum habuisses1 liquefactum fuisset1 et simul cum ipsis p]egr9is la*rymantibus resolutus 9 la*rymas ub]es fuisses4 ,vidi ibi quosdam p]egr9os quasi de/itutis v]ibus resolutos 9 t]ra jac]e1 se quodammodo ignorantes prae nimio s5su devotionis4 ,alios vidi h9c et inde de angulo 9 angulum cum planctu migr>e1 quasi spiritu ali5o impell]5tur4 ,aliqui /abant fixis 9 t]ram nudis g5ibus et bra*iis 9 modum crucis ext5tis cum fletu orabant4 ,aliqui v]o tanto s+ultu concutiebantur1 ut su/9]e se non poss5t1 et s$]e cog]5tur1 et caput propriis manibus /r+]e1 ut s+ultus crebrius eructuantes suff]re val]5t4 ,aliqui jacebant immobilit] pro/rati,,tr#agj tam 7,b7 diu1 ut vid]5tur exanimes facti4 ,sup] omnes autem muli]es p]egr9ae sociae no/rae et sorores quasi p>turi5tes clamabant1 ullulabant et flebant4 ,aliqui v]o p]egr9i prae nimia devotione nesci5tes se reg]e1 inmod]ati,,tr#aga erant1 et prae nimia dilig5tia1 qualit] se ,deo poss5t exhib]e placabiles1 quibusdam ge/ibus insolitis et pu]ilibus movebantur4 ,delectabile valde fuit vid]e s]iosissimos et v>ios p]egr9orum mores 9 devotione 9 locis sanctis1 quae loca mirabilem efficaciam hab5t ad mov5dum hom9em ad fletum1 gemitum et suspiria1 qui alias nullis s]monibus1 nec admonitionibus1 nec scripturis1 nec picturis1 nec figuris1 nec exemplis1 nec promissis1 nec m9is1 nec prosp]itate1 nec adv]sitate mov]i pote/4 ,s$ tam5 nec hoc g5]alit] omnibus datur visitantibus loca sancta1 s$ ut scilicet s+ul>i devotione et pietate afficiantur4 ,vidi enim quosdam1 ut9am non vidissem1 qui directe contr>iis p]v]sis affectibus movebantur1 commoti propt] pios affectus bonorum devotorum4 ,vidi namque 9 omnibus praetactis devotionibus p]egr9orum1 quod quidam /olidi et aridi p]egr9i1 imo be/iales animales1 sic spiritum ,dei non hab5tes1 /abant et caet]orum devotiones1 fletus1 pro/rationes1 pectorum punctiones et caet]a talia subsannabant et d]idebant4 ,et quod damnabilius,,tr#agb e/1 i/i rudes et coeci omni devotione et affectione vacui1 spurcitiis repleti tales devotos judicabant fatuos1 hypocritas1 o/5tatores1 fictos et non sanae m5tis esse1 eosque po/ea despectui habebant1 et cum eis d$ignabantur conv]s>i1 detrah5tes eis1 fatuos1 hypocritas et ,begh>dos nom9antes4 ,o quam inutilis et mal$icta talium p]egr9atio1 qui 9 tam sancto loco sanctos mores d]id5t et p]v]tunt4 ,pejores tales sunt ,s>rac5is et ,judaeis1 qui nullum ,*ri/ianum devote se g]5tem d]id5t4 ,nam qu&o v5imus 9 atrium hoc sanctum1 multi juv5es ,s>rac5orum accurr]unt1 ut d]id]5t1 s$ tantum s]ium p]egr9orum vid5tes recess]unt1 reman5tes autem una nobiscum flev]unt4 ,9 hoc atrio indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus,,tr#agc 774 ,porro orationibus f9itis surreximus de t]ra1 et ad o/ium ecclesiae accessimus1 ibique p] =am9a1 p] quae cibus m9i/ratur sancti sepul*ri cu/odibus intus conclusis1 respeximus1 et sanctissimi dom9ici sepul*ri capellam 9 m$io ecclesiae /antem vidimus et asc5sum montis ,calv>iae1 et d5uo devotionis affectu delectati sumus4 ,9 ipso etiam atrio locus ille sanctus m>more signatus e/1 9 quo ,dom9us ,jesus crucem bajulans et vid5s scopulum ,calv>iae prae angu/ia sub cruce 9 t]ram corruit4 ,hunc locum devotissimum crebris vicibus deosculati sumus et multis la*rymis ve/igia illa sangu9ea irrigavimus1 et illa sunt secunda ,dom9i ,jesu ve/igia4 ,nec put&um e/ c>]e my/]io1 quod prima ve/igia erant nobis de corpore ,*ri/i glorioso oblata et secunda de corpore flagellato et crucifig5do 7#ic ,a71 ut o/5d]etur1 hic nihil aliud qua]5dum nisi gloriam coele/em1 ad quam nemo v5it nisi p] crucis bajulationem4 ,igitur ex]citiis 8 f9itis educti fuimus p] ,cal9os de atiro1 vel de platea sancti sepul*ri1 et p] viam ante plateam p]transeuntes ex opposito templi sancti sepul*ri sursum asc5dimus ad hospitale ,s4 ,johannis1 quod magnum e/ habitaculum te/ud9atum1 mis]um et desolatum1 p>s duntaxat antiqui hospitalis1 et e/ locus1 sicut sunt magna refectoria 9 magnis conv5tibus1 9 quibus multus mona*orum e/ num]us4 ,et ibi conjunx]unt se p]egr9i p] suas societates4 ,porro nobiles de ,suevia1 ,dom9i mei1 habu]unt locum 9 f9e habitaculi1 ubi e/ qua$am habitatio seorsum ab aliis1 9 loco clauso et pul*ro et hone/o4 ,comes v]o dom9us ,johannes de ,solms cum sua societate transi]unt cum ,cal9o p>vo ,elphahallo 9 domum suam1 et ibi mans]unt4 ,9 mea prima p]egr9atione non fuimus ducti 9 hospitale1 s$ 9 qu&am domum magnum sub monte ,syon1 9 ,mello1 et ibi deguimus1 nec unquam tunc vidi hoc hospitale1 nec scivi1 quod ve/igia hospitalis ,s4 ,johannis app>]5t4 ,cumque p]egr9i se locass5t1 ad placitum v5]unt ,s>rac5i et ,judaei et ori5tales ,*ri/iani1 apportantes panes1 aquam1 cib>ia cocta1 et fructus1 sicut dixi fol4 #hd41 de quibus em]unt et m&ucav]unt4 ,porro pat] ,g>dianus montis ,syon misit ad hospitale fratres duos1 et omnes religiosos jussit duci ad montem ,syon2 sic enim consuetum e/1 quod religiosi cum fratribus m9oribus 9 monte ,syon man5t4 ,int] quos ego cum duobus fratribus ord9is ,pra$icatorum1 quorum unus erat prov9ciae ,franciae de insulis1 alt] v]o de ,neapoli1 ,prov9ciae ,siciliae1 fuimus educti de hospitali ad montem ,syon 9 conv5tum fratrum m9orum3 a quibus *>itative fuimus recepti et tractati3 et propriam cellam nobis tribus assignav]unt1 et ita cum eis m&ucavimus1 bibimus et dormivimus et ,deo p>it] s]vivimus4 ,9 illa cella po/ omnium p]egr9orum recessum mansi multis diebus 9 bona pace et optima provisione de *>itate patrum et fratrum m9orum montis ,syon4 ,visitatio sanctorum locorum montis ,syon et eorum descriptio4 ,t]tia decima die1 quae fuit dom9ica #g4 po/ fe/um ,tr9itatis et fe/um ,s4 ,m>g>e?ae virg9is1 misit pat] ,g>dianus aliquos de fratribus suis ad hospitale ,s4 ,johannis1 et vocavit omnes p]egr9os ad ,missae (ficium 9 montem ,syon4 ,et asc5d]unt omnes cum illis fratribus 9 ecclesiam ,syon1 7,b7 exspectantes 9 ea tempus summi (ficii et ,miss>um4 ,erat enim adhuc mane ortus solis1 qui nondum ortus fu]at1 qu&o p]egr9i asc5d]unt4 ,porro fratres ob p]egr9orum dom9orum rev]5tiam *orum1 ecclesiam et alt>ia pul*re ornav]unt et ve/i]unt pretiosis pannis4 ,nunquam vidi pretiosiores pannos1 muli]um op]e factos cum imag9ibus vitae ,*ri/i et mortis1 quam ibi4 ,unde ,s>rac5i magni et ,turci et ,mameluci a long9quo v5i5tes petunt sibi pannos aut tapetias sic illas mon/r>i4 ,et qu&o dom9i praefecti et capitanei civitatis ,j]usalem hab5t *>os hospites1 ducunt eos 9 montem ,syon1 et rogant fratres susp5di et o/5di pannos4 ,hos pannos dux ,burgundiae ,philippus pro illa ecclesia fecit fi]i1 qui multa alia bona illi conv5tui contulit4 ,s$ et alia ecclesiae illius ornam5ta sunt pretiosa4 ,alt>e,,tr#agd majus repletum /abat mon/rantiis et reliqui>iis deauratis1 et tabula sup] alt>e deaurata1 9 qua juxta sanctum ,franciscum depictum /at etiam sanctus pat] no/] ,dom9icus notabilit] pictura expressus4 ,ecclesia illa non e/ magna1 quia solum e/ p>s ecclesiae ,syon4 ,olim enim1 dum adhuc ,*ri/iani reg]5t t]ram illam1 erat gr&is ecclesia 9 loco illo1 quam ,s>rac5i de/rux]unt,,tr#age usque ad absidem vel capellam1 quae ecclesiae et *oro 9 dext]o lat]e erat annexa4 ,et haec p>s e/ hodie ecclesia et *orus fratrum4 ,ru9ae antiqui *ori et ecclesiae adhuc manife/issima pat5t1 ut sequ5tia demon/rabunt4 ,igitur cum sol ortus esset et tempus ,missas celebr&i adesset1 pulsavit sacri/a tabulam1 non enim hab5t nec campanas1 nec nolas1 nec t9t9abula1 nec s9untur quovis modo hab]e ab infidelibus1 s$ tabulis ligneis dant ad ,(ficia signa1 sicut nos facimus f]ia ,,vi4 ,p>asceves4 ,et congregatis omnibus 9 ecclesiam cantav]unt sol5nit] primam et t]tiam1 et po/ t]tiam processit pat] ,g>dianus cum suis m9i/ris pretiose ornatis ad summum ,(ficium p]fici5dum1 et cantor alta voce in*oavit canticum de canticis ,syon3 ,spiritus ,dom9i replevit1 et omnes cl]ici et p]egr9i docti adiuvabant eum1 et cum jocunda solemnitate ,missam de ,spiritu sancto cantavimus4 ,hoc enim ,(ficium congruebat loco1 quia ibi ,spiritus sanctus missus e/ visibilit] discipulis2 et tempori1 quia erat dom9ica ,,vii41 9 qua de #g4 panibus fit m5tio1 qui ,,vii4 dona ,spiritus sancti designant4 ,sub ,(ficio nos sac]dotes celebravimus 9 quatuor alt>ibus p>atis1 et mihi fuit datus locus celebr&i inf]ius 9 ambitu1 9 capella ,s4 ,?omae ,apo/oli1 quae e/ 9 loco ubi ,dom9us ,?omae dixit3 inf] digitum tuum huc1 ,johann4 #bj4 ,po/ evangelium summi ,(ficii v]tit se pat] ,g>dianus et 9 ,lat9e fecit pul*rum s]monem de comm5datione locorum sanctorum1 et de devota eorum visitatione1 quem s]mone int]pretabatur v5]abilis pat] ,paulus ,gugl+] 9 ,!utonico saecul>ibus4 ,porro sub ,(ficiis erant o/ia 7#id ,a7 clausa1 et ,s>rac5i a =is /abant cum m]catoribus 9 multo num]o4 ,contigit autem sub ,(ficio po/ s]monem ap]iri o/ium propt] cujusdam emissionem2 hoc vid5tes ,s>rac5i cum tumultu se 9 o/ium +ess]unt1 et ecclesiam +ressi sunt1 juxta alt>ia /antes1 my/]ia no/ra respici5tes3 nullam tam5 irrev]5tiam fec]unt1 nisi quod ibi /abant et admirabantur4 ,sac]dotes autem ipsis praes5tibus pausabant1 qu\sque p] fratres ess5t ejecti1 qui non vi pell5do aut trah5do aut litig&o1 s$ mansuete induc5do et rog&o eos seclus]unt1 et ita (ficium f9itum e/4 ,sequitur processio ad loca sancta montis ,syon2 et primo ad locum ultimae co5ae4 ,consummato ,(ficio p>abant se ,fratres m9ores ad processionem sollemnem et sacris inducti ve/ibus cum cruce2 vexillis1 c]eis1 reliqui>iis1 ?urilibus1 et aqua b5$icta proc$ebant4 ,cunctis itaque cum eis proc$5tibus incepit cantor magnam hab5s vocem alta voce jocundum hymnum de canticis ,syon3 pange l+ua gloriosi corporis my/]ium2 et cum illo cantu processimus nos sac]dotes ante1 et alii p]egr9i sequebantur3 et 9 *orum v5imus ad summum alt>e1 quod illo sanctissimo loco cr$itur esse erectum1 9 quo ,dom9us ,jesus ultimam co5am cum suis discipulis fecit1 et ibi panem et v9um 9 corpus et sangu9em transsub/antiavit et discipulis sum5da tradidit1 eosque sac]dotes illius sacram5ti ibi consecravit4 ,ad hunc locum sanctissimum accessimus unus po/ alium1 et pro/rati locum sub cavato alt>i deosculati sumus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,ecce p]egr9e frat] *>issime1 hic domus1 hic co5aculum1 hic m5sa1 ubi panis coele/is1 panis ,angelorum1 donum utique ineffabile prop9atur1 quod solum habet acc5d]e desid]ium1 humilitatem +]]e1 compunctionem induc]e1 praeb]e fiduciam1 spem erig]e1 ad amorem inflamm>e1 infund]e gaudium1 excit>e ad rev]5tiam1 m5tem liquefac]e1 et affectus dulcissimos provoc>e4 ,sup] omnia loca sancta e/ hic honore dignissimus1 si modum att5damus1 quo summum bonum se nobis communicavit1 omnis namque locus1 quo nobis conf]tur aliquo modo ,deus1 e/ nobis utique v5]&us3 sicut ,naz>et1 ubi recepimus ,deum inc>natum2 ,be?leem natum2 mons ,calv>iae tribuit nobis eum crucifixum4 ,ideo m]ito haec loca honore sunt digna3 s$ plus ille1 9 quo salubrior facta fuit communicatio1 quam 9 caet]is locis et intimior1 praeb5s se hic 9 edulium1 corpus suum 9 cibum et sangu9em 9 potum1 ut cibatus fi]et unum cum cibo1 quia qui m&ucat meam c>nem1 inquit1 et bibit meum sangu9em1 9 me manet et ego 9 ipso4 ,s$ et praet] haec ineffabilia hic f9ivit typica et legalia1 et nova in/ituit sacram5ta4 ,johannem 9 s9u recumb]e p]misit2 proditorem 7,b7 suum ,judam se scire affirmavit2 ,petro casum suum pra$ixit2 fugam omnium discipulorum pra5unciavit3 s]monem dulcissimum et longum fecit1 et ultimum ,vale 8 suis discipulis pacem reliquit4 ,igitur cum circa locum illum omnia p]fecissemus cant&o1 leg5do1 quae signata erant 9 processionali p]egr9ationis t]rae sanctae1 cum grati>um actione recessimus4 ,hab5tur enim processionalia1 libelli1 9 quibus omnes v]siculi1 collectae1 responsoria signantur et hymni et psalmi circa loca sancta leg5da et cant&a p] omnia loca transm>9ae p]egr9ationis4 ,de 8 libellis ego comp>avi unum pro me1 quo usus fui 9 locis sanctis4 ,lotio p$um ibi fuit facta4 ,ad illo loco ad dextram p>tem *ori ult]ius processimus cum cantibus ad m&atum 9 die co5ae cant>i consuetis1 et ad locum sacrum v5imus1 9 quo ,dom9us ,jesus lavit p$es suorum discipulorum po/ co5am4 ,9 hoc e/ alt>e pul*rum1 ante quod pro/rati locum deosculabamur1 et indulg5tias accepimus 774 ,s$ precor te dilecte p]egr9e1 ut nec ab hoc loco disc$as s9e praevia contemplatione4 ,vide et consid]a hic /up5dum ge/um negotium4 ,nam ,dei filius aet]na div9itate pot5s et g5itoria m5tis pul*ritud9e poll5s1 qui univ]sa nullo opitulante subsidio condidit et decoravit1 cui omne coelum et vagi /ell>um motus ins]viunt1 sub quo1 ut ait ,job1 curvantur1 qui portant orbem1 div9am altitud9em adeo incl9avit atque deflexit hic 9 illo loco1 ut p$es immundos1 foetidos1 lutosos discipulorum1 s]vulorum1 piscatorum1 peccatorum atque proditorum suis ipse manibus dilu]et 9 salub]rimum exemplum4 ,de loco1 9 quo missus fuit ,spiritus sanctus ,apo/olis 9 die ,p5teco/es4 ,consequ5t] incepit cantor hymnum jocundissimum de canticis ,syon3 ,v5i creator ,spiritus1 m5tes etc4 ,et cum illo cantu egressi fuimus de ecclesia 9 conv5tum supra ambitum1 quia ipse *orus et ecclesia sunt supra alia habitacula a$ificata1 ita quod undique p] gradus 9 ecclesiam asc5ditur1 et de ecclesia supra te/ud9em clau/ri vel ambitus circuitur p] tres p>tes quadri4 ,non enim habet ambitus nisi tres p>tes1 et qu>ta p>s e/ ecclesiae murus4 ,sic ergo transivimus 9 ecclesia1 desc5dimus ab ori5te contra occid5tem1 et 9 f9e ecclesiae p] o/ium exivimus contra au/rum1 p>tem unam ambitus p]ambulantes1 et it]um conv]timus nos contra aquilonem et ad caput *ori v5imus1 ibique p] gradus asc5dimus ad quoddam habitaculum1 cujus o/ium lapidibus ob/ructum1 propt] causam dic5dam fol4 #bij4 ,hoc enim habitaculum e/ ad caput *ori1 quia 7#ie ,a7 *orus ab ori5te nullas habet f5e/ras prae/ante hoc habitaculo imp$im5to3 s$ solum lum5 habet a m]idie4 ,asc5dimus ergo cum processione pra$ictos gradus1 et ante ob/ructum o/ium pro/rati adoravimus1 et pl5>ias indulg5tias etiam hic accepimus 771 et hymnum in*oatum cum suavi modulation conc9imus1 adeo quod sonus procul p] omnem montem ,syon et p] ,j]usalem diffundebatur4 ,non enim erat locus clausus1 s$ sub divo 9 alto consi/5tes jocundissime cantavimus3 recordati quod 9 hoc loco coeli di/illav]unt a facie ,dei ,synai1 a facie ,dei ,israel1 et pluvia volunt>ia segregata e/ ha]$itati ,*ri/i4 ,hic namque ,spiritus sanctus rep5t9o sonitu sup] discipulos v5it m5tesque c>nalium 9 sui amorem p]mutavit et =is app>5tibus lignis igneis intus facta sunt corda flammantia1 quia dum ,deum 9 ignis visione suscipiunt1 p] amorem suavit] ars]unt4 ,*ri/us enim coele/ia pet5s praecepit discipulis1 a ,j]usalem ne disc$]5t1 s$ ,patris promissionem exspect>5t4 ,et +ressi huc 9 hoc habitaculo clausi manebant propt] motum ,judaeorum1 et erant hic desolati et orphani1 ign>i et inscii1 timorosi et trepidi4 ,s$ ,spiritus sanctus adv5i5s consolationem dulcissimam attulit1 sapi5tiam cl>issimam infudit1 robur =tissimum d$it1 et con/antes et 9 gratia confirmati mundi pr9cipatum accep]unt4 ,hunc locum sanctum cl>ius describam1 cum de sepul*ro ,david v5]it dic5dum4 ,locus1 ubi ,s4 ,?omas ,apo/olus dubius ,dom9i vuln]a tetigit4 ,de9de locum illum des]uimus et p] gradus prope locum desc5dimus 9 ambitum1 et 9 capellam ,s4 ,?omae v5imus1 ubi idem ,apo/olus utilit] dubitans cicatrices fulgidas corporis ,*ri/i tang]e m]uit4 ,proc$5tes autem ad locum illum hymnum gaudiosum cantavimus3 ,exultet coelum laudibus1 resultet t]ra gaudiis etc41 et 9 loco pro/rati it]um pl5>iae remissionis indulg5tias consequuti sumus 774 ,9 hoc loco ,s4 ,apo/oli ,?omae s+ul>em gratiam contemplati sumus4 ,omnes enim1 quos legimus1 circa hoc latus1 9 quod ,s4 ,?omas manum jub5te ,*ri/o misit1 aliquid egisse1 s+ul>i quadam pra]ogativa gratiae remun]ati extit]unt4 ,long9us enim miles incr$ulus et crudelis1 ac debilis visu1 jussu ,pilati cruci as/itit1 et vibrata ha/a 9 latus ,salvatoris infixit1 et cor sanctissimum ,*ri/i transfixit4 ,casu autem sangu9e p] ha/am decurr5te1 oculi ejus tacti cl>e vidit1 et lum5 m5tis et corporis accepit1 ac m>tyrium celebre p]tulit4 ,beatus ,johannes ,evangeli/a latus hoc vidit1 et quod aqua et sanguis exivit1 conspexit1 et cr$idit1 et te/imonium my/]iorum maximorum p]hibuit4 ,s4 ,?omas ,apo/olus vidit1 tetigit1 7,b7 et solidissimus ac ap]tissimus fidei confessor effectus e/1 et s5t5tiam nobis valde consolatoriam audivit3 quia1 inquit ,dom9us1 vidi/i me ,?oma1 cr$idi/i3 beati1 qui non vid]unt et cr$id]unt4 ,caet]i etiam ,apo/oli1 quibus o/5dit ,dom9us manus et latus1 vid]unt1 et ap]ti sunt ex hoc oculi eorum1 ut intellig]5t scripturas1 et gaudio repl]5tur ineffabili4 ,beatus ,b]nh>dus orans ante ,crucifixum visus e/ solvi a cruce ipse ,crucifixus1 seque sup] orantem recl9>e1 quem orans suscepit1 et os suum ad latus ,crucifixi applicuit1 et inde melliflua doctr9>um suxit4 ,sanctus insup] ,franciscus vuln]ibus ,*ri/i vehem5t] affectus /igmata ,dom9i ,jesu mirabilit] et s5sibilit] 9 suo corpore port>e m]uit4 ,insup] ,sancta ,ka?>9a de ,s5is ex hoc sanctissimo lat]e ebibit1 et devotione dulcissima inebriata fuit4 ,dum enim cuidam foem9ae infirmae ulcus horridum pectoris et foetidissimum hab5ti s]viret1 cum qua propt] intol]abilem foetorem nemo man]e posset1 quodam die virgo ,*ri/i1 dum ulcus illud detexisset1 ut ipsum lav&o purg>et1 mox tantus et tam horridus foetor exhalavit ex eo1 ut cuncta int]iora virg9is mov]5tur ex nausea1 quod virgo sancta s5ti5s contra c>nem suam indignata nimium1 juravit2 dic5s3 vivit1 inquit1 altissimus1 sponsus dulcissimus animae meae1 quod idem1 quod tam abom9>is1 intra tua visc]a recondetur4 ,mox illius fo$i vuln]is loturam cum sanie 9 scutellam recollig5s1 ad p>tem se retrah5s totum bibit4 ,quo facto abom9atio cessavit1 et non solum nauseam non habuit1 s$ dulc$9em in5>rabilem s5sit4 ,nocte autem sequ5ti app>uit virg9i ,dom9us ,jesus1 o/5d5s ei qu9que vuln]a 9 cruce suscepta1 et ait3 quia h]i ex *>itatis meae ardore laetant] abom9abilem potum sumpsi/i1 conculcans naturam proprii corporis1 propt] quod dico tibi3 sicut 9 hoc actu tuam excessi/i naturam1 sic ego dabo tibi potum1 qui omnem exc$it humanam naturam et consuetud9em4 ,applicans dext]am ad collum virg9is et ipsam ad vulnus sui lat]is approprians1 bibe1 inquit1 filia de lat]e meo potum1 quo anima tua suavitate implebitur1 quod etiam 9 corpus tuum mirabilit] r$undabit4 ,at illa c]n5s se positam ad fi/ulam fontis vitae sacratissimo vuln]i os applicans corporis1 s$ longe amplius os m5tis1 ineffabilem et inexplicabilem potum hausit p] non p>vae morae spatium1 tam avide quam abunde4 ,t&em ab ipso fonte sejungitur satiata et sitibunda simul1 et immutata 9 melius ex hoc1 et de9ceps pr(ecit1 ut patet ejus ,leg5da p>te ,,ii1 cap4 #d4 ,ecce quanta virtus vuln]is ,*ri/i4 ,d5ique f]rum lanceae1 quo ,*ri/i latus ap]tum fuit1 ,nr5b]gae habetur1 quod et vidi et 9 manu habui2 tantae virtutis e/1 ut multa milia hom9um s+ulis annis sexta f]ia proxime po/ octavas ,pas*ae confluant ad vid5dum et honor&um sacri lat]is f]rum4 ,acc$e ergo *>issime p]egr9e1 et m5te cum ,s4 ,?oma vuln]a tange1 rogans sanctum ,apo/olum1 ut te admittat 9 suum consortium4 ,9 hac capella /at 7#if ,a7 unum decorum alt>e1 et 9 eo1 me moram hab5te ,j]osolymis1 frequ5t] horas canonicas p]solvi4 ,de loco1 ad quem ,dom9us duxit discipulos1 ut secretius eis loqu]etur1 qu&o dixit3 surgite1 eamus h9c4 ,exp$ito ,(ficio processionis juxta hanc capellam gyravimus inf]ius p] ambitum p] tres ejus p>tes1 et sub ecclesia aliam capellam +ressi sumus devotam et occultam4 ,haec capella cr$itur esse locus ille secretus1 ad quem ,dom9us ,jesus duxit discipulos1 qu&o dixit3 surgite1 eamus h9c1 ut habetur ,johann4 #ad4 9 f9e capituli4 ,dicunt enim doctores1 ,sanctus ,?omas1 ,alb]tus ,magnus1 ,hugo et ,lyra1 quod po/ co5am lotis et communicatis discipulis1 cum ,dom9us s]monem fac]et1 s$5s 9 loco1 ubi co5ati fu]ant1 et manife/e dic]et se trad5dum1 et quod po/ modicum eum non ess5t visuri1 et hoc discipuli turbati et t]riti1 aspiciebant cont9ue contra o/ium co5aculi1 tim5tes captionem magi/ri1 et m9us att5ti erant ad suos s]mones1 et quia volebat eis adhuc aliqua ardua dic]e1 ut illa att5tius audir5t1 et m9us tim]5t1 dixit3 surgite3 eamus h9c4 ,et desc5d]unt de sup]iore co5aculo ad habitaculum inf]ius1 et ibi p]fecit s]monem et ultimatam devotissimam orationem1 quae habetur ,johann4 #ae4 et duobus capp4 sequ5tibus4 ,9 tota s]ie sacrae scripturae non habetur ita devota1 dulcis et consolatoria et plana oratio sicut ,johann4 #ag41 quae 9 hoc loco facta esse cr$itur a ,*ri/o4 ,procidimus ergo ibi ante alt>e pet5tes a ,dom9o ,jesu nos p>ticipes fi]i suae devotissimae orationis ibi factae1 et indulg5tias accepimus 774 ,9 hoc sacro habitaculo e/ p>s columnae1 9 qua flagellatus fuit ,*ri/us1 9 muro cancellis f]reis obfirmata1 ita tam51 quod digitis pote/ att+i4 ,sunt etiam 9 lat]e ejus lecti pro hospitibus1 9 quibus 9 prima mea p]egr9atione dormivi4 ,e/ etiam ibi cella fratris sacri/ae1 et fratris ,johannis1 qui milites creat 9 sancto sepul*ro1 et e/ etiam fratrum procurator etc4 ,ab illo ergo loco sursum p] lapideos gradus asc5dimus 9 ecclesiam1 et f9em processioni fecimus4 ,haec enim sunt loca intra conv5tum sancta situata4 ,extra v]o sunt multa plura loca sancta1 ut patebit4 ,de pr&io p]egr9is dato p] fratres montis ,syon4 ,processione f9ita1 quae quasi usque ad m]idiem durav]at1 cum p]egr9i 9 hospitale desc5d]e vell5t1 accurrit ,pat] v5]abilis ,g>dianus1 et frat] ,johannes procurator1 et omnes p]egr9os ad pr&ium invitav]unt4 ,p>av]ant autem pro nobis m5sas et tabulas longas 9 horto ,conv5tus1 quia multi eramus1 et locus /rictus et sup] tabulam longam erat ext5sus pannus desup] ad longitud9em tabulae1 ad faci5dam umbram contra solis ae/um3 et pictura panni fuit missio ,spiritus sancti4 ,discubuimus ergo omnes1 demptis quibusdam nobilibus militibus1 qui 7,b7 ex humilitate se ad s]vi5dum m5sis exhibu]ant4 ,cunctis autem s$5tibus1 et cum discipl9a convesc5tibus1 accessit quidam vir ve/itu paup]1 quem prius 9 agm9e p]egr9orum non vid]am1 et 9 m$io discumb5tium /ans1 ita ornata locutione et decora eloqu5tia oravit l+ua lat9a1 quod omnium intuitum ad se conv]tit1 et 9 /uporem etiam non intellig5tes v]tit1 propt] promptam et delectabilem expressivam4 ,oratio autem ejus fuit de praeconiis locorum sanctorum1 et de laude p]egr9ationis4 ,po/ rhetoris v]ba accessit ad locum suum g5]osus vir1 dom9us ,johannes de ,cymb]n b>o1 vir prud5s et eloqu5s1 qui unus s]vitorum erat1 et ex commissione ,patris ,g>diani 9 ,!utonico or>e incepit1 grates ref]5s dom9is p]egr9is1 quod ad paup]um fratrum m5sam access]unt1 rogans1 ut de oblato cibo et potu cont5ti />5t4 ,et si qui ess5t1 qui refund]e fratribus *>itatem vell5t1 et indig5tiae eorum mis]]i1 poss5t de ea re loqui cum fratre ,johanne de ,prussia1 procuratore ,conv5tus1 quem 9 ambitu /antem rep]ir5t4 ,nullat5us enim voluit ,pat] ,g>dianus1 quod collecta fi]et 9 m5sa1 nec cons5sit1 ut intim>etur p]egr9is1 quod frat] ,johannes esset accepturus pecuniam nom9e fratrum1 s$ nobiles ex se hoc fec]unt4 ,f9ito autem pr&io et b5e nobis refectis cum grati>um actione surreximus4 ,porro nobiles ad fratrem ,johannem acc$5tes notabilem eleemosynam ,conv5tui d$]unt1 aliqui ,,vi ducatos1 aliqui ,v1 aliqui ,,iiii1 aliqui ,,iii1 aliqui ,,ii1 et m9ima eleemosyna fuit ,i ducatus4 ,visitatio sanctorum locorum montis ,syon extra septa mona/]ii fratrum4 ,f9itis 81 quae dicta sunt1 accessimus nos p]egr9i ad ,patrem ,g>dianum1 rogantes1 quat5us dign>etur nobis adjung]e fratres aliquos1 qui duc]5t nos p] reliqua loca sancta montis ,syon extra mona/]ium1 et placuit ,patri petitio no/ra1 et mirabatur 9 f]vore p]egr9orum3 quod etiam po/ labores habitos adhuc se ultro (f]r5t ad ampliores labores3 ,nemo quippe ae/imet visitationem sanctorum locorum esse laborem p>vum3 tum propt] calores int5sos solis1 tum propt] transitum et g5uflexiones et pro/rationes2 tum etiam et maxime propt] conatum1 quo quilibet tota virtute conatur se excit>e ad actualem devotionem et ad contemplationem eorum1 quae 9 locis sanctis sibi demon/rantur1 et ad devotam orationem et recollectionem1 quod utique absque magno labore fi]i non pote/1 cum talia quietum et non gyrantem hom9em 7#ig ,a7 requirant4 ,con>i ergo et niti ad m5tis recollectionem cum corporis emigratione de loco ad locum ex]citium e/ magni laboris2 quod quidam p]egr9i f]re non val5tes desc5d]unt ad quietem 9 hospitale1 ita quod m9or p>s mansit 9 labore p]egr9ationis4 ,adjunxit ergo ,pat] ,g>dianus nobis aliquos fratres1 cum quibus ire in*oavimus ex int]iori horto fratrum1 ubi com$]amus4 ,cum ergo de illo horto clau/rum +r$]emur1 ante refectorium et coqu9am1 v5imus ad ci/]nam pr(undam aquas hab5tem frigidiores1 quam fuit 9 tota ,j]osolyma4 ,de hac ci/]na dicunt hau/am fuisse aquam a ,*ri/i discipulis pro co5a dom9ica3 pro temp]am5to v9i1 pro confectione sacram5ti1 pro lotione p$um et manuum1 et pro aliis co5ae usibus4 ,ob rev]5tiam ergo jam dictorum factorum aquam hausimus et cum devotione bibimus4 ,de qua ego de po/ saepe abunde bibi 9 int5sissimis caloribus1 nec s5si mole/iam4 ,cr$o quod ad lit]am fons i/e sit unus de fontibus ,salvatoris1 de quibus dicitur ,esai4 #ab43 haurietis aquas 9 gaudio de fontibus ,salvatoris3 et sequ5te3 exulta et lauda habitatio ,syon4 ,a fonte illo ambitum sumus +ressi ad portam ,conv5tus1 quae =is ducit ad publicum4 ,porta haec e/ demissum o/iolum1 p] quod nemo +r$i valet nec egr$i1 nisi incurvatus capite et dorso4 ,janua tam5 e/ =tis et f]rea1 quae dum clauditur cat5is et repagulis f]reis firmatur3 et hoc propt] furiam infidelium1 ne commoti subito irrump]e valeant1 et ,conv5tum dilani5t1 sicut olim fec]unt1 pr\t hodie c]nitur 9 dormitorio juxta ros>ium et libr>iam2 ubi erant pul*rae cellae et op]e arcuato factae1 quae de/rux]unt et te/ud9es dejec]unt1 nec hodie s9unt 9 modum pri/9um re=m>i4 ,valde enim ex levi causa et de facili contra ,*ri/ianos commov5tur1 et 9 eos saeviunt1 et ideo1 ne subito moti /atim ad noc5dum proc$]e poss9t1 firmit] se fratres concludunt4 ,sic etiam alii ,*ri/iani ori5tales domus munitas f]reis portis hab5t clausas propt] e&em causam4 ,de loco oratorii b4 ,m>iae ,virg9is4 ,regressi igitur sumus cum fratribus p] illam portam s9e app>atu processionis solemnis1 et s9e cantu1 et v5imus primo ad gradus lapideos1 p] quos 9 ecclesiam sursum e/ asc5sus4 ,9 8 gradibus procubuimus ad orationem1 v5]abile sacram5tum et loca sancta ab intra v5]antes4 ,ab inde surreximus et ad angulum ext]iorem ecclesiae v5imus1 et ibi e/ locus1 9 quo beata ,virgo ,m>ia oratorium suum habuit4 ,9 eo ergo loco pro/ravimus nos1 et orantes indulg5tias accepimus 774 ,ibi 9 m5tem v5it nobis1 quomodo 9 hoc loco et alibi 7,b7 b4 ,virgo ,m>ia crebras et dulcissimas ad ,deum fudit orationes pro nobis int]c$5do1 et fundit usque 9 f9em saeculorum1 quod utique necess>ium e/4 ,sicut enim t]rae1 ut sit f]tilis1 necess>ii sunt solis radii2 ita ,m>iae preces nobis mis]is4 ,unde ,b]nh>dus3 tolle corpus hoc sol>e1 quod illum9at mundum1 ubi dies8 tolle ,m>iam hanc m>is /ellam1 quid nisi caligo involv5s et umbra mortis ac d5sissimae t5ebrae rel9quuntur 9 toto univ]so4 ,de loco sepulturae ,david et ,salomonis et caet]orum regum ,juda et ,j]usalem4 ,reliquimus ergo locum oratorii b4 ,virg9is1 qui e/1 ut dixi1 juxta angulum ecclesiae1 qui angulus unit murum ecclesiae v5i5tem ab ori5te cum muro v5i5te a m]idie4 ,ad murum ergo1 quo ab ori5te desc5dit1 asc5dimus ab angulo1 et v5imus ad alium murum non altum1 qui erat a muro ecclesiae p] quadrum d$uctus quasi p>vum atrium4 ,9 hoc atriolum p] murum asc5dimus3 et +ressi inv5imus 9 p>iete ecclesiae o/iolum p>vum1 s$ f]reum et dilig5tissime clausum2 itaque non patuit nobis +ressus1 et si patuisset nobis +ressus1 manife/e +r$i ausi non fuissemus1 quia mus*ea s>rac5ica e/4 ,hic locus sanctissimus e/1 quem ,*ri/iani omnes et ,judaei et ,s>rac5i v5]antur4 ,e/ enim intus sepultura prophet>um et regum sanctorum1 puta ,david1 ,salomonis1 ,roboam1 ,abiae1 ,asae1 ,joram etc41 quibus texitur lib] g5]ationis ,jesu ,*ri/i1 ,mat?4 #a4 ,et hic locus 9 libris ,regum et ,p>alipom5on saepe designatur1 qu&o dicitur3 sepultus e/ 9 ,i]usalem 9 sepul*ro patrum suorum 9 civitate ,david4 ,i/i reges cum maxima ambitione ibi fu]unt sepulti4 ,dicit enim ,josephus lib4 #g4 ,antiquit4,,tr#agf cap4 #af4 et ,magi/] 9 s*ola/ica hi/oria de morte ,david1 quod mortuo ,david ,salomon filius ejus corpus patris 9 loculum pretiosissimum posuit1 et cum eo inae/imabilem !saurum auri et arg5ti recondidit4 ,insup] sibi ipsi loculum pretiosissimum non de lapide aut ligno1 s$ de electo auro lapidibus pretiosis ornato fabrefecit1 et eo defuncto ,roboam filius eius apposito magno !sauro sepelivit juxta loculum ,david4 ,porro ,salomon arte quadam ma!matica ita locum sepultura illius fecit1 quod nemo ad loculos illos pot]at v5ire4 ,po/ tempus autem mille t]c5torum annorum a transitu ,salomonis1 dum obsid]etur ,i]usalem ab ,antio*o filio ,demetrii1 ,hircanus sanctae civitatis pontifex obsidionem non f]5s1 nec repugn>e val5s1 promisit ,antio*o pecunias1 ut rec$]et4 ,unde cum 9 !sauris templi p>um inv5iret1 et cives ,j]usalem paup]es non hab]5t1 asc5dit pontifex 9 montem ,syon et hunc1 de quo loquimur1 locum ap]uit1 et tria milia tal5ta auri inde accepit et cum ,antio*o pacem fecit4 ,multis de9de annis elapsis ,h]odes defectum pecuni>um pati5s 7#ih ,a71 cum audivisset ,hircanum ibi pecuniam inv5isse1 nocte cum sibi secretissimis occulte locum hunc +ressus e/1 et nullam quidem pecuniam inv5it1 s$ vasa qua$am aurea et arg5tea protulit1 quibus allectus ad pr(undius qua]5dum conabatur1 usque ad urnas et loculos ,david et ,salomon p5etr>e4 ,duo autem satellites fodi5tes flammis ab int]iori p>te occurr5tibus exu/i et consumpti sunt1 quod rex vid5s cum caet]is fugit1 et pro piaculo monum5tum ex lapide c&ido pretiosissimum con/ruxit4 ,hunc locum fratres montis ,syon 9 eorum devotione quondam habu]unt1 et p]t9et ad ecclesiam ,syon1 inclusus eodem muro ad caput *ori4 ,porro ,soldanus recepit fratribus locum illum ea de causa4 ,judaei multis temporibus et hodie in/ant apud regem ,soldanum pro loco illo1 ad faci5dum sibi oratorium3 et e contra ,*ri/iani reclamabant4 ,t&em ,soldanus int]rogavit3 qualis tam5 sanctitatis esset locus ille8 et cum sibi dictum esset1 quod ,david cum caet]is regibus ,j]usalem de ejus sem9e ibi sepulti ess5t2 dixit3 et nos ,s>rac5i ,david sanctum t5emus1 aeque sicut ,*ri/iani et ,judaei et ,bibliam cr$imus sicut et ipsi4 ,locum ergo illum nec ille nec i/i habebunt1 s$ nos eum recipimus1 et ita v5it 9 ,j]usalem et o/ium illius capellae1 p] quod ab intra de mona/]io erat +ressus1 ob/ruxit1 et ipsam capellam pr(anavit1 ejici5s alt>ia ,*ri/i et de/ru5s et del5s imag9es sculptas et pictas eamque cultu spurcissimo ,ma*ometi coaptans1 ab extra faci5s o/ium1 ut ,s>rac5i +r$i poss5t1 dum plac]et2 et quia locus sup]ior supra te/ud9em capellae erat ,*ri/ianorum et fratrum et fuit capella magna et pretiosa p] regem ,franciae fundata 9 loco1 9 quo ,spiritus sanctus 9 die ,p5teco/es sup] discipulos v5it1 ut sup]ius dictum e/1 fecit ,soldanus etiam e&em capellam de/rui1 et te/ud9em deponi1 et o/ium ob/rui1 ne ,*ri/iani p$ibus supra te/ud9em mus*keae deambul>5t2 et ita fratres illa duo pretiosa et sancta loca p]did]unt1 propt] ,judaeorum sollicitud9em pro illa inf]iori loco1 pro quo hodie laborant apud ,soldanum1 et multa milia tal5ta auri (f]unt se daturos pro loco4 ,hoc autem non faciunt1 quod tantum afficiantur sepul*ris ,sanctorum et sanctitate loci1 s$ sp]ant1 se posse ad loculos regum p]v5ire et !sauros rep]ire4 ,cr$unt enim i/os !sauros sibi ibidem esse res]vatos4 ,ideo noctibus saepe ibi euntes et scrutantes rep]ti sunt1 et nonnunquam artes magicas et incantationes ibi ex]c5t4 ,desid]ium magnum,,tr#agg habui locum illum ab intra vid]e et non sum fraudatus desid]io meo4 ,nam cu/os mus*keae s>rac5us quadam die rep5te ap]ire vol5s et claud]e cum clave s]am corrupit1 ita quod repagulum f]reum cum clave mov]e non potuit1 et ita recessit1 rel9qu5s mus*keam ap]tam1 quae ap]ta mansit1 quam diu 9 ,j]usalem fui et ultra decies intravi occulte et locum p]spexi1 semp] tam5 cum timore et tremore intravi et exivi1 quia si aliquis 7,b7 ,s>rac5us me ibi vidisset1 9 maximam tribulationem v5issem1 etiam si mortis p]iculum evasissem4 ,e/ enim capella longa arcuato op]e facta1 duas hab5s ad ori5tem f5e/ras1 et 9 p>te aquilon>i m>moream tumbam1 et pavim5tum e/ mattis op]tum4 ,lampades duae p5d5t 9 ea et nullum alt>e1 nulla pictura1 nulla sculptura1 s$ p>ietes dealbati et nudi4 ,sic etiam sunt aliae ,s>rac5orum mus*keae vacuae et inanes4 ,ex dictis sup]ius dubium animum pulsat1 ut quid illi sancti reges !sauros secum sepeliri passi sunt1 cum videatur ad sup]/itionem g5tilium p]t9]e8 ,et qua arte ,salomon loculos illos abscond]it1 quod nemo pote/ eos rep]ire8 ,ad primum dic5dum1 quod firmit] cr$5dum e/1 quod sancti illi hoc fec]unt non ex incr$ula sup]/itione1 aut temporalium intemp]ato amore1 aut vitiosa ambitione1 s$ in/9ctu ,spiritus sancti1 ut tempore suo 9 communes usus v5ir5t1 et non ut insatiabilis ,judaeorum av>itia nutriretur4 ,ad secundum dic5dum1 quod ,josephus dicit1 quod ,salomon hoc eg]it arte magica1 s$ ,magi/] 9 s*ola/ica hi/oria eum excusat dic5s1 eum aliquo subtili +5io illas tumbas abscondisse4 ,de sepul*ro ,david ,sanct4 ,petrus ,apo/olus ,actor4 #b43 viri fratres liceat aud5t] dic]e ad vos de ,patri>*a ,david1 quoniam defunctus e/ et sepultus1 et sepul*rum ejus apud nos e/ usque 9 hodi]num diem4 ,ex quo patet1 quod etiam tempore ,apo/olorum locus ille fuit celebris4 ,sanctus ,j]onymus cr$it1 ,david cum ,dom9o surrexisse1 argu5s ex hoc1 quod ,s4 ,petrus dicit1 sepul*rum ,david pat5s esse quasi1 non aud5s dic]e eum 9 eo amplius esse4 ,ecce haec et similia circa hunc locum tractavimus1 et ea1 quae 9 processionali t]rae sanctae circa hunc locum dic5da signantur1 devotius legimus et indulg5tias accepimus 774 ,de tab]naculo ,david1 ubi et locus e/1 9 quo ,dom9us ,jesus pra$icavit et beata ,virgo audivit4 ,confe/im autem de atriolo exivimus1 et *orum antiquum,,tr#agh ecclesiae ,syon intravimus1 qui p5itus e/ de/ructus1 dempta p>te ori5tali1 ubi /at adhuc p>s muri1 cum rupta te/ud9e desup] dep5d5te4 ,locus illius *ori e/ omnibus sacrae ,bibliae cr$5tibus v5]abilis4 ,judaei multum eum v5]antur1 quia cr$unt1 sicut et nos1 quod ibi fu]it oratorium ,david1 sive tab]naculum1 9 quod ipse et univ]sus ,israel dux]unt arcam ,dei cum canticis et in/rum5tis musicis 9 magno jubilo2 ut habetur #b4 ,regum4 #f4 ,9 hoc loco accepit etiam promissionem de ,*ri/o nascituro ex sem9e suo1 ut dicitur #b4 ,regum4 #g4 ,hic locus etiam templo con/ructo mansit semp] celebris et populo dilectus4 ,unde ,dom9us ,jesus 9 hoc loco frequ5t] solebat pra$ic>e4 ,ideo 9 m$io pavim5ti sunt duo lapides altr9secus positi3 unus jacet 9 loco1 9 quo ,dom9us /ans pra$icavit2 alt] e/ 9 loco1 9 quo beata ,virgo s]mones filii audire consuevit4 ,loca illa et lapides 7#ii ,a7 deosculati sumus pro/rati 9 t]ram et indulg5tias accepimus 774 ,9 loco illo aliquantisp] /etimus1 et ru9as deplanximus1 et p] circuitum lapides sanctu>ii disp]sos dol5tes aspeximus4 ,quondam enim fuit ibi gr&is ecclesia valde1 de qua nihil remansit nisi p>s dextra 9 lat]e magnae ecclesiae dep5d5s1 quae p>s hodie e/ ecclesia et *orus fratrum1 ut pra$ixi3 remansit etiam caput *ori cum f5e/ra ori5tali1 et semirupta te/ud9e ru9am m9ante4 ,supra illam te/ud9is ruptae p>tem1 ab intra1 de loco missionis ,spiritus sancti e/ asc5sus p] gradus1 p] quos et asc5di1 et inv5i pavim5tum te/ud9is,,tr#agi ruptae v>io et polito m>more /ratum2 ex quo op9or1 quod supra *orum et ecclesiam ad huc fuit alia ecclesia 9 alto4 ,et ita ecclesia ,syon habuit tria int]/itia consecrata1 scilicet cryptam sub t]ra1 ecclesiam sup] t]ram1 et supra ecclesiam aliud ornatum tab]naculum4 ,9 *oro antiquo /at adhuc summum alt>e1 s$ dissipatum4 ,consequ5t] decl9avimus ad latus s9i/rum antiqui *ori1 ut ad alia loca sancta p]g]emus1 et inv5imus ibi s$]e ori5tales ,*ri/ianos juxta unum quadratum lapidem1 qui de fundam5to antiqui *ori pro p>te prom9et1 alia p>te adhuc muro vetu/o conjuncta e/4 ,9 illo lapide ludebant illi ,ori5tales sortiscantes quatuor lapillulis1 ac si ess5t taxilli4 ,prima enim fronte ae/imabam eos tess]ibus lud]e1 et mirab>1 quod ibi 9 publico1 et ubi nulla e/ habitatio1 s$]5t1 nesci5s quod illo lapide solo utuntur 9 sup]/itiosa sortizatione4 ,accipiunt enim de t]ra lapillos p>vos1 et jact>e vol5s manu revolvit1 sicut lusor taxillorum tess]as,,tr#ahj ante jactum revolvit2 et sup] lapidem illum quadratum jactat lapillos3 et figura1 quam lapilli quatuor 9 casu suo =mant1 pra5o/icant ea1 quae scire int5dunt1 ut puta3 si cadunt lapilli ad l9eam rectam1 aliquid judicant sic fi]i2 si cadunt 9 curvam l9eam1 alit] fiet2 si 9 quadrum volvuntur1 si crucem faciunt1 alit]2 si circulum1 alit]1 et sic de aliis figuris4 ,figura crucis e/ pr9cipalis ludo illo1 et quanto figura magis ad eam approp9quat1 tanto efficacius significat1 et ad eam omnes figuras ref]unt4 ,/etimus ergo et fatuitates illorum d]isimus4 ,ipsi autem s]iose suis auguriis att5debant et =tunae s]viebant4 ,vidi ibi aliqu&o s$]e lud5tes episcopos et sac]dotes ,ori5talium et maturos viros sortisantes4 ,non enim ludunt ibi pro lucro1 s$ solum ad sup]/itiones1 quibus ,ori5tales pl5i sunt4 ,unde accidit ex frequ5ti sortilegio1 quod ibi committitur1 quod ipse lapis quadratus1 qui de se e/ grossus et asp]1 factus e/ 9 sup]ficie ac si esset politus artificialit]4 ,de loco coqu9ae1 9 quo agnus pas*alis pro co5a dom9ica fuit assatus1 et aqua calefacta4 ,8 visis av]timus nos a lapide i/o1 et gyravimus ab extra murum antiqui,,tr#aha *ori1 et ad locum v5imus1 9 quo 7,b7 conjecturantur /etisse coqu9am1 9 qua discipuli p>av]unt pas*a1 assantes agnum pascalem1 et lactucam agre/em t]5tes1 et aquam pro lotione p$um calefaci5tes1 et pro mundatione p>absidis et scutell>um1 et pro combu/ione reliqui>um agni pascalis1 pellis et ossium et aliorum1 quae m&i non possunt4 ,locus i/e nec sanctitate nec a$ificatione c>et4 ,sancti enim erant coci illius coqu9ae1 et sancta cib>ia ibi decocta4 ,nam coci erant ,petrus et ,johannes1 ,luc4 #bb41 dilectissimi ,*ri/i et sanctissimi discipuli1 qui p>av]unt cibos pascales 9 hac coqu9a4 ,s$ et agnus,,tr#ahb pascalis ibi assus sanctus erat1 typum g]5s agni v]i 9 cruce assatum4 ,sancta etiam erat aqua illa ibi calefacta1 qua ,dom9us ,jesus usus e/ 9 lotione p$um suorum discipulorum4 ,et licet ,evangeli/ae nihil dicant de calefactione aquae1 v]isimile tam5 e/1 illam lotionem non nisi aqua calida factam esse4 ,aqua enim calida melius tollit sordes1 et p$es ac crura consolidat et recreat4 ,demon/rat etiam aqua calida pietatem et affectum illius1 qui eam exhibet4 ,non enim signum magnae amicitiae e/1 praeb]e alicui aquam frigidam pro lotione p$um3 sicut non signum magnae dilectionis e/1 siti5ti praeb]e aquam calidam aut tepidam pro potione4 ,qui enim tribuit calicem aquae frigidae1 habet m]c$em suam1 ut dicitur ,mat?4 #aj4 ,sicut autem aqua frigida desid]abilis e/ siti5i pro potu2 ita aqua calida delectabilis e/ pro p$um lotione lassato4 ,non autem cr$5dum e/1 ,*ri/um aliquid omisisse eorum1 quae ad exhibitionem p]fectae *>itatis p]t95t4 ,sicut ergo ,*ri/us 9 co5a non d$it discipulis calicem aquae frigidae1 quod tam5 ad *>itatem p]t9et1 cum sit m]itorium1 ut jam dictum e/1 s$ tribuit1 quod abundantioris *>itatis fuit1 scilicet calicem pl5um v9o optimo temp]ate mixto aqua frigida3 sic non praebuit 9 p$um lotione aquam frigidam1 quod tam5 signum dilectionis fuisset1 s$ aquam calidam exhibuit1 9 signum abundantioris dilectionis1 et =te non tantum aquam calidam simplicem1 s$ aliquibus h]bis et radicibus odorif]is et vigorosis mixtis aliquibus liquoribus aromaticis et aquis di/illatis tribuit 9 signum abundantissimae *>itatis4 ,improp]avit exprobravit namque ,*ri/u ,ph>isaeo1 quod aquam p$ibus suis non d$isset1 et laudavit ,magdal5am1 quod ungu5to p$es et calidis la*rymis ejus diluisset4 ,plus autem dilexit ,*ri/us discipulos1 quam ,m>ia ,magdal5a1 ,*ri/um4 ,ideo aquam sanam calidam temp]atam pretiosissimis liquoribus mixtam tribuit4 ,/etimus ergo 9 loco hujus sanctae coqu9ae1 ubi hodie adhuc /at antiquus et altus murus1 hab5s p] longum sursum qu&am cavaturam1 quasi pro fumo exhal&o ab igne4 ,et 9 loco g5ua fleximus et orationes praescriptas legimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco sepulturae ,s4 ,/ephani po/ ejus inv5tionem4 7#ajj ,a7 ,coqu9am dictam d]eliquimus1 et ult]ius proc$5tes ad locum v5imus1 9 quo ,s4 ,/ephanus secund>io,,tr#ahc fuit sepultus1 cum aliis rep]tis 9 agro de ,galabri1 qui ut op9or non longe erat ab ,ana?ot1 quae villa supra locum lapidationis ,s4 ,/ephani contra aquilonem sita e/1 et erat ag] illa ,gamalielis1 qui rapuit corpus ,s4 ,/ephani extrah5s de lapidibus et 9 suum agrum tran/ulit1 ubi et ipse1 et ,abybos filius ejus1 et ,nicodemus po/ea sepulti sunt3 et t&em extra notitiam hom9um v5]unt4 ,unde po/ multa tempora facta fuit fames valida propt] t]rae siccitatem1 non enim plu]at sup] t]ram multis m5sibus4 ,revelatum e/ autem ,lucio1 viro sancto1 quod ,dom9us non propiti>etur t]rae1 quam diu reliquiae illae ess5t s9e honore1 et coelitus sibi agro o/5so1 9 quo reliquiae illae ess5t sepultae1 notum hoc fecit ,sancto ,johanni1 episcopo ,j]osolymitano1 qui cum sollemni processione ad agrum processit1 et fodi5tes inv5]unt corpus ,s4 ,/ephani1 cum reliquis cum eo sepultis1 et portav]unt illud 9 ecclesiam sanctam ,syon1 et eos 9 illo loco honorifice recondid]unt4 ,eadem hora pluvia magna desc5dit1 et t]ra fructum consuetum r$didit1 et multa hic mirabilia contig]unt4 ,porro po/ea quidam nobilis de ,con/ant9opoli devotus sancto ,/ephano cum uxore sua ,juliana transfretavit et 9 monte ,syon ad ecclesiam ,syon habitationem sibi elegit1 et #g4 annis ibi deg5s mortuus e/1 uxor autem ejus fecit sibi fi]i tumbam similem tumbae ,s4 ,/ephani1 eamque juxta ,s4 ,/ephani corpus collocavit4 ,po/ aliquot dies vol5s ,juliana rev]ti ,con/ant9opol9 po/ulavit ab episcopo ,j]osolymitano corpus viri1 et +ressus episcopus ,sancti ,/ephani oratorium produxit duos loculos arg5teos1 dic5s muli]i1 quod loculum sui viri recip]et3 et accepit muli] loculum ,s4 ,/ephani1 putans esse loculum viri4 ,at cum p] m>e navig>5t1 multis miraculis exp]ta e/1 se hab]e corpus ,sancti ,/ephani1 et ita inductum ,con/ant9opol94 ,demum de ,con/ant9opoli e/ translatum ,romam1 ubi hodie quiescit cum ,s4 ,laur5tio4 ,9 loco ergo pra$icto jam /at unum alt>e sub divo1 quod fratres erex]unt1 et 9 fe/ivitate ibi ,missas celebrant4 ,legimus ergo 9 loco illo ex processionali leg5da1 et indulg5tias accepimus 774 ,de9de dimisso illo loco ultra processimus1 et 9 via ad latus domus ,m>?>um transivimus1 quae e/ satis magna1 ex opposito ecclesiae ,syon4 ,9 illa domo sunt quadam foem9ae de ,italia *ri/ianae1 de ritu no/ro1 quae ,m>?ae fratrum vocantur2 quia fratribus s]viunt propt] ,deum1 lav&o1 su5do1 n5do1 et ecclesiam fratrum frequ5tant4 ,sunt enim vetulae1 valde maturae et hone/ae1 deg5tes sub t]tia regula ,s4 ,francisci1 cum multa pati5tia et su/95tia4 ,non fuit elapsus unus annus1 qu&o 9 ,j]usalem fui1 quod quidam ,arabes nocte effracto o/io cum tumultu ill>um dom9>um 9 domum irru]unt1 et omnia rep]ta rapi5tes aufug]unt1 domo spoliata4 ,cum eram ibi deg5s 7,b71 lavabant mihi tunicam meam1 et scapul>e1 et alia *>itatis op]a o/5debant mihi4 ,cum illis mansit etiam illa foem9a de curia reg9ae ,cypri1 de qua dixi fol4 #fi4 ,a4 ,juxta hanc domum contra ori5tem processimus1 et a via1 quae duxit 9 vallem ,josaphat ad dextram decl9avimus ad domum qu&am b5e munitam et clausam1 sicut domus ,*ri/ianorum sunt4 ,pulsantibus autem nobis v5]unt hom9es nigri1 solis ardoribus adu/i1 longae /aturae1 et 9 vultibus caut]izati1 et patefec]unt nobis o/ium4 ,erat enim mona/]ium ,indianorum1 9 quo morabantur mona*i cum foem9is1 et sunt de rigorosissima vita1 et mirum e/1 vid]e eorum despectum habitum4 ,cum autem +ressi fuissemus1 dux]unt nos p] quoddam o/ium 9 habitaculum obscurum1 9 quo e/ desc5sus t5ebrosus p] m$ium rupis pra]uptae1 et p] illum desc5sum cum lum9ibus v5imus 9 specum squalidum1 subt]raneum1 petra desup] p5d5te1 imo ipse specus cav]na petrae e/1 et ibi locum orationis inv5imus4 ,e/ enim ibi1 ut habet antiquissima traditio1 locus ille1 9 quo ,david egit po5it5tiam sup] peccato occisionis ,uriae1 de quo habetur #b ,regum #ab41 ubi de ,david dicitur3 +ressus e/ seorsum1 jejunavit1 oravit1 flevit1 cilicio1 discipl9is flagellisque se ca/igans1 et ,,vii4 psalmos po5it5tiales ibi fecit1 et crebrius eos legit1 et lugubri lam5tatione eos depromsit4 ,nec erat tempore ,david spelunca haec extra curiam regis1 s$ intra1 quia curia magna et lata fuit4 ,9 hac spelunca 9 facies no/ras procidimus1 precantes ,dei mis]icordiam1 et indulg5tias accepimus,,tr#ahd 774 ,de loco1 9 quo ,judaei volebant ,apo/olis corpus beatae ,virg9is rap]e1 dum illud ad sepul*rum def]r5t4 ,acceptis indulg5tiis reasc5dimus1 et domum exeuntes contra vallem desc5dimus1 montem ,oliveti hab5tes ex opposito contra ori5tem1 et civitatem ,j]usalem ad s9i/ram1 et ecclesiam ,syon ad dextram4 ,ad locum autem v5imus1 ubi ,judaei hoc sacrilegium p]petr>e conati sunt4 ,defuncta enim gloriosissima ,virg9e ,m>ia1 cum corpus ejus p] ,apo/olos de monte ,syon def]retur1 ut illud sepulturae trad]5t 9 valle ,josaphat1 et cum cantu et laetitia desc5d]5t usque huc3 ecce ,judaei1 cognita causa illius processionis1 de civitate cum armis erup]unt1 et 9 turmam (ficio exsequi>um des]vi5tium et f]etrum concomitantium se +ess]unt1 eosque />e fec]unt1 furio infecti vet]is odii contra gloriosam ,virg9em4 ,int5debant enim corpus sacratissimum rap]e1 et tamquam cadav] odiosum projic]e1 et discipulos disp]g]e4 ,/abant autem1 et vocibus magnis clamabant3 !mea keseza i4 e4 polluta m]etrix4 ,unus autem de eis audact] acc$5s et utraque manu loculum arripi5s1 ad t]ram cum corpore sacro conabatur dejic]e4 ,s$ /atim ut manibus f]etrum contigit1 ambae manus cum bra*iis aru]unt1 ut trunci inutiles dep5d5tes 7#aja ,a74 ,porro ad hoc prodigium mis] ille compunctus1 et alii adv]s>ii cont]riti /abant timore et confusione pl5i4 ,p>alyticus autem jussit bra*ia dep5d5tia sibi sup] corpus sacrum poni1 et /atim,,tr#ahe sanatus ,*ri/ianus effectus e/4 ,caet]i v]o 9 civitatem confusi r$i]unt1 et discipulos cum,,tr#ahf sacro corpore abire p]mis]unt 9 locum sepulturae 9 ,ge?sam9i4 ,9 hoc ergo loco ,salve ,reg9a legimus1 et indulg5tiis acceptis recessimus 774 ,de loco1 9 quo latuit ,petrus po/ t]nam abnegationem4 ,desc5dimus consequ5t] de dicto loco contra vallem1 et ad petram qu&am erectam v5imus4 ,sub hac petra ,s4 ,petrus s$it fl5s1 mo]5s et po5it5s1 qu&o de domo ,caiphae po/ t]nam negationem abscessit1 et hic indulg5tias po5ae et culpae prom]uit4 ,9 hoc loco dictis orationibus praescriptis pl5>ias indulg5tias accepimus 774 ,dom9us ,jesus 9 die suae resurrectionis b4 ,petro hic app>uit1 eumque consolatus e/4 ,olim /etit pul*ra et magna ecclesia hic1 quae dicebatur ad ,gallicantum1 s$ nunc e/ totalit] eruta1 adeo1 quod ejus non app>5t ve/igia4 ,s$ et ipsa petra1 quae olim erat magna et cavata1 9 cujus cav]na ,s4 ,petrus s$it fl5s1 9 dies decrescit1 et p>va rupes nunc e/1 quia p]egr9i p>ticulas de ea desc9dunt et deportant4 ,ad latus illius petrae v5it p] canale aqua de montanis ,hebron inducta mirabilit] 9 civitatem ,j]usalem1 de qua dicam fol4 #bdi4 ,a4 ,b4 ,/at etiam ibi pr(unda ci/]na pro aqua hauri5da4 ,cr$o1 quod qu&o ibi erat ecclesia1 quod crypta fu]it cav]na illius ci/]nae4 ,de loco1 9 quo fuit domus ,annae1 primi judicis ,dom9i ,jesu4 ,loco illo p]specto 9 processu av]timus nos a valle1 et p>tem montis1 p] quam desc5dimus1 it]um readsc5dimus1 non tam5 eadem via1 s$ contra civitatem sanctam decl9avimus1 int] ru9as domorum4 ,ad qu&am autem domum v5imus firmit] conclusam1 ibique pulsantes intromissionem obt9uimus1 et ab intus pul*ram ecclesiam inv5imus1 9 honore sanctorum ,angelorum consecratam1 unde etiam ad sanctos ,angelos dicitur4 ,et circa ecclesiam erant cellulae et domicilia1 9 quibus habitant religiosi de ,arm5ia1 ,*ri/iani ori5tales1 hom9es nigri et maturi4 ,haec domus tempore passionis erat curia ,annae pontificis1 ad quem primo ,dom9us ,jesus fuit ductus de horto1 9 quo captus fuit4 ,de hac domo et inductione ,dom9i ,jesu habetur cl>e ,johann4 #ah41 quomodo ,annas pontifex eum despective int]rogat de doctr9a et de discipulis ejus1 et quomodo quidam de m9i/ris durissimam alapam d$it ,dom9o1 manu furibunda ictu gravi ca$5s faciem ,jesu1 adeo ut secundum quosdam d5tes oris ejus remov]5tur1 et os sangu9e 7,b7 flu]et3 ad quam p]cussionem ,dom9us ,jesus nihil durum dixit aut fecit1 nec p]cussori po5am aliquam inflixit4 ,unde ,augu/9us3 si cogitemus1 quis accep]it alapam1 nonne vellemus eum1 qui p]cussit1 aut coele/i igne consumi1 aut t]ra dehisc5te absorb]i1 aut correptum daemonio vex>i1 aut aliqua hujusmodi qualibet po5a vel etiam graviori puniri4 ,quid enim horum p] pot5tiam jub]e non potuisset1 p] quem factus e/ mundus2 nisi pati5tiam nos maluisset doc]e1 qua v9citur mundus4 ,ex 8 patet falsitas m5dosa illorum1 qui dicunt1 quod ,dom9us ,jesus suum p]cussorem puniv]it,,tr#ahg /atim 9 eodem loco1 dic5s ei3 hic /abis et innoc5tiae meae te/imonium p]hibebis usque 9 diem extremi judicii2 et tunc salvus eris4 ,ab illa ergo hora /at ille ibi vivitque1 nec tam5 com$it1 nec bibit1 nec dormit1 s$ magno desid]io exspectat mundi f9em ut lib]etur1 et p]egr9os adv5i5tes int]rogat1 an foem9ae adhuc masculos p>iant8 dic5s3 quod f9e mundi approp9quante cessabunt muli]es m>es p>]e2 et ita /at ibi int]rogans1 et ad int]rogata respond5s4 ,haec autem sunt frivola m5dosa contra ,scripturam et ,evangelium1 fidei et v]itati contr>ia1 p] fatuos et deceptores gyrovagos ficta1 qui vagantes sub specie pietatis p] loca1 v]itate se +urgit>e non val5t1 talia m5dacia conf+unt1 et simplices hom9es s$ucunt1 et nonnunquam etiam1 qui vid5tur prud5tes esse1 eis att5dunt1 et pro m5daciis dona eis conf]unt4 ,hoc mihi contigisse1 v]itas fat]i cogit4 ,nam eodem anno1 qu&o ad primam meam p]egr9ationem me disposui ad t]ram sanctam1 v5]unt ,ulmam duo gyrovagi de ,fl&ria1 qui dix]unt1 se rec5t] de ,j]usalem v5isse1 et de monte ,synai1 et multa mira recitabant1 s$5tes int] paup]es 9 hospitali1 et multi utriusque sexus ad eos confluebant1 ut fabulas eorum audir5t4 ,vidua autem qua$am hone/a1 dom9a ,anna de ,k+seck1 allecta s]monibus eorum1 ut eo lib]ius cum eis conf]re posset1 recepit eos 9 domum suam1 et l>gum hospitium eis praebuit4 ,et quodam die me acc]siri fecit etiam ad eos 9 domum suam1 ut eos audirem1 quia sciebat 9 proximo me recessurum ad illa loca4 ,et in*oantes m5dacia sua ita =malit] proponebant1 quod 9 nullo1 quae dicebant1 haesitavi4 ,ta$et me recit>e fictiones illas4 ,dissuadebant mihi1 ne p] m>e navig>em1 s$ p$es p] ,ung>iam1 ,dalmatiam usque ,con/ant9opolim prop]>em1 et ibi imp]ator con/ant9opolitanus ,l ducatos mihi d>et1 quia t5]etur cuilibet p]egr9o t]rae sanctae tantum d>e4 ,et qu&o argui contra hoc1 ex eo1 quod imp]ator ille non e/ ,*ri/ianus s$ ,turcus1 /atim scivit aliis m5daciis argum5ta mea solv]e4 ,dix]at etiam1 quod 7#ajb ,a7 rex ,j]usalem jam factus esset ,*ri/ianus1 et civitas conv]sa esset ad ,*ri/um1 et quod rex ille nullum militem s9]et p]cut]e 9 sancto sepul*ro1 nisi secum luctatus fuisset et probasset eum =tem viribus4 ,et quod capella dom9ici sepul*ri esset auro fulvo ve/ita1 et lampades ejus p5d]5t 9 c&elabris aureis1 et una lampas supra domunculam sepul*ri ,*ri/i ard]et 9 p]petuum s9e acc5sione1 et hab]et oleum et ignem de coelo4 ,et quod tota ,j]usalem de pretiosis lapidibus etiam con/ructa1 et protulit unus lapillum impolitum quem dixit se 9 platea ,j]usalem inv5isse1 et pro #bj4 ducatis non vellet eum v5d]e3 et siquis lapides pretiosos nosc]et1 eos ibi int] communes lapides rep]iret 9 copia4 ,nudavit etiam unus de illis1 me vid5te1 scapulam et hum]um dextrum1 et o/5dit nobis cicatricem rubeam rotundam figurae illius1 ut 9 m>g9e e/ expressum1,,tr#ahh dic5s3 quod abbas mona/]ii ,s4 ,ca?>9ae montis ,synai habet unam p>vam rotam auream1 quam c>bonibus ard5tibus sup]ponit1 et dum ignescit1 =cipe eam levat1 et p]egr9um sic nudatum caut]izat 9 hum]o dextro4 ,non etiam v]iti recit>e m5dacium pra$ictum de illo1 qui d$it alapam ,jesu1 dic5tes1 se cum eo locutos fuisse1 et quod non omnes p]egr9i ad eum admitt]5tur4 ,haec et plura alia dix]unt m5dacia1 et nunquam ,j]usalem vid]unt4 ,ego dum essem 9 domo ,annae1 jocose a quodam fratre m9ore ductore no/ro quaesivi1 ubi vir ille />et1 qui alapam ,dom9o ,jesu d$it8 ,frat] autem ille ad latus ecclesiae ab extra me duxit et unam olivam ibi /antem o/5dit1 dic5s3 ecce ille e/ vir1 de quo dicunt1 quod ungues digitorum ejus crev]unt 9 t]ram1 et b>ba ejus oblonga dep5deat3 notans radices et ramos arboris4 ,v]um tam5 incolae domus et ,*ri/iani ori5tales omnes v5]antur hanc arborem1 dic5tes1 quod antiquissimi libri eorum habeant1 quod ,dom9us ,jesus /etit ligatus ad illam arborem1 int]im quod m9i/ri com$ebant et bibebant1 quia ,annas de captivitate ,dom9i ,jesu exhil>atus d$it cibum et potum captivantibus4 ,ea de causa et nos /ipitem deosculati sumus4 ,e/ autem arbor illa vetu/issima etc4 ,demum regressi sumus 9 ecclesiam1 et orationes praescriptas 9 processionali diximus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,de domo ,cayphae pontificis1 9 qua illusus fuit ,dom9us ,jesus ,*ri/us4 ,exeuntes autem de domo ,annae pontificis contra domum ,cayphae prop]avimus cum s]io et devotione ve/igia ,dom9i ,jesu t]5tes4 ,ad domum autem cum v5issemus1 clausam inv5imus et pulsantes intromissi sumus4 ,et +ressi ecclesiam orationes signatas diximus1 et indulg5tias pl5>iae 77 remissionis accepimus4 7,b7 ,haec ecclesia dicitur ad ,sanctum ,salvatorem1 et 9 loco /at1 ubi erat domus ,cayphae1 9 qua domo quanta ,dom9us ,jesus p]pessus fu]it1 non e/ ,*ri/ianus1 qui haec ignoret4 ,ibi enim qua]ebant falsum te/imonium contra ,jesum1 nec inv5iebant3 ibi ,petrus tr9a vice negavit1 se hom9em illum nosc]e3 ibi ,dom9us ,jesus fuit velatus1 consputus1 colaphis et alapis caesus quasi tota nocte1 et ibi tribus horis 9 artissimo c>c]e /etit inclusus4 ,quapropt] haec contemplantes diutius ibi 9 oratione p]mansimus1 et fletibus1 suspiriis ac gemitibus locum replevimus4 ,de9de cum ab oratione surrexissemus,,tr#ahi1 circumdux]unt nos presbyt]i ejusdem ecclesiae p] s+ula loca domus1 et primo 9 *orum v5imus ad alt>e majus1 quod detractis pallis nudav]unt1 ut lapidem1 alt>is m5sam1 vid]emus4 ,erat quippe magnus valde1 spissus et latus1 et e/ lapidis illius,,tr#aij p>s1 qui fuit advolutus ad o/ium monum5ti ,dom9i1 de quo dicitur ,m>ci #af4 ,erat quippe magnus valde4 ,nam fideles po/ decursum temporum lapidem illum secav]unt1 p>tem juxta sepul*rum ,dom9i dimitt5tes1 et aliam p>tem ad hanc ecclesiam tran/ul]unt1 et pro tabula et m5sa alt>is ord9av]unt4 ,hunc sanctum lapidem deosculati sumus et curiosius inspeximus4 ,porro presbyt]i ecclesiae dilig5tissime obs]vav]unt nos1 ne quis aliquid in/rum5to f]reo a lapide dec]p]et1 quia valde v5]antur lapidem illum1 et nisi lapis ille fuisset1 anno praet]ito locum v5didiss5t1 quia sunt paup]rimi ,arm5i1 mona*i1 et paup]tate cog5te volebant locum fratribus,,tr#aia m9oribus v5d]e1 quia non pot]ant ecclesiam et mona/]ium 9 suis /ructuris cons]v>e2 ita tam5 volebant locum v5d]e1 ut lapidem illum secum toll]5t1 quia cum lapide nequaquam volebant v5d]e4 ,9 hoc autem anno v5it quidam pra$ives ,arm5us 9 ,j]usalem1 et ru9as ecclesiae et clau/ri refecit1 et manum adjutricem i/is paup]ibus praebuit4 ,9 prima mea p]egr9atione v5it mihi ad manus satis magna portio de illo lapide1 quam quidam miles emit duobus ducatis a cl]ico ,arm5o1 qui cum milite ecclesiam +ressus furtive1 ne alii ,arm5i p]cip]5t1 dec]psit a lapide p>ticulam4 ,idem autem miles 9 m>i obiit1 et p>ticula illa mihi pro ha]$itate mansit quam ,ulmam mecum duxi4 ,de9de v5imus ab alt>i rec$5tos juxta alt>e 9 dextro lat]e1 p] o/iolum p>vum +ressi sumus 9 cellulam /rictam et t5ebrosam1 muris spissis c9ctam1 et non nisi unius hom9is /antis capacem2 unde unus po/ alium +r$iebatur4 ,haec cellula fuit inclusorium1 9 quod exam9ati et judici praes5t&i et occid5di includebantur usque ad tempus praes5tationis4 ,sic ,dom9us ,jesus exam9atus fuit etiam ibi reclusus1 /ans ibi tribus horis1 manibus a t]go ligatus1 oculis velatus1 vultu consputus1 opprobriis repletus1 frigore afflictus4 ,9 hoc loco pro/rati devotius oravimus et gratias ,r$emptori egimus4 7#ajc ,a7 ,consequ5t] de ecclesia egressi sumus 9 curiam vel atrium ecclesiae1 ubi erat ignis1 circa quem /abat ,petrus cum m9i/ris1 qu&o negavit ,dom9um1 et qu&o ,dom9us eum respexit4 ,insup] locus1 ubi gallus /etit1 ad cujus vocem ,petrus se ipsum recognovit1 mon/ratus fuit nobis1 quae omnia cum devotione vidimus4 ,de angulo1 ad quem beata ,virgo /etit respici5s contra domum ,cayphae1 qu&o ,dom9us ibi exam9abatur4 ,de illa po/ haec domo egressi sumus1 et 9 processu ad angulum cujusdam domus v5imus1 de quo angulo e/ directe aspectus contra januam domus ,cayphae1 ita quod /ans 9 alia p>te pote/1 dum vult caput ext5d]e1 ad januam ,cayphae respic]e1 vel solum cum uno oculo1 si placet1 et ipse a nem9e pote/ vid]i1 nisi aliquis sciret1 eum retro murum />e et occulte ab angulo vid]e4 ,9 illo loco dicunt beatissimam ,virg9em ,m>iam toto illo tempore occulte /etisse1 et contra o/ium respexisse1 quo ,*ri/us ligatus inductus fuit1 vol5s vid]e1 quo tam5 ultimate duc5dus esset4 ,o cum quantis doloribus et la*rymis /etit exspectans ibi beatissima ,virgo4 ,quid putas respondisset ,virgo1 siquis eam int]rogasset1 cur ibi />et1 quidve ibi exspect>et8 an =te lib]ationem filii de manibus ,judaeorum1 vel aliud8 ,ad quem ,virgo1 scio1 inquit1 quod filius meus ita +5iosus et facundus e/1 si ad ord9>ium judicem ductus fu]it1 posset se excus>e et dimitti1 s$ cum hoc adeo mansuetus et innoc5s ac taciturnus1 sicut agnus coram tond5te se1 non ap]i5s os sum pro sui excusatione4 ,e/ insup] ita dulcis et amabilis1 quod omn9o sp]o1 quod sibi compatiantur1 et ad me r$ucatur4 ,ideo hic pl5a anxietatibus /o1 ut f9em videam1 quo ducatur3 si ad vitam1 victura secum2 si ad mortem1 moritura secum exibo4 ,dicunt etiam devoti1 quod ,petrus negato ,dom9o1 dum cum ejulatu et fletu domum exiret1 v5it ad angulum illum1 nec pot]at ,virg9i loqui prae v]ecundia et dolore1 nec ,virgo sibi1 et cucurrit ad specum1 de quo supra habitum e/4 ,hunc ergo angulum deosculati sumus et indulg5tias recepimus 774 ,de loco decollationis ,s4 ,apo/oli ,jacobi,,tr#aib majoris ab ,h]ode ,agrippa4 ,circa pra$ictum angulum v]timus dorsum ecclesiae ,syon1 et p] vicum longum processimus contra occid5tem1 p] multas ru9as murorum magnorum3 et it]um ad unam domum1 quae etiam e/ mona/]ium1 p]v5imus4 ,et pulsantes intro,,tr#aic missi sumus3 et intrantes ecclesiam ad orationem nos pro/ravimus3 cl]ici autem ecclesiae v5]unt et nos ad latus ecclesiae dux]unt s9i/rum 9 qu&am capellam1 7,b7 9 qua locus erat1 ubi ,h]odes ,agrippa decollavit ,sanctum ,apo/olum ,jacobum majorem1 fratrem ,johannis1 ut habetur ,act4 #ab4 ,hic e/ ,jacobus major1 frat] ,johannis1 cognatus ,*ri/i1 t]tius ,apo/olorum vocatione1 secret>ius ,dom9i primus m>tyr int] ,apo/olos1 cujus corpus tul]unt ejus discipuli1 et 9 ,jopp5 ad m>e def]5tes mirabilit] p] m>e delati sunt 9 ,compo/ellam1 ubi hodie ab omnibus ,*ri/i fidelibus visitatur4 ,9 illo ergo loco antiphonas et alia conscripta diximus2 et indulg5tias accepimus 774 ,porro ecclesia ipsa magna e/ et alta1 ita quod prae cunctis ecclesiis1 quae sunt 9 ,j]usalem1 em9et1 et ante omnes videtur1 et primum1 quod visui se objicit1 e/ culm5 ecclesiae illius3 et non habet f5e/ras1 s$ lum5 p] =am51 quod 9 ejus cacum9e e/1 p] ecclesiam sp>gitur4 ,multae sunt capellae p] circuitum ejus1 quae jam sunt desolatae et exsecratae4 ,9 ipsa ecclesia p5d5t multae lampades1 s$ 9 m$io p5d5t 9 uno c&elabro ,,cxx lampades4 ,omnes enim ori5tales 9 suis ecclesiis multas hab5t lampades1 ita quod te/ud9es sunt pl5ae funiculis et cat5ulis4 ,9 muro ecclesiae ab extra juxta o/ium e/ =am5 vel f5e/ra non p]spicua1 aut res]vatorium1 9 quo jac5t duo magni rotundi lapides1 qui sunt apportati de monte ,synai1 et dicunt1 quod ,angeli eos b4 ,virg9i portav]unt1 pro ejus spirituali solatio1 ut quia ad tantum spatium p]egr9>i virg9em conv5i5s non erat1 nec a ,j]usalem rec$]e1 montem ipsum sanctum ,synai 9 lapidibus i/is v5]>etur4,,tr#aid ,ecclesia e/ ca!dralis1 hab5s ar*iepiscopum et canonicos de ritu ,arm5iorum4 ,dicuntur tam5 ,jacob9i1 et sunt ,romanae ecclesiae ob$i5tes4 ,ar*iepiscopus e/ vir maturus et pul*] ac rev]5tialis2 cum quo lib5t] habuissem colloquium1 s$ non potuimus nos intellig]e4 ,illi ,jacob9i non sunt ita nigri hom9es sicut alii ori5tales4 ,de loco1 9 quo ,*ri/us resurg5s occurrit muli]ibus dic5s3 ,avete4 ,visis jam dictis de mona/]io egressi sumus et p] vicum ult]ius processimus1 et 9 via ad locum qu5dam v5imus1 ubi 9 publica /rata lapis magnus erectus /abat4 ,qui ideo ab antiquis ,*ri/ianis ibi e/ locatus1 quia 9 illo loco et 9 i/a via app>uit dom9us tribus ,m>iis a monum5to rev]t5tibus1 ad quos dixit3 ,avete4 ,et illae pro/ratae t5u]unt p$es ejus1 ut habetur ,mat?aei #bh4 ,ibi ergo pro/rati locum ve/igiorum ,*ri/i deosculati sumus et lapidem1 et indulg5tias accepimus 774 ,quondam /etit ibi ecclesia magna1 quam ,s>rac5i de/rux]unt1 sicut et alias ecclesias4 ,iuxta hunc lapidem e/ via publica de monte ,syon 7#ajd ,a7 ad sepul*rum ,dom9i1 ita quod s+ulis diebus p]egr9i hunc locum p]transibant1 ego qu&oque una die #f4 vicibus ibi p]transivi4 ,e/ autem p]egr9orum omnium consuetudo1 quod quoti5s aliquem locum sanctum p]transeunt1 etiam extra actualem int5tionem visit&i loca sancta1 toti5s locum deosculantur et vadunt4 ,sic ergo1 quoti5s lapidem pra$ictum p]transivimus1 toti5s eum deosculabamur1 quod ,s>rac5i c]n5tes1 qui ex opposito morabantur lapidis 9 domo1 et devotioni p]egr9orum invid5tes nocte ipsum lapidem liquefactis humanis /]coribus p]fud]unt1 eum totalit] fo$av]unt1 et ita deosculationi abom9abilem r$did]unt4 ,i/o tam5 non ob/ante quidam p]egr9us ve/im5tis suis lapidem t]sit 9 loci p>te deosculationi apta3 et ita locum non m9us1 imo 9 confusionem ,s>rac5orum amplius v5]abamur4 ,i/um despectum fec]unt nobis ,s>rac5i 9 multis locis sanctis 9 ,j]usalem et alibi4 ,arx ,david faci5s f9em montis ,syon contra occid5tem4 ,non longe ult]ius contra occid5tem proc$5do v5imus ad cornu montis ,syon ad f9em ejus 9 p>te occid5tali1 et ibi e/ arx ,david4 ,et hodie /at ibi =tissimum ca/rum et =talitium pul*rum1 supra pra]uptam petram1 et p] circuitum ejus fossata1 quae olim pr(unda naturalit] erant ex se a p>te1 qua mons ,syon jungitur civitati3 et ,mello ibi erat4 ,a p>te autem au/rali hodie pr(unda valle munitur3 habet autem hoc ca/rum muros altos et turres multas et vectes f]reos4 ,totum ca/rum quadam alia vice vidi ab intus4 ,/etimus ergo et arcem ,david1 de qua toti5s ,scriptura m5tionem facit1 inspeximus1 et ,mello3 et faciem antiquam ,i]usalem ibi contemplati sumus3 quae tam5 frequ5tibus deva/ationibus e/ deturpata1 