public domain material from the ,google 
,books project47                        
,,visser',s ,,nederlandsch-,,indisch    
,,vegetarisch ,,kookboek                
,,door                 ,mevr4 ,j4 ,m4   
,j4 ,,catenius--,,van ,,der ,,meijden4  
,schrijfster van de bekroonde werken3   
,het ,volledig ,nederlandsen-,indisch   
,kookboek1 ,de ,specerijen en           
,ingredinten der ,rijsttafel1 ,ons ,huis
 in ,indi1 enz4        ,laurate van het 
,institut ,international d'alimentation1
 de                      cuisine et     
d'hygine  ,paris4                       
,,weltevreden - ,,amersfoort            
,n4,v4 ,,boekhandel ,,visser  ,co4      
#aiaa4          ,in #aiji reeds         
verscheidene maanden bezig aan de       
samenstelling van een degelijk          
,vegetarisch ,kookboek voor de tropen1  
dat tot dusverre niet bestaat1 werd     
mijne aandacht getroffen door de vraag  
no4 #acb 7in het blauwe gedeelte van het
 ,damesweekblad voor ,indi no4 #d1 dd4  
#e ,aug4 #aiji71 waarin gevraagd wordt  

naar zoo'n specifiek ,indisch           
,vegetarirsboek4  ,toen was mijn besluit
 genomen en werkte ik stelselmatig door1
 tot ik aan een beproefd1 volledig      
,vegetarisch kookboek het leven gaf en  
dat1 naar ik hoop1 in antwoord op       
bovenaangehaalde vraag1 in vruchtbare   
aarde zal vallen1 vooral omdat het      
vegetarisme in ,indi1 trouwens overal1  
telkens meer aanhangers wint4 ,voor     
uitsluitend gebruik in ,indi bestemd1   
wordt ook alles met versche kruiden     
bereid4 ,voor ,holland eischt echter de 
toepassing een speciale kennis der      
gemalen en flauwer smakende specerijen1 
zoodat een onervaren kookster veelal    
mistast in de verhoudingen die1 ook     
onderling1 tusschen de specerijen1      
geheel anders worden2 wl het voornaamste
 bij alle bereiding4  ,mijn bijzonderen 
dank betuig ik aan den ,directeur en den
 ,bibliothecaris van het ,koloniaal     
,museum te ,haarlem1 voor hunne         
gewaardeerde hulp en zeer belangrijke   
diensten4   's ,gravenhage1 ,zoutmanstr4

 #eb4  #aiaa4                           
,j4 ,m4 ,j4 ,c4 v4 d4 ,m4               
,,inhoud4                               
,blz4      ,inleidend ,woord            
#a      ,de vegetarische menu's         
#aj       ,i4 ,de ,hollandsch-,indische 
vegetarische keuken4      ,a4 ,soepen   
7grondstoffen7                          
#ac           #a ,aardappelsoep         
#ad          #b ,bieten- of krootensoep 
#ad          #c ,boonensoep 7br4 en     
witte boonen7                      #ad  
#d ,bajem- of spinaziesoep              
#ae          #e ,champignonssoep        
#ae          #f ,duitsch-,amerikaansche 
soep                            #ae     
#g ,erwtensoep 7katjang-idjoe-soep7     
#af          #h ,groentesoep            
#af          #i ,koolsoep               
#ag         #aj ,linzensoep             
#ag         #aa ,macaronisoep           
#ag         #ab ,prei- en selderijsoep  
#ah         #ac ,sesawiesoep            
#ah         #ad ,tomatensoep            
#ah         #ae ,uiensoep               

#ah         #af ,uiensoep met roux      
#ai         #ag ,vermicellisoep         
#ai      ,zoete soepen4          #ah    
,abrikozensoep                          
#ai         #ai ,bidarasoep             
#bj         #bj ,chocoladesoep          
#bj         #ba ,citroensoep            
#bj         #bb ,karnemelksoep          
#ba         #bc ,zoete zuringsoep       
#ba      ,b4 ,voorgerechten4            
#bd ,aardappelcroquetten                
#bb         #be ,bruine boonencroquetten
                               #bb      
#bf ,witte boonencroquetten             
#bc         #bg ,erwtencroquetten       
#bc         #bh ,koolcroquetten         
#bc         #bi ,koolcroquetten1 gevuld 
met pure                      #bc       
#cj ,linzencroquetten                   
#bc         #ca ,pasteitjes1 gevulde    
#bc         #cb ,idem1 idem             
#bd         #cc ,eierpasteitjes         
#bd         #cd ,rijstcroquetten        
#be         #ce ,schijngehakt1 van      
gekookte aardappelen                #be 

#cf ,schijngehakt1 van linzen 7,katjang 
,kr7               #be         #cg      
,spinazie- of bajemcroquetten           
#bf      ,c4 ,eiergerechten4            
#ch ,zacht gekookte eieren              
#bf         #ci ,hard gekookte eieren   
#bf         #dj ,roereieren             
#bg         #da ,gebakken eieren        
#bg         #db ,columbus eieren        
#bg         #dc ,kampersteur            
#bh         #dd ,omelet                 
#bh         #de ,omelet met kaas        
#bh         #df ,fransche omelet 7omelet
 met peterselie7               #bh      
#dg ,spiegeleieren                      
#bi         #dh ,verloren eieren        
#bi         #di ,zwitsersche eieren     
#bi      ,d4 ,sauzen1 ,vla's1 ,crmes4   
#cj      #a;e ,warme sauzen4            
#ej ,botersaus                          
#cj         #ea ,gewelde botersaus      
#cj         #eb ,bruine botersaus       
#cj         #ec ,witte botersaus        
#ca         #ed ,champignonsaus         
#ca         #ee ,eiersaus               

#ca         #ef ,kappertjessaus         
#cb         #eg ,peterseliesaus         
#cb         #eh ,tomatensaus            
#cb         #ei ,uiensaus 7witte7       
#cc         #fj ,uiensaus 7bruine7      
#cc         #fa ,zure saus              
#cc         #fb ,stoofsauzen            
#cc      #b;e ,koude sauzen4            
#fc ,mayonnaise                         
#cd         #fd ,tweede mayonnaisesaus  
#cd         #fe ,saladesaus             
#cd      #c;e ,zoete sauzen4            
,vruchtensauzen4                        
#cd          #ff ,aardbeiensaus         
#ce         #fg ,abrikozensaus          
#ce         #fh ,grenadinesaus 7van     
,grenadinesiroop7                   #ce 
#fi ,frambozensaus                      
#ce         #gj ,kersensaus             
#ce         #ga ,pruimensaus            
#ce         #gb ,frambozensaus          
#ce         #gc ,guavesaus              
#cf         #gd ,terra-,cottasaus       
#cf         #ge ,ple-mlesaus            
#cf      #d;e ,melksauzen4          #gg 

,amandelsaus                            
#cg         #gh ,citroensaus            
#cg         #gi ,vanillesaus            
#cg      ,vla's4          #hj ,bessenvla
                                        
#ch         #ha ,citroenvla             
#ch         #hb ,vanillevla             
#ci      ,crmes4          #hc ,crme of  
melkvla                                 
#ci         #hd ,crme brle              
#ci         #he ,sago-crme              
#dj         #hf ,vanille-crme           
#dj      ,e4 ,groenten en plantendeelen4
          #hg de ,aardakker 7,koemeli7  
#dj         #hh ,aardeikels             
7,katjangsoorten7                       
#da         #hi ,aardvruchten 7obi7     
#da         #ij ,aardappels             
#da         #ia ,gebakken aardappelen   
#db         #ib ,aardappelenpure        
#db         #ic ,hutspotsoorten van     
aardappelen 7#aa soorten7           #db 
#id ,asperges                           
#dc         #ie ,andijvie 7sesawie7     
#dc         #if ,bieten of krooten      

#dc         #ig ,bieten met gedr4 zure  
appelen                         #dc     
#ih ,bloemkool                          
#dc         #ii ,brusselslof of cichorei
                               #dd      
#ajj ,boerekool 7laboebladeren7         
#dd        #aja ,bombay uien            
#dd        #ajb ,boonen                 
#dd        #ajc ,bruine en witte boonen 
7katjang djg7                #de        
#ajd ,boonen 7snij-7                    
#de        #aje ,doperwten              
#de        #ajf ,jonge djagoengpitten   
7mas7                           #de     
#ajg ,erwten en capucijnders            
#df        #ajh ,knollen 7lobak7        
#df        #aji ,kool                   
#df        #aaj ,koolrabi               
#df        #aaa ,komkommers             
#dg        #aab ,kropsla                
#dg        #aac ,laboe                  
#dg        #aad ,liefdesappels of       
tomaten                              #dg
        #aae ,palmiet                   
#dh        #aaf ,pepaja                 

#dh        #aag ,peulen 7katjang kapri7 
#dh        #aah ,postelein 7krokot of   
gllang7                         #dh     
#aai ,prinsesseboonen                   
#di        #abj ,roode kool             
7blikgroente7                           
#di        #aba ,selderij               
#di        #abb ,salade 7stoof7         
#di        #abc ,schorseneeren          
#di        #abd ,spinazie 7bajem7       
#di        #abe ,taug                   
#ej        #abf ,walh 7de gele pompoen7 
#ej        #abg ,zuring                 
#ej      ,f4 ,slaschotels4         #abh 
,aardappelsalade                        
#ea        #abi ,andijviesalade         
#ea        #acj ,boonensla              
#eb        #aca ,koolsla                
#eb        #acb ,komkommersla           
#eb        #acc ,salade italienne       
#eb        #acd ,salade varie           
#eb        #ace ,taugsla                
#ec        #acf ,salade 7gewone7        
#ec        #acg ,tomatensla             
#ec        #ach ,palmietsla             

#ed        #aci ,vruchtensla            
#ed        #adj ,zwitsersche sla        
#ed      ,g4 ,gestoofde vruchten1       
comptes en moezen4      #a4 ,gestoofde  
vruchten4         #ada ,abrikozen       
7,gedroogde7                            
#ee        #adb ,pruimen 7idem7         
#ee        #adc ,ananas 7stoof7         
#ee        #add ,gestoofde appeltjes    
#ee        #ade ,gestoofde bananen      
7pisang7                            #ef 
#adf ,blimbing assem stoof              
#ef        #adg ,gestoofde djamboes     
#ef        #adh ,gendaria1 gestoofde    
#ef        #adi ,pepaja1 gestoofde      
#eg        #aej ,ramboetans1 gestoofde  
#eg        #aea ,tjerimj1 gestoofde     
#ef        #aeb ,woenie1 gestoofde      
#eg        #aec      #b4 ,comptes       
#eh      #c4 ,moezen4         #aed      
,advocaat1 rauw                         
#eh        #aee ,kawsta1   11           
#eh        #aef ,zuurzak1   11          
#ei        #aeg ,tamarinde moes         
7boeboer-assem71 gekookt                

#ei        #aeh ,dadelmoes1 gekookt     
#ei        #aei ,gendariamoes1 gekookt  
#fj        #afj ,kedoengdoengmoes1      
gekookt                             #fj 
#afa ,manggamoes1          11           
#fj        #afb ,abrikozenmoes1       11
                               #fj      
#afc ,appelmoes1           11           
#fa        #afd ,pruimenmoes1         11
                               #fa      
,h4 ,eenige gerechten in den schotel of 
pan4         #afe ,appelmoes met brood  
#fa        #aff ,idem met brood en      
krenten                             #fa 
#afg ,manggamoes met brood              
#fb        #afh ,bloemkool met          
aardappelpure                           
#fb        #afi ,groenten m4 id         
#fb        #agj ,macaroni m4 kaas       
#fc        #aga ,tomaten m4 brood       
#fc        #agb ,uien en aardappelen    
#fc      ,i4 ,nagerechten4         #agc 
,broodpap                               
#fd        #agd ,boekweitegort m4 melk  
#fd        #age ,gewone gort            

#fd        #agf ,griesmeelpap           
#fe        #agg ,haverdegortpap         
#fe        #agh ,havermout              
#fe        #agi ,deensche brij          
#fe        #ahj ,mazenapap              
#ff        #aha ,boeboer soemsoem       
7,holl47                                
#ff        #ahb ,rijst met krenten      
#ff        #ahc ,rijst met karnemelk    
#fg        #ahd ,rijstenbrij            
#fg        #ahe ,saffraanrijst          
#fg        #ahe;a ,prinses ,julianarijst
                                 #fh    
#ahf ,tapiocapap                        
#fh        #ahg ,vermicellipap          
#fh        #ahh ,jan in den zak ,i      
#fh        #ahi ,jan in den zak ,,ii    
#fi        #aij ,knoedels               
#gj        #aia ,flensjes               
#gj        #aib ,flensjes met vulsel    
#gj        #aic ,flensjestaart          
#gj        #aid ,pannekoeken            
#ga        #aie ,poffertjes             
#ga      ,k4 ,puddingen1 taarten en     
verdere gebakken4      #a4 ,warme       

puddingen4         #aif                 
,aardappelpudding                       
#gb        #aig ,amandelpudding         
#gc        #aih ,broodpudding           
#gd        #aii ,laz ,olas              
#gd        #bjj ,macaronipudding        
#ge        #bja ,rijstpudding           
#ge        #bjb ,sagopudding            
#gf        #bjc ,vruchtensappudding     
#gf        #bjd ,zwampudding            
#gg      #b4 ,koude puddingen4          
#bje ,abrikozenpudding                  
#gg        #bjf ,agar-agar              
#gh        #bjg ,amandelpudding         
#gh        #bjh ,ananaspudding          
#gi        #bji ,blanc-manger           
#hj        #baj ,chocoladepudding       
#hj        #baa ,citroenpudding         
#hj        #bab ,citroenrijstpudding    
#ha        #bac ,griesmeelpudding       
#ha        #bad ,mazenapudding          
#hb        #bae ,riz  la ,cond          
#hb        #baf ,rdgrd                  
#hc        #bag ,sucre brl              
#hc      #c4 ,taarten en gebak4         

#bah ,aardappeltaartjes                 
#hc        #bai ,aardappelkoekjes       
#hd        #bbj ,aardappelcroquetten    
7,parijsche7                       #hd  
#bba ,amandeltaart                      
#he        #bbb ,anijskoek 7seed cake7  
#he        #bbc ,beignets               
#hf        #bbd ,beschuittaart          
#hf        #bbe ,biscuits d'anis        
7anijsbeschuitjes7                      
#hf        #bbf ,brillantine taartjes   
#hg        #bbg ,broeder                
#hg        #bbh ,klapperkoekjes         
#hh        #bbi ,klappermacronen        
7polo's7                                
#hh        #bcj ,klappertaart           
#hh        #bca ,omelet souffl          
#hi        #bcb ,moscovisch gebak       
#ij        #bcc ,roomtaart              
#ij        #bcd ,soezen                 
#ia        #bce ,theebanket             
#ia        #bcf ,tulband                
#ib        #bcg ,wafelen                
#ic        #bcg;a ,wentelteefjes        
#ic        #bch ,zandtaart              

#id        #bci ,zandtaartjes           
#id       ,,ii4 ,indische vegetarische  
keuken4      7,alles met versche        
specerijen1 kruiden1 enz47      ,l4 ,de 
rijsttafel met bijgerechten4            
#ie         #bdj ,rijst 7nasi7          
#if        #bda ,nasi goerie            
#ih        #bdb ,nasi gorng             
#ih        #bdc ,nasi koening           
#ii        #bdd ,nasi tim               
#ii        #bde ,ketan 7kleefrijst7     
#ii        #bdf ,gablok                 
#ajj        #bdg ,lemper                
#ajj      ,m4 ,sajoers4         #bdh    
,sajoer assem                           
#ajj        #bdi ,sajoer bajem 7of      
sajoer menie7                       #aja
        #bej ,sajoer bbr                
#aja        #bea ,sajoer bajem djagoeng 
#aja        #beb ,sajoer boontjes       
#ajb        #bec ,sajoer blindjoe       
#ajb        #bed ,sajoer kllor          
#ajb        #bee ,sajoer klntang        
#ajc        #bef ,sajoer kloewak        
7brongks7                               

#ajc        #beg ,sajoer lemeng         
#ajc        #beh ,sajoer loddh          
#ajd        #bei ,piendang telor        
#ajd        #bfj ,toemis van groenten   
#aje        #bfa ,toemis van andijvie   
enz4                             #aje   
#bfb ,toemis pollong                    
#ajf        #bfc ,toemis boontjes       
#ajf        #bfd ,toemis katjang kapri  
#ajf      ,n4 ,enkele kerriesoorten4    
#bfe ,am kemoet                         
#ajf        #bff ,kerrie laksa telor    
#ajf        #bfg ,kerrie trong          
#ajg      ,o4 ,gekookte groenten voor   
lalap's4         #bfh ,lalap andijvie   
#ajg        #bfi ,verschillende lalaps  
7#h soorten7                     #ajg   
,p4 ,schijnsambalans4      7of gado's47 
#bgj ,gado gorng bawang                 
#ajg        #bga ,gado gorng blimbing   
#ajh        #bgb ,gado gorng boontjes   
#ajh        #bgc ,gado gorng katjang    
pandjang                         #aji   
#bgd ,gado ketimoen                     
#aji        #bge ,gado gorng klappa     

#aji        #bgf ,gado klappa mentah    
#aaj        #bgg ,gado gorng pepaja     
#aaj        #bgh ,gado gorng peth       
#aaa        #bgi ,gado poja             
#aaa        #bhj ,gado gorng telor      
#aaa        #bha ,gado gorng dadar      
#aab        #bhb ,gado gorng tjeplok    
#aab      ,q4 ,eenige petjels4          
#bhc ,petjel mangga moeda 7trantjam7    
#aab        #bhd ,petjel selderij       
#aac        #bhe ,petjel taug           
#aac        #bhf ,djanganan             
#aac      ,r4 ,eenige bebtks4           
#bhg ,bebtk ,betawi                     
#aac        #bhh ,bebtk djantong pisang 
#aad        #bhi ,bebtk djawa 7met      
kool-,banda7                       #aad 
#bij ,bebtk kool                        
#aae        #bia ,bebtk timbool van     
geraspten klapper                #aae   
,s4 ,andere bijgerechten4         #bib  
,seroendng katjang bras                 
#aaf        #bic ,seroendng djagoeng    
#aaf        #bid ,frikadel djagoeng     
#aaf        #bie ,rempah klappa         

#aag        #bif ,gefarceerde ketimoens 
#aag        #big ,gefarceerde trongs    
#aah        #bih ,gepofte trong         
#aah        #bih;a ,kroepoek blindjoe   
#aai      ,t4 ,eiergerechten4           
#bii ,dadar djawa 7omelet7              
#aai        #cjj ,dadar isi 7kaber      
koebertoe7                          #aai
      ,u4 ,chineesch4         #cja      
,bahmie                                 
#abj        #cjb ,kiemloh               
#aba        #cjc ,tjoan tahoe           
#aba        #cjd ,laksa tjina           
#abb      ,v4 ,boeboers1 ,kw-kws4       
#cje ,boeboer assem                     
#abc        #cjf ,boeboer salak of tjtj 
#abc        #cjg ,boeboer santen        
#abc        #cjh ,boeboer soemsoem      
#abd        #cji ,boeboer pieso         
#abd        #caj ,dawet of tjndol       
#abe      ,kw-kw's4         #caa        
,ananasprol                             
#abe        #cab ,manggamoesprol        
#abf        #cac ,chineesche pasteitjes 
#abf        #cad ,ddl                   

#abg        #cae ,gemblong              
#abg        #caf ,kw assem              
#abh        #caf;a ,kw bidaran          
#abh        #cag ,kw bika               
#abi        #cah ,kw bingka             
#abi        #cai ,kw boegis             
#abi        #cbj ,kw klepon             
#acj        #cba ,kw lapis djawa        
#aca        #cbb ,kw loempoer sorga     
#aca        #cbc ,kw ond-ond            
#acb        #cbd ,piloos                
#acb        #cbe ,kw pisang             
7lambangsari7                           
#acc        #cbf ,kw poetoe             
#acc        #cbg ,kw serabi             
#acd        #cbh ,kw soemping           
#ace        #cbi ,kw talam              
#ace        #ccj ,kw talam djagoeng     
#acf        #cca ,kw wadjiek            
#acf        #ccb ,tangkoew              
#acf        #ccc ,tntng                 
#acg        #ccd ,timoes                
#acg        #cce ,pisang gorng          
#ach      ,w4 ,indische confituren      
7manisans74         #ccf ,kolang-kaling 

#ach        #ccg ,verschillende manisans
 in #f soorten                  #aci    
,over natuurlijke en plantaardige       
kleurstoffen               #adj         
,iets over de vruchten                  
#adb      ,ten slotte                   
#adf          ,,inleidend ,,woord4      
,wat is een vegetarir8 ,iemand1 die zich
 onthoudt van voedings- en              
genotmiddelen1 tot welker voortbrenging 
of bereiding dieren moeten worden       
gedood4  ,de vegetarir gebruikt echter  
wel de dierlijke producten1 als melk1   
eieren1 en al wat daarvan kan worden    
gemaakt1 als kaas1 boter enz4  ,de      
benaming vegetarir is ontleend aan het  
,latijnsche woord vegetus1 dat gezond1  
opgewekt1 krachtig1 beteekent4  ,de     
afleiding is dus niet ontstaan door1    
noch afgeleid van vegetabilis dat       
plantenkost beteekent4  ,smalend worden 
de vegetarirs wel eens graseters        
genoemd1 terwijl de geestige1 monotone  
liedjes van ,speenhoff een loopje       
trachten te nemen met de volgers van het

 gezondste leef- en eetrgime ter wereld4
  ,zijn liedje3                         
,maandag boonen                         
,dinsdag boonen                     enz4
 enz4 enz4  is zeer bekend2 men schatert
 het uit van 't lachen1 maar vele       
lachers zijn reeds bekeerd en maken     
weer1 op hun beurt1 bekeerlingen4  ,men 
kan met al de ,indische planten1        
groenten en vruchten1 boter en eieren1  
gerechten genoeg bereiden1 zonder       
vleesch1 visch en gevogelte4 ,en vooral 
in het planten- en vruchtenrijke ,indi  
geldt het vegetarische leven meer nog   
dan in de koude landen4  ,men wordt     
eerder ziek van vleeschgebruik dan      
omgekeerd1 terwijl daarbij de matigheid 
in elk gebruik--mede een vegetarische   
eisch1 die allengs is geworden een      
gewoonte--van alle voeding wl gezonde   
doch geen zieke menschen maakt4 ,men    
bedenke dat1 zelfs bij vruchtgebruik1   
,overmaat                               
,altijd schaadt4   ,twee hoofdbeginselen
 hebben de vegetarirs er toe gebracht1  

aldus matig en zonder gebruik van       
vleesch te leven4  ,het eene            
hoofdbeginsel berust op het ,zesde      
,gebod3 ,gij zult niet doodslaan4 ,maak 
geen levend schepsel dood1 eene vlieg   
evenmin als een schaap1 een rund of een 
duif4 ,gij kunt een schepsel het leven  
niet geven1 ontneem het dan ook zijn    
leven niet6 ,velen1 dit gebod streng    
doorvoerend1 vinden het gebruik van     
koemelk eene roof1 gepleegd op de       
kalveren1 wien de moedermelk wordt      
onthouden4 ,ergo3 geen melk2 daaruit    
volgt3 geen boter1 geen kaas1 enz4 ,die 
op dit systeem voortbouwen1 gebruiken1  
streng genomen1 ook geen eieren1 omdat  
er leven1 althans de levenskiemen van   
kuikens in zitten4  ,zulke strenge      
vegetarirs nemen slechts plantaardige   
voedsels tot zich1 die op velerlei      
wijzen bereid worden1 hetzij gekookt dan
 wel gebakken1 of ook wel rauw worden   
genuttigd4  ,velen echter versmaden dien
 strengen vorm en gebruiken1 in ruimeren
 zin de voedingskwestie opvattende1 wel 

eieren1 ook melk en boter1 hoewel zeer  
vele gerechten en sauzen1 in plaats van 
met boter1 met 7,genua7-slaolie worden  
bereid4 ,ook gebruiken zij kaas en      
andere melkproducten4  ,hier1 in ,indi1 
waar de klapperolie goedkoop en versch  
is en bij de bereiding van de rijsttafel
 een schier onmisbaar artikel vormt1 is 
zij het aangewezen surrogaat voor de    
boter1 omdat deze in het veelvuldig     
gebruik duur is4  ,daar vele ,europeanen
 evenwel niet tegen de versche1 zoetige 
lucht der klapperolie kunnen1 wordt hen 
aangeraden1 de zeer bekende en overal   
verkrijgbare ,genuaolie 7,genuine ,oil7 
te nemen4 ,deze wordt niet van de       
katjangs gemaakt1 doch van de fijnste   
olijven4  ,men weet1 uit ervaring1 hoe  
de inlanders--onze inheemsche           
bevolking--wegens de goedkoopte         
katjangolie in stede van klapperolie    
gebruiken1 welke laatste soort zij      
liever ter markt brengen4  ,men neme    
derhalve boter of olijfolie1 onze       
bekende slaolie4    ,tot zooverre1 in   

algemeenen zin1 het vegetarische        
voedsel1 beschouwd uit het eerste       
oogpunt3 dood geen dier6  ,het andere   
hoofdbeginsel1 gegrond op de            
natuurkundige kennis van den mensch1    
zijn bouw1 zijn gebit1 zijn             
verteringsorganen1 mijdt alle vleesch in
 welken vorm ook1 omdat1 in de eerste   
plaats1 de mensch van nature een        
vruchten- en planteneter is4  ,zijn     
gebit namelijk1 is voorzien van snij- en
 maal- of kauwtanden 7de kiezen71 niet  
van slagtanden1 bijt- en trektanden1    
zooals de viervoetige roofdieren4       
,bovendien heeft het menschelijk gebit  
de malende beweging1 evenals de         
grasetende runderen1 enz4 d4 w4 z4 de   
kaken 7kiezen7 bewegen zich naar links  
en rechts over elkander en kunnen dus   
het gekauwde vermalen4 ,roofdieren malen
 het vleesch niet2 zij rukken het stuk1 
verslinden het daarna 7bijt- en         
trektanden74  ,het menschelijk lichaam  
is--ik wees er reeds op in mijn werk3   
,ons ,huis in ,indi afdeeling           

voeding--hoofdstuk ,,vi letter b4 pag4  
#eg--;evenals eene machine1 die         
onderhouden moet worden door toediening 
van brandstof1 welke wij1 voor ons      
lichaam1 ons voedsel noemen4  ,dat      
voedsel bestaat uit eiwitten1           
koolhydraten1 zetmeel1 stikstof1 vetten1
 enz4 welke alle bij het                
spijsverteringsproces hun aandeel hebben
 in de verwerking en chemische omzetting
 dier mensch-brandstoffen4 ,ook ons     
speeksel oefent daarbij invloed uit op  
het voedsel en maakt dit geschikt tot   
opname in de maag4  ,de eiwitten nu1 van
 het vleesch afkomstig1 kunnen1 zonder  
eenig nadeel voor de instandhouding van 
een gezond en krachtig gestel1 door de  
planteneiwitten worden vervangen4  ,men 
ziet het aan de apensoorten die1 in de  
natuur1 niets anders zijn dan           
fructivoren 7vruchteneters7 bij         
uitnemendheid4 ,zijn zij daarom minder  
sterk in krachtsontwikkeling en         
lichaamsbouw dan de menschen8 ,immers   
neen6 ,integendeel4 ,maar wij1 menschen1

 hebben1 van de vroegste tijden af1 ons 
onoordeelkundig gevoed met alles1 wat de
 aarde opleverde en nog oplevert1 ook   
met vleesch1 dat in allerlei vormen en  
op honderde wijzen toebereid ter tafel  
komt4 ,alles groepeert zich in den regel
 om de vleeschspijzen als hoofdschotels4
  ,de meeste geneesheeren hebben zich   
reeds lang van de ide en het begrip     
losgemaakt1 dat vleesch noodig is1 dat  
vleesch vleesch maakt en schrijven      
tegenwoordig zwakken en herstellenden   
weinig of heelemaal geen biefstuk1      
bouillons1 enz4 meer voor4    ,al       
naarmate van hun opname van             
verschillende voedingsstoffen en        
voedselsoorten1 worden alle dieren der  
schepping1 ook het redelijke dier de    
mensch1 verdeeld in drie hoofdgroepen3  
#a;e4 de carnivoren 7vleeschverslinders7
 d4 z4 de viervoetige roofdieren en     
hunne familin3 honden1 wolven1 katten1  
enz4  #b;e4 de omnivoren1 d4 z4 de      
dieren1 die alles eten1 de mensch       
vooraan6  #c;e4 de fructivoren #a d4 z4 

de apen en alles wat slechts of         
voornamelijk leeft van vruchten1        
planten1 plantendeelen1 gras1 enz4  ,wat
 nu de bereiding der voedingsstoffen    
betreft1 is deze verdeeld in3  #a;e4    
fruitarisme d4w4z4 het gebruik van      
uitsluitend planten en vruchten in      
rauwen toestand4 ,dus niets gekookt of  
verder bereid4  #b;e4 vgtalisme1        
dezelfde voedingsstoffen1 doch naar     
verkiezing rauw of gekookt en verder    
bereid4  #c;e4 vgtarisme1 dat1 naast de 
vruchten en planten1 ook eieren1 melk1  
boter1 kaas enz4 toelaat1 met koken en  
bakken en rauw1 waar men zulks verkiest 
of noodig acht4  ,dit laatste1          
vgtarisme1 wordt in dit werk behandeld4 
,het is wel een teeken des tijds1 dat   
overal--nu zelfs in ,indi--gevraagd     
wordt naar vegetarische recepten4 ,het  
eene 7de recepten1 het koken en         
bereiden7 hangt nauw samen met het      
andere gedeelte van het vegetarisch     
beginsel1 n4l4 het vegetarisch leven4   
,jammer1 dat het vegetarisme weinig     

ernstige navolging vindt4  ,in den      
beginne is de navolging dan ook zeer    
moeilijk en moet men geleidelijk er toe 
overgaan1 en nooit1 abrupt1 in eens4 ,de
 overgang is te groot en zou stellig    
stoornissen teweeg brengen in onze      
gezondheid1 in onze jarenlange gevolgde 
gewoonten4  ,dat nu en dan daarbij een  
brokje vleesch wordt gebruikt1 zal zelfs
 den vegetarir niet schaden1 zegt de    
bekende doctor ,j4 ,schrijver in diens  
werkje3 ,de ,keuken 7pag4 #ce-dh74  ,ik 
geef den raad3 word vegetarir of word   
het niet1 maar ls ge 't wordt1 word het 
dan goed en streng1 zonder uitsluitend  
fructivoor te zijn4  ,gebruik boter of  
olijfolie en bereid1 waar het noodig is1
 uw voedsel door koken1 bakken1 enz4    
,waar het niet noodig is 7slasoorten7   
wordt van zelf1 evenals bij             
vruchtengebruik1 niet gekookt1 gestoomd 
of gebakken1 hoewel men het wl kan doen4
    ,eindelijk worde hierbij nog        
aangeteekend dat de ware vegetarir1     
behalve het vleesch1 het gevogelte en   

visch1 zooveel mogelijk 7of geheel7     
mijdt het gebruik van zout1 alle scherpe
 en sterke specerijen1 azijn1 koffie1   
thee1 alle alcoholica1 alle gistende1 of
 beter gegiste producten1 zooals de tap1
 de sagoewir1 schadelijke1 weinig       
voedende en zwaar op de maag liggende   
vruchten 7nangka71 enz4 ,hij drinkt zoo 
weinig mogelijk1 zelfs water in geringe 
hoeveelheid4 ,zout verwekt dorst2 zout  
nalatend zal men weinig dorst behoeven  
te lesschen4    ,alvorens tot de        
recepten over te gaan1 volgen hier nog  
enkele raadgevingen van algemeenen aard1
 voor het vegetarische leven1 voor de   
inrichting der vegetarische keuken en de
 oordeelkundige bereiding der spijzen4  
,de wenken voor het vegetarische leven1 
die evengoed voor niet-vegetarirs       
gelden1 zijn in hoofdzaak de volgende3  
#a;e4 ,men ete nooit haastig1 maar neme 
er den noodigen tijd voor1 zoodat men   
het voedsel goed kauwt1  #b;e4 ,men     
onderhoude goed zijn gebit1 omdat       
daarvan de goede spijsvertering afhangt1

  #c;e4 ,ouden van dagen en zij die geen
 of een slecht gebit hebben1 moeten     
zooveel mogelijk zachte kosten en       
spijzen gebruiken1  #d;e4 ,men geve de  
kauw- en verduwingsorganen 7o4 a4 bij   
oude1 tandelooze menschen1 hun kakebeen 
en tong7 de noodige rust1  #e;e4        
,onderhoud goed den mond en de tanden1  
door ze rein te houden 7cariolspoeling  
en borsteling71 7zie punt #b71  #f;e4   
,spijzen mogen nooit te heet of te koud 
zijn4 ,als de vegetarir drank gebruikt1 
zij deze ook nimmer te koud of te heet1 
wijl het glazuur der tanden er spoedig  
door wordt aangetast en barstjes zal    
vertoonen1  #g;e4 ,men zij matig en ete 
nooit te veel aan den maaltijd1  #h;e4  
,er moet minstens #e  #f uur verloopen  
tusschen twee maaltijden1 onverschillig 
op welken tijd van den dag die          
maaltijden worden gehouden1  #i;e4 ,de  
vegetarir zal niet eten1 als hij er geen
 behoefte aan voelt2 derhalve vast hij  
van tijd tot tijd vrijwillig en slaat n 
maaltijd over4 ,zoodoende geeft hij zijn

 verteringsorganen een poosje rust 7zie 
punt #d74    ,wat de keuken en de       
bereiding der voeding aangaat1 gelden de
 volgende voorschriften3  #a;e4         
,zindelijkheid op alle vaatwerk en op de
 te bereiden spijzen4 ,veel spoelen en  
schoonmaken4 ,beter is watervermors dan 
spaarzaamheid en gemakzucht4 ,het water 
kost toch niets4  #b;e4 ,geen potten1   
pannen en vaatwerk gebruiken1 die       
aanleiding tot vergiftiging zouden      
kunnen geven4 ,geen koperen of infrieur 
gemailleerd vaatwerk4  #c;e4 ,de        
bereiding der spijzen moet zoo zijn1 dat
 deze1 zelfs zonder zout1 met smaak     
worden genuttigd4  #d;e4 ,men lette er  
op1 dat geene der spijzen te hard koken 
7op een te heet vuur te snel koken7     
omdat de meest smakelijke vluchtige     
deelen op deze wijze zich door de lucht 
verspreiden4  #e;e4 ,weekwater werpe men
 niet weg2 evenmin koke men groenten of 
andere spijzen af1 omdat men met het    
water de voor de gezondheid zoo         
belangrijke voedingszouten roekeloos    

onnadenkend wegwerpt4  #f4 ,men make    
nooit de spijzen smakelijker door       
toevoeging van sterke kruiden of verdere
 bijvoegsels1 omdat deze de             
verteringsorganen prikkelen1 tot        
overmatig gebruik van drinken en eten   
aanzetten en dikwijls giftige           
stoffen--in alle geval nadeelige        
stoffen--bevatten1 die in onze organen  
voorbijgaande of chronische             
ongesteldheden kunnen veroorzaken4      
#g;e4 ,bij het koken sluite men de      
potten en pannen goed dicht2 dan blijft 
de damp 7stoom7 in den pot1 doordringt  
de spijs en maakt deze goed gaar4 ,men  
gebruike daarbij geen hard gestookt1    
doch een regelmatig zacht vuur4         
,aanbevelenswaardig zijn voor deze      
behandeling--vooral van aardappelen en  
groenten--de goed sluitende stoomkokers1
 waarvan verschillende goede soorten    
bijzonder verkrijgbaar en te bestellen  
zijn bij verschillende ,hollandsche     
handelaren in huishoudelijke artikelen  
en ijzerwaren1 o4a4 de stoomkoker       

,beveridge en de stoomkoker ,vingerhoets
 en nog andere systemen1 welke kokers   
niet door de dandang of wat ook zijn te 
vervangen4  ,familin in ,holland1 die1  
naar ,indi terugkeerend1 aldaar         
vegetarisch willen gaan leven1 raad ik  
ten zeerste aan1 zich bij zoo'n         
handelaar te voorzien van een oven1     
waarin houtblokjes of areng wordt       
gestookt1 dr tevens een der stoomkokers 
van de bekende systemen te koopen en    
zich verder op de hoogte te stellen van 
de zoogenaamde hooikist1 waarin het     
gedeeltelijk gare eten geheel gaar      
wordt1 met behoud van kracht1 geur en   
nat4 ,ook zulk een hooikist kan men1    
naast tal van andere huishoudelijke     
zaken voor de keuken en goedang1 bij    
verschillende firma's bekomen4 ,ik      
voorzie mij overal van alles1 billijk en
 tot mijne bijzondere tevredenheid4     
,,de ,,vegetarische ,,menu',s4   ,uit   
den aard der zaak zal een menu voor     
vegetarirs niet en nooit zoo uitgebreid 
zijn als dat1 waarin alle mogelijke     

voedingsmiddelen en voedingsstoffen     
voorkomen4 ,een gevolg van de           
omstandigheid1 dat de echte1 ware       
vegetarir het gebruik vermijdt van      
vleesch1 in allen vorm en soort1 van    
azijn1 van vele prikkelende middelen    
7dus van vele indische specerijen71     
zelfs1 zooveel mogelijk1 van zout1 dat  
echter wel op tafel staat4 ,dat het     
vegetarische maal iemand1 die er niet   
aan gewend is1 eenigszins tegenvalt1 zal
 geen verwondering baren2 maar weldra   
wordt het gebruik gewoonte en zal hij er
 zich niet over te beklagen hebben en er
 zich gezond1 frisch en sterk           
7spierkrachtig7 bij bevinden4  ,het     
vegetarisme heeft in de laatste twintig 
jaren zoodanige uitbreiding gekregen1   
dat overal in ,europa vegetarische      
keukens en restaurants zijn verrezen1   
ja1 dat zelfs1 om tegemoet te komen aan 
menschen1 die zeereizen ondernemen naar 
,amerika en naar ,indi en het verdere   
,azi1 aan boord van verscheidene        
passagiersbooten 7b4 v4 die der         

