,,w]eldbiblio!ek                        
,,ond] ,,leid+ ,,van ,l4 ,,simons       
,pr(4 ,dr4 ,,hugo ,,de ,,vries          
,,het ,,yell[/one-,,p>k                 
7,,met ,,vi] ,,illu/raties ,,na>        
,,photo',s ,,van                        
,dr4 ,e4 ,o4 ,,hovey te ,new ,york7     
,,exp]im5teele ,,evolutie               
,,uitgegev5 ,,voor ,,de ,,mij           
,,voor ,,go$e ,,en ,,go$koope           
,,lectuur ,,door                        
,g4 ,,s*reud]s ,,am/]dam                
,de ,r$actie d] ,,w]eld-,,biblio!ek     
heeft ha> bizond]5 dank uit te  sprek5  
niet alle5 aan d5 s*rijv] voor het      
af/aan van zijn 9  ,de ,gids en ,onze   
,eeuw v]s*55 /ukk51 ma> ook aan ,dr4 ,e4
 ,o4 ,hovey  te ,new-,york1 die zoo     
vri5delijk is gewee/ e5 vi]tal door     
hemzelf  g5om5 photo's van het          
,yell[/one-,p>k t] oplui/]+ van het     
e]/e artikel te z5d54    ,voor de       
correctie en de enkele not5--t] v]kl>+  
van ,engels*e  uitdrukk+5--ru/1 bij     
v]h9d]+ van d5 s*rijv]1 de              

v]antwoordelijkheid op de r$actie4      
,i4    ,,het ,,p>k ,,en ,,de ,,w>me     
,,bronn54      ,het ,yell[/one ,national
 ,p>k is welli*t de mee/ m]kwa>dige     
plek 9 ,am]ika4 ,het is de hoog/e plaats
 9 het ,rotsgeb]gte1 de  top van de     
w]eld1 zooals de ,indian5 het noemd54   
,tegelijk]tijd is  het de plaats1 wa> de
 inw5dige w>mte d] a>de het di*t/ bij de
  opp]vlakte komt en h>e w]k+ het mee/  
doet gevoel54 ,weliswa>  zijn er ?ans   
ge5 eig5lijke vulkanis*e uitb>/+5 me]1  
ma> 9  geologis* kort gel$5 tijd5 zijn  
deze hi] veelvuldig gewee/1  en h>e     
product5 vorm5 de grond/( wa>uit het    
l&s*ap is  opgeb\wd4 ,?ans v]toont zi*  
de ma*t d] c5trale hitte 9  w>me bronn5 
en geys]s en al ha> talrijke tuss*5vorm5
 en  v]s*eid5h$54 ,nag5oeg het geheele  
p>k is als bezaaid met zulke  plekk51   
wa> de hitte d] diepte e5 uitweg v9dt4  
,hi] en da> zijn  de splet5 en gat5 en  
bronn5 z di*t bij elk&] opgehoopt1  dat 
zij groote groep5 vorm51 vele hond]d5   
van zulke op5+5  omvatt5d4 ,zij b$ekk5  

dan de geheele opp]vlakte van e5 dal1  (
 de hell+ van e5 b]g4 ,9 het e]/e geval 
spreekt m5 van  geys]-bass9s2 tot het   
twe$e behoor5 de brull5de b]g ( ,ro>+   
m\nta91 en de trav]tijn-rots5 van       
,mammo? ,hot ,spr+s4 #a    ,ev5 nobel   
als de natuur1 toont zi* hi] ook de     
m5s*elijke  gee/4 ,het ,am]ikaans*e volk
 heeft deze geheele l&/reek1 me]  dan   
#cjjj vi]kante mijl5 omvatt5d1 gemaakt  
tot e5 p>k1 d4w4z4 tot  e5 plaats1 wa>  
indu/rie en l&b\w buit5geslot5 zijn1 en 
wa>  de natuur zooveel mogelijk         
onges*ond5 bewa>d moet blijv54 ,de      
trots*e en zielsv]heff5de               
natuurv]s*ijnsel5 mog5 niet aan gewone  
doele9d5 di5/ba> gemaakt word51 de      
groote bronn5 van me*anis*e  kra*t1 die 
zij 9 zi* sluit51 mog5 niet voor het    
voordeel van  enkel5 word5 gebruikt4    
,het p>k moet t5 all5 tijde en          
uitsluit5d  be/emd blijv5 = ! b5efit & !
 enjoym5t ( ! p #b  zooals het e]/e     
artikel van de /i*t+swet luidt en zooals
 het 9  /e55 lett]s bov5 de poort aan d5

 +ang bij ,g>d9] gegrift is4            
,voorloopig di5t het p>k nog me] voor ! 
enjoym5t dan wel voor  het nut van het  
volk4 ,t5m9/e op d5 gewon5 to] krijgt m5
 niet  d5 indruk1 dat het v]hev5e d]    
natuurv]s*ijnsel5 de ,am]ikan5  bizond] 
treft1 no* dat zij door de bes*\w+ di]  
v]s*ijnsel5  tot e5 diep] inzi*t 9 de   
ho(dlijn5 van de ges*i$5is dez]  a>de   
tra*t5 door te dr+54 ,het lev5 9 de     
fijne hooge lu*t en de  he]lijke omgev+ 
d] d5neboss*5 is hun de ho(dzaak1 en    
da>van  wordt veelvuldig gebruik        
gemaakt4 ,de gewone to]1 die m9/5s zes  
dag5 duurt1 wordt ja>lijks door m9/5s   
#aj4jjj p]son5 van elk5  leeftijd en van
 elk5 rang en /& gemaakt4 ,da>5bov5     
kampe]5  ongetelde aantall5 g$ur5de d5  
zom] ov]al 9 de boss*5 en  trekk5 met   
eig5 wag5s rond4 ,deels om hun da>bij   
behulpzaam te  zijn en deels met het oog
 op het br&geva>1 dat ze] groot is1     
heeft het l&sbe/uur ov]al aan de weg5   
door wegwijz]s en bord5  de go$e        
kampe]plaats5 aangewez51 en op &]e      

s*ijnba> ges*ikte  plaats5 v]bod5 t5t5  
op te slaan4    ,de geys]s en de w>me   
bronn5 zijn voor de mee/5 nog sle*ts    
curiositeit51 die ge5 v]d] belang       
inboezem5 en spo$ig e5tonig  word52 de  
rots5 treff5 h5 door hunne /eilheid en  
de grootte  d] ne]ge/orte blokk51 ma> op
 het v]s*il 9 b\w wordt we9ig  gelet4   
,to* heeft de geheele /reek zijn        
m]kwa>digheid voor e5  groot deel er aan
 te dank51 dat de b]g5 oude lava/room5  
zijn1  die ov] krijta*tige ge/e5t5 he5  
vloeid51 en dat met de lava  &]e        
vulkanis*e ge/e5t5 afgezet w]d54 ,zo[el 
9 de groote  trekk5 van het l&s*ap als  
hi] en da> 9 de onb$ekte rots5  kan m5  
dit duidelijk zi54    ,wa>om aan deze   
l&/reek de naam van p>k gegev5 is1 is   
niet  duidelijk4 ,want het is er v]re   
v&aan1 dat het op e5 p>k z\  gelijk51 ( 
zelfs dat m5 z\ will5 tra*t51 het all5gs
 9 die  ri*t+ te v]bet]54 ,integ5deel1  
m5 w5s*t jui/ de woe/e  en vrije natuur 
te bew>54 ,zwits]l&1 met zijn go$       
v]zorgde  boss*51 gelijkt veel me] op e5

 p>k dan ,yell[/one1 wa> de  afwezigheid
 van de zorg5 d] m5s*5 jui/ het beoogde 
doel is4 ,ook  is de naam p>k jui/ niet 
ges*ikt om e5 d5kbeeld van de grootte   
van deze /reek te gev54 ,m5 rei/ er zes 
dag5 lang 9 wag5s op  go$e weg5 rond1 en
 kan dan nog ma> e5 ze] kle9 g$eelte van
 de  geheele uitge/rek!id bezoek54      
,natuurlijk z\ e5 ong]epte toe/& het    
bos* ontoegankelijk mak5  en het g5ot er
 van bep]k5 tot sle*ts ze] enkel54 ,v&a>
 dat de  rege]+ voor e5 /el van go$e    
rijweg5 gezorgd heeft en dat e5  v]e5ig+
 zi* de opri*t+ en exploitatie van het  
v]eis*te aantal  htels en van de        
v]vo]middel5 tot taak heeft ge/eld4     
,voortdur5d  word5 v]bet]+5 aangebra*t  
en word5 hi] nieuwe brugg5 geb\wd  en   
g9ds de bo*t5 en hell+5 d] weg5 door d5 
aanleg van nieuwe  g$eelt5 v]eff5d4     
,huiz5 mog5 9 het p>k ov]ig5s niet      
geb\wd word5 en alle5 nabij  d5 heuvel  
d] ,mammo? ,hot ,spr+s1 het ho(d/ation  
van de gewone  to]i/5reis1 en tev5s het 
e]/e /ation dat m5 met de rijtuig5      

b]eikt1 is voor militaire doele9d5 e5   
dorp aangelegd4 ,de bezett+  be/aat uit 
twee compagnien ruit]ij1 wa>van de      
mans*app5 door  het geheele p>k als     
politie di5/ do51 zorg5de1 dat met vuur 
voorzi*tig worde omgegaan1 dat ge5      
ov]blijfsel5 van gebruikte  maaltijd5 ( 
van na*tv]blijv5 het p>k ontsi]5 en dat 
aan de  gewro*t5 d] natuur ge5          
balddadige h&5 ( ge5 v]zamela>s van     
curiositeit5 afbreuk do54 ,om dit laat/e
 doel nog bet] te b]eik51  zijn 9 de    
nabijheid van enkele htels kle9e        
w9keltjes opg]i*t1  wa> natuurvoorw]p5  
kunn5 word5 geko*t4 ,het is e5 ze]      
bek5de  eig5s*ap d] bronn51 om hetzij   
kalk1 hetzij kiezel af te zett51  en zoo
 dus kle9e voorw]p5 da>9 word5 gelegd1  
word5 zij all5gs  met e5 dun laagje van 
deze /(f5 ov]trokk54 ,takk5 en naald5   
van d5n5 kan m5 zoo v9d51 ma> ook       
kun/matige voorw]p5  word5 ev5zoo       
omkor/1 en ond] deze gev5 de ,am]ikan5  
vooral  aan monogramm5 de voorkeur4 ,op 
deze incru/atie1 de wijze wa>op  zij    

plaats v9dt en het a&eel dat zij aan het
 ont/aan d] heuvels  rondom de bronn5 9 
d5 loop d] tijd5 gehad heeft1 kom ik    
tr\w5s  lat] uitvo]ig t]ug4    ,het     
klimaat van het p>k is1 zooals m5 dit   
van e5 zoo hoog geleg5  l&/reek mag     
v]wa*t54 ,g$ur5de drie vi]de g$eelt5 van
 het  ja> is het diep met sneeuw b$ekt  
en zoo go$ als ontoegankelijk1  zelfs   
v9d5 de h]t5 en antilop5 er dan dikwijls
 sle*ts met  groote moeite hun vo$sel4  
,g$ur5de de ov]ige drie ma&5 is het     
klimaat dat van de hooge alp51 e5 zuiv]e
 friss*e lu*t en e5  held]e hemel1      
afgewisseld met hevige onwe]sbui51 die  
na> mijne  ze] korte erv>+ vooral rondom
 ,mammo? ,hot ,spr+s ze] talrijk  zijn4 
,tr\w5s de b]gtop1 wa> rondom zij zi*   
voornamelijk ontlad51  draagt d5 naam   
van ,electric ,peak4 #c ,twee mal5 b5 ik
 da> om/reeks  #bd ur5 gewee/1 en 9 di5 
tijd heb ik drie zw>e onwe]sbui5 met    
plasreg5s bijgewoond4    ,de k\de en de 
korte duur van d5 zom] mak5 de /reek    
voor l&b\w  onbruikba>4 ,als m5 er voor 

de htels gro5t5 wil tel51 moet  dit 9   
kass5 gebeur54 ,ook het h\t is voor het 
groot/e g$eelte  als timm]h\t onges*ikt4
 ,de d5neboss*51 die alle hell+5 en     
v]reweg het groot/e deel d] vlakt5 en   
vallei5 b$ekk51 be/aan  ma> uit n soort 
van d51 d5 ,p9us contorta1 v>3          
,murrayana1 die  hi] gewoonlijk black   
p9e g5oemd wordt4 ,deze naam is ontle5d 
aan  de zw>te boss*5 die hij vormt4 ,hij
 heet ook wel lodge p9e ( pole  p9e1    
a&uid5de dat m5 van de /amm5 huiz5 kan  
b\w5 zond] ze  tot plank5 te zag51 ( dat
 m5 de /amm5 voor telegraafpal5 en  &]e 
d]gelijke doele9d5 kan gebruik54 ,ma>   
het v]d]e gebruik  bep]kt zi* tot het   
nut als br&/(4 ,da>5teg5 kom5 er hi] en 
da>1 en vooral 9 het noordelijk g$eelte1
 twee soort5 van sp>r5  voor1 die voor  
timm] h\t ges*ikt zijn4 ,het zijn de    
d\glas-sp> en  de balsam-sp>            
7,pseudotsuga ,d\glasii en ,abies       
alp9a72 ik zag ze 9 de  boss*5 rondom   
,mammo? ,hot ,spr+s 9 groot aantal en 9 
pra*tige  exempl>51 do* eld]s mee/ ze]  

v]spreid en zeldzaam4 ,ma>  miss*i5 zijn
 de mee/e op de voor to]i/5             
toegankelijke plaats5  re$s weggehaald  
voor de con/ructie van de brugg5 en de  
htels4    ,9 vroeg]e tijd5 0 deze       
ontoegankelijke l&/reek zoo go$ als     
onbewoond4 ,de ,indian5 hadd5 voor d5   
top d] w]eld e5 diep  ontzag en begav5  
zi* 9 deze /reek1 wa> de                
natuurv]s*ijnsel5  hun vrees inboezemd51
 sle*ts zeldzaam4 ,wel zijn door de     
ho(ddal5  hun voetpad5 gevond51 en volg5
 de teg5woordige rijweg5 mee/al  zulke  
oude ,indian ,trails1 ma> het is e5     
bek5d feit1 dat 9 de  tijd5 van de      
eig5lijke ontdekk+ van het p>k1 nog ge5 
#dj ja>  gel$51 het zoo go$ als         
onmogelijk 0 indiaans*e gids5 te v9d51  
die w]kelijk ov]al d5 weg wi/54 ,en het 
bleek dat deze gids5  bij het aans*\w5  
d] geys]s nog me] v]baasd en ontdaan w>5
  dan de blanke natuurond]zoek]s4       
,sle*ts e5 vreesa*tige /am van  de      
,%o%one-,indian51 de s*aap-et]s (       
,tuku>ika1 trok zi* hi]  t]ug1 ma> ook  

zij k5d5 de geys]s niet4    ,de ,indian5
 gav5 aan de geheele /reek d5 naam van  
de ho(drivi]1  die er door/roomt1 en aan
 deze e5 naam1 ontle5d aan de kleur  d] 
rots5 9 de canyons ( ravijn54 ,deze     
kleur is dikwijls held]  geel1 en uit   
het gele nu e5s 9 het roode1 dan we] 9  
het grijze  spel5d4 ,9 het ,gr&-,canyon 
van de ,yell[/one-rivi]1 wa> m5  e5 uur 
langs de naakte rotsw&5 w&elt en de     
rivi]1 tuss*5  de w9d+51 hi] en da> op  
groote diepte en als ze] 9 de v]te  ond]
 zi* ziet1 is dit kleur5spel bizond]    
treff5d4 ,de indiaans*e  t]m voor ,rock 
,yell[ rivi] is ,mitsiadazi1 9 e5 d]    
,si\xtal51  en v&a> /amm5 de            
teg5woordige nam5 van ,yell[/one-rivi]  
en  ,yell[/one-p>k af4 #d    ,het p>k is
 ge5 eig5lijk b]gl& zooals ,zwits]l&4   
,ook mi/ het de  sneeuwb]g54 ,het is e5 
hoog plateau1 doortrokk5 met lage       
heuvel51  die mee/ geheel met bos*      
b$ekt1 do* op /eile hell+5 en langs de  
doorsnijd+5 d] bek5 dikwijls rotsa*tig  
en dan ze] s*ild]a*tig  zijn4 ,sle*ts   

hi] en da> v9dt m5 enkele hoog]e topp51 
en ond]  deze is de ,m\nt ,wa%burn1 e5  
halve dag reiz5 van het ,htel d]        
,mammo? ,hot ,spr+s geleg51 de          
voornaam/e4 ,rondom is het p>k door     
hoog]e geb]gt5 omgev51 die t5 deele     
buit51 do* t5 deele ook  b9n5 zijne     
wettelijke gr5z5 ligg54 ,deze omgev+    
geeft ov]al1  wa> het uitzi*t niet door 
boom5 ( heuvel5 belemm]d is1 iets       
bizond] aantrekkelijks aan het l&s*ap4  
,het all]fraai/ is dit1  als m5 op het  
uitge/rekte me]1 dat de ,yell[/one-rivi]
 ongeve]  9 het midd5 van het p>k vormt1
 met de boot van de zuidelijke na>  de  
noordwe/elijke punt ov]va>t4 ,ov]al a*t]
 de gro5e b]g5 ziet  m5 dan de kale     
topp5 uit/ek54 ,9 het oo/5 de lange ket5
 d]  ,abs>oka-m\nta9s2 9 het zuid5 de   
dubbele top d] ,teton-b]g5  en aan de   
ov]ige zijd5 hi] en da> lag]e geb]gt54  
,het zijn  wel ge5 sneeuwtopp51 ma> 9 de
 hoog/e dal5 en ravijn5 lag5  to*       
om/reeks half ,augu/us nog talrijke     
uitge/rekte sneeuwveld51  langzaam      

afsmelt5d en d5 oorsprong gev5d aan     
talrijke bek51 die  bruis*5d en s*uim5d 
door het p>k trekk51 om zi* t5 slotte   
groot5deels 9 de ,yell[/one-rivi] te    
v]e5ig54 ,het plateau ligt  9 het h>t   
van het ,rotsgeb]gte1 en wordt als e5   
typis* g$eelte  da>van bes*\wd4 ,het is 
e5 /reek wa> veel reg5 en veel sneeuw   
vall51 en vormt da>door e5 gro5e en     
bloemrijke oase te midd5 van  de dorre  
wild]niss51 de door wat]gebrek          
onbeb\wb>e semi-arid  regions #e van het
 ,we/54 ,het ligt nag5oeg geheel 9 d5   
/aat  ,wyom+1 met e5 pa> smalle         
gr5s/rook51 die 9 ,montana en 9  ,idaho 
vall54 ,tr\w5s het e]/e wat de a&a*t d] 
to]i/5 na  het b9n5rijd5 door de        
+angspoort treft is1 om/reeks e5 half   
uur v]d]1 de gr5spaal1 die aanwij/ wa>  
m5 uit het gebi$ van  ,montana 9 dat van
 ,wyom+ ov]gaat4    ,de plant5groei van 
de omgev5de woe/ijn5 zet zi* voor e5    
deel  op de hell+5 van het p>k voort1   
wa> deze van bos* ontbloot  zijn4 ,zij  
v]toon5 dan de eig5a>dige grijsgrauwe   

kleur1 die 9  zoo hooge mate tot het    
onaantrekkelijk k>akt] d] wild]niss5    
bijdraagt4 ,ov]al groei5 de lage        
hee/]tjes van de ,sage-bru%             
7,salieplant3 ,artemisia trid5tata e4a4 
soort571 die uit]/  algeme5e1 zond]l+e  
en nuttelooze plant1 zooals zij zoo     
ga>ne  g5oemd wordt4 ,elk grijs         
bundeltje /aat afzond]lijk1 en uit de   
v]te gezi5 heeft e5 vlakte ( e5 hell+   
da>door e5 gevlekt  aanzi54 ,dit is z   
k5m]k5d1 dat m5 zelfs op groote af/&5 d5
  ,sage-bru% gemakkelijk h]k5n5 kan4    
,onwillekeurig rij/ de vraag  ( die     
,sagebru% en de &]e woe/ijnplant5 die   
met ha> sam5gaan1  oorspronkelijk uit de
 woe/ijn na> het p>k1 ( uit de boss*5   
van  het p>k na> de woe/ijn gegaan is4  
,ma> op de besprek+ van die  vraag1 die 
met tal van punt5 omtr5t de v]spreid+ d]
 plant5 en  ha> geme5s*appelijke af/amm+
 sam5hangt1 mag ik hi] niet +aan4    ,op
 d5 bezoek] maakt de oase d5 indruk van 
e5 toevlu*tsoord voor  plant5 en di]54  
,da> v9d5 vele1 en da>ond] de fraai/e en

  belangrijk/e1 wat hun eld]s ontzegd   
wordt4 ,ov] de plant5 zal ik  lat] het  
e5 en &] m$$eel51 ma> het zal v]mo$elijk
 vel5  mijn] lez]s belang inboezem5 hi] 
het e5 en &] omtr5t de  groot]e di]5 te 
v]nem54 ,da>bij moet m5 e*t] e5         
ond]s*eid  mak5 tuss*5 de opgav5 9 de   
gewone gidsboek5 voor het p>k1  en dat1 
wat de to]i/ w]kelijk te zi5 krijgt4    
,ond] de groote  soort5 v]di55 vooral de
 bisons g5oemd te word51 da> zij alle5  
hi] nog w]kelijk 9 het wild voorkom54   
,ev5als eld]s1 zijn zij  door hun woe/e 
en we9ig slimme natuur tot uit/]v5      
v]oordeeld1  en het l&sbe/uur is op     
maatregel5 b$a*t om ze1 door middel van 
omhe9+51 des w9t]s te dw+5 op plaats5 te
 blijv51 wa>  de sneeuw niet zoo diep   
ligt1 en het gras dus voor h5 b]eikba>  
is4 ,ook heeft m5 op het ,dot-isl& 9 het
 ,yell[/one-me] e5  troepje bisons      
+evo]d met het doel om deze lat]1 na    
g5oegzame  h>d+ en v]m5igvuldig+1 des   
zom]s vrij 9 de boss*5 te lat5  zw]v54  
,behalve dit troepje1 dat tijd5s mijn   

bezoek uit e5 familie  van e5 ze/al     
exempl>5 be/ond1 ziet de to]i/          
natuurlijk ge5  bisons4 ,en hetzelfde is
 het geval met de elk ( el&1 wa>van ik  
ook  sle*ts het half dozijn exempl>5 9  
het p>k op ,dot-isl& zag4 ,m5  ziet de  
bisons en de el&5 hi] jui/ ev5 go$ en   
ev5 natuurlijk  als 9 d5 di]5tu9 te     
,am/]dam--afgezi5 van de omgev+4        
,volg5s ,*itt5d5's uitvo]ig h&boek ov]  
het p>k1 dat 9 de  mee/e htels te koop  
aangebod5 wordt1 zijn bev]s ov]vlo$ig 9 
al de /room5 en zijn de door h5         
uitgevo]de b\wkundige w]k5  ov]al te    
zi54 ,feitelijk wij/ de gids u op d5    
geheel5 to*t op  ne plaats1 die dan ook 
beav]-lake #f heet1 twee bev]won+5  en  
e5 lang5 dam1 die zigzagsgewijze dw>s   
door d5 tot e5 me]tje  v]bre$5 /room he5
 geb\wd is4 ,ma> de dam is #af j>5 oud1 
en ( de won+5 nog bewoond zijn1 wi/     
niem& ons te v]tell54    ,om/reeks het  
ja> #ahcj zijn de bev]s1 die vroeg] ze] 
talrijk  w>51 9 deze en de aangr5z5de   
/rek5 nag5oeg uitg]oeid4 ,het  0 9 d5   

tijd van de opri*t+ en de kra*tig/e     
w]kzaamheid  d] bontmaats*appij51 die 9 
s*]pe rivaliteit alle bev]s liet5       
vang51 die sle*ts te bema*tig5 w>54     
,moge hi]door ook al e5  d] mee/        
belangwekk5de trekk5 van het l&s*ap na> 
het s*ijnt  voor go$ v]lor5 zijn1 zoo   
moet m5 aan de &]e zijde niet  v]get51  
dat de eig5lijke ontdekk+ van de wond]5 
d] /reek  het gevolg is gewee/ van de   
onv]moeide en niets-ontzi5de to*t5  d]  
bev]jag]s4 ,het 0 de e]/e ontdekk+ van  
geys]s en w>me  bronn51 van ,canyons en 
l&s*apss*oonh$51 die 9 ,am]ika bek5d    
w]d4 ,opgesi]d met de v]hal5 die e5     
rijke v]beeld+ en e5  onnauwkeurig      
geheug5 rondom deze wond]5 d$5 ont/aan1 
vond5 de  m$$eel+5 ge5 gelo(4 ,to* w>5  
zij de e]/e bron van de k5nis  en de    
prikkel die tot lat]e1 me] op ond]zoek  
g]i*te to*t5 en  t5 slotte tot de       
res]ve]+ van het t]re9 als p>k aanleid+ 
gaf4    ,e5 enkel v]haal moge e5        
d5kbeeld van deze ov]drijv+ gev54 ,het  
is de e]/e bes*rijv+ van rots5 van      

vulcanis* glas1 en wel  van de rots1 die
 ?ans ,obsidiaan-cliff heet4 ,dit       
ge/e5te gl9/]t  als glas1 ma> is gitzw>t
 en ondoorzi*tig4 ,e5 bev]jag] bevond   
zi* 9 de nabijheid1 ma> zag de rots van 
glas niet4 ,da>5teg5  zag hij e5 h]t1 en
 s*oot er op4 ,zek] van zijn s*ot1 0 hij
 t5  hoog/e v]baasd dat het h]t kalm    
bleef graz51 en het s*ot niet  e5s s*e5 
gem]kt te hebb54 ,hij s*oot nog e5 pa>  
mal51 do*  met hetzelfde gevolg4 ,to5   
wilde hij di*t] bij gaan1 ma> /uitte    
teg5 e5 glaz5 rotsw&1 wa>a*t] het h]t   
volkom5 veilig 0  en wa>op zijn kogels  
w>5 afge/uit4    ,natuurlijk vond dit   
v]haal ge5 gelo(1 (s*oon de ,am]ikan5   
&]s  li*tgeloovig g5oeg zijn4 ,zoo vond 
e5 bew]+ dat het obsidiaan1  omdat het  
zoo zw>t is als /e5kool1 ook ev5 go$    
moet br&51  bij mijne reisg5oot5 vrij   
algeme55 bijval en w]d t5 m9/e niet     
teg5gesprok51 totdat e5 &] lid van het  
gezels*ap v]kla>de  dat het woord       
obsidiaan to* e5 &]e klank _h dan       
/e5kool en  dus ook wel wat &]s beteek55

 z\4    ,van groote di]5 ziet de to]i/  
alle5 de b]5 en de h]t54 ,de  h]t5      
trekk5 9 kudd5 rond1 ev5als 9 vele      
europees*e  boss*54 ,m5igmaal zag ik ze1
 nu e5s enkele1 dan we] me]4 ,de b]5    
da>5teg5 word5 u op eig5a>dige wijze    
v]toond4 ,bij elk htel1  behalve bij dat
 van ,mammo? ,hot ,spr+s1 is da>toe e5  
bepaalde  plaats be/emd1 nu e5s e5 kle9 
dal1 dan we] e5 op5 plek 9 e5  bos*4    
,hi] word5 al de gel$igde blikjes en al 
de ov]ige afval van  het htel gebra*t1  
en de b]5 kom5 des avonds zoek51 ( da>9 
nog e5ige lekk]nij voor h5 te v9d5 is4  
,op behoorlijk51 ma>  vrij kle95 af/& is
 e5 ijz]draad gespann51 en da>a*t] /aan 
bank5 voor de to]i/5 om te zitt5 kijk54 
,s*uw en bang kom5 de  b]51 om/reeks    
zev5 ( a*t uur des avonds1 e5 voor e5   
uit het  bos* te voors*ijn1 gaan op hun 
a*t]poot5 /aan en kijk5 ov]al  rond (   
alles veilig is4 ,treft m5 luidru*tige  
reisg5oot51 dan  krijgt m5 niet veel te 
zi51 da> de b]5 weldra omke]5 en na>    
het bos* t]uggaan4 ,zo*t5 zij de blikjes

 door1 en vond5 zij wat  hun beviel1 dan
 v]kondigd5 zij dit door e5 luid gebrul2
 e5 zag  ik er met e5 groot /uk 9 d5 bek
 snel d5 heuvel oploop5 en 9  het bos*  
v]dwijn54 ,e5 &] klaut]de 9 e5 boom en  
g5oot da>  kla>blijkelijk nog e5s van   
het gevond5e4 ,e5 mo$] kwam met ha>     
jong1 beide g+5 op de a*t]poot5 /aan om 
rond te kijk51 en het  0 grappig om te  
zi5 hoe het jong de mo$] 9 alles nade$4 
,wel  driemaal vond5 zij het onveilig en
 g+5 na> het bos* t]ug1  e9delijk       
v]/\tt5 zij zi* en g+5 e]/ beho$zaam1   
da>na snel1  d5 heuvel af na> de        
blikjes4 ,e5 oud]e be]1 die da> bezig 01
  miss*i5 wel de vad]1 maakte to5 voor  
h5 plaats en g+ om d5 hoop  rondw&el54  
,zoo kan m51 na het middagmaal gebruikt 
te hebb51 de  lev5swijze d] b]51        
alhoewel ond] ze] eig5a>dige om/&igh$51 
uitvo]ig gadeslaan4 ,ma> hoewel ik e5   
pa> w&el+5 door de  boss*5 gemaakt heb1 
b5 ik er da> natuurlijk ge5 teg5gekom54 
,e5 enkele slang heb ik gezi5 en hi] en 
da> op de rots5 e5  wood*uck1 ook wel   

gr\ndhog g5oemd1 e5 di] als e5 wombat1  
kruip5de 9 ( uit zijn hol4 ,algeme5 zijn
 eig5lijk alle5  eekhoorntjes1 zo[el de 
bru9e soort die op de boom5 leeft1 als  
de grijze1 die met vi] ov]langs*e zw>te 
/rep5 ov] kop en rug  v]si]d is1 als    
gevolg zegt m5 van de vi] v+]s van e5   
godheid1  die e5maal tra*tte dit        
onru/ige di] tot ru/ te br5g54 ,ma> het 
is nog altijd ev5 onru/ig en snelt ov]  
en langs de weg54 ,ik zag  ze 9 groot   
aantal1 op n dag zelfs bijna hond]d4    
,zij zijn door de  wet volkom5 bes*]md  
en dus vol/rekt niet vreesa*tig1 en ik  
kon  ze h]haaldelijk van vlak nabij     
gadeslaan4 ,nieuwsgi]ig zitt5 zij1      
re*top1 aan d5 weg na> de voorbijga&e   
rijtuig5 te kijk51 met  e5 pakje wortels
 ( vru*t5 9 hun voorpoot54 ,dikwijls    
ziet m5  ze hun hol5 9 d5 grond opzoek5 
en da>9 v]dwijn54 ,di*t naa/  mij1 9 het
 bos* bij ,mammo? ,hot ,spr+s1 zat e5   
roode eekhoorn  te knag5 aan e5 gro55   
d5nekegel1 e5 vrij groot5 van d5 ,p9us  
flexilis1 zoo groot ongeve] als die van 

onze ze$5n51 ma> niet zoo  h>d4 ,soms   
sprong hij op1 met d5 kegel 9 zijn h&51 
g+ dan we]  zitt51 en het 0 a>dig om te 
zi5 hoe hij d5 kegel ronddraaide  om de 
zad5 te v9d54 ,e9delijk sprong hij op e5
 tak en v]dwe51  met groote sprong5 van 
boom tot boom ov]wipp5de4    ,ov] leeuw5
 en &]e v]s*eur5de di]51 die de         
gidsboek5 u  opnoem51 zal ik ma> niet   
sprek52 die lev5 9 de ontoegankelijke   
g$eelt5 d] hoog]e b]g51 en m5 ziet ze   
natuurlijk nooit4 ,van  viss*5 wekk5    
alle5 de tr\ts ( =ell5 groote           
belang/ell+1  da> m5 ze 9 het held]e    
wat] d] /room51--en op tafel--bijna     
elk5 dag zi5 kan4 ,het viss*5 is        
geoorlo(d en behoort tot de  voornaam/e 
g5oeg5s van het lev5 9 het p>k4    ,e5  
punt van belang/ell+1 dat e*t] op de    
ka>t bet] zi*tba> is  dan 9 de          
w]kelijkheid1 is de ,cont95tal divide4  
,dit is de lijn  die m5 trekk5 kan      
tuss*5 de oorsprongsplaats5 van alle    
bek51  wi] wat] na> d5 ,atlantis*5      
,oceaan vloeit en van al die1 welke  na>

 d5 ,pacific ,oceaan uitwat]54 ,de      
gewone to]i/5to*t ligt op  het          
atlantis*e g$eelte van het geb]gte1 met 
uitzond]+ van e5  pa> ur51 die m5 aan de
 &]e zijde rijdt4 ,m5 ziet dan de b]g5  
na> het we/5 afhell5 en 9 de v]te het   
,%o%one-me]1 wa>van  het wat]1 door     
b]g/room5 omlaaggevo]d1 na> de          
,columbia-rivi]  gaat1 om door ,oregon  
en langs ,portl& 9 zee te vloei54 ,e5   
pa> naambord5 wijz5 de punt5 aan1 wa> m5
 de s*eid+slijn  ov]gaat4 ,op e5 dez]   
beide punt5 ligt 9 de pas e5 groote     
plas1  vol met gele wat]plomp51 en      
omlijnd door biez5 en bloembiez51 als   
e5 holl&s* mo]asje4 ,het wat] van deze  
plas weet niet1 ( het door  de          
,columbia-rivi] na> d5 ,pacific-,oceaan1
 ( door de ,yell[/one en  de ,miss\ri   
na> de ,atlantis*e zee zal gaan4 ,e5    
moeilijke twijfel1  want e5 kle9e       
w9d/oot kan het wat] nu e5s na> de e5e  
zijde1  dan we] na> de &]e 9 de beek    
drijv5 en z de besliss+ gev54           
,tr\w5s1 9 d5 loop d] eeuw5 kunn5 ook   