valles pr(undae ru9>um casibus crebris sunt repletae4 ,iuxta arcem ,david e/ desc5sus p] vicum longum 9 civitatem1 et ad dom9icum sepul*rum4 ,de loco1 9 quo ,apo/oli fu]unt divisi ab invicem p] mundum4 ,arce ,david p]specta revolvimus nos et av]timus nos ab occid5te1 et p] viam1 p] quam v5imus1 rev]si sumus1 usque ad angulum illum1 juxta quem beata ,virgo exspectabat1 ut fol4 #ajc4 ,a4 dictum e/4 ,ab hoc angulo paululum progressi sumus contra au/rum1 et ad locum v5imus1 ubi viae p] modum crucis se int]secant1 ita quod homo 9 m$io crucis1 quam viae faciunt1 /ans pote/ ire contra ori5tem aut occid5tem2 contra m]idiem1 aut aquilonem4 ,et ibi e/ locus divisionis ,apo/olorum4 ,nam 9 co5aculo ,syon tractav]ant cum beata ,virg9e de eorum p] mundum divisione1 ut eis praeceptum fuit1 ,m>ci ultimo4 ,et po/ ,spiritus ,sancti missionem 7,b71 cum jam p] ,judaeam pra$icass5t et aliqui anni elapsi fuiss5t1 compulsique p]secutionibus ,iudaeorum1 die ,,xv4 ,iulii1 jussu beatae ,virg9is se ad recessum disposu]unt1 nihil aliud secum f]5tes1 nisi articulos fidei1 quos ,,xii4 ,apo/oli composu]ant 9 primo concilio1 quod celebratum p] eos fu]at 9 monte ,syon4 ,cum autem jam hora recessus eorum in/>et1 cum magna rev]5tia provoluti ad p$es beatissimae ,m>iae ,virg9is b5$ictionem et lic5tiam ab ea po/ulabant1 quos ,virgo levavit1 et complexa s+ulos,,tr#aie b5$ixit1 cum la*rymis fl5tes dimisit ire4 ,qui omnes simul de co5aculo egressi usque ad illam viam 9 cruce crucem pra$icaturi /et]unt1 et ibi ru5tes 9 amplexus et oscula cum multis la*rymis ab invicem divisi fu]unt1 p] mundum univ]sum1 tres 9 ori5tem1 tres 9 occid5tem1 tres 9 m]idiem1 tres 9 sept5trionem1 9 quatuor p>tes mundi4 ,pr(ecti sunt autem ,mat?aeus1 ,?omas et ,b>?olomaeus cum discipulis eis adha]5tibus 9 ori5talem plagam2 ,petrus v]o1 ,&reas et ,jacobus major 9 occid5talem cum eis adha]5tibus4 ,9 m]idionalem autem process]unt ,jacobus1 ,johannes et ,mat?ias cum eorum discipulis4 ,9 sept5trionalem v]o ,symon et ,?adaeus et ,philippus cum eorum sociis pra$icantes ubique1 ut mundum quadratum fide ,tr9itatis insignir5t4 ,/etimus ergo 9 hoc loco1 et gratias ,deo egimus1 qui ab h9c sanctos misit p] mundum ,apo/olos1 quorum fide fulg5tes huc r$ucti sumus4 ,pro/rati itaque 9 t]ram indulg5tias accepimus 774 ,9 hoc loco v5it mihi 9 memoriam lam5tabilis qua$am sep>atio et divisio fratrum meorum ,conv5tus ,ulm5sis1 cui et ego int]fui1 quae fuit facta anno ,dom9i #adgf ipso die divisionis ,apo/olorum4 ,quia enim adhaesimus dom9o ,papae et ,romanae,,tr#aif ecclesiae1 uti dignum1 ju/um et sanctum erat1 imo et necess>ium1 coacti fuimus exire conv5tum et civitatem ,ulm5sem1 et divisi fuimus 9 conv5tus p] prov9ciam3 nolebamus enim pr(an>e et contra apo/olica m&ata fac]e1 et t5uimus int]dictum soli1 et subjecimus nos episcopo dato p] papam et confirmato1 et non electo p] capitulum et manut5to p] imp]atorem4 ,v]um tribus m5sibus exulavimus et re=mata pace cum magna gloria et honore revocati fuimus4 ,decrevimus ergo diem divisionis ,apo/olorum p]petuis temporibus durante ,conv5tu solemnit] sub toto duplici fe/o celebr>e1 9 p]petuam rei memoriam1 ut po/]i no/ri discant et sciant1 quod propt] nullam tribulationem debeant apo/olicis m&atis contraire3 s$ potius exul>i1 imo et mori4 ,valde multa su/9uimus tempore int]dicit1 quasi duobus annis durante etc4 ,oratorium ,s4 ,johannis ,evangeli/ae1 9 quo ,missam celebravit1 ,virg9ique ,m>iae sacram5ta m9i/ravit4 7#aje ,a7 ,a loco praefato rec$5tes consequ5t] v5imus ad locum valde devotum1 ubi quondam /eti oratorium1 9 quo b4 ,evangeli/a ,johannes po/ ,dom9i ,jesu asc5sionem1 quam diu 9 ,j]usalem mansit1 cottidie ,missam celebravit1 et beatissimae virg9i ,m>iae sibi 9 cruce comm5datae sacram5ta m9i/ravit1 quae ea cottidie devotissime accepit4 ,dum enim sacram5ta novae legis ess5t in/ituta et promulgata1 omnibus s]v&a1 ipsa ea quamvis pl5a gratia suscepit de manu sui proprii sac]dotis ,johannis 9 sua p>o*ia1 quae hic fuit4 ,accepit autem virgo beatissima sacram5ta3 #a4 propt] sui humiliationem1 #b4 propt] sc&ali evitationem1 #c4 propt] praecepti adimpletionem1 #d4 propt] m]itorum sup]]ogationem1 #e4 propt] ha]esum confutationem1 qui ipsam angelum1 non hom9em fuisse ass]ebant1 #f4 propt] in/ructionem p]fectorum4 ,s+ul>it] tam5 cottidie sacram5tum po5it5tiae accepit1 et sacram5tum eu*>i/iae omni die1 ut cr$itur1 suscepit de manu ,s4 ,johannis 9 hoc loco4 ,quamvis enim nullo peccato obnoxia fu]it1 confessionem tam5 sacram5talem saepe fecit1 non quidem accus&o se de crim9e aliquo1 nec recognosc5do se m9us gratam de collatis b5eficiis1 quae tam5 confessio sanctorum e/1 qui vitam s9e crim9e ducunt3 s$ confit5do m]itorum insuffici5tiam1 quod tantam gratiam suscepit1 quam nunquam de condigno m]uit1 vel quam omnis creatura m]]i potu]it1 licet ipsa de congruo m]u]it4 ,de hoc sacram5to po5it5tiae recepit gratiam 9 excell5ti3 pro contritione quidem innoc5tiae cons]vationem2 pro confessione grati>um actionem2 pro satisfactione sup]]ogationem4 ,hoc sacram5to sic sumpto petivit muniri sacram5to eu*>i/iae1 et devote cum desid]io ard5ti acc$5s sumsit1 propt] passionem filii sui rememorationem2 propt] devotionis virtualis ex]citationem et contra corporalem abs5tiam filii sui consolationem4 ,9 hoc ergo sacro loco con/ituti devoti oravimus1 et pro/rati 9 t]ram ve/igia sanctissima deosculati sumus1 et indulg5tias accepimus 774 ,porro 9 ipso loco non e/ nunc aliqua /ructura1 nisi quod locus e/ mac]ia circumdatus1 et 9 m$io /at quidam magnus lapis1 hab5s cavaturam f]ro incissam1 9 qua dicunt sanctum ,johannem eu*>i/iae vasculum reclusum habuisse4 ,de loco1 ubi fuit domicilium b4 ,m>iae ,virg9is1 9 quo migravit ab hoc saeculo4 ,consequ5t] ab hoc loco non longe v5imus ad alium locum mac]ia altiori circumdatum1 9 quo cr$itur /etisse b4 ,virg9is ,m>iae domicilium1 ubi vitam dome/icam agebat annis ,,xiiii4 ,9 ,al*orano ,ma*ometi dicitur1 quod tantum ,v4 annis sup]/es fuit1 et 9 toto annorum ,,liii4 vixit1 ut habet ,nicol4 de ,cusa4 lib4 #b4 cap4 #ae4 ,aliqui dicunt plus1 aliqui m9us1 po/ ,dom9i asc5sionem4 ,et 9 ea diem clausit extremum4 ,approp9quante enim suae vitae t]m9o a ,johanne1 qui adv5]at cum caet]is ,apo/olis1 petivit sacram5tum extremae unctionis3 quamvis nec infirma1 nec debilis1 nec viribus de/ituta esset1 nec ex s5io defectione confecta1 et p] consequ5s non t5]etur hoc sacram5tum 7,b7 suscip]e1 quia tantum debilium e/2 tam5 huic privilegio immunitatis ab infirmitate resignavit et occultavit1 dum ad extremum vitae v5it3 sicut privilegium virg9itatis occult>e voluit1 dum ad legitimam purificationem accessit4 ,et decumb5s amore ard5tissimo1 dulcissime langu5s1 hoc sacram5tum pro peccatoribus in/itutum humilit] suscepit3 et 9 eo completae victoriae praet]itae et pl5ae futurae gloriae significationem vidit3 et loco remissionis v5ialium totius doloris praet]missionem1 pro infirmitatis v]o alleviatione totius corporis glorificationem4 ,sacram5to autem suscepto animam 9 manus ,dei comm5davit1 h9c emigrans circum/ante glorioso ,apo/olorum *oro et c&ido ,,cxx virg9um coetu1 et mult>um vidu>um1 corpusque suum ipsis sepeli5dum d]eliquit3 ,9 hoc ergo sancto loco ad orationem procidimus et hymnos ac laudes praescriptas decantavimus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,hic locus s+ul>it] 9 magna v5]atione habetur ab omnibus ,*ri/ianis et a multis ,s>rac5is1 nec tam5 e/ ibi aliquod a$ificium nisi mac]ia4 ,laborant autem modo fratres m9ores apud ,soldanum1 ut detur eis lic5tia a$ific&i ibi capellam et erig5di alt>e2 non enim aud5t quidquam cem5to jung]e s9e lic5tia regis ,soldani1 et sunt 9 spe1 quod lic5tiam s9t adepturi4 ,audivi tam5 int]im1 quod ad pl5um cum fratres a ,soldano optatum impetrass5t1 et multis imp5sis habitis oratorium erexiss5t1 mox rabidi canes ,s>rac5i oratorium irrumpunt1 totumque a$ificium solo coaequant1 sicque hodie e/ locus sicut eo tempore1 quo vidi4 ,de loco1 9 quo ,s4 ,mat?ias fuit loco ,judae 9 ,apo/olum electus sorte4 ,non longe ab illo loco proc$5do contra ecclesiam ,syon v5imus ad lapidem qu5dam rubeum1 ubi e/ locus1 9 quo b4 ,mat?ias fuit 9 ,apo/olum electus1 ut habetur ,actuum #a41 loco ,judae proditoris1 cui subrogatus 9 hoc loco fuit4 ,9 hoc loco pro/ravimus nos 9 oratione1 et indulg5tias accepimus 771 cum praescriptis canticis1 et fuit nobis locus i/e magis devotus et dome/icus1 eo quod sacrum corpus ejus apud nos 9 ,alemannia 9 civitate ,trevir5si habetur4 ,de loco1 9 quo ,jacobus m9or fuit ord9atus episcopus ,j]osolymitanus4 ,inde proc$5tes v5imus ad murum coemet]ii fratrum1 et 9 muro e/ lapis albus cum impressa cruce1 et ibi e/ locus1 9 quo ,apo/olus ,jacobus m9or 9 episcopum ,j]osolymitanum fuit electus et ord9atus1 et 9 quo prima ,missa ab eo celebrata fuit4 ,tantae enim sanctitatis erat ,apo/olus ille1 quod ,apo/oli sibi hunc honorem exhibu]unt1 po/ asc5sionem ,dom9i1 ut primus int] eos ,missam celebr>et coram ,apo/olis1 et eum pontificem 9 ,j]usalem ord9av]unt1 tanquam populo ,j]osolymitano magis acceptum1 quia solus ille propt] eximiam sanctitatem p]mittebatur intr>e 9 sancta sanctorum1 et nullus alius ,apo/olus4 ,fuit enim ex ut]o matris sanctus et ,naz>eus1 v9um et sic]am non bibit1 c>nes nunquam m&ucavit1 f]rum 9 caput eius non asc5dit1 oleo non e/ unctus1 balneis non e/ usus1 syndone 7#ajf ,a7 semp] indutus4 ,toti5s 9 oratione g5ua flex]at1 ut callos 9 g5ibus sicut calcaneis vid]etur hab]e4 ,et propt] nimiam ejus sanctitatem tantae rev]5tiae 9 populo extitit1 ut fimbriam ve/im5ti ejus c]tatim cup]5t tang]e4 ,hoc etiam s+ul>e habuit hic ,s4 ,jacobus1 quod ,*ri/o ,dom9o fuit simillimus1 adeo ut pl]ique 9 eorum specie fall]5tur4 ,unde secundum omnia corporis l9eam5ta1 et 9 modo conv]s&i1 9 vita et 9 facie1 ita similis ,jesu fuit1 ac si ejusdem ut]i frat] esset gemellus4 ,quapropt] po/ ,dom9i asc5sionem multi ,j]osolymam asc5d]unt1 de div]sis mundi p>tibus1 ut ,dom9um ,jesum 9 ,jacobi p]sona vid]5t4 ,int] quos unus fuit ,ignatius m>tyr1 et ,paulus ,apo/olus1 ,galat4 #a4 ,ideo frat] ,dom9i e/ appellatus4 ,9 illo ergo loco oravimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco1 9 quo ,,vii4 diaconi fu]unt electi 9 m9i/]ium4 ,/atim de po/ v5imus 9 locum1 qui consuevit honor>i propt] electionem ,,vii4 diaconorum1 et de qua electione habetur ,actuum #f4 ,nam cresc5te num]o fidelium po/ ,spiritus ,sancti missionem ortum e/ murmur propt] m9i/rationem1 quidam nimis gravabantur1 alii despiciebantur4 ,quapropt] eleg]unt septem viros vita1 moribus et gratia probatos1 quos m9i/]io praefec]unt4 ,int] quos ,s4 ,/ephanus fuit primic]ius1 pl5us gratia et =titud9e etc4 ,9 hoc ergo loco orationibus praescriptis dictis et indulg5tiis susceptis ,deum laudavimus 774 ,de loco1 9 quo ,apo/oli confec]unt symbolum fidei *ri/ianae 9 ,,xii articulis4 ,circa e&em conf]5tiam locus esse ae/imatur1 9 quo ,apo/oli po/ ,spiritus ,sancti missionem congregato concilio sacro tradid]unt ecclesiae ,,xii articulos fidei1 quos confec]ant1 pra$ic&os4 ,9 quorum articulorum fide omnes salvamur1 et 9 ,dei filios adoptamur4 ,magnae ergo rev]5tiae e/ locus i/e4 ,9 eo ergo fidem v]am confessi sumus et ult]ius ad alia fe/9avimus etc4 vide fol4 #aeb4 ,b4 774 ,de loco1 9 quo ,s>rac5i sup]/itiose honorant ,dom9um ,jesum ,*ri/um4 ,circa mac]iam1 quae circumdata e/ fundam5to ecclesiae ,syon antiquae1 sunt aliqua loca1 9 quibus ,s>rac5i et ori5tales ,*ri/iani sup]/itionibus vacant1 praecipue tam5 9 loco prope locum divisionis ,apo/olorum sub fico quadam1 ubi e/ magna cong]ies lapidum1 ad quam muli]es ,s>rac5orum cottidie acc$unt1 et ?ura sup] lapidem concremant1 et panes sepeliunt1 dic5tes ibi ,dom9i ,jesu esse sepul*rum1 et non 9 ,golga?a1 ubi e/ sancti sepul*ri ecclesia4 ,imo e&em ecclesiam et sepul*rum 9 ea sp]nunt1 et non ibi1 s$ hic ,jesu sepul*rum qua]unt2 dic5tes3 quod ille quidem inf]ius sepultus fuit1 qui crucem su/9uit1 quem ,judaei ae/imabant esse ,jesum1 qui tam5 non erat1 s$ alius pro eo captus et occisus fuit1 ipso evad5te1 cum esset filius ,dei et ,virg9is1 et posset evad]e4 ,et hic mori5s cum pace 9 hoc loco sepultus fuit1 ibi ejus adjutorium invocant4 ,9 c]tis enim necessitatibus confugiunt ad 7,b7 ,dom9um ,jesum1 et ad beatam ,m>iam ,virg9em1 s$ non fidelit]1 s$ cum multis sup]/itionibus1 sicut etiam frequ5t] pu]os infantes mittunt ad ,*ri/ianos1 baptiz&os1 qu&o sunt infirmi1 putantes1 eos baptismo corporalit] san>i1 vel melius prosp]>i1 nihil de effectibus v]is et propriis t55tes nec cr$5tes4 ,ad hunc ac]vum lapidum aliquoti5s accessi1 qu&o nullum ,s>rac5um adv5turum timebam1 et lapides compositos pro igne1 disp]si1 et ea1 quae sub lapidibus abscond]ant1 ev]ti2 et signa ultionis ibi d]eliqui4 ,de horto ,conv5tus fratrum montis ,syon4 ,consequ5t] juxta ,conv5tum ,syon extra septa ejus contra au/rum et ori5tem et aquilonem 9 cornu montis ,syon hab5t fratres magnum hortum1 quem anno praet]ito de lic5tia ,soldani a quodam ,s>rac5o em]unt multo auro4 ,9 hunc hortum sumus egressi1 et primo 9 coemet]ium fratrum v5imus1 ubi fratres suos defunctos sepeliunt1 et ibi orationes pro animabus fudimus4 ,de9de multas pr(undas ci/]nas 9 eo vidimus1 quas fratres1 dum emiss5t hortum1 et fod]unt1 rep]]unt t]ra et lapidibus repletas1 quas mundav]unt1 et canalia aptantes tempore pluviali optimas aquas 9 eis colligunt3 nec enim sufficit eis aqua illius ci/]nae1 quae e/ ante refectorium1 de qua supra fol4 #ig4 ,a4 m5tionem feci1 p] ae/atem1 quae me ibi exi/5te defec]at4 ,nam ante eius emptionem patiebantur 9 annis aridis et siccis magnam aqu>um p5uriam1 s$ horto habito pati non possunt defectum aqu>um1 quod magnum reputatur 9 ,j]usalem4 ,9 hoc insup] horto div]sa g5]a arborum plantas hab5t1 ficorum et malagranatorum etc4 et ol]a pro conv5tus su/5tatione4 ,e/ autem hortus ille quadratus1 9 cornu montis ,syon positus1 et ibi ab occid5te habet ,conv5tum et ecclesiam et jugum montis ,syon sibi aequale3 p] alias tres p>tes habet valles1 et e/ mac]ia c9ctus4 ,nam ab au/ro habet vallem ,a*eldema* cum monte ,gyon3 ab ori5te habet vallem ,sylo cum monte ,(f5sionis1 et consequ5t] vallem ,josaphat cum monte ,oliveti1 ab aquilone habet ,mello cum civitate sancta4 ,transivimus ergo p] circuitum1 et p] mac]iam deorsum 9 valles respeximus1 et ad oppositos montes2 et e/ respectus valde delectabilis sci5ti scripturas4 ,ipsa autem mac]ia c+5s hortum petris abruptis e/ sup]posita1 et ibi videtur adhuc antiquissimus murus ,syon et turrium fundam5ta1 et multa pat5t ibi ad oculum1 de quibus 9 ,scriptura sacra m5tio fit1 quae leg5s difficult] intelligit1 ut de ,mello1 de ,gyon1 de vallibus1 et caet]a4 ,porro sic nobis /antibus et de alto speculantibus em]sit int] p]egr9os milites saecul>es confabulatio1 quam oportet hic recit>e4 ,sup] mac]iam procubuimus1 et contra civitatem ,j]usalem et vallem ,josaphat respeximus 7#ajg ,a74 ,saecul>es autem illi cunctis objectis1 quae prae oculis habebamus1 omissis1 visum sup] templum1 quod dicitur ,salomonis1 reflectebant2 et de illo admirabantur et eum intr>e et vid]e optabant1 et multa disputabant int] se1 quomodo hoc templum a tempore ,salomonis usque nunc durav]it1 et talia loqu5tes ego att5debam4 ,cumque longum inutilem s]monem protrah]5t1 dixi eis3 mi ,dom9i et fratres p]egr9i1 quae e/ causa1 quod tam sancta et praecl>a objecta,,tr#aig habemus prae oculis1 de quibus nulla fit int]rogatio1 nulla s]moc9atio2 s$ solum de re inutili e/ ve/ra disputatio8 ,ad haec quidam respondit3 ,templum hoc esse ,salomonis cognoscimus ex relatione vulg>i1 et nihil sanctius1 nihil cl>ius et pul*rius prae oculis habemus4 ,montes et valles p] circuitum non curamus1 nec ea cognoscimus3 et v]um dicebant1 quia nec dum montem ,oliveti cognoscebant4 ,ad hoc ego respondi3 templum ,salomonis non videtur1 quia dudum ad nihilum r$actum e/1 et hoc templum1 quod nunc videtur1 e/ qu>tum templum1 po/ templum ,salomonis 9 hoc loco a$ificatum4 ,e/o tam51 quod sit templum ,salomonis1 quid vobis et templo i/i8 ,quam utilitatem consequ]emur1 etiam si intromissi fu]imus8 ,9 eo ,*ri/us non colitur1 imo abom9abilit] blasphematur cottidie1 et mal$ictus ,ma*ometus laudatur4 ,v5i/is 9 ,j]usalem propt] execratam et prophanatam ecclesiam illam8 ,qu>e non respicitis 9 vallem1 quae e/ ante vos1 et montem oppositum8 ,cumque dic]5t1 se illa non cognosc]e1 dixi3 ecce vallis illa e/ vallis ,josaphat1 9 quam totus mundus congregabitur ad extremum judicium1 et mons ex opposito e/ mons sanctissimus ,oliveti1 de quo ,*ri/us 9 coelos asc5dit4 ,de 8 conf]amus1 ibi miremur1 illa sunt de =o no/ro3 et nihil de i/o execrato templo4 ,et incepimus utilem disputationem de p>vitate vallis ,josaphat1 et de multis talibus4 ,et 8 locutionibus f9itis f9ita fuit p]egr9atio montis ,syon sacrorum locorum1 quae sunt 9 ejus culm9e4 ,alia v]o loca montis ,syon 9 ejus declivo et vallibus alio die visitavimus1 sicut patebit4 ,regressi ergo sumus unusquisque ad locum suum3 saecul>es p]egr9i ad hospitale ,s4 ,johannis1 religiosi v]o 9 ,conv5tum fratrum4 ,comm5datio sancti montis ,syon et descriptio4 ,syon mons 9 sacra ,scriptura frequ5tissime nom9atur2 e/ autem mons ,syon ad au/ralem p>tem civitatis sanctae1 situatus altior quam reliqua civitas1 non 7,b7 tam5 multum4 ,olim fuit undique vallibus circumdatus1 etiam a p>te,,tr#aih illa1,,tr#aii qua respicit civitatem ,i]usalem1 ita quod int] ipsum et urbem fuit pr(unda vorago1 qua secabatur civitas a monte3 et p] pontem ligneum erat transitus de civitate 9 montem4 ,hanc vorag9em conabantur reges ,iuda impl]e1 ut esset civitas una ,syon et ,i]usalem1 et multos labores habu]unt,,tr#bjj 9 inductione t]rae4 ,erat enim mons ,syon p] circuitum abruptis rupibus elevatus1 et a p>te civitatis infundebant desup] t]ram1 et etiam contra ori5tem1 ut ad p>ietes rupium elev>etur t]ra1 et fi]5t horti p] circuitum ,syon sicut sunt hodie4 ,et ideo locum illum int]m$ium1 quem t]ra impl]e1 et civitati coaequ>e conabantur1 nom9abant ,mello1 id e/1 ,adimpletio1 de quo habetur #b4 ,regum #e4 et #c4 ,reg4 #i4 et cap4 #aa4 et #b4 ,p>alip4 #cb4 ,opus tam5 hoc ad pl5um nunquam fuit p]fectum1 quia semp] aliquae pr(unditates int] utramque civitatem mans]unt1 et hodie sunt1 ut patet intu5ti cum dilig5tia1 9 horto fratrum et juxta arcem ,david4 ,initium hujus montis e/ a porta aqu>um1 sive fontis ,sylo contra ori5tem1 et facit semicirculum contra au/rum usque 9 occid5tem1 ubi erat turris ,david1 et hodie ca/rum e/ ibi3 et rupis pra]upta p] totum semicirculum1 et arcus i/ius semicirculi,,tr#bja similit]1 qui fuit ,mello4 ,sup]ius v]o erat mons ,syon1 et hodie e/ latus adeo1 ut civitas ,bybra* 9 eo posset />e4 ,9 hoc monte antiquissimis temporibus fuit a$ificata arx1 quam magnis laboribus cepit ,david1 et civitatem montis ,syon suo nom9i d$icavit1 ut habetur #a4 ,p>alip4 #aa4 ,mons i/e olim erat quasi inexpugnabilis4 ,quantos labores et angu/ias illi =tissimi ,ma*abaei habu]unt1 antequam g5tes de arce ,syon ejic]5t1 nemo ignorat1 qui libros ,ma*abaeorum vidit4 ,propt] =titud9em ,syon dicitur ,i]usalem filia ,syon 9 ,scriptura2 quia sicut filia def5ditur a matre1 et matri subditur1 sic ,i]usalem a ,syon def5debatur1 et subjiciebatur1 ut ibi3 dicite filiae ,syon1 ecce rex etc4 id e/1 dicite civitati ,i]usalem4 ,int]pretatio hujus montis ,syon1 ubicunque 9 tota ,scriptura rep]itur1 accipitur 9 bonum1 et nunquam 9 malum4 ,qu&oque enim significat1 et ut 9 plurimum1 ultimum beatitud9is actum1 div9ae ess5tiae contemplationem2 qu&oque ex]citum angelorum2 qu&oque ecclesiam triumphantem2 qu&oque militantem2 qu&oque solos electos ,dei de ecclesia2 qu&oque contemplativos2 qu&oque quosque religiosos2 qu&oque praelatos2 qu&oque pra$icatores4 ,hic mons e/1 de quo dicitur3 fundatur exaltatione univ]sae t]rae mons ,syon1 lat]a aquilonis1 civitas regis magni4 ,iacet enim ,i]usalem 9 ejus aquilon>i lat]e4 ,et illud3 circumdate ,syon1 et complectim9i eam4 ,et illud3 ,quoniam elegit ,dom9us ,syon4 ,et illud3 diligit ,dom9us portas ,syon sup] omnia tab]nacula ,iacob4 ,et id3 ,deus salvam faciet ,syon4 ,et illud3 ,quis dabit ex ,syon salut>e ,isral4 ,et it]um ,david 9 p]sona sua et ,*ri/i dicit3 ,ego rex con/itutus sum sup] ,syon montem sanctum ejus pra$icans etc41 et illud3 audivit et laetata e/ ,syon4 ,et illud3 ,esai4 7#ajh ,a73 urbs =titud9es no/rae ,syon4 ,idem3 ponet consolationem lug5tibus ,syon4 ,idem3 propt] ,syon non tacebo etc4 ,et illud3 ,syon regnavit ,deus tuus4 ,p] ,scripturam etiam crebrius montem ,syon asc5d]e invitamur1 ut ,esai #b43 v5ite ad montem ,dom9i etc41 ad quid autem,,tr#bjb asc5d]e debemus1 dicit3 psallite ,dom9o1 qui habitat 9 ,syon4 ,et illud3 v5i5t 9 ,syon cum laude4 ,porro ,esajas de hoc monte vol5s aliquid magni en>r>e1 ,esaj4 #b4 dicit3 erit 9 novissimis diebus mons domus ,dom9i 9 v]tice montium4 ,et elevabitur sup] colles et flu5t ad eum omnes g5tes4 ,et hoc impletum e/1 9 altissimis my/]iis 9 hoc monte p]actis1 propt] quod,,tr#bjc ad eum de toto mundo fluunt,,tr#bjd g5tes4 ,judaei autem circa textum i/um miram fatuitatem et sui erroris obscuritatem involvunt1 ex eo prob>e conantur1 quod ,jesus non sit v]us ,mesias1 eo quod mons ,syon 9 ejus adv5tu non sit elevatus 9 v]ticem montium sup] omnes colles4 ,unde dicunt1 quod tempore ,messiae portabit ,deus montem ,?abor et montem ,synai et montem ,c>meli ad locum1 ubi e/ ,i]usalem et ,i]usalem et illos tres montes sup] ponet unum alt]i1 et 9 v]tice supremi montis locabit montem ,syon4 ,et quia ,*ri/us hoc non fecit1 ideo non e/ ,messias4 ,s$ respond5dum e/ illis mis]is excoecatis1 quod illa elevatio montis ,syon non e/ intellig5da secundum locum1 s$ secundum excell5tiam et gloriam1 quia ,*ri/us ibi facturus erat magna mirabilia1 ut sacram5torum in/itutionem1 et ,spiritus sancti missionem1 et caet]a1 ut patuit4 ,ex omnibus 8 patet1 quod mons ,syon e/ mons magnae altitud9is et sublimitatis1 magnae =titud9is et firmitatis1 magnae pl5itud9is et ub]tatis1 magnae pul*ritud9is et amo5itatis1 magnae confid5tiae et securitatis1 magnae opul5tiae et locupletatis1 magnae laetitiae et jocunditatis1 magnae ju/itiae et aequitatis1 magnae munditiae et sanctitatis1 magnae doctr9ae et v]itatis1 magnae prophetiae et revelabilitatis4 ,mons consummationis vet]is ,te/am5ti et in*oationis novi3 mons sacram5torum ,*ri/i et *>ismatum ,spiritus sancti3 ,mons ,m>iae ,virg9is1 9 quo deguit1 ibi ,apo/olos docuit1 ibi ,evangeli/as in/ruxit2 ibi mundo ,apo/olos de/9avit3 9 eo de saeculo migravit4 ,mons ille e/ hodie possessio ,*ri/ianorum2 ha]$itas religiosorum2 hospitium p]egr9orum4 ,ibi enim soli ,*ri/iani habitant et nullus ,s>rac5us1 nec ,judaeus hodie 9 hoc monte habet domicilium1 s$ solum sunt 9 eo mona/]ia ,*ri/ianorum4 ,unde quadam vice int]rogavi ,s>rac5um mihi famili>em1 cur non potius 9 monte ,syon a$ific>5t sibi domus1 quam 9 ,j]usalem8 respondit1 quod propt] aqu>um defectum desolatus e/ mons ,syon3 quia facilius et copiosius hab5tur aquae 9 ,j]usalem1 quam 9 ,syon4 ,et =te ,deus ita disposuit1 ut aquae ,s>rac5is 9 monte hoc sancto deficiant1 quibus tam5 ,*ri/iani ibi habitantes abundant4 ,mons ille altissimus1 non quidem respectu montium p] circuitum1 quamvis et altior caet]is sit1 s$ 7,b7 respectu montium remotorum4 ,vid5tur enim montes ,arabiae 9 monte ,syon esse demissi1 cum tam5 s9t altissimi1 et multo altior e/ mons ,syon ,arabiae montibus4 ,conv5tus fratrum m9orum e/ 9 loco amo5issimo1 suavissimo et altissimo locatus4 ,ante eorum adv5tum 9 ,i]usalem erat ibi ,conv5tus ,canonicorum regul>ium1 s$ po/ t]rae sanctae amissionem rex ,siciliae emit a ,soldano locum illum montis ,syon1 et capellam b4 ,virg9is 9 valle ,iosaphat1 et ecclesiam ,be?leemitanum cum mona/]io1 et d$it pro 8 9 prompto auro trig9ta duo milia ducatorum probati pond]is et transduxit ad montem ,syon fratres m9ores1 committ5s eis locorum pra$ictorum possessionem et regim54 ,unde etiam ,papa solet frequ5t] ,g>dianum montis ,syon in/itu]e provisorem totius ,ori5tis ecclesiae lat9ae ibi deg5tis4 ,et +5tia privilegia hab5t fratres illi a summis pontificibus1 de quibus dic]e non e/ no/ri propositi4 ,porro ,conv5tus montis ,syon septa sunt satis /ricta1 p>va ecclesia1 /rictus ambitus1,,tr#bje p>vae cellae4 ,et quamvis domus sit p>va1 degunt tam5 communit] ibi fratres ,,xxiiii1 ,dom9o sub regul>i vita famulantes4 ,propt] insultus autem et iram paganorum hab5t portam f]ream et juxta eam canes iracundos et rabidos 9 ext]os1 qui vigilant et insidias inf]re vol5tes latr&o produnt die ac nocte4 ,et tantum de 84 ,incipit visitatio locorum ecclesiae ,golgatanae dom9ici sepul*ri1 et ipsius,,tr#bjf sancti monum5ti4 ,qu>ta decima die1 incipi5do diem a praec$5tis diei vesp]a1 quia et illo ord9e processio ad sancta loca ord9atur1 cum sol ad occasum t5d]et1 d5unciatum fuit omnibus p]egr9is1 quod se /atim ad atrium seu plateam1 quae e/ ante ecclesiam sancti sepul*ri praes5t>5t1 et cum co5a se citius exp$ir5t1 quia dom9i ,mauri sanctae ecclesiae clavicul>ii nos ibi exspect>5t4 ,accel]atis ergo negotiis et acceptis rebus1 quibus uti volebamus1 ad atrium praefatae ecclesiae desc5dimus1 et inv5imus 9 eo magnum tumultum hom9um ,*ri/ianorum ori5talium et ,s>rac5orum1 muli]um1 pu]orum et virorum4 ,m]catores etiam pretios>um r]um ibi s$ebant et v5debant1 et quidam panes1 ova1 et uvas v5alia habebant1 de quibus pro collatione intus sum5da emimus ad sacculos no/ros4 ,igitur cum dom9i ,s>rac5i omnes 7#aji ,a7 ad ecclesiae ap]tionem p]t95tes adess5t ad o/ium templi sancti1 se locav]unt mature et s]iose4 ,sunt autem ante januam 9 utroque lat]e positi lapides gr&es de polito m>more pro scamnis1 9 quibus v]sis vultibus s$]unt4 ,erant autem viri p]sonati1 s5es1 decori1 b>bati et pomposi1 byss9is induti et capitibus multiplici circumvolutione subtilissimi l9i op]ti4 ,congregatis autem nobis omnibus ad eos =es ecclesiae ap]u]unt clavibus1 et /antes b9os et b9os intromis]unt1 num]antes nos1 sicut fec]unt1 qu&o de navi 9 t]ram egressi sumus1 ut supra patuit1 et acutissime nos inspiciebant4 ,dicitur enim de eis1 quod p]itissimi 9 illa arte ,visonomiae s9t1 et quam cito hom9em inspiciunt1 suas conditiones1 complexiones et incl9ationes agnoscunt4 ,cum v]ecundia ergo et rubore eos p]transivimus1 quia confusio magna e/1 qu&o ,*ri/i fideles et cultores p] ,*ri/i blasphematores inducuntur 9 ,*ri/i ecclesiam1 et intromittunt1 quos volunt1 quos nolunt1 abjiciunt4 ,plures enim de aliis ritibus ,*ri/ianos nobiscum +r$i vol5tes repul]unt cum baculis et pugnis ab o/io ecclesiae4 ,fateor1 dum ego eos p]transirem intr&o ecclesiam1 confusus 9 memet ipso rubore p]fundeb>1 nec ausus fui eos erecto vultu et oculis inspic]e1 prae v]ecundia1 quam habuit3 non quidem propt] crucis signum1 quod ve/e g]ebam1 s$ propt] eorum inju/am et impiam 9 crucesignatos pote/atem4 ,s$ebant enim ibi illi canes1 tanquam judices no/ri1 et nos 7nemo dubitet7 /ultos propt] crucem ,*ri/i judicabant1 quia v]bum et signum crucis p]euntibus /ultitia e/4 #a4 ,cor9?4 #a4 ,s$ ita div9a ord9at sapi5tia1 ut ad locum crucis cultores crucifixi p] d]isores crucis inducantur1 quat5us p] /ultitiam crucis salvi fiant cr$5tes4 ,igitur cum omnes +ressi essemus1 /atim ,s>rac5i valvas ecclesiae 9 dorso no/ro rep5te retrax]unt1 et claus]unt repagulis et s]is obturantes1 sicut sol5t latrones compreh5si 9 cu/odiis cum impetu intrudi3 et cum clavibus abi]unt1 nos sic captivos rel9qu5tes 9 c>c]e delectabilissimo1 lucidissimo et spatiosissimo1 9 horto pretiosissimi sepul*ri ,*ri/i1 sub monte ,calv>iae1 9 m$io mundi4 ,o quam jocunda captivitas6 quam desid]abilis clausura6 quam delectabilis inc>c]atio6 quam dulcis inclusio6 qua ,*ri/ianus clauditur et captivatur 9 sepul*ro ,dom9i sui4 ,quomodo p]egr9i habu]unt se1 qu&o primo fu]unt ecclesiam +ressi1 et quid accidit ,f4 ,f4 ,f4 9 prima p]egr9atione sua4 ,eia fratres mei initium sum]e me cogit v]itas ab incuria mea /olida et irrev]5tia 7,b7 quadam dolorosa1 pro qua precor vos ,deum int]pell>e pro me1 ne 9 f9em res]vet mala mea4 ,huiuscemodi autem res mihi accidit mis]o 9 prima mea p]egr9atione4 ,cum 9 ecclesia essemus clausi et nem9em jam tim]emus1 quia nullus paganus nobiscum erat1 incepimus laetantes p] ecclesiam discurr]e1 qua]5tes loca sancta s9e ord9e1 et f]ebatur unusquisque ad impulsum sui spiritus1 quo volebat4 ,ego v]o non fe/9abam1 s$ l5to gradu processi v]sus ecclesiae m$ium1 vad5s 9 inc]tum1 et cum ad ,,xvii passus processissem1 sub/iti1 et susp5so vultu suspexi contra te/ud9em3 et conjeci oculos p] sup]iores f5e/ras curiose1 sicut faciunt indiscipl9ati1 nem9em tim5tes 9 ali5is locis et domibus1 et solus sic vaga facie /abam4 ,me sic inconsid]ate /ante accurr]unt duae muli]es p]egr9ae1 qu>um una erat !utonica1 ,hyldeg>dis nom9e1 et provolutae antes p$es meos cum fletibus et s+ultibus jacebant1 lapidemque1 sup] quem /abam1 deosculabantur4 ,miratus ego et /upefactus dixi muli]i !utonicae3 quid habetis vos1 dom9a ,hyldeg>dis1 ut quid facitis sic8 ,illa autem vix propt] fletum loqui pot]at1 dixit mihi3 ecce frat]1 lapis 9 quo /atis1 e/ ille1 sup] quem ,joseph et ,nicodemus posu]unt pretiosissimum corpus ,dom9i de cruce solutum1 eumque unx]unt et involv]unt sup] hanc lapideam tabulam4 ,hoc cum audivissem tremui3 et retractis cum indignatione p$ibus1 9 t]ram ante lapidem cecidi3 et jam vix audebam ore cont+]e1 quod prius non v]itus fui calceatis p$ibus irrev]5t] calc>e4 ,o1 dixi1 delicta praet]ita juv5tutis meae et praes5tis ignorantiae meae ne mem9]is ,dom9e4 ,o ,dom9e ,deus meus1 ,moyses electus famulus tuus a te jussus fuit 9 des]to ,madian solv]e calceam5tum suum1 quia t]ra1 9 quia /abat1 sancta erat4 ,et sanctus ,josue 9 agro ,j]i*orum non audebat calceatus />e1 et ego exp]s omnis sanctitatis1 pl5us vitiis1 calceatus p$ibus nimis irrev]5t] locum1 quem tu ipse nudo et vuln]ato corpore pretiosissimo sanctifica/i1 ausus fui tem]>io p$e t]]e2 nec excusationem inv5io3 cum ,osam ruiturum plau/rum arcae tuae t55tem p]cussum a te morte legamus4 ,et ecce incomp>abilit],,tr#bjg plus hic sub p$ibus no/ris1 quam t]ra ,madian1 aut ag] ,j]i*o1 et dignior lapis quam plau/rum aut arca4 ,ergo ,dom9e ,deus pati5tiam habe 9 me1 et omnem rev]5tiam et honorem ad sancta loca tua et alia omnia debita r$dam tibi1 devotione mihi possibili1 et quam tu ipse mihi contul]is4 ,oratione f9ita surrexi1 et ,dom9os meos ac socios p] ecclesiam quaesivi1 eosque 9 capella b4 ,virg9is simul s$5tes et processionem exspectantes inv5i4 ,porro pat] ,g>dianus convocatis ad se omnibus p]egr9is exposuit eis jura templi et ord9ationes ad ,,xiii puncta re/r9xit4 7#aaj ,a7 ,primo praecepit1 ut quilibet p]egr9us em]et c]eum1 quem acc5sum port>et 9 processione4 ,intrav]unt enim multi m]catores nobiscum1 qui c]eos et alia ibi v5alia habebant4 #b4 ,hortabatur p]egr9os1 quod 9 processione ord9ate proc$]5t1 et ne unus alt]um mole/>et et comprim]et1 ut etiam dictum e/ 9 ,,vii4 articulo 9 ,rama2 s$ quia 9 illa jam fi5da processione major vis e/1 et compressio3 ideo hic eum repetiit et plures alios ibi dictos4 #c4 ,quod illam noctem ,deo d>5t1 et matut9is et aliis div9is ,(ficiis int]ess5t s9e neglig5tia4 #d4 ,quod non fac]5t domum orationis domum negotiationis1 et non cum m]catoribus ori5talibus ,*ri/ianis s$]5t1 et tempus amitt]5t4 #e4 ,rogavit sac]dotes1 quod s9e jurgio ad celebrationem ,miss>um proc$]5t4 ,sol5t enim conc]t>e de locis et omnes volunt 9 sancto ,dom9i sepul*ro celebr>e3 quod e/ impossibile pro una die4 #f4 ,ord9avit quatuor alt>ia pro celebrantibus3 scilicet 9 sepul*ro sancto unum2 aliud 9 monte ,calv>iae2 et 9 loco inunctionis ,*ri/i1 de quo supra dixi3 et qu>tum 9 capella b4 ,virg9is ,m>iae4 ,sunt tam5 multa alt>ia 9 aliis locis p] templum1 s$ sunt ,s*ismaticorum et ,ha]eticorum1 ideo non celebravimus 9 eis4 #g4 ,praecepit omnibus p]egr9is1 ut se cum confessionibus dispon]5t1 et sub ,(ficio communic>5t s+uli4 #h4 ,d$it auctoritatem omnibus sac]dotibus p]egr9is et suis fratribus1 qui nobiscum fu]ant ecclesiam +ressi1 active et passive audi5di confessiones1 et absolv5di ab omnibus etiam s$i res]vatis3 hanc enim pote/atem ,g>dianus montis ,syon habet a ,papa4 #i4 ,prohibuit1 quod nullus sac]dos aliquem p]egr9um communic>et eu*>i/iam prae/&o 9 loco suae ,missae3 s$ omnes sub summo ,(ficio 9 monte ,calv>iae ab (ficiante sacram5tum accip]5t1 nisi alicui aliud indulg]et4 #aj4 ,praemonuit1 ut p]egr9i p] loca sancta transeuntes 9 templo res suas non jac]e h9c et inde d]el9qu]5t3 ne eas amitt]5t1 quia frequ5t] 9 hoc loco furta cont+unt1 et inde suspiciones et inquietud9es multae oriuntur4 #aa4 ,si qui eleemosynas ad sancta loca pon]e vell5t1 et magis ,ca?olicis quam ,s*ismaticis eas fav]5t2 exposuit eis loca ,ca?olicorum et ,s*ismaticorum4 #ab4 ,quod de sanctis locis1 ut prius e/ tactum 9 articulis 9 ,rama1 nihil desc9dant1 et non dep+ant arma sua1 ne loca sancta p] haec dehone/5tur4 #ac4 ,hortabatur nos1 ut quilibet se ipsum concit>et ad actualem devotionem1 et cum honore et rev]5tia ut]emur locis illis sanctissimis1 ut dignum e/4 7,b7 ,sequitur processio p] loca sancta ecclesiae sancti sepul*ri3 et primo ad capellam b4 ,virg9is1 et ejusdem capellae et locorum ejus descriptio4 ,acceptis itaque regulis no/ri regim9is 9 sancto templo accessimus s+uli ad m]catores1 et emimus c]eos de c]a albissima unusquisque magnam vel p>vam1 decoram vel simplicem1 pr\t volebat4 ,nec defuit vanitas etiam 9 hoc facto1 quia aliqui habebant c]eos curiose tortos et auro picturisque ornatos1 quos def]ebant cum o/5tatione1 et caet]os cum simplicibus c]eis d]idebant argu5tes eos de t5acitate4 ,aliqui plures c]eos emebant1 quos 9 dom9ico sepul*ro inc5debant et reext+uebant1 duc5tes eos secum ad patriam et eorum muli]ibus 9 p>tu laborantibus acc5sos t5]e faciebant1 ut s9e p]iclitatione p>]5t4 ,dicunt enim c&elas illas ad hoc esse utiles4,,tr#bjh ,porro1 occupatis nobis 9 emtione c]eorum1 p>abant se fratres cum patre ,gu>diano1 ve/es sacras indu5tes1 quas secum tul]ant de monte ,syon ad processionem sol5nem p] omnia et eo ord9e1 sicut fec]ant 9 monte ,syon1 ut dictum e/ fol4 #id4 ,a4 ,cum ergo cuncti 9 suo ord9e />5t,,tr#bji cum lum9ibus acc5sis1 incepit cantor alta et jocunda voce ante3 ,salve ,reg9a1 et eam omnes prosecuti sumus et cum cantu illo processimus 9 capellam gloriosae ,virg9is ,m>iae ad alt>e 9 facie capellae4 ,porro 9 illo loco1 ut antiqua habet traditio1 e/ locus1 9 quo beata ,virgo ,m>ia morabatur ex ea hora1 qua a cruce fuit ducta usque ad filii suis a mortuis resurrectionem1 nec fuit 9 civitatem ,j]usalem r$ucta4 ,erant enim juxta scopulum ,calv>iae 9 horto aliquae paup]um hom9um habitationes1 sicut hodie sunt extra civitates domus 9 hortis1 9 quibus pro tempore recreationis dom9i horti habitant1 s$ aliis temporibus et cont9ue paup]es 9 eis sunt4 ,cum ergo ,dom9us ,jesus 9 cruce p5d5s matrem ,johanni comm5dasset1 abducta fuit a cruce1 s$ nullo modo longius p]misit se duci a cruce filii sui1 nec intr>e civitatem voluit1 sci5s1 quod 9 tota ,j]osolyma non erat pro ea hospitium propt] filii sui ignom9iam1 quae tanta erat1 quod etiam matrem cuncti recip]e horrebant4 ,duci ergo se p]misit ad domicilium non longe a cruce1 ut mori5ti filio et exspiranti non deesset1 s$ 9 omnibus 8 p>ticip>et1 et quid po/ mortem de corpore filii ag]etur1 vid]e et scire voluit1 ut si abjic]etur1 sicut aliorum damnatorum corpora1 ipsum sibi toll]et1 vel si sepulturae trad]etur1 sepulturae adesset1 et (ficium fun]i exhib]et1 sicut et fecit4 ,nam cum vidisset ,joseph et ,nicom$um ad sepeli5dum filium p>atos1 accurrit et ipsa doloribus repleta1 et sepulturae affuit1 et inde r$ucta 9 domicilium fuit1 nec longius sec$]e voluit4 ,hoc enim sol5t aliae piae matres suis natis c>is fac]e1 quod si p]mitt]5tur1 cont9ue man]5t ad 7#aaa ,a7 sepul*ra suorum dilectorum1 fl5tes1 sicut ,m>ia ,magdal5a1 quae a monum5to ,laz>i1 fratris sui1 vix potuit avelli1 ut habetur ,johannis ,,xi4 ,quanto magis beatissima ,virgo ,m>ia1 quae incomp>abilit] plus dilexit filium suum1 quam aliqua mat] vel amicus posset dilig]e suum c>um4 ,ad hunc ergo locum po/ resurrectionem suam ,*ri/us primo accessit4 ,et dicit ,v9c5tius ord9is ,pra$icatorum1 quod resurg5te ,dom9o praemisit angelum ,gabrielem nunci>e matri adv5tum gloriosissimi filii1 quo facto /atim sup]v5it filius1 albissimis indutus ve/ibus1 vultu s]5o1 speciosus1 gloriosus et gaud5s1 rutilantibus cicatricibus1 et totus fe/ivus app>uit dulcissime eam salutans1 secumque duc5s omnes beatos1 quos de limbo edux]at4 ,at virgo gloriosa quanto gaudio p]fusa fu]it1 quis en>r>e pot]it8 ,9 hoc ergo sacro loco cum gaudio cantavimus1 et p]acto cantu et 81 quae 9 processionali cont95tur1 ad locum accessimus1 et pro/rati indulg5tias accepimus pl5>iae remissionis 774 ,de loco1 9 quo reposita e/ columnae p>s1 ad quam ,jesus flagellatus fuit4 ,de9de cum cantu signato ad latus dextrum processimus4 ,ibi 9 muro e/ quoddam res]vaculum sive f5e/ra non p]spicua1 9 quo res]vaculo /at p>s magna de pretiosissima columna1 ad quam ,dom9us ,jesus 9 domo ,pilati fuit nudus ligatus1 et durissime flagris et virgis fuit ca/igatus4 ,s+uli ergo accessimus1 et ipsam sacram columnam manibus p] cancellas immissis tetigimus1 et ibi etiam indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,olim fuit haec columna sacra integra translata a domo ,pilati ad montem ,syon4 ,unde ,j]onymus dicit de ,paula3 ,o/5debatur illi scl4 ,s4 ,paulae 9 monte ,syon columna1 ecclesiae porticum su/95s1 infecta cruore ,dom9i1 ad quam v9ctus ducitur flagell&us ,jesus4 ,po/ de/ructionem autem ecclesiae antiquae ,syon1 ut dixi fol4 #if4 ,a41 alia fuit ad illum locum delata4 ,t]tia e/ ,romae ad sanctam ,prax$em4 ,qu>ta 9 ,lugduno ad ,sanctum ,hircanum ,ju/um1 et 9 aliis mundi p>tibus rep]iuntur etiam 9 ecclesiis p>tes de ea4 ,porro p>s illa1 quae hic 9 hoc loco e/1 habet unum palmum et tres transv]sos digitos 9 spisso1 et e/ alta quatuor palmis1 et e/ porphyrei coloris1 maculis sangu9eis resp]sa4 ,quod vel e/ ex natura lapidis1 vel ex miraculo1 quod sancti ,hi]onymus et ,b$a vid5tur s5tire4 ,de loco1 9 quo sancta crux s]vabatur po/ ejus inv5tionem ante ejus amissionem4 ,9 hoc loco div]timus ad oppositam capellae p>tem1 et ibi etiam 9 muro res]vaculum e/1 9 quo p] ,,cc4 annos fuit p>s pretiosissimae crucis recondita1 gemmis1 auro1 et arg5to /ipata p] illu/rissimam ,hel5am ejus inv5tricem1 quae eam integram cum inv5isset1 sec>i eam fecit1 unam p>tem huc repon5s1 et alt]am ,con/ant9opolim transf]5s4 ,quamdiu autem sancta crux 9 hoc loco /etit1 ori5talis 7,b7 ecclesia prosp]ata fuit et crevit1 et sanctissimos viros habuit1 et semp] de inimicis crucis ,*ri/i triumphum reportavit4 ,s$ quam /atim h9c ablata fuit1 defecit1 et usque ad ultimas feces dev5it4 ,hunc locum1 quamvis vacuum1 honoravimus1 et cantus de sancta cruce ibi p]fecimus ex processionali3 abs5tia enim tamquam praes5tia ibi contemplabamur4 ,spirat enim1 ut nobis videbatur1 ex capsella illa virtus qua$am d]elicta a ligno sanctae crucis4 ,nec mirum2 si enim vas v9i liquore effuso odorem v9i ret9et1 et haec capsella1 9 qua lignum odorem vitae aet]nae hab5s cont5tum1 odore illo r$olet4 ,v]um ut eo v5]abilior locus esset1 hab5t 9 eo crucem reconditam1 9 qua p>va p>ticula de v]a cruce ,*ri/i e/ infixa4 ,hanc p>ticulam deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco1 9 quo sancta crux fuit probata p] mortui suscitationem4 ,exp$iti 9 illo loco cum alio cantu processimus ad m$ium capellae1 et ibi e/ locus1 9 quem transpositae fu]unt tres cruces inv5tae1 ut prob>etur1 quae crux esset ,*ri/i crux1 et allato mortuo ad tactum crucis ,*ri/i surrexit vivus4 ,hunc locum deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,capella haec e/ ,lat9orum1 et nulla natio quidquam 9 ea juris habet1 nisi ,lat9i1 et cu/odes sancti sepul*ri loco ,lat9orum 9 ea (ficiant1 et retro capellam hab5t habitacula1 9 quibus coquunt1 com$unt1 dormiunt1 et necess>ium opus p]ficiunt4 ,fratres m9ores communit] tres fratres 9 eo loco hab5t deg]e4 ,multis horis 9 dormitorio fratrum dormivi4 ,de loco1 9 quo app>uit ,dom9us ,m>iae ,magdal5ae 9 =ma hortulani4 ,po/ capellae illius visitationem exivimus cum processione ad ecclesiam1 desc5d5tes p] quatuor gradus1 et /atim sub gradibus 9 locum v5imus1 ubi 9 pavim5to erant duo circuli1 qu9que passibus ab invicem di/antes1 de polito et v>io m>more =mati4 ,et hos circulos circum/etimus1 cantantes ea1 quae erant ad propositum1 sicut processionale cont9et4 ,hic dicitur esse locus1 9 quo ,dom9us ,jesus app>uit ,m>iae ,magdal5ae 9 =ma hortulani1 et 9 loco unius circuli /etit ,dom9us1 et ,m>ia 9 loco alt]ius4 ,hic ,m>ia procidit ad p$es1 nec passus fuit se tangi1 quia nondum asc5d]at ad patrem1 ut habetur ,johannis ,,xx4 diffuse4 ,res hic ge/a magnam p]egr9o pot]it d>e devotionem 9 ,m>iae exemplo4 ,dum enim 9 sepul*ro non inv5isset quem quaesivit1 p] omnes angulos horti cucurrit emigrans1 nunc huc1 nunc illuc1 et tanto amoris urebatur inc5dio1 ut foem9eae infirmitatis oblita nec t5ebr>um calig9em1 nec p]secutorum t]rorem tim]et1 nec cu/odes cur>et4 ,s$ cucurrit1 circuivit1 flevit1 anhelavit et gemuit4 ,et nulli dubium1 si ei dictum fuisset3 7#aab ,a7 ecce1 quem qua]is1 jam m>e magnum transiit1 trans montana alp9a migravit1 ab ori5te 9 occid5tem se r$uxit1 et 9 ultima occid5tis regione habitat1 /atim1 non att5tis mille p]iculis1 m>e transiisset1 p] montana cucurrisset1 occid5tem lu/rasset1 et usque 9 ,hib]niam1 quae ultima occid5tis regio e/1 v5isset4 ,s$ pius ,dom9us hic 9 hoc loco app>uit1 et numquam occultabit se 81 qui ab occid5te p] tanta t]r>um discrim9a et aqu>um p]icula huc v5iunt1 ut eum1 quem diligunt1 qua]ant4 ,non ae/imo1 quia promittitur ,za*>iae ,,viii4 ,ecce ego1 inquit1 salvabo populum meum de t]ra ori5tis1 et de t]ra occasus solis1 et adducam eos1 et habitabunt 9 m$io ,j]usalem1 et erunt mihi 9 populum1 et ego ero eis 9 ,deum4 ,ad p$es ergo ,dom9i ,jesu nos hic pro/ravimus1 et saltim ve/igia ejus deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco c>c]is1 qui erat juxta scopulum ,calv>iae1 9 quo ,*ri/us po/ eductionem fuit inclusus4 ,hoc loco d]elicto consequ5t] cum cantu et processione transivimus1 et qu&am obscuram capellam +ressi sumus1 quae erat 9 petra excisa1 et nullam habuit f5e/ram1 s$ unum 9 ea /etit alt>e et duo o/iola4 ,haec capella tempore passionis ,*ri/i fuit c>c]1 sive inclusorium juxta montem ,calv>iae1 ad hoc ord9atum1 ut rei educti ad mortem 9 eo includ]5tur1 qu\sque torm5torum in/rum5ta p>>5tur1 cruces1 patibula1 rotae1 ligna ad ignem1 et hujusmodi1 et ut 9 eo bib]5t et inebri>5tur1 quia consuetum erat morte plect5dos prius =tissimo v9o inebri>i1 ut m9us mori trepid>5t1 et torm5ta levius f]r5t2 et ut =tius bib]5t1 includebantur ibi cum v9o1 quat5us s9e v]ecundia id ag]5t4 ,cum ergo ,dom9us ,jesus cum cruce eductus fuisset1 inclus]unt eum 9 illa cellula1 qu\sque =am9a tria 9 scopulo ,calv>iae =m>5t pro tribus crucibus1 et m$io tempore bib]et4 ,d$]unt autem ,dom9o myrrhatum v9um1 ,m>ci ,,xv41 quod fuit ac]bissimum1 unde oblatum potum non accepit1 ut dicitur ibidem4 ,9 hac v5]abili cella contemplati sumus non s9e tri/itia1 quomodo ,dom9us ,jesus 9 ea flevit1 et torm5tum crucis cum timore p>it] et amore exspectavit4 ,s+uli ergo cum s+ultibus et gemitibus +ressi sumus1 et successive ve/igia ,salvatoris no/ri deosculabamur cum pro/ratione1 et indulg5tias ibi accepimus 774 ,de loco1 ubi milites mis]unt sortes sup] ve/im5ta ,*ri/i1 et ea divis]unt sibi4 ,transivimus consequ5t] a c>c]e ,*ri/i ad aliam capellam cum tribus ob/ructis f5e/ris1 et ibi e/ locus1 ubi jam ,dom9o ,jesu cruci affixo /abant sui crucifixores1 mitt5tes sortes1 quid quis toll]et de ve/ibus ,jesus1 et p>titi sunt ve/im5ta ejus 9 quatuor p>tes1 unicuique militi 7,b7 p>tem4 ,ad sortem autem posu]unt tunicam inconsutilem1 quae scissa inutilis fuisset4 ,et s$5tes 9 loco hoc mis]unt sortes 9 magnum ,*ri/i despectum4 ,compassione ibi moti fuimus sup] ,*ri/i nuditatem1 et cantu f9ito locum deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,s$es1 9 qua ,dom9us ,jesus s$it 9 sua coronatione po5osa4 ,egressis nobis de i/a capella ad ult]iora processimus cum lugubri cantu de coronatione ,dom9i 9 sua coronatione corona sp9ea1 et 9 unam capellam aliam v5imus obscuram1 cujus unica f5e/ra obturata lapidibus fuit1 et alt>e 9 ea pul*rum et integrum1 s$ s9e pallis etc4 ,sub ipso alt>i /at unus rotundus lapis1 ac si fuisset p>s unius columnae sectae 9 p>tes4 ,hic lapis tempore passionis ,*ri/i /etit 9 domo ,pilati1 ante /abulum mul>um1 pro s$e2 erat enim ita dispositus1 quod fuit pro sessione aptus4 ,vol5tes ergo ,dom9um sp9ea corona coron>e1 volv]unt lapidem a suo loco 9 praetorium1 et ,dom9um ,jesum desup] s$]e fec]unt1 eumque s$5tem sup] hunc lapidem coronav]unt sp9is4 ,po/ passionem autem ,*ri/i fideles eum lapidem huc portav]unt 9 p]5nem memoriam illius durissimae et opprobriosissimae coronationis4 ,pro/ravimus,,tr#baj ergo nos1 et adorantes ,dom9um lapidem hunc manibus tetigimus1 et ore deosculati sumus1 et indulg5tias accepimus 774 ,et ea1 quae passus e/ ,dom9us s$5s sup] hunc lapidem1 ad memoriam r$uximus1 quomodo ,dom9us ,jesus indutus d]isorie purpura1 arund9em pro sceptro manu t55s1 corona sp9ea coronatus1 oculis velatus1 consputus1 colaphisatus1 alapis p]cussus1 arund9e laesus1 p] ,ave salutatus1 ,rex ,judaeorum vocatus1 propheta nom9atus1 et mille puncturis sp9>um vuln]atus1 toto d5ique corpore ex flagellatione praec$5te dilac]atus1 irrisioni publice expositus1 et ita pl5us opprobrio 9 hoc lapide s$it tamquam ,rex 9 solio1 manife/e o/5d5s1 regnum suum non esse de hoc mundo4 ,unde ,sancti ,*ri/um regem non agnoscunt1 nisi pr\t s$it coronatus 9 hoc lapide4 ,legimus enim de ,s4 ,m>t9o1 quod sibi spiritus malignus app>uit1 corona aurea et purpura indutus1 et spl5dido decore circumdatus1 dic5s1 se esse ,*ri/um4 ,cui ,m>t9us3 ,ego ,*ri/um non nisi sp9ea corona1 et /ygmata crucis praef]5tem non agnosco4,,tr#baa ,quo audito diabolus confusus abscessit4 ,legimus etiam de ,s4 ,ca?>9a de ,s5is1 cum fuisset a quadam mala muli]e sc&alose diffamata1 ex hoc turbata confugit ad ,dom9um1 petiit1 ut innoc5tiam suam def]5d]et4 ,cui ,*ri/us app>uit1 hab5s 9 dextra coronam auream1 m>g>itis fulgidam1 et 9 s9i/ra coronam sp9eam1 aculeis hispidam1 dic5s ei3 elige1 quod vis4 ,aut 9 vitae hujus cursu s]to sp9eo coron>i1 et aliam tibi pretiosam coronam s]vabo 9 vitam aet]nam1 aut nunc hab]e hanc pretiosam1 et po/ transitum s]vabitur tibi haec de sp9is4 ,cui virgo3 ,ego1 ,dom9e1 9 hac vita semp] tuae beatissimae passioni con=m>i elegi et nunc eligo4 ,et haec dic5s sp9eum diadema cum utraque manu de manu salvatoris arripuit1 et capiti suo cum tanta viol5tia imposuit1 ut po/ visionem dolorem s5sibilem capitis ex sp9>um puncturis s5tiret4 ,sic etiam gloriosus rex ,j]usalem1 ,balduw9us1 qui primus lat9us ,*ri/ianus ibi regnavit1 non auream1 s$ 7#aac ,a7 sp9eam coronam pro insigniis regalibus habuit1 semp]que 9 diebus o/5tationis suae1 etiam int] reges exi/5s1 sp9is coronatus processit1 dic5s3 indignum =e1 quod homo peccator rex ,j]usalem ornatus aurea corona inc$]et1 cum rex coelorum 9 ,j]usalem sp9ea corona coronatus ex/itisset4 ,sunt autem p] circuitum ,j]usalem sp9ae acutissimae1 de quibus ego unam coronam complexui1 et ,ulmam mecum duxi4 ,nec cr$5dum e/1 quod m>9is sp9is usi s9t 9 coronatione ,*ri/i1 s$ communibus sp9is1 cresc5tibus p] circuitum ,j]usalem 9 monte ,syon1 et 9 monte ,oliveti1 et 9 vallibus4 ,coronatio enim ,*ri/i non fuit a ,judaeis aut g5tilibus praecogitata1 s$ dum jam judici praes5tatus fuisset et accusatus1 quod dic]et1 se ,*ri/um1 regem1 esse1 tunc subito v5it eis 9 m5tem1 quod d]isorie et cum cruciatu esset coron&us1 et de proximis sp9is tul]unt1 et =te ex coqu9a domus int] s>m5ta combur5da eas inv5]unt1 quia hoc ad oculum vidi1 quod etiam nunc non alia ligna habeant1 nisi sp9as1 et coqu9ae pl5ae sunt acutissimis sp9is pro igne4 ,de capella ,s4 ,hel5ae1 inv5tricis ,s4 crucis4 ,capella i/a dimissa progressi sumus gyrantes ecclesiam ab intra cum cantu de ,s4 ,hel5a1 signato 9 processionali1 et ad unum o/ium magnum v5imus 9 muro ecclesiae1 ac si p] hoc o/ium esset exitus de ecclesia extra4 ,p] hoc o/ium intrantes 9 t5ebras1 quas tam5 lum9ibus no/ris repulimus1 /atim p$ibus appreh5dimus gradus lapideos1 p] quos desc5dimus p] ,,xxx passus vel gradus usque 9 qu&am capellam1 quae dicebatur capella ,s4 ,hel5ae1 quae subt]ranea e/4 ,ibi ergo cantu f9ito g5ibus flexis oravimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,haec capella e/ satis magna1 alias p>ietes non hab5s1 nisi petras1 9 quibus e/ incisa1 sicut et ipsi gradus de sup]iori ecclesia int] p>ietes petr>um desc5dunt1 a sup]iori v]o e/ te/ud9ata1 et p] ipsam te/ud9em lum5 incid5s habet1 ipsa autem te/udo fulcitur ,,vi columnis m>moreis1 quae1 ut dicitur1 tempore passionis ,*ri/i su/5tabant praetorium1 9 quo judicatus fuit ,dom9us4 ,et p] sanctam ,hel5am fu]unt inde huc translatae4 ,hae columnae sunt politae et nigrae1 et semp] sudant1 et guttatim de/illat de eis aqua1 et dum aliquis manu vel ve/e t]git guttas1 /atim erumpunt aliae guttulae4 ,porro vulgus dicit1 quod sud>e incep]9t miraculose1 dum ,*ri/us ca/igabatur 9 praetorio1 et sudor ille sit fletus e>um sup] innoc5tia ,*ri/i ,jesu4 ,nec omn9o abjici5da e/ vulgi op9io1 quae c]te otiosa p5itus non e/4 ,si enim lapides laudes ,r$emtori proclam>e dicuntur1 hom9ibus a laudatione sil5tibus1 ut habetur ,lucae ,,xix42 quid mirum1 si lapides 7,b7 fl]e mortem ,r$emtoris hom9ibus rid5tibus exi/im5tur4 ,quia enim 9 die palm>um pu]i ,ebraeorum et discipuli ,*ri/i ,osanna clamabant1 lapides tacebant1 et si hi tacuiss5t1 lapides clamass5t3 sic si mortem innoc5tem et ac]bam hom9es fleviss5t1 lapides lacrymas non d$iss5t4 ,s$ quia illi non flebant1 lapides lacrymas fundebant1 sicut et scissi 9 morte ,*ri/i leguntur4 ,nullum ergo inconv5i5s vulgi pia habet op9io1 dic5s3 columnas illas 9 morte flevisse1 nisi quod 9 ,scriptura non legitur3 facilius e/ enim1 lapidem lacrym>i1 quam laudes decant>e4 ,dicunt consequ5t]1 quod columnae illae ideo s9e cessatione fl5t1 quia hom9es1 qui semp] fl]e deb]5t et ,*ri/i passionem et sua propria peccata et calamitatem hujus mis]iae1 gaud5t et rid5t4 ,et si hom9es a risu intemp]ato ab/9]5t lapides lacrymas non fund]5t4 ,alii simplices 9 bona fide de 8 columnis dicunt1 quod ,*ri/o pati5te ,m>ia virgo dolore repleta1 sola fl5s1 sic has columnas e/ affata3 non e/1 inquit1 quod doleat mecum1 et tantum pondus am>itud9is sola suff]re quomodo possum8 ,vos ergo lapides mecum flete4 ,8 dictis aquis /ill>e coep]unt4 ,de 8 columnis =te dicitur ,sap4 ,,ii43 data e/ illis aqua de petra altissima1 et requies sitis de lapide duro4 ,et ,habac4 ,,ii43 lapides de p>iete clamabunt4 ,et ,job4 #i43 qui commovet t]ram1 concutiet columnas ejus4 ,ea1 quae supra dixi de columnis1 audivi a devotis et simplicibus ca?olicis1 et a muli]culis devotis1 qu>um nolo sp]n]e pietatem1 nec abjic]e devotionem4 ,scio autem b5e1 quod ea1 quae op]atione naturae fi]i possunt1 non sunt ascrib5da miraculis2 e/ enim c]ta species lapidis1 9 g5]e m>morum1 emdros appellatur1 de qua semp] aqua /illat1 ubicunque 9 a$ificio fu]it locatus1 quia ex frigidissima ejus complexione arem circum/antem incrass&o transmutat 9 aquam1 quasi 9 hab5tibus aptitud9em faciles transitus aquae 9 arem,,tr#bab subtili&o1 et aris 9 aquam inspiss&o1 quo fit1 ut arem aquam factum et petrae circumpositam naturalit] p] guttas desudet a petra decid5s4 ,unde simile dicitur ,con/ant9opoli 9 vet]i palatio1 ubi 9 quodam habitaculo sunt con*ae m>moreae de simili lapide1 quae p] se ipsas aqua repl5tur1 et dum evacuantur1 it]um1 nullo hom9e faci5te1 repl5tur4 ,quod vulgus /upet1 t55s pro miraculo1 quod tam5 naturalit] fit4 ,sic cr$o esse i/as columnas emdronicas1 naturalit] mad5tes et sudantes4 ,9 eadem capella e/ una lapidea con*a 9 muro1 juxta alt>e pro aqua b5$icta impon5da1 quae jam semp] e/ vacua et s9e aqua b5$icta4 ,9 hanc con*am dum homo caput ponit et auscultat1 audit quasi /rid5tes ignium flammas et /repitum1 quasi decursum aqu>um mult>um1 praecipue tam51 qu&o homo solus e/ 9 capella1 et haec audire cupit1 tunc audit horribilem tumultum1 sicut egomet saepe audivi4 ,simplices hoc audi5tes t]r5tur multum1 et dicunt1 de subtus esse purgatorium1 et sonitum illum caus>i ex illatione po5>um1 et ex rugitu tortorum4 ,s$ ego exi/imo1 quod ex deambulatione sup]ius 9 templo causetur inf]ius talis sonitus4 ,iuxta utrumque latus graduum sunt cav]nae magnae et altae1 petris incissae1 quae fu]unt capellae consecratae olim cum alt>ibus et p5itus sunt 7#aad ,a7 absque lum9e4 ,mirum e/ vid]e antiquorum devotionem 9 8 et similibus4 ,duo alt>ia habet haec capella1 et juxta majus alt>e ad latus dextrum e/ una ca!dra saxea et juxta ca!dram f5e/ra p] petram1 p] quam e/ respectus 9 foveam inf]ius1 9 qua sancta crux fuit inv5ta4 ,et dicunt1 quod dum ,hel5a sanctam inv5isset crucem1 primo hanc capellam a$ificavit1 et 9 illa ca!dra s$5s cont9ue 9 speluncam1 ubi crucem inv5]at1 oculos conjecit p] f5e/ram1 et semp] ibi man5s1 a$ificatoribus =mam templi erig5di tradidit1 et imp5sas solvit1 et 9 t5ebrosis capellis lectulum suum habuit1 et ibi cum ancillis suis diebus et noctibus mansit1 qu\sque tota ecclesia consummata fuit4 ,hanc capellam nonnulli,,tr#bac nom9ant ecclesiam ,s4 ,jacobi1 dic5tes1 quod ,s4 ,jacobus1 primus 9 ,j]usalem episcopus1 ibi s$em suam habu]it1 et ideo etiam ipsam ca!dram nom9ant ,s4 ,jacobi s$em4 ,s$ hoc e/ contra rationem1 cum tempore ,s4 ,jacobi nulla fu]it,,tr#bad ibi ecclesia1 s$ locus extra urbem despectus propt] montem ,calv>iae4 ,de spelunca1 9 qua sancta crux fuit inv5ta a ,s4 ,hel5a4 ,de hac capella ult]ius desc5dimus p] ,,xvi gradus1 qui ad latus dextrum sunt1 cum cantu de sancta cruce1 et 9 aliam capellam v5imus p5itus t5ebrosam1 et lum9e coeli c>5tem1 lampadibus tam5 multis illu/ratam4 ,9 imo illius capellae e/ fovea sub rupe sup]p5d5te1 ,,xxii p$es hab5s longitud9is1 9 qua sancta imp]atrix ,hel5a pretiosissimum !saurum inv5it1 qui ultra ,,ccc annos ibi latuit4 ,rep]it enim ibi cruces tres1 clavos1 sp9eam coronam1 tabulam tituli cruci sup]positam1 f]rum lanceae1 quo ,*ri/i cor fuit transfixum1 calamum cum spongia et omnia in/rum5ta1 quibus usi fu]ant 9 crucifixione ,*ri/i et duorum latronum1 quae omnia cum crucibus1 tamquam immunda1 9 locum projec]ant4 ,hanc sacram speluncam circum/etimus cum cantibus et laudibus1 inv5tam ibi crucem laudantes1 et s+uli provoluti locum deosculati sumus1 et indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,porro 9 loci illius deosculatione s5sim dulcem spir>e odorem ex specu1 ex quo odore plurimum a$ificati1 con=tati1 et consolati fuimus1 pro eo1 quod p]cip]e m]uimus reliquias illius dulcissimi odoris1 qui ex eo specu exhaluit1 dum ,judas ,quir9us fodi5s sup] crucem v5it1 ut legitur de inv5tione crucis sanctae4 ,horribilis e/ locus ille et pr(undus 9 rupibus4 ,s$ quomodo cruces tam pr(unde 9 visc]a t]rae fu]9t imm]sae1 facile e/ vid]e illi1 qui civitatis sanctae antiquam dispositionem scit et legit4 ,antiqua namque civitas ,j]usalem a p>te occid5tis1 ubi crucifixus fuit ,dom9us1 erat pr(unda vorag9e c9cta1 quae ab au/ro 9 aquilonem prot5debatur ad longitud9em civitatis4 ,et i/a vorago non fuit arte1 s$ naturalit]1 pro civitatis fossato scopulis et rupibus sese respici5tibus ab utraque p>te vorag9is4 ,sup] int]iores scopulos et petras erat murus civitatis 7,b7 circumductus1 ext]iores v]o rupes em9ebant 9 civitatis munitionem4 ,int] scopulos autem ext]iores dicebatur unus ,calv>ius1 et locus sub eo ,golga?a4 ,et 9 ,calv>io crucifixus e/ ,dom9us cum duobus aliis1 quibus a crucibus solutis ipsas cruces 9 vorag9em illam projec]unt cum aliis in/rum5tis crucifixorum1 quia ,calv>ius /abat sup] m>g9em vorag9is1 et non aliud fec]unt1 nisi quod cruces de =am9ibus petrae extrax]unt1 et 9 foveam praecipitav]unt1 sicut et alias immunditias 9 eam projic]e solebant1 quibus cruces po/ modicum op]tae fu]unt1 quia de muro civitatis cottidie immunditias effud]unt4 ,demum anno ,,xlii4 po/ passionem ,*ri/i1 cum ,titus ,j]usalem ev]t]et1 projici fecit muros et turres ibi 9 vorag9em illam1 et ita cottidie cruces magis ac magis op]iebantur4 ,de9de po/ ,,lxxvii annos v5it ,helius ,adrianus imp]ator1 et 9 odium ,*ri/ianorum a$ificavit 9 ,golga?a templum spurcissimum1 ,v5]is /atuam m>moream 9 ipso collocans1 ut ref]t ,j]onymus 9 epi/4 ad ,paul9am1 et 9 odium ,judaeorum posuit /atuam cum imag9e sua 9 locum1 ubi templum ,dom9i fu]at1 9 quo ,judaei oratorium fec]at1 et quam /atim imp]ator dorsum civitati v]tit1 ,judaei /atuam imp]atoris de/rux]unt4 ,quod audi5s ,adrianus rev]sus e/1 et totam civitatem funditus ev]tit elim9atis ,judaeis1 et abiit4 ,et ita it]um fu]ant muri projecti 9 vorag9em supra cruces4 ,non multo po/ ,caes> r$it1 et civitatem de novo in/auravit1 et praecepit1 ut murus antiquus occid5talis totalit] 9 vorag9em praecipit>etur1 eamque jussit repl]i1 et reliquae t]rae aequ>i1 et templum ,v5]is muris civitatis co9cludi1 et pro tanto civitatem amplific>i fecit4 ,et ita factum e/1 quod vorago illa1 9 qua sancta crux jacuit annos circit] c5tum ,,lxxx1 ut ,hi]onymus 9 444 loco dicto8 dicit1 qu\sque sancta ,hel5a v5it1 et vix locum inv5ire potuit1 qui 9 oblivionem v5]at4 ,specum ergo mundavit1 et eum consecr>i fecit1 et suam capellam et habitationem desup] con/ruxit1 sicut hodie e/4 ,/abamus ergo 9 loco illo quasi rapti prae admiratione scopulorum et petr>um1 sub quibus sancta crux inv5ta fuit1 quia rupes pra]upti p5debant sup] capita no/ra1 qui ru9am m9>5tur4 ,9 hac sacra vorag9e multam devotionem hauriunt p]egr9i4 ,s$ ,*ri/iani ori5tales et etiam ,s>rac5i 9 ea vacant sup]/itionibus vanis4 ,nam de rupibus illis fru/a desc9dunt pro m$ic9is4 ,dicunt enim1 quod febricitans1 bib5s de v9o vel aqua1 9 qua aliquid de illis rupibus e/ impositum1 quam /atim sanetur4 ,insup]1 dum quis s5tit capitis dolorem1 /atim comam capitis abradi facit1 et pilos abrasos ad cu/odes templi mittit1 ut imponant loco inv5tae sanctae crucis4 ,quod dum factum e/1 sanatur dol5s4 ,similit] faciunt1 dum quis d5tium dolorem patitur4 ,tunc b>bam abrasam 9 specum mittunt1 ut san5tur4 ,sic1 qui dol5t pud5da1 etiam faciunt4 ,unde accidit1 quod omnia =am9a petrae et rupium sunt repleta b>bis1 comis et pilis4 ,hunc pr(anum ritum ex antiquis idololatris ad eos dev5isse nemo dubitet4 ,dicit enim ,diodorus libro #b4 c4 #d4 antiqu>um hi/ori>um1 quod olim ,egyptii1 vota diis faci5tes pro aegrotationum evasione vel curatione1 capillos abrasos aureis vel arg5teis imposu]9t vasis1 mitt5tes eos m9i/ris idolorum 9 templa1 et sanabantur4 ,sic et illi crim9osi faciunt hodie4 ,e/ enim retro locum inv5tionis sanctae 7#aae ,a7 crucis concavitas pr(unda 9 rupe1 quae repleta e/ b>bis et comis hom9um4 ,et quamvis ,s>rac5i1 ,turci1 non cr$ant1 utuntur tam illo loco et loco ,calv>iae pro suis sup]/itionibus4 ,9 illo specu e/ optimus sonus et resonantia1 cujus similem non audivi 9 aliquo *oro vel ecclesia4 ,unde aliquoties1 qu&o solus 9 eo fui1 pl5a et alta voce cantavi antiphonas de inv5tione sanctae crucis et hymnos4 ,de sanctissimo monte ,calv>iae1 9 quo ,dom9us ,jesus crucifixus pep5dit4 ,consummatis omnibus1 quae ag5da erant 9 specu sacro1 mox de loco asc5dimus et p] o/ium templi re+ressi sumus1 et circumeuntes cantor alta voce in*oavit hymnum3 ,vexilla regis prodeunt1 fulget1 etc4 ,et cum illo cantu usque ad asc5sum sanctissimi montis ,calv>iae v5imus2 9 quem ,,xviii gradibus lapideis asc5dimus ab inf]iori ecclesia sursum et sup]ius2 9 unam lucidam1 pul*ram1 m>more polito et v>io ornatam capellam v5imus1 9 qua multae p5debant lampades ard5tes et tria ibi alt>ia /abant decorata picturis de op]e musaico1 et erat capella de op]e arcu>io facta1 9 m$io columna m>morea su/5tante a$ificium4 ,sub arcu te/ud9is depicti erant ,david et ,salomon4 ,david quidem cum illo v]su3 qui edebat panes meos magnific4 ,salomon autem cum illo3 sapi5tiae a$ificavit sibi domum2 et signa immolationis ,isaac4 ,haec capella e/ sup] montem ,calv>iae a$ificata4 ,cum omnes 9 eam v5issemus1 et iam ad oculum nobis o/5d]etur petra illa mirabilis1 rupes desid]abilis1 scopulus amabilis1 lapis laudabilis1,,tr#bae saxum v5]abile cum spectabili =am9e1 9 quo sanctissima crux cum ,crucifixo fu]at infixa1 et haec intu]emur1 p]t]riti vehem5t] et concussi a tanta sanctitate1 proni 9 t]ram cecidimus 9 facies no/ras1 et iam non audiebatur cantus1 s$ planctus1 non hymnus1 s$ fletus et ululatus4 ,nullus ibi erat1 qui se posset a lacrymis et gemitibus cont9]e2 quis enim tam durum cor hab]e posset1 quod non sc9d]etur 9 loco1 ubi oculis suis videt scissam petram durissimam8 ,quis ibi non etiam alto gemitu fl]et1 ubi ,*ri/us ,deus no/] 9 cruce sup5sus alta et magna voce emissa clamavit1 oravit etiam pro crucifixoribus1 latroni p>adisum promisit1 matrem moe/issimam ,johanni comm5davit1 felle et aceto potatus fuit1 omnia ibi consummata esse dixit1 spiritum 9 manus patris comm5davit1 et exspiravit2 latus ejus miles lancea ap]uit1 sangu9em et aquam ibi fudit4 ,ecce1 p]egr9e devote1 hic ,abel occisus a fratre1 ,isaac ligatus a patre1 s]p5s a5eus susp5sus a ,moyse1 agnus pas*alis immolatus 9 lege1 ,deus occisus ab hom9e1 ,jesus crucifixus c>ne1 rex tuus susp5sus cruce1 ,dom9us tuus condemnatus morte1 mitis et humilis et innoc5s p]fusus cruore1 sac]dos et ho/ia (f]5s sese4 ,haec et 8 similia 9 hoc trem5do loco contemplabamur1 et diutius 9 oratione pro/rati mansimus4 ,f9ita autem oratione unus po/ alium ad petram sanctam1 quae prom9ebat supra fundam5tum1 accessit1 et ad =am5 crucis se quilibet juxta loci 7,b7 dispositionem traxit1 et locum ipsum eximia cum devotione deosculabatur et faciem1 oculos1 os quilibet sup] crucis =am5 posuit1 de quo nimirum =am9e dulcis admodum spirat odor s5sibilis1 qui p]ceptibilit] hom9em recreat4 ,bra*ium1 etiam manus 9 ipsum =am5 misimus usque ad suum fundum4 ,et cum 8 indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,porro 9 lat]e s9i/ro =am9is e/ 9 ipsa petra gr&is scissura1 a summo usque deorsum1 quae 9 ,*ri/i exspiratione facta cr$itur4 ,ad illam scissuram etiam accessimus unus po/ alium1 et ipsam deosculati sumus1 capita no/ra ei impon5tes magis et corpus1 quantum fi]i potuit4 ,insup] ab utroque lat]e sancti =am9is sunt alia duo =am9a1 9 quibus duorum latronum cruces fu]unt impositae1 qui crucifixi fu]unt cum ,iesu1 ,dysme et ,gesme3 s$ illa =am9a vid]i non possunt1 quia sup] ea /ant columnae1 non altae1 9 qu>um capitibus sunt f]rei clavi1 ad quos c]ei et c&elae affiguntur1 et sunt i/ae columnellae quasi c&elabra4 ,ipsam tam5 columnam dextram deosculati sumus4 ,ut patet supra1 fol4 #fg4 ,a4 ,9 p>iete retro petram sanctam e/ pictura nova1 valde pretiosa1 ,crucifixi1 beatae ,virg9is1 et ,s4 ,johannis ,evangeli/ae4 ,fuimus ergo 9 monte ,calv>iae cum processione plus quam p] horam1 orationi et devotioni vacantes et erat pr(usa nox1 quasi ,,ix4 hora ante m$ium noctis4 ,de ipsa scissura 9 p]suasione ad ,soldanum ,nicol4 de ,cusa tradit libro ,,iii4 cap4 #ag4 de editore ,al*or4 ,descriptio montis ,calv>iae1 et ejus dispositio4 ,vid4 fol4 #acj4 et fol4 #bfd4 ,calv>iae locus non dicitur 9 ,scriptura mons1 s$ solum vulg>is locutio ipsum montem appellat1 cum tam5 9 v]itate mons non sit1 s$ scopulus aut rupes1 aliquantisp] elevatus a t]ra1 et tam5 non hanc di/9ctionem habet mons ,calv>iae1 ut patet 9 figura4,,tr#baf ,rupes1 mons et locus fuit ab antiquo valde v5]abilis1 quia ibi ,adam1 primus p>5s1 fuit 9 eo mortuus1 ,abraham a ,mel*is$e* b5$ictus1 ,isaac a patre huc ad immol&um ductus1 ,s]p5s a5eus hic fuit collocatus1 ,dom9us ,jesus hic e/ crucifixus et mortuus2 non quod mons ,calv>iae cont9et magnam civitatis p>tem4 ,locus ,calv>iae totius templi spatium designat4 ,rupis ,calv>iae tantum su/5tat crucem4 ,porro ante civitatis ampliationem /etit hic scopulus ex opposito muri civitatis1 sup] m>g9em vorag9is pr(undae1 quae civitatem a p>te occid5tali c+ebat1 ut supra dixi fol4 #aad1 ,a4 ,b4 ,et non erat longe a muro civitatis1 quia ipsa vorago pr(unda quidem erat1 s$ non adeo lata1 qu9 de muro cum lapide usque ad ipsum scopulum ,calv>iae quis jac]e potuisset4 ,quam magnus autem fu]it scopulus1 non pote/ b5e sciri4 ,s$ hoc ex ipsa templi /ructura patet1 quod major fu]it1 quam nunc e/1 quia necesse erat 9 circumductione muri p>tem de eo dem]e4 ,et quamvis rupes illa prope murum fu]it1 ut dixi1 longus tam5 erat circuitus a li?o/rato1 ubi ,dom9us crucem assumsit1 usque ad portam judici>iam1 et a porta transeundo p] vorag9is pontem usque ad rupem1 quae non erat /atim ante pontem1 s$ p] aliquod spatium di/abat sursum transeundo sup] m>g9em vorag9is1 et ibi scopulus sup] m>g9em ita dispositus erat1 quod ,dom9us 9 eo crucifixus dorsum ad ori5tem contra civitatem habuit1 vultum v]o contra occid5tem v]tit4 ,an autem ,dom9us crucifixus sit sup] scopulum1 vel intra1 v5it 9 dubium1 7#aaf ,a7 quia propt] /ructuras nescitur1 quam latus fu]it 9 suo culm9e scopulus4 ,ego cr$o1 quod infra scopulum fu]it ,dom9us crucifixus1 et eo cruci affixo crucem cum ipso sup] scopulum trax]unt sursum1 et ibi eam rupi imposu]unt4 ,ante crucifixionem ,*ri/i fuit locus ,calv>iae honorabilis ab antiquo4 ,9 eo fuit ,adae te/a decalvata rep]ta1 a qua ,calv>ia e/ locus dictus1 vel ,calv>ia et ,golgo?a1 quod idem e/4 ,judaei ab antiquo hunc locum v5]ati sunt1 quia cr$unt1 9 eo ,abrahamum voluisse immol>e ,isaac1 filium suum1 ut dicetur4 ,et ideo unum de excelsis erat 9 loco i/o1 ut cr$itur1 9 quibus populus immolabat etiam con/ructo templo1 quod saepe repreh5ditur 9 libris ,regum1 ubi etiam de sanctis regibus dicitur3 et fecit bonum coram ,dom9o1 v]untam5 excelsa non ab/ulit1 adhuc enim populus immolabat 9 excelsis4 ,fu]unt enim qua$am loca 9 t]ra sancta1 9 quibus qua$am memorabilia facta fu]unt p]acta a ,dom9o1 et 9 quibus ante templi a$ificationem colebatur ,dom9us1 et ho/iis placabatur2 quod facto templo non licuit4 ,ut fuit locus ,sylo et ,galgala1 et mons ,oliveti1 et locus ,calv>iae4 ,s+ul>it] tam5 9 hoc excelso populus nimis immol&o exc$ebat1 quia 9 eo collocatus fu]at s]p5s a5eus1 de quo habetur ,num]or4 #ba41 quem populus multum v5]abatur usque ad tempora ,eze*iae regis1 qui eum comm9uit1 ut habetur,,tr#bag #d4 ,reg4 #ah4 ,v5]abantur ergo antiqui locum hunc1 quia ,mel*is$e* ibi ,abrahae occurrit cum pane et v9o2 et ibi e/ etiam mundi m$ium1 de quibus omnibus patebit /atim4 ,porro1 dum ,judaei amisiss5t regnum1 et regibus ali5ig5is et g5tilibus gub]n>5tur1 qui eos odio habebant1 9 displic5tiam ,judaeorum locum ,calv>iae et ,golga?ae fec]unt locum punitionis malefactorum1 9 quo fures1 latrones1 homicidae1 blasphemi puniebantur1 et morte plectebantur1 ut locum abom9abilem r$d]5t ,judaeis 9 despectum1 et ita loci despectio fuit facta usque ad ,*ri/um1 quo resurg5te et asc5d5te coepit locus coli a ,*ri/ianis et v5]>i4 ,s$ hoc idololatra ,helius ,adrianus imp]ator non suff]5s templum ,v5]is ibi con/ruxit1 et /atuam m]etricis 9 scopulo ,calv>iae erexit1 et ita locum dehone/avit1 eum *ri/ianis exosum faci5s1 ut ,hi]onymus habet 9 epi/ola ad ,paul9am4 ,et mansit ita c5tum et octog9ta annis abom9abilis ,*ri/ianis1 qu\sque ,s4 ,hel5a sup]v5it1 et elim9ata omni spurcitia locum mirifice decoravit1 ut patebit 9 templi descriptione4 ,de hoc monte vide infra fol4 #acj4 et #bee4 ,et 9 s]mone beati ,b]nh>di ad milites templi1 ,c4 #aj4 ,de loco1 ubi ,*ri/us crucifixus fuit1 et 9 quo ,adae te/a rep]ta fuit1 et de scissura petrae4 ,rupe sancta deosculata cum processione desc5dimus p] gradus it]um ad ecclesiae pavim5tum1 et +ressi sumus capellam1 quae e/ sub capella montis ,calv>iae1 de qua consurgit scopulus crucis ,*ri/i1 sursum usque 9 sup]iorem capellam se toll5s4 ,9 hoc loco procidimus 9 t]ram1 eamque cum multa devotione deosculati sumus1 v5]antes ,jesum 9 cruce1 cui ibi fu]at confixus4 ,si enim scopulus fuit1 sicut hodie e/1 non pot]at 9 eo crucifigi ,*ri/us1 s$ sub ea1 et locus crucifixionis hic 7,b7 fuisse necesse e/1 quamvis de hoc nulla habeatur scriptura aut c]titudo1 nisi quod loci dispositio videtur id o/5d]e4 ,9 hoc loco r$uximus 9 memoriam ignom9iosam ,*ri/i d5udationem1 quomodo hic eum omnibus ve/ibus nudantes spoliav]unt1 et quomodo 9 exuitione ve/ium vuln]a 9 flagellatione accepta r5ovata fu]9t1 et quomodo nudatus 9 t]ra incurvatus s$it prae v]ecundia1 quia totalit] nudus erat1 et prae debilitate1 quia undique dilac]atus erat4 ,et cum iam crux p>ata esset1 et crucifixores eum sup] crucem trah]e vell5t1 receptis viribus surrexit1 et g5ibus flexis ante crucem oravit1 dic5s3 suscipe1 sancte pat] aet]ne1 me dilectum filium tuum1 quem tibi (f]o 9 sacrificium immaculatum pro salute humani g5]is 9 remissionem peccatorum4 ,et 8 dictis ad manus se crucifig5tium lib]e d$it1 qui eum sup] crucem projici5tes crudelit] ext5d]unt4 ,quod c]n5s mat] moe/issima accurrit1 et velum ad teg5dum filii pud5da obtulit1 quo et tectus fuit4 ,nam locus1 9 quo beata ,virgo et ,johannes sub cruce /et]unt1 prope hunc locum e/1 quamvis extra templum +ressum habeat1 ut suo loco patebit4 ,ex quo etiam argum5tum capio1 quod ,*ri/us fu]it inf]ius crucifixus1 et cum cruce supra rupem elevatus cum clamorosa d]isione ,judaeorum4 ,po/ loci illius deosculationem1 9 quo ,*ri/um crucifixum suspicab>1 processimus contra alt>e1 quod ad rupem ,calv>iae e/ a$ificatum1 9 cuius dextro lat]e vidimus 9 rupe scissuram1 quae a summo desc5dit usque 9 t]ram4 ,9 eodem loco mortuus e/ et sepultus ,adam1 primus p>5s no/]1 ut multi dicunt4 ,nec ob/at1 quod dicitur ,josuae ,,xiiii41 quod ,adam sit 9 ,ebron int] ,enakim sepultus1 i4 e4 int] gigantes4 ,quia dicitur 9 supplem5to ,*ronicorum1 quod ,adam mortuus et sepultus fu]it 9 monte ,calv>iae1 et po/ea corpus ejus demto capite translatum sit 9 ,ebron1 9 speluncam duplicem4 ,caput v]o ,adae rep]tum e/ po/ multa tempora 9 monte ,calv>iae4 ,ideo pictores consuev]unt te/am humani capitis sub cruce dep+]e4 ,unde ,ambrosius et ,a?anasius1 ,*ryso/omus et ,j]onymus 9 epi/ola ad ,m>cellam et 9 pluribus aliis locis1 et ,hebraeorum doctores1 dicunt3 ,adam hic peccasse1 et fuisse sepultum1 ideo1 ut ubi corruptum e/ g5us humanum1 ibi ,*ri/us proprium corpus exposuit1 et ubi sem9ata e/ corruptio1 ibidem incorruptio oriretur4 ,haec ,an?onius4 ,sanctus etiam ,j]onymus saepe idem dicit4 ,9 quodam tam5 loco dicit3 quod dic]e1 ,adam ibi sepultum1 sit favorabile et aures demulc5s4 ,locum ergo scissurae deosculati sumus1 et locum sepulturae ,adam patris no/ri4 ,porro ,ori5tales dicunt1 9 eo loco sepultum fuisse ,mel*is$e*1 primum sac]dotem ,j]usalem4 ,de quo habetur ,g5es4 ,,xiv4 et ,psalmo #aji4 ,s$ hoc lat9a et occid5talis ecclesia non recipit1 propt] dictum apo/oli ,hebrae4 cap4 #g41 ubi dicitur1 quod ,mel*is$e* s9e patre1 s9e matre1 s9e g5ealogia1 neque initium di]um hab]e1 neque f9em vitae4 ,quod tam5 non ita accipi5dum e/1 quod ,mel*is$e* nec natus nec mortuus fu]it1 et s9e g5itoribus ex/it]it1 sicut ,mel*is$eciani ha]etici dicunt1 qui ipsum fuisse non hom9em pr(it5tur1 ut habetur4443 quidam autem etc4 ,s$ ita accipi5dum e/1 quod 9 v]itate g5itores habuit1 vitae initium et f9em1 s$ hoc inve/ig>e nemo unquam potuit1 ut esset figura conv5i5s aet]ni sac]dotii ,*ri/i4 ,unde ,hi]onymus 9 epi/ola ad ,evagrium mirabilit] invehit contra eos1 qui dicebant1 ,mel*is$e* non fuisse hom9em1 s$ ,dei filium aut angelum4 ,et hoc dic5tes c5s5tur ab ecclesia ha]etici ,mel*is$e*iani4 ,9 hac capella sunt sepulti reges lat9i1 qui virtute magna 7#aag ,a7 et maximis laboribus t]ram sanctam 9 manus ,*ri/ianorum r$ux]unt et subdid]unt1 et ,s>rac5os ultra modum vexav]unt1 et mirum e/1 quod non disc]punt ecclesiam propt] corpora illorum4 ,sunt autem hi reges ibi sepulti1 scilicet1 rex ,gotfridus de ,bullion primus1 dux ,lo?