,rotterdamsche ,lloyd3 s4 s4 ,sindoro7  
vegetarische voeding wordt verstrekt4   
,menschen1 die het vegetarisch rgime    
volgen1 doen altijd goed1 om1 eer zij   
passage naar- of van ,indi nemen of     
bespreken1 zich te vergewissen1 dat aan 
boord ook vegetarisch zal worden        
voorgediend2 voor hen1 die er aan gewend
 zijn1 is zulks eene kwestie van groot  
belang4  ,de indeeling der recepten in  
dit boek is naar de volgorde            
gerangschikt1 zooals men gewoonlijk het 
maal gebruikt4 ,de vegetarir wijkt      
echter dikwijls af van die volgorde     
omdat weinig1 zoowel in verscheidenheid 
van gerechten als in hoeveelheden1 bij  
hem op den voorgrond staat4  ,het neemt 
niet weg1 dat een receptenboek de vrije 
en ruime keuze moet aanbieden die hier  
achter in de volgorde voorkomen van3    
soepen1 voorgerechten1 7hors d'oeuvres71
 eiergerechten1 sauzen1 vla's1 crmes1   
groenten en plantendeelen1 vruchten en  
comptes1 slaschotels1 panspijzen of     
gerechten in vuurvasten schotel1        

nagerechten1 puddingen1 taarten en      
enkele gebakken benevens de  ,indische  
vegetarische keuken  in de volgorde van3
 ,rijst1 ketan1 sajoers1 kerrie's1      
lalaps1 schijnsambalans of gado en      
gado-gado1 petjels1 bebtks1 verdere     
bijgerechten1 eiergerechten1 chineesche 
gerechten1 boeboers1 kw-kw's en         
manisans4   ,voorbeelden van            
,vegetarische menu's4                   
,prij- en selderijsoep                  
,boonen croquetten                      
,hutspot 3 aardappelen          ,holl4  
,ind4 menu  met een of andere groente   
rijstschoteltje                         
pudding                                 
vruchten4                               
,rijst                           sajoer 
gado-gado          ,indisch menu        
schijngehakt                            
omelet 7,indische7                      
kw-kw                           pisang4 
,i4  ,,de ,,hollandsch-,,indische       
,,vegetarische ,,keuken4   ,a4 ,,soepen4
 7,,grondstoffen74   ,hoewel de soepen  

niet behooren tot de gerechten1 die     
streng-vegetarirs gebruiken1 mogen      
enkele daarvan niet onvermeld blijven1  
vooral omdat de zoete soepen waaronder  
de vruchtensoepen1 zoo in het vgtarische
 kader vallen4  ,het bezwaar dat soep   
niet voor de spijsvertering bevorderlijk
 is1 althans dat voor een degelijke     
spijsvertering het kauwen der spijzen1  
zonder nat1 doch met eigen speeksel1    
noodzakelijk is1 is niet van zoo        
overwegenden aard1 om dit menugedeelte  
te bannen4  ,men begint de maaltijden   
met eene of andere soep4  ,voor de      
soepen zijn de grondstoffen3 boter met  
meel- of olie met meel en water4  #a ons
 boter op #b lepels meel worden goed    
vermengd en met kokend water1 onder     
gestadig omroeren1 tot een lijmige roux 
gemaakt1 die men1 op allerlei wijzen en 
met verschillende bestanddeelen1 verder 
kan bereiden tot soepen en zelfs tot    
sauzen4  ,voor bruine soepen en bruine  
sauzen moet het meel te voren worden    
gefruit d4i4 bruin of lichtbruin        

gebrand4    #a4 ,aardappelensoep4  ,een 
tiental stuks overgeschoten aardappelen 
maakt men1 met heet water1 fijn en zift 
dit4 ,vervolgens hakt men een paar      
worteltjes en wat peterselie fijn en    
voegt dit bij het vorige nat4 ,nu neemt 
men1 volgens eigen idee1 wat bruine     
roux1 lengt dit met een weinig water    
aan1 voegt er het nat bij1 en laat alles
 samen koken1 tot de worteltjes--en     
peterselie gaar zijn4  ,n4 ,b4 ,men kan 
ook rauwe aardappelen raspen en ze      
daarna met zeer weinig zout en water    
koken4 ,de verdere bereiding en         
toevoeging van de bruine roux blijven   
dezelfde4    #b4 ,bieten- of krotensoep4
  ,men kookt eenige 7#aj  #ab tal       
kleine7 bieten in ruim water1 waarna men
 ze schilt of afstroopt en in zeer      
kleine stukjes hakt4 ,men kan ook--en   
dat is beter--de biet eerst schillen1   
wasschen1 in schijfjes snijden en ze    
daarna in ruim water op een zacht vuur  
koken4  ,daarna fruit men bloem en n    
fijngesneden uitje in boter lichtbruin1 

doet er wat bietennat bij1 vervolgens   
weer wat1 en dit herhalen1 tot de soep  
de gewenschte dikte heeft4  ,hierna     
voegt men er de fijngehakte biet bij met
 wat boter1 een scheutje soja en een    
tikje zout naar smaak4  ,men laat de    
soep dan nog een oogenblikje doorkoken  
en dient er geroosterde stukjes brood   
bij4    #c4 ,boonensoep4  7,bruine en   
witte boonen47  ,katjang-djg 7,ind4     
bruine boonen72 een overgeschoten       
hoeveelheid van den vorigen dag wrijft  
men met een bordje vol gefruite uien en 
wat kokend water door eene zeef fijn4   
,men doet er dan1 naar smaak1 wat soja  
en boter bij en laat dit samen nog een  
kwartiertje koken1 tot de soep de       
gewenschte dikte heeft4    #d4 ,bajem-  
of ,spinaziesoep4  ,de bajem wordt goed 
schoongemaakt1 gekookt zonder water1    
onder toevoeging van zeer weinig zout4  
,daarna neemt men1 in plaats van meel1  
zeer fijnkorrelige gebroken rijst 7de z4
 g4 menir71 kookt dit met de bajem en   
een weinig boter naar smaak1 tot eene   

dikke soep4 ,voor den smaak zondigt men 
als vegetarir niet1 als men een klein   
stukje foelie in de soep laat medekoken4
    #e4 ,champignonssoep4               
7djamoer--koeping tikoes74  ,de         
champignons 7echte1 uit een flaconnetje7
 worden aan stukjes gesneden en met het 
eigen water en gewoon water daarbij1 nog
 wat opgekookt4 ,vervolgens neemt men   
wat gefruite uitjes1 een weinig bruine  
roux1 maakt dit aan met wat             
champignon-nat1 tot het dik wordt1 doet 
er een weinig boter1 soja1 zout en de   
champignons bij en laat daarna alles nog
 #aj minuten goed doorkoken4  ,bij      
djamoer- en koeping-tikoessoep hakt men 
deze ingredinten fijn en voegt er wat   
laksa of son1 zoomede wat selderij of   
koetja bij4 ,vervolgens de bereiding 7o4
 a4 met bruine roux7 als hierboven4     
#f4 ,duitsch-,amerikaansche soep4       
,overgeschoten oud brood en restant     
worteltjes 7uit blik7 van den vorigen   
dag worden samen met wat zout in water  
gekookt4 ,dan1 als het gaar is1 alles   

door eene zeef wringen en dit even      
opkoken met wat boter4 ,de soep moet    
warm worden voorgediend4    #g4         
,erwtensoep4  7katjang-idjoesoep74      
,groene of grauwe erwten1 dan wel       
spliterwten of de gewone katjang-idjoe4 
,deze boonensoort wordt in water met wat
 zout en #d of #e rauwe1 geschilde      
aardappelen in ruim koud water gaar     
gekookt4  7,gedroogde erwten1 ook de    
katjang-idjoe1 worden den avond te voren
 schoongemaakt en te weeken gezet4 ,den 
volgenden dag kookt men ze--als         
hierboven--in datzelfde weekwater gaar74
  ,op #a_/b liter erwten of katjang     
neemt men  #b  #c flesschen water en    
#d-e aardappelen4  ,zijn de boonen gaar1
 dan worden zij met de aardappelen door 
eene zeef gewreven4 ,men voegt er daarna
 een paar lepels fijngehakte selderij en
 prij bij en laat ze op een zacht vuur  
nog een goed half uur doorkoken4  ,voor 
den smaak kan men er wat boter 7c4 q4   
ook wat zout7 aan toevoegen4  ,men      
presenteert stukjes geroosterd brood bij

 de erwtensoep1 en1 naar verkiezing1 ook
 in slaolie gebakken uien4    #h4       
,groentesoep4  ,verschillende versche of
 gedroogde groenten1 met of zonder      
toevoeging van #a  #a #a_/b kopje rijst1
 7selderij1 boontjes1 worteltjes1       
spinazie1 postelein1 enz47 ,alle        
groenten worden fijngehakt en met de    
rijst en een weinig zout1 in #a #a_/b   
liter water gekookt4  ,men voegt1 als de
 rijst gaar is1 wat boter1 soja en nog  
wat zout bij deze soep en laat ze daarna
 nog eenige minuten doorkoken1 tot ze   
wat dik wordt4  ,men kan ook groentesoep
 maken met stukjes rauwe aardappelen en 
deze1 na koken1 binden met wat          
vermicelli1 griesmeel1 dan wel met wat  
mazena 7met water aangemaakt7 of met wat
 witte roux4 7,zie hiervoren3           
grondstoffen pag4 #aa74  ,gedroogde     
groenten moeten natuurlijk schoongemaakt
 en daarna eenigen tijd te weeken worden
 gezet4    #i4 ,koolsoep4  ,rauwe kool  
wordt fijngesneden en in boter gefruit2 
daarna wordt ze met kokend water        

opgezet1 onder toevoeging van wat       
gebakken uien4 ,is de kool gaar1 dan    
wordt de soep gebonden met wat bloem en 
laat men haar1 boven een zacht vuur1 nog
 eenigen tijd doorkoken4  ,men dient bij
 deze soep stukjes geroosterd brood     
voor4    #aj4 ,linzensoep  maakt men    
evenals de boonensoep4 ,voor de linzen  
gebruikt men de gedopte erwten van de   
katjang kr of -kr4    #aa4              
,macaronisoep4  ,een ons macaroni2 men  
kookt ze in #a #a_/b flesch water met   
wat zout4 ,men breekt daartoe de stangen
 macaroni in stukjes1 doet deze op in   
kokend water en roert er nu en dan in4  
,men bindt de soep met wat witte roux en
 voegt er1 voor den smaak1 een paar     
stukjes foelie bij4 ,men kan ook1 in    
plaats van de foelie1 wat gehakte       
peterselie en een weinig soja bij deze  
soep voegen4    #ab4 ,prei- en selderij 
soep4  ,prei en selderij worden         
schoongemaakt1 in stukken gesneden en   
met wat zout in water gekookt4 ,men kan 
deze soep binden met rijst of met witte 

roux4 ,men kan er een weinig zout naar  
smaak bijvoegen en dient deze soep voor 
met stukjes geroosterd brood4    #ac4   
,sesawie soep4  ,de sesawie wordt goed  
gewasschen1 schoon gemaakt1 gesneden en 
in ruim water met wat zout gaar gekookt4
 ,dan voegt men er wat zout1 soja en een
 kluitje boter bij en braadt daarna deze
 soep met een weinig bruine roux1 tot   
zij de gewenschte dikte heeft4    #ad4  
,tomatensoep4  ,zes  acht tomaten worden
 in water gaar gekookt en daarna door   
eene zeef gewreven4  ,vervolgens fruit  
men een paar fijngesneden uitjes in wat 
boter en zift ook deze1 die men bij de  
tomatenpure doet4 ,dan kookt men dit    
alles samen op met nog een weinig boter 
en bindt ze verder met wat mazena of wat
 bruine roux4  ,men dient bij de        
tomatensoep kleine stukjes geroosterd   
brood voor4  ,n4,b4 ,sommigen voegen bij
 de tomaten wat gekookte in stukjes     
gebroken macaroni f gekookte selderij1  
dan wel worteltjes of peterselie en     
soja1 wederom anderen voegen er fijn    

gemaakte aardappelen--met wat soja--bij4
    #ae4 ,uiensoep4  #f-h uien van      
middelmatige grootte maakt men goed     
schoon1 snijdt ze aan stukken en zet ze 
met wat water en boter 7onder toevoeging
 van een weinigje zout7 op en laat alles
 goed koken1 tot de uien gaar zijn4 ,men
 giet er dan zooveel kokend water bij1  
als men soep noodig heeft1 voor #b      
#c--;hoogstens #e personen4  ,om deze   
soep dik te krijgen gebruikt men wat    
aangemaakte mazena en voegt er stukjes  
lichtbruin geroosterd brood bij en laat 
dit samen nog even opkoken4    #af4     
,uiensoep met roux4  ,deze soep wordt   
bereid met gefruite uien1 meel en wat   
boter2 giet er kokend water op en laat  
alles dan een half uur koken4  ,om den  
smaak te verhoogen1 voegt men er een    
beetje citroensap naar smaak bij4 ,is de
 soep niet genoeg gebonden1 dan doet men
 er wat gestampte beschuit bij1 of nog  
een lepel meel1 met water aangelengd4   
,men kan er geroosterd brood bij        
presenteeren4    #ag4 ,vermicellisoep   

wordt op dezelfde wijze bereid en met   
dezelfde ingredinten als de             
macaronisoep1 met dien verstande        
natuurlijk1 dat nu1 in plaats van       
macaroni1 vermicelli wordt genomen4     
,,zoete ,,soepen4   #ah4 ,abrikozensoep4
  #c_/d  #a ons gedroogde abrikozen 7die
 men tegenwoordig ook in ,indi kan      
krijgen7 wascht men af en zet ze een    
nacht in het water4  ,nu neemt men een  
kopje vol parelgort1 die men weekt en ze
 ruim n uur kookt2 voeg er dan de       
abrikozen met het water en suiker naar  
smaak bij en laat dit samen nog #a  #b  
uren1 op een matig vuur1 zachtjes koken4
  ,abrikozen in flacons behoeven        
natuurlijk niet te worden geweekt2 men  
ontdoet ze van de pitten en voegt ze1   
met het nat en zonder suiker bij de     
gekookte parelgort4    #ai4 ,bidarasoep4
  #bj  #cj rijpe bidara's1 van de pitten
 ontdaan1 worden goed schoongewasschen  
en met koud water opgezet4 ,als ze gaar 
zijn1 worden ze door eene zeef gewreven1
 daarna met zooveel heet of kokend water

 aangelengd1 tot de soep de vereischte  
dikte heeft1 doet er wat suiker en      
citroensap bij en stort de soep dan over
 in de terrine4    #bj4 ,chocoladesoep4 
,op #a flesch melk neemt men een volle  
lepel chocoladepoeder en #c  #d lepels  
suiker4 ,men roert eerst de chocolade en
 de suiker samen met een weinigje water 
aan1 kookt vervolgens de melk1 doet er  
een stukje vanille in1 roert er de      
aangelengde chocolade met suiker door en
 bindt dit alles met #a of #b lepels    
aangemaakte mazena4  ,men dient deze    
soep koud of1 naar verkiezing1 warm voor
 en presenteert er ronde beschuiten bij4
    #ba4 ,citroensoep4  ,sago-bidji     
wordt met koud water ruim opgezet en    
gedurende twee uren gekookt2 doet er het
 sap van #b citroenen en suiker bij1 ter
 verhooging van den smaak4  ,om de soep 
te kleuren1 raspt men de schil van #a   
djeroek nipis en van #a djeroek-keprok  
er in4 ,men laat deze soep dan nog even 
opkoken en dient ze warm voor1 waarbij  
men1 naar verkiezing1 beschuit kan rond 

laten gaan4    #bb4 ,karnemelksoep4  #a 
liter karnemelk1 #a ei1 meel1 suiker en 
wittebrood4 7,men kan er ook grutten of 
parelgort in koken--dan wordt deze soep 
met keukenstroop gegeten47  ,de         
karnemelk wordt1 onder gedurig roeren1  
verwarmd4 ,hierna maakt men meel met wat
 koude melk aan1 klutst een ei1 roert   
dit er door heen en roert dit alles door
 de heete karnemelk4  ,men kan de soep  
nu met suiker aanmaken1 goed roerende1  
en warm ter tafel brengen4  ,gewoonlijk 
gebruikt men er wittebrood bij1 dat in  
het soepbord gebrokkeld is en waarover  
de soep wordt gedaan4    #bc4 ,zoete    
zuringsoep4  ,de zuring1 in ,indi ook   
bekend als soering1 moet goed worden    
schoongemaakt en gewasschen1 niet van de
 stelen afgerist en met weinig water    
opgezet1 zoo dat ze1 kokende1 insmelt4  
,als ze versmolten is1 wordt ze door    
eene zeef fijn gewreven2 daarna voegt   
men er krenten1 rozijnen en suiker naar 
smaak bij en bindt ze met wat mazena met
 water aangelengd4 ,de krenten en       

rozijnen moeten natuurlijk eerst van de 
steeltjes en vuil1 afval en stof worden 
ontdaan en goed in heet water geweekt4  
,zijn ze goed uitgezet1 dan voegt men ze
 pas bij de zuring4  ,men laat alles nog
 een goed kwartier doorkoken en roert   
er1 vr het opdienen1 een weinigje boter 
door4        ,b4 ,,voorgerechten4   #bd4
 ,aardappelcroquetten4  ,overgeschoten  
of versch gekookte koude aardappelen    
moeten door eene zeef fijngewreven1     
daarna vermengd met een paar rauwe      
eieren1 een weinig melk1 een lepel      
gehakte peterselie en een weinig zout4  
,men roert dit alles goed samen door    
elkander tot een stevig deeg4 ,dan neemt
 men met een lepel stukken van het deeg 
af en rolt die stukken langwerpig uit1  
tot er langwerpig-ronde balletjes van   
zijn gemaakt4 ,deze worden dan gedoopt  
in geklopt eiwit1 dan door paneermeel   
gewenteld en eindelijk in ,genuaolie    
gebakken1 evenals oliebollen4  ,n4,b4   
,men beschouwt1 over het algemeen1 deze 
croquettensoorten als een uitstekende   

overgang voor vleescheters tot het      
vegetarisme4    #be4 ,bruine            
boonen-croquetten4  ,gekookte bruine    
boonen worden door eene zeef            
fijngewreven1 daarna met een paar rauwe 
eieren en in boter gefruite gesneden    
uien en zooveel beschuitkruim of        
fijngemaakte aardappelen1 als noodig    
blijkt1 vermengd en gekneed1 tot het een
 dik deeg wordt4 ,men voegt door het    
deeg eenig zout4 ,de verdere behandeling
 geschiedt als bij aardappelcroquetten4 
,men neme ook hiervoor ,genuaolie4      
#bf4 ,witte boonencroquetten  worden met
 dezelfde bestanddeelen en op dezelfde  
wijze bereid als de bruine              
boonencroquetten4    #bg4               
,erwtencroquetten  worden evenals de    
beide vorige soorten behandeld1 zoowel  
wat bestanddeelen als bakken betreft4   
#bh4 ,koolcroquetten4  ,jonge kool      
fijngehakt en gaar gekookt2 #a paar     
rauwe en #a paar gekookte eieren        
vermengd met fijngemaakte gekookte      
aardappelen2 een weinig zout4  ,verder  

is de behandeling1 na goede vermenging  
van al deze bestanddeelen1 als die van  
de aardappelcroquetten4 7,genuaolie74   
#bi4 ,koolcroquetten1 gevuld met pure4  
,men kookt de kool niet te gaar1 neemt  
de kool per blad af en doet in elk blad 
een pure 7ne lepel7 van erwten1 boonen1 
linzen1 rolt het dicht en steekt het    
verder met een bieting vast4 ,dan doet  
men de koolcroquetten in geslagen eiwit1
 wentelt ze vervolgens in beschuitkruim 
of paneermeel en bakt ze verder in boter
 of ,genuaolie lichtbruin in de         
koekepan4    #cj4 ,linzencroquetten4    
,de gedopte erwten van de katjang-kr    
worden gekookt en verder behandeld1     
gerold1 enz4 als de bruine              
boonen-croquetten4    #ca4 ,pasteitjes  
met champignons gevuld4  ,men kneedt    
eerst een deeg van #bej gram bloem en   
#bej gram boter--of minder1 maar altijd 
evenveel bloem als boter--en rolt het   
deeg uit tot #a c,m4 dikte1 waarna men  
met een bierglas of iets anders1 ronde  
vormpjes uit het deeg steekt4  ,van de  

champignons maakt men eene ragot 7witte 
dikke saus zie no4 #ed7 en vult hiermede
 de ronde vormpjes deeg1 die dan worden 
dichtgemaakt met een deegdekseltje4 ,op 
het dekseltje smeert men wat geslagen   
eierdooier en bakt dan de pasteitjes in 
den heeten oven lichtbruin4    #cb4     
,pasteitjes met kastanjes gevuld4       
,dezelfde pasteitjes1 wat bestanddeelen 
en bereiding betreft4 ,van de kastanjes1
 die gewasschen1 gekruist en gekookt1   
daarna uitgehaald zijn1 maakt men met   
wat boter een pure--is deze pure te     
vast1 dan verdunt of vermengt men ze met
 een geklutst ei en stooft de           
kastanjepure op4 ,met deze pure worden  
de pasteitjes--evenals in no4 #ca1      
gevuld4 ,daarna dezelfde behandeling als
 in no4 #ca4    #cc4 ,eier-pasteitjes4  
#d of #e hardgekookte eieren1 in vierde 
parten gesneden1 boter1 bloem1 melk1    
fijngehakte peterselie1 een weinig zout 
en een tikje suiker2 #ab pasteivormpjes 
van deeg4  ,bloem en boter worden1 op   
een zacht vuur1 met melk samengeroerd   

tot alles gebonden is4  ,daarna doet men
 er een lepel fijngehakte peterselie    
door1 vervolgens1 zeer voorzichtig1 de  
in vierde parten gesneden hard gekookte 
eieren4 ,nog gedurende een kwartier laat
 men dit boven een zacht vuur doorstoven
 en vult dan hiermede de pasteitjes1 die
 men gemaakt heeft als in boven         
beschreven recepten reeds is aangegeven4
  ,verder geschiedt het bakken in den   
oven als hierboven vermeld4    #cd4     
,rijstcroquetten4  ,droog gekookte      
rijst1 #a of #b eieren1 #a kluitje      
boter1 #a lepel fijngehakte peterselie  
of koetja1 #a lepel soja1 een weinigje  
zout4  ,van alle ingredinten bij        
elkander wordt een deeg gemaakt en van  
dit deeg steekt men stukken af1 die men 
tot langwerpige balletjes kneedt4       
,verder geschiedt de behandeling als bij
 de aardappelcroquetten4    #ce4        
,schijngehakt van gekookte aardappelen4 
#bj gekookte aardappelen1 #c gestampte  
beschuiten1 #a lepel fijngehakte        
peterselie1 #b lepels zeer fijngehakte  

sjalotjes1 #a rauw en #a hard gekookt   
ei1 boter1 heet water4  ,van de         
aardappelen1 eieren1 beschuit1          
peterselie en sjalotjes maakt men een   
deeg en een grooten bal2 braadt dezen in
 boter4 ,nu en dan bedruipt men den bal 
en bakt ze om-en-om1 totdat ze overal   
lichtbruin is4 ,als de boter bruin is   
geworden1 voegt men er1 nu en dan1 een  
weinig heet water aan toe1 voor de      
jusbereiding4    #cf4 ,schijngehakt van 
linzen4 7katjang kr74  ,zeer gaar       
gekookte katjang kr 7gedopte71 een paar 
lepels zeer fijn gehakte1 bruin gefruite
 uitjes1 #a lepel fijngehakte peterselie
 of prei1 #a paar rauwe en #a paar hard 
gekookte eieren1 een weinig zout1       
geklutst eiwit 7afzonderlijk71 gestampt 
beschuitkruim1 boter of ,genuaolie4  ,de
 katjangs worden1 als ze gaar zijn1 door
 eene zeef fijn gewreven4 ,de gekookte  
eieren worden zeer fijn gehakt en met de
 rauwe eieren1 de uitjes1 peterselie    
7prei7 en de katjangpure tot een deeg   
verwerkt en goed gekneed4  ,men kan nu  

dit deeg als een groote bal behandelen  
of in kleine balletjes verdeelen4  ,deze
 worden door het eiwit 7geklutste7      
gehaald1 in beschuitkruim gewenteld en  
in boter 7of ,genuaolie7 aan alle kanten
 lichtbruin gebakken4  ,dit deeg kan men
 ook gebruiken voor vulsel van          
pasteitjes2 7zie de nos4 #ca en #cb74   
#cg4 ,spinazie- of bajemcroquetten4     
,gekookte spinazie1 fijngemaakte        
gekookte aardappelen 7pure71 #a paar    
rauwe en #a paar gekookte eieren1 een   
weinig zout naar smaak1 boter1          
,genuaolie4  ,de spinazie fijnhakken en 
met de aardappelen1 eieren1 zout en     
boter tot een deeg bewerkt en gekneed4  
,men maakt er daarna kleine balletjes of
 croquetjes van en bakt ze dan1 evenals 
de aardappelcroquetten1 in boter of     
,genuaolie4        ,c4 ,,eiergerechten4 
#ch4 ,zacht gekookte eieren4  ,de eieren
 moeten gedurende #c minuten in kokend  
water worden gelaten4 ,men berekent1 als
 vaste maatstaf1 dat de tijd wordt      
genomen1 van af dat de eieren in het    

kokend water zijn gedompeld4    #ci4    
,hard gekookte eieren4  ,als hierboven4 
,de kooktijd duurt dan #f volle minuten4
    #dj4 ,roereieren of geroerde eieren4
  ,in een koekepan laat men wat boter   
smelten of olie verwarmen4 ,vervolgens  
klopt men eenige eieren met een weinig  
zout1 stort ze op de heete boter 7of    
,genuaolie71 roert er met een houten    
lepel langzaam door1 tot alles een      
behoorlijke dikte verkrijgt en stort den
 inhoud daarna over in een schaal4  ,men
 gebruikt deze eieren bij brood4    #da4
 ,gebakken eieren4  ,eieren1 boter en   
een weinig zout4  ,men laat de boter in 
een pan smelten en heet worden1 breekt1 
drie aan drie1 de eieren in de boter1   
voegt er boven op wat zout1 laat ze aan 
weerszijden lichtbruin bakken4    #db4  
,columbus eieren4  #h eieren1 een paar  
lepels citroensap1 drie lepels          
olijfolie1 een paar truffels1           
peterselie4  ,van #b eierdooiers maakt  
men met het citroensap en de olie een   
mayonnaisesausje4  ,de zes overige      

eieren worden hard gekookt1 gepeld en1  
van elk1 een der punten gelijk          
afgesneden4 ,dan doet men de mayonnaise 
op een plat schaaltje en plaatst1 daarop
 staande1 de eieren1 met 't afgesneden  
puntje naar beneden4 ,op elk ei een     
uitgestoken figuurtje van truffel leggen
 en verder de schotel garneeren met     
takjes en blaadjes peterselie4 ,men kan 
bij dit gerecht gewone salade 7no4 #acf7
 presenteeren en ook kan men de schotel 
met blaadjes kropsla garneeren4    #dc4 
,kampersteur4  7smakelijke eierschotel74
  #h eieren1 gebakken1 gesneden uien1   
witte roux van boter1 melk1 meel en een 
tikje zout4  ,de eieren worden          
hardgekookt1 gepeld1 aan schijfjes      
gesneden1 bestrooid met gebakken uien en
 dit alles in een vuurvast schaaltje    
gedaan4 ,men maakt een witte roux van de
 opgegeven bestanddeelen en giet deze   
over den inhoud van het schaaltje4      
,warm ter tafel brengen4    #dd4        
,omelet4  #d eieren1 op elk ei n lepel  
melk of water1 boter of ,genuaolie4  ,de

 eieren worden gebroken goed geklutst en
 de melk 7of het water7 er ook mede     
geklopt4  ,in een koekepan heeft men de 
boter of olie gedaan en als deze verhit 
is1 worden de geklutste eieren er in    
gestort en de omelet gebakken4 ,aan     
beide kanten zorge men dat ze lichtbruin
 van kleur wordt4    #de4 ,omelet met   
kaas4  ,dezelfde bestanddeelen als      
hierboven 7no4 #dd74 ,men voegt echter  
bij het beslag geraspte kaas of deze aan
 kleine dobbelsteentjes gesneden4       
,overigens geschiedt het bakken op      
dezelfde wijze als onder no4 #dd4       
#df4 ,fransche omelet4  7omelet met     
peterselie74  ,dezelfde bestanddeelen   
als no4 #dd1 onder bijvoeging van een   
lepel fijngehakte peterselie4           
,bereiding als hierboven4 ,begint de    
omelet te stollen1 dan strooit men er de
 fijngehakte peterselie over en bakt ze 
verder gaar1 aan weerszijden lichtbruin4
    #dg4 ,spiegeleieren4  #f eieren1 een
 paar lepels boter 7of ,genuaolie71 een 
weinigje zout4  ,men warmt de boter in  

de koekepan2 is ze goed heet1 dan worden
 de eieren gebroken en in de heete boter
 gestort4 ,men bakt ze tot het eiwit is 
gestold4  ,de eieren worden op een      
schaaltje gedaan en er een zeer klein   
tikje zout vlugweg over heen gestrooid4 
7,of heelemaal geen zout74    #dh4      
,verloren eieren of eieren met zure     
saus4  ,men zet water op met een klein  
beetje zout4 ,als het kookt breekt men  
er voorzichtig de eieren n voor n in4   
,laat ze op een zacht vuur langzaam gaar
 worden 7 #e tot #h minuten74 ,men doet 
nu de eieren voorzichtig op een schotel 
of een schaaltje en giet daarop zure    
saus 7zie hierachter no4 #fa3 roux met  
citroensap74    #di4 ,zwitsersche       
eieren4  #d of #e eieren1 boter1 melk of
 room1 geraspte kaas4  ,men doet de     
boter in een vuurvast schaaltje1 dat er 
goed mede besmeerd wordt1 breekt daarna 
in het schaaltje de eieren zeer         
voorzichtig1 zoo1 dat zij in hun geheel 
blijven en giet hierover de melk 7of    
room7 met de paar lepels geraspte kaas  

vermengd4  ,men laat dit gerechtje      
gedurende een kwartier in den oven gaar 
worden4        ,d4 ,,sauzen1 ,,vla',s1  
,,cr,,mes4   ,het hoofdbestanddeel van  
de sauzen der vegetarische keuken is wel
 het nat der groenten4 ,bij de          
vruchtensauzen domineert natuurlijk     
vruchtennat4 ,het groote boek van       
,valk-,heinsdijk zegt hieromtrent3      
,vruchtensaus en vla's moeten niet      
zoozeer vruchten vervangen dan wel den  
weg bereiden tot een grooter gebruik van
 ooft4      #a4 ,,warme ,,sauzen4   #ej4
 ,botersaus4  ,een paar lepels boter    
smelten op een zacht vuur4 ,deze heet3  
gesmolten botersaus4    #ea4 ,gewelde   
botersaus4  ,men kookt water en neemt b4
 v4 op #a ons boter #a kopje kokend     
water4 ,men slaat de boter tot schuim of
 room en doet er1 steeds langzaam       
roerende1 het kokende water door4 ,deze 
gewelde boter moet er zeer gebonden     
uitzien4    #eb4 ,bruine botersaus4     
,een lepel boter en een lepel meel4     
7,voor n persoon2 naar het aantal       

personen neemt men natuurlijk meer boter
 en meel74  ,men laat de boter bruin    
worden in een pan1 laat ze even         
afkoelen1 doet er een weinig heet water1
 al roerende bij en1 om de saus dik te  
maken1 voegt men er het meel bij1 dat   
met water is aangelengd4 ,men roert dan 
verder deze saus1 tot ze dik wordt4     
,sommigen voegen een scheutje soja aan  
deze saus toe4    #ec4 ,witte botersaus4
  ,bloem1 boter en kokend water4  ,van  
bloem en boter wordt een dik deeg       
gemaakt1 dat men vervolgens door kokend 
water roert1 tot alles een witte1 dikke 
gebonden saus wordt4    #ed4            
,champignonsaus4  ,boter1 bloem1        
gebakken uitjes1 citroensap of          
peterselie1 zout naar smaak1 het nat der
 champignons uit blik4  ,het meel       
7bloem7 wordt in boter bruin gefruit2   
daarna doet men er langzaam aan het     
opgewarmde champignonsnat bij2 nu hakt  
men de helft van den inhoud van het blik
 zoo ragfijn mogelijk en roert deze     
gehakte champignons met de fijngehakte  

gebakken uitjes goed door elkander en   
voegt dit1 al roerende door de saus4    
,deze saus giet men over het gerecht1   
dat bereid wordt1 terwijl de andere     
helft der champignons in boter wordt    
gestoofd en als versiering dient van het
 gerecht4 ,in de rondte er om heen      
geschikt4    #ee4 ,eiersaus4  #d eieren1
 #b lepels boter1 op elk ei #a lepel    
water1 7hier dus #d lepels water71 zout 
naar verkiezing1 en citroensap naar     
smaak4  ,n4 ,b4 ,in plaats van #d eieren
 kan men #b eieren en #a lepel mazena of
 bloem nemen1 die met koud water is     
aangemaakt4  ,de eieren #e minuten      
kloppen2 daarna doet men er een tikje   
zout in1 dan het water en1 't laatst1   
het citroensap4 ,steeds kloppen4  ,deze 
saus doet men1 al roerende in een pan en
 deze1 door blijvende roeren1 au bain   
,marie1 tot de saus is gebonden en het  
schuim is opgelost4  ,nu neemt men de   
pan uit den bain ,marie en roert        
voorzichtig de boter door deze saus1 tot
 zij geheel is versmolten4    #ef4      

,kappertjessaus4  #b  #d eetlepels      
kappertjes en het nat der kappertjes4   
,dezelfde bereiding als de              
champignonssaus4 ,alleen behoeven de    
kappertjes niet--als de champignons--te 
worden fijngemaakt of gehakt4    #eg4   
,peterseliesaus4  ,een lepel gehakte    
peterselie1 warme witte-botersaus4  ,de 
warme botersaus wordt1 even vr het      
opdienen1 vermengd met de fijngehakte   
peterselie1 die men er door heen roert4 
#eh4 ,tomatensaus4  #d of #f tomaten1   
bloem1 boter1 fijngesneden gebakken     
uitjes 7f citroensap74  ,de tomaten     
wasschen1 in vieren snijden en in       
zooveel water opzetten1 dat zij precies 
onder water staan4 ,als ze gaar zijn1   
worden ze door eene zeef fijngemaakt4   
7,het water werpe men niet weg--kan voor
 soep dienen67  ,nu fruit men boter en  
bloem bruin1 doet er de gezifte tomaten1
 de uien en een weinig tomatennat bij en
 roert alles goed dooreen1 op een zacht 
vuurtje1 tot de saus gebonden is4  ,wil 
men deze saus rood of rose laten zijn1  

dan late men de uitjes achterwege en    
gebruikt citroensap1 terwijl men boter  
en bloem wit 7niet bruin7 fruit4    #ei4
 ,uiensaus 7witte74  ,witte botersaus1  
gestoofde uien1 boter4 7,bombay uien74  
,uien schillen1 aan schijfjes snijden en
 met boter en een weinig water stoven4  
,daarna maakt men witte botersaus 7no4  
#ec7 en roert er de gestoofde uien door 
heen4    #fj4 ,uiensaus 7bruine74       
,bruine botersaus en gebakken1          
fijngesneden uien4  ,men voegt de       
gebakken uien bij de gemaakte bruine    
botersaus 7no4 #eb7 en roert dit samen1 
al kokende1 door elkander4    #fa4 ,zure
 saus4  ,zie eiersaus 7no4 #ee74    #fb4
 ,stoofsauzen  in het algemeen1 worden  
bereid door de samenvoeging en verdere  
bereiding van boter1 bloem en het nat   
van een of andere groente4  ,het hangt  
er natuurlijk van af1 voor welk gerecht 
deze saussoort moet worden gebruikt4    
,bij witte sauzen1 b4v4 voor knolletjes1
 bloemkool1 schorseneeren1 zorge men1   
dat het meel of de bloem niet bruin     

wordt gefruit4 ,bij bruine boonen wordt 
de saus dus natuurlijk bruin gefruit4   
#b4 ,,koude ,,sauzen4   #fc4            
,mayonnaise4  #d eierdooiers1 #b kopjes 
sla- of olijfolie 7d4 i4 ,genuaolie71   
citroensap4  ,de #d eierdooiers worden  
gedurende #a_/d uur geklopt en dan      
langzaam1 lepelsgewijze1 steeds         
roerende1 toegevoegd aan de slaolie1    
waarna men er1 aanhoudend roerende1     
druppelsgewijze het citroensap bij      
voegt4    #fd4 ,tweede mayonnaisesaus4  
,een eierdooier1 #c_/d lepel bloem1 #a  
klein kopje water1 #a klein kopje melk1 
#b lepels ,genuaolie1 citroensap1       
gehakte peterselie4  ,men klopt den     
dooier flink met de bloem en voegt er1  
langzaam aan1 het water1 de melk en n   
lepel ,genuaolie1 al roerende1 bij4     
,onder gestadig roeren op een zacht vuur
 koken1 tot alles gebonden is4 ,is deze 
saus daarna koud geworden1 dan doet men 
er de andere lepel slaolie1 het         
citroensap en de gehakte peterselie1 al 
roerende1 bij4    #fe4 ,saladesaus4  #a 

hardgekookt ei1 #a rauw ei1 #b kopjes   
melk1 #b lepels citroensap4  ,men wrijft
 het gekookte ei fijn1 liefst door eene 
zeef1 en vermengt het met het rauwe ei  
en de melk4 ,daarna verwarmt men dit    
mengsel boven een zacht vuurtje1 al     
roerende1 tot het dik wordt4 ,het mag   
niet koken4  ,met stort vervolgens deze 
saus in een schaal1 laat ze bekoelen en 
roert er1 koud geworden1 de #b lepels   
citroensap door4      #c4 ,,zoete       
,,sauzen4   ,vruchtensauzen4  ,deze     
sauzen kan men van alle versche         
vruchten1 jams of marmelades maken1 b4v4
 van ananas1 enkele djeroeksoorten4 7,de
 meeste ,indische vruchten leenen er    
zich helaas niet toe1 omdat zij1 hoewel 
rijp en zoet1 niet veel smaak hebben en 
geen geur voor sauzen1 zooals de        
,europeesche vruchten74 ,hoe zoude een  
sirikaja-1 een namnam-1 een doekoe-1 een
 ramboetan-1 een papajasaus smaken8 ,men
 zou toch altijd zijn toevlucht moeten  
nemen tot eenige essence1 b4v4          
marasquino1 oranjebloesemwater enz4     