groote m]5 9 dit  opzi*t van me5+ v]&]54
 ,het ,yell[/one-me]1 dat voor m5ig  &] 
b]oemd me] 9 grootte niet behoeft ond]  
te do51 is da>van  e5 voorbeeld4 ,9     
langv]vlog5 voorhi/oris*e tijd5 liet het
 zijn  wat] na> de ,/ille ,zuidzee      
afvloei54 ,ma> 9 en na d5 ij/ijd heeft  
het zi* e5 uitweg na> het oo/5 gemaakt1 
d5 ,gr& ,canyon als e5  diepe en enge   
sleuf 9 de rots5 +rav5de4 ,het b]eikte  
da>door  e5 nieuw5 en tev5s e5 bet]5    
wat]weg en kan s$]t zooveel  me] wat]   
afvo]51 dat zijn wat]spiegel v]s*eid5   
ti5tall5 van  met]s g$aald is4 ,de      
vroeg]e outlet na> de ,snake-rivi] aan  
de  we/zijde is ?ans dus e5 vrij hooge1 
hoewel vlakke pas geword54    ,e5 jui/  
begrip van de b]g5 en van de vulkanis*e 
w]k+5 9  het p>k moet natuurlijk uitgaan
 van de geologis*e ge/eldheid4 #g  ,e5  
ze] e5v\dig ov]zi*t mag hi] e*t] da>toe 
voldo5de gea*t  word54 ,het kan zi*     
bep]k5 tot d5 tijd1 wa>9 de voornaam/e  
uit/ort+5 van lava ov] het teg5woordige 
p>k plaats vond54 ,9  de krijt-p]iode 0 

het p>k nog e5 g$eelte van de zee1 die  
to5 uitge/rekte /rek5 van ,am]ika       
b$ekte4 ,het 0 e*t] re$s  omgev5 door   
rots5 en geb]gt5 en vormde wa>s*ijnlijk 
e5 soort  van golf1 ( e5 deel van e5    
ar*ipel van kle9e eil&54 ,door de       
w]kzaamheid van koral5 en &]e di]soort5 
w]d5 op d5 bodem di]  zee kalkmassa's   
afgezet1 die 9 d5 loop d] tijd5 tot     
aanzi5lijke  lag5 aangroeid54 ,all5gs   
w]d e*t]1 ov] de lijn die ?ans de  kam  
van het ,rotsgeb]gte is1 de kor/ d] a>de
 9 v]h\d+ tot  de zee opgehev51 en      
om/reeks het e9de d] krijtp]iode g+ het 
p>k van zee ov] tot l&4 ,dit leidt m5   
da>uit af1 dat na de kalk-  ( krijtlag5 
ge5 omvangrijke afzett+5 me] hebb5      
plaats gevond54    ,lag5 van kle95      
omvang1 9 kle9e zeeboezems ( 9 m]5      
gevormd1  zijn g$ur5de d5 geheel5       
t]tiair5 tijd hi] en da> afgezet1  do*  
zij zijn voor ons teg5woordig doel van  
ge5 beteek5is4 ,veel  belangrijk] is1   
dat g$ur5de al di5 tijd het p>k de zetel
 van  e5 vrij groot aantal vulkan5      

gewee/ is1 die all5gs het groot/e       
g$eelte van de l&/reek met lava en      
vulkanis*e as* b$ekt  hebb54 ,e5 di]    
krat]s 0 de ,m\nt ,wa%burn1 en deze     
v]toont  op zijn top nog de ronde holte 
van d5 vroeg]5 krat]mond4 ,?ans  e*t] is
 hij s9ds lang uitg$o(d1 ev5als alle &]e
 vulkan5  van deze /reek1 en is de      
krat]mond+ met d5n5boss*5 di*t          
begroeid4 ,de lava-/room5 vloeid5 van   
uit die krat]s 9 alle  ri*t+5 ov] het   
l&2 nu e5s blev5 zij afzond]lijk en     
vormd5  dan eig5 b]grugg51 dan we]      
vloeid5 zij ine51 zoodat plateau's met  
talrijke uitloop]s ont/ond54 ,de mee/e  
teg5woordige heuvels zijn  zulke oude   
lava-/room51 t]wijl de hoog]e topp5     
wa>s*ijnlijk de  plaats5 d] oude krat]s 
a&uid54 ,de lava en de vulkanis*e as*1  
tot rots5 en geb]gt5 v]vormd1 b$ekt ?ans
 nag5oeg de geheele  vlakte1 en sle*ts  
hi] en da> kom5 de oude lag5 voor d5    
dag4    ,ov] het algeme5 is de lava e5  
za*t ge/e5te1 dat bij het v]koel5  /]k  
geb>/5 is en gemakkelijk v]we]t4 ,vo]5  

de b]g/room5 de  v]we]de deel5 spo$ig   
weg1 zoo blijv5 de rots5 naakt en       
v]toon51  door de talrijke klov5 en de  
dikwijls op run5 gelijk5de topp51       
bizond] fraaie en afwissel5de vorm54    
,soms niet veel hoog] dan  de naburige  
d5n5boom5 nem5 deze rots5 9 &]e dal5 ze]
  indrukwekk5de afmet+5 aan4 ,alle      
ov]gang5 tuss*5 gewone lava  en         
glasa*tige lava ( obsidiaan zijn        
voorh&51 en hi] en da>  v9dt m5 ook     
basalt-=maties4 ,de basalt1 die mee/ ze]
 regelmatig  tot zeszijdige zuil5 geb>/5
 is1 lev]t e5 uitmunt5de b\w/e51  en de 
poort aan d5 noordelijk5 +ang bij ,g>d9]
 is dan ook geheel  uit deze /e5        
opgetrokk54    ,de lava lev]t natuurlijk
 het ge/e5te1 wa>van de groote weg5     
word5 gemaakt4 ,vooral de glasa*tige    
soort5 zijn da>voor ges*ikt1  da> zij   
h>d] zijn en m9d] snel tot /( v]gaan4   
,om de blokk5  tot gruis te v]w]k5 moet 
m5 hi] e*t] e5 ze] bizond] middel       
gebruik54 ,de blokk5 word5 9 e5 vuur van
 d5n5h\t v]hit en dan  plotsel+ met k\d 

wat] ov]got54 ,zij b>/5 dan jui/ 9 gruis
  van de gew5s*te korrelgrootte uite54  
,de za*!id van de lava  maakt e*t]1 dat 
de weg5 snel slijt5 en ze] /(fig zijn4  
,om aan  dit bezwa> tegemoet te kom5    
laat de rege]+ de weg51 ov]al wa>       
voldo5de wat] aanwezig is1 regelmatig   
besproei54 ,mee/ wordt het  wat] van e5 
hoog]e b]ghell+ 9 e5 pijp geleid1 die   
e9digt bov5  de plaats wa> e5 wat]wag5  
gevuld moet word54 ,zulke /&pijp5  ziet 
m5 9 de b]g/rek5 ze] veelvuldig4 ,is er 
ge5 b]g di*t  g5oeg bij d5 weg1 zoo moet
 het uit de bek5 word5 opgepompt4 ,de   
groote zorg1 die hi]aan be/e$ wordt1    
draagt ze] veel er toe bij  om het rijd5
 9 e5 reeks van rijtuig5 aang5am] te    
mak54    ,hoe de v]koelde lava/room5 op 
de krijt-lag5 ligg51 kan m5  dikwijls   
zi51 als m5 de hell+5 d] groot]e heuvels
 bes*\wt4 ,de  hoog]e heuvels zijn      
namelijk wel niet hoog] dan de &]e1 ma> 
het dal aan hun voet is door d5 b]g/room
 diep] uitgegrav54 ,van  dit uitgrav5   
kan m51 op v]s*ill5de plaats51 bijna    

alle /adin  zi54 ,is nu het dal zoo diep
 uitgegrav51 dat de krijtlaag niet alle5
  b]eikt is1 ma> dat da>5bov5 de klo( 9 
deze indr+t1 en is dan  de rots /eil    
g5oeg om niet door v]we]d5 grond b$ekt  
te zijn1  zoo ziet m5 natuurlijk de lava
 op het krijt ru/54 ,sommige dal5  zijn 
9 het krijt zoo diep uitgehold1 dat de  
b]g5 t] we]szijd5  geheel uit           
grijs-witte krijt-lag5 s*ijn5 te be/aan1
 sle*ts aan  hun top door de roodbru9e  
lava-massa's gekroond4    ,het is       
natuurlijk niet gemakkelijk om op zulk  
e5 to*t te zi51 hoe  de rivi]5 w]k5 en  
hoe de dal5 ont/aan4 ,9 d5 zom] is alles
  ru/ig en kalm1 en zelfs de wat]vall5  
s*ijn5 ge5 v]&]+  9 hun omgev+ te br5g54
 ,het eig5lijke w]k ges*i$t 9 d5  w9t]  
en vooral 9 het voorja>1 als de sneeuw1 
die het geheele  p>k b$ekt1 snel beg9t  
te smelt5 en de bek5 dus tijdelijk ze]  
groote hoeveelh$5 wat] afvo]54 ,niets is
 dan teg5 hun geweld  be/&1 en rots voor
 rots wordt ond]grav5 en gebrok5 en t5  
val  gebra*t4 ,het e5e ja> hi]1 het &]e 

ja> da> v]&]t het  l&s*ap4 ,de kle9]e   
trekk5 v]dwijn51 en sle*ts de ho(dlijn5 
blijv5 dezelfde1 tot ook h>e beurt zal  
kom5 om voor de ma*t van het  wat] ond] 
te do54 ,ma> de reizig] ziet van dit    
alles niets2 hij kan  niet ond]s*eid5 ( 
e5 naakte rotsvlakte jong ( oud is1 en (
 e5  rots vroeg] hoog] 0 dan nu1 ( door 
&]e vorm5 gekroond4 ,to*  zijn er       
v]s*ijnsel51 wa>uit m5 kan afleid5 wat  
er 's w9t]s  gebeurt4 ,dit zijn vooral  
oude weg51 die voor e5 zek] aantal j>5  
door ge5 nieuw5 weg v]vang5 en s$]t niet
 me] v]zorgd zijn4 ,zulk  e5 weg is o4a4
 die 9 de klove tuss*5 ,liv+/on en      
,g>d9]1  kort vr dat m5 het laat/g5oemde
 dorp b]eikt4 ,dit ,canyon vo]t  d5 naam
 van ,yankee ,jim1 en j>5 voordat de    
spoorweg door dit enge  dal gemaakt w]d 
_h ,james ,george hi] e5 wag5weg        
aangelegd1 die  nag5oeg de e5ige toegang
 tot het lat]e p>k 04 ,hij _h het re*t  
om op di5 weg tol te heff5 en g5oot     
da>van lang5 tijd e5 niet  onbelangrijk 
inkom54 ,e5ige j>5 gel$5 is e*t] de     

spoorweg1 die  to5 sle*ts tot ,c9nab>   
liep1 door dit ,canyon doorgetrokk5 tot 
aan  ,g>d9]1 d4w4z4 tot aan d5 +ang van 
het p>k zelf4 ,v]d] kon hij  niet gaan1 
da> de bepal+5 omtr5t de /rekk+ en het  
ond]h\d  van het p>k d5 aanleg van      
spoorweg5 da>9 v]bi$54 ,vroeg] moe/  dus
 i$]1 die te ,c9nab> uit/apte1 langs d5 
weg van ,yankee ,jim  na> ,g>d9] rijd52 
nu spoort m5 e5v\dig door4 ,de weg is   
dus  9 onbruik g]aakt1 en het ond]h\d   
niet me] wa>d4 ,ma> van d5  tre9 uit kan
 m5 zi51 wat 9 die enkele j>5 gebeur5   
kon4 ,op  talrijke plaats5 to* is de weg
 ond] rots/ort+5 b$olv51  soms ov] e5   
l5gte van hond]d5 met]s4 ,geweldige     
a>dmassa's en  groote rotsblokk5 moet5 9
 die we9ige w9t]s omlaag gekom5 zijn1   
nieuwe hell+5 vorm5d1 en nieuwe rotsw&5 
on?ull5d4 ,soms ligt de  massa huiz5hoog
 op d5 weg1 en /rekt zij zi* tot 9 de   
rivi] uit4    ,het ne]/ort5 van zulke   
rotsmassa's is t5 deele het gevolg van  
het  afknag5 van d5 voet door de        
b]g/room54 ,ma> deze alle5 z\d5  niet   

zoo spo$ig zulke groote hoeveelh$5 kunn5
 afbrek54 ,zij word5  geholp5 door het  
ijs4 ,ov]al is het inw5dige d] rots5    
geb>/51  en 9 deze b>/5 dr+t het wat]   
door1 na als reg5 op het opp]vlak       
gevall5 en kort] ( lang] tijd 9 de      
bov5/e lag5 va/geh\d5  gewee/ te zijn4  
,9 het naja> wordt het zoo k\d1 dat het 
wat] 9  deze splet5 bevrie/4 ,nu e*t]   
weet m51 dat wat] bij het bevriez5  met 
geweldige kra*t uitzet4 ,de b>/ wordt   
dan da>door e5 we9ig  v]wijd4 ,is dit   
jui/ zooveel1 dat de /e5massa aan de    
vrije zijde  da>door losraakt1 dan valt 
zij nog niet1 want het ijs w]kt ook als 
plakmiddel4 ,ma> als dan 9 het voorja>  
het ijs ontdooit1 h\dt het  v]b& op1 en 
de geheele /e5massa valt omlaag4 ,het is
 tr\w5s  hetzelfde spel1 dat zi* 9 alle 
rotsa*tige /rek5 h]haalt1 en  wa>van m5 
de v]woe/5de gevolg5 ook 9 ,zwits]l&    
niet zeld5  wa>nem5 kan4    ,de ,canyons
 zijn 9 het algeme5 klov51 die door de  
b]g/room5 met  behulp van dit proces 9  
de ge/e5t5 zijn uitgegrav54 ,het ijs    

w]pt  de rotsblokk5 omlaag1 het wat]    
v]vo]t het gruis1 en slijt de te  groote
 blokk5 all5gs af4 ,ma> groot]e en      
kle9]e blokk51 zoo groot  als e5 kam] en
 me]1 ziet m5 bijna ov]al 9 de rivi]5   
ligg51  soms ze] si]lijk met /ruikgewas 
begroeid4 ,langzaam wordt het dal  diep]
 en bre$]4 ,is het ge/e5te za*t1 zooals 
9 het ,gr& ,canyon1  dan wordt de klo(  
van bov5 betrekkelijk /]k v]wijd2 is het
 e*t]  h>d]1 zooals 9 de oude           
lava-/room5 en vooral 9 de basalt1 dan  
is het dal dikwijls huiz5hoog niet veel 
bre$] dan wa> de rivi]  er 9 /roomt4 ,9 
deze twee gevall5 ont/aan geheel        
v]s*ill5de  l&s*app51 ma> zo[el het e5e 
als het &]e oef55 op d5  bezoek] e5     
onwe]/aanb>e aantrekk+skra*t uit4    ,de
 krat]s zijn uitg$o(d en de lava-/room5 
v]koeld1 en  alle5 de geys]s en w>me    
bronn5 getuig5 er nog van1 dat de       
ond]a>ds*e w>mte hi] di*t] bij de       
opp]vlakte komt1 dan op  de mee/e ov]ige
 plaats5 dez] w]eld4 ,ma> die uitdoov+  
zelve  is re$s van oud5 datum4 ,na ha>  

heeft hi]1 ev5als eld]s1 die  bek5de    
p]iode van k\de gehe]s*t1 wa>9 de       
glets*]s geheele  l&/rek5 b$ekt51 en de 
ho(drol 9 de geologis*e v]&]+5  van het 
a>dopp]vlak speeld54 ,voordat ik e*t]   
ov] deze ijsp]iode  spreek1 is het      
miss*i5 go$ e5 vraag te v]meld51 die de 
reizig]  zi* onwillekeurig /elt1 en die 
vrij re*t/reeks tot e5 jui/e  voor/ell+ 
geleidt4    ,het ,gr& ,canyon aan de    
,yell[/one-rivi]1 dat ik re$s e5ige mal5
  g5oemd heb1 is e5 klove van           
onov]trefb>e s*oonheid 9 vorm5 en       
kleur51 door de rivi] 9 de vulcanis*e   
lag5 gegrav54 ,het /rekt  zi* ov] e5    
tw9tigtal mijl5 uit1 en is op het       
s*oon/e g$eelte  om/reeks #djj ,met]    
diep4 ,het is e5 klo( 9 e5 uitge/rekt   
plateau1  en e5 voortreffelijke rijweg  
vo]t op dit plateau langs d5 r&  van d5 
afgrond1 t]wijl 9 de diepte1 wa> de     
rivi] brui/1 het dal  mee/ zoo eng is1  
dat er zelfs voor ge5 boom plaats is4   
,bov5 op dit  plateau nu ligt1 jui/ bij 
het mee/ imposante g$eelte van het      

,canyon1  e5 e5zaam rotsblok1 v]s*ol5 9 
het d5n5bos*1 half zoo hoog  als de     
boom54 ,ma> het is ?ans e5 bek5de       
curiositeit geword51  en de weg na>     
,inspiration-po9t vo]t er vlak langs4   
,gaat m5 ev5  van d5 weg af om het nad] 
te bes*\w51 dan wordt m5 t]/ond  getr(f5
 door twee feit54 ,t5 e]/e ligt het     
kla>blijkelijk los  op d5 grond1 zond]  
e5ig v]b& met de ond]ligg5de rots54 ,t5 
twe$e e*t] be/aat het uit graniet1 en   
ge5sz9s uit vulkanis*e  /e51 zooals de  
geheele /reek 9 de rondte4 ,het heeft e5
 fraaie  en gemakkelijk te h]k5n5       
graniet/ruktuur1 die vooral da> go$  te 
zi5 is1 wa> door het afvall5 van kle9e  
/ukk51 e5 gave  breukvlakte aan d5 dag  
is gekom54    ,van wa> komt dit blok8   
,het ligt hond]d5 met]s bov5 de rivi]1  
en  is ook vele mal5 te groot en te zwa>
 om zelfs door d5 ma*tig/5  /room te    
kunn5 word5 v]vo]d4 ,van wa> komt het8  
,het moet  natuurlijk e5maal afgebrok5  
zijn van e5 naburig5 granietb]g1 en     
hi]he5 gebra*t4 ,ma> 9 d5 omtrek kom5   

wel enkele hooge b]g5  voor1 zooals     
,m\nt ,wa%burn1 ma> die zijn uitg$o(de  
krat]s en  be/aan niet uit graniet4     
,uit graniet be/aan e*t] de             
,abs>oka-geb]gt51 die ik ook re$s       
g5oemd heb1 en die op de oo/elijke gr5z5
 van het p>k geleg5  zijn4 ,van uit het 
p>k ziet m5 ze1 als het uitzi*t vrij is1
 als e5  hooge ket5 van topp51 hi] en   
da> op de hell+5 met sneeuwveld5  b$ekt1
 op groot5 af/&4 ,ev5zoo v9dt m5 hi] en 
da> aan de  &]e zijd5 op en ov] de gr5z5
 van het p>k granietgeb]gt54 ,ma>       
di*t]bij v9dt m5 ze niet4 ,da>uit volgt 
dus met volkom5 zek]heid  de conclusie1 
dat dit blok van e5 d] omligg5de b]g51  
en welli*t  jui/ van de ,abs>oka's1     
hi]he5 is gekom54    ,zoo dit feit alle5
 /ond1 z\ het natuurlijk moeilijk te    
geloov5  zijn4 ,m5 z\ zi* niet go$ e5   
voor/ell+ van zulk e5 w]k+  kunn5 mak54 
,ma> het /aat vol/rekt niet alle54      
,zoodra m5 to*  het p>k bij ,g>d9] b9n5 
komt1 rijdt m5 door e5 vallei1 die  met 
groot]e en kle9]e granietblokk5 als     

bezaaid is4 ,ov]al wa>  de weg 9 de     
heuvelhell+5 is +egrav51 ziet m5 l9ks en
 re*ts  d]gelijke /e55 9 d5 grond4 ,de  
geheele bodem be/aat hi] uit  e5 laag   
van graniet/e551 wa>van de tuss*5ruimt5 
e5v\dig  met v]we]d graniet zijn        
aangevuld4    ,het v]vo] van graniet    
heeft dus op ze] groote s*aal plaats    
gevond51 en g+ gepa>d met e5 ze]        
aanzi5lijke v]we]+ van  dit ge/e5te4    
,tr\w5s bijna 9 alle dal5 van het p>k   
v9dt m5  zulke blokk5 en zulke lag51    
(s*oon natuurlijk ge5 van alle de       
afmet+5 van dat b]oemde blok bij        
,inspiration-po9t ook ma> nabij  komt4  
,er moet dus e5 w]k+ gewee/ zijn1 die 9 
/aat 0 b]g5  te splijt5 en d5 afval van 
alle kant5 na> het p>k en ov] het  p>k  
he5 te v]vo]54 ,dat v]vo] ges*i$de 9 de 
ri*t+ wa>9  ?ans de bek5 en /room5 zi*  
beweg51 en zi* t5 slotte alle te  zam5  
v]e5igd 9 ,yell[/one-rivi]1 bij ,g>d9]  
uit het p>k na>  het ,noord5 begev54    
,want ook de vallei van deze rivi]1 tot 
voorbij  ,liv+/on1 v]toont ov]al deze   

zelfde erratis*e #h ge/e5t54    ,om dit 
alles te v]kl>51 en 9 v]b& met hetge5 m5
 omtr5t de  ijsp]iode uit &]e /rek5 en  
l&5 weet1 /elt m5 zi* voor1  dat 9 e5   
tijd1 to5 het ,gr& ,canyon nog niet     
be/ond1 en het  plateau hi] dus nog     
onafgebrok5 01 n enkele groote glets*]  
het geheele p>k b$ekte4 ,ont/a&e 9 de   
klov5 en op de hell+5  van alle         
omligg5de b]g51 bewoog zi* dit ijs als  
e5 taaie ma>  buigzame massa ov] het p>k
 he51 en drong het door het enge ,canyon
  van ,yankee ,jim 9 de vlakte van      
,c9nab> en ,liv+/on4 ,wa> het op de     
b]g5 langs de rots5 gle$1 brokkelde het 
deze af1 en belad5 met de  product5 s*o(
 het noordwa>ts4 ,nu e5s zull5 de blokk5
 bij di5  val v]gruizeld zijn1 dan we]  
zal hetzelfde lot h5 getr(f5 hebb51  als
 zij t5 slotte van het ijs afviel51 ma> 
enkele blokk5 kunn5  natuurlijk aan dit 
lot ontkom5 zijn4 ,zulk e5 blok z\ dan  
dat van  ,inspiration-,po9t zijn4 ,en   
?ans ligt het da>1 om te getuig5 van    
wat 9 lang v]vlog5 tijd51 welli*t vr er 

m5s*5 9 ,am]ika  woond51 door de        
groots*e ma*t5 d] natuur gewro*t is4    
,ma> hoe v]leidelijk het ook zij1 ik mag
 hi] niet ov] de ijsp]iode  uitweid54   
,re$s lang g5oeg heb ik mij met de      
geologis*e ge/eldheid  beziggeh\d51 en  
wil da>om hi] de bes*rijv+ en v]kl>+    
van wat ik gezi5 heb1 e9dig5 om nog e5  
enkel feit te v]meld51  dat gebrek aan  
tijd mij belette te gaan aans*\w54 ,ma> 
het is te  m]kwa>dig om het geheel      
onaang]o]d te lat54    ,op e5 plaats1   
g5aamd ,fossil ,=e/s #i1 do* niet aan de
 gewone  t\ri/5-r\te geleg51 heeft de   
rivi] ,lam> e5 diepe en enge  spleet 9  
d5 rotsa*tig5 grond gegrav54 ,da>door   
zijn de bov5  elk&] ligg5de lag5 van    
deze rotsmassa plaatselijk zi*tba>      
geword51 en zij zijn het die de fossiele
 boss*5 v]toon54 ,/elt  u voor1 dat     
oudtijds e5 groot d5n5bos* hi] de vlakte
 b$ekte1  en dat dit plotsel+ door e5   
lava/room ( door vulkanis*e as*  b$olv5 
w]d4 ,de /amm5 w]d5 v]koold1 do* kond5  
door gebrek  aan lu*t niet v]br&54      

,e5maal b$ekt w]d5 zij langzam]h&       
fossiel door het wat] dat het afgekoelde
 ge/e5te eeuw5 lang  doorsiepelde1 en   
dat uit de /e5massa kiezelzuur oplo/e om
  dit we] 9 de /amm5 af te zett54 ,van  
betrekkelijk za*t h\t  g+5 zij 9 e5     
glanzige /e5massa ov]1 zoo h>d als het  
be/e  vulcanis*e glas4 ,ond]tuss*5      
v]we]d5 de bov5/e lag5 van de  lava en  
vormd5 e5 grond1 ges*ikt voor           
plant5groei4 ,e5 nieuw  bos* ont/ond    
bov5 op het oude1 ma> vroeg ( laat z\   
ook dit  we] door lava b$ekt en v]/e5d  
word54 ,zoo ziet m5 hi] 9 d5  v]tikal5  
rotsw& e5 aantal boss*5 uit v]s*ill5de  
p]iod5  bov5 elk&] /aan1 ges*eid5 door  
lag5 van v]h>de as*4 ,hi]  en da> zijn  
de /amm5 ze] go$ bewa>d geblev54 ,de    
/amm5 en de  wortels ziet m5 van v]re1  
van me] nabij ond]s*eidt m5 het h\t  en 
de s*ors2 ma> ook takk5 en d5n5naald51  
ja zelfs de gat51  die door rups5 9 het 
h\t geknaagd w>51 kan m5 h]k5n54 ,m5 kan
  de ja>r+5 tell5 en v9dt dan voor de   
dik/e boom5 e5 oud]dom  van somwijl5    

#ejj j>51 bij e5 diamet] van #c met] en 
me]4 ,op  ne plaats ziet m5 op d5 rotsw&
 e5 groot5 /am1 die vr de  algeme5e     
v]woe/+ omgevall5 01 9 horizontale ri*t+
 tuss*5  de /omp5 ligg54 ,m5 heeft de   
ope5volg5de bos*=maties geteld1  en de  
erv>+5 aan v]s*ill5de g$eelt5 v]e5ig5d1 
is m5 tot  de uitkom/ g]aakt dat t5 m9/e
 neg5- en wa>s*ijnlijk twaalfmaal  zulke
 boss*5 b$olv5 en door nieuwe v]vang5   
geword5 zijn4    ,ke]5 wij e*t] t]ug tot
 het ?ans lev5de bos*1 dat me] dan      
drievi]de g$eelte van het p>k b$ekt en  
nag5oeg ov]al1 zo[el op  de hell+5 d]   
b]g5 als op de vlakt51 gezi5 wordt4 ,wat
 mij 9 dit  bos* het mee/ tr(1 0 de     
om/&igheid dat de grond ov]al bezaaid   
is met doode /amm5 en dat ook tuss*5 de 
lev5de boom5 de doode nog  /aan blijv5  
totdat zij omvall54 ,soms ziet m5 de    
doode /amm5 bij  hond]d5 bov5 de topp5  
d] lev5de uit/ek54 ,9 v]gelijk+ met de  
d5n5boss*5 9 ,europa en met "n 9 de     
,zwits]s*e ,alp5 mak5 deze  tallooze    
mee/ /]k gebleekte1 soms bijna geheel   

v]molmde /amm5  e5 eig5a>dig5 indruk4   
,zond] twijfel behoort ook de dood tot  
de  natuur1 en is het /]v5 van boom5 e5 
ze] natuurlijk v]s*ijnsel1  e5 normaal  
be/&deel van het wez5 van e5 bos*4 ,to* 
is er iets  weemo$igs en iets onvolkom5s
 9 al die afge/orv5 ov]blijfsel51  iets 
wat d5 indruk /]k v]m9d]t1 en zo[el aan 
het liefelijke  als aan het groots*e    
m]kb>5 afbreuk doet4    ,het d5n5bos*   
be/aat geheel uit ne soort van d51 d5   
re$s  g5oemd5 ,p9us contorta v>4        
,murrayana1 die lodge p9e1 pole p9e  (  
black p9e 7zw>te d57 g5oemd wordt4 ,voor
 timm]h\t zijn de  /amm5 geheel zond]   
wa>de1 voor telegraafpal5 en            
ov]e5kom/ige  doele9d5 zijn zij         
bruikba>1 en natuurlijk ook voor br&h\t4
 ,ma>  9 e5 onbevolkte /reek zooals deze
 z\ zelfs e5 v]l( tot  het wegvo]5 d]   
doode /amm5 9 dit opzi*t ge5 v]bet]+    
aanbr5g54 ,alle5 rondom de htels zijn   
zij weggehaald1 om voor  br&/( te di554 
,da>bij komt nog e5 &]e r$54 ,9 de droge
  ma&5 vorm5 deze ligg5de /amm5 groot   

geva> met het oog op  bos*br&51 die door
 dit doode en droge h\t /]k]            
voortgeplant  word5 dan door de lev5de  
boom54    ,de zw>te d5 is e5 vreemde    
boom4 ,inplaats van de kra*tige /amm5   
en uitgespreide kron5 van onze d5n5     
heeft hij e5 dunn5 slank5  en ze] hoog  
opgroei5d5 /am1 die van ond]5 tot bov5  
met takk5  bezet is4 ,ma> die takk5 zijn
 nag5oeg alle ev5 zwa> en ev5 lang1     
zoodat e5 ka>svormige g$aante ont/aat1  
h]9n]5de aan die d]  ,cali=nis*e        
reuz5boom54 ,de naald5 blijv5 lang] aan 
de takk51  en niet zeld5 ziet m5        
/amg$eelt5 van #aj ( me] j>5 oud]dom    
nog met de naald5 ov]dekt4 ,de vru*t5   
zijn talrijke1 ma> kle9e  kegels4 ,e5   
ze] opvall5de eig5s*ap is1 dat vele     
/amm5 zi* 9  twee gelijke1 en bijna teg5
 elk&] aan g$rukt omhoog groei5de  takk5
 splijt54 ,dit kan zi* h]hal51 zoodat   
niet zeld5 e5 /am1  die van ond]5       
enkelv\dig en betrekkelijk dun is1 na>  
bov5 9 zes  ( a*t1 ( zelfs 9 ti5 tot    
twaalf re*top/rev5de arm5 gesplit/  is4 