>+iae1 qui anno ,dom9i ,,mlxxxxvi4 capta ,hi]osolyma p] univ]sos pr9cipes occid5tis creatus fuit rex ,j]usalem1 et mortuus hic 9 ecclesia ,s4 sepul*ri sepultus e/4 ,rex ,baldu9us ,,ii41 ,,iii4 rex ,baldu9us4 ,,iv4 ,fullo4 ,v4 ,baldu9us4 ,,vi4 ,alm>icus4 ,,vii4 ,baldu9us4 ,,viii4 ,baldu9us4 ,,ix4 ,guido4 ,hic ultimus pusillanimis fuit1 et sanctam civitatem et regnum ,j]usalem neglexit4 ,contra quem insurgit dom9us ,betr&us1 comes tripolitanus1 qui etiam erat ca?olicus4 ,s$ quia rex ,guido pot5s fuit1 nec potuit eum ,b]tr&us debell>e cum suis1 convocavit 9 auxilium contra regem ,j]usalem regem ,egypti1 ,soldanum1 et fecit pactum cum ,s>rac5is1 et ,guidonem expugnavit4 ,vid5tes autem ,s>rac5i et g5tiles dissidium regni1 et quod ,*ri/iani 9 se ipsis ess5t divisi1 conglom]ati cep]unt civitatem sanctam1 ejectis inde ,*ri/ianis1 et p] consequ5s totam t]ram sanctam amis]unt ,*ri/iani4 ,et praefati reges omnes regnav]unt annis ,,lxxxviii et ,,xix diebus 9 ,j]usalem1 et cessavit regnum translatumque e/ et additum regno ,aegypti1 sicut e/ die hac4 ,ecce1 quantum it]um evagatus sum de proposito1 s$ iam r$eo4 ,capella praefata sub monte ,calv>iae e/ ,*ri/ianorum de ,nubia1 qui ibi (ficia sua celebrant1 et dicunt1 quod rex ,mel*ior1 unus de tribus ,magis1 de quibus habetur ,mat?4 #b41 erat rex ,nubiae1 qui1 dum de ,nubia prope ,hi]osolymam v5isset1 urbem +r$i non voluit1 s$ juxta montem ,calv>iae hospitatus fuit1 ideo sit eis hic locus datus ab antiquo4 ,ideo hac capella (ficiis processionis f9itis et indulg5tiis acceptis 77 recessimus4 ,de loco illo1 ubi corpus ,*ri/i inunctum fuit et l9team9e vel s9done involutum4 ,exeuntes autem a capella illa de p$e montis ,calv>iae processimus ad ,,ix passus cum hymno3 ,pange l+ua gloriosi proelium c]tam9is1 de passione ,*ri/i1 et v5imus ad locum1 9 quo 9 ecclesiae pavim5to jacet nig] lapis1 quibusdam rubeis maculis resp]sus1 b5e politus1 qui dicitur ibi fuisse tempore passionis ,*ri/i juxta sepul*rum ,joseph ab ,arima?ia4 ,nam ,judaei suos lavant mortuos1 et sup] tabulam ligneam aut lapideam corpus ponunt1 et (ficia consueta expl5t lav&o et ungu5do sic4 ,joseph ergo1 qui sepul*rum sibi excid]at de petra 9 eo loco1 etiam tabulam m>moream politam sibi fi]i fecit1 9 qua corpus suum lav>etur et ung]etur4 ,s$ sicut suum sepul*rum ,*ri/o tradidit1 ita et lapidem loturae4 ,cum ergo ,joseph et ,nicodemus cum suis adjutoribus corpus ,*ri/i de cruce solviss5t1 portav]unt ipsum huc1 et nudum sup] hunc lapidem sanctum posu]unt1 ibique ungu5tis fov5tes vuln]a l9im5tis et 9 s9done munda involv5tes2 7,b7 et 9 hoc fun]is (ficio affuit gloriosissima et moe/issima ,m>ia1 s$5s1 et 9 s9u suo caput vuln]atum filii hab5s1 ipsumque sud>io circumligans1 et ,m>ia ,magdal5a p$es sacros1 quos etiam 9 vita unx]at1 dilig5tissime ungebat1 et juxta necessitatem ipsum pretiosissimum corpus 9 hoc lapide evolvebant4 ,sup] hunc sanctissimum lapidem1 pro dolor1 imprud5t] /eti1 ut supra fol4 #aji4 ,a4 ,b4 patuit4 ,hunc lapidem cum processione circum/etimus1 et cantibus f9itis unus po/ alium provoluti ipsum deosculati sumus1 et indulg5tias pl5>iae 77 remissionis accepimus4 ,de hoc loco portav]unt corpus ,dom9i ad sepul*rum1 quod ad qu9quag9ta passus ab eo di/at4 ,sup] hunc locum e/ *orda ext5sa de uno p>iete ad alt]um1 9 qua p5d5t multae lampades ard5tes1 et po/ processionem posu]unt m5sam sup] lapidem1 9 qua celebrant ,missas1 qui volebant4 ,de loco1 ubi dicitur esse c5trale m$ium totius mundi4 ,cum omnia loca sancta ante dom9ici sepul*ri +ressum prius visitassemus1 decl9avimus cum processione a via1 p] quam portatum fuit ,dom9i ,jesu corpus 9 sepul*rum1 gyrantes sepul*rum sanctum1 et golga?anam ecclesiam1 quae e/ *orus totius templi1 +ressi sumus2 ibi cum ad m$ium v5issemus *ori1 circum/etimus lapidem qu5dam1 qui e/ rotundus1 a caet]is lapideis tabulis elevatus1 9 cujus m$io e/ rotundum =am51 9 quo homo posset pugnum1 h4 e4 manum complicatam1 immitt]e4 ,lapidem hunc dicunt jac]e 9 c5trali m$io totius mundi1 et dicunt ,ori5tales1 quod ,dom9us ,jesus ante passionem suam cum discipulis ibi /ans digito hunc locum common/ravit1 dic5s3 ecce1 hic e/ m$ium mundi4 ,dicunt enim vet]es hi/oriae1 quod ante templi hujus a$ificationem fuit 9 hoc loco a philosophis erecta columna alta m>morea1 quae 9 aequ9octio ae/ivali umbram non faciebat m]idie1 sole directe sup] eam /ante4 ,hujus exp]i5tiam quidam miles p]egr9us societatis meae accip]e vol5s1 accepta lic5tia a dom9o ,saba?ytanco1 magi/ro hospitalis1 qui dicitur ,cal9us major1 asc5dit cum quibusdam sociis sup] convexum te/ud9is *ori1 quae te/udo multum alta e/1 et habet gradus1 p] quos pote/ fi]i asc5sus1 et 9 supremo convexi e/ altana cum lapidibus arte facta1 9 qua possunt s9e p]iculo />e et circumspic]e4 ,9 hanc asc5dit miles ille 9 m]idie1 et vidit1 an corpus suum umbram fac]et4 ,qui dixit nobis pro c]to1 quod corporis sui umbram nullum vidisset1 /abat enim directe sup] locum illum1 quem sup]/etimus1 quia ita altana e/ a$ificata1 quod supra locum /at1 et quod illa exp]i5tia ibi capiatur4 ,an autem hoc sit v]um1 et evid5s signum1 quod locus ille sit 9 m$io t]rae1 ubi 9 m]idie sol spl5d5s sic directe sup] capita corporum /at1 quod umbram corpus non r$dit1 non video4 ,legi etiam 9 pluribus libris de multis locis1 ubi corpora aliquo tempore non r$dant umbram1 sicut recitat ,dionysius libr4 #c4 ,antiq4 hujusmodi1 de quadam insula v]sus m]idiem 9 oceano sita1 9 qua circa m]idiem nullam fi]i rei cujus umbram1 cum supra v]ticem sol exi/at3 quae insula longissime di/at ab ,hi]osolyma4 ,s$ et ,petrus de ,albano consiliator ,doctr9a #fg4 idem dicit fi]i 9 civitate ,a!nae1 9 qua ipsemet exp]im5tum hujus accepit4 ,et 9 civitate ,si5ae sup] ,nilum idem dicit fi]i sole 9 ae/ivo tropico exi/5te4 ,et ,ptolemaeus 9 t]tia tabula ,africae et 9 qu>ta multas regiones inducit1 ubi sol /at m]idie supra v]ticem4 ,et quod 8 amplius e/1 9 tabula eadem assignantur loca plurima1 ubi bis 9 anno sol sup] v]ticem /at s9e umbra4 ,sic sunt loca 9 ,asia multa1 ut vid]i pote/ 9 #f4 tabula1 9 #i4 et #aj4 et #aa4 et 9 #ab4 ,et notum e/1 easdem regiones non esse mundi m$ium4 ,multi ae/imav]unt1 c]tam insulam esse 9 mundi m$io1 9 qua tam5 sol semp] m]idie umbram rel9quit4 ,cat]um vulgi imag9atio omnem locum totius orbis mundi m$ium op9atur1 quia cr$it1 hom9es p] gyrum circumfusos orbi1 et conv]sis p$ibus />e1 et cunctis scilicet coeli v]ticem esse1 cunctosque mundi aut orbis m$ium calc>e4 ,s$ ,augu/9us de civit4 ,dei lib4 ,,xvi4 c4 #i4 omn9o negat antipodes esse1 cum nec ,scriptura1 nec hi/oria1 nec exp]i5tia id doceat1 et impossibile sit 9 oppositum orbis dev5ire locum propt] oceani imm5sitatem1 quam nulla navigatione p]transire e/ possibile4 ,de 8 qua]e 9 ,specul4 nat4 l4 #g4 c4 #aj4 ,s$ infallibilis v]itas sacrae ,scripturae te/imoniis inducit1 ,j]usalem 9 m$io mundi esse4 ,multi tam5 dicunt1 ,j]usalem quidem esse 9 m$io mundi habitabilis1 s$ non 9 m$io ma*9ae totius mundi4 ,sit tam5 sic vel sic1 ,scripturae sacrae cr$5dum e/1 quae ,j]usalem 9 m$io t]rae positam esse dicit1 et ,salvatorem no/rum salutem 9 m$io t]rae op]atum fuisse ass]it4 ,unde de primo dicit ,eze* ,,vi43 ,i/a 7#aah ,a7 e/ ,j]usalem1 9 m$io g5tium posui eam1 et 9 circuitu ejus t]ram4 ,de secundo ,psalm #gc43 op]atus e/ salutem 9 m$io t]rae4 ,unde ,hil>ius3 locus crucis talis e/ ut punctum positus 9 m$io t]rae1 ad capess5dam ,dei cognitionem univ]sis g5tibus esset aequalis4 ,locus enim1 ubi crux fixa fuit1 et rupis1 /at ad latus dextrum hujus c5tri et ab eo e/ o/ium de *oro sup] montem ,calv>iae4 ,sicut ergo ,*ri/us e/ p]sona m$ia 9 ,tr9itate et m$iator ,dei et hom9um1 t55s semp] m$ium 9 mundi r$emtione1 mundi m$ium elegit1 /atu5s crucem 9 m$io4 ,de quo m$io videtur esse illud ,g5es4 #b43 lignum vitae 9 m$io p>adysi i4 e4,,tr#bah crux ,*ri/i 9 m$io mundi4 ,ideo ,deut]4 #f43 ,dom9us ,deus tuus 9 m$io tui4 ,et de ecclesia sancti sepul*ri dicitur ,levit4 #bf43 ponam tab]naculum meum 9 m$io ve/ri1 i4 e4 templum sepul*ri mei 9 m$io mundi4 ,9 hoc ergo loco s+ul>i quodam gaudio exultavimus1 pro eo1 quod cum salute et prosp]itate de extremis mundi p>tibus mundi m$ium attigimus1 et laudibus ,dom9o solutis indulg5tias accepimus 774 ,de loco1 ubi sanctae muli]es vid]unt revolutum lapidem a monum5to4 ,rec$5tibus nobis ab hoc loco de golga?ana ecclesia1 p] o/ium1 p] quod intravimus1 reexivimus 9 ecclesiam sancti sepul*ri1 et 9 locum v5imus1 9 quo tres ,m>iae v5i5tes1 ut ung]5t ,jesum1 vid]unt revolutum lapidem a monum5to1 de quo fu]ant p] viam multum solliciti1 dic5tes3 quis revolvet nobis lapidem ab o/io monum5ti1 et hae respici5tes vid]unt eum revolutum4 ,9 loco illo intrantes procidimus1 eumque deosculantes indulg5tias accepimus 774 ,not&um3 quod ubicunque talis pictura et signum e/ sancti sepul*ri1 et quoti5s eam inv5]is1 scias me 9 ecclesia sancti sepul*ri p] noctem vigilasse ad dom9icum sepul*rum 9 mea secunda p]egr9atione4 ,9 prima v]o tres noctes 9 ea fui4 ,f ,f ,f ,f ,f4 ,transcrib]'s ,note3 ,"h !re is an image designat+ a nocturnal vigil4 ,de +ressu p]egr9orum 9 sanctissimum ,dom9i ,jesu sepul*rum4 ,exp]giscem9i nunc1 et surgite fratres et ,dom9i p]egr9i1 et ad proc$5dum cel]ius fe/9ate1 s$ non nisi fe/ive v5ite4 ,omnem tri/itiam deponite1 lacrymas ab oculis ve/ris ab/]gite1 a lam5tationibus silete1 et jucundissimum pas*ale ,alleluja p>it] conc9ite1 nam po/ tri/ia sabba?a felix irradiavit mundo dies1 ex squalido et t5ebroso sepul*ro1 quod iam +ressuri sumus2 multo enim magis fuit mundus ex eo illum9atus1 quam a caeli micantibus sid]ibus fu]it illu/ratus4 ,v5ite ergo cum laetitia et laude1 et videte locum1 ubi positus erat ,dom9us1 et t]m9um ve/rae p]egr9ationis conspicite4 ,igitur cantor fe/iva et jucunda voce hymnum pas*alem3 ,ad co5am agni providi etc4 in*oavit1 et cum i/o cantu processimus1 et ad dulcissimum ,dom9i ,jesu sepul*rum v5imus1 et ante eum cantica pas*alia cum crebris ,alleluja p]sonavimus1 cum tanto gaudio1 et =te cum majori1 ac si fe/us dies ,pas*ae po/ laboriosam et tri/em quadragesimam adv5isset4 ,sicut enim 9 monte ,calv>iae ,*ri/o ,dom9o no/ro compassi sumus1 et lacrymas fundimus1 sic hic congavisi sumus no/ro r$emtori1 et dulces laetitiae lacrymas cum alacri cantu r$didimus4 ,et m]ito4 ,nam ,salvator no/] ,jesus1 po/ fletus et tri/itias1 po/ illusiones et v]b]a1 po/ aceti et fellis pocula1 po/ supplicia crucis et vuln]a1 po/ ipsam t]ribilem mortem1 po/ lam5tabilem sepulturam1 po/ inf]norum et aet]nalium t5ebr>um p5etrationem1 po/ f]reorum vectium effractionem1 po/ pr9cipis t5ebr>um ligationem1 et omnium electorum patrum absolutionem1 ex hoc quem c]nimus tumulo gloriosus triumphator surrexit1 ex hac cav]na t5ebrosa tantum lum5 emicuit1 tantus spl5dor illuxit1 tantus c&or respl5duit1 tanta s]5itas radiavit1 tanta jocunditas prodiit1 tanta salus spiravit1 ut exult5t simul t]ra1 pontus et ae!r4 ,9 hoc namque sepul*ro et exiguo tugurio r5ovata e/ juv5tus aquilae1 leo catulum suscitavit1 pho5ix revixit1 ,jonas de v5tre ceti illaesus exivit1 ve/itum e/ c&elabrum auro1 tab]naculum ,david1 quod cecidit1 suscitatum e/1 refulsit sol1 qui prius erat 9 nubilo1 vivificatum e/ granum frum5ti1 quod 9 t]ram cad5s mortuum fu]at1 c]vus resumsit cornua1 ,samson tulit portas et evasit p] cu/odias1 ,joseph eductus de c>c]e tonditur et decoratur et dom9us ,aegypti con/ituitur4 ,saccus ,*ri/i ,jesu conciditur1 et laetitia circumdatur1 et cum 8 omnibus hic no/ra laboriosa p]egr9atio et ta$iosa evagatio f9itur et quietatur4 ,deponamus ergo obsecro 9 hoc loco piissimas tri/itiae qu]elas1 ac nubila mo]oris1 7#aai ,a7 et 9 laetitia respiremus s]5um1 et qui fun]a r$emtoris no/ri prosecuti sumus cum dolore1 nunc de ipsius resurrectionis gloria jocundemur4 ,v5ite ergo ac simul conglobem9i milites et p]egr9i humani1 sepul*rum sanctissimum +r$im9i et videte1 manibus tangite1 ore cont+ite locum1 ubi positus erat ,dom9us4 ,itaque cum laetitia +ressi sumus unus po/ alium 9 dulcissimum ,dom9i ,jesu sepul*rum1 et loculum sanctissimum devotissime deosculati sumus1 et indulg5tias pl5issimae 77 remissionis omnium peccatorum accepimus4 ,s+ul>issimo enim gaudio affecti fuimus1 plus quam 9 caet]is locis4 ,unde ,b]nh>dus 9 s]mone ad milites templi ,c4 ,,ii4 dicit1 quod int] sancta et desid]abilia loca sepul*rum t5et quodammodo pr9cipatum1 et devotionis plus nescio quid s5titur1 ubi quievit1 quam ubi viv5s conv]satus e/4 ,atque amplius movet ad pietatem mortis quam vitae recordatio2 puto1 quod illa au/]ior1 haec dulcior videatur1 magisque infirmitati bl&itur humanae quies dormitionis1 quam labor conv]sationis1 mortis securitas1 quam vitae rectitudo4 ,vita ,*ri/i viv5di mihi regula ex/itit1 mors a morte r$emtio4 ,accepta ibi consolatione et indulg5tiis cum laeta grati>um actione egressi sumus1 et ita f9em habuit haec processio una hora ante noctis m$ium4 7,descriptio sancti sepul*ri patet fol4 #abd4 ,b47 ,f9ita autem processione contrax]unt se p]egr9i p] societates ad angulos templi1 unaquaeque societas 9 suo loco s$5s1 eramus enim lassi et elaborati1 et fecimus sobriam collationem4 ,po/ collationem ad paululum quiesc5dum recl9avimus capita no/ra ad p>ietem1 et 9 pavim5to jac5tes dormitavimus4 ,ego v]o mansi cum fratribus montis ,syon intra capellam beatae ,virg9is1 qui d$]unt mihi quietum locum pro dormitione1 s$ omn9o oculum non potui ad dormi5dum claud]e4 ,ideo /atim surrexi1 et acc5so lum9e cum vigilantibus ad loca sancta transivi4 ,major enim p>s p]egr9orum acc5sis lum9ibus p] omnia loca sancta sup]ius dicta ad placitum gyrav]unt1 et nunc huc nunc illuc ex devotionis spiritu migrav]unt4 ,pote/ enim p]egr9us toti5s quoti5s intr>e sanctum sepul*rum1 et montem ,calv>iae asc5d]e1 et 9 specum inv5tionis ,s4 crucis desc5d]e1 et ad alia loca1 pr\t placet transire4 ,major autem devotio et collectio e/ 9 i/is s+ul>ibus visitationibus sanctorum locorum1 quam 9 communi processione1 9 qua e/ magna compressio1 et tumultus et inquietudo1 et cantus et planctus2 ibi v]o e/ sil5tium et quies4 ,dum autem d5uo circuitum fecissem1 desc5di 9 locum inv5tionis sanctae crucis1 et matut9as meas legi4 ,multam enim delectationem 9 eodem subt]raneo loco habui1 quia quietus et mihi proportionatus erat2 nam mons ,calv>iae1 et dom9icum sepul*rum1 et alia loca sup]ius erant cont9ue pl5a p]egr9is et tumultuosa4 ,int]ea aliqui de ,dom9is meis et s]vis eorum discurrebant p] templum sup]ius1 lu/rantes s+ulos angulos1 qua]5tes me ad confessionem eorum audi5dam1 nec suspicabantur me esse 9 loco4 ,t&em autem desc5d5tes ad me1 eos ibi audivi1 s$5s 9 ca!dra ,s4 ,hel5ae1 de qua sup]ius m5tionem feci fol4 #aad4 ,a4 ,de ,(ficio dom9ico 9 dom9ico sepul*ro celebrato1 et de modo celebr&i1 et de ord9e4 ,ut autem factum e/ noctis m$ium1 sacri/a cum tabula lignea cucurrit p] templum1 et magno /repitu ad matut9as signum d$it4 ,quod ut audivi1 /atim asc5di1 et nondum confessis aliam 7,b7 horam /atui1 qua eos audire vellem1 et +ressus sacri/iam1 quae e/ capella beatae ,virg9is annexa1 indui me ad ,missam celebr&am 7habet enim ecclesia haec1 sicut et ,be?lehemitana1 privilegium1 quod semp] m$iis noctibus possunt celebr>i ,missae72 p>atus ergo exivi 9 sanctissimum dom9icum sepul*rum1 et primum 9 eo locum celebr&i cum quiete habui1 et jucunde de dom9ica resurrectione celebravi4 ,sub ,missa mea aliquos de nobilibus communicavi 9 monum5to sancto de commissione patris ,g>diani4 ,po/ me alii sac]dotes ad ,missae celebrationem access]unt1 9 sancto sepul*ro et 9 aliis tribus locis1 ut dixi fol4 #aaj ,a4 9 #f4 artic4 ,e/ tam5 pro loco sancti sepul*ri major cont5tio sac]dotum1 et praecipue qu&o sunt plures4 ,/ant enim ante sepul*rum et exspectant celebrantem1 qui dum ab alt>i disc$it1 /atim alius acc$it1 et dum ille1 qui celebravit1 se exuit sacris ve/ibus1 a/ant sibi qu9que aut sex1 aut plures1 qui omnes cont5dunt accip]e easdem ve/es1 et dum albam deponit1 omnes sex aut plures eam appreh5dunt et trahunt1 et (f5dunt se ipsos v]bis 9 tantum1 quod quasi usque ad v]b]a proc$unt4 ,vidi sic c]tantes 9 tantum commotos1 quod unus sac]dos dicebat alt]i3 dimitte mihi ve/em4,,tr#bai ,e contr>io alius dicebat3 ego eam t5ebo1 tu non es dignus1 ut me praec$as4 ,alius respondit3 et tu non es dignus celebratione1 ideo te praec$am1 quia dignior sum1 quam tu4 ,et int] haec usque ad turpia improbria et mal$ictiones proc$ebant1 trah5tes albam quasi usque ad diruptionem4 ,ecce quis unquam audivit litigium irrationabilius6 ,o quanta fatuitas1 quanta tem]itas1 quanta coecitas6 ,judicavi1 sic litigantes hab]e coecam1 fatuam1 et ,dom9o et hom9ibus abom9abilem devotionem1 et incomp>abilit] melius esse talibus ab/9]e1 quam se cum tanta coecitate div9is +]]e1 imo1 melius eis fuisset ,j]osolymam non vidisse4 ,condolui vehem5t] saecul>ibus1 qui ad/abant1 et cum gr&i sc&alo haec consid]abant4 ,ego =te ex indevotione mea non tantum fui affectus ad celebr&um1 quantum illi1 potius a ,j]usalem s9e celebratione recessissem1 quam pro loco cont5dissem4 ,semp] tam5 s9e litigio locum habui 9 locis optatis1 9 prima et secunda p]egr9atione4 ,vidi quosdam alios1 qui quidem non cont5debant1 nec litigabant1 s$ et cum vi et impati5tia irruebant1 albam ad se trah5tes1 adeo pote/ative1 quod nemo ausus erat se eis oppon]e4 ,et illos imp]fectiores litigantibus judicavi1 et magis tem]>ios4 ,illa cont+unt ex defectu ord9is1 qu&o res non ord9atur4 ,9 prima enim mea p]egr9atione erant multi sac]dotes p]egr9i1 et pauci laici1 et non erat res ord9ata p] fratres1 et tunc multa talia accid]unt4 ,9 secunda autem p]egr9atione erant pauci sac]dotes1 et multi saecul>es1 et pat] ,g>dianus1 vir prud5s1 b5e cuncta ord9av]at1 quod res pacifice transibat4 ,caussae autem1 qu>e sac]dotes sic fe/9ant1 et pro loco cont5dunt1 sunt v>iae4 ,una e/ qu&oque furor et devotio ad loca sancta1 quae tanta e/1 quod g5]at zelum indiscretum1 et praecipue 9 eis1 qui non hab5t discretionem et sanctitatem1 7#abj ,a7 et tales tim5t semp]1 quod tempus non detur eis1 quo suae devotioni satisfiat4 ,alia e/1 quia multi sac]dotes 9 voto hab5t1 quod vel9t celebr>e ,missam unam aut duas 9 sancto sepul*ro2 et illi1 ut votum solvant1 cont5dunt et conatum faciunt4 ,alia e/3 quidam v5iunt missi ab aliis1 qui votum v5i5di impl]e non possunt4 ,et illi mitt5tes committunt eis tot ,missas celebr>e 9 sancto sepul*ro1 et juram5ta ab eis exigunt1 et dant eis exp5sas1 et tales tim5t p]jurium1 ac fe/9ant et litigant4 ,alia e/1 ut r$euntes ad patriam dic]e cum v]itate poss9t3 ego celebravi 9 sancto sepul*ro ,missam1 et videtur eis1 si locum hab]e non poss5t1 quod esset eis v]ecundia et sc&alum1 quod ita recessiss5t a ,j]usalem4 ,alia causa e/3 aliqui milites praes5tes dant aliqu&o alicui sac]doti ducatum unum1 ut illo die unam ,missam pro se celebret 9 sancto sepul*ro1 et illi etiam conatum faciunt magnum4,,tr#bbj ,et hoc multoties cont+it4 ,aliqui etiam religiosi a suis praelatis hab5t commissionem1 ut tot ,missas 9 sancto sepul*ro celebr5t4 ,et aliqui 9 recessu a suis c>is et amicis promittunt eis1 quod celebraturi s9t 9 sepul*ro dom9ico pro eis4 ,hi omnes fe/9ant] pro loco cont5dunt4 ,alia causa e/1 et =te sup]/itiosa4 ,dicitur enim1 quod de qualibet ,missa 9 sepul*ro dom9ico dicta1 lib]etur c]te anima de purgatorio4 ,sic etiam dicitur de ,missis celebratis ad catacombas ,romae4 ,et praecipue lib]5tur animae1 pro quibus int5dit celebrans4 ,et qui hoc cr$unt1 valde fe/9ant1 et cum suo detrim5to et fratrum (f5sione et sc&alo saecul>ium animabus succurr]e cont5dunt4 ,alia caussa e/3 quidam putant1 ,missas 9 sancto sepul*ro dictas1 efficaciores esse tam pro se1 quam pro aliis vivis et defunctis1 et magis impetrativas grati>um4 ,alia caussa e/ cupitositas quorumdam et irrev]5tia1 quo nulli def]unt1 s$ antec$]e conantur1 quia pati5tiam hab]e nesciunt4 ,alia caussa e/1 quae e/ prima et ultima3 p]egr9i b5e sciunt1 quod non nisi tribus noctibus 9 ecclesia sancti sepul*ri man]e p]mittuntur1 nec vacat eis tempus1 nisi pro tribus ,missis1 et ideo quilibet conatur se primo de ,missa 9 sacro sepul*ro dic5da exp$ire1 et ea non dicta non quiescit1 tim5s sibi defic]e tempus1 sicut saepe tempus multis defecit1 et s9e ,missa 9 sancto sepul*ro recess]unt cum tri/itia4 ,igitur1 sicut dictum e/1 ,missas celebravimus1 et cum jam sol oriretur1 it]um sacri/a cum tabula cucurrit p] circuitum 9 totam ecclesiam1 et signum fecit ad summum ,(ficium ad primam et t]tiam cant&um 9 monte ,calv>iae4 ,asc5dimus ergo omnes 9 montem sanctum1 et pat] ,g>dianus cum suis m9i/ris sacris induti ad alt>e accessit1 et cantor ,(ficium de sancta cruce3 ,nos autem glori>i,,tr#bba orationem1 in*oavit1 et cum altis vocibus prosecuti sumus ,(ficium4 ,sub ,(ficio communicav]unt 7#aba ,a7 ,dom9i milites1 et omnes p]egr9i saecul>es cum magna devotione1 et protractum e/ ,(ficium quasi usque ad horam ,,viii4 ante m]idiem1 et 9 puncto1 quo f9ivimus1 v5]unt ,s>rac5i ad expell5dum nos4 ,ejectio p]egr9orum de templo sancti sepul*ri1 et visitatio locorum1 9 quibus indulg5tiae hab5tur p] circuitum ecclesiae4 ,f9itis ,(ficiis et ,missis celebratis v5]unt dom9i ,mauri pagani1 et januas ecclesiae patefec]unt1,,tr#bbb faci5tes magnum /repitum ad valvas1 ut citius exiremus4 ,quo audito t]riti sumus p>it] et turbati pro sep]atione a tam dulcibus locis1 et cucurrimus p] loca1 deosculantes ea2 circa quae dum moras fac]5t p]egr9i1 commoti sunt ,mauri1 et januas templi concuss]unt =tit]1 adeo quod c>d9es /ridebant1 et horribilibus clamoribus discurrebant p] loca sancta1 et p]egr9os vi ab eis repellebant1 extra ecclesiam ejiciebant nos omnes1 demtis consuetis cu/odibus sancti sepul*ri4 ,nobis autem ejectis claus]unt valvas ecclesiae1 et abi]unt1 nos 9 atrio rel9qu5tes4 ,ibi it]um ad visitationem quorundam locorum sanctorum templo coha]5tium nos ord9avimus4 ,de loco1 9 quo ,m>ia ,virgo et ,johannes ,evangeli/a /abant sub cruce ,jesu1 qu&o eos sibi invicem comm5davit4 ,primo ergo de o/io ecclesiae decl9avimus ad dextrum1 et ibi ad murum templi e/ adsc5sus p] gradus lapideos ad montem ,calv>iae1 et olim supra gradus erat o/ium1 p] quod introibant ad scopulum ,calv>iae1 quod o/ium jam e/ p] ,s>rac5os ob/ructum4 ,sub i/is autem gradibus e/ o/ium1 p] quod e/ introitus 9 unam capellam1 quae e/ intra septa ecclesiae sancti sepul*ri1 ab intus tam5 e/ muro circumdata1 quod nemo ab intra eam +r$i pote/1 quia ,s>rac5i etiam ejus int]ius o/ium ob/rux]unt4 ,et 9 i/a capella e/ locus1 9 quo beatissima ,virgo ,m>ia et sanctus ,johannes ,evangeli/a /et]unt sub cruce1 ad radicem scopuli ,calv>iae1 qu&o eos ambos vidit ,dom9us ,jesus1 et ,johannem matri1 et matrem discipulo comm5davit4 ,9 hoc sancto loco procidimus1 et 9 t]ra pro/rati indulg5tias accepimus 774 ,hunc locum ,indiani hab5t1 et (ficia sua 9 eo p]agunt4 ,9 hoc loco contemplabamur,,tr#bbc dolorem imm5sum ,virg9is1 quia omnibus doloribus cujusvis corporeae passionis ibi eam cruciatam novimus4 ,quidquid enim crudelitatis inflictum e/ corporibus m>tyrum1 leve fuit1 aut potius nihil comp>atione ipsius passionis1 quae nimirum sua imm5sitate transfixit p5etralia sui b5ignissimi cordis4 ,/abat enim1 ait ,evangeli/a1 juxta crucem ,jesu ,m>ia1 mat] ejus1 non utique otiosa1 aut sup]fluis occupata1 7#abb ,a7 s$ m5te turbata1 et voce qu]ulosa1 dic5s3 ,fili mi1 animae meae olim consolatio et gaudium1 nunc autem gladius p5etrabilior omni mucrone auctissimo4 ,o quam infelix mihi et tibi facta e/ dies illa1 et quis pot]it m$]i vuln]ibus dolorum meorum8 et mitig>e angu/iam misellae matris tuae8 ,cum inspiciam filium meum ut leprosum factum1 qui speciosus eras prae omnibus filiis hom9um2 ut maleficum et reum cum iniquis deputatum1 qui sanctus sanctorum es4 ,et sup] omnia mihi intol]abilia te c]no velut oblitum mei1 viduae matris tuae4 ,jam ecce1 jam mori5s1 et nihil mihi dicis4 ,et quid faciam ego s9e te filio meo8 ,quo div]tam4 ,ad quem confugiam8 ,tu mihi pat]2 tu mihi frat]2 tu mea gloria4 ,o me desolatam6 quae tantum filium 9 cruce video defic]e4 ,o amantissime fili1 loqu]e mihi matri tuae1 ut audiam vocem tuam1 ut sic saltim audi5s v]ba tua pati5tior fiam ad tol]&am1 quae me cruciat pro amore tuo po5am1 ne deficiam 9 hac indicibili tribulatione4 ,cui quaeso me orphanam d]el9quis8 ,81 et similibus lam5tationibus 9 hoc loco ,virgo ,m>ia calamitatem filii sui et suam deflebat4 ,quam filius vid5s dixit3 muli]1 ecce filius tuus4 ,compassi ergo sumus 9 hoc loco matri1 sicut 9 monte ,calv>iae filio4 ,s$ et ipsi ,evangeli/ae1 qui 9 tanta afflictione ibi /abat1 quanto amore prae caet]is flagrabat4 ,/abant autem beata ,virgo1 et ,johannes1 et alii1 non sub bra*iis crucis sup] rupem1 s$ sub rupe1 contra ,*ri/i faciem4 ,de capella sanctorum ,angelorum1 et qu>e sit ibi8 ,dictis orationibus 9 loco praefato1 9 aliam capellam transivimus1 quae consecrata e/ 9 honorem sanctorum ,angelorum4 ,hanc ,jacobitae in(ficiant1 et 9 ea pro/rati indulg5tias accepimus 774 ,quo facto contulimus simul1 qu>e sanctorum angelorum capella esset huic sanctissimo templo adjuncta4 ,et responsum accepimus1 quod propt] effectualem illius ecclesiae cu/odiam1 quam angeli hab5t1 sit haec capella a$ificata4 ,si enim ,s4 angeli non 9 s+ul>i hanc cu/odir5t semp] ecclesiam et dom9icum sepul*rum1 dudum p] infideles funditus elim9ata esset4 ,p]egr9i etiam de transm>9is p>tibus ad sepul*rum dom9icum v5i5tes multa discrim9a et mortis p]icula evadunt1 muniti angelorum cu/odia1 quibus 9 hac capella grates ref]unt1 et petunt1 cum prosp]itate r$uci ad propria sub eadem angelica cu/odia4 ,de capella ,s4 ,johannis ,bapti/ae ,ab i/a capella transivimus consequ5t] ad aliam1 9 honorem ,s4 ,johannis ,bapti/ae consecratam1 quam inhabitant ,georgici4 ,9 quam cum v5issemus1 procidimus orantes1 et indulg5tias accepimus4 77 ,valde rationabile e/1 quod major int] natos muli]um locum habeat et oratorium juxta ecclesiam majorem int] omnes ecclesias1 et etiam ideo1 quia sanctissimus ,bapti/a1 ,*ri/um digito demon/rans1 dix]at3 ecce1 agnus ,dei1 qui tollit peccata mundi2 quod 9 hoc loco con/at 7,b7 esse completum1 9 quo sacrificium pro reconciliatione totius mundi se obtulit4 ,insup] ideo ibi capellam ,bapti/a habet1 ut ipsi templo ,s>rac5i magis p>cant1 quia magno honore v5]antur ,*ri/i ,bapti/am4 ,de capella ,s4 ,m>iae ,magdal5ae 9 atrio templi4 ,ult]ius proc$5tes 9 aliam capellam ,s4 ,m>iae ,magdal5ae v5imus 9 s9i/ro lat]e1 juxta turrim campan>um4 ,fuit autem olim ecclesia magna1 cum annexo mona/]io monialium1 s$ iam major p>s e/ de/ructa4 ,hanc capellam ,graeci 9 ,(ficiis provid5t4 ,ex magna autem ratione antiqui patres huic sanctissimo templo sancti sepul*ri adjunx]unt ecclesiam ,s4 ,m>iae ,magdal5ae4 ,nam cum omnes apo/oli hunc des]]5t locum1 et a sepul*ro rec$]5t1 ipsa ,m>ia ,magdal5a sola 9 horto mansit1 circumi5s et qua]5s1 nec abesse pot]at huic loco2 qua s$ulitate m]uit hic hab]e oratorium1 ut p]petuis temporibus hic honor>etur4 ,9 hac capella dictis praescriptis orationibus et acceptis indulg5tiis 77 recessimus ad alia4 ,locus1 9 quo volebat ,abraham (f]re filium suum ,isaac4 ,quatuor capellae praefatae /ant p] circuitum plateae vel atrii templi sancti sepul*ri1 et de atrio s9e asc5su vel desc5su e/ introitus 9 eas1 quibus visitatis1 ut dictum e/1 retraximus nos ad dextrum latus atrii1 et ibi p] unum o/ium +ressi p] obscurum transitum ivimus 9 vet]ibus /ructuris ita1 quod p5itus nil vid]e pot]amus1 ex eo quod locus erat obscurus1 et nos rec5t] de spl5doribus solis 9 locum calig9osum +ressi fu]amus4 ,9 i/a calig9e processimus p] aliquot passus1 et v5imus ad gradus lapideos1 p] quos sursum asc5dimus1 et aliquos sic cellulas ibi rep]imus et cam]ulas1 9 quibus quidam mis]i ,*ri/iani ori5tales habitant1 ad quas pulsavimus1 et non nisi unam s]vulam et nigram vetulam ibi inv5imus1 quae1 ut nos vidit1 res]avit capellam1 propt] quam asc5d]amus4 ,e/ enim capella pul*ra1 v>io et polito m>more /rata1 sup] montem ,calv>iae sita1 ad latus crucis rupis1 extra tam5 ecclesiae septa4 ,haec capella dicitur 9 eo loco con/ructa1 9 quo ,abraham ex praecepto ,dom9i volebat immol>e filium suum ,isaac1 juxta s5t5tiam ca?olicorum doctorum1 ,j]onymi et ,augu/9i1 et etiam ,rabi ,judaeorum4 ,alii tam5 dic]e volunt1 quod 9 monte ,seyr vel ,s>d5ai prope ,damascum sit factum4 ,caet]i dicunt1 quod 9 monte ,moria1 9 quo ,salomon po/ ea templum con/ruxit1 sit factum4 ,s$ no/rum dictum magis e/ ca?olicum1 et rationi consonum1 ut figura et v]itas1 etiam quoad locum1 conv5i5tiam hab]5t4 ,quia1 sicut ,abraham proprio suo filio non pep]cit1 ut habetur ,g5es4 #bb41 sic ,dom9us ipso filio suo non pep]cit1 s$ eum pro nobis omnibus tradidit4 ,ut habetur ,rom4 ,,viii4 ,iuxta hanc capellam ab extra /at una vetu/a 7#abc ,a7 arbor oliv>um1 quam dicunt esse plantatam 9 eo loco1 ubi aries ha]ebat cornibus int] vepres1 quem obtulit ,abraham pro filio1 ut dicitur ,g54 #bb4 ,9 illa ergo sacra capella 9 t]ram nos pro/ravimus1 et cum orationibus praescriptis indulg5tias 77 recepimus4 ,indulg5tiis adeptis conv]timus nos ad contempl&am eximiam ipsius ,abrahae ob$i5tiam1 qua s9e omni contradictione voluit ad unicum ,dom9i praeceptum re sibi c>issima c>]e1 et amantissimum occid]e suis propriis manibus1 unig5itum suum sibi miraculose natum ex legitima uxore1 cui promissiones factae fu]ant4 ,et cum 8 omnibus erat filius bonus1 sanctus1 obsequiosior omnibus1 pul*]1 sanus et innoc5s4 ,o quale exemplum virtutis1 m5te inspic]e illos 9 hoc loco 9 practica hac arduissima laborantes4 ,abraham erat s5ex1 ,isaac ,,xxv annorum1 et erant soli p] omnia ambo ,deo p>]e p>ati4 ,ecce1 inquit ,isaac1 habes me1 pat]1 filium tuum ad votum1 /r+e manus et p$es meos funibus1 int]fice me1 sicut tibi et ,deo no/ro placet4 ,o p]egr9e1 quid erat vid]e v5]&um s5em illum mir&o f]vore lig>e manus et p$es filii1 elevatumque evag9atum gladium1 ut illum p]im]et4 ,o inaudita ob$i5tia patris et filii6 ,o ard5tissima utriusque voluntas ad obsequ5dum ,deo6 ,heu confundatur hic1 repreh5datur1 corrigatur1 em5detur no/ra tepidissima ob$i5tia1 admonet ,deus1 hortantur praelati1 clamant scripturae1 exp]i5tia te/atur1 vota ligant1 exempla doc5t2 et tam5 ob$ire contemnimus4 ,sanctos ergo patri>*as invocemus 9 hoc loco1 ut detur nobis gratia a ,deo4 ,locus1 ubi occurrit ,mel*is$e* ,abrahae cum pane et v9o4 ,inde egressi 9 unam aliam capellam aeque pul*ram inducti sumus1 quae 9 loco illo e/ erecta1 9 quo ,mel*is$e* sac]dos ,dei summi et primus rex ,j]usalem ,abrahae occurrit1 eumque b5$ixit1 et promissionem,,tr#bbd de nascituro ,*ri/o ex eo pra5untiavit1 panemque et v9um obtulit4 ,cui ,abraham primitias et decimas omnium1 quae habebat1 d$it4 ,9 hoc loco t]ram deosculati sumus1 et indulg5tias 77 recepimus1 et fecimus1 juxta quod hortatur ,apo/olus ,rom4 #g4 dic5s3 intuem9i1 quantus hic ,mel*is$e* sit1 cui decimas d$it de praecipuis ,abraham patri>*a4 ,de illo ,s4 ,mel*is$e* habes supra fol4 #aaf4 ,b4 ,ab illa capella transivimus ad murum *ori ecclesiae1 supra ad dextram gyrantes1 et longe lateque p] civitatem respic]e pot]amus1 et di/antiam a porta1 p] quam ,dom9us ,jesus cum cruce eductus fu]at1 usque ad montem ,calv>iae1 optime not>e pot]amus4 ,atrium ante ecclesiam sancti sepul*ri haec loca habet1 et 9 eo sunt1 quae sequuntur4 ,8 visis desc5dimus p] gradus1 p] quos asc5d]amus 9 templi atrium1 et prope o/ium mon/ratus fuit nobis lapis quidam 9 pavim5to 7,b71 cui erant impressa ve/igia duorum p$um hom9is1 ac si homo />et sup] massam c]ae mollis1 et p$es infiguret1 et videtur manife/e1 quod figurae illae ve/igiorum non sunt artificiose lapidi incisae1 s$ aliquo miraculo2 de quo tam5 nulla habetur c]titudo4 ,dicunt tam51 quod ve/igia illa s9t ,dom9i ,jesu ibi /antis sub rupe ,calv>iae1 et suam crucifixionem exspectantis4 ,ante hunc lapidem pro/ravimus nos1 et sancta deosculati sumus ve/igia4 ,inde consequ5t] processimus prope exitum de atrio1 et 9 locum v5imus1 ubi ,dom9us bajulans sibi crucem gravem dicitur sub cruce corruisse prae angu/ia et horrore1 cum vidisset ante se rupem ,calv>iae1 ut supra patuit fol4 #ib4 ,hic locus sac] signatus e/ lapide1 9 quem multae cruces sunt incisae p] p]egr9os4 ,hunc ergo locum deosculati sumus et indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,palatium regis ,j]usalem juxta templum4 ,po/ haec de atrio exivimus et 9 s9i/ra p>te ecclesiae p] o/ium quoddam +ressi 9 hortum qu5dam v5imus1 consitum pom]antiis et malogranatis1 et de horto 9 domum magnam cum multis habitaculis asc5dimus1 9 qua tam5 domo tantum paup]es quidam ,graeci habitant pauci1 et poss5t 9 ea c5tum hom9es habit>e cum quiete1 quia1 ut dixi1 e/ habitatio gr&is1 sol5nis cum valde multis cam]is te/ud9atis1 et adha]et a p>te occid5tali ecclesiae sancti sepul*ri1 ita1 quod de pr9cipali habitatione e/ f5e/ra p] murum 9 ecclesiam sancti sepul*ri1 p] quam respectus e/ sup] dom9icum sepul*rum4 ,haec domus olim fuit habitatio regum ,j]usalem1 et 9 ea habitabant1 ut semp] sanctissimo dom9ico sepul*ro adess5t1 et omnibus diebus dabantur de ea cuilibet p]egr9o tres panes tempore regum lat9orum4 ,s$ et dom9us ,soldanus capta et possessa civitate sancta multis annis cont9uavit2 s$ nunc totum p]iit1 et illi ,graeci1 qui regium palatium inhabitant1 vix viv]e possunt prae paup]tate4 ,s$ et ipsa domus undique ru9am m9atur1 et 9 multis locis ruit1 nec e/1 qui reficiat vel sublevet ru9as illas4,,tr#bbe ,p]egr9i de ,graecia 9 illa domo habitant1 qu&o sunt 9 ,j]usalem1 et dicunt1 quod sit palatium patri>*ae ,graecorum4 ,de hospitali ,sancti ,johannis et locis eidem annexis et coa$ificatis4 ,de illa domo exeuntes ex opposito 9 hospitale ,sancti ,johannis asc5dimus1 9 quo p]egr9i dormiunt et m&ucant4 ,de quo supra fol4 #ci4 ,a4 patuit4 ,huic autem habitaculo1 9 quo p]egr9i morantur1 erat 7#abd ,a7 quondam annexum gr&e palatium et sol5nis habitatio dom9orum militum sancti ,johannis1 qui erant piissimi hospites1 et l>gissimi p]egr9orum1 et fuit illa consuetudo1 quod qu&o p]egr9us hospitale +r$iebatur1 dabat hospital>io ,,ii m>*etas v5etianas1 et s9e qu]ela habuit lib]um hospitium1 etiam si p] annum 9 ,j]usalem mansisset4 ,et tam amplus et gloriosus fuit locus i/e1 et hoc hospitale1 quod si mille p]egr9i v5iss5t1 omnes locum s9e pressura habuiss5t1 sicut 9 ru9is vid]i pote/1 et 9 ea p>te1 quae semirupta mansit1 quae adeo magna e/1 quod 9 ea quadr+5ti p]egr9i poss5t man]e4 ,ex opposito hospitalis sunt ru9ae +5tes murorum1 reliquiae domus dom9orum !utonicorum1 apud quos hospitabantur olim honorabiles p]egr9i de ,alemannia4 ,juxta e&em domum erat alia curia magna1 9 qua man]e solebant foem9ae p]egr9ae1 quae viris 9 hospitali magno cohabit>e m9ime p]mittebantur4 ,haec omnia peccatis no/ris exig5tibus 9 ac]vos lapidum sunt r$acta4 ,porro ad latus magni hospitalis erex]unt ,s>rac5i turrim altam1 pretiosam1 polito et albo m>more ornatam1 et juxta turrim mos*eam1 contra faciem templi sancti sepul*ri4 ,et 9 hac turre clamant et ululant die ac nocte secundum mal$ictae suae sectae in/itutiones4 ,ego omn9o cr$o1 hanc mos*eam cum turri 9 despectum ,crucifixi1 et 9 praejudicium ,*ri/ianorum esse a$ificatam4 ,juxta mos*eam sub turri e/ una s*ola pu]orum1 9 qua pu]i paganorum de lege ,ma*ometi imbuuntur1 et toto die mirabili ejulatu clamant4 ,ego quadam alia vice1 cum solus caussa orationis de monte ,syon 9 atrium templi desc5d]em1 et pu]os clamantes audirem1 accessi ad o/ium s*olae et introspexi1 et s$ebant ord9ate 9 t]ra1 et eadem v]ba omnes p>it] altis vocibus p]sonabant1 incl9antes caput cum dorso1 sicut ,judaei faciunt etiam 9 suis orationibus4 ,toti5s autem repetebant v]ba eadem1 quod ipsa v]ba et notam ret9ui1 quae sic sonabant3 ,transcrib]'s ,note3 ,"h !re is a musical notation accompany+ ! text ,ha y la ,ha lyl la la* ,ha y la ,ha lyl la la* ,ha y la ,ha lyl la la*4 ,illa enim sunt v]a pr9cipia et pr(essio fidei eorum1 et ea 9 pr9cipio pu]is tradunt /ud5da1 et ea eis repetitis vicibus inculcantur4 ,9 turribus etiam frequ5t] ea proclamant1 ut patebit fol4 #ie4 "p4 ,,ii4 ,alia etiam hab5t1 quibus pu]i in/ruuntur1 quae alit] sonant1 sicut saepe 7,b7 audivi4 ,sub illa s*ola intra mos*eam et templi atrium sunt duo c>c]es civitatis1 9 quibus includuntur malefactores1 et sunt p>vae domunculae1 quasi clibani1 et /ant 9 manum imp$im5tum et t]rorem p]egr9orum4 ,saepe enim mihi contigit1 quod qu&o ad ecclesiam sancti sepul*ri desc5d]e volui1 et orationes meas ante o/ium templi dic]e1 si vidi circa c>c]es armatos /atim1 regressus fui1 ne mihi aliquam injuriam inf]r5t4 ,cr$o etiam hos c>c]es ibi a$ificatos 9 d$ecus templi et hospitalis1 et 9 t]rorem p]egr9orum4 ,ab hospitali usque 9 templi atrium e/ p>va via1 nec prohibetur p]egr9is desc5d]e1 quoti5s volunt p] diem1 nisi concursus populorum ad c>c]es pra$ictos imp$iat4 ,9 mea prima p]egr9atione non fuimus ducti ad hospitale ,sancti ,johannis1 s$ 9 qu&am domum magnam 9 ,millo1 sub area ,david1 nec pot]amus ad ecclesiam sancti sepul*ri desc5d]e1 nisi sub tutela alicujus ,s>rac5i4 ,quae autem caussa fu]it1 quod alibi sumus locati1 quam 9 hospitali1 ignoro4 ,hoc tam5 scio1 quod ante nos p]egr9i multis annis fu]ant 9 eadem domo hospitati1 quia p>ietes erant depicti cum armis nobilium no/rorum1 9 quo notavi1 eos ibi fuisse1 et non 9 hospitali ,sancti ,johannis4 ,e/ enim domus eadem magna1 cum multis habitaculis et cum horto pul*ro1 situata int] montem ,syon et ,j]usalem 9 ,millo1 etc4 ,igitur omnibus locis pra$ictis1 ut dictum e/1 visitatis regressi sumus omnes1 quilibet 9 locum suum4 ,p]egr9i milites saecul>es 9 hospitium ,sancti ,johannis1 religiosi v]o cum fratribus m9oribus asc5d]unt 9 montem ,syon1 et ibi m&ucavimus1 bibimus et quievimus4 ,et hic e/ f9is illius p]egr9ationis4 ,sepul*ri dom9ici ,jesu descriptio1 quale fu]it ab initio1 et quale nunc sit1 et caet]a4 ,natura et ars 9 con/itutione rei1 quamvis totum f9alit] int5dant1 a p>tibus tam5 incipiunt1 et primo a nobilioribus1 con/itu5do p>tem po/ p>tem1 qu\sque resultet totum1 quod int5dunt4 ,eodem modo faci5dum arbitror 9 dispositione ecclesiae sancti sepul*ri1 quam pon]e int5do3 antequam ad ejus descriptionem proc$am1 prius pr9cipales ejus p>tes describam1 quae sunt sepul*rum sanctum1 quod e/ caput1 et pr9cipalior p>s totius templi1 a quo totum templum d5om9atur1 et po/ea montem ,calv>iae describam etc4 7#abe ,a7 ,sepul*rum dom9icum descripturus1 quamvis non sit res magnae importantiae1 difficultatem tam5 non p>vam patior 9 ea re1 et hoc propt] div]sitates1 quae de hoc rep]iuntur 9 libellis p]egr9orum4 ,et etiam propt] hoc lib5t] ejus dispositionem fratribus meis trad]e vellem adeo cl>e 9 scriptis1 sicut ego vidi oculis4 ,quod e/ impossibile1 cum necesse sit1 me plus vel m9us scrib]e de hoc1 quam vid]im4 ,pr9cipalit] tam5 de hoc tria dic5da4 ,i4 ,quale fu]it dom9icum sepul*rum tempore1 quo 9 eo fuit corpus ,dom9i locatum4 ,,ii4 ,quale illud sit1 quod modo /at1 quod visitavimus et honoravimus4 ,,iii4 ,an illud sepul*rum sit idem1 9 quod ,dom9us ,jesus fuit positus4 ,et 9 illo articulo /at tota difficultas4 ,quoad primum1 sci5dum1 quod facile e/ d>e intellig]e1 quale fu]it dom9icum sepul*rum tempore mortis ,*ri/i4 ,nec patitur difficultatem 9 eo1 qui antiquas sepulturas ill>um t]r>um vidit1 quamvis ex dictis sanctorum ,evangeli/>um non possit id cl>e hab]i1 quia succ9cte et brevit] de hoc loquuntur4 ,mat?aeus dicit cap4 #bg43 et accepto corpore ,joseph involvit illud 9 s9done munda1 et posuit illud 9 monum5to suo novo1 quod excid]at 9 petra1 et advolvit saxum magnum ad o/ium monum5ti4 ,m>cus v]o cap4 ,,xv4 dicit3 ,joseph m]catus s9donem et depon5s eum involvit s9done1 et posuit eum 9 monum5to1 quod erat excisum 9 petra1 et advolvit,,tr#bbf lapidem ad o/ium monum5ti4 ,et cap4 ,,xvi4 dicit de lapide advoluto3 erat quippe magnus valde2 et introeuntes 9 monum5tum vid]unt juv5em etc4 ,lucas autem cap4 ,,xxiii4 dicit3 ,joseph petiit corpus ,jesu1 et depositum involvit 9 s9done1 et posuit eum 9 monum5to exciso1 9 quo nondum quisquam positus fu]at4 ,et cap4 ,,xxiv4 dicit3 muli]es inv5]unt lapidem revolutum a monum5to1 et +ressae non inv5]unt corpus ,dom9i ,jesu4 ,et 9 eodem capite3 ,petrus surg5s cucurrit ad monum5tum1 et procumb5s vidit l9team9a1 posita solo4 ,johannes plus dicit1 quam alii4 ,9 cap4 ,,xix4 dicit3 erant autem 9 loco1 ubi crucifixus e/1 hortus1 et 9 horto monum5tum novum1 9 quo nondum quisquam positus fu]at1 ibi ergo propt] ,p>ascevem ,judaeorum1 quia juxta erat monum5tum1 posu]unt ,jesum4 ,et cap4 ,,xx4 dicit3 quod ,m>ia ,magdal5a vidit lapidem revolutum a monum5to1 et annuntiavit ,petro et ,johanni1 qui1 v5i5tes ad monum5tum1 ,johannes se incl9avit1 et vidit l9team5ta posita1 et non introivit4 ,8 praelectis1 homo1 qui vidit monum5ta antiqua t]rae sanctae facilit] intelligit1 quale dom9icum monum5tum fu]it4 ,quia iam nullo modo e/1 sicut fuit1 propt] templi sup]a$ificationem1 et propt] ejus ornatum1 ut patebit 9 secundo1 et propt] mutationem loci1 quia erat templum sepulturae extra muros ,j]usalem1 s$ po/ea murus e/ circumdatus1 et a$ificia adjuncta1 quod non mansit aliqua loci dispositio1 juxta ,evangeli/>um n>rationem4 7,b7 ,si vis ergo scire1 quale fu]it1 imag9>e hortum extra murum et fossata civitatis1 et int] fossata et hortum /ratam publicam mac]iam horti hab5s ab una p>te1 et murum ext]iorem fossati aut rupes1 si rupibus c+itur1 sicut 9 ,j]usalem fuit1 ab alia4 ,ult]ius imag9>e 9 ipso horto rupes h9c inde p>vas et magnas e t]ra consurg5tes1 int] quas una rupes magna et lata ad modum domunculae /at integra non cavata4 ,talis fuit hortus1 de quo ,johannes dicit1 quod 9 loco1 ubi crucifixus e/ ,jesus1 prope erat hortus4 ,fuit enim ,jesus extra hortum crucifixus intra rupes vorag9is1 ita1 quod via publica dividebat rupem crucis a mac]ia horti4 ,omnes enim horti p] circuitum ,j]usalem sunt rupibus pl5i1 et de fundo inaequali1 propt] rupium elevationem4 ,hom9es ergo1 qui 9 suis hortis rupes magnas habebant1 ipsas cavabant1 et sibi sepul*ra incidebant et habitacula pro mortuis4 ,at si rupes magna erat1 facto uno habitaculo it]um 9 projecta o/iolum excidebant1 et aliam cavaturam faciebant pro aliis amicis sepeli5dis1 et po/ hoc it]um petram incidebant pro alio habitaculo4 ,si petra non habuit nisi unam simplicem cavaturam1 dicebatur spelunca simplex2 si duas1 dicebatur spelunca duplex1 sicut legimus1 ,abraham emisse speluncam duplicem1 ,g5es4 #bc4 ,si tria habitacula1 spelunca triplex2 si quatuor1 quadruplex4 ,et sic de9ceps4 ,vidi ergo 9 aliquibus hortis juxta agrum ,a*eldamah 9 p>ietibus petr>um tot speluncas1 sibi invicem succ$5tes1 unam po/ aliam 9 ipsam petram incisas1 quod non ausus fui usque ad ultimam proc$]e1 po/quam enim +ressus fui t]tiam1 et lum5 p] primae speluncae o/iolum immissum amplius c]n]e non potui1 sub/iti propt] horrorem t5ebr>um4 ,posset enim +r$i5s err>e et exitum amitt]e1 quia antiqui pr(unde petras pro suis mortuis sepeli5dis cavav]unt4 ,joseph ergo ab ,arima?ia1 vir bonus et ju/us1 nobilis et dives1 pot5s et prud5s1 emit pro se hortum juxta civitatem ad latus rupis ,calv>iae1 et rupem integram incidi et cav>i fecit4 ,mortuo autem ,dom9o cessit ,josephus juri suo1 et hortum cum monum5to ,*ri/o d$it1 qui primus et altius 9 eo sepultus fuit4 ,dum enim de cruce depositus fuit1 portav]unt eum a rupe ,calv>iae p] mac]iam 9 hortum1 et sup] lapidem ad hoc factum corpus unx]unt1 et 9 sepul*rum intul]unt 9 secundam speluncam1 quia erat spelunca duplex1 et primum o/ium primae speluncae erat altum et latum1 ad m$iam speluncam duc5s4 ,o/ium ad secundam speluncam duc5s non respiciebat o/ium primae1 quia erat 9 lat]e s9i/ro +r$i5tis1 et erat demissum et p>vum o/iolum1 et a p>te dextra erat locus 7#abf ,a71 9 quo positus fu]at ,dom9us 9 aquilon>i p>te1 ibi enim cum indu/ria fuit int]missa cavatio1 et tantum de petra dimissum1 quantum corpus hom9is 9 dorso jac5tis occupat 9 latum et 9 longum1 tribus palmis et dimidia a t]ra sursum4 ,pro quo nota1 quod scrib5tes de dom9ico sepul*ro faciunt diff]5tiam int] monum5tum et sepul*rum4 ,monum5tum enim dicitur tota petra cavata1 et totum habitaculum4 ,s$ sepul*rum dicitur locus corporis s>cophagus1 sive tumulus1 sive tumba4 ,monum5tum ergo ,dom9i non habuit sepul*rum sive s>cophagum mobile1 s$ de ipsa eadem petra factum4 ,fuit tam5 a p>te ant]iori cavatio ad impon5dum corpus1 quod 9 m$io sepul*ri ponebatur1 ita1 quod supra fuit quasi tabula coop]tum1 et infra fundam5tum a t]ra elevatum d]elictum1 ubi corpus ponebatur4 ,ita vid5tur loqui ,sancti de dom9ico sepul*ro scrib5tes4 ,magi/] 9 hi/oria sacra allegat v5]abilem ,b$am1 dicitque3 monum5tum ,dom9i domus erat rotunda1 de subjac5te rupe excisa1 tantae altitud9is1 ut vix homo longus manu ext5ta culm5 posset att+]e1 introitum hab5s ab ori5te1 cui magnus lapis appositus erat pro o/io4 ,9 p>te v]o ejus aquilon>i locus dom9ici corporis 9 eadem petra factus e/1 ,,vii p$es hab5s longitud9is1 tribus palmis altius pavim5to em95s1 quasi s>cophagus sup] impositus fundam5to4 ,vel 9 ipso p>iete loculus factus erat1 sicut fit 9 muris domorum1 ad ut5silia repon5da1 et s>cophagus ille non desup]1 s$ a lat]e m]idionali erat1 ut esset quasi loculus vel tumba 9 lat]e jac5s1 ap]turam non sursum1 s$ ad latus hab5s4 ,color v]o monum5ti et loculi rubicundo et albo dicitur esse p]mixtus4 ,haec ,magi/]1 uti supra4 ,illa erat prima dispositio dom9ici monum5ti et sepul*ri4 ,hanc dispositionem immutavit ,helius ,adrianus imp]ator1 qui 9 loco templum ,v5]is erigi fecit1 ut etiam supra patuit fol4 #aaf4 ,a4 ,monum5tum tam5 ,dom9i non deposuit1 nec rupem ,calv>iae1 s$ utrumque ,deo dispon5te templo inclusit1 sicut hodie e/4 ,illam tam5 irrev]5tiam locis illis exhibuit1 quod 9 spelunca dom9ici sepul*ri posuit ,jovis simulacrum1 et rupi ,calv>iae sup]posuit /atuam ,v5]is4 ,ut ,j]onymus habet 9 epi/ola ad ,paul9um4 ,et sub i/a dispositione prava et abom9abili mansit locus sanctus annis circit] c5tum octog9ta1 et fuit intra civitatem1 quia praefatus ,adrianus vorag9em implevit1 quae erat pro fossatis civitatis1 et murum circumduxit1 templum civitati includ5s1 ut patet fol4 #aad4 ,b4 ,ex hoc v5it locus 9 oblivionem1 et fuit sepul*rum ,*ri/i factum capella et oratorium ,jovis4 ,rupes v]o ,calv>iae fuit factus mons ,v5]is4 7,b7 ,et ita fuit locus i/e totalit] cultui daemonum d$itus et g5tilium errorum pl5us usque ad tempora ,sanctae ,hel5ae1 quae locum a delubris purgavit et ,*ri/o ,dom9o reconsecravit4 ,quomodo sanctum sepul*rum illo tempore sit et quale8 ,secundo vid5dum e/1 quale nunc sit dom9icum sepul*rum1 cujus figurae et =mae sit4 ,pro quo notific&o accipio descriptionem1 quam hone/us vir ,johannes ,tu*]1 civis ,norimb]g5sis1 confecit 9 l+ua !utonica de dom9ico sepul*ro1 qui anno #adgi1 uno videlicet anno ante meum primum introitum1 fuit multis diebus 9 ,j]usalem1 et dom9icum tumulum curiosissime inspexit1 et manibus1 p$ibus1 digitis1 et ext5tis bra*iis m5suram ejus accepit4 ,cujus quidem descriptionem mecum 9 ,j]usalem habui1 et p] omnia1 sicut scripsit de sancto sepul*ro1 sic inv5i4 ,ideo eum de !utonica l+ua 9 lat9um transumsi1 et evagatorio meo1 ins]ui1 uti v]am et a viro maturo et v]aci confectam4 ,s$ ne alicui t]m9orum aequivocatio ambiguitatem g5]et1 hoc pra5ot&um e/1 quod ubicumque ipse dom9us ,johannes ,tu*] ponit 9 suo !utonico libello ,klaft]n1 ibi ego cubitum pono1 cujus m5sura accipitur ext5tis ambobus bra*iis de t]m9o m$ii digiti unius manus usque ad t]m9um alt]ius4 ,et ubi ipse ponit ,spanne1 ibi ego ponam palmum1 qui accipitur manu ext5sa de pr9cipio pollicis1 usque ad f9em auricul>is vel m$ii digiti4 ,describit ergo praefatus vir1 ,johannes ,tu*]1 dom9icum sepul*rum et monum5tum sic4 ,monum5tum ,dom9i ab ex]iori app>et primo aspectu quasi qua$am turris bassa1 non alta1 p] circuitum duodecim angulos hab5s1 et ad quemlibet angulum /at columna lapidea sexangul>is1 unius palmi spissa1 et illae columnae su/5tant p>vam te/ud9em1 quae e/ supra monum5tum1 a qua te/ud9e exit qua$am circumf]5tia p] circuitum1 quae columnas exc$it ad m5suram dimidii p$is4 ,habet autem rotunditas totius domunculae cum columnis ,,xii cubitos magnos1 m5sur&o ab extra p] gyrum totum monum5tum1 s$ ab intus m5sur&o habet ,,ix palmos paullo m9os 9 longitud9e1 et totidem 9 latitud9e4 ,et a pavim5to usque ad summum concavi te/ud9is habet viri et dimidii altitud9em4 ,sepul*rum autem s9e tumba monum5ti1 quae e/ 9 dextra p>te domunculae albo et polito m>more ve/ita tabula m>morea op]ta1 sup] quam pote/ celebr>i ,missa1 habet 9 latitud9e ,,iiii palmos et ,,iii digitos1 a t]ra v]o sursum manu m5sur&o tres palmos et quatuor digitos4 ,o/iolum autem speluncae1 p] quod +ressus patet1 habet 9 altitud9e ,,iiii palmos et dimidium1 et ,,iii digitos4 ,murus autem o/ioli sive =am5 petrae habet 9 spisso tres palmos4 ,porro altitudo totius monum5ti sive domunculae 7#abg ,a7 a t]ra sursum cum te/ud9e habet duos cubitos cum dimidio magnos4 ,supra convexum te/ud9is e/ a$ificatum tab]naculum 9 sex angulos 9 altum1 sicut turris1 cum duplicatis columnis sex1 hab5tes 9 altitud9e ,,ii cubitos1 qui su/5tant culm5 tab]naculi1 quod habet 9 altitud9e unum cubitum4 ,a supremo v]o culm5 illius tab]naculi m5sur&o p] a]em sursum usque ad ap]turam tecti1 quod supra monum5tum patet1 p] quam lux 9 templum intrat1 sunt =te ,,vi cubiti1 et illa ap]tura e/ rotunda1 et adeo lata1 sicut tota domuncula monum5ti1 ita quod1 si ipsa domuncula mobilis esset1 et sursum trah]etur1 p] ipsam ap]turam posset extrahi4 ,ex quo patet1 quod monum5tum ,dom9i /at sub dio1 ita quod pluit et n+it p] pra$ictam ap]turam sup] eum4 ,porro ipsum tab]naculum subtili s*emate e/ fabrefactum de polito m>more1 et intus et extra cum columnis et culm9e fuit deauratum1 sicut hodie patet1 quod a fundam5to templi usque ad summum culm9is tab]naculi monum5ti sunt 9 altitud9e ,v et dimidium cubiti1 a fundam5to v]o usque ad ap]turam texti sunt ,,xii cubiti1 aut paullo plus4 ,porro1 ante introitum monum5ti e/ atriolum quoddam1 hab5s 9 latitud9e tres cubitos1 m9us uno palmo4 ,o/ium primum domunculae e/ 9 m$io1 hab5s 9 altitud9e ,i cubitum magnum1 et ,,iii palmas cum dimidio4 ,capella ante speluncam tumuli1 quae e/ spelunca prima1 habet 9 latitud9e unum et dimidium cubiti1 et 9 longitud9e totidem1 et 9 quolibet lat]e unam p>vam f5e/ram quadratam4 ,9 eadem spelunca ant]iori tribus palmis ab o/iolo speluncae int]ioris e/ supra fundam5tum elevatus lapis quadratus1 qui habet p] quadrum ,,ii palmos et dimidium1 sup] quem dicitur angelus s$isse po/ ,dom9i resurrectionem1 qui lapis e/ p>s illius magni lapidis ad o/ium monum5ti revoluti1 de quo lapide patuit supra fol4 #ajb4 ,b4 ,ecce1 illa e/ dom9ici monum5ti descriptio1 pr\t hodie /at2 et haec descriptio,,tr#bbg ad oculum patet 9 p]egr9ali1 quod fecit magnificus et +5uus vir1 ,dom9us ,b]nh>dus de ,brait5ba*1 decanus metropolitanae ecclesiae ,mogunt95sis1 qui fuit comes meae secundae p]egr9ationis1 9 quo artificiali effigiatione fecit figuram dom9ici monum5ti dep+i1 sicut et alia1 ut patebit4 ,recep]at enim secum +5iosum et eruditum pictorem1 quem pretio conduxit1 qui a v5etiano portu et de9ceps potiorum civitatum et locorum habitud9es et =mas figur>et1 quod et magi/ralit] et proprie fecit4 ,cui ergo placet1 e&em picturam inspiciat1 et praefatam descriptionem cl>e intelliget4 ,hoc dom9icum monum5tum 9 m$io ecclesiae resurrectionis dom9icae /at1 sicut 9 die p>asceves 9 ecclesia p>o*iali civitatis ulm5sis sepul*rum ponitur4 ,s$ ecclesia sancti monum5ti e/ rotunda1 et supra op]ta1 ut patebit4 ,tria quodammodo habet o/ia sanctum sepul*rum4 ,primum e/ 9 atriolo1 mihi spelunca prima1 quod atriolum habet murum1 non altiorem1 nisi quod homo intus exi/5s pote/ sup] v5trem jac]e 9 muro1 et p] ecclesiam circumspic]e4 7,b7 ,unde aliquoties sup] ipsum murum s$i1 et m]ces negotiatorum 9 pavim5to inf]ius p]spexi4 ,v]um introitus 9 atriolum non e/ prope o/ium1 quia sup] caput +r$i5tis nihil e/1 cum c>eat sup]iori lim9e4 ,s$ int] duos muros se respici5tes e/ +ressus1 qui1 si ess5t altiores1 et lim5 sup]pon]etur1 o/ium fi]et4 ,secundum o/ium e/ de atriolo 9 primam speluncam monum5ti4 ,et hoc o/ium janua clauditur et s]is obfirmatur4 ,hujus o/ii claves iam hab5t lat9i fratres m9ores2 ante paucos annos ,georgici eos habebant4 ,t]tium o/ium e/ de illa capella1 vel prima spelunca1 9 secundam speluncam1 9 qua e/ dom9icum sepul*rum4 ,haec spelunca nullam habet f5e/ram1 nec lum5 9 ea e/1 nisi quod ab lampadibus ,,xix 9 ea ard5tibus habet1 quae p5d5t sup] s>cophagum ,dom9i1 et quia spelunca angu/a e/1 causatur ab igne lampadum fumus et foetor1 qui valde turbat intrantes et moram 9 ea faci5tes4 ,ard5t etiam multae c&elae sup] sepul*rum1 quas ponunt p]egr9i pro devotione eorum4 ,unde ex fumo lampadum et c&el>um d5igrata e/ sup]ficies int]ior ex toto1 quae tam5 ve/ita e/ c&ido et polito m>more p] totum scilicet pavim5tum p>ietis et arcus4 ,et tantum de illo4 ,quid s5ti5dum sit de sepul*ro illo ,dom9i1 an sit suum v]um et proprium1 vel an sit aliud po/a$ificatum8 ,t]tio vid5dum e/1 an illud,,tr#bbh monum5tum et illud sepul*rum1 de quo iam dictum e/1 sit idem 9 quod ,dom9us fuit positus1 de quo et eum resurrexisse cr$imus8 ,et hic articulus majoris difficultatis e/4 ,circa ejus det]m9ationem dicam ea1 quae legi 9 antiquis et mod]nis p]egr9alibus4 ,nollem enim ex propriis quicquam tem]e ass]]e1 quod devotionem ad dom9icum sepul*rum posset toll]e aut dim9u]e 9 ,*ri/i fidelibus4 ,porro1 difficultas 9 hac re resultat ex div]sis et diff]5tibus sancti sepul*ri descriptionibus antiquorum et mod]norum4 ,v5it etiam ex div]so /atu civitatis ,j]usalem et crebris ejus deva/ationibus1 ex desid]io etiam et devotione ipsum sepul*rum visitantium et aliquid de eo report>e pro magnis reliquiis qua]5tium4 ,ex ve/itu etiam ipsius sepul*ri ambiguitas surgit1 cum nec intus nec extra1 nec 9 monum5to1 nec 9 s>cophago quicquam app>eat de rupe v]a et petra1 s$ totum1 ut patuit1 e/ c&ido et polito m>more ve/itum et ornatum1 quod ab initio non fuit4 ,videamus ergo1 quid alii de hoc s5tiant1 et quod magis rationabile e/1 imitemur4 ,quidam ,sanctus1 dictus ,alculfus1 qui visitavit dom9icum sepul*rum et longe ante tempora lat9orum regum ,j]usalem1 ut mihi videtur1 9 ,j]usalem fuit1 antequam po/ ,eraclium imp]atorem civitas sancta esset p] ,s>rac5os capta1 hic 9 suo libello sic dicit4 ,9 spatio m$io rotundae int]ioris ecclesiae rotundum ine/ 9 una eademque petra excisum tugurium1 9 quo possunt hom9es />e et or>e1 et a v]tice arcus non brevis /aturae hom9is usque ad illius domunculae cam]am aut arcuaturam pes et semipes m5sura 9 altum ext5ditur4 ,hujus tugurioli introitus ad 7#abh ,a7 ori5tem respicit1 et totum extr9secus electo m>more tegitur1 cujus summum culm5 auro ornatum auream non p>vam su/5tat crucem4 ,9,,tr#bbi hujus tugurii aquilon>i p>te sepul*rum ,dom9i 9 eadem petra excisum habetur intus1 s$ pavim5tum humilius e/ loco sepul*ri4 ,hoc tugurium nullo intr9secus ornatu tectum e/1 s$ p] totam ejus cavaturam f]ram5torum o/5dit ve/igia1 quibus dolatores 