,daarom worden vele sauzen door de      
vegetarirs gemaakt van jams1 marmelades 
en vruchten op water1 ook van sappen en 
siropen4 ,en zoo heeft men3    #ff4     
,aardbeiensaus4  #a_/a of #a_/b blik of 
potje aardbeienjam1 #a kopje water1 #a  
lepel aangemaakte sago of mazena4 ,een  
weinigje citroensap4  ,men roert1 op een
 zacht vuur1 de jam met het water en het
 citroensap samen1 bindt het1 zoo       
noodig1 met de aangemaakte sago of      
mazena4  ,op dezelfde wijze maakt men3  
#fg4 ,abrikozensaus1    #fh4            
,grenadinesaus 7van siroop71    #fi4    
,frambozensaus1    #gj4 ,kersensaus en  
#ga4 ,pruimensaus4  ,dezelfde           
bestanddeelen 7als de sausnaam aangeeft7
 en bereiding4  ,zoo maakt men ook van  
de vruchtensappen sauzen1 b4 v4    #gb4 
,frambozensaus1 enz4    #gc4 ,guavesaus4
  #d of #e rijpe djamboe-bidji1 een paar
 lepels suiker1 water1 een paar lepels  
aangemaakte mazena1 citroensap4  ,de    
gele 7rijpe7 djamboe-bidji's worden zeer
 dun geschild1 daarna met suiker en     

water gestoofd1 tot ze gaar zijn4       
,hierna zeeft men de vruchten1 met het  
nat1 door de zeef4  ,het gezifte wordt  
dan opgekookt met het citroensap en1    
naar verkiezing1 met de mazena gebonden4
  ,bij zachtgekookte rijst smaakt deze  
saus zeer goed4    #gd4                 
,terra-cotta-saus4  7van bessensap      
gemaakt74  ,een splitglas bessensap1    
#a_/b splitglas water1 #a  #b lepels    
aangemaakte mazena1 #c  #d lepels       
suiker1 #a stukje kaneel1               
7vingerlengte74  ,het bessensap wordt   
met het water1 de suiker en het kaneel  
gekookt1 daarna met de aangemaakte      
mazena aangelengd en dit samen geroerd1 
tot de saus dik wordt4    #ge4          
,caramelsaus4  #d  #e lepels witte      
suiker1 #b lepels water1 #a_/c flesch   
melk1 #b lepels mazena f #c geklutste   
eierdooiers4  ,men braadt de suiker     
droog in een wadjan1 tot ze lichtbruin  
ziet1 voegt er zachtjes1 al roerende1   
het water bij en daarna de eierdooiers  
en de melk4 ,doorroeren tot de saus     

gebonden is4    #gf4 ,ple-mle-saus4     
7,vruchtensaus74  #a_/d flesch          
frambozenstroop1 #a_/d flesch bessensap1
 #a_/d pond suiker1 #a pijpje kaneel1   
een half liqueurglaasje citroensap1 #b  
lepels aangemaakte sago of mazena4  ,men
 kookt te zamen op de frambozenstroop1  
het bessensap1 de suiker en het kaneel4 
,als dit gekookte begint op te borrelen1
 bindt men het met de aangemaakte sago  
of mazena en voegt er1 al roerende1 het 
liqueurglaasje citroensap bij4      #d4 
,,melksauzen4   #gg4 ,amandelsaus4  ,een
 halve flesch melk1 een lepel mazena1   
een rolletje amandelpers 7of een handvol
 geraspte of fijngestampte zoete        
amandelen1 kenari's of ketapang7 suiker 
naar smaak4  ,men breekt of ontbolstert 
de kenari's of de ketapang1 haalt er de 
schilletjes 7velletjes7 af en stampt ze 
fijn in een loempang batoe4  ,nu kookt  
men de melk met de amandelpers 7of met  
de gestampte kenari's7 onder toevoeging 
van een lepel aangemaakte mazena1 tot de
 saus dik is geworden4 ,laat deze dan   

bekoelen en roert er vervolgens naar    
smaak1 zooveel suiker bij1 als men      
verkiest4    #gh4 ,citroensaus4  ,de    
geraspte schil van een djeroek-nipis of 
djeroek-keprok4 ,een halve flesch melk1 
suiker naar smaak en #a  #a #a_/b lepel 
aangemaakte mazena4  ,de geraspte schil 
wordt met de melk gekookt1 daarna       
gezeefd2 men doet er dan suiker naar    
smaak bij en bindt de saus met de       
aangemaakte mazena4    #gi4             
,vanillesaus4  #a stokje vanille1 #a_/b 
flesch melk1 #d  #f lepels suiker1 #c   
eierdooiers1 #a  #a #a_/b lepel         
aangemaakte mazena4  ,de melk koken met 
de vanille en de suiker4 ,men klopt     
intusschen de eierdooiers1 roert de     
mazena door de kokende melk en als deze 
dik begint te worden1 voegt men er1 al  
roerende1 de eierdooiers bij4           
,,vla',s4   #hj4 ,bessenvla4  #a_/b     
flesch bessensap1 #c geklopte           
eierdooiers1 #a #a_/b eetlepel          
aangemaakte mazena1 #b ons rozijnen1    
suiker naar smaak4  ,de rozijnen worden 

goed gewasschen en een nacht geweekt2 de
 #a_/b flesch bessensap wordt daarna met
 het rozijnenwater te vuur gezet4       
,daarna worden1 onder het koken1 de     
eierdooiers en de mazena met een paar   
lepels suiker1 er door geroerd4 ,als    
deze vla dik begint te worden1 voegt men
 er de rozijnen1 al roerende1 bij4      
#ha4 ,citroenvla4  #e eieren1 #a #a_/b  
ons suiker1 #a_/d liter water1 het sap  
van #c citroenen1 geklopt eiwit4  ,men  
klopt de vijf eierdooiers met de suiker 
tot een witte massa1 doet daarna het    
water er bij en kookt dit in een        
pannetje au bain ,marie4  ,als deze vla 
warm begint te worden1 doet men er1 al  
roerende1 het citroensap bij en1 als de 
vla dik begint te worden1 de helft van  
het stijfgeklopte eiwit4 ,doorroeren6   
,is de vla dik geworden1 dan wordt ze op
 een vlaschotel gestort en de andere    
helft van het stijfgeklopte eiwit er    
netjes om heen geschikt4    #hb4        
,vanillevla4  ,dezelfde bereiding als de
 vanillesaus1 maar1 om dikker te maken1 

gebruikt men meer eieren1 melk1 suiker  
en mazena1 b4 v4 #a flesch melk1 #d  #f 
eierdooiers1 een paar lepels suiker en  
#d  #e lepels mazena4      ,,cr,,mes4   
#hc4 ,crme of melkvla4  #a_/b flesch    
melk1 #a_/b stokje vanille1 #a #a_/b ons
 suiker1 #b lepels rozewater1 #h        
eierdooiers4  ,de melk met de vanille   
koken2 de eierdooiers met de suiker     
kloppen2 daarna het rozewater er bij    
doen en dit samen1 bij de melk1 al      
roerende1 voegen en alles au bain ,marie
 behandelen4 ,dik koken4  ,is de crme   
gebonden1 dan stort men haar in een     
vochtig gemaakten crmeschotel over4     
#hd4 ,crme brle4  #a_/b liter melk1 #e  
eierdooiers1 #b #a_/d ons suiker4  ,van 
#ajj gram 7#a ons7 suiker maakt men     
caramel4 ,de eierdooiers worden met de  
resteerende #a #a_/d ons suiker wit     
geklopt4  ,men warmt deze witgeklopte   
massa au bain ,marie en roert ze tot ze 
dik wordt4  ,men kookt intusschen de    
melk en voegt deze1 langzaam roerende1  
bij de dik geworden massa1 zoomede de   

caramel4  ,men blijft dan doorroeren1   
tot alles een gebonden massa wordt4  ,de
 vla overstorten in een glazen schaal en
 garneeren met geklopt eiwit4    #he4   
,sago-crme4  #a_/b flesch melk1 een paar
 lepels suiker1 een stukje fijngehakt   
citroenschil1 een eetlepel sago1 #b     
eierdooiers4  ,de melk wordt met de     
suiker en de fijngehakte citroenschil   
gekookt en daarna gezeefd4  ,de sago    
wordt dan met 'n paar lepels van deze   
melk aangemaakt1 daarna met al de melk  
opgekookt1 tot ze doorschijnend begint  
te worden1 waarna men er de #b geklopte 
eierdooiers door heen roert1 erbij      
zorgende1 dat het niet schift4  ,alles  
overstorten in een vlaschotel en warm   
opdienen4    #hf4 ,vanille-crme  is     
precies gelijk als de vanillevla4  ,over
 het algemeen zijn de crmes en de vla's 
geheel aan elkander gelijk4        ,e4  
,,groenten ,,en ,,plantendeelen4        
,zoowel voor de ,europeesche1 als voor  
de ,indische tafel dienen alle1 althans 
de meeste groenten en plantendeelen4    

,welk een rijke verscheidenheid levert  
,indi niet op8 ,de werken van ,hasskarl1
 ,greshoff en ,hekmeijer geven tal van  
eetbare vruchten1 groenten en           
plantendeelen op4    #hg4 ,de aardakker4
  7,koemeli of                          
koemeli-kentong--,javaansche aardappel74
  ,deze zwarte1 kleine knolachtige      
gewassen 7de wortels7 worden in hun     
schil gekookt1 dan gepeld en1 als de    
aardappelen1 door de inboorlingen       
gegeten4 ,ook ,europeanen lusten deze   
inlandsche aardappelen4    #hh4         
,aardeikels4  7,katjang tjina en k4     
tanah74  ,worden gekookt en gepeld1 ook 
geroosterd en gepeld4 ,ze zijn zeer     
voedzaam en zijn bekend als de          
katjang-gorng4    #hi4 ,aardvruchten4   
7,obi dangdoer1 of ketlla pohon1 obi    
djawa of ketlla47  ,deze knolgewassen   
maakt men schoon en kookt ze in de      
schil4 ,de ketlla pohon wordt evenwel   
eerst geschild4 ,deze soort is de zoete 
cassave1 in tegenstelling van de bittere
 cassave1 die1 ongekookt1 vergiftig is4 

,bij koken verdwijnen hare vergiftige   
eigenschappen4  ,uit de cassave wordt1  
in ,zuid ,amerika1 7ook op ,sumatra7    
meel bereid1 bekend als de tapioca4  ,de
 obi djawa of ketlla zijn langwerpig van
 vorm en kunnen vrij groot worden4 ,zij 
worden in de schil gekookt4 ,men heeft  
de roode en de witte obi4 ,de roode is  
zoeter van smaak en ziet er van binnen  
geel uit4  ,de inboorlingen nuttigen ze 
als aardappels en maken er ook1 met     
goeladjawa1 zoete versnaperingen van4   
7,de kollak74    #ij4 ,aardappels4      
7,kentang47  ,deze welbekende knolsoort 
wordt gewasschen en al of niet geschild 
gekookt4 ,meestal worden zij geschild4  
,men zet de geschilde aardappelen1 met  
een weinig zout1 in koud of in kokend   
water op4 ,na  #bj minuten koken1 prikt 
men er met een vork in1 om te           
onderzoeken of zij zacht en gaar zijn   
geworden4  ,men zet ze dan af1 giet het 
water af en laat ze1 zonder water1 even 
uitdampen4 ,men moet den pot nu en dan  
schudden1 dan worden zij kruimig4  ,van 

gekookte1 in schijfjes gesneden1        
aardappelen maakt men    #ia4 ,gebakken 
aardappelen  door ze1 in boter of       
,genuaolie1 aan beide zijden lichtbruin 
te bakken4  ,men zorge1 dat de          
aardappelen in kokend-heete boter of    
,genuaolie worden gebakken4    #ib4     
,aardappelenpure  wordt gemaakt van     
fijngewreven gekookte aardappelen1 heete
 melk met of zonder boter4    #ic4      
,hutspotsoorten van aardappelen  met    
verschillende groenten of plantendeelen1
 maakt men door de gekookte 7of rauwe7  
aardappelen met een of andere groente te
 vermengen1 als3         a4 ,aardappelen
 met knollen1       b4     11      11   
kool1       c4     11      11  koolrabi1
       d4     11      11  bieten1       
e4     11      11  worteltjes1       f4 
11      11  peterselie1       g4     11 
11  selderie1       h4     11      11   
uien1 dan worden de rauwe aardappelen   
met de                          uien    
samen gekookt1       i4     11      11  
laboebladeren 7als boerekool71       k4 

11      11  laboe 7zoetig71       l4    
11      11  pisang 7echt vegetarisch71  
enz4 enz4 enz4    #id4 ,asperges  uit   
blik of bereid met stoofsaus1 welke saus
 men uit het asperge-nat bereidt met    
boter1 pala en wat meel4    #ie4        
,andijvie of sesawie4  ,wordt op        
dezelfde wijze gemaakt4 ,men snijdt de  
andijvie of sesawie aan stukken en kookt
 ze dan af met of zonder zout4 ,deze    
groente moet in haar eigen vocht 7het   
aanhangende water7 koken4  ,daarna      
stooft men de andijvie of sesawie1 na ze
 op een vergiet te hebben laten         
uitlekken1 met een weinigje boter en    
bloem 7desnoods ook met wat melk er bij7
 op4    #if4 ,bieten of kroten4  ,een of
 twee bosjes bieten1 mazena1 boter1     
citroensap1 water1 een weinigje suiker4 
,men schilt de bieten1 snijdt ze in     
schijven1 zet ze met een weinig water en
 boter op1 boven een zacht vuur1 tot ze 
gaar zijn en bindt ze dan met de        
aangemaakte mazena1 terwijl er wat      
suiker en een weinig citroensap1 voor   

den smaak1 wordt bijgevoegd4    #ig4    
,bieten met gedroogde zure appelen4  ,de
 zure appelen worden een nacht in lauw  
water geweekt en in datzelfde water     
gekookt1 met wat suiker naar smaak en n 
citroenschilletje4 ,dan worden zij      
vermengd met de bieten1 die reeds1 als  
onder no4 #if1 gekookt zijn en door     
elkander geschud en daarna in de schaal 
ter tafel gebracht4    #ih4 ,bloemkool1 
wordt in ,indi in flacons aangevoerd4   
,men giet het water af uit de flacons1  
kookt nog even de bloemkool op en giet  
er een witte bloemkoolsaus over4 ,deze  
saus kan men maken van melk1 meel1      
boter1 n geklutst eierdooier en het     
bloemkoolnat4    #ii4 ,brusselslof of   
cichorei4  ,wordt ook uit blik of flesch
 genomen en1 evenals de bloemkool1 met  
een witte saus bereid4 ,men kan ze ook  
enkel met boter behandelen4    #ajj4    
,boerekool1 7van jonge laboebladeren74  
,men rist de lange bladeren van de vrij 
dikke stengels af en kookt ze op met    
water en een tikje zout4 ,men kan er    

dan1 met aardappelen1 hutspot van maken4
 7,zie no4 #ic74    #aja4 ,bombay-uien4 
,de uien worden geschild1 eene kruis er 
dwars over gesneden1 gestoofd in water1 
boter en een weinig zout1 tot ze gaar   
zijn en daarna gebonden met meel1 dat in
 water is aangelengd4 ,men kan er een   
weinig citroensap bij gebruiken4  ,het  
meel worde bij voorkeur met het uiennat 
7't gekookte water7 aangelengd4    #ajb4
 ,boonen  in verschillende benamingen1  
als heeren-1 prinsesse-1 sla- of        
spersieboonen4  ,worden alle op dezelfde
 wijze bereid4 ,men haalt ze af1 breekt 
ze en verwijdert er alle draadjes van1  
dan wascht men ze en zet ze met water en
 wat zout op1 boven een zacht vuur4 ,als
 ze gaar zijn1 is het water gewoonlijk  
ingekookt4 ,dan worden ze met wat boter1
 gedurende een paar minuten opgestoofd  
en nu en dan in den pot geschud4        
#ajc4 ,bruine en witte boonen4  7katjang
 djg74  ,de boonen worden geweekt en    
daarna in 't zelfde water gekookt4      
,versche boonen behoeven niet te worden 

geweekt4 ,het water moet  #b vingers    
breedte boven de boonen staan4 ,zijn de 
boonen half gaar1 dan voegt men er een  
weinig zout bij4 ,men laat ze dan verder
 gaar koken4  ,witte boonen 7gedroogde7 
worden geweekt en ondergaan overigens   
dezelfde bereiding4  ,voor maaglijders1 
toch liefhebbers van bruine boonen1     
wordt de raad gegeven1 de boonen niet in
 hun geheel te laten1 maar ze te        
pletten1 te zeeven of ziften en er1 met 
een kluitje boter1 pure van te maken4   
#ajd4 ,boonen4 7,snij-7  7katjang       
boontjies74  ,worden met het            
snijboonmesje fijngesneden 7geschaafd7  
en1 naar de hoeveelheid1 opgezet met 'n 
paar kopjes water1 'n paar lepels boter 
en een weinig zout en suiker1 naar      
smaak4 ,men laat ze dan1 dichtgedekt1   
gaarstoven4 ,nu en dan moeten zij 7in   
den pot7 worden omgeschud4    #aje4     
,doperwten4  ,gewoonlijk uit blik4 ,de  
fijnste en jonge ,indische doperwten1 b4
 v4 die uit ,tjipanas1 zijn nog vrij    
hard4 ,zij worden met een weinig van het

 eigen nat en wat boter gaargestoofd1   
gedurende eenige minuten4 ,liefhebbers  
van jonge erwtjes doen er dan nog een   
weinigje suiker bij4    #ajf4 ,jonge    
,djagoengpitten4  7mas47  ,van eenige   
jonge djagoengs snijdt men de pitjes af 
van de kolven en worden deze pitjes in  
een weinig water gekookt of gestoomd en 
daarna met boter1 suiker en een weinig  
zout opgestoofd4    #ajg4 ,erwten en    
capucijners1  worden1 evenals de bruine 
en witte boonen1 geweekt en verder      
gekookt en bereid4  ,in den regel maakt 
men van de erwten een pure4 ,van de     
erwten maakt men de snert of erwtensoep4
    #ajh4 ,knollen4  7lobak74  ,men     
schilt de lobaks1 snijdt ze daarna aan  
schijfjes of reepjes1 wascht ze en zet  
ze met weinig water op een zacht vuur4  
,men gebruikt deze knollen met eene     
melksaus4 7witte bloemkoolsaus1 zie bij 
no4 #ih2 ook no4 #fb74    #aji4 ,kool4  
,de kool wordt schoongemaakt1 van de    
buitenste bladeren ontdaan1 in vieren   
gesneden en met water en een weinig     

zout1 op een zacht vuur gekookt1 tot ze 
bijna gaar is4  ,als de kool bijna gaar 
is1 wordt ze er uitgehaald en laat men  
ze op een vergiet uitdruipen4 ,daarna   
wordt ze gehakt en verder gestoofd in   
met boter lichtgeel gefruite bloem en   
melk 7of in het eigen kooknat74 ,men    
laat ze dan nog goed gaarstoven4        
#aaj4 ,kool rabi of raba4  ,koolrapen1  
een soort knolraap1 die na schoongemaakt
 te zijn tot groente wordt aangewend4 #b
 of #c koolrabi1 witte melksaus 7no4    
#fb71 boter4  ,koolrapen worden         
geschild1 in lange stukjes gesneden en  
in boter gestoofd4 ,met melksaus        
gebruikt1 als de knollen 7no4 #ajh74    
#aaa4 ,komkommers4  7ketimoen of        
bonteng74  ,de komkommers worden        
geschild1 aan stukken gesneden 7de      
harten 7pitjes7 er uitgehaald7 en       
gaargestoomd in een weinig water met een
 weinig zout4 ,als ze gaar zijn1 stooft 
men ze verder op met een eiersaus1 7zie 
no4 #ee7 en laat ze zoo nog eenige      
minuten op een zacht vuurtje sutteren4  

,ze worden echter weinig als gestoofde  
groenten bij aardappelen gebruikt4      
#aab4 ,kropsla4  ,de kroppen worden van 
de buitenste harde bladeren ontdaan1    
vervolgens goed met frisch water        
schoongemaakt en er flink doorheen      
gehaald1 om zand en diertjes 7slakken7  
te verwijderen4 ,zijn ze schoon1 dan    
worden ze gekookt in ruim water met wat 
zout2 vervolgens laat men ze op een     
vergiet uitlekken en stooft men ze in   
een vuurvasten schotel met boter en     
bovenop wat beschuitkruim4 ,men kan er  
naar verkiezing een weinigje zout aan   
toevoegen4    #aac4 ,laboe4  ,de laboe  
wordt geschild1 in stukjes gesneden en  
verder bereid als knollen 7no4 #ajh7 of 
als de komkommers 7no4 #aaa74    #aad4  
,liefdesappels of tomaten4  7een zeer   
gezocht vegetarisch eten74  ,groote1    
rijpe tomaten worden in warm water even 
opgekookt1 daarna van het dunne         
schilletje ontdaan en verder gestoofd in
 een pan met boter4 ,dichtgedekt4  ,men 
kan ze1 desgewild1 met wat aangemaakte  

mazena1 binden4    #aae4 ,palmiet4 7de  
top der arn- en klapperboomen47  ,de    
jonge1 zachte 7witte7 palmiet wordt even
 schoongemaakt1 aan stukjes gesneden en 
verder gekookt1 gestoofd en bereid als  
de knolletjes 7no4 #ajh74    #aaf4      
,pepaja4  ,jonge pepaja's worden        
geschild1 aan reepen gesneden1 in water 
en weinig zout gekookt en daarna met een
 bloemkoolsaus 7no4 #ih7 begoten en zoo 
voorgediend4 7,gelijken op de holl4     
knolletjes47    #aag4 ,peulen4  7katjang
 kapri74  ,peulen uit blik stooft men   
met boter en een tikje suiker op4       
,versche peulen worden als sla- en      
prinsesseboonen 7no4 #ajb7 behandeld4   
,men zet ze op met een weinig water1    
boter1 suiker en zout1 en schudt den pot
 nu en dan om4    #aah4 ,postelein4     
7krokot of gllang74  ,wordt gewasschen  
en zonder water opgezet4 ,men moet ze   
vooral eerst terdege van al het onkruid 
zuiveren4 ,na het wasschen laat men de  
postelein op een vergiet goed uitlekken1
 waarna men ze pas1 zonder water1 opzet4

 ,op een zacht vuur zal de postelein    
gaan smelten4 ,als ze gaar is1 wordt ze 
wer op het vergiet gedaan en van het nat
 met in boter lichtgeel gefruite bloem1 
maakt men een saus1 waarin dan de       
postelein verder wordt gaargestoofd4    
#aai4 ,prinsesseboonen4  ,zie boonen    
7no4 #ajb74    #abj4 ,roode kool4       
7blikgroente74  ,wordt met boter1       
bessensap1 suiker en een weinig zout    
samen opgestoofd4 ,in de plaats van     
bessensap kan men citroensap gebruiken4 
#aba4 ,selderij4  ,men wascht de        
selderij en snijdt ze in stukken van een
 vinger lengte4  ,men zet ze op met     
weinig water en weinig zout1 boven een  
zacht vuur4 ,na een groot kwartier is ze
 gaar en legt men ze op een vergiet4    
,van het nat maakt men een sausje van   
boter en bloem1 waarin men de selderij  
verder laat gaarstoven4    #abb4        
,salade4 7als stoofgroente74  ,de salade
 goed schoonmaken van vuil en diertjes1 
ook van de buitenste harde bladeren     
ontdoen en ze daarna koken1 stoven en   

verder behandelen als de andijvie 7no4  
#ie74    #abc4 ,schorseneren4           
7blikgroente74  ,worden als de knollen  
behandeld1 gestoofd en met een witte    
stoofsaus 7no4 #ih7 overgoten en aldus  
voorgediend4    #abd4 ,spinazie4        
7bajem74  ,moet goed worden             
schoongemaakt1 van alle vuil1 diertjes  
en onkruid ontdaan en verder zonder     
water1 maar met een weinigje zout worden
 opgezet4 ,de verdere behandeling       
geschiedt als bij de postelein 7no4     
#aah74  ,in plaats van bloem in boter   
gefruit neemt men wel eens beschuitkruim
 of stukjes brood1 die men met het      
spinazienat fijnmaakt4  ,als de spinazie
 wordt voorgediend1 garneert men het    
gerecht met stukjes bruingefruit brood  
en in vierde parten gesneden gepelde    
gekookte eieren4    #abe4 ,taug4        
7uitspruitsels van de katjang idjoe74   
,hoewel niet direct als groente in het  
dagelijksch leven gebruikt1 speelt zij  
een voorname rol in de indische 7en als 
salade7 in de europeesche keuken4 ,ze   

wordt met een weinig zout opgezet en    
half gaar gekookt1 zoo1 dat de          
spruitsels nog knappen4  ,ook de        
,chineezen maken bij hunne recepten 7met
 en zonder varkensvleesch1 bahmie1      
kiemloh1 enz47 veel gebruik van de zoo  
zeer gezochte taug4 ,bij de vegetarirs  
kan ze als salade goeden dienst doen4   
7zie no4 #ace74    #abf4 ,walh4  7de    
gele pompoen74  ,men neemt van de walh  
een stuk af als men noodig acht1 haalt  
er het zaad uit en snijdt het afgesneden
 deel in kleine stukjes4  ,deze worden1 
gedurende korten tijd1 in weinig water1 
boven een zacht vuur1 spoedig gaar4 ,van
 het nat maakt men met citroensap1 boter
 en meel een stoofsaus en stooft de     
stukjes walh hierin nog eenige minuten  
op4    #abg4 ,zuring4  ,na het afrissen 
der blaadjes van de nerven1 wascht men  
ze goed en laat ze op een vergiet       
uitlekken4 ,verder wordt ze als de      
postelein 7no4 #aah7 behandeld4 ,men kan
 de zuring den zoeten smaak geven1 door 
toevoeging van suiker of stroop4 ,er    

zijn velen1 die er ook krenten en       
rozijnen bijvoegen1 of pruimen--in dit  
laatste geval bindt men de zuring met   
mazena in water aangemaakt4        ,f4  
,,slaschotels4   #abh4 ,aardappelsalade4
  ,overgeschoten of verschgekookte maar 
koude aardappelen worden aan schijfjes  
gesneden en daarna goed geroerd         
7gefatigueerd7 met de volgende saus3 op 
het sap van #a kleine djeroek nipis #b  
theelepels slaolie--op #a groote of #b  
kleine djeroek nipis #c  #d theelepels  
slaolie benevens een weinigje suiker    
naar smaak4 ,met deze olie maakt men het
 kruim van een paar aardappels fijn1    
door alles goed te mengen4  ,die saus   
wordt door de aardappelen geroerd4  ,men
 kan ook de saladesaus no4 #fe1 of een  
der mayonnaisesauzen no4 #fc of no4 #fd 
nemen4    #abi4 ,andijviesla4  ,zeer    
malsche andijvie wordt goed gewasschen1 
schoongemaakt en van alle onzuiverheden 
7slakken1 enz47 ontdaan en zeer dun     
gesneden 7iris7 als de rampj4 ,de       
verdere behandeling en verwerking tot   

sla is het door elkander roeren van de  
fijne andijvie met de saus no4 #fe of   
met een der beide mayonnaisesauzen4     
#acj4 ,boonensla4  7,van heeren-1       
spersie-1 prinsesse- of slaboonen74     
,gekookte boontjes worden evenals de    
andijviesalade bereid4 ,men kan door de 
saus een paar gekookte aardappelen      
heenwrijven of een der mayonnaisesauzen 
gebruiken4 7,no4 #fc of #fd7    #aca4   
,koolsla4  ,de hartjes van eenige kleine
 kolen worden zeer fijn gesneden 7iris7 
als de rampj en daarna aangemaakt met   
olie en citroensap in de opgegeven      
verhouding 7no4 #abh74 ,men roert alles 
goed door elkander en laat deze sla1 vr 
ze te gebruiken1 een goed half uur      
staan4    #acb4 ,komkommer- of          
ketimoensla4  ,een paar rijpe ketimoens 
worden met een komkommerschaaf          
fijngeschaafd aan zeer dunne            
schijfjes--f men snijdt ze met een mes  
aan zeer dunne schijfjes1--waarna men ze
 goed door elkander roert met een der   
opgegeven mayonnaisesauzen 7no4 #fc of  

no4 #fd74    #acc4 ,salade italienne4   
,gekookte knolletjes 7lobak71 worteltjes
 7uit blik71 bieten1 worden in          
verschillende figuurtjes gesneden       
7sterren1 enz47 en alles in vakken      
geschikt1 rondom een pyramide van eenige
 aardappelenpure4 ,om de verschillende  
groentevakken stort men een der         
uitgekozen mayonnaisesauzen4    #acd4   
,salade varie4  ,worteltjes1 doperwtjes1
 lobakjes1 snijboonen1 aspergepunten en 
mayonnaisesaus4  ,men maakt in een      
schotel een laag van snijboonen en      
plaatst daarop--in het midden--de       
doperwtjes en aspergepunten1            
waaroverheen men een paar lepels        
mayonnaisesaus stort4 ,de overige       
opgegeven groenten komen er in          
verschillende vakken om heen4 ,verder   
wordt er1 bij het voordienen van deze   
salade1 nog mayonnaisesaus              
gepresenteerd1 naar verkiezing van hen1 
die meer saus wenschen4    #ace4        
,taugsla4  ,de taug wordt half gaar     
7stengah mateng7 gekookt en als gewone  

salade verwerkt met een saus van        
citroensap en ,genuaolie en1 naar       
verkiezing1 een gekookt ei er door fijn 
gewreven4    #acf4 ,salade 7gewone74    
,kropsla4 ,van deze de buitenste        
bladeren verwijderen1 de sla verder goed
 schoonmaken1 de blaadjes van de harde  
nerven afrissen1 ze laten uitlekken op  
een vergiet--of met de hand goed        
uitpersen 7meres7 en verder met de      
vegetarische saus van citroensap1       
slaolie en een fijngewreven aardappel   
bereiden en door elkander roeren4 ,men  
kan ook mayonnaisesaus gebruiken4       
#acg4 ,tomatensla4  ,na de rijpe tomaten
 te hebben gewasschen1 snijdt men ze aan
 dunne schijven en bedekt deze met een  
der verschillende opgegeven sauzen4 ,men
 laat de aangemaakte sla een goed uur   
staan1 vr het gebruik4  ,men dient deze 
salade voor met kleine1 uitgezochte     
kropjes salade1 om de tomaten geschikt4 
,nog een voor ,indi bijzonder geschikte 
salade is de    #ach4 ,palmietsla4  ,de 
jonge palmiet wordt aan kleine stukjes  

en reepjes gesneden en verder geheel    
behandeld als de taugsla 7no4 #ace74    
,n4,b4 ,ter versiering van al deze      
verschillende slasoorten kan men een of 
twee gekookte1 gepelde eieren in #d;e of
 #f;e parten deelen en deze over de     
salade netjes arrangeeren4  ,bij        
#aci4 ,vruchtensla  worden geen         
schijfjes eieren ter versiering         
gebruikt4 ,men kiest daartoe de volgende
 vruchten3 tomaten1 mangga en ananas4   
,de tomaten worden aan zeer dunne       
schijfjes gesneden en deze bedruppeld   
met citroensap4  ,vervolgens worden de  
geschilde mangga's en ananas aan zeer   
kleine stukjes gesneden en door de      
tomaten heen geroerd4  ,van vele        
,indische vruchten kan men goede        
vegetarische saladen maken3 mangga1     
ananas1 djeroeks 7keprok1 matjan enz471 
djamblang 7zonder pitten1 maar met zout7
 roekem1 lobi-lobi1 gendaria1           
djamboesoorten1 enz4    #adj4           
,zwitsersche sla4  ,kropsla1 zwitsersche
 geraspte kaas en mayonnaisesaus4  ,men 

roert de kaas gedurende #aj minuten goed
 met de mayonnaisesaus door elkander en 
fatigeert hiermede de kropslaatjes4     
,g4 ,,gestoofde ,,vruchten1 ,,comp,,tes 
,,en ,,moezen4   7boeboers74   #a4      
,,gestoofde ,,vruchten4   #ada4         
,abrikozen4 7gedroogde74  ,de abrikozen 
worden gewasschen en in water geweekt4  
,men stooft ze op in hetzelfde weekwater
 en voegt er suiker naar smaak bij4 ,wil
 men ze rood gestoofd hebben1 dan voegt 
men er een heel of half splitglas--naar 
de hoeveelheid abrikozen--bessensap aan 
toe4  ,ook de    #adb4 ,pruimen         
7gedroogde71  ondergaan dezelfde        
bereiding2 het bessensap wordt er1 voor 
den aangenameren smaak en voor de jus1  
bijgevoegd4    #adc4 ,ananas-stoof4  #a 
of #b rijpe ananassen1 het sap van #a   
djeroek nipis1 suiker en water4  ,de    
vruchten worden goed geschild1          
schoongemaakt en aan stukken gesneden2  
reepen van #a_/b vingerlengte4 ,dan     
perst men er het citroensap over1 kookt 
ze met wat water en suiker goed gaar4   