,ov]al zag ik die splits+52 soms zoo    
talrijk1 dat m9/5s  elke vi]de boom er  
e5 ( me] v]toonde4    ,ze] gevoelig is  
de zw>te d5 voor vrij5 /&4 ,de boss*5   
zijn  altijd ijl1 doorzi*tig1 nooit e5  
geslot5 massa vorm5de zooals  onze      
d5n5boss*54 ,elke boom /aat dus op zi*  
zelf4 ,ma> dit is  voor e5 zw>t5 d5 nog 
lang niet g5oeg4 ,hij w5s*t rondom de   
ruimte te hebb51 en door ge5 soortg5oot 
( &]5 boom belemm]d  ( bes*aduwd te     
word54 ,heeft hij zulk e5 /& van jongs  
af gehad1  dan wordt de vorm ze] /atig4 
,9 v]h\d+ tot de hoogte wordt de  /am   
dan dik1 en hij blijft van ond]5 tot    
bov5 rondom met gro5e  zijtakk5 omgev54 
,het is nog wel niet de trots*e pyramide
 van onze  sp>r51 ma> nad]t er to* ze]  
toe4 ,het v]s*il tuss*5 zulke  vrij/a&e 
exempl>5 en de &]e is zoo groot1 dat    
leek5 de beide  vorm5 voor v]s*ill5de   
soort5 h\d54    ,ma> zulk e5 /& is      
zeldzaam4 ,mee/ /aan zij di*t ope51  en 
zelfs wa> het jonge gras ops*iet ziet m5
 ze veel te di*t  /aan4 ,het gevolg is1 

dat de /amm5 ze] hoog en dun word54 ,zij
  kunn5 zoo dun word51 dat zij hun eig5 
kroon niet kunn5 drag51  en sle*ts door 
hun bur5 re*top geh\d5 word54 ,kom5 die 
bur5  te vall51 dan buigt zulk e5 /am   
zi* t] a>de1 en ik zag er1  die         
ongebrok51 met de kroon op d5 grond     
lag51 t]wijl de jonge  topp5 van de     
zijtakk5 zi* we] alle omhoog gebog5     
hadd54    ,hi] en da> is e5 bos*br& de  
s*uld van het voorkom5 van  veel doode  
/amm51 die dan kaal en naakt bov5 het   
op/a&e  jong]e gesla*t uit/ek54 ,ma>    
ov]al ziet m5 9 het bos*  boom5 /]v54   
,mee/al zijn het de oud]e1 enkele mal5  
ook  jong]e4 ,gewoonlijk /]v5 de takk5  
van ond]5 af1 door d5 te  di*t5 /&1 en  
all5gs is alle5 de topkroon nog gro54   
,lat]  /]ft ook die1 zond] dat m5 de r$5
 zi5 kan4 ,9 droge /rek5  z\ m5 me551   
dat wat]gebrek hi]bij e5 rol speelt1 en 
dat  talrijke jonge en kra*tige exempl>5
 het wat] zoo /]k tot zi*  kunn5 trekk5 
dat er voor de oud]e en zwakk]e niet    
g5oeg me]  ov]blijft4 ,ma> hi] is ge5   

gebrek aan wat]4 ,het droge seizo5      
duurt sle*ts kort1 en reg5s zijn 9 d5   
zom] ze] talrijk1 en  gev51 te oordeel5 
na> de onwe]sbui5 die ik bijwoonde1 e5  
ze]  voldo5de hoeveelheid wat]4 ,ook is 
de d5 niet ze] gevoelig voor  v]s*ill5 9
 wat]gehalte1 want hij groeit zo[el op  
de hell+5  en 9 de splet5 van afgevall5 
rotsblokk51 als aan d5 oev] d]  me]tjes 
en 9 de mo]assige veld54    ,9 v]b& met 
het bov5/a&e moge hi] opgem]kt word51   
dat  het bos* geheel zond] m5s*elijke   
zorg5 is4 ,het plant zi* zelf  voort4   
,ov]al ziet m5 dan ook jonge en oude    
exempl>5 en d5n5 van  alle leeftijd5    
doore51 en dit geeft natuurlijk e5 hoog5
 graad  van onregelmatigheid en ijlte4  
,de doode boom5 vall5 zooals zij  kunn5 
en ligg5 dan ook dikwijls s*u9 met d5   
/am 9 de kroon  van &]e4 ,&]e boomsoort5
 zijn er ma> we9ig4 ,langs de r&5  en   
langs de bek5 en /room5 ziet m5 nog al  
e5s sp>r5 7,abies  subalp9a71 met e5    
grijsblauw lo(1 die da>om hi] zilv]sp>  
heet51  ma> die niet ov]e5kom5 met hun  

holl&s*5 naamg5oot4 ,enkele  &]e soort5 
van sp>r51 nl4 de ,d\glas-sp>           
7,pseudotsuga mucronata7  en de         
,engelmann-sp> 7,picea ,engelmanni7 zijn
 zoo zeldzaam1 dat zij  eig5lijk ge5    
invlo$ op het l&s*ap uitoef554    ,dit  
do5 da>5teg5 e5 pa> lo(boom5 wel4 ,het  
zijn populi]5  en wilg51 van elk ne     
soort1 en te zam5 alle lo(boom5 van het 
geheele p>k uitmak5de4 ,de populi]      
7,populus tremuloides7 gelijkt  sprek5d 
op onze gewone klat]populi]1 ma> heeft  
wat kle9] blad en  wat slank] ge/alte2  
hij vormt teg5 de b]ghell+5 soms geheele
  boss*5 van e5 blauw-gro5e kleur1      
wa>tuss*5 dan de donk]e  d5n5 e5 s*]pe  
teg5/ell+ vorm54 ,de wilg5 groei5 langs 
de  rivi]5 en 9 de mo]ass52 zij zijn    
mee/al t]nauw]nood man%oog1  ma> b$ekk5 
uitge/rekte vlakt5 van d5 vo*tig5 bodem4
 ,aan de  ze] smalle blad]5 zijn zij    
gemakkelijk te h]k5n54    ,het bos*     
heeft1 trots zijn doorzi*tigheid1 ze]   
we9ig  ond]h\t4 ,kle9e1 mee/ kruip5de   
hee/]tjes vorm5 zod5 op d5  grond1 do*  

veelal is die kaal4 ,de kruip5de        
j5ev]bes1 hi] kruip5de  c$] g5oemd      
7,junip]us sibirica71 is e5 ze] fraaie  
vorm1 vooral  als hij ov] rotsblokk5 als
 e5 gordijn omlaag hangt4 ,e5 &]e  soort
 van hetzelfde gesla*t1 de roode c$]    
7,junip]us scopulorum71  groeit re*t    
omhoog1 en vormt1 vooral bij ,mammo?    
,hot ,spr+s1 hooge  en ze] gevulde      
boompjes1 vol bess51 die nu nog gro5    
w>54 ,gro5e  zod5 van e5 met] en me]1   
plat op d5 grond ligg5d en dikwijls     
ev5e5s vol belad5 met bess51 ma> met    
ronde blaadjes1 behoor5  tot de b]5bes1 
zoo g5oemd omdat de bess51 t5 m9/e van  
sommige  soort5 van dit gesla*t         
7,arcto/aphylos71 beha>d zijn1 t]wijl   
bijna  alle &]e soort5 van bess5 e5     
onbeha>de s*il hebb54 ,de bess5  zijn   
eetba> en ze] gezo*t en w>5 d5 ,indian5 
go$ bek5d2 zij  noemd5 ze ,k9nik9ick1 en
 di5 naam hebb5 deze plant5 ook nu nog  
beh\d54 ,van de s*ors maakt5 de ,indian5
 e5 soort van tabak4 ,&]e  lage         
besdrag5de hee/]tjes zijn er 9 talrijke 

soort52 ik noem  da>van e5 lage soort   
van ,mahonia1 wi] blauwe bess5 9 trosjes
  uit de naakte rots s*ijn5 te kom51 en 
e5 ze] kle9e bos*bes1  kle9 van /ruik en
 blad en kle9 van bes1 ma> uit]/        
algeme51  ev5als onze gewone blauwe     
bos*bes4 ,de besjes zijn e*t] rood4     
,wilde bloem5 zijn er 9 het eig5lijke   
bos* niet veel4 ,deze kom5  e]/ aan d5  
r& voor d5 dag1 zooals de wilde roode   
roosjes1  ma> vooral op de grasl&51 die 
hi] en da> op de vlakte met het  bos*   
afwissel54 ,uitge/rekte weid5 lev]5 e5  
uit/ek5d vo$sel  voor wilde h]t5 en     
antilop5 en t5 deele ook voor enkele    
kudd5  vee4 ,gramma-gras en buffalo-gras
 vorm5 er e5 groot g$eelte van1 ma>  het
 bun*-gras is v]reweg het belangrijk/e  
en algeme5/e4 ,enkele  europees*e       
grassoort5 spel5 e5 belangrijke rol1    
zooals ,fe/uca  ov9a en ,koel]ia        
cri/ata4 ,da>tuss*5 ziet m5 tallooze    
bloem5 9  all]lei kleur54 ,vr all5 de   
blauwe g5tiaan1 die e5 van de mee/      
gewone si]ad5 dez] weil&5 is 7,g5tiana  

detonsa74 ,groote blauwe  bloem5 op     
dunne slanke /el51 elk met vi]          
wijduit/a&e slipp5  prijk5d1 en niet    
zooals de groote g5tian5 bij ons1 met e5
 we9ig  geop5de kroon4 ,ma> de fraaie   
g\dgele /ippels en het donk]e blauw  van
 onze soort miss5 de am]ikaans*e1 zij   
gelijk5 veel me] op  e5 /]k v]groot     
beeld van onze kle9e du9-g5tian54       
,afwissel5d  met deze zag ik de roode   
kwa/jes d] pa9t-bru%1 en de gele pluim5 
d] guld5ro$54 ,alle drie deze soort5    
zijn zoo veelvuldig en zoo  9 het oog   
loop5d1 dat zij 9 groote b\quett5 t]    
tafelv]si]+  9 de htels gebruikt word54 
,donk]e ,aconiet5 en si]lijke akelei5   
groei5 me] 9 het bos*  7vooral ,aconitum
 columbianum en ,aquilegium flavesc5s71 
e5 soort van  edelweiss1 ze] gelijk5d op
 onze inl&s*e soort 7,gnaphalium        
dioicum7  en enkele immortell5 v9dt m5  
ev5e5s ov]al4 ,leliea*tige gewass51     
blauwe lup951 pa>s*e a/]s1 gele         
,doronicums1 alp5-a>dbezin  en all]lei  
&]e1 m9 ( me] van hun europees*e        

gesla*tsg5oot5  afwijk5de vorm5 ziet m5 
ov]al4 ,si]lijke1 gro5kronige or*ideen  
met g$raaide reeks5 van bloem5 vond ik  
soms di*t bij de r&5  d] kok5de ,geys]s4
    ,teg5ov] deze typis*e en locale     
flora1 wa>van ik ga>ne nog  all]lei &]e 
voorbeeld5 z\ opnoem51 /aan enkele      
kla>blijkelijk  europees*e indr+]s4 ,het
 gewone duiz5dblad 7,a*illea            
,millefolium7  volgt de nieuwe weg5 en  
zelfs de kamille zond] /raalbloem51  die
 9 ,europa e]/ 9 de laat/e ti5tall5 van 
j>5 zi* zoo snel  uitbreidt1 is hi] tot 
9 het h>t van het p>k doorg$rong54 ,ik  
zag  ze rondom de htels1 vooral 9 het   
,l[]-,geys]-bass94 ,m]kwa>dig  is ook   
dat de wilg]oosjes 7,epilobium          
angu/ifolium7 met hun lange  re*top/a&e 
tross5 van roode bloem51 hi] ev5als bij 
ons op de  heid51 ze] algeme5 zijn4     
,yell[/one-,p>k is e5 hoog plateau4 ,de 
b]g5 /ek5 sle*ts  we9ig bov5 de vlakte  
uit4 ,eig5lijke sneeuwtopp5 zijn er     
niet1  ma> to* ligt er 9 de canyons d]  
hoog/e b]g5 9 ,augu/us nog  vrij veel   

sneeuw4 ,op groote af/&5 ziet m5 de     
s*itt]5d witte  veld5 en /rep54 ,de b]g5
 hebb5 mee/ glooi5de1 hoewel vrij  /eile
 hell+51 en deze zijn tot op de kamm5   
met het d5n5bos*  begroeid4 ,sle*ts hi] 
en da> ziet m5 naakte rots51 ( hell+5   
die  met groote /e5blokk5 bezaaid zijn4 
,do* da>ov] heb ik ?ans niet  te sprek54
 ,het hoogplateau is uit d5 a>d d] zaak 
mo]assig4 ,nu  e5s vormt het uitge/rekte
 vo*tige weil&51 met e5 natuurlijke     
dra9e]+1 dan we] e*te mo]ass5 met       
/roompjes en plass5 en  m]54 ,hi] ti]t  
e5 mo]as-vegetatie 9 groote             
weeld]igheid4 ,9  de gesla*t5 komt zij  
met onze wat]plant5 ov]e51 en zelfs de  
gele wat]lelin 7,nuph>7 ziet m5 hi]     
veelvuldig en 9 groote  aantall54 ,biez5
 en bloembiez51 zegg5 en grass5 en      
all]lei  gewone wat]plant5 vorm5 de     
ho(dm5igte4 ,9 enkele plass5  zag ik de 
lid/5g ( ,hippuris 9 groote hoeveelheid1
 9 &]e  vooral ve5-vorm5de mossoort54   
,z\tgrass51 ov]e5kom5de met  onze       
,triglo*9's1 ma> groot] en friss*]1     

groeid5 vooral op de  nat/e plaats54    
,e5 van de mee/ aantrekkelijke zijd5 van
 het p>k is de rijkdom  aan fraaie wilde
 bloem51 die groote ov]e5kom/ v]toon5   
met de  europees*e alp5plant54 ,zij gev5
 de kleur5 en de afwissel+ aan  de      
hell+5 en de vlakt54 ,moge het bos* zw>t
 en e5tonig zijn1  de bloem5 v]lev5dig5 
het 9 zoo hooge mate1 dat zij de a&a*t  
van alle to]i/5 trekk51 en dat b\quett5 
plukk5 e5 d] mee/  geliefde bezigh$5 is4
 ,groote donk]blauwe g5tian5 kleur5 de  
weid5  9 /rep5 en vlekk51 ( wissel5 op  
de mo]assige plaats5 met de  rose-roode 
en oranje kwa/5 van de ,indian pa9t     
bru%es 7,ca/illeia7  af4 ,ov]al v9dt m5 
bloem54 ,t]nauw]nood v]dwijnt de sneeuw 
(  zij v]heff5 h>e ho(d51 en 9          
onafgebrok5 afwissel+ blijv5  zij e5    
si]aad van veld en bos*r&1 totdat1 drie 
ma&5 lat]1 de  sneeuw w$]om e5 e9de aan 
ha> lev5 maakt4 ,snel volg5 de soort5   
elk&] op1 want de tijd is kort4 ,ma> wat
 aan d5 duur ontbreekt1  wordt door het 
aantal v]go$4    ,mee/ zijn het lage    

plant51 ( soort5 die ha> bloem5 ev5 bov5
  het gras uit/ek54 ,de man%ooge        
bloemplant51 die 9 ,zwits]l& 9 de       
boss*5 d] lag]e b]g/rek5 e5 zoo         
belangrijke rol spel51 zag ik  hi] zoo  
go$ als niet4 ,mee/ ook zijn de bloem5  
niet ze] groot en  niet tot rijkbelad5  
tross5 v]e5igd4 ,de grootte van         
vlasbloem5 is  hi] wel de mee/ algeme5e1
 ma> het vlas zelf1 hoewel ze]          
veelvuldig  en blauw bloei5d1 is e5 &]e 
soort dan het onze1 ,l9um p]5ne1  en    
belangrijk om de vru*t51 die op5spr+5 en
 de zad5 uitw]p51  t]wijl het gekweekte 
vlas jui/ 9 het di*tblijv5 d] vru*t5 e5 
zoo uit/ek5d middel heeft1 om het v]lies
 van zaad vr en bij het  oog/5 te       
voorkom54    ,groot]e bloem5 v]toont het
 roode ,bitt]-,root1 ,lewisia r$iviva1  
e5 voorja>splant1 en vrij groote s*]m5  
van zwavelgele  bloem5 v]toon5 de       
,eriogonums1 die1 9 v]s*ill5de soort51  
de  b]ghell+5 tijd5s mijn bezoek bijna  
ov]al b$ekt54 ,all]lei  immortell5 ziet 
m51 witte1 grijs-grauwe en gele1 en ond]

 deze is  vooral de ,ev]la/+ ( ! ,ea/   
7,anaphalis7 ze] algeme54 ,gewone       
blauwe klokjes 7,campanula              
rotundifolia71 ,p5/emons1 ,g]aniums1    
v]s*ill5de soort5 van ,o5o!ra's1        
,monkey-fl[]s ( ,mimulus en  tal van &]e
 z\d5 g5oemd kunn5 word54    ,de mooi/e 
bloem die ik zag is de ,m5tzelia4 ,het  
zijn held] witte  bloem5 zoo groot als  
,papav]s1 en door e5 groot aantal       
meeldrad5  da>aan h]9n]5d1 ma> met      
talrijke smalle bloemblad]51 die op  e5 
grijsgro51 /]k v]takt1 doorna*tig gewas 
groei54 ,bij ,mammo?  ,hot ,spr+s1 en   
vooral langs d5 weg die ond]langs dit   
dorpje vo]t1  zag ik ze 9 groot aantal4 
,zij op5d5 hun bloem5 teg5 d5 avond1 en 
h]9n]d5 dan 9 /]ke mate aan d5          
na*tcactus1 met welks bloem5  m5 ze op  
e5 af/& gemakkelijk kon v]w>r54 ,ma> zij
 behoor5  tot e5 geheel &]e familie1    
namelijk tot die hevig br&5de1  mee/ met
 oranje bloem5 v]si]de plant51 die 9    
onze tu95 soms  als ,loasa gekweekt     
word54 ,de ,m5tzelia's e*t] br&5 niet1  

ma>  treff5 u door e5 rijk5 en aang5am5 
reuk1 vooral des avonds1 als  de bloem5 
op5 zijn4 ,de gelijk5is op d5 g5oemd5   
,cactus is oorzaak  dat deze bloem1 die 
ook 9 de omligg5de woe/ijn5 niet        
zeldzaam is1  met d5 naam van ,night    
bloom+ ,cactus #aj wordt aang$uid4      
,omtr5t het zooev5 g5oemde ,bitt]-,root 
valt nog op te m]k51  dat het 9         
ongun/ige j>5 ze] zeldzaam1 do* 9 bet]e 
j>5  soms ze] algeme5 is1 vooral rondom 
,mammo? ,hot ,spr+s4 ,het heeft  fraaie 
/]vormige bloem51 die op korte /el5 di*t
 bov5 d5 grond  groei54 ,de ,indian5    
gebruikt5 de wortels als vo$sel1 en lat]
 is  deze bloem gekoz5 om de ,/ate-fl[] 
van ,montana te zijn4                   
,v]geetmijnietjes zijn v]teg5woordigd   
door ,myosotis alpe/ris1  ,primula v]is 
door e5 v]wante soort1 de ,clematis     
gelijkt 9  hooge mate op onze hegg]ank51
 (s*oon de soort e5 &]e is  7,c4        
,d\glasii74 ,zoo z\ ik voort kunn5 gaan1
 ma> liev] dan  zulk e5 algeme5 ov]zi*t 
te gev51 wil ik tra*t5 d5 indruk te     

s*ets5 di5 ik op e5 w&el+ 9 het bos* en 
langs de bos*bek5  gekreg5 heb4 ,het 0  
di*t bij het htel bij het me]4 ,rondom  
het ,yell[/one-me] is het bos* mooi] dan
 9 de /reek d]  geys]-bass9s4 ,de boom5 
zijn voll] 9 hun gro52 m9d] talrijke    
doode /amm5 ontsi]5 het bos*1 en de     
flora is rijk]4 ,welli*t  /aat dit 9    
v]b& met de m9d] s*]pe teg5/ell+ van dal
 en  b]g en met de talrijke beekjes1 die
 hi] van de b]g5 afvloei54 ,die  beekjes
 loop5 dan niet ov] rotsblokk5 spr+5d   
omlaag1 ma> vorm5  e5 smal dal1 met     
drassig5 bodem4 ,op di5 bodem ziet m5   
dan ge5  d5n51 ma> di*t gras4 ,deze     
smalle dal5 zijn zoo mo]assig1 dat  zij 
dikwijls moeilijk toegankelijk zijn1 en 
de weg51 die er dw>s  ov]he5 gaan1 zag  
ik dan ook met d5n5/amm5 h>d gemaakt1   
ev5als  bij ons de oude ve5weg51 die uit
 dw>sligg5de d5n5/amm5 gemaakt  w]d54 ,9
 die dal5 zijn de talrijke omgevall5    
d5n5/amm5 voor  d5 plant5zoek] dikwijls 
het e5ige middel om zijn doel te b]eik51
  en van /am op /am /app5de vond ik     

all]lei bloem54 ,/]k w]d  ik h]9n]d aan 
de ov]e5kom/ige dal5 9 de ,alp5 en 9 het
  ,s*w>zwald4    ,ook op de hell+5 ligg5
 talrijke doode /amm54 ,het zijn mee/ de
  dun/e en ijl/e boom5 van het bos*1 en 
deze groote /]fte maakt  dan d5 indruk  
van e5 zelfre9ig+1 wa>bij de zw>e /amm5 
me]  ruimte voor hun groei krijg54      
,m]kwa>dig is1 dat bijna al deze  /amm5 
zond] s*ors zijn2 de s*ors v]gaat hi]   
snell] dan het  h\t en de witgrijze t9t1
 die het h\t aanneemt1 doet de /amm5    
/]k 9 het oog vall54 ,deze afwezigheid  
van de s*ors doet enkele  eig5s*app5 van
 het h\t gemakkelijk wa>nem54 ,all]e]/  
d5 loop  d] vezels en d] b>/54 ,deze is 
sle*ts 9 we9ig /amm5 ev5wijdig  met de  
z1 ma> loopt er gewoonlijk 9 e5         
s*roeflijn om he54 ,en  wel 9 talrijke  
w9d+51 iets wat natuurlijk voor de      
duurzaamheid  van plank51 die m5 er uit 
z\ will5 mak51 ze] nadeelig is2         
da>5bov5 b>/ en s*eurt het h\t ze] /]k1 
en 9 de b>/5  en s*eur5 rot het spo$ig1 
zoodat m5 dikwijls /amm5 v9dt1 die  m5  

met d5 voet 9 dunne plankjes uite5 kan  
drukk54 ,die plankjes  loop5 dan 9 de   
ri*t+ d] bes*rev5 b>/54    ,e5 &]e      
bizond]heid van de d5n5 valt ov]al op1  
namelijk de  neig+ om heks5bezems en    
knoe/5 te mak54 ,( eig5lijk moet  ik dit
 e5 vatba>heid noem5 voor de ziekt5 die 
de oorzaak van  d5 afwijk5d5 groei zijn4
 ,de heks5bezems zijn takk5 die als     
dikke bezembundels v]takt langs d5 /am  
omlaag hang5 en dikwijls  vru*teloos    
tra*t5 zi* op te ri*t54 ,vlak bij d5 /am
 is zulk e5  tak dan knoe/ig4 ,tuss*5 de
 gezonde1 dw>s uit/a&e en gelijkmatig   
omhoog gebog5 takk5 vall5 deze zond]l+e 
vorm5 ze] /]k 9 het  oog4 ,de knoe/5    
ziet m5 mee/ aan de /amm51 die zij op de
 vreemd/e  wijze do5 draai5 en opzwell51
 en 9 het ru/iek geb\wde ,htel van  het 
,upp]-,geys]-bass9 heeft m5 van die     
knoe/5 aan trapleun+5  en zuil5 e5      
eig5a>dig gebruik gemaakt1 om da>door   
het l&elijke  van dit bijna geheel uit  
ongezaagde boom/amm5 opgetrokk5 geb\w   
nog  te v]hoog54 ,van de bro%eid van het

 h\t ov]tuigt m5 zi* het be/  als m5    
/amm5 ziet die omgevall5 en da>bij 9 hun
 midd5 dw>s  doorgebrok5 zijn4 ,dit     
omvall5 s*ijnt elk5 w9t] te gebeur51  en
 hi] en da> zag ik de /amm5 nog s*u9 ov]
 de rijweg5 9 het  bos* ligg54    ,aan  
kle9e hee/]s is het bos* niet rijk4     
,kruisbess51 wi]  bess5 niet groot] zijn
 dan erwt52 ,cotonea/]s met ev5 kle9e   
mispela*tige vru*t52 bloei5de roosjes1  
enkele b]k5 en 9 de  mo]assige dal5     
vooral wilg5 9 v]s*ill5de soort54       
,bizond]e  opm]k+5 v]di5t de ,elaeagnus 
( het zilv]blad1 k5ba> aan  het         
zilv]-ov]treksel van de ond]zijde d]    
blad]51 dat met de  l\pe blijkt uit     
tallooze fijne /]vormige s*ildjes te    
be/aan4 ,ik  vond er hi] ge5 vru*t5 aan1
 ma> 9 ,noordelijk ,cali=ni zag  ik de  
takk5 belad5 met de roode bess51 si]lijk
 gebog5 ond]  di5 la/4 ,de bess5 zijn   
eetba>1 en zooals ik eld]s opm]kte1     
tra*t ,burbank ze te v]$el5 om ze tot e5
 gewone tafelvru*t te  mak54 ,ov]al ov] 
rotsblokk5 en omgevall5 /amm51 zo[el    

teg5  de hell+5 als 9 de mo]ass51 ziet  
m5 e5 hee/]tje dat groeit  als de       
,azalea's d] ,alp51 en dat tot e5       
bizond] gesla*t1 ,l$um1  behoort1 omdat 
zijn vijf witte bloemblaadjes los van   
elk&] op d5  bloembodem +ehe*t zijn4    
,mee/ w>5 zij uitgebloeid1 ma> hi] en   
da> zag ik to* nog de ronde1 held] witte
 s*]m5 d] bloem54 ,ze]  kle9e bos*bess51
 wi] vru*t5 op roode kraaltjes gelijk51 
ziet  m5 bijna ov]al 9 de m5igte1 en hi]
 en da> ook e5e &]e soort1  ov]e5kom5de 
met de mo]as-bos*bes4    ,e5 groot      
aantal wilde plant5 h]9n]t /]k aan onze 
alp5-plant54 ,het zijn mee/ lage gewass5
 met groote bloem5  ( rijke tuil5 (     
tross54 ,langs kabbel5de beekjes zag ik 
e5  rondblad]ige /e5breek bloei51 gelijk
 aan onze ,m5i/e-zusjes1  ma> met sappig
 blad4 ,donk]blauwe aconiet5 en li*tgele
 akelei2  groote gele ,trollius1        
talrijke soort5 van ,pot5tilla en van   
,geum1 de hooge witte alp5klav]1 all]lei
 soort5 van e]eprijs1  bloembiez51      
,h$ys>um1 witte en roode ,g]aniums1     

,composiet5 als  ,doronicum en ,arnica1 
alp5-a>dbezin en all]lei &]e soort5     
kunn5 hi] g5oemd word54 ,e5 veelknoop   
hield het midd5 tuss*5  onze            
dubbelg$raaide soort 7,polygonum        
,bi/orta7 en de kle9e v]want5  d] alp5  
7,p4 vivip>a74 ,de ,primula's w>5       
v]teg5woordigd door  de fijne           
lang/ralige s*]m5 van e5 witbloei5de    
,&rosace4 ,van  de ,mimulus zag ik niet 
alle5 de gele1 ma> ook e5 fraai         
pa>sroode  soort 9 m5igte langs de      
beekjes4    ,typis*e gesla*t5 ontbrak5  
natuurlijk niet1 deels zulke1 als m5    
bij ons niet ziet1 deels die bij ons 9  
botanis*e tu95 gekweekt  word54 ,ond] de
 e]/e noem ik de si]lijke roode         
p5seeltopp5  van d5 ,indian pa9t bru%   
7,ca/illeia71 e5 &]e soort dan aan  de  
ku/5 van ,cali=ni1 slank] en m9d]       
beha>d1 ma> met topp5  van roode        
s*utblad5 ev5als deze4 ,v]d] e5 li*tgele
 ,eriogonum1  e5 d] all]algeme5/e       
bloemplant5 ov]al wa> het bos* ma>      
e5igsz9s op5 is4 ,ond] de laat/e groep  

v]di5t all]e]/ e5  ,phlox g5oemd te     
word54 ,het is e5 laag kruip5d plantje  
met vrij  groote witte bloem51 die alle5
 /aan1 do* ov]ig5s met die van  onze    
naja>s-s]+5 ov]e5kom54 ,de blad]5 zijn  
naaldvormig4 ,de  bloem5 w>5 nu e5s     
vijf- dan we] vi]/ralig4 ,e5 fijne soort
 van  ,polemonium met blauwe bloem51 en 
e5 soort van ,phacelia met rozett5  van 
wortelblad]5 en op/ijg5de /5gels1 die   
kluw5s van bleek  purp]5 bloem5 droeg51 
en e9delijk de mee/ gewone plant dez]   
boss*51 de blauwe lup951 wa>van m5 ov]al
 de v+]vormige  blad]5 en de blauwe     
bloemtross5 ziet4 ,van deze soort vond  
ik ook  e5 wit en e5 rose exempla>4     
,tr\w5s ook van de blauwe g5tiaan  en   
van de gewone blauwe klokjes tr( ik 9   
dit bos* e5 enkele maal  e5 groepje met 
zuiv] witte bloem5 aan4 ,de v>iabiliteit
 is hi]  dus al jui/ zooals bij ons4    
,e5 vrij groot aantal soort5 komt met   
bij ons inheems*e wilde plant5  m9 ( me]
 ov]e54 ,ond] deze tr( mij vooral de    
,p>nasbloem4 ,onze  ,p>nassia heeft vijf

 groote1 bre$e witte bloemblad]51 die   
elk  e5 /raalvormig v]takt1 gro5 en     
geel1 s*ubvormig aanhangsel  drag54 ,die
 aanhangsels zi5 er uit als one*te      
meeldrad54 ,hi]  bloeide de ,p>nassia   
langs de bek5 met smalle witte          
bloemblad]51  die t] we]szijd5 e5 fraaie
 witte franje droeg51 en hadd5 zij  elk 
e5 kort en onv]takt1 gro5 en geel       
gekleurd kli]tje4 ,ov]ig5s  0 de b\w van
 de bloem en de plant dezelfde als bij  
onze soort4 ,van  het w9t]gro5 ( ,pyrola
 bloeid5 hi] twee soort54 ,e5 precies   
zoo als de onze1 die 9 onze du9vallei5  
zoo he]lijk ruikt1 ma>  hi] _h de plant 
vrij donk] roode bloem54 ,de &]e kwam   
me]  met de ,pyrola secunda ov]e51 da>  
alle bloem5 na> e5e zijde van  d5 tros  
ov]h+54 ,kle9bloemige witte ,or*ideen   
w>5 talrijk1  en e5 &]e plant1 e5 soort 
van ,p$icul>is1 geleek sprek5d op  e5   
roode ,or*idee met small5 tros1 b4v4 op 
e5 ,gymnad5ia4 ,het 0  de               
,olifantsbloem1 zoo g5oemd omdat uit d5 
gro55 kelk e5 kroon  uit/eekt1 die      

precies op e5 olifantskop gelijkt4 ,m5  
ziet d5 kop  met d5 e]/ omlaag1 da>na   
omhoog gebog51 dunn] uitloop5d5  snuit1 
en t]we]szijd5 van d5 kop twee groote   
olifantsoor51 ma>  van rose kleur4      
,enkele &]e soort5 mog5 nog g5oemd      
word54 ,e5  kruisbloem als onze         
,sisymbriums viel op1 doordat de lange  
gro5e  hauw5 /e$s loodre*t langs d5 tros
 na> b5$5 h+51 inplaats  van re*top te  
/aan4 ,v]d] zag ik ,a/]s 9 alle kleur51 
van zuiv]  blauw tot zuiv] rood1 ze]    
talrijk1 ma> /e$s als lage plant51  e5  
plantje dat veel op ,salomons-zegel     
geleek1 ma> niet bloeide  7,smilac9a71  
,gnaphalium's1 beek-,v]onica's1         
roodbloemige ui51 gele  ,s$ums1 biez5 en
 bloembiez51 w$]ikk5 en grass51 te veel 
om op  te noem54 ,langs de bek5 groeide 
e5 fijne sme]wortel met lange  smalle   
held] blauwe bloem54    ,moss5 en       
kor/moss51 gall5 en v]gro5+5 zag ik hi] 
en da>  9 vorm5 met de onze ov]e5kom5de4
 ,het s*ildmos ( ,peltig]a1 en  het     
bek]mos ( ,cladonia 0 van onze soort5   

niet te ond]s*eid51  ev5m9 het ha>mos ( 
,polytri*um4 ,op doode boom/amm5 groeide
  e5 fijn v]takt kor/mos1 als onze      
grijze ,ramal9a's1 ma> geheel           
zwavelgeel1 en da>door bizond] fraai4   
,de wilg5 droeg5 ronde gall5  en door 't
 blad he5 gegroeide1 ev5als er bij ons  
door bladwesp5  op gemaakt word51 en de 
mee/ m]kwa>dige v]gro5+5 van bloem5     
toond5 het duiz5dblad en e5ige &]e      
plant54    ,9 het algeme5 0 de indruk   
van de flora 9 het beg9 als die  van e5 
geheel vreemde1 ma> v]&]de die indruk   
bij het nad]  bezi5 d] bloem5 ze]       
spo$ig4 ,dezelfde typ5 en dezelfde      
vorm51  die wij uit ons eig5 l& en uit  
,duits*l& en ,zwits]l& k5n51  v9dt m5   
hi]1 ma> bijna altijd met soortgelijke  
v]s*ill54 ,m5  h]k5t ze gemakkelijk en  
is to* getr(f5 door hun bizond]e1 soms  
ze] m]kwa>dige eig5s*app54 ,me] rijkdom 
dan bij ons s*ijnt de  flora hi] niet te
 bi$51 t]wijl het voorkom5 van groote   
bloem5  ( bloemgroep5 met treff5de      
kleur5 aan de vallei5 9 onze du95  en op

 onze ,noord-,holl&s*e eil&5 en v]d] aan
 de weil&5 op  de ,alp5 h]9n]54         
,na deze bes*rijv+ van de l&/reek en ha>
 bloem5tooi ga ik ov]  tot de besprek+  
d] w>me bronn5 en geys]s1 en beg9 met   
die1  welke d5 naam ,mammo? ,hot ,spr+s 
vo]54 ,zij vorm5 het e]/e punt1  dat de 
reizig] bezoekt1 als hij van ,g>d9]1 9  
het ,noord51 het  ,yell[/one-p>k +aat4  
,dit punt ligt ruim e5 uur rijd5 t5     
zuid5  van d5 +ang van het p>k4 ,m5 v9dt
 hi]1 zooals ik re$s opm]kte1  e5 htel  
en het militaire /ation1 dat het c5trale
 punt voor d5  politie-di5/ 9 het p>k   
is4 ,de behoeft51 da>uit ontsprot51     
hebb5 all5gs rondom deze twee e5 kle9   
dorp van w9keltjes en  w]kplaats5 do5   
ont/aan4 ,e5 po/-bureau1 e5             
curiosity-%op #aa  e5 w9kel met         
kun/matige v]si]+5 uit de bronn51 en de 
/all5  van de transportatie-maats*appij 
zijn da>ond] voor de bezoek]s  de       
belangrijk/e4    ,de w>me bronn5 bev9d5 
zi* op de uitloop]s van e5 d] omligg5de 
b]g54 ,voor het groot/e g$eelte ligg5   

zij v]s*ol5 9 het  bos*1 ma> s*u9       
teg5ov] het htel is de b]g1 die ze      
draagt1  bijna geheel zond] boom51 e5   
krijt-witte1 afg]onde massa vorm5d1     
die1 van het htel uit gezi51 onsi]lijk  
is en 9 de zonne/ral5  te /]k s*itt]t1  
ma> die van nabij bezo*t als het w>e    
bezaaid  is met de groot/e wond]5 d]    
natuur4    ,deze bronn5 kan m5 9 de e]/e
 plaats v]deel5 9 w]kzame  en           
uitg$roogde4 ,sle*ts e5 kle9 deel is    
feitelijk w]kzaam1 en  da>van zijn de   
mee/e op d5 b$oeld5 heuvelrug v]e5igd4  
,ma>  ook op dez5 rug en op de hell+5   
b$ekk5 zij niet het geheele  opp]vlak4  
,integ5deel z\ m5 kunn5 zegg5 dat de    
geheele b]g uit  opg$roogde bronn5      
be/aat1 hi] en da> afgewisseld met      
enkele  w]kzame4 ,m5 kan dan ook nag5oeg
 ov]al loop5 en e5 aantal  voetpad5     
doorkruis5 de /reek4 ,op die voetpad5   
moet m5 bij voorkeur  blijv51 want het  
ge/e5te is za*t en wordt gemakkelijk tot
 po$]  v]trapt4 ,wa> niet geloop5 wordt1
 v]toont het da>5teg5 ov]al de          

gekronkelde lijn51 die e5maal elk de    
omtrek w>5 van e5 bass9tje  met w>m     
wat]4 ,zoo is de geheele b]g1 zo[el 9   
het bos* als op  de onbegroeide g$eelt54
    ,de b$oelde heuvel1 wa>op de mee/e  
bronn5 zijn1 loopt langzaam  op tot     
om/reeks #ajj ,m4 bov5 de vlakte van het
 dal1 wa>9  het dorp geleg5 is4 ,het is 
e5 uitloop] van e5 hoog]5 b]g1  die er  
a*t] geleg5 is4 ,deze b]g zelf heeft ge5
 w>me bronn51  behalve 9 de             
onmiddellijke nabijheid van zijn voet4  
,ma> er zijn nog  me] zulke bronn5-rijke
 uitloop]s1 die1 van het htel uit gezi51
  me] na> a*t]5 ligg51 en wa>langs de   
rijweg de to]i/5 e]/  d5 volg5d5 dag    
vo]t4 ,op die uitloop]s e*t] zijn de    
bronn51  met ze] enkele uitzond]+51 s9ds
 eeuw5 droog1 en ziet m5  nog sle*ts de 
ge/e5t5 die zij voortgebra*t hebb54 ,de 
hoog/e  uitloop] heet ,t]race ,m\nta9 en
 is #ejj ,m4 hoog4    ,het g$eelte dat  
gewoonlijk bezo*t wordt1 wordt e5v\dig !
  t]races #ab g5oemd1 omdat de afzett+5 
rondom de bronn5 /e$s  d5 vorm van      