9 eodum usi sunt op]e4 ,color v]o illius ejusdemque petrae1 monum5ti et sepul*ri duo p]mixti sunt1 rubeus et albus1 inde et bicolor eadem o/5ditur petra4 ,insup] hoc sepul*rum simplicem facit lectum capacem unius hom9is1 sup] dorsum jac5tis1 9 modum speluncae introitum hab5s ad au/ralem monum5ti p>tem respici5tem e regione1 culm5que humile desup] em95s,,tr#bcj fabricatum4 ,9 quo sepul*ro duod5ae lampades juxta nom9a ,,xii apo/olorum semp] die ac nocte ard5tes luc5t4 ,haec ille1 et plura alia scribit praefatus se vidisse1 quae o/5dunt eum ante mille annos t]ram sanctam vidisse4 ,et valde placet mihi illa descriptio1 quia multum concordat cum descriptione v5]abilis ,b$ae1 quod patet fol4 #abf ,a4 ,quidam alius p]egr9us1 qui anno ,dom9i #abjj dom9icum sepul*rum vidit1 dicit sic4 ,spelunca1 9 qua e/ sepul*rum ,dom9i1 e/ ext]ius undique tecta m>more1 s$ int]ius e/ rupes nuda1 sicut fuit tempore passionis ,*ri/i4 ,si ille intelligit p] hoc1 quod dicit speluncam esse totam ext]ius tectam m>more totam sup]ficiem speluncae ab extra et ab intra1 tunc erat spelunca sicut hodie e/4 ,si v]o vult dic]e1 quod solum sup]ficies p>tis ext]ioris fu]it tecta m>more1 et int]ior nulla sit1 concordat cum praec$5ti descriptione4 ,et ita cr$o eum s5sisse4 ,alius quidam p]egr9us sic dicit4 ,capella sancti sepul*ri e/ te/ud9ata 9 modum semicirculi1 nullam hab5s f5e/ram1 et 9 ea e/ sepul*rum1 quod e/ de integro lapide excisum1 s$ ne a p]egr9is rodatur1 e/ tabulis m>moreis ve/itum1 et tabula ant]ioris p>tis habet tria =am9a1 p] quae v]um saxum sancti sepul*ri tangi et deoscul>i pote/4 ,e/ tam5 tabula adeo artificialit] lapidi adjuncta1 quod unus lapis esse putatur4 ,et idem dicit3 cr$o1 quod 9 nulla ecclesia de v]a petra sepul*ri ,dom9i habeatur4 ,si enim1 inquit1 p] petias et grana posset deport>i1 dudum deportatum fuisset1 etiam si magnus mons fuisset4 ,idem etiam vult1 quod nullae lampades 9 sepul*ro ardeant1 nisi tempore1 quo p]egr9i ibi morantur1 qui oleum emunt etc4 ,p]egr9us alius fuit anno ,,mcccxxx4 9 dom9ico sepul*ro1 qui ad in/antiam cujusdam ,c>d9alis intrav]at1 ut rem consid]>et1 et modo dicto describit sanctum sepul*rum1 haec adjung5s4 ,adv]t5dum e/1 inquit1 quod monum5tum illi sanctissimo loco sup]positum non e/ illud1 9 quod corpus ,*ri/i exanime primitus fuit positum1 quia sacro te/ante eloquio monum5tum ,*ri/i erat excisum 9 petra una1 sicut antiquorum monum5ta sunt 9 illis regionibus4 ,illud v]o ex pluribus petris e/ compositum1 caem5to conglut9atis1 non multum artificialit]1 nec e/ ibi aliquid de v]o sepul*ro1 nisi 9 p>te s9i/ra em9et de muro domunculi unus lapis grossus1 ut caput hom9is1 et albus1 septem palmis a t]ra elevatus1 et hunc p]egr9i deosculantur pro reliquiis v]i sepul*ri ,*ri/i4 ,haec ille4 7,b7 ,novissime p]egr9i +ressi contr>ia 9 suis libellis ref]unt1 et quilibet hoc1 quod sibi videtur1 conatus e/ ita trad]e1 quia non sit fas alicui contradic]e4 ,quidam dicunt1 quod sub tabulaturis m>moreis sit adhuc integra monum5ti et sancti sepul*ri petra1 quamvis m9ime videatur4 ,alii dicunt1 quod nemo pro c]to sciat vel possit ass]]e1 sub tabulaturis esse petram v]am vel non4 ,alii manife/e ass]unt1 quod non mans]it ibi de petra v]a 9 quantitate grani milii4 ,et ad hoc allegant plures rationes4 #a7 ,malitiam paganorum1 qui tanto odio 9 ,*ri/ianos in>descunt1 quod nihil eorum1 quae ,*ri/iani diligunt aut v5]antur1 incorruptum d]el9quunt4 ,sciebant autem sepul*rum ,*ri/i nobis esse v5]abilissimum1 ideo majori furore 9 eum ex>s]unt1 et disc]ps]unt4 ,sciebat insup]1 quod /ante sepul*ro illo ,*ri/iani semp] anhel>5t ad rehab5dam civitatem ,j]usalem1 s$ eo deposito m9us cur>5t de ea1 ideo nihil ex eo ibi reliqu]unt4 ,saepe etiam multo tempore fu]unt a ,*ri/ianis vexati et impugnati et fugati ipsi ,s>rac5i1 qui dum etiam victoria potir5tur1 et ,*ri/ianos expugn>5t1 injurias et vexationes p]pessas prius a ,*ri/ianis v9dicav]unt 9 sancto sepul*ro1 ipsum de/ru5tes1 et ecclesiam sancti sepul*ri deva/antes 9 ,*ri/ianorum despectum4 #b7 ,alia ratio assignatur1 qu>e nihil de sancto sepul*ro 9 loco remans]it4 ,cum enim ,*ri/iani ultima vice victi a ,s>rac5is cog]5tur ,j]osolymam trad]e eis et emigr>e1 hanc traditionem tali conditione et pacto fec]unt1 ut exire dimitt]5tur salva vita et omnibus rebus1 quae asport>i poss5t4 ,et ita ,s>rac5i cons5s]unt1 ut emigr>5t a ,j]usalem1 et omnia1 quae vell5t1 secum asport>5t4 ,tunc patri>*a hi]osolymitanus cum omni cl]o suo1 et rex ,j]usalem cum omni militia civitate sancta emigrav]unt1 9 qua transmigratione cr$itur omnia tulisse usque ad fundam5ta1 quae sancta reputabant1 int] quae dom9icum sepul*rum praecipuum erat1 quod nullat5us ibi g5tibus conculc&um dimis]unt4,,tr#bca ,cum etiam nunc fideles illa loca visitantes de petiis et t]ra1 quantum possunt auf]re1 tollunt1 et si poss5t1 totam t]ram asport>5t1 ne a porcis illis conculc>etur4 ,et nemo dubitet de illo1 si possibile esset locum sancti sepul*ri remov]e1 dudum ipsum tran/uliss5t1 quanto magis petram1 quam deport>e possunt 9 p>ticulis4 ,alia ratio1 qu>e dicunt nil remansisse de sancto sepul*ro1 e/ indiscreta devotio fidelium1 qui propt] nullum praeceptum nec prohibitionem dimittunt1 qu9 de locis sanctis tollant p>ticulas1 si possunt4 ,et ex hoc argum5to dudum petram sancti sepul*ri deportatam4 ,e contr>io rationibus praefatis alii opponunt1 dic5tes ad primam de malitia infidelium1 quod numquam adeo fuit f]ox1 ut 9 sanctum sepul*rum saeviret1 ,deo et angelis id cu/odi5tibus1 ut dictum e/ supra fol4 #abb ,b4 ,et de immanissimo tyranno ,cosroe legitur1 quod dum ,hi]osolymam inc5disset1 et ad templum sancti sepul*ri acc$]et1 ut ipsum dissip>et1 p]t]ritus fuit ante ecclesiam1 ut fe/9us ab ea recess]it1 nec ad sepul*rum dom9icum v5ire 7#abi ,a7 potuit4 ,sciebant etiam1 quod sepul*ro man5te ,*ri/iani nullis exp5sis p>c]5t1 s$ ipsum visit>5t1 a quibus pecunias multas pro !loneo hab]e poss5t1 et pro intromissione 9 dom9icum sepul*rum aurum et arg5tum praeb]5t4 ,ideo ratione quae/us et utilitatis s]vav]unt sanctum sepul*rum1 ,deo 9 ipsis amorem pecuniae augm5tante1 ut s]v>etur suum sepul*rum4 ,nec cr$5dum e/1 quod ,s>rac5i a ,*ri/ianis vexati v9dictam 9 sancto sepul*ro et ultionem qua]]5t cum tanto eorum detrim5to4 ,hoc potius cr$o1 quod ipsum />e p]mis]9t1 ut ,*ri/iani b5igniores ad eos es5t1 quia valde tim5t eos4 ,insup] non videtur rationi consonum1 quod fideles emigrantes a ,j]usalem tul]9t inde dom9icum sepul*rum1 cum sit petra integra1 de visc]ibus t]rae excresc5s1 et si ras]unt petram1 qua]o1 quo portav]unt saxa abrasa8 ,numquam vidi 9 aliqua ecclesia lapidem de sancto sepul*ro 9 quantitate unius digiti1 et tam5 fui 9 multis et praecipuis ecclesiis ori5tis et occid5tis4 ,nec intellig5dum e/1 quod omnes ,*ri/iani fu]9t expulsi de ,j]usalem1 s$ tantum lat9i1 cum quibus agebatur bellum1 et non alii ori5tales4 ,expulsis autem lat9is ori5tales confo$]ati et jurati ,soldano sepul*rum ,dom9i poss$]unt1 ut patebit4 ,imo1 nec omnes lat9i ab ,hi]usalem migrav]unt1 s$ plures mans]unt1 jung5tes se ,s>rac5is1 quos ,papa excommunicavit4 ,legimus etiam1 quod ,*ri/iani victi a ,s>rac5is1 antequam de ,j]usalem egr$]5tur1 conv5]ant cum iis1 ut p]egr9os adv5i5tes de lat9is intromitt]5t4 ,9 quod lib5tissime cons5s]unt4 ,et ideo ,soldanus consuetam eleemosynam quam rex ,j]usalem p] s+ulos dies d>e solebat p]egr9is1 9 hospitali sancti ,johannis exi/5tes1 solvebat eo modo1 quo rex ,j]usalem fec]at4 ,ideo nihil e/ de asportatione ,sancti sepul*ri4 ,v]um e/ tam51 quod legimus1 templum sancti sepul*ri fuisse aliqu&o dissipatum1 et etiam ipsum sanctum sepul*rum1 numquam tam5 ex toto fuit erutum4 ,hujus rei exp]i5tiam talem accepi4 ,accepi c&elam acc5sam 9 ecclesia sancti sepul*ri1 dum 9 ea vigil>em1 et ad dom9icum monum5tum accessi1 curiosissime p]scrutans1 an aliquid non m>more tectum possem vid]e1 et ab extra p] circuitum totum inv5i m>more tectum4 ,+ressus p] primum o/ium ant]ioris capellae p>ietes utriusque lat]is m>more ve/itas inv5i1 s$ p>ietem ante faciem meam1 qui dividit speluncam ant]iorem ab int]iore1 9 quo e/ o/iolum ad dom9icum sepul*rum1 nudum inv5i1 et adhibito lum9e petraeam p>ietem vidi1 non quadris compositam1 s$ integram1 9 qua in/rum5torum f]reorum signa manife/e app>5t4 ,9 sup]iori tam5 p>te videtur ruptura fuisse1 quae lapide et caem5to e/ res>cita4,,tr#bcb ,ex quibus videbatur mihi1 quod dom9icum sepul*rum fuisset aliqu&o de/ructum1 s$ numquam ex toto erutum1 et jam /at rep>atum1 et sicut hodie /at1 ita /etit plus quam duc5tos annos1 nisi iam e/ dilig5tius,,tr#bcc m>more ve/itum1 ne p]egr9i de p>ietibus lapillos eruant pro reliquiis1 et propt] e&em causam 7,b7 deposita fuit a sancto sepul*ro tabula cum tribus =am9ibus1 de quo supra habetur1 quia p]egr9i =am9a cum in/rum5ti f]reis =abant ad accipi5dum aliquid4 ,quamvis p]egr9i semp] conati fu]9t recip]e p>ticulas de sancto sepul*ro1 numquam tam5 ad missum e/ eis1 s$ alii lapides porriguntur loco v]ae petrae4 ,semp] enim assunt dom9o sepul*ro cu/odes1 qui prohib5t corrod]e vol5tes4 ,ideo non valet1 quod illi dicunt de indiscreta devotione fidelium1 qui1 et si habeant illam indiscretam devotionem1 tam5 non admittitur eis1 ut indiscrete agant4 ,ex pra$ictis etiam patet1 quod dom9icum sepul*rum 9 pr9cipio habuit p>tem sup]iorem acutam1 ita1 quod quasi op]culum esset1 teg5s tumulum cum dorso acuto1 sicut fi]i sol5t tumulorum op]cula1 s$ fideles abras]unt illam elevationem1 et op]culum planum fec]unt1 quasi tabulam1 ut ,missa 9 sancto sepul*ro sup] tumbam posset celebr>i4 ,ex omnibus jam dictis de sancto sepul*ro hoc t5eat devotus p]egr9us et pacificus1 quod1 sive illa spelunca1 quae hodie /at1 sive v]um ,*ri/i monum5tum et totum1 sive sit p>s ejus ibi1 sive nihil sit ibi de eo1 p>um ref]t1 sive hoc sive illud sit1 quia pr9cipale ibi mansit1 quod asport>i et demoliri nullat5us pote/1 scilicet locus sanctissimae sepulturae et resurrectionis ,*ri/i1 9 quo loco1 etsi non sit ibi ,*ri/i monum5tum1 9 quo corpus ejus fuit positum1 e/ tam5 ibi ,*ri/i monum5tum1 9 quo corpus ejus saepissime fuit consecratum1 et priori monum5to simillimum1 spelunca duplex1 ejusdem sanctitatis1 dignitatis1 et rev]5tiae2 sicut tabulae1 quas fec]at ,moyses ad in/> priorum1 quas freg]at1 eadem praecepta cont9ebant1 et ejusdem sanctitatis et rev]5tiae erant pro maximis et sanctissimis reliquiis 9 arca te/am5ti repositis4 ,et illa sufficiant de sancto sepul*ro4 ,rep]i 9 quibusdam antiquis p]egr9alibus libellis sequ5tes v]sus1 quos inv5]unt lapidibus sancti sepul*ri insculptos1 quam tam5 scripturam ego non vidi4 ,sup] tabulam sepul*ri sic erat scriptum3 ,mortuus hic jacuit1 mortem dum morte r$emit1 ,hic leo dormivit1 qui p]vigil omnia trivit4 ,sup] o/ium monum5ti sic scriptum erat3 ,aspice plasma meum1 qui transis ante sepul*rum ,quo triduo jacui1 cum pro te passus obivi1 ,et ,behemo? dirum contrivi comp$e plexum4 ,vectibus et tetri confractis prorsus ,av]ni ,ab/ulit inde suos secum sup] a/ra locatos4 ,9 rotunditate ,s4 sepul*ri sic erat scriptum3 ,vita mori voluit et 9 hoc tumulo quievit1 ,mors quia vita fuit1 no/ram victrix abolevit4 ,nam qui confregit inf]na1 sibique subegit1 ,duc5doque suos =tis dux ipse cohortes ,atque triumphator h9c surrexit leo =tis1 ,t>t>us inde gemit et mors lug5s spoliatur4 ,dispositio montis ,calv>iae ejusque brevis del9eatio4 ,mons ,calv>iae po/ sanctum dom9icum sepul*rum t5et 9 dignitate et sanctitate locum secundum4 ,ideo quamvis supra fol4 #aag4 ,b4 ejus descriptio habeatur1 hic tam5 propt] ord9em et qua$am alibi omissa rememoratur4 ,pro quo not&um1 quod mons ,calv>iae1 vel ,golga?a1 locus e/ ad sept5trionalem plagam montis ,sion1 et e/ diff]5tia1 qu&o dicitur mons ,calv>iae1 et scopulus vel rupes ,calv>iae4 ,mons ,calv>iae cont9et magnam civitatis p>tem4 ,locus ,calv>iae e/ tota platea1 cont95s totum templum4 ,rupes ,calv>iae cont9et tantum ,*ri/i crucem et latronum4 ,mons ,calv>iae dicitur tota illa altitudo1 quae e/ a porta vet]i1 cujus p>s adhuc /at1 usque sursum ad ecclesiam sancti sepul*ri4 ,e/ enim asc5sus satis longus ab illo bivio1 ubi ,*ri/us dixit muli]ibus fl5tibus3 filiae ,j]usalem1 nolite fl]e sup] me etc41 usque ad locum crucifixionis1 et sup]ius e/ latitudo satis magna1 9 qua totum templum sancti sepul*ri consi/it1 quod totum e/ mons ,calv>iae sive ,golga?a1 et illo modo ecclesia sancti sepul*ri jacet sup] montem ,calv>iae4 ,s$ rupes ,calv>iae et locus sive monticulus1 9 quo crux dom9ica cum ,dom9o et duobus,,tr#bcd latronibus /etit1 ut ante habitum e/4 ,ad hanc rupem sanctissimam sunt tres asc5sus4 ,primus e/ de ecclesia golga?ana1 a loco1 ubi e/ m$ium mundi2 secundus e/ ab inf]iori ecclesia sancti sepul*ri2 et t]tius e/ ab atrio templi ext]ori4 ,et hunc asc5sum ,s>rac5i ob/rux]unt1 sicut et alia templi o/ia1 ne quis s9e eorum scitu posset 9 ecclesiam v5ire4 ,e/ ergo rupes ,calv>iae petra crucis2 et mons ,calv>iae tota altitudo a domo divitis epulonis1 sive a bivio praefato sursum2 nec e/ imag9&um1 quod mons ,calv>iae sit altus locus1 sup]em95s alios 9 circuitu1 quia tam ad occid5tem quam ad m]idiem sunt altiora loca1 quam ipse sit4 ,s$ dicitur mons respectu locorum illorum1 a quibus e/ asc5sus ad eum1 ut dictum e/4 ,et tantum de illo4 ,plura vide de hoc monte fol4 #aae et sequ5ti1 et fol4 #bee4 ,descriptio ecclesiae sancti sepul*ri et ejus dispositio4 ,ecclesiam sive templum sancti sepul*ri descripturi videbimus quatuor4 ,i4 ,quis eam fundav]it8 ,,ii4 ,quantae gloriae et honoris olim fu]it8 ,,iii4 ,qualis nunc sit8 ,,iv4 ,qui s9t eam in(ficiantes et diff]5tiae eorum1 qui 9 ea ,*ri/um colunt4 ,et ex 8 quatuor resultabit ejus pl5>ia descriptio1 et p] consequ5s ejus cognitio4 ,quis fundator fu]it ecclesiae sancti sepul*ri1 et quoties de/ructa et rep>ata fu]it4 ,templum dom9ici sepul*ri quis a$ificav]it ambiguum e/ propt] v>ietates de hoc loqu5tium4 ,aliqui op9antur1 quod illa ecclesia fu]it templum ,v5]is1 quod ,helius ,adrianus imp]ator sup] locum crucifixionis et resurrectionis ex/rux]at1 et ,sancta ,hel5a sup]v5i5s idola ejecit1 et domum ,*ri/o d$icavit4 ,aliqui dicunt1 quod templum praefatum funditus ev]tit1 et ecclesiam illam erexit4 ,legimus etiam 9 libris bellorum ,*ri/ianorum et ,s>rac5orum1 quod templum sancti sepul*ri saepe p] infideles fuit ev]sum1 et p] fideles re]ectum4 ,cosdro hoc templum conabatur ev]t]e1 s$ t]ritus div9a virtute fugit ab eo4 ,dum autem ,t>t>i sanctam t]ram et ,j]usalem occup>5t1 capta civitate templum sancti sepul*ri dicuntur ev]tisse4 ,s$ non multo po/ imp]ator con/ant9opolitanus v5it 9 ,j]usalem1 et templum rea$ificavit eo modo1 quo prius fu]at4 ,po/ hoc ,s>rac5i fur5tes 9 ,*ri/ianos ultionem 9 templo sums]unt1 et templum ev]t]unt funditus4 ,s$ quidam imp]ator con/ant9opolitanus re]exit4 ,et de 8 qua]e v]itatem lucul5tam fol4 #bfd4 ,b41 ubi habetur etiam locus crucifixionis et sepulturae4 ,quam gloriosum olim fu]it templum ,s4 sepul*ri1 et de reliquiis ejus ac ornatibus4 ,gloriosum valde fuit hoc templum olim /ructura et cultura1 et non solum sanctum propt] sancta loca 9 eo conclusa1 s$ propt] reliquias pretiosissimas 9 eo res]vatas4 ,ibi olim erat recondita ,s4 crux1 ut patet supra fol4 #aaa ,a41 et alia insignia passionis ,*ri/i p] sanctam ,hel5am rep]ta4 ,ibi o/5debatur cat5a qua$am magna1 quae ,dom9o ,jesu 9 horto1 dum cap]etur1 ad collum fuit posita1 et p]egr9is adv5i5tibus etiam ponebatur ad collum1 et multae virtutes fiebant p] eam4 ,ibi etiam habebatur calix arg5teus magnus1 de quo ,dom9us ,jesus 9 ultima co5a communicavit discipulos1 de quo dicit3 hic calix novum te/am5tum e/ 9 meo sangu9e1 ,luc4 #bb4 ,ibi etiam erat pelvis1 9 quo ,dom9us ,jesus p$es suorum discipulorum lavit 9 ultima co5a4 ,9 hac ecclesia fuit illud pretiosissimum sud>ium1 quod beatissima virgo ,m>ia circumligavit capiti ,dom9i ,jesu1 cum de cruce depon]etur1 ut dictum e/ supra fol4 #aag4 ,de hoc sud>io habetur ,joh4 ,,xx41 quod ,petrus intrans 9 monum5tum vidit l9team9a posita et sud>ium1 quod fu]at sup] caput ,jesu non cum l9team9ibus positum1 s$ sep>atim involutum 9 unum locum1 et mansit ita jac5s 9 sepul*ro p] aliquot dies po/ ,*ri/i resurrectionem4 ,quidam autem ,judaeus1 volante fama de resurrectione ,*ri/i1 occulte sepul*rum ,dom9i e/ +ressus1 et vid5s sud>ium pul*re involutum tulit illud 9 domum suam1 quia paup] et infelix ,judaeus erat4 ,ex ea autem hora1 qua sud>ium 7#aca ,a7 9 domum suam intulit1 b5$ixit ,dom9us domui ,judaei1 et factus e/ dives et inclitus4 ,hoc ut ,judaeus p]p5dit1 sud>ium sanctum dilig5tissime inclusit1 tanquam !saurum pretiosissimum1 nec tam5 ad ,*ri/um conv]sus1 s$ invet]atus ad extrema p]v5it1 et convocatis duobus filiis suis1 divisit illis sub/antiam1 dans s5iori sud>ium1 et juniori omnia alia4 ,s5ior autem sprevit sud>ium1 quanquam pat] cunctis opibus dic]et esse nobilius1 et cum fratre suo mutavit1 et sud>ium juniori cessit1 qui =tunatissimus mox effectus e/1 et frat] ejus e contr>io 9 dies defecit4 ,cum autem et ipse ha]es sud>ii 9 extremis ag]et1 suo dilectiori filio d]eliquit1,,tr#bce dic5s sibi virtutem ejus1 et ubi rep]tum fuisset4 ,qui accepto sud>io subito ditatus e/1 et ita ,judaei de i/a l9ea magis facti divites et honorati4 ,et transivit sud>ium ha]$it>io jure de uno ad alium multis temporibus usque ad qu9tam g5]ationem1 9 qua facta fuit cont5tio int] fratres de sud>io1 et res 9 publicum v5it4 ,hoc audi5tes ,*ri/iani in/abant pro sud>io hab5do1 tamquam pro re sua1 s$ ,judaei nullo modo d>e volebant1 unde facta e/ s$itio magna 9 ,j]usalem1 insurg5tibus ,*ri/ianis contra ,judaeos pro sud>io4 ,unde ad s$&am s$itionem visum e/ prud5tibus1 ut judex illius rei et s5t5tiator pon]etur1 qui nec ,*ri/ianus nec ,judaeus esset et 9 ejus s5t5tiam ambae p>tes cons5tir5t4 ,quod cum placuisset1 advocatus e/ ,mabius1 rex ,s>rac5orum1 ut f]ret s5t5tiam de sud>io1 et omnia sunt sibi n>rata a p>tibus4 ,qui /atuto die1 convocata omni plebe ,*ri/ianorum1 ,judaeorum1 et aliorum1 9 publica platea s$it cum tribunali1 jussitque sibi apport>i sud>ium4 ,et allatum e/ ei 9 scr9io4 ,demum jussit apport>i ligna1 et copiosum ignem 9 m$io acc5di4 ,et /abant ,judaei ab una p>te rogi1 ,*ri/iani ab alia1 g5tiles v]o int] utrosque4 ,rex ergo accepto l9teolo clamavit1 dic5s3 nunc ,jesu ,naz>5e1 ecce sud>ium tuum1 ,dijudica1 cui p>ti debeatur4 ,et hoc dicto l9teolum flammis injecit4 ,quo injecto1 moramque aliquantulum faci5te1 cuncti ejus consumtionem suspicabantur4 ,s$ ecce1 subito illaesum de igne consurg5s1 et 9 altum sursum se toll5s1 quasi avis expansis alis vol>e coepit1 et aliquamdiu p] a]em circumvolans paulatim coepit desc5d]e4 ,et /abant omnes susp5si vultibus1 et elevatis manibus1 exspectantes1 cui p>ti advol>e vellet4 ,angelo autem duce 9 bra*ia ,*ri/ianorum cons$it1 qui flexis g5ubus illud suscep]unt1 et 9 ecclesiam sancti sepul*ri cum magno gaudio portav]unt4 ,et mansit ibi multis annis 9 magna v5]atione int] reliquias sancti sepul*ri non m9imum4 ,insup],,tr#bcf hanc sacram ecclesiam ,dom9us olim multis illu/ravit prodigiis1 quorum illud fuit manife/um1 quod semp] sabba?o sancto pas*ae omni congregato vulgo et omnibus ex/9ctis lum9ibus1 ita quod 9 toto templo non esset sc9tilla1 mox 7,b7 cl]o cantante et populo orante fulgur rep5te de coelo cecidit1 et templum quasi igneum r$didit1 adeo quod nemo ibi exi/5tium int5d]e valuit 9 radium illum coele/em1 quo radio c]eus pas*alis inc5debatur1 et omnes lampades et c&elae4 ,hoc facto abcessit4 ,hoc miraculum multis annis contigit1 et po/quam cessavit1 /atim sepul*rum ,dom9i 9 manus g5tium ev5it4 ,dicunt etiam1 quod ultimo t]ra sancta recup]ata ignis ille caele/is r$iit1 et c]eum inc5dit4 ,s$ ipso non v5i5te ,*ri/iani fu]unt repulsi4 ,e/ enim ,*ri/ianis manife/um signum1 si ignis ille pas*alis app>u]it1 quod digni sunt habitatores civitatis sanctae et possessores dom9ici sepul*ri4 ,si non app>et1 pot5tia eorum1 etiamsi actu possideant1 durabilis non e/ 9 t]ra sancta4 ,hodie ,*ri/iani1 qui sunt 9 ,j]usalem1 omnes 9 vigilia pas*ae v5iunt 9 templum1 et ,graeci includunt suum sac]dotem 9 monum5tum ,dom9i cum c&ela ex/9cta1 quam cum magno clamore pr(]t acc5sam1 de qua omnes lampades acc5duntur4 ,non autem miraculose acc5ditur1 s$ arte1 quamvis simplex vulgus clamet 9 coelum1 ,deum laudans1 quasi miraculum sit factum1 et ita divulgant apud plebem1 et etiam apud ,s>rac5os4 ,audivi pro c]to1 quod ,s>rac5i dicant1 si ,*ri/iani ignem pas*alem de coelo hab]5t1 ut dicunt1 nobis et de hoc c]tific>5t1 ad ,*ri/um conv]ti essemus p>ati4 ,s$ heu1 signa no/ra non vidimus1 iam non e/ propheta1 et nos non agnoscet amplius4 ,v]um de illa miraculosa inc5sione ignis vel c]ei pas*alis nil loquitur ,j]onymus 9 81 ubi eum legi1 cum tam5 valde pul*rum tractatum et epi/olam scrips]it elegantem de acc5sione c]ei pas*alis ad ,praesidium1 diaconum4 ,nec ,gregorius episcopus ,turon5sis1 scriptor antiquorum miraculorum1 illius ignis facit m5tionem4 ,de hoc igne vide pul*ra fol4 #bfd4 et seqq4 ,praet] ea1 quae dicta sunt1 fiebant 9 ecclesia olim collationes et disputationes contra ha]eticos1 et convocati vel fidei rationibus vel miraculis v9cebantur1 pr\t ,cyrillus 9 epi/ola ad ,augu/9um ref]t de convictis ha]esi>*is 9 ea4 ,=ma ecclesiae sancti sepul*ri1 9 qua jam /at1 et ejus mod]na descriptio hic habetur4 ,ecclesia dom9ici sepul*ri1 qualis nunc sit1 vid]e re/at4 ,pro quo not&um1 quod ecclesia illa e/ tr9om9a1 quia e/ duplex1 et quaelibet habet suum nom51 et totum etiam habet suam nom54 ,ecclesia1 9 qua monum5tum ,dom9i /at1 dicitur ecclesia sancti sepul*ri2 ecclesia1 ubi e/ m$ium mundi1 juxta rupem ,calv>iae1 dicitur ecclesia golga?ana2 ambae dictae ecclesiae simul dicuntur ,ana/asis1 i4 e4 ecclesia resurrectionis ,dom9i4 ,e/ autem 9 v]itate non nisi una ecclesia1 et navis1 cont95s sanctum sepul*rum1 dicitur ecclesia sancti sepul*ri4 ,et *orus illius ecclesiae dicitur ecclesia golga?ana1 quae e/ 9 loco ,golga?a4 ,e/ autem ecclesia gr&is et pretiosa1 et si nihil esset1 nisi navis ecclesiae1 9 quo dom9icum sepul*rum /at1 fac]et p] se magnam ecclesiam secluso *oro4 ,nam ecclesia illa1 secluso *oro1 rotunda e/1 magnis columnis m>moreis p] circuitum fulcita1 habet autem p] diametrum de columna ad columnam ,,lxxiii p$es1 et a t]go column>um usque ad murum templi p$es ,,xxx4 ,et illud spatium p] gyrum se ext5dit1 et transitum facit int] columnas et p>ietem templi sive murum c+5tem templum4 ,hic transitus supra e/ te/ud9atus1 quae te/udo ab una p>te dep5det sup] columnas 7#acb ,a7 pra$ictas1 ab alia innititur p>ieti templi sive muro circul>i4 ,sup] illam autem te/ud9em olim erat circul>is transitus communis1 et alt>ia1 et juxta portam templi e/ asc5sus p] lapideum gradum ad sup]iora4 ,nunc v]o sunt sup]ius habitacula et *ori1 p] int]m$ios muros divisi1 9 quibus ,*ri/iani de aliis ritibus sua (ficia p]agunt4 ,de columna v]o ad columnam ducti sunt arcus1 sup] quos ult]ius murus 9 altum consurgit usque ad tectum1 9 quo sunt f5e/rae1 p] quas de te/ud9e circul>i e/ respectus 9 ecclesiam1 et sup] sepul*rum ,dom9i4 ,porro1 suprema p>s illius rotundae ecclesiae non habet lapideam te/ud9em1 s$ ligneam de trabibus c$r9is fabrefactam1 ita tam51 quod 9 loco culm9is trabes a muro asc5d5tes incl9ati contra se invicem conv5iunt 9 circulo magno1 et ap]turam rotundam faciunt1 p] quam lum5 p] totum templum sp>gitur1 et directe sub ipsa ap]tura /at monum5tum dom9i expositum coeli impressionibus4 ,ut patet supra fol4 #abg4 ,a4 ,ipsae autem trabes et ass]es ab ext]iori p>te v]sus coelum sunt plumbo tecti1 int]ius v]o sunt depicti coloribus1 p>ietes v]o sub tecto et sub arcu,,tr#bcg sunt de op]e musaico1 depicti cum figuris novi te/am5ti1 s$ propt] vetu/atem p]it illa pretiosissima figura1 nec e/ qui decid5tia r5ovet4 ,p] circuitum illius ecclesiae rotundae sunt multae capellae1 ut patuit 9 processione4 ,9 ejus m$io e/ monum5tum dom9icum4 ,ad ori5tem ejus e/ *orus magnus et pul*]1 ad quem directe respicit o/ium sancti sepul*ri1 et /at o/ium contra o/ium4 ,9 m$io *ori e/ rotunditas magna et alta1 sursum cam]ata et te/ud9ata supra locum1 ubi e/ mundi m$ium1 9 cujus summitate ad extra e/ asc5sus1 ubi videtur 9 exp]i5tia ibi esse mundi m$ium1 ut dixi supra fol4 #aag4 ,b4 ,*orum illum ,graeci t55t1 et juxta alt>e e/ s$es patri>*alis m>morea1 9 qua antiquissimis litt]is lat9is e/ scriptum3 ,crucifixum 9 c>ne laudate1 et sepultum propt] nos glorificate1 resurg5temque a mortuis adorate4 ,sup] locum v]o1 ubi crux fixa fuit1 scriptum esse dicit ,magi/] 9 ,specul4 hi/4 sic3 o ,!os1 i4 e4 ,deus4 ,basilevs imon i4 e4 rex no/]4 ,pro aeonon4 i4 e4 ante saecula4 ,ergase i4 e4 op]atus e/1 fecit4 ,sophias i4 e4 salutem4 ,en meso i4 e4 9 m$io4 ,tisgis i4 e4 t]rae4 ,9 hac ecclesia sunt supra et infra1 extra et intra1 multae capellae prophanatae1 9 quibus olim ardebant lampades1 et fulgebant auro alt>ia et vitreis f5e/ris4 ,s$ nunc lampades nullae1 alt>ia diruta1 et f5e/rae ob/ructae et lapidibus obturatae4 ,major enim p>s f5e/r>um ob/ructa e/ lapidibus1 et omnia o/ia obturata sunt demto uno1 cujus claves ,s>rac5i hab5t1 p] quod e/ +ressus4 ,ad occid5talem p>tem asc5ditur p] gradus ad quoddam o/ium =tit] clausum1 p] quod ,m>ia aegyptiaca conabatur +r$i1 s$ repulsa fuit1 qu\sque se em5daturam devovit1 ut patet 9 vitis patrum cl>e4 7,b7 ,propt] f5e/r>um et o/iorum obturationem e/ ecclesia t5ebrosa1 s$ pavim5tum totius ecclesiae e/ aequale1 et de polito m>more1 ita1 quod etiam 9 t5ebris ambulans non (f5dit4 ,9 una p>te ecclesiae extra murum e/ ci/]na magna1 optimas hab5s aquas1 pro cu/odibus templi4 ,et ab alia p>te e/ etiam exitus 9 qu&am curiam non tecto op]tam1 et altis muris circumdatam1 9 qua sunt loca hone/a ad opus naturae ag5dum4 ,haec ecclesia habet annexam turrim altam1 de albo lapide m>moris erectam1 9 qua olim p5debant campanae1 qu>um ligna et trabes adhuc vid5tur sup]ius1 9 quibus pep5d]unt4 ,s$ p]dita ,hi]osolyma campanas omnes dejec]unt1 non enim su/95t campanas pagani de ritu ,ma*ometi1 quia 9 ,alcorano eorum praeceptum hab5t1 quod non utantur campanis ad ,dei s]vitium1 nec su/9eant4 ,et tam5 dicitur1 quod lib5t] pulsum e>um audiant4 ,s$ solum ideo non hab5t1 ne nobis ess5t con=mes4 ,quod mal$ictus ,ma*ometus ubique praecavit4 ,haec turris prima app>et ante omnia1 v5i5ti de ,be?ania 9 ,j]usalem1 sicut saepe consid]avi4 ,lim5 sup] ecclesiae o/ium e/ de c&idissimo m>more1 et ab extra e/ sculptum imag9ibus de +ressu ,dom9i sup] as9am 9 ,j]usalem2 et de illo1 quomodo em5tes et v5d5tes ejecit de templo2 et de resuscitatione ,laz>i4 ,v]untam5 imag9es sunt viol5t] de/ructae1 et mutilatae membris4 ,sup] ecclesiae valvas fu]unt haec metra inscripta lapidibus quae tam5 ego vid]e non potui3 ,anno mill5o c5t5o quo m9us uno1 ,qu9decies ,nilo jam phoebi lum9e tacto1 ,vitae plus sacrae /udio quam mitig>e acre1 ,j]usalem ,franci capiunt virtute pot5ti4 ,columnae m>moreae pretiosissimae /ant 9 atrio templi1 su/5tantes lim51 et porticum ornantes4 ,si quis autem cupit vid]e =mam hujus templi1 videat p]egr9ale magnifici dom9i et +5ui viri1 ,dom9i ,b]nh>di de ,brait5ba*1 ecclesiae metropolitanae mogunt95sis decani1 et ibi depictam ejus effigiem adeo cl>e intuebitur1 ac si 9 atrio ecclesiae />et et vid]et4 ,quomodo ,ana/asis e/ communis omnibus ,*ri/ianis1 et quomodo p]egr9i numquam intromittuntur1 nisi d5t tributum templi1 et de modo +r$i5di templum1 et de multiplici secta 9 templo4 ,qu>to et ultimo vid5dum e/ de inhabitantibus templum pra$ictum1 et qui s9t1 qui 9 eo ,(ficia sua p]agunt1 et circa hoc videbimus rem horribilem et mon/ruosam4 ,e/ enim modo 7factum7 hoc templum ad modum ar*ae ,noae1 9 qua omnium be/i>um1 mund>um et immund>um diff]5tiae1 demtis piscibus4 ,sic et ibi nullus piscis1 i4 e4 nullus aquis infidelitatis imm]sus1 nullus idololatra1 nullus ,*ri/um absolute negans1 habet locum1 nec 9 eo subsi/5di locum inv5iet1 sicut nec 7#acc ,a7 extra aquam4 ,s$ solum ,*ri/icolae ibi man5t1 et hoc sive s9t mundi fidei v]itate1 sive immundi ha]etica pravitate1 vel sive s9t dome/ici ca?olica v]itate1 sive indomati et silve/res s*ismatica div]sitate4 ,quaecumque enim g5s ,*ri/um pro ,deo colit1 quocumque modo illud cr$at1 sive cr$at coaet]num et coaequalem patri1 sive non1 creatorem aut creaturam puram1 hom9em v]um aut phanta/icum1 passum aut non passum1 mortuum aut non mortuum1 sacram5torum vim1 aut nullam1 ,papam esse vic>ium ,*ri/i aut non1 s+uli rep]iunt 9 templo hoc sibi similes1 et +r$i s9untur4 ,et si hodie aliqua g5s v5iret1 adeo horribili ha]esi infecta1 ita quod nulli 9 sancta ecclesia illa eam ad sua ,(ficia vell5te admitt]e1 ,soldanus proprium *orum et habitationem eidem 9 illa ecclesia d>et1 etiam si cr$]et1 ,*ri/um non fuisse hom9em1 s$ be/iam1 dummodo ,*ri/um dicat suum ,deum esse4 ,nemo ibi excluditur1 nullus repellitur2 quicumque solvit ,s>rac5is tributum templi1 pro +ressu qu9que ducatos1 ille +r$itur1 quantumcunque immundus sit4 ,nec alicui ,*ri/iano templum ap]iunt1 nisi solutis qu9que ducatis2 et 9 hoc non p>cunt nec fratribus montis ,syon1 quos non intromittunt1 nisi soluto tributo2 demto tempore1 quo p]egr9i sunt 9 ,j]usalem1 cum quibus gratis intromittuntur4 ,et tempore abs5tiae p]egr9orum non possunt mut>e cu/odes templi1 s$ illi1 qui cum p]egr9is intromissi fu]unt1 et cu/odes deputati sancti sepul*ri1 man5t semp] usque ad adv5tum p]egr9orum4 ,nec fratres positi cu/odes exire possunt1 nec alii fratres intr>e1 nisi vel9t solv]e tributum4 ,et si volunt mut>e cu/odes1 oportet solv]e tributum4 ,v]um bis 9 anno patefaciunt valvas templi1 et gratis omnes ,*ri/ianos intromittunt4 ,scilicet 9 ,p>asceve usque ad secundam f]iam pas*ae2 et 9 vigilia inv5tionis sanctae crucis usque ad vesp]as sequ5tis diei4 ,et 9 illis diebus e/ templum repletum viris et foem9is1 de omnibus mundi regionibus1 et e/ tumultus magnus et compressio prae multitud9e4 ,et ibi tunc audiuntur omnia idiomata mundi1 et =um pretiosissim>um r]um et c>>um fit tunc 9 ecclesia4 ,demtis ergo praefatis duobus temporibus numquam nisi auro dato ap]itur illa ecclesia4 ,non sicut erat olim1 dum alia erant tempora4 ,s$ ca?olici ,*ri/iani semp] et omni hora intr>e gratis pot]ant1 nec admittebatur quovis modo ha]eticus aut s*ismaticus 9 illam ecclesiam1 nec pro pretio1 nec gratis4 ,s$ capto sepul*ro ,dom9i captivi sunt p]egr9i1 ita quod non possunt 9 ,j]usalem quidquam ag]e1 nisi quod placet ,s>rac5is4 ,porro1 ante paucos annos erat sic consuetudo1 quod ,s>rac5i mane 9 ortu solis ecclesiam ap]iebant1 eosque usque ad vesp]as inclusos ret9ebant1 et 9 occasu solis ejiciebant4 ,et hoc fuit tol]abile4 ,s$ hodie contr>io modo fit1 s]o enim nobis ap]iunt1 et mane nos ejiciunt4 ,et hoc e/ multum durum et mole/um1 quia noctibus illis1 quibus 9 templo sumus1 p>um aut c]te nil quiescimus1 et hoc propt] crebram locorum sanctorum visitationem et cricuitionem1 et propt] div9orum ,(ficiorum cont9uationem1 et propt] ululatum et clamores mirabiles ori5talium ,*ri/ianorum1 qui tota nocte ecclesiam clamoribus male sonantibus impl5t1 et propt] m]catorum negotiationes1 et ultimo propt] excessivam multitud9em pulicum 7,b71 qui 9 pavim5to undique saltant1 et ubicumque homo ponit se ad dormi5dum vel ad or&um1 /atim pl5us e/ pulicibus1 nec quiesc]e pote/4 ,unde autem v5iant nescio1 nisi =te ex natura m>moris procreantur1 vel cu/odes templi eos nutriunt et non occidunt4 ,po/ illos autem nocturnos labores et inquietud9es /atim expulsis nobis de templo cogimur ad alia loca visit&a transire1 et it]um labor>e1 et ita p]egr9i nimis att5uantur vigiliis1 jejuniis1 et laboribus1 et vix conc$itur eis tempus modicum m&uc&i4 ,et ideo gravis modus nunc e/ quoad hoc1 quamvis aliis respectibus melius sit illud1 quam aliud4 ,ego enim multo lib5tius volo p] noctem esse 9 ecclesia clausus1 quam p] diem4 ,de div]sis hom9um g5]ibus 9 ecclesia sancti sepul*ri habitantibus4 ,sicut div]sitas creatur>um decorat univ]sum et creatorem mirabilem et p]fectum o/5dit1 sic div]sitas g5tium1 morum1 l+u>um et rituum plurimum decor>et ecclesiam ca?olicam1 et ,r$emtorem no/rum mirabilem et p]fectum o/5d]et1 si int] illa odiosa p]v]sitas g5tilium1 ha]eticorum1 et s*ismaticorum m9ime inv5ir5tur1 quamquam etiam ex ipsis mirabilis ,deus et p]fectus o/5datur4 ,ecclesia sancti sepul*ri pul*rior e/ cunctis ecclesiis mundi ex div]sitate g5tium 9 ea ,deum laudantium1 r$ditur tam5 de=mis et mon/ruosa ex erroribus horribilibus intrantium eam4 ,olim enim +r$iebantur ,*ri/iani de toto mundo1 et omnibus l+uis s9e erroribus1 s9e p]fidiis1 s9e sup]/itionibus ,deum col]e vol5tibus1 et non intromittebantur excommunicati1 s*ismatici1 ha]etici praescisi1 quibus iam1 heu1 templum pl5um e/1 quibus ipsa basilica sordet4 ,sunt autem ,,vii diff]5tiae ,*ri/ianorum 9 hoc templo1 quorum quaelibet habet suam propriam sectam1 proprium ritum1 proprium *orum1 cum div]sis erroribus et damnosis etiam 9 sub/antialibus fidei4 ,de quorum erroribus longum nimis esset hic dic]e4 ,si cui autem placet aliquid de 8 vid]e1 legat p]egr9ale dom9i decani mogunt95sis ecclesiae1 quod loco sui confecit v5]abilis sacrae !ologiae pr(essor egregius1 ,pat] ,m>t9us ,r?1 ,conv5tus phorcem5sis ,ord9is ,pra$icatorum1 qui1 uti vir doctus1 multa de erroribus habitantium 9 ,j]usalem g5tium accurate diss]uit p] longum 9 eodem p]egr9ali4 ,ego v]o ad po/]ius nihil1 vel p>um de 8 tangam1 s$ tantum quae loca templi sancti occup5t g5tes illae1 brevius dicam4 ,de ,lat9is ca?olicis4 ,lat9i ,*ri/iani primi et v]i ca?olici1 qui a ,s>rac5is nom9antur ,franci1 hoc templum inhabitant1 et sunt or?odoxi fide1 devoti pr(essores1 viri religiosi1 fratres m9ores1 qui ,conv5tum hab5t1 ut dictum e/1 9 monte ,syon1 multorum fratrum1 7#acd ,a71 ,,xxiiii scilicet1 vivuntque sub,,tr#bch regul>i sui ,ord9is in/itutione1 de eleemosynis devotorum p]egr9orum illuc ex t]ris ,*ri/ianorum v5i5tium1 et aliorum quorundam pr9cipum fidelium1 qui sacrorum locorum devotione et pietate *ri/iana moti annuas suas illis transmitt]e eleemosynas non negligunt4 ,nam felicis recordationis quondam dux ,burgundiae ,philippus c5su annuo mille ducatorum subsidio1 dum vixit1 pro sua salute ad loca sancta contulit devotione ac fratrum ,deo ibi s]vi5tium su/5tatione4 ,quod et filius ejus ,c>olus1 dum fuit 9 humanis1 etiam fecit4 ,s$ et successor ejus mod]nus1 ,dom9us illu/rissimus et victoriosus1 dux ,au/riae et ,burgundiae ,maximilianus1 nunc rec5t] rex gloriosissimus ,romanorum creatus1 ipsum idem suorum imitatur exemplum pra$ecessorum 9 ducatu ,burgundiae1 transmitt5s fratribus consueta subsidia4 ,de 8 fratribus et eorum ,conv5tu vide 9 visitatione locorum montis ,syon int] septa mona/]ii1 sub die ,,xiii4 hujus m5sis1 et s+ul>it] fol4 #if4 ,b4 et fol4 #ajh4 ,b4 ,hi fratres loco ,lat9orum omnium ponunt ad m9imum tres de suis 9 ecclesiam sancti sepul*ri1 sanctissimi monum5ti cu/odes1 qui die ac nocte man5t et totum corpus ecclesiae romanae et lat9ae repraes5tant1 quibus fratres montis ,syon necess>ia p] =am9a portae ecclesiae porrigunt4 ,hab5t autem 9 ipso templo potissima et sanctissima loca4 ,nam claves dulcissimi ,dom9i ,jesu sepul*ri et speluncae ipsi hab5t1 ipsumque api]unt et claudunt1 cui volunt1 et 9 eo ,missas celebrant1 qu&o placet4 ,nec aud5t sac]dotes ali>um sect>um 9 eo celebr>e1 nisi de ,lat9orum expressa requisitione et lic5tia4 ,qualit] autem haec tam insignis pote/as sup] sanctissimum ,dom9i monum5tum ad nos ,lat9os dev5]it1 longum esset dic]e4 ,non multum tempus e/ elapsum1 quod ,georgici dom9abantur et regebant dom9icum sepul*rum4 ,et e/ mirum1 quod alii ,*ri/iani ali>um sect>um su/95t ,lat9orum pote/atem1 cum de nulla secta sub religione *ri/iana tam pauci habit5t 9 ,j]usalem1 sicut de ,lat9is1 et dum s9t magis dif=mes vita1 moribus1 ve/itu et l+ua ipsis ,s>rac5is1 quam quicunque alii ,*ri/iani4 ,insup] int] lampades1 quae semp] ard5t 9 sancto sepul*ro tres sunt ,lat9orum1 quas nutriunt oleo et igne2 reliquae sectae nutriunt alias ,,xvi4 ,hab5t etiam ,lat9i capellam beatae ,virg9is1 de qua supra fol4 #aaj4 ,b4 ,et ibi celebrant1 et horas suas p]ficiunt 9 ea4 ,et retro capellam hab5t locum amplum pro dormitione1 coctione1 comme/ione1 et naturae exon]atione4 ,9 illa capella tres nutriuntur lampades ard5tes4 ,9 monte ,calv>iae hab5t ,lat9i proprium alt>e1 et tres lampades sup] rupem crucis ,*ri/i ard5tes4 ,9 loco inv5tionis crucis ,*ri/i hab5t alt>e unum1 et unam lampadem ard5tem 9 specu1 ubi crux ,*ri/i inv5ta fuit4 ,9 loco 7,b7 inunctionis corporis ,dom9i de cruce depositi hab5t unam lampadem ard5tem4 ,cum ,lat9is adhuc communicant ,bohemi 9 ,j]usalem1 et qu&o ad loca sancta v5iunt1 cum ,lat9is man5t1 et a ,lat9is div9ae p]cipiunt1 quamvis a romana ecclesia discess]9t1 et ha]eses 9 dies magis et magis crescant4 ,s$ et ,glagolae nobiscum sunt1 quamvis ,missas lat9as non legant s$ 9 sua mat]na l+ua1 quia ord9es sacros ,romae p]cipiunt1 nec sunt ha]etici4 ,graeci quid habeant 9 templo sancti sepul*ri4 ,graeci hab5t praecipuum sanctae ecclesiae illius locum1 *orum et caput totius ,ana/asis4 ,hi ,graeci 9 primitiva ecclesia fu]unt celebres et famosi 9 fide1 praecl>as civitates et insignes ecclesias quatuor patri>*ales1 ,antio*5am1 ,j]osolymitanam1 ,alex&r9am1 et ,con/ant9opolitanam1 p] multa tempora sub ecclesia/ica ob$i5tia possid5tes4 ,a qua t&em rec$5tes 9 errores pessimos cecid]unt usque 9 blasphemiam spiritus sancti1 et contra sacram5torum ritum1 et contra ecclesiae romanae pote/atem4 ,aliquoti5s autem rationibus convicti ad ecclesiae gremium r$i]unt1 s$ ,,xii vicibus relapsi nunc ob/9ati,,tr#bci cum ,turcis et ,s>rac5is vivunt1 et ,lat9os1 si quo modo possunt1 s9e mis]icordia p]sequuntur4 ,nunquam ,turci et ,s>rac5i tantum creviss5t1 si illi ,graeci proditores non fuiss5t4 ,ori5tales alii ,*ri/iani dudum r$ucti ad ecclesiae unitatem fuiss5t1 et hodie r$uci poss5t facilit]1 si ,graeci infidi et sup]bi non obsi/]5t1 et r$uctos s$uc]5t4 ,8 tam5 malis non ob/antibus ecclesiam illam sanctissimam sepul*ri dom9ici +r$i praesumunt1 et qui malitiae caput sunt1 caput ecclesiae inju/e sibi usurp>unt1 et *orum cum alt>i summo possid5t hodie1 et multas lampades ante alt>e acc5sas,,tr#bdj s]vant4 ,hab5t etiam c>c]em ,dom9i1 de quo dixi fol4 #aab ,a41 9 quo unum hab5t alt>e cum una lampade ard5te4 ,9 monte ,calv>iae duo hab5t alt>ia1 quia ,georgici1 qui ipsum montem possid5t1 sunt de secta eorum4 ,9 capella ,s4 ,hel5ae sub t]ra hab5t unam ard5tem lampadem4 ,locum etiam divisionis ve/ium ,*ri/i hab5t1 et 9 eo alt>e et unam lampadem4 ,et tantum de illis4 ,georgici1 quales ,*ri/iani s9t1 et quae loca habeant 9 ecclesia sancti monum5ti4 ,georgici1 qui et ,nubiani dicuntur1 et ,*ri/iani de c9ctura ut 9 plurimum vocantur1 sunt de remotis valde p>tibus a t]ra sancta1 viri bellicosi1 qui etiam muli]es ad bell&um in/ruunt4 ,hi ,*ri/iani sunt1 s$ p] omnia erroribus depravati1 sicut ,graeci4 ,possid5t autem 9 templo sancti sepul*ri montem ,calv>iae1 et semp] juxta rupem sanctam hab5t1 cu/odem ibi inclusum4 ,hunc locum sanctum non diu habu]unt1 s$ tantum,,tr#bda ab annis ,,xv4 ,obtul]unt enim regi ,aegypti1 ,soldano1 mun]a1 qui inde ejecit ,arm5os et 7#ace ,a7 induxit ,georgicos4 ,hab5t etiam locum et specum inv5tionis sanctae crucis1 et tres 9 eo lampades1 quas tam5 r>o acc5dunt4 ,hab5t etiam capellam sub monte ,calv>iae1 9 qua reges ,j]usalem lat9i sunt sepulti4 ,ut patuit supra fol4 #aag ,a4 ,de ,jacobitis ha]eticis4 ,jacobitae sunt etiam 9 templo1 et possid5t 9 suis t]ris multa regna ori5tis4 ,sunt autem s+ul>es h]etici1 9 multis damnabilit] errantes4 ,circumcisionem s]vant2 et pu]os ad ub]a matris p5d5tes sub utraque specie communicant2 et circa ,*ri/i humanitatem multiplicit] errant4 ,hi hab5t p>vam capellam annexam dom9ico monum5to1 9 qua habetur alt>e et lampades4 ,locum etiam inunctionis ,dom9i possid5t1 9 quo ,,vii hab5t lampades ard5tes4 ,de ,*ri/ianis de ,india1 ,abiss9is4 ,abass9i1 sive ,*ri/iani de ,india1 sub abbate deg5tes1 templum no/rum sancti sepul*ri etiam possid5t4 ,sunt autem vitae valde au/]ae1 paup]es1 et multorum errorum4 ,laici eorum /udiose ad ,missam conv5iunt 9 sol5nibus1 et tunc omnes utriusque sexus incipiunt altis vocibus jubil>e1 salt>e p$ibus1 plaud]e manibus1 conglobantes se 9 circulis ibi sex vel septem1 ibi novem vel decem1 et int]dum p] totas noctes sic canunt1 potissimum 9 nocte resurrectionis ,*ri/i1 qua non cessant can]e et cursit>e1 donec illucescat1 et ita f]v5tes sunt hoc ag5tes1 quod multi propt] labores illos infirmantur4 ,et quamquam i/a faciant et obs]v5t1 tam5 p]niciosis erroribus infecti sunt1 et ha]etici abhorribiles ecclesiae sanctae4 ,accipiunt enim cum ,judaeis1 ,s>rac5is et ,jacobitis inutilem1 imo damnabilem circumcisionem1 et adurunt f]reo ignito calamo suos p>vulos 9 facie1 nec baptismum aquae curant recip]e4 ,hi possid5t capellam1 9 qua sub alt>i lapis /at1 sup] quem ,dom9us s$5s sp9ea corona fuit coronatus1 9 qua hab5t lampadem et alt>e4 ,porro1 capella eorum cum alt>ibus1 9 qua cottidiana sua ,(ficia p]agunt1 e/ ad s9i/ram p>tem1 circa +ressum sancti sepul*ri1 int] columnas templi sagis et mattis et aliis velis loco p>ietum circumdata1 et sunt ad funes susp5sa4 ,de ,*ri/ianis de ,syria1 ,surianis4 ,suriani1 qui et ,syri1 ,*ri/iani sub div]sis g5tilium pr9cipibus 9 s]vitute mis]a degunt1 et sunt infecti erroribus ,graecorum1 quos imitantur1 ha]etici1 et hom9es falsi1 dolosi1 fures1 zelotypi 9 uxores1 sicut ,s>rac5i4 ,hi etiam nobiscum sunt 9 templo sancti sepul*ri1 et possid5t capellam sanctae ,hel5ae1 ibi sua ,(ficia p]ag5tes4 ,morantur autem ad latus ,indianorum 9 tab]naculo velis circumdato et caet]a4 7,b7 ,de ,*ri/ianis ,arm5is1 quales s9t8 ,arm5i etiam 9 hac sacra ecclesia nobiscum sunt1 ab ,arm5ia v5i5tes1 et,,tr#bdb sunt ,graecorum implacabiles inimici1 nec tam5 cav5t errores eorum1 nec eis c>5t4 ,dum enim conficiunt1 aquam v9o non apponunt1 ut ,graeci2 sextis f]iis c>nes m&ucant2 et diem nativitatis ,dom9i col]e nolunt2 s$ ipsi jejunant pro eo1 quod ad no/ras mis]ias illo die natus e/ ,dom9us2 diem autem ,epiphaniae sol5nit] celebrant1 propt] baptismum ,*ri/i1 9 quo dicunt esse fe/um spiritualis nativitatis ,*ri/i4 ,9 quo etiam errant4 ,hi ,arm5i1 ut dictum e/ sup]ius de ,georgicis1 habu]unt montem ,calv>iae1 s$ eo amisso em]unt a ,soldano locum 9 sup]iori templi ambitu1 et ibi *orum consecrav]unt1 et habitacula fec]unt4 ,sunt autem ,arm5i m9us nobis dif=mes quam quicumque alii praefati4 ,porro audivi1 frequ5t] esse quosdam ,arm5os1 qui nullos hab5t sac]dotes1 nisi fratres ,pra$icatores1 qui sunt eorum episcopi curati et sac]dotes1 et sunt optimi ca?olici1 quos quidam frat] ,ord9is ad fidem conv]tit1 et ,summam ,s4 ,?omae 9 eorum l+uam tran/ulit1 et alios libros ca?olicorum doctorum4 ,sol5t illi ,arm5i pro tempore visit>e g5]alem magi/rum ,ord9is ,pra$icatorum1 et se filios suae ob$i5tiae exhib]e1 et sepul*rum beati ,dom9ici patris no/ri visitant 9 ,bononia cum multa devotione4 ,hoc audivi a multis fratribus1 qui eos vid]unt et audiv]unt loqu5tes cum ,g5]ali1 modo quo pot]ant1 quia lat9a l+ua c>5t et italicam ignorant4 ,praefatae ,*ri/ianorum g5tes mans]unt 9 ,j]usalem1 qu&o capta fuit civitas a ,s>rac5is2 et expulsi ,lat9i1 patri>*a et rex ,j]usalem cum omnibus suis1 et tradita fuit illis ,*ri/ianis ecclesia sancti sepul*ri1 ita tam51 quod loca 9 ea1 quae plac]5t1 em]5t4 ,quod et fec]unt4 ,et facta e/ 9 templo hoc sancto confusio commixtae multitud9is ab anno ,dom9i ,,mclxxxvii4 die #aa4 ,octobris1 et mans]unt pra$ictae g5tes omnes1 demtis ,lat9is1 9 ,j]usalem1 s]vi5tes ,s>rac5is sub tributo4 ,/etit autem civitas sancta multis annis s9e lat9is ,*ri/ianis1 qu\sque ,rob]tus rex ,siciliae multo auro comp>avit a ,soldano loca sancta aliqua1 et ea fratribus m9oribus tradidit1 qui ea possid5t usque 9 hodi]num diem4 ,de 8 vide supra1 fol4 #ajh4 ,porro praet] g5tes jam num]atas sunt plures extra fidem ,*ri/i 9 ,j]usalem1 ut ,s>rac5i1 ,judaei1 ,turci1 ,sam>itani1 ,mamaluci1 de quibus omnibus lucul5t] tractat saepe dictus magnificus dom9us ,b]nh>dus de ,brait5ba*1 qui nullis p>c5s sumtibus pro ord9ata compositione sui p]egr9alis sive it9]>ii induxit v5]abilem magi/rum1 illum9atum !ologum et ornatum rhetorem1 videlicet patrem ,m>t9um ,ro?1 ,ord9is 7#acf ,a7 ,pra$icatorum1 quod praefati dom9i it9]>ium ornato et compto /ilo composuit1 et g5tium div]sitatem habitantium 9 ,j]usalem cum erroribus et p]v]sitatibus et moribus cl>e descripsit1 reprobans errores et utilissimas doctr9as !ologicas trad5s cum solutionibus mult>um difficultatum4 ,conduxit etiam pretio eruditum virum1 ,erh>dum ,rewi*1 subtilissimum pictorem1 qui portus m>is et civitates et t]rae loca1 et praecipue t]ram sanctam1 et habitum g5tium dict>um proprie figuravit1 et figuras ad descriptiones aptavit4 ,ibidem ergo1 si cui placet1 legat1 et multa a me dimissa inv5iet4 ,ego autem pro nunc ult]ius proc$am ad evag&um4 ,visitatio locorum sanctorum p] civitatem ,s4 ,j]usalem et p] circuitum ejus4 ,qu9ta decima die hoc 9 fe/o divisionis apo/olorum1 diem in*o&o a praec$5ti vesp]a1 d5untiatatum fuit omnibus p]egr9is1 ut 9 occubitu solis montem ,sion adsc5d]5t1,,tr#bdc quia dom9i ductores no/ri vell5t nos eodem s]o 9 ,be?lehem duc]e4 ,cumque omnes 9 plateam ,syon v5issemus1 inv5imus ibi as9>ios no/ros /antes cum as9is2 currit autem unusquisque qua]5s et clamans pro suo as9>io1 ut dictum e/ supra fol4 #hd4 ,b4 ,et receptis as9is /etimus et ductores no/ros diutius exspectavimus1 t&em autem sole 9 occasum v]g5te v5]unt tri/es1 dic5tes1 quod de ,sodomis et solitud9ibus ,jordanis adsc5diss5t 9 ,be?lehem ,madianitae1 ,arabes et ,b$u9i1 nosque ibi exspect>5t1 ut armata manu nobis occurrant ad spoli&um2 idcirco hac vice man]e 9 ,j]usalem necesse =et1 qu\sque populus ille rapax a ,be?lehem disc$at4 ,et ita r$uctae sunt be/iae 9 suum locum1 nos v]o visitavimus et circuivimus loca sancta montis ,syon1 et juxta locum divisionis apo/olorum diutius oravimus1 cujus in/abat sol5nitas4 ,de hoc loco vide fol4 #ajd4 ,a4 ,cum sol autem occidisset1 desc5d]unt p]egr9i ad hospitale suum pro quiete1 multi tam5 mans]unt nobiscum 9 monte ,syon celebrantes nobiscum vigilias 9 locis sanctis4 ,m$ia enim nocte surreximus cum fratribus ad matut9ales laudes1 quibus f9itis incepimus celebr>e ,missas privatas1 unusquisque 9 loco sibi placito usque ad crepusculum4 ,die autem ,,xv4 illucesc5te1 antequam oriretur sol1 desc5dimus1 nos qui eramus 9 monte ,syon1 9 hospitale1 et dom9os p]egr9os fratres no/ros excitavimus ad p]egr9&um1 quibus p>atis de hospitali exivimus1 et aliqui fratres montis ,syon nobiscum1 et ,cal9us ,elphahallo ,s>rac5us cum baculo salvum conductum 7,b7 prae/ans et pu]os arc5s1 ne nos lapidibus impet]5t4 ,v5imus autem primo 9 atrium templi sancti sepul*ri1 et ibi 9 loco1 ubi ,*ri/us sub cruce cecidit1 ut sup]ius dictum e/1 procumb5tes1 indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,de porta1 extra quam fuit ,dom9us ,jesus ductus crucifig5dus4 ,exeuntes autem consequ5t] de templi atrio 9 vicum1 qui ducit de monte ,syon 9 montem ,calv>iae1 et de illo ducit p] desc5sum 9 civitatem p] ejus longitud9em1 quae e/ ab au/ro 9 aquilonem1 et latitudo ab occid5te 9 ori5tem1 cumque p] spatium aliquod desc5dissemus p] vicum 9 via illa1 p] quam ,dom9us ,jesus crucem bajulans 9 montem asc5dit ,calv>iae1 v5imus ad qu&am antiquam portam1 ruptam 9 dextra p>te1 de qua non plus mansit1 quam unum latus a t]ra sursum usque ad curvitatem1 quae arcum su/5tat1 reliquum totum dissipatum e/4 ,s$ et illa p>s1 quae mansit1 e/ iam intra domos con/ituta1 quod non potuimus ad eam v5ire1 e regione autem /etimus et eam intuiti sumus4 ,fuit autem porta alta1 magna et firma1 ut optime 9 ru9is c]n]e potuimus1 de lapidibus sectis et quadris a$ificata4 ,haec porta ante civitatis ampliationem p] ,aelium ,hadrianum factam dicebatur porta vetus1 quia fu]at ibi a tempore ,jebusaeorum4 ,et po/ dicebatur porta judici>ia1 quia 9 ea m antiquorum judicia agitabantur1 et quae judicata iam erant et s5t5tiata1 extra eam m&abantur executioni4 ,de utroque nom9e habetur ,nehem4 #c4 scil4 de porta vet]i et judici>ia1 quae unum sunt4 ,extra hanc portam ductus e/ ,dom9us ,jesus1 crucem sibi bajulans crucifig5dus4 ,unde de hac porta dicitur ,hebr4 #ac3 ,jesus1 ut sanctific>et p] suum sangu9em populum1 extra portam passus e/4 ,exeamus ergo humani ,,tr#bdd p]egr9i ad eum extra portam1 imp]p]am ejus portantes4 ,quis quaeso portam hanc nisi cum compassiva devotione pote/ intu]i8 ,hic enim educitur ,abel 9 agrum ,afrem ut p]imatur4 ,hic transiit ,jsaac cum lignis1 ut 9 monte immoletur4 ,hic videtur botrus 9 ligno portatus4 ,circa hanc ergo portam orationes praescriptas 9 processionali diximus1 et g5ibus flexis indulg5tias suscepimus 774 ,de tab]nis 9 via ad montem ,calv>iae1 9 quibus occid5di refocillabantur4 ,progressi inde consequ5t] v5imus ad loca1 ubi tempore eductionis ,*ri/i erant tab]nae1 et qu&o morte plect5di educebantur1 fu]unt aliqui pii hom9es1 qui pro plect5dis v9um solvebant1 et dabatur eis hic bib]e v9um =te1 ut bib5tes jocundi fi]5t1 quia dicitur ,esdrae ,,vi41 quod v9um omnem m5tem conv]tit 9 securitatem et jocunditatem1 et non mem9it omnem tri/itiam1,,tr#bde et debitum1 et omnia praecordia facit hone/a4 ,ab h9c etiam tul]unt 9 scyphis et can?>is v9um usque ad locum torturae1 ut et eidem inebri>5tur1 ut dictum e/ supra 7#acg ,a7 fol4 #aab4 ,sic etiam tradidit faci5dum ,talmut1 /atu5s1 morituros prius inebri>i1 ut impl]etur ,scriptura ,prov4 #ac43 ,date syc]am mo]5tibus1 et v9um 81 qui am>o sunt animo2 bibant1 et obliviscantur doloris sui4 ,ad has ergo tab]nas1 cum v5isset ,dom9us ,jesus cum cruce et duobus latronibus cum eo crucifig5dis1 process]unt fe/9ant] cum ,dom9o ,jesu1 et cum aliis duobus sub/it]unt1 apportantes eis potum2 et pro ,dom9o ,jesu tul]unt ex hospitio myrrhatum v9um1 quod 9 loco crucifixionis fuit1 et m9i/rant 7m9i/rav]unt71 quod tam5 non accepit1 ut dicitur ,mat?4 #bg4 ,nec legitur1 quod alii duo crucifig5di portav]9t cruces suas1 s$ socii eorum portav]unt4 ,jesus autem ,dom9us no/] suum portavit patibulum1 quia omnes amici ejus d]eliqu]unt eum1 et noti ejus recess]unt ab eo4 ,magis autem fe/9abant cum ,dom9o ,jesu quam cum aliis1 quia1 ex quo ,pilatus invite tul]at s5t5tiam1 et coactus eorum importunitatibus p>uit voluntati eorum1 timebant1 ne =te s5t5tiam1 quam inju/e latam esse sciebat1 revoc>et4 ,ideo fe/9abant4 ,circa hunc locum /etimus et ex compassionis affectu oravimus4 ,domus sanctae foem9ae ,v]onicae4 ,de9de progressi 9 desc5su v5imus ad locum ,v]onicae1 quae dicitur fuisse muli] illa sangu9e flu5s ,,xii annis1 et ad tactum fimbriae ve/im5ti occultum fuit curata1 quam ,dom9us filiam vocavit1 fidem ejus plurimum comm5dans1 ut habetur ,mat?4 #i4 ,hanc quidam dicunt fuisse ,m>?am4 ,s$ ,eusebius ,lib4 ,,vii4 ,eccles4 ,hi/or4 dicit1 eam ,v]onicam fuisse1 quae curata a ,dom9o sequebatur eum1 et erat matrona sanctitate et pudicitia insignis4 ,haec audi5s tumultum populi praet]euntis domum ejus cum crucifig5dis1 exilivit de domo et cum lam5to occurrit ,dom9o ,jesu cruce gravato1 vid5sque vultum ejus sputo et sangu9e repletum1 sud>ium extraxit1 et faciem salvatoris t]sit2 mansit autem figura faciei 9 sud>io1 ac si fuisset ei impicta1 quod muli] illa p5es se ret9uit1 et miram consolationem 9 eo habuit1 et multis signis et virtutibus facies illa cl>uit1 et celebris facta fuit4 ,haec muli] cum sud>io a ,tib]io ,caes>e p] ,volusianum militem e ,hi]osolyma ,romam acc]situr4 ,det9ebatur enim ,caes> magno infirmitatis morbo1 qui1 quamprimum muli]em sanctam suscepisset1 et imag9em contigisset1 curatus e/4 ,quo curato po/ea usque ad mortem ibi moribus et sanctitate 9 pretio habita cum apo/olis ,petro et ,paulo atque ,clem5te ecclesiam ,dei con/itu5s p]sev]avit4 ,ipsa autem imago panniculo impressa1 ,clem5ti ,pontifici et successoribus ab eadem ex te/am5to d]elicta1 nunc usque ,romae 9 beati ,petri templo a ,*ri/i fidelibus maxima cum religione invisitur4 ,sacrum autem sud>ium nom5 muli]is ret9uit usque 9 hodi]num diem1 et dicitur ,v]onica 7,b74 ,hanc ,v]onicam vidi ,romae 9 die asc5sionis ,dom9i anno #adgf4 ,de hoc multi p] tempora exquisitis celebrav]e laudibus1 int] quas illa s+ul>is habetur1 et communit] dicitur1 quae sic incipit3 ,salve sancta facies no/ri ,r$emtoris1 ,9 qua nitet species div9i spl5doris1 ,impressa panniculo nivei c&oris1 ,dataque ,v]onicae ob signum amoris4 ,igitur domum i/am sanctae ,v]onicae jocunde contemplabamur1 cogitantes1 quomodo tota romana ecclesia acquisivit p] illius domus hospitam decorem et gloriam accipi5do ab ea faciem ,salvatoris1 et fideles de univ]so mundo ,romam currunt1 ut faciem hanc desid]abilem videant1 quam dum ,*ri/ianus c]nit1 a fletu se cohib]e non valet4 ,/etimus ergo ante domum1 et o/ium deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,porro po/ p]egr9orum recessum a ,j]usalem nos1 qui mansimus1 9 ipsam domum intromissi fuimus p] ,s>rac5um1 qui eam inhabitat4 ,domus ,dodrucis1 divitis illius epulonis1 qui purpura indutus etc4 ,consequ5t] desc5dimus p] vicum1 et ad domum vetu/am s$ pul*ram v5imus1 quae dicitur fuisse divitis epulonis domus1 qui proprio nom9e ,dodrux dicebatur1 quod tam5 ,dom9us 9 ,evangelio exprim]e noluit1 sicut nom5 paup]is expressit1 propt] causam1 quam ponit ,gregorius 9 oratione ejus de p>abola4 ,hic ,dodrux1 abundans et deliciosus1 infirmo ac m5dico ,laz>o micas m5sae suae negavit quae cadebant de m5sa4 ,hanc domum propt] m]ita paup]is illius honoravimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,insup] p]egr9i omnes tam divites quam paup]es exempla em5dationis vitae ibi accepimus1 divites 9 divite voluptuoso1 et 9 infirmo sepulto cont95tiam et mis]icordiam didic]unt2 paup]es v]o 9 ,laz>o paup]e1 ulc]ibus pl5o1 et 9 s9um ,abrahae deportato1 spem et pati5tiam4 ,de 8 duobus1 divite et paup]e1 habetur ,lucae ,,xvi4 ,de bivio1 9 quo ang>iav]unt ,simonem1 ut toll]et crucem po/ ,jesum1 quod et fecit4 ,processimus et consequ5t] 9 locum v5imus1 ubi duae viae se int]secant1 et crucem faciunt1 ita1 quod /ans 9 m$io pote/ proc$]e ad quamcumque plagam4 ,*ri/us autem 9 hoc bivio exi/5s cum cruce debilitatus fuit1 et eam remisit ad paululum respir&um4 ,pessimi autem ,judaei fe/9abant multum1 propt] causam pra$ictam 9 articulo de tab]nis2 et dum ibi />et1 sup]v5it ,simon ,cyr5aeus1 qui fu]at g5tilis et factus proselytus1 ,*ri/i occultus discipulus4 ,hunc ang>iav]unt1 cog5tes eum toll]e crucem po/ ,*ri/um1 ut dicitur ,luc4 ,,xxiii4 ,invitissime autem tulit crucem magi/ri sui1 quia my/]ium adhuc ignoravit et salutem4 ,accurrimus ergo ad locum illum1 et ,*ri/o compassi p>it] et congavisi4 ,compassi quidem1 quia non erat ei adjutor aliquis1 nisi hic ,simon1 qui coactus adjuvit eum port>e crucem4 ,congavisi autem1 quia jam non unus ru/icellus v5i5s de proxima villa ade/ port>e crucem ,jesu1 s$ multi b>ones1 nobiles et honorati1 de ca/ris et civitatibus long9quis nunc hic assunt1 7#ach ,a7 qui de transm>9is p>tibus adv5]unt volunt>ie1 portantes crucem ,dom9i sui lib5tissime4 ,9 hoc ergo loco nos pro/ravimus1 et orationibus signatis dictis indulg5tias pl5>ias recepimus 774 ,9 hoc loco quondam /abat ecclesia1 quae nunc e/ tota de/ructa4 ,de loco1 9 quo ,*ri/us fl5tibus muli]ibus dixit3 filiae ,j]usalem etc4 ,ult]ius cum processissemus p] viam ,dom9i durissimam1 et it] laboriosissimum1 quod cruce passus transivit1 v5imus ad locum1 ubi ,dom9us crucem bajulans audi5s et vid5s lam5tabilem ululatum muli]um sequ5tium se praet]missa fur5tis populi turba ad amantes et plang5tes se foem9as oculos et ora conv]tit1 dic5s3 filiae ,j]usalem1 nolite fl]e sup] me etc41 ut habetur ,luc4 #bc4 ,9 hoc loco sacro 9 t]ram pro/rati s+ultibus et fletibus ve/igia ,salvatoris no/ri deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,ibi etiam quondam /etit ecclesia1 cujus tam5 nunc nulla app>5t ve/igia4 ,de loco1 9 quo beata ,virgo p]t]rita pa5e exanimis effecta4 ,transeuntes consequ5t] p] sanctam et flebilem viam1 non absque copiosis lacrymis devotorum p]egr9orum ad locum v5imus1 ubi ad dextram viae p>tem e/ altitudo qua$am1 9 qua /etit moe/issima virgo ,m>ia toto mane1 quo filius suus 9 praetorio apud judicem fuit1 ut vid]et1 quo duc]etur1 et sequi posset4 ,cum autem vidisset filium int] duos latrones proc$5tem cum gravissima cruce1 coronam sp9eam hab5tem 9 capite1 et vultum livorosum sangu9e et sputis dehone/atum1 turbis armatorum circumseptum1 mox ext]rita corruit1 et syncopizavit4 ,9 hoc loco gem9ato mo]ore p]turbati /etimus1 et po/ orationes consuetas 9 t]ram pro/rati locum et humum sanctam deosculati sumus2 indulg5tias 77 pl5as ibi habuimus4 ,hoc 9 loco quondam solemnis /etit ecclesia1 quae dicebatur ad sanctam ,m>iam de ,spasmo1 ex quo ibi spasmatizavit4 ,hanc ecclesiam ,s>rac5i de/rux]unt1 rel9qu5tes muros eos />e1 qui erant =tes de quadris magnis1 ut ,s>rec5us sibi sup] eos muros habitationem erig]et1 quia 9 delectabili loco e/ et alto4 ,nam a loco ,calv>iae usque ad domum divitis epulonis e/ desc5sus1 et a loco1 ubi ,simon ang>iatus tulit crucem po/ ,jesum1 e/ adsc5sus usque ad locum hunc1 9 quo muri ecclesiae s9e a$ificiis /ant4 ,hoc enim insigne de loco ref]tur1 quod1 cum multi ,s>rac5i sup] vet]es muros illos att5tav]9t sibi domos con/ru]e1 numquam aliquis potuit /ructuram consumm>e1 s$ po/ labores et sumtus subito con/ructa corru]e1 et hoc toti5s contigit1 quod nemo 9 loco hoc att5tat quidquam erig]e1 s$ dimittunt murorum ru9as vacuas />e4 ,dicunt etiam1 quod nec lapides possunt inde auf]ri1 9 signum sanctitatis loci et futurae ecclesiae ibi a$ific&ae4 7,b7 ,de loco1 ubi ,dom9us ,jesus ad mortem fuit s5t5tionatus1 qui dicitur ,gaba?a vel ,ly*o/ratos4 ,inde progressi 9 vicum v5imus1 ad locum1 ubi tempore passionis ,*ri/i erat locus judicii1 dictus hebraice ,gabata1 et graece ,ly*o/ratos1 lat9e v]o collis mo]oris1 quia erat altitudo multae moe/itiae illis1 contra quos s5t5tia f]ebatur4 ,de hoc loco habetur ,joh4 #ai4 ,/at autem 9 loco illo arcus altus1 de quadratis lapidibus1 flexus de una p>te vici 9 aliam1 claud5s sup]ius vicum ad modum portae4 ,supra arcum v]o murus e/ a$ificatus1 longitud9em viri hab5s4 ,9 hoc muro sunt immurati duo quadrati lapides albi1 de polito et c&ido m>more1 a se invicem di/9cti1 contra vicum respici5tes1 ac si pro decore ess5t muro ins]ti4 ,tempore enim passionis ,*ri/i erat locus ille ,ly*o/ratos m>moreis tabulis pavim5tatus1 et 9 pavim5to fu]unt elevati sup] alios pavim5ti lapides duo politi1 albi et quadrati unus sub tribunali1 ita1 quod judex s$5s pro tribunali hab]et p$es sup] eum2 alt] v]o erat 9 m$io pavim5ti1 sup] quem /atuebatur reus judic&us4 ,et p] circuitum erant scamna consulum et judicum4 ,ad hunc ergo locum ,gaba?a exivit ,pilatus1 ad s5t5tiam p]emtoriam faci5dam contra ,jesum1 s$5s 9 tribunali1 p$es hab5s sup] lapidem1 et ,dom9us ,jesus summ&us /etit sup] rei lapidem4 ,hos duos lapides accep]unt fideles1 et eos sup] arcum hunc muro ins]u]unt 9 p]petuam rei memoriam4 ,9 hoc ergo loco g5ua fleximus1 et adorato ,dom9o indulg5tias accepimus 774 ,r$uximus ibi ad memoriam impias ,judaeorum accusationes ,*ri/i1 et proclamationem inju/am1 et judicis inju/i metum1 et ,*ri/i sil5tium1 et multa1 quae 9 hoc loco sacro contig]unt4 ,de praetorio et domo ,pilati1 9 qua ,dom9us flagellatus1 coronatus et multiplicit] vexatus fuit4 ,orationibus f9itis 9 loco praefato surreximus1 et p] arcum jam dictum transivimus1 et ad domum ,pilati v5imus1 9 qua domo1 quanta ,dom9us ,jesus su/9u]it1 nullus ,*ri/ianus ignorat4 ,erat 9 ea praetorium1 9 quod ,dom9us ,jesus duris nexibus v9ctus et cat5a f]rea collo circumdatus judici praes5t&us fuit ductus1 accusatus1 exam9atus1 ad ,h]odem missus1 et it]um r$uctus 9 hanc domum1 et int]rogatus1 flagellatus1 sp9is coronatus1 et multiplicit] d]isus1 et pl5us opprobriis populo fuit o/5sus4 ,ante =es igitur illius domus 9 t]ram nos pro/ravimus cum multo fletu1 et orationes 9 processionali praescriptas diximus1 et indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus1 et surg5tes lapides p>ietum deosculati sumus4 ,lib5tissime autem domum illam +ressi fuissemus1 s$ inhabitatores ejus nolebant eam ap]ire1 /abamus namque ante domum1 sicut ,judaei /abant1 qu&o ,*ri/um 7#aci ,a7 praes5tabant1 qui nol5tes +r$i hanc domum1 ut non contam9>5tur1 s$ m&uc>5t pas*a1 nos v]o optavimus totis praecordiis +r$i1 ut contam9ationes no/rae et immunditiae mund>5tur1 et ut magis sanctific>emur1 s$ intromissi non fuimus pro hac vice4 ,po/ recessum autem militum a ,j]usalem 9 eam v5imus p] practicam1 sicut dicetur infra fol4 #bca4 ,b4 ,domus illa1 quamvis p] ,titum fu]it cum aliis ev]sa1 remans]unt tam5 muri aliqui1 sup] quos 9 rea$ificatione alia domus fuit con/ructa1 et ita species prioris domus ablata4 ,remansit autem arcus portae1 p] quam ,dom9us inductus et eductus e/1 et nunc sub arcu illo non e/ introitus domus1 s$ alibi1 et antiqua porta /at quidem1 s$ muro obturata4 ,sunt autem 9 lapidibus capitalibus et arcualibus antiquae portae rotae sculptae1 et quadranguli1 et trianguli1 sicut si ess5t a/rolabia4 ,et cr$o1 quod propt] aliquam sup]/itionem antiqui sic habu]9t4 ,domus haec tempore passionis ,*ri/i fuit gr&is1 multorum habitaculorum1 s$ iam e/ satis /ricta ab intra1 locus tam5 flagellationis e/ te/ud9atus1 et fuit4 ,s$ nunc projiciunt inquil9i domus omnes immunditias et purgam5ta domus 9 eum sanctum locum4 ,9 illa domo fu]unt columnae illae ,,vii sudantes1 de quibus dictum e/ supra fol4 #aac4 ,a4 ,et 9 eam asc5debatur p] m>moreos gradus ,,xxviii4 ,et cum ,dom9us sursum duc]etur captivus cum furia et viol5tia1 9 gradu ,,xi4 cecidit supra sanctam suam faciem1 ita1 quod de n>ibus et ore sangu9em emisit1 qui sup] gradum fluxit4 ,hi gradus1 ut dicitur1 translati sunt a ,j]usalem ,romam1 et positi ad sanctum ,johannem ,lat]an5sem pro asc5su ad sancta sanctorum1 et quotiescumque quis p] eos adsc5dit1 indulg5tias pl5>iae remissionis acquirit4 ,9 maxima autem hab5tur v5]atione hi gradus1 p] quos p]egr9i non asc5dunt nisi sup] g5ua d5udata1 et dum ad ,,xi gradum v5iunt1 ibi se pro/]nant1 et diutius devotiusque orant1 et locum deosculantur1 ubi signum effusi sacri cruoris c]nitur2 qui locus e/ f]reis cancellis circumdatus4 ,non solum autem indocti et simplices id agunt1 s$ dom9i ,c>d9ales et doctissimi p] gradus illos modo pra$icto pro indulg5tiis asc5dunt1 et eos 9 domo ,pilati /etisse pra$icant4 ,domus regis ,h]odis1 9 qua ,*ri/us fuit spretus et illusus4 ,a domo pra$icta recessimus1 et p] vicum progressi v5imus ad alium vicum1 qui de illo sursum ducit p] asc5sum1 et d]elicto vico1 p] quem de monte ,calv>iae desc5d]amus1 vicum illum asc5dimus1 et ad unam magnam domum v5imus1 quae fuit domus ,h]odis regis1 9 quam ,dom9us ,jesus ductus fuit a ,pilato p] illum asc5sum1 9 qua spretus fuit ab ex]citu ,h]odis1 et ve/e alba illusus1 et multa p]pessus1 ut dicunt ,evangeli/ae4 ,dicitur1 quod ve/is ,*ri/is alba1 qua 9 domo ,h]odis illusus fuit1 erat ad modum scapul>is ,pra$icatorum et ,c>?usi5sium4 ,ante hanc domum pro/rati ,dom9um precabamur1 7,b7 et indulg5tiis acceptis surreximus 774 ,+ressum enim 9 domum hanc 9 mea prima p]egr9atione hab]e non potui1 quia tunc erant 9 ea s*olae pu]orum ,s>rac5orum1 9 quibus pu]i in/ruebantur4 ,9 mea v]o secunda p]egr9atione rep5te repulsi fuimus a domo1 quia praefectus civitatis suas concub9as 9 ea locatas habuit1 propt] quas etiam po/ abscessum p]egr9orum +ressum hab]e non potuimus4 ,de domo ,simonis ,ph>isaei1 9 qua muli] peccatrix po5ituit4 ,fe/9e domum ,h]odis d]eliquimus1 ne praefectum (f5d]emus1 et 9 vicum pri/9um desc5dimus1 et ante =es cujusdam domus sub/itimus4 ,9 illa enim domo dicitur habitasse ,ph>isaeus ille1 qui rogabat ,jesum1 ut m&uc>et cum illo1 et cum ibi esset1 v5it muli]1 quae erat 9 civitate peccatrix1 et mirae po5it5tiae et devotionis obsequia prae/itit1 ut habetur ,luc4 ,,vii41 adeo1 ut etiam secundum ,gregorium saxeum pectus lacrymae,,tr#bdf illius,,tr#bdg peccatricis ad exemplum po5it5di emolliat4 ,quot enim habuit 9 se delectam5ta1 tot de se praebuit holocau/a2 et conv]tit ad num]um virtutum num]um crim9um1 ut totum s]viret ,dom9o 9 po5it5tia1 quidquid ex se ,deum contems]at 9 culpa4 ,ante hujus domus =es procubuimus1 et indulg5tias accepimus 774 ,porro videtur esse div]sitas ,evangeli/>um de domo pra$icta4 ,lucas ubi scripsit1 videtur dic]e velle1 quod 9 ,j]usalem hoc sit factum4 ,s$ ,m>ci #ad4 et ,joh4 #ab4 et ,mat?4 #bf4 dicitur factum ,be?aniae 9 domo ,simonis leprosi4 ,ideo dicunt quidam magi/ri et sancti doctores1 ut ,hi]onymus contra ,iov9ianum cap4 #df4 ,et quod ,evangeli/a ,lucas loquitur de alia muli]e1 quam alii tres1 qui de ,m>ia ,magdal5a loquuntur1 et suum (ficium exhibuit 9 ,be?ania1 alia autem 9 ,hi]osolyma 9 domo hac4 ,et huic dicto demon/ratio sanctorum locorum concordat1 quia hic o/5ditur domus ,simonis ,ph>isaei1 et 9 ,be?ania domus ,simonis leprosi4 ,nisi quis velit dic]e1 quod ,m>ia ,magdal5a 9 pr9cipio conv]sionis suae 9 hanc domum v5it1 et lacrymis p$es ,dom9i rigavit1 et po/ea circa tempus passionis 9 ,be?ania1 effudit ungu5tum sup] caput discumb5tis1 et quod fu]it una eademque muli]4 ,quod ego magis cr$o esse4 ,de s*ola beatae ,m>iae ,virg9is1 9 qua lit]as didicit2 ea an lit]as didic]it1 resolvitur4 ,surreximus ab oratione de pra$icta domo1 et consequ5t] prop]antes ad aliam,,tr#bdh qu&am magnam domum v5imus1 de lapidibus quadris1 sectis1 et sculptis1 quae annexa erat atrio templi dom9ici4 ,dicunt autem quod eadem domus fu]it s*ola beatae ,virg9is1 9 qua lit]as didicit1 qu&o p] p>5tes templi s]vitoribus praes5tata fuit1 div9o mancip&a obsequio4 ,hanc domum cum admiratione contemplabamur1 et dubium 9 nobis ortum e/1 utrum beata ,virgo ,m>ia lit]as ab aliquo hom9e didic]it1 et quis ,judaeus ejus magi/] fu]it4 ,cum dicat ,sap4 #g43 ,omnium artifex docuit me 7#adj ,a7 sapi5tiam4 ,dom9us enim omnium dilexit eam1 ideo e/ ipsa doctrix discipl9ae ejus1 et electrix op]um illius ,sap4 #h4 ,ideo videtur1 quod non fu]it ab hom9e in/ructa4 ,insup] ,damm4 dicit1 quod beata ,virgo a nullo illu/rium v9citur4 ,sunt autem aliqui sancti1 qui non ab hom9e1 s$ p] revelationem ,jesu ,*ri/i didic]unt1 sicut ,/4 ,paulus ad ,galat4 #a de se te/atur4 ,s$ et ,salomon non ab hom9e1 s$ div9itus didicit sapi5tiam4 ,et caet]i apo/oli omnes doctores orbis facti p] inspiratam sci5tiam4 ,sanctus etiam ,?omas de ,aqu9o magis dicit se or&o /uduisse1 quam leg5do4 ,sic et ,s4 ,ca?