#add4 ,gestoofde appeltjes4  ,gedroogde 
zure appelen worden goed schoongemaakt1 
zoo noodig de enkelen van de restant    
klokkenhuisjes en schilfers ontdaan en  
een nacht in water geweekt4 ,in         
datzelfde water moeten zij worden       
gestoofd met suiker en een              
citroenschilletje4  ,men bindt ze met   
wat mazena1 met water aangemaakt4       
#ade4 ,gestoofde bananen 7pisang74      
,eenige stuks pisang-radja 7#a_/b of    
#a_/a sisir7 worden geschild1 aan       
stukken schuin gesneden en met een      
weinig suiker1 bessensap en wat         
citroensap gestoofd4  ,men kan ze binden
 met wat met water aangelengde mazena4  
#adf4 ,blimbing-assem4 ,stoof4  ,groene1
 geen rijpe blimbings worden goed       
geprikt1 met suiker bestrooid--laag om  
laag--en een nacht zoo gelaten4  ,daarna
 stooft men ze met het eigen water1 wat 
er af is gekomen1 met nog wat water er  
bij en suiker naar smaak4  ,men voegt er
 #a_/d glas ananasstroop bij1 laat het  
zoo zachtjes doorstoven1 tot de         

blimbings gaar zijn4 ,men kan ze met wat
 aangemaakte mazena binden4    #adg4    
,gestoofde djamboe's4  ,voornamelijk de 
djamboe-bol en de djamboe-bidji4 ,van   
deze laatste haalt men de pitjes eerst  
goed weg en snijdt dan de djamboes aan  
stukjes4 ,bij de djamboe-bol doet men   
suiker en1 voor de kleur1 een weinig    
bessensap en kookt ze in water verder   
gaar4 ,men kan ze binden met arrowroot  
of mazena4  ,de djamboe-bidji of ,guave 
wordt geschild--van de pitjes ontdaan   
7naar verkiezing7 en in water met       
suiker--desnoods ook met wat            
bessensap--gaargestoofd4 ,ook deze      
djamboestoof kan men dik maken of       
binden1 zooals overal elders reeds is   
aangegeven4    #adh4 ,gendaria1         
gestoofde4  ,deze ,indische wilde       
pruimensoort wordt goed schoongemaakt   
en1 met de schil en pit gekookt in      
weinig water en suiker naar smaak4 ,ze  
worden te voren geprikt en mogen niet   
lang koken1 daar ze spoedig gaar zijn4  
#adi4 ,pepaja1 gestoofde4  ,halfrijpe   

pepaja's 7mengkel7 worden geschild1     
gehalveerd1 van de pitjes ontdaan en met
 wat water1 suiker en citroensap1 boven 
een niet te hard vuur1 gaar gestoofd4   
#aej4 ,ramboetans1 gestoofde4  ,de beste
 soort ramboetans voor dit gerecht is de
 ramboetan-atjh4 ,ook de                
ramboetan-boeloe kan men stoven4 ,men   
schilt de ramboetans en stooft ze in hun
 geheel1 met de pit er in1 gaar1 in wat 
water1 suiker en citroensap f bessensap4
  ,men kan ze1 naar verkiezing1 binden  
met wat aangemaakte arrowroot of mazena4
    #aea4 ,tjerimj1 gestoofde4  ,rijpe  
tjerimj's worden goed schoongemaakt1    
gewasschen en met water1 suiker en een  
weinig citroensap gaar gestoofd4 ,men   
kan ze met mazena binden of verdikken4  
#aeb4 ,woenie1 gestoofde4  ,de ,indische
 zwarte bessen1 7woenie's7 worden       
gewasschen en gaar gestoofd in weinig   
water met suiker4 ,naar verkiezing kan  
men ze binden en er voor den smaak      
citroensap 7of ook kaneel7 bijvoegen4   
,de ware vegetarirs gebruiken bij de    

stoofvruchten1 bij voorkeur het eigen   
water waarin de vruchten zijn gewasschen
 en geweekt en doen er zoo weinig       
mogelijk suiker of eenig andere         
zoetigheid bij1 om den natuurlijken     
vruchtensmaak niet te laten verloren    
gaan4 ,zij nemen om te zuren1 nooit     
chemische1 doch altijd plantenzuren     
zooals citroen- of bessensap4    #aec4  
#b4 ,,comp,,tes  zijn1 in 't algemeen1  
al deze zelfde gestoofde vruchten1 maar 
dikker gemaakt door mr arrowroot1       
gelatine1 agar-agar of mazena2 de       
vruchtengerechten komen echter dan koud 
op tafel4  ,perziken1 abrikozen1 reine  
claudes1 aardbeien1 pruimen1 moerbeien1 
allen op water1 worden z uit de flacons 
in glazen compteschaaltjes overgestort  
en voorgediend4      #c4 ,,moezen4      
boeboers of papsoorten  7van gekookte en
 rauwe vruchten47    #aed4 ,advocaat1   
rauwe1 koude moes4  ,rijpe advocaten    
worden geschild1 schoongemaakt1 van de  
pit ontdaan en het vleesch der vruchten 
door eene zeef fijn gewreven4 ,men      

vermengt ze daarna met suiker en        
citroensap4    #aee4 ,kawsta of madja1  
rauwe1 koude moes4  ,de vruchten slaat  
men stuk en haalt het binnenste met een 
lepel uit de harde schaal4  ,dat        
binnenste ziet er geelbruin en          
zwartbruin uit1 gelijkt veel op een     
bruine moes met vele kleine pitjes4 ,dit
 vruchtenvleesch lengt men met water aan
 en bereidt ze verder met goela djawa   
tot een rauwe moes4    #aef4 ,zuurzak1  
rauwe1 koude moes4  ,de groote1 rijpe   
vrucht wordt in dikke mooten gesneden1  
de schil er van afgehaald en daarna het 
vleesch1 dat men als groote dikke       
vlokken af kan halen1 van de zwarte     
pitten ontdaan en door eene zeef fijn   
gewreven4  ,men vermengt deze           
vruchtenpap met citroensap en suiker en 
roert alles goed door elkander4    #aeg4
 ,tamarinde moes4  de bekende           
boeboer-assem 7gekookte moes47  ,eenige 
plakken rijpe tamarinde 7assem7 zooals  
die op de passars verkrijgbaar zijn1    
7dan wel versche oude assem7 worden goed

 uit elkander gehaald1 van de           
onzuiverheden en pitten ontdaan en met  
water tot moes gaar gekookt4 ,het moes  
wordt dan door een zeef gewreven en     
verder opgekookt met de noodige goela   
djawa4 ,is het moes niet dik genoeg1 dan
 kan men het binden met aangemaakte     
mazena4  ,de boeboer-assem is in vele   
huishoudingen een zeer gezocht en gezond
 nagerecht4  ,in vele inrichtingen1     
scholen enz4 in ,indi komt deze boeboer 
vaak des avonds op tafel als een toetje1
 zooals in ,europa de karnemelk met     
stroop4    #aeh4 ,dadelmoes4            
7boeboer-korma74  ,rijpe1 gesuikerde of 
geconfijte dadels1 7korma71 zooals men  
die op de passars aantreft1 worden uit  
elkander gehaald1 gezuiverd1 van de     
langwerpige pitten ontdaan en met water 
opgekookt1 daarna gezift 7door een      
tanggok7 en met aangemaakte mazena wat  
gebonden4 ,naar smaak kan men er wat    
goela-djawa bij koken4    #aei4         
,gendariamoes4  7,indische pruimenmoes74
  ,rijpe geelachtige gendaria's worden  

goed schoongemaakt1 van de steeltjes    
ontdaan en dan kortop met water opgezet1
 waarbij men1 onder het koken1 witte    
suiker voegt4 ,als ze gaar zijn1 laat   
men ze wat afkoelen1 haalt er de pitjes 
uit en wrijft het vleesch der vruchten  
door een zeef fijn4  ,daarna kan men dit
 moes nog eens met wat goela djawa      
opkoken4    #afj4 ,kedoengdoengmoes4    
,eenige rijpe kedoengdoengs worden      
geschild1 schoongemaakt en in heet water
 te weeken gelegd1 desnoods zachtjes    
gestoofd4 ,men zift ze daarna fijn en   
maakt van het moes een pap met wat dikke
 assem- of ananassiroop en suiker naar  
smaak4    #afa4 ,manggamoes4            
7boeboer-mangga74  #h  #aj half rijpe   
mangga's 7mengkel7 water1 suiker1 een   
weinig djeroeksap en arrowroot of mazena
 7aangemaakte7 om te binden4  ,de       
mangga's 7liefst mangga wangie7 worden  
goed schoongemaakt1 geschild1 in de     
helft gesneden1 de groote pit 7pelem7   
verwijderd en daarna opgezet met water1 
tot ze gaar zijn gekookt4 ,daarna worden

 de stukken mangga door een zeef        
fijngewreven en met suiker en citroensap
 opgekookt en1 zoo noodig1 gebonden met 
de aangemaakte arrowroot of mazena4     
#afb4 ,abrikozenmoes4  ,hetzelfde als   
hiervoren 7no4 #afa7 maken en alles door
 een zeef fijnwrijven4    #afc4         
,appelmoes4  ,hetzelfde als onder no4   
#afa maken en daarna de gestoofde       
stukjes appelen door een zeef           
fijnwrijven4  ,velen geven de voorkeur  
aan manggamoes--de ,indische appelmoes4 
#afd4 ,pruimenmoes4  ,men doet evenals  
met de gedroogde pruimen 7zie no4 #adb7 
en wrijft alles door eene zeef fijn1    
zoodat de pitten achterblijven4         
,h4 ,,eenige ,,samengestelde ,,gerechten
 ,,in ,,vuurvasten ,,schotel4   #afe4   
,appelmoes met brood4  ,men doet1 in een
 vuurvasten schotel1 laag om laag1 met  
een weinig boter op den bodem1 brood1   
dan appelmoes1 daarna weer brood dan een
 laagje moes1 de bovenste laag brood4   
,men laat den schotel #c_/d uur in den  
niet te heeten oven bruin worden4  ,het 

brood kan versch zijn1 doch bij voorkeur
 neemt men oudbakken1 tot kruim gestampt
 brood4  ,dezen schotel kan men         
varieeren b4 v4    #aff4 ,appelmoes met 
brood en krenten4  ,men neemt dan dunne 
sneedjes wit brood1 welke men even met  
water vochtig maakt1 7besprenkelt71 legt
 deze sneedjes onder in den vuurvasten  
schotel1 welks bodem met wat boter is   
bestreken en doet op het brood een      
laagje appelmoes en daarop een laagje   
goed geweekte gekookte krenten4 ,daarop 
wederom brood1 dan wat appelmoes1       
krenten1 enz4 afwisselend4 ,bovenste    
laag moet brood zijn4 ,men kan ook de   
sneedjes brood in vanillesaus weeken4   
,in den oven laten1 tot het brood       
bovenop een mooie lichtbruine kleur     
heeft4  ,op dezelfde wijze kan men      
#afg4 ,manggamoes met brood  maken4 ,in 
plaats van appelmoes neemt men dan      
boeboer-mangga4    #afh4 ,bloemkool met 
aardappelpure4  ,gekookte bloemkool 7uit
 de flacon of flesch71 het water worde  
niet weggeworpen4 ,aardappelpure4  ,in  

den vuurvasten schotel doet men een     
laagje boter1 daarop een laagje pure1   
welke vermengd is met bloemkoolnat1     
daarop de stukjes gekookte bloemkool1   
dan weer de bereide pure en zoo voort1  
laag om laag4 ,bovenop wat pure en      
hierover wat gestampt beschuitkruim met 
een weinigje boter4 ,men plaatst den    
bereiden schotel in den oven1 laat ze   
gaar worden1 tot de bovenkorst er bruin 
of lichtbruin uitziet4    #afi4         
,groenten met aardappelpure4  ,allerlei 
overgeschoten groenten 7behalve kool7 en
 aardappelpure4  ,in een vuurvasten     
schotel1 met op den bodem een weinig    
boter1 doet men een laag aardappelpure1 
die met water en boter is bereid4 ,de   
gekookte groenten 7peentjes1 doperwtjes1
 peulen1 snijboontjes1 aspergepuntjes   
enz47 worden samen gevoegd1 fijngehakt  
en met boter en citroensap vermengd en  
deze1 laag om laag1 op de pure gedaan d4
 i4 pure1 groenten1 pure1 enz4 ,op de   
bovenste laag1 pure1 doet men wat       
beschuitkruim met een kluitje boter4 ,in

 den oven den korst bruin of lichtbruin 
laten worden4    #agj4 ,macaroni met    
kaas4  ,men kookt de macaroni1 die      
gewasschen en in stukken is gebroken1   
niet te gaar in water met een weinigje  
zout4 ,dan laat men de halfgare macaroni
 in een vergiet goed uitlekken en doet  
daarvan n laag--de onderste--in een     
vuurvasten schotel1 waar1 op den bodem1 
een weinigje boter is gedaan4 ,dan neemt
 men de overige macaroni1 snijdt deze   
aan stukjes en vermengt dit met geraspte
 kaas en #b of meer geklutste           
eierdooiers4 ,deze massa doet men op de 
onderste laag macaroni1 klutst het wit  
van de eieren stijf en plaatst dit op de
 massa4 ,laat dan alles in den oven gaar
 worden tot er zich een gele korst      
bovenop heeft gevormd4    #aga4 ,tomaten
 met brood4  ,de tomaten worden1 na     
gewasschen te zijn1 in kokend water     
gelegd4 ,als zij bijna week zijn1 worden
 zij er uit gehaald en1 over de breedte1
 in tween gedeeld4  ,nu doet men in een 
met boter besmeerden vuurvasten schotel 

rst een laagje sneedjes wittebrood 7de  
korsten afgesneden7 en daarop de        
gehalveerde tomaten1 dan wer brood1 enz4
 bovenste laag brood4 ,hierop een weinig
 boter en dan het gerecht in den oven   
verder laten gaar worden4 ,er moet zich 
bovenop een lichtbruin korstje          
vertoonen4    #agb4 ,uien en            
aardappelen4  ,de uien worden           
fijngesneden1 in boter gefruit en1 laag 
om laag1 afwisselend met plakjes of     
schijfjes aardappelen1 in den vuurvasten
 schotel gedaan1 waar1 op den bodem1    
boter is gestreken4 ,de onderlaag moet  
aardappelen zijn1 ook de bovenste laag4 
,hierover beschuitkruim1 met wat boter4 
,men plaatst den schotel in den oven en 
laat het gerecht gaar worden4 ,de       
bovenkorst moet er lichtbruin uitzien4  
,i4 ,,nagerechten4   #agc4 ,broodpap4   
#a ,liter melk op #a ons brood1 aan     
stukjes gesneden4 ,deze is de           
standvastige verhouding4  ,men zet de   
melk met een weinig water op en laat ze 
koken4  ,als ze kookt1 doet men er het  

brood bij en blijft er aanhoudend in    
roeren1 tot de pap dik wordt4    #agd4  
,boekweitegort met melk4  #a ,liter melk
 op #a #a_/d ons boekweitegort1 een zeer
 klein weinigje zout4  ,men zet de melk 
op en laat ze koken4 ,als ze kookt1     
wordt1 bij kleine beetjes1 nu en dan een
 handje vol1 de gort en het zout er in  
gedaan en de melk aanhoudend geroerd1   
tot ze dik is4 ,als de pap dik is1 wordt
 ze afgenomen en voorgediend met stroop 
of suiker4    #age4 ,gewone gort4  #a   
,liter karnemelk 7of melk7 op #a ons    
gort4 ,de gort wordt een nacht van te   
voren1 desnoods eenige uren van te      
voren1 in de karnemelk of in de melk te 
weeken gezet1 waarin ze moet worden     
gekookt4  ,men brengt dan verder de gort
 in die melk aan den kook en laat ze zoo
 doorkoken1 tot de korrels gort goed    
zijn uitgedijd4 ,twee  drie uren        
zachtjes koken4  ,men eet deze gort met 
stroop of suiker4    #agf4              
,griesmeelpap4  #a ,liter melk op #a ons
 griesmeel1 een klein weinigje zout4    

7,men kan er1 naar verkiezing1 suiker   
bijkoken74  ,de melk wordt gekookt en   
daarna wordt1 beetje bij beetje1 het    
griesmeel er door geroerd4  ,men blijft 
er in doorroeren tot het meel gaar is en
 dik wordt4  ,deze pap wordt met stroop 
of suiker gebruikt4    #agg4            
,haverdegortpap4  ,dezelfde verhouding  
en dezelfde bereiding als de            
boekweitegort 7no4 #agd74  ,ze moet op  
een zacht vuur langer doorkoken dan de  
boekweitegort4    #agh4 ,havermout4     
,evenzoo dezelfde verhouding en         
bereiding als no4 #agd4 ,om klonteren te
 voorkomen1 wordt de mout ook bij       
beetjes in de kokende melk gedaan en    
doorgeroerd4 ,dik geworden is de pap    
gereed4 ,men kan aan de havermout een   
eigenaardigen lekkeren smaak geven1 door
 er een weinig saffraan aan toe te      
voegen4    #agi4 ,deensche brij4  #a    
#a_/d ,liter kokend water1 #a ons       
parelgort1 #c_/d splitglas bessensap1 #d
  #e lepels krenten en evenveel         
rozijnen1 #b  #c lepels witte suiker4   

,de parelgort wordt goed gewasschen en  
bij het kokende water gedaan4 ,men laat 
ze zachtjes #a  #a #a_/b uur koken4 ,de 
rozijnen en krenten worden goed         
gewasschen en met het bessensap en de   
suiker er doorheen geroerd4 ,wordt de   
brij te dik1 dan doet men er heet water 
bij4    #ahj4 ,mazenapap4  #a ,liter    
melk op #a_/b ons mazena 7#d  #e        
lepels7--vaste verhouding1 anders wordt 
de pap te dik4  ,men kookt eerst de     
melk4 ,dan maakt men de mazena aan1 met 
een weinig 7van dezelfde7 koude melk en 
voegt ze daarna bij de geheele          
hoeveelheid kokende melk4 ,men blijve   
aanhoudend roeren4 ,in eenige minuten is
 de mazena gaar en dik4  ,men eet deze  
pap met suiker1 stroop of               
goeladjawastroop4  ,voegt men een       
weinigje zout bij de pap1 die men dan   
wat dunner moet koken1 dan heeft men een
 goede vervangster 7surrogaat7 voor de  
zoo zeer in ,indi gewilde    #aha4      
,boeboer soemsoem1  die men altijd met  
goeladjawastroop moet gebruiken4        

#ahb4 ,rijst met krenten4  ,een half    
pond rijst1 een ons krenten1 #b         
theelepels zout4  ,men neemt1 om de     
rijst goed tot pap gaar te koken1 op ne 
hoeveelheid rijst1 drie maal dezelfde   
hoeveelheid water1 b4v4 #a kopje rijst  
op #c kopjes water4  ,moet de rijst gaar
 en korrelig zijn 7geen pap7 dan is de  
verhouding #a rijst op #b water4  ,het  
halve pond rijst wordt1 na goed te zijn 
gewasschen1 met zout en water opgezet in
 de verhouding als hierboven opgegeven3 
#a rijst op #c water4  ,de krenten      
worden gewasschen en #aj minuten met    
weinig water gekookt4 ,is de rijst gaar1
 dan voegt men er de gekookte krenten   
bij en roert alles goed door elkander4  
,men eet deze rijstepap met suiker 7ook 
wat kaneel er bij1 naar verkiezing47    
#ahc4 ,rijst met karnemelk4  #a #a_/b   
ons rijst1 #a liter karnemelk4  ,de     
rijst wordt schoongewasschen1 daarna    
opgezet met koude karnemelk4 ,langzaam  
doorroeren1 tot alles kookt4 ,men laat  
daarna de rijst nog eenigen tijd        

uitdijen4  ,men gebruikt deze pap met   
witte suiker4    #ahd4 ,rijstenbrij4    
,op #a #a_/d liter melk #aej gram rijst 
7voor matig dikke brij47 ,wil men dunne 
brij hebben1 #ajj gram en dikke brij1   
#bjj gram rijst op dezelfde hoeveelheid 
melk4  ,de melk wordt gekookt in een    
schoone pan1 die eerst met helder versch
 water is omgespoeld en de rijst1 die   
goed is gewasschen1 wordt er dan1 al    
roerende1 ingestort4  ,men blijft       
doorroeren1 tot de melk is doorgekookt1 
waarna men de rijst en melk nog #a #a_/b
 uur samen zacht laat koken4  ,men      
gebruikt de rijstenbrij met witte       
suiker4    #ahe4 ,saffraanrijst4        
,dezelfde verhouding als hierboven en   
voor #aj cents saffraan 7bij den        
apotheker te ontbieden47  ,dezelfde     
bereiding als hierboven1 no4 #ahd1      
terwijl men bij de in de melk gestorte  
rijst de saffraan voegt en deze laat    
medekoken4  ,deze gele rijstepap wordt  
met witte suiker gebruikt4    #ahe;a4   
,prinses ,julianarijst4  ,hetzelfde maar

 roode kleurstof bij de gele saffraan   
mengen1 voor de oranjekleur4    #ahf4   
,tapiocapap4  #a #a_/d ,liter melk op #a
 ons tapioca4  ,de tapioca wordt        
gewasschen1 in de melk te weeken gezet  
en daarna in diezelfde melk gekookt4 ,nu
 en dan moet men roeren1 ter voorkoming 
dat de tapioca aanzet4 ,is ze gaar1 dan 
laat men het gerecht nog een  #a #a_/b  
uur boven een zacht vuurtje doorkoken1  
opdat de tapioca zich behoorlijk kan    
uitzetten4  ,ze is1 gaar zijnde1        
doorschijnend-glazig4  ,men gebruikt ze 
met witte suiker4    #ahg4              
,vermicellipap4  #a ,liter melk1        
vermicelli naar eigen bevinding 7 #a    
ons47  ,men laat de melk koken1 breekt  
er de vermicelli in en al zacht         
roerende1 laten gaar worden4 7 #c_/d uur
  #a uur47  ,wordt met witte suiker     
gebruikt4    #ahh4 ,jan in den zak ,i4  
#a ,pond bloem1 #a_/b pond krenten1     
#a_/b pond rozijnen1 #c eieren1 #a_/b   
ons gist 7of 'n paar lepels legn71 #a_/b
 flesch melk1 een weinig zout4 ,naar    

verkiezing #a_/b ons zeer fijngehakt    
sucade1 lauw-warm water4  ,men maakt van
 al de ingredinten een beslag1 als      
volgt3 de bloem wordt in eene kom       
gedaan1 een kuiltje er in2 eieren       
geklutst en in het kuiltje gestort4 ,de 
gist wordt met wat lauwwarme melk       
aangemaakt en daarbij gedaan--of men    
voegt er de legn bij--4 ,nu gaat men    
deze massa1 van het midden uit1 roeren1 
zelfden kant om1 en zoo lang roeren1    
onder telkens toevoeging van wat melk1  
tot deze op is en alles een glad1 gelijk
 deeg is geworden4  ,daarna roert men   
het zout1 de krenten1 rozijnen en       
stukjes sucade door het beslag1 dat men 
dan #c_/d  #a uur op een warme plaats   
laat rijzen4  ,is ze goed gerezen1 dan  
doet men het beslag in een schoonen     
linnen doek of zak1 7sarong-bantal71 die
 men van binnen met boter heeft         
besmeerd4 ,den zak bindt men een        
handbreed 7of iets meer7 boven het      
beslag1 toe1 om dat te laten uitzetten4 
,den zak in een pan met lauwwarm water  

doen en zoo laten koken4 ,na #a #a_/b   
uur omkeeren en op dezen kant ook laten 
koken4 ,onder het koken moet de zak     
dikwijls worden opgehaald1 opdat hij    
drijven blijft en niet op den bodem van 
den kookketel 7of de pan7 gaat rusten4  
,men haalt1 als hij gaar is1 den ,jan   
uit den ketel n uit den zak en gebruikt 
hem met keukenstroop4  ,een andere wijze
 van    #ahi4 ,jan in den zak ,,ii  is3 
het deeg in een met boter ingesmeerden  
en met paneermeel bestrooiden           
puddingvorm te doen en ze dan gedurende 
#c uren au bain ,marie te koken4        
,natuurlijk neemt men dan de helft van  
de in het vorige nummer opgegeven       
hoeveelheden4  ,ook deze koek wordt1    
hoewel oneigenaardig1 ketelkoek of      
zakkoek genoemd4  ,men eet ze ook met   
keukenstroop of met boter en suiker4    
#aij4 ,knoedels4  #ajj gram meel1 #a ei1
 suiker en melk4  ,het ei wordt geklutst
 tot schuim en met het meel goed door   
elkander gewerkt tot een dik deeg4 ,is  
dit deeg te dun of slap1 dan voegt men  

er nog wat meel bij4  ,vervolgens legt  
men dit deeg op een met meel bestreken  
plank1 strijkt het goed uit1 rolt het   
nog eens op en neemt er hoeveelheden van
 af1 die men tot balletjes 7kepel7      
kneedt4 ,de balletjes kookt men in      
kokende melk op1 tot ze gaar en dik     
worden4 ,men voegt er1 onder het        
opkoken1 suiker bij4  ,deze knoedels    
worden1 met suiker bestrooid1 genuttigd4
 ,in de melk kan men wat vanille        
medekoken4    #aia4 ,flensjes4  #a ons  
bloem1 #c eieren1 een paar kopjes melk1 
een weinig zout1 boter4  ,men klutst de 
#c eieren gedurende #e minuten met zout 
en voegt er de bloem1 al roerende lepel 
voor lepel1 bij1 zoodat het beslag niet 
klontert4 ,vervolgens roert men er1     
langzaam aan1 de melk bij4 ,van dit     
beslag bakt men1 in boter1 zeer dunne   
pannekoeken1 flensjes genaamd1 en zorgt 
dat ze aan beide zijden lichtbruin zien4
    #aib4 ,flensjes met vulsel4  7gelei1
 gestoofde vruchten1 enz474  ,hetzelfde 
beslag1 dezelfde bereiding2 zijn de     

flensjes gaar1 dan doet men er wat      
vulsel in en vouwt of rolt ze op4       
#aic4 ,flensjestaart4  ,dezelfde gevulde
 en gereed gemaakte flensjes worden in  
een met boter besmeerden basi-kasar in  
rijen1 kruiselings1 op elkander         
geplaatst1 met wat vanillevla overgoten1
 dan met paneermeel bestrooid1 waarbij  
een kluitje boter er bovenop2 daarna in 
den oven 7pan-bkr7 van boven lichtgeel  
laten bakken4    #aid4 ,pannekoeken4  #a
 pond bloem1 #d  #e eieren1 #a #a_/d    
flesch melk1 'n paar lepels legn1 zout1 
boter4  ,men doet de bloem in een kom2  
de eieren worden geklutst en langzaam   
aan door de bloem geroerd2 vervolgens   
wordt hierdoor de melk geroerd1 met de  
legn4 7,dooiers en wit kan men ook elk  
afzonderlijk kloppen of klutsen47  ,men 
laat nu dit beslag eenigen tijd 7 #a_/b 
uur7 rijzen en bakt daarna de           
pannekoeken in een platte1 pan1 waarin  
boter of genuaolie goed heet is gemaakt4
  ,men kan ook1 om de pannekoeken       
smakelijker en luchtiger te krijgen1    

gesmolten boter door het beslag         
mederoeren4  ,men gebruikt de           
pannekoeken met suiker of stroop4  ,van 
de pannekoeken kan men tal van variatin 
bereiden1 naarmate van hetgeen er in het
 beslag bij wordt gevoegd3 als          
a4 pannekoeken met krenten1             
b4      11     11  sucade1              
c4      11     11  kaneel geroerd1 enz41
 enz4    #aie4 ,poffertjes4  ,een       
halfpond tarwebloem1 #c eieren1 #a_/b   
theelepeltje zout1 #a kopje gesmolten   
boter1 7voor gist neme men #a  #b lepels
 legn7 en zooveel lauwe melk1 dat men   
van dit alles een deeg maakt1 alsof men 
pannekoeken zal bakken4  ,men klutst    
eerst de #c eierdooiers stevig1 waarna  
men er het meel1 de boter1 het zout en  
de melk doorheen roert2 is dit goed     
vermengd1 dat doet men er de legn bij en
 het tot schuim geklopte wit der #c     
eieren2 alles wederom goed door elkander
 roeren en het dan #a_/b uur op een     
warme plaats laten rijzen4  ,is het     
genoegzaam gerezen1 dan bakt men dit    

beslag in een flink met boter bestreken 
en heeten poffertjespan4 ,aan beide     
kanten gaar bakken4  ,men eet ze met    
boter en suiker bestrooid4    ,en zoo   
komt men geleidelijk tot de        ,k4  
,,puddingen1 ,,taarten ,,en ,,verdere   
,,gebakken4   ,puddingen worden met een 
of andere saus genuttigd en komen warm  
of koud op tafel4      #a4 ,,warme      
,,puddingen4   #aif4 ,aardappelpudding4 
#bj groote aardappelen1 #e eierdooiers1 
#f lepels boter1 #a ons fijngestampte   
amandelen 7of kenaries71 #e lepels      
suiker1 #b lepels honig1 #a  #b lepels  
legn1 #d of #e gestampte bitterkoekjes1 
het tot sneeuw geklopte wit der #e      
eieren1 grenadine- f vruchtensapsaus4   
,de aardappelen schillen en met een     
weinig zout gaar koken1 daarna fijn     
maken tot pure en vermengen met de      
boter1 de amandelen en de bitterkoekjes4
 ,dan klutst men de eierdooiers met de  
suiker en de legn samen op en roert dit 
door bovengemaakt aardappelbeslag2 het  
laatst roert men er het tot sneeuw      

geklopte eiwit door4 ,een kwartier lang 
alles toegedekt laten rijzen4  ,nu neemt
 men een puddingvorm1 besmeert dien aan 
de wanden en onder met boter en         
bestrooit dien met beschuitkruim4 ,deze 
vorm wordt voor #b_/c met het           
aardappelbeslag gevuld1 daarna #a #a_/b 
#b uur au bain ,marie gekookt4 ,is ze   
gaar1 dan wordt de pudding uit den vorm 
gestort1 op een vuurvaste schaal        
geplaatst en in den oven verwarmd1 tot  
ze wat droog en daarbij bruin is        
geworden4 ,men dient er grenadine- of   
frambozensapsaus bij voor4  ,n4,b4 ,in  
plaats van bitterkoekjes kan men ook    
geraspte citroenschillen nemen4    #aig4
 ,amandelpudding4  #a_/b pond bloem1    
#a_/b ,l4 melk1 #a_/b ,l4 water1 #c     
lepels boter1 #c of #d lepels suiker1 #a
 geraspte citroenschil1 #d ons gepelde  
fijngesneden amandelen 7of kenaries71 #a
 kopje gestampte beschuit1 #d of #e     
geklutste eierdooiers en het            
afzonderlijk geklopte eiwit1 boter of   
olie1 beschuitkruim4  ,men maakt de     

bloem aan met water4 ,dan wordt de melk 
gekookt en daarna de aangemaakte bloem  
en de boter er door heen geroerd2       
vervolgens voegt men er de suiker en de 
geraspte citroenschil bij1 terwijl men1 
al roerende1 de melk  #a_/d uur laat    
doorkoken1 tot het meel gaar is4 ,nu zet
 men dit mengsel af en laat het wat     
bekoelen2 roert er vervolgens het       
gestampte beschuit1 de fijngesneden     
amandelen en de geklutste eierdooiers   
door en1 als alles goed is vermengd1    
eindelijk ook het tot sneeuw geklopte   
eiwit4  ,dit deeg doet men in een met   
boter of olie bestreken en met          
beschuitkruim bestrooiden puddingvorm en
 laat het #a #a_/b uur koken4    #aih4  
,broodpudding4  ,oudbakken brood1 #c  #d
 eieren1 #a kopje suiker1 een zeer      
weinigje zout 7#a_/d theelepeltje71     
#a_/b stokje vanille1 #a theelepel      
kaneel in poeder1 7#c  #d lepels gepelde
 amandelen71 #a ons rozijnen1 #b lepels 
boter n #a kopje gesmolten boter1       
beschuitkruim1 melk4  ,het brood weekt  

men in de warme melk4 ,men klutst de    
eieren en roert deze1 met de suiker en  
het zout1 door het geweekte brood1      
terwijl men er ook de kaneel en het     
stukje vanille en het kopje gesmolten   
boter verder doorheen roert4 ,daarna    
voegt men er de rozijnen 7zoomede de    
gepelde amandelen7 bij1 al roerende4    
,alles in een puddingvorm doen1 die     
beboterd en bekruimd is en  twee uren   
laten koken4  ,met suiker1 vanille- of  
vruchtensaus te gebruiken4    #aii4     
,laz-,olas4  #a #a_/d flesch melk1 #f   
lepels mazena1 #c  #d lepels suiker1    
#a_/d stokje vanille1 #c eieren1 een    
tikje zout1 #a lepel boter1 gelei of    
vruchtenmoes4  ,de eene flesch melk     
wordt met de suiker en de vanille       
gekookt4 ,de mazena maakt men met de    
#a_/d flesch melk aan1 roert er het     
tikje zout door en #c geklutste         
eierdooiers en stort dit alles1 al      
roerende1 door de kokende melk4 ,men    
maakt te voren de vuurvaste schaal      
gereed1 met de lepel boter er in1 stort 

dan een gedeelte van het beslag in de   
schaal1 doet daarop een paar lepels     
vruchtenmoes1 die men er over verdeelt  
en dan weer een laag beslag1 zoo laag om
 laag voortgaande1 tot het beslag is    
verbruikt4 ,men brengt het warm op      
tafel4 7,men kan ook ,marie-beschuiten  
nemen en daarop het moes1 dan weer      
beslag1 enz474    #bjj4 ,macaroni- 7of  
vermicelli7 pudding4  #a #a_/b ons      
macaroni 7f vermicelli71 #f eieren1 #a  
,l4 melk1 #b  #c lepels boter1 #b  #c   
lepels suiker1 #a_/b ons gestampte zoete
 amandelen 7of amandelpers71            
citroenschil4  ,n4,b4 ,de amandelen kan 
men door rozijnen1 de citroenschil door 
vanille vervangen4  ,men kookt de melk  
met de suiker en de citroenschil4 ,de   
macaroni heeft men te voren in water    
zacht gekookt en door eene zeef laten   
uitdruipen4 ,deze doet men door de      
kokende melk en laat dan alles bekoelen4
  ,dan voegt men er de geklutste        
eierdooiers1 wat boter1 de amandelen en1
 't laatst1 het stijfgeklopte eiwit bij 

en roert alles goed door elkander4  ,men
 doet dit mengsel in een beboterden en  
met paneermeel bestrooiden puddingvorm  
en kookt het dan1 #b uren lang1 au bain 
,marie4  ,te gebruiken met bessensap of 
vruchtensaus4    #bja4 ,rijstpudding4   
#a #a_/d ,l4 melk1 #b ons rijst1 #b  #c 
lepels boter1 #d  #e lepels suiker1     
#a_/b citroenschil geraspt 7of1 in      
plaats van citroenschil3 #a_/b ons      
amandelen71 #b geklutste eierdooiers en 
het geklopte wit daarvan1 beschuitkruim4
  ,men kookt rijstenbrij van de rijst1  
de melk1 de citroenschil 7of de gesneden
 amandelen71 daarna doet men er de      
suiker1 #b lepels boter1 de geklopte    
eierdooiers bij1 roert dit alles goed   
door elkander en voegt er1 't laatst1   
het tot schuim geklopte eiwit bij4  ,men
 doet vervolgens de massa in een1 met   
boter bestreken en beschuitkruim        
bestrooiden puddingvorm en kookt de     
pudding #a #a_/b  #b uur au bain ,marie4
  ,men eet de pudding met vanille- of   
met vruchtensaus4    #bjb4 ,sagopudding4

  #a ,l4 half water--half melk1 #a #a_/b
 ons sago-,ambon1 #b lepels boter1 #c of
 #d lepels suiker1 een weinig           
oranjebloesemwater f rozenwater 7#a  #b 
theelepels71 #c eierdooiers1            
beschuitkruim1 een zr klein weinigje    
zout4  ,de sago-,ambon wordt geweekt2 de
 water-en-melk wordt kokend heet gemaakt
 en hierin1 al roerende1 de sago1 boter1
 zout1 suiker in het oranjebloesemwater 
gedaan4 ,nadat de sago goed uitgedijd   
is1 neemt men de pan van het vuur1 laat 
den inhoud eenigszins koud worden en    
roert er de geklutste eierdooiers door4 
,deze massa in een puddingvorm 7beboterd
 en bestrooid7 doen en een uur koken1 au
 bain ,marie4  ,men gebruikt er         
vruchtensaus bij4    #bjc4 ,vruchtensap 
pudding4  #ab dunne sneedjes brood1 de  
korstjes afgesneden1 frambozen-1 woenie-
 f ananasstroop1 #h eierdooiers1 #c ons 
groote rozijnen1 #a_/b ons fijngestampte
 zoete amandelen1 #b lepels geraspt     
brood1 #a ons gesmolten boter1 een paar 
lepels suiker1 het tot sneeuw geklopte  

wit der #h eieren1 meel4  ,men          
bevochtigt de sneedjes brood met de     
stroop1 zoo1 dat ze zonder uit elkander 
te vallen1 er van zijn doortrokken4 ,de 
rozijnen schoon wasschen en in warm     
water weeken4 ,nu voegt men1 in eene    
kom1 het brood1 de rozijnen1 amandelen1 
de gesmolten boter1 het geraspte brood  
en de eierdooiers bij elkander1 ook de  
suiker 7naar smaak7 en als alles goed   
door elkaar is geroerd1 't laatst het   
geklopte eiwit4  ,deze massa in een     
beboterden en met meel bestrooiden vorm 
doen en een uur au bain ,marie laten    
koken4  ,voor men de pudding uit den    
vorm doet1 deze eerst wat laten         
afkoelen1 daar ze anders moeilijk uit   
den vorm gaat4    #bjd4 ,zwampudding4   
#a ons bloem1 #a ons suiker1 #a ons     
boter1 #g goed geklopte eierdooiers1    
#a_/b liter lauwe melk of lauw water4   
,het tot schuim geklopt wit der #g      
eieren2 boter en beschuitkruim voor den 
puddingvorm4  ,van de bloem1 suiker1    
boter en de lauwe melk 7water7 maakt men

 een deeg en roert hierdoor de #g       
geklopte eierdooiers2 't laatst voegt   
men er het tot schuim geklopt eiwit bij 
en roert nog eens alles goed door       
elkander4  ,deze massa storten in een   
met boter besmeerden vorm4 ,men zet den 
vorm in lauw water1 boven een matig     
vuur1 op en laat alles dan #a_/b uur  #c
 kwartier au bain ,marie koken4  ,men   
gebruikt ze met een of andere saus b4 v4
 vruchtensaus4      #b4 ,,koude         
,,puddingen4   #bje4 ,abrikozenpudding4 
,men weekt 7gedroogde7 abrikozen in lauw
 water en brengt ze in datzelfde water  
aan den kook1 met zooveel suiker als    
noodig zal blijken1 om ze zoet te maken4
 ,als ze gaar zijn1 worden zij door een 
zeef gewreven en met agar-agar of       
gelatine gebonden1 d4w4z43 de agar-agar 
wasschen1 in stukjes snijden1 in warm   
water doen en1 roerende1 koken tot alles
 versmolten is en ze k door den zeef    
wrijven1 van ze met den abrikozenmoes   
innig te verbinden1 samen goed          
doorroeren en in een natgemaakten       

steenen vorm doen4 ,men laat deze       
pudding afkoelen4  ,n4,b4 ,men zie over 
agar-agar en hare verhouding tot        
gelatine2 ,nieuw ,volledig ,nederl4     
,ind4 ,kookboek3 gewichtstafel1 vooraan4
 7,uitgave ,c4 ,g4 ,t4 van ,dorp  ,co1  
,semarang47    #bjf4 ,agar-agar4  #a    
#c_/d stang agar-agar1 #a bierglas      
orgeade1 #d  #e kopjes melk1 suiker naar
 smaak1 water4  ,de agar-agar wordt goed
 schoongemaakt met water en in weinig   
warm water versmolten4 ,nu kookt men de 
melk met de orgeade in de suiker1 giet  
daarna de warme agar-agar1 door eene    
zeef1 al roerende daarbij en1 als deze  
massa dik begint te worden1 giet men    
haar in een natgemaakten steenen vorm en
 laat ze daarin bekoelen4  ,men stort1  
vr het gebruik1 de pudding uit den vorm 
op eene schaal en rangeert er vruchten  
op water om4    #bjg4 ,amandelpudding4  
#a_/b ons tarwebloem1 #a_/b ons         
rijstmeel of #a_/b griesmeel1 #a #a_/b  
ons suiker1 #a ons boter1 #f eieren1    
#c_/d ons zoete amandelen1 melk1        

abrikozen--7in 't algemeen7             
vruchtensaus1 geraspte citroenschil4    
,bloem1 meel1 suiker en #c  #d lepels   
boter worden vermengd met #c theekopjes 
7van  #a d,l4 inhoud7 lauwe melk4 ,men  
roert alles goed door elkander1 doet het
 dan in een pannetje op het vuur en     
blijft doorroeren tot de massa van de   
pan loslaat4 ,hierbij voegt men1 al     
roerende1 n voor n1 de #f eierdooiers1  
dan weer een paar lepels boter en       
eindelijk de fijngestampte amandelen met
 een fijngeraspt stukje citroenschil4   
,het laatst klopt men door deze massa   
het stijf geklopte eiwit van #c eieren1 
roert alles goed door elkander en giet  
dit beslag in een beboterden en met     
suiker bestrooiden puddingvorm4 ,men    
laat ze  #a #a_/b uur au bain ,marie    
koken4  ,men laat de pudding koud worden
 en stort ze uit den vorm op eene       
schaal4  ,men gebruikt deze koude       
pudding met een vruchtensaus4    #bjh4  
,ananaspudding4  ,een ananas1 #c_/d     
flesch melk1 #a #a_/d stang agar-agar   