t]rass5 aannem5 en dit vooral dan       
duidelijk do51  als zij zi* op e5 hell5d
 g$eelte van d5 heuvel bev9d54 ,het     
be/e d5kbeeld van de uitge/rek!id dez]  
=matie v]krijgt m5  als m5 weet dat     
volle twee ur5 noodig zijn om de gewone 
w&el+  langs de m]kwa>dig/e punt5 van ! 
t]races te mak51 wa>bij  m5 dan ,t]race 
,m\nta9 sle*ts uit de v]te ziet4 ,want  
de geheele  =matie /rekt zi* ov] e5     
l5gte van ruim drie mijl5 langs de      
,g>d9]-rivi] uit4    ,vele t]ras-groep51
 en vooral die1 welk] bronn5 op dit     
oog5blik  w]kzaam zijn1 hebb5           
afzond]lijke nam5 ontvang51 en door     
naambordjes wordt m5 hi]omtr5t +eli*t1  
als m5 zond] gids deze  wond]5 bezoekt4 
,en dit doet m5 bij voorkeur1 want ze   
zijn te s*oon  en te treff5d1 en vooral 
te rijk aan afwissel+ om ze door de oog5
  van e5 &] te bekijk51 en om da>bij    
niet wat v]d] te gaan dan  de gewone    
r\t9e4    ,e5 ov]zi*t ov] de voornaam/e 
bronn5 moge e5ig d5kbeeld gev5  van wat 
de natuur hi] bi$t4 ,all]e]/ ziet m51   

van het htel uit1  vr d5 b]g en vrij op 
de vlakte van het dal /a&e1 e5 hoog/    
eig5a>dig5 kegel1 d5 ,lib]ty-cap #ac4   
,dit is eig5lijk me] e5  zuil met       
afg]ond5 top dan e5 kegel4 ,de zuil is  
#ag met] hoog en  #g met] 9 diamet] en  
be/aat als het w>e uit e5 aantal s*otel-
  ( panvormige s*al51 die omgeke]d op   
elk&] ge/apeld zijn4 ,de  r&5 zijn door 
d5 t& des tijds ruw afgebrok5 en de     
bov5/e  s*al5 hebb5 d5 vorm1 die        
aanleid+ gegev5 heeft tot d5  naam4 ,e5 
we9ig v]d] op1 en leun5d teg5 d5        
heuvelr&1 /aat  e5 kle9e d]gelijke zuil 
met m9d] afgebrok5 s*al51 en dus nog    
bijna geheel door de buit5/e laag b$ekt4
 ,de naam duidt ook hi]  e5igsz9s d5    
vorm aan en luidt ,devil's ?umb #ad4    
,beide kegels  zijn oude =maties en     
brokkel5 voortdur5d af4 ,het e]/e blijkt
  uit de talrijke roodbru9e kor/moss51  
wa>m$e zij begroeid zijn1  en het laat/e
 uit de afgevall5 brokk5 d] s*al51 die  
rondom h5  op d5 grond ligg54           
,gewoonlijk gaat m5 d5 heuvel aan de    

noordelijke zijde op1 om langs  de      
zuidelijke1 dat is die wa> hij aan de   
hoog]e b]g5 aansluit1  t]ug te kom54 ,m5
 bezoekt dan de beide fraai/e t]rass5   
het e]/1  en krijgt1 da> zij ze]        
v]s*ill5d zijn1 e5 voorloopig ov]zi*t   
ov] hun =matie4 ,het e]/ b]eikt m51     
halv]wege de hoogte van d5  b]g1 het    
,m9]va-t]ras1 da>na1 op het e9d van d5  
heuvelrug1 het  t]ras van ,jupit]4 ,dit 
laat/e geeft het be/e d5kbeeld4 ,het    
be/aat1  als m5 het van e5 hoog]5 b]gtop
 bes*\wt1 uit twee donk]blauwe  oog54   
,het zijn twee groote natuurlijke       
vijv]s1 die bijna rond en  met e5       
pra*tig doors*ijn5d donk]blauw wat] tot 
aan d5 r& toe  gevuld zijn4 ,de r& en de
 bodem1 voor zoov] m5 die zi5 kan1 zijn 
van het zuiv]/e wit1 en ov]al golv5d4   
,de kleurs*ake]+51 die  da>door ont/aan1
 zijn onov]treffelijk s*oon1 en het is  
e5 groot  g5ot 9 de held]e blauwe diepte
 te kijk54 ,telk5s als ik kon1 heb ik   
mijn weg z gekoz51 dat ik langs dit     
t]ras kwam1 en /e$s boeide  het mij 9   

gelijke mate4 ,geys]s heeft m5 spo$ig   
afgezi51 ma>  langs de w>me bronn5 z\ m5
 wek5 lang elk5 dag will5 w&el54    ,9  
die twee vijv]s kookt het wat] heftig4  
,( liev]1 de vorm is  die van e5 tre*t] 
( trompet1 en uit de diepte van de buis 
/ijg5  /oom en kok5d wat] op4 ,9 elk5   
vijv] is e5 plaats wa> m5 dit  opborrel5
 op de opp]vlakte re$s van v]re ziet4   
,het op/ijg5de  wat] vloeit dan ov] en  
door de voorh&5 wat]massa he5 en  h\dt  
deze op e5 temp]atuur1 die aan die van  
kok5d wat] nabij  komt4 ,het vult de    
vijv]s en doet ze ov]vloei51 en dit     
ov]vloei5  is de eig5lijke bron van de  
t]rasvorm+54 ,want de beide vijv]s      
ligg5 op e5 vrij vlak plateau1 en nem5  
da>van het hoog/e punt  94 ,het wat]    
vloeit dus ov]al ov] d5 r& en b$ekt de  
vlakte 9  ze] ondiepe /room54 ,9 deze   
ont/aan lage dw>swalletjes1 die het     
wat] teg5h\d54 ,deze volg5 elka>1 op de 
we9ig hell5de vlakte1  regelmatig op1 en
 v]&]5 zoo het t]re9 9 e5 /el van zuiv] 
horizontale t]rass54 ,op elk t]ras /aat 

e5 duimbre$ wat] (  iets me]1 komt er   
nog me] 91 dan vloeit dit na> het       
volg5de  t]ras ov]4 ,zoo is de geheele  
omgev+ d] beide groote blauwe oog5  met 
ondiepe bass9s b$ekt1 en sle*ts op e5   
ze] enkele plaats kon  m5 droogvoets er 
zoo di*t bijkom51 dat m5 9 de diepte d] 
oog5  kijk5 kon4    ,t5 slotte vloeit al
 dit wat] ov] d5 heuvelr& omlaag4 ,da>  
heeft  het e5 v]tikal5 w& gevormd1      
wa>langs het met groote snelheid        
afglijdt4 ,dan komt het we] op e5 hell5d
 g$eelte4 ,hi] is de  hell+ te /eil voor
 de vorm+ van groot]e bass9s ( bakk51 en
  vloeit het wat] ov] talrijke1 ze]     
kle9e kommetjes gelijkmatig na>  b5$54  
,t5 slotte komt het teg5 d5 rijweg aan  
en wordt da> door  e5 greppel opgevang5 
en zijwa>ts geleid4 ,het is dan nog ze] 
w>m4    ,kabbel5d vloeit het wat] en het
 vormt d5 bodem als het w>e na> het     
beeld zijn] beweg+4 ,het natte          
rotsopp]vlak is b$ekt met tallooze1     
groot]e en kle9]e golv+51 die 9 de      
si]lijk/e bo*t5 dw>s  op de /roomri*t+  

/aan4 ,de kle9]e heuvellijn5 word5 door 
het  wat] e5v\dig ov]/roomd1 de groot]e 
h\d5 het e5 tijd lang teg5  en word5    
zoodo5de tot de r&5 d] bass9s4 ,ook op  
d5 v]tikal5  w& ziet m5 die dw>s*e      
plooi51 (s*oon hi] de ri*t+ van  het    
wat] me] aanleid+ geeft tot het ont/aan 
van zuil51 die aan  /alactiet5 ( wel aan
 de naa/ elk&] geplaat/e pijp5 van e5   
orgel h]9n]54    ,al dit ge/e5te be/aat 
uit kalk1 die door het wat] wordt       
afgezet4 ,ev5 als ons du9wat] met kalk  
belad5 is1 en dit bij kok5  ( bij lang  
/aan aan de lu*t als e5 dunne witte     
ne]slag afzet1  ev5zoo wordt ook hi] de 
opgelo/e kalk uit het wat] 9 va/5 vorm  
ov]gebra*t4 ,ma> de hoeveelh$5 zijn     
natuurlijk geheel &]e1 en  de           
v]s*ijnsel51 die 9 ons l& het bek5de    
me]tje van ,rockanje  v]toont1 kom5 aan 
de kalkafzett+5 uit de heete bronn5 van 
het  ,yell[/one-p>k nog het di*t/ bij4  
,de afgezette kalk heeft e5 ze]         
eig5a>dige1 poreuze /ructuur1  geheel   
&]s dan die van gewone kalk/e54 ,zij    

draagt d5  bizond]5 naam van trav]tijn4 
,de geheele heuvelgroep be/aat uit  dit 
trav]tijn4 ,deze poreuze /ructuur hangt1
 zooals wij weldra zi5  zull51 t5 nauw/e
 met de wijze van ont/aan sam5 en is de 
oorzaak  van de snelle en gemakkelijke  
v]we]+ van het ge/e5te4    ,het         
,m9]va-t]ras ond]s*eidt zi* van het     
,jupit]-t]ras ze]  /]k4 ,het ligt op e5 
/]k hell5d5 heuvelr& en be/aat uit e5   
aantal vrij groote vijv]s die           
trapsgewijze bov5 elk&] ligg54 ,9  e5 d]
 bov5/e vijv]s is de w>me bron1 en het  
ov]vloei5de  wat] vult de lag]e4 ,vele  
vijv]s ligg5 e5 ( twee met]s bov5  hun  
lag]e en ev5veel ond] hun hoog]e bur54  
,zij zijn dan elk  voorzi5 van e5       
v]tikal5 w& met /alactiet5 en v]/e5de   
orgelpijp54 ,hi]door ont/aat e5 sy/eem  
van groot]e en kle9]e  t]rass51 te zam5 
me] dan hond]d 9 aantal en van          
onov]trefb>e  s*oonheid4 ,natuurlijk    
vloeit het wat] niet ov] al die t]rass51
  want de m9/e breuk 9 e5 ( &]5 r& kan  
het bij voorkeur  na> n zijde do5       

/room54 ,sommige t]rass5 zijn dus       
actief1  &]e droog4 ,tijd5s mijn bezoek 
w>5 v]reweg de mee/e droog en           
toegankelijk1 en /roomde het wat] sle*ts
 ov] e5 bre$5 b& 9  het midd54    ,ook  
hi] is het wat] we] donk]blauw en       
volkom5 held]4 ,ma> het  bass9tje wa>9  
het opbrui/ en kookt1 heeft sle*ts      
enkele met]s  9 doorsn$e en boeit niet  
ze] /]k4 ,het fraai/ is de groep als  m5
 hem van t] zijde op kort5 af/& bes*\wt4
    ,al die w&5 zijn1 zooals ik re$s    
zeide1 uit bros trav]tijn  opgeb\wd4    
,zij brokkel5 voortdur5d af4 ,groot]e en
 kle9]e brokk5  ziet m5 9 de diepte1 aan
 d5 voet d] geheele =matie ligg54 ,de   
to] door het p>k is z +]i*t1 dat m5 na  
vijf dag5 te ,mammo?  ,hot ,spr+s t]ug  
komt4 ,ik heb dus het t]ras beide ke]5  
bezo*t1  en da> ik d5 e]/5 ke] e5 go$   
beeld 9 mij _h opg5om5 kon  ik1 na vijf 
dag51 zi5 hoe e5 halve w& voor aan de   
t]rass5  9 di5 tijd 0 afgebrok5 en      
uite5gevall54 ,de /ukk5 lag5  nog t]    
plaatse en pa/5 nog aan de v]s*e        

breukvlakk54 ,ma>  voor mij w]d da>door 
de inw5dige /ructuur op e5 z duidelijke 
wijze zi*tba>1 als no* door e5 bes*\w+  
van het uitw5dige1  no* door het        
ond]zoek d] oud]e1 /e$s me] ( m9        
afgebrokkelde  =matin1 kon word5        
v]kreg54 ,de geheele inw5dige massa     
be/ond  als het w>e uit e5 h]hal+ van   
het orgelpijp5-sy/eem1 nu e5s  met pijp5
 zoo dik als e5 potlood1 en dan we] met 
dikk]e4    ,vlak a*t] het ,jupit]-t]ras1
 dus op e5 uitge/rekt plateau1  ligt e5 
sy/eem van kronkellijn5 als r&5 van     
vroeg]e1 vlakke  bass9s4 ,ma> dit alles 
is geheel droog en t5 deele v]trapt en  
v]we]d4 ,iets v]d] ziet m5 het t]ras van
 ,cleopatra1 uit e5  /elsel van vrij    
groote1 ma> lage bass9s be/a&e4 ,het    
heeft dit  eig5a>dige1 dat al het wat]1 
dat 9 vrij groote hoeveelheid uit  de   
bron 9 het bov5/e bass9 omhoog komt1 t5 
slotte1 na al de  bass9s gevuld te      
hebb51 zi* we] v]zamelt en met groot    
g]aas 9  e5 diepe spleet 9 de rotsmassa 
v]dwijnt4    ,het t]ras van ,cleopatra  

gr5/ aan het bos*1 en de v]d]e =maties  
ligg5 mee/ alle 9 het bos*1 zoo zij     
niet1 door het b$ekk5 van d5  grond met 
dikke kalklag51 dit bos* g$ood hebb54   
,zulk e5 dood en  aan de r&5 /]v5d bos* 
ziet m5 di*t bij1 op de t]rasvormige    
hell+5 van e5 groot]5 heuvel4 ,het is   
all]m]kwa>dig/ om  na te gaan hoe het   
kalkh\d5de wat] zi*1 bij het voortbr5g5 
van r&5 en bass9s1 aan de aanwezigheid  
van boom5 en plant5 9  het geheel niet  
ge/oord heeft1 ma> e5v\dig met de       
productie d]  all]fraai/e1 zuiv] witte  
vorm5 is voortgegaan1 als( deze niet    
gemaske]d en ond]brok5 w]d5 door de     
doode1 zw>te1 blad]looze  /amm54        
,hond]d5 van die boom51 op deze wijze   
g$ood1 ziet m5  hi] te midd5 d] t]rass5 
van trav]tijn4 ,v]d]op ziet m5 ov]al  op
 de w&el+ hetzelfde1 ma> de =matin zijn 
da> al zoo oud1  dat de doode /amm5     
v]dw55 en door lev5de v]vang5 zijn1 en  
dat  e5 pra*tig bos* de t]rasvorm+5     
ov]dekt en voor e5 groot deel  aan het  
oog onttrekt4 ,nog w]kzame bronn5 zijn  

hi] zeldzaam4    ,da>5teg5 komt hi] e5  
&]e zijde van het v]s*ijnsel voor  d5   
dag4 ,het zijn de rotssplet54 ,ov] e5   
l5gte van v]s*eid5e  ti5tall5 van met]s1
 en soms veel me]1 is de trav]tijn-rots 
op5gesplet54 ,de spleet kan nog op5     
zijn1 ( door het afbrokkel5 van  ha> r&5
 g$eeltelijk we] gevuld4 ,zij kan       
w]kzaam ( onw]kzaam  zijn4 ,9 het e]/e  
geval ziet m5 e5 lange reeks van kle9e  
bronn5  uit ha> te voors*ijn kom52 door 
het invall5 van /e5brokk5 en  door de   
=matie1 die zij zelv5 afzett51 zijn dan 
die bronn5 van  elk&] ges*eid54 ,soms   
zijn die bronn5 kle9e zi*tb>e vijv]tjes 
vol wat]2 soms e*t] ligt hun wat] 9 de  
diepte en kan m5 het  niet ( bijna niet 
zi52 m5 hoort dan e*t] het kok5 en ziet 
de  ontwijk5de /oom4 ,vroeg ( laat wordt
 zulk e5 b>/1 door dezelfde  oorzaak die
 ha> de$ ont/aan1 wijd] ( krijgt zij    
zijb>/51  en dan v]dwijnt het wat]      
da>door we] 9 de diepte en wordt de  b>/
 onw]kzaam en droog4 ,op het            
,angel-t]race1 op het zuidelijk  g$eelte

 van d5zelfd5 heuveluitloop]1 zag ik    
zulk e5 b>/1 die  kla>blijkelijk oud 0  
ma> e]/ onlangs we] op5geb>/54 ,e5      
aantal kle9e kegeltjes1 zoo groot als   
omgeke]de emm]s en groot]1  w>5 op d5   
b>/ ont/aan1 doordat het ov]vloei5de    
wat] hun r&5  snel _h do5 groei54 ,van  
b9n5 w>5 zij hol1 en de zuiv]heid van   
het b9n5vlak de$ v]mo$51 dat zij nog    
niet lang gel$5 actief  gewee/ w>54 ,ma>
 de nieuwe b>/ _h ze ov]langs           
op5gesplet51  aan twee zijd5 van bov5   
na> b5$51 en zoodo5de het wat] do5      
wegvloei54 ,9 de kle9]e 0 de spleet e5  
h&bre$ ( m9d]2  ma> 9 d5 groot/5 kegel 0
 zij zoo bre$ dat ik er door he5  kon   
loop5 en de inw5dige kolk kon b]eik51   
zond] de r&=matie  te bes*adig54        
,veel oud]e b>/5 zijn soms veel wijd]4  
,de wijd/e die ik zag1  wordt g5oemd    
,devil's ,kit*5 #ae2 m5 kan hi]9 door   
middel van  e5 ladd] tot op e5 diepte   
van e5 ti5tal met]s afdal54 ,de  diep]e 
ruimte bevat lu*t die met koolzuur /]k  
bezwang]d en dus  doodelijk is1 zooals  

uit de ov]geblev5 gebe5t5 van all]lei   
di]5  blijkt4 ,ma> da> is de spleet zoo 
smal1 dat m5 er niet 9 kan kom54        
,zulke b>/5 ziet m5 dikwijls 9 d5 vlakk5
 grond1 zo[el die met  w]kzame bronn5   
als met uitg$o(de4 ,ma> ook komt het    
voor1 dat e5  smalle heuvelr+1 die      
e5maal uit trav]tijn w]d opgeb\wd1 ov]  
zijn  l5gte gesplet5 en da>door         
onw]kzaam geword5 is4 ,de ,devil's      
,kit*5  ligt 9 zulk e5 rug4 ,die rugg5  
zijn ma> we9ige met]s bre$ en  dikwijls 
me] hoog dan dik4 ,de ,:ite ,elephant is
 e5 d] mee/ bek5de  =matin van di5 a>d1 
en geeft door zijn naam d5 vorm vrij wel
 aan1  als m5 alle5 aan d5 romp van het 
di] d5kt4 ,&]e zulke rugg5  zag ik      
rondom ,angel t]race1 en e5 ze] fraai5  
bij d5 pulsat+ #af  geys]1 die ge5      
geys]1 ma> e5 gewone w>me bron is4 ,e5  
uitvo]ige  bes*rijv+ van e5 actieve en  
nog jonge spleet zal ik lat] gev51  als 
ik mijn wa>nem+5 ov] d5 ,orange-geys]   
bespreek4    ,ba? ,lake #ag is e5 groote
 vijv] ( kle9 me]tje1 9 e5 diep  g$eelte

 van e5 d] dal5 tuss*5 de               
trav]tijn-heuvels geleg51  dat ook voor 
bad5 gebruikt wordt4 ,de w>me bron      
bev9dt zi* aan  e5 d] zijd51 ma> het    
me]tje is zoo groot1 dat het da>door op 
e5 aang5ame temp]atuur geh\d5 wordt4    
,het in/room5de wat]  vloeit erg5s we]  
door e5 spleet weg4 ,hi] als 9 de blauwe
 oog5  van ,jupit] ov]treft de he]lijke 
doors*ijn5dheid van het wat]  alles wat 
m5 zi5 kan4 ,de kle9e wolk5 aan d5 hemel
 word5 op de  opp]vlakte t]uggekaat/ en 
9 de diepte ziet m5 ov]e5kom/ige1       
wolka*tige beeld5 van de za*te en       
glibb]ige1 9 all]lei bo*t5  en rond+5   
omhoog dr+5de en groei5de               
trav]tijn-ge/e5t54 ,de  fijn/e trekk5   
van dez5 bron kan m5 op groote diepte   
zi51 en  all]lei voorw]p51 als takk5 en 
blad]5 van boom51 ziet m5 er  ligg51    
re$s b$ekt door e5 fijne1 groei5de      
kalklaag1 ma> nog  go$ h]k5ba>4 ,hi] en 
da> neemt het lev5de trav]tijn bru9e en 
blauwe1 gele en roode t9t5 aan1 9       
onnoemelijke s*ake]+54 ,het  kleur5spel 

is ev5 za*t en boei5d als het           
onuitputtelijk is4    ,na deze ze]      
onvoll$ige bes*rijv+ kom ik tot de      
besprek+ van  de v]kl>+ d] beh&elde     
v]s*ijnsel54 ,all]e]/ wil ik dan  tra*t5
 de lev5sw]k+5 van het trav]tijn te     
bes*rijv51 om  e]/ da>na de a&a*t te    
ve/ig5 op de bronn5 van het wat] en  van
 de kalk1 en vooral op de bron van de   
w>mte4    ,9 kalkh\d5d wat] pleegt de   
kalk door middel van koolzuur te  zijn  
opgelo/4 ,v]dwijnt dit1 zoo slaat de    
kalk ne]4 ,nu zijn er 9  het algeme5    
twee middel51 die het koolzuur uit wat] 
kunn5 do5  v]dwijn54 ,all]e]/ de gewone 
v]damp+4 ,zooals i$]e5 weet  v]dampt uit
 ons du9wat] het koolzuur1 als dit wat] 
e5v\dig op5  aan de lu*t /aat1 en wel   
des te snell] na>mate het w>m] is4 ,uit 
het wat] d] heete bronn5 kan dus het    
koolzuur ontwijk51 zoodra  het aan de   
opp]vlakte komt4 ,ma> als er e5 ov]maat 
van dit gas 9  het wat] is opgelo/1     
behoeft de kalk dan nog niet ne] te     
slaan1  zooals zij bij het /aan van     

du9wat] aan de lu*t doet1 ( zooals      
blijkt uit de ketel/e51 die zi* bij het 
kok5 van wat] vormt4    ,het twe$e      
groote middel1 om koolzuur aan het wat] 
te onttrekk51 is  het lev5 van plant54  
,het ho(dv]s*ijnsel to* van de vo$+  is 
jui/ het opnem5 van dit gas en de v]w]k+
 er van tot  organis*e /(4 ,de plant5   
zijn hong]ig en z\d5 ga>ne veel me]     
koolzuur nuttig5 dan het wat] hun       
aanbi$t4 ,zij nem5 dus ook de  laat/e   
spor5 er van op4 ,di5t5gevolge do5 zij  
de kalk voll$ig  ne]slaan4 ,dit ne]slaan
 kan dan 9 ( buit5 de plant ges*i$54    
,het  weefsel kan met kalk doortrokk5   
word51 ( het geheele gewas wordt  door  
e5 kor/ omgev51 ( de kalk slaat 9 vlokk5
 ne] en z9kt op  d5 bodem4 ,onze gewone 
kranswi]5 doortrekk5 hun li*aam met de  
ne]geslag5 kalk en word5 da>door        
wita*tig en bros2 m5 kan ze  haa/ niet  
drog5 zoo bros zijn ze4 ,all]lei &]e    
wi]5 v]kalk5  op deze wijze1 zond] dat  
dit aan hun lev5 ( aan hun groei s*aadt1
  en aan de ku/5 van ,norm&i v9dt m5    

zelfs wi]51 die er uitzi5  als witte en 
fijn v]takte koral51 en die geheel h>d  
en kalka*tig  s*ijn5 te zijn4 ,ma> het  
microscoop doet ov]al de lev5de cell5   
tuss*5 de afgezette kalkmassa's zi54    
,aan de ku/5 van w>me zeen  v9dt m5     
zulke wi]soort51 die zooveel kalk       
bevatt51 dat m5 ze  e5v\dig voor e5 deel
 van d5 rotsw& ( voor /e5tjes 9 het  z& 
h\dt1 en het gesla*t ,li?o?amnion (     
/e5wi] is e5 van de  mee/ bek5de en     
vorm5rijk/e ond] h54    ,zoo is het ook 
9 de bronn5 van ,mammo? ,hot ,spr+s4    
,nag5oeg alle  kalk wordt door wi]5     
afgezet1 en het microscoop toont 9 de   
jonge  groei5de lag5 ov]al de gro5e1    
lev5de cell54    ,de geheele            
trav]tijn-rots1 e5ige mijl5 lang en     
hond]d5 met]s  hoog1 is het product van 
de w]kzaamheid di] wi]51 ev5als         
koraalriff5 en de da>uit ont/ane geb]gt5
 het resultaat van de  w]kzaamheid d]   
koraaldi]5 zijn4 ,ma> de wi]51 die het  
trav]tijn  voortbr5g51 zijn ov] het     
algeme5 ze] e5v\dig van /ructuur en     

behoor5 tot de laag/e afdeel+54 ,het    
zijn deels draadbact]in1  deels         
gekleurde vorm51 die da>m$e nauw v]want 
zijn4    ,e5 van de mee/ vreemde        
v]s*ijnsel5 is1 dat deze wi]5 be/&  zijn
 teg5 w>mtegrad51 die &]e wi]5 en hoog]e
 plant5 niet  v]drag5 kunn5 zond] te    
/]v54 ,elk blad en elke bloem /]ft      
dadelijk1 als m5 ze dompelt 9 het wat]  
d] heete bronn54 ,slap en  v]fl5/ kom5  
zij er uit4 ,ma> de kalkwi]5 dez] bronn5
 kunn5 er  teg54 ,natuurlijk e*t] 9 ze] 
v]s*ill5de mate4 ,er zijn er enkele1    
die zelfs 9 het w>m/e1 bijna kok5de wat]
 groei5 en ti]51 en  &]e1 die af moet5  
wa*t5 tot het wat] afgekoeld is tot jui/
 op  die grad51 die voor het gewone lev5
 de uit]/e gr5z5 vorm54 ,ma>  op die    
gr5z5 ti]5 zij dan ook bij voorkeur4 ,9 
het algeme5 kan m5  zegg5 dat het de    
kleurlooze1 witte ( li*tgele            
draadbact]in zijn1  die die hoog]e      
temp]atuur v]drag51 t]wijl zoodra e5    
gro5e  ( da>m$e v]wante kleur de organ5 
voor de vo$+ doortrekt1  de temp]atuur  

niet hoog] mag zijn1 dan de hoog/e gr5z5
 voor het  gewone plant5lev54    ,de w&5
 d] kok5de vijv]s en het e]/e beg9 d]   
ov]vloeibeekjes  zijn dus het gebi$ d]  
draadbact]in1 t]wijl 9 de volg5de       
bass9s en 9 hun lat]e ov]vloeing5 de    
gro5e en roode en bru9e  en gele wi]5 9 
alle s*ake]+5 van d5 reg5boog1 tot bijna
  zuiv] zw>t toe1 welig ti]54 ,g9ds het 
zuiv]/e wit1 hoog/5s  9 li*t zwavelgeel 
ov]ga&1 hi] e5 rijkdom van fraaie en    
mee/al  s*itt]5de kleur51 9 de groot/e  
wissel+ die m5 zi* d5k5 kan4    ,het    
kookpunt van wat] ligt1 op de hoogte    
wa>op het geheele  ,yell[/one-p>k geleg5
 is1 niet zooals bij ons1 bij #ajj ,c4 (
 #bab  ,fahr5heit4 ,het is aanzi5lijk   
lag] en b$raagt sle*ts #ib ,c4 (  #aih  
,fahr4 ,de hoog/e temp]atur51 wa>bij    
wi]5 lev5d gevond5  w]d51 w>5 om/reeks  
#he ,c4 ( #ahe ,fahr41 dus sle*ts we9ige
  grad5 lag] dan het kookpunt4 ,het zijn
 v]s*ill5de soort5 van  draadvormige    
bact]in1 wa>van sommige de witte golv5de
 w&5  van de vijv]tjes bekle$51 en &]e 9

 lange1 buigzame en door de  /roompjes  
he5 en we] bewog5 drad5 van mee/ bleek  
gele kleur 9  de ov]vloeibeekjes gezi5  
word54 ,ond] de laat/e speelt vooral  de
 zwavel-bact]ie ( ,beggiatoa 7zoog5oemd 
na> e5 ,italiaans*  plantkundige7 e5    
ho(drol4 ,zij ontle$t de zwavelzure     
z\t51 maakt  de zwavel vrij1 zet die 9  
korreltjes 9 ha> cell5 af en v]krijgt   
da>door ha> gele kleur4 ,zij leeft 9    
wat] van #aej--afe4 ,hoog]e  temp]atur5 
v]drag5 ,lepto?rix lam9osa 7#ace--ahe   
,f4  #eh--he  ,c47 en ,phormidium 7#afe 
,f47    ,de gewone lev5sgr5s voor plant5
 ligt om/reeks #ej ,c4 ( #abj  ,fahr4   
,zoodra het wat] e5 lag]5 w>mtegraad    
b]eikt heeft1  laat het d5 groei van    
eig5lijke wi]51 met e*t bladgro51  toe4 
,talrijke soort51 alle met e5 ze]       
e5v\dig5 cell5b\w1  word5 dan           
aangetr(f54 ,zij behoor5 tot v]s*ill5de 
gesla*t51  als ,*rococcus1 ,gloeocapsa  
en &]e2 ja1 zelfs enkele met onze       
gewone flab v]wante soort5 van ,conf]va1
 zijn 9 heete bronn5  wa>g5om54 ,het z\ 

mij e*t] te v] vo]5 hi] op de nam5 ( de 
k5m]k5 di] wi]5 te will5 +aan4 ,zij     
be/aan mee/ uit kle9e  ronde (          
ronda*tige cell51 die ond]l+ tot drad5  
en vliez5  v]e5igd zijn4 ,voor hun      
beteek5is voor de w>me bronn5 is vooral 
van belang dat zij 9 soms dikke         
slijmlag5 gehuld zijn1 en het is  e5 ze]
 m]kwa>dige ond]v9d+1 als m5 de         
all]buit5/e laag  van de trav]tijn-massa
 niet alle5 gekleurd ziet1 ma> ook op   
het  gevoel als e5 za*te gelei gewa>    
wordt4 ,ma> m5 moet zijn v+]s  da>toe   
/ek5 9 wat] dat zoo heet is1 dat m5 zi* 
br&5 z\  als m5 er ev5 te lang 9 bleef4 
,al deze wi]5 nu mak5 sam5 het          
trav]tijn4 ,en da> de e5e soort         
draadvormig en de &]e vliezig is1 de e5 
9 op/a&e lij/5 en  de &] 9 vlakke       
ov]treksels groeit1 da> er v]d] 9 /il   
wat]  me] op/a&e koraaltjes en 9 /room5d
 wat] me] lange drad5  ont/aan1 en er   
all]lei &]e kle9e v]s*ill5 9 hun        
lev5swijze  zijn1 kan m5 de eig5a>digh$5
 van r&=matie en bass9vorm+1  van       