>9a de ,s5is in/ructa p] ,dom9um ,jesum libros scivit leg]e1 et scripturas1 et tam5 nullius apicis nom5 aut conditionem novit1 nesci5s di/+u]e ab a4 b41 vel b4 a4 c41 ut vid]etur ejus in/ructio miraculosa4 ,sancta etiam ,m>ia aegyptiaca 9 des]to novit scripturas p] ,dom9i revelationem4 ,ut quid ergo dilecte frat] ,evagator1 o/5de mihi s*olam1 9 qua litt]as beatissimam ,virg9em ,m>iam didicisse dicis1 si a nullo illu/rium v9citur quomodo ab hom9e in/ructa e/8 ,cum alii p] inspirationem notitiam ,scriptur>um habu]9t1 quis ,judaeus fuit magi/] ejus1 quae ab initio vi>um su>um poss$it aet]nam sapi5tiam8 ,att5de frat] dilecte1 et domum hanc nequaquam sprev]is1 s$ eam s*olam beatae ,virg9is fuisse cr$e4 ,quamvis enim doctore hom9e indigna,,tr#bdi non fu]it1 discipula tam5 fi]i propt] m]itum humilitatis non recusavit1 sicut etiam legalem purgationem accepit1 non ex necessitate1 s$ ex humilitate4 ,sic etiam ,dom9us ,jesus1 aet]na sapi5tia1 int] doctores s$it1 eos audi5s et int]rogans et nec auditu nec int]rogatione pr(ic]e 9 sci5tia potuit4 ,recessimus ergo ad murum domus illius1 et eum deosculati sumus1 et indulg5tias accepimus 77 et consuetas orationes diximus4 ,de templo ,dom9i1 quod dicitur templum ,salomonis4 ,paululum inde progressi ad locum v5imus1 ubi ad dextram transitus erat te/ud9atus1 qui transitus erat dealbatus1 et lampades ard5tes p5debant 9 eo2 ante illum transitum /etimus1 et p] eum 9 templi atrium prospeximus1 ipsum etiam templum1 quod nom9ant ,salomonis1 vidimus4 ,fleximus ergo g5ua1 et v]um illius templi ,dom9um adoravimus1 et indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus ibi4 ,quamvis enim templum hoc pro nunc sit mus*ea et mal$ictus ,ma*ometus 9 ea colatur1 olim tam5 erat ecclesia sanctissima1 et futura e/1 et multiplici miraculo ,salvatoris no/ri sanctificata4 ,ideo indulg5tiae non ob/ante ,ma*ometo durant1 cum ipsa ecclesia /et 9 sanctissimo loco1 et olim fu]it ,*ri/o a$ificata et d$icata4 ,de hoc templo et ejus descriptione1 et quis eam a$ificav]it1 et quale moda sic sit1 dicam fol4 #beg ,a et 9 sequ5tibus4 ,de ,s>rac5orum mus*eis1 quas ,canones nom9ant mesquitas1 vide 9 spec4 hi/or4 ,libr4,,tr#bej #bd4 ,c4 #hb1 et infra ,p4 ,,ii4 fol4 #ajd4 ,de loco nativitatis beatae ,m>iae ,virg9is sup] pisc9am probaticam4 7,b7 ,repulsi autem citius fuimus a templi inspectione4 ,non enim aequanimit] f]unt ,s>rac5i1 ut hoc templum inspiciamus1 vel quod ei quovis modo approp9quemus4 ,secessimus ergo ab eo1 et progressi de vico1 quum ad s9i/ram alium vicum intravimus1 ad qu&am ecclesiam magnam v5imus1 cui adjacet solemne mona/]ium cum omnibus (fic9is clau/ri1 9 qua olim degu]ant sic moniales sub abbatissa ,ord9is ,s4 ,b5$icti1 et erant divites et sanctae4 ,sub illa ecclesia e/ locus nativitatis ,m>iae beatae ,virg9is1 quia ibi erat domus ,joa*im et ,annae4 ,s>rac5i ex illa ecclesia fec]unt mus*eam1 quapropt] nobis +ressum nobis non indulg5t4 ,/etimus ergo et orationes consuetas ante =es ecclesiae p]fecimus et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,v]um po/ p]egr9orum recessum intromissi fuimus nos1 qui 9 ,j]usalem remansimus1 cum magna tam5 difficultate et occulte1 ut fol4 #bcj1 9 lat]e ,b1 et ibidem etiam describitur locus et mona/]ium4 ,et not&um1 quod ,s>rac5i s+ul>it] conantur illam ecclesiam etiam a memoriis ,*ri/anorum del]e1 quia 9 argum5tum m5dacissimi ,alcorani e/ ibi4 ,habet enim ,alcoranus1 quod beata ,m>ia ,virgo fu]it filia ,miriam1 soror ,a>on et ,moysis1 quod deliram5tum falsissimum e/1 ut patet de cribra ,alcor4 l4 #a4 c4 #a4 et lib4 #c4 c4 #ag4 ,de probatica pisc9a ,be?saida1 ubi p>alyticus sanatus e/4 ,prope ecclesiam illam ducti fuimus p] arctum vicum1 et domum qu&am pulsavimus1 9 qua residebant paup]es ,s>rac5i1 qui o/ium res]antes nolebant nos intromitt]e nisi prius d>emus eis aliquot d5>ios4 ,quod cum factum fuisset1 +ressi sumus1 et p] gradus lapideos 9 unam curiam vel planitiem non multum magnam desc5dimus1 quae vallata muris quondam fuit1 et adhuc pro p>te e/4 ,et sunt p] gyrum portae arcuatae4 ,9 illo loco erat tempore ,*ri/i pisc9a probatica1 quae cognom9abatur hebraice ,be?saida1 ubi ,dom9us ,jesus p>alyticum sanavit1 ut dicitur ,joh4 ,v4 ,habebat autem pisc9a haec aquas1,,tr#bea quae confluebant tempore pluvi>um ex /illicidiis templi1 et 9 ea oves et alia pecora 9 templo immol&a lavabantur4 ,salomon etiam jussit lignum1 quod ei ,sibylla mon/rav]at1 et 9 quo ,*ri/um pati pra5untiav]at1 visc]ibus hujus pisc9ae imm]gi4 ,quod ibi latuit usque ad tempus passionis ,*ri/i1 et tunc sup]natavit1 et acceptum crux ,*ri/o factum e/4 ,propt] dignitatem hujus ligni cr$itur angelus de coelo desc5disse et aquam movisse1 po/ ejus motum unus sanabatur1 qui primus 9 ea cecidit4 ,ibi ,dom9us qu5dam sanavit1 qui ,,xxxviii4 annis motum aquae exspectavit1 ut patet ,joh4 ,v4 ,haec pisc9a nunc nullas habet aquas1 s$ 9 ejus m$io e/ qua$am facta ci/]na1 quae pluviales aquas suscipit4 ,9 hoc ergo loco dictis orationibus1 ut 9 processionali signatum e/1 indulg5tias recepimus1 77 et t]ra deosculata de loco asc5dimus1 et it]um 9 vicum priorem transivimus 7#ada ,a7 et ex opposito alium vicum +ressi ad qu&am magnam pisc9am v5imus cum abundanti aqua1 quae ab antiquo fuit ibi1 et 9 ,scriptura nom9atur pisc9a int]ior1 quam ,eze*ias rex ,juda fecit1 et 9 eam praet] aquas pluviales induxit aquas sup]ioris fontis ,gihon incid5s f]ro petram1 ut dicitur ,eccl4 #dh4 et #d4 ,reg4 #bj4 ,nam multo /udio ab antiquo usque nunc fu]unt 9 ,j]usalem facta aqu>um ret9acula1 ad quae tempore hiemali1 et pluviali aquae de tectis concurr]5t1 ut p] ae/atem civitas aquas hab]et4 ,c>et enim sancta civitas aquis propriis et nutritur aquis de coelo vel a long9quo inductis4 ,cr$o quod hodie major cura sit1 quomodo civitas sancta provideatur de aquis1 quam prius umquam fu]it1 quia ,s>rac5i cont9uis et cottidianis baptismatibus utuntur1 magis quam ,judaei2 igitur lavatoria multa hab5t1 et mirabili indu/ria inducunt aquas 9 ,j]usalem4 ,ut patet fol4 #bdi ,a4 ,b4 ,p]egr9atio vallis ,josaphat sequitur4 ,visa pisc9a illa consequ5t] processimus1 et ad f9em civitatis v5imus 9 p>te aquilon>i ad portam1 quae olim dicebatur porta ,ephraim1 quia p] eam via e/ ad montem ,ephraim1 nunc v]o dicitur porta ,s4 ,/ephani1 quia p] eam fuit eductus1 et extra 9 valle lapidatus4 ,p] hanc portam e/ via 9 ,si*em1 ,sam>iam et ,galilaeam prov9ciam4 ,exivimus ergo p] portam illam1 et quam /atim extra v5imus1 d]eliquimus vias aquilonis1 quas e regione respicit1 et conv]timus nos ad ori5talem plagam contra montem ,oliveti1 et proc$5tes civitatem sanctam 9 dextro lat]e habuimus4 ,cum autem v5issemus ad angulum muri1 9 quo murus ori5talis jungitur aquilon>i1 conv]timus nos ab ori5te contra au/rum et p] longitud9em muri prospeximus usque ad aliam civitatis portam magnam ori5talem1 cujus turris altitudo dejecta e/1 et rupta2 haec autem porta dicitur porta aurea1 p] quam ,dom9us ,jesus 9 die palm>um intravit1 s$5s 9 as9o1 sub qua ,joa*im et ,anna conv5]unt ad ante jussum1 quoniam div9o oraculo accep]ant1 nasci de se ,m>iam ,virg9em4 ,hoc etiam spectabile miraculum ibi contigit1 qu&o ,h]aclius imp]ator1 ho/ibus devictis1 et cruce1 quae capta fu]at a ,p]sis1 r$emta1 hic p] eam portam equo resid5s cum imp]iali pompa intr>e voluit1 mox ut ad portam hanc v5it1 submis]unt se lapides1 et integ] clausus murus factus e/4 ,nec +r$i valuit1 qu\sque omnem saeculi pompam deposuit1 et cum omni suo ex]citu discalceatus humiliatusque intr>e m]uit cum cruce ,dom9i4 ,ad hanc portam fuit ,dom9us d$uctus honorifice a monte 9 templum cum palmis et ramis vir5tibus1 et intravit cum laude et gloria tali1 sicut legitur #a ,maccab4 #ac4 ,simonem +ressum fuisse1 et sicut habetur #b ,maccab4 #aj4 de ?yrsis et ramis viridis et palmis4 ,s>rac5i non s9unt nos ad hanc 7,b7 portam acc$]e1 et nequaquam p]missi fuimus ibi ire1 quia ante eam sunt ,s>rac5orum sepulturae1 sup] quas ,*ri/ianos non s9unt ambul>e4 ,g5ua tam5 contra eam fleximus1 et adorato ,dom9o indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,data e/ enim hujusmodi indulg5tia omnibus contra hanc portam e regione respici5tibus et adorantibus1 toti5s quoti5s id fec]9t4 ,cr$itur enim1 quod reliquiae illorum murorum1 qui hodie ibi /ant1 s9t adhuc de v]a porta aurea1 p] quam ,dom9us intravit as9o s$5s1 quia ,titus1 dissipans ,j]usalem1 reliquit quasdam turres pro =talitiis et cu/odiis1 de quibus turris portae aureae una fuit1 cum vectibus relicta4 ,unde vectes ejus hodie sunt cupreis lam9is deauratis tectae4 ,de quibus lam9is et clavis occulte accipiunt ,s>rac5i petias et p>ticulas et ,*ri/ianis v5dunt1 quia multi ,*ri/iani valde laborant ad hab5dum aliquid de illa porta1 et saepe mortis p]iculis se exponunt noctibus acc$5tes et de ea vell5tes p>ticulas4 ,quidam pecuniis non p>cunt1 s$ ,s>rec5um aliquem disponunt pro pretio1 qui de ea disc]pat1 et eis tribuat cuprum vel lignum pro auro et arg5to4 ,causa autem1 qu>e reliquiae illius portae ita c>ae sunt1 e/1 quia dicitur 7an sup]/itiosum sit1 ignoro71 quicumque aliquid de illa porta secum portat1 quod apoplexia et morbus caducus et pe/il5tia eum non pote/ invad]e4 ,iuxta hanc portam quondam1 dum ,*ri/iani ,j]sualem habebant1 fiebat magnum,,tr#beb fe/um 9 die palm>um4 ,nam 9 vigilia vel sabba?o palm>um cl]us omnis 9 ,be?aniam exibat1 et vigilias p] noctem celebrabant 9 ecclesia sancti ,laz>i1 et crepusculo cum processione asc5d]unt de ,be?ania 9 ,be?phage1 et ibi aliquem de magnis episcopis posu]unt sup] as9um1 inductum sac]dotalibus ve/ibus1 et contra civitatem sanctam process]unt4 ,eis autem desc5d5tibus de monte ,oliveti reliqui cl]ici et religiosi cum univ]sa plebe de civitate eis obviam cum ramis palm>um process]unt1 et modo evangelico de olivis ramos ca$ebant et projiciebant 9 viam1 et ve/im5ta sua 9 via pro/]nebant clamantes3 ,osanna1 etc4 ,et cum de valle sursum contra portam asc5d]unt1 portas ipsas claudebant1 et juv5es supra turrim /abant1 cantantes3 ,gloria1 ,laus et caet]a4,,tr#bec ,et f9ito hymno d$ucebant episcopum cum magno jubilo 9 templum4 ,po/ p]ditionem v]o civitatis sanctae et ,lat9orum expulsionem cont9uav]unt ,arm5ii cum eorum episcopo hanc fe/ivitatem multis annis1 qu\sque diabolo in/igante ibi suos damnatos mortuos sepelire coep]unt1 et ex tunc portam obturav]unt4 ,nunc v]o ita diem palm>um fe/9ant3 ipso die po/ ,(ficium div9um et cibi sumtionem exeunt fratres montis ,syon 9 ,be?aniam1 et cum processione et cantu asc5dunt 9 ,be?page1 7#adb ,a7 ibique aliquem fratrem sacris indutum ponunt sup] as9um1 et cum laudibus ipsum comitantur contra civitatem4 ,9,,tr#bed desc5su autem montis ,oliveti accurrunt eis caet]i ,*ri/iani ori5tales cum ramis palm>um et oliv>um et cum pro/]natione ve/im5torum1 et d$ucunt eum usque 9 torr5tem ,c$ron1 et ibi f9itur processio1 non enim aud5t sic cum laudibus contra civitatem asc5d]e1 ne ,s>rac5i cum lapidibus processionem confundant4 ,et satis mirum e/1 quod tantum committunt2 nam ante c5tum vel qu9quag9ta annos non p]misiss5t1 nec ante ,,xx annos 9 tanta lib]tate erant ,*ri/iani1 sicut nunc sunt4 ,deus pro sua laude adaugeat1 ne 9 f9em claudantur ora can5tium se 9 tam sanctissimis locis4 ,de loco1 ubi ,saulus s]vavit ve/im5ta lapidantium sanctum ,/ephanum4 ,exp$iti circa portam auream v5imus desc5d5do p] praeceps via asp]a et lapidosa ad locum qu5dam1 ubi /at petra1 quae e/ 9 summitate plana4 ,sup] hanc petram posu]unt ve/im5ta sua c>nifices illi1 qui sanctum protom>tyrem ,/ephanum lapid>e volebant1 ut exp$itius jact>e poss5t1 et =tius ictibus ,sanctum p]im]e4 ,et ,saulus adolesc5s huic ad]at spectaculo1 et zelo pro ,judaismo acc5sus omnium ve/im5ta cu/odiebat1 ut s9e sollicitud9e lapid>5t1 quat5us sic omnium magis juv>et4 ,s$ebat autem ,saulus supra ve/im5ta et petram frem5s 9 ,/ephanum et blasphemans ,*ri/um4 ,hunc ergo locum deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco1 ubi ,s4 ,/ephanus fuit lapidatus4 ,paululum ab illa petra desc5dimus contra torr5tem ,c$ron1 et ad locum v5imus1 9 quo ,/ephanus fuit lapidatus1 ubi prositis g5ubus pro lapidantibus orabat1 et cum gaudio suscepit lapides4 ,igitur canitur de eo3 ,lapides torr5tis illi dulces fu]unt4 ,quantum autem oratio ,/ephani,,tr#bee valu]it1 dicit ,augu/9us3 si ,/ephanus non orasset1 ecclesia ,paulum non hab]et4 ,9 hoc ergo loco ipsos lapides deosculati sumus1 et indulg5tias suscepimus 774 ,siquidem locus ille repletus e/ lapidibus limpidissimis torr5tis4 ,9 illoc loco quondam /etit ecclesia v5]abilis1 cujus tam5 vix compreh5di possunt ve/igia4,,tr#bef ,ad s9i/ram enim adhuc remans]unt aliqui muri4 ,locus ille valde sanctus e/1 quia ibi mortem1 quam ,salvator pro omnibus pati dignatus e/1 ipse ,/ephanus primus 9 hoc loco r$didit ,salvatori4 ,de valle ,josaphat1 et de torr5te ,c$ron4 ,ab hoc loco consequ5t] desc5dimus 9 vallem ,josaphat1 usque 9 torr5tem ,c$ron4 ,haec vallis alio nom9e dicitur ,cela1 secundum ,hi]onymum1 et torr5s ,c$ron dicitur ,*r9>us4 ,dicitur autem vallis ,josaphat eo1 quod rex ,josaphat solemne sepul*rum 7,b7 9 ea sibi excidi fec]at1 de quo dicetur fol4 #agf ,a4 ,infimum illius vallis dicitur torr5s ,c$ron1 qui quidem torr5s ae/ivo tempore siccus et torridus e/1 s$ hiemali tempore ex revolutione nivium fluit aquis4 ,dicitur etiam1 quod aliqu&o sup] torr5tem illum fu]9t c$ri plantati1 a quibus dictus sit torr5s ,c$ron et c$rorum4 ,haec vallis et torr5s v5it a p>te aquilon>i et contra au/rum desc5dit1 divid5s montem civitatis et templi et montem ,syon et ,gion1 a monte ,oliveti et a monte (f5sionis1 et cont9uatur cum valle ,siloe et cum valle ,h]mon1 quae contra ori5tem flectitur1 et usque ad ,sodomam ext5ditur4 ,unde torr5s ,c$ron1 qu&o aquas habet1 decurrunt aquae ejus usque 9 m>e mortuum p] longum spatium gyrans 9 curvitate vallis4 ,nonnulli,,tr#beg tam5 volunt dic]e1 quod torr5s ,c$ron habu]it olim cont9uas aquas flu5tes1 et adhuc habeat sub t]ra meatum suum1 quia vallis illa p] consequ5tes deva/ationes civitatis sanctae fuit ru9is injectis repleta 9 imo1 et sub illis ru9is dicunt decursum torr5tis sempit]num esse4 ,quod ego non cr$o esse v]um1 quia p] vallem illam desc5di usque 9 ,sodomam1 longe a ,j]usalem p] pr(undissimos torr5tes1 ubi nullae ru9ae sunt injectae1 et tam5 non guttam aquae semp] flu5tis potui consid]>e1 s$ solum siccum torr5tem1 p] quem suo tempore e/ aqu>um decursus ad horam1 nec sit dubium alicui1 si torr5s ille habuisset antiquitus aquas semp] ex fonte manantes1 hoc sacra ,scriptura nequaquam tacuisset4 ,et si adhuc sub t]ra esset sempit]nus ejus fluxus1 ,j]osolymitae adjutorio omnium ori5talium fod]5t usque ad ripam1 quia aquae vivae pretiosae sunt 9 ,j]usalem1 et indig5t eis1 et dudum ars inv5ta fuisset1 quod aquae sursum 9 civitatem directae fuiss5t1 sicut aquae fontis ,siloe1 quas dicit ,nicol4 de ,lyra 9 civitatem sursum quondam cursum habuisse2 de quo tam5 multum miror1 cum fons ille sit pr(undus sub monte ,syon4 ,de illis iam dictis vallibus1 et de torr5te et fonte ,siloe1 et de montibus paullo ante nom9atis 9 sequ5tibus saepe m5tio fit4 ,ideo volui modicum praemitt]e pro faciliori intellectu sequ5tium4 ,igitur cum ad ima vallis v5issemus1 transivimus torr5tem p] ipsum lapideum pontem1 qui arcuoso op]e e/ factus1 et ad radices montis ,oliveti v5imus1 et paululum asc5d5tes de torr5te ad fontem draconis v5imus1 de quo habetur ,nehemiae #b4 ,ibi contuli cum dom9is militibus de dilig5tia ,nehemiae1 quomodo de captivitate de t]ra long9qua 9 ,j]usalem v5it1 et gyrans nocte civitatem vidit ru9as ejus1 /etitque juxta puteum illum1 et delib]avit1 quomodo muros ,j]usalem dejectos et turres collisos et portas dissipatas et domos desolatas et templum combu/um rea$ific>e posset cum lic5tia ,artax]xis regis4 ,9 quo facto segnities pr9cipum no/rorum repreh5ditur1 qui nullam curam hab5t pro recup]atione 7#adc ,a7 civitatis sanctae1 ac si non esset necess>ia4 ,qu>e autem ci/]na illa dicatur fons draconis1 non mem9i me legisse2 puto tam51 quod aquas olim habu]it ex aliqua orig9e flu5te1 a qua p] dracones vel gurgites s9t aquae 9 ci/]nam hanc inductae4 ,sic enim regio ,draconitidis dicta e/ ab eo1 quia nullas aquas habet nisi p] dracones et p] subt]raneos meatus inductas4 ,de ecclesia sepul*ri beatissimae ,m>iae ,virg9is 9 valle ,josaphat4 ,adsc5dimus consequ5t] et ad latus s9i/rum decl9avimus ad ecclesiam sepul*ri beatissimae ,m>iae ,virg9is1 quae pr(unde 9 t]rae visc]ibus petris et rupibus e/ incisa4 ,dicunt tam5 aliqui1 quod 9 exordio suae a$ificationis non fu]it sub t]ra1 s$ supra2 et quod p] inundationes aqu>um de monte ,oliveti secum duc5tium sit coop]ta et propt] vallis repletionem4 ,porro1 supra +ressum e/ quoddam a$ificium 9 modum capellae factum1 et ante o/ium e/ atrium quadris m>moreis a$ificatum4 ,9 hoc antrum desc5dimus et contra introitum ecclesiae prop]avimus1 cumque ad o/ium ecclesiae v5issemus clausum inv5imus1 nec cu/odem ecclesiae praes5tem4 ,dicebant tam5 nobis ,s>rac5i prae =ibus s$5tes1 quod 9 cont95ti esset adfuturus4 ,e/ enim sacrae illius ecclesiae a$ituus homo s>rac5us1 qui a suo patre cu/odiam illius ecclesiae ha]$itavit1 cui hoc1 quod subjectum e/1 accidit3 ,s>rac5us ille1 scilicet pat] illius1 qui hodie e/ a$ituus1 nescio quo s]vitio prom]uit1 quod ,soldanus hanc ecclesiam sibi pro mun]e donavit1 ut sibi inde quae/um a p]egr9is conquir]et4 ,accepta ergo ecclesia vid5s1 quod ,*ri/iani eam cum magno furore visit>5t1 adgravavit pretium1 quod intrantes sibi solv]e solebant1 9 tantum1 quod de p]sona non m9us quam ,,ii ducatos pro +ressu hab]e volebat4 ,propt] quod gravam5 p]egr9i resignav]unt visitationem ejus1 et nemo amplius intravit1 et locus quasi 9 oblivionem v5it4 ,quadam autem nocte app>uit 9 somnis beata ,m>ia ,virgo illi ,s>rac5o av>o1 durissimeque eum arguit1 dic5s3 m5te et s5su p]dite inimice ,dei1 et legis praev>icator1 imp$im5tum honoris mei1 qua tem]itate praesumsi/i claud]e =es meas s]vitoribus meis p]egr9is8 ,surge igitur velox1 et omnibus p]egr9is gratis et s9e gravam9e patefacito o/ium sepul*ri mei4 ,s9 autem1 corpus tuum v]mibus scaturiet1 et domus tua citius de/ruetur4 ,et 8 dictis disp>uit4 ,s>rac5us autem pl5us timore evigilavit1 et tremebundus surrexit1 et omnia1 quae sibi dicta fu]ant1 familiae suae revelavit1 prohib5s1 ne de caet]o aliquem ,*ri/ianum repell]5t ab ecclesia +ressu1 s$ omnibus gratis ap]ir5t et hoc po/]is suis po/ eum fi]i m&>5t 7,b74 ,et ita factum e/ usque 9 hunc diem4 ,/antibus ergo nobis ante =es ecclesiae v5it ,s>rac5us1 vir gr&aevus1 filius supradicti1 cui beata ,virgo app>u]at1 et o/ium res]avit1 intr>eque p]misit1 et ad quemlibet 9 suo idiomate dixit3 vade1 et ,deum adora1 et virg9em ,m>iam lauda4 ,+ressi autem o/ium desc5dimus p] gradus m>moreos qu9quag9ta duos 9 pr(undum1 et cantor 9 desc5su in*oavit alta voce hymnum3 ,o gloriosa dom9a etc4 ,quem nos prosecuti cum magno gaudio cantavimus1 et 9 ecclesiae m$io ad sepul*rum beatissimae ,virg9is v5imus1 quod +ressi unus po/ alium tumbam sacram devotissime deosculati sumus1 et cum grati>um actione indulg5tiam 77 pl5>iae remissionis accepimus1 et po/ hymnum3 ,o gloriosa etc43 ,salve reg9a cantavimus cum aliis etc4 ,valde jocundi 9 hoc sacro loco fuimus1 et cum jubilo cantavimus4 ,numquam audivi tam suavem et bonam resonantiam 9 aliqua ecclesia1 sicut 9 illa et 9 specu inv5tionis crucis sanctae1 ut dixi supra fol4 #aag4 ,a4 ,aliqu&o solus 9 hac,,tr#beh ecclesia fui p] horam1 vel duas1 et ut mihi placuit oravi et cantavi1 nec pote/ vox cantantis sup]ius audiri4 ,notavi hoc aliquoties1 quia aliquoties 9 illa ecclesia fui1 quod semp] p]egr9i laetiores et jocundiores sunt 9 hac ecclesia1 quam 9 aliis locis4 ,et m]ito4 ,ex hoc enim loco gloriosa ,virgo coelos asc5dit1 et ineffabilit] sublimata cum ,*ri/o regnat 9 aet]num4 ,reg9a mundi1 inquit ,j]onymus1 9 hoc loco de praes5ti saeculo nequam eripitur1 ideo gaudete1 quia secura de sua imm>cessibili gloria h9c ad coeli v5it palatium1 quam idcirco de praes5ti saeculo tran/ulit1 ut pro peccatis no/ris fiducialit] int]c$at4 ,nulli etiam dubium1 qu9 9 hora assumptionis beatissimae ,virg9is omnem coele/em ,j]usalem exultasse ineffabili laetitia1 et cum omni gratulatione jubilasse4 ,cr$itur enim1 quod ,salvator p] se totus fe/9ans huc cum univ]sa coele/is regni militia v5it1 et anima corpori reunita eam resuscitavit1 et cum gaudio secum 9 ?rono collocavit4 ,nec cr$5dum e/1 quod casu beatissima ,virgo ,m>ia eleg]it suam sepulturam 9 valle ,josaphat1 s$ hac ratione1 ut peccator metu5s a/>e 9 hac valle futuro trem5do judicio1 nunc ipsam vallem praeocupet1 et matrem nunc imploret1 9 obsequium ejus se exhibeat1 et revoc>i 9 hanc vallem non timeat1 si favorem matris judicis obt9ebit4 ,d]eliquit autem beata ,virgo pro no/ra consolatione 9 sepul*ro sud>ium et ve/es1 quae p] ,juv5alem1 patri>*am ,j]osolymitanum ad in/antiam imp]atricis ,con/ant9opolim translatae sunt4 ,descriptio ecclesiae et sepul*ri beatae ,virg9is 9 valle ,josaphat4 ,ecclesia beatae ,virg9is 9 valle ,josaphat dicitur ecclesia assumtionis1 et juxta eam erat quondam mona/]ium mona*orum1 ,ord9is sancti ,b5$icti1 et ,abbas infulatus1 cujus tam5 mona/]ii nec ve/igia c]nuntur jam1 s$ horti oliv>um et ficorum sunt p] gyrum4 ,ipsa v]o ecclesia1 ut dixi1 e/ subt]ranea nunc1 quamvis olim non fu]it1 ut patet intu5ti p>ietes1 7#add ,a7 9 quibus adhuc f5e/rae sunt1 s$ s9e lum9e1 quia pluvi>um inundatio secum t]ram de monte trah5s eam op]uit1 nec habet lum51 nisi 9 ejus ori5tali p>te e/ ap]tura facta v]sus coelum1 et p] hoc =am5 p>um de lum9e intrat1 et solum unum ecclesiae,,tr#bei angulum illu/rat4 ,hoc =am5 e/ sup]ius muro et m>g9e circumdatum1 ad si esset ci/]na4 ,haec ecclesia1 secundum ,hi]onymum 9 s]mone de assumtione1 e/ fabricata miro lapide tabulata1 s$ a p>te aquilon>i sepul*ri non e/ m>more ve/ita1 s$ nuda ibi patet petra1 de qua fuit monum5tum excisum1 et e/ alta te/ud9ata1 plura hab5s alt>ia4 ,sepul*rum v]o ,virg9is /at 9 m$io1 et e/ domuncula1 sicut monum5tum ,dom9i1 et e/ magnifice decoratum1 et lampadibus illu/ratum1 plus quam dom9icum sepul*rum4 ,habet autem duo o/iola3 unum v5it ab occid5te e regione tumbae sacrae1 quae 9 ori5tali p>te /at1 caput hab5s ad m]idiem1 et p$es ad aquilonem4 ,aliud o/iolum e/ ab aquilone1 et p] unum e/ +ressus1 p] aliud egressus1 quod non e/ 9 sepul*ro ,dom9i4 ,9 ipso sepul*ro leguntur etiam ,missae1 sicut 9 ,dom9i monum5to1 et ego ipse plures 9 eo celebravi1 et e/ locus celebr&i omnium ,*ri/ianorum1 cujuscumque ritus s9t1 nec e/ alicui appropriatus locus ille4 ,caet]a v]o alt>ia illius ecclesiae sunt ritibus aptata4 ,nam alt>e sepul*ro proximum e/ ,arm5orum4 ,secundum sub umbrosa te/ud9e e/ ,georgicorum4 ,t]tium sub f5e/ra 9 *oro contra ori5tem e/ ,graecorum4 ,qu>tum ad aquilonem 9 angulo e/ ,lat9orum4 ,qu9tum juxta primum gradum asc5sionis e/ ,indianorum4 ,et ibi e/ pretiosum sepul*rum de c&ido et polito m>more1 9 quo e/ sepulta v5]abilis ,beg9a ,milec5dis1 quae hanc ecclesiam a$ificavit4 ,ab utroque autem lat]e graduum sunt sepul*ra ornata1 et nonnulli dicunt1 quod 9 uno sancta ,anna1 mat] beatae ,virg9is1 sit sepulta2 9 alt]o v]o ,joa*im1 pat] ejus4 ,9 ipsa ecclesia e/ una pr(unda ci/]na1 hab5s frigidas et cl>as aquas1 et illi1 qui dicunt1 quod torr5s ,c$ron sub t]ra decursum suum habeat1 dicunt1 aquas illas esse de torr5te de subtus flu5te2 et 9 hujus signum1 qu&o quis solus e/ 9 ecclesia illa1 et aurem sup] os ci/]nae t5et1 audit1 ut sibi videtur1 sonitum decurr5tium aqu>um sub t]ra4 ,alii dicunt1 quod fons ille aquas habeat de ,p>adiso flu5tes 9 honorem beatae ,virg9is et no/ram consolationem4 ,non possunt utique esse aquae pluviales1 cum nimis pr(unda 9 t]rae visc]ibus sit ci/]na illa4 ,et tantum de illo4 ,vide1 si placet1 plura de hoc sub die assumtionis4 ,sanctus ,?omas apo/olus ibi recepit c+ulum a beata ,virg9e4 ,laudibus f9itis 9 illa sancta ecclesia reasc5dimus1 et sponte ,s>rac5o1 a$ituo ecclesiae1 aliquos d5>ios d$imus1 ut eo lib5tius 7,b7 ,*ri/ianos ca?olicos p]egr9os intromitt]et1 et egressi coemet]ium conv]timus nos ad montem ,oliveti1 clivum ejus asc5d5tes4 ,et cum p>um asc5dissemus1 ad locum v5imus1 ubi dicitur /etisse sanctus ,?omas apo/olus1 9 hora assumtionis beatae ,virg9is1 et audi5s conc5tum coele/ium turm>um suspexit1 et vidit matrem ,dom9i cum corpore et anima coele/ia regna pet]e1 quae eidem projecit c+ulum suum1 9 fidei suae soliditatem1 quod cum ineffabili gaudio recepit1 idque coapo/olis demon/ravit1 c]tificans eos de assumtione 9 corpore et anima4 ,sicut enim hic apo/olus m]uit ,*ri/i vuln]a tang]e1 ut cognosc]et1 ,*ri/um v]e resurrexisse1 sic m]uit c+ulum ,virg9is gloriosae accip]e1 ut eam cognosc]et corpore et anima assumtam fuisse4 ,et sicut tactu vuln]um gloriosi ,*ri/i solidavit 9 nobis resurrectionis fidem1 sic 9 hoc facto solidavit 9 nobis devotionem assumtionis ,m>iae4 ,9 hoc ergo loco orationes signatas legimus1 et t]ram deosculantes indulg5tias recepimus4 774 ,de loco orationis ,*ri/i 9 monte ,oliveti et agoniae1 et p]egr9orum devotio 9 illo loco4 ,consequ5t] progressi paululum 9 clivo montis sancti int] mac]ias hortorum v5imus ad os cujusdam speluncae et cav]nae petr>um pat5s1 et +ressi spatiosum et pul*rum specum inv5imus1 non quidem arte et manu factum p] rupis incisionem1 s$ a creatione ab initio =matum et dispositum1 ut esset locus orationi1 m$itationi et contemplationi1 aptissimus1 et solitud9em desid]anti congruus4 ,hunc specum ,dom9us ,jesus frequ5t] noctibus intrabat1 exi5s de civitate1 et ibi 9 oratione vigilias sanctissimas cont9uabat4 ,ad hunc specum v5it ,nicodemus nocte ad ,dom9um ,jesum1 et dialogum altissimae !ologiae ibi conficiebat1 quem ,s4 ,johannes ,evangeli/a conscripsit ,joh4 ,,iii4 ,hic e/ locus1 quem sciebat ,iudas1 quia frequ5t] cum discipulis 9 eum exivit ,dom9us1 ut dicitur ,joh4 ,,xviii4 ,9 nocte ergo po/ ultimam co5am egressus ,jesus de civitate trans torr5tem ,c$ron1 ubi erat hortus1 et 9 horto specus1 9 quem introgressus positis 9 t]ram g5ibus oravit procumb5s1 seque pro/]n5s lacrimabili voce dic5s3 ,abba1 pat]1 omnia tibi possibilia sunt1 transf] calicem hunc a me2 s$ non quod ego volo1 s$ quod tu4 ,et tr9a vice hac oratione dicta factus 9 agonia prolixius orabat1 et prae mo]ore1 tri/itia et timore sangu9em sudavit1 cui angelus app>5s animabat et con=tabat4 ,o ,dom9i et fratres mei p]egr9i1 quid faciemus hic8 ,quomodo exhibebimus nos 9 hoc sancto et t]ribili loco ,r$emtori no/ro8 ,quibus quaeso ge/ibus1 quibus motibus aut moribus orabimus8 ,c]te1 non aliis1 nisi quibus ipse loci hujus sanctificator patri se coele/i 9 eo exhibuit4 ,/udiose enim ,evangelia leg5ti patet1 quod 9 hac tr9a oratione ,*ri/us tribus diff]5tiis ge/uum usus e/4 ,primo enim procidit 9 faciem toto 7#ade ,a7 corpore se pro/]n5s1 secundum ,mat?aeum4 #b7 ,procidit sup] t]ram procumb5s sup] cubitos1 secundum ,m>cum #c73 ,positis g5ubus prolixius orabat1 secundum ,lucam1 et #d7 /abat1 reit]ans illam dulcissimam orationem1 qu&o elevatis 9 coelum oculis dixit3 ,pat] v5it hora1 cl>ifica filium tuum1 ,joh4 #ag41 quam quidam dicunt esse factam 9 horto,,tr#bfj coram omnibus discipulis 9 f9e4 ,i/is ergo modis p]egr9i usi 9 hoc sanctissimo loco diutius orabant1 et abundantius flebant2 miro enim modo locus ille concitativus e/ ad devotionis lacrymas1 videtur enim de facto ex eo respir>e qua$am inusitata dulc$o1 quae p]cepta mox omnia quodammodo liquescit et cor emollescit4 ,nec mirum4 ,con/at enim ibi esse effusum odorif]um balsamum suavissimi sangu9ei sudoris1 quo revivisc5t mortui4 ,dicit enim ,alb]tus fr4 n41 quod sanguis ille p] ve/es erump5s 9 t]ram cucurrit1 ut etiam c9]ibus mortuorum infundatur ad pot5tiam resurrectionis4 ,dictis ergo orationibus praescriptis locum1 9 quo ,dom9us ,jesus g5ua flex]at1 deosculati sumus1 et prom95tem rupem de p>iete cav]nae1 9 quo angelus consolans ,dom9um cr$itur /etisse1 etiam osculis v5]ati sumus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,spelunca illa e/ circul>is ab intra1 et satis magna1 9 qua sunt aliae cav]nae a p>te s9i/ra1 satis pr(undae1 9 quibus aliqu&o discipuli1 ,*ri/o orante1 quiescebant1 non tantum 9 nocte ultima cum eo intus erant1 s$ quantus e/ jactus lapidis1 ab eo semoti erant4 ,9 capite speluncae exit de p>iete petrae rupes durissima1 9 qua angelus /ans ,*ri/o app>uit4 ,sub rupe alt>e e/1 9 quo int]dum ,missae celebrantur4 ,olim erant p>ietes cav]nae depicti1 sicut hodie dilig5t] inspici5ti app>et4 ,pavim5tum quondam cont9ebat ve/igia g5uum ,dom9i ,jesu durissimae petrae impressa miraculose1 quae tam5 amplius non vid5tur propt] p]egr9orum abrasionem1 qui de locis sanctis absc9dunt p>ticulas4 ,a pavim5to usque ad sup]p5d5tem petram e/ altitudo cubitus cum dimidio4 ,lum5 habet suffici5s specus ille1 quod imittitur p] os ejus1 p] quod e/ introitus1 et p] qu&am petrae scissuram magnam 9 p>te s9i/ra p] sup]p5d5tem petram4 ,de loco1 9 quo ,dom9us incepit tri/is et moe/is esse1 dic5s3 tri/is e/ anima mea1 et 9 quo discipuli tres dormi]unt4 ,ord9e illo ducuntur p]egr9i p] loca passionis ,*ri/i1 ut ,dom9o obviam v5iant1 et e regione contra obviantem proc$ant4 ,si enim ductores duc]5t nos p] vias ,*ri/i eo ord9e1 quo ipse ,dom9us ductus fuit1 facile esset describ]e1 et ad intellectum d>e dispositionem sanctorum4 ,s$ quia modo contr>io processio fit1 difficilis e/ traditu4 ,proc$amus ergo obviam ,salvatori no/ro4 ,igitur de praefata spelunca asc5dimus1 et ad latus clivi montis ,oliveti ab ea discessimus 9 spatio1 quantus e/ jactus lapidis2 7,b7 ad tantum videlicet spatium ,*ri/us ,jesus avulsus fuit a discipulis1 dum ad praefatum locum processit1 ut habetur ,luc4 ,,xxii4 ,9 hoc loco /etit ,dom9us ,jesus cum tribus discipulis1 et coepit tri/>i1 pav]e1 moe/us esse et ta$]e1 dic5s3 tri/is e/ anima mea usque ad mortem4 ,vigilate mecum1 donec vadam ad orationem4 ,et progressus pusillum v5it 9 specum4 ,discipuli autem tres dormire coep]unt4 ,9 hoc loco 9 t]ram procidimus1 et ve/igia sanctissima deosculati sumus ,dom9i ,jesu4 ,s$imus etiam ad locum dormitionis discipulorum pro devotione4 ,e/ enim 9 loco rupium elevatio a t]ra paululum1 quibus homo s$5s 9 t]ra pote/ et dorso et bra*io inniti1 et quiesc]e4 ,9 hoc ergo loco diximus signatas orationes1 et pl5>iae remissionis indulg5tias accepimus1 77 et salut>ibus in/ructi sumus exemplis4 ,nec enim orationes multum efficaces sunt1 nec indulg5tiae multum val5t1 imo labor totius p]egr9ationis inanis e/1 nisi quis 9 locis i/is sanctissimis exempla vitae suae emm5d&ae contemplatus fu]it et accep]it4 ,+5s ,*ri/i tri/itia mundi docet abdic>e laetitiam1 cum mundi laetitia1 secundum ,gregorium1 nihil aliud sit1 quam impunita nequitia1 et omnes cum mundo gaud5tes mundi nequitiis impunitis o/5dunt1 se esse p>ticipes4 ,discipulorum v]o dormitio fragilitatis no/rae et mis]iae,,tr#bfa e/ o/5sio4 ,multa promittimus1 s$ tempore r$ditionis tepescimus4 ,de loco1 9 quo ,dom9us obviam v5it se cap]e vol5tibus1 et captus fuit4 ,ult]ius processimus1 et ad locum v5imus horti1 9 quo ,dom9us ,jesus se captiv>e vol5tibus obvius v5it1 tr9a vice pro/ravit1 et demum se volunt>ie 9 manus eorum tradidit1 ,judae se oscul>e indulsit4 ,hic locus e/ mac]ia circumdatus et valde devotus 9 clivo montis2 quamvis locus non sit multum declivis1 s$ e/ ibi latitudo cujusdam agri1 et dicitur hortus floridus4 ,hunc locum frequ5tant cum magna devotione ,*ri/iani ori5tales et occid5tales4 ,s>rac5i autem nobis invid5tes communit] locum /]coribus fo$ant1 et lapides1 quos p]egr9i sol5t deoscul>i1 immunditiis,,tr#bfb p]fundunt4 ,et 9 illo die1 qu&o ad locum v5imus1 rep]imus ipsum rec5t] turpit] fo$atum4 ,9 quo facto non tantum ,s>rac5is faci5tibus indignati sumus1 quantum 9 nos ipsos fr5duimus1 sci5tes p] retro1 quod exig5tibus peccatis no/ris hoc ,dom9us p]mittit1 et ad hoc ,s>rac5is in/igat =ti spiritu1 ut loca sanctissima dehone/5tur 9 oculis p]egr9orum nobilium et militum1 ut et sic moveantur ad succurr5dum t]rae sanctae1 et ad v9dic&um malitiam tantae injuriae1 et ad zel&um loca r$emtionis 7#adf ,a7 no/rae4 ,quod autem ,deus ,s>rac5os ad hoc in/iget in/9ctu =ti1 patet ex eo1 quod locus ille e/ satis longe ab hom9ibus1 et oportet /]cora collecta de civitate port>i 9 urceo1 vel de sup9o montis ,oliveti1 ubi etiam sunt habitatones1 et indu/riose loca nobis v5]abiliora l9iri immunditiis1 quam immundam actionem nullus fac]et1 nisi =tit] in/igatus alio spiritu1 quam humano4 ,s$ et hoc bonum 9 illo facto turpi app>et1 quod judicant1 nos illis locis multum affectos et p] consequ5s =tes ,*ri/ianos1 et dum vid5t1 nos non ob/antibus /]corationibus honor>e et deoscul>i loca sancta1 etsi non a$ificantur1 tam5 confunduntur4 ,ad locum ergo illum accessimus1 et ve/ibus t]sis immunditiis locum devotius deosculati sumus1 et quadam compassione ad majorem pietatem et rev]5tiam moti sumus1 pro/]n5tes nos ad immunditias propt] locorum sanctorum dignitatem1 et indulg5ti>um 77 p>ticipationem4 ,sicut quis vid]et eu*>i/iam 9 luto jac]e1 mox 9 lutum cad]et1 nec se deturp>i cur>et1 dummodo irrev]5tiae sacram5ti obv5ire posset4 ,locus1 ubi ,petrus abscidit auriculam ,mal*o nequam4 ,inde consequ5t] processimus p>um infra ad latus mac]iae horti illius4 ,lapide signatus e/ ibi locus1 ubi ,s4 ,petrus /etit1 et vid5s ,mal*um qu5dam m9i/rum durissima alapa faciem ,dom9i ca$5tem ex>sit zelo1 et occurr5tem ,mal*um petiit gladio1 vol5s sibi divid]e caput4 ,quo ictum f]i5tis decl9ante auriculam ejus abscidit4 ,moxque eum ,dom9us repreh5dit1 gladio pugn>e prohibuit1 et laesum sibi adductum coram omnibus sanavit4 ,hunc locum deosculati sumus1 et indulg5tias accepimus 774 ,de pra$io ,ge?sam9i1 9 quod v5it ,jesus4 ,de9de magis contra torr5tem desc5dimus1 et 9 locum ,ge?sam9i v5imus1 9 quo mans]unt octo discipuli dormi5tes1 proc$5te ,dom9o cum tribus ad locum orationis4 ,9 hoc loco orationes praescriptas diximus1 et t]ram deosculantes indulg5tias recepimus 774 ,9 hoc loco tempore ,*ri/i erat pra$ium quoddam et villula ,levit>um1 9 quo pecora immol&a 9 templo s]vabantur4 ,po/ ,*ri/i triumphum sup]a$ificav]unt ,*ri/iani ecclesiam magnam1 et mona/]ium mona*orum multorum4 ,quae omnia jam sunt ad solum d$ucta2 vid5tur tam5 adhuc ibi murorum exilia ve/igia4 ,de petra ve/igia ,dom9i ,jesu pav5tis hab5te4 ,haec quatuor loca jam praescripta sunt 9 una brevi circumf]5tia posita1 sibi prop9qua1 9 eodem di/ricto4 ,9 quo di/ricto ducti fuimus ad rupem qu&am latam1 consurg5tem de t]ra1 et facit quasi p>ietem latum1 7,b7 et non multum altum1 nec omn9o erectum s$ decl9atum4 ,sub ipso autem rupis p>iete e/ qua$am planities1 9 hac planitie ,dom9us ,jesus /abat1 qu&o ,judaei eum appreh5d]e et cap]e accurrebant1 nec pot]at undique turbis circumd>i1 quia a p>te ori5tali /abat p>ies rupis4 ,cumque iam impetum 9 eum fac]5t et irru]e con>5tur1 expavit1 et contra petrae p>ietem se v]t5s impetuositati c$]e vol5s ext5sis bra*iis 9 ipsum saxeum p>ietem incidit1 non quidem ut fugae praesidium qua]]et1 s$ ut importunitati,,tr#bfc et viol5tiae locum d>et4 ,eo autem sic p>ieti illid5ti cessit sac]rimo corpori ipsa petra1 mollem se praeb5s1 ac si p>ies de flexibili c]a fuisset1 et 9 se recepit incid5tis figuram secundum l9eam5ta corporis1 eo modo1 quo petrae illisus fuit4 ,et illa l9eam5ta sunt illi petrae impressa1 ita1 ut manuum et bra*iorum1 capitis et pilorum1 pectoris et ve/im5torum figuram p]fecit4 ,nec pote/ suspic>i1 quod aliqua arte vel in/rum5tis s9t illa l9eam5ta facta1 s$ pro illo mom5to1 quo ,dom9us anxiatus p>ietem incurrit1 figuram recepit supra artem et indu/riam =matam1 ac si natura ab initio =mam illam lapidi prae/itisset4 ,e/ autem petra illa adeo dura1 quod incisioni videtur inepta1 et nullis f]ram5tis quidquid deponi pote/4 ,circa hunc igitur p>ietem pro/ravimus nos1 et orationibus dictis surreximus1 et s+uli unus po/ alium accessimus1 et sacrae impressioni corpora no/ra1 pr\t potuimus1 induximus1 bra*ia1 manus1 vultum1 et pectus concavitati impon5tes1 nos ipsos ipsi figurae comm5surantes4 ,haec ut scripsi1 ,deum te/or1 sic 9 v]itate vidi 9 mea prima p]egr9atione1 et me ipsum 9 ve/igia illa applicavi1 quae tam5 virum multo longiorem o/5debant1 quam ego sum4 ,et de hoc facit m5tionem ,frat] ,burc>dus1 ,ord9is pra$icatorii1 qui ante ,,cc4 annos multis temporibus 9 t]ra sancta deguit1 et ipsam t]ram sanctam p] totum lucide et cl>e descripsit1 et hanc1 de qua loquor1 figuram petrae vidit1 et eam describit4 ,s$ quid nunc dicam1 prorsus ignoro1 et erubesco1 miror cum /upore1 quid accid]it de,,tr#bfd illa petra1 nec suspic>i possum4 ,nam 9 hac mea secunda p]egr9atione ad omnia loca praefata ducti fuimus1 petram autem illam nec vidimus1 nec m5tionem de ea audivimus1 et ita ,dom9i mei milites cum aliis p]egr9is recess]unt1 quod nihil de illa petra audi]unt4 ,po/ eorum recessum1 cum iam quietior fi]i posset locorum visitatio1 ego solus aliquoties ad montem ,oliveti transivi1 petram illam dilig5tissime 9 loco ,ge?sam9i quaesivi1 supra et infra1 juxta et circa1 s$ m9ime inv5i4 ,quodam die assumsi mecum dom9um ,ha9ricum de ,s*omb]g1 militem1 virum /r5uum1 et ad exp]i5dum div]sa p>atissimum1 quia lib5tissime figuram illam vidissem4 ,et ambo supra et infra quaesivimus1 s$ nihil de hoc inv5ire potuimus4 ,alii etiam milites p] me in/igati vagabantur p] clivum 7#adg ,a7 montem ad qua]5dum1 s$ 9 vanum laborabant4 ,duxi etiam mecum fratres,,tr#bfe juv5es montis ,syon1 qui cum desid]io mecum discurrebant1 s$ nihil p]fecimus4 ,imo dicebant1 se numquam aliquid de hoc audivisse4 ,adii etiam ,patrem ,g>dianum1 et ,patrem ,paulum ,gr+l+]1 et patrem ,p]egr9um ,polanum1 et fratrem ,johannem de ,brussia1 exp]i5tiores et s5iores1 et fratres antiquos et devotos cl]icos et conv]sos1 s$ nullus eorum pot]at mihi quicquam dic]e1 et videb> eis1 quod delir>em1 qu\sque o/5di eis descriptionem fratris ,burc>di1 quam mecum habui1 et meum primum evagatorium1 9 quibus manife/e habebatur4 ,multos labores habui p] montem discurr5do et qua]5do pro eo1 quod c]tus sum1 quod impossibile sit1 petram illam a loco mov]i1 nisi miraculose4 ,nec sunt nova a$ificia ibi erecta1 et a tempore1 quo prius vidi1 non flux]unt nisi duo anni1 et inquietus hodie sum pro p]ditione illius loci4 ,et si scirem1 fratrem ,antonium de ,fl&ria1 ,ord9is ,m9orum1 qui tunc locorum o/5sor fu]at1 ubi degat1 eum adire vellem1 si lic5tiam hab]e possem1 etiamsi 9 ,anglia esset4 ,quamvis enim ,evangeli/ae de hac petra nihil dicant1 nec ,scriptura canonica m5tionem faciat1 lib5t] tam5 vidissem1 sicut et plura alia loca1 de quibus ,evangeli/ae non det]m9ant1 vidimus et v5]ati sumus4 ,neglig5tia1 mat] oblivionis1 hunc locum nobis ab/ulit4 ,v]untam5 mihi auf]re non potuit1 qu9 locum ipsum vid]im1 et ejus speciem rec5tem apud me habeam4 ,simile prodigium recitat v5]abilis ,b$a contigisse 9 ,naz>e?1 circa locum praecipitationis ,*ri/i1 de quo habetur ,lucae #d4 ,unde dicit1 quod cum ,dom9us de manibus ,judaeorum elapsus de v]tice montis desc5d]et et sub rupe lat]e vellet1 subito ad tactum dom9icae ve/is saxum illud subt]fugit1 et in/> c]ae solutae qu5dam s9um effecit1 i4 e4 concavitatem1 9 qua dom9icum corpus recip]etur1 9 quo loco omnia l9eam5ta et rugae vel plicae ve/is et ve/igia p$um 9 rupe app>5t adhuc1 sicut te/antur hi1 qui vid]unt4 ,haec ,lyra fr4 id ,jesus autem transi5s,,tr#bff p] m$ium illorum ibat1 ,joh4 ,,iv4 ,leguntur etiam similia,,tr#bfg de multis ,sanctis1 quibus div9a virtute cess]unt petrae1 vel liquesc]unt1 sicut de ,s4 ,b>b>a4 ,locus1 ubi vid5s ,jesus civitatem flevit sup] eam4 ,a loco captivationis ,dom9i nos removimus1 et alta montis petivimus1 et p] viam qu&am praecipitem et lapidosam1 quae ducit ,be?aniam1 asc5dimus4 ,p] hanc enim viam asc5dunt ,be?aniam1 qui p] portam ,s4 ,/ephani de ,j]usalem illac p]g]e volunt4 ,alia e/ autem via1 quae a monte ,syon ducit ,be?aniam1 et eadem dividitur 9 sup]iorem et inf]iorem1 ut suo loco patebit4 ,p] illam autem viam asc5dimus1 p] quam ,dom9us 9 die palm>um desc5dit 9 as9o4 ,9 ipso autem asc5su v5imus ad locum 9 /rata1 ubi petra 9 latum ext5sa p]viam ipsam semitam r$dit be/iis transeuntibus =midulosam1 quia petra plana e/1 ac si esset polita1 sup] quam cum =mid9e inc$unt be/iae1 tim5tes casum1 praecipue cum desc5dunt4 ,9 illo loco sub/itit ,dom9us cum as9o1 et conjectis oculis vid5s civitatem flevit sup] eam1 et multo s+ultu ejus praes5tem pacem deflevit1 et futuras calamitates pra5untiavit4 ,ut habetur ,lucae ,,xix4 ,9 illo ergo loco nos pro/ravimus1 et orantes indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,/abamus autem diutius 9 hoc loco lacrym>um ,*ri/i1 et civitatem sanctam contemplabamur1 siquidem ex hoc loco valde cl>e videtur ,j]usalem cum templo et cum monte ,syon1 cujus aspectus m5tes pias efficax e/ ad mov5dum 9 fletum1 et signatur1 ubi ,dom9us legitur flevisse4 ,habet enim ,j]usalem,,tr#bfh ex hoc loco dulcem et delectabilem speciem1 etiam hodie sub hac mis]ia4 ,locus1 9 quo pronuntiatus fuit beatae ,virg9i obitus suus p] angelum4 ,consequ5t] p] clivum asc5dimus sursum montemque ,oliveti1 et cum jam altius v5issemus a via communi decl9avimus contra s9i/ram1 et p] qu&am crepid9em pl5am arboribus oliv>um subivimus usque 9 jugum montis1 quod 9 longum ext5dit se ab aquilone 9 au/rum4 ,9 ipso autem jugo conv]timus nos ad aquilonem1 et progressi 9 cacum9e ad qu&am petram v5imus1 ibique locum arcus devotionis esse depreh5dimus4 ,siquidem omnia loca sancta propt] frequ5tes ,*ri/ianorum accessus hab5t semitas s+ul>es,,tr#bfi tritas1 et sunt signata,,tr#bgj aliquibus lapidibus1 qui lapides sunt propt] deosculationem quodammodo sordidi1 propt] applicationem oris p]egr9orum1 de quorum labiis qua$am p+u$o remanet 9 lapidibus deosculatis4 ,9 hoc ergo loco1 dum beata ,virgo ,m>ia visitatis quodam die locis sanctis con/it]et1 adv5it ,gabriel angelus1 eamque (ficiosissime it]um p] ,ave salutavit1 pra5untians ei in/antem obitum et transitum ex hoc mundo ad patrem4 ,v5i1 inquit1 gloriosa ,dom9a1 ad eum1 qui ex te natus e/1 receptura mat]ni ut]i pignora1 educationis m]c$em1 lactis et escae vicissitud9em1 laborum retributionem1 passionum remun]ationem2 erisque gloria beatorum1 arca salv&orum1 fons fluctuantium1 bacillus imbecillium1 scala ad coelos asc5d5tium1 propitiatrix peccantium1 et auxiliatrix omnium te invocantium4 ,8 dictis tradidit angelus ,virg9i ramum palmae speciosissimae missum de p>adiso1 9 signum p]fectae victoriae supra humani g5]is inimicum1 et supra dolores et t]rores mortis1 jub5s ramum hujus palmae ante f]etrum def]ri4 ,tradidit insup] ei ve/im5ta funebria supra humanam ae/imationem c&5tia1 9 quibus mori1 sepeliri1 et 9 coelum asc5sura esset4 ,et 8 p]actis 9 coelum asc5dit4 ,9 hoc ergo loco dictis orationibus praescriptis t]ram deosculati sumus et indulg5tias accepimus 774 ,de monte ,galilaeae1 qui e/ p>s montis ,oliveti1 9 quo ,dom9us po/ resurrectionem discipulis app>uit4 ,de9de relicto loco praes5tationis palmae p] jugum montis contra aquilonem processimus et usque ad cornu montis ,oliveti1 ubi contra aquilonem f9em facit1 v5imus ad sup]cilium montis2 ibi multos cumulos lapidum inv5imus1 et locum orationis4 ,dicitur enim1 quod tempore ,*ri/i ibi fu]it villula1 dicta ,galilaea1 9 qua promisit ,dom9us tempore suae passionis1 se app>iturum discipulis 9 die resurrectionis4 ,qu&o dixit ,mat?aei #bf3 ,po/quam surrex]o1 praec$am vos 9 ,galilaeam4 ,dicunt enim quidam1 quod ,dom9us promitt5s se po/ resurrectionem discipulis app>]e 9 ,galilaea1 aliqu&o loquebatur de illa villa ,galilaea1 aliqu&o v]o loquebatur de prov9cia1 ,galilaea dicta1 quia utrobique app>uit4 ,de villa ,galilaea loquebatur ,mat?4 #bf4 et angelus 7#adh ,a7 ibidem #bh4 dic5s muli]ibus1 ut dic]5t discipulis1 ut eant 9 ,galilaeam1 ibi eum ess5t visuri4 ,et ecclesia canit ex ore ,*ri/i3 ,9 die resurrectionis meae1 praec$am vos 9 ,galilaeam etc4 ,notum e/ autem1 quod po/ resurrectionem ,dom9i evolutis multis diebus desc5d]unt 9 ,galilaeam prov9ciam1 et non 9 die resurrectionis4 ,de ,galilaea v]o prov9cia loquitur ,evangeli/a ,mat?4 #bh4 ubi dicit3 undecim discipuli abi]unt 9 ,galilaeam 7prov9ciam71 ubi et 9 monte et ad m>e ,tib]iadis eis app>uit4 ,si quis ergo ,scripturam intelligit de utraque ,galilaea1 nulla difficultas e/4 ,si autem solum de prov9ciam ,galilaeae1 magnam difficultatem habet4 ,item glossatores et po/illatores1 et ,augu/9us de concordantia ,evangeli/>um multum laborav]unt 9 expositione textuum1 loqu5tium de app>itionibus 9 ,galilaea promissis fi]i1 quia solum intelligunt dictum de prov9cia1 et non de villa4 ,nec aliquem inv5i doctorem antiquum1 qui textus illos alit] intellig]et1 quam de ,galilaea prov9cia1 quia app>itio ibi facta fuit g5]alis1 et erant ibi 9 monte1 ,?abor scilicet1 plus quam qu+5ti fratres1 ut dicitur #a4 ,cor4 ,,xv4 ,ideo prae cet]is app>itionibus factis s+ul>it] m5tio fit de ibi facta1 9 ,galilaea prov9cia4 ,dicitur tam51 quod ,eusebius dixit 9 ,hi/oria ,ecclesia/ica1 loquitur de villa ,galilaea4 ,quod tam5 me non mem9i legisse4 ,ludolphus etiam de vita ,*ri/i intelligit1 aliquas app>itiones factas 9 ,galilaea villa1 quae e/ 9 ,judaea1 aliquas v]o 9 ,galilaea prov9cia4 ,9 loco ergo illo1 ubi dicunt ,,xi app>uisse1 adoravimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,sunt enim ad locum hunc indulg5tiae maximae positae4 ,omnes enim indulg5tiae1 quae 9 8 sanctis locis sunt1 ad quae ,s>rac5i p]egr9os acc$]e non s9unt1 sunt huc ad locum illum positae4 ,plura sunt enim loca valde sancta 9 ,j]usalem1 ubi e/ indulg5tia pl5>ia1 ad quae non admittuntur1 ut e/3 templum ,dom9i1 porticus ,salomonis1 aurea porta1 praetorium ,pilati1 domus ,h]odis1 domus ,s4 ,annae1 quae e/ nativitatis beatae ,virg9is4 ,horum locorum indulg5tias hic accepimus4 ,acceptis igitur indulg5tiis asc5dimus sup] ac]vos lapidum1 et longe lateque p] t]ram aspeximus4 ,contra ori5tem vidimus ultra ,jordanem et m>e mortuum montes ,arabiae1 t]ras ,moab et ,ammon1 montes ,galaa?1 et caet]a4 ,contra aquilonem vidimus montes prov9ciae ,galilaeae1 montes ,gilboae1 et ,libanon4 ,contra occid5tem habuimus ex opposito civitatem sanctam1 et ultra eam vidimus montem ,sylo1 et montem ,ephraim1 et t]ram ,phili/aeorum1 quasi usque ad m>e magnum4 ,contra m]idiem v]o vidimus montem ,be?uliae prope ,be?lehem1 et montana ,hebron1 et ,judaeam1 et ,idumaeam4 ,de9de ad consid]ationem loci ipsius nos conv]timus4 ,e/ enim1 ut praemisi1 f9is montis ,oliveti1 et e/ locus aptus pro ca/ro1 et vid5tur ibi fuisse /ructurae4 ,e/ etiam ibi supra cacum5 una ci/]na1 et locus totus e/ delectabilis4 ,dicunt hi/oriae ori5talium regum1 quod dum tres reges juxta ,hi]osolymam v5iss5t1 quod t5ebrae op]u]unt t]ram1 et caligo populos eorum regum4 ,ideo civitatem +r$i non valebant4 ,rex autem ,bal?as> cum suo ex]citu 9 hoc monte p]noctavit1 sicut rex ,mel*ior 7,b7 9 monte ,calv>iae1 ut dictum e/ fol4 #aag1 ,a4 ,et rex ,casp> 9 monte ,gyon1 et absc$5tibus t5ebris simul et simul 9 ,j]usalem introi]unt4 ,de loco asc5sionis ,dom9i et de ecclesia 9 eo con/ructa et de ve/igiis ,salvatoris no/ri ,jesu4 ,recreati 9 monte ,galilaeae rev]si sumus p] viam sup] jugum montis ,oliveti1 et contra au/rum ambulavimus 9 alto contra qu&am magnam semiruptam ecclesiam1 ad quam dum v5issemus1 asc5dimus p] lapideos gradus 9 atrium1 quod e/ ante =es ecclesiae1 te/ud9atum4 ,porro ante =es ecclesiae locav]at se quidam ,s>rac5us cum fu/e1 nec alicui indulsit introitum1 nisi d>et sibi mad9um unum1 quorum ,,xxv faciunt ducatum4 ,soluto autem mad9o intromisit nos4 ,porro1 9 m$io ecclesiae /at una magna capella1 pul*ra1 rotunda1 te/ud9ata1 9 qua e/ locus sanctissimus ve/igiorum ,dom9i ,jesu ,*ri/i1 quae d]eliquit saxo impressa1 dum de eo loco 9 coelos asc5dit4 ,/etimus autem ante capellam1 et hymnos et orationes signatas 9 processionali de asc5sione ,dom9i altis et jocundis vocibus cantavimus1 et introgressi quotquot pot]ant simul intr>e1 9 facies,,tr#bga no/ras nos pro/ravimus1 et sanctissima salvatoris no/ri ve/igia deosculati sumus et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus4 77 ,8 p]actis ad loci consid]ationem nos conv]timus4 ,e/ enim locus ille 9 altiori culm9e montis ,oliveti1 9 f9e ejus au/rali1 sicut ,galilaea pra$icta e/ 9 f9e septemtrionali montis1 et locus pra5untiationis obitus ,m>iae ,virg9is 9 m$io e/ int] ,galilaeam et locum asc5sionis sub jugum4 ,9 hoc sancto loco /at gr&is ecclesia rotunda1 ornate con/ructa1 ita tam51 quod 9 supremo non e/ te/ud9e op]ta4 ,s$ ipsa te/udo cum indu/ria habet magnam ap]turam rotundam1 sub qua ap]tura /at dom9icae asc5sionis capella sub dio1 sicut capella dom9i sepul*ri4 ,dicunt autem hi/oriae1 quod dum fideles primo 9 loco asc5sionis ,dom9i ecclesiam fabric>5t1 eamque op]e arcuato teg]e vell5t1 lapides arcuum nulla arte potu]unt coapt>i1 et illos i lapides1 quos ponebant1 mox positi decidebant4 ,quod ut fideles vid]unt1 intellex]unt ,dei voluntatem esse1 quod locus dom9icae asc5sionis a t]ra usque ad coelum muris et te/ud9e non esset occup&us1 s$ pat5s1 lib] et ap]tus man]et4 ,et ita a$ificantes d$ux]unt quidem te/ud9em p] circuitum a rotunditate muri1 s$ non consummav]unt1 quia ap]turam ut dixi1 magnam d]eliqu]unt1 cujus oram sectis et politis lapidibus p] gyrum claus]unt4 ,dum autem a$ificantes ad pavim5t&am ipsam ecclesiam m>moreis tabulis proc$]5t1 et locum1 ubi /et]unt p$es ,*ri/i asc5d5tis1 coop]ire vell5t1 mox ipsi lapides loco applicati resiliebant 9 ora a$ificantium1 et hoc toti5s1 quoti5s locum illum 7#adi ,a7 conabantur op]ire4 ,h9c ecclesiae erat quondam annexum gr&e mona*orum mona/]ium1 ,ord9is nigri1 hab5tes ,abbatem infulatum1 et ante multa tempora habitav]unt 9 loco illo sancti et devoti viri1 ad quorum in/igationem et petitionem sanctus ,j]onymus conscripsit vitas patrum2 ut habetur 9 prologo ejusdem libri4 ,9 illis aureis temporibus tot lampades 9 illa ecclesia ardebant1 quae p] fideles ibi nutriebantur1 quod totum clivum montis ,oliveti illu/rabant1 et ant]iorem p>tem,,tr#bgb civitatis ,j]usalem fulgores eorum illum9abant ultra vallem ,josaphat radiantes4 ,e regione v]o erat et e/ hodie templum ,salomonis1 9 quo etiam tot lum9a ardebant et lampades1 quod p>tem ant]iorem montis ,oliveti illum9abant4 ,ex illis autem duabus ecclesiis lum9ibus refulg5tibus illu/rabatur vallis ,josaphat tota1 et mons templi ab ecclesia montis ,oliveti1 et mons ,oliveti ab ecclesia montis templi4 ,insup] haec ecclesia quondam tali decorabatur prodigio1 sicut didici ex p]egr9ali antiquissimo cujusdam sancti1 qui int]fuit et vidit4 ,mos erat antiquorum ,*ri/ianorum1 quod 9 die asc5sionis ,dom9i1 po/ ,miss>um solemnia omnis populus de ,j]usalem exibat1 9 montem ,oliveti1 et ibi orationibus insi/ebat1 exspectantes horam m]idiei1 qua ,dom9us ,jesus 9 coelum assumtus fuit4 ,qua adv5i5te validissima procella flam9is rep5te de coelo irruit1 et p] ap]turam tecti ecclesiae se toto impetu infudit1 adeo1 ut mons totus concut]etur1 et omnes1 qui ad]ant1 9 t]ram corru]5t1 qu\sque illa delectabilis et t]ribilis procella evanesc]et4 ,hoc s+ulis annis contigit 9 die asc5sionis ,dom9i4 ,porro capta t]ra sancta p] ,s>rac5os pr(anav]unt ecclesiam illam sanctam1 et ex ea fec]unt mus*eam4 ,s$ quia ,*ri/iani p]egr9i illam ecclesiam non ob/antibus prohibitionibus adibant et furtive noctibus intrabant ad deoscul&um salvatoris ve/igia1 ideo nec sibi nec nobis eam dimis]unt et eam a p>te ori5tali dissipav]unt1 toll5tes a p>ietibus omnem tabulaturam m>moream1 et a pavim5to1 et columnas pretiosas deportav]unt4 ,capellam tam5 loci ve/igiorum ,*ri/i1 et saxum ve/igia sacra cont95s d]eliqu]unt intacta1 quia et ipsi sacra ve/igia v5]antur4 ,9 ipso enim saxo ve/igia amborum p$um ,dom9i ,jesu app>5t1 cl>ius tam5 ve/igium p$is dextri4 ,et haec ve/igia tam ,*ri/iani quam ,s>rac5i deosculantur4 ,tam5 quidam p]egr9us jucunda pietate motus hab5s secum flasconem cum v9o dulcissimo effudit illud 9 ve/igiorum concavitatem1 et deosculatus elambebant1 et quoti5s,,tr#bgc evacuatum fuit1 toti5s reimplebat4 ,9 p>te aquilon>i ecclesiae e/ supra 9 p>iete =am51 quod homo longus vix pote/ cont+]e erecto bra*io2 ad hoc =am5 levant se p]egr9i1 et imponunt manum1 dic5tes1 ibi 9 muro esse de v]o lapide1 sup] quem ,*ri/us /etit1 qu&o 9 coelum asc5dit4 ,unde autem habeant hanc op9ionem nescio4 ,9 ori5tali p>te fuit lapis magnus1 sup] quem ,dom9us s$it1 qu&o 7,b7 incr$ulitatem eorum exprobravit et duritiem cordis1 ut habetur ,mat?aei ult4 ,nunc v]o eadem p>s ori5talis e/ pa5e de/ructa1 et intra eam sunt domicilia ru/icorum1 et /abula hircorum1 quia villula ab ori5te adha]et ecclesiae1 quae dicitur 9 eorum l+ua 4 4 4 4 4 ,e/ tam5 murus p] m$ium ecclesiae d$uctus1 qui dividit ori5talem p>tem a ru/icis occupatam ab occid5tali1 9 qua e/ capella asc5sionis ,dom9i4 ,haec ecclesia e regione /at1 ut dixi1 templi ,dom9i multo altior templo1 quamvis et ipsum 9 monte /et1 et a longe videtur2 ut supra fol4 #ij ,b4 ,et e/ ad ori5tem directe templi ,dom9i1 quod nom9ant ,salomonis1 ita1 quod aequ9octiali tempore videtur sol ori5s quasi de ecclesia prodire et asc5d]e1 sicut ego saepe consid]avi1 nec amplius mirab>1 quod ecclesia cantat de asc5sione ,dom9i3 ,psallite ,dom9o1 qui asc5dit sup] coelos coelorum ad ori5tem4 ,de 8 v5it plus dic5dum fol4 #aga4 ,b4 ,de civitate ,j]usalem usque ad locum asc5sionis p] viam1 qua nos asc5dimus1 sunt tria bona milli>ia italica4 ,comm5datio loci asc5sionis ,dom9i1 9 quo et ejus patebit descriptio1 et etiam vallis ,josaphat1 torr5tis ,c$ron1 et vallis ,toph1 et ,h9non1 quae omnia ad montem ,oliveti radicantur4 ,asc5sionis ,dom9i locus int] caet]a loca t]rae sanctae e/ valde devotus1 ad quem p]egr9i miro affectu sunt incl9ati1 quia e/ septem privilegiis nobilitatus4 ,e/ enim ,i4 ,v5]abilis multum4 ,ab antiquo enim fuit ibi excelsum celebre1 9 quod ,david adoraturus asc5dit1 ut dicitur #b4 ,reg4 #af4 et infra fol4 #aga41 et quia ibi con/ituti sunt discipuli pr9cipes sup] omnem t]ram1 cum dictum e/ eis3 ,euntes 9 mundum pra$icate evangelium omni creaturae1 ,m>ci ,,xvi4 ,,ii4 ,e/ locus amabilis1 quia hic 9 coelum asc5dit1 et it] ad regnum coele/e nobis o/5dit4 ,,iii4 ,e/ mirabilis locus1 propt] ,anti*ri/i saevissimam dissipationem4 ,tradunt enim doctores1 ut ,ri*>dus 9 ,,iv4 circa f9em1 quod ,anti*ri/us 9 hoc loco int]fic]etur a ,dom9o ,jesu4 ,nam juxta visionem ,danielis ,,ii4 v5iet ,anti*ri/us usque ad v]ticem montis ,oliveti1 quem propheta nom9at montem inclitum et sanctum4 ,et solium suum ponet 9 loco1 de quo ,*ri/us asc5dit1 et f+et1 se etiam asc5surum 9 coelum4 ,et hunc ,dom9us ,jesus int]ficiet cum spiritu oris sui dans horribilem vocem1 ad quem clamorem ,mi*ael consurget contra ,anti*ri/um1 et ab eo fulm9abitur et 9 pr(undum abyssi magnae dem]getur4 ,,iv4 ,e/ locus,,tr#bgd i/e t]ribilis1,,tr#bge propt] tribunal et s$em extremi judicii4 ,ponet enim ,dom9us ,jesus s$em judicii 7#aej ,a7 sui 9 eo loco1 unde ,angeli ,actor4 ,i4 dix]unt3 quemadmodum vidi/is asc5d5tem 9 coelum1 ita v5iet cum pote/ate magna1 judicaturus vivos et mortuos4 ,v4 ,locus ille e/ horribilis propt] peccatorum 9 inf]num dem]sionem4 ,/abunt enim damn&i peccatores 9 valle ,josaphat1 qui vallis1 ut supra fol4 #adb ,a4 dixi1 coha]et valli mal$ictae ,ennon vel ,geh5non1 quae se consequ5t] p] horribilia des]ta loca ext5dit usque 9 m>e diabolicum1 quod alias dicitur m>e mortuum4 ,quam /atim autem ut judicis haec horribilis vox insonu]it3 disc$ite a me1 mal$icti1 9 ignem aet]num1 ,mat?4 ,,xxv41 erumpet a p>te aquilon>i vallis igneus torr5s1 rapidissimus1 involv5s omnes impios1 et vehem5t] d$ucet eos de valle ,josaphat 9 horribilem vallem ,toph1 ,tophet et ,h5non4 ,et de hoc vide notabilem textum ,esaiae #cj4 ,et consequ5t] p] torr5tem illius va/ae vallis d$uc5tur usque ad m>e mortuum1 quod etiam dicitur m>e diabolicum2 cujus faucibus igneus fluvius ille excipitur1 et mox1 ut ei incid]it1 totum m>e ab eo inc5detur1 et sub m>i ap]iet inf]nus os suum1 s9e t]m9o1 et omnia deglutiet4 ,e/ enim de facto et realit] loci dispositio talis3 mons ,oliveti e/ ad ori5tem longus1 ext5d5s se ab aquilone 9 au/rum1 cui 9 eodem lat]e adha]et mons (f5sionis p] longum spatium se ext5d5s4 ,ad occid5tem v]o e/ mons civitatis sanctae1 et mons ,syon ei adha]et1 po/ quem e/ mons ,gyon ex opposito montis ,oliveti et (f5sionis1 et int]m$ium spatium dicitur vallis ,josaphat1 cujus fundus e/ torr5s ,c$ron4 ,vallis autem ,josaphat et torris ,c$ron incipiunt 9 loco lapidationis ,s4 ,/ephani1 et f9iuntur ad radices montis ,syon1 9 loco1 ubi aquae ,siloae torr5ti junguntur1 et tunc dicitur vallis ,siloe2 quae durat usque ad fontem ,rogel2 a quo incipit vallis1 quae nom9atur umbrosa2 po/ hanc dicitur vallis ,h5non et ,toph1 et ,tophet1 unde et ,geh5na nom5 sumtum e/2 et hoc nom5 ret9et p] totum desc5sum1 int] horribiles,,tr#bgf montes1 et p] abruptissimas petras1 usque 9 mal$ictum et foetidissimum et falsissimum m>e mortuum1 sub quo abyssus inf]nalis cr$itur os suum pat5s hab]e4 ,ita ergo1 cum impii judicati fu]9t1 torr5s ,c$ron igneo fluvio r$undabit de p>te aquilon>i1 ubi incipit erump]e1 quia ab aquilone p&etur omne malum1 ,j]4 #a4 ,et involvet d$ucetque p] valles jam dictas1 quae condep5d5t s9e int]/itio montium1 usque 9 m>e mortuum4 7,b7 ,erit ergo vallis ,josaphat locus damn&orum1 qui /abunt 9 torr5te ,c$ron tamquam immundi4 ,nam hic locus semp] fuit quasi s5t9a immunditi>um1 vel potius canale p] quod decurrunt immunditiae 9 s5t9am1 hoc e/1 9 m>e mortuum4 ,legimus enim #b ,regum #ae41 quod rex ,asa confregit simulacrum turpissimum matris suae1 ,priapum1 et combussit 9 torr5te ,c$ron1 et univ]sas sordes idolorum4 ,et #b4 ,p>alip4 #bi4 ,sac]dotes +ressi templum1 ut sanctific>5t illud1 et extul]unt omnem immunditiam 9 templo rep]tam1 et asportav]unt 9 torr5tem ,c$ron =as4 ,et ,p>alip4 #cj4 dicitur1 quod filii ,jsrael congregati 9 ,j]usalem confreg]unt alt>ia1 et univ]sa1 9 quibus idolis adolebatur inc5sum1 subv]t]unt projici5tes 9 torr5tem ,c$ron4 ,pulv]em etiam idolorum et alt>ium comm9utorum effud]unt 9 torr5tem ,c$ron4 ,omnes etiam aliae immunditiae civitatis sanctae defluebant 9 torr5tem ,c$ron1 et 9 torr5te inundante d$ucebantur omnia cum impetu 9 m>e mortuum4 ,ex alio etiam r$debatur vallis immunda et abom9abilis1 quia 9 ea cultus daemoniorum erat1 et 9 ea div9abatur1 sicut legitur de rege ,a*as #b4 ,p>al4 #bh4 ,qui adolevit inc5sum 9 valle ,h5non1 et ibi lu/ravit filios suos p] ignem juxta ritum g5tium4 ,vallis ,h5non idem e/ cum valle ,josaphat et ,cela etiam dicitur eadem vallis1 et torr5s ,c$ron ,*r9>us nom9atur4 ,9 hoc ergo valle congregabuntur omnes cognationes t]rae1 ut communit] t5etur et pra$icatur4 ,ideo sol5t hom9es qua]]e ab 81 qui 9 t]ra sancta fu]unt1 de magnitud9e vallis1 an sit ita late1 quod ibi poss5t />e omnes hom9es 9 judicio8 ,praet]missis enim omnibus aliis de vallis ,josaphat magnitud9e sunt simplices solliciti1 et nonnumquam factum e/1 et fit1 quod aliqui p]egr9i ponunt sibi lapides 9 valle1 praeoccup>e vol5tes locum ante judicium1 ut 9 judicio s$5di ibi habeant oportunitatem4 ,et aliqu&o simplices quidam dant pretium p]egr9is 9 ,j]usalem p]egr9>e vol5tibus1 ut lapidem pro eis sign5t locum 9 valle ,josaphat1 quo se cr$unt v5turos ad judicium4 ,qua]5tibus ergo de vallis illius magnitud9e1 9 v]itate respond5dum e/1 quod vallis illa non e/ magna1 et sub i/a dispositione1 ut nunc e/1 non esset capax unius g5tis1 vix enim poss5t 9 ea />e ,suevi illi1 qui actu 9 humanis sunt1 taceo de illis1 qui fu]unt1 aut erunt4 ,tempore autem judicii erit alia vallis illius1 sicut et totius t]rae dispositio1 quia ante judicium conflagrabitur mundus et purgabitur non solum fo$itatibus1 s$ etiam ab angu/ate1 ita1 quod loca angu/a erunt spatiosa1 sicut prava1 indirecta et asp]a 9 vias planas4 ,quod autem vallis illa ampli&a erit1 patet ,za*>4 #ad41 ubi habetur1 quod mons ,oliveti sc9detur ab ori5te 9 occid5tem1 et una p>s montis erit ad au/rum1 alia ad aquilonem1 7#aea ,a7 et erit illa scissura montis pr(unda1 sicut vallis ,celac9 cont9uabitur ab occid5te4 ,aliam scissuram habebit mons ,oliveti ab aquilone 9 au/rum2 ita1 quod illae duae scissurae se int]secabunt ad modum crucis1 et mons ,oliveti 9 crucem divisus erit1 ei 9 vallibus crucis /abunt judic&i4 ,hac autem divisione facta nemo sit sollicitus de loco1 etiam si haec mundi species man]et1 qui satis spatiosus