7of gelatine71 suiker naar smaak1 water 
7citroensap1 #a theelepel74  ,de        
geschilde1 schoongemaakte ananas wordt  
aan kleine vierkante stukjes gesneden1  
die met een weinig suiker en water      
worden afgekookt4 ,dan warmt men de melk
 op2 smelt de agar-agar 7of de gelatine7
 en doet dit bij de melk en voegt er1   
daarna1 de gekookte stukjes ananas met  
het water--en zoo noodig nog wat suiker 
naar smaak--bij4  ,al roerende wordt    
deze massa dik2 men stort ze dan over in
 een natgemaakten puddingvorm4 ,laten   
afkoelen en met of zonder saus          
gebruiken4  ,n4,b4 ,niet te hard koken  
opdat de ananas haren smaak niet        
verlieze4    #bji4 ,blanc-manger4  #a   
flesch melk1 #a #a_/d stang agar-agar1  
#a_/b stokje vanille1 #a ons            
bitterkoekjes4 #c-e lepels suiker4  ,de 
melk wordt even met de vanille          
opgekookt2 daarna roert men er de suiker
 en de te voren week-gemaakte           
bitterkoekjes door4 ,de agar-agar lost  
men op1 zift ze1 roert ze door de massa 

en giet dat dan over in een natgemaakten
 steenen vorm1 dien men in de           
ijskist--of op een koele plaats--doet4  
,bij gebruik stort men den blanc-manger 
op eene schaal en rangeert er vruchten  
op water om heen4    #baj4              
,chocoladepudding4  #a flesch melk1 #e  
lepels mazena1 #f lepels                
chocoladepoeder4 #d  #e lepels suiker4  
,vanillevla4  ,men maakt de mazena en de
 chocolade samen aan met een weinig     
melk4 ,het overige van de melk warmt men
 met de suiker1 roert er het            
chocolademengsel doorheen en laat dit1  
al roerende1 dik worden4 ,men stort     
alles vervolgens in een natgemaakten    
steenen vorm1 laat het bekoelen en doet 
het koud uit den vorm op eene schaal4   
,men gebruikt er vanillevla bij4  ,n4,b4
 ,in plaats van mazena kan men er ook #a
 #a_/d stang agar-agar voor gebruiken4  
#baa4 ,citroenpudding4  ,het sap van #c 
of #d citroenen 7djeroek nipis71 #a     
#a_/b ons suiker1 #a_/d ons bloem1 #c   
#d kopjes water1 #d eierdooiers1 bijna  

#c_/d stang agar-agar 7of #ab  #ae      
blaadjes gelatine71 het tot sneeuw      
geklopte wit van #d eieren4  ,men klopt 
de #d eierdooiers met de suiker2 maakt  
de bloem met water aan1 smelt de        
agar-agar 7of gelatine7 en roert dit    
alles bij en door elkander4 ,men zet dit
 dan in een pannetje op het vuur en laat
 het1 onder aanhoudend roeren1 koken4   
,als het dik begint te worden1 roert men
 er eerst het citroensap en daarna het  
stijfgeklopte eiwit door4  ,men giet dan
 alles in een natgemaakten puddingvorm  
en laat 't dan bekoelen4  ,de pudding   
wordt daarna uit den vorm gestort1 op   
een schaal voorgediend en zonder eenige 
saus gebruikt4    #bab4                 
,citroenrijstpudding1 7riz glac74  #a   
,liter water1 de geraspte schillen van  
#b citroenen1 #a #a_/d ons rijst1 het   
sap van #d citroenen1 bijna #a_/b pond  
suiker4  ,de rijst goed helder          
schoonwasschen en daarna1 zonder er in  
te roeren1 gaar koken1 met de geraspte  
citroenschillen en het water4  ,is ze   

gaar dan roert men er het sap der #d    
citroenen en de suiker door4 ,vervolgens
 stort men ze over in een natgemaakten  
schotel 7niet in een puddingvorm71 dien 
men goed dichtdekt en laat ze verder    
bekoelen 7op ijs74    #bac4             
,griesmeelpudding4  #a flesch melk1     
#a_/b stokje vanille1 #a #a_/b ons      
griesmeel1 #a #a_/b ons suiker2         
bessensap4  ,men kookt de melk op met de
 suiker en de vanille4 ,als ze begint te
 koken1 doet men er1 al roerende1       
langzaamaan1 het griesmeel bij en blijft
 doorroeren1 tot alles een dikke massa  
wordt1 welke men in een natgemaakten    
vorm giet en alzoo laat koud worden4    
,de pudding op een schaal overstorten en
 met bessensapsaus voordienen4  ,n4,b4  
,wil men deze pudding luchtig maken1 dan
 roert men er het stijfgeklopte wit van 
#c eieren door4    #bad4 ,mazenapudding 
7ook een soort blanc-manger74  #a flesch
 melk1  #f lepels mazena1 #d lepels     
suiker1 #c eieren1 #a_/b stokje vanille1
 vruchtensaus4  ,de melk koken met de   

suiker en de vanille4 ,de mazena maakt  
men met wat water 7of melk7 aan en door 
de kokende melk geroerd4 ,als dit samen 
dik begint te worden1 roert men er de #c
 te voren geklopte eierdooiers door en  
stort daarna alles over in een          
natgemaakten puddingvorm4  ,laten       
bekoelen1 uit den vorm storten op eene  
schaal en voordienen met vruchtensaus4  
,n4,b4 ,in plaats van de vanille kan men
 #bj fijngestampte bitterkoekjes nemen  
of #a kopje vol geraspte klapper4       
#bae4 ,riz  la ,cond4  #a #a_/d flesch  
melk1 #a ons rijst1 #a ons suiker1 #a   
stokje vanille1 #c_/d flesch geslagen   
room1 #a stang agar-agar4  ,abrikozen op
 water of gestoofde abrikozen4  ,de     
rijst goed helder schoonwasschen en met 
de vanille en de melk gaarkoken4 ,men   
roert daarna de suiker en de opgeloste  
agar-agar er door en wrijft vervolgens  
alles door een zeef fijn4  ,nu roert men
 er den room door en doet dit1 laag om  
laag1 met de abrikozen omwisselend1 in  
een natgemaakten puddingvorm4  ,in de   

ijskist koud laten worden4  ,men eet de 
riz-cond met een vruchtensaus4  ,n4,b4  
,men kan deze rijstenbrij ook in kleine 
vormpjes 7b4v4 in chineesche kopjes1    
mangkoks7 doen en laten bekoelen4 ,de   
puddinkjes op een schaal overstorten en 
abrikozenmoes er om heen doen4    #baf4 
,rdgrd4  #a flesch bessensap1 #c kopjes 
water1 #a ons fijn sago 7poeder71 #a    
#c_/d ons suiker1 vanillevla4  ,men     
kookt het bessensap met de suiker1 lengt
 de sago aan met water en1 als het      
bessensap kookt1 er de sago doorheen    
roeren1 tot alles een dikke pap wordt4  
,men doet deze pap daarna in een        
natgemaakten puddingvorm en laat ze     
bekoelen4  ,koud geworden1 uit den vorm 
op eene schaal storten en ze voordienen 
met vanillevla4    #bag4 ,sucre brl4  #a
 stang agar-agar 7of #bd blaadjes       
gelatine71 #c_/d flesch melk1 #a stokje 
vanille1 #d eierdooiers1 #e lepels      
suiker tot caramel gekookt 7zie ,nieuw  
,voll4 ,n4 ,o4 ,i4 ,kookboek1 #a;e druk1
 pag4 #bgc onderaan74 ,vanillesaus4  ,de

 agar-agar smelten1 de melk en de       
vanille daarbij voegen en samen opkoken4
  ,koud laten worden1 de geklopte       
eierdooiers er doorheen roeren en dan   
ziften4 ,nu moet men voorzichtig de     
caramel door deze gezifte massa roeren  
en alles in een natgemaakten steenen    
vorm gieten4  ,men laat ze koud worden  
en stort de pudding daarna op een schaal
 over4 ,wordt met vanillevla gebruikt4  
#c4 ,,taarten ,,en ,,gebak4   #bah4     
,aardappeltaartjes4  ,pure van          
aardappelen1 #d lepels geraspte kaas1 #b
 lepels room of #c stijfgeklopte        
eiwitten1 een paar lepels boter1 melk4  
,men roert1 op het vuur1 de pure1 de    
kaas1 melk en boter goed door elkander  
en1 als de boter is versmolten1 roert   
men er1 't laatst1 het geklopte eiwit   
door4  ,daarna neemt men dit beslag van 
het vuur en vult er kleine              
taartenvormpjes mede en laat ze een     
kwartier lang in den heeten oven bakken4
    #bai4 ,aardappelkoekjes4  #h        
gekookte aardappelen1 #f eierdooiers1 #d

 lepels parmezaankaas1 een paar in melk 
geweekte sneedjes brood1 beschuitkruim  
en boter2 tomatensaus of witte saus4    
,de aardappelen worden fijngemaakt en   
met de dooiers1 de kaas en het brood tot
 een deeg verwerkt4  ,is het deeg te    
stijf1 dan voegt men er melk aan toe4   
,men vult met dit deeg1 kleine1 met     
boter besmeerde vormpjes1 bestrooit ze  
met beschuitkruim en laat ze in den oven
  #a_/d uur bakken4  ,warm1 worden de   
koekjes uit de vormpjes gestooten en op 
een langwerpige schaal in een kransvorm 
geschikt1 met een tomatensaus 7of een   
witte saus7 in het midden4 ,men versiert
 ze met kleine blaadjes peterselie4     
#bbj4 ,aardappelcroquetten 7,parijsche74
  #f groote uitgezochte gekookte        
aardappelen1 #c eieren1 fleur d'orange1 
boter en water1 poedersuiker1 geklopt   
eiwit4  ,men maakt van de aardappelen   
pure1 warmt ze op met boter en water1   
zoodat het een deeg wordt en doet       
hierbij een paar theelepels fleur       
d'orange 7oranjebloesemwater74 ,als 't  

deeg dik genoeg is1 doet men er1 al     
roerende1 een voor een1 een eierdooier  
bij1 tot deze alle drie zijn gebruikt1  
7voor #b aardappelen n eierdooier74 ,dan
 zet men het deeg af1 laat dit bekoelen 
en maakt er balletjes 7croquetten7 van1 
die men in 't geklopt eiwit dompelt4    
,men braadt ze in boter bruin1 dient ze 
op1 met poedersuiker bestrooid4    #bba4
 ,amandeltaart4  #b #a_/b ons bloem1 #b 
#a_/b ons boter witgeslagen1 #c  #d     
eierdooiers1 #a_/b pond suiker1 #a #a_/b
 ons gestampte zoete amandelen of       
kenaries1 het geraspte schil van #a     
citroen1 het stijfgeklopte wit der      
eieren4  ,men maakt de gestampte        
amandelen 7kenaries7 aan met de #c  #d  
eierdooiers en de geraspte citroenschil4
  ,daarna roert men er1 lepel voor      
lepel1 de suiker door1 dan het meel     
7bloem7 dat te voren is gezift1         
vervolgens de witgeklopte boter en1 't  
laatst1 het stijfgeklopte eiwit4  ,dit  
deeg giet men in een met boter bestreken
 springvorm1 laat het  #ej minuten in   

den oven gaar worden4 ,men overtuigt    
zich1 door een breinaald in de taart te 
steken2 als er zich geen deeg aan de    
naald hecht1 is de taart gaar4    #bbb4 
,anijskoek4  7seed-cake47  #a_/b pond   
bloem1 #a_/b pond boter1 #a_/b pond     
suiker1 #d eieren1 voor #e cents adas1  
beschuitkruim4  ,de eieren goed klutsen 
met de suiker1 daarna1 al roerende1 de  
boter1 bloem en adas 7karweizaad7 er    
door heen roeren4 ,dan een springvorm   
met boter besmeren en met beschuitkruim 
bestrooien en hierin het deeg doen4 ,men
 bakt deze koek in een matig verwarmden 
oven1 tot de koek van boven bruin is    
gebakken 7 #cj  #ce minuten47    #bbc4  
,beignets 7van ananas47  ,men maakt een 
dik pannekoekbeslag van3 #a_/b pond     
bloem1 #d eierdooiers1 #c_/d lepel      
,genuaolie1 eenige lepels water 7 #c  #d
 d4,l7 een weinigje zout en het         
stijfgeklopte wit der #d eieren4        
,ananasschijfjes1 ,genuaolie4  ,men     
dompelt de schijfjes ananas in het      
beslag en bakt ze vervolgens in de heete

 ,genuaolie4    #bbd4 ,beschuittaart4   
,een kopje vol beschuitkruim 7of        
gestampt1 geroosterd1 oud1 droog brood7 
#a_/b flesch melk1 #a_/b stokje vanille1
 een kopje vol suiker1 #c  #d lepels    
boter1 #d geslagen eierdooiers en #d    
stijfgeklopte eiwitten2 een zeer klein  
weinigje zout4  ,men kookt de melk op   
met de vanille en de suiker1 zet ze dan 
van het vuur af en1 als ze bijna koud   
is1 roert men er het zout1 de boter1 de 
dooiers en het beschuitkruim door4 ,is  
dit alles goed dooreen geroerd1 dan     
roert men er pas het stijfgeklopte eiwit
 door4 ,men stort dit mengsel in een    
vuurvasten1 met boter bestreken schotel 
7bassi ksr71 laat ze eerst van onder1   
dan van boven gaar bakken4 ,is de taart 
stijf1 dan is ze gaar4    #bbe4         
,biscuits d'anis4 7anijsbeschuitjes7  #b
 #a_/b ons suiker1 #aj eierdooiers1 #e  
lepels bloem1 een weinig anijszaad1     
muisjes1 #h eiwitten tot schuim         
geslagen4  ,de suiker wordt met de      
eierdooiers hard geklopt1 waarna men er 

het bloem door heen roert1 vervolgens   
het anijszaad en de geslagen #h         
eiwitten1 aldoor roerende4  ,dan doet   
men dit beslag in een beboterden vorm en
 bakt het in lagen4 ,als de lagen       
gebakken zijn1 doet men er twee op      
elkander en snijdt ze in dunne          
schijfjes1 waarover men rose en witte   
muisjes strooit4    #bbf4 ,brillantine  
taartjes4  ,iets meer dan #a_/b ons     
rijst 7 #f lood71 het sap van #b        
citroenen1 een weinig suiker1           
taartenkorst1 vruchtengelei4  ,men kookt
 de rijst goed gaar en doet er het sap  
der citroenen en een weinig suiker bij4 
,vervolgens maakt men van het           
taartenkorstdeeg taartjes in kleine     
beboterde vormpjes4  ,zijn deze         
gebakken1 dan haalt men ze uit de       
vormpjes en vult ze met de bereide      
rijstepap en bedekt deze met            
vruchtengelei4    #bbg4 ,broeder4  ,een 
brooddeeg  #a pond van #aj cents1 7bij  
den ,europ31 inl43 of chineeschen       
broodbakker te bestellen71 #bj          

eierdooiers1 #a_/b pond gesmolten boter1
 fijne witte suiker1 #a of #b gestampte 
beschuiten4  ,het deeg wordt met de     
eierdooiers goed dooreengemengd1 tot het
 een gelijke massa van ne kleur is      
geworden2 daarna doet men er de suiker  
door1 zooveel als men denkt1 dat het    
zoet genoeg is en de gesmolten boter4   
,alles goed terdege door elkander       
mengen1 tot het beslag begint te rijzen4
 ,nu bestrijkt men een broedervorm met  
boter1 bestrooit dien met beschuitkruim 
en doet er het beslag in4 ,op een warme 
plaats nog eene #b vingers hoog laten   
rijzen4 ,bakken in een pan-pengorngan   
onder en boven vuur1 tot het gaar is4   
,bijna koud uit den vorm storten4       
#bbh4 ,klapperkoekjes4  #a geraspte     
geschilde klapper 7alln het wit71 #a of 
#b eieren1 #b lepels suiker1 #b  #c     
lepels bloem1 #a_/b ons gestampte       
amandelen1 weinig zout en boter4  ,al   
deze ingredinten worden te samen tot een
 deeg verwerkt en goed gekneed4 ,dit    
deeg kan men uitrollen en er kleine     

koekjes van steken1 die men op een met  
boter bestreken schaal of plaat in den  
heeten oven1 aan weerszijden bruin bakt4
    #bbi4 ,klappermacronen4 7polo's74   
#a_/b pond witte suiker1 #a_/b pond     
geraspte witte klapper 7't buitenste    
zwarte weggesneden1 z1 dat alln 't wit  
blijft7 het stijfgeklopte wit van #h    
eieren1 een lepel rozewater1 wit papier 
met boter bestreken of1 als men het     
krijgen kan1 het onbrandbare            
schrijnspapier4  ,de geraspte klapper   
wordt met de suiker gestampt1 waarna men
 er het rozewater door doet4 ,men       
spreidt dit deeg op eene plank of op een
 bord uit1 sprenkelt er nog wat         
rozewater over en vermengt dit deeg goed
 met de #h geklopte eiwitten4  ,dit     
beslag doet men lepel voor lepel1 elk   
hoopje afzonderlijk1 op het witte1 met  
boter bestreken papier en bakt de       
macronen dan goed gaar in een           
pan-pengorngan1 met onder en boven vuur 
7brr-brr74  ,ze moeten er lichtgeel of  
lichtbruin uitzien4    #bcj4            

,klappertaart4  #e jonge klappers1 #a_/b
 flesch melk1 #c  #d lepels meel1 #c  #d
 lepels suiker1 #h eierdooiers1 #d      
lepels boter1 het tot sneeuw geklopte   
wit der #h eieren1 beschuitkruim4       
7,krenten1 rozijnen74  ,men kookt de    
melk met de suiker op1 roert daarna het 
meel met een weinig melk aan1 klutst de 
eierdooiers1 laat de gekookte warme melk
 intusschen bekoelen en voegt hier dan  
het meel en de eieren al roerende1 door4
 ,nu schept men1 met een lepel1 uit de  
opengemaakte klappers1 het jonge nog    
zachte en glibberige vleesch1 dat er    
glasachtig uitziet en doet dit1 met de  
boter1 door het beslag heen4 7,sommigen 
roeren door dit beslag bovendien nog    
schoongewasschen krenten en rozijnen1   
hoewel deze beide toevoegsels den smaak 
van de klappers zullen bederven74  ,nu  
stort men het beslag in een taartenpan  
7piring kasar7 met het geslagen eiwit1  
als een rand er om heen1 en bakt het in 
den oven1 tot het van boven lichtbruin  
of lichtgeel is geworden4 7 #a uur74    

,het geslagen eiwit kan men echter ook  
door het beslag heenroeren1 wat het     
gebak luchtiger maakt4 ,dat wit wordt 't
 laatst door het beslag geroerd4        
#bca4 ,omelet souffl4  #h eieren1       
waarvan het wit tot schuim geklopt1 de  
geraspte schil en het sap van een halve 
citroen 7f in plaats daarvan #b         
theelepels oranjebloesemwater71 #c      
lepels suiker4  ,men roert1 gedurende   
een kwartier1 de #h eierdooiers met de  
suiker goed door elkander1 voegt daarna1
 steeds roerende1 er de geraspte schil  
en het sap van de halve citroen bij en  
roert er het laatst1 vluchtig1 het      
stijfgeklopte eiwit door4  ,nu doet men 
het beslag in een pannekoekpan1 die met 
boter is besmeerd en bakt het in den    
warmen oven4 ,is de omelet van boven    
lichtbruin1 dan neemt men de pan uit den
 oven1 zet deze op het vuur en vouwt de 
omelet dubbel4  ,men bestuift de omelet1
 die op een schaal is geplaatst1 met    
poedersuiker en dient ze dan warm voor4 
,men kan het beslag ook in een          

beboterden1 vuurvasten schotel of schaal
 bakken2  #bj minuten4  ,is de omelet   
gaar1 dan doet men er een verwarmd      
deksel op en brengt ze zoo binnen1 om te
 voorkomen1 dat het gebak zal nerslaan4 
#bcb4 ,moscovisch gebak4  #a ons suiker1
 #a ons bloem1 #a #a_/d ons boter1 #e   
eieren2 krenten1 sucade1 rozijnen1      
citroenschil geraspt4  ,de suiker wordt 
met een theelepeltje geraspte           
citroenschil1 #d eierdooiers en n heel  
ei ongeveer #aj minuten stevig geklutst4
 ,de boter wordt met meel goed door     
elkander gekneed4 ,hierdoor doet men dan
 #a eetlepel gehakte sucade1 evenveel   
gewasschen krenten en evenveel          
gewasschen rozijnen4 ,men klopt het wit 
der #d overgebleven eieren stijf en     
roert dat stevig door het suiker- en het
 boter-en-meel-beslag4 ,nu doet men dit 
beslag in een vooruit beboterden        
springvorm1 dien men voor #b_/c vult1   
bakt het n uur in een matig heeten oven1
 tot het gebak gaar is en bestrooit het 
dan met poedersuiker4  ,ter overtuiging 

dat het gebak gaar is1 kan men er met   
den vinger even op drukken4 ,hoe vaster1
 des te gaarder4    #bcc4 ,roomtaart4   
,men maakt een taartenkorst1 die men    
vooruit in een pan-pengorngan gaar bakt4
 ,voor de vla 7room7 neemt men          
vanillevla1 gemaakt van #a_/b flesch    
melk1 #a stukje vanille1 #h eierdooiers1
 #f lepels suiker en #a lepel mazena4   
,voor deze vlabereiding zie men no4 #hb4
 ,deze vla stort men in den gebakken    
taartenkorst4 ,koud er in storten en    
eenigen tijd laten staan1 tot de vla    
stolt en dik wordt4    #bcd4 ,soezen4   
#a ons boter1 #a ons meel1 #b kopjes    
melk1 #f eieren1 poedersuiker4  ,de     
boter wordt met de melk op het vuur te  
smelten gezet4 ,als dit kookt1 laat men 
er1 al roerende1 met beetjes1 het meel  
in uitstorten en blijft men doorroeren1 
tot alles een stevige massa is geworden2
 dan neemt men het van het vuur af4  ,nu
 roert men er1 stuk voor stuk1 #d eieren
 door1 telkens de massa roerende4  ,op  
een gebakplaat of blik1 met boter       

besmeerd1 doet men vervolgens bolletjes 
van het gemaakte beslag1 bestrijkt deze 
met wat geklopt eigeel1 bestrooit ze met
 poedersuiker en bakt ze gaar in een    
matig verwarmden oven4 ,als ze gaar en  
bekoeld zijn1 knipt men ze op zijde half
 open en kan men ze vullen met          
vanillevla of room1 dan wel met         
confituren2 of men kan ze met           
rozenstroop nuttigen4    #bce4          
,theebanket4  #f lepels meel1 #b lepels 
boter1 #d lepels poedersuiker1 7#a_/d   
theelepeltje zout71 een geklopt ei1 #a  
theelepeltje rozen- of                  
oranjebloesemwater4  ,in het meel maakt 
men een kuil1 doet er de boter in en    
verwerkt dit1 met de poedersuiker1 het  
ei en het oranjebloesemwater tot een    
deeg4 ,men werkt dit deeg goed dooreen1 
in kleine gedeelten1 die men later bij  
elkaar voegt en dit weer flink kneedt en
 dooreen werkt1 waarna men dit mengsel  
eenige minuten laat staan4 ,daarna      
strooit men op een schoone tafel wat    
meel1 legt er den bol deeg op en rolt   

dit1 met den deegrol1 plat uit4 ,daarna 
weer alles toevouwen en wederom         
uitrollen en zoo eenige malen herhalen1 
tot het deeg gelijk van kleur is en zeer
 dun is uitgerold4  ,hiervan steekt men 
met vormpjes en glaasjes allerlei       
figuren1 of men kan ze in vormpjes doen4
  ,op een beboterden plaat of een       
beboterd stuk wit papier in den matig   
warmen oven laten bakken1 tot de        
gebakjes gaar zijn4    #bcf4 ,tulband4  
#a pond meel1 #a paar lepels legn1 #a_/b
 pond boter1 #a ons suiker1 #a_/b ons   
krenten1 #a_/b ons rozijnen1 #a_/b ons  
gesneden sucade1 #c kopjes lauwe melk1  
#c eieren1 poedersuiker en een tikje    
zout1 beschuitkruim4  ,het meel wordt   
met de lauwe melk en de legn door       
elkander geroerd1 waarna men dit beslag 
even laat rijzen4  ,nu smelt men #b ons 
van de boter en roert deze1 met de      
suiker1 de krenten1 rozijnen zonder     
pitten en de sucade1 zoomede de #c      
geklutste eieren en het tikje zout door 
het beslag4  ,in een tulbandvorm1 met   

boter besmeerd en met beschuitkruim     
bestrooid1 doet men het beslag en laat  
dit1 toegedekt1 eenigen tijd rijzen4    
,men bakt het  #a uur in een goed       
verwarmden oven en steekt er1 ter       
overtuiging1 met een naald in4 ,als zich
 geen beslag aan de naald hecht1 is de  
tulband gaar4    #bcg4 ,wafelen4  #a    
pond boter1  #d lepels legn1 #a_/b      
flesch lauwe melk1 #ab geklutste eieren1
 #b pond gezifte tarwebloem1 zout naar  
smaak1 poedersuiker4  ,men laat de boter
 half smelten en roert ze met een houten
 lepel tot ze dik 7als pomade7 wordt4   
,hierin doet men1 n voor n1 de #ab      
geklutste eieren1 al roerende1 tot alles
 een luchtige1 schuimachtige massa      
wordt4 ,het meel roert men vervolgens   
met de legn in de melk tot een dun      
beslag en vermengt dit met het          
boterbeslag4 ,men laat dit beslag even  
rijzen en vermengt dit met n lepel      
suiker4 ,nu neemt men een schoon1 warm  
wafelijzer1 bestrijkt dit aan ne zijde  
met boter1 giet er een lepel beslag in1 

sluit het ijzer dicht en bakt de wafel  
op goed heet vuur1 gedurende #b minuten1
 daarna op de andere zijde ook #b       
minuten4 ,is de wafel geel gebakken1 dan
 licht men ze uit het ijzer en bestrooit
 ze met poedersuiker4    #bcg;a4        
,wentelteefjes4  #ab sneedjes oud brood1
 #b of #c eieren1 een paar kopjes melk1 
#a_/b stokje vanille1 witte suiker1     
boter4  ,het stokje vanille doet men in 
de melk en kookt deze even op4 ,is ze   
lauw geworden1 dan klutst men er de #b  
of #c eieren door4 ,de sneedjes brood   
ontdoet men van de korst1 besmeert ze   
aan weerskanten met boter en weekt ze in
 de melksaus4  ,daarna bakt men ze aan  
weerszijden bruin in kokende boter of   
olijfolie4  ,men gebruikt ze warm1 met  
suiker4    #bch4 ,zandtaart4  #a_/b pond
 goed drooge1 gezifte bloem1 #a_/b pond 
boter1 #a_/b pond suiker1 #f eieren1    
poedersuiker1 #a theelepeltje geraspte  
citroenschil4  ,men smelt de boter even1
 in eene kom1 boven wat wasem4 ,de      
suiker wordt fijngestampt en door de    

boter gedaan4  ,daarna doet men er #d   
heele eieren en #b eierdooiers door1 ook
 de geraspte citroenschil en het gezifte
 meel4 ,alles goed door elkander mengen4
 ,een taartenvorm met boter bestrijken  
en er het beslag in doen4 ,in een matig 
warmen oven  #a uur bakken4 ,gaar uit   
den vorm nemen1 laten bekoelen en       
besuikeren4 ,men voegt ook wel krenten  
onder het beslag4    #bci4              
,zandtaartjes4  ,hetzelfde beslag en    
dezelfde volgorde bij de bereiding1 maar
 in plaats van een taartenvorm1 neemt   
men kleine vormpjes4  ,zijn ze zoo klein
 gebakken als de bekende assemkoekjes1  
dan heeten ze zandkoekjes4              
,,ii4  ,,indische ,,vegetarische        
,,keuken4 7,,met ,,versche ,,kruiden74  
,l4 ,,de ,,rijsttafel ,,met             
,,vegetarische ,,bijgerechten4   ,een   
,indisch vegetarisch menu1 van          
uitsluitend echt inlandsche             
gerechten--een rijsttafel dus--kan1 uit 
den aard der zaak1 niet zoo volledig    
zijn1 als een goed bereid maal1 waar het

 vleesch1 in tal van vormen op tafel    
komt4 ,rund-1 varkensvleesch1 kip1 visch
 en wat bovendien daarvan bijzonder     
wordt bereid1 maken de overvloedigheid  
dikwijls overdreven4  ,bant men nu al   
deze voedingsartikelen en daarbij nog de
 lomboks en sambals1 ook de sterk       
gekruide specerijen1 wat blijft er dan  
over van de vegetarische rijsttafel8    
vraagt men zich af4  ,daartegenover stel
 ik de vraag3 ,wat kan er--zonder       
vleezen en de sambals--al niet gemaakt  
worden van den klapper1 van de soorten  
van blindjoe1 van de djagoeng1 van de   
eieren1 de vruchten en van de enkele wl 
getolereerde niet sterke kruiden en     
specerijen8  ,men beproeve het eens en  
make een smakelijke rijsttafel volgens  
de in 't kort hier aangegeven           
verschillende recepten4  ,ik teeken nog 
aan1 dat ten allen tijde in ,indi       
maaglijders zijn en worden aangekweekt1 
menschen die de sterkgekruide en met    
vleesch overladen rijsttafel            
overheerlijk vinden en er niet van af   

kunnen blijven4 ,ofschoon de doctoren   
een streng dieet voorschrijven1 wordt   
door de meesten dier in-zieke menschen  
dagelijks gezondigd tegen de wetten van 
matigheid1 van onthouding1 omdat de     
verleiding hun te sterk is4  ,zelfs in  
,holland1 waar zij dan voor buik- en    
maagziekten hun twee- of meerjarig      
verlof doorbrengen1 waar zij streng     
vegetarisch-,hollandsch gezond en matig 
kunnen leven1 versmaden zij de indische 
scherpe rijsttafel geenszins1 doch      
vergasten zich er des te meer op en de  
indische toko's van sambelans en        
kroepoeks1 van zuren1 manisans en tal   
van ongerechtigheden bloeien om 't      
hardst4  ,men zal van zelf wel          
begrijpen1 dat het zeer moeilijk valt1  
een scherpe grens te trekken tusschen de
 te sterke1 de sterke en de minst sterke
 specerijen4 ,zoo vind ik het gebruik   
van een stukje koenjit 7voor kleursel7  
van ketoembar en djienten geen          
hoofdzonde voor den vegetarir2 evenzoo  
kan er een stukje laos en wat serh nog  

best door4  ,is de ui niet dikwerf erg  
sterk en prikkelend1 z1 dat men ze met  
tranen in de oogen schilt8 ,welnu1 als  
dat bij het bereiden van vegetarische   
schotels niet hindert1 dan zullen kleine
 doses der minst sterke kruiden evenmin 
een beletsel zijn voor den niet al te   
veel eischenden vegetarir4 ,ik heb ook1 
hier en daar1 een weinigje zout in de   
recepten genoemd4 ,die dit niet wil     
nemen1 late ze weg evenals de minst     
sterke specerijen4    #bdj4 ,rijst4     
7nasi74  ,elke huisvrouw is voldoende   
bekend met het wasschen1 schoonmaken en 
het opzetten van de rauwe rijst 7bras71 
hetzij op z'n ,europeesch gekookt dan   
wel op z'n ,indisch gestoomd 7met       
dandang en koekoesan7 of gekookt 7nasi  
liwet74  ,ik verwijs naar mijn ,nieuw   
,volledig ,nederlandsch-,indisch        
,kookboek4 ,bovendien weet elke         
inlandsche vrouw de rijst uitmuntend    
gereed te maken4 ,bij deze              
rijstbereiding sta ik dus niet langer   
stil4  ,men heeft drie variteiten in de 

rijst3 de witte1 de roode en de zwarte  
rijst4  ,men verkrijgt de rijst door de 
padi 7of gaba7 te ontbolsteren4 ,de     
korrels rijst komen dan1 na de bewerking
 7het stampen van de gaba7 in heele en  
gebroken stukken te voorschijn4 ,de     
heele korrels vormen de bras1 de        
gebroken stukken noemt men menir en deze
 worden nog onderscheiden in grove      
7menir kasar7 en fijne 7menir aloes74   
,de tot meel gestampte of gemalen rijst 
vormt het rijstmeel of de tepong-bras4  
,van de kleefrijst 7de ketan7 bestaan   
ook drie soorten3 de witte1 roode en    
zwarte ketan4 ,ook deze levert de menir2
 deze ketan1 ook de menir1 fijngestampt 
geeft de tepong-ketan1 7ketanmeel74  ,de
 van het stampen afkomende zemelen noemt
 men dedek1 die wederom wordt           
onderscheiden in fijne en grove dedek4  
,de eerste wordt in zr enkele indische  
kw-kw's gebruikt2 de grove soort geeft  
men de dieren te eten1 voornamelijk het 
pluimvee4  ,algemeen3 teneinde bij de   
vegetarische rijsttafel zooveel mogelijk

 het gemis der lomboks en sambelans te  
vergoeden1 make men rijkelijk gebruik   
van uien1 onder allerlei bereidingen4   
#bda4 ,nasi goerie4  ,rijst1 santen1 een
 weinig zout4  ,de rijst wordt in den   
koekoesan half gaar gekookt 7gestoomd71 
daarna in een paso gedaan1 daarin       
omgeroerd 7di-aron7 en daarbij santen en
 zout gevoegd1 in de verhouding van b4v4
 op #a #a_/b pond rijst #a #a_/b        
vingerkom santen4 ,is de santen in de   
rijst getrokken 7di sedoe71 dan wordt   
deze weer in den koekoesan gedaan en    
verder gekookt1 tot ze gaar is4    #bdb4
 ,nasi gorng4  ,gekookte rijst1 versche 
of van den vorigen dag1 #bj fijngesneden
 bawang mrah1 #d sioeng fijngesneden    
bawang poetih1 #a #a_/b lepel ketoembar1
 #c_/d lepel djienten1 #d hardgekookte  
eieren1 #b aan dunne schijfjes gesneden 
ketimoens1 daon kemangi1 seroendng1 no4 
#bib1 boter1 klapper- of olijfolie4  ,de
 helft van de bawang mrah stampt men    
fijn met de bawang poetih 7knoflook7 de 
ketoembar en djienten2 dan braadt of    

bakt men de #aj andere bawang mrah in   
olie bruin4  ,nu doet men in de wadjan  
olie1 laat deze koken1 doet er daarna de
 gestampte uien bij en laat deze bijna  
geel braden4  ,dan voegt men er1 beetje 
voor beetje1 de rijst bij1 al roerende1 
met een paar lepels seroendng en de     
helft der gebakken uien4  ,alles goed   
doorroeren1 tot de rijst goed is        
gebraden4 ,is ze klaar1 dan doet men de 
rijst op een schaal en versiert haar met
 de overgebleven gebakken uien1 de daon 
kemangi1 de in vierde parten gesneden   
gepelde hardgekookte eieren en de       
schijfjes ketimoen4    #bdc4 ,nasi      
koening4  ,een pond rijst1 een klapper1 
water1 een weinigje zout1 een stukje1   
koenjit 7om te kleuren71 een stukje serh
 en #b daon djeroekpoeroet2 gebraden    
uitjes1 fijngesneden ketimoen1          
fijngesneden dadar 7omelet7 en gebraden 
katjang-kedele4  ,de klapper raspt men  
en maakt er santen van2 de koenjit wordt
 k geraspt1 door de santen gevoerd en   
deze daarna gezift4 ,hierin wordt de    

rijst met de serh1 de daon              
djeroekpoeroet1 het weinigje zout en wat
 water gaar gekookt 7di liwet74  ,men   
plaatst deze gare gele rijst netjes op  
een schaal en siert den schotel met     
gebraden uitjes1 de aan reepen gesneden 
dadar1 de schijfjes ketimoen en de      
gebraden katjang-kedele4    #bdd4 ,nasi 
tim4  7,voor zieken en kinderen47  ,een 
kopje rijst1 #b kopjes water1 een       
weinigje zout4  ,in een timpot 7petiman7
 doet men de rijst1 met het water en het
 zout en kookt dit samen au bain ,marie 
gaar in een grooten1 goed toegedekten   
pot--gedurende #a_/b uur4  ,voor kleine 
kinderen kan men de rijst met water en  
een stukje rijpe pisang radja samen     
koken4    #bde4 ,ketan 7,kleefrijst74   
,de ketan wordt evenals de rijst        
gestoomd of gekookt1 doch met iets      
minder water of santen4 ,zij vormt      
altijd een toespijs of nagerecht en     
wordt dan met goela-djawa genuttigd4    
,de ketoepat wordt niet behandeld1 daar 
deze soort van gekookte1 saamgeperste   