/alactiet5 en orgelpijp5 en van all]lei 
&]e ze] fraaie  trekk5 gemakkelijk      
v]kl>54 ,ik w5s* dit e*t] uit te /ell5  
tot de bes*rijv+ van enkele d]          
m]kwa>dig/e bronn54    ,ov] d5 oorsprong
 van het heete wat] wil ik kort zijn1 te
 me]  omdat ik da>op bij de besprek+ d] 
geys]s uitvo]ig t]ugkom4 ,op  de hoog]e 
b]g5 valt de reg51 en het wat] wordt    
voor e5 deel  9 d5 humusa*tig5 bodem d] 
boss*5 t]uggeh\d54 ,hi] belaadt  het zi*
 met het koolzuur dat 9 di5 humus       
rijkelijk ont/aat4 ,e5  volg5de reg5bui 
doet het 9 d5 ond]grond v]dwijn51 wa>   
het door  de splet5 9 de rots5 v] 9 de  
diepte kan kom54 ,be/aat nu dit         
rotsge/e5te uit kalk1 zoo belaadt zi*   
het koolzuurh\d5de wat]  da>m$e1 t]wijl 
het v]d] vloeit4 ,dr+t het 9 lag5 die   
door de  ond]a>ds*e w>mte tot #ajj ,c4  
en hoog] v]w>md zijn1 zoo kan het  die  
temp]atur5 aannem51 en dus1 als het lat]
 we] te voors*ijn  tre$t1 dit do5 9 d5  
vorm van heete bronn54 ,deze beweg+ van 
het wat] is1 afgezi5 van de             

temp]atuurv]s*ijnsel51 geheel           
ov]e5kom/ig met wat eld]s1 vooral 9     
/rek5 van kalkgeb]gt51  gezi5 wordt4    
,i$]e5 weet dat 9 de ,grotte de ,han de 
rivi] aan  de e5e zijde d5 b]g in/roomt1
 om door de ond]a>ds*e grott51  gang5 en
 splet51 aan de &]e zijde we] te        
voors*ijn te kom54 ,op  dezelfde wijze  
v]zamel5 zi* de wat]5 van ,mammo? ,hot  
,spr+s  voor e5 groot deel 9 ond]a>ds*e 
splet51 en bij het t]ras van  ,cleopatra
 kan m5 ze1 zooals ik re$s gezegd heb1  
re*t/reeks da>9  zi5 v]dwijn54 ,al dat  
wat]1 dat tijdelijk aan de lu*t gewee/  
is1 als het w>e met het doel om zijn    
kalk af te zett51 v]zamelt  zi* tot e5  
ond]a>ds*5 /room1 die dw>s ond] de b]g5 
door1  met e5 v]val van #bjj met]s en   
ov] e5 af/& van me] dan e5  mijl na> de 
,g>d9]-rivi] /roomt om zi* da> als e5   
wat]val  van heet wat] 9 di5 ho(d/room  
uit te /ort54 ,die wat]vall5  word5 aan 
de to]i/5 ond] d5 naam van ,boil+-riv]  
#ah v]toond4    ,e5 ze] belangrijk punt 
is de vraag1 wa> de kalk v&aan komt4 ,en

  wel vooral1 wa> zooveel kalk v&aan    
komt dat e5 geb]gte van enkele  mijl5   
gaans en van e5 hoogte van hond]d5 met]s
 da>van 9 d5  loop d] tijd5 kan zijn    
opgeb\wd4 ,natuurlijk moet e5 ongeve]   
ev5  groote rotsmassa da>toe opgelo/ en 
weggevo]d geword5 zijn4 ,geheele        
geb]gt5 moet5 v]bruikt zijn1 om het     
mat]iaal voor de nieuwe  trav]tijn-b]g5 
te lev]54 ,dit is1 hoe onv]wa*t miss*i5 
voor sommige lez]s1 to* e5 uit]/        
e5v\dige en volkom5 zek]e  gevolgtrekk+4
 ,ma> v]d] kan m5 zegg51 dat die oploss+
 9 de  diepte en niet aan de opp]vlakte 
is ges*i$1 da> het wat] zi*  da>toe /e$s
 e]/ 9 de humus-lag5 van koolzuur moe/  
voorzi54 ,er  moet5 dus uitge/rekte     
grott5 ont/aan zijn1 zooals die tr\w5s  
bijna ov]al 9 kalkgeb]gt5 word5         
aangetr(f54 ,welli*t be/aan  er 9 d5    
omtrek van ,mammo? ,hot ,spr+s nog      
d]gelijke grott51 en  welli*t vorm5 zij1
 met hun /alactiet5 en /alagmiet51 ev5  
groote  wond]5 als de ,hot ,spr+s zelv54
 ,ma> zij zijn nog niet ontdekt1  en da>

 de zorg5 voor het beh\d van het p>k    
voor diepga& ond]zoek  niet bevord]lijk 
zijn1 zull5 zij welli*t nog lang onbek5d
 blijv54    ,zulke uitge/rekte grott5   
e*t]1 als hi] noodig gewee/ zijn1  zull5
 welli*t gevolgd zijn door in/ort+51 die
 hun w&5  en gewelv5 9 groote /e5blokk5 
omlaag wi]p54 ,m5 z\ dan  e5 b]ghell+   
krijg51 ov]lad5 met huisgroote blokk51  
s*]p  gebrok5 en niet afg]ond1 uit lag5 
van kalk be/a&e en nu e5s  met de lag5  
s*u91 dan we] met de lag5 v]tikaal      
ne]geworp51  te groot en te talrijk om  
op die wijze door e5 glets*] te zijn    
v]vo]d4 ,w]kelijk v]toont m5 u1 op d5   
rijweg t5 zuid5 van  ,mammo? ,hot       
,spr+s1 zulk e5 t]re94 ,e5 kle9 halfuur 
rijdt m5  tuss*5 die gevall5 reuz5 door4
 ,het is de /reek bek5d als  ,silv]gate 
& ! ,hoodoos4 ,silv]gate #ai om de      
gl9/]5d  witte kleur d] rotsblokk51 die 
t] we]szijd5 van d5 weg op  elk&]       
ge/apeld ligg54 ,hoodoos om de vreemde  
vorm51 die 9 de  avonds*em]+ op sommig5 
d5 indruk van rondzw]v5de b]ggee/5      

kunn5 mak54 ,ov] me] dan e5 halve       
vi]kante mijl ligg5 deze  blokk5 op de  
hell+ van d5 b]g1 als run5 van ongezi5e 
trots*e  zal5 en gewelv54    ,van de    
plaats5 die m5 bezoekt1 is alle5 ,mammo?
 ,hot ,spr+s  op kalkgeb]gt5 geleg52    
v]d] gaat de reis ov] en tuss*5 de      
vulkanis*e ge/e5t51 wi] ho(dbe/&deel ge5
 kalk ma> kiezel  is4 ,al de geys]s en  
al de w>me bronn5 van het p>k1 behalve  
deze  e5e groep1 hebb5 dus kiezelh\d5d  
wat]2 zij zett5 s9t]s af en  ge5        
trav]tijn4    ,da>m$e is e*t] ook de    
boomgroei en de flora e5 &]e1 ev5als ook
  9 ,europa de kalk/rek5 gemakkelijk aan
 ze] bizond]51 mee/ ze]  bloemrijk5     
plant5groei te h]k5n5 zijn4 ,de zw>te   
d51 die eld]s  de boss*5 vormt1 is hi]  
zeldzaam2 de soort5 die eld]s zeldzaam  
zijn1 vorm5 hi] het eig5lijke bos*4 ,de 
gewone boom5 zijn hi]  de witte d51     
,p9us flexilis1 met naald5 9 bundeltjes 
van vijf1  met e5 witte s*ors en met    
kegels zoo groot als onze zee-d54 ,het  
is e5 heel w]k voor e5 eekhoorntje zulk 

e5 kegel af te knag52  ik zag er e5     
da>m$e bezig1 t]wijl ik vlak bij hem    
bleef /aan4 ,de  sp>r5 zijn hi] vooral  
,pseudotsuga mucronata ( de ,d\glas-sp>1
  met kle9]e kegels met ze] fraaie      
aanhangsels aan de s*ubb54 ,als  ond]h\t
 v9dt m51 man%oog en tot heele boom5    
opgroei5d1 d5  rood5 c$] ( ,junip]us    
virg9iana1 en v]d] e5 ,elaeagnus met    
roode ma> bitt]e bess51 e5 kruisbes met 
kle9e1 /]k zure bess51  e5 hee/]a*tige  
bos*bes1 gelijk5de op d5 ,vacc9ium      
ulig9osum1  d5 kruip5d5 c$] ( j5ev]bes1 
,junip]us ,sibirica1 en e5 groot  aantal
 kle9e bloemplant51 die 9 ,augu/us e*t] 
groot5deels re$s  uitgebloeid w>54      
,ik geef ?ans e5e bes*rijv+ van mijne   
eig5 wa>nem+5  ov] d5 groei d] wi]51 en 
de wijze hoe zij de t]rass5 en de       
=matin voortbr5g54 ,sle*ts e5 drietal   
dag5 kon ik de bronn5  bezoek51 en mijn 
besprek+ is uit d5 a>d d] zaak onvoll$ig
  en opp]vlakkig4 ,ma> ik hoop1 dat zij 
voldo5de moge zijn1 om aan  mijn lez]s  
e5 d5kbeeld van dit hoog/ m]kwa>dige    

v]s*ijnsel  te gev51 wa> de opb\w van   
rots5 en b]g5 het resultaat is van  de  
nog /e$s voortga&e w]kzaamheid van het  
plant5lev54    ,v]hit door de ond]a>ds*e
 w>mte en bezwang]d met kalk komt dus   
het wat] 9 de ,mammo? ,hot ,spr+s te    
voors*ijn4 ,door talrijke  splet5 komt  
het omhoog om ov] de opp]vlakte weg te  
vloei5 (  vijv]s te vorm51 die door ha> 
held]1 donk]blauw wat] het oog  boei54  
,9 het midd5 van zulk e5 vijv] ( soms   
ook aan d5 r&1  ziet m5 de heete bron1  
die opborrelt en kookt en zoodo5de het  
wat]  van d5 vijv] v]hit4 ,dit v]dampt  
snel en di*te nevel5 hang5  ov] het     
wat]vlak ( word5 door d5 w9d wegg$rev54 
,onaang5aam  w>m als m5 te di*t 9 hunne 
nabijheid komt1 zijn die nevel5 nog  op 
v]r5 af/& zi*tba>4    ,het wat] koelt   
natuurlijk all5gs af1 snel wa> het 9 e5 
dunne  laag ov] d5 grond wegvloeit1     
langzaam wa> het als kok5de  beekjes    
/roomt1 ( 9 de vijv]s en holt5 blijft   
/aan4 ,bij dat  afkoel5 zet zi* de kalk 
af1 vooral ook omdat zij opgelo/ is     

door middel van koolzuur1 dat uit het   
heete wat] v]dampt4 ,ma> de  eig5a>dige 
/ructuur van de opp]vlakte d] heuvels1  
wa>uit deze  bronn5 te voors*ijn kom51  
is niet aan die e5v\dige afzett+ te     
dank54 ,integ5deel1 zij is het w]k van  
lev5de plant51 kle9e1  ma> 9 geweldige  
massa voorkom5de wi]tjes1 die de kalk 9 
hun  weefsel va/ do5 word5 en zoo als   
het w>e zi*zelve do5 v]/e554    ,van die
 wi]5 zijn de mee/e bru91 &]e zijn gro5 
9  v]s*ill5de t9t51 van li*t geel-gro5  
tot held] gro5 en donk]  sm>agd-gro54   
,al die kleur5 ziet m5 op de door het   
heete wat]  bevloeide vlakk5 9 de bont/e
 m5gel+4 ,da>5bov5 komt nog  e5         
kleurloos ( hoog/5s bleek geela*tig     
gewas voor1 dat geheel  &]e eig5s*app5  
heeft en ook e5 geheel &]e rol speelt4  
,het  groeit 9 bundels van lange1       
slappe1 9 de /roompjes he5 en we]       
wiegel5de drad54    ,deze twee groep5   
zijn 9 vele opzi*t5 v]s*ill5d4 ,de      
e]/g5oemde1 die de r&5 d] bass9s vorm5  
en die ik dus  r&wi]5 zal noem51 lev5   

bij temp]atur5 die wel hoog zijn1  ma>  
die to* door vele &]e plant51 zij het   
soms ook sle*ts  tijdelijk1 kunn5       
v]drag5 word54 ,het zijn1 zooals ik re$s
 zeide1  temp]atur5 van #de-ej ,c4 en   
lag]4 ,ik zal wat] van die temp]atur5   
w>m noem5 en wat da>bov5 is heet4 ,wel  
is #de-ej ze] w>m en  br&t m5 zijn v+]s 
als m5 ze er e5 poosje 9 h\dt1 ma> het  
is e5 gemakkelijke wijze om e5 duidelijk
 v]s*il te mak54 ,9  wat ik heet wat]   
noem /]v5 nag5oeg alle plant5 en ook    
vele  r&wi]54 ,ma> da>9 kunn5 de        
draadwi]5 lev5 en wel tot grad51  die   
soms vrij di*t bij het kookpunt van wat]
 kom54 ,dit kookpunt  is hi] tr\w5s1    
zooals ik re$s zeide1 veel lag] dan bij 
ons4 ,het  is dus e5 ze] bizond]e en 9  
het plant5rijk zeldzame eig5s*ap1  die  
de draadwi]5 9 /aat /elt 9 dit heete    
wat] te lev54    ,de r&wi]5 v]di55 di5  
naam om de wijze wa>op zij groei54 ,deze
  groei to* is de oorzaak van de geheele
 =matie en vooral van het  ont/aan van  
t]rass54 ,de wi]5 groei5 op d5 bodem d] 

vijv]s  als erwtgroote geleia*tige      
vlokk51 soms iets groot] word5de en     
gekleurd al na> gelang van de soort4    
,hi] en da> zag ik die vlokk5  aan de   
opp]vlakte drijv51 t5gevolge van kle9e  
gasbelletjes1 die de  zuur/( bevatt51   
welke zij uit het koolzuur vrij mak54   
,soms hang5  zij 9 e5 di*te laag teg5   
het wat]vlak aan4 ,ik zag dit vooral 9  
,ba?+ lake1 dat e5 vrij groot me]tje is1
 wa>van de heete bron  op e5 plaats aan 
d5 r& ligt4 ,op de mee/ v]wijd]de       
plaats5 is  het wat] dus vrij koel en   
gaat de ontwikkel+ d] wi]5 langzaam1    
zoodat m5 de v]s*ill5de process5 go$ kan
 volg54    ,zet nu zulk e5 wi]kogeltje  
kalk af1 doordat het het oploss+smiddel 
d] kalk1 het koolzuur v]bruikt1 dan     
wordt het all5gs zwa>d] en  z9kt het op 
d5 grond4 ,z9kt het diep1 dan zal het de
 voorwa>d5  van zijn groei moeilijk]    
v9d52 is de plaats ondiep1 dan zal het  
snell] groei54 ,dit groei5 be/aat dus 9 
dubbele w]kzaamheid van  groot] word5 en
 v]h>d54 ,de mee/ ondiepe plaats5 zijn  

natuurlijk  bij d5 r&1 en zoo ont/aat   
langs d5 r& e5 soort van lev5de  wal1   
die voortdur5d groeit4 ,m5 heeft b]ek5d1
 dat zulk e5 wal  om/reeks #a c,m4 9 e5 
ma& hoog] kan word54 ,dit zal t5 slotte 
er  toe leid51 dat de r& bov5 het wat]  
gaat uit/ek54 ,ma> de bron  vo]t        
voortdur5d me] wat] aan1 en dus zal het 
wat] ov] d5 r&  he5 vloei54             
,aanvankelijk is dit voor d5 groei van  
d5 r& gun/ig1  ma> de r& kan onmogelijk 
ov]al ev5 hoog blijv54 ,zoodra de lijn  
ongelijk wordt1 vloeit het wat] bij     
voorkeur ( uitsluit5d ov] de  lag]e     
g$eelt51 en zoo word5 deze v]hoogd4 ,op 
die wijze word5  v]s*ill5 9 de hoogte   
van d5 r& /e$s door d5 groei d] wi]5    
zelv5 v]eff5d en groeit dus t5 slotte de
 r& gelijkmatig omhoog4    ,tev5s groeit
 de r& snell] dan de wi]5 op d5 bodem   
van  d5 vijv] en dit heeft t5 gevolge1  
dat de vijv] all5gs diep]  wordt4       
,feitelijk wordt hij niet diep]1 da>    
zijn bodem /e$s hoog]  wordt1 ma>       
aangezi5 de r& /]k] to5eemt1 wordt to*  

de wat]laag  langzam]h& dikk]4    ,dit  
beg9sel van r&vorm+ ziet m5 op de       
t]rass5 van de ,hot  ,spr+s ov]al en 9  
alle grad5 ontwikkeld4 ,de mee/ e5v\dige
 en ook  mee/ algeme5e wijze is de vorm+
 van v]hev5 ribbels4 ,vloeit het        
kalkh\d5d wat] ov] e5 za*te hell+       
omlaag1 zoodat het n]g5s  blijft /aan1  
dan bekle$t zi* die hell+ geheel met de 
bes*rev5  wi]54 ,e]/ gelijkmatig1 ma>   
weldra uit zi* de neig+ om r&5 te  mak5 
en groepe]5 zi* de wi]5 9 kronkel5de en 
ine5sl+]5de  lijn51 die het opp]vlak 9  
kle9e maz5 v]d$54 ,deze maz5 zijn       
dikwijls kle9] dan e5 guld51 en altijd  
smal en l9ks en re*ts  9 punt5          
uitloop5d1 want de dammetjes /aan dw>s  
op de ri*t+  wa>9 het wat] vloeit4 ,dit 
is jui/ de grondslag voor het mak5 van  
r&54 ,m5 kan g]u/ zegg5 dat de geheele  
rotsmassa1 die e5ige  bund]s b$ekt1 met 
dit fijne netw]k ov]trokk5 is4 ,m5 ziet 
het  ov]al1 wa> het wat] 9 e5 dunne laag
 ov] de opp]vlakte /roomt1  hetzij deze 
zwak helt ( /eil omlaag gaat ( zelfs e5 

v]tikal5 w&  vormt4 ,m5 ziet het 9      
all]lei kleur51 mee/al bru9 en roodbru91
  soms 9 de v]s*ill5de t9t5 van gro54   
,wa> ?ans ge5 wat] vloeit1 heeft dit    
vroeg] gevloeid en is  de opp]vlakte met
 dezelfde ribbels di*t b$ekt4 ,het is   
als e5  soort van fluweel4 ,blijft e5   
g$eelte e*t] lang droog1 dan slijt  het 
opp]vlak1 deels door reg51 deels door   
plant5groei1 deels1  en miss*i5 vooral1 
door de m5s*5 die er op loop54 ,het     
wordt  dan tot e5 krijtwitte1 po$]a*tige
 massa4 ,ma> dit slijt5 gaat  niet zoo  
snel1 ( ov]al v9dt m5 langs de voetweg5 
en ook er op1  de spor5 van de op/a&e   
r&54    ,het is gemakkelijk te begrijp51
 hoe e5 r& all5gs 9 e5 t]ras  v]&]t4    
,het doet er niet toe hoe groot de vijv]
 is1 ma> de mee/e  di] vijv]tjes zijn   
sle*ts enkele vi]kante met]s groot4     
,vloeit  nu het wat] nu e5s hi] dan we] 
da> ov] d5 r&1 dan is de  r& de plaats  
van d5 snel/5 groei4 ,het wat] wordt er 
als het  w>e ev5 opgeh\d5 door de       
glibb]ige1 geleia*tige wi]massa1  die er

 de kalk en het koolzuur groot5deels    
ui?al54 ,dan vloeit het  wat] ov] d5 r& 
he51 loodre*t na> omlaag en dus veel    
snell]2  da>5bov5 heeft het niet me]    
zooveel kalk 9 oploss+4 ,de groei  d]   
wi]5 ov] die loodre*te vlakt5 gaat dus  
sle*ts langzaam1  en t]wijl de r&       
ja>lijks ze] m]kba> hoog] wordt1 groeit 
de  w& ond] hem haa/ niet aan4 ,m5 ziet 
nu1 hoe di5t5gevolge de  r& v]tikaal    
omhoog groeit1 en dit is dan ook e5     
algeme5 k>akt]1  zo[el voor de tallooze 
h&hooge r&51 die ov]al op de hell+5     
voorkom51 als voor die eig5a>dige       
t]rasvorm+1 die zooze] de  a&a*t trekt4 
,horizontale t]rass5 met v]tikale w&5   
/aan  bov5 elka> op de oude heuvelhell+1
 die zij 9 e5 reuz5trap1  met tr$5 van  
e5 met] en me] v]&]54 ,ma> elk t]ras is 
e5  vijv]tje1 dat wel all5gs zijn bodem 
met nieuwe kalkwi]lag5 b$ekt1  ma> to*1 
zoolang alles lev5d blijft1 met wat]    
gevuld blijft4    ,de v]tikale w&5 van  
die t]rass5 zijn soms uit]/ fraai4 ,mee/
  wit ( ze] li*t bru91 omdat de groei d]

 wi]5 er sle*ts  langzaam is1 en altijd 
met de tallooze dw>sribbeltjes bezet1   
die van  nabij bes*\wd week en bros1    
d4w4z4 geleia*tig en met kalkkorrels    
doortrokk51 en niet zeld5 rose van kleur
 zijn4 ,soms is de loodre*te  w& ov]ig5s
 vrij vlak1 soms e*t] ook gevormd als e5
 orgel1 met  tallooze pijp51 ( liev] als
 e5 reeks van afhang5de /alactiet5  op  
dunne en /eile /alagmiet5 ru/5de4 ,want 
9 hun midd5 v]toon5  deze kolomm5       
dikwijls eig5a>dige v]small+54    ,hi]  
en da> ziet m5 de lev5de1 nog vo*tige   
t]rass5 met de w>me  bron ( groep van   
bronn5 die ze vo$t1 alles nog 9 voll5   
groei en  9 kra*tige w]k+4 ,deze zijn   
het voornamelijk1 die met bizond]e  nam5
 word5 aang$uid1 en wa>he5 de bezoek]s  
bij voorkeur word5  geleid4 ,ma> er zijn
 tallooze t]rasvorm+5 die geheel droog  
en  dood zijn1 en wa>9 de vijv]tjes nu  
e5s nog diep1 dan we] met  afval en     
/uiv5de kalk aangevuld zijn4 ,ook slijt5
 de w&5 en  de r&5 all5gs1 en gaat dus  
het fijne en si]lijke op d5 duur        

v]lor54 ,heeft m5 e5maal e*t] het v]b&  
tuss*5 die droge  en de nog vo*tige     
t]rass5 go$ begrep51 dan v9dt m5        
dezelfde  =matie op dez5 geheel5 b]g    
telk5s en telk5s we] t]ug4    ,het w>me 
wat] komt door splet5 9 de ond]ligg5de  
rots5  omhoog4 ,elk ge/e5te is m9 ( me] 
gesplet51 ma> het v]mog5  van wat]1 om  
zoo het voldo5de koolzuur bevat1 e5     
ov]e5kom/ige  hoeveelheid kalk op te    
loss51 maakt hi] de splet5 wa>9 het wat]
  loopt all5gs wijd]4 ,het word5 geheele
 klov5 en grott54 ,tr\w5s  alle kalk die
 hi] op de opp]vlakte wordt afgezet1    
moet erg5s 9  de diepte zijn opg5om54   
,vloeit het wat] nu uit zulk e5 spleet1 
hetzij 9 e5 vijv]1 hetzij ov] e5 hell+1 
dan ond]gaat die spleet  voortdur5d     
v]&]+4 ,want het oploss5 van kalk       
v]brokkelt het  ge/e5te1 en doet blokk5 
invall54 ,zoo kan m5 zi* voor/ell5  dat 
vroeg ( laat e5 spleet v]/opt raakt4    
,het wat] moet dan e5  &]5 uitweg zoek52
 de =matin van de vroeg]e spleet drog5  
uit  en groei5 niet me]1 en eld]s beg9n5

 nieuwe zi* te vorm54 ,dit  kan         
natuurlijk gebeur5 buit5 het            
teg5woordige gebi$ d] gewone            
w]kzaamheid1 en dan krijgt m5 zulke     
gesole]de krat]s als bv4 d5             
oranje-geys]1 di5 ik /raks nad]         
bes*rijv5 zal4 ,( het gebeurt  b9n5 het 
oude gebi$1 en de afgezette lag5 word5  
door nieuwe  b>/5 geop5d4    ,da>toe    
be/aat tr\w5s alle geleg5heid4 ,want de 
w]kzaamheid d]  r&wi]5 leidt niet tot de
 vorm+ van e5 compacte rotsmassa1 ma>   
tot het ont/aan van dunne1 mee/ niet me]
 dan v+]dikke s*al5  en lag54 ,ov]al wa>
 de grond afbrokkelt kan m5 dit zi54    
,het is  wa>s*ijnlijk e5 gevolg van de  
p]iodis*e w]kzaamheid1 die zelf  we] e5 
gevolg is van het feit dat het wat] ov] 
d5 wi]5r& nu  e5s hi] en dan we] da>    
ov]vloeit4    ,de bes*rev5 oorzaak moge 
de mee/ algeme5e zijn voor de kle9e     
splet5 tuss*5 de s*al51 voor de groot]e 
en ze] groote splet5  geeft zij ge5     
voldo5de v]kl>+4 ,deze moet gezo*t word5
 9 de  neig+ d] r&wi]5 om niet alle5    

v]tikaal omhoog te groei5 ma>  ook      
horizontaal ov] d5 vijv] he5 zi* uit te 
breid54 ,drijv5de  wi]tjes aan d5 r&1   
die niet gaan z9k5 als zij zi* met kalk 
belad51 ma> aan d5 r& aansluit5 en met  
dez5 all5gs va/  word51 zijn het beg9   
van deze vorm+4 ,zij groei5 op de wijze 
van die padde/oel51 die m5 zoo dikwijls 
uit rott5de boom/amm5  ziet uitgroei5   
als platte kor/5 met e5 opb\w uit       
ev5wijdige  kr+54 ,hun r& is dan de     
laat/e en jong/e kr+4 ,zoo is het  ook  
hi]4 ,dezelfde zon5 ont/aan1 met e5     
witte r& en bru9e  b9n5kr+5 9 all]lei   
t9t54 ,op ,m9]va-t]race ziet m5 e5 bron1
  als e5 held]5 blauw5 en vrij diep5    
vijv]1 door e5 aantal /ell5  van zulke  
horizontaal groei5de r&5 omgev52 de me] 
v]wijd]de  zijn ont/aan1 to5 het wat]   
nog hoog] /ond1 en die aan het wat]     
gr5z5 natuurlijk het laat/4    ,deze    
horizontale groei neemt nu soms ze]     
aanzi5lijke afmet+5  aan4 ,ik zag da>van
 v]s*eid5e bewijz54 ,het fraai/ 0 e*t]  
e5  w>me bron1 vr en lag] dan het       

,m9]va-t]race4 ,het wat] 0 w$]  held] en
 donk] blauw1 de vijv] _h v]s*eid5e     
met]s 9 omtrek  en 9 zijn midd5 borrelde
 het kok5de wat] omhoog4 ,ma> dat midd5 
0 volgegroeid1 er /ond e5 kle9e krat]   
met e5 c5trale holte  wa>uit /oom en    
wat] kwam54 ,rondom 0 die krat] v]      
uitgegroeid  tot e5 vlies1 dat ov] het  
wat] zi* uitbreidde4 ,aan de e5e zijde  
_h dit vlies d5 r& van d5 vijv] al      
b]eikt4 ,gelukkig 0 alles  nog ov]vloeid
 en 9 voll5 groei1 9 witte en bru9e en  
gro5e  kr+54 ,want het 0 e5 broos       
opp]vlak1 dat bij betr$5 9 z\  zakk5 en 
plaats mak5 voor het kok5de vo*t4 ,do*  
het betr$5 van  al deze natuurwond]5 is 
v]bod54    ,aan de &]e helft van dez5   
vijv] 0 het midd5vlies ov] het  wat] he5
 tot bijna aan d5 r& gekom51 e5 wat]lijn
 van #aj-dj  c,m4 bre$te vrij lat5d4    
,door deze lijn he5 kon m5 9 de diepte  
kijk51 en ook de gro5e vlokk5 van wi]5  
aan de ond]zijde van  het vlies zi54    
,het vlies 0 aan d5 r& nog papi]dun1 do*
 na> het midd5 toe  veel dikk]1 het     

groeide van bov5 en van ond]5           
gelijkmatig aan1  en het s*e5 niet lang 
me] te behoev5 te dur51 voordat deze    
vijv]  rondom geslot5 z\ zijn4    ,wordt
 nu vroeg] ( lat] de toevo] tot zulk e5 
bron afgeslot51 dan  blijft de spleet4  
,9 groot]e vijv]s kunn5 zulke splet5    
veel lang]  word54 ,ov]al 9 het droge   
ge/e5te v9dt m5 die splet54 ,hi]  en da>
 zijn ze +etrapt ( door e5 &]e oorzaak  
geop5d zoodat  m5 ze zi5 kan4 ,en van   
ze] kle9e tot ze] groote splet5 ziet  m5
 alle ov]gang54 ,ov]al v9dt m5 ze1 mee/ 
9 s*u9e ri*t+  omlaag ga&e4 ,cupid's    
,cave is zulk e5 spleet1 die zijdel+s 9 
e5 loodre*t5 w& wijd op5/aat1 en        
,devil's ,kit*5 is er e51  die ik re$s  
g5oemd heb en die enkele ti5tall5 met]s 
lang is en  om/reeks #ac met] diep4 ,van
 ons gezels*ap klomm5 e5 aantal p]son5  
langs ladd]s 9 deze spleet af1 die jui/ 
wijd g5oeg da>voor 04 ,9  zulke splet5  
is ond]aan niet zeld5 e5 koolzuurrijke  
lu*t aanwezig1  die vogels en &]e di]5  
kan do5 v]/ikk5 en op bepaalde bronn5   

van koolzuur wij/4 ,tr\w5s              
koolzuuruitwasem+5 uit d5 grond gaan    
ze] dikwijls met vulcanis*e w]k+5       
gepa>d4    ,hoe dik de kalkafzett+5 van 
deze wi]5 zijn1 vond ik niet  opgegev54 
,gewoonlijk me5t m51 dat de geheele b]g 
z ont/aan  is1 en ov]al 9 d5 omtrek v9dt
 m5 spor5 van d5zelfd5 b\w uit  dunne   
lag5 en s*al54 ,de afzett+5 ligg5 e*t]  
op het uite9de  van e5 uitloop] van e5  
heuvel5reeks1 en zijn dus wa>s*ijnlijk  
op e5 heuvelkam ont/aan4    ,om op de   
vliesvorm+ op de opp]vlakte van het wat]
 t]ug te kom51  m]k ik op dat dit vlies1
 zoov] het met het heete wat] 9 aanrak+ 
is1 bijna altijd geheel wit is4 ,dit    
wij/ er op dat het niet de  r&wi]5 zijn1
 die het groot/e a&eel aan d5 snell5    
groei van  dit vlies hebb51 ma> de      
draadwi]54 ,m5 ziet dan ook dikwijls e5 
drad]ige /ructuur1 de drad5 loop5       
ev5wijdig en na> d5 r& toe1  zoodat de  
l5gtegroei van elk5 draad tot de        
voortzett+ van d5  r& bijdraagt4 ,op    
enkele plaats5 zag ik zoo van n punt    

uitga&e  e5 waai] van drad5 ov] de      
opp]vlakte uit/ral54 ,( liev] ov]  wat  
de opp]vlakte gewee/ 01 want de         
wat]toevo] 01 tijd5s  mijn bezoek1 zoo  
kle91 dat het vijv]tje droog 04 ,de     
bodem 0  vlak en bezaaid met            
koraalvormige wi]groep51 wit van de     
kalkmassa  wa>9 zij zi* g$ompeld hadd54 
,het waai]vormige drad5vlies lag  ru/ig 
op die koraaltjes4 ,en di*t er bij w>5  
d]gelijke vorm+51  deels jong] en nog   
bevloeid en groei5d1 deels oud] en t5   
deele  v]gaan4 ,zulke fijne vorm+5 moet5
 wel v]nietigd word5 als zij  door e5   
hagelbui met grove hagel/e55 getr(f5    
word51 zooals  op d5 avond na mijn      
bezoek4 ,en ev5e5s moet5 de h]haalde    
heftige  reg5s en onwe]sbui5 veel tot   
het afslijt5 bijdrag54    ,vele splet5  
zag ik 9 de droge g$eelt54 ,ma> e5      
aantal vond  ik ook op de bevloeide     
plaats51 en dan daalde het wat] 9 e5    
dikk5 /room 9 de spleet af1 om 9 d5     
ond]grond te v]dwijn51  en wa>s*ijnlijk1
 met nieuwe kalk belad51 eld]s we] voor 

d5 dag  te kom54 ,zoo bijvoorbeeld aan  
,m>ble-t]race4    ,de fraai/e vijv]s    
zijn die van het ,jupit]-t]race4 ,het   
zijn  twee groote diepe vijv]s van      
pra*tig donk] blauw wat]1 dat zoo  heet 
is1 dat het de bov5 bes*rev5 damp5 en   
nevels geeft1 en dat  ov]al 9 de vijv]s1
 die ti5tall5 van quadraat-met]s groot  
zijn1  de bodem en b9n5r&5 zuiv] wit    
zijn1 en dus ge5 r&wi]5 ma>  sle*ts     
draadwi]5 bevatt54 ,ov] de r&5 vloeit   
het wat] deels  loodre*t omlaag1 aan de 
&]e zijde e*t] ov] e5 uitgebreide       
vlakte1 wa> het groote t]rass5 met lage 
r&5 maakt4 ,hi] koelt  het voldo5de af1 
om d5 geheel5 bodem zi* met bru9e en    
gro5e  wi]5 te do5 b$ekk54 ,vall5 9     
zulke koel]e vijv]tjes naald5  ( geheele
 takk5 van d5n5boom5 en roode c$]s1 dan 
word5 die  all5gs met wi]5 ov]groeid en 
met e5 kalklaagje omkle$t ev5als  bij   
ons 9 het me]tje van ,rockanje4         
,kun/matig +ebra*te voorw]p5  kan m5 op 
deze wijze ook lat5 incru/e]54 ,v]d]op  
is het wat]  soms zoov] afgekoeld1 dat  

grass5 en lage soort5 van biez5 er aan  
groei5 kunn54    ,de eig5a>dige         
groeiwijze d] r&wi]5 geeft nog tot e5 &]
  m]kwa>dig v]s*ijnsel aanleid+1 als    
namelijk de r&5 ze] hoog  word54 ,het   
zijn de kegels en s*oor/e554 ,kegels    
heet5 zij als de  holte betrekkelijk    
kle9 is1 s*oor/e55 als die 9 v]h\d+ tot 
d5 r& groot is4 ,de nam5 hebb5 betrekk+ 
op de droge toe/&51  ma> m5 v9dt        
dezelfde gevall5 ook met e5 w>me bron er
 94 ,e5  s*oor/e5 van om/reeks e5 met]  
hoogte wordt d5 to]i/5  v]toond1 en     
kegels ziet m5 op v]s*ill5de plaats54   
,als de trav]tijnrots5 lang droog zijn  
en v]we]51 h]neemt de  plant5groei zijn 
re*t54 ,e]/ kom5 gras en kle9e          
bloemplant51  da>na kom5 hee/]s en      
boom51 en geheele boss*5 van d5         
,yell[/one-d5 7,p9us ,murrayana7 /aan op
 dez5 b]g4 ,ma> als zi*  dan di*t bij en
 iets hoog] dan het bos* e5 nieuwe      
spleet op5t1  en ha> heete wat] ov] d5  
grond van het bos* uitspreidt1 kan  zij 
het geheele bos* dood54 ,niet door de   

w>mte van het wat]1  want dat is op di5 
af/& van de bron voldo5de afgekoeld om  
ons*adelijk te zijn4 ,ma> omdat de grond
 met e5 v]h>d5de kor/  van kalk wordt   
b$ekt1 die t5 slotte d5 bodem geheel van
 de lu*t  afsluit zoodat da>ond] de     
wortels /]v51 en dus ook de boom5 te    
gronde gaan4 ,angel's t]race is e5      
droevig voorbeeld van dit geval1  da>   
hi] hond]d5 groote d5n5boom5 geheel dood
 en kaal op d5  kalkgrond /aan4 ,soms   
b]eikte de kalklaag hunne ond]/e takk51 
ma> soms liet zij d5 voet d] wortels aan
 de /amm5 onb$ekt1  zoodat m5           
gemakkelijk zi5 kon1 dat zelfs e5 ze]   
dunne laag  z moorddadig kon w]k54 ,aan 
de r&5 van deze plaats zag ik de  /]v5de
 en half ge/orv5 boom51 die e5 to5em5de 
uitbreid+  van het euvel a&uidd54       
,m]kwa>dig vond ik het voorkom5 van onze
  gewone europees*e blauwe klokjes      
7,campanula rotundifolia71 die hi]1  te 
midd5 van die vreemde v]s*ijnsel5 en die
 geheel bizond]e flora1  weeld]ig       
bloeid5 en e5 aang5ame h]9n]+ aan onze  