erit1 cum scissura montis ,oliveti contra ori5tem habeat 9 f9e suo campe/ria latissima ,j]i*o1 et solitud9es +5tes ,jordanis1 9 quibus mundi hom9es capi poss5t4 ,dic5dum e/ etiam illis1 et melius1 quod illi1 qui b5e1 sancte et virtuose hic vitam f9i]unt1 habebunt quietissima loca /&i sibi p>ata p] suos angelos4 ,vitiosi v]o et mali habebunt loca nimis arcta et po5osa1 et valde male /abunt1 ita1 quod totus mundus videbitur eis nimis arctus1 et montibus dic5t3 cadite sup] nos1 et collibus1 op]ite nos4 ,ideo non oportet,,tr#bgg praeoccup>e locum1 quia1 si bonus homo es1 angelus tibi pul*]rimum locum praep>abit1 nec s9et te esse1 nisi 9 loco honorabili4 ,si malus es1 et lapidem posui/i1 lapis clamabit contra te1 nec quiesc5di locus erit iniquo4 ,/abunt enim ju/i 9 a]e miraculose et gloriose2 inju/i /abunt sup] t]ram 9 igne1 ignom9iose et damnose1 clamantes et ululantes4 ,de hac valle et ejus nom9ibus vide fol4 #bcc4 ,a4 ,ecce1 ex 8 patet1 quam horribilis e/ locus ille peccatoribus4 ,,vi4,,tr#bgh ,e/ locus desid]abilis1 propt] electorum consolationem4 ,nam de monte hoc praecipitabit ,dom9us mortem 9 sempit]num1 ut dicitur ,esai4 #be4 ,et praecipitabit de eo omnes populos a facie v9culi1 et faciet suis electis 9 eo convivium p+uium et m$ullatorum etc41 repulsis improbis4 ,ea enim1 quae 9 pra$icto capite dicuntur1 proprie monti ,oliveti conv5iunt1 quamvis quidam de monte ,syon exponant4 ,cui placet1 legat idem caput et sequ5s1 et multa videbit1 quae sunt ad propositum pra$ictorum4 ,desid]abilis e/ locus i/e1 quia ex eo asc5det ,dom9us f9ito judicio cum omnibus electis1 qui fu]unt ab orig9e mundi1 9 coelum4 ,,vii4,,tr#bgi ,e/ locus imitabilis1 propt] exempla eximiae devotionis4 ,/abat enim hic beatissima ,virgo ,m>ia 9 asc5sione filii sui tota gaudio ineffabili p]fusa4 ,/abant et ibi apo/oli plus quam cum qu+5tis fratribus1 susp5sis vultibus int5d5tes nubibus1 et devotissima contemplatione ,dom9um sequi optabant4 ,assi/ebant etiam ibi angeli1 dic5tes3 ,viri ,galilaeae1 quid /atis etc4 ,ideo dicitur ,lucae ultimo1 quod a monte cum gaudio magno rev]si sunt 9 ,j]usalem4 ,dicitur etiam1 et pie cr$itur1 quod beatissima ,m>ia ,virgo po/ asc5sionem filii s+ulis diebus locum hunc sanctum adibat1 et s+ul>i hic contemplationi vacabat1 seque tota m5te ad coele/ia erigebat1 ut fol4 #agd4 ,b4 ,recitatur etiam de quodam milite 7,b7 p]egr9o1 qui cum omnia loca sancta1 9 quibus ,*ri/us no/ram salutem e/ op]atus1 visitasset1 ultimo asc5dit ad hunc locum1 et procid5s sup] t]ram 9 orationem1 dic5s3 ,ecce1 ,dom9e ,jesus1 ubique quaesivi,,tr#bhj te 9 t]ra dilig5tius et devotius quo valui2 nescio1 ubi te po/ hunc locum qua]am hic enim mundum reliqui/i1 et ad patrem r$ii/i3 quaeso ,dom9e1 jube me v5ire ad te1 ut 9 dextra patris qua]am et inv5iam te4 ,hac oratione f9ita 9 conspectu omnium p]egr9orum jocunda facie exspiravit1 et eum1 quem p]egr9&o p] loca sancta quaesivit1 mori5do 9 coelo inv5it4 ,de monte ,oliveti et ejus nom9ibus et ejus sanctitate4 ,ex pra$ictis patet aliquantulum montis ,oliveti dispositio4,,tr#bha ,pre sic majori tam5 ejus notitia volui sequ5tia annect]e4 ,danielis ,,xi4 nom9atur hic mons sanctus et inclitus1 et communit] etiam mons ,oliveti dicitur4 ,proprium tam5 nom5 ejus e/ mons lum9um4 ,illum9atur enim mons ille primo a sole4 ,nam /atim1 ut sol oritur1 radiis ejus illu/ratur ante alios montes1 et ab eo radii contra civitatem,,tr#bhb sanctam transmittuntur et contra templum2 templum enim ,salomonis ita erat con/ructum1 quod o/ium ejus respiciebat ad ori5tem1 et alt>e cum arca te/am5ti /abat 9 occid5tali p>te templi contra o/ium4 ,et qu&o sol oriebatur1 et cacum5 montis ,oliveti transc5dit1 primos radios de sup]cilio montis mitt5s contra civitatem ante o/ium tab]naculi ext]ioris intrabant1 et p] o/ium tab]naculi ext]ioris intrabant1 et p] o/ium tab]naculi int]ioris p5etrabat usque ad arcam te/am5ti1 quae primis ictibus radiorum illum9abatur4 ,ecclesia tam5 asc5sionis ,dom9i semp] primos radios suscipit1 ut supra patuit1 fol4 #adi ,b41 et a se templo ,dom9i transmittit1 et si hab]et duo o/ia1 contra se posita1 9 p>iete ori5tali unum1 et alt]um 9 occid5tali p>iete1 tunc 9 aequ9octiali tempore sol ori5s p] o/ia illa transmitt]et,,tr#bhc radios ad o/ia templi ,dom9i1 ad arcam te/am5ti1 et ad propitiatorium1 et ad ,*]ubim4 ,et ideo dicebatur mons lum9um4 ,secundo sic nom9abatur1 quia noctibus illum9abatur a p>te occid5tali a lum9ibus templi ,dom9i4 ,nam tot lampades 9 templo ,salomonis ardebant1 quod montem oppositum illu/rabant1 ut supra dictum e/ fol4 #adi4 ,et hodie lum5 templi usque ad montem sp>gitur4 ,dicitur enim1 quod ,s>rac5i sept+9tas lampades 9 eo semp] habeant ard5tes1 et 9 ecclesia ad latus templi oct+9tas4 ,fui aliqu&o noctibus 9 monte ,oliveti1 et tantum ignem notavi p] f5e/ras templi esse 9 eo1 quasi esset luc]na cl>o lum9e repleta4 ,t]tio dicitur mons lum9um ex eo1 quia 9 ejus v]tice1 ubi ,dom9us asc5dit1 faciebant sac]dotes vet]is legis s+ulis annis magnum ignem1 et vaccam rufam educ5tes1 cuncto subsequ5te populo ,jsrael1 eam ibi comburebant 9 holocau/um ,dom9o1 et c9]em vaccae collig5tes aquam expiationis commixtione c9]is conficiebant1 cujus asp]sio multas inqu9ationes legales remundabant1 et hoc fiebat cum magna sol5nitate1 ut habetur ,num]4 #ai4 cap41 et 9 hoc monte1 ut dicit ,j]onymus de vita et obitu ,s4 ,paulae4 ,numquam autem p] annum conv5it populus ,jsrael ad ignem extra ca/ra1 nisi 9 ritu holocau/i vaccae rufae4 ,ideo montem ab eo igne et lum9e nom9abant1 vel propt] c9]es et aquas lu/rales1 quae ibi reponebantur4 ,sunt autem praet] ,*ri/i et ejus passionis my/]ium duae caussae1 qu>e vacca rufa immolabatur4 ,prima pro expiatione peccati commissi 9 adoratione vituli 9 des]to1 qui fuit vitulus rufus1 quia de optimo auro novit] conflatus erat1 quod rufum e/1 antequam limetur aut poliatur4 ,secunda caussa e/1 quia filii ,jsrael ritum hunc 9 ,aegypto didic]ant ab idololatris2 ideo ,dom9us condesc5d5s fragilitatem eorum ritum non mutavit1 s$ int5tionem et propositum4 ,aegyptii enim antiquissimi regem ,osiridem ut ,deum habebant1 imo ,deum ae/imabant2 hunc frat] suus1 ,typhon1 vir rufus1 impius et nef>ius occidit1 et 9 #bf p>tes dissectum sociis suis eas transmisit 9 div]sa loca ,aegypti4 ,isis autem1 occisi uxor1 gigas foem9a pot5tissima1 arrepto regno viri collegit membra et aureo scr9io res]vans templum fecit1 sac]dotes in/ituit1 ritum sacrificiorum ,osiridis ord9avit1 m&ans1 ut 9 execrationem scel]is rufi ,typhonis tam hom9es rufi1 quam animalia rufa ad sepul*rum ,osiridis 9 holocau/um crem>5tur4 ,unde cum cultus ,osiridis p] mundi regiones fuisset pra$icatus1 similit] ei sacrific>e vol5tes aut hom9em rufum1 aut bovem rufum1 aut vaccam rufam mact&os inf]ebant4 ,unde accidit1 ut nullus homo rufus 9 tota t]ra ,aegypti man]et1 et 9 aliis regionibus a cultoribus tam ,osiridis quam ,isidis odio hab]5tur propt] ,typhonem fratricidam1 propt] ejus malitiam omnes rufi suspecti de malo fu]unt habiti4 ,unde etiam ,*ri/iani execrabilem ,judam proditorem sub ,typhonis =ma dep+unt1 et rufos hom9es etiam piissimos subsannant et d]id5t4 ,sicque culpam1 quam non fec]unt1 rufi innoc5tes luunt4 ,fabula ,osiridis1 ,isidis et ,typhonis habetur lib4 ,i4 cap4 #d4 et lib4 ,,ii4 cap4 #d4 ,antiqu>um hi/ori>um ,diodori ,siculi4 7#aeb ,a7 ,qu>to dicitur mons lum9um quia illu/rabatur a lampadibus et lum9ibus ecclesi>um1 quae 9 eo erant4 ,ibi enim erat ecclesia asc5sionis ,dom9i1 pl5a lampadibus1 ut patet fol4 #adi ,a2 ecclesia 9 ,galilaea2 ecclesia ,s4 ,m>ci2 capella ,pelagiae2 ecclesia agonizantis ,*ri/i2 ecclesia sepul*ri beatae ,virg9is2 ecclesia fletus ,*ri/i2 ecclesia 9 ,ge?semane2 ecclesia 9 ,be?phage2 ecclesia ,s4 ,jacobi2 et caet]ae multae1 9 quibus omnibus ardebant lampades1 quibus non solum mons ,oliveti illu/rabatur1 s$ etiam mons templi et civitas sancta ex opposito4 ,qu9to dicitur mons lum9um pro eo1 quod oleum1 nutrim5tum lum9um1 copiose ibi crescit4 ,ideo dicitur mons ,oliveti vel oliv>um1 quae 9 magno num]o ibi crescunt1 s9e plantatione1 et sponte4 ,et oleum ibi cresc5s hodie c$it 9 nutrim5tum lampadum templi dom9ici4 ,et sunt ibi olivae adeo magnae et vetu/ae1 quod cr$o aliquas adhuc a tempore ,*ri/i ibi dur>e4 ,beatus ,augu/9us sup] ,johannem dicit1 quod mons ,oliveti e/ mons *rismatis et unctionis1 mons p+u$9is et refectionis1 mons m$icam9is et evacuationis4 ,et hoc dicit propt] oliv>um ibi cresc5tium abundantiam1 qu>um fructus e/ unctuosus1 humosus1 et deliciosus1 quia1 ut dicit ,isidorus1 oleum olivae ex radicis am>itud9e surgit 9 pabulum lum9is1 9 m$icam5tum vuln]is1 et 9 refectionem,,tr#bhd esuri5tis4 ,sexto dicitur mons lum9um pro eo1 quia1 cum sit altior omnibus montibus1 et p] circuitum pote/ homo longe lateque,,tr#bhe lum9ibus oculorum suorum prospic]e4 ,ut patet fol4 #adh ,a4 ,septimo dicitur mons lum9um1 quia delectabilis e/ ad vid5dum1 et visum recreat e regione vid5tis4 ,sunt enim 9 eo horti oliv>um et ficorum1 malogranatorum1 et caet]>um4 ,olim ad radices ejus crescebant c$ri et cypressi et vites et omnia1 quae desid]antur4 ,et tantum de illo4 ,de hoc monte ,oliveti et valle ,josaphat loquitur beatus ,b]nh>dus 9 s]mone ad milites templi1 orat4 ,,viii4 ,de specu sanctae ,pelagiae peccatricis et po5it5tis4 ,cum exp$ivissemus 9 ecclesia asc5sionis ,dom9i ea1 propt] quae 9 eam asc5dimus1 egressi sumus1 et p] gradus desc5dimus 9 viam1 quae ducit p] praeceps 9 vallem4 ,sub gradibus autem cum paululum desc5dissemus1 v5imus ad unam capellam t5ebrosam sanctae ,pelagiae1 9 qua egit po5it5tiam1 et vitam f9ivit 9 ea4 ,porro ante o/iolum speluncae semp] /abat unus ,s>rac5us1 qui introitum nobis prohibuit1 qu\sque sibi aliquas pecunias exhibuimus1 quibus acceptis nos intromisit4 ,+ressi autem orationes praescriptas legimus1 et indulg5tias accepimus 774 ,et 9 po5it5tia ,pelagiae sanctae plurimum a$ificati sumus4 ,fu]at enim1 ut habetur 9 vitis patrum1 de primis ,antio*5is foem9is ambitiosa1 vana1 animo et corpore lasciva et impudica4 ,haec po/ multa crim9a et homicidia propt] eam commissa1 conv]sa1 dicebat3 ego ,pelagia1 pelagus iniquitatis1 exundans fluctibus iniquitatum1 ego sum p]ditionis abyssus1 ego vorago et laqueus anim>um1 multos decepta decepi1 quae,,tr#bhf omnia nunc horreo4 ,vide1 si placet1 hanc hi/oriam valde pul*ram 9 ,*ron4 ,anton9i "p4 ,i4 tit4 #g4 cap4 #i4 4 #f4 7,b7 ,9 hac ergo confessione contulit se ad ecclesiam1 et in/ructa ab episcopo ,antio*5o omnia sua v5didit1 et paup]ibus erogavit1 non voluit pretia sua d>i ecclesiis et sac]dotibus1,,tr#bhg s$ tantum eg5is1 indignam reputans suam sub/antiam 9 div9os,,tr#bhh usus conv]ti4 ,8 factis habitu mutato exivit occulte ,antio*iam1 et 9 montem sancti ,oliveti transmigrans 9 hanc specum se,,tr#bhi recepit1 et vitam religiosissimam duxit 9 totius patriae /uporem1 quam nemo novit esse foem9am1 qu\sque mortua lav>i deb]e a/antibus sanctis episcopis et sac]dotibus1 et rem mirantibus1 eamque 9 sua cellula sepulturae tradid]unt1 cujus sepul*rum usque hodie c]nitur4 ,e/ autem transitus artus int] sepul*rum ejus et p>ietem proximum1 ita1 quod transire vol5s cum difficultate transeat et oportet se p] /ructuram trah]e4 ,et vulgi fabula e/1 quod nullus exi/5s 9 mortali peccato p]transire possit4 ,quod ego fabulosum reputavi1 omnes enim p]transivimus2 an autem omnes 9 gratia fu]imus1 ,deus scit4 ,de loco1 9 quo ,,xii articuli fidei sunt p] ,apo/olos compositi4 ,egressi de specu sanctae ,pelagiae consequ5t] desc5dimus montem et viam1 quae ducit ,be?phage et ,be?aniam1 praet]gressi p] mac]iam 9 qu5dam hortum sc&imus1 et ad ru9as cujusdam ecclesiae magnae v5imus1 quae dicitur ecclesia ,s4 ,m>ci ,evangeli/ae4 ,9 hac ecclesia fu]unt olim indulg5tiae1 et hodie sunt1 quas dictis orationibus recepimus4 77 ,haec ecclesia dicitur />e 9 eo loco1 ubi sancti ,apo/oli confec]unt symbolum fidei no/rae4 ,ibi enim ,,xii s+ul>it] conv5]unt1 ut extra tumultum hom9um ess5t1 et ,deo inspirante articulos composu]unt1 quibus compositis 9 montem ,syon transi]unt1 et congregato sacro et univ]sali et primo concilio articulos editos et symbolum concilio obtul]unt1 exam9av]unt1 et ecclesiae tradid]unt p] mundum divulg&os4 ,ut patet supra fol4 #ajf ,a4 ,9 illo ergo loco e&em fidem de novo pr(essi symbolum diximus4 ,de loco1 ubi ,dom9us orationem dom9icam docuit discipulos or>e4 ,hortum praefatae ecclesiae egressi ad viam1 quae p] praeceps ducit1 9 vallem v5imus1 et paululum desc5dimus 9 locum1 ubi etiam depreh5dimus1 /etisse oratorium sive ecclesiam1 et dicebatur illa ecclesia domus panis4 ,ibi ergo dictis orationibus signatis indulg5tias recepimus 774 ,haec ecclesia dicitur esse a$ificata 9 eo loco1 de quo habetur ,lucae ,,xi4 ,dum esset ,jesus 9 quodam loco orans1 et f9ita oratione dixit unus ex discipulis ad eum3 ,dom9e1 doce nos or>e4 ,et ibi docuit eos orationem dom9icam1 ,deo acceptissimam1 brevem et utilissimam4 ,hanc orationem prius 9 monte alio1 9 ,galilaeae prov9cia1 pra$icav]at 9 prolixo s]mone1 7#aec ,a7 ut habetur ,mat?aei ,v4 ,hic autem cum ,dom9us diutius orasset1 mirabantur discipuli1 quomodo or>et1 et doc]i se or>e po/ulabant4 ,quibus e&em =mam tradidit1 sicut prius 9 publico s]mone pra$icav]at4 ,haec oratio omnes orationes antecellit1 quia ipsius ,salvatoris ore prolata fuit1 qui 9 ea omnem precem no/ram salut>i s]mone breviavit4 ,9 illo ergo loco orationem dom9icam devotius diximus1 et locum crebrius deosculati sumus4 ,cr$o autem hanc ecclesiam dom9ici panis dictam pro eo1 quod 9 ea et panem sup]sub/antialem et corporalem jussi sumus pet]e4 ,9 loco illo /at modo ci/]na pr(unda1 s$ sicca4 ,de loco1 9 quo ,*ri/us s]monem fecit de ,,viii beatitud9ibus4 ,domum panis reliquimus1 et progressi 9 desc5su ad locum v5imus1 9 quo erat via1 lata petra et plana obducta1 quasi esset m>more pavim5tata4 ,9 hoc loco ,*ri/um s$isse dicunt1 et s]monem de octo beatitud9ibus prius factum 9 ,galilaea 9 monte et 9 loco campe/ri1 hic discipulis repetiisse1 et resumsisse1 sicut de oratione dom9ica manife/um e/ eum fecisse1 quamvis hoc ex ,evangeli/is non habeatur4 ,nam ,mat?aei ,v4 habetur1 quod octo beatitud9es pra$icavit 9 monte1 et easdem repetiit po/ea 9 campe/ri loco sub monte 9 prov9cia ,galilaeae1 ,lucae #f4 ,et po/ea1 qu&o v5it 9 ,judaeam1 easdem 9 hoc loco cr$itur it]um pra$icasse1 quod tam5 non habetur1 s$ antiqua sanctorum traditio habet1 etiam 9 hoc loco s]monem illum pretiosum factum fuisse2 sicut pra$icator bonam et utilem mat]iam hab5s eam qu&oque aliquoties pra$icat1 et 9 eodem loco1 et 9 div]sis4 ,9 hoc loco pro/ravimus nos 9 oratione1 et indulg5tias accepimus ibi positas4 77 ,de loco1 9 quo ,dom9us pra$ixit discipulis judicium extremum4 ,sub praefato loco v5imus 9 eum locum1 de quo habetur ,m>ci #ac4 ,9 quo s$it ,jesus cum discipulis suis1 et int]rogatus ab eis de de/ructione civitatis et templi1 quod prae oculis habebant1 dixit eis multa de p]secutionibus eorum1 et de ,anti*ri/o1 et de extremo judicio1 et de signis 9 sole1 et luna1 et /ellis1 quae hab5tur ,lucae #ba4 ,9 hoc loco sacra ve/igia deosculati sumus1 et indulg5tias recepimus 774 ,de loco respirationis et pausationis beatae ,virg9is 9 tali p]egr9atione exi/5tis4 ,de9de cum paululum desc5dissemus1 a loco sessionis ,*ri/i v5imus ad locum1 9 quo solebat ,virgo beata ,m>ia quiesc]e et paus>e 9 actu suae cottidianae 7,b7 p]egr9ationis4 ,ex dictis enim ,sanctorum1 ,hi]onymi 9 epi/ola cogit41 ,augu/9i1 ,an%elmi1 ,b]nh>di1 et beati ,v9c5tii 9 s]mone assumtionis1 ,damasc5i1 habetur1 quod beatissima ,virgo ,m>ia po/ filii sui asc5sionem s+ulis diebus visitavit omnia loca sancta r$emtionis no/rae1 cum eximia devotione4 ,quamvis enim 9 spiritu esset1 tam5 dum 9 c>ne vixit1 c>neis movebatur s5sibus1 et ideo locorum illorum recreabatur visitationibus et novis cottidie inflammabatur desid]iorum affectibus1 et tanto val5tius1 quanto div9is illu/rabatur intus visitationibus4 ,ponamus ergo ad practicam gloriosae ,virg9is ,m>iae devotissimam p]egr9ationem4 ,sup]vixit ,virgo gloriosa annis ,,xiv po/ ,dom9i asc5sionem secundum communem s5t5tiam1 et tamquam p]egr9a annos illos transegit etiam corporalit] transeundo de loco ad locum4 ,assumsit autrem tres p]egr9ationes fac]e quam diu viv]et 9 hoc mundo3 primam annualem1 secundum m5sualem1 et t]tiam cottidianam4 ,primo cr$itur1 quod s+ulis annis desc5dit a ,j]usalem 9 ,naz>e?1 et devotissime ibi locum angelicae salutationis visitavit1 rememorans ibi gaudia omnia1 quae 9 conceptu filii ,dei habuit1 gratias ,deo ref]5s1 pro imm5so b5eficio p] eam ab ipso 9 loco hoc sacro toti mundo collato4 ,quo expleto p] viam r$iit1 p] quam filio ,dei concepto 9 montana ,judaeae fe/9avit1 et ,elisabe? salutavit1 eique humilit] s]vivit 9 pu]p]io ,johannis1 ,lucae ,i4 ,p] hanc autem viam rev]t5s innovabatur 9 ea jubilus dulcissimus m5tis1 et praecipue qu&o ad locum v5it1 9 quo spiritus ejus exultavit1 dum3 ,magnificat1 hymnum jucundissimum1 decantavit1 ex quo pu] clausus 9 ut]o excitatus 9 jubilum assurexit1 et exsultavit1 et hoc loco visitato r$iit 9 ,j]usalem4 ,secundo cr$itur s+ulis m5sibus transiisse de ,j]usalem 9 ,be?lehem1 et ibi intravit speluncam1 9 qua huic mundo lum5 aet]num effudit1 ,jesum ,*ri/um ,dom9um no/rum4 ,quantum autem gaudium 9 hoc loco habu]it1 quis en>r>e valebit8 ,loco enim indulg5ti>um pl5>iae remissionis1 quas alii peccatores ab hoc loco deportant1 ipsa reportavit cum augm5tatione m]itorum pl5>iam animi illu/rationem et consolationem4 ,o1 quam suavis et utilis commutatio6 ,t]tio s+ulis diebus loca sanctissima 9 ,j]usalem et p] circuitum visit>e /uduit4 ,mane enim1 approp9quante aurora1 communicata a ,johanne 9 monte ,syon ,dom9i1 cum suis virg9ibus exivit1 et co5aculum illud gr&e /ratum ultimae co5ae +ressa contemplabatur imm5sa dona ibi humano g5]i collata1 et my/]ia pr(undissima intuebatur1 sessionis filii sui deosculabatur locum etc4 ,et inde progressa domum ,annae intravit pontificis1 et ibi fusis precibus ,caiphae curiam +ressa non absque mo]ore consid]abat filii sui 9 eadem domo mole/ias p]pessas4 ,de9de de monte ,syon civitatem egressa montem ,calv>iae asc5dit1 et acc$5s rupem crucis ipsamque complexa dulcius deosculabatur1 compassa dulcissimo ibi ,crucifixo1 et congratulabatur non m9us dulcissimam devotionem r$emtis4 ,ex inde hortum monum5ti ,dom9i +ressa ad 7#aed ,a7 locum v5it1 ubi corpus ,dom9i sui et filii inunctum fuit et aromatibus conditum1 et ibi pro/rata lapidem osculo deosculabat1 et citius inde surg5s ad monum5tum ,dom9i v5it1 et specum +ressa tumulumque complexa ineffabili gaudio ibi replebatur4 ,ab 8 v]o locis semota de monte ,calv>iae desc5dit contra civitatis portam1 et 9 via non immemor filii sui1 qu&o p] eam gravi cruce on]atus fuit eductus1 et 9 locis1 ubi vid]at filium vel sub crucis on]e cad]e1 vel aliqua s+ul>i injuria vex>i1 pro/rata orabat4 ,et ita urbem p] portam judici>iam +ressa1 9 praetorium ,pilati asc5dit1 et loca flagellationis et coronationis deosculata gratias egit4 ,et egressa 9 domum ,h]odis ivit1 deosculata ibi sui filii ve/igia4 ,ab hac 9 templum ,dom9i asc5dit1 et orationibus ibi fusis ab alia p>te templi reexivit et ad portam auream v5it1 ibique +ressum filii sui 9 die palm>um contemplata fuit1 p] quam ut exiit1 9 vallem ,josaphat desc5dit1 et 9 ea preces pro toto g5]e humano fudit1 quat5us securi a/>e trem5do judicio m]eantur4 ,sciebat enim1 quod 9 illo judicio nullae preces1 nec suae1 admitt]5tur4 ,ideo praeoccupabat ibi judicem precibus2 quo facto transivit torr5tem1 et locum suae propriae sepulturae secum euntibus o/5dit1 et specum +ressa ineffabili gaudio replebatur1 pro eo1 quia sciebat1 quod 9 hoc loco primo p]fectae fruitionis gaudium esset habitura1 et /olam gloriae animae et corporis ibi indu5da1 et de hoc saeculo nequam eripi5da1 et sup] *oros angelorum exalt&a,,tr#bij etc4 ,de9de sepul*rum rel9qu5s1 et p>um sursum t5d5s1 specum intravit1 9 qua ,dom9us ,jesus tr9a vice 9 maxima anxietate exi/5s oravit2 ibi et ipsa agoniae suae memor g5ua flexit ad ve/igia g5uum filii sui1 diutius et devotius 9 oratione p]/itit4 ,demum hortum et pra$ium ,ge?semane +ressa loca captivationis filii sui deosculabatur4 ,ab hoc loco a valle se av]tit et ecclesiam montis ,oliveti petit4 ,9 loco autem1 ubi ,dom9us ,jesus flevit vid5s civitatem1 et ipsa se contra civitatem v]tit1 ejusque calamitates mis]abili gemitu et compassione deflevit4 ,et inde asc5d5s 9 ,galilaeam montem et villulam v5it1 ibique gloriam resurrectionis filii sui contemplabatur1 et gaudium discipulorum4 ,f9ita ibi oratione v5it ambulans 9 jugo montis ad locum1 ubi1 qu&o ultima die p]egr9abatur1 angelus ei app>uit pra5untians ei in/>e emigrationis tempus4 ,ab hoc loco progressa v5it ad locum asc5sionis filii sui1 et ibi impressa saxo manife/a 7,b7 ve/igia sacra devotissime deosculabatur4 ,et quia locus ille erat suae actuali devotioni s+ul>it] proportionatus1 aliqu&o citius eum reliquit1 ut po/ diutius immor>i posset1 et fe/iva ab alia p>te montis ,oliveti desc5dit1 et p] ,be?phage 9 ,be?aniam v5it1 visitans ibi notos1 et loca1 9 quibus filius suus commoratus fu]at1 domum ,m>?ae1 et sepul*rum ,laz>i1 et habitaculum ,m>iae ,magdal5ae1 et domum ,simonis leprosi4 ,quibus visitatis rursum alta repetiit1 sicut virgula fumi asc5d5s gracilis et delicata1 div]sis iam ext5uata discipl9is1 et concremata intus inc5dio pii amoris1 et cum ineffabili desid]io t5dit fe/iva ad montis sancti ,oliveti cacum51 unde desc5d]at regr$i5s ad locum asc5sionis ,dom9i1 ad quem tamquam iam ad filium asc5sura migrabat4 ,ubi dum esset1 ve/igia pra$icta crebris demulcebat osculis1 et nunc oculos nunc manus 9 coelum levabat1 et multis gaudiis ibi afficiebatur ex eo1 quod ibi filio suo et sibi maximus honor fuit exhibitus1 qu&o c>o illa1 quam ipsa g5u]at1 sup] omnes coelos abh9c fuit exaltata4 ,hoc loco d]elicto domum r$ire satagebat1 et montem desc5dit 9 loco1 9 quo apo/oli symbolum1 quod ipsa eos docu]at condid]unt1 ibique paululum /abat pro fidei cultoribus orans4 ,inde progr$i5s ad locum1 ubi ,dom9us docu]at ,pat] no/]1 /etit1 et dicta oratione eadem progressa1 9 loco1 ubi octo beatitud9es fu]unt pra$icatae1 gratias egit4 ,et inde 9 locum desc5dit1 9 quo ,*ri/us cum discipulis s$5s t]ribilia extremi judicii eis pra$ixit1 et ibi oratione pro clem5ti adv5tu fusa1,,tr#bia progressa ad illud domicilium v5it1 9 quo sup]ius 9 exordio p]egr9ationis beatissimae ,virg9is ,m>iae dixi fuisse locum suae pausationis et respirationis4 ,tempore enim vitae beatissimae ,virg9is ,m>iae /abat ibi domicilium1 9 quo habitabant boni paup]es hom9es1 qui vid5tes s$ulum virg9is transitum ipsam invitav]unt1 ut 9 umbra s$5s refrig]ium accip]et1 quae frequ5t] egressa res$it1 pausavit et virg9eis ac delicatis membris quietem tribuit4 ,et quamvis ex labore fessa et lassa non fu]it1 ex privilegio1 hoc tam5 privilegium ex humilitate celavit1 sicut privilegium virg9itatis 9 purificatione1 et privilegium immunitatis a dolore 9 suis extremis quod etiam celavit decumb5s lectulo ut infirma1 ut patet fol4 #aje4 ,a4 ,resumtis ergo viribus1 non dep]ditis1 s$ susp5sis 9 loco pra$icto1 desc5dit ad montis radices 9 vallem1 et ibi visitatis sepul*ris quorundam prophet>um ad sepul*rum sui ca/issimi sponsi et 7#aee ,a7 m>iti1 sancti ,joseph1 p]v5it1 qui ibi 9 =am9e petrae erat sepultus1 ante quod sepul*rum /ans dulcit] afficiebatur4 ,inde autem transito ponte torr5tis reasc5dit 9 montem ,syon1 ubi dum esset1 asc5dit 9 locum1 ubi discipuli et ipsa 9 die p5teco/es ,spiritum sanctum accep]ant1 et ibi novo gaudio replebatur4 ,indeque desc5dit1 et sepul*rum prophetae ,david1 patris sui1 quaesivit1 et hoc facto v5it 9 suum oratorium1 quod prope erat1 9 quo habuit pro reliquiis1 ut pie cr$itur1 duos magnos lapides sibi p] angelos allatos a monte ,synai1 unum de loco1 ubi ,moyses rubum ard]e vidit s9e consumtione3 et juxta lapidem gratias condignas egit de suae virg9itatis gloriosa cons]vatione2 alium v]o de summitate montis ,synai1 9 quo decalogi praecepta fu]unt ,moysi tradita3 et juxta hunc lapidem contemplabatur praeceptorum em95tiam1 et ,deo reconciliabatur1 quod p] eam mundo datus e/ ille1 qui legem ad jota et apicem adimplevit1 ut habetur ,mat?4 ,v4 ,hos duos lapides habuit1 9 quibus loca des]ti ,synai visitavit1 quia v]e p]egr9a fuit4 ,de 8 lapidibus vide fol4 #ajc4 ,b4 ,ab hoc loco po/ orationem surrexit1 et 9 domum r$i5s f9em p]egr9ationis suae illo die imposuit4 ,de domo mansionis beatissimae ,m>iae ,virg9is vide fol4 #bje ,a4 ,de illa p]egr9atione beatissimae ,m>iae ,virg9is dicit ,odilio1 antiquus ecclesiae doctor3 si scire volumus1 quid beata ,virgo po/ asc5sionem ,dom9i eg]it8 ,s9e dubio loca nativitatis1 passionis1 resurrectionis1 asc5sionis1 frequ5t] visitabat1 et 9 eis lacrymas fundebat1 et oris sui sanctissimi oscula imprimebat4 ,et beatus ,hi]onymus 9 s]mone de assumtione sic dicit de eadem p]egr9atione3 =tasse prae nimio amore 9 loco1 9 quo filius ejus natus1 mortuus et sepultus1 cr$imus int]im habitasse1 p] quae loca piis pasc]etur int]ius amor obtutibus1 quia hoc habet impati5s amor1 ut1 quod desid]at1 semp] inv5ire se cr$at4 ,de hac etiam p]egr9atione loquitur ,antonius1 9 ,summa #d4 ,p>te ,tit4 ,,xv4 ,cap4 #dc4 4 #b4 ,ambo tam5 cr$unt1 quod p]egr9atio illa beatae ,m>iae ,virg9is magis intellig5da sit secundum spiritum1 quam secundum locum4 ,s$ p] hoc non negat1 eam etiam secundum locum p]egr9atam fuisse1 9 qua p]egr9atione multum m]itum acquisivit4 ,quolibet enim motu lib]i arbitrii m]ebatur1 ideo 9 omni actione m]ebatur4 ,cujus prima ratio e/3 intellectus semp] rectus e/1 nisi qu&o se immiscet phanta/icis1 et d$ucitur ab eis4 ,s$ intellectus beatae ,virg9is fuit mundissimus a phantasiis inutilibus2 ideo p]egr9&o m]ebatur4 ,secunda ratio3 ubicumque ratio non pote/ 9 disc]n5do err>e1 et voluntas non pote/ elig]e multa1 s$ eligit ultimum et optimum2 utrumque horum fuit 9 beata ,virg9e2 ideo dicitur ,lucae ,x43 optimam p>tem elegit sibi ,m>ia etc4 ,t]tio3 ,apo/olus #a4 ,cor4 ,x4 dicit sive 7,b7 m&ucatis sive bibitis1 sive quid aliud facitis1 omnia 9 gloriam ,dei facite4 ,hoc absolute nullus ,sanctus s]v>e potuit1 nisi beatissima ,virgo ,m>ia1 quae omnibus lib]i arbitrii motibus virtuose semp] imp]avit et m]uit4 ,unde ,odilio dicit3 ,unum pro c]to scimus1 quod omnis ,m>iae actio semp] fuit int5ta 9 ,dom9o4 ,unde ,j]onymus 9 s]mone de assumtione dicit3 puto quidquid cordis e/1 quidquid virtutis humanae1 si totum adhibeas1 non sufficiat1 ut cogitatio valeat1 quanto indes95t] cremabatur ardore pii amoris1 quantum movebatur repl]e ,spiritu sancto coele/ium secretorum incitam5tis1 dum revolv]at animo cuncta1 quae audi]at1 quae vid]at1 quae cognov]at4 ,ex quibus patet1 quod m]itum beatissimae ,virg9is ,m>iae e/ inexplicabile1 quod 9 p]egr9atione sua conquisivit4 ,s$ videtur1 quod beatissima ,virgo ,m>ia p]egr9&o de loco ad locum1 quamvis opus virtute exeg]it1 melioribus tam5 ex]citiis occup>i potu]it1 imo debu]it4 ,cum ,apo/olus dicat #a4 ,cor4 #ab43 anim>um *>ismata meliora4 ,et #a4 ,tim4 ,,iv43 corporalis ex]citatio ad modicum utilis e/1 pietas autem ad omnia valet4 ,potuit ergo illam corporalem ex]citationem dimitt]e1 et se 9 pietate purae contemplationis et quietis occup>e4 ,notum enim e/1 quod evagantes corporalit] di/rahuntur m5talit]4 ,ad hoc dic5dum1 quod beatissima ,virgo ,m>ia hoc s+ul>e privilegium habuit1 quod simul et simul activam et contemplativam vitam ex]cebat1 quod nulli umquam concessum e/4 ,aliis enim vita activa1 aliis contemplativa datur2 aliis utrumque1 s$ alt]nis vicibus1 ut ,apo/olis4 ,s$ beatissimae ,m>iae ,virg9i utraque e/ data pro eodem mom5to1 ut videlicet infans =is ab ea al]etur1 et div9itas intus contempl>etur2 et ut de loco ad locum migr>et1 et tam5 9 f9e int5to immobilis p]si/]et4 ,dicunt enim praecones devoti beatae ,virg9is1 quod ipsa 9 illo devotionis affecto fu]it cont9ue1 ad quem aliqui maximi ,sancti raptim et ad mom5tum temporis r>issime admittuntur4 ,insup]1 ut dicit ,alb]tus1 cottidie communicavit sacram5to eu*>i/iae1 sicut patet fol4 #ajg4 ,a4 ,9 quo tantam m5tis soliditatem accepit1 ut visa vel audita eam nequaquam di/rah]e poss5t4 ,s+ulis enim diebus1 antequam p]egr9ationem aggr$]etur1 ,missam audivit1 et communicata fuit cum f]v5tissima devotione1 et 9 hoc f]vore spiritu agebatur1 ,dei magis1 quam proprio4 ,ex alio videtur quod beatissima ,virgo ,m>ia non debuit cottidie 9 publicum proc$]e1 ne cui esset vel fi]i posset caussa ru9ae4 ,cr$5dum enim e/1 ipsam fuisse pul*]rimam etiam corporalit]1 cum de ea ,spiritus sanctus dicat3 tota pul*ra es1 et macula 9 te non e/1 nec annositas ipsam de=mabat1 aut labor vitae regul>is4 ,ad hoc dic5dum e/1 quod aspectus ,virg9is nem9em sc&aliz>e potu]at4 ,tradit enim sanctus ,bonav5tura1 hoc se habuisse a ,judaeorum fideli n>ratione1 quod nullus ex aspectu gloriosae ,virg9is ,m>iae1 quamvis esset 7#aef ,a7 pul*]rima1 nimis urebat aut inflammabatur ad fo$am c>nis concupisc5tiam1 s$ eam 9 aspici5te potius ex/+uebat ille div9us aspectus1 quasi frigidus quidam ex oculis ros virg9eus aspir>et vel efflu]et a m5te sua ca/issima1 sicut enim ex adv]so de peccatrice ac petulanti muli]e acc5ditur4 ,adhuc videtur1 quod processus cottidianus beatissimae ,virg9is ,m>iae 9 publicum fomitem majoris invidiae ipsis invidis ,judaeis mon/r>e potu]it4 ,erant enim propt] filium inimici matris saevissimi1 et dum eam vid]5t p] civitatem transire1 concitabantur =te indignatione et ira4 ,ad hoc respondeo ex praec$5ti4 ,sicut enim aspectus ejus ignem concupisc5tiae ex/+uebat1 sic ignem et flammas invidiae1 irae1 rancoris mitigabat1 et omnis eam aspici5s furorem crudelitatis et indignationem p]didit1 et pietate et rev]5tia movebatur 9 eam4 ,unde tamquam pot5s1 virtuosa1 honorabilis et amabilis dom9a ab omnibus v5]abatur4 ,ideo dicitur ,sapi5tiae #bd43 sic 9 ,syon firmata sum1 et 9 civitate sanctificata1 similit] requievi et 9 ,j]usalem pote/as mea et radicavi 9 populo1 alios scilicet affectus1 pias int5tiones etc4 ,unde cum etiam 9 filium suum dulcissimum saevir5t ,judaei1 nemo ,virg9i mole/us fuit4 ,nec cr$5dum e/ pictoribus1 qui d$uctionem ,dom9i ,jesu dep+unt cum cruce1 et quosdam p]cuti5tes caput ,virg9is et cum p$ibus eam trud5tes4 ,ideo att5d5dum e/ illud ,horatii3 pictoribus atque poetis quodlibet aud5di semp] fuit aequa pote/as4 ,et tantum de p]egr9atione beatissimae ,virg9is1 quae volui no/ro evagatorio ins]]e1 ut evagatio mea vid]etur majorem excusationem hab]e4 ,igitur 9 loco pausationis beatissimae ,virg9is ,m>iae cons$imus et nos ad respir&um et paus&um po/ orationem ibi factam1 et indulg5tias accepimus4 77 ,de pyramide ,josaphat1 a qua tota vallis d5om9atur vallis ,josaphat4 ,a loco pausationis beatissimae ,virg9is ,m>iae consequ5t] desc5dimus usque ad montis radices1 et ad montis radices desc5dimus contra au/rum1 hab5tes ad s9i/ram oliv>um montem1 ad dextram v]o torr5tem ,c$ron1 et supra 9 alia p>te torr5tis 9 monte civitatem sanctam4 ,9 desc5su autem v5imus ad pontem torr5tis1 quem tam5 praet]ivimus1 d]el9qu5tes eum4 ,int]ea ad titulum cujusdam pretiosi sepul*ri v5imus 9 modum turris excisum ex integra petra montis4 ,incid]unt enim ipsius montis promontorium1 tantum />e s95tes quantum ad pyramidem p]t9ebat1 p] circuitum rupem excid5tes ita1 quod pyramis d]elicta sola /at1 ac si esset a fundam5tis ibi a$ificata arte caem5t>iorum1 cum tam5 de rupe montis sit1 et ab initio mundi ibi /et]it4 ,et habet p] gyrum pyramis haec ,,xvi cubitos magnos1 et 9 7,b7 altum habet =te tres1 et habet capitellum acutum sursum1 cum culm9e sicut turres1 et sub culm9e e/ cavata1 et f5e/rae sunt incisae1 ita quod 9 p>te po/]iori pote/ aliquis sursum se trah5s p] f5e/ram 9 ipsam pyramidem intr>e1 sicut et quodam die solus exi/5s feci1 vol5s vid]e1 quid esset intus4 ,haec pyramis e/ facta pro sepul*ro alicujus magni regis et hom9is pot5tis1 s$ pro quo sit facta1 v>iae de hoc sunt recitationes4 ,quidam dicunt1 quod ,salomon rex sponsae suae ae?iopissae1 filiae ,ph>aonis1 eam pro sepultura ei excidi fec]it1 et quod ipsa 9 ea sepulta fu]it4 ,huic etiam ,canticum ,canticorum depromsit1 et templa idolis ejus ,molo* et ,*amos a$ificavit1 et multa etiam usque ad contemtum ,dei propt] eam fecit1 et 9 f9e hoc gloriosum sepul*rum ei excidit4 ,alii dicunt1 et e/ iam vulgata op9io ,s>rac5orum et ,*ri/ianorum ori5talium1 quod ,absolon1 filius ,david1 pro sui sepultura sibi petram hanc incidi fec]it4 ,hoc fundatur #b ,reg4 #ah4 ,s$ quia p>5tem suum p]secutus fuit1 et mis]rime int]iit1 trans ,jordanem alibi sepultus fuit4 ,propt] hoc consuetudo e/1 quod omnes pu]i1 qui juxta hanc pyramidem p]transeunt1 sive s9t pu]i ,judaeorum1 ,s>rac5orum1 aut ,*ri/ianorum lapides de t]ra tollunt1 et contra pyramidem projiciunt 9 ipsum1 jactantes et lapides mitt5tes ,absaloni mal$icunt1 eique de mala morte insultant1 signum dete/ationis pat]nae inob$i5tiae4 ,et si qui hab5t 9 ,j]usalem pu]um rebellem1 ducunt ipsum 9 vallem ,josaphat huc ad pyramidem1 et cogunt eum v]bis et v]b]ibus projic]e lapides contra eam1 et ,absaloni mal$ic]e1 recitantes ei excessum et mortem ,absalonis4 ,et illa e/ pu]orum efficacissima correctio 9 ,j]usalem4 ,unde propt] frequ5tes pu]orum lapidum projectiones jac5t juxta pyramidem magni ac]vi lapillorum1 et nisi lapilli int]dum remov]5tur1 dudum fuisset obtecta lapidibus4 ,alii dicunt1 quod ,josaphat1 rex ,j]usalem1 hanc pyramidem fec]it fi]i pro sui sepultura4 ,quod ego non cr$o1 quia fuit vir sanctus1 imitator virtutum patris sui ,david1 a quo sicut 9 vita non discrepavit1 nec 9 sepultura ab eo sep>>i quaesivit4 ,unde t]tio et ultimo dicitur1 quod mortuus ,josaphat sepultus e/ 9 sepul*ro patris sui1 9 civitate ,david4 ,et ideo alit] dic5dum videtur1 quod ,josaphat fuit vir magnificus1 et multa mirifica op]a fecit1 int] quae et hanc pyramidem pro magnific5tia et pro miraculo excidi fecit1 et tantum nom5 ex hoc acquisivit1 quod ipsa vallis tota1 quae prius dicebatur vallis ,cela1 po/ea ab omnibus nom9>etur vallis ,josaphat usque 9 hodi]num diem propt] hanc pyramidem4 ,circa hanc pyramidem nullae sunt indulg5tiae2 ideo ea visa ad alia nos conv]timus4 ,sepul*rum ,joseph sponsi ,m>iae ,virg9is1 et ,sancti ,simeonis s5is4 ,porro ad dextram pyramidis sunt duo =am9a 9 p>iete rupis1 et dicunt esse duo sepul*ra4 ,9 uno sepultus fuit ,joseph1 sponsus beatissimae 7#aeg ,a7 ,virg9is ,m>iae1 et nutritius ,jesu ,*ri/i4 ,9 alt]o ,simeon s5ex ille1 qui ,dom9um 9 ulnas accepit1 et3 nunc dimittis1 hymnum cantavit1 ut dicitur ,luc4 #b4 ,ante illa sanctorum monum5ta nos pro/ravimus1 et orationibus dictis indulg5tias accepimus 774 ,quantae autem sanctitatis,,tr#bib et em95tiae hi duo viri fu]9t1 evangelica tradit v]itas1 praecipue tam5 de sanctissimo ,joseph nulli dubium1 qu9 s+ul>issimis,,tr#bic gratiis privilegiatus fu]it et m]iti s+ul>is apud ,deum ex/it]it1 ut tantum !saurum 9 commissis accep]it4 ,de cujus laude vide 9 ,alb]to3 sup]missus e/1 9 eo loco1 ubi dicitur3 desponsata viro1 cui etc4 ,et 9 ,g]sone1 9 s]mone de nativitate1 de beata ,m>ia ,virg9e et inc>natione ,joseph9a4 ,nec cr$5dum e/ 9 hoc pictoribus1 qui ,joseph ipsum dep+unt p>vum hommuncionem decrepitum1 incurvatum1 baculo su/5tum1 canum et prorsus inutilem pro nutricatione tam ,virg9is quam filii4 ,fuit autem vir pot5s viribus1 =tis laborator1 maturus1 aetate m$iocris1 et ante desponsationem ,virg9is fuit virgo1 et po/ ita incorruptus p]mansit4 ,de 8 vide ,g]sonem 9 s]mone praefato4 ,de sepul*ro ,za*>iae prophetae1 et de aliis sepul*ris et ,sanctorum habitaculis4 ,de 8 sepul*ris absc$5tes ad aliud monum5tum v5imus petrae incisum4 ,et hoc dicunt esse sepul*rum sancti ,za*>iae1 prophetae1 filii ,b>a*iae1 quem ,judaei occid]unt int] templum et alt>e1 sicut ,*ri/us eis objicit1 ,mat?4 #bc4 ,ibi ergo flexis g5ibus prophetae patroc9ia imploravimus1 et indulg5tias recepimus 774 ,et surg5tes consequ5t] sup] torr5tem desc5dimus1 et 9 lat]e montis ,oliveti p>ietibus petr>um multa habitacula et cellulas incisas p]transivimus1 9 quibus olim devoti et religiosi ,*ri/iani habitav]unt4 ,e/ enim mons ,oliveti 9 sua radice petrosus1 et concavitatibus rupium repletus2 quae concavitates fu]unt vet]um sepul*ra4 ,po/ea v]o fu]unt mona*orum et ,sanctorum habitacula1 nunc v]o sunt tam a mortuis quam a vivis desolata1 nisi quod 9 aliquibus habitant quidam infelicissimi hom9es infideles1 qui propt] eorum infidelitatem nullibi alias possunt viv]e int] hom9es4 ,has cellulas intuebamur cum admiratione de ,sanctorum praet]itorum sobrietate1 qui amore ,dei et t]rae sanctae affectione int] mortuorum monum5ta se conclus]unt et 9 p>vis cav]nis se cont9u]unt4 ,indignabamur autem nobis ipsis1 quod 9 magnis palatiis et spatiosis et ornatis mona/]iis ta$et nos />e1 quia et ,dei amore tepescimus et 9 co5obitica vita deficimus4 ,de specu ,s4 ,jacobi ,apo/oli1 9 quo latitavit 9 captione ,dom9i4 ,int]ea dum ult]ius desc5dissemus1 9 unam gr&em speluncam v5imus1 multis laboribus rupibus incisam1 multa hab5s p5etralia t5ebrosa1 et cav]nas supra et infra1 et =am9a tamquam f5e/rae sunt 9 sup]ioribus habitaculis incisa4 ,dum 7,b7 autem 9 hoc specu deambul>emus1 v5it mihi 9 memoriam1 similem vidisse p] omnia 9 ,suevia prope ,gamundiam1 quem nom9ant ,eb]/e94 ,si quis e&em videt1 vidit et illam1 nisi quod illa e/ major et pr(undiorem habet cav]nam4 ,9 hunc specum capto ,dom9o confugit ,s4 ,jacobus m9or1 et 9 eo latuit1 vovitque1 mortuo 9 cruce ,dom9o1 ut dicit ,josephus et ,hi]onymus de viris illu/ribus1 se non come/urum1 donec vid]et ,dom9um a mortuis surrexisse4 ,9 die ergo resurrectionis ,dom9us ad eum 9 hunc specum v5it et cibum eimet m9i/ravit4 ,de hoc ,apo/olo vide supra fol4 #ajf4 ,a4 ,po/ necem v]o ,apo/oli corpus ejus 9 hunc specum fuit deportatum1 et ibi sepulturae traditum4 ,unde ex tunc locus coepit a ,*ri/i fidelibus v5]>i et visit>i usque 9 hodi]num diem4 ,qua propt] ,dom9us ,sixtus ,,iv4 indulg5tias pl5>iae remissionis ad locum illum posuit1 quae fu]unt 9 mea prima p]egr9atione primo promulgatae1 et bulla plumbea 9 loco po5it5tibus omnibus p]egr9is lectae4 ,9 illo ergo loco procidimus1 et dictis orationibus 9 processionali t]rae sanctae signatis indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus cum devotione4 ,9 quodam p]egr9ali libello legi1 quod hic locus quondam fuit datus fratribus ,ord9is ,pra$icatorum1 qui ibi ecclesiam et clau/rum fec]unt1 et petram cavantes antra pr(undiora fec]unt1 et ad tempus ibi habitav]unt4 ,t&em propt] infidelium insultus et frequ5tes depra$ationes et invasiones inde emigr>e et locum des]]e compulsi sunt1 et ita ecclesia et (fic9ae et omnia fu]unt 9 nihilum r$acta4 ,hunc locum po/ p]egr9orum recessum crebrius adii1 et horas meas 9 eo legi1 antra eius dilig5tius lu/ravi1 et nonnumquam videbatur mihi1 quod int]essem conv5tui fratrum1 et ex corde laetab>4 ,s$ dum me conv]ti ad mis]abilem loci desolationem1 moe/us s$ebam4 ,congruus autem valde erat hic locus pro fratribus ,pra$icatoribus1 et hodie locus aptissimus esset1 si caet]a ess5t p>ia1 ut 9 eo habit>5t fratres1 propt] plures caussas4 ,i4 ,propt] illum eximium pra$icatorem1 cui ille specus confectus e/1 h4 e4 propt] sanctum ,jacobum ,apo/olum1 qui 9 actu pra$icationis exi/5s et v]itatem pra$icans de cancellis fuit praecipitatus1 et claudus factus4 ,s$ nec sic a pra$icatione cessavit1 donec de templi p9naculo projectus obiit1 et de ,j]usalem huc portatus et sepultus fuit4 ,quis autem sepul*rum tam con/antis pra$icatoris ,dei possid]et1 nisi fratres1 quorum initium1 m$ium1 et f9is et nom5 e/ pra$ic>e8 ,ob hoc 9 no/ri ,ord9is initio tradita fuit ecclesia ,s4 ,jacobi ,p>is9is1 ubi usque hodie insigniorem conv5tum habemus trec5torum fratrum et /udium magnum1 unde 9 illis locis nom9antur fratres pra$icatores1 fratres ,s4 ,jacobi4 ,,ii4 ,qu>e hic locus fratribus pra$icatoribus congruit1 e/ ratione virtutum et con/antiae illius ,apo/oli4 ,fuit enim virgo p]petuus et vita totus 7#aeh ,a7 apo/olicus1 et devotissimus1 ut patet fol4 #ajf4 ,a41 quae omnia congruunt pra$icatoribus4 ,,iii4 ,ratio montis ,oliveti1 qui mons1 ut dictum e/ fol4 #aea41 illu/ratur lum9ibus templi ,dom9i et solis et olei et ecclesi>um lampadibus4 ,sic ,ordo ,pra$icatorum dicitur mons lum9um1 quia illu/ratur sci5tia !ologicali1 quae a templo ,dei proc$it1 et sci5tia morali1 quae de sole spl5det1 et naturali1 ex propria indu/ria v5i5s1 quam designat oleum 9 ea cresc5s1 quod e/ nutrim5tum lum9um1 et sci5tia exp]im5tali1 quae 9 lampadibus ecclesi>um designatur4 ,,iv4 ,ratione torr5tis1 9 quem immunditiae omnes de civitate eductae projiciuntur1 et 9 eo consumuntur et d$ucuntur3 ut patet fol4 #aej4 ,sic omnis mundi immunditia sapi5tia pra$icatorum tollitur1 ,prov4 #ah3 aliqua pr(unda v]ba ex ore viri1 et torr5s r$undans fons sapi5tiae4 ,sacra etiam ,scriptura torr5s r$undans1 de quo debet pra$icator bib]e1 juxta illud ,psalmi3 de torr5te 9 via bibet etc4 et illud3 torr5te voluptatis potabis eos etc4 ,v4 ,ratione c$rorum1 qui juxta torr5tem crescebant4 ,c$ri enim semp] vir5t1 celsae sunt et hab5t lignum imputribile4 ,sic pra$icator habet virorem ca/itatis1 altitud9em paup]tatis1 et imputribilitatem ob$i5tiae 9 tribus votis4 ,,vi4 ,ratione situs loci congruit pra$icatoribus4 ,e/ enim locus 9 valle1 et extra civitatem1 et prope urbem4 ,sic pra$icatores semp] deb5t man]e 9 valle humilitatis1 extra mundi tumultum1 prope hom9es1 quos v]bis et exemplis a$ific5t4 ,,vii4 ,ratione asp]itatis4 ,e/ enim locus ille 9 petris1 durus et asp]4 ,sic vita pra$icatoris debet esse 9 asp]itate et corporis ca/igatione1 ut 9 s]vitutem r$igatur1 ne =te1 cum aliis pra$icav]9t1 ipsi reprobi habeantur2 ut fecit ,apo/olus #a4 ,cor4 #i4 ,,viii4 ,locus e/ solit>ius1 /udio et contemplationi aptus1 quae conv5iunt pra$icatori bono et utili1 et non b5e 9 tumultu aguntur4 ,,ix4 ,locus e/ satis arctus et /rictus1 designans m5tem1 recollectionem1 et recessum ab evagationibus v>iis4 ,x4 ,locus e/ proximus monti oliveti1,,tr#bid monti (f5sionis1 et monti ,syon1 et valli ,h5non1 et agro ,akeldamah4 ,9 quibus notatur mat]ia pra$ic&a1 ut pra$icet vel de monte oliveti1 de virtutibus2 de monte (f5sionis1 de vitiis2 de ,akeldamah1 de morte2 vel de valle ,h5non1 de ,geh5na aet]nae damnationis4 ,vel debet pra$ic>e montibus et vallibus1 hoc e/1 sapi5tibus et insipi5tibus debitor esse debet1 ut ,apo/olus ,rom4 #a41 vel contemplativis et activis2 vel religiosis et saecul>ibus2 ju/is et peccatoribus2 bonis et malis4 ,et tantum de hoc4 ,de ponte torr5tis ,c$ron1 et de transitu pontis sursum4 ,specum illum1 eo p]specto1 exeuntes non amplius desc5dimus1 et via1 qua v5]amus1 rev]si sumus usque ad pyramidem 7,b7 ,josaphat1 juxta quem pons lapideus1 arcuato op]e factus1 torr5tem transmittit4 ,ad pontem ergo illum accessimus1 et ante eum 9 oratione positi indulg5tias 77 pl5>iae remissionis accepimus4 ,tradunt enim hi/oriae ,graecorum1 et ,magi/] 9 ,spec4 ,hi/4 hujus facti mem9it1 quod dum ,salomon domum saltus ,libani a$ific>et1 v5it artificibus ad manum quoddam lignum1 truncus1 quem ad nullum locum pot]ant apt>e1 et eo abjecto quidam trabem ipsam traxit deorsum 9 torr5tem1 et p$it>ium pontem sup] torr5tem ex eo fecit 9 hoc loco4 ,dum ergo reg9a ,saba1 quae et ,sibyll>um una fuisse dicitur1 ibi cum rege p]transire vellet1 vid5s lignum ob/upuit1 et cad5s 9 torr5tem adoravit1 et crucis my/]ia regi res]avit1 dic5s3 hoc lignum ,salvatoris crucem futurum4 ,propt] quod ,salomon trabem inde tulit1 eumque prope templum visc]ibus t]rae imm]sit1 ut patet fol4 #adj4 ,b4 ,et loco trabis ablati fecit fi]i pontem lapideum1 et p] hunc pontem saepe ,dom9us transibat cum suis discipulis1 qu&o vel voluit ire 9 montem ,oliveti1 vel 9 ,be?aniam1 et p] eum fuit ductus 9 domum ,hannae4 ,p] hunc locum etiam torr5tem ,c$ron transivit nudis p$ibus cum univ]so populo rex ,david1 qu&o fugit de ,j]usalem a facie ,absalonis1 filii sui4 ,et ibi etiam /et]unt sac]dotes cum arca ,dom9i1 donec univ]sus populus p]transiret1 ut habetur #b ,reg4 #ae4 ,9 hoc ergo loco cum gravitate pontem sanctum transivimus1 et p] clivum praecipitem sancti montis ,syon asc5dimus1 p] quem e/ ,dom9us ,jesus ligatus ductus de horto 9 domum ,hannae pontificis4 ,cum autem ad montis sancti cacum5 v5issemus1 condiximus nobis1 quod non ob/ante calidissimo die1 facto pr&io1 vellemus caet]a nondum a nobis visitata 9 circuitu montis ,syon loca visit>e et vid]e4 ,et ita milites fe/9abant ad hospitale ,s4 ,johannis ad capi5dum cibum1 nos v]o religiosi intravimus ,conv5tum fratrum et cum eis refecti sumus4 ,de visitatione locorum sub monte ,syon1 et primo de fonte ,m>iae ,virg9is beatae4 ,f9ito pr&io conv5]unt p]egr9i1 qui robu/i erant1 ad ult]ius p]egr9&um et ad labor&um4 ,e/ enim non p>vus labor1 sic de loco,,tr#bie ad locum p]egr9>i1 ut patet fol4 #if4 ,b4 ,congregatis ergo nobis desc5dimus de monte ,syon 9 aquilon>i p>te montis p] viam longam1 et viam1 p] quam prius asc5d]amus1 ad dextram reliquimus4 ,porro 9 ipso montis ,syon clivo v5imus ad specum qu&am1 ad unam t]rae vorag9em pat5tem1 p] cujus os +ressi 9 visc]a t]rae desc5dimus s9e gradibus 9 ar5a1 et quia de lum9e solis umbrosum locum intravimus1 nihil vel p>um vid]e pot]amus1 nam oculorum i/iusmodi natura e/1 ut po/ solem umbras intrantibus coeca omnia videantur4 ,porro nobis desc5d5tibus 7#aei ,a7 9 specum1 asc5dit contra nos de pr(undo rapido cursu quidam ,s>rac5us saevus1 cum magnis clamoribus /oma*&o mirabilit]1 iram animi sui voce1 vultu1 et bra*iis o/5tans1 et repell]e nos de specu nitebatur1 ne ad aquas desc5d]amus4 ,s$ quia ipse solus fuit1 et nos multi1 non eum curavimus1 s$ cont9ue desc5dimus1 ipse v]o +em9avit clamores1 et acuit suae iracundiae mores1 et si habuisset saltim baculum1 nos omnes efugasset4 ,vid5s autem ,s>rac5us ille1 quod eum non curavimus1 v]tit se ocius1 et omnes desc5d5tes praecurrit1 et prior ad aquas v5it1 et posuit se sup] m>g9em fontis1 et modis omnibus aquam haurire vol5tibus resi/ebat1 et acc$]e vol5tes retrudebat1 rep]cutiebat1 et retrahebat4 ,quidam autem miles ,lomb>dus de ,m$iolano p]egr9us accessit audact] ad ,s>rac5um1 p] bra*ium arripuit1 et a fonte avulsit viol5t]4 ,s>rac5us autem ex hoc 9 ira acc5sus contra militem illum insurrexit1 eumque pugnis p]cut]e coepit1 et miles e contr>io pugnis se def5dit1 rep]cuti5s eum1 quia neut] habebat arma1 et tanta iracundia 9 se ex>s]unt1 quod nisi p]egr9i eos sep>ass5t1 unus alt]um disc]psisset4 ,vid5s autem ,s>rac5us1 quod v9dictam int5tam 9 militem fac]e non posset1 fe/9ate coepit sursum curr]e1 vol5s adjutores sup] nos induc]e1 nos autem eum t5uimus1 licet plurimum clamantem et r5it5tem4 ,eramus enim 9 magno p]iculo1 si de manibus no/ris evasisset1 et male cont5ti fuimus de milite4 ,po/ multa autem c]tam9a v]borum aliqui milites enodantes bursas ,s>rac5o illi d5>ios aliquos o/5d]unt1 ut man]et et a clamoribus cess>et2 et p]egr9o1 qui eum p]cuss]at1 pacem promitt]et4 ,quid plura8 mox ut vidit d5>ios1 mutatus e/ 9 virum alt]um1 nam vultus ejus s]5atus fuit1 et vox bl&ior effecta1 et mores mitigati1 totumque se obtulit cum hil>itate ad no/ra obsequia1 et qui prius mitig>i nec v]bis nec v]b]ibus nec multitud9e p]egr9orum pot]at1 visis d5>iis ad obsequ5dum se p>at1 quia inquit ,salomon ,eccles4 ,x43 pecuniae ob$iunt omnia4 ,accepta ergo pecunia desc5dit 9 hiatum1 et omnibus aquam hausit et lib]alit] tribuit4 ,cumque omnes de aqua illa cl>a bibissemus1 asc5dimus sursum1 et dictis ante os speluncae orationibus indulg5tias accepimus 774 ,e/ enim fons ille fons ,virg9is gloriosae3 dicitur enim1 quod die ,,xl41 qu&o cum pu]o ,jesu de ,be?lehem v5it cum ,joseph1 ut pu]um ,jesum praes5t>et 9 templo1 9 hiatum hunc desc5dit1 et ibi hospitata fuit1 quia 9 civitate hospitium non habuit1 sicut nec 9 ,be?lehem nec juxta templi atrium manife/e man]e cum aliis paup]ibus voluit1 quia ,h]odem timuit4 ,p]crebu]at enim fama de nato rege1 propt] quem ,h]odes turbatus fuit et omnis ,hi]osolyma cum ipso4 ,de ponte autem illo pot]at secrete ad portam auream asc5d]e1 et s9e nota pu]um ,jesum induc]e 7,b7 9 templum1 et p]fic]e ea1 quae spectabant ad legem purificationis2 sicut et factum fuit3 nemo enim affuit1 nisi qui ,spiritu sancto in/igati fu]ant1 ut illa hora adess5t4 ,insup] qu&o s+ulis annis 9 ,pas*a 9 ,j]usalem v5it1 9 i/o hiatu mansit1 et dum p]egr9>et1 hic transibat1 et circa fontem refocillabatur4 ,de petra mirabili scissura rupta 9 passione ,dom9i4 ,expletis p]egr9alibus (ficiis juxta fontem gloriosae ,m>iae ,virg9is ult]ius processimus et montem ,sion gyravimus contra au/ralem ejus plagam euntes1 et ibi vallem ,siloe +ressi contra occid5tem v5imus ad rivulum aqu>um1 quae contra vallem ,josaphat cum sil5tio transeunt2 ut dicitur ,jesaiae ,,viii41 de aquis fontis ,siloe s9e /repitu et sonitu4 ,p] illum ergo rivulum asc5dimus1 qui decurrit ad latus montis ,syon1 et ad locum v5imus1 ubi de rivulo consurgit petra alta1 quasi pes montis ,syon1 et illa petra habet a summo usque deorsum magnam scissuram1 ita1 quod homo pote/ s9e pressura intr>e rupturam rupis4 ,dicunt autem1 hanc scissuram 9 passione ,dom9i factam1 sicut dicitur ,mat?4 #bf43 et petrae scissae sunt4 ,transilivimus ergo rivulum1 et p] rupturam +ressi sumus1 usque quo propt] umbras ult]ius proc$]e amplius ausi non fuimus4 ,de natatoria ,siloe1 9 qua se lavit coecus et visum recepit4 ,de ruptura petrae exeuntes1 et fluviolum ,siloe transili5tes ult]ius contra rivum asc5dimus usque ad natatoriam,,tr#bif ,siloe1 ad quam natatoriam misit ,jesus ,celidonium1 coecum a nativitate1 ut lav>etur4 ,et lavit1 et visum recepit1 ut dicitur ,joh4 ,,ix4 ,haec natatoria nihil aliud fuit1 nisi quoddam /agnum1 factum sub fonte ,siloe1 9 quod colligebantur aquae flu5tes de fonte1 circumseptum lapidibus et t]ra1 sicut apud nos faciunt pisc9as4 ,9 illa natatoria nunc nulla e/ aqua1 quia rivus 9 eam non fluit1 s$ ad latus ejus p]transit desc5d5s4 ,quidam ,s>rac5us nunc plantatum habet hortum ol]um int] muros natatoriae1 et qua$am arbores 9 ea crev]unt4 ,8 tam5 non ob/antibus locum +ressi sumus1 propt] ,*ri/i antiquum miraculum ibi factum1 et oratione dicta indulg5tias recepimus 774 ,9 quodam p]egr9atorio legi1 quod 9 illa natatoria se lavit ,be?sabea1 uxor ,uriae1 qu&o eam vidit ,david ex adv]so domus suae1 et concupivit1 ac tulit4 ,s$ hoc ego intellig]e non possum1 cum non possit esse prospectus de monte ,syon ad fontem ,siloe1 et cum 9 textu #b4 ,reg4 ,,xi4 dicatur1 quod muli] lavit se ex opposito domus regis 9 suo sol>io4 ,de orig9e1 ex qua emanat fons ,siloe sub monte ,syon4 7#afj ,a7 ,a natatoria illa egressi aqua$uctum rivi secuti sumus1 et ad fontem ,siloe1 ubi de monte ,syon manat1 v5imus4 ,porro p] illam viam asc5d5do sursum sup] rivum aqu>um ,siloe mirabamur de colore turpi et abom9abili ipsius aquae4 ,s$ po/quam ad orig9em v5imus1 quae caussa turpis coloris fu]it1 exp]ti sumus4 ,nam quidam ,s>rac5us1 c]do1 9 ore vorag9is1 ex qua aqua effluit1 /abat et pelles sive cutes rec5t] de animalibus di/ractas int+ebat et p$ibus comprimebat1 ex quo aquae r$debantur sordidae et cruorosae1 et ideo sub c]done nullus bib]e pot]at1 nec faciem lav>e4 ,cumque ad c]donem v5issemus1 vorag9em +ressi sumus 9 montem1 quia altum et pr(undum hiatum habet1 s$ non latum1 ex quo effluit de t]rae p5etralibus aqua1 et ibi sup] c]donem bibimus et oculos lavimus 9 memoriam miraculi 9 hac aqua facti 9 coeco nato1 ut ,joh4 #i4 ,dicunt vulg>es1 quod quicunque oculos lav]it ex fonte i/o1 quod dolorem oculorum non patietur amplius4 ,tantam autem fidem adhibeo huic dicto1 sicut cum dicitur1 quicumque balneatus 9 ,jordane fu]it1 po/ lotionem non s5escit4 ,cum magna ergo compressione /etimus 9 t]rae hiatu1 9 scissura montis1 et erat clamor magnus p]egr9orum2 primi clamabant propt] sequ5tium importunitatem1 et ultimi propt] praec$5tium t>ditatem1 m$ii v]o propt] pressuram utrorumque clamabant1 et fuit multa impati5tia ibi1 non enim pot]amus 9 hiatum alit] intr>e1 nisi di/5tis cruribus1 et p$e uno 9 una p>te rivuli1 et alio 9 alt]a locato transire pot]amus et 9 aqua asc5d]e1 quia omnes pretiosis calceam5tis fuimus calceati1 quae ad aquae tactum corrumpuntur2 multi tam5 9 ipsum rivulum totalit] detrusi fu]unt4 ,exp$iti ergo de hiatu exivimus de ore speluncae1 et exportavimus 9 scutellis et flasconibus no/ris aquam sacram pro 81 qui 9 hiatum +r$i non pot]ant2 propt] pra$ictas enim pressuras muli]es p]egr9ae1 sociae no/rae1 non introiv]unt1 s$ cum quiete et pace =is s$5tes mans]unt 9 sua devotione1 quibus aquam m9i/ravimus 774 ,et cum omnes simul extra essemus1 orationes praescriptas legimus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis habuimus 774 ,descriptio fontis et aqu>um ,siloe4 ,ex pra$ictis patet etiam loci illius aliqualis descriptio2 tam5 illud not&um e/1 quod fluxus illius aquae p]ficit insigne p]petui miraculi1 ex eo1 quod non jugit] fluit1 s$ int]polatis diebus 9 hebdomade tribus 7,b7 aut quatuor diebus1 aliqu&o pauciores emittit aquas1 aliqu&o nullas p5itus1 aliqu&o copiose ebulliunt aquae4 ,ego qu&oque vidi vorag9em siccam1 qu&oque paucis aquis flu5tem1 et nonnumquam adeo repletam aquis1 quod nemo pot]at hiatum intr>e4 ,s+ul>em enim oculum ad hoc habui1 et saepe solus mane ante solis ortum desc5di ad vid5dum rem4 ,nam fluxus ille inaequalis non ex natura1 s$ ex miraculo contigit tempore ,esaiae prophetae4 ,eze*ias enim rex ,j]usalem cum audiret1 quod ex]citus ,assyriorum v5iret ad obsidionem civitatis sanctae1 ob/ruxit fontes et obturavit ci/]nas t]ra et lapidibus p] circuitum ,j]usalem1 ut inimici v5i5tes aquam nullam inv5ir5t1 et ita rec$]e cog]5tur a siti1 ut habetur #b4 ,p>alipom4 #cb4 ,ante fontem autem ,siloe fecit quasi /agnum1 9 quo collig]5tur aquae1 et civibus des]vir5t1 qui de civitate pot]ant asc5d]e1 et aquas sursum port>e pot]ant1 et ho/es ad locum v5ire at aquam toll]e pot]ant4 ,quapropt] ,s4 ,esaias propheta oravit1 et a ,dom9o impetravit1 quod1 qu&o populus de civitate desc5dit1 suffici5tes aquas inv5it4 ,qu&o autem inimici v5]unt1 siccabatur fons1 et nullas inv5ire pot]ant aquas4 ,et ideo 9 tanti miraculi memoriam non semp]1 s$ c]tis horis fluit4 ,de hoc miraculo loquitur ,josephus1 et ,magi/] 9 ,spec4 ,hi/or4 ,juxta hunc fontem sepultus fuit ,jesaias propheta a populo1 dum eum ,manasses rex occidit4 ,porro de/ructa civitate ,j]usalem p] ,nabu*odum regem et dum sub ,nehemia rea$ific>etur1 pr9ceps pagi ,maspha a$ificavit portam fontis sup]ius 9 civitate1 p] quem populus exiret et desc5d]et ad toll5dam aquam1 et a$ificavit murum pisc9ae ,siloe1 qui cecid]at1 ut dicitur ,nehemiae #b4 ,hos muros dejec]unt ,romani 9 obsidione ,j]usalem1 sicut et alia demoliti sunt1 quas ,*ri/iani succ$5tes re]ex]unt1 et devoti hom9es habitacula p] circuitum a$ificav]unt1 et quasi mona/]ium sup] fontem a$ificav]unt1 sicut hodie patet4 ,nam ante fontem e/ /agnum1 quasi balneum1 et e/ muris et te/ud9ibus circumdatum1 sicut clau/ri ambitus1 et fulciuntur arcus te/ud9um m>moreis columnis4 ,haec tam5 pro p>te ru]unt1 pro p>te ru9am m9antur4 ,facile esset1 ru9as relev>e sacri fontis1 s$ nemo tangit1 nec manum apponit1 et ita locus de die 9 diem ruit1 sicut a$ificia aliorum locorum sanctorum4 ,olim erat locus honorabilis1 quia 9 horto regis conclusus erat1 et erat gradus de fonte usque sursum1 usque 9 civitatem ,david montis ,syon1 ut habetur ,nehem4 #c4 ,nec suspic>e possum1 quomodo sit factum1 vel qua arte,,tr#big inv5tum sit1 quod ,eze*ias1 rex ,j]usalem1 aquas fontis ,siloe induxit 9 civitatem sursum1 sive p] tam altum spatium1 secundum quod dicit ,nicol4 de ,lyra1 sup] ,ecclesia/4 ,cap4 #dh1 cum tam5 7#afa ,a7 s9t a fonte ,siloe usque sursum 9 civitatem ultra quadr+ita passuum p] praeceps1 et non sit magna aqu>um copia 9 fonte1 nec decursus ejus e/ vehem5s1 adeo quod rotas possit volv]e1 quibus =te possibile esset aquas sursum duci4 ,de loco1 9 quo ,esaias propheta fuit p] m$ium sectus1 et de causa mortis ejus4 ,fontem sanctum de9de dimisimus1 et asc5dimus montem ,syon1 et 9 ipso clivo 9 qu&am planitiem v5imus1 9 qua una arbor d5sa ramis et foliis /at1 nescio cujus speciei1 e/ utique sicut tilia4 ,ibi e/ locus1 ubi impius ,manasse rex1 qui ,j]usalem idolis replevit et multum innoc5tem sangu9em fudit1 occidi fecit ,esaiam prophetam pro eo1 quod eum pro scel]atis actibus correxit4 ,/abat autem tunc temporis 9 loco praefatae arboris magna et alta c$rus1 ad quam cum c>nifices prophetam duxiss5t1 ut eum ibi occid]5t1 ap]uit se truncus c$ri1 et ,esais rupturam arboris intravit1 et reclusa ap]tione prophetam abscondit4 ,rex autem nec hoc miraculo conv]sus arborem incidi fecit1 et prophetam extractum necavit1 jub5s eum lignea s]ra p] m$ium sc9di4 ,9 hoc loco diximus orationes signatas1 et indulg5tias recepimus 774 ,quo facto sub umbra arboris cons$imus et pausavimus1 conf]5tes de sanctitate prophetae illius ibi occisi1 de quo ,j]onymus dicit1 quod 9 sua prophetia videatur magis evangelium tex]e1 quam prophetiam conscrib]e1 ideo non tam propheta1 quam evangeli/a e/ dic5dus4 ,idcirco ejus prophetiae p] adv5tum ,dom9i et 9 nocte nativitatis ,*ri/i tam 9 matut9is quam 9 ,missis leguntur tamquam dicta evangelica4 ,propt] em95tiam su>um scriptur>um jussit ,s4 ,ambrosius ,augu/9um1 novit] conv]sum1 leg]e prophetam ,esaiam4 ,de loco1 9 quo ad arborem ,iudas se susp5dit4 ,quiete f9ita sub praefata arbore processimus consequ5t]1 et 9 processu o/5dit nobis quidam locum1 ubi /et]at arbor1 ad quam ,iudas proditor se susp5dit1 et volebat nos duc]e ad locum4 ,s$ d$ignabamur eum visit>e1 nec p$em propt] eum volebamus mov]e1 imo et oculos ta$it nos ad eum respici5dum lev>e1 cum nulla sit ibi gratia nec indulg5tia1 s$ po5a1 horror et ignom9ia4 ,v]um contra locum paululum /etimus1 et responsorium opprobriosum contra eum legimus3 ,revelabunt coeli iniquitatem ,iudae1 et t]ra adv]sus eum consurget4,,tr#bih ,de cav]nis1 9 quas confug]unt ,apo/oli capto ,dom9o1 et ibi latu]unt4 ,cantu mal$ictionis ,iudae f9ito p] clivum montis ,syon desc5dimus 9 vallem1 quae dividit ipsum montem ,syon a monte ,gyon1 et vallis illa arcta e/1 et jungitur valli ,siloe 7,b7 m$iante ea2 vallem ergo illam arctam transivimus1 et ad radices montis ,a*eldamah v5imus ex opposito1 qui mons e/ 9 accubitu montis ,gyon ad aquilonem1 sicut mons ,calv>iae e/ 9 accubitu montis ,syon ad aquilonem4 ,cr$o tam51 quod illa p>s1 quae iam mons dicitur ,a*eldamah1 propt] agrum totum olim mons ,gyon sit appellata1 mons scilicet et accubitus montis1 sicut contigit cum monte ,syon1 et cum monte ,calv>iae1 ut dixi1 et cum monte ,synai1 et cum monte ,oreb2 nam p>s inf]ior dicitur mons ,synai1 sup]ior v]o mons ,oreb2 et cum monte ,oliveti1 9 quo p>s inf]ior ad au/rum dicitur mons (f5sionis1 et p>s sup]ior mons ,oliveti4 ,sic mons ille a valle usque ad agrum dicitur mons ,a*eldamah1 ab agro sursum dicitur mons ,gyon4 ,asc5dimus ergo montem ,a*eldamah p] clivum praecipitem1 et p] scopulos et rupes nos sursum traximus1 et 9 hortos ficorum1 malogranatorum1 et aliorum pomorum v5imus4 ,9 8 hortis erant multae rupes1 elevati 9 altum1 et p>ietes petr>um1 9 quibus erant incisae speluncae1 simplices1 duplices1 triplices1 et quadruplices2 de quibus dixi,,tr#bii fol4 #abd4 ,b4 ,has rupes et petras antiqui pro suis sepulturis excid]unt1 sicut dixi fol4 #aeg4 ,a4 ,et po/ea tempore ,*ri/ianorum hom9es t]rae sanctae affecti sibi cav]nas illas pro habitaculis eleg]unt1 nol5tes nisi 9 sepul*ris habit>e1 ut ibi cum gaudio mortem exspect>5t4 ,et qu&o aliquis de antiquis sanctis potuit sibi acquir]e habitaculum tale 9 t]ra sancta1 putabat se !saurum inv5isse4 ,unde de illis ,job4 #c4 dicitur3 quasi qui effod]unt !saurum1 sic gaud5t vehem5t]1 cum inv5]9t sepul*rum4 ,ad has cav]nas confug]unt ,apo/oli1 dum a ,dom9o de horto recess]unt1 qu&o ligatus trahebatur ad episcopos4 ,magi/rum enim tam dulcem des]]e erat eis intol]abile1 sequi v]o impossibile1 nec erat aptior man5di locus1 nisi sub t]ra1 cav]na obscura2 qua]ebant enim 9 ipsis speluncis p5etr>e pr(undius usque ad int]na1 si possibile esset1 t]rae visc]a1 ut saltim ibi inv5ire poss5t altius gem5di1 fl5di1 clam&i et ulul&i locum4 ,9 orificiis siquidem cav]n>um consi/5tes non audebant altos ejulatus et clamores emitt]e1 ne audir5tur1 s$ 9 pectore quantum valebant1 ret9ebant clamorem cum dolore4 ,et adeo ipsa pectora repleta erant mo]ore1 et guttura1 facies1 capita oris intumescebant1 ora sua ve/im5tis ob/ruebant1 ne gemitus erump5tes em9us audir5tur4 ,9 hoc ergo sacro loco cum compassione processimus de cav]na 9 cav]nam1 disp]sique sumus p] antra1 et loca tri/itiae ,apo/olorum v5]ati sumus4 ,9 ipsis autem cav]nis consi/5tes sic p]egr9us ad p]egr9um colloquebatur3 ecce1 frat]1 9 hac cav]na =te res$it dilectus 7#afb ,a7 ,apo/olus ,&reas1 plorans magi/ri sui calamitatem4 ,alius ex opposito s$5s dixit3 et hic s$it apo/olus ,b>?olomaeus1 lam5tans1 se des]uisse dulcissimum magi/rum4 ,e contra alt] 9 alia spelunca dixit3 et hic sessionis locus e/1 9 quo =te ,?omas dubius cum tri/itia s$it4 ,ex alia,,tr#cjj v]o cav]na alius p]egr9os advocans1 dic5s3 ecce1 hic duo loca simul 9 hoc t5ebroso specu1 ubi1 ut op9or1 s$]unt duo ,apo/oli simul1 ,simon et ,iudas4 ,et ita joc&o devoto c]tam9e quilibet locum attribuit apo/olo illi1 quem magis dilexit4 ,9 eodem horto +ressi sumus qu&am s+ul>em speluncam1 dom9ico sepul*ro simillimam1 pr\t erat 9 suo primo /atu4 ,circa haec loca dictis orationibus indulg5tias recepimus 774 ,de sancto agro ,a*eldama emto pretio sangu9is ,dom9i ,jesu ,*ri/i4 ,latebris discipulorum p]spectis ult]ius montem ,a*eldama asc5dimus p] clivum rupium et petr>um1 duram et saxosam viam1 9 quo asc5su quidam milites t5]i et delicati facti fu]unt impati5tes1 et murmurabant pro labore it9]is4 ,eramus enim inc5si calore vehem5tissimo solis2 processimus tam5 sursum1 et sup] aprum sanctum ,a*eldama v5imus4 ,de hoc agro habemus ,mat?4 ,,xxvi43 qui ante passionem ,*ri/i dicebatur ag] figuli1 quia =te erat possessio cujusdam figuli4 ,hunc agrum em]unt ,judaei pro illis ,,xxx4 quos d$]unt ,judae pro ,dom9o ,jesu1 9 sepulturam p]egr9orum1 quorum corpora ante hoc tempus insepulta projiciebantur4 ,9 hoc ergo sacro agro 9 facies no/ras procidimus et orationes praescriptas legimus et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,et 8 p]actis res$imus ad paus&um et ad loci consid]ationem4 ,nobis sic s$5tibus adsc5dit ad nos quidam juv5is ,s>rac5us portans sportam pl5am botris1 de quibus emimus1 et ita sup] agrum m&ucavimus1 et b5e recreati fuimus4 ,agri ,a*eldamah dispositio4 ,ag] i/e ,a*eldamah jacet 9 clivo montis ,gyon1 ex opposito montis ,syon 9 p>te au/rali4 ,sup] ipsum autem agrum e/ a$ificium quatuor murorum1 sicut bassa turris quadrangul>is1 et te/udo ducta p] lat]a op]it a$ificium4 ,habet autem illa te/udo novem rotunda =am9a sup]ius1 p] quae mortuorum corpora injiciuntur4 ,et quia 9 montis declivo jacet1 ideo a p>te sup]iori1 qua de 7,b7 monte desc5ditur contra ipsum a$ificium1 s9e asc5su sup] ipsam te/ud9em v5itur4 ,te/udo a$ificii habet ,l p$es 9 latum1 et ,,lxxii 9 longum1 et a =am9ibus usque ad t]ram 9 pr(undum sunt ,,xxvi p$es4 ,nec e/ aliquis alius introitus 9 cam]am illam1 nisi p] illa =am9a1 p] quae tam5 nullus +r$itur1 nisi funibus submittatur4 ,e/ enim ibi habitatio,,tr#cja pro solis mortuis1 et cr$o1 quod ab ea hora1 qua a$ificium p]fectum fuit1 nullus vivus hanc cam]am +ressus e/1 s$ qui semel +r$itur1 numquam egr$ietur1 usque ad diem judicii4 ,ego posui me sup] v5trem1 et caput intromisi1 et int] ossa arida,,tr#cjb qu9que rec5tia humana corpora ibi vidi4 ,sup] ipsam te/ud9em nullum e/ nunc a$ificium1 s$ gram9a sup]ius crescunt1 quae int]dum =am9a coop]iunt et improvise ibi deambulantes 9 ea uno,,tr#cjc p$e incidunt4 ,sancta foem9a ,hel5a sup]a$ificav]at loco ecclesiam1 quam 9 honorem omnium ,sanctorum consecr>i fec]at1 9 quam mona*i habitantes 9 latibulis ,apo/olorum asc5d]unt1 et ibi div9a celebrabant4 ,po/ea1 mona*is illis defici5tibus1 fratres ,pra$icatores locum inhabitabant1 et ibi ,conv5tum habebant4 ,nam dum rex ,rub]tus ,siciliae fratribus ,m9oribus montem,,tr#cjd ,sion1 et alia loca1,,tr#cje ut sup]ius dixi1 a ,soldano multo auro comp>asset1 invocav]unt fratres ,pra$icatores pios hom9es1 et congregata pecunia a ,soldano agrum ,a*eldama em]unt pro ,conv5tu 9 eo con/ru5do anno ,dom9i #acej1 quo tempore 9 t]ra sancta fuit dom9us ,ludolphus1 plebanus 9 ,su*em1 qui hoc 9 suo p]egr9ali scripsit4 ,accipi5tes autem locum ad tempus poss$]unt1 s$ propt] invasiones ,maurorum et infidelium inva/ationes locum des]]e fu]unt coacti4 ,fratres enim ,m9ores1 quantum ad hoc1 sunt b5e provisi 9 monte ,syon1 hab5tes quietum locum 9 civitate1 et b5e munitum altis muris et f]reis o/iis1 ut patet fol4 #ig4 ,a4 ,8 tam5 non ob/antibus p]saepe sunt 9 magnis p]iculis propt] importunas infidelium invasiones1 etiam nocturno tempore4 ,et nisi ess5t viri =tes1 dudum montem ,syon d]eliquiss5t propt] p]iculosas invasiones illorum canum4 ,ideo non erat possibile1 fratres ,pra$icatores 9 loco extra urbem et non munitum p]man]e1 non ob/ante emtione et admissione ,soldani1 de quo non curant infideles etc4 ,repulsis ergo fratribus a loco,,tr#cjf ,s>rac5i ecclesiam et alia a$ificia a fundam5tis eru5tes dejec]unt1 demto a$ificio sepulturae1 quod hodie /at4 ,po/ ,pra$icatores quidam graeci mona*i1 ,calog]i1 ibi habitav]unt1 s$ eadem necessitate compulsi locum d]eliqu]unt1 et sunt pauci anni elapsi2 rep]i enim 9 atris et latibulis signa1 p] quae not>e potui1 ibi brevi tempore habitasse hom9es4 ,ad hunc locum multoti5s desc5di a monte ,syon1 et supra agrum sanctum horas meas legi1 et optavi omnibus votis1 si possibile =et 7#afc ,a7 ibi int] fratres vitam f9ire1 et ibi sepeliri4 ,unde 9 hoc loco sepulturam elegi1 et petivi fratres montis ,syon1 si cont+]et me mori 9 ,j]usalem1 quod me non 9 alio loco sepelir5t1 nisi 9 agro illo sancto1 et corpus meum p] =am9a injic]5t4 ,dico pro c]to1 quod caet]is p>ibus potius vellem ibi ,conv5tum hab]e1 quam 9 monte ,syon2 quia fratres poss5t ibi hortos plant>e1 v9eta et ficeta1 et e/ locus amo5us1 hab5s respectum ad montem ,syon1 et ad vallem ,siloe1 et de fonte ,siloe hab]5t aquas1 quae prope e/1 et respicit etiam vallem ,josaphat1 et montem ,oliveti etc4 ,de hoc agro dicunt pro c]to1 quod corpora defunctorum immissa /atim 9 triduo inc9]antur1 et nil nisi ossa arida man5t4 ,sic etiam dicunt de agro sancto1 qui e/ ,romae ad ,s4 ,petrum1 ad quem t]ra d$ucta e/ h9c p] m>e1 et agro illo sup]fusa4 ,s$ et ,pisani1 dum dom9>5tur 9 ,syria1 de hoc agro t]ram sums]unt1 et impl5tes naves1 ,pisamque duc5tes sepulturam pretiosissimam fec]unt pro magnatibus t]rae4 ,9 8 ergo tribus coemet]iis corpora 9 tribus diebus resolvuntur1 quae 9 aliis coemet]iis,,tr#cjg vix 9 ,,xviii4 annis ad pl5um consumuntur4 ,porro de trig9ta d5>iis legi qu&am longam et v]bosam hi/oriam1 quae dicit1 quod ,?