rijst een moeilijk1 althans zwaar       
verteerbaar voedsel vormt en dus        
on-vegetarisch is4    #bdf4 ,gablok1  is
 zacht gekookte rijst in een pisangblad 
gewikkeld--in trechtervorm4 ,bij de     
rijst koke men #c stukjes daon-pandan1  
voor den goeri-smaak4    #bdg4 ,lemper  
wordt van ketan gemaakt4 #a pond ketan1 
santen van #b klappers1 #bj fijngesneden
 bawang mrah1 #d sioengs fijngesneden   
bawang poetih1 #d  #e schijfjes laos1   
het binnenste van #e kemiries1 #a_/b    
theelepel djienten1 #a theelepel        
ketoembar1 #e lepels geraspte gebraden  
klapper1 #d djeroekpoeroetbladeren en   
een paar lepels dikke santen 7santen    
kentel71 gebraden katjang bras of       
katjang kedele1 boter of olie4  ,de     
ketan wordt met de santen gaar gekookt2 
de uien met al de specerijen en de      
klapper fijngestampt1 opgebraden in     
boter of olie 7klapper- of olijf7 en1   
als de uien verslagen zijn1 daar de     
dikke santen bijgevoegd1 tot dit een    
dikke massa is geworden4  ,van de ketan 

vormt men langwerpige ballen1 die men   
vult met een lepel van bovenbeschreven  
massa1 waarna de ballen worden gesloten 
en in pisangbladeren met bietings       
vastgestoken4  ,de pakjes ketan worden  
geroosterd1 tot ze gaar zijn4        ,m4
 ,,sajoers4   #bdh4 ,sajoerassem4       
,katjang pandjang1 #c lepels            
fijngesneden bawang mrah1 #c sioeng     
fijngesneden bawang poetih1 naar        
verkiezing een weinigje zout1 #b        
schijfjes laos1 assemwater van #a       
balletje assem kawat ter grootte van een
 duivenei4  ,men snijdt de katjang      
pandjang aan stukjes en kookt ze1 in een
 kleine wadjan1 half met water gevuld1  
gaar4 ,de specerijen worden samen       
fijngestampt1 bij de katjang pandang    
gedaan en zooveel assemwater er bij     
gevoegd1 dat de sajoer                  
smakelijk--zurig--wordt4 ,men laat alles
 dan samen nog even doorkoken4    #bdi4 
,sajoer bajem of 7sajoer menir74        
,spinazie1 #b lepels fijngesneden bawang
 mrah1 #b sioengs fijngesneden bawang   

poetih1 een paar schijfjes              
temoe-koentji1 santen en zout 7naar     
smaak en verkiezing674  ,de spinazie    
7bajem7 wordt gaar gekookt2 de kruiden  
stampt men samen fijn1 giet van de bajem
 eenig water weg en voegt er1 daarvoor  
in de plaats1 santen bij benevens de    
fijngestampte kruiden4 ,dit samen laten 
gaarkoken4    #bej4 ,sajoer bbr1  is    
dezelfde sajoer als hiervoren 7no #bdi71
 maar met toevoeging van #b lepels rauwe
 gestampte rijstkorreltjes of menir4    
#bea4 ,sajoer bajem djagoeng4  ,dezelfde
 bestanddeelen als van de sajoer bbr 7no
 #bej7 benevens #d stuks rauwe kemiries2
 groenten3 #a bord vol fijngesneden     
reboeng afgekookt tot het bittere er van
 is verwijderd1 jonge djagoengs1 die men
 in hun geheel laat4  ,de bereiding is  
als die van de sajoer-bajem1 7kemiries  
uithalen en met de kruiden fijnstampen7 
overigens alles met elkander opkoken4   
#beb4 ,sajoer boontjes4  ,een bord vol  
boontjes1 heel of fijngesneden1 #c      
lepels fijngesneden bawang mrah1 #d     

sioengs fijngesneden bawang poetih1 #d  
schijfjes laos1 #b daon salam1 zout     
7naar smaak en naar verkiezing7 santen  
van n klapper4  ,de specerijen of       
kruiden worden samen fijngestampt1 de   
boontjes kookt men1 met weinig water1   
half gaar1 voegt daar de kruiden en de  
santen bij en alles samen laten         
doorkoken1 tot de boontjes gaar zijn4   
#bec4 ,sajoer blindjoe4  7of ,s3 assem  
blindjoe74  ,van de blindjoe worden f de
 jonge bladeren en bloemen1 f de        
vruchtjes 7pitjes7 alleen1 rijp en      
onrijp d4 i4 rood en groen1 gebruikt4   
,hierbij dezelfde specerijen als onder  
no #bdh4  ,de blindjoe 7bladen1 f       
pitjes7 worden eerst afzonderlijk       
gaargekookt4 ,overigens is de bereiding 
enz4 dezer sajoer geheel gelijk als die 
van de sajoer assem 7no #bdh74 ,alles   
bij elkander voegen en samen gaarkoken4 
#bed4 ,sajoer kllor4  ,dezelfde         
bestanddeelen1 wat de kruiden betreft   
als bij de sajoer assem1 maar voor      
groenten neemt men kllor-bladeren en    

jonge stengels4  ,als men deze sajoer   
maakt1 moet men bij het koken der       
bladeren en stengels een weinig         
sirihkalk voegen1 om den bitteren smaak 
weg te nemen4 ,overigens geschiedt de   
verdere bereiding als die van de sajoer 
assem4    #bee4 ,sajoer klntang4  ,de   
klntangs zijn de vruchten van den       
kellor4 ,als men deze sajoer maakt1     
gebruikt men dezelfde bestanddeelen als 
van de sajoer assem1 maar met toevoeging
 van een paar kopjes santen4  ,eerst de 
klntangs schoongemaakt1 daarna gekookt  
en dan dezelfde bereiding1 ook der      
kruiden1 en toevoeging als bij de sajoer
 assem4 ,het laatst voegt men er de     
santen bij4 ,samen opkoken4    #bef4    
,sajoer kloewak of kliwiek 7of s4       
brongks74  ,van den poetjoengboom heeten
 de vruchten kloewak of kliwiek1 waarvan
 de sajoer wordt gemaakt naar dien naam4
 ,de vruchten zijn vergiftig1 als ze nog
 niet door de inlanders zijn bereid4 ,de
 vruchten zijn steenhard1 driehoekig van
 vorm1 worden voor het gebruik der      

sajoers stukgeslagen en het vrij zwarte 
vleesch er in1 voor de sajoer genomen4  
#d of #e kloewakpitten1 #c  #d schijfjes
 fijngesneden laos1 #a stuk             
ineengedraaide serh1 #a lepel           
fijngesneden koenjit1 assemwater en zout
 7naar verkiezing71 #c lepels           
fijngesneden bawang mrah1 boontjes of   
kool4  ,de uien met de kloewaks         
7inhoud71 de laos1 de koenjit en het    
zout fijngestampt1 vervolgens gebraden4 
,daarna voegt men hierbij een paar      
lepels assemwater en de schoongemaakte  
boontjes of kool4 ,zijn deze groenten   
ietwat verslagen1 dan doet men er nog   
wat water bij met het stukje serh4      
,door laten koken1 tot de groenten gaar 
zijn4    #beg4 ,sajoer lemeng4          
,allerlei soort van groenten 7boontjes1 
ketimoen1 bloestroe1 kool1              
katjang-pandjang1 reboeng1 enz47        
fijngesneden en samen opgekookt4 ,temp1 
#d lepels fijngesneden bawang mrah1 #c  
sioengs fijngesneden bawang poetih1 een 
paar schijfjes kentjoor1 #c schijfjes   

laos1 #a_/b lepel ketoembar1 #e stuks   
gepofte en uitgehaalde kemiries1 #a_/d  
geraspte klapper1 santen4  ,al de       
opgegeven kruiden worden samen          
fijngestampt en met den #a_/d geraspten 
klapper opgebraden4 ,de temp wordt in   
stukjes gesneden bij de kruiden even    
mede gebraden1 waarna men er de dikke   
7kentel7 santen bijvoegt en dit samen   
even laat koken4  ,dan doet men al de   
gekookte groenten hierbij1 voegt er nog 
wat gewone santen 7entjr7 aan toe en    
kookt alles samen op1 tot de temp gaar  
is4    #beh4 ,sajoer loddh  kan gemaakt 
worden van allerlei groenten1 of van3   
reboeng met peteboonen en temp4  #c     
eetlepels fijngesneden bawang mrah1 #c  
sioengs fijngesneden bawang poetih1 #a  
eetlepel fijngesneden laos1 #e stuks    
uitgehaalde kemiries1 zout 7naar smaak  
en verkiezing71 santen4  ,de groenten   
worden bijna gaargekookt--ook de reboeng
 en de temp1 als dit voor deze loddh    
sajoer wordt gebruikt4  ,de kruiden     
worden samen fijngestampt4 ,het water   

van de groenten wordt verwijderd en     
daarvoor in de plaats de santen genomen1
 waarbij de gestampte kruiden worden    
gevoegd4 ,samen laten opkoken1 tot alles
 goed gaar is4    #bei4 ,piendang telor4
  #h gepofte bawang mrah1 #a stukje     
gepofte koenjit1 #a sioeng bawang       
poetih1 #a stukje assem1 #a theelepel   
ketoembar1 #a stukje ineengedraaide     
serh1 #c schijfjes laos1 #a daon        
djeroekpoeroet1 klapper- of olijfolie1  
#d  #e glazen water1 #h hardgekookte    
eieren4  ,de kruiden worden samen       
fijngestampt1 daarna in de olie         
opgebraden2 voeg er daarna het water bij
 met de serh en de daon djeroekpoeroet  
en laat dit alles koken1 waarna men er  
't laatst de #h gekookte eieren         
bijvoegt4    #bfj4 ,toemis van groenten4
  ,een bordvol fijngesneden kool f een  
bordvol allerlei andere groenten1 #c    
eetlepels fijngesneden bawang mrah1 #b  
lepels klapper- 7of andere7 olie1 kokend
 water1 zout naar smaak en verkiezing1  
#b goedgeklopte eieren1 santen van #a_/b

 klapper4  ,de bawang mrah wordt met de 
olie opgebraden4 ,hierbij voegt men de  
kool--f de andere groenten--en braadt   
dit samen op1 tot de kool 7groente7     
verslagen is4 ,men doet er dan #a kopje 
kokend water 7met wat zout7 bij4 ,daarna
 roert men er de geklutste eieren in en1
 het laatst1 de santen4  ,men laat dit  
doorkoken1 tot het bijna droog wordt en 
roert er niet in1 voor de eieren gaar   
zijn4    #bfa4 ,toemis van andijvie1    
bajem of taug4  #e lepels fijngesneden  
bawang mrah1 #d sioeng fijngesneden     
bawang poetih1 #b schijfjes laos1 7zout 
naar smaak71 citroensap1 gekookt water1 
boter of olie1 een schaaltje vol        
gesneden andijvie1 gesneden bajem 7of   
sesawie7 dan wel een schaaltje taug4    
,een van de gekozen groenten wordt half 
gaar gekookt 7met zout naar smaak74 ,de 
opgegeven kruiden worden zeer fijn      
gesneden1 te samen fijngestampt en met  
een weinig boter of olie opgebraden4    
,men voegt er vervolgens wat gekookt    
water bij en daarna de gekozen groenten2

 laat dit samen opkoken1 tot de groenten
 gaar zijn4  ,wanneer men deze toemis   
wil gebruiken1 kan men er wat citroensap
 doorroeren4  ,zoo maakt men ook3       
#bfb4 ,toemis pollong1    #bfc4 ,toemis 
boontjes1    #bfd4 ,toemis katjang      
kapri4        ,n4 ,,enkele              
,,kerriesoorten4   #bfe4 ,am kemoet4  #h
 eieren1 #b lepels fijngesneden bawang  
mrah1 #d sioengs fijngesneden bawang    
poetih1 #a stuk koenjit1 #a stuk        
ineengedraaide serh1 #b daon salam1 #b  
daon djeroekpoeroet1 santen1 assemwater4
  ,de eieren worden half  #c_/d gaar    
gekookt1 gepeld1 eenigszins plat        
gedrukt1 zoo1 dat zij niet barsten1     
terwijl de kruiden samen worden         
fijngestampt en opgekookt in santen4    
,heeft dit eenigen tijd gekookt1 dan    
doet men er de gekneusde eieren in1     
alsmede het assemwater4  ,men laat alles
 doorkoken1 tot deze kerrie dik wordt4  
#bff4 ,kerrie laksa telor4  #a bord vol 
gekookte laksa1 #e hard gekookte eieren1
 #b lepels fijngesneden bawang mrah1 #b 

sioengs fijngesneden bawang poetih1 #f  
uitgehaalde kemiries1 #a lepel          
ketoembar1 #a_/b lepel djienten1 'n paar
 schijfjes laos1 #a_/b vingerlengte     
koenjit1 een stukje serh1 #b stukjes    
djeroekpoeroetschil1 santen van n       
klapper1 7zout naar smaak en            
verkiezing71 boter of olie4  ,de kruiden
 7behalve de bladeren7 worden samen     
fijngestampt1 in boter of olie          
opgebraden1 daarna de santen er bij     
gevoegd1 samen opgekookt en eindelijk de
 laksa en gehalveerde eieren er bij     
gedaan4 ,door laten koken4  ,op dezelfde
 wijze bereidt men    #bfg4 ,kerrie     
trong4  ,hoofdbestanddeel trongs4       
,overigens dezelfde ingredinten4 7,geen 
laksa en geen eieren47        ,o4       
,,gekookte ,,groenten ,,voor ,,lalaps4  
#bfh4 ,lalap andijvie of sesawie4  ,de  
andijvie wordt met een zeer weinigje    
zout gaar gekookt en1 als zoodanig1 als 
bijgerecht bij de indische rijsttafel   
als lalap gebruikt4  ,zoo heeft men3    
#bfi4 a4 lalap daon blindjoe1           

b4 lalap kangkoeng1                     
c4 lalap katjang pandjang1              
d4 lalap djantoeng pisang1              
e4 lalap kembang toerie1                
f4 lalap bloestroe1                     
g4 lalap ketjiepir1                     
h4 lalap pepar4        ,p4 7,,schijn    
,,sambelans7   dat zijn de gado-gado's1 
als3    #bgj4 ,gado-gorng bawang4  #bj  
stuks bawang mrah1 #f sioengs bawang    
poetih1 #a lepel goela-djawa1 7#a       
theelepel zout71 #c lepels assemwater1  
boter of klapper- 7olijf-7 olie4  ,de   
witte en roode uien worden fijngesneden 
of fijngehakt1 met boter opgebraden en1 
als zij verslagen zijn1 daaraan         
toegevoegd het assemwater en de goela   
djawa4  ,men laat dit samen koken1 tot  
de uien gaar zijn en de olie bovenop    
komt drijven4  ,n4,b4 ,liefhebbers van  
santen kunnen bij de bereiding van deze 
gado-gorng santen er bij koken1 dan     
wordt het gerecht smakelijker en met    
meer koewah 7saus74    #bga4 ,gado-gorng
 blimbing4  #aj fijngesneden bawang     

mrah1 #c sioengs fijngesneden bawang    
poetih1 #d schijfjes laos1 #a theelepel 
fijngesneden serh1 #a_/b theelepel witte
 suiker 7zout naar smaak71 #a kopje     
santen1 boter of klapper- dan wel       
olijfolie1 een theeschoteltje vol       
groene1 onrijpe blimbing-boelat4  ,de   
blimbings snijdt men in stukjes of men  
laat ze in hun geheel2 daarna stampt men
 de kruiden samen fijn1 braadt dit op in
 boter of olie en1 als de uien verslagen
 zijn1 doet men er de blimbing bij1     
roert er met een lepel in en1 als de    
blimbing gaar wordt1 doet men er het    
kopje santen bij4  ,doorkoken1 tot de   
olie er uitkomt4    #bgb4 ,gado-gorng   
boontjes4  #a bordje vol gesneden       
boontjes1 #b lepels fijngesneden bawang 
mrah1 #d sioengs fijngesneden bawang    
poetih1 #d schijfjes laos1 #a lepel     
fijngesneden serh1 #a_/b theelepel      
suiker1 #a lepel assemwater1 #a kopje   
santen1 boter of klapper- 7olijf-7 olie4
  ,de kruiden worden samen fijngestampt 
en met boter of olie opgebraden4 ,dan   

voegt men er de boontjes bij1 vervolgens
 het assemwater1 waarna men dit samen   
opkookt1 om er1 daarna1 de santen bij te
 voegen4  ,men blijft deze gado gorng   
doorkoken1 tot de olie er uitkomt4      
#bgc4 ,gado-gorng katjang pandjang4     
,een bosje katjang pandjang1 #c lepels  
fijngesneden bawang mrah1 #c sioengs    
fijngesneden bawang poetih1 #e schijfjes
 laos1 #d uitgehaalde kemiries1 #a      
stukje serh1 #a kopje santen1 djeroek   
poeroet bladeren1 boter of klapper-     
7olijf-7 olie1 assemwater4  ,de lange   
katjangs worden zeer kort gesneden 7 #a 
c4,m472 de uitgehaalde kemiries worden  
met de kruiden gestampt1 daarna in de   
olie gebraden1 de katjang er bij        
gevoegd1 vervolgens eerst het           
assemwater1 daarna de santen daarbij    
gedaan en dit alles laten doorkoken1 tot
 het bijgerecht dik wordt4    #bgd4     
,gado-ketimoen4  #b  #c fijngesneden    
komkommers1 #f gepofte uitgehaalde      
kemiries1 7zout naar smaak of           
verkiezing71 #a_/b kopje citroensap4    

,men laat het water eerst uit de        
fijngesneden schijfjes komkommers       
loopen2 dan stampt men de kemiries fijn 
en stampt ze samen met het citroensap en
 giet dit sausje over de komkommers1 die
 men op een schaaltje heeft gerangeerd4 
,n4,b4 ,men kan ook bij de kemiries #a  
lepel fijngesneden bawang mrah en #b    
sioengs fijngesneden bawang poetih mede 
stampen1 waardoor het sausje dikker     
wordt4    #bge4 ,gado-gorng klappa4     
#a_/b geraspte klapper1 #e schijfjes    
laos1 #b lepels fijngesneden bawang     
mrah1 #c sioengs fijngesneden bawang    
poetih1 #b djeroek poeroetschillen1     
boter of klapper- 7olijf-7 olie4  ,de   
kruiden worden samen fijngestampt en met
 den geraspten klapper in boter of olie 
geelbruin gebraden1 daarna wederom      
fijngestampt4 ,men gebruikt dit         
bijgerecht droog1 bij de rijst4 ,ook om 
bij ketan en gemblong voor te dienen4   
#bgf4 ,gado-klappa mentah4  #a_/b       
geraspte klapper 7alleen het wit1 zonder
 bruine schil71 #e schijfjes1 kentjoor1 

#d schijfjes laos1 #c sioengs           
fijngesneden bawang poetih1 7zout naar  
smaak en verkiezing7 #b daon            
djeroekpoeroet en eenige                
kemangie-blaadjes4  ,de kruiden worden1 
met de djeroekpoeroetbladeren1 zeer fijn
 gestampt4 ,daarna worden zij met den   
geraspten klapper innig vermengd 7di    
rames7 en op een schaaltje gedaan1      
waarna dit gerecht met de               
kemangie-blaadjes wordt opgesierd4 ,goed
 om bij rijst1 ketan of gemblong te     
gebruiken4    #bgg4 ,gado-gorng pepaja4 
#a bordje vol fijngesneden rauwe pepaja1
 #c lepels fijngesneden bawang mrah1 #c 
sioengs fijngesneden bawang poetih1 #d  
schijfjes laos1 #a lepel fijngesneden   
serh1 #a lepel assemwater1 een tikje    
suiker1 santen1 boter of klapper-       
7olijf-7 olie4  ,de pepaja wordt even   
met heet water overgoten en op een      
vergiet gedaan1 om te laten uitlekken en
 den tabaksmaak te verwijderen4 ,al de  
kruiden worden samen fijngestampt1 in   
boter of olie opgebraden1 waarna men er 

de pepaja bijvoegt en dit nog samen even
 laat braden4  ,hierbij voegt men       
vervolgens eerst het assemwater1 daarna 
de santen en laat alles samen gaar      
smoren4    #bgh4 ,gado-gorng peth4  #a  
kopje vol gesneden1 gekookte pethboonen1
 #c lepels fijngesneden bawang mrah1 #d 
sioengs fijngesneden bawang poetih1 #e  
uitgehaalde kemiries1 #a eetlepel assem-
 of djeroekwater1 #b daon               
djeroekpoeroet1 #d schijfjes laos1 #a   
kopje santen 7zout naar smaak en        
verkiezing7 boter of klapper 7olijf-7   
olie4  ,behalve de daon moeten alle     
kruiden te samen fijngestampt en in     
boter of olie opgebraden4  ,hierna voegt
 men er de peth-boonen bij1 met het     
assemwater en de daon djeroekpoeroet4   
,dan kookt men alles op in de santen1   
tot de olie er uit komt4    #bgi4       
,gado-poja4  #a_/b geraspte droog       
gebraden klapper 7geelbruin71 #d        
schijfjes laos1 #a lepel ketoembar1 #d  
djeroekpoeroetbladeren 7zout naar smaak 
en verkiezing--#a theelepel74  ,de      

kruiden worden samen fijngestampt en    
droog opgebraden met de drooggebraden   
klapper4 ,als het koud is geworden1 kan 
men dat tot poeder fijnstampen4  ,men   
eet dit bijgerecht bij de goerie        
rijstsoorten 7no #bda1 #bdb1 #bdc7 ook  
bij ketan1 wanneer deze als rijst wordt 
gegeten4    #bhj4 ,gado-gorng telor4  #e
 hardgekookte eieren1 #e uitgehaalde    
kemiries1 #b eetlepels fijngesneden     
bawang mrah1 #d sioengs fijngesneden    
bawang poetih1 #d schijfjes laos1 #a_/b 
eetlepel fijngesneden serh1 #a_/b       
theelepel suiker1 #a eetlepel assem- of 
djeroekwater1 #a_/b kopje santen1 7zout 
naar verkiezing7 boter of klapper-      
7olijf-7 olie4  ,men snijdt de gepelde  
hardgekookte eieren in #d;de parten en  
rangeert ze op een schaaltje4  ,de      
kemiries worden met al de kruiden       
fijngestampt en in de boter of olie     
opgebraden2 vervolgens doet men er 't   
assemwater bij1 laat dit even opkoken1  
waarna er de santen wordt bijgevoegd4   
,is deze saus dik geworden1 dan doet men

 ze over de eieren in de schaal4        
,dezelfde kruiden en dezelfde bereiding 
volgt men voor het maken van3    #bha4  
,gado-gorng dadar  en    #bhb4          
,gado-gorng tjeplok4        ,q4 ,,eenige
 ,,petjels4   #bhc4 ,petjel mangga moeda
 of trantjam4  #a bord vol fijngesneden 
rauwe mangga of mangga mengkel1 #b      
fijngesneden bawang mrah1 #b sioengs    
bawang poetih1 #f uitgehaalde kemiries1 
#a kopje santen 7zout naar smaak en     
verkiezing74  ,de fijngesneden mangga   
wordt rauw 7of even in kokend water     
gedompeld7 gebruikt4  ,de kruiden worden
 samen fijngestampt en even met de      
santen1 al roerende1 opgewarmd1 tot het 
dik wordt4  ,deze saus giet men         
vervolgens over de stukjes mangga1 die  
men op een schaaltje heeft gerangeerd4  
#bhd4 ,petjel selderij4  7,sldrie74  #a 
bordje vol selderij1 rauw en goed       
gewasschen4 ,dezelfde kruiden als       
hierboven 7no4 #bhc7 maar geen santen4  
,in plaats daarvan #c_/d kopje          
citroensap of assemwater4  ,de selderij 

wordt op een schaaltje gedaan1 de       
kruiden samen fijngestampt en gekookt   
met het citroen- of assemwater1 tot een 
papje en dit door de selderij gedaan4   
#bhe4 ,petjel taug4  #a bord vol        
gekookte taug4 ,dezelfde kruiden als van
 de petjel mangga 7no4 #bhc74  ,de      
bereiding is geheel gelijk als die van  
de petjel mangga 7no4 #bhc74    #bhf4   
,djanganan4  ,allerlei soort van jonge  
groenten en peulvruchten1 gekookt4      
,dezelfde saus wordt hierover heen      
gestort als die bereid wordt voor de    
petjel mangga en de petjel taug 7no4    
#bhc74  ,op een schaal heeft men dan al 
de gekookte groenten gerangeerd4        
,r4 ,,eenige ,,beb,t,,ks4   #bhg4       
,bebtk-,betawie4  #aj bawang mrah1 #b   
sioeng bawang poetih1 #h uitgehaalde    
kemiries1 #b stukjes koenjit ter kwart  
vingerlengte1 #a theelepel ketoembar1   
#a_/d lepel djienten1 7zout naar        
verkiezing71 #b daon djeroekpoeroet1 #a 
stukje gekneusde laos1 #a lepel         
fijngesneden serh1 #b lepels assemwater1

 #a hard gekookt ei1 #a geklutst ei1    
dikke santen1 soja1 citroensap en       
pisangbladeren met bietings1 #b lepels  
klapper- of 7olijf-7 olie4  ,roode en   
witte uien worden met al de kruiden     
7behalve serh en de daons7 samen        
fijngestampt1 met de daons opgebraden in
 de olie1 daarna daarbij de santen      
gevoegd1 vervolgens het assemwater1 en  
dit koken tot de olie er uit komt4  ,de 
pisangbladeren worden even gekoekoest1  
in vierkante stukken gesneden1 waarna   
men in elk blaadje wat fijngesneden     
serh1 #a_/h ei1 wat dikke santen 7met   
geklutst eiwit door elkander7 en een    
lepel van de gestampte kruiden doet4    
,vervolgens sluit men het blaadje dicht1
 maakt er een pakje van1 dichtgemaakt   
met bietings en stoomt deze pakjes      
verder in een langsng4  ,men gebruikt   
deze bebtks met wat soja en citroensap4 
#bhh4 ,bebtk-djantong pisang4           
,afgekookte djantong pisang4 ,dezelfde  
ingredinten als hierboven1 doch geen    
hard gekookte ei daarbij 7no4 #bhg74    

,dezelfde bereiding als onder no4 #bhg4 
,eerst doet men in het pisangblaadje wat
 serh1 dan wat van de kruiden1 dan #a   
lepel djantong pisang en eindelijk de   
santen met geklutst eiwit4    #bhi4     
,bebtk-djawa met kool-,banda-bladeren4  
,een bordje vol fijngesneden jonge      
kool-,banda-bladeren1 een ei1 7zout naar
 smaak en verkiezing71 #a_/d geraspte   
klapper1 #b eetlepels fijngesneden      
bawang mrah1 #d sioengs fijngesneden    
bawang poetih1 #c schijfjes laos1 #c    
kemiries1 #a_/b lepel ketoembar1 olie1  
santen1 pisangbladeren1 bietings4  ,met 
uitzondering van den geraspten klapper1 
worden al de ingredinten en kruiden     
samen fijngestampt en in de olie        
opgebraden4 ,de kool-,bandabladeren     
worden even door kokend water gehaald en
 daarna het water er uit geperst4       
,vervolgens klopt men het ei met de     
santen1 doet hierin de bladeren met de  
gebraden kruiden en maakt hiervan pakjes
 in de pisangbladeren4 ,men overgiet den
 inhoud van elk pakje met wat dikke     

santen1 sluit dan de pakjes dicht1 met  
de bietings dichtgespeld en stoomt      
eindelijk de pakjes op in een langsng4  
#bij4 ,bebtk-kool4  ,dezelfde           
bestanddeelen2 men heeft nu gewone      
fijngesneden koolbladeren in plaats van 
de kool-,bandabladeren2 overigens       
dezelfde kruiden4 ,men kan de pakjes    
maken in pisangbladeren of1 naar        
verkiezing1 in koolbladeren1 die ook    
even door warm of kokend water zijn     
gehaald4    #bia4 ,bebtk-timbool van    
geraspten klapper4  #a_/b geraspte      
klapper1 de volgende kruiden1 als3 #b   
eetlepels fijngesneden uien1 #d sioengs 
fijngesneden bawang poetih1 #a lepel    
ketoembar1 #a_/b lepel djienten1 #a     
theelepel suiker1 #a geklutst           
eierdooier1 santen kentel1 #b           
djeroekpoeroetbladeren1 olie1           
citroensap1 pisangbladeren en bietings4 
,roode en witte uien worden samen       
fijngestampt en gebraden1 waarna men er 
den geraspten klapper en de kruiden goed
 doorheen roert2 men doet hier het      

geklutst ei1 met de dikke santen en de  
djeroekpoeroetbladeren door en neemt van
 dit mengsel1 voor elk stukje           
pisangblad1 een lepel1 doet dit op het  
blad1 vouwt het dicht en stoomt het op  
als de andere bebtks4 ,bij het gebruik  
perst men over den inhoud der pakjes wat
 citroensap4        ,s4 ,,andere        
,,bijgerechten4   ,seroendngs4   #bib4  
,seroendng katjang bras4  #a            
witgeschilde klapper1 goed geraspt1 #a  
theebordje schoongemaakte katjang bras1 
in klapper 7olijf-7 olie gebraden1 #c   
lepels fijngesneden bawang mrah1 #d     
sioengs fijngesneden bawang poetih1 #a  
lepel fijngesneden laos1 #b lepels      
ketoembar1 #a lepel djienten1 #a stukje 
goela djawa1 #a eetlepel assempap1      
klapper- 7olijf-7 olie1                 
djeroekpoeroetbladeren4  ,de kruiden    
worden1 zonder de bladeren1 gestampt1   
door den geraspten klapper geroerd met  
de assempap4 ,dit wordt in olie         
gebraden1 tot het lichtbruin ziet2 dan  
roert men er de gebraden katjangbras    

doorheen met de djeroekpoeroetbladeren4 
,seroendng bestaat alleen uit gebraden  
geraspten klapper4    #bic4 ,seroendng  
djagoeng4  ,dezelfde ingredinten als    
onder no #bib maar1 in plaats van de    
katjangbras1 neemt men de pitjes van #ac
 djagoengs4 ,men braadt dit op in boter 
of olie en roert alles door den gebraden
 geraspten klapper en de kruiden4       
,bereiding is als hier voren no #bib4   
#bid4 ,frikadel djagoeng4  #ab jonge    
djagoengs1 de pitjes van de kolven af   
geraspt1 #b lepels fijngesneden bawang  
poetih1 #a theelepel langkwas1 #b of #c 
stukjes kentjoor1 #a_/b lepel djienten1 
#a geklutst ei1 #e lepels santen 7zout  
naar smaak71 boter of klapper- 7olijf-7 
olie1 #b lepels meel4  ,de kruiden      
worden samen fijngestampt en door de    
geraspte djagoeng goed geroerd4 ,het    
geklutst ei roert men er daarna ook     
doorheen4 ,is dit beslag te week        
7entjr71 dan roert men er de #b lepels  
meel door4 ,men neemt van het verkregen 
djagoengdeeg met een lepel kleine       

hoeveelheden1 die men als frikadellen   
bakt in kokend heete boter of olie4     
#bie4 ,rempah klappa4  #a jonge klapper1
 zonder het bruine dunne schil1         
fijngeraspt1 #aj stuks bawang mrah1 #b  
sioengs bawang poetih1 #a lepel         
ketoembar1 #a_/b lepel djienten1 7zout  
naar smaak en verkiezing7 #a stukje     
goela djawa1 #a of #b geklutste eieren1 
dikke santen1 klapper- 7of olijf-7 olie4
  ,de kruiden worden samen fijngestampt1
 met geraspten klapper en het ei goed   
tot een beslag vermengd1 waarvan men    
stukjes in driehoekigen vorm afneemt1   
welke men in kokend heete olie opbraadt4
 ,deze rempahs worden in de militaire   
wereld paroolbriefjes genoemd4    #bif4 
,gefarceerde ketimoens4  7ketimoen isi74
  #d of #f komkommers1 #a_/d geraspte   
klapper1 #a hard gekookt ei en #a       
geklutst ei1 zeer fijngekapte serh1     
soja1 citroensap1 gestampte beschuit1   
boter of olie1 een sneedje in santen    
geweekt wittebrood1 santen en water4    
,de komkommers worden van de toppen     

ontdaan en in #b of #c stukken verdeeld 
en het binnenste er uit gehaald1 daarna 
in heet water gedaan1 zoodat ze wat     
verslagen zijn 7niet koken74  ,nu maakt 
men een beslag of een soort deeg van3   
den geraspten klapper1 het fijngehakte  
gekookte ei1 het geweekte brood1 de     
gestampte kruiden en het geklutst ei en 
vult met dit deeg de uitgeholde stukken 
ketimoen1 die men in een basi kasar1 met
 boter1 doet4 ,op de stukjes ketimoen   
ook een kluitje boter4  ,men perst er   
wat citroensap over en bevochtigt ze met
 een mengsel van soja1 santen en water1 
ter hoeveelheid van een kopje vol4 ,men 
strooit over het gerecht beschuitkruim  
en laat het dan in den oven bruin       
bakken4 ,nu en dan kan men de ketimoens 
met het nat begieten4    #big4          
,gefarceerde trongs4  ,een paar groote  
jonge trongs moet men schillen1 van den 
stengel ontdoen1 van binnen uithollen en
 half gaar koken4  ,het vulsel dezer    
trongs is als bij no4 #bif1 maar1 in    
plaats van het hardgekookte ei1 neemt   

men het binnenste 7de pitjes7 der       
trongs1 dat eerst wordt gekookt1        
alvorens het met al de andere           
ingredinten aan te wenden als farce4    
#bih4 ,gepofte trongs4  ,een paar trongs
 in de lengte doorgesneden1 boter of    
olie4  ,op de trongs snijdt men         
overdwars kruisjes aan de gesneden      
binnenzijde1 besmeert ze met boter of   
olie en roostert ze1 aan een stokje     
7dunne bieting71 boven een arengvuur4   
#bih;a4 ,kroepoek blindjoe4  ,men heeft 
in ,indi vier of vijf kroepoeksoorten1  
waarvan er vier gemaakt worden van      
dierlijke producten als3 karbouwenhuid1 
eenige garnalensoorten1 die dus buiten  
beschouwing blijven4 ,de blindjoe is    
daarentegen een vrucht4 ,deze wordt1 na 
eenige bewerking1 geplet en gedroogd4   
,men koopt ze op den passar 7markt74    
,de kroepoek is als een soort van droog 
gebak bij de rijsttafel aan te merken4  
,men neemt een handvol rauwe1 gedroogde 
kroepoekjes en olie4 ,n4,b4 ,zoo heeft  
men ook kripik djngkol en k4 ketlla4    