heid5 bod54    ,9 e5 d] bos*rijke       
vallei5 a*t] de heuvel5groep1 wa>op  de 
voornaam/e bronn5 d] ,mammo? ,hot ,spr+s
 gevond5 word51  /aat e5 groote kegel   
van trav]tijn1 die d5 naam draagt van   
,orange-,geys]4 ,deze naam z\ alli*t do5
 v]mo$51 dat m5 hi] te  do5 _h met e5   
=matie1 zooals die 9 de eig5lijke       
geys]bass9s  gevond5 word51 en dat deze 
bron dus op dit gebi$ niet ?uis         
behoorde4 ,m5 z\ me55 dat zijn wat]5    
kiezelzuur bevatt5 en dus  s9tel        
afzett51 t]wijl de opgelo/e /( 9        
w]kelijkheid hi]  koolzure kalk is1     
ev5als 9 alle bronn5 van deze omgev+4   
,ook  spr+t de bron niet hoog op1 zooals
 m5 het van e5 e*t5 geys]  v]wa*t5 z\4  
,de kegel is /omp en van bov5 m9 ( me]  
vlak4 ,de kleur is aan de  e5e zijde    
krijtwit1 aan de &]e bru9 en grijs2 de  
e]/e zijde is  ?ans droog1 en de kleur5 
d] laat/e word5 door het ov]vloei5de    
wat] ond]h\d54 ,op d5 vlakk5 top bev9dt 
zi* e5 bekk5 met  wat]1 9 welks midd5 e5
 bron kookt4 ,van uit het dal kan m5 dat

  niet zi51 ma> m5 hoort het geluid     
duidelijk en ziet de damp5  op/ijg54 ,ik
 b5 op e5 d] b]g5 die het dal omgev5    
geklomm5  om het bekk5 te zi52 het neemt
 sle*ts e5 kle9 deel van de  topvlakte  
94    ,die bron s*ijnt uit e5 op5+ van  
e5 ond]a>ds*e spleet te kom51  want aan 
de e5e zijde van d5 hoog5 kegel is e5   
lage afzett+ van  trav]tijn1 die d5 vorm
 van e5 vlakk5 heuvelrug heeft1 op zijn 
kam  e5 aantal kle9e op5+5 en b>/5      
drag5d1 wa>uit heet wat] te  voors*ijn  
komt4 ,die lijn is sle*ts e5 tw9tigtal  
pass5 lang1 en  ev5 groot is de         
afgezette kalkmassa1 die l9ks en re*ts  
van ha> d5  grond b$ekt4 ,deze =matie is
 vrij gelijkmatig van opp]vlakte1 zoodat
  zij bijna ov]al door het afvloei5de   
wat] bevo*tigd wordt4 ,het kwam  mij    
belangrijk voor1 deze op5+5 nad] 9      
oog5s*\w te nem5 en  e5igsz9s uitvo]ig  
te bes*rijv51 omdat zij veel kle9] zijn 
dan  die d] mee/e &]e heete bronn51 en  
te zam5 e5 typis* beeld  van d5 bov5r&  
van e5 ond]a>ds*e b>/ gev54    ,de op5+1

 die het v]/e van d5 ho(dkegel geleg5   
is1 is zoo  groot als e5 vui/1 en aan   
drie zijd5 met kor/5 van bru9 en gro5   
v]kalkt wi] ov]groeid2 het wat]1 dat er 
9 vrij groote hoeveelheid  uit/roomt1 is
 ze] heet4 ,vlak er naa/ /aat e5        
kegeltje met e5  op5+ zoo wijd als e5   
v+] dik is1 ma> dit is nu droog4 ,het   
wat]  uit de vui/-groote op5+ kookt met 
tallooze bell5 op en vloeit  dan omlaag 
9 e5 smal /roompje4 ,da>9 groei5 de     
witte ( bleekgele  draadwi]5 9 drie (   
vi] bundels1 wiegel5d 9 d5 kle95 heet51 
snelvliet5d5 /room4 ,m5 br&t zijn v+]s  
als m5 de wi]5 er  ui?aalt4 ,iets v]d]  
op v9dt m5 zulke drad51 die afgebrok5 en
  dus weggevo]d zijn1 ma> teg5 e5 s*]p5 
hoek van d5 r& zijn  blijv5 hang54      
,all5gs koelt het wat] natuurlijk af1 en
 weldra is  het zooveel lag] 9          
temp]atuur geword51 dat de gro5e en     
bru9e  wi]5 er 9 kunn5 lev54 ,het beekje
 is dan bre$] en m9d] diep  geword51 en 
loopt ov] kor/5 van lev5d trav]tijn 9   
all]lei  kleur51 met e5 slijm]ige1 ma>  

all5gs v]kalk5de opp]vlakte4    ,volgt  
m5 de v]mo$elijke b>/lijn1 dan v9dt m51 
ongeve] e5  met] v]d] en iets hoog] op1 
e5 v+]dikke op5+1 wa>uit  voortdur5d    
groote damp-blaz5 kom51 die de op5+     
telk5s  afsluit54 ,er vloeit ma> we9ig  
wat] uit1 do* ook da>9 groei5  de witte 
draadwi]bundels4 ,het wat] v]spreidt zi*
 dan en is jui/  voldo5de om e5         
aanzi5lijk deel d] opp]vlakte vo*tig en 
w>m te  h\d54 ,da> groei5 de bru9e en   
gro5e kor/51 nog geleia*tig  en bros1   
brek5d bij het aanrak54 ,enkele         
voet/app5 van vroeg]e  bezoek]s mak5 er 
kle9e me]tjes1 wa>9 het wat] blijft     
/aan2  9 de hoog/e en w>m/e groei5 de   
bleeke draadwi]51 9 de lag]e  de bru9e  
en oranjegekleurde soort54    ,e5 halv5 
met] v]d]1 op de ov]ig5s geslot5        
b>/lijn1 komt  we] e5 vui/groote op5+1  
die wat hoog] op het heuveltje ligt1  en
 dus e5 snell] afvloei5d /roompje geeft4
 ,die /room is aan d5  r& zw>t1 9 't    
midd5 drad]ig wit1 beide door de wi]5   
die er  9 groei54    ,nu /ijgt de       

heuvelrug snell] en ov] e5 af/& van e5  
met]  ligg5 nog e5 vijftal d]gelijke    
bronnetjes1 elk met e5 wit (  zw>t      
/roompje1 omgev5 door e5 bru95 r&4      
,hoog] op de lijn  word5 de v+]groote   
op5+5 talrijk] en moeilijk te tell51    
soms  vloei5 zij tot groep5 9n4 ,ma> de 
beekjes en afzett+5 zijn  dezelfde4 ,e5 
#be-tal zulke gaatjes ligg5 op e5 pa>   
met] bije51  e5 smalle lijn vorm5d4 ,dan
 volgt e5 duimdikke bron1 die zijn wat] 
e5 h& hoog opspuit en 9 e5 bo*t omlaag  
laat vall54 ,rondom  de op5+ en de      
plaats wa> het wat] valt1 vorm5 zi*     
kor/51  die aan d5 w>mwat]kant wit1 do* 
aan de &]e zijde bru9 zijn4    ,de groep
 d] actieve bronnetjes wordt ?ans       
afgewisseld door e5  onw]kzam5 kegel1   
die e5 h& hoog bov5 het opp]vlak        
uit/eekt1  en de mee/e &]e dus 9 grootte
 ov]treft4 ,wat] kon ik 9 de  holte niet
 zi51 do* ongetwijfeld 0 dit 9 de diepte
 voorh&54    ,op dez5 kegel volgt e5    
spuitbronnetje1 dat zoo dik is als e5   
p9k  en door e5 gekorreld5 r& omgev54   

,het w]pt groote druppels wat]  omhoog1 
die telk5s met bell5 kok5d5 wat]damp    
afwissel54 ,de  druppels vall5 buit5 d5 
r& op de kalkafzetsels1 die da> en vlak 
langs d5 r& wit zijn1 ma> op ze] kle95  
af/& e5e bru9e  kleur aannem54 ,want da>
 helt het opp]vlak /]k en vloeit dus het
  wat] snel 9 e5 dunne1 v]koelde laag   
weg4    ,nu kom5 we]1 altijd 9 de ri*t+ 
van d5 geys]kegel1 e5  ti5tal v+]dikke  
gat5 wa>9 het wat] kookt2 zij vorm5 e5  
kle9e groep met e5 geme5s*appelijk5 r&1 
die e*t] aan de  e5e zijde van ond]5    
geb>/5 is1 zoodat het heete wat] niet   
ov]1 ma> ond] d5 r& afvloeit4 ,het is e5
 h&bre$e spleet1  die e5 ev5 bre$       
/roompje geeft1 dat we] e5 zw>t5 bodem  
heeft  en vol is met sl+]5de1 bleekgele 
drad54 ,aan de r&5 groei5  all5gs kor/5 
van bru9e en witte wi]5 ov] het wat]    
he52 zij  groei5 van ond]5 snell] aan1  
da> zij aan de bov5zijde dikwijls  droog
 word51 en he*t5 zi* dus me] en me] aan 
de ond]laag va/1  de b$d+ van d5 /room  
v]nauw5d4    ,e9delijk volgt nog e5 veel

 groot]e op5+4 ,het is e5 kegel zoo     
groot als e5 ho(d1 die van bov5 en aan  
de e5e zijde op5 is1  en wa>uit e5 bre$e
 /room van heet wat] omlaag vloeit4     
,zw>te  vliez5 en witte drad5 wissel5   
elka> 9 dit wat] af1 t]wijl  all]lei    
fijne koraalvormige gewass5 zi* aan d5  
voet van d5  kegel 9 het w>me wat]      
bev9d54 ,v]d] op wordt de bodem van dez5
  /room bre$] en li*t roe/bru9 van      
kleur1 en b$ekt hij zi* met  tal van    
wi]lij/5 en van lepelvormige            
uit/eeksels1 die het wat]  plaatselijk  
en tijdelijk teg5h\d51 e5 ontelb>e      
m5igte van kle9e  bekk5tjes vorm5d4     
,bov5 dez5 lang5 en bre$5 rug v]heft zi*
 de eig5lijke  geys]-kegel nog drie met]
 hoog]4 ,aan de bes*rev5 zijde vloeit   
ov]al e5 dunne laag heet wat] ov] d5 r&1
 zw>te en witte en  bru9e /rep5 vorm5d1 
al na> gelang d] wi]soort54 ,de bov5r&  
is afg]ond door het ov]vloei5de wat]2   
da>ond] vorm5 zi*  /alactiet51 die als  
ribb5 v]tikaal omhoog loop54 ,dan volgt 
e5  g$eelte wa> de kegel m9d] /eil is1  

en hi] hebb5 zi* vooral  de r&wi]5      
g5e/eld1 tal van t]rass51 elk met e5    
vijv]tje1  vorm5d4 ,sommige dez] t]rass5
 zijn ook re$s volgegroeid en  het wat] 
vloeit e5v\dig ov] d5 r& van het        
horizontale vlak  he54 ,soms zijn deze  
t]rass5 groot1 en telt m5 er sle*ts e5  
ti5tal bov5 elka>1 soms zijn zij kle9]  
en v9dt m5 er tw9tig  en me] bij        
dezelfde dal+4 ,ov]al is de geheele     
opp]vlakte met de  kronkel5de dw>sribb5 
d] bru9e wi]5 di*t b$ekt4 ,het is als   
het w>e e5 fijngolv5de bodem ond] de    
dunne wat]laag4    ,aan de              
teg5ov]ge/elde zijde1 de noordzijde van 
d5 kegel1 vloeit1  zooals ik re$s gezegd
 heb1 teg5woordig ge5 wat] me] af2 hi]  
en da> zijn zelfs groote /ukk5 er uit   
gevall51 zoodat m5 iets  van de inw5dige
 /ructuur zi5 kan4 ,da>bij blijkt1 dat  
de opb\w  voortdur5d ongeve] op dezelfde
 wijze heeft plaatsgevond51 wa>op nu  de
 afzett+ aan de opp]vlakte nog          
voortgaat4 ,want de massa be/aat  uit   
v+]dikke s*al51 die los en met smalle   

tuss*5ruimt5 ov]  elk&] ligg54 ,die     
tuss*5ruimt5 corresponde]5 met de       
p]iod51  wa>op dat g$eelte van het      
opp]vlak droog 01 t]wijl de s*al5       
natuurlijk des te dikk] zijn1 na>mate de
 plek lang] onafgebrok5  bevloeid       
geword5 is4 ,bij het drog5 is de        
donk]bru9e kleur d]  vo*tige en lev5de  
massa 9 e5 li*t geela*tig bru9 v]&]d4   
,rondom de bes*rev5 =maties is e5       
uitgebreid afvloei-t]re9 voor  het wat]4
 ,op dit t]re9 is alle vegetatie van &]e
 plant5 dan  wi]5 g$ood1 en het is met  
e5 trav]tijnlaag b$ekt1 die vlak bij  d5
 kegel vrij dik is1 ma> na> de r&5 toe  
dun uitloopt4 ,vlak  langs d5 r& groei5 
e*t] all]lei plant51 zoodat m5 precies  
zi5 kan1 hoev] de afzett+ gegaan is4    
,ond] die plant51 die de                
oorspronkelijke flora van het dal       
v]teg5woordig51 komt vooral  e5 lage    
soort van guld5 ro$e vrij veelvuldig    
voor4 ,tr\w5s het  gesla*t d]           
,solidago's ( guld5 ro$5 is 9 het       
geheele p>k1 en  v]d] ov] al de prairin 

van het we/51 aan de oo/zijde d] ,rocky 
m\nta9s1 e5 d] mee/ algeme5e1 zo[el wat 
rijkdom aan soort51  als wat de         
onafzi5b>e millio55 van individu5       
betreft4 ,v]d]  v9dt m5 langs d5 r&     
blauw bloei5de vlassoort51 gele ,s$ums1 
kle9e ,a/]s 7e5 gesla*t1 dat 9 ,am]ika  
ev5 rijk v]teg5woordigd  is als de guld5
 ro$571 immortell51 en aan d5 bos*kant  
de kle9e  mo]as-zonnebloem54    ,zoov]  
de kalkafzett+ gaat1 zijn ook de boom5  
g$ood4 ,het zijn  de re$s g5oemde r$    
c$>s1 e5 soort van j5ev]bess51 die  hi] 
ov]al veelvuldig groei54 ,rondom d5 voet
 van d5 kegel /aan  die boom5 9         
groepjes1 tot man%oogte en me]          
opgegroeid en op de  armsdikke /amm5    
rijk v]takt4 ,ma> ?ans zijn zij zond]   
lo(1  geheel dor en kaal1 en t5 deele is
 re$s de s*ors afge/orv5  en afgevall54 
,uit d5 kegel zelf /ek5 de topp5 van e5 
ze/al  zulke /amm5 nog omhoog2 zij moet5
 re$s eeuw5 gel$51 9 het  beg9 d]       
=matie1 g$ood zijn1 en zijn s$]t        
langzam]h& ond]  de aangroei5de         

trav]tijn-massa b$olv5 g]aakt4 ,wat     
da>bov5  uit/eekt is kaal en be/aat     
alle5 nog ma> uit de dik/e takk52  al   
het ov]ige is v]gaan1 en ook de s*ors is
 s$]t lang v]dw554    ,zijn deze /amm5  
e5 treurig getuig5is van d5 /rijd tuss*5
 de  kalkwi]5 en het oorspronkelijke    
bos*1 iets v]d] op kan m5 dez5  /rijd   
nog 9 voll5 gang zi54 ,hi] zijn de roode
 c$]s t5 deele  nog gro5 en vol bess51  
t5 deele dor en droog4 ,aan sommige is  
het  gelukt d5 kalkh\d5d5 /room         
tijdelijk af te w5d52 de voor/e  /amm5  
zijn 9 d5 /rijd gevall5 ma> zij hebb5 de
 ov]ige van  het groepje beveiligd4 ,als
 e5 eil&je ligt zulk e5 plekje 9 d5     
v]/e55d5 /room1 en all]lei kle9e plant5 
hebb5 van de gebod5  beveilig+ gebruik  
gemaakt1 de plek tot e5 gro55de en      
bloei5de  oase 9 de kle9e woe/5ij mak5d4
 ,vooral e5 soort van di/el en  de      
,smilac9a1 die lat] 9 het naja> uit]/   
si]lijke tross5 van  roode besjes zal   
drag51 tr(f5 mij hi]1 tuss*5 de zooev5  
re$s  g5oemde plant5 van d5 r&4         

,behalve de roode c$]s1 die d5 kegel    
omgev51 ziet m5 aan de nu  droge        
voorzijde e5 pa> hooge d5n5/amm51 wi]   
voet ook re$s  door het trav]tijn       
ov]dekt is1 en die dus geheel dood zijn4
 ,als kale  pil>5 met wijduitgespreide  
takk5 reik5 zij bov5 d5 heuvel omhoog4  
,het is duidelijk1 dat deze geheele     
=matie van de vlakte van het  dal uit is
 opgew]kt4 ,er moet zi* 9 het bos* e5   
ond]a>ds*e  spleet gevormd hebb51 die 9 
v]b& /ond met de wat]massa1  die hi] van
 uit de hooge b]g5 na> het eig5lijke    
t]re9 d]  ,mammo? ,hot ,spr+s vloeit4   
,uit die spleet is het kalkh\d5de wat]  
te voors*ijn getr$51 rondom kalk        
afzett5d en de oude vegetatie  dood5d4  
,de spleet moet ontelb>e j>5 en welli*t 
eeuw5lang op  dezelfde plaats w]kzaam   
zijn gewee/1 met n ho(dop5+1 die d5     
groot5 kegel gevormd heeft1 en met e5   
reeks van kle9]e voor het  vlakke       
heuvelrugje1 dat ik bes*rev5 heb4       
,rondom heeft het dal d5 gewon5 vorm1 en
 zijn de hell+5 met de  gewone d5n5soort

 dez] /reek mee/ di*tbegroeid4 ,9 het   
dal is de  bes*rev5 spleet e*t] niet de 
e5ige uitlaat voor het heete wat]       
gewee/4 ,want e5 hond]dtal pass5 v]d] op
 ligt e5 twe$e kegel1  veel lag] en veel
 vlakk] en bre$]1 ma> zuiv] kegelvormig4
 ,de  hoogte b$raagt sle*ts e5 met]1 ma>
 de /raal is v]s*eid5e  met]s lang4 ,9  
het midd51 dus op d5 top van d5 vlakk5  
kegel1  ligt e5 uitg$o(de bron4 ,het is 
e5 kommetje vol wat]1 iets kle9]  dan e5
 gewone was*kom4 ,dit wat] is lauw1 en  
dus afkom/ig van de  ond]a>ds*e splet52 
ook ziet m5 9 d5 bodem van het bekk5 e5 
drietal gat51 wa>uit damp5 en lu*tbell5 
omhoog bobbel54 ,de bodem  van dit      
kommetje is met roodbru9e wi]vlokk5     
b$ekt1 en dezelfde  wi]51 doortrokk5 met
 kalk en uitg$roogd1 vorm5              
kla>blijkelijk  de geheele massa van d5 
kegel1 blijk5s de li*tgrijze kleur4     
,de geheele1 vlakke kegel is kaal1 ma>  
to* beg9t de plant5groei  hi] en da>    
zijne re*t5 we] te lat5 geld51 en moss51
 grass51  enkele guld5 ro$5 en          

wolfsmelk5 met nog e5 pa> &]e soort5    
hebb5 al enkele punt5 v]mee/]d1 om van  
da>uit zi* all5gs uit  te breid54 ,ook  
e5 immortelle zag ik er bloei54 ,op de  
opp]vlakte  van d5 kegel ziet m5 nog    
duidelijk de spor5 van de gekronkelde   
wi]r&51 die e5maal ook deze =matie      
t]rasvormig gemaakt moet5  hebb54 ,ma>  
het mee/e is to* re$s tot pu9 en po$]   
v]gaan1  welli*t groot5deels door       
belang/ell5de bezoek]s v]trapt4    ,ook 
eld]s 9 de vallei zijn nog spor5 van    
bronn5 ( ond]a>ds*e  splet5 wi] w&5 zijn
 +evall51 zoodat m5 dus 9 de diepte  zi5
 kan4    ,9 e5 naburig dal _h ik de     
geleg5heid nog bet] te zi5 hoe zulk  e5 
trav]tijn-massa er van b9n5 uitziet4    
,da> vond ik e5 kegel1  jui/ zooals die 
van d5 ,orange-,geys]1 ma>              
kla>blijkelijk s$]t  lange j>5 droog en 
onw]kzaam4 ,hij is drie met] hoog1 van  
bov5 niet  m]kba> v]&]d1 ma> zijdel+s   
afbrokkel5d4 ,deze geheele kegel  be/aat
 uit mee/ v+] dikke s*al51 die van bov5 
bijna horizontaal  ligg5 ma> dan ombuig5

 en loodre*t omlaag gaan4 ,zij zijn zoo 
los  aan elk&] v]bond51 dat zij afblad]5
 en afs*ilf]54 ,op zijn  buit5vlak      
v]toont elke s*aal e5 /alactieta*tige   
/ructuur1 en  wa> de s*al5 dw>s         
doorgebrok5 zijn is de inw5dige massa   
held]  wit en gr(-poreus4 ,sommige s*al5
 zijn zoo dun als bordpapi]1  &]e dikk]1
 tot v+]dikte toe4 ,plaatselijk is de   
buit5vlakte van  d5 geheel5 kegel nog   
go$ bewa>d1 vooral aan sommige zijd5 aan
  d5 voet1 en hi] ziet m5 ha> b$ekt door
 tallooze dw>sloop5de  ribbels1 die ?ans
 grijs en droog zijn1 ma> die           
kla>blijkelijk  door de bru9e r&wi]5    
zijn gemaakt4 ,hoeveel eeuw5 de wi]5 aan
  dez5 kegel geb\wd hebb51 is moeilijk  
na te gaan1 ma> alles pleit  er voor1   
dat zij van d5 beg9ne af tot aan het    
e9de op dezelfde  wijze w]kzaam gewee/  
zijn4 ,uit]/ e5v\dige beg9sel5 bra*t5   
ook hi] e5 rijke afwissel+ 9 vorm en    
/ructuur teweeg4                ,,ii4   
,,de ,,geys]s4      ,v]lat5 wij ?ans de 
w>me bronn5 van ,mammo? ,hot ,spr+s met 

hunne t]rass5 van kalk/e51 om tot de    
eig5lijke geys]s ov] te  gaan4 ,deze    
ligg5 9 het algeme5 9 de dal5 tuss*5 de 
vulkanis*e  ge/e5t51 en hunne afzett+5  
be/aan dan ook niet uit kalk ma> 9      
ho(dzaak uit kiezelzure ge/e5t5 (       
silicat54 ,deze =matie heet  hi]        
geys]iet1 9 teg5/ell+ met het trav]tijn 
d] bes*rev5  w>me bronn54               
,hoogopspr+5de bronn5 ziet m5 op het    
kalkt]re9 niet4 ,de geys]s  zijn e*t]   
jui/ het mee/ bek5d om de enorme hoogt5 
wa>toe  sommige van h5 het kok5de wat]  
opw]p54    ,vanwa> die kra*t1 die /oom  
en wat] zoovele hond]d5 met]s omhoog    
kan w]p58 ,vanwa> dat v]mog51 om e5     
s*ijnba> volkom5 ru/  plotsel+ af te    
brek51 om zulke geweldige v]s*ijnsel5   
voort te  br5g51 en dan we]1 als ( niets
 gebeurd w>e1 tot de vroeg]e ru/  t]ug  
te ke]58 ,het is de inw5dige w>mte d]   
a>de1 die dit teweeg  br5gt4 ,het zijn  
e5v\dig v]s*ijnsel5 van kok51 ma> ond]  
ze]  bizond]e om/&igh$54 ,9 e5 gewon5   
ketel brui/ en borrelt en  spat het wat]

 op4 ,kon op e5 ( &]e wijze plotsel+ het
 kok5  v]sneld word51 dan z\ ook het    
opspatt5 van wat]druppels plotsel+      
to5em51 zij z\d5 talrijk] en hoog]      
opgeworp5 word54 ,zoo moet  m5 zi* de   
geys]s voor/ell54 ,enkele kom5 uit e5   
diepe spleet1  wa>9 m5 tijd5s de ru/ het
 wat] niet zi5 kan1 ma> kort vr  de     
uitb>/+ komt het to* omhoog4 ,de mee/5  
e*t] kom5 uit  e5 kle95 kom ( vijv]1 die
 tot aan d5 r& toe gevuld is met  wat]4 
,e5 volkom5 held]1 ma> donk]blauw wat]1 
dat 9 s*oonheid  en aantrekkelijkheid   
voor dat d] &]e w>me bronn5 van het p>k 
niet ond]doet4    ,m5 kan veilig zegg51 
dat tuss*5 de voortdur5d kok5de bronn5  
en de ma*tig/e geys]s 9 de bass9s van   
het ,yell[/one-p>k alle  ov]gang5       
voorkom54 ,da>bij geldt de regel1 dat   
gewoon kok5d  wat] betrekkelijk sle*ts  
we9ig opspat1 ma> dat het opw]p5  van   
hooge zuil5 sam5hangt met p]iodis*e ru/4
 ,hoe zeldzam] het  opspatt5 is1 des te 
hoog] en des te ma*tig] kan het word54  
,de  mee/ bek5de geys] is de ,old       

,fai?ful1 die di5 naam draagt1 omdat    
hij1 zoolang als m5 hem k5t1 nog nooit  
aan zijne bel(te ontr\w  geword5 is4 ,en
 die bel(te1 afgeleid uit e5 lange      
erv>+1 is dat  hij telk5s1 na ruim e5   
uur1 we] zal beg9n5 te spel51 zooals  de
 locale t]m luidt4 ,alle &]e hoog       
opspuit5de geys]s van deze  /reek zijn  
zeldzam] 9 hun uit+51 zij w]k5 elk5 dag 
e5s1  ( om d5 &]5 dag ( om de #d ( #e   
dag54 ,de tuss*5pooz5 van  ru/ zijn wel 
ongeve] gelijk1 voor elk van h51 ma> to*
 niet z1  dat m5 jui/ vooruit kan zegg51
 wanne] het spel beg9n5 zal4 ,voor  d5  
reizig]1 die op elk bass9 sle*ts e5ige  
ur5 v]toeft1 hangt  het dus geheel van  
het toeval af ( hij de v]s*ijnsel5 zi5  
zal  ( niet4 ,ma> de ,old ,fai?ful laat 
hem nooit 9 d5 /eek4    ,vlak bij dez5  
geys]1 op e5 af/& van om/reeks #cjj     
,met]s1 is het  htel geb\wd1 dat zijn   
naam 9 de curieuse comb9atie draagt4    
,het  heet ,old ,fai?ful ,inn1 e5 naam1 
di51 buit5 v]b& met de bron1  m5ige ,inn
 b5ijd5 z\4 ,het spel beg9t met het     

op/ijg5 van heet  wat] uit de spleet en 
het ov]vloei5 van groote hoeveelh$5     
da>van1  t]wijl voortdur5d aanzi5lijke  
hoeveelh$5 /oom 9 groote wolk5  9 de    
lu*t ontwijk54 ,heeft dit e5ige m9ut5   
g$uurd1 dan beg9t  het wat] /]k] op te  
spatt51 met]s hoog en 9 v]s*ill5de      
ri*t+5 s*u9 op/ijg5d1 totdat t5 slotte  
e5 zuil van wel  twee voet 9 doorsn$e   
tot e5 hoogte van #dj-ej ,m4 met        
geweldige  snelheid omhoog /ijgt4 ,deze 
zuil is e*t]1 zoov] ik zi5 kon1  ge5    
massieve wat]kolom1 ma> gevormd uit e5  
onnoemelijk aantal  groot]e en kle9]e   
druppels4 ,en de hoeveelheid wat]1 die  
t]/ond  da>na omlaag valt en d5 geheel5 
geys]kegel ov]dekt1 komt met  deze      
voor/ell+ go$ ov]e54 ,e5 uitvo]ige      
bes*rijv+ van dez5  geys] en zijn spel  
zal ik e*t] e]/ lat] gev54    ,jui/ op  
dezelfde wijze w]k5 de talrijke geys]s  
die met  tuss*5pooz5 van e5 kle9] (     
groot] aantal m9ut5  opspuit54 ,hi] kan 
m5 alles me] van nabij en dus           
nauwkeurig]  zi54 ,e51 twee ( drie met]s

 spat het wat] op4 ,zorgt m5 dat  m5 t5 
opzi*te van de w9dri*t+ t] zijde /aat1  
zoo kan m5  soms veilig vlak aan d5 r&  
blijv5 /aan4 ,ond] d5 w9d z\ m5         
natuurlijk door de heete /oomdamp5      
omhuld word51 zond] snel g5oeg  e5      
uitweg te kunn5 v9d54 ,m5 ziet ook hi]  
ge5 eig5lijke zuil  van wat]4 ,uit de   
diepte van d5 held]5 vijv] /ijg5        
plotsel+  groote /oomblaz5 9 geweldig   
aantal op4 ,zij w]p5 het wat] dat  bov5 
h5 is1 en dat zij meevo]5 met kra*t     
omhoog1 ma> do5 het  da>bij snel en     
volkom5 uite5spatt54    ,de ,g9antess   
#bj speelt om de #ab ur51 de ,sawmill   
#ba #e ( #f  maal daags1 de ,giant #bb  
e5s 9 de week1 de ,ca/le #bc-;geys]  met
 tuss*5pooz5 van om/reeks #cj ur51 en   
zoo z\ m5 voor al de  groot]e geys]s e5 
lij/ van hunne w]kzaamheid kunn5 gev54  
,de  ,giant1 die het zeldzaam/ w]kt1 is 
ook de hoog/e1 zooals zijn naam  tr\w5s 
a&uidt2 zijn wat] wordt tot ruim #hj    
,met] hoog opgeworp51  dus bijna de     
dubbele hoogte van ,old ,fai?ful4       

,door dit ov]zi*t van de kra*t d]       
uitb>/+5 9 v]b& met de  l5gte van de    
p]iod5 van ru/1 kom5 wij tot de         
voor/ell+1 dat de  ma*tige geys]s       
g$ur5de die p]iod5 e5v\dig hun kra*t    
opsp>5  en ophoop51 om die dan1 9 d5    
kort5 tijd van enkele m9ut51 op  veel   
groots*]e wijze te kunn5 gebruik54 ,als 
van zelf ont/aat  dus de vraag1 op welke
 wijze zij dit ophoop5 kunn5 tot /&     
br5g54    ,natuurlijk kan m5 9 het      
inw5dige d] a>de niet gaan kijk51 hoe   
het wat] da> eig5lijk kookt1 no* ook hoe
 de ketel ( ketels er  uit zi51 wa>9 dit
 gebeurt4 ,kon m5 door bor+5 zoo di*t   
bij de  bronn5 kom51 dan z\ m5 to*      
wa>s*ijnlijk hun regelmatige w]k+  /or54
 ,m5 moet dus uit gewone natuurkundige  
v]s*ijnsel51 9  v]b& met d5 bek5d5 b\w  
d] ge/e5t51 en d5 gewon5 loop van  het  
wat]1 dat 9 artesis*e putt5 en 9        
ov]e5kom/ige natuurlijke  bronn5 omhoog 
komt1 tra*t5 e5 voor/ell+ af te leid54  
,zulk e5 voor/ell+ heeft de groote      
s*eikundige ,buns5 ontwikkeld  en door  

laboratorium-proev5 ge/eund4 ,zij heeft 
algeme55 bijval  gevond51 en hoewel door
 lat]5 hi] en da> 9 de uitw]k+ wat      
v]&]d is1 is het beg9sel to* /e$s       
hetzelfde geblev54 ,zoo groot  is de    
v]e]+1 die de bewond]a>s d] geys]s voor 
,buns5 hebb51  dat e5 d] hoog/e en      
fraai/e b]gtopp5 van het ,yell[/one ,p>k
  na> hem g5oemd is4 ,het is de         
,buns5peak1 de hoekige pyramidale  b]g1 
die vlak a*t] de ,mammo? ,hot ,spr+s en 
teg5ov] de  ,t]race-m\nta9s /aat4 ,de   
groote zijweg gaat tuss*5 hem en deze   
b]g5 door1 en mijl5 lang rijdt m5 rond  
om zijn voet1 met het  volle uitzi*t op 
zijn rots5 en boss*54    ,om mij e*t]   
niet te ze] 9 !oretis*e bes*\w+5 te     
begev51  zal ik beg9n5 met e5 korte     
s*ets van de beweg+ van het  wat] 9 d5  
grond 9 gewone gevall54 ,ik knoop da>bij
 aan aan d5  g$a*t5gang1 di5 ik re$s bij
 de besprek+ d] trav]tijn-bronn5  van   
,mammo? ,hot ,spr+s gegev5 heb4         
,ov]al wa> e5 kun/weg 9 het ge/e5te van 
e5 geb]gte is  uitgeh\w5 kan m5 zi51 dat

 die /e5 niet gaaf is4 ,altijd is  hij  
door splet5 en b>/5 9 v]s*ill5de ri*t+5 
9 /ukk5  gebrok54 ,m5 bewe]t dat n]g5s  
op a>de1 no* aan de opp]vlakte1  no* 9  
de diepte1 e5 volkom5 gaaf rotsblok van 
kubiek5 vorm met  zijd5 van #c ,met]s ( 
me] z\ te v]krijg5 zijn4 ,die b>/5 zijn 
onafhankelijk van d5 laagsgewijz5 b\w en
 9 het algeme5 het gevolg  van          
plaatselijke opheff+5 en v]zakk+54 ,9   
het lava-ge/e5te  van het ,yell[/one    
,p>k komt da>bij het feit dat de lava   
bij het  v]koel5 natuurlijk /]k +ekromp5
 is4 ,zij is da>bij m9 ( me]  regelmatig
 geb>/51 9 het geval van de basalt zelfs
 ze] regelmatig  9 de bek5de zeszijdige 
zuil54    ,9 die b>/5 ziet m5 somwijl5  
op de rots51 ma> me] nog op de  zooev5  
b$oelde1 bij het aanlegg5 van weg5      
kun/matig gemaakte 9-  en doorsnijd+51  
de wortels d] plant5 doordr+54 ,dit is  
e5  /udie op zi*zelf1 vooral omdat het  
e5 ta/b>e v]kl>+ geeft  hoe het komt1   
dat zoovele plant5 op s*ijnba> naakt    
ge/e5te ( op  kla>blijkelijk uit]/ droge

 hell+5 lev5 kunn54 ,met]s ziet m5  de  
wortels omlaag dal51 en wa>s*ijnlijk    
gaan zij nog veel diep]1  ma> de fijne  
takk5 en uite9d5 zijn alli*t bes*adigd  
en gebrok5  en dus niet me] wa>neemba>4 
,langs d5zelfd5 weg sijpelt natuurlijk  
het reg5wat] 9 het ge/e5te  omlaag4 ,het
 moge 9 de humuslag5 lang]5 ( kort]5    
tijd zijn  opgeh\d51 alles wat niet     
v]dampt1 ( niet als bek5 langs de       
opp]vlakte afvloeit1 z9kt weg 9 de      
splet54 ,het v]zamelt zi*  9 de diepte4 
,g+ het ge/e5te met d5zelfd5 b\w        
onbep]kt door1  alli*t z\ het wat]      
onbep]kt kunn5 wegz9k54 ,ma> de lava ru/
 op  krijtlag51 en deze we] op &]e      
=matin4 ,/or+5 9 de beweg+  van het wat]
 moet5 dus het gevolg zijn1 en zoo de   
lag5 e5igsz9s  hell51 zull5 zij het wat]
 9 bepaalde ri*t+5 afvo]54 ,zoo  ont/aan
 ond]a>ds*e bek5 en /room5 en hun aantal
 en ma*t is  veel groot] dan m5 zi*     
gewoonlijk voor/elt4 ,tr\w5s ook 9 ons  
eig5 l& speelt die ond]a>ds*e beweg+ van
 het wat] e5 groote  rol1 e5 rol1 die m5