>e1 pat] ,abrahae1 eos ad imp]ium ,n9i regis cud]it1 cum aliis ejusdem p]cussurae1 et ,abraham eos accipi5s 9 t]ram hanc detulit1 a quo p] successum ,ismaeli sunt traditi1 numquam ab invicem divisi4 ,hos ,ismaelitae d$]unt filiis ,jacob pro ,joseph fratre suo1 quem v5did]ant eis1 fratres autem eos 9 ,aegyptum portav]unt1 pro frum5to expon5tes eos4 ,et de ,aegypto transmissi sunt 9 ,saba regionem pro m]cimoniis4 ,hos reg9a ,saba obtulit ,salomoni int] alia mun]a1 qui eos 9 gazophylacium templi ,dom9i injecit2 hos ,nabu*odonosor cum aliis templi !sauris tulit1 et ,godoliae eos pro mun]e tradidit1 a quo 9 regnum ,nubiae sunt transmissi4 ,nato autem ,dom9o 9 ,be?lehem ,mel*ior rex ,nubiae obtulit eos ,dom9o1 quos beata ,virgo et ,joseph cum pu]o fugi5tes 9 des]to p]did]unt1 et quidam pa/or eos rep]i5s #cj annis s]vavit4 ,hic pa/or audi5s famam miraculorum ,dom9i ,jesu v5it infirmus 9 ,j]usalem1 et sanitate ab eo recepta obtulit ,,xxx ,dom9o ,jesu4 ,qui dum eos accip]e nollet1 d$it eos templi sac]dotibus1 qui eos 9 corbanam mis]unt4 ,v5dito autem ,dom9o ,judae eos tradid]unt1 qui po5it5tia ductus projecit eos 9 templum1 quos accipi5tes sac]dotes hunc agrum pro eis em]unt1 et hoc pacto disp]si sunt ab invicem p] mundum2 de quibus 9 ,rhodo unum vidi1 cujus figuram ,johannes ,tu*] de ,nremb]ga accepit1 7,b7 et modulo facto plumbo fudit aequales arg5teo1 et suis amicis,,tr#cjh tradidit4 ,nam dum anno #adhe essemus congregati 9 ,nremb]ga ad capitulum prov9ciale celebr&um1 d$it pra$ictus vir cuilibet fratri unum de suis d5>iis4 ,quantitas e/ sicut blaphordorum crucis1 9 una p>te e/ facies humana1 9 alia e/ lilium4 ,sup]scriptio v]o fuit quidem1 s$ vid]i non pote/4 ,et tantum de monte ,a*eldama4 ,descriptio montis ,gyon1 et de domo mali consilii ,consequ5t] de agro ,a*eldama asc5dimus montem ,gyon cum magno labore4 ,9 ejus v]tice ru9ae magnorum murorum sunt1 9 quibus ru9is qua$am domicilia ,s>rac5orum sunt4 ,tempore ,david regis erat 9 illo monte ca/rum =te1 ad regiam p]t95s possessionem1 et fuit directe ex opposito domus ,david1 quae erant 9 acie montis ,syon1 ubi hodie e/ ,conv5tus fratrum1 et tam ibi quam alibi curias habuit se ipsas e regione respici5tes1 et familiam 9 utraque4 ,david ergo1 ut habetur #c4 ,reg4 #a41 jussit ,salomonem 9 mulo regis duci 9 ,gyon1 et ibi omne robur ex]citus eum sequebatur1 et inunx]unt eum 9 regem sup] ,israel1 et clangebant tubis1 et clamabant vocibus3 vivat ,rex4 ,hoc ,david audi5s 9 ,syon lectulo decumb5s res$it1 dicit ,josephus1 et ,dom9um adoravit2 pote/ enim vox clang5tis aut clamantis 9 ,gyon audiri 9 ,syon4 ,s$ et ,adonias1 ,joab1 et reliqui 9 convivio s$5tes juxta fontem ,rogel1 et juxta lapidem ,sohele?1 vol5tes ,adoniam esse regem1 voces tub>um 9 ,gyon audiv]unt1 et p]t]riti intellecta v]itate disp]si sunt ab invicem4 ,erant enim 9 p$e montis ,gyon1 9 valle umbrosa1 sub valle ,josaphat et ,siloe1 et ibi erant horti1 sicut hodie sunt1 et aqua1 sicut adhuc fons e/ ibi1 et lapis quidam magnus1 quem juv5es levabant t5tantes =titud9em suam1 quae dicebatur ,sohelet1 et erat locus amo5us1 9 quo praep>av]at ,adonias convivium4 ,s$ auditis vocibus sup]nis 9 monte3 vivat rex1 de/ructum fuit suum consilium1 ut habetur ibi supra4 ,domus ,gyon tempore ,*ri/i erat pontificis et sac]dotum1 et qu&o volebant aliqua secretissima tract>e1 transibant 9 eam1 et fuit domus secretorum consiliorum4 ,9 hanc colleg]unt pontifices et ,ph>isaei consilium1 dic5tes3 quid facimus8 quia hic homo etc41 ut habetur ,joh4 ,,ii4 ,conclusa ergo fuit 9 hoc loco mors ,*ri/i4 ,9 hac domo cr$itur1 quod ,judaei delib]av]unt se oppon]e ,romanis ,tito et ,vespasiano2 unde et ,hi]osolyma fuit de/ructa4 ,et =te 9 illa domo fu]unt ,apo/oli flagellati1 ut habetur ,actor4 ,v41 quia eadem flagellatio erat tantum coram consulibus1 quia timebant plebem2 ut dicitur ibidem4 ,et qu&o aliqua caussa tract&a v5it1 9 qua plebem timebant1 9 hanc domum transibant1 7#afd ,a7 ut ess5t ab hom9ibus seque/rati1 et ess5t etiam 9 munitione4 ,accepit ergo domus illa nom5 domus mali consilii1 et hoc nom5 ret9et usque hodie4 ,visa hac domo non desc5dimus 9 vallem1 s$ p] jugum montis ,gyon 9 viam v5imus1 quae ducit ,be?lehem1 transeuntes contra ori5talem plagam1 et vallem int] montem ,syon et ,gihon gyravimus1 et usque 9 agrum fullonis v5imus1 ubi /etit ,rabsaces1 et blasphemavit ,dom9um ,deum ,israel1 ut habetur ,esaiae #cf4 ,dicebatur autem ag] fullonis eo1 quod fullones 9 illo agro pannos exsicc>e solebant4 ,p] viam ergo agri fullonis rev]si sumus 9 ,j]usalem1 et p]egr9i1 qui 9 hospitali manebant1 transibant p] portam piscium 9 civitatem2 nos v]o p] jugum montis ,syon +ressi juxta arcem ,david ad locum no/rum v5imus4 ,et hic f9itur p]egr9atio civitatis ,j]usalem4 ,de pr(ectione p]egr9orum 9 ,be?lehem1 civitatem ,david4 ,sexta decima die ,julii s]o praec$5ti v5]unt ductores no/ri 9 equis 9 montem ,syon1 et as9>ii cum be/iis1 ut duc]5t nos 9 ,be?lehem4 ,et cum omnes provisi essemus cum as9is desc5dimus de monte ,syon a p>te au/rali1 et int] pisc9as vallem transivimus1 et montem ,gyon asc5dimus regia via1 p] quam tres reges missi ab ,h]ode qua]]e pu]um natum 9 ,be?lehem4 ,e/ enim valde sancta via a ,j]usalem 9 ,be?lehem et laeta1 p] quam legimus sanctos patri>*as1 patres et prophetas ambulasse3 ,abraham scilicet1 qu&o v5it a ,*aldaea cum uxore ,s>a2 ,lo? cum uxore1 v5i5s de transmontanis2 ,jacob et omnes sancti1 ,david1 ,elias1 ,esaias1 qui leguntur hic ambulasse4 ,insup] beatissima ,virgo ,m>ia cum ,joseph sponso suo1 dum esset gravida1 v5i5s de ,naz>e? hic transivit1 et saepe p]egr9&o hic ivit4 ,cum laetitia ergo montem ,gyon asc5dimus1 et sup]ius int] mac]ias delectabilium hortorum v5imus1 9 quibus arbores div]si g5]is pretiosorum fructuum crescunt1 et v9eae1 et fici1 hab5t enim illi de ,j]usalem hortos suos ibi4 ,cumque extra hortos v5issemus1 ad locum ru9>um murorum vet]um v5imus1 et ibi dicunt fuisse hospitium1 9 quo tres reges div]t]unt1 qu&o cum suis mun]ibus ,be?lehem pr(iciscebantur4 ,inde consequ5t] pr(ecti sumus1 et ad locum petrosum v5imus1 9 quo dicunt1 quod beata ,virgo ,m>ia gravida resid5s pausav]it ad respir&um1 et o/5sus nobis fuit locus sessionis suae4 ,9 hoc ergo loco 7,b7 de as9is resilivimus1 et locum v5]ati sumus et mirati p>it] et delectati 9 hoc loco1 sicut et 9 tota via1 compassi etiam t5]rimae et gravidae virg9i pro tam longo it9]e a ,naz>e? usque ,be?lehem1 plus quam ,x teutonicorum milli>ium4 ,unde quidam devotus p]egr9us 9 hoc loco m5te se junxit v5]abili ,joseph1 ac si cum gravida juv5e etiam ibi resid5s quiesc]et 9 praes5ti1 et 8 v]bis aggressus e/ eum3 compatior virg9i t5]ae et gravidae1 cur eam1 o bone ,joseph1 ad hos altos et asp]os montes duc]e tecum volui/i8 ,qu>e eam non 9 ,naz>e? 9 quiete dimisi/i1 et nisi fide illum9atus essem1 procul dubio te zelotypum judic>em2 nescis quaeso1 quam praegnantibus et praes]tim p>tui prop9quis motus e/ nocivus1 etiam mole/us4 ,quid ad eam ,caes>is descriptio8 ,numquid nescis1 quod muli]es non urget ,augu/i edictum8 ,putasne describantur nati1 antequam nati8 etc4 ,ad haec ,joseph jocunde intuitus p]egr9um i/um1 respondit3 quia ut fidelis et fide illum9atus loqu]is mihi1 fideles tibi1 o p]egr9e1 rationes facti assignabo4 ,audi4 ,cogitav]am quidem1 audito ,caes>is edicto1 virg9em 9 ,naz>e? dimitt]e4 ,s$ grave mihi erat1 tantum !saurum mihi s+ul>it] commissum adeo po/ me rel9qu]e1 nec inv5i1 cui possem depositum hoc imm5sum committ]e4 ,grave insup] mihi erat1 abesse tam spl5didissimae nativitati1 ad quam m9i/r>e totis praecordiis gaudebam4 ,sup] hoc ,scripturae non ign>us scio1 ducem1 quem virgo haec p>itura e/1 9 ,be?lehem nasc5dum ad reg5dum populum ,israel4 ,s$ et ipsa virgo1 me dispositum ad it] c]n5s1 nullat5us man]e voluit1 s$ tamquam ad nuptias vocata mecum ire cel]rime se disposuit1 9 somnis etiam angelus mihi ad/itit1 et virg9em gravidam mecum ire praecepit1 ut pu]um natum mox inscribi fac]em ,augu/i libris1 et civem romanum eum esse recognosc]em1 quia non solum inc>n>i1 s$ et c5sui ,caes>is adscribi et civis romanus inscribi voluit1 ut nos cives coele/es con/itu]et1 et pote/atem romanae ecclesiae futurae robor>et4 ,et sicut ipse saecul>i pote/ati subdi voluit1 sic nos spirituali romanae auctoritati subjecti1 nec te1 o p]egr9e1 p]turbet alvus tum5s virg9is1 et enim virgo haec s9e grav$9e gravida1 s9e depressione pond]osa1 sicut e/ s9e virili sem9e impraegnata4 ,quod autem hic pausamus1 non e/ ex hoc1 quod ipsa sit fessa1 lassa1 vel defectuosa1 s$ ego humanis defectibus pressus respir&i locum1 tempus1 pr\t necesse e/1 assumo4 ,de loco1 9 quo ,magi vid]unt /ellam1 quam vid]ant 9 ori5te4 ,locutione illa f9ita asc5dimus as9os1 et progressi 9 m$ia via ad tres ci/]nas v5imus1 et ibi e/ locus1 9 quo ,magis it]um app>uit /ella1 quam vid]unt 9 ori5te1 ex quo gavisi sunt gaudio magno valde2 ut habetur ,mat?4 #b4 ,illae tres ci/]nae dicuntur 7#afe ,a7 esse effossae 9 locis1 ubi tres reges /et]unt1 intu5tes /ellam1 quae disp>u]at1 qu&o +ressi fu]unt 9 ,j]usalem4 ,circa hunc locum congavisi sumus tribus ,magis1 leg5tes et cantantes ea1 quae 9 libellis processionum signata erant4 ,de loco1 9 quo natus fuit ,s4 ,helias propheta4 ,dimisso loco illo v5imus ad qu&am ecclesiam ,georgit>um1 quae 9 eo loco />e ass]itur1 9 quo ,elias propheta natus esse dicitur4 ,9 hanc +ressi ,deum adoravimus1 et sept5nes indulg5tias accepimus 771 et ,s4 prophetam ,eliam honoravimus4 ,s$ incidit hic dubium1 quomodo ,elias hic sit natus1 cum cognom5 ejus mon/ret1 eum esse de ,!ba1 quia dicitur ,elias ,!sbites #c4 ,reg4 ,,xviii4 ,sunt enim tres ,!bae1 una 9 ,syria1 9 regione ,galiditidis1 9 qua erat turris excelsa1 de qua muli] cum fragm5to molae jaci5s illisit capiti ,abimele*1 qui turrem succ9d]e conabatur1 et dum s5tiret se moriturum1 jussit se gladio f]iri1 ne dic]etur a foem9a p]cussus1 ,judic4 ,,ix4 ,secunda ,!ba e/ 9 ,egypto1 a qua tota regio dicitur ,!baida1 quae olim fuit magna et opul5ta civitas1 ut habetur 9 leg5da ,s4 ,mauritii de legione ,!baea4 ,hanc nonnulli dicunt esse ,*ayrum vel ,babyloniam novam1 ut dicetur suo loco4 ,t]tia e/ 9 ,graecia4 ,de prima fuit ,elias propheta1 a qua et nom5 e/ sortitus4 ,ad salv&am tam5 v]itatem no/ri evagatorii possumus dic]e1 quod =te contigit ,eliae1 sicut ,*ri/o ,dom9o no/ro1 qui conceptus e/ 9 ,naz>e?1 et natus 9 ,be?lehem1 nom9atur ,jesus ,naz>5us1 et non ,be?lehemitanus4 ,sic conceptus ,elias 9 ,!bis et natus 9 hyppodromo,,tr#cji dicitur ,elias ,!sbites1 et non ,hyppodrontes4 ,legi tam5 9 quodam loco1 quod hic quondam villa /etit1 quae etiam ,!bes dicebatur4 ,m]ito ergo int] loca sancta locus nativitatis tanti prophetae computatur1 qui ante tria milia,,tr#caj annorum natus e/1 et nondum mortuus1 qui ante judicem v5turus omnia re/ituet1 ut habetur ,mala*4 ,,iv4 et ,mat?aei #ag4 ,de agro ,abacu* prophetae4 ,ab illo loco progressi juxta agrum ,abacu* v5imus4 ,de hoc propheta dicitur ,daniel ,,xiv41 quod coxit pulm5tum1 et coctum portavit messoribus 9 agrum hunc1 quem angelus ,dom9i hic appreh5dit 9 v]tice ejus1 et portavit eum capillo capitis sui1 posuitque eum 9 ,babylonem sup] locum leonum 9 impetu spiritus sui1 et pr&ium d$it ,danieli4 ,9 hoc ergo agro paululum sub/itimus1 et provid5tiam div9ae bonitatis ammirati sumus1 qua s]vis suis mirabilit] subv5ire consuevit4 ,unde ,gregorius de hoc dixit3 ,daniel s9e sollicitud9e cibi et potus v]itate ejus angelica fide viv5s 9 locum leonum int] rabida ora immanium be/i>um non fuit a ,dom9o des]tus1 s$ de ,judaea 9 ,babylonem sub 7,b7 puncto temporis pr&ium ad ,dom9o p] prophetam e/ allatum4 ,quo exemplo manife/issime cognoscimus1 s]vos ,dei secundum evangelica praecepta viv5tes hic eg]e non posse1 dic5te propheta3 junior fui et cons5ui1 et non vidi ju/um d]elictum4 ,et it]um3 non occidet ,deus fame animam ju/i4 ,et illud3 escam d$it tim5tibus se4 ,unde numquam legimus1 quod ,deus suos electos fame mori p]mis]it4 ,m>tyribus enim ad hoc inclusis1 ut fame nec>5tur1 angelos misit1 qui eis cibum de coelo attul]unt1 7ut7 frequ5tissime legimus4 ,et prophetas corvorum m9i/]io pavit1 et sanctos patres1 ana*oretas1 mirabilit] su/5tavit4 ,et de dulcissimo patre no/ro ,dom9ico legimus1 quod b9a vice fratribus defectum panis pati5tibus transmissus fuit panis a ,deo p] angelos4 ,et si non mittit panem corporalem et visibilem1 su/5tat tam5 mirabilit] suos electos virtute invisibili1 sicut legimus de ,s4 ,ca?>9a de ,s5is4 ,et idem datum e/ nobis no/ra tempe/ate vid]e no/ris oculis4 ,novimus enim eremitam ,nicolaum1 commorantem 9 solitud9e montuosa sup] ,luc]iae lacum1 jam ad ,,xx annos vixisse s9e omni cibo et potu4 ,quod tam5 auditu e/ mirabile4 ,hunc virum ego vidi anno #adge4 ,9 agro pra$icto ,abacu* rep]iuntur lapilli rotundi et albi1 ac si ess5t pisa alba4 ,de hoc o/5sores locorum dicebant quoddam pu]ile1 quod tam51 sicut et alia pu]ilia1 volo recit>e4 ,dicebant enim1 quod ,dom9us ,jesus1 dum quadam vice hic transiret1 et quidam agricola hic pisa sem9>et1 et int]rogavit eum ,dom9us1 quid sem9>et8 respondit agricola irrisive3 sem9o1 inquit1 lapides4 ,ad hoc ,dom9us3 fiat ergo1 ut dicis4 ,et /atim omnia pisa facta fu]unt lapilli1 ret95tes colorem et =mam pri/9am4 ,de 8 lapillis collegimus pro no/ro solatio4 ,v5it mihi 9 memoriam ibi ag] quidam prope ,gisl+5 9 quo inf9iti lapilli illius =mae inv5iuntur1 et eadem fabula ibidem pu]is recitatur4 ,prope hunc agrum e/ ci/]na qua$am1 de qua quidam p]egr9us op9atus e/1 quod sit ci/]na ,joseph1 9 quam missus fuit a fratribus1 ,g5es4 #cg4 ,s$ hoc non b5e consonat cum ,scriptura1 quae dicit3 ci/]nam fuisse 9 solitud9e1 nec ibi e/ locus ,si*em1 nec ,do?aim4 ,ideo transivimus citius1 nihilom9us tam5 sancto ,joseph compassi1 quantum malum invidia sit1 contulimus1 quae nullum prosp]atum dilig]e pote/1 etiam si sit frat]4 ,unde b5e dicit ,socrates3 felicitas semp] e/ subjecta invidiae2 sola mis]ia c>et invidia4 ,9 progressu ultra agrum et ci/]nam1 e/ murus antiquus1 altus1 9 via1 ubi dicunt fuisse domum patri>*ae ,jacob1 9 qua p] aliquod tempus habitavit1 et murum dicunt esse de reliquiis patri>*alis domus4 ,ego v]o quadam vice hic transi5s murum asc5di1 et pro c]to comp]i1 quod fuit fulcim5tum canalis1 p] quem olim aquae ,j]usalem decurrebant4 ,et si fuisset haec domus ,jacob1 quid necesse fuisset1 ,ra*elem uxorem ejus 9 via hac p>]e prope domum8 ,de sepul*ro ,ra*elis1 quod fecit ei ,jacob patri>*a4 7#aff ,a7 ,ult]ius proc$5tes v5imus 9 locum1 quem ,hi]onymus de di/antiis locorum nom9at ,*abrata1 ubi e/ sepul*rum ,ra*elis1 uxoris ,jacob1 quae hic 9 publica via exi/5s1 vol5s cum ,jacob ire 9 ,be?lehem1 v5it 9 horam p>tus1 et ibi pep]it ,b5jam91 et ob difficultatem p>tus obiit1 quam ,jacob hic sepelivit1 et titulum sup] sepul*rum ejus erexit1 et hic e/ titulus monum5ti ,ra*elis usque 9 praes5tem diem1 ut dicitur ,g5es4 #cg4 ,qu>e autem ,jacob ,ra*elem dilectissimam sibi uxorem non duxit 9 ,ebron1 9 sepul*rum majorum1 s$ eam 9 publica sepelivit via1 dicunt ,hebraei1 quod ,jacob conscius prophetico spiritu futurorum hoc fecit ideo3 nam dum ,nabu*odonosor urbem de/ruxisset1 et templum combussisset1 et hac /rata populum ,dei captivum duxit 9 ,p]sidem1 cum sepul*rum illud transivit1 extulit ,ra*el div9o miraculo vocem magnis fletibus de sepul*ro proclamans ho/es et mis]icordiam div9am implorans2 de hoc ,j]emiae #ca43 vox 9 ,rama audita e/ etc4 ,v]um ca?olici doctores ploratum ,ra*ael de int]fectione innoc5tium exponunt1 ,mat?aei #a4 ,ra*el autem secundum ,j]onymum dicitur mat] pu]orum ,be?lehem et illius regionis1 quamvis ess5t de ,lea1 quia ,ra*el ibi suum mausoleum habuit1 intitulatum sol5nit]4 ,hic autem titulus e/ pyramis alta1 de lapidibus albis quadratis et politis fabricata1 et e/ hodie pul*ra capella1 =mam hab5s sicut capella nova1 quae /at 9 m$io coemet]ii ad omnes ,sanctos 9 ,ulma1 nisi quod sepul*rum ,ra*el e/ totum lapideum non fe/ucam hab5s de ligno4 ,et juxta sepul*rum posuit ,jacob ,,xii lapides juxta num]um duodecim filiorum suorum4 ,ad latus capellae fec]unt ,s>rac5i con*am1 ad impon5dam aquam pro potu4 ,de hoc sepul*ro habetur #a4 ,reg4 ,x41 quod ,samuel ,saulem regem c]tificavit p] signum1 quod juxta sepul*rum inv5]at1 duos viros sali5tes magnas foveas4 ,hunc locum v5]antur ,s>rac5i1 ,judaei et ,*ri/iani4 ,orationibus ergo dictis indulg5tias recepimus 771 et progressi inde ad locum nunc quidem aridum v5imus1 olim tam5 deliciosum1 quia ibi ,salomon unum de suis hortis consev]at1 de quibus hortis dicetur fol4 #bdi4 ,a4 ,b4 ,ibi vidimus ,be?lehem eamque salutavimus4 ,9 loco praefati horti /etimus et ibi primo ,be?lehem civitatem ,david et ,*ri/i vidimus e longe1 quasi p] m$ium milli>e teutonicum2 ecclesia tam5 beatae ,m>iae ,virg9is1 9 qua locus e/ nativitatis1 prae omnibus1 quae vid]e pot]amus1 em9ebat4 ,visa ergo civitate illa gratiosa /atim cecidimus de as9is et jocundissime civitatem salutavimus 8 vel similibus affectuosis orationibus3 salve ,ephrata regio ub]rima1 cujus f]tilitas e/ ,deus4 ,salve ,be?lehem1 domus panis1 9 qua reconditur panis ille1 qui de coelo desc5dit4 ,de te quondam ,mi*eas vatic9atus1 te non esse m9imam int] pr9cipes1 imo maximam1 ex qua dux exivit1 qui mundum regit4 ,9 te natus e/ pr9ceps ex virg9e matre1 qui ante ,lucif]um g5itus e/ ex ,deo patre2 9 te tam diu davidica /irps p]mansit1 donec virgo pep]it4 ,o ,be?lehem1 quibus te laudibus eff]am1 nescio6 quia quem coeli cap]e non pot]ant1 9 p>vo tugurio conclusi/i4 ,gaude ,be?lehem1 spectabilis,,tr#caa facta 9 ori5te et occid5te4 ,nam sicut olim ,magorum sapi5tia confluxit ad te de ori5te1 sic nunc p]egr9orum devotio te vid]e desid]ans v5it ab occid5te4 ,salutatione p]acta as9os asc5dimus et cum +5ti gaudio et fe/9antia,,tr#cab contra ,be?lehem prop]avimus4 ,quidam prae gaudio et devotione flebant1 alii ex jubilo cantabant c>m9a 7,b7 illa natalia3 ,pu] natus 9 ,be?lehem1 unde gaudet ,j]usalem4 ,et illud3 ,resonet 9 laudibus1 cum jucundis plausibus etc4 ,et illud3 ,9 dulci ,jubilo nu s+5t und s9d fro c4 ,hymnum autem angelicum3 ,gloria 9 excelsis ,deo1 omnes simul cantavimus4 ,ad no/rum autem jubilum non moviss5t se dom9i ,mauri ,s>rac5i1 ductores no/ri1 s$ cum sil5tio auscultabant1 et videbantur mihi magis jocundi esse solito4 ,numquam vidi p]egr9os ita jocundos1 sicut 9 illa via4 ,ego sex vicibus viam illam transivi1 semp] cum s+ul>i gaudio quodam4 ,porro int] nos et ,be?lehem erat gr&e int]vallum magnae et pr(undae vallis1 non tam5 ita1 quod necesse esset nos 9 vallem desc5d]e1 s$ oportebat vallem gyr>e1 et sup] m>g9em vallis inc$]e usque ,be?lehem p] jugum altitud9is1 9 cujus cornu 9 alto b5$icta civitas sita e/4 ,9 ipso v]o vallis m$io vidimus locum1 ubi pa/oribus nuntiata fu]at nativitas ,salvatoris4 ,dicunt autem hi/oriae trium regum1 quod1 qu&o tres ,magi cum suis ex]citibus hic transibant sup] vallem1 ut intr>5t ,be?lehem1 tunc pa/ores 9 valle exi/5tes1 vid5tes insolitam /ellam et ex]citum illorum sequ5tes1 cum fe/9atione asc5d]unt sursum1 ut vid]5t1 qui ess5t1 vel quo t5d]5t4 ,et cum intellexiss5t1 quod pu]um rec5t] natum qua]]5t1 incep]unt eis recit>e omnia1 quae eis accid]ant 9 nocte nativitatis pu]i1 et quo modo coele/i nuntio in/ructi didic]ant1 pu]um illum esse ,r$emtorem mundi4 ,hoc audi5tes ,magi amplius sunt gavisi pro eo1 quod alios te/es quam /ellam rep]iss5t1 et ap]i5tes bursas pretiosa mun]a prop9av]unt illis paup]ibus pa/oribus pro bono nuntio4 ,9 hoc ergo consi/5tes loco mirabilia ,dei laudavimus et congratulabamur regibus i/is devotis4 ,et ita cum laetitia magna processimus4 ,de p]egr9orum vexationibus1 quas passi sunt1 antequam +r$]5tur 9 ,be?lehem1 ab ,arabibus vel ,midianitis4 ,gaudium nullum 9 hoc mundo pote/ esse purum1 etiam spirituale1 et si videatur esse purum et inp]mixtum ad horam1 /atim tam5 r$ditur aliqua contr>ietate obnubilatum4 ,et hoc 9 i/o it9]e exp]ti sumus4 ,de ,j]usalem enim cum laetitia exivimus1 et quanto ,be?lehem prop9quiores facti1 tanto majori gaudio fuimus affecti1 ut patuit p] praefata4 ,deo autem dispon5te gaudium no/rum fuit satis t]ribilit] int]ruptum4 ,ut enim civitati b5$ictae approp9quavimus1 ecce1 ex]citus ,arabum contra nos v5it1 egr$i5s de ,be?lehem1 ex quorum aspectu con/]nati et p]t]riti fu]unt no/ri ductores et nos conturbati2 conglobavimus v]o nos p]egr9i 9 unum1 et ,s>rac5os ductores no/ros cum patronis gale>um nos praec$]e p]misimus1 7#afg ,a7 et =midulosi no/ro sic agm9e ord9ato contra raptores e div]so v5i5tes processimus2 non erat enim locus nec tempus fugae aptum1 s$ si fuisset1 t]ga praebuissemus i/is spoliatoribus4 ,cumque ad eos v5issemus1 et ant]iores proc$]e vell5t1 ob/it]unt illi1 et viam praeoccupav]unt1 ne quis transire posset1 et amplius quam p] horam ibi /etimus2 ductores enim no/ri et patroni cum eis de conv5tione tractabant1 et multa clamosa litigia simul habebant1 nemo tam5 alium laesit quovis modo1 quia ori5tales non proc$unt /atim ad laesionem p]sonae1 nisi vim vi repell]e cogantur1 nec erant nobis inimici ,arabes illi1 s$ solum pecuniam a nobis exigebant1 quam dicunt de jure sibi compet]e1 ut saepe 9 sequ5tibus habebimus4 ,si enim vi et contra voluntatem eorum processissemus1 dimisiss5t quidem1 quia eramus plures quam ipsi1 s$ int]im advocass5t suos complices1 et obs$iss5t nos 9 ,be?lehem1 et usque ad extremum nos co>ctass5t1 et =te gavisi fuiss5t1 si cum viol5tia eos p]transivissemus1 propt] majores accusationes1 nec tam5 aliquid potuissemus contra eos ag]e1 quamvis nos plures essemus1 quia ipsi armati erant ha/is1 gladiis et arcubus1 nos v]o in]mes1 demtis ductoribus no/ris1 qui etiam f]ebant arma4 ,po/ multa p>lam5ta fuit conclusum1 si vellemus intr>e ,be?lehem1 quod solv]emus ,,xxiv ducatos1 si non1 r$ire nobis lic]et 9 ,j]usalem4 ,ap]uimus ergo bursas et omnes solvimus pecuniam1 quilibet taxam suam1 et progressi sumus4 ,ipsi autem exactores 9 loco mans]unt1 divid5tes spolia4 ,porro cum p] bonum spatium ab eis essemus divisi1 erupit de civitate alius ex]citus ,arabum1 qui erant complices eorum1 et +ess]unt se 9 p]egr9orum cuneum1 et cum magna irrisione et clamore p5etrav]unt p] m$ium no/rum1 trah5tes nos1 trud5tes1 pileos de capitibus p]egr9orum projici5tes1 et suis jocis incompositis plures turbav]unt4 ,9 illo tumultu hoc mihi accidit3 me enim 9 as9o int] alios eunte v5it unus ,arabs a contra 9 equo1 vol5s cuneum no/rum p5etr>e1 sicut fec]ant alii sui socii1 et ut sibi locum transeundi d>5t1 et viam lib]am sibi fac]5t1 ha/am vibravit1 et directe contra faciem meam eam direxit1 cui propt] multitud9em locum d>e non potui1 nec de as9o cad]e1 sicut lib5t] fecissem4 ,et ita ictum v5i5tis contra me coactus fui exspect>e cum magno t]rore et timore4 ,v5i5s autem =ti ictu pileum de capite meo cum f]ro acuto avulsit1 et d]id5s praet]iit4 ,fui autem laetus1 quia mansi illaesus1 et tri/is de as9o desc5di 9 tumultu ad qua]5dum pileum1 quem quidam p]egr9us levav]at1 et mihi eum r$didit4 ,fui b5e cont5tus1 quod ille artem tang5di cuspide rem1 pr\t voluit1 b5e scivit1 quia1 si pro uno transv]so digito 7,b7 magis basse vibratam t5uisset1 te/am c]ebri mihi p]=asset4 ,erant autem illi nequam s]vi illorum1 qui nos pecunia mulctav]ant1 et cum laetitia ad dom9os suos exibant congaud5tes eis de pecunia accepta et nobis insultantes4 ,de +ressu p]egr9orum 9 ,be?lehem 9 ecclesiam nativitatis ,*ri/i4 ,cum prope essemus civitatem ,be?lehem p] jactum arcus ab ejus introitu1 v5imus ad locum1 9 quo erat ci/]na ,david1 quae ideo dicitur ci/]na ,david1 quia1 ut habetur #b4 ,reg4 #bc4 ,david de ea desid]abat bib]e1 cum esset 9 praesidio1 et ipsa ci/]na esset circumsepta inimicis1 quo tam5 non ob/ante tres =tes de ex]citu ,david irrup]unt ca/ra ,phili/9orum et haus]unt aquam de ci/]na ,be?lehem1 quae erat juxta portam1 et attul]unt ad ,david1 qui eam bib]e noluit1 s$ ,dom9o eam libavit4 ,e/ enim ci/]na gr&is1 pr(unda et lata cav]na1 hab5s sup]ius tria ora1 sive tria =am9a ab invicem di/antia1 p] quae aqua de eodem lacu hauritur1 et cont9et aquas copiosas1 cl>as1 sanas et frigidas1 de quibus hausimus et bibimus4 ,vulgus tam5 et incolae ,be?lehem nunc abom9antur et horr5t aquas illas1 quia qua$am muli] s>rac5ica aquam haurire vol5s ante paucos dies et incaute ag5s p] os ci/]nae illapsa 9 aquam cecidit et mortua extracta fuit4 ,ab illa ci/]na v5imus ad latus civitatis b5$ictae ,be?lehem1 s$ non sumus eam +ressi1 et ad latus ejus transivimus contra ori5tem1 et p] multas murorum ru9as atrium ecclesiae beatae ,virg9is +ressi sumus1 et ibi resignatis as9is suis cu/odibus ecclesiam sanctam +ressi sumus1 et procid5tes 9 facies no/ras indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,et surg5tes ab oratione de magnitud9e et pul*ritud9e illius ecclesiae vehem5t] /upefacti sumus et admiratione susp5si4 ,et inv5imus 9 ecclesia m]catores illos1 qui 9 ecclesia sancti sepul*ri etiam fu]ant nobiscum1 qui v5debant c&elas2 de quibus emimus1 quia jam nox erat 9 =ibus1 et sol 9 occasu erat4 ,de visitatione sanctorum locorum1 et primo de /udorio ,/4 ,i]onymi1 et de ejus sepul*ro4 ,ord9av]unt autem fratres processionem eo1 quo dictum e/ fol4 #id ,a4 et #aaj4 ,b4 ,eduximus enim 9 as9o nobiscum ornam5ta et p>m5t>ia,,tr#cac de monte ,syon 9 ,be?lehem1 et dum quilibet />et 9 ord9e suo1 hab5tes similit] acc5sas c&elas 9 manibus1 incepit cantor hymnum de confessore uno3 ,i/e confessor ,dom9i etc4 ,et cum illo hymno de ecclesia exivimus 9 ambitu ad latus s9i/rum1 et 9 ambitu p] quoddam o/ium +ressi 7#afh ,a7 p] ,,xix gradus desc5dimus 9 unam pul*ram te/ud9atam capellam4 ,9 hoc habitaculo erat /udorium divi ,hi]onymi1 9 quo multos et duros labores habuit4 ,ibi totam ,bibliam de ,hebraico et ,*aldaico 9 ,lat9um tran/ulit1 et 9 l+uam propriam et v]naculam1 sicut ipse te/atur 9 epi/ola ad ,sophronium de nova editione1 et 9 epi/ola de hebraicis quae/ionibus2 et prologos1 epi/olas1 glossas et comm5t>ia confecit4 ,ibi psalt]ium1 sicut hodie illum habet ecclesia ,romana1 correxit1 di/9xit et ord9avit1 et v]sum3 gloria ,patri1 et filio1 etc4 ibi dictavit1 multos ibi discipulos sibi adunavit1 eos doc5s2 virgo semp] p]mansit2 leonem f]ocem dome/icum et mitem fecit2 jugem pugnam cum ha]eticis et vitiosis cl]icis et malis mona*is habuit4 ,semp] 9 labore fuit1 et se 9 cella hac ita fatigavit1 ut 9 /rato suo jac5s1 funiculo ad trabem susp5so1 sup9us manibus se sursum trah]et1 et (ficium mona/]ii1 pr\t pot]at1 exhib]et4 ,et 8 laboribus qu9quag9ta qu9que annis et six m5sibus desudavit4 ,9 hoc loco adoravimus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus cum grati>um actione 774 ,sepul*rum ,s4 ,j]onymi jam vacuum4 ,huic capellae adha]et alia capella haud longe a praesepio ,dom9i1 ubi sibi eleg]at sepulturam1 ut dicitur 9 epi/ola ,eusebii1 9 qua ,s4 ,j]onymus jussit sibi fi]i sepul*rum1 adhuc,,tr#cad viv5s1 9 quo po/ obitum gloriosi patris fuit locatum corpusculum maximis miraculis coruscum1 ut dicit ,eusebius4 ,hoc sepul*rum e/ adhuc hodie integrum1 s$ vacuum1 m>moreis,,tr#cae tabulis ornatum4 ,corpus enim ejus fuit de ,be?lehem ,con/ant9opol9 translatum1 et inde ,romam1 ubi hodie ad ,s4 ,m>iam majorem 9 pretiosa reconditum habetur tumba4 ,9 hoc ergo loco dictis orationibus indulg5tias accepimus 774 ,pro devotione ad ,s4 ,j]onymum legitur1 ,s4 ,augu/9um m>e transisse ad vis5dum hunc locum1 9 epi/ola ad ,cyrillum episcopum ,hi]osolimitanum4 ,nec potuit de fovea corpus transf]ri1 eo enim translato 9 cra/9um fuit it]um 9 fovea rep]tum1 donec ,j]usalem possessa fuit a g5tilibus2 tunc p]misit se transf]ri ,romam1 ut habetur 9 ultima epi/ola ,cyrilli4 ,sepul*rum ,s4 ,eusebii1 discipuli ,s4 ,j]onymi4 ,alia crypta huic e/ annexa1 9 qua ,s4 ,eusebius1 discipulus divi ,j]onymi1 e/ sepultus4 ,hic ,eusebius1 ,cremon5sis1 ,j]onymi discipulus dictus1 vir eloqu5tissimus1 int] alia vitam1 miracula1 obitum1 sui praeceptoris lucul5to s]mone conscripsit ad ,damasum ,portu5sem episcopum1 et ad ,!otonem ,romanorum *ri/ianissimum s5atorem4 ,et quantae humilitatis fu]it vir ille1 notatur 9 epi/ola1 quam scripsit praefato episcopo4 ,ante hujus ergo ,sancti tumbam procubuimus1 patroc9ia ejus po/ulantes1 et indulg5tias suscepimus 774 ,obitum suum revelatione beati ,j]onymi praescivit et prope tumbam ,s4 ,j]onymi sepeliri con/ituit1 et eadem hora1 qua ipse obiit1 mortui sunt tres antea p] beatum ,j]onymum resuscitati4 ,inde argum5tum de/ructionis ha]esis cujusdam1 ut habetur 9 epi/ola ,s4 ,cyrilli episcopi ,j]osolymitani ad beatum ,augu/9um1 9 qua multa ad comm5dationem ,s4 ,eusebii dicuntur4 ,de loco circumcisionis ,dom9i ,jesu1 9 quo dicitur die octava circumcisus ,jesusque vocatus4 ,po/ hoc de crypta reasc5dimus et regressi 9 ecclesiam p] m$ium ecclesiae transivimus ex adv]so ad dextrum latus1 et asc5dimus 9 capellam1 quae 9 eodem lat]e *oro adha]et1 et ibi ante alt>e hymnos et antiphonas de circumcisione ,dom9i depromsimus1 et3 ,salve ,reg9a1 de beata ,virg9e1 et pro/rati locum sub alt>i deosculati sumus1 et indulg5tias pl5>iae 7,b7 remissionis accepimus 774 ,siquidem 9 hoc loco sacro fuit ,dom9us ,jesus circumcisus die octavo1 non enim pot]at 9 specu1 ubi natus fu]at1 et 9 qua ,virgo pu]p]a residebat1 circumcidi propt] t5ebras1 et =te circumcisores abhorrebant /abuli foetores1 eportav]unt pu]um ,jesum1 eumque ibidem circumcid]unt4 ,sanctitati hujus loci atte/atur odor dulcis refusus ob eo1 nam dum quis se ad locum deoscul&um incurvat1 inusitatus quidam odor exhalat1 qui delectat,,tr#caf et ad v5]ationem loci incl9at4 ,inae/imabilis e/ locus ille sanctitatis1 9 quo primo rupti sunt =tes abyssi magnae1 et v5it mundatio sup] univ]sam t]ram1 non aquae subm]g5tis1 s$ sangu9is vivificantis4 ,sic enim 9 diluvio ,noae omnes1 quos aqua involvit1 p]i]unt1 sicut 9 diluvio sangu9is ,*ri/i omnes involuti vitam recep]unt4 ,9 hoc loco nos p]egr9i gloriabamur pro eo1 quod iam 9 omnibus locis fuimus1 et ea loca deosculati sumus1 9 quibus ,dom9um ,jesum suum sangu9em pretiosissimum fudisse legimus4 ,scilicet hic 9 circumcisione1 9 quo primo fontes abyssi1 i4 e4 v5ae ,*ri/i1 rupti sunt4 ,,ii4 ,9 monte oliveti 9 loco agoniae ,*ri/i1 fol4 #ahd ,b4 ,,iii4 9 flagellatione et coronatione fol4 #ach4 ,,iv4 crucis bajulatione1 qu&o cecidit fol4 #abc4 ,v4 9 crucifixione fol4 #aaf4 ,,vi4 9 lat]is ap]tione4 ,insup] ex nom9e illo dulcissimo ,jesu hic locus v5]abilis r$ditur1 quia hic primum mundo factum e/ salutif]um1 cum non sit aliud nom5 sup] t]ram1 9 quo oporteat nos salvos fi]i1 quam nom5 ,jesus4 ,hic enim e/ hoc ungu5tum effusum1 de quo sponsa dicit ,cant4 #b3 ungu5tum effusum nom5 tuum4 ,de loco1 ubi p>av]unt se ,magi cum ve/ibus et mun]ibus4 ,cumque 9 loco circumcisionis laudes p]solvissemus1 incepit cantor hymnum3 ho/is ,h]odes impie4 ,et cum illo cantu gyravimus ad s9i/ram ecclesiae p>tem1 et it]um ad latus *ori adsc5dimus 9 capellam *oro annexam1 quae capella 9 eo loco /at1 ubi ,magi de drom$>iis et camelis desc5d]unt1 ante div]sorium1 sup] quod /ella /etit1 et hic mun]a (f]5da de sacculis produc5tes aptav]unt1 et se ve/ibus pretiosissimis ornav]unt1 ut magnifice et curialit] regi nato app>]5t4 ,9 hoc ergo loco 9 oratione g5ufleximus et indulg5tias recepimus 774 ,ad latus loci /at una ci/]na1 de qua s]vi ,magorum haus]unt aquas pro be/iis suis1 ad quam etiam accessimus et introspeximus4 ,cum sanctis ergo regibus disposuimus nos1 ut cum laetitia et debita devotione 9 div]sorium proc$]emus4 ,de specu dulcissimae nativitatis ,dom9i no/ri ,jesu ,*ri/i1 et de introitu p]egr9orum 9 eam et de devotione loci4 ,exulta nunc p]egr9e1 et 9 laetitia e/o frat] *>issime1 quia jamjam videbis locum sanctissimum et dulcissimum1 fidelibus p>it] et infidelibus v5]abilem et devotum4 ,dico enim vobis1 quod multi reges et prophetae1 immo multi summi pontifices1 episcopi et c>d9ales1 imp]atores1 duces1 nobiles1 religiosi et saecul>es volu]unt et desid]>unt vid]e1 quae vos videtis1 et non vid]unt4 ,igitur cum juxta alt>e et ci/]nam pra$ictam />emus1 incepit cant>e jocundum hymnum de nativitate3 ,*ri/e1 r$emtor omnium1 ex patre patris unice etc4 ,et illum hymnum cantavimus sub eadem nota1 quae 9 no/ro ord9e cantatur1 et ubi 9 eo ponitur dies1 nos locus cantavimus4 ,ubi ibi3 hic praes5s te/atur dies1 nos cantavimus3 hic praes5s locus te/atur4 ,et ibi3 ob diem natalis tui1 nos diximus3 ob locum natalis tui etc4 ,cum i/o ergo cantu a loco praefato discessimus et ad *ori p>ietem nos conv]timus1 et p] o/ium polito et c&idissimo,,tr#cag m>more ornatum intrantes p] s$ecim gradus subt] *orum 9 cryptam obscuram de se1 s$ pluribus lampadibus illum9atum desc5dimus1 desup] jac5te petra1 sub qua natus e/ ,salvator mundi ,jesus ,*ri/us4 ,laudibus ergo praescriptis f9itis1 quae 9 processionali cont95tur1 accessimus unus po/ alium ad alt>e ejus 9 capite speluncae1 et 9 facies no/ras 9 t]ram cecidimus1 et sub ipso alt>i locum dulcissimae nativitatis ,*ri/i deosculati sumus1 9 quo loco c&idus m>mor jacet1 artificiose 9 modum solis =matus1 quia hic ortus e/ sol ju/itiae1 et hic ,m>ia ,virgo intem]ata lum5 aet]num effudit1 et hic p] inc>nati v]bi my/]ium nova m5tis no/rae oculis lux suae cl>itatis infulsit4 ,devotissime ergo et cum gaudiosis lacrymis ante lapidem ipsum nos pro/ravimus et adoravimus1 9 quo pu] ille mirabilis egressus de virg9ali ut]o dicitur jacuisse4 ,immo quodammodo evid5ti signo probatur ita esse ex mirifico et delectabili odore1 quem ille p]cipit1 qui oscula lapidi imprimit4 ,div9a namque res e/ qua$am 1 et quae omnia sup]et suavis ad no/ros s5sus ab illo loco aspirans odor4 ,r$olet enim ex eo loco1 qui tam5 vacuus c]nitur omni mat]ia odorif]a1 adeo int5sus odor1 ac si esset apo!ca aromatum1 sup]at tam5 omnem vim pigm5torum4 ,nec hoc p>abolice dico ad my/icum intellectum1 s$ 9 v]itate ass]o1 corporali s5su me ita p]cepisse toti5s1 quoti5s me ad lapidis sacri deosculationem applicavi1 nec p]ceptio illa e/ alicui s+ul>is1 s$ omnibus locum deosculantibus datur haec gratia g5]alis1 etiam ipsis infelicibus ,s>rac5is1 ut manife/e cognoscant1 m5titum ,ma*ometum1 qui ipsam sacram nativitatem dicit 9 quodam loco solit>io 9 horto sub palma1 9 suo abom9abili ,alcorano1 ut habet ,dom9us ,nic4 de ,cus4 9 cribratione ,alcorani4 ,l4 ,,iii4 ,c4 #ag4 ,non solum autem haec1 s$ omnia loca 9 quibus ,dom9us ,jesus nudo corpore fuisse legitur1 hoc privilegio fulg5t1 quod odor quidam dulcis ex eis spirat4 ,nec hoc mirum alicui vid]i debet1 cum hoc idem legamus cont+]e ex ,sanctorum tumbis et sepul*ris4 ,illo ergo suavi odore allecti diutius 9 sancti lapidis deosculatione mansimus1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 774 ,nec suffecit nobis tempus ad contempl&um aliqualit] ineffabilem nativitatem virg9ei p>tus1 cui lib5tissime op]am d$issemus4 ,s$ quid dic]e possemus de illa ineffabili nativitate p]acta 9 i/o loco1 etiamsi omne tempus nobis d>etur1 cum exc$at facultatem humani +5ii et eloquii1 et intellectus humanus,,tr#cah obruatur1 et angelicus sup]etur magnitud9e hujus facti8 ,c]te nihil4 ,quia,,tr#cai tam5 9 hoc sacro loco app>uit ,deus homo1 v]bum c>o1 imm5sus p>vulus1 aet]nus pu]1 creator creatura1 invisibilis visibilis1 immortalis mortalis1 omnia pot5s infirmus1 dives paup]1 dom9us s]vus1 coelum t]ra1 sol t5ebrae1 ineffabilis pat5s2 ideo1 etsi ex una p>te sil]e nos jubet imm5sitas1,,tr#cbj ex alia tam5 loqui p]cepta praecipit bonitas4 ,non tam5 alia loqui de nativitate licet1 nisi ea1 quae locuti sunt devoti et contemplativi et sancti ,dei hom9es4 ,tradunt enim docti et ,sancti1 ut ,s4 ,v9c5tius ,ord9is ,pra$icatorum1 et ,ludolphus ,c>?usi5sis et ,jacobus ,c>?usi5sis1 cujus s]mones p] apo/olicam s$em approbati sunt1 et ,simon de ,cassia1 modum temporalis nativitatis ,*ri/i4 ,adv5i5te enim hora illius gloriosissimae nativitatis ,*ri/i1 incepit pu] 9 ut]o matris ,virg9is mirabilit] gaud]e4 ,unde ,psalmus3 exultavit ut gigas ad curr5dam viam4 ,ex quo gaudio mat] ,m>ia repleta fuit ineffabili jubilo 9 imm5sum1 plus quam ,elisabe? a gaudio ,johannis 9 ejus ut]o exultantis1 et incepit facies ,virg9is rutil>e et inc&]e1 quod ,joseph hoc vid5s ob/upuit1 et dixit3 ,o dom9a ,m>ia1 quid e/ hoc insolitum1 quod agitur tecum8 ,respondit ,m>ia1 modo1 pat] mi1 v5it hora p>tus mei4 ,et ubi1 inquit1 ob/etrices8 curram1 et vocabo aliquas4 ,virgo hoc prohibuit1 dic5s3 sicut 9 conceptione pu]i illius nullus fuit coadjutor1 sic 9 ejus nativitate nulla erit ob/etrix4 ,et hoc dicto abscessit ad int]iora div]sorii1 ubi erat specus1 desup] p5d5te petra1 et ibi 9 oratione se posuit1 9 ec/as9 v5it1 et p]fusa ard5tissimo desid]io rapta 9 spiritu fuit1 ut quasi semetipsam nesciret1 an 9 corpore an extra corpus esset1 sicut accidit ,apo/olo1 #b ,cor4 #ac4 ,et int] haec corpus inc&uit1 quasi f]rum ignitum1 et 9 hanc scilicet orationem prorupit3 ecce ,dom9e ,deus1 pat] coele/is1 concepi unig5itum filium tuum1 et nescio1 quomodo 9 ut]o meo app>uit2 nunquam enim ego spiritum et animam donavi ei1 et vitam et membra ejus non ego ipsa compegi1 s$ tu mundi creator =mans hom9is nativitatem1 et qui omnium inv5i/i orig9em1 haec s9e actione mea op]atus es 9 me4 ,s$ et exitum filii tui de me ignoro4 ,totum ergo ,dom9e ,deus tibi committo1 fiat voluntas tua4 ,et hac dicta oratione ecce nubes lucida obumbravit eam1 ita1 quod vid]i non pot]at1 et 7#agj ,a7 ad sublimissimum gradum div9ae contemplationis rapta jocundissime delectabatur4 ,9 qua delectatione enixa e/ filium ,dei1 non solum s9e s5su doloris1 s$ cum s5su maximae dulc$9is1 ut impl]etur illud ,esaiae ultimo3 antequam p>turiret1 pep]it4 ,et sicut canit ecclesia3 ,sicut sidus radium p]f]t ,virgo filium1 p>i =ma1 numquam sidus radio1 neque mat] filio fit corrupta4 ,pu] autem ex virg9ali ut]o proc$5s nudus 9 t]ram decidit1 et communem a]em accepit1 et primam vocem emisit1 plorans1 ,sap4 #g4 ,unde ,j]onymus ad ,eu/a*ium de virg9itate suad5da3 ,*ri/us ,jesus novem m5sibus 9 ut]o ut nascatur exspectat1 fa/idio su/9et1 cru5tatus egr$itur4 ,nec v]um cr$itur1 quod 9 ,al*orano ,mahometi dicitur1 quod pu] ,jesus 9 puncto nativitatis suae matrem allocutus sit1 ut habetur ,lib4 #b4 ,c4 #ag4 ,nic4 de ,cusa1 et quod amici ,virg9is eam pro /upro correx]9t1 quam infans mox cl>issimis v]bis excusavit1 ut habet ,alcoranus4 ,quae conficta m5dacia ,ma*ometi sunt4 ,ad hanc pu]i vocem ,virgo ad se r$iit1 viditque infantem ante se vagi5tem1 et se a gravidatione absolutam intellexit se pep]isse1 et s9e dolore et s9e corruptione4 ,et mox ipsum1 quem g5uit1 devotissime adoravit1 dic5s3 o ,dom9e fili b5ev5i/i de coelo 9 t]ram pro salvatione hom9um4 ,tu enim es desid]atus omnibus g5tibus4 ,te adoro humilit]1 quia creator meus2 te deosculor suavit]1 quia filius meus2 et incl9ans se rev]5tissima humilitate ad pu]um deosculabatur p$es ejus1 manus1 caput et labia1 et manibus suis eum levans de t]ra 9 s9um posuit1 infantilibus membris1 pr\t necesse erat1 obsequium mat]nis (ficiis exhibuit1 et demum pannis eum involvit1 et caet]a4 ,lucae #b4 ,de hoc dicit ,ambrosius3 sicut1 o ,m>ia1 quis nobis posset arcana cordis tui res]>e1 cum hunc ador>es natum tuum1 ut ,deum tuum1 et illic oscul>]is1 ut filium8 ,porro 9 ipso filio suo /atim tria agnovit4 ,i4 ,felicitatem et beatitud9em animae ejus1 et indes95tem div9ae ess5tiae contemplationem2 et hoc cognovit ex gaudio1 ad quod ipsa rapta fu]at 9 ejus nativitate4 ,,ii4 ,cognovit1 ima summis esse conjuncta1 et pacem r$ditatem int] ,deum et hom9em2 et hoc p]cepit ex cantu et laetitia angelorum4 ,,iii4 ,intellexit filii sui am>issimam passionem et mortem futuram2 et hoc ex fletu pu]i4 ,ex primo ipsa habuit b5eficum gaudium1 ex secundo laetitiam mirificam1 ex t]tio v]o compassionem et magnam tri/itiam4 ,et cr$unt ,sancti1 quod qu&ocumque pu] flevit1 et ipsa lacrymas inde fudit4 ,unde ,b]nh>dus 9 p]sona ,virg9is sic pu]um fl5tem alloquitur3 dulcissime fili1 noli fl]e1 si ext]ius frigescit tua infantia corporalis1 9 *>itate tam5 calescit sancta m5s et omnia4 ,unde et tu1 fili mi1 quia angelus ,gabriel promisit mihi1 te regnaturum 9 domo ,jacob 9 aet]num1 noli ergo fl]e4 ,an =te ploras mis]iam conditionis humanae1 vel =te futuram tuam mortem8 ,an =te ploratu tuo annuntias mihi planctum meum 9 sep>atione a te8 ,et tantum de illo4 ,nimis1 fateor1 evagatus sum extra propositum1 s$ da v5iam1 humane lector1 quia hoc te scire volo1 quod non e/ locus 9 tota t]ra sancta1 cui magis affectus sim1 et 9 quo div9a pietas manife/ius se p]egr9o 7,b7 (f]at4 ,nemo enim adeo durus et in]s esse pote/1 qui se 9 hoc sanctissimo loco valeat a dulcibus cont9]e lacrymis1 nam et ipsi p]ditissimi et blasphemi ,s>rac5i1 dum huc acc$unt1 abunde lacrymas fundunt1 quia circa locum illum quodam s+ul>i modo rapitur adv5i5tium m5s 9 dulcissimam et inusitatam devotionem1 et s5sibilitatem conf]t locus ille virtutem qu&am devotius se hab5di locato etc4 ,de praesepio ,dom9i1 et quale sit1 et quale fu]it4 ,nativitatis dom9icae loco v5]ato conv]timus nos ad dulcissimum ,dom9i praesepe1 quod ad ,,vii passus e/ a loco pra$icto4 ,et cum v5issemus ad praesepe illud1 devotissime deosculati sumus incl9antes nos 9 ipsum1 et indulg5tias pl5>iae remissionis accepimus 771 et simili odore1 ut dictum e/1 recreati4 ,nec mirum1 cum flos balsami 9 hoc praesepe positum sit4 ,beatissima enim ,virgo ,m>ia pu]um pannis involvit et 9 praesepe posuit1 quia non erat ei locus 9 div]sorio1 9 quo pa/ores angelo doc5te pu]um inv5]unt4 ,hoc praesepe /at sub petra desup] p5d5te1 9 quo p]egr9i priores dicunt se vidisse f]reos circulos et clavos1 ad quos ligabantur be/iae1 et ,*ri/o ibi jac5te /abant ibi ligati bos et as9us1 cognosc5tes et adorantes ,dom9um suum1 ut dicitur ,esaia #a4 ,o/5debatur etiam olim lapis ibi1 quem ,virgo mat] supposuit capiti p>vuli1 quia pulv9> aut simile non habuit2 s$ lapidem fo5o texit4 ,unde ecclesia cantat3 ,fo5o jac]e p]tulit1 praesepe non abhorruit etc4 ,erat autem praesepe ,dom9i saxeum1 ex eadem petra excisum1 quae sup]p5debat1 sicut hodie sunt praesepia 9 illis t]ris4 ,nec intelligo1 quod dicitur communit]1 quod ,s4 ,hel5a tulit praesepe ligneum de loco1 et posuit m>moreum1 et v]um praesepe tran/ulit ,con/ant9opolim1 et inde dicitur esse translatum ,romam 9 ecclesiam lat]an5sem4 ,nisi vellemus dic]e1 quod ,joseph =te de lignis contexuit praesepe1 et posuit sup] praesepe saxeum4 ,et tunc oportet dic]e1 quod ,joseph bovem et as9um secum 9 locum duxit de ,naz>e?1 sicut plures dicunt4 ,porro praesepe illud1 quod hodie e/ 9 loco1 e/ m>moreum1 tabulis albis expolitissimis factum 9 loco v]o praesepis ,dom9i1 et subtili s*emate ornatum2 quod deplorat ,*ryso/omus1 dic5s3 ,o si mihi lic]et illud praesepe vid]e1 9 quo ,dom9us jacuit6 ,nunc nos ,*ri/iani quasi pro honore tulimus lutum1 et posuimus arg5tum4 ,s$ mihi pretiosius illud e/1 quod ablatum e/4 ,nam arg5tum et aurum miratur g5tilitas1 *ri/iana fides et devotio miratur luteum illud praesepe1 quia qui 9 illo praesepi natus e/1 aurum condemnat et arg5tum4 ,non condemno eos1 qui honoris 7#aga ,a7 caussa fec]unt1 neque etiam illos damno1 qui 9 templo fec]unt vasa aurea1 s$ admiror ,deum creatorem mundi1 qui non int] aurum et arg5tum1 s$ 9 luto nascitur4 ,haec ille4 ,sunt enim praesepia illius t]rae aut saxea aut lutea1 et non de ass]ibus aut truncis facta4 ,habet autem praesepe mod]num quatuor palmas 9 longum1 et tres 9 latum1 paulo m9us4 ,porro tabula polita m>morea1 quae ex opposito /at illi1 quae ante praesepe g5ibus flexis /at1 e/ valde subtilit] polita1 sicut speculum1 et insigne hoc ex ea resultat3 dilig5t] enim et curiose inspecta resultat imago s5is b>bati1 9 dorso jac5tis sup] mattam1 9 habitu mona*i defuncti1 et juxta eum leonis effigies4 ,et haec imago non e/ facta arte vel indu/ria1 s$ ex ipsa politione de se1 s9e int5tione poli5tis e/ inducta2 sicut saepe videmus 9 m5sis ligneis nodosis1 laevigatis1 cont+]e1 9 quibus nonnumquam po/ laevigationem et politionem app>5t div]s>um r]um effigies1 s9e int5tione artificis inductae4 ,sic et ibi contigit4 ,dicunt tam51 hoc esse factum ex int5tione div9a ob praecipuam sanctitatem gloriosi ,j]onymi4 ,haec imago non videtur ab omnibus1 s$ solum ab 81 quibus o/5ditur1 et qui sciunt2 qui v]o nescit1 nunquam pot]it eam vid]e4 ,unde1 dum primo mihi o/5debatur1 putabam1 quod frat] ille1 qui mihi o/5debat1 joco dic]et1 se vid]e 9 lapide ,/4 ,j]onymi imag9em1 nec potui p] me ipsum vid]e1 donec frat] digito o/5dit mihi l9eam5ta,,tr#cba lapidis1 et tunc manife/e vidi1 ac si fuisset subtilit] depicta4 ,legitur 9 epi/ola ,cyrilli ad ,augu/9um de miraculis beati ,j]onymi1 quod 9 ecclesia ,syon antiquis temporibus erat qua$am ,s4 ,j]onymi sculpta imago1 quae maximis cl>uit miraculis4 ,de loco1 ubi s$it beata ,virgo cum pu]o1 qu&o v5]unt tres ,magi cum suis mun]ibus4 ,p]specto praesepio sacro conv]timus nos a praesepio ad alt>e1 quod ante ipsum /at 9 di/antia duorum vel trium passuum1 et ibi e/ locus1 ubi s$it beatissima ,virgo ,m>ia1 hab5s pu]um ,jesum 9 gremio1 qu&o tres reges +ressi cum suis mun]ibus ea obtul]unt4 ,9 illo loco nos etiam cum tribus regibus 9 facies no/ras procidimus1 et nos ipsos obtulimus ,*ri/o ,dom9o1 et indulg5tias accepimus1 cantantes hymnum de tribus regibus1 et orationes 774 ,9 quanta autem rev]5tia et devotione hi tres reges sua mun]a obtul]9t1 patet ,mat?4 #b4 ,nec cr$5dum e/1 quod illa mun]a1,,tr#cbb etiam praet] my/icam significationem1 fu]9t exilia4 ,dicunt enim hi/oriae1 quod primus1 ,mel*ior1 rex ,arabum1 obtulit aurum 9 pecunia1 et p>vum pannum aureum1 qui manu concludi pot]at4 ,hunc pannum ,alex&] ,magnus accipi5s de omnibus t]ris sibi subditis aurum confecit de omni auro1 conclud5s eum manu 9 signum pot5tiae1 et v5it 9 regnum ,arabiae4 ,dum autem ,mel*ior pannum illum pu]o 9 manum pon]et1 /atim 9 7,b7 c9]em resolutus e/1 ut o/5d]etur1 ,*ri/i regnum non esse de hoc mundo corruptibili1 ut dicitur ,joh4 ,,xviii4 ,dicitur etiam1 quod ille rex obtulit ,*ri/o ,,xxx arg5teos1 quibus po/ea v5ditus fuit1 ut patuit fol4 #afc4 ,a4 ,secundus1 rex ,saba1 ,bal?as>1 obtulit ?us copiosum4 ,t]tius v]o1 ,casp>1 rex ,ae?iopum1 obtulit myrrham pretiosam4 ,nonnulli tam5 dicunt1 quod s+uli omnia tria obtul]unt4 ,de ci/]na1 9 quam cecidit ,magorum /ella m9i/]io suo expleto4 ,oblatione no/ra p]acta 9 oblationis loco desc5dimus 9 ipsa crypta usque ad f9em1 et 9 angulo s9i/rae p>tis cryptae ad unum =am5 v5imus non magnum1 sub quo e/ ci/]na pr(unda2 non tam5 pote/ de ea hauriri aqua1 propt] a$ificia sup]a$ificata4 ,tempore autem ,*ri/i erat ci/]na pat5s4 ,9 hanc ci/]nam dicitur cecidisse /ella illa1 cujus m9i/]io ducti fu]ant ,magi ab ori5te1 et ibi r$ucta fuit 9 praejac5tem mat]iam4 ,hujus op9ionis sunt multi doctores ca?olici4 ,et 9 hujus memoriam d]elictum fuit ibi =am5 illud4 ,de hoc puteo sic loquitur ,s4 ,gregorius1 episcopus ?orun5sis1 9 libro miraculorum1 tempore beati ,gregorii papae1 dic5s3 e/ 9 ,be?lehem puteus magnus1 de quo ,m>ia gloriosa f]tur aquam hausisse1 9 quo saepius aspici5tibus miraculum illu/re mon/ratur1 /ella scilicet illa1 quae tribus ,magis app>uit1 v5i5tibus enim devotis ac recumb5tibus sup] os putei1 op]iunt eorum capita l9teo1 tunc 9 cujus m]itum obt9u]it1 videt /ellum ab una p>te putei sup] aquas transmigr>e ad aliam1 9 illo modo1 quo sol5t p] coeli circulum /ellae transf]ri4 ,et dum multi aspiciunt1 illis tantum videtur1 quibus e/ m5s sanior4 ,nam nonnullos audivi1 qui eam ass]ebant se vidisse1 nup] autem ,dyacimus amm4 8 retulit1 quod eam qu9que vicibus aspexit1 s$ duobus tantum app>uit4 ,de secundo specu beatae ,virg9is et de ejus lacte apocrypho4 ,non longe a =am9e ci/]nae e/ o/ium1 p] quod +ressi sumus 9 unum alium specum1 qui v5]abilis e/ propt] inhabitationem beatae ,m>iae ,virg9is4 ,dicunt enim hi/oriae1 quod ad divulgationem pa/orum et ad adv5tum trium regum v5]unt multi de ,j]usalem1 et ad specum +ressi pu]um cum ,m>ia matre ejus v5]abantur4 ,quod ,m>ia c]n5s et ,h]odem metu5s fugit clam de ant]iori antro et int]iorem +ressa ibi occulte residebat4 ,d]eliquit autem 9 ant]iori antro ex fe/9antia jac]e 9 praesepio camisiam longam1 9 qua g5uit juxta morem pu]p]>um 9 illis t]ris4 ,d]eliquit etiam pannos1 quibus primo involv]at pu]um1 et lapidem1 quem capiti pu]i supposu]at1 et fo5um1 9 quo jacuit4 ,illa omnia 9 praesepio mans]unt et cons]vata fu]unt integra et incorrupta div9o nutu ab eo tempore usque ad tempora ,s4 ,hel5ae1 quae ea rep]it1 ut patebit fol4 #agh4 ,a4 ,porro 9 spelunca secunda1 9 quam,,tr#cbc confug]at1 erat petra vel rupes1 quae prom9ebat1 9 qua solebat beatissima ,m>ia s$]e ad lact&um pu]um4 ,contigit autem casu die quadam1 quod de mamilla ,virg9is gutta lactis cecidit sup] petram1 et de petra deorsum /ill>e coepit ex tunc1 usque nunc1 qui humor e/ lactei coloris1 m$ica rub$9e mixtus1 nec pote/ cohib]i /illa illa4 ,p]egr9i autem supponunt vitriola1 et guttas decid5tes capiunt et ad transm>9as p>tes def]unt1 dic5tes1 esse lac beatae ,virg9is4 ,inde e/1 quod 9 multis ecclesiis int] reliquias o/5ditur lac beatae ,virg9is1 sicut 9 ,colonia ad alt>e 9 ,capitolio1 et 9 ,kyr*51 mona/]io monialium ,ord9is 7#agb ,a7,,tr#cbd ,pra$icatorum4 ,et h9c inde p] ,italiam1 ,franciam1 et ,alemanniam4 ,et saepe ante exp]i5tiam miratus fui1 unde lac illud esset1 vel a quo collectum et cons]vatum fuisset1 donec didici exp]i5tia1 quod nihil aliud e/1 quam humor de rupe subt]ranea /illans4 ,9 mea prima p]egr9atione vidi rupem1 s$ 9 secunda fu]unt trabes et trunci 9 specum inducti et loci alt]atio facta4 ,absit tam5 a me1 ut p] hoc dictum aliquid demam honoris1 laudis et rev]5tiae,,tr#cbe beatissimae ,virg9i ,m>iae4 ,possibile enim e/1 aliunde lac cons]vatum esse1 vel miraculose alicui datum1 vel quod rupes pra$icta1 sup] quam lactis gutta cecidisse,,tr#cbf dicitur1 virtutem accepit ab illa coele/i guttula lactis1 quod semp] lac /illet4 ,nam si ex tumba m>morea beati ,nicolai1 et de tumulo ,/4 ,waldburgis 9 ,ci/ania oleum incess5t],,tr#cbg resudat1 ut hoc facto ,dom9us qu&am s+ul>em excell5tiam1 9 suis ,sanctis o/5dat3 quid mirum1 si petra illa lac /illat1 ut 9 eo matris suae dignitatem et praecell5tiam manife/et8 ,lac ,virg9is gloriosissimae virtuosissimum e/1 utpote de coelo manans4 ,sic enim canit ecclesia3 ,sola virgo lactabat ub]e de coelo pl5o4 ,et quis dulc$9em illius lactis pote/ exprim]e8 ,numquam fuit aliqua mat]1 quae lac tam saporosum m9i/r>et filio suo1 sicut mat]1 ,virgo cuius nom5 e/1 quia lac ali>um muli]um multum habet impuritatis1 et ita non pote/ esse ita magni saporis3 lac autem ,virg9is ,m>iae sic fuit a ,spiritu sancto depuratum1 et purificatum1 quod factum fuit dulcissimum1 et nimium saporosum2 et quia fuit optimi saporis1 fuit ex consequ5ti optimi nutrim5ti4 ,de i/o lacte dicit ,anselmus3 ,lacta ,m>ia creatorem tuum1 panem coeli1 pretium mundi1 praebe lamb5ti mammillam1 ut ille pro te p]cuti5ti praebeat maxillam4 ,sic enim lac illud pu]um ,jesum roboravit et con=tavit1 ut am>issimae passionis calix sibi dulcis esset1 et omnem injuriam a nobis illatam facilit] condon>e posset4 ,ad gu/um hujus dulcissimi lactis admissuus fuit ,/4 ,b]nh>dus1 cujus dulc$9e allectus omnia hujus mundi de po/ sibi am>a videbantur4 ,9 hac ergo t5ebrosa spelunca 9 oratione procubuimus et pro gu/u lucidissimi lactis ,virg9em rogavimus4 ,de specu1 9 quo corpora sanctorum innoc5tium pu]orum sunt sepulta4 ,juxta pra$ictum specus e/ alius specus1 9 quem non nisi curvato dorso +r$i pot]amus1 et ab intus e/ locus 9 lat]e speluncae ad latus s9i/rum satis pr(undus4 ,9 hanc speluncam fu]unt projecta corpora multa millia sanctorum innoc5tum1 quos ,h]odes1 qua]5s 9 eis ,*ri/um1 mactavit4 ,ibi ergo dictis orationibus indulg5tias recepimus 774 ,quidam autem de p]egr9is 9 ipso specu 9 t]rae pulv]e qua]ebant cum lum9e reliquias de sanctis innoc5tibus1 s$ m9ime inv5iebant1 7,b7 dudum enim fideles asportav]unt ea1 et disp]sae sunt reliquiae innoc5tum pu]orum 9 ecclesias orbis4 ,nam ,v5etiis 9 ,muriano sunt 9 una tumba circit] c5tum corpora innoc5tum4 ,9 ,nuremb]ga ad ,pra$icatores vidi integrum corpusculum de innoc5tibus4 ,9 ,arg5t9a ad ,pra$icatores hab5t etiam unum integrum corpus de eis4 ,9 ,basilea ad ,pra$icatores hab5t 9 una pretiosa mon/rantia manum unam et aliquot articulos de eis4 ,9 ,ulma ad ,pra$icatores habetur una camisia p>vula sangu9ol5ta1 et ictibus gladii p]=ata1 quae fuit unius p>vuli de innoc5tibus4 ,nobiles1 qui vadunt 9 ,j]usalem1 s+ul>em hab5t quae/ionem de reliquiis sanctorum innoc5tum1 nescio qua ratione4 ,fuit enim quidam nobilis int] nos pra$ives1 qui p] se 9 specu illo pulv]ibus ev]sis et t]ra quaesivit reliquias1 et cum nihil inv5iret1 transivit ad ,sabo?ytanco1 ,cal9um majorem1 ,s>rac5um1 protectorem p]egr9orum1 et p] int]pretem promisit ei1 c5tum ducatos se daturum1 si unum integrum corpusculum sibi procur>et4 ,auditum etiam fu]at1 quod ,s>rac5i ea hab]5t et v5d]5t4 ,cui respondit ,cal9us1 quod corpora illorum pu]orum ess5t translata ad ,*ayrum1 et dom9us ,soldanus ea hab]et 9 sua cu/odia1 et cui vellet v5d]et1 et nullus alius esset 9 toto suo regno1 cui lic]et v5d]e corpora infantum1 nisi sibi4 ,hoc ut audivit miles ille1 cogitavit ire ad ,s4 ,ca?