,in de kokend heete olie worden de      
kroepoeks even opgebraden1 tot zij zich 
eenigszins uit hebben gezet4 ,door hun  
eigenaardigen smaak zijn zij bij velen  
zr gewild1 vooral luchtig in kokende    
olie even gebakken4        ,t4          
,,eiergerechten4   #bii4 ,dadar-djawa   
7omelet74  #d of #e eieren1 #c lepels   
gebakken uien1 boter of olie1 een lepel 
santen4  ,de eieren worden 7naar        
verkiezing met een tikje zout7 geklutst1
 daardoor de lepel santen geroerd en    
daarbij de gebakken uien gevoegd4  ,van 
dit mengsel bakt men in kokend heete    
boter of olie een dadar 7eierstruif74   
#cjj4 ,dadar-isi  of kaber koebertoe4   
#e eieren1 het rood en het wit          
afzonderlijk geklutst1 #a_/b  #a kopje  
dikke santen1 #a lepel ketoembar1 #a_/b 
lepel djienten1 7zout naar verkiezing71 
een stukje gepofte koenjit1 #h stuks    
bawang mrah1 #c stuks uitgehaalde       
kemiries1 #c schijfjes laos1 #a stukje  
serh1 de schil van een djeroekpoeroet1  
#b daon salam1 #a daon pandan1 #a_/d    

geraspte en gebraden klapper1 een weinig
 citroensap1 klapper- of olijfolie4  ,al
 de kruiden1 behalve de daons1 worden   
samen fijngestampt1 in olie opgebraden  
met de bladeren4 ,is dit goed heet1 dan 
doet men er een paar lepels santen bij1 
daarna den geraspten klapper4  ,men     
maakt nu een dadar 7struif7 van de      
eieren met de dikke santen1 doet1 als   
deze dik begint te worden1 er het       
klappermengsel op1 vouwt de dadar dicht 
en bakt ze aan beide kanten bruin4 ,ze  
wordt warm gegeten 7lauwwarm            
natuurlijk674        ,u4 7,,chineesch74 
#cja4 ,bahmie4  #bj stukjes mie1 #a     
theeschoteltje taug1 evenveel peultjes1 
#d lepels daon koetja1 #a theeschoteltje
 selderij1 #d lepels daon brambang      
7prei71 #a groote lepel taotjo1 #c      
lepels fijngesneden bawang mrah1 #a     
lepel fijngesneden bawang poetih4 7,een 
theeschoteltje vol gekookte             
koeping-tikoes en #a theeschoteltje vol 
gebraden tahoe71 twee lepels            
arrowrootmeel1 soja1 citroensap en een  

dunne dadar van #d eieren2 #b lepels    
gebakken uien4  ,de mie wordt           
schoongemaakt1 7door haar even te       
weeken7 dan even in kokend water        
gedompeld4  ,de groenten worden1 naar   
smaak of verkiezing1 half of geheel gaar
 gekookt1 de uien gebraden4  ,van den   
arrowroot wordt1 met water en soja1 een 
dik papje gemaakt4  ,wanneer men de mie 
opdoet1 maakt men van haar met de       
groenten1 de taotjo 7de koeping-tikoes  
en de tahoe7 een allegaar1 door alles   
door elkander te roeren en giet daarover
 heen het papje4  ,men versiert dit     
gerecht met de aan zeer dunne reepen    
gesneden dadar1 de gebakken uien en wat 
gekookte of gebakken tahoe4    #cjb4    
,kiemloh4  ,men maakt een schijnbouillon
 van soja en warm water1 #a bord vol    
gekookte koeping tikoes1 #a theebordje  
vol selderij1 even veel peultjes1 #a    
theebordje prei1 evenveel kool1 #b      
lepels gesneden koetjabladeren1 #a bord 
vol geweekte laksa1 #a groote lepel     
taotjo1 #b lepels gebraden uien1 #a_/b  

lepel gebakken bawang poetih4           
,desverkiezende een dadar van #d eieren4
  ,al de opgegeven groenten1 de laksa   
enz4 kookt men op in den schijnbouillon1
 roert er de gebakken uien en de        
koeping-tikoes door en1 wanneer men dit 
gerecht gebruikt1 neemt men er wat      
citroensap bij4 ,men kan er een dadar in
 reepen bovenop doen4    #cjc4 ,tjoan   
tahoe4  #e eetlepels fijngesneden tahoe1
 #b eetlepels fijngesneden bawang mrah1 
#a eetlepel fijngesneden bawang poetih1 
#c eetlepels jonge prei1 evenveel koetja
 en ook evenveel selderij1 #a theebordje
 taug1 #a eetlepel taotjo1 #a eetlepel  
soja1 een weinig water1 #c geklutste    
eieren1 boter1 klapper- of olijfolie4   
,de fijngesneden tahoe wordt gebraden in
 de olie1 tot ze gaar is1 dan laat men  
ze koud worden4 ,in de daarvan          
overgebleven olie braadt men de te samen
 fijngestampte uien 7roode en witte7 en 
voegt er de jonge groenten en bladeren  
bij1 met de taotjo en de soja met wat   
water aangelengd1 waarna men hier nog de

 gebraden tahoe met de #c geklutste     
eieren door heen roert4 ,even laten     
doorstoven en dan warm ter tafel        
brengen4    #cjd4 ,laksa tjina4  ,een   
bordvol geweekte gaargekookte laksa1 #c 
lepels fijngesneden bawang mrah1 #d     
sioengs fijngesneden bawang poetih1 #a  
lepel vol fijngesneden serh1 #a stuk    
koenjit1 #a #a_/b lepel ketoembar1 #a   
lepel djienten1 7zout naar smaak en     
verkiezing74 ,al deze kruiden te samen  
fijngestampt en daarna gebraden4        
,verder3 #c lepels fijngesneden prei1   
evenveel koetja1 evenveel selderij1     
santen van #a_/b klapper1 #d hard       
gekookte eieren1 #a_/b kopje soja1 #c   
#d kopjes water1 #b daon salam1 #b daon 
djeroekpoeroet1 een paar schijfjes      
djeroek-nipis1 boter of klapper-        
7olijf-7 olie4  ,bij de reeds gereed    
gemaakte gebraden kruiden doet men de   
soja en het water1 vervolgens voegt men 
daar de fijngesneden groenten1 bladeren 
en de laksa bij1 kookt dit gaar1 doet er
 de santen bij en stort alles1 als de   

santen met het geheel dik is geworden1  
in een dekschaal2 perst er naar         
verkiezing djeroeksap over heen en      
plaatst er bovenop de in #d;e parten    
gesneden gepelde gekookte eieren en de  
schijfjes citroen4        ,v4           
,,boeboers4 ,,kw-,,kw',s4   #cje4       
,boeboer assem4  ,zie no4 #aeg4    #cjf4
 ,bidji salak of ,boeboer tjtj4  #f     
kopjes rijstmeel1 #a #a_/b kopje water1 
#a pond goela-djawa1 santen en een      
weinig zout 7naar verkiezing47  ,het    
meel wordt met koud water tot een deeg  
gekneed1 waarna men er ringen van vormt1
 die men op een zeef 7tanggk7 plaatst4  
,de zeef wordt1 met de ringen1 in warm  
water gezet en op die wijze de ringen   
goed gaar gekookt4 ,als deze gaar zijn1 
worden zij uit het water gehaald1 goed  
door elkander gekneed en hiervan        
langwerpig ronde balletjes gekneed1 die 
men op een bordje plaatst1 waarop droog 
meel1 opdat zij niet aan elkander       
kleven4  ,van de goela-djawa wordt1 met 
wat water1 een stroop gekookt1 en1 nadat

 de balletjes nog eens door meel zijn   
gewenteld1 deze in de stroop            
medegekookt1 tot de suiker dik is       
geworden4  ,men eet deze bidji salak met
 santen4    #cjg4 ,boeboer santen4  #a  
#a_/b pond rijst1 santen van #b         
klappers1  #a pond goela-djawa1 tot     
stroop gekookt4  ,de rijst wordt 7liwet7
 bijna gaar gekookt1 vervolgens voegt   
men er de santen van #a #a_/b klapper   
bij en laat dit goed doorkoken1 tot de  
boeboer pap is geworden4  ,nadat de     
goela-djawa-stroop is gezift1 doet men  
daar de santen van #a_/b klapper bij1   
kookt dit samen nog even op en gebruikt 
men deze stroop bij de boeboer santen4  
#cjh4 ,boeboer soemsoem 7,zie no4 #aha74
  #f theekopjes tepong bras 7rijstmeel71
 #b #a_/b kopje water1 santen kentel    
7dikke7 en santen entjr 7dunne7 van n   
klapper1 een stuk serh of               
djeroekpoeroetbladeren2                 
goela-djawastroop4  ,het meel wordt     
voorzichtig met water aangelengd4 ,dan  
kookt men vervolgens de dunne santen op 

met de serh of de djeroekpoeroetbladeren
 en roert1 als dit kookt1 er langzaam de
 aangemaakte tepong-bras door4 ,men     
blijft intusschen1 zonder ophouden1     
doorroeren4 ,als dit dik begint te      
worden1 roert men er de dikke santen    
7kentel7 door4  ,deze boeboer mag niet  
te dik worden1 doch moet toch goed gaar 
zijn4  ,zij wordt met goeladjawastroop  
gegeten4    #cji4 ,boeboer pieso4  #e   
kopjes fijn rijstmeel1 #a_/d geraspte   
klapper1 #a kopje koud water1 #aj kopjes
 santen1 goeladjawastroop4  ,het        
rijstmeel wordt door elkander gekneed   
met den geraspten klapper en daarna1    
even1 droog gestoomd 7gekoekoest47      
,vervolgens doet men het in een groote  
kom en maakt er1 met het water1 een     
beslag van1 waarvan men balletjes       
kneedt1 die men in de goed kokende1     
heete santen1 gaar kookt4  ,deze        
balletjes of boeboer pieso eet men met  
goeladjawastroop4 ,de inlanders maken   
vierkante bakjes van daon pisang met    
kleine bietings vastgestoken1 en doen   

hierin #f tot #h  #aj stuks van die     
balletjes in1 met dikke                 
goela-djawastroop4    #caj4 ,dawet of   
,tjendol4  ,een bord vol arrowroot1 koud
 water1 santen1 goeladjawastroop4  ,men 
kookt water en maakt den arrowroot aan  
met koud water4 ,als dit goed vermengd  
is1 kookt men het in het warme water tot
 het een dikke glasachtige pap is       
geworden4 ,daarna stort men deze pap in 
een zeef met groote gaten1 welke men    
boven een kom met koud water houdt4 ,de 
arrowroot valt dan in dikke vlokken door
 de zeefgaten in het water en stolt daar
 in4  ,als men nu de dawet wil          
gebruiken1 neemt men met een lepel van  
die vlokken1 stort ze in een glas of    
kopje en gebruikt ze met santen en      
goeladjawastroop4      ,,kw-,,kw',s4    
#caa4 ,ananasprol4  ,een ananas1 in zijn
 geheel in weinig water1 niet te gaar   
gekookt1 #h eieren1 #e lepels suiker1 #b
 lepels boter1 melk1 #ab sneedjes brood1
 #a stukje vanille1 beschuitkruim4  ,de 
sneedjes brood worden aan weerszijden   

met boter besmeerd1 de melk wordt met de
 suiker en vanille gekookt1 de eieren   
worden1 het rood en het wit             
afzonderlijk1 geklopt4 ,als de melk koud
 is geworden1 roert men er het geklopt  
rood der eieren door en weekt vervolgens
 daarin het brood4  ,in een vuurvaste   
schaal doet men nu wat boter1 legt er1  
laag om laag1 brood en schijfjes ananas 
in1 de bovenste laag brood1 en hierop   
het stijfgeklopte eiwit4 ,hierover      
strooit men wat suiker en beschuitkruim 
en bakt dan deze versnapering in den    
warmen oven of pan-pengorngan bruin4    
#cab4 ,manggamoes prol4  ,in plaats van 
ananas neemt men manggamoes4 ,overigens 
dezelfde bestanddeelen als hierboven1 no
 #caa4  ,dezelfde bereiding als onder no
 #caa4    #cac4 ,chineesche pasteitjes4 
#b theekopjes tepong bras1 #a_/b kopje  
koud water2 vulsel3 een hardgekookt ei1 
#a theelepel ketoembar1 #b lepels       
fijngehakte bawang mrah1 #b sioengs     
fijngehakte bawang poetih1 #b eetlepels 
fijngehakte koetja1 een paar lepels     

fijngehakte gebraden tahoe1 #b daon     
djeroekpoeroet1 #b daon salem1 #a kopje 
dikke santen1 boter of olie4  ,het      
vulsel1 behalve bladeren en groenten1   
wordt samen fijngestampt1 gebraden en   
vervolgens de groenten er1 al roerende1 
bij gebraden4 ,dan doet men er de       
stukjes tahoe en de santen bij en kookt 
dit samen op1 tot het bijna droog wordt4
  ,het hardgekookte ei snijdt men aan   
dunne schijfjes1 vervolgens maakt men   
deeg van de tepong bras en het koude    
water1 rolt dit uit en verwerkt het tot 
kleine balletjes1 die men wer uitrolt en
 daarna1 elk stukje1 opvult met wat van 
het bovengemaakte vulsel en daar bovenop
 een schijfje van het ei4 ,dan vouwt men
 het stukje deeg toe1 geeft er den vorm 
van halve maantjes aan en bakt deze in  
den heeten boter of olie bruin4 ,men    
bestrijkt de pasteitjes1 eer ze in den  
pan met heete boter gaan1 met geklopte  
eierdooier4    #cad4 ,ddl4  ,dikke      
santen van #b klappers1 #a pond         
ketanmeel1 #b pond goela-djawa1 water4  

,de suiker wordt met water tot een dikke
 stroop 7ganting7 gekookt1 vervolgens   
wordt het ketanmeel ook met koud water  
tot een dun beslag gemaakt4 ,dit beslag 
wordt met de dikke santen door de dikke 
stroop geroerd4 ,men moet ter voorkoming
 van aanbranden1 altijd door om- en     
doorroeren en blijven doorkoken tot dat 
de ketan gaar is4 ,dan wordt ze1 als    
alles bekoeld is1 in pisangblaadjes     
opgerold1 of men doet de ddl in         
vormpjes4 ,roert men door de ddl wat    
gezifte doerian of sirikaja dan krijgt  
men ddl doern of ddl sirikaja4    #cae4 
,gemblong  wordt van ketan gemaakt4 ,de 
ketan wordt eerst gestampt1 daarna in   
water geweekt en 7met een weinig zout7  
gaar gekookt4 ,men maakt hiervan groote 
koeken1 waarop een pisangblad1 daarover 
heen een plank met een zwaar gewicht    
7b4v4 een groote steen71 zoo1 dat de    
ketan zich niet1 op de gewone wijze1    
onder het koken kan uitzetten2 7evenals 
de rijst in de ketoepats door het       
klapperbladomhulsel niet kan uitdijen74 

,anders zoude men gewone ketan eten4    
,zoo1 compact bereid1 heet dit gerecht  
gemblong4  ,men gebruikt ze met         
geraspten klapper en goela-djawastroop4 
,velen snijden ze ook aan schijven en   
smeren er1 als op een boterham1 boter   
op4 ,ze wordt dan warm of lauwwarm      
genuttigd4 ,gebakken heet ze gemblong   
gorng4    #caf4 ,kw-apem4  ,een pond    
tepong-bras1 een paar kopjes legn1 #a   
kopje jong klapperwater1 #b geraspte    
klappers1 #h geklopte eieren1 #a_/d pond
 witte suiker 7en een tikje zout74  ,het
 meel wordt droog gebraden1 daarna      
gezift1 vervolgens vermengd met het     
klapperwater en de legn4 ,dit laat men  
een nacht staan1 om het te laten rijzen4
 ,van de #b geraspte klappers perst men 
dikke santen 7en doet er een tikje zout 
in74  ,den volgenden dag roert men de   
santen1 de suiker en de geklopte eieren 
door het gerezen deeg4 ,dit beslag bakt 
men in een aarden schotel1 die met boter
 is bestreken1 in een pan               
pengorngan--boven en beneden vuur--1 tot

 ze gaar is4 7,bewijs3 als er gaten in  
komen47    #caf;a4 ,kw-bidaran4  ,een   
pond ketanmeel1 #ab eieren1 #a_/b  #c_/d
 pond witte suiker1 een weinig          
sirihkalk1 een kopje dikke santen1 olie4
  ,het meel wordt gezift en in de zon   
gedroogd1 daarna aangeroerd met de #ab  
geklutste eieren1 het weinigje          
sirihkalk1 verder met het kopje santen  
tot een kneedbaar deeg verwerkt4        
,hiervan maakt men kleine balletjes1 die
 men in kokend heete olie bakt1 en met  
witte of geraspte bruine suiker         
7goela-djawa7 voordient4  ,de suiker kan
 ook eerst worden gekookt tot stroop en 
hierin de balletjes deeg verder gaar    
worden gekookt4    #cag4 ,kwe-bika of   
bebika4  ,een pond tepong bras1 #a      
geraspte klapper1 #a_/d pond goela      
djawa1 pisangbladeren1 boter of olie    
7een weinig zout74  ,het meel moet eerst
 goed worden gezift4 ,de goela djawa    
kookt men tot stroop4 ,uit den klapper  
perst men dikke santen1 vermengt        
daarmede het meel1 7het zout7 en de     

stroop4 ,is het meel goed aangeroerd1   
dan stort men het over in een kwalie1   
waarin een pisangblad is gelegd4 ,het   
overgegotene wordt dan gedekt met een   
pisangblad1 dat met boter of olie is    
besmeerd4 ,men doet hierop een plank met
 iets zwaars 7een steen71 zoodat dit de 
koek neerdrukt en bakt dit gaar1 met    
onder en boven vuur4 ,men zorge dat het 
niet aanbrandt4    #cah4 ,kw-bingka4    
,een pond tepong bras1 #f eieren1 dikke 
santen1 #a_/b pond goela djawa1         
pisangbladeren4  ,de eieren worden      
geklutst en met het meel en de santen   
samen door elkander geroerd4 ,de suiker 
kookt men intusschen tot stroop en roert
 het vervolgens door het deeg4 ,men     
maakt van dit beslag kleine koekjes1 die
 men in pisangbladeren wikkelt en stoomt
 ze daarna gaar4    #cai4 ,kw-boegis4   
,een pond ketanmeel1 dikke santen van n 
klapper1 pisangbladeren4  ,voor het     
vulsel3 #a geraspte klapper1 #a_/d pond 
goela djawa1 #b eetlepels ketanmeel4    
,de santen wordt warm gemaakt 7niet     

gekookt7 en met het ketanmeel tot een   
deeg geroerd1 waarvan men kleine        
balletjes maakt4  ,nu neemt men kleine  
stukken vierkante pisangbladeren1 doet  
hierin een balletje en drukt hierin met 
den vinger een kuiltje1 dat men vult met
 het bovenbeschreven gebraden vulsel4   
,dat vulsel wordt goed door elkander    
gemengd en droog gebraden4  ,daarna     
sluit men de balletjes1 die eenigszins  
plat worden gedrukt1 doet daarop wat    
dikke santen1 waarna men eindelijk de   
pisangbladeren dicht vouwt4 ,de pakjes  
worden verder in een koekoesan gaar     
gestoomd4    #cbj4 ,kw-klepon4  ,een    
pond goed gedroogd en fijn gezift       
ketanmeel1 lauw water1 een weinig       
sirihkalk1 goeladjawa stroop1 geraspte  
klapper1 7een weinig zout74  ,het meel  
wordt met het lauwe water en de kalk tot
 een deeg verwerkt1 waarvan men kleine  
balletjes maakt4  ,deze balletjes holt  
men uit en vult ze met wat stroop 7f met
 een stukje goeladjawa7 maakt ze daarna 
wer goed dicht4 ,men zet dan water 7en  

wat zout7 op en laat dit koken4 ,dan    
werpt men er de balletjes vlug1 een voor
 een1 in4 ,als het water nog eenigen    
tijd borrelt en de balletjes boven komen
 drijven1 zijn deze gaar4 ,nu worden ze 
er uit gehaald1 in koud water gedaan en 
in geraspten klapper gewenteld4    #cba4
 ,kw-lapis djawa4  ,twee kopjes meel1 #c
 kopjes suiker1 #d kopjes dikke santen1 
boter1 rood kleursel4  ,de santen wordt 
gekookt1 van de suiker wordt            
suikerstroop gemaakt en daarna van het  
meel1 de santen en de stroop een beslag 
gemaakt1 dat men in twee helften        
verdeelt4  ,het eene stuk blijft licht  
gekleurd het andere stuk geeft men de   
roode kleur4 ,om het smakelijker te     
maken1 roert men door het lichtgekleurde
 beslag wat boter4  ,nu neemt men een   
kom1 met boter besmeerd en doet er een  
laag wit beslag in1 dat au bain ,marie  
gaar wordt gekookt1 daarop een laag rood
 beslag1 even zoo gaargekookt en zoo    
om-en-om4 ,de lagen mogen niet te dik   
zijn 7 #a_/b c4,m47 en gelijkelijk van  

dikte wezen4    #cbb4 ,kw-loempoer      
sorga4  ,een pond tepong bras1 dikke    
santen van n klapper1 #a kopje          
goeladjawastroop1 #d eieren1 olie1 een  
poffertjespan4  ,men maakt twee soorten 
van beslag1 n van het meel en n van de  
eieren1 stroop en santen4  #a4 ,de helft
 van de santen1 die gekookt wordt1 roert
 men met het meel en #a_/b kopje        
suikerstroop tot een beslag4  #b4 ,de   
eieren worden geklutst1 met de andere   
helft van de santen1 maar deze ongekookt
 en met #a_/b kopje suikerstroop ook tot
 een beslag verwerkt4  ,men bakt deze   
koekjes in een met boter of olie        
besmeerde poffertjespan3 eerst een lepel
 van het meelbeslag en daarop een lepel 
van het eierbeslag4  ,men bakt ze       
lichtbruin met van onder en boven vuur  
7br-br71 of in den oven4    #cbc4       
,kw-ond ond4  ,een half pond katjang    
idjoe1 #b ons goeladjawa1 #a pond       
ketanmeel1 #c eetlepels witte suiker1 #b
 eieren1 #a theekopje lauw water1       
widjn-menjan1 geraspte klapper1 7zout   

naar smaak en verkiezing71 versche      
klapperolie4  ,de katjang idjoe wordt   
een nacht geweekt1 gekookt in hetzelfde 
water1 dan door een zeef uitgelekt4 ,met
 hetzelfde water moet dan de katjang    
door de zeef worden fijngewreven4  ,men 
maakt van de goeladjawa stroop en roert 
hierdoor de fijngewreven katjang idjoe4 
,goed roeren tot alles terdege is       
vermengd1 dan koken tot dit mengsel dik 
is geworden4  ,van het meel1 de eieren1 
de witte suiker en het lauwe water maakt
 men een goed dooreen vermengd beslag1  
waarvan men kleine balletjes maakt1 die 
men in water gaar kookt4  ,in elk       
balletje doet men vervolgens een weinig 
van de bovenbeschreven goeladjawabrij1  
maakt ze daarna dicht1 wentelt ze in    
widjn-menjan en braadt ze in            
klapperolie1 tot ze bruin zijn4 ,men eet
 ze met geraspten klapper4    #cbd4     
,piloos4  ,acht  tien aardappelen1 #b   
lepels meel1 #d eieren1 fijne witte     
suiker1 beschuitkruim1 klapper- of      
olijfolie4  ,de aardappelen worden in de

 schil gekookt1 daarna gepeld en fijn   
gemaakt4 ,men roert ze vervolgens       
dooreen met het meel 7zout7 en de eieren
 en maakt er zoodoende een beslag van4  
,hiervan vormt men langwerpig-ronde     
balletjes1 die men in beschuitkruim     
wentelt en in de kokend heete olie bruin
 bakt4 ,men bestrooit ze met witte      
suiker4    #cbe4 ,kw-pisang             
7lambangsari74  ,een half pond          
rijstmeel1 santen van #a_/b klapper1    
7een weinigje zout71 rijpe pisang-radja1
 pisangbladeren4  ,het meel wordt met   
7het zout en7 de santen tot een deeg    
verwerkt4 ,men snijdt vervolgens de     
pisang over de lengte in tween en       
verdeelt die stukken in twee helften1   
zoodat men van n pisang vier groote     
stukken verkrijgt4 ,nu wikkelt men elk  
stukje pisang met een gedeelte van het  
deeg1 dat men te voren heeft uitgerold  
en maakt van de koekjes vierkante pakjes
 die men in pisangblad doet1 dat met    
bietings is dichtgemaakt4 ,deze pakjes  
worden vervolgens gaar gekoekoest4      

#cbf4 ,kw-poetoe4  ,een pond rijstmeel1 
#b flesschen jong klapperwater1 #a_/b   
#c_/d pond goela-djawa 7zout7 geraspte  
klapper en pisangbladeren4  ,men legt de
 pisangbladeren in den koekoesan en     
daarop het meel1 dat men zoo gaar laat  
stoomen4 ,men stort het meel vervolgens 
uit op een doelang 7houten bord71 en    
wrijft dit meel zoolang met een houten  
lepel1 tot het koud is geworden4  ,dan  
doet men het meel in een zeef1 doet er  
nu en dan wat klapperwater bij en wrijft
 het meel door de zeef4  ,vervolgens    
doet men op een pisangblad een laagje   
van dat deeg1 dat men er dun op uitrolt1
 hierop wat geraspte goela-djawa1 dan   
wer deeg enz4 en zoo om en om1          
besprenkelt het dan met wat             
klapperwater1 laat het weder opdrogen en
 rolt het dan op4  ,men stoomt eindelijk
 de rolletjes in een koekoesan en       
overdekt ze met pisangbladeren4  ,als ze
 gaar zijn worden deze gebakjes gerold  
in geraspten klapper4    #cbg4          
,kw-serabi4  ,een pond rijstmeel1 #e    

uitgehaalde kemiries1 een lepel nassi   
kring 7in de zon gedroogd71 #a_/d       
geraspte klapper1 geklutste eieren1     
santen en goela-djawa1 lauw water en    
boter4  ,men stampt het meel1 de        
kemiries1 de nassi kring en den #a_/d   
geraspten klapper goed fijn1 zoo fijn   
tot alles poeder is2 daarna wordt dit   
gestampte gezift en nog eens fijn       
gestampt4 ,dit fijne meel wordt nu met  
het lauwe water en lauwe santen goed    
vermengd1 tot men er een gelijkelijk    
beslag van heeft verkregen4 ,dit beslag 
wordt1 met een lepel1 in eenige         
serabipannetjes gedaan1 waarvan de      
dekseltjes eerst zijn warm gemaakt4  ,om
 de serabi's mooi geel te maken1 giet   
men op elk gebakje wat van het eibeslag 
en laat ze zoo1 de pannetjes boven vuur1
 gaar worden4 ,komen er gaatjes of      
putjes in het deeg1 dan zijn de serabi's
 gaar4 ,soms voegt men bij de serabi's  
een kluitje boter1 k om ze geel te      
krijgen4  ,men eet ze met eene saus1 die
 goed gekookt is van goela-djawa met    

santen4    #cbh4 ,kw-soemping4  ,een    
pond rijstmeel1 #a_/b geraspte klapper  
7zout71 stukjes goela-djawa1            
pisangbladeren4 ,een weinig             
goeladjawastroop4  ,het rijstmeel wordt 
met 7het zout7 en de santen1 bereid uit 
den halven klapper1 innig vermengd1 dan 
voegt men hierbij zooveel               
goela-djawastroop1 dat dit mengsel of   
beslag kneedbaar wordt4 ,van dit beslag 
maakt men driehoekige pyramides 7met #d 
vlakken7 waarin men een stukje          
javaansche suiker doet en die men dan   
wederom dicht maakt4 ,deze driehoekjes  
worden nu in pisangbladeren gewikkeld en
 daarna gaar gestoomd of gekoekoest4    
#cbi4 ,kw-talam4  ,een pond rijstmeel1  
een theelepel zout 7men kan 't          
weglaten71 dunne opgewarmde santen van n
 klapper1 #d plakken goeladjawa2 voor de
 witte zoute saus bovenop3 #a kopje     
dikke santen1 #c  #d lepels rijstmeel1  
zout4  ,het meel wordt met 7het zout en7
 de santen vermengd1 de goeladjawa wordt
 versmolten gezift en vervolgens gekookt

 tot een dikke stroop4 ,in deze stroop  
roert men het aangemaakte deeg1 kookt   
dit samen op1 tot het een bruine dikke  
massa wordt1 die men in een basi-kasar  
stort4  ,nu maakt men een witte saus van
 de dikke santen1 meel en zout en laat  
deze saus tot een dikken pap koken4     
,deze pap wordt nu als een laag over de 
bruine massa gestort of met een lepel er
 gelijkelijk over heen gestreken4       
,wanneer men dat gebak eet1 snijdt men  
het in ruitvormige stukken4    #ccj4    
,kw-talam djagoeng4  #aj  #ab jonge     
djagoengs1 7zout naar verkiezing7       
geraspte goeladjawa1 santen van #a      
klapper2 de saus als die van de         
kw-talam1 hierboven 7no4 #cbi74  ,de    
jonge djagoengs worden geraspt1 vermengd
 met wat zout1 de geraspte goeladjawa en
 wat santen2 dit tot een beslag gemaakt 
en verder bereid en gekookt als de      
gewone kw-talam4  ,de geheele verdere   
bereiding geschiedt als bij no4 #cbi4   
#cca4 ,kw-wadjiek4  ,een kattie 7of #a  
pond7 ketan1 santen van #b oude         

klappers1 goela-djawa naar smaak4  ,de  
santen wordt met de goela-djawa gekookt1
 tot er de olie uitkomt2 daarna kookt   
men afzonderlijk de ketan en roert deze 
vlug door de gekookte olieachtige       
goela-djawastroop4 ,is alles goed       
vermengd1 dan stort men dat op een      
houten schotel 7doelang7 en laat het    
koud worden4  ,daarna snijdt men dit    
gebak1 of deze versnapering1 in kleine  
vierkante of ruitvormige stukjes4       
#ccb4 ,tangkoew1  is een oostersche     
versnapering1 die bijna altijd          
uitsluitend door de ,chineezen wordt    
bereid4  ,zij gebruiken daartoe de      
beligo 7een vruchtsoort1 verwant aan de 
kalebas1 de pepaja1 de koendoer71 welke 
vrucht wordt geschild en van het vleesch
 lange vierkante reepjes worden         
gesneden4 ,deze reepen worden #a_/d uur 
in kokend water geweekt 7di rendem7 en  
daarna #a_/b uur in kalkwater gelegd4   
,dan wascht men ze goed af1 laat ze op  
een zeef goed uitlekken en zooveel      
mogelijk drogen4  ,nu kookt men witte   

suiker1 met een weinig water1 erg dik   
tot stroop1 rolt hierin de stukken      
beligo1 haalt ze er uit en wentelt ze in
 zeer fijn wit poedersuiker4  ,de       
tangkoew is dan gereed4 ,men houdt haar 
op een droge plaats--'t best in blik    
bewaard4    #ccc4 ,tntng  bestaat uit   
witte suiker tot caramel gekookt 7zie   
,nieuw volledig ,ned4-,ind4 kookboek    
#a;e druk pag4 #bga onderaan1 ganting7  
innig vermengd met heele en gebroken    
stukjes katjang-gorng4 ,goed roeren en  
goed vermengen1 dan spreidt men dit uit 
op een steen 7bij wijze van doelang zie 
no4 #cca7 en laat het zoo bekoelen en   
eenigen tijd staan4 ,men snijdt dit     
soort van ,indische ,nougt in           
langwerpig-vierkante reepen4    #ccd4   
,timoes4  ,een pond ketanmeel1 #c  #d   
plakken goela-djawa1  #a_/b kopje water1
 een theeschoteltje vol geraspte        
gebraden klapper2 gekookte santen1      
pisangbladeren4  ,suiker met weinig     
water tot stroop koken en daarna ziften2
 dan doet men er den gebraden geraspten 

klapper in en kookt dit nog eens op4    
,vervolgens roert men deze suiker1 die  
men eerst wat heeft laten bekoelen1 met 
het ketanmeel goed door elkaar1 lengt   
dit beslag aan met wat santen1 zoodat   
men dit tot rolletjes kan vormen1 die   
men door een weinig santen haalt1 in    
pisangbladeren wikkelt en in den        
koekoesan gaar stoomt4    #cce4 ,pisang 
gorng4  ,deze versnapering wordt ook    
dikwijls1 als bijgerecht1 bij de        
rijsttafel gebruikt4 ,men kan ze ook 's 
namiddags1 bij het huishoudelijke       
theeuurtje 7#d  #e uur7 gebruiken4      
,kinderen zijn zeer verzot op deze      
vegetarische lekkernij4  ,men neemt     
eenige goede rijpe pisang-radja en olie4
 ,men snijdt de geschilde pisangs       
overlangs in twee helften en deze       
wederom over de dikte in tween en bakt  
ze op in heete olie4  ,met meelbeslag   
bereid1 waarin de stukken pisang worden 
gewenteld1 en in heete olie gebakken1   
krijgt men de pisang-beignets4          
,w4 ,,indische ,,confituren             

7,,manisans74   #ccf4 ,kolang-kaling4   
,vruchten van den arnpalm1 boewah-atap  
genaamd1 rijstwater1 suiker tot stroop  
gekookt4  ,de vruchten weekt men een    
nacht in rijstwater1 haalt ze er dan uit
 en weekt ze in koud water2 men doet ze 
vervolgens op een zeef en overgiet ze   
nog eens met koud water4 ,de gekookte   
suikerstroop wordt geklaard en weer     
opgekookt1 daarna gezift4 ,in deze      
stroop laat men eindelijk de            
schoongewasschen vruchten gedurende #b  
nachten staan4 ,dan giet men er de      
stroop weer af1 kookt ze nog eens1 met  
wat suiker er bij1 op1 doet er wederom  
de vruchten in en1 als dit is afgekoeld1
 doet men de kolang-kaling in           
stopflesschen4  ,op dezelfde wijze      
bereidt men de                          
#ccg4 a4 ,manisan pepaja4               
b4    11   djeroek kienkip1             
c4    11   mangga1                      
d4    11   nangka1                      
e4    11   tjerimej1                    
f4    11   djeroek wangi4        ,,over 

,,natuurlijke1 ,,plantaardige           
,,kleurstoffen4   ,deze kleurstoffen1   
onschadelijk en veel door inboorlingen  
en ,chineezen gebruikt1 bij bereiding   
van allerlei gerechten1 die zij zoo     
gaarne met verschillende kleuren sieren1
 zijn van de navolgende planten1 wortels
 en bloemen getrokken3  ,rood wordt     
getrokken uit een soort van roode       
,chineesche rijst ang-khah genaamd--ook 
wel bras-mrah tjina4 ,de bereiding der  
kleurstof schijnt evenwel bij de        
,chineesche chemikers te berusten4 ,de  
makassaarsche roode vischjes worden o4  
a4 door die ang-khah rood gekleurd4     
,dan heeft men nog voor de bereiding der
 roode kleur1 de kasoemba 7bloemknopjes 
van de kembang poeloe71 de kembang      
spatoe1 de bajem-mrah 7om agar agar rood
 te kleuren7 en de boewah gendolla4     
,geel verkrijgt men van de koenjit      
7wortel7 en wordt aangewend bij kerrie1 
katjang tanah en de kembang goela       
7suikertjes74  ,koema-koema 7onze       
saffraan74 ,de arabische vrouwen        

gebruiken dit om geleien geel te        
kleuren4  ,groen wordt getrokken uit    
daon-soedji1 met wat water en sirihkalk 
vermengd1 uit daon telang 7voor gebak en
 suikerwerk7 uit daon pandan4  ,blauw   
trekt men uit de kembang-telang1 een    
blauwe bloemensoort4  ,deze vier        
hoofdkleuren nu1 kan men door           
samenvoeging op velerlei wijzen         
combineeren en er lichte en donkere     
tinten van maken1 zoomede de            
samengestelde kleuren als paars1 oranje1
 groen1 van geel en blauw vermengd1     
bruin1 matgroen1 zeegroen1 olijfgroen1  
zelfs feuille-morte kleur1 enz41 enz4   
,,iets ,,over ,,de ,,vruchten4   ,het is
 lang niet onverschillig1 welke vruchten
 men gebruikt bij de maaltijden4 ,laat  
ik er bijvoegen dat in ,indi de         
kinderen1 ook buiten de vastgestelde    
tijden voor het eten1 dikwijls vruchten 
gebruiken1 omdat zij1 in het            
vruchtenland bij uitnemendheid zoo      
goedkoop en overal gemakkelijk          
verkrijgbaar zijn4  ,gedachtig aan de   

leer1 dat de vegetarir altijd rijpe1    
gezonde vruchten zal nemen en dat       
matigheid een zijner hoofdbeginselen is1
 moet er toch nog gewezen worden op zeer
 veel1 dat hem1 als oningewijde1 pas in 
,indi aangekomen vegetarir1 onbekend is 
en van veel belang geacht moet worden   
voor de instandhouding der gezondheid4  
,het plantenzuur b4v4 behoort ook tot de
 zoo noodzakelijke voedingsstoffen1 even
 als zetmeel2 het is dan ook in de      
vruchten aanwezig1 maar in vele soorten1
 in zoo groote hoeveelheid1 dat het     
schadelijk werkt op darmen en maag4  ,de
 nieuweling heeft1 vr zijn aankomst in  
,indi1 reeds zooveel vernomen van den   
overvloed en de goedkoopte der vruchten1
 dat hij1 uit vegetarisch beginsel1 zich
 voornamelijk met vruchten zou willen   
voeden1 afkeerig als hij is van al het  
vreemde1 dat de ,indische tafel         
aanbiedt4 ,die trek1 dat verlangen naar 
vruchten moet hij beslist bedwingen4    
,de raad1 om1 in tijden van cholera of  
andere pidemische ziekten1 geen of      

weinig frissche1 verkoelende vruchten te
 gebruiken1 om het drinkwater te koken1 
schijnt in ,indi dikwijls te worden     
aangemerkt als een banaliteit4  ,en     
hoewel die raad1 van hooger hand1 als   
hyginische maatregel1 wordt gegeven1    
zelfs als bevel uitgevaardigd1 wordt hij
 door ,inlander en ,europeaan in den    
wind geslagen4  ,vooral wordt dan       
gezondigd tegen het gebruik van         
vruchten1 liefst van vruchten die in de 
derde orde staan1 wat de schadelijkheid 
betreft4  ,de hygine heeft in onze      
,oost1 in de laatste jaren1 ontzettend  
veel gedaan tot verbetering van den     
algemeenen gezondheidstoestand4 ,naast  
de vele en groote werken van algemeen   
nut1 waterafvoer1 waterboringen1        
hydranten1 klinieken1 moderne           
gezondheidstablissementen1 geeft zij1   
zoo noodig1 behartigingswaardige wenken4
 ,en zij rekent daarbij op medewerking1 
algemeen en individueel4 ,maar het is   
dikwijls of onverschilligheid den mensch
 bezielt4 ,het doel van dit hoofdstuk is

 dan ook in het bijzonder1 de           
nieuwelingen in ,indi bekend te maken   
met de goede onschadelijke1 de minder   
goede en de schadelijke--vaak zeer      
gevaarlijke--vruchten4  ,zooals reeds   
hierboven is aangehaald1 eet de         
vegetarir bij voorkeur goede1 rijpe1    
gezonde vruchten1 zoodat van zelf       
vervalt het weinig aan te bevelen       
gebruik van de zoo bijzonder gewilde    
roedjak1 de bekende versnapering 787    
bestaande uit allerlei onrijp ooft1 hoe 
wranger en zuurder hoe smakelijker1     
netjes gesneden en op een bord          
gerangeerd1 waarvan men allerlei stukjes
 neemt en waarbij een zeer pikant sausje
 wordt voorgediend van scherpe sambals  
7lombok71 trassie en verdere            
vegetarische ongerechtigheden van den   
hoogsten graad4  ,maar ook onder de     
rijpe vruchten schuilt dikwijls veel    
kwaad en wordt derhalve de raadpleging  
der ondervolgende lijsten den vegetarir 
aanbevolen4  ,vele vruchten hebben1 in  
hunne familin of soorten1 goede en      