 ?ans1 bij het aanlegg5 van wat]leid+5  
hoe lang] hoe me] wa>de]5 en be/ude]5   
gaat4    ,loopt nu e5 laag 9 e5 b]g zo1 
dat zij met ha> laag/5 r& 9  e5 dal     
uitkomt1 dan zal het wat]1 dat ov] de   
laag he5 vloeit1 9  dit dal te voors*ijn
 kom54 ,soms ziet m5 het re*t/reeks uit 
d5  rotsw& sijpel51 ma> wa> deze met e5 
dikke humuslaag b$ekt is  ziet m5       
mee/al1 9 het hoog/e deel van het dal e5
 kle9 mo]asje1  van wa>uit e5 beek      
omlaag /roomt4 ,vloeit ge5 zi*tb>e beek 
9 dit  mo]asje1 dan is het duidelijk dat
 het door e5 ( me] onzi*tb>e  /roompjes 
gevo$ wordt2 zijn er e*t] e5 ( me]      
aanvo]beekjes1  dan heeft de gewone     
bes*\w] mee/ ge5 r$5 om ook nog aan     
onzi*tb>e te d5k54    ,?ans kom5 de     
artesis*e putt5 aan de orde4 ,hun wat]  
komt ond]  drukk+ uit de diepte te      
voors*ijn1 het moet dus da> ond]  drukk+
 /aan4 ,de laag1 die door talrijke en   
wijde splet5 het  wat] gemakkelijk      
v]vo]t1 moet van bov5 en van ond]5 aan  
m9d]  gesplet5 en m9d] doorlat5de lag5  

gr5z54 ,ev5zoo zijn het bij ons  vooral 
gr9t- en z&lag51 die als het w>e +eslot5
 zijn tuss*5  klei1 die het wat] voor de
 opborrel5de putt5 lev]54 ,de put maakt 
m5 9 e5 dal1 op groot]5 ( kle9]5 af/&   
van e5 geb]gte-  ( heuvel5reeks4 ,niem& 
zal v]wa*t5 dat 9 e5 put1 geboord op  d5
 top van e5 b]g1 het wat] tot aan d5 r& 
zal op/ijg54 ,want  t]wijl de laag helt1
 is het het wat] 9 de heuvel5 dat drukt 
op  dat 9 de vlakte1 en wa> m5 boort    
tra*t het natuurlijk ev5 hoog  op te    
/ijg51 als het ond] d5 heuvel /aat4 ,het
 tra*t e5v\dig  het ev5wi*t te h]/ell51 
want de put en de laag vorm5 e5 /el  van
 communice]5de buiz51 en e] het tot ru/ 
komt1 moet het wat]  dus 9 beid5 ev5    
hoog /aan4 ,is dus de mond+ d] put lag] 
dan  de wat]/& 9 d5 heuvel1 dan blijft  
het wat] voortdur5d vloei5  en de bron  
is s*ijnba> onuitputtelijk4    ,9 e5 z&-
 ( gr9tlaag vloeit het wat] met e5 za*te
 hell+  9 e5 regelmatig5 /room4 ,9 e5   
gesplet5 ge/e5te hangt de weg  geheel   
van de splet5 af1 en is dus uit]/       

onregelmatig4 ,dit heeft  nu voor d5    
loop ov] groote af/&5 wel niet veel     
beteek5is1  ma> de a>d van de uitmond+  
hangt da>van natuurlijk geheel af4 ,de  
laat/e spleet1 die wa>uit het wat] te   
voors*ijn komt1 kan re*top  gaan ( s*u9 
( miss*i5 bijna horizontaal ligg51 en   
wa> op het  gebi$ d] geys]s heete /oom  
uit splet5 te voors*ijn dr+t1  zond] dat
 rondom de mond+ e5 vijv]tje ont/aan is1
 ziet m5  de splet5 dan ook 9 alle      
ri*t+5 hell54 ,mond5 zij 9 e5  vijv]    
uit1 dan kan m5 ze ma> zeld5 zi51 en    
ligg5 zij diep1  dan w]k5 zij ond] wat] 
alli*t to* als v]tikale op5+51 ook  al  
zijn zij ze] s*u94 ,v]d] zull5 de splet5
 natuurlijk nooit  ov]al ev5 wijd zijn1 
ma> hi] en da> zull5 wijd]e g$eelt51    
welli*t zelfs geheele grott51 met de    
nauw]e splet5 afwissel54    ,het spreekt
 van zelf dat het wat]1 dat ur5 v] door 
bepaalde lag5  loopt1 de temp]atuur van 
die lag5 zal aannem54 ,en komt het snel 
g5oeg aan de opp]vlakte1 dan zal het dus
 da> di5 w>mtegraad1 t5  m9/e ongeve]1  

v]rad54 ,nu is het ,yell[/one-p>k 9 de  
laat/e  geologis*e tijd5 voortdur5d e5  
t]re9 van uitgebreide vulkanis*e        
w]kzaamheid gewee/1 en moet m5 dus      
aannem51 dat de k\de kor/1  die hi] de  
inw5dige w>mte b$ekt1 dunn] is dan      
welli*t op e5ige  &]e plaats op a>de4   
,het wat] behoeft dus niet zoo heel diep
 af  te dal5 om 9 lag5 te kom51 wi]     
temp]atuur bov5 het kookpunt  ligt4 ,en 
het doorloop5 van zulke w>me a>dlag5 is 
kla>blijkelijk  de e5ige bron voor de   
w>mte van het heete wat]4    ,hi] komt  
nu e5 ze] belangrijke factor 9 het spel1
 namelijk de  afhankelijkheid van het   
kookpunt van wat] van de drukk+4 ,i$]e5 
weet1 dat op hooge geb]gt5 het wat] bij 
e5 lag]e temp]atuur  kookt dan bij ons1 
al w>e het ook sle*ts uit de erv>+ dat  
het  kok5 van ei]5 9 zulke /rek5 lang]5 
tijd vord]t4 ,ev5ze]  weet i$]e5 dat 9  
e5 ,pap9iaans*e pot #bd het wat] tot v] 
bov5 #ajj ,c4 v]hit kan word51 zond] tot
 /oom ov] te gaan4 ,het  is de groot]e  
drukk+1 die dit belet4 ,pass5 wij dit nu

 toe op onze  ond]a>ds*e /room51 die op 
de bes*rev5 wijze ond] de ze]           
aanzi5lijke drukk+ van het grondwat] 9  
de omr+5de heuvel5  /aan4 ,het zal dus  
bij #ajj ,c4 nog niet gaan kok51 ja     
v]s*eid5e  grad5 hoog] v]hit kunn5      
word51 zond] dit te do54 ,het kan dus   
e5 tijd lang 9 ov]v]hitt5 toe/& zi*     
voortbeweg54 ,e9delijk  e*t] nad]t het  
de op5+5 d] splet51 en dus de plaats wa>
  ge5 ov]maat van drukk+ er me] op ru/5 
zal4 ,is het dan to* nog  w>m] dan #ajj 
,c41 dan zal het gaan kok51 plotsel+ (  
langzaam1  al na> gelang van de wijze   
wa>op het toe/roomt4 ,bij d5 ov]gang    
tot /oom zet het zi* geweldig uit1 en   
p]/ dus al het wat] dat  er bov5 /aat   
voor zi* uit4    ,zoo ont/aan de kok5de 
bronn54 ,9 ov]v]hitt5 toe/& wordt het   
wat] 9 e5 ze] langzam5 /room toegevo]d4 
,h\dt dan de drukk+  op1 dan gaat het   
kok51 en de /oom v]hit het wat] 9 d5    
vijv]1  tot ook dit het kookpunt nad]t1 
wa>na de /oom1 9 groot]e en  kle9]e     
bell5 ongeh9d]d doorgaat1 bruis5d en    

b>/5d aan de  opp]vlakte kom5d4 ,veel   
kle9e geys]s1 die heftig kok51 vo]5     
alle5 /oom en ge5 wat] omhoog1 en m5    
ziet hun r& dan ook niet  ov]vloei52 e5 
van de groot]e heeft zelfs1 om het      
typis* zu9ige  van dit v]s*ijnsel1 d5   
naam van ,economy-geys] ontvang54       
,zijn nu de ond]a>ds*e splet5           
regelmatig1 zoo zal de bron  gelijkelijk
 door blijv5 kok54 ,onregelmatigh$5 9 de
 splet5 kunn5  e*t] tot plaatselijke    
ophoop+5 van /oom aanleid+ gev54 ,e5    
gewelfvormige spleet1 die alle5 van     
ond]5 toe- en afvo]gang5  heeft1 zal zi*
 b4v4 all5gs met /oom vull51 en deze zal
 ond] de  drukk+ van de zuil wat] tuss*5
 het gewelf en de opp]vlakte  van d5    
uitmond+s-vijv] /aan4 ,langzaam neemt de
 /oom toe1  tot hij e9delijk de geheele 
holte vult4 ,ont/aat er nu nog me]1  dan
 moet deze ontwijk51 en drukt dus de    
zuil wat] bov5 zi*  weg4 ,m5 ziet d5    
krat]r& ov]vloei51 mee/ s*oksgewijze4   
,ma>  /oom weegt m9d] dan wat]1 en het  
wegp]s5 van de wat]kolom  on!ft d5 /oom 

9 het ond]a>ds*e gewelf van d5 druk1 die
  hem da> sam5p]/e4 ,plotsel+ zet hij   
zi* geweldig uit1 en  sl+]t nu alles wat
 nog 9 het te doorloop5 kanaal geblev5  
01  en miss*i5 zelfs al het wat] van d5 
vijv]1 met groote kra*t voor  zi* uit4  
,9 plaats van af te nem51 neemt de kra*t
 op d5 weg toe1  da> de drukk+ v]m9d]t4 
,zoo word5 9 we9ige m9ut5 nag5oeg  al de
 /oom en al het wat] hoog 9 de lu*t     
opgeworp54    ,dan e*t] is de kra*t     
gebrok54 ,wat 9 d5 vijv] ne]viel vloeit 
?ans kalm 9 de buis t]ug1 en de         
ond]a>ds*e aanvo] vult het  gewelf en de
 gang5 met wat]4 ,langzaam beg9t de /oom
 zi* we]  op te hoop51 tot hij e9delijk 
we] ontsnapt1 ond] dezelfde hevige      
v]s*ijnsel54    ,uit deze door ,buns5   
gegev5 voor/ell+ volgt nu als vanzelf1  
dat splet5 zond] zulke gewelv5 e5       
regelmatig kok5d5 geys]  zull5 gev51 en 
dat de aanwezigheid van gewelv5 da>5teg5
 de  p]iodis*e w]k+ kan teweeg br5g54   
,hoe groot] de gewelv51 des  te lang]   
zal het dur5 voordat zij voldo5de met   

/oom gevuld zijn1  en des te lang] zull5
 dus de p]iod5 van ru/ zijn4 ,ma> des te
  hevig] zal ook de uitb>/+ word54      
,m5 moet zi* dus de toevo]buis van elk5 
geys] als e5  onregelmatig51 langzaam   
s*u9 omhoog /ijg5d5 b>/ voor/ell51      
wa>van de onregelmatigh$5 nu e5s zond]  
beteek5is1 dan we]1  door de vorm+ van  
van bov5 geslot5 gewelv51 geheel        
besliss5d  voor het v]s*ijnsel word54   
,9 de v]s*ill5de splet5 loopt het wat]  
mee/ onafhankelijk van de  ov]ige1 soms 
zelfs van ze] naburige bronn54 ,dit     
blijkt all]e]/  da>uit dat de vijv]s op 
de hell+5 van e5 heuvel op ze] ongelijke
  hoogt5 pleg5 te ligg54 ,w>5 er        
communice]5de buiz51 zoo z\d5  de hoog]e
 natuurlijk leegloop5 en de lag]e       
ov]vuld word54 ,v]d]  blijkt het uit het
 feit dat de uitb>/+5 van naburige      
geys]s  van elk&] geheel onafhankelijk  
zijn1 de mee/ woe/e uit+ van  d5 e5 kan 
de volkom5 ru/ van zijn buurman vol/rekt
 niet /or54    ,laat ons ?ans de heftige
 ma> voorbijga&e w]k+5 v]lat51  om ons  

met de kalm]e en s*ijnba> onaanzi5lijke1
 ma> de eeuw5  trotse]5de afzett+5      
rondom de geys]s bezig te h\d54    ,de  
geys]s1 en 9 di5 naam zal ik ?ans       
gemak%alve de ov]e5kom/ige  kok5de      
bronn5 m$e begrijp51 ligg5 ov]al 9 de   
dal5 van het  ,yell[/one-p>k4 ,soms     
ligg5 zij e5zaam1 mee/ zijn zij tot     
groep51  enkele mal5 tot groote groep5  
v]e5igd4 ,9 het laat/e geval noemt  m5  
het geheele dal e5 geys]-bass91 en het  
,norris-bass91 de ,l[]-1  ,midway- en   
,upp]- #be;bass9s zijn da>ond] de mee/  
bek5de4 ,ma>  ook eld]s1 zelfs aan de   
oev]s van het ,yell[/one-me]1 v9dt m5   
zulke bass9s4    ,de t]m bass9 is 9     
zek]e mate misleid5d4 ,all]e]/ om de    
re$s  besprok5 ond]l+e onafhankelijkheid
 d] geys]s en om het feit  dat er bijna 
nooit twee uit d5zelfd5 vijv] omhoog    
spr+54 ,elke  geys] heeft als het w>e   
zijn eig5 mond+ gemaakt1 het zij die    
vol wat] is ( niet4 ,er is dus ge5      
geme5s*appelijk bass91 no*  ond] d5     
grond1 no* er bov54 ,het is alle5 e5    

wat]rijk dal1  dat vele bronn5 omsluit4 
,v]d] is de naam van bass9 misleid5d1   
omdat de geys]s zi* altijd op e5 soort  
van heuvel bev9d54 ,midd5  9 het dal    
ligt zulk e5 heuvel1 van eig5a>dige vorm
 en =matie1  en de vijv]s1 splet51 heete
 bronn5 en geys]s ligg5 bov5op  ( op de 
hell+5 van di5 heuvel4 ,de heuvel is    
laag en bre$1 de  hell+5 za*t glooi5d4  
,soms vult hij plaatselijk het dal ov]  
de  geheele bre$te en sluit dan aan de  
aangr5z5de b]g5 aan1 ma>  altijd met e5 
lag]5 r&1 wa>langs het geys]wat] kan    
wegvloei54    ,deze vlakke heuvels zijn 
het product d] geys]s2 zij be/aan  uit  
e5 bizond] ge/e5te1 dat d5 naam van     
geys]iet draagt4 ,9  teg5/ell+ met het  
trav]tijn d] ,mammo? ,hot ,spr+s1 dat e5
  kalkge/e5te is1 is het geys]iet e5    
kiezelge/e5te4 ,zooals ik  re$s me]mal5 
opgem]kt heb1 ligg5 de geys]s 9 de dal5 
tuss*5  heuvels en b]g5 die voornamelijk
 uit lava be/aan1 en is de lava  zelf   
we] 9 ho(dzaak uit kiezelmassa's        
gevormd4 ,het wat]1 dat van  die b]g5   

na> de geys]s /roomt1 v9dt dus 9 de     
splet5 op zijn  weg ge5 kalk ma>        
kiezelzuur om op te loss54 ,dit is e*t] 
op v]re  na niet zoo gemakkelijk        
oplosba> als kalk1 en het wat] neemt er 
dus1  ook bij e5 lang5 loop1 ma> we9ig  
van op4    ,dit opgelo/e kiezelzuur nu  
wordt bij het uit/ort5 van het wat]  en 
dus rondom de heete bronn5 afgezet4 ,het
 vormt het geys]iet1 en  het heeft dus1 
9 d5 loop d] eeuw51 de geheele          
geys]ie!uvels  9 de dal5 tot /& gebra*t4
 ,moge m5 ook ur5 lang op die  bass9s   
rondw&el51 to* moet m5 b$5k51 dat deze  
geheele  /e5massa e5maal vloeiba> 04    
,niet alles tegelijk]tijd1 ma>          
a*t]e5volg5s1 eeuw na eeuw en laag na   
laag4    ,de va/legg+ van dit kiezelzuur
 nu ges*i$t uitsluit5d door  wi]54 ,no* 
de v]koel+ van het wat]1 no* de         
betrekkelijk g]+e  v]damp+ kunn5 het    
kiezelzuur do5 ne]slaan2 zond] de wi]5  
z\ het ev5 rijk da>aan afvloei5 als het 
omhoog gekom5 04    ,de afzett+ van     
kiezelzuur door lev5de plant5 is ge5sz9s

 e5  v]s*ijnsel dat tot de              
geys]ietvorm+5 bep]kt is4 ,integ5deel1  
het is 9 het plant5rijk ze] algeme51    
veel algeme5] dan  de afzett+ van kalk4 
,sommige plant5 zijn er ze] rijk aan en 
hebb5 er e5 bizond]e h>dheid en ru:eid  
aan te dank51 zooals  b4v4 onze         
s*uurbiez51 wi] s*ur5d v]mog5 jui/ aan  
deze /(  te wijt5 is4 ,opgelo/          
kiezelzuur1 ( liev] oplosba> kiezelzuur 
heet 9 d5 h&el wat]glas1 de oploss+ ziet
 er uit als wat]1  ma> gaat bij voll$ige
 v]damp+ 9 e5 glasa*tige massa ov]1  die
 dan niet we] door wat] kan word5       
opg5om54 ,9 de plant5  wordt het opg5om5
 kiezelzuur e]/ als e5 gelei-a*tige     
massa 9  de celw&5 gebond51 zoodat het  
die geheel doortrekt1 voornamelijk  9 de
 buit5/e weefsellag54 ,grass5 en gran5  
zijn er ze] rijk  aan4 ,all5gs wordt het
 h>d]1 ma> blijft met de celw&5 zoo     
v]e5igd dat m5 het da>9 niet zi5 kan4   
,ma> to* kan m5 het  gemakkelijk v9d5   
da> het onbr&ba> is en dus als e5 skelet
  a*t]blijft als m5 de weefsels         

voorzi*tig v]br&t4    ,ond] de wi]5 is  
er e5 groep1 die om dit kiezelgehalte   
ze]  bek5d is4 ,het zijn de kri/alwi]5 (
 ,diatomeen1 beide nam5 die  op hun vorm
 en niet op hun inw5dig5 b\w betrekk+   
hebb54 ,zulke  kri/alwi]5 groei5 ook bij
 ons ov]al 9 all]lei wat]51 wa>  zij    
dikwijls e5 di*t1 vlokkig ( geleia*tig  
bekle$sel rondom de  /5gels d]          
wat]plant5 vorm51 voor zoov]re deze ond]
 het wat]  groei54 ,zulke ,diatomeen    
spel5 nu bij de vorm+ van het geys]iet  
e5 belangrijke rol1 ma> zij v]drag5 de  
groote hitte van het  opbruis5de wat]   
niet en zijn dus bep]kt tot de bass9s1  
die rondom  de eig5lijke krat]s door het
 ov]vloei5 ont/aan4 ,aanzi5lijke  lag5  
van ,diatomeen v9dt m5 b4v4 rondom      
,black ,s& ,pool en  voornamelijk op d5 
bodem van het ,specim5 lake1 dat da>aan 
zijn  wat] ontle5t4 ,soort5 van de      
bek5de gesla*t5 ,navicula1 ,epi!mia1    
,cocconema en &]e nem5 aan die =matie   
deel4 ,zij z\d5 ev5 go$  voor polij/a>de
 kunn5 word5 gebruikt als sommige       

,diatomeen-lag5  9 ,europa4    ,to* zijn
 deze kri/alwi]5 sle*ts van locale      
beteek5is4 ,zij  vorm5 de ho(dmassa's   
van het geys]iet niet4 ,dit do5         
wi]soort5  van e5 veel e5v\dig]5        
li*aamsb\w4 ,9 het algeme5 zijn het     
dezelfde gesla*t5 en t5 deele ook       
dezelfde soort5 als 9 de                
trav]tijn-=matin4 ,9 v]b& da>m$e ziet m5
 hi] dan ook  ov]e5kom/ige kleurs*ake]+5
 en kleur54 ,de w&5 d] kok5de  vijv]s   
zijn ook hi] wit ( ze] li*t geel1 en de 
bru9e ( roode1  gro5e ( blauwe1 li*te en
 donk]e1 soms geheel zw>te ov]treksel5  
ziet m5 sle*ts 9 de omr+5de bass9s1 wa> 
het wat] re$s me] (  m9 afgekoeld is4   
,de wi]5 groei5 snel1 ma> het           
kiezelzuurgehalte  van het wat] is g]+1 
zoodat op veel organis*e /( we9ig       
s9telmassa komt4 ,voor e5 deel t5       
gevolge da>van is het geys]iet  lat]1   
als het dood en droog is1 e5 veel li*t] 
ge/e5te dan het  trav]tijn1 t]wijl to*  
&]s de kiezelge/e5t5 jui/ niet tot de   
li*t/e behoor54 ,ook v]we]t het ze]     

gemakkelijk1 en ziet m5 op de           
opp]vlakte d] geys]ie!uvels de          
ov]blijfsel5 d] oorspronkelijke         
/ructuur niet zoo veelvuldig en zoo     
fraai als op de trav]tijnrots54    ,ond]
 de lag]e wi]51 die hi] e5 rol spel51   
mog5 er hi] enkele  g5oemd word54 ,t5   
deele zijn zij dezelfde1 die ik bij de  
bes*rijv+  d] ,mammo? ,hot ,spr+s re$s  
heb aangevo]d4 ,de voornaam/e gesla*t5  
zijn ,lepto?rix1 ,phormidium1 ,calo?rix1
 ,gloeocapsa en &]e4 ,de  e]/e zijn     
bleek en v]drag5 hooge temp]atur51 de   
,gloeocapsa is  blauwgro5 en vormt soms 
aan de buit5zijde d] geys]kegels zw>te  
geleia*tig-vliezige en soms v+]dikke    
ov]treksels4 ,de kleur  s*ijnt ov]ig5s  
ze] v]&]lijk te zijn1 want als m5 van e5
  bru9 ( zw>t ov]treksel 9 e5 w>m       
/roompje ( bass9tje deel5  los maakt1   
ziet m5 de ond]zijde dikwijls gro5 (    
blauwgro54    ,de wijze wa>op deze wi]5 
de =matie tot /& br5g5 hoop ik  weldra1 
na> aanleid+ van mijn bezoek aan het    
,upp] ,geys]-bass91  uitvo]ig te        

s*ild]54    ,vooraf moge e*t] het e5 en 
&] omtr5t de voornaam/e bass9s  gezegd  
word54 ,zij ligg5 di*t bije51 op e5     
bijna re*t van het  zuid5 na> het noord5
 loop5de lijn4 ,de to]i/ bezoekt ze 9   
zoodanige volgorde1 dat hij met de m9/  
belangrijke beg9t1 om met  de groep d]  
kra*tig/e geys]s te e9dig54    ,het mee/
 noordelijke ( ,norris bass9 omvat e5   
aantal geys]s1  bronn5 en /oomsplet51   
deels 9 het dal1 deels op de hell+5  d] 
heuvels geleg54 ,ond] h5 speelt de      
,con/ant om de m9uut1 zijn  wat]droppels
 e5ige met]s omhoog w]p5de4 ,de         
,congress is gewoonlijk  e5 groote1     
blauwe1 kok5de vijv]1 ma> geeft op      
onv]wa*te tijd5  geweldige uitb>/+54    
,ov]al 9 d5 grond ziet m5 splet5 en     
gat51 wa>uit /oom komt en  wa>ond] m5   
het rommel5 hoor5 kan4 ,soms zijn die   
gat5 met e5  dunne kor/ van geys]iet    
b$ekt en onzi*tba>2 op zulke plekk5 moet
  m5 bij het loop5 ze] voorzi*tig zijn1 
da> de kor/ te dun is1 om  het gewi*t   
van e5 m5s* te drag54 ,m5 doet bet] op  

de plank5 te  blijv51 die hi] de        
voetpad5 vorm54 ,e5 ze] bre$e1          
t]nauw]nood  v+]diepe /room vo]t het    
w>me wat] uit al deze bronn5 weg1       
vloei5d ov] e5 laag van kleurig en      
lev5d1 voortdur5d aangroei5d  geys]iet4 
,hoog] op d5 b]g ligg5 geweldige        
/oomsplet51 die e5  oorv]doov5d g]aas   
mak51 en nog iets hoog] de ,black       
,gr[l]1 #bf  wa>van de kegelvormige op5+
 geheel leeg1 ma> tot aan d5 bov5r&  met
 zw>te koraalvormige wi]groeing5 b$ekt  
04 ,ik wa*tte e5  poosje en zag langzaam
 het wat] 9 d5 tre*t] op/ijg54 ,het     
b]eikte e5 zek]e hoogte en zonk to5 we] 
weg4 ,da>na /ijgt het  gewoonlijk we]1  
nu e5s hoog]1 dan we] lag]1 nu e5s alle 
wi]5  bevo*tig5d en ov]vloei5d ov] d5   
r&1 dan we] onv]mog5d om ook  ma> de    
helft van het koraal-opp]vlak te b$ekk54
 ,de naam ,gr[l]  duidt op het g]uis*1  
dat hij bij al die beweg+5 maakt4 ,new  
,crat]1 ,gibbon-,geys] en vele &]e z\ ik
 kunn5 noem52 ik wil  e*t] alle5 de     
grijze-v]fpott5 v]meld51 die vol met e5 

grauw  troebel wat] zijn1 dat ov] de    
geheele opp]vlakte kookt4    ,9 het ,l[]
 ,geys]-bass9 v9dt m5 held]e bronn51    
rond en blauw als  e5 oog en omgev5 met 
e5 bru95 r&1 die met blauwe             
,convolvuluss5  v]gelek5 word5 en da>om1
 met d5 engels*5 naam di] bloem51       
,morn+ glories word5 g5oemd4 ,v]d]      
grijze-v]fpott51 /oomsplet5  en geys]s1 
en all]lei &]e vorm5 van /oom-uitlat54  
,great  ,f\nta9 is hi] e5 d] mee/ bek5de
 geys]s4    ,het ,midway ,geys]-bass9   
v]toont het uitge/rekte me] van d5      
,excelsior ,geys] en v]d] d5 ,turquoise 
,spr+ en het ,prismatic lake4    ,het   
,upp] ,geys]-bass9 is het belangrijk/e4 
,het ligt zoo1 dat  m5 het van uit het  
htel nag5oeg geheel kan ov]zi54 ,re*ts  
ligt  ,old ,fai?ful1 spr+5d om het uur4 
,midd5 door het bass9 loopt de          
,firehole-rivi]1 zijn b$d+ +rav5d 9 het 
geys]iet en de heete  wat]5 d] bronn5   
ov]al opnem5d4 ,soms ziet m5 ze vlak aan
 d5 r&  d] rivi] opkok51 soms /roomt het
 w>me wat] langs de hell+ ov]  af/&5 van

 hond]d5 met]s omlaag4 ,de rivi] is rijk
 aan =ell51  en v&a> het v]haal dat m5  
hi]1 zond] zijn plaats te v]&]51  e5 =el
 vang5 kan en hem dan aan d5 h5gel 9 de 
heete bron kan  h\d5 om hem te kok54    
,aan de ov]zijde d] rivi] ligg5 tal van 
kle9e1 voortdur5d1 ma>  betrekkelijk    
zwak w]k5de geys]s1 als ,beehive #bg1   
,sponge #bh1  ,bea* #bi1 ,surprise #cj  
en &]e4 ,aan de zijde van d5 rijweg     
ligg5  vooral ,ca/le en ,giant1 ov] wi] 
w]k+5 ik re$s gesprok5 heb1  en v]d] e5 
groot aantal kle9]e4 ,ook v9dt m5 hi]   
lange reeks5  van uitg$o(de krat]s1 die 
mee/ geheel droog zijn4    ,aan beide   
zijd5 is het dal +eslot5 tuss*5         
heuvelreeks5 die met  uitge/rekte       
d5neboss*5 begroeid zijn1 en bijna van  
alle plaats5  kan m5 ,old ,fai?ful zi51 
als hij aan het e9de van elk uur zijn   
wat] en zijn /oommassa hoog 9 de lu*t   
w]pt4    ,ma> ik z\ kans loop51 e5v\dig 
e5 uittreksel uit mijn gids-boekjes  te 
gev51 als ik deze bes*rijv+ wilde       
v]volg54 ,het m$eg$eelde  e*t] me5 ik1  

dat noodig is voor e5 jui/ begrip van de
 besprek+1  die ik ?ans op grond van    
mijn eig5 bezoek w5s* te gev54    ,ik   
beg9 da>toe met de voornaam/e groep van 
geys]s die d5 naam van                  
,upp]-,geys]-bass9 vo]t4 ,en ond] h5 is 
de belangrijk/e geys]  die van de ,old  
,fai?ful1 die vlak bij het htel is dat  
da>na>  d5 re$s g5oemd5 naam van ,old   
,fai?ful ,inn draagt4 ,hij spr+t1  (    
speelt zooals m5 het da> noemt1 om het  
uur1 en de reizig]s die  sle*ts e5 halv5
 dag 9 dit bass9 v]toev51 kunn5 dus     
alle5 op  hem met zek]heid rek55 om de  
w]k+ van e5 ma*tig5 geys] te  zi54 ,hij 
is zoo tr\w 9 zijn uitb>/+51 dat m5     
telk5s vooraf  kan b]ek551 wanne] er we]
 e5 kom5 zal4 ,en zijne p]iode van e5   
uur heeft hij onv]&]lijk beh\d5 g$ur5de 
al de--we9ige--j>51  dat m5 hem k5t4    
,nauwkeurig] gezegd dur5 de p]iod5      
gemiddeld #fe m9ut51 wa>bij dan  de tijd
 van ru/ en de tijd van w]kzaamheid     
telk5s als n p]iode  sam5 g]ek5d zijn4  
,ik begaf mij dus op het jui/e oog5blik 

uit  het htel na> d5 geys]1 bes*\wde hem
 e]/ 9 d5 ru/toe/&1  zag da>na 9 de     
diepte van de krat]op5+ het heete wat]  
omhoog  kom5 en g+ to5 op e5 bank zitt5 
om het v]d]e v]loop te  aans*\w54 ,het  
g+ langzaam g5oeg om de volg5de         
aanteek5+5  te mak54    ,de krat] is e5 
ze] vlakke kegel met e5 ze] fraaie      
t]rass5-=matie met tal van zijbekk5s1   
wa>9 het wat] blijft  /aan4 ,die bekk5s 
zijn omgev5 door armsdikke gekronkelde  
r&54 ,de  hoog]e1 wa>9 het heete wat]   
re*t/reeks valt1 hebb5 krijtwitte  r&51 
de lag]e1 wa>9 het wat] na g$eeltelijke 
afkoel+ vloeit1  hebb5 mee/ li*tbru9e   
r&51 vooral wa> zij nog nat zijn4 ,9 de 
e]/e bekk5s ziet m5 witte en li*tgele   
afzett+51 die d5 bodem  met e5 eig5a>dig
 gev>ierde vegetatie van s9telwi]5      
b$ekk52  hi] zijn de r&5 hoog opgegroeid
 en de bekk5s dus vrij diep4 ,de  koel]e
 bekk5s zijn vlakk]1 m9d] diep en vol   
bru9e afzett+5 9  all]lei t9t54 ,nog    
v]d] af1 wa> de hell+ veel g]+] wordt1  
zijn vlakke t]rass5 zond] op/a&e r&51   

trapgewijze afdal5d2  het wat] vloeit   
hi] e5v\dig langzaam 9 e5 dunne laag ov]
 de  geheele s9telmassa he54    ,soms is
 die vlakte te droog2 dat hangt er      
groot5deels van af (  de w9d de         
geys]kolom na> de e5e zijde ( na> de &]e
 zijde  waait en di*t]bij ( v]d] af doet
 ne]vall54 ,want de uitb>/+  moet elk   
uur het noodige wat] voor het ov]vloei5 
9 het volg5d  uur lev]54 ,op dit bre$e  
t]rass5vlak kom5 groote vlokk5 van      
zw>te geleia*tige wi]massa's voor1 die  
het t]re9 hi] en da>  zoo glibb]ig mak51
 dat het geva>lijk is er op te loop54   
,old ,fai?ful /aat niet alle52 rondom   
hem ziet m5 nog ruim e5  half dozijn    
krat]s van ongeve] gelijk5 b\w en       
ontwikkel+4 ,zij  /aan all5 op d5zelfd5 
bre$5 heuvelrug1 vlak langs de rivi]1   
wa>he5 dan ook het geys]wat] afvloeit4  
,ma> al die bur5 zijn  s9ds lang        
uitg$o(d en onw]kzaam geword54    ,de   
krat] is e5 diep gat op d5 top van d5   
vlakk5 heuvel4 ,rondom de  eig5lijke    
op5+ is e5 dikke wal opgegroeid1 si]lijk