>9um cum aliis1 ut v5i5s 9 ,*ayrum em]et pu]um4 ,porro suspectum fuit mihi hoc =um tamquam ludibriosum1 dolosum et inju/um1 et ideo ad qu5dam exp]tum me contuli1 et cum eo scrut9ium habui sup] hac re1 quid s5ti5dum esset de illis corporibus pu]orum1 quae v5dit ,soldanus8 ,dictum autem fuit mihi pro c]to1 quod ,s>rac5i et ,mamalucci recipiunt corpora abortivorum et pu]orum rec5t] natorum et mortuorum1 et ea incidunt cultellis1 et vuln]ant1 et vuln]ibus impressis balsamo1 myrrha et aliis cons]vatis corpuscula illa conficiunt1 et regibus1 pr9cipibus et divitibus *ri/ianis pro corporibus sanctorum innoc5tum v5dunt4 ,et illi dantes copiosum aurum et arg5tum putant se recip]e corpora pu]orum sanctorum et recipiunt corpora p>vulorum damnatorum4 ,et ita ,*ri/i fideles deluduntur1 et pecuniis spoliantur4 ,sciunt enim infideles illi ard5s desid]ium no/rum pro hab5dis reliquiis1 et ideo disponunt ligna1 tamquam de sancta cruce et clavos1 et sp9as1 et ossa1 et multa talia1 ut incautos deludant1 et pecuniis spoli5t4 ,non multi valoris sunt apud me reliquiae novae de transm>9is p>tibus asportatae1 praecipue,,tr#cbh quae sunt emtae a ,s>rac5is1 vel ab ori5talibus ,*ri/ianis falsis4 ,secus e/ de lapillis sanctis a locis sanctis etc4 ,igitur de specu sepul*rorum innoc5tium egressi sumus1 nec ult]ius processimus4 ,e/ enim ab i/o specu consequ5t] transitus arctus p] petram incisus1 quem fratres ,m9ores fec]unt occulte1 ut p] eum de capella ,s4 ,nicolai1 9 qua horas p]ficiunt1 7#agc ,a7 poss5t intr>e et exire ad locum nativitatis ,*ri/i4 ,unde omnibus modis occultant transitum illum1 etiam p]egr9is1 ne p] eos 9 notitiam ,s>rac5orum et ori5talium ,*ri/ianorum p]v5iat1 quia /atim transitum ob/ru]5t1 et fratres locum amitt]5t4 ,ego,,tr#cbi ex ,dei dono et fratrum ,m9orum c>itate ad me1 qu&oque p] integram noctem solus fui1 clausis omnibus o/iis ecclesiae et speluncae1 9 sanctissimo loco nativitatis ,*ri/i immissus p] occultum i/um aditum4 ,egressi ergo de specu innoc5tum p] obscurum transitum1 p] quem v5]amus1 rev]si sumus 9 specum vel cryptam nativitatis ,*ri/i1 et ibi it]um pro/rati loca sancta nativitatis et praesepis1 et locum sessionis beatae ,virg9is1 qu&o a tribus regibus accepit mun]a1 deosculati sumus4 ,porro consi/5tibus nobis int] loca illa sancta1 v5it mihi 9 m5tem raptus1 quem passa fuit beatissima ,paula1 p]egr9a1 9 hoc loco exi/5s1 quae1 audi5te ,j]onymo1 jurabat1 c]n]e se infantem1 pannis involutum1 vagi5tem 9 praesepio ,deum1 v5i5tes pa/ores laudantes1 adorantes ,magos et /ellam fulg5tem4 ,desup] matrem ,virg9em1 nutritium s$ulum et caet]a illius nativitatis my/]ia utrisque oculis intuebatur4 ,quapropt] allecta 9 loco illo se 9 p]petuum mancipavit 9 ,dei s]vitium1 ut dicit beatus ,j]onymus de p]egr9atione ,s4 ,paulae4 ,f9itis itaque orationibus de specu adsc5dimus et f9em processioni fecimus4 ,+ressi autem ambitum locavimus nos p] societates1 et ea1 quae de ,j]usalem 9 sacculis no/ris asportavimus1 produximus1 et com$imus1 et de aqua bibimus4 ,sunt autem aquae ci/]n>um ,be?lehem frigidiores1 cl>iores1 saniores et dulciores1 quam umquam vid]im 9 aliquo loco transm>9o4 ,de 8 aquis 9 abundantia habuimus gratis4 ,videtur enim p]egr9is omnibus labor tol]abilis1 dum aqua rec5s habetur2 nullam hab5t quae/ionem de cib>iis coctis1 nec de v9o1 nec de lecti/]niis1 nec de aliis e/ quae/io1 nisi de aqua frigida et sana4 ,sumto ergo cibo et potu quidam 9 locis1 ubi com$]ant1 collectis membris ad dormi5dum se locav]unt1 major tam5 p>s spreta quiete re+ressi sunt ecclesiam et sanctas vigilias juxta praesepe ,dom9i cont9uabant orationibus vacantes4 ,de div9o ,(ficio 9 ,be?lehem celebrato1 et de ,missa summa ,m$ia nocte sacri/a cum tabula cucurrit p] ambitum et dormi5tes ad matut9ale ,(ficium excitavit1 quod fratres 9 specu nativitatis leg]unt1 quo f9ito incepimus sol5ne ,(ficium3 ,dom9us dixit ad me etc41 quod p] mundum cantatur 9 nocte nativitatis ,*ri/i4 ,et praecessit pat] ,g>dianus cum suis m9i/ris1 induti sacris1 ad alt>e sup] locum nativitatis ,*ri/i1 et ita 9 specu (ficium cantavimus4 ,sub ,(ficio quidam devoti saecul>es communicav]unt4 ,sac]dotes v]o celebrav]unt 9 alt>i circumcisionis et 9 7,b7 capella trium regum sup]ius et inf]ius 9 alt>i juxta praesepe ,dom9i1 et po/ ,(ficium 9 alt>i nativitatis ,dom9i4 ,et ita cont9uavimus div9a ,(ficia usque ad cl>am diem4 ,de loco1 ubi erravit 9 via ,joseph cum ,m>ia et pu]o4 ,f9itis ,missis /atim asc5dimus as9os et de monte ,be?lehem 9 vallem desc5dimus1 ut visit>emus ecclesiam ,gloria 9 excelsis1 ubi pa/ores vigilabant 9 hora nativitatis ,dom9i4 ,9 ipso autem desc5su v5imus ad capellam qu&am pr(anatam et semiruptam1 quae 9 memoriam subjectae rei ge/ae e/ 9 loco illo fundata4 ,dicunt enim1 quod dum ,josephus ex angeli jussione admonitus fuit p] somnium1 ut fug]et cum matre et filio 9 ,egyptum1 ut habetur ,mat?4 #b1 surrexit1 et fe/9avit fug]e de ,be?lehem1 et hic desc5dit contra vallem1 vol5s p] vallem desc5d]e 9 ,sodomam1 et inde asc5d]e1 et trans ,jordanem pr(icisci p] viam1 p] quam filii ,israel intrav]unt t]ram1 quia ignoravit comp5diosiorem viam esse 9 ,egyptum1 cum numquam prius ,egyptum vid]it4 ,dum autem huc v5isset 9 locum capellae1 occurrit ei angelus1 et viam ad ,hebron ei mon/ravit1 et de ,hebron 9 ,gazam1 et ita p] oram m>is magni eum 9 ,egyptum direxit4 ,9 illo ergo loco oratione fusa indulg5tias recepimus 774 ,acceptis autem indulg5tiis1 cum p>um ab hoc loco desc5dissemus1 v5imus ad ru9as murorum 9 clivo1 ubi etiam quondam capellam /etisse compreh5dimus 9 hujus rei memoriam4 ,cum enim angelus a pa/oribus recessisset1 et illi 9 via ess5t1 ut asc5d]5t 9 ,be?lehem ad vid5dum pu]um natum1 9 ipso asc5su fluctu>e coep]unt1 gravis enim cordibus eorum se +]ebat angu/ia1 et torquebantur haesitatione mirabili spiritus eorum1 ne visio1 quam vid]ant1 s$uctio et illusio ess5t1 et ita aliquod p]iculum nesci5tes incurr]5t4 ,cumque sup] 8 9 loco /antes conf]r5t1 et ,dom9um deprec>5tur1 ecce angelus ,dom9i affuit1 eosque de rei v]itate c]tificat4 ,qui procid5tes gratias eg]unt1 et fe/9antiores asc5d]unt4 ,9 hoc ergo loco etiam gratias egimus et indulg5tias recepimus et progressi sumus 774 ,de ecclesia3 ,gloria 9 excelsis ,deo1 ubi pa/ores erant vigilantes4 ,p] clivum consequ5t] desc5dimus p] hortos oliv>um1 et 9 vallem v5imus latam1 arvis et agris consitam4 ,9 m$io autem vallis vidimus ru9as magnas murorum1 et antiquorum a$ificiorum reliquias1 et ad illas ru9as nos conv]timus4 ,et cum ad locum v5issemus1 inv5imus ecclesiam desolatam et dissipatam1 cujus tam5 ant]ior p>s remans]at4 ,cantor autem incepit alta voce angelicum hymnum3 ,gloria 9 excelsis ,deo2 et nos prosecuti sumus3 ,et 9 t]ra pax etc41 cum magna sol5nitate4 ,cum illo ergo cantu p] ru9as intravimus1 et 9 *orum desc5dimus1 9 quo adhuc /at alt>e contam9atum2 tam5 p]g5tes4 ,cum magna ergo alacritate cantavimus ,gloria 9 excelsis ,deo et antiphonas 7#agd ,a73 quem vidi/is pa/ores etc41 et illam3 ,angelus ad pa/ores ait etc4 ,po/ cantum oravimus 9 sil5tio et indulg5tias recepimus 774 ,illa ecclesia /at 9 loco1 9 quo pa/ores simul erant 9 hora nativitatis ,dom9i ,jesu1 et ibi angelus ,dei app>uit et a/itit juxta illos1 et cl>itas ,dom9i circumfulsit eos1 dic5s3 ,annuntio vobis gaudium etc4 ,lucae ,,ii4 ,9 hac etiam ecclesia e/ locus sepulturae pa/orum illorum4 ,nam dum mor]5tur1 9 nullo alio loco sepeliri volebant1 nisi 9 loco gaudiosae app>itionis angelorum1 ubi audi]ant multitud9em coele/is militiae cant>e3 ,gloria 9 excelsis ,deo4 ,sup] hunc locum a$ificavit ,s4 ,hel5a illam ecclesiam1 et mona/]ium monialium juxta eam1 de quo etiam adhuc hodie 9 ru9is app>5t rota et locutoria1 sicut moniales sol5t hab]e1 et dicebatur mona/]ium ad ,gloriam 9 excelsis4 ,fuit autem satis magnum 9 circumf]5tia1 sicut hodie c]ni pote/1 et de lapidibus quadratis et sectis fu]unt muri ejus p] circuitum1 sicut videtur 9 cumulis lapidum ibi jac5tium1 quos ,s>rac5i nullat5us possunt auf]re4 ,dicitur enim pro c]to1 quod1 qu&o conantur aliquos lapides asport>e1 tunc lapides ita gravescunt1 quod nullo modo possunt eos abduc]e1 nec be/iis1 nec humanis auxiliis4 ,unde 9 clivo montis jac5t aliqui lapides1 quos p] aliquod spatium asportav]unt1 s$ t&em coacti gravitate 9 via dimis]unt4,,tr#ccj ,unde nulli sit dubium1 si poss5t asport>i1 ante c5tum annos fuiss5t deportati4 ,locus ille ab antiquo fuit primus sancta inhabitatione solemnizatus4 ,nam ,jacob patri>*a hic habitavit1 quia1 ut dicitur ,g5es4 #ce41 qu&o sepelivit uxorem suam ,ra*el 9 via1 ut dictum e/ fol4 #aff ,a41 abiit inde1 et fixit tab]naculum trans turrim ,ad]1 i4 e4 gregis4 ,ubi ,j]onymus dicit1 quod locus ille e/ prope ,be?lehem1 9 loco1 9 quo grex coele/is ,gloria 9 excelsis cec9it1 ut ,magi/] 9 ,spec4 hi/or4 juxta hunc locum allegat4 ,9 hoc loco ,rub51 primog5itus ,jacob1 cum ,bala uxore patris sui dormivit1 et /ratum ejus maculavit4 ,et inde mal$ictionem pat]nam incurrit4 ,campus ille e/ ag] ,boas1 9 quo ,ru?1 ,moabitis1 collig5s spicas met5tium fugi5tium fug>e ipsam conantium1 sua virtute dom9um agri ad se incl9avit1 eumque 9 matrimonium suscepit1 et 9 hoc agro m]uit effici mat] 9 g5ealogia ,*ri/i1 ut patet ,ru? p] totum1 et ,mat?4 #a4 ,9 arvis illius campi ponit ,david oves patris sui1 ibique leonem contra se v5i5tem,,tr#cca dirupit1 et ursum /rangulavit4 ,de hac victoria be/i>um jactavit se ,david coram rege ,saule1 et animum accepit etiam aggr$i5di gigantem ,goliam ,phili/aeum1 ut habetur #a4 ,reg4 #ag4 ,et cr$ibile e/1 quod plures leones et ursos int]fecit 9 hoc loco1 quia dicitur ,sirac4 #dg3 ,david cum leonibus lusit quasi cum agnis1 et 9 ursis similit] fecit sicut agnis ovium4 ,ext5dit enim se vallis illa contra ori5tem1 usque ad ,sodomam et m>e mortuum1 juxta quod propt] aquas ,jordanis multae f]ae div]s>um speci]um currunt1 et noctibus pro pra$a p] valles ad gregum cu/odias asc5dunt1 et animalia dome/ica rapiunt1 si possunt4 ,ideo ,david vigil pa/or asc5d5tibus be/iis occurrit et occidit4 ,sic 9 7,b7 hora et nocte nativitatis erant 9 valle pa/ores1 cu/odi5tes vigilias nocte sup] gregem suam4 ,porro circa hoc solet fi]i quae/io3 quomodo pa/ores potu]unt cu/odire vigilias noctis1 cum esset hiems1 et t]ra gelu con/ricta1 et nivibus coop]ta8 ,ad hoc dicunt ori5tales1 quod pa/ores bis 9 anno1 scilicet v]nali et hiemali tempore vigilias sup] greges cu/odiunt4 ,nam 9 p>tibus ori5tis ae/as et hiems non g5]alit] totam t]ram immutant1 sicut 9 p>tibus occid5talibus4 ,inv5iuntur enim 9 ae/ate valles frigidissimae1 adeo1 quod 9 m5se ,augu/i villani glacies et nives 9 locis umbrosis vallium rep]iunt1 et ad vasa t]rea ponunt1 et 9 civitatibus v5dunt divitibus1 qui v9um 9 eis refrig]ant4 ,sunt etiam montes aliqui adeo frigidi1 quod semp] hab5t cacum9a nivibus op]ta1 sicut mons ,libani1 de quo dicitur ,j]em4 #ah3 ,numquam deficiet nix ,libani4 ,c&ia1 insula calidissima1 numquam c>et nivibus 9 c]tis vallibus et cacum9ibus1 sicut manife/e vid5t 9 ae/ate contra ,c&iam navigantes4 ,e contr>io rep]iuntur valles adeo calidae1 ut numquam possit ibi nix aut glacies ad horam man]e1 etiam 9 m$io hieme2 similit] montes1 prae caumate calvi sunt1 omni viriditate c>5tes4 ,de 8 autem vallibus calidis e/ haec ,be?lehemitana una1 quae nives nescit1 glacies ignorat1 et 9 ea circa fe/um nativitatis ,dom9i hordeum incipit hab]e spicas1 et ideo ex aliis locis mittuntur 9 eam be/iae1 ut hieme ibi pa/um habeant et imp+u5tur1 et emunt ibi c]tas petias t]rae ad tempus4 ,ideo l+ua eorum tempus nativitatis ,dom9i dicitur tempus ad h]bas4 ,p] ae/atem autem f]vesc5te sole e/ t]ra arida et adu/a1 et cum 9 ,septembri solis f]vor mitescit1 omnia t]rae nasc5tia incipiunt viresc]e1 sicut apud nos 9 ,aprili1 nisi quod virgulta non producunt illo tempore flores4 ,nec tam5 e/ calidum illud tempus1 s$ rec5s1 quo hom9es affligi possunt frigore4 ,9 ,majo v]o e/ pl5a messis4 ,ex quibus omnibus patet1 quod tempore nativitatis ,*ri/i pot]ant man]e pa/ores cum gregibus 9 valle1 quia erat calida et vir5s1 nec gelu con/ricta erat t]ra1 sicut =te erat sup]ius1 ubi ,*ri/us fuit natus1 ubi et nives1 et glacies et gelu erant4 ,patet etiam ex dictis1 quod non duo vel tres pa/ores ibi erant1 s$ multi p] totam vallem1 =te ultra ,,xl1 quia non solum de ,be?lehem1 s$ de regionibus p] circuitum erant ibi be/iae cum suis pa/oribus1 nocte dieque ibi man5tes4 ,et necesse fuit adesse multos1 propt] leonum1 ursorum et aprorum incursum1 et propt] fures et latrones1 qui ab antiquo usque hodie 9 solitud9ibus ,jordanis morantur1 viv5tes solum de furtis et rap9is1 contra quos necesse erat esse multos pa/ores1 qui non solum vocibus1 s$ et fu/ibus arc]e poss5t a gregibus tam nocivas be/ias1 quam be/iales hom9es4 ,et hi pa/ores omnes 9 nocte nativitatis ad angelorum jussum asc5d]unt 9 ,be?lehem et inv5]unt infantem 9 pannis involutum et positum 9 praesepio4 ,potuit tam5 esse1 quod tres int] eos1 qui erant pr9cipaliores1 alios reg]5t1 et illorum trium sepul*ra sunt 9 ecclesia pra$icta4 ,de hoc loquitur v5]abilis ,b$a 9 ,hom43 ,pa/ores loquebantur etc43 sic dicit3 ,angeli app>u]unt pa/oribus 9 loco1 qui a conv5tu pecorum antiquitus t]ra gregis vocabatur1 et uno milli>io ad ori5tem ,be?lehem1 ubi etiam nunc trium pa/orum illorum monum5ta,,tr#ccb 9 ecclesia mon/rantur4 ,haec ,b$a4 ,qu>e etiam ,j]onymus 9 epi/ola ad fratres de vigili>um sanctitate nom9at pa/ores illos sanctissimos4 ,9 cu/odi>um eorum valle illa fui aliquoties tempore calidissimo1 quo omnia vir5tia aru]unt1 et tam5 semp] 9 ea vidi greges ovium et capr>um4 ,9 alia p>te vallis ex opposito ,be?lehem e/ villa 9 amo5o loco sita1 9 qua vidimus gr&es murorum ru9as1 et dicitur ibidem fuisse mona/]ium sanctae ,paulae et su>um virg9um4 ,visis ergo1 quae dicta sunt1 rursum as9os asc5dimus et contra ,be?lehem t5dimus1 9 clivo autem vidimus primaevam dispositionem loci nativitatis ,*ri/i melius1 quam 9 ipso loco4 ,sicut et dispositio sancti sepul*ri melius videtur 9 hortis juxta ,a*eldama1 quam 9 ipso sepul*ro1 ut supra patuit4 ,vidimus enim 9 clivo ,be?lehem petras et rupes latas excresc5tes1 sub quibus erant cav]nae latae1 habitacula paup]um1 qui propria non hab5t domicilia4 ,et talis 9 pr9cipio erat locus nativitatis ,*ri/i1 ut patebit4 ,cumque sursum v5issemus ad murum ,be?lehem usque1 gyravimus murum1 et juxta fundam5ta et petram1 supra quam murus consurgit1 quaesivimus cavam petram qu&am1 quam tam5 inv5ire non potuimus4,,tr#ccc ,leg]am enim 9 quodam vetu/issimo p]egr9ali cujusdam ,sancti1 quod ,dom9o nato ,joseph p>avit juxta morem pro p>vulo balneolum 9 urceo1 et balneato infantulo accepit ,joseph vasculum1 et extra div]sorium portavit1 et s9e arbitrio sacrum lavacrum deorsum effudit p] murum 9 ipsas rupes de fundam5to prom95tes4 ,consi/it enim locus nativitatis 9 alto1 hab5s clivum praecipitem1 et rupes inf]ius1 sup] quas et ipsum div]sorium /etit1 de sublimi autem sacrum lavacrum decid5s cecidit 9 cavam rupem1 9 qua tota illa sacra undula recepta e/ et s]vata1 et mansit ibi aqua illa p] multos annos s9e putrefactione et s9e defectione4 ,ad hanc lacunam ducebantur olim p]egr9i1 et de ea lavabant vultus suos1 et ex ea bibebant1 et vascula sua implebant1 et ad p>tes transm>9as ducebant pro m$icam5to corporum1 quia multi debiles ex ea gu/antes melius habebant1 et tam51 quantumcunque de ea port>etur1 non fuit imm9uta1 miraculose1 quia c>uit refluxu4 ,hanc ergo cav]nam cum lavacro b5$icto quaesivimus1 s$ m9ime inv5imus2 nec mirum1 quia int]im fuit magna loci mutatio propt] +5tes /ructuras ibi erectas4 ,ultimo enim1 qu&o ,*ri/iani t]ram sanctam poss$]unt1 rex ,j]usalem munivit ,be?lehem altis muris et turribus p] circuitum4 ,et ideo illa antiqua loci dispositio e/ ablata4 ,+ressi autem sumus 9 ,be?lehem1 et dom9os ,mauros ductores no/ros p>atos ad recessum inv5imus2 non enim desc5d]ant nobiscum 9 vallem1 s$ 9 ecclesia mans]ant 9 quiete et nos exspectabant4 ,erant autem am>i contra nos propt] t>dationem no/ram et fe/9abant r$ire 9 ,j]usalem 7,b7 ante solis asc5sum1 ne 9 f]vore afflig]emur4 ,de valefactione et de oblatione p]egr9orum ad locum nativitatis ,jesu4 ,cum hora adesset rec$5di de ,be?lehem1 cucurrimus omnes ad specum dom9icae nativitatis1 ut valefac]emus pu]o ,jesu1 et pu]p]ae ,virg9i4 ,e/ autem consuetudo ex devotione p]egr9orum inducta1 quod 9 ultima deosculatione loci sacri nativitatis ,*ri/i (f]unt s+uli p]egr9i aliquam pecuniam1 pon5tes eam sup] sacrum lapidem nativitatis ,dom9i pro amore ,dei et ,virg9is1 et ecclesiae rep>atione1 et fratrum 9 ibi deg5tium su/5tatione4 ,9 illa v]o oblatione p]egr9orum contigit quoddam dete/abile factum1 quod pro c]to v]eor recit>e propt] p]egr9orum rev]5tiam4 ,dicam tam51 ut hi1 qui non possunt ad illa loca sancta v5ire1 cognoscant1 quod locus sanctus nil facit 9 non b5e dispositis1 et locus non sanctus non (ficit 9 b5e vol5tibus4 ,cr$o pr(ecto1 quod 9 8 sanctissimis locis inimicus magis t5tet et insidietur incautis4 ,coelum empyreum1 locus omnium locorum sublimissimus1 non juvit lucif]um1 p>adisus nobilissimus non primos p>5tes cu/odivit1 co5aculum1 locus sanctissimus1 ,?omam ab infidelitate non s]vavit4 ,ideo scribitur 9 ,c4 ,,xl43 non loca aut ord9es creatori nos proximos faciunt1 s$ nos aut m]ita bona conjungunt1 aut mala di/+uunt4 ,cum enim dom9i p]egr9i cum tribus regibus mun]a sua ad locum nativitatis (f]r5t1 aliqui aurum1 aliqui arg5tum1 aliqui annulos aureos1 aliqui c]am1 accessit quidam miles et ducatum supra lapidem projecit1 sicut ante eum plures fec]unt4 ,hunc militem sequebatur quidam p]egr9us ori5talis1 procid5s ad loci deosculationem1 9 ipsa autem deosculatione caute sacrilega manu ext5sa duos prop9quiores sibi ducatos subtraxit1 et surg5s abiit et se 9 p]egr9orum agm5 +essit4 ,o furem et latronem mille patibulis susp5d5dum6 ,o raptorem 9 mille fru/a disc]p5dum et rotis igneis intex5dum6 ,o sacrilegum ignibus usque ad c9]es concrem&um6 ,o spoliatorem capite priv&um1 et 9 pr(undum m>is imm]g5dum6 ,quanta impietas6 quanta crudelitas te agitavit6 quanta infidelitas te excoecavit6 ut 9 loco tam sanctissimo1 ubi ,*ri/ianus m5talibus oculis videt paup]culam ,virg9em1 eg5tem infantulum1 ,joseph sollicitantem1 pro utrisque furtum committ]es4 ,porro1 si tu haec non cr$is nec c]nis1 cur te 9 loco pro/]nis8 ,cur crucis signum g]is8 ,et qua tem]itate huc acc$]e praesumis8 ,si autem cr$is1 et pu]um ob sui assumtam infantiam non timui/i spoli>e1 qu>e non dulcissimae matris rev]itus es oculos1 quae pu]o assidet1 et dilig5tissime intuetur ea1 quae circa infantulum suum aguntur8 ,an ideo put&i sunt non vid]e1 quia vid5t tanto pati5tius quanto sapi5tius8 ,et si nec pu]um nec matrem cura/i propt] eorum imm5sam b5ignitatem1 qua non /atim proc$unt ad peccati punitionem1 s$ longanimit] exspectant1 debu]as c]te timuisse ipsum maturum et s]iosum virum ,joseph1 7#agf ,a7 cui amborum cura incumbit1 qui utrosque s9e oculorum av]sione respicit8 ,porro1 si haec tibi vid5tur vana1 et nec pu]um1 nec matrem1 nec ,joseph adesse dix]is1 cur te non retraxit a sacrilegio dulcissimus odor de loco spirans de infantilibus membris pu]i ,jesu1 et de ca/issimae matris ejus corpore d]elictus8 ,=te contigit tibi sicut av>issimo ,judae proditori1 qui ex suavissimo odore ungu5ti effusi sup] caput ,jesu1 quo tota domus impleta scribitur1 magis fuit exasp]atus1 inc5sus et commotus usque ad magi/ri sui v5ditionem et crudelissimam traditionem4 ,pr(ecto1 suspectum te habeo1 quod si tempore trium ,magorum affuisses1 mun]a oblata furatus fuisses1 et pu]um p>vulum1 matrem t5]rimam1 ,joseph paup]rimum1 s9e v]ecundia et v5ia spoliasses4 ,s$ quid longius moror1 furtum tuum nihil nocet p>vulo1 quia non tantum jam v5iunt ab ori5te tres reges semel1 s$ multi turmati huc currunt a quatuor mundi plagis1 et cottidie (f]unt ea1 quae a pu]o accipiuntur4 ,nec furtum tuum (f]5tes m]ito privat1 sicut nec illum1 cui furatus es m9ima1 et pietate spoliat1 quam exhibet sibi (f]5tibus1 et ju/am v9dictam suo tempore tibi cum caet]is malis cons]vat4 ,similem exclamationem invehit ,j]onymus contra sacrilegium 9 eadem ecclesia commissum1 9 ,epi/ola objurgatoria contra ,sab9ianum diaconum1 s$uctorem ,susannae virg9is4 ,igitur dum dom9i milites obtuliss5t1 et don>ia num]>5t1 inv5tum e/ adesse furem1 et circumspici5tes vidimus illum ori5talem1 et nullo modo dubitavimus1 nisi quod ipse nefas commisisset4 ,compreh5dimus autem eum 9 sacra spelunca1 et p]scrutantes inv5imus aurum1 et coegimus eum ad locum repon]e1 et hoc facto repulimus eum a nobis4 ,hoc furtum factum e/ 9 mea prima p]egr9atione1 et 9 secunda simile contigit p] unum ,s>rac5um1 qui nobiscum +ressus fu]at1 et ad locum incl9atus tamquam oraturus occulte pecuniam surripuit4 ,quidam autem p]egr9i a/antes et dolum vid5tes eum insecuti sunt1 et compreh5sum 9 specum sacrum retraximus1 plurimum reclamantem et r5it5tem4 ,cum magna ergo viol5tia sibi manus ap]uimus1 et pecuniam inv5imus1 qua accepta cum indignatione furem infidelem extra trusimus4 ,9 f9e ergo locum deosculati sumus1 et lic5tia accepta a sancta pu]p]a de lacu loco asc5dimus1 et egressi ecclesiam as9os asc5dimus1 et p] viam1 quam v5imus1 regressi sumus 9 ,j]usalem1 et ibi pr&ium sumsimus1 et po/ pr&ium ad quiesc5dum nos locavimus4 ,praet]ita nocte vigilavimus ad praesepe ,dom9i1 et futura nocte it]um vigilaturi eramus ad sanctissimi ,dom9i monum5tum4 ,sequitur4 ,descriptio ,be?lehem4 ,be?lehemitana p]egr9atione praemissa re/at nunc locum ipsum describ]e3 et primo civitatem1 secundo locum nativitatis ,dom9i describam4 ,be?lehem antiqua civitas olim quoddam nom5 habuit1 quod ,scriptura non 7,b7 expressit1 non enim inv5io1 quo nom9e voc>etur1 antequam dic]etur ,ephrata4 ,dicta autem fuit ,ephrata ab uxore ,caleb1 quae ibi e/ sepulta1 quae hoc nom5 habuit1 ut dicit ,mr4 9 ,spec4,,tr#ccd hi/4 ,hanc autem ,ephratam1 uxorem ,caleb1 dicunt fuisse ,m>iam1 sororem ,moysis1 quae1 antequam lepra p]cut]etur1 dicebatur ,m>ia1 s$ po/ leprae infectionem et sanationem dicta fuit ,ephrata1 et mortua e/ et sepulta 9 des]to ,s91 ut habetur ,num4 #bj1 quam po/ea extumulavit ,caleb1 eamque 9 ,be?lehem1 quae nondum sic dicebatur1 sepelivit1 et nom5 ejus civitati attribuit1 ,ephrata connuncupans4 ,quod autem illa ,ephrata fu]it uxor ,caleb1 omnes t55t1 s$ quod eadem fu]it soror ,moysis1 multi contradicunt1 ut habet ,nicol4 de ,lyra sup] #a ,p>al4 #b41 ubi 9 textu manife/e habetur1 ,ephrata fuisse uxorem ,caleb4 ,s4 ,j]onymus t5et1 quod ,ephrata fu]it soror ,moysi4 ,unde dicit 9 ,epi/ola ad ,pr9cipiam virg9em3 ,m>ia soror ,moysis victorias ,dom9i canit1 et ,be?lehem no/ram atque ,ephratam /irpe nom9is sui signat 9 po/]os4 ,multis ergo annis dicta fuit haec civitas b5$icta ,ephrata1 usque po/ famem ortam 9 diebus ,elimele*1 po/ quam tanta fuit ibi abundantia1 quod nom9ata fuit ,be?lehem1 i4 e4 domus panis4 ,de i/a fame et abundantia sequ5ti habetur ,ru? p] totum4 ,be? enim 9 ,hebraeo dicitur domus1 et le*em panis4 ,inde ,be?le*em domus panis4 ,ubi not&um1 quod nom9a civitatum et vill>um t]rae sanctae ut 9 plurimum incipiunt a ,be?1 quam syllabam sequitur alia1 significans aliquam loci proprietatem4 ,sicut hic ,be?le*em domus panis1 propt] abundantiam frum5ti1 quae ibi po/am magnam et diut9am famem fuit4 ,et ,be?phage dicitur domus maxillae1 quia fuit villa sac]dotum1 et 9 ea nutriebantur pecora sacrific&a1 de quibus c$ebant maxillae 9 portionem sac]dotum4 ,et ab i/o facto accepit nom5 ,be?phage domus maxillae1 domus pecorum1 quorum maxillae erant sac]dotum4 ,sic ,be?ania dicitur domus ob$i5tiae1 quia ita quidam rex ,j]usalem ca/ellum hoc a$ificavit1 ut esset sub ob$i5tia curiae regis et civitati ,j]usalem et monti ,syon4 ,ita ,be?sames domus solis dicitur1 propt] templum1 quod 9 ea erat1 9 quo sol colebatur4 ,be? ,el domus ,dei dicebatur1 quia ibi vidit ,jacob secreta coele/ia1 et dixit3 hic non e/ aliud1 nisi domus ,dei1 ut habetur ,g5es4 #bh4 ,sic ,be?agla dicitur domus planctus1 quia ibi filii planx]unt ,jacob1 patrem suum mortuum1 ut habetur ,g5es4 ult4 etc4 444 444 ,et de multis aliis nom9ibus vill>um a ,be? incipi5tibus1 qu>um int]pretationem habes 9 ,j]onymo de int]pretatione nom9um hebraicorum4 ,similis modus d5om9&i ca/ella1 oppida et civitates e/ 9 ,alemania1 nisi quod 9 ,teutonico syllaba illa1 quae domum significat 9 dictione po/ponitur1 9 ,hebraeo anteponitur4 ,dicimus enim ,(f5hus5 teutonice1 lat9e domus ap]ta1 ebraice ,be?b(orum4 ,dicimus etiam ,s*afhus5 teutonice1 domus ovis lat9e1 ,be?anania hebraice4 ,sic ,o*s5hus51 domus bovis1 ,bets*or4 ,sic ,gai%us51 domus caprae1 ,be!ss4 ,sic qua$am villa prope ,ulmam dicitur ,dreck%us51 domus /]coris1 ,be?sevell4 ,et si hodie ,teutonici ess5t possessores t]rae sanctae1,,tr#cce tunc recte nom9>etur ,be?lehem1 ,bro?us51 ,be?phage ,baggahus51 ,be?sames ,sonnahus51 ,be?agla ,flanhus51 ,be?saida 7#agg ,a7 ,fru*?us51 ,be?av5 ,abgo?us51 ,be?h>a ,b]ghus54 ,be?ab5 ,/e9hus54 ,be?rama ,ho*hus54 ,et ita de multis aliis e/4 ,be?lehem ergo civitas nobilis et habitatio nobilium ex antiquo fuit1 unde =te antequam dic]etur ,ephrata et ,behlehem dici potuisset ,be?ton=on1 i4e4 domus nobilium4 ,quamvis ex scriptura non habeatur au!ntica4 ,et quamvis fu]it nobilium civitas1 numquam tam5 fuit magna1 quia loci dispositio non admittit4 ,sita e/ ea sup] jugum montis1 non multum lati sup]ius s$ longi2 et e/ 9 cornu montis vel sup]cilio1 ita1 quod aquilone et ori5te et au/ro vallibus circumdatur1 et recurvatur contra occid5tem v]sus ,j]usalem1 et ab eadem p>te habuit fossata1 muros et turres1 sicut hodie etiam patet4 ,circuivi oppidum1 et curiosius ejus p]spexi situm4 ,hodie v]o villa e/ satis populosa1 et nec de muris1 nec de fossatis curant1 et major p>s habitantium ibi sunt ,*ri/iani ori5tales1 confo$]ati ,s>rac5is et etiam ,arabibus1 nutriunt se de rure4 ,nam f]tilissima e/ gleba p] circuitum1 frum5to1 v9o et oleo abundans et pascuis4 ,9 divisione t]rae ,,xii tribubus ,israel cecidit 9 sortem tribus ,judae1 et 9 p>tem nobilissimae familiae ejus tribus ,ph>es4 ,hanc civitatem ,be?lehem laudabilem o/5dit beatus ,j]onymus multis scriptis4 ,speciatim 9 epi/ola ad ,m>cellam sic dicit3 ,quo s]mone div]sorium ,m>iae1 qua voce tibi speluncam ,salvatoris exponam8 ,et c]te praesepe1 9 quo infantulus vagiit1 sil5tio magis quam infirmo s]mone honor&um e/1 ubi satis late porticus1 deaurata laque>ia4 ,e ,be?lehem ecce 9 hoc p>vo t]rae =am9e coelorum conditor natus e/1 hic involutus pannis1 hic visus et adoratus a pa/oribus et ,magis4 ,et puto1 sanctior locus e/ rupe t>peja1 quae de coelo saepius fulm9ata o/5ditur ,deo displic]e4 ,e/ quidem ibi sancta ecclesia et populus fidelis1 et urbs populosa1 s$ ambitio potius 81 magnam urbem vid]i et vid]etur laud>e et detrah]e4 ,9 ,*ri/i autem villa tuta ru/icitas e/1 extra psalmos sil5tium e/1 quocumque te v]t]is1 /ivam t55s alleluja decantant1 sudans messor psalmis se advocat1 et curva falce attond5s vites v9itor aliqua davidica canit4 ,haec sunt 9 hac prov9cia c>m9a1 haec1 ut vulgo dicitur1 amatoriae cantiones4 ,haec ,j]onymus4 ,9 tanto pretio fuit ,be?lehem sanctae ,paulae1 ut eam ,romae praef]ret1 et auro tracto fulg5tia in=mis luti vilitate mutavit1 ut inquit ,j]onymus 9 epi/ola ad vitam et obitum ,s4 ,paulae4 ,de laudibus ,be?lehem composuit ille ,sophronius vir eruditissimus ornatum librum1 ut ,j]onymus de viris illu/ribus ref]t4 ,qui etiam omnia ,j]onymi op]a de ,hebraeo 9 ,lat9um translata tran/ulit de ,lat9o 9 ,graecum4 ,beatus ,b]nh4 9 s]mone ad milites templi plurimum comm5dat ,be?lehem nativitatis ,dom9i locum4 ,de loco nativitatis ,*ri/i1 qualis fu]it et sit hodie4 ,nativitatis dom9icae locus non erat 9 oppido1 s$ adha]ebat civitatis muro 9 declivio ad p>tem aquilon>em oppidi1 sicut hodie patet4 ,de hoc dulcissimo loco delectat me loqui1 sicut et delectatus fui 9 eo mor>i1 et volo dic]e1 qualis locus ille fu]it ,i4 ,ante ,*ri/i adv5tum tempore judicum1 prophet>um1 et regum ,judae4 ,,ii4 ,9 nativitate ,*ri/i1 quo ,m>ia ,*ri/um 9 ea g5uit1 qualis fu]it4 ,,iii4 ,po/ nativ4 ,*ri/i1 quo ,judaeorum malitia etiam 9 ipsum locum desaeviit4 ,,iv4 ,tempore ,hel5ae1 quae locum gloria et honore plurimum illu/ravit4 ,v4 ,tempore ,s4 ,j]onymi1 qui sanctitate et miraculis ibi cl>uit4 ,,vi4 ,tempore p]v]sorum et malorum ,*ri/ianorum1 qui loca pr(anav]unt4 ,,vii4 ,tempore ,s>rac5orum1 qui ipsum pa5e 9 nihilum r$eg]unt1 et 9 hodi]num /atum mis]um d$ux]unt4 ,quantum ad primum1 qualis locus nativitatis ,*ri/i fu]it ante adv5tum ,dom9i1 sci5dum1 quod ,salmon1 filius ,naasson1 accepit 9 uxorem ,raab1 m]etricem de ,j]i*o1 et erat ille ,salmon unus de praecipuis populi ,israel1 qu&o transito ,jordane expugnabant t]ram4 ,hic cum ,raab uxore poss$it ,be?lehem1 et erat domus ca/elli4 ,a$ificavit autem ad murum sibi gr&em habitationem1 ita1 quod non erat sua habitatio mo5ibus oppidi inclusa1 s$ p] se firmata1 sicut etiam 9 p>tibus no/ris dom9i civitatum hab5t seclusas habitationes ad murum ha]5tes4,,tr#ccf ,porro ipsa habitatio fuit fundata sup] petras1 et ibi erat petra cava 7,b7 hab5s specum aptum ad pon5dum 9 eum res1 quae calorem su/9]e non possunt1 sicut cell>ium1 et qu&o erant magni calores1 dormiebant 9 eo hom9es1 et pu]p]ae 9 eo p>iebant1 unde ,raab g5uit 9 eo ,boas1 qui po/ mortem patris sui factus fuit judex totius populi ,israel et dom9us 9 ,be?lehem1 et accepit ,ru?1 ,moabitidem1 quae 9 specu illo g5uit ,ob$1 cujus uxor g5uit 9 eo ,jesse1 et uxor ,jesse g5uit 9 specu illo ,david regem4 ,po/quam autem ,david factus fu]at rex1 tran/ulit pecudes et domum patris sui 9 domum1 quam a$ificavit 9 ,j]usalem 9 monte ,syon1 et dimisit vacuam domum nativitatis suae4 ,s$ quia ibi natus fuit et rex inunctus1 dicebatur ,be?lehem civitas ,david1 s$ et mons ,syon1 9 quo regnavit1 dicebatur civitas ,david1 et utrumque saepe habetur 9 ,scriptura4 ,facta autem i/a translatione domus ,david m9or erat respectu ad domum 9 ,be?lehem1 unde valvis et portis de/ructis et ruptis antiquitate1 facta fuit domus communis m]catorum1 9 qua v5debantur panes et panni et fructus1 et ante domum erat platea1 ad quam de civitate confluebant hom9es ad colloquium et juv5es ad *oreas1 et ita multis annis /etit haec domus quasi publica patega vel locus pateg>um1 quae /abant sub te/ud9ibus1 et fuit div]sorium1 hospitium nocturnum ali5orum4 ,et i/e e/ /atus primus ejus sacri loci nativitatis4 ,secundus /atus illius loci talis fuit4 ,quia enim pro cons]vatione loci 9 suis /ructuris nulla erat cura1 t&em et ipsae te/ud9es ruptae cecid]unt1 et muri desolati corru]unt1 et nec pategae alu]ant1 nec m]cimonia2 remans]unt tam5 ibi ru9osi muri1 sup] quos vile et defectuosum a$ificium erat1 et tugurium1 et specus ant$ictus erat 9 f9e vel 9 capite tugurii1 et erat tugurium hoc div]sorium1 ad quod paup]es div]tebant1 et be/ias suas ibi ligabant1 et bigas ibi ponebant1 et alia1 quae non pot]ant 9 civitate loc>i4 ,et ita /abat locus ille usque ad tempora ,joseph1 sponsi ,m>iae ,virg9is4 ,qui quum ad edictum ,caes>is ,augu/i de ,naz>e? v5isset 9 ,be?lehem cum ,m>ia ,virg9e praegnante1 inv5it civitatem repletam populo1 et omnia hospitia praeoccupata1 et non inv5i5s1 ubi ipse man]et1 exivit1 et 9 div]sorium hoc div]tit1 9 quo /abant be/iae et ruralium in/rum5ta1 et ibi locum aptavit4 ,cum autem hora p>i5di adesset1 intravit beatissima ,virgo ,m>ia specum1 9 quo ultimo primus ,david fuit natus1 et 9 eo secundum ,david1 ,jesum ,*ri/um1 edidit1 modo dicto fol4 #afi ,b41 et 9 illo loco ad tempus habitavit4 ,quid autem sit div]sorium vide fol4 #aie4 ,a4 ,t]tius /atus illius sanctissimi loci talis fuit4 ,nato ,dom9o et po/ 9 ,aegyptum fugato1 ad necem innoc5tum pu]orum processit ,h]odes1 et cum magna furia div]sorium scrutatus e/1 qua]5s 9 eo pu]um ,jesum1 quia audiv]at1 ibi illam pu]p]am deguisse1 cui ,magi mun]a obtul]ant1 et,,tr#ccg non inv5to 9 7#agh ,a7 eo pu]o div]sorium de/ruxit1 et muros1 qui remans]ant1 dissipavit1 nec voluit1 ut ibi amplius esset div]sorium4 ,et ita locus des]tus mansit usque po/ ,dom9i asc5sionem4 ,beata autem ,virgo ,m>ia locum visit>e incepit cum suis sodalibus1 ut dictum e/ fol4 #agc ,b4 ,et ex consequ5ti caet]i fideles acc$ebant et locum sanctum honorabant4 ,po/ beatae autem ,virg9is assumtionem1 cum fideles locum v5]>5tur1 commoti sunt sup] hoc ,judaei1 et ipsum locum et ad eum acc$5tes excommunicav]unt1 d5untiantes1 locum esse immundum et mal$ictum1 et omnem +r$i5tem esse contam9atum1 et punitioni obnoxium1 et obturav]unt lapidibus vias1 quibus ad locum erat +ressus4 ,et mansit locus sic conclusus usque ad tempora ,titi et ,vespasiani1 qui expugnantes ,judaeam et ,j]usalem de/ru5tes ipsos ,judaeos p] orbem disp]s]unt1 po/ quorum disp]sionem ,*ri/iani t]ram sanctam inhabit>e coep]unt1 et locum dom9icae nativitatis mundav]unt et visitav]unt usque ad tempora ,heliae ,adriani imp]atoris1 qui idolis sancta loca abom9abilia ,*ri/ianis r$idit4 ,nam 9 loco mortis ,*ri/i sup] rupem ,calv>iae posuit /atuam ,v5]is1 et 9 specum sepulturae ,*ri/i collocavit imag9em ,jovis1 et specum nativitatis ,dom9i ad planctum ,adonidis ord9avit1 ita1 ut 9 specu1 ubi quondam ,*ri/us p>vulus vagiit et ,virgo ca/issima pu]um fovit1 jam ,v5]is impudicissimae amasius ,adonis plangebatur1 ut habet ,hi]onymus 9 epi/ola ad ,paul9um de in/itutione mona*orum4 ,de ,adonidis planctu vide etiam ,eze*4 ,,viii4 ,x4 #ad et "p4 ,,ii4 fol4 #adj ,a et pl5ius fol4 #agi ,a4 ,et ita locus sac] factus fuit ,*ri/ianis extraneus1 imo exosus propt] idololatriam4 ,qu>tus /atus illius loci sancti talis fuit4 ,sub cultura turpi idolorum mansit locus ille ultra trec5tos annos1 po/ quos suscitat ,deus spiritum sanctae muli]is1 ,hel5ae1 ,teutonicae1 quae imp]atrix facta et *ri/ianissima effecta1 ,j]osolymam petiit1 et loca sancta quaesivit1 et crucem cum aliis insigniis no/rae r$emtionis inv5it1 et locis mundatis idolisque abjectis de ,j]usalem ad ,be?lehem prop]avit1 et locum dulcissimae nativitatis ,dom9i mundavit1 et spurcitias idolorum de specu sancto elim9avit1 et omnia ibi rep]ta submovit1 et praesepe ,dom9i integrum sub ru9is inv5it1 9 quo rep]it lapidem1 quem capiti pu]i beata ,virgo supposu]at1 et fo5um1 et panniculos1 et caligulas ,joseph1 et camisiam longam1 9 qua pep]]at juxta muli]um ori5talium morem1 quae hab5t camisias longas et latas1 dum sunt impraegnatae1 sicut albae sac]dotum1 et p$issequae dom9>um deflu5tia portant4 ,si v]o sunt paup]es1 quod non hab5t p$issequas1 proc+unt se1 et sursum dep5d5tia trahunt4 ,talem camisiam etiam habuit beata ,virgo ,m>ia1 quam 9 loco illo cum aliis rebus d]eliquit propt] fe/9antiam fugae1 et div9o nutu p] multa annorum curricula fu]unt incorrupta cons]vata usque ad tempora ,s4 ,hel5ae1 quae ea rep]it4 ,purgato ergo loco ecclesiam mirae pul*ritud9is desup] a$ificavit1 et convocatis optimis artificibus 9 ligno et lapide 7,b7 int5tionem suam esse dixit1 9 hoc loco fi]i pretiosissimam ecclesiam1 ita tam51 quod rupes illa1 sub qua natus e/ ,salvator mundi1 integra man]et4 ,artifices itaque locum aptav]unt pro gr&i ecclesia erig5da1 et non nisi electam mat]iam lignorum et lapidum disposu]unt1 tabulas m>moreas c&idas et politas1 et columnas pretiosissimas1 et ligna c$r9a et cypress9a4 ,ad haec et alia d$it comp>&a ,s4 foem9a1 aurum et arg5tum s9e defectu praefectis op]is1 et alia metalla obtulit s9e m5sura4 ,cunctos autem p>ietes et totum pavim5tum ve/ivit m>more c&ido et v>io1 et sup]iorem p>tem p>ietum dep+i fecit op]e musaico4 ,et ita facta fuit ecclesia +5s et inclita1 oblonga1 ord9atissima1 ita1 quod specus nativitatis ,dom9i mansit directe sub *oro incorrupta1 subtus sanctu>ium4 ,e/ autem ecclesia i/a a$ificata m ecclesi>um roman>um4 ,habet enim primo ab occid5te porticum te/ud9atum ante =es ecclesiae1 et po/ +ressum navem magnam1 latam et longam1 et po/ea 9 ori5te *orum1 ad quem de navi e/ asc5sus p] aliquos gradus1 et de *oro e/ asc5sus 9 sanctu>ium1 et 9 presbyt]ium4 ,et de sanctu>io e/ asc5sus p] gradus ad summum alt>e4 ,ad utrumque latus *ori sunt capellae1 et 9 utroque lat]e navis sunt absides4 ,et sub *oro e/ crypta nativitatis ,dom9i quasi ad longitud9em *ori4 ,et sub summo alt>i e/ petra cava1 9 qua natus e/ ,*ri/us4 ,ad illam cryptam sunt duo o/ia1 primum ad latus dextrum1 de capella circumcisionis ,dom9i2 secundum de capella s9i/ri lat]is1 et e/ desc5sus 9 cryptam p] gradus s$ecim4 ,tectum habet plumbo factum1 nec e/ te/ud9ata1 sicut nec ecclesiae pr9cipales 9 ,roma sunt te/ud9atae1 et habet *orum rotundum1 pl5um f5e/ris1 et transitum ab extra supra f5e/ras4 ,et navis ab utraque p>te habet f5e/ras plurimas1 et e/ ecclesia lucida et cl>a4 ,et haec e/ g5]alis ecclesiae illius dispositio4 ,9 speciali ecclesia illa habet 9 longitud9e passus ,,xxxvii1 9 latitud9e v]o ,,xviii4 ,et habet,,tr#cch quatuor ord9es pretios>um column>um1 quae magnae sunt et altae1 et quaelibet p] se e/ de uno integro et indiviso lapide1 oleo politae1 quod homo pote/ 9 eis vultum suum c]n]e1 sicut 9 speculo4 ,ita etiam 9 tabulis m>moreis politis1 quibus sunt p>ietes ve/iti1 quae ita mundae sunt1 quod homo 9 eis pote/ vid]e omnia1 quae sunt 9 ecclesia1 cl>ius quam 9 bono speculo4 ,quilibet ordo column>um habet ,,xii columnas1 et quaelibet columna passus ,,vii di/at ab alt]a1 et 9 toto sunt columnae pretiosissimae ,,lxx secundum /ructurae indig5tiam4 ,sup] capitella column>um sunt trabes positi de lignis imputribilibus1 a quibus consurgit murus sursum usque ad tectum ab utraque p>te1 et murus ille a columnis usque ad f5e/ras e/ non de pictura1 s$ de lasura1 et op]e musaico mirabili orte ornatus ab utraque p>te1 sicut ecclesia ,s4 ,m>ci ,v5etiis1 cum figuris novi te/am5ti et concordantiis figur>um vet]is ,te/am5ti1 et tota ecclesia 9 omnibus p>ietibus vel e/ m>more c&ido polito tecta vel op]e musaico decorata4 ,sup] omnia autem specus nativitatis subtus *orum e/ pretiosissimis pavim5tis et tabulaturis ornatus et picturis 7#agi ,a74 ,et 9 8 omnibus sancta foem9a nullis exp5sis pep]cit1 s$ lib]alissime contribuit4 ,propt] hoc ,judaei d]isive nom9abant ,s4 foem9am /abul>iam1 eo1 quod supra vile /abulum tam pretiosum erexit a$ificium4 ,cumque sancta foem9a opus consummasset1 inde praesepe ligneum1 quod ,joseph fabricasse dicitur1 et panniculos1 et caligulas ,joseph1 camisiam longam beatae ,virg9is sumsit1 et duxit 9 ,con/ant9opolim1 non ut ,be?lehem spoli>et1 s$ ut etiam alia loca cum be?lehemiticis reliquiis honor&a r$d]et4 ,posuit autem praefatas reliquias ,con/ant9opoli 9 ecclesiam ,s4 ,sophiae1 quae ibi mans]unt usque ad tempora ,c>oli ,magni4 ,hic ,c>olus civitatem sanctam ,j]usalem et patri>*am ejus ,za*>iam lib]avit de pote/ate ,s>rac5orum1 et ,*ri/ianis ori5talibus pacem r$didit4 ,qui dum cum ex]citu suo 9 ,con/ant9opol9 r$iisset1 petivit 9 refusionem laborum suorum praesepe cum fo5o1 panno1 et caligulas et camisiam beatae ,virg9is4 ,et omnia obt9uit1 et ,romam duxit2 fo5um autem ad ecclesiam beatae ,m>iae majoris posuit1 praesepe v]o ad sanctum sanctorum 9 ecclesia lat]an5si collocavit2 camisiam autem et caligulas ,joseph ac pannos1 quibus involutus fu]at pu] ,jesus1 9 ,alemanniam bassam tran/ulit eaque ,aquisgrani 9 ecclesiam beatae ,virg9is1 quam a$ificav]at1 posuit4 ,usque 9 hodi]num diem mon/rantur ibi semp] 9 ,,vii anno4 ,haec ego ibidem vidi anno #adfg4 ,qu9tus /atus loci nativitatis ,*ri/i talis fuit4 ,po/ illa pra$icta tempora conv]sus fuit ad ,*ri/um totus ori5s1 et loca sancta ab univ]sis mundi nationibus visitabantur1 et quique devoti et ,sancti v5ditis omnibus1 quae habebant1 cum pretio ad t]ram sanctam v5iebant1 et 9 ea comp>ata mansione vitam hic f9ire cupiebant4 ,int] haec v5it beatus ,j]onymus de ,roma1 et 9 ,be?lehem man]e elegit circa praesepe ,dom9i4 ,quem secuta fuit ,paula1 sanctissima vidua1 et plures alii4 ,sicut patet fol4 #f ,a4 et fol4 #h ,a4 ,po/ illa aurea tempora cresc5tibus delictis ,*ri/ianorum it]um ,s>rac5i t]ram sanctam cep]unt tempore ,b5$icti octavi1 sub quo s*isma magnum 9 ecclesia fuit ortum1 et multa mala facta1 et t5u]unt ,s>rac5i loca illa sancta annis multis sub tributo4 ,de9de it]um ,*ri/iani p] mundum gemebant pro locis sanctis1 et adunatus fuit totus occid5s1 et +ressi p] m>e et t]ram 9 multitud9e gravi recup]av]unt t]ram sanctam multis laboribus1 et regem 9 ,j]usalem fec]unt1 et rea$ificav]unt ecclesias et mona/]ia1 in/itu5tes episcopos et praelatos 9 augm5tum div9i cultus1 et 9 brevi tempore g5tes p] circuitum subn]vav]unt4 ,itaque nemo digitum contra eos movit4 ,nam int]ea civitates et ca/ella muni]unt ,*ri/iani et praecipue ,j]usalem et ,be?lehem muris et turribus obfirmav]unt contra infideles4 ,9 illis temporibus fuit ,be?lehem sancta populosa1 inclyta et dives1 et de univ]sis f9ibus ,*ri/ianorum aff]ebant mun]a 9 ea1 et ditissimi m]catores ibi residebant4 ,unde hodie ante ecclesias sunt te/ud9es1 sub quibus fu]unt pategae m]catorum1 et tam populus quam cl]us 9 imm5sum 7,b7 pr(ec]unt tam 9 spiritualibus1 quam 9 temporalibus4 ,cum magnis autem turmis cottidie confluebant p]egr9i de toto mundo1 non solum ut loca sacra c]n]5t et indulg5tias accip]5t1 s$ ut virtutum exempla vid]5t1 et vitae em5dationem report>5t4 ,praecipue tam5 ad fe/a pr9cipalia nativitatis ,dom9i et resurrectionis tanta multitudo de extremis mundi p>tibus confluxit1 ut t]ra eos vix cap]e posset1 propt] div9orum (ficiorum devotissimam p]actionem4 ,fe/um quippe natalis ,dom9i tali ord9e solebant p]ag]e4 ,9 vigilia natalis ,dom9i v5it 9 ,be?lehem de ,j]usalem patri>*a ,hi]osolymitanus1 cum suis episcopis1 abbatibus et cl]icis ac mona*is4 ,quem concomitabatur rex ,j]usalem cum suis pr9cipibus1 comitibus1 militibus1 praefectis1 nobilibus1 et hos omnes sequebatur innum]a multitudo p]egr9orum1 quos ducebant magi/ri et praefecti hospitalium1 et communis vulgus1 s5es et juv5es1 illo die 9 ,be?lehem fe/9abant4 ,m$ia autem nocte pulsatis campanis omnis plebs ad ecclesiam nativitatis ,*ri/i conv5it ad div9um ,(ficium1 et oratis matut9is episcopus ,be?lehemiticus cum suis m9i/ris sacris induti processit 9 specum dom9icae nativitatis et ,missam 9 loco nativitatis cantavit3 ,dom9us dixit ad me etc4 ,hoc ,(ficio f9ito cum acc5sis facibus1 c&elis1 luc]nis1 et lum9ibus univ]si processionalit] de ecclesia exi]unt1 et 9 vallem desc5d]unt ad ecclesiam ,gloria 9 excelsis1 et ibi ,(ficium3 ,lux fulgebit cum magno gaudio p]eg]unt1 quod aliquis de magnis pa/oribus et praelatis cantavit4 ,po/ hoc (ficium reasc5d]unt1 et reliquas horas canonicas cantav]unt1 quo tempore patri>*a hi]osolymitanus se induit sacris1 et summum (ficium 9 *oro p]fecit3 ,pu] natus e/ etc4 cum spectabili sol5nitate4 ,habebant autem /ellam auream gr&em1 quam 9 *oro de tecto,,tr#cci submittebant quidam 9 m$ium1 et /abant juv5es sup]ius1 et gloria 9 excelsis cantabant1 et /ellam cont9ue ab ori5te 9 occid5tem movebant4 ,sic etiam 9 die circumcisionis fiebat magna sol5nitas 9 ,be?lehem4 ,et similit] 9 die regum omnis populus ibi conv5it cum suis mun]ibus4 ,9 octavis epiphaniae celebrabant fe/um baptisimi 9 ecclesia ,s4 ,johannis ,bapti/ae sup] ,jordanem1 et ad hoc totus populus et cl]us desc5dit ad,,tr#cdj ,jordanem4 ,9 die annunciationis conv5]unt 9 ,naz>e?4 ,9 die p>asceves et pas*ae 9 dom9ico sepul*ro4 ,9 die co5ae 9 monte ,syon1 et 9 die p5tecotes4 ,9 die asc5sionis ,dom9i 9 monte ,oliveti4 ,9 die assumtionis beatae,,tr#cda ,m>iae ,virg9is 9 valle ,josaphat4 ,et totum /udium populi fuit1 ut cum devota solemnitate div9um cultum p]ag]5t4 ,man5te autem i/a s9c]itate et devotione ad loca sancta /abant 9 magno honore et decore1 7#ahj ,a7 et populus *ri/ianus 9 pace et quiete4 ,o6 si quis tunc vidisset ecclesiam ,be?lehemitanam cum suis ornatibus1 utique ob/upuisset a maje/ate ejus4 ,sextus /atus loci nativitatis ,dom9i fideli ca?olico moe/itiam aff]t4 ,pro ejus decl>atione cogor1 heu fratres humani1 commotis prae dolore visc]ibus1 /ilum v]t]e1 et am>itud9is calicem vobis prop9>e compellor1 quem ipse moe/o suscepi animo doloris ac]bitate repletum4 ,nam1 dum ,*ri/iani ,deo 9 t]ra sancta s]vir5t1 9 pace loca sancta possidebant1 et omnes g5tes ei s]viebant4 ,s$ ,dei s]vitio po/t]gato contr>ium ev5it4 ,erat autem anno ,dom9i #aahf tempore ,urbani t]tii papae rex 9 ,j]usalem1 dictus ,guido1 in=tunatus et neglig5s1 et int] eum et pr9cipes orta e/ cont5tio et s$itio1 ita1 quod nobiles t]rae erant cont5tiosi et invidi1 sac]dotes v]o et cl]ici facti fu]unt av>i et sup]bi1 et communes populi incont95tes et mali4 ,quapropt] consurrex]unt adv]sus eos ,s>rac5i et usque ad ext]m9ium eos p]secuti sunt4 ,porro 9 ecclesia ,be?lehemitana commisit quidam ,*ri/ianus fac9us1 quo facto omnis =titudo et vis resi/5di ,*ri/ianis ablata e/1 et foem9is facti sunt debiliores4 ,horribili siquidem ref]tur infamia1 quomodo quidam ,*ri/ianus septa ecclesiae ,be?lehemitanae gloriosissimae ,virg9is ,m>iae1 quae ca/itatis mat]1 pudoris aula1 munditiae vas1 con/ituit lupan> 9 g5itricis ,dei opprobrium4 ,abom9or quidem casum ref]re1 s$ loci ipsius fl5da propt] hoc desolatio et mis]&a despectio non s9it me sil]e4 ,fuit namque 9 illis diebus quidam ,*ri/ianus1 qui amore polluto qu&am ,s>rac5am adamavit1 et eam in/ant] cottidie ad cons5sum suum sollicitavit1 et ipsa con/ant] re/itit et fugit4 ,quadam die dum eam importunius mole/>et1 objecit ei muli] nom5 ,*ri/i et *ri/ianae religionis munditiam1 quam ille p>vip5dit1 et crim5 non esse adeo grave sicut fama dixit4 ,porro foem9a illa probitatem ,*ri/ianorum 9 multis notav]at1 et mirabatur de sua sollicitatione1 et ducta curiositate exp]iri voluit1 si qua$am virtus esset 9 illo ,*ri/iano et timor ,dei1 et quadam vice dixit ei3 ecce1 tua importunitate victa sum et tibi cons5tio1 s$ non succumbam tibi1 nisi 9 ecclesia ,s4 ,m>iae 9 ,be?lehem4 ,hanc conditionem lib5t] acceptavit1 et hora con/ituta conv5]unt 9 ecclesia1 solus cum sola4 ,cumque muli] vid]et1 quod de ecclesia sibi cura non esset1 ut 9 ea cont9]et sibi1 dixit1 hic tibi non p>ebo1 eamus 9 specum nativitatis ,dei tui1 ibi e/ obscurum et secretum2 qui /atim cum muli]e desc5dit1 et posuit se muli] sup] praesepe ,dom9i1 s$5s2 quam cum ille infe/>et1 surrexit muli]1 et sessum accepit sup] lapidem 9 loco sanctissimae nativitatis ,dom9i et ,*ri/iano dixit3 ecce ,*ri/iane1 hic ,deus tuus de ,virg9e natus e/1 si potes hic mecum cub>e1 7,b7 acc$e huc4 ,ille v]o desp]atus et execratus intrepide accessit nihil de loco curans4 ,quod c]n5s muli] fac9us abhorruit1 et ,*ri/ianum illum indignata a se rejecit2 vade1 inquit1 scele/issime ,*ri/iane1 et scias1 nefas hoc nequaquam impunitum transire4 ,et hoc dicto aufugit muli]1 et primo ,be?lehem +ressa cum clamoribus et fletu sibi facta cunctis recitavit1 ,*ri/ianis improp]ans et ,s>rac5os ad ulcisc5dum animans et induc5s4 ,et ex hoc facta fuit muli] illa quasi prophetissa int] ,s>rac5os1 pra$ic5s eis1 nullam esse amplius virtutem 9 ,*ri/ianis1 et quod s9e metu aggr$]5tur et ejic]5t de f9ibus4 ,quo audito zelo ,dei ,s>rac5i acc5si consurrex]unt adv]sus ,*ri/ianos1 et saevire 9 eos incep]unt1 eosque expugnav]unt et 9 brevi tempore cunctos ,lat9os de f9ibus elim9av]unt4 ,fu]at enim1 qui pra$ictum nefas p]petrav]at1 unus de pot5tibus et magnis ,*ri/ianorum4 ,o1 si temporibus ,j]onymi tantum fac9us factum fuisset1 quantum lam5tum et fletum hausisset6 ,nam suo tempore erat quidam diaconus1 nom9e ,sab9ianus1 et qua$am virgo1 ,susanna dicta1 quae phylocapti lit]as sibi invicem vel 9 specu nativitatis ,dom9i1 vel 9 ecclesia pa/orum reposu]ant4 ,quas rep]i5s ,b4 ,j]onymus1 quantum fletum et lam5tum desup] habu]it1 qui scire volu]it1 legat objurgationis epi/olam 9 ,sab9ianum1 et vix cont9ebit1 qu9 cum plang5ti la*rimetur4 ,sic ergo t]ra sancta 9 manus v5it infidelium et inimicorum crucis ,*ri/i1 et iam ret95t usque ad hanc diem1 et iam habu]unt eam duc5tis ,,lxxxvii annis4 ,et ita patet1 quod sicut 9 ,be?lehem incepit no/ra salvatio1 ita ibidem incepit no/ra ext]m9atio4 ,de mod]no /atu ,be?lehemitanae ecclesiae4 ,septimus /atus loci nativitatis ,*ri/i e/ ille1 sub quo ego ,f4 ,f4 ,f4 locum vidi4 ,cum ergo1 ut dictum e/1 ,s>rac5i triumphum contra ,*ri/ianos obt9uiss5t1 eosque de t]ra ejeciss5t1 irru]unt primo 9 ,j]usalem 9 ecclesiam sancti sepul*ri1 ut eam ev]t]5t4 ,s$ ,suriani1 i4 e4 ,*ri/iani de ,syria1 magna summa auri data ,soldano eam r$em]unt4 ,po/ hoc v5it ,soldanus 9 ,be?lehem1 et munitionem =tissimam ibi factam de/ruxit1 et murum civitatis dissipavit1 et conv]tit se ad ecclesiam nativitatis ,dom9i1 et primum mona/]ium1 quod ecclesiae adha]ebat1 quod erat magnum et sol5ne valde1 de/ruxit1 et muros ac turres dejecit1 quod ,*ri/iani magnis laboribus et exp5sis fec]ant1 et mis]abilem cumulum ru9>um p] circuitum ecclesiae d]eliquit ,porro de/ructis munitionibus aggressus e/ ecclesiam1 ut eam decalv>et et de/ru]et4 ,et +ressi primo alt>ia de/rux]unt et de9de imag9es sculptas confreg]unt4 ,soldanus autem1 cum vidisset tabulas m>moreas1 quibus p>ietes et pavim5ta erant decorata1 et columnas pretiosissimas1 praecepit omnia deponi1 ut ea abduc]et ad locum sibi placitum4 ,mira res1 et fidelibus pra$ic&um prodigium6 ,artificibus cum in/rum5tis acc$5tibus1 et p>ietem juxta o/ium1 quo e/ +ressus 9 specum ,dom9i1 tang5tibus cum f]ram5tis1 a/ante et vid5te ,soldano1 prosiliit de integro p>iete et sano1 quem nec acus videbatur p5etr>e1 s]p5s mirae magnitud9is1 et capite reflexo ad p>ietem tabulae primae m>moreae ore morsum d$it1 et ignea l+ua ipsam tabulam divisit1 7#aha ,a7 a qua ad secundam tabulam accessit rep5t9a s]ptione1 et de9de ad t]tiam et ad qu>tam1 et ita consequ5t] p] unum latus processit1 et omnes tabulas divisit1 et 9 aliud latus capellae trium regum saltavit1 et 9 politissimo p>iete1 9 quo nec aranea fig]e p$em pote/1 cucurrit1 et ,,xl tabulas p] m$ium divisit1 et disp>uit4 ,hoc miraculo viso ob/upuit ,soldanus et omnes sui1 et mutato proposito a de/ructione cessav]unt et recess]unt4 ,porro transitus s]p5tis p] tabulas manet usque ad hodi]num diem1 ac si aliquis c&5s f]rum lapidibus adhibuisset =tit] et ipsi lapides combu/ibiles fuiss5t1 sicut lignum4 ,hoc ve/igium miraculi lib5tissime vidi et saepe curiosissime p]spexi mecum mirans4 ,po/ hoc1 anno #acda1 v5]unt ,s>rac5i1 missi a ,soldano1 ut toll]5t columnas illas pretiosas4 ,s$ cum manus appon]5t1 9 tantum p]t]riti sunt quadam horribili visione1 quod membris dissolutis nihil ag]e pot]ant1 et cum timore fug]unt1 nec manus amplius appon]e praesums]unt4 ,po/ decursum annorum it]um quidam ,soldanus praecepit1 non quidem ecclesiam de/rui1 s$ ut tabulas pavim5ti toll]5t1 quae sunt 9 specu nativitatis ,dom9i4 ,sunt enim tabulae pavim5ti praesepis ,dom9i valde pretiosae1 magnae et latae1 non omn9o c&idae1 s$ cum c&ore m$ius color decorativus e/ admixtus1 sicut sunt pelles veh9ae 84 ,cumque desc5diss5t cum in/rum5tis1 ut tabulas lev>5t1 quodcumque in/rum5tis tetig]unt vel manibus1 rumpebatur 9 m9utissimas p>ticulas1 sicut lignum putridum1 et si levass5t1 nihil eis utile fuisset4 ,hoc cum vidiss5t1 dimis]unt tabulas1 9 locis suis1 et fug]unt4 ,tabulas illas m5sus sum1 et habet quaelibet ,,vii p$es 9 latum et ,,xii 9 longum1 et politae sunt ut speculum4 ,non sunt multi anni elapsi1 quod quidam juv5es ,s>rac5i1 qui manus sacrilegas 8 sacris lapidibus appon]e praesums]unt1 fu]unt puniti4 ,e/ enim apud ,s>rac5os op9io1 quod sub lapide nativitatis ,dom9i et sub praesepio1 s9t reconditi !sauri inae/imabiles1 s$ non s9t rep]ibiles nec visibiles4 ,quidam autem juv5es curiosi et cupidi nocte p] f5e/ram1 quae e/ supra alt>e circumcisionis ,dom9i1 9 ecclesiam sc&]unt1 et +ressi specum sanctissimam tabulas juxta locum nativitatis et juxta praesepe levav]unt1 et quidquid levav]unt1 9 manibus eorum comm9utum fuit1 et dum fod]e incip]5t1 tantus timor et tremor eos accepit1 quod relictis in/rum5tis p] f5e/ram1 p] quam intrav]ant1 cecid]unt1 et e patria migrav]unt1 nec aliquis exp]iri pot]at1 quo fures illi v5]9t4 ,dicitur pro c]to1 et e/ indubitatum apud illos1 qui juxta locum morantur1 quod nullus ,s>rac5us p] se suis manibus pote/ aliquid de illa ecclesia toll]e4 ,et si aliquis ,s>rac5us praesumit manum appon]e 7,b7 ad auf]5dum1 non evadet punitionem aliquam1 qu9 ca/igetur4 ,i/is tam5 non ob/antibus multae tabulae politae sunt p>ietibus detractae p] fures *ri/ianos4 ,nam ori5tales ,*ri/iani fures mis]i tollunt talia1 et ,s>rac5is v5dunt1 unde nonnumquam ,s>rac5i pretio *ri/ianos fures conducunt1 ut eis tabulas concupiscibiles fur5tur4 ,et nulli dubium sit1 si ,s>rac5i poss5t illa lapidum ornam5ta toll]e1 dudum omnia ess5t sublata4 ,s$ ,deus pro aliquali no/ra consolatione et pro sua gloria loca illa cu/odit1 et tam5 9 contemtum v5ire p]mittit pro no/ra culpa4 ,9 mea prima p]egr9atione tectum ecclesiae1 quod gravissimum e/1 quia plumbeum1 m9abatur ru9am supra *orum1 et non alit] su/5tabatur1 nisi trabibus longis a pavim5to *ori sursum porrectis1 quibus innitebatur4 ,unde pro tunc optavi1 quod ,deus suscit>et regem ,joas1 de quo habetur #d ,reg4 #ab41 quod sac]dotes cogebat ad rep>&um s>ta tecta templi ,dom9i1 et saepe magnam tri/itiam habui1 tim5s ecclesiae illius irrecup]abilem ru9am4 ,si enim ruisset1 numquam sublevata fuisset4 ,sic enim ,s>rac5i 9 m&atis hab5t p] ,ma*ometum 9 ,alcorano1 quod ,*ri/ianis non p]mittant1 nec a$ific>e novas ecclesias1 nec antiquas r5ov>e1 et ita ,soldanus multis annis ,*ri/ianis indulg]e noluit1 ut illius ecclesiae s>ta tecta rep>>5t4 ,t&em autem victus multis precibus fratrum ,m9orum montis ,syon relaxavit rigorem et rep>ationem s>ti tecti concessit4 ,procurav]unt ergo fratres1 quod omnia ligna necess>ia pro illa rep>atione fu]unt ,v5etiis p] artifices1 qui m5suras ecclesiae accep]ant1 p>ata1 et 9 galeis p] m>e usque ad ,jopp5 ducta et de ,joppe 9 camelis usque ,be?lehem delata1 et ita totum tectum ecclesiae r5ovatum e/ p] artifices ,v5etos1 et omnia defectuosa tam 9 ligno1 quam 9 plumbo refecta sunt magnis laboribus et sumtibus4 ,tul]unt enim inde antiqua ligna1 quae erant c$r9a et cypress9a de monte ,libano1 et nova ligna p9a de montibus no/ris supposu]unt4 ,siquidem ,salomon 9 a$ificium templi 9 ,j]usalem accepit ligna c$r9a de ,libano1 quae sibi rex ,tyri misit p] m>e 9 ratibus usque 9 ,jopp51 et de ,joppe ipse ea duxit 9 ,j]usalem1 ut habetur #b ,p>al4 #b4 et ,jesa4 ,,iii4 ,sic etiam disposuit ,s4 ,hel5a ligna c$r9a sibi mitti a monte ,libano 9 m>i p] rates 9 ,jopp51 et inde tolli et 9 ,be?lehem transduci4 ,et hoc facile fuit1 et 9 paucis diebus potuit exp$iri4 ,s$ nunc difficillimum e/1 quod ,*ri/iani de ,libano ligna tollant1 quia pagani nunc illas t]ras possid5t1 et si toll]e s9]5t1 tam5 !loniis nimis grav>5t et aliis exactionibus1 ideo facilius de alpibus no/ris ducunt ligna ad t]ram sanctam pro rep>atione ecclesi>um 7#ahb ,a7 ,*ri/i1 quam de montibus cont]m9is t]rae sanctae4 ,cr$o tam51 quod etiam 9 ,libano amplius non s9t ligna c$r9a1 sicut 9 monte ,syon defec]unt ligna cypress9a1 de quibus dixit ,salomon ,sap4 #bd3 quasi c$rus exaltata sum 9 ,libano1 et quasi cypressus 9 monte ,syon4 ,ex illius ecclesiae rep>atione tota ecclesia mundior facta e/1 nam antea tectum erat repletum columbis et pass]ibus1 et nidis div]s>um avium1 et /]corizabant desup]1 et pretiosum pavim5tum deturpabant4 ,s$ ex quo rep>atum e/1 v5]unt m>trices m>tes1 et ibi curr5tes nullam avem rel9quunt1 et tectum ab omnibus immunditiis praes]vant4 ,aliqu&o solus nocte 9 illa ecclesia mansi et tantum cursum m>tricum 9 tecto audivi1 quod t]ritus fui putans esse delusionem aliquam1 qu\sque v]itatem p]cepi4 ,non autem solum indulsit dom9us rex ,egypti ,soldanus ,catube rep>ationem illius ecclesiae1 s$ etiam 9 ru9is templi sancti sepul*ri multa p]misit contra legem sui ,ma*ometi re]igi4 ,reputo enim mod]num ,soldanum1 quasi alt]um ,cyrum regem1 qui1 quamvis esset g5tilis1 concessit tam5 ,judaeis1 ut 9 ,j]usalem templum ,dom9i1 quod ,nahu*odonosor de/rux]at1 rea$ific>5t1 quod tam5 erat contra ritum suorum idolorum4 ,de hoc ,cyro1 rege ,p]s>um1 habetur ,esdrae #a4 et ,esaiae #df4 ,nec hoc ,cyrus rex ex se ipso fecisse dicitur1 s$ ,deus spiritum ejus suscitavit1 ut dicitur #b4 ,p>alip4 ultimo et ,esdrae #a4 ,sic pr(ecto ex spiritu ,dei concessit ,soldanus rea$ific>e loca sancta1 et multo plus conc$]et1 si non accusatores1 ,*ri/ianorum inimici1 eum av]t]5t2 sicut etiam contigit ,esdrae1 ut habetur ,esaiae ,v4 et p] totum librum ,nehemiae et ,esdrae4 ,nec put&um e/1 sicut multi ae/imant1 quod ,soldanus pr9cipalit] moveatur amore pecuniae et lucri1 quae a p]egr9is recipit1 ut ecclesias ,*ri/ianorum r5ov>i p]mittat1 s$ ,deo inspirante hoc facit pr9cipalit]1 quamvis ipse inspirationem ignoret4 ,et nisi ,deus id ag]et1 nequaquam ,s>rac5i ecclesias />e p]mitt]5t1 nec p]egr9os p] t]ram evag>i sic s9]5t1 etiam data magnae pecuniae summa4 ,exc$it enim odium1 quod ad nos g]unt1 multum amorem1 quem hab5t ad pecuniam1 quam a nobis exspectant1 quae satis exilis e/4 ,nec rex ,soldanus recipit unum obolum de illa pecunia1 s$ aliqui (ficiales tantum1 qui tam5 de ea non poss5t duc]e vitam voluptuosam4 ,et ideo ,deo gratias ag]e debemus1 ut cor regis ,soldani ad nos conv]tat1 et or>e pro vita regis ,soldani debemus1 sicut legimus ,judaeos orasse pro vita g5tilium regum1 ,nabu*odonosor1 ,cyri1 ,artax]xis1 et ,antio*i4 ,b>u* #a4 ,effectus enim demon/rat1 ipsum ,soldanum esse fidei no/rae incl9atum2 nec dubito1 si quis maturus1 eloqu5s1 et auctoritativus ,*ri/ianus ad eum orationem illam conv]t]et1 quacum alloquitur v5]&us dom9us ,nicolaus de ,cusa cr$4 lib4 #c4 c4 #ag4 de cribratione ,alcorani1 utique 9 melius se conv]t]et4 ,s$ or&um e/ pro eo ,*ri/ianis1 ut patet fol4 #bdi ,b4 ,de ritibus 9 ecclesia ,be?lehemitana deg5tibus4 ,ecclesia illa ,be?lehemitana 9 sup]iori p>te e/ pr(anata et execrata1 nec habet sup]ius tam 9 *oro quam 9 navi et capellis aliquam lampadem1 s$ /at sicut horreum absque manipulis 7,b7 et apo!ca absque aromaticis vasis et sicut libr>ia absque libris1 et decidunt de p>ietibus picturae illae pretiosae1 nec e/1 qui illas r5ovet4 ,sumus tam5 cont5ti1 quod corpus ecclesiae adhuc subsi/it4 ,porro ipsa ecclesia e/ divisa ,*ri/ianis secundum divisionem rituum1 sicut dictum e/ de ecclesia ,golga?ana fol4 #acc4 ,a4 et de ecclesia beatae ,virg9is fol4 #add4 ,b4 ,*orum hab5t ,graeci2 specum autem nativitatis ,dom9i hab5t ,lat9i2 alt>e1 ubi tres reges obtul]unt1 hab5t ,arm5i4 ,nihil 9 illa ecclesia e/ consecratum nec lampadibus illu/ratum1 nisi specus nativitatis ,dom9i4 ,9 hoc specu hoc modo div9um ,(ficium celebravi1 quoti5s 9 ,be?lehem fui3 primo p]solvi horas canonicas juxta ord9>ium brevi>ium no/rum1 quibus solutis incepi dic]e horas secund>io de nativitate ,dom9i1 et tres ,missas1 quae dicuntur 9 die natali,,tr#cdb ,dom9i successivis tribus diebus4 ,9 specu dixi primam una die 9 m$ia nocte3 ,dom9us dixit ad me etc4 ,secunda die3 ,lux fulgebit 9 aurora etc4 ,t]tiam v]o sequ5ti die3 ,9 cl>a luce pu] natus e/4 ,tantum enim tempus contulit mihi ,deus 9 illo loco man]e1 quod haec1 quae dixi sic valui p]fic]e4 ,ut9am ,deo gratum6 ,de recessu p]egr9orum a ,be?lehem +ressuque eorum 9 ,j]usalem4 ,exp$itis autem nobis 9 ,be?lehem as9os asc5dimus et de ,be?lehem exivimus4 ,cumque ad latus oppidi v5issemus1 ecce muli] defuncta eff]ebatur1 et omnes ,s>rac5i1 viri et foem9ae1 prosequebantur cum mirabili et horribili clamore et ululatu1 et t5ebant manus sup] capita clausas et complicatas4 ,quos ut no/ri ductores vid]unt1 rem intelligebant1 et nos cum clamoribus et m9is rep5te de via repellebant1 ne plang5tes et nos 9 unum conv5ire cont+]et2 eramus enim signati crucis signo1 et si nos cum crucibus ad eos v5issemus1 diabolus intol]abile di/urbium concitasset1 s9e dubio enim contra nos insurrexiss5t1 et lapidibus nos a se repuliss5t ad complac5dum defunctae4 ,putant enim1 quod mortui eorum s9t nobis maxime inimici1 et quod ambulatio no/ra p] t]ram sanctam sit eis 9 alia vita po5alis4 ,lib5t] enim su/9]5t nos secum commor>i1 s$ dicunt1 quod eorum defuncti non poss9t nos pati4 ,itaque +ressi sumus 9 ,j]usalem ad quiesc5dum1 ut dixi fol4 #agf4 ,b4 ,,f9is ,,volum9is4 ,,au?or',s ,,footnotes #a ,signa granorum1 quibus fideles num]um orationum su>um num]ant1 quae dicuntur vulg>it] pat]no/] lat9e dicuntur patriloquia1 neutro g5]e1 hoc patriloquium2 sic enim nom9at signa illa v5]abilis dom9us ,johannes de ,lam%aym ,canonicus ,regul>is 9 ,hirsg>t5 prope ,wormatim1 9 libello de ,frat]nitate ,ros>ii ,b4 ,m>iae virg9is1 quem edidit1 ,cap4 #f4 ,,transcrib]',s ,,footnotes ,,tr#a nonunquam - nonnunquam ,,tr#b ,9 sup] - ,insup] ,,tr#c ,it]ato - it]ato ,,tr#d quiequam - quicquam ,,tr#e indulgabunt - indulgebunt ,,tr#f nissi - nisi ,,tr#g ideireo - idcirco ,,tr#h discurunt - discurrunt ,,tr#i a$ifiic>i - a$ific>i ,,tr#aj no/ri1 - no/ri4 ,,tr#aa ,cum - cum ,,tr#ab ori5talas - ori5tales ,,tr#ac cemquam - quemquam ,,tr#ad desp]ate4 - desp]ate ,,tr#ae dilexit1 - dilexit4 ,,tr#af devotiona - devotione ,,tr#ag religatu sdicitur - religatus dicitur ,,tr#ah r]unt - r]um ,,tr#ai tyb]is - ,tyb]is ,,tr#bj p>fici5da - p]fici5da ,,tr#ba poregr9ationem - p]egr9ationem ,,tr#bb abit]ata - ab it]ata ,,tr#bc haet5us - hact5us ,,tr#bd mnnivimus - munivimus ,,tr#be civitus - civitas ,,tr#bf cumamultis - cum multis ,,tr#bg b>cca - b>ca ,,tr#bh dopositis - depositis ,,tr#bi recessise - recessisse ,,tr#cj caepto - capto ,,tr#ca qu9os - qui nos ,,tr#cb b>cca - b>ca ,,tr#cc ,geloti - ,galoti ,,tr#cd cont+5et - cont+]et ,,tr#ce inrev]sione - 9 rev]sione ,,tr#cf b>ccam - b>cam ,,tr#cg dopositam - depositam ,,tr#ch p]ag]e - p]ag]e4 ,,tr#ci cumbasua - cumba sua ,,tr#dj mansimas - mansimus ,,tr#da init]iora - int]iora ,,tr#db e/ - et ,,tr#dc app]ni - app]ui ,,tr#dd int]ogationibus - int]rogationibus ,,tr#de ,magitri-civium - ,magi/ri-civium ,,tr#df speps>et - spect>et4 ,note3 manuscript editions ( ! text h spect>et1 b ?is might be a cl]ical error1 ! int5d$ ^w be+ spect>e4 ,,tr#dg cruxifixi - crucifixi ,,tr#dh signicabo - significabo ,,tr#di scripi - scripsi ,,tr#ej quom - quem ,,tr#ea c\scrib]em - conscrib]em ,,tr#eb /]ibilitates - /]ilitates ,,tr#ec ,ubi - ubi ,,tr#ed no/roo - no/ro ,,tr#ee cam - cum ,,tr#ef dovotione - devotione ,,tr#eg +] - nig] ,,tr#eh latrutu - latratu ,,tr#ei inimicitae - inimicitiae ,,tr#fj 9 sup] - insup] ,,tr#fa metpsi - metipsi ,,tr#fb mortem - montem ,,tr#fc ,ad4 - ,ad ,,tr#fd amo5as - amo5os ,,tr#fe decrev9us - decrevimus ,,tr#ff s+nla - s+ula ,,tr#fg tumbum - tumbam ,,tr#fh em9us - emimus ,,tr#fi eum - cum ,,tr#gj tran/is - tran/ris ,,tr#ga recesursos - recessuros ,,tr#gb nullo - nulla ,,tr#gc surreximum - surreximus ,,tr#gd neccess>ia - necess>ia ,,tr#ge cel>itate - cel]itate ,,tr#gf oceanns - oceanus ,,tr#gg auxiatus - anxiatus ,,tr#gh m>ceseunt - m>cescunt ,,tr#gi m>is m>is - m>is ,,tr#hj quam - quae ,,tr#ha compag9atae - compag9atae4 ,,tr#hb e/ - et ,,tr#hc tatam - totam ,,tr#hd ,ahuc - ,adhuc ,,tr#he exignorantia - ex ignorantia ,,tr#hf mille mille - mille ,,tr#hg colllo - collo ,,tr#hh gaa - gala ,,tr#hi p>vnm - p>vum ,,tr#ij provacativum - provocativum ,,tr#ia quamdo - qu&o ,,tr#ib all - alii ,,tr#ic ,mutantnr - ,mutantur ,,tr#id quado - qu&o ,,tr#ie adjut]e- - adjutores ,,tr#if snnt - sunt ,,tr#ig n5imium - ne nimium ,,tr#ih incommodiates - incommoditates ,,tr#ii ,exp]5tia - ,exp]i5tia ,,tr#ajj ma5ia - mo5ia ,,tr#aja ,qu9cunque - ,quicunque ,,tr#ajb ide/ - id e/ ,,tr#ajc miss]rimam - mis]rimam ,,tr#ajd e - et ,,tr#aje p>acto - p]acto ,,tr#ajf v5tun - v5tum ,,tr#ajg tradid]nnt - tradid]unt ,,tr#ajh 9 expugnabiles - inexpugnabiles ,,tr#aji ad9vicem - ad invicem ,,tr#aaj promonctoria - promontoria ,,tr#aaa ocasionem - occasionem ,,tr#aab moxut - mox ut ,,tr#aac no - nos ,,tr#aad portam - portum ,,tr#aae qu&um - qu&am ,,tr#aaf m>itas - m>itus ,,tr#aag ultra ultra - ultra ,,tr#aah cuitam5 - cui tam5 ,,tr#aai incongnitis - incognitis ,,tr#abj #cg ,a - #fg ,a ,,tr#aba aapellani - capellani ,,tr#abb vidore - vid]e ,,tr#abc decantr>e - decant>e ,,tr#abd eiusdem - eiusdum ,,tr#abe g&io - gaudio ,,tr#abf p$ibns - p$ibus ,,tr#abg habetur4 - habetur ,,tr#abh dicitur4 - dicitur ,,tr#abi ,regnum4 - ,regum4 ,,tr#acj quibus dam 7two l9es7 - quibusdam 7"o l9e7 ,,tr#aca sap]v5iret - sup]v5iret ,,tr#acb op]tuit - oportuit ,,tr#acc ,si - ,sic ,,tr#acd ,quam ,quam 7across two pages7 - ,quam ,,tr#ace ,id circo - ,idcirco ,,tr#acf tautummodo - tantummodo ,,tr#acg 9 cepimus 7#b l9es7 - incepimus ,,tr#ach nec]at - nec erat ,,tr#aci diffuudatur - diffundatur ,,tr#adj svavissimi - suavissimi ,,tr#ada ordoribus - odoribus ,,tr#adb bonorem - honorem ,,tr#adc duos - duas ,,tr#add /abant que 7#b l9es7 - /abantque ,,tr#ade antem - autem ,,tr#adf quadr+9ta - quadr+5ta ,,tr#adg prod5tebantur - prot5debantur ,,tr#adh combutis - combu/is ,,tr#adi fru/ra - fru/a ,,tr#aej eorum - eorum4 ,,tr#aea ad esse - adesse ,,tr#aeb oecurrit - occurrit ,,tr#aec p] transire - p]transire ,,tr#aed sesubjiciebant - se subjiciebant ,,tr#aee excommnnicavit - excommunicavit ,,tr#aef ju/itian - ju/itiam ,,tr#aeg sept5nas - sept5nes ,,tr#aeh prefecto - pr(ecto ,,tr#aei hahuimus - habuimus ,,tr#afj maturitato - maturitate ,,tr#afa quad - quod ,,tr#afb eaqae - eaque ,,tr#afc coagnlati - coagulati ,,tr#afd ,deut]on - ,deut]on4 ,,tr#afe caet]a - caet]a4 ,,tr#aff duruam - duram ,,tr#afg sacc]dotum - sac]dotum ,,tr#afh altissimns - altissimus ,,tr#afi qnam - quam ,,tr#agj po/rati - pro/rati ,,tr#aga inmori]ati - inmod]ati ,,tr#agb dammnabilius - damnabilius ,,tr#agc accepimns - accepimus ,,tr#agd ,at>e - ,alt>e ,,tr#age dex/rux]unt - de/rux]unt ,,tr#agf ,antiquit - ,antiquit4 ,,tr#agg magnam - magnum ,,tr#agh antiquam - antiquum ,,tr#agi te/id9is - te/ud9is ,,tr#ahj tess]es - tess]as ,,tr#aha antiqni - antiqui ,,tr#ahb angnus - agnus ,,tr#ahc sesund>io - secund>io ,,tr#ahd accepimns - accepimus ,,tr#ahe /a/im - /atim ,,tr#ahf sum - cum ,,tr#ahg punitv]it - puniv]it ,,tr#ahh ,no figure 9 ! pr9t edition ! pres5t transcription is bas$ on4 ,,tr#ahi surrexissmus - surrexissemus ,,tr#aij illitus - illius ,,tr#aia fratibus - fratribus ,,tr#aib ,jocobi - ,jacobi ,,tr#aic introi - intro ,,tr#aid v5]>etnr - v5]>etur ,,tr#aie s+nlos - s+ulos ,,tr#aif ,romana - ,romanae ,,tr#aig odjecta - objecta ,,tr#aih p>ta - p>te ,,tr#aii ille - illa ,,tr#bjj habu]uut - habu]unt ,,tr#bja simicirculi - semicirculi ,,tr#bjb autm - autem ,,tr#bjc quad - quod ,,tr#bjd flunt - fluunt ,,tr#bje ambitns - ambitus ,,tr#bjf ipsus - ipsius ,,tr#bjg imcomp>abilit] - incomp>abilit] ,,tr#bjh ubiles - utiles ,,tr#bji />eut - />5t ,,tr#baj ,po/ravimus - ,pro/ravimus ,,tr#baa gnoscoa - agnosco ,,tr#bab a]em - arem ,,tr#bac nonulli - nonnulli ,,tr#bad fu]ii - fu]it ,,tr#bae l&abilis - laudabilis ,,tr#baf ,no figure 9 ! pr9t edition ! pres5t transcription is bas$ on4 ,,tr#bag habetur4 - habetur ,,tr#bah 4 e4 - i4 e4 ,,tr#bai ve/em - ve/em4 ,,tr#bbj magnum - magnum4 ,,tr#bba gl>i - glori>i ,,tr#bbb patefec]uut - patefec]unt ,,tr#bbc comtemplabamur - contemplabamur ,,tr#bbd prommissionem - promissionem ,,tr#bbe illas - illas4 ,,tr#bbf ad volvit - advolvit ,,tr#bbg doscriptio - descriptio ,,tr#bbh anillud - an illud ,,tr#bbi ,iu - ,9 ,,tr#bcj em9ons - em95s ,,tr#bca dimis]unt1 - dimis]unt4 ,,tr#bcb res>cita - res>cita4 ,,tr#bcc dilig5tias - dilig5tius ,,tr#bcd duobis - duobus ,,tr#bce d]elequit - d]eliquit ,,tr#bcf ,9 sup] - ,insup] ,,tr#bcg arcus - arcu ,,tr#bch rub - sub ,,tr#bci nun cob/9ati - nunc ob/9ati ,,tr#bdj ac5sas - acc5sas ,,tr#bda tantam - tantum ,,tr#bdb es - et ,,tr#bdc ad sc5d]5t - adsc5d]5t ,,tr#bdd humanni - humani ,,tr#bde tri/itia - tri/itiam ,,tr#bdf lecrymae - lacrymae ,,tr#bdg illis - illius ,,tr#bdh alium - aliam ,,tr#bdi indigua - indigna ,,tr#bej ,libr - ,libr4 ,,tr#bea aequas - aquas ,,tr#beb magnam - magnum ,,tr#bec caet]a1 - caet]a4 ,,tr#bed ,iu - ,9 ,,tr#bee ,seephani - ,/ephani ,,tr#bef ve/iga - ve/igia ,,tr#beg ,nonulli - ,nonnulli ,,tr#beh hoc - hac ,,tr#bei ecclessiae - ecclesiae ,,tr#bfj horte - horto ,,tr#bfa misc]iae - mis]iae ,,tr#bfb immunditis - immunditiis ,,tr#bfc importut9ati - importunitati ,,tr#bfd d - de ,,tr#bfe frates - fratres ,,tr#bff transc5s - transi5s ,,tr#bfg simila - similia ,,tr#bfh ,j]asalem - ,j]usalem ,,tr#bfi siugul>es - s+ul>es ,,tr#bgj signeta - signata ,,tr#bga facias - facies ,,tr#bgb portem - p>tem ,,tr#bgc quotieus - quoti5s ,,tr#bgd locns - locus ,,tr#bge t]rribilis - t]ribilis ,,tr#bgf horribilis - horribiles ,,tr#bgg op]tet - oportet ,,tr#bgh ,v4 - ,,vi4 ,,tr#bgi ,,vi4 - ,,vii4 ,,tr#bhj quaesive - quaesivi ,,tr#bha dispositio1 - dispositio4 ,,tr#bhb contracivitatem - contra civitatem ,,tr#bhc traasmitt]et - transmitt]et ,,tr#bhd reflectionem - refectionem ,,tr#bhe lateqae - lateque ,,tr#bhf quad - quae ,,tr#bhg sac]detibus - sac]dotibus ,,tr#bhh diviuos - div9os ,,tr#bhi set - se ,,tr#bij exall&a - exalt&a ,,tr#bia fufa - fusa ,,tr#bib sanctatis - sanctitatis ,,tr#bic sirgul>issimis - s+ul>issimis ,,tr#bid cliveti - oliveti ,,tr#bie loca - loco ,,tr#bif natatoria - natatoriam ,,tr#big orte - arte ,,tr#bih corsurget - consurget ,,tr#bii dixi4 - dixi ,,tr#cjj alio - alia ,,tr#cja hahitatio - habitatio ,,tr#cjb orida - arida ,,tr#cjc una - uno ,,tr#cjd mortem - montem ,,tr#cje loco - loca ,,tr#cjf l oco - loco ,,tr#cjg coomet]iis - coemet]iis ,,tr#cjh amicit - amicis ,,tr#cji hyppadramo - hyppodromo ,,tr#caj milla - milia ,,tr#caa spectabi lis - spectabilis ,,tr#cab fe/9an tia - fe/9antia ,,tr#cac p>am5t>ia - p>m5t>ia ,,tr#cad ad huc 7#b l9es7 - adhuc ,,tr#cae m>moreeis - m>moreis ,,tr#caf deleclat - delectat ,,tr#cag c&issimo - c&idissimo ,,tr#cah humansus - humanus ,,tr#cai ,quio - ,quia ,,tr#cbj imm]sitas - imm5sitas ,,tr#cba l9em5ta - l9eam5ta ,,tr#cbb muu]a - mun]a ,,tr#cbc 9 quum - 9 quam ,,tr#cbd #agb ,b - #agb ,a ,,tr#cbe rev]5tia - rev]5tiae ,,tr#cbf cecidise - cecidisse ,,tr#cbg incess5t] - incessant] ,,tr#cbh praecipuae - praecipue ,,tr#cbi ,ege - ,ego ,,tr#ccj dimis]unt1 - dimis]unt4 ,,tr#cca v9i5tem - v5i5tem ,,tr#ccb monnm5ta - monum5ta ,,tr#ccc patuimus - potuimus ,,tr#ccd ,spec - ,spec4 ,,tr#cce santae - sanctae ,,tr#ccf h>5tes - ha]5tes ,,tr#ccg ,et - et ,,tr#cch hahet - habet ,,tr#cci detecto - de tecto ,,tr#cdj ud - ad ,,tr#cda beate - beatae ,,tr#cdb natalis - natali