schadelijke producten4  ,zoo is de rijpe
 mangga--met mate gebruikt1 b4v4 eenige 
afgesneden stukken 7dus niet een heele  
mangga7 wel aan te bevelen1 terwijl een 
inferieure soort1 de kembembem wordt    
ontraden4 ,hetzelfde geldt voor de      
pisangs1 de djeroeks1 de djamboe's1 enz4
  ,de volgende lijst geeft de goede1    
onschadelijke vruchten aan4 ,zelfs voor 
kinderen onschadelijk zijn a en b4      
,den vegetarir aanbevolen vruchten zijn3
   a4   rijpe ,pisang   van de volgende 
soorten3 pisang radja1 p4 mas1 p4       
soesoe1 p4 radja serh1 p4 gembor4 ,men  
eet                     hoogstens #b    
pisangs4 b4   rijpe ,pepaja   altijd    
goed en gezond1 zelfs ook voor kinderen4
                     ,men werpt de      
pitjes weg en gebruikt slechts het      
vleesch en holt niet te veel weg van de 
schil4 c4   rijpe ,mangga   ,groengeel  
van schil1 in vele soorten4 ,wordt      
#b            geschild en van de groote 
pit het vleesch                         
afgesneden4 ,goede soorten3 m4 ddl1 m4  

daging1                     m4 wangi1 m4
 ,cheribon1 m4 sengir1 m4 ,bengala4 d4  
,mangistan      ,een goede en gezonde   
prachtvrucht1 waarvan het               
witte binnenste wordt gebruikt4 ,de     
schil wordt                             
weggesneden1 door haar op het midden in 
de rondte                     open te   
snijden4 e4   ,djeroeks       in vele   
goede soorten als3 dj4 manis1 dj4 ,bali1
                     7citroenen7 dj4    
keprok--de groote soort3 dj4            
matjan4 7sinaasappels7 f4   ,ananas     
,de beste soort is de ananas of nanas   
,bogor4 ,van                     deze   
saprijke en rijpe vrucht ete de         
nieuweling                     niet te  
veel4   ,de minder goede soorten1 dus   
vruchten van den #b;en rang1 zijn3      
doekoe's1 ramboetans1 zuurzak1 boewah   
nonna1 sirikaja1 blimbing besi1 sawo    
manila1 sawo1 druiven 7boewah-anggoer71 
terwijl ontraden wordt3 het gebruik1    
althans in den beginne als men in ,indi 
komt1 van3  #c;e rang3 langsep1 kksan1  

salak1 nangka1 djoewet of djamblang1    
kedondong1 moendoe1 delima1 kawsta1     
gendaria1 semangka 7zr verkoelend71     
siwalan 7idem71 kwnnie en kebembem      
7infrieure manggasoorten71 boewah rotan1
 klappa kopjor1 gwk1 doerian 7zeer      
verhittend71 ketjapie4    ,er zijn vele 
vegetarirs1 die beweren1 dat verkoelende
 vruchten geen kwaad hoegenaamd doen en 
dat de kwestie van ziek worden1 in      
tijden van besmettelijke                
ziekten--waartoe ook de cholera         
behoort--de schuld niet ligt aan de     
vruchten1 wel aan de gebruikers zelf4   
,men vergete nimmer1 dat de vruchten op 
de markt van hand tot hand gaan1 dat    
velen der handelaren genfecteerde handen
 7kunnen7 hebben en dat men dus3 #ao4 de
 vruchten goed moet afwasschen1 #bo4 ze 
even1 met schil en al1 in warm water    
moet dompelen en afdrogen1 #co4 de      
handen reinigen met zeep en warm water  
en dn eerst de vrucht moet schillen4    
,het vruchtvleesch bevat geen           
smetstoffen4 ,hoe het zij1 men doe met  

deze raadgevingen zijn voordeel en1     
gebruikt men al eens een vrucht van de  
#b;e of #c;e soort1 men er slechts een  
proefje van neme4          ,,ten        
,,slotte   nog het volgende3  ,bij mij  
thuis leven wij grootendeels            
vegetarisch4 ,er is wel vleesch1 doch   
zeer weinig1 op tafel4 ,van visch en kip
 is geen sprake1 alleen nu en dan een   
stukje visch2 daarentegen veel boonen en
 meelspijzen1 groenten1 vruchten en     
jams4  ,men weet dan wat men eet en dat1
 hetgeen men nuttigt1 zooveel mogelijk  
van het plantenrijk komt4  ,maar1 als   
wij heerlijk klaargemaakte              
vleeschschotels krijgen1 bijvoorbeeld in
 groote htels en restaurants1 werpt men 
mij tegen1 dan weten wij toch k1 wat wij
 eten8  --,jawel6 ,dat staat nog te     
bezien1 antwoord ik4 ,het papier is     
geduldig en wat op het rijke menu met   
den naam van een duren vleesch- of      
wildschotel prijkt1 honderd tegen n1 dat
 al dat moois vervalscht--erger         
nog--bereid is uit allerlei afval1 dat  

kunstig is bijgeknoeid en u als         
delicatessen peperduur wordt            
voorgediend4 ,ik haal thans een aardig  
stuk aan1 zeer lezenswaard4 ,het is uit 
het ,bataviasch ,nieuwsblad van #bf     
,augustus #aiaj1 #e;e ,blad en voert tot
 titel3    ,die smakelijke ,parijsche   
,keuken6  ,wie herinnert zich niet de   
lakonieke opmerking van ,jules ,verne's 
onsterfelijken ,phileas ,fogg1 toen hij 
een hazepeper geproefd had1 die een     
knipmessende restaurateur hem had       
voorgezet3  --,in ,egypte werden de     
katten als heilige dieren beschouwd4    
,dat was een gelukkige tijd4444  --,voor
 de katten1 mylord8  --,ja1 maar k voor 
de reizigers4  ,er was een tijd1 dat de 
fransche keuken roem kon dragen op haar 
degelijkheid4 ,in dien tijd geen        
hazepeper zonder haas1 geen ossehaas    
zonder os1 geen blinde vink zonder4444  
neen1 dat niet1 maar toch in dien tijd  
geen iets zonder iets4 ,er was b4v4 die 
beroemde pot-au-feu1 de langzaam1 zacht 
getrokken bouillon1 waarnaar zelfs hij1 

die geen grooten horizon voor zijn      
gedachten heeft1 die een beetje erg     
huiselijk is1 een pot-au-feu genoemd    
werd4 ,die pot-au-feu verstoffelijkte al
 de intensiteit van het fransche        
familieleven4  ,en nu6 ,die geurige1    
krachtige1 opwekkende schotel is        
vervangen door het bijmengsel van       
allerlei extracten van misschien bij    
,buffon wel onbekende beesten4 ,op de   
tiquette van den flacon met die         
extracten staat wel een schaap of een   
os1 maar daarin zit een onsmakelijk     
vocht met een afschuwelijke lucht4 ,een 
lepelvol van deze geheimzinnige         
vloeistof en een liter kokend water1    
ziedaar wat men u in ,frankrijk thans   
aanbiedt in de plaats van den           
aartsvaderlijken bouillon1 die een      
eerzame keukenmaagd ons dampend en      
geurig opdiende na acht uren geduldige  
bewerking4  ,zoo is er meer4            
,kreeftensoep1 de hoogheerlijke         
kreeftensoep1 de ondeugende             
kreeftensoep1 waarbij de ,franschen even

 glimlachen1 als zij ter tafel komt bij 
groote gelegenheden1 ook de kreeftensoep
 is vervallen4 ,in de restaurants--want 
alles1 wat we verder bespreken1 komt op 
rekening van de restaurants2 we denken  
er niet aan kwaad te spreken van de     
vriendelijke gezinnen1 wier gastvrijheid
 even onaangetast als de reputatie harer
 schotels bij ons voortleeft--in de     
restaurants eet ge geen kreeftensoep    
meer4 ,wel krijgt ge iets1 dat in kleur 
en smaak daarmede overeenkomt1 doch het 
is een brouwsel1 gemaakt door middel van
 een rood poeder1 dat men in iedere     
apotheek kan koopen4 ,om de illusie zoo 
volledig mogelijk te doen zijn1 wordt   
echter een onttakelde kreeftekop1       
waarvan een ander eerst het vleesch     
heeft afgepeuzeld1 in de soepterrine    
geworpen en zoo komt het1 dat ge u      
afvraagt1 waarom de kellner1 die met het
 opdragen belast is1 ternauwernood zijn 
lachen kan laten444  ,en na de soep de  
visch1 de visch1 die duur is en dus voor
 een fijnen schotel geldt4 ,welnu1      

langen tijd--ook deze illusie moet ge   
laten varen--was ook die fijne visch    
namaak4 ,in sommige parijsche           
restauraties schijnt men gedurende      
langen tijd tong en tarbot vervaardigd  
te hebben uit afgezoute stokvisch1 die  
heel netjes was aangebracht op kunstig  
gemaakte1 de vischgraten zeer nabij     
komende1 fijne kammetjes4  ,is het      
wonder1 dat bij een dergelijk           
imitatie-systeem boter een meer en meer 
verdwijnend luxe-artikel wordt en plaats
 maakt voor kaarsvet met een mengseltje1
 terwijl de hanekammetjes van de bekende
 vol-au-vents nooit oftenimmer op de    
hoofden der morgenwekkers zijn gegroeid1
 doch doodeenvoudig met een emportepice 
uitgeslagen zijn in de binnenlang van   
een of ander kalfsverhemelte8  ,zoo     
wordt de vindingrijkheid van den mensch 
in den dienst gesteld van het bedrog en 
de wereld om zoo te zeggen onderstboven 
gezet4  ,een kijkje achter de schermen  
van de parijsche restauratiekeukens is  
voor het groote publiek inderdaad       

mogelijk geworden door het werk van een 
man1 die te ,parijs een persoon van     
gezag was in de kringen van viveurs en  
boulevardiers4 ,die man was een         
,parijzenaar bij uitnemendheid1 een     
echte ,parisien parisinant1 eene soort1 
die in de groote hoofdstad van          
,frankrijk1 waar van alles te vinden is1
 slechts schaars wordt aangetroffen4 ,er
 waren weinig menschen1 die ,parijs z   
goed kenden als hij4 ,allerlei          
typeerende boeken1 honderden1 om niet te
 zeggen duizenden courantenartikelen    
getuigden van zijn fijne pen1 zijn      
opmerkingsgave1 zijn boulevard-blague1  
zijn geestes- en woorden-ironie4  ,hij  
was een even duchtig strijder met       
snerpende replieken en                  
onverwacht-verbazende woordspelingen als
 met den schermdegen1 doch bij dat alles
 lag over zijn gezicht de opgewekte     
glimlach van iemand1 die het leven      
amusant en zijn medemenschen niet       
onamusant vindt4 ,hij was bekend als een
 der fijne tongen van de mondaine       

restaurants4 ,groot was dan ook de      
verwondering toen hij1 ,aurelien        
,scholl1 op een goeden dag een          
allercurieust boekje deed verschijnen1  
waarin hij meedoogenloos1 maar met den  
spotlach van een overmoedigen jongen1 de
 geheimen toonde van de parijsche       
restauratie-keuken4  ,hij had eens      
rondgekeken1 inlichtingen gevraagd1 zich
 de dessous van het zaakje eens laten   
wijzen4 ,daarbij ontdekte hij veel      
wonderlijks1 zelfs veel onaangenaams1   
maar met zijn onveranderlijk goed humeur
 en zijn philosophische                 
onverschilligheid had hij dat alles     
bekeken met de oogen van een daarbij    
niet betrokken toeschouwer4 ,of hij had 
het aangenomen als iets1 dat er nu      
eenmaal bij behoort1 zooals een         
theedruppel op een pas schoon           
ontbijtservetje of een jus-spat op een  
hagelblank overhemd4  ,en hij vertelde4 
,hij vertelde van een keuken            
schilderkunst1 door een der voornaamste 
restauraties te ,parijs uitgevonden4    

,die eetgelegenheid had een schilder van
 beroep onder hare helpers opgenomen en1
 toen het bekend werd1 deden in         
navolging weldra de restaurateurs van   
allerlei rang hetzelfde en engageerden  
keukenschilders in verschillenden graad 
van artisticiteit4  ,helaas1 zoo was    
het4 ,de nederlandsche lezer1 die gewoon
 is zijn vaderlandsche biefstuk met     
eetlust en geesteskalmte te verorberen1 
alsof hij iets heel gewoons doet1 zal   
wellicht voortaan bij deze werkzaamheid 
beseffen1 dat hem een groot voorrecht   
ten deel valt4 ,want te ,parijs eet men 
geschilderde biefstuk1 evenals          
geschilderde eierkoeken1 schapenbouten  
enz4  ,ziehier1 hoe dat schilderen in   
zijn werk ging3  ,men houdt er te       
,parijs veel van om vleesch en visch op 
een rooster tusschen vuren van houtskool
 te braden4 ,nu is het echter moeilijk1 
om zulk een laag houtskolen te hebben1  
dat men tegelijkertijd biefstuk1 eieren1
 ribbetjes en visch kan roosteren4  ,wat
 wordt er nu gedaan8  ,de               

kunstenaar-schilder neemt4444 eene      
bruine verf1 smeert daar den rooster me 
in1 waarop het vleesch of de visch      
gelegd wordt en drukt daarna krachtig de
 twee voorwerpen tegen elkar aan2       
vervolgens gaat de eetwaar den oven in4 
,wanneer het vleesch gaar is1 worden    
verflijnen met een penseel nog wat      
aangezwart en daarna komt de biefstuk op
 tafel en draagt de onmiskenbare sporen 
van op den rooster gebraden te zijn4    
,wat de omelette betreft1 daarmede wordt
 anders omgesprongen4 ,terwijl men      
vroeger vier eieren noodig had voor een 
eierkoek1 neemt men nu slechts n        
eierdoor en het wit van vier eieren4 ,de
 andere dooiers worden bewaard1 om room 
en allerlei sausjes te maken4  ,maar om 
nu tot de omelette terug te keeren2 het 
wit wordt door een onschadelijke        
verfstof geel gekleurd2 daarna bestrijkt
 de schilder den buitenkant met oker2   
een koksjongen schroeit er even met een 
warm ijzer over heen1 wat de kleur nog  
verhoogt en klaar is ,kees1--ge hebt    

eene heerlijke omelette vr u4  ,voor het
 volgende geven we den heer ,aurelien   
,scholl zelf het woord3  ,onlangs heb ik
 een schapenbout zien verven en die     
operatie heeft mij bijzonder            
genteresseerd4 ,er moest namelijk een   
schapenbout van gemaakt worden1 die aan 
het spit was gebraden4  ,na hem met het 
spit doorstoken te hebben1 dat hij er   
terstond weer uittrok1 nam de kok den   
schapenbout en gaf dien over met de     
woorden klaar voor het schilderen4 ,de  
schilder heeft een vijftiental potjes   
met verf vr zich2 in ieder is een       
penseel2 daarnaast liggen eenige harde  
kwasten4  ,de kunstenaar bekeek een     
oogenblik den schapenbout1 die men hem  
bracht2 hij streek met de hand over het 
voorhoofd1 daarna stipte hij zijn       
penseel in een potje1 dat tot opschrift 
droeg3 ,bruin gebraden en schilderde    
eenige gedeelten donkerbruin op het stuk
 vleesch1 dat zoo uit den oven kwam4    
,hierop nam hij een kwastje en strooide 
op de breede kanten fijne korreltjes    

verkoold vleesch1 waardoor de           
schapenbout lekker croquant moest       
worden4  ,met een penseel1 gedoopt in   
eene kleur1 die versch bloed nabootste1 
schilderde hij hier en daar kleine      
openingetjes1 waardoor de jus in breede 
stralen naar beneden liep4 ,de          
koksjongen goot toen een paar lepels    
vleeschnat over den schotel evenals een 
weinig beetwortelsap en door middel van 
een klein spuitje met drie gaatjes      
besproeide hij toen alles met een weinig
 kokend vet4  ,daarna werd de           
schapenbout z van het spit een familie  
voorgezet4  ,ternauwernood was deze     
operatie geindigd of de heer ,scholl had
 een nieuwe ervaring4 ,door de          
spreekbuis kwam de bestelling3  ,vier   
ortolanen1 vier6  ,de opperkok riep3    
,ga gauw ,alfred halen2 hij is in den   
ijskelder6  ,wie is ,alfred8--vroeg ik4 
,de schilder--de chef-kok had het te    
druk en gaf nu hier dan daar zijn       
bevelen en zijn raad--de schilder       
lichtte mij in4  ,alfred is de man1 die 

de ortolanen maakt4  ,alfred kwam4 ,men 
gaf hem vier gedoode musschen4 ,de      
handige jongen zoog daarop door een     
rietje een groote hoeveelheid kippevet  
op1 prikte toen met het rietje de eene  
musch na de andere even boven de plek   
waar de rug ophoudt1 en vulde ze        
tusschen vel en vleesch met het warme   
vet4  ,in minder dan geen tijd waren de 
musschen onder deze behandeling         
ortolanen1 zoo dik en vet als men maar  
begeeren kon1 en brachten per stuk drie 
francs op4  ,een geliefkoosde schotel   
der parijsche restaurants is de raie au 
beurre noir of wel rog in bruin gebraden
 boter gekookt4 ,aangezien echter de rog
 veel vet opneemt1 zou er te veel boter 
voor noodig zijn4 ,daarom wordt op de   
volgende wijze te werk gegaan3 ,de rog  
wordt afzonderlijk gekookt4 ,daarna     
smelt men de boter in een pan1 die nooit
 schoon wordt gemaakt of die met        
beenzwart is bestreken1 zoodat de boter 
al zwart is1 eer ze smelt4 ,vervolgens  
wordt het eene bij het andere gedaan4   

,men heeft dus rog1 men heeft eveneens  
bruine boter1 rog in bruin gebraden     
boter heeft men niet4  ,de schilders1   
waar we zooeven over spraken1 zijn ook  
nog voor andere dingen goed4 ,de        
vruchten worden door hun zorgen         
gecorrigeerd van de gebreken1 die de    
natuur ze mocht hebben gegeven4 ,vooral 
de meloenen1 die in stukken gesneden    
worden opgediend1 leenen zich daartoe   
uitstekend4 ,is de meloen te rijp1 dan  
worden tegen den kant van de schil een  
paar mooie1 groene strepen geschilderd1 
is hij droog en meelachtig1 dan wordt   
met behulp van het sap van den te rijpe 
het evenwicht hersteld1 terwijl de      
onrijpe door heerlijke oranje verflagen 
u doet watertanden4  ,maar wat het      
moeilijkste kunststuk schijnt te zijn in
 deze werken der duisternis1 dat is twee
 spiegeleieren te maken met n ei4       
,daartoe wordt bijna de bekwaamheid van 
een chirurgijn vereischt4 ,het komt ook 
alleen maar voor in de restauraties     
prix fixe4 ,het is nu eenmaal mode1 om  

niet minder dan twee spiegeleieren aan  
de klanten voor te zetten1 maar om      
daarvoor twee eieren te nemen1 is wat   
duur en hun n enkel te geven1 durft men 
niet4 ,daardoor zou de restauratie      
verloopen4 ,de menschelijke             
intelligentie gaat echter ver1 er       
bestaat een middeltje om de eischen van 
den klant oogenschijnlijk te bevredigen 
en tevens de belangen van den           
restaurateur niet uit het oog te        
verliezen4  ,men gaat aldus te werk3    
,de kok neemt een bord1 waarop hij een  
weinig boter heeft laten smelten4       
,vervolgens trekt hij met een           
instrumentje1 niet ongelijk aan den     
diamant der glazenmakers1 een lijn in   
het midden rondom den eierdop1 die      
daardoor zoo goed als in tween wordt    
gedeeld4 ,met een in olie gedompeld mes 
snijdt hij nu uiterst snel het ei       
middendoor langs de getrokken lijn4 ,het
 ei valt daarop in het bord en splitst  
zich in twee gelijke deelen4  ,maakt nu 
de klant1 die wel twee1 doch twee kleine

 spiegeleieren krijgt1 daarop een       
aanmerking1 dan antwoordt de kellner3   
,ja1 ziet u1 ik ben de kip niet en dat  
kan moeilijk tegengesproken worden4     
,ten slotte nog een kleine aanwijzing1  
die te denken geeft3  ,evenals er       
menschen zijn1 die bij voorkeur         
adellijke hazen eten1 vindt men groote  
liefhebbers van kaas1 die verzot zijn op
 de soorten1 welke in ver gevorderden   
toestand verkeeren4 ,vooral zijn zij    
belust op de zoogenaamde ,roquefort1 die
 eene afgrijselijke lucht van zich geeft
 en soms z ver gevorderd is1 dat zij    
blauw en groen te gelijk ziet4 ,dan is  
ze juist op haar lekkerst1 zeggen de    
kenners4 ,nu gebeurt het niet zelden1   
dat er geen roquefort in dien toestand  
voorhanden is4 ,het volgende tooneel 7we
 geven weer het woord aan ,aurelien     
,scholl7 doet zich dan voor3  ,opnieuw  
liet de stem van den kellner zich       
hooren3  --,un roquefort amateur4--     
,domme ezels1 die klanten4 't ,is altijd
 hetzelfde1 bromde de schilder4 't ,is  

het seizoen der versche roquefort en nu 
vragen ze warempel oude4  --,en hoe     
levert ge hem dat nu8--  ,och1 men laat 
langzaam de versche kaas op het fornuis 
uitdrogen2 ik schilder er dan groene    
aderen doorheen met de geographische    
onzekerheid1 die de natuur zelf         
aangeeft1 en dan bezielt ,victor de     
portie4  --,victor8 ,wie is dat8--  ,dat
 is een helper in de keuken die er eene 
verzameling stukjes hollandsche kaas op 
na houdt in eene vochtige kast4444 ,dat 
leeft en krioelt daar in de             
verborgenheid en daar haalt ,victor zijn
 kolonisten van daan1 om de roquefort te
 bevolken4  ,hierbij zullen we de       
geheim-onthullingen der parijsche keuken
 laten4  ,smakelijk eten6    ,zijt ge1  
na lezing van dat stuk1 overtuigd1 dat  
het vegetarisme nog zoo slecht niet is8 
,ga niet of zoo weinig mogelijk naar    
eethuizen1 vooral niet naar die groote  
buitenlandsche--,parijsche1             
,berlijnsche1 ,weensche--smulpaleizen4  
,eet thuis1 wat er1 aan versche groenten

 en degelijke vruchten1 gekocht is van  
uwen u bekenden vasten leverancier en   
kijk alles van den langganan eerst ter  
dege na4 ,men leze1 omtrent             
vervalschingen1 hetgeen ik daarover     
schreef in mijn werk ,de specerijen en  
ingredinten der rijsttafel4  ,in het    
weekblad ,,eenheid1 dd4 #aj ,december   
#aiaj1 no4 #bg1 vind ik de volgende     
behartigingswaardige regelen van        
,mejuffrouw ,johanna ,steketee1 onder   
het hoofd3                              
,,het ,,vegetarisme           bezien van
 de ethische en economische zijde       
door ,,johanna ,,steketee4   ,waarom    
vegetarir8  ,ach1 een vegetarir heeft er
 natuurlijk duizend redenen tegen een   
voor4  ,allereerst dan3 omdat 't        
gezonder is4  #b4 ,omdat 't voordeeliger
 is4  ,het is gezonder1 omdat men bij   
een groenten- en vruchten-dieet nooit   
heeft die gevaren voor besmetting van   
allerlei aard1 waaraan men bij          
vleeschgebruik is blootgesteld4  ,het is
 voordeeliger1 omdat vleesch duur is4   

,er is ook wel goedkoop vleesch6  ,o    
zeker4  ,maar ziet1 hoe hier onze twee  
eerste pleitredenen in n loopen4        
,gebruikt men duur vleesch1 dan is het  
vegetarisme voordeeliger4  ,gebruikt men
 goedkoop vleesch1 dan is het           
vegetarisme veiliger1 aldus gezonder4   
,en voordeel blijft dus altijd aan onze 
zijde4  ,maar laten we nu die           
gezondheids-reden eens nader uitpluizen4
  ,de mensch is den aap zeer verwant4   
,lees er ,darwin maar eens op na4 ,de   
apen zijn steeds vruchteneters geweest4 
,het gebit der vruchteneters en dat der 
vleescheters is zeer verschillend4  ,het
 menschelijk gebit komt overeen met dat 
der vruchteneters4  ,de mensch is dus   
door de natuur aangewezen als           
vruchteneter4 7,prof4 ,hartman3 die     
menschhnl4 ,affen47  ,dat moet dus wel  
't gezondste en 't beste voor hem zijn4 
,straft elke afwijking van de natuur    
zich zelf niet8  ,men denke slechts aan 
de kunstmatige voeding der zuigelingen4 
,hoeveel verdriet en ellende heeft dat  

al niet te weeg gebracht6  ,trouwens er 
zijn ook bewijzen te over1 dat de       
vegetarische leefwijze de gezondste is4 
,hoe menigmaal zijn wedstrijden voor    
krachts-inspanning gewonnen juist door  
vegetarirs8  ,en zie de van hun geboorte
 af vegetarisch-opgevoede kindertjes    
eens aan6 ,dat is een lust1 zoo frisch  
die kindertjes1 de gezichtjes zoo gaaf1 
er meest uitzien6  ,daartegen wordt er  
wel eens beweerd1 dat er zooveel        
slecht-uitziende vegetarirs zijn4  ,maar
 dat bewijst niets en gaat geheel buiten
 de quaestie om4  ,er zijn immers zieke 
menschen1 die ten einde raad hun heil   
zoeken bij een vegetarische leefwijze4  
,ik ben begonnen met de meest-practische
 gronden1 die kunnen leiden tot het     
vegetarisme1 omdat de mensch in onzen   
materialistischen tijd1 daarvoor 't     
gevoeligst is4  ,laten we nu het        
vegetarisme eens van een meer idelen    
kant beschouwen4  ,er is wel niemand1   
die de gruwelen van het slachten licht  
zal tellen1 al wordt er ook in den      

laatsten tijd naar gestreefd op         
meer-humane1 of laten we liever zeggen1 
minder pijnlijke wijze 7slachten en     
humaan kunnen niet samengaan7 te        
slachten en al wordt die methode dan ook
 al in vele steden toegepast1 op de     
meeste plaatsen en op het platteland is 
het slachten1 vooral van varkens1 nog   
een ware gruwel4 ,wie dat eenmaal heeft 
gezien1 vergeet 't niet licht4 ,den     
eenen en eenigen keer1 dat ik zelf dit  
vreeselijke schouwspel heb bijgewoond1  
wierpen de slagers de ingewanden van 't 
geslachte dier maar zoo terug in het    
varkenshok1 waar de eigen jongen van het
 gedoode dier eraan begonnen te         
peuzelen4  ,wreeder kan het wel niet6   
,de slagers bedrijven dit werk lachende 
en gekheid makende wat wel een bewijs   
is1 welk een ontaardenden invloed het   
slachten op het menschelijk karakter    
heeft4 ,dit zag ik nog verleden jaar bij
 mijn buurman1 waar de heele familie 't 
als een pret beschouwde1 toen het       
vetgemeste varken in hun tuin een klein 

eind van het hok verwijderd1 werd       
geslacht4  ,ik denk dat onze            
nakomelingen met evenveel afschuw op dit
 bedrijf zullen terugzien1 als wij 't   
doen op den slavenhandel van vroegere   
tijden4  ,toen ik een kind was1 kon ik  
wanneer mij vleesch werd voortgezet1 in 
mijn gedachten het verband hiervan met  
het slachten niet wegwisschen4 ,en zoo  
heeft1 zoolang mij heugt1 vleesch mij   
tegengestaan1 en dit te meer1 naardat   
het rooder en bloediger op tafel kwam4  
,ik maakte dan ook al vroeg1 als was 't 
dan ook onbewust1 propaganda voor het   
vegetarisme4 ,als tienjarig kind voerde 
ik altijd oppositie tegen de porties    
vleesch die ik te verorberen had4 ,het  
hielp mij niet veel4 ,mijn vader was    
dokter en helaas de waanmeening         
toegedaan1 dat vleesch kind en mensch   
sterk maakten4 ,heel dikwijls heeft 't  
vleesch een lekkere maaltijd voor mij   
bedorven4 ,een paar jaar later1 toen ik 
met mijn moeder alleen was gebleven1 #c 
had de oppositie betere uitwerking1 maar

 toch heeft het nog tot mijn achttiende 
jaar geduurd1 eer ik openlijk een geheel
 vegetarir was4  ,na dien tijd is mijn  
gezondheid dadelijk veel verbeterd1     
heelemaal goed werd ze eerst1 toen ik   
eenige jaren daarna buiten ging wonen1  
vegetarirs hooren buiten in de vrije    
natuur4  ,alle persoonlijke redenen en  
gevoelens1 die tot het vegetarisme      
kunnen drijven1 daargelaten1 ligt het   
vegetarisme ook vooral in de lijn van   
den vooruitgang4  ,hoeveel bewegingen in
 onzen tijd getuigen niet van een geest 
naar verbetering en veredeling8 ,we     
denken slechts aan het socialisme in de 
verschillende stroomingen1 die de       
sociale toestanden en hierdoor ook den  
mensch1 trachten te verbeteren4 ,aan de 
dierenbescherming1 die zooveel sympathie
 ondervindt4  ,aan de anti-vivisectie1  
die eens overwinnen zal4 ,aan de        
theosophie1 de leer1 die1 alle          
godsdiensten vereenigde1 tot het doel   
heeft1 den zedelijken mensch--negeerende
 het ras of de leer waartoe hij van     

geboorte behoort1--te verbeteren en te  
verheffen4  ,aan de drankbestrijding1   
die onvermoeid voortwerkt om den mensch 
te doen inzien de ellende van den drank 
en te wijzen op de gevolgen1 die tot in 
het derde en vierde geslacht kunnen     
voortspruiten uit drank-misbruik4  ,aan 
de vrouwenbewegingen1 die de vrouw      
roepen tot het groote ,leven1 waarvan ze
 eeuwen verre gehouden is4  ,aan al de  
tentoonstellingen1 huisindustrie1 land- 
en tuinbouw1 welke laatste zooveel      
emotie's heeft wakker geroepen4  ,het   
zijn vooral de landbouw en de tuinbouw1 
die staan in het teeken van den         
vooruitgang4 ,het verband met het       
vegetarisme is hier niet ver te zoeken4 
,al de verbeteringen1 die op            
landbouw-gebied worden ingevoerd 7denken
 we slecht even aan kunstmest1          
zaad-contrle1 enz47 komen vooral het    
vegetarisme ten goede4  ,wat zullen we  
eten8 is zoolang het vegetarisme        
bestaat1 een belangrijke vraag geweest  
voor de vegetarirs4  ,ik zie nu echter  

wel in1 dat die vraag geweldig overschat
 is4  ,wat onderscheidt den vegetarir   
van den niet-vegetarir8 ,het            
vleesch-eten4  ,in het maal van den     
vegetarir moet dus het gemis aan vleesch
 worden vergoed4  ,is dat nu zoo        
moeilijk8  ,en getuigt 't niet van      
innerlijke toch wel veel waarde hechten 
aan het vleesch1 als we zoo'n kolossale 
drukte maken van dat1 waardoor we het   
zullen vervangen8  ,hoeveel is daarover 
al niet geschreven en geredeneerd4  ,wij
 zijn ten slotte beu geworden van de    
lijstjes eiwit1 koolhydraat1 vet1       
zouten1 water1 waarmede voedingsmiddelen
 ontleed werden1 zonder er echter veel  
wijzer door geworden te zijn4  ,de      
praktijk en de ondervinding zijn in zake
 voeding bekwame leermeesteressen4 ,we  
weten allen wel dat we ons alleen met   
wittebrood1 sla en aardappels en wat    
vruchten niet voldoende voeden kunnen4  
,toch is er door vegetarirs nog wel eens
 een proef genomen zich uitsluitend met 
vruchten1 noten vooral1 te voeden4 ,en  

ook zijn er wel eens vegetarirs geweest1
 die hun maaltijd begonnen met vruchten1
 wat mij ook onlogisch voorkomt4 ,en    
evenmin bekomt 't ons1 wanneer we ons   
uitsluitend met grijs brood en boonen   
gingen voeden 7hoewel de boonen1 schoon 
bespot in verband met het vegetarisme1  
zie ,speenhoff1 een der krachtigste     
voedingsmiddelen zijn47  ,verandering   
van spijs doet eten1 luidt het          
oud-,hollandsche spreekwoord naar       
waarheid4  ,wanneer we nu voor 't       
ontbijt eens nemen3 wit en grijs brood1 
of wit en roggebrood en kaas1 koek1     
gelei en thee als morgendrank4  ,voor 't
 middagmaal3 aardappelen1 groente       
7boonen1 of erwten1 of peultjes1 of     
worteltjes1 of andijvie1 of spinazie1 of
 postelein1 of bieten7 en als lichtere  
groente1 sla1 of appeltjes1 of peren    
7gestoofd71 desverkiezende een of twee  
eieren1 gekookt of gebakken1 en de een  
of andere meelspijs1 havermout of rijst 
toe1 en die vruchten1 welke de tijd van 
het jaar oplevert1 dan heeft men m4 i4  

hieraan een heerlijk en alleszins       
bevredigend middagmaal4 ,bovendien kan  
men 't nog vooraf laten gaan door de een
 of ander soep 7tomaten-1 of erwten-1 of
 boonensoep74 ,dan 's avonds het souper 
weer gelijk aan ontbijt en koffie of    
chocolade en vruchten4  ,dat het        
vegetarisme een uiting van ascetisme zou
 zijn1 wat ik meermalen hoorde          
verkondigen1 is daarom een wanbegrip4   
,men kan als vegetarir ook naar         
hartelust smullen en zijn maag          
overladen4  ,er is van vegetarische     
zijde een bezwaar gemaakt tegen het     
gebruik van melk1 eieren1 boter en kaas1
 een bezwaar1 waarvoor wel iets te      
zeggen valt4  ,het ei bevat de          
levenskiem4  ,de melk van het dier1 komt
 het jonge dier toe4  ,maar daar        
tegenover staat1 dat het ei versterkend 
en smakelijk is4  ,dat de melk in       
sommige gevallen onmisbaar voor den     
mensch kan zijn1 als bijvoorbeeld de    
moeder haar kind niet voeden kan4  ,en  
zoo lijkt 't mij niet af te keuren1 maar

 in tegendeel verstandig1 wanneer de    
vegetarir gebruik maakt van melk1 boter1
 kaas en eieren in al die gevallen1     
waarin dit hem nuttig voorkomt4 ,echter 
zoo we geen eieren1 melk1 boter en kaas 
wenschen te gebruiken1 blijft er nog    
genoeg over1 om ons behoorlijk te       
voeden4  ,de natuur is rijk aan         
variteiten en de aarde levert elk jaar  
in betrekkelijk korten tijd ruimschoots 
op1 wat we noodig hebben4  ,terwijl de  
mensch niet stilstaat1 om den vegetarir 
allerlei kunstproducten aan te bieden4  
,het is een lust ieder jaar opnieuw1    
zoodra de lente begint1 te zien1 hoe de 
aarde ons alles gaat geven1 wat we      
noodig hebben4  ,als onze grond         
voldoende gemest is1 dan kunnen we aan  
't zaaien1 om later het geheele jaar    
door te oogsten4  ,dat begint met       
spinazie1 sla1 dan volgen1 worteltjes1  
weldra erwten1 postelein1 dan           
aardappels1 boonen1 andijvie1 bieten1   
kool1 om te eindigen met veldsla en     
boerenkool4  ,hierbij kan de kunstmest  

den vegetarir1 die geen varkens vetmest1
 goede diensten bewijzen4  ,zoo wordt   
ook den vegetarir alles gegeven1 wat hij
 noodig heeft1 en behoeft hij naar 't   
,bijbelwoord1 niet bezorgd te zijn voor 
den dag van morgen4  ,ik heb eens een   
dame ontmoet1 die meende1 dat men ook   
wel bezwaren kon gaan voelen tegen het  
eten van een krop sla bijvoorbeeld4 ,het
 groeit zoo mooi1 het is zonde om 't af 
te plukken en zoodoende dood te laten   
gaan1 beweerde zij4  ,maar ach1 dat is  
toch heel iets anders4 ,met meer recht  
kunnen we 't dan betreuren1 dat bloemen 
geplukt worden4  ,alles echter heeft    
zijn grenzen4 ,wie geen grenzen weet te 
trekken1 vervalt van het gevoelige tot  
het belachelijke en van het verhevene   
tot het dwaze4  ,de vegetarir nu kan    
zeggen3 ik eet geen vleesch en daar zijn
 grens trekken4 ,hij kan iets verder    
gaan en zeggen3 ik verkies evenmin      
boter1 melk en eieren1 en daar zijn     
grens trekken4  ,zoo ontstaan er twee   
groepen vegetarirs4 ,beide groepen kan  

het vegetarisme tot zegen zijn4         
,j4 ,m4 ,j4 ,c4--v4 d4 ,m4              
,,aanteekeningen   #a ,waartoe ook de   
herbivoren 7karbouwen1 koeien1 paarden  
enz47 behooren4  #b ,men zij bij deze   
vrucht voorzichtig met zwarte torretjes 
in de vrucht4  #c ,mijn vader1 van      
natuur een gezond kind1 als student     
behoorde hij nog onder de sterksten1    
stierf op vijfendertig-jarigen leeftijd 
aan een nierziekte4 ,zou daarvan al het 
vleesch1 dat hij beschouwde als de      
kracht1 niet mede de schuld dragen8 ,ik 
heb die gedachte later nooit uit m'n    
hoofd kunnen zetten en daardoor te meer 
zijn vroegen dood betreurd4