 geteek5d met  r&5 en lij/5 als a&uid+  
van de w]kzaamheid d] wi]54 ,9  het gat 
ziet m5 9 de ru/p]iode ge5 wat]1 do*    
voortdur5d  kom5 er heete damp5 uit te  
voors*ijn4 ,aan de noordzijde is de r&  
hoog en onregelmatig1 om/reeks e5 halv5 
met] hoog4 ,hij be/aat  uit e5          
grijswitte /e5massa met ronde vorm51 en 
ov]al ziet m5  de fijne ribbel+5 van d5 
wi]groei4 ,naa/ d5 krat] en hi]  en da> 
ov] d5 heuvel v]spreid zijn e5 aantal   
kle9]e gat51  wa>9 wat] kookt ( wa>uit  
/oom komt4 ,voortdur5d hoort m5 de      
ond]a>ds*e opborrel+54    ,langzaam     
wordt nu de /oommassa 9 d5 ho(dkrat]    
di*t] en van  tijd tot tijd /ijgt zij   
wat hoog] op1 t]wijl de w9d de nevels   
zuidwa>ts drijft4 ,voor enkele m9ut5 zag
 ik d5 krat] nog leeg1  nu spuit hij    
h]haaldelijk groote druppels heet wat]  
omhoog1 en ru/  dan s*ijnba> we] e5ig5  
tijd4 ,ma> het ond]a>ds*e geluid hoort  
m5 nu voortdur5d1 het wordt langzaam    
/]k]4    ,plotsel+ wordt e5 wat]massa   
tot e5 hoogte van e5 met] 9  druppels   

opgeworp51 en we] volgt s*ijnb>e ru/4   
,dan volgt we]  zulk e5 kle9e1          
voorloopige uitb>/+4 ,all5gs word5 deze 
talrijk]  en kra*tig]1 do* de pauz5 dur5
 soms nog e5ige m9ut54 ,nog e5s  wordt  
de dampzuil hoog] en voll]1 dan we] lag]
 en zwakk]1 en van  tijd tot tijd word5 
we] gulp5 wat]druppels omhoog geworp54  
,dit  voorspel duurt ruim e5 kw>ti]1 dan
 volgt we] s*ijnb>e ru/1  (s*oon de /oom
 en het geluid voortdur54    ,plotsel+  
volgt nu de uitb>/+4 ,huiz5 hoog wordt  
het wat] 9  e5 dikk5 /raal van druppels 
omhoog gezond51 s*ok volgt op s*ok1  en 
de fijne nevel1 die alles omgeeft1 wordt
 door d5 w9d voldo5de  op zijde ges*ov51
 om het geheele spel te lat5 zi54 ,ge5  
/raal (  zuil van wat] komt er omhoog1  
alles is /(-fijn v]deeld 9 groot]e  en  
kle9]e druppels1 9 onnoemelijk aantal4  
,de druppels v]plaat/ de  za*te w9d ma> 
we9ig2 zij vall5 rondom ne]1 en ov] d5  
geheel5  geys]heuvel vloeit nu voor e5  
korte pooze het heete wat]4 ,na e5  pa> 
m9ut5 wordt de zuil van druppels iets   

lag]1 ma> dan duurt  het nog g]uim5 tijd
 vr zij /]k v]m9d]t4 ,telk5s kom5 er    
nog s*okk51 die de druppels we] wat     
hoog] opw]p54 ,e]/ na  ongeve] vijf     
m9ut5 h\dt het spel op4 ,ik g+ er t]/ond
 he51  ma> de krat] 0 leeg1 zoov] ik 9  
zijne diepte kon zi51 en alle5  met     
dw>rel5de /oom gevuld4    ,to5 volgde   
we] ruim e5 half uur van ru/ en da>na   
begon all5gs  het voorspel4 ,dit duurt1 
met de uitb>/+ zelve1 bijna e5 half     
uur4 ,zoo gaat het ja> uit ja> 91 met de
 groote regelmatigheid1  die er d5 naam 
van ,old ,fai?ful aan heeft do5 gev54   
,ik _h op di5 namiddag nog v]s*eid5e    
mal5 het voorre*t de  uitb>/+ te zi51   
ma> telk5s bevond ik mij op e5 &]5 af/& 
en m9 ( me] aan e5 &]e zijde4 ,telk5s   
ook woei de w9d &]s1  en w]d de         
wolk5zuil1 die de druppelmassa omgaf1 ( 
t] plaatse  geh\d5 ( 9 &]e ri*t+ en op  
&]e wijze wegg$rev54 ,e5maal  kon ik1 op
 aanzi5lijk5 af/& /a&e1 de hoogte van de
 rookzuil  go$ v]gelijk5 met de hoogte  
d] boom5 9 het bos* er a*t]2  de rook   

dreef 9 horizontale ri*t+ weg1 v] bov5  
de topp5  d] d5n54 ,ov] het algeme5 ziet
 m5 de trots*e trekk5 van het           
v]s*ijnsel pas op e5ig5 af/& go$2 e]/   
hi] is het w]kelijk  indrukwekk5d4 ,de  
bizond]h$5 tr$5 op d5 a*t]grond en      
vooral het  voorspel1 dat betrekkelijk  
zoo lang duurt1 ziet m5 niet4 ,plotsel+ 
en zond] voorb]eid+ ziet m5 de geweldige
 zuil van damp en wat]  omhoog /ijg5 9  
al de s*itt]+ van het zonli*t1 en kort  
da>op  v]dwijnt zij ev5 plotsel+ en ke]t
 de volle ru/ van het l&s*ap  we] t]ug4 
,na de uitb>/+ van ,old ,fai?ful        
gadegeslag5 te hebb5 volgde  ik d5 /room
 van zijn wat] na> de ,firehole         
#ca-rivi] en g+  ov] e5 brug na> de &]e 
zijde1 wa> op e5 uitge/rekt1 e5  we9ig  
golv5d t]re9 e5 groot aantal d] kle9]e  
geys]s bije5  ligg54 ,hi] _h ik e5      
gun/ige geleg5heid om vele bizond]h$5   
te le]5 k5n51 zo[el omtr5t het kok5 van 
het wat] als vooral  omtr5t de          
w]kzaamheid d] s9telwi]51 die de r&5 en 
de  krat]kegels opb\w54    ,tea ,kettle 

#cb is e5 ronde ketel van #b-c met]     
doorsn$e1 met e5  lag5 op/a&5 r&1 die   
zi* niet me] dan e5 pa> decimet]s  bov5 
d5 ketel v]heft4 ,de r& is dik en van   
bov5 na> b9n5 toe  omgebog54 ,het wat]  
vult d5 ketel met e5 held]e1            
doors*ijn5de1  donk]blauwe massa1 en    
erg5s 9 d5 bodem1 op e5ig5 af/& van  het
 midd51 is e5 gat1 wa>uit het voortdur5d
 heftig opkookt4 ,de  ketelr& heeft e5  
ov]laat en e5 lek4 ,het lek ligt iets   
lag] en  da>uit vloeit voortdur5d wat]4 
,het is e5 horizontale spleet 9  d5     
ov]ig5s gav5 w&4 ,het is de oorsprong   
van e5 beekje1 met  witte wi]afzetsels 9
 't midd5 do* met zw>te1 glibb]ige1     
lev5de  r&54 ,v]d] op1 wa> 't wat] m9d] 
heet is1 word5 de witte  wi]5 door      
oranj]oode soort5 v]vang54 ,de ov]laat  
is bizond]  fraai geb\wd1 da> de geheele
 me] dan h&bre$e opp]vlakte er van  met 
kle9e koraalvorm+5 di*t bezet is4 ,aan  
de buit5zijde is e5  kle9 vijv]tje1 dat 
somtijds e5 afvloeibeekje heeft1 ma> dit
 0  tijd5s mijn bezoek droog4 ,die      

koraalvorm+5 9 d5 ov]laat zijn  e5 beg9 
van h]/el d] op5+ en le]5 dus hoe de    
geheele w& is  opgeb\wd4 ,let m5 hi] op1
 dan ziet m5 aan die zijde van d5 ketel1
  wa> de w9d5 van tijd tot tijd het wat]
 ov] d5 r& kunn5 waai51  jui/ dezelfde  
koraalvorm+51 ma> kle9]1 dikk] en me]   
tot e5  di*te massa aane5sluit5d4 ,zij  
/aan 9 groepjes1 die de ri*t+  van het  
ov]vloei5de wat] volg5 en dus dw>s ov]  
d5 ketelw&  gaan2 op de buit5vlakte zijn
 de koral5 lang] en met zuiv]d]1  me]   
lev5de topp5 dan op d5 bov5kant4 ,eld]s 
op d5 r& is de  droge opp]vlakte        
kla>blijkelijk afgeslet51 ma> v]toont   
to* nog  dezelfde /ructuur4 ,ook zijn de
 op5+5 tuss*5 de wi]koral5  hi] door    
nieuw]e =maties groot5deels toegegroeid4
 ,hi] en da>  is door deze vorm+5 de w& 
fijn get& ( gegolfd ( gek>teld1  ma>    
zelfs 9 die t&5 en k>tel+5 is de massa  
zoo h>d als  /e54 ,de witte wi]massa is 
dus hi] niet e]/ e5 dikke gelei1  ma>   
v]kiezelt nag5oeg 9 gelijke mate als zij
 groeit4    ,topaas-pool is e5 jong]    

voorbeeld van dezelfde ketelvorm+4 ,zij 
is van bov5 nog wijd] op5 en zoo bre$1  
dat zij aan ha> r&  voldo5de afgekoeld  
is voor d5 groei d] bru9e wi]54 ,dit    
heeft  ha> kla>blijkelijk ha> naam do5  
gev54 ,het opborrel5de wat]  /roomt 9 e5
 bre$e beek snel weg1 t]wijl het ov]    
v]s*eid5e  met]s van d5 weg 9 zijn midd5
 nog te heet is om d5 groei d]  bru9e   
wi]5 toe te lat54    ,vlak er naa/ is e5
 bre$ gat1 zoo bre$ dat m5 er bijna 9   
z\ kunn5 afdal54 ,heel 9 de diepte ziet 
en hoort m5 het wat]  kok54 ,zulke gat51
 kle9e heete bronn51 kle9e kok5de       
vijv]tjes en  kle9e geys]s zijn hi]     
talloos ov] d5 geheel5 geys]ie!uvel     
v]spreid1 veel te talrijk om ze         
afzond]lijk op te noem54 ,zij  v]toon5  
alle e5 zek]e p]iodiciteit1 de e5 me]1  
de &]  m9d]4 ,9 int]vall5 van enkele    
m9ut5 pleegt het wat] nu e5s  h>d] en   
dan we] za*t] te kok5 en soms bijna     
geheel zond]  beweg+ te zijn4    ,de    
vorm5 d] vijv]tjes zijn ze] v]s*ill5d1  
ma> nad]5 mee/al  tot het cirkelronde ( 

wijk5 da>van alle5 om plaatselijke r$55 
af4 ,en1 twee ( drie met]s middellijn is
 de gewone grootte4    ,bea* is de naam 
van e5 diep5 ketel1 omgev5 door e5 bre$5
  vlakk5 r&4 ,op dez5 r& /aat het wat]  
ma> e5 v+]dikte  hoog1 en e5 kle9e lij/ 
beveiligt het teg5 wegvloei54 ,die lij/ 
is e*t] ze] onregelmatig1 zoodat het    
wat] bij de m9/e golv5de  beweg+        
ov]vloei5 kan4 ,tuss*5 d5 diep5 ketel en
 d5 vlakk5  vijv] er rondom is ook e5   
s9telr&1 die bov5 het wat] uit/eekt1    
ma> wa>ov] het to* telk5s bij het kok5  
wordt he5 geworp54 ,de  bodem van d5    
vlakk5 vijv] is met brosse1 korrelige   
wi]massa's  di*t begroeid2 zij zijn     
li*tgeel van kleur4 ,9 d5 diep5 ketel is
  het wat] held] blauw en 9 de diepte   
ziet m5 de vooruit groei5de  g$eelt5 van
 d5 lev5d5 w& als ronde witte           
rotsblokk54    ,jui/ _h ik deze         
bes*rijv+ gemaakt1 to5 het wat] 9 d5    
ketel1  dat zoolang ru/ig gewee/ 01     
heftig begon op te kok54 ,dit  duurde   
e*t] sle*ts kort1 da>na kwam we] ru/1   

(s*oon nu  en dan afgebrok5 door het    
op/ijg5 van groote /oomblaz54 ,nu  beg9t
 het we] heftig] te kok5 en talrijke    
groote /oombell5  kom5 uit de diepte te 
voors*ijn4 ,ook s*ijnt de wat]massa toe 
te  nem54 ,all5gs word5 de /oombell5 zoo
 talrijk en zoo kra*tig1  dat zij       
wat]druppels me5em5 en 9 de lu*t sl+]54 
,9 golv5  /roomt het wat] ov] d5 r& van 
d5 ketel 9 d5 omr+5d5  vlakk5 vijv]1 ma>
 to* is sle*ts e5 ze] g]+e ov]vloei van 
di5 vijv] er het gevolg van1 en all5gs  
komt de kok5de massa we]  tot ru/4 ,de  
ond]a>ds*e spleet w]pt dus hi] veel /oom
 ma>  sle*ts we9ig wat] omhoog4         
,kle9]e poeltjes zijn 9 het algeme5     
duidelijk] van b\w dan de  groot]e4 ,m5 
ziet dat de geheele w&1 tot zoo diep het
 oog reik5  kan1 met groei5de /e5massa's
 bekle$ is4 ,de wi]5 da>9 groei5  niet 9
 vlakke lag51 ma> mak5 ov]al            
vooruit/ek5de hoorntjes1  die zi* soms  
tot groote halve boll5 v]e5ig51 soms    
k>telr&5  mak5 en 9 het algeme5 e5 ze]  
groote v]s*eid5heid van vorm5           

voortbr5g54 ,dikwijls groei5 zij 9      
v]diep+5 van lij/51 de  bov5/e aan de   
opp]vlakte van het wat]1 de ov]ige      
trapsgewijze  lag]4    ,di*tbij 0 e5    
tre*t]vormige put1 die geheel met e5    
geelbru9  wi] bekle$ 04 ,alle5 de r&5   
w>5 grijs1 en de kleurv]deel+  0 dus    
jui/ &]som dan 9 de mee/e ov]ige        
gevall54 ,to* 0  ook hi] het wat] kok5d 
heet4 ,vlak er naa/ zag ik e5 diepe1    
met heet wat] gevulde klo( met zuiv]    
witte1 koraala*tige w&54    ,lion1      
,lioness en ,cubs #cc zijn nam5 van     
d]gelijke grijsw&ige  =maties1 die re$s 
e5 hoog]5 ketelr& om zi* he5 gevormd    
hebb54 ,hun wat] kookt hevig1 zij /aan  
di*t bije5 op e5 heuveltop  met vrij    
/eile w&54 ,bee-hive1 e5 d] mee/ bek5de 
kle9e geys]s1  heeft rondom zijn krat]  
e5 w& gemaakt die /]k op e5 bij5korf    
gelijkt1 ma> van bov5 op5 is4 ,de korf  
is ongeve] e5 met] hoog4    ,na deze    
groep van kle9e geys]s en vijv]tjes     
bes*\wd en nog  e5 laat/5 blik ov] het  
p]iodis* opspuit5 van het wat]  geworp5 

te hebb51 begaf ik mij we] na> de &]e   
zijde van de  ,firehole-rivi]4 ,hi]     
v]heft zi* de ,ca/le als e5 ka/eel bov5 
op e5 groot51 vlakk5 geys]iet-heuvel4   
,de ,ca/le is e5 d] groot/e geys]s1 w]pt
 zijn wat]druppelzuil  vele mal5 hoog]  
en 9 veel dikk]e massa op dan ,old      
,fai?ful1 ma>  wisselt dan ook zijn     
w]kzaamheid met p]iod5 van ru/ af1 die  
lang]  dan e5 dag dur54 ,ik _h niet het 
voorre*t e5 uitb>/+ te zi51  ma>        
da>5teg5 wel de geleg5heid om de =matie 
ze] nauwkeurig  te be/ude]54 ,deze bi$t 
hi] me] afwissel+ dan bij de mee/e  &]e 
geys]s4 ,op d5 geys]iet-heuvel1 di*t bij
 d5 ,ca/le-geys]  bev9dt zi* e5 vrij    
groot1 ondiep me]tje ,cre/ #cd ( pool   
#ce geheet51 en v]d] ziet m5 er e5      
aantal &]e poeltjes en  splet5 met kok5d
 wat] ( met /oom4    ,het ka/eel is e5  
bijna zuilvormige krat]w&1 ongeve]      
man%oog  en ev5 bre$2 het wi]p tijd5s   
mijn bezoek voortdur5d /oom en  ongeve] 
om de m9uut e5 smalle ma> hooge zuil van
 wat]druppels  uit4 ,aan de we/zijde is 

de w& /eil en de voet rond1 aan de      
oo/zijde e*t] be/aat de voet1 ond] de   
zuil1 uit e5 trapsgewijs  geb\w van     
t]rass51 wa>op het wat]1 dat het ka/eel 
uitw]pt1  ne]valt4 ,de geheele heuvel is
 grijs1 en van t]ras na> t]ras  /room5  
bre$e beekjes vol heet wat]4 ,de r&5 d] 
t]rass5 golv5  /]k en zijn geheel met   
koraalvorm+5 b$ekt1 en dus van nabij    
gezi5 uit]/ fraai4 ,op e5 af/& maakt dit
 alles ze] /]k d5  indruk e5] oude rune4
 ,en deze indruk wordt nog v]/]kt door  
de  vele gat5 en holt51 op5+5 die door  
uitgroei+5 d] wi]r&5  ov]welfd zijn1 en 
die aan dez5 krat] e5 ze] eig5a>dig     
k>akt]  gev54 ,aan d5 /eil]5 kant vloeit
 het wat] snell] af1 en hi]  zijn de    
koraalvorm+5 dus veel m9d] ontwikkeld4  
,ook brokkelt en  s*aalt die massa hi]  
voortdur5d af1 wa>s*ijnlijk omdat zij te
  dikwijls droog is4 ,rondom d5 voet1   
wa> het ov]vloei5de wat] al  afgekoeld  
is1 is de grond ev5ze] van e5           
s*aala*tig5 b\w1 met  e5 g]ibbelde      
opp]vlakte ma> zond] de eig5lijke       

koraalvorm+54    ,kon m5 van d5         
eig5lijk5 krat]w& e5 /uk zoo groot als  
e5 ho(d afnem5 en afzond]lijk v]toon51  
zoo z\ het ze]  gemakkelijk met e5 e*t  
koraal v]w>d kunn5 word51 zoo groot  is 
de gelijk5is4 ,ik b$oel met die soort5  
van koral51 die als  boll5 van e5 di*te 
v]takte massa opgroei51 zoodat de       
opp]vlakte  voortdur5d met tallooze     
kle9e op/a&e takjes b$ekt is1 t]wijl  de
 massa da>ond] aane5gegroeid en /e5h>d  
geword5 is4 ,dezelfde  eig5a>dige       
v]deel+ 9 vakk5 en groep5 v9dt m5 ook   
hi]4    ,op d5 bre$5 voet1 wa>op dit    
ka/eel ru/1 ligg5 de s*al5  tamelijk los
 op elk&]4 ,sommige s*al5 zijn zoo dik  
als papi]1  &]e zoo dik als e5 v+]2     
ov]al v]toon5 zij de ribbel+5  d]       
r&wi]51 dikwijls 9 ze] fraaie teek5+54  
,de ov]vloei5de wat]massa /roomt 9      
talrijke groote en kle9e  beekjes       
langzaam na> b5$5 en v]e5igt zi* hi] en 
da>  met het wat] d] &]e heete bronn5   
van dez5 heuvel4 ,op e5e  plaats vorm5  
zij e5 bre$5 poel1 die geheel met de    

oranje-roode  wi]soort volgegroeid is1  
afgezi5 van smalle gekronkelde lijn51   
wa>9 het wat] 9 dez5 poel omlaag /roomt4
 ,het wat] is zoo heet1  dat torr51     
libell5 en &]e insect5 er 9 /]v5 als zij
 er bij  ongeluk 9 vlieg52 to* ti]5 de  
roodbru9e wi]5 hi] welig4 ,langs  de    
/roompjes ziet m5 ze 9 lange1 fijne1 /]k
 v]takte drad51  boomvormig als de /room
 ze vrij laat1 en als natte p5seel5     
ov]al1  wa> de /room ze he5 en we]      
wiegelt4 ,op d5 bodem vorm5 zij e5  ze] 
si]lijke teek5+1 e5 bekle$+ die         
fluweela*tig na> e5  zelfde ri*t+       
he5vloeit4 ,9 de diepte held]bru91 zijn 
zij di*t]  bij het opp]vlak donk]d] van 
kleur en tev5s me] geleia*tig4 ,wa>  het
 wat]1 tuss*5 de /roompjes1 /il/aat1    
groei5 zij omhoog1  zoodat zij er e5    
si]lijk netw]k van walletjes van e5 vrij
  va/e gelei vorm54 ,die walletjes h\d5 
het wat] teg5 en do5 het  /il/aan1 trots
 de zwakke hell+ van d5 bodem aan d5    
poel4 ,nu e5s  omsluit5 die walletjes   
kle9]e1 en dan we] groot]e wat]vakk54   

,is het wat] door d5 groei di] walletjes
 diep] geword51 dan groei5  de oranje   
bru9e wi]5 als dunne boompjes omhoog1 om
 zi* e]/  aan de opp]vlakte uit te      
breid54 ,zij zi5 er dan uit als tallooze
  kle9e padde/oel51 wi] kopp5 op dunne  
/el5 ru/5 en all5gs  teg5 elk&] aan gaan
 sluit51 zoodat zij e5 di*t vlies ov]   
het  wat] vorm54 ,z9kt nu de opp]vlakte 
van het wat]1 hetzij doordat  de toevo] 
v]m9d]t1 hetzij doordat tijdelijk e5    
bet]e afvo] tot  /& komt1 dan wordt deze
 oranje massa all5gs geheel wit1 ma>    
blijft  nog /aan als e5 h>de geleikor/4 
,v]droogt zij dan t5 slotte1 zoo  wordt 
de grond we] begaanba>1 en mak5 de      
kiezelwi]5 het geheel  bros en korrelig1
 zoodat het weldra 9 e5 z&]ige massa    
v]&]t4    ,het bes*rev5 poeltje is      
kla>blijkelijk van jonge vorm+ en gr5/  
aan de e5e zijde aan e5 oud] g$eelte1   
dat met grass51 a/]s1  guld5 ro$5 en &]e
 kle9e1 mee/ bloei5de plant5 begroeid   
is4 ,enkele vooruitspr+5de grasplant5   
zag ik door het heete  wat] g$ood4      

,langzam]h& ont/aat 9 dit poeltje e5    
laag van e5 ze] poreuze  /ructuur1 die 9
 v]h\d+ tot het kiezelzuur1 dat uit het 
wat]  wordt afgezet1 rijk is aan        
organis*e /( ma> ook rijk aan die  z\t51
 die voor het lev5 en d5 groei d] wi]5  
noodig zijn4 ,deze  /(f5 zijn dezelfde1 
die ook het vo$sel voor de bloemplant5  
vorm51 en da>uit volgt1 dat als e5maal  
dit poeltje opg$roogd  zal zijn1 de     
grond voor all]lei plant5groei bizond]  
ges*ikt  moet word54 ,dit v]kla>t ons op
 e5 ze] e5v\dige wijze wa>om  de heuvels
 van geys]iet ov] het algeme5 zoo spo$ig
 met gras en  &]e plant5 begroeid word54
 ,er is da>toe niet veel &]s noodig  dan
 dat de heete wat]/room tijdelijk na> e5
 &]e zijde wordt  afgeleid4 ,het v]kla>t
 ons tev5s1 hoe de d5n5 bijna ev5 ga>ne 
op deze ge/e5t5 van jong5 vulcanis*5    
oorsprong groei5 als op de  lava's1 die 
ov]al rondom deze vallei de bos*b$ekte  
b]g5 vorm54 ,op  deze is het v]we]5d    
ge/e5te rijk aan m9]ale vo$+s/(f51      
t]wijl de geys]ie!uvels niet alle5 uit  

kiezelzuur be/aan1  ma> ook uit die &]e 
be/&deel51 die hi] niet door v]we]+     
ont/aan1 ma> re*t/reeks door d5 groei d]
 wi]5 va/gelegd zijn4    ,de v]&]+ d]   
lev5de wi]5 9 dit vru*tb>e ge/e5te      
v]di5t nog e5 nad]e bes*\w+4 ,zij vorm5 
e5 vlies1 dat aan  de ond]zijde         
langzam]h& v]kiezelt2 zij pleg5 da> mee/
 va/  met d5 ond]ligg5d5 bodem te zijn  
v]bond51 da> zij sle*ts  e5 voortzett+  
van d5 groei en de trans=matie van di5  
bodem  zijn4 ,do* soms laat de bov5/e   
kor/ 9 kle9e /ukjes m9 ( me]            
gemakkelijk los2 en dan blijk5 die      
/ukjes op de breukvlakte gro5  te zijn4 
,en dit zo[el als de bov5kant donk]bru9 
is1 als wanne]  zij zoo bleek is1 dat m5
 er ge5 wi]lev5 9 v]mo$5 z\4 ,het  gro5 
is blauwa*tig 9 all]lei t9t51 zoodat m5 
da>uit mag  afleid5 dat hi] soort5 uit  
de groep d] ,blauwwi]5 de ho(drol       
spel54 ,de losgelat5 /ukjes bevatt5 vrij
 veel kiezelzuur ma>  zijn nog bros en  
het 0 gemakkelijk ze tot e5 fijn po$] te
  wrijv54 ,9 de onmiddellijke nabijheid 

d] geys]bekk5s en d]  heete bronn5      
droogt deze kor/ veelal langzaam op1 en 
ik vond ha>  op v]s*ill5de plaats5      
afs*ilf]5d4 ,dan 0 de droge bov5kant  d]
 s*ilf]s h>d en grijs1 ma> de ond]kant 0
 nog geleia*tig en  gro54 ,da> g+ dus   
het lev5 nog voort1 en kon het telk5s1  
als de  bron er wat] ov]he5 w]pt1       
opnieuw w]kzaam word5 en kiezelzuur     
va/legg54 ,de kale1 h>de1 s*ijnba>      
rotsa*tige grond is dus hi]  ov]al lev5d
 en groei5d4 ,hoe diep deze gelei nog   
vo*tig g5oeg  blijft om te lev51 en hoe 
dik dus de laag is die nog groei5 kan1  
is moeilijk na te gaan4 ,de geheel      
losg]aakte s*ilf]s1 wa>m$e  de          
geys]ie!uvels ov]al b$ekt zijn1 zijn    
natuurlijk ook aan de  ond]zijde grijs1 
al bevatt5 zij miss*i5 hi] en da> nog   
lev5de  ov]blijfsel5 van wi]54          
,ev5als de bru9e wi]5 vond ik ook de    
zw>te gelei op d5 bodem d]  koel]e      
beekjes van ond]5 gro5 en h>d4 ,aan de  
r&5 d] heete  bronn5 drog5 de wi]vliez5 
niet zeld5 op1 zond] nog v]/e5d te      

zijn1 en word5 zij dus m9 ( me]         
le]a*tig4 ,ook deze vond ik1 als  ze nog
 vo*tig w>51 aan de ond]zijde gro51     
t]wijl de bov5kant  bru9 ( zw>t 04 ,hi] 
en da> zag ik ook1 hoe de diep]e beekjes
  soms gleuv5 9 d5 grond mak51 en wa> de
 w&5 s*u9 ov]hell5  en dus e5 ond]kant  
hebb51 is deze dan duidelijk gro54 ,en  
dit ook  da>1 wa> het wat] nog ze] heet 
04    ,e5 ze] eig5a>dig geval van d5    
groei d] kiezelwi]5 zag ik aan  d5      
rijweg di*t bij d5 ,ca/le-geys]4 ,e5    
deel van het wat] uit deze  bron wordt 9
 e5 kun/matige greppel v]zameld en van  
deze uit door  e5 h\t5 goot na> e5      
groot5 h\t5 bak naa/ d5 weg geleid4 ,9  
de goot is het wat] nog ze] heet1 9 d5  
bak nog w>m4 ,de bodem van  die goot is 
bekle$ met de bru9e wi]51 die er deels 9
 vlokk5 en  deels 9 drad5 groei51 en    
die1 als m5 ze wegveegt1 van ond]5  we] 
blijk5 gro5 te zijn4 ,zij zett5 nog     
laat/e ov]blijfsel5  van het opgelo/e   
kiezelzuur uit het wat] af en vorm5 dus 
all5gs  e5 v]h>d5de kor/ teg5 de        

b9n5zijde van d5 w& d] goot4    ,tuss*5 
al deze lage en bre$e geys]ie!uvels1 met
 hun  tallooze bekk5 en splet51 /roomt  
de ,firehole-rivi] 9 si]lijke           
kronkel+54 ,soms hell5 de heuvels zoo   
/]k1 dat zij het wat] nog  heet 9 de    
rivi] br5g52 soms zijn zij zoo vlak en  
wordt het wat]  zoo bre$ uitgespreid1   
dat het afkoelt en e5 soort van mo]as   
vormt1  wa>9 gras en biez5 en talrijke  
bloem5 welig ti]54 ,vlak langs de  rivi]
 v9dt m5 somwijl5 ook heete bronn51 soms
 ook kegelvormige  krat]s rondom kok5de 
poeltjes4 ,mee/ zijn zij grijswit1 soms 
met  bru9e wi]5 zoo /]k ov]groeid1 dat  
de to]i/5 ze met d5 naam  van           
*ocolade-pott5 be/empel54 ,enkele krat]s
 ligg5 niet hoog]  dan de rivi] zelf2   
kok5d en 9 e5 bre$5 /room zag ik hi] het
  wat] 9 de rivi] vloei5 zoodat         
plaatselijk alle groei van hoog]e       
plant5 belet w]d4 ,zelfs hoog opspr+5de 
geys]s v9dt m5 aan  d5 r& van d5 /room1 
bijna 9 de rivi] zelve4    ,rondom zijn 
de b]g5 met het donk]e d5nebos* b$ekt1 (

 ziet  m5 op de hell+5 de tallooze kle9e
 gewass51 die ze met e5  di*t en ov]al  
bloei5d gazon bekle$54 ,9 de mo]asa*tige
  g$eelt5 langs de rivi]1 tuss*5 het    
hooge gras1 s*itt]5 de  blauwe /]bloem5 
d] ,sisyrrhyn*ium's1 de gele ,mimulus1  
pa>s*e  a/]s1 lange witte bloemtross5   
van ,or*ideen en tal van &]e  fraai     
bloei5de plant54 ,ov]al he]s*t lev5 en  
prijk5 bonte  kleur54 ,ma> de grond     
wa>op zij groei5 is groot5deels zelf e5 
product van het lev51 zij het dan ook   
van all]laag/ georganise]de  wez5s en   
van e5 groei ond] de mee/ vreemde       
om/&igh$54 ,ond]  en bov5 d5 grond      
w$ijv]5 de wi]5 en de bloemplant54 ,ma> 
t]wijl de laat/e telk5 j>5 v]dwijn51    
hoop5 de kle9e wi]5  9 d5 loop d] eeuw5 
hunn5 arbeid op1 en /i*t5 zij de krat]s 
en  geys]ie!uvels4 ,zoodo5de h]9n]5 zij 
ons lev5dig aan ,h>t+'s  woord3 ,de ma*t
 van het kle9e4    ,re$s me]mal5 heb ik 
opgem]kt1 dat vol/rekt niet alle geys]s 
hun  wat] tot aanzi5lijke hoogte opw]p54
 ,integ5deel1 v]reweg de mee/e  zijn    

sle*ts w>me bronn51 wa>9 het wat] wel   
kookt en opbrui/1  ma> sle*ts tot e5    
g]+e hoogte opspat4 ,ik kom da>om ?ans  
tot e5  bes*\w+ van de w>me bronn5 en de
 /oomsplet54 ,wat de geys]s  ook vr mog5
 hebb5 door hun geweldige w]k+51 de w>me
 bronn5  w9n5 het v]re van h5 9         
s*oonheid4 ,de nam5 ,gem #cf1 ,jewel    
#cg1  ,em]ald #ch pool1 ,morn+ glory--de
 engels*e naam voor d5 blauw5           
,convolvulus1--en talrijke &]e bewijz5  
dit t5 duidelijk/e4 ,de  /oomsplet5 v9d5
 we9ig a&a*t1 zij zijn uit]mate talrijk 
en  mee/ kle9e1 soms ze] kle9e gat5 9 d5
 gewon5 began5 grond4 ,soms  spuit5 zij 
/oom uit1 soms hoort m5 er e5 borrel5d  
geluid 9 en  soms ziet m5 9 de diepte   
wat kok5d wat]4 ,ma> eig5lijke op5      
vijv]tjes vorm5 zij niet2 dit is het    
type d] w>me bronn54    ,de vijv]tjes   
zijn mee/ alle nag5oeg ev5 groot1 en    
e5ige we9ige  met]s 9 diamet]2 soms e*t]
 zijn twee ( me] naburige vijv]tjes     
ine5gevloeid en toon5 zij biscuitvormige
 g$aant54 ,het opp]vlak is  mee/al      

cirkelrond ( da>toe nad]5d4 ,de bodem is
 soms panvormig1  soms tre*t]vormig en  
soms me] trompetvormig4 ,9 het e]/e     
geval  ziet m5 9 de diepte e5 aantal    
plaats51 wa> de /oomblaz5 9 het  wat]   
op/ijg52 t]wijl 9 de tre*t]- en         
trompetvormige bronn5  de /oom bijna    
uitsluit5d ( t5m9/e 9 ho(dzaak uit de   
diepte  van het midd5 te voors*ijn komt4
    ,het wat] is ze] held] en de w&5    
zijn mee/al wit1 t]wijl 9 het  diep/e   
g$eelte de bodem niet gezi5 kan word54  
,de kleur van het  wat] is blauw1 het   
diep/e g$eelte bijna zw>t4 ,deze kleur  
is zoo  zuiv]1 dat zij alle5 voldo5de z\
 zijn om de bronn5 tot juweel5 en       
edelge/e5t5 te /empel51 ma> ze] dikwijls
 zijn deze nog gevat 9  e5 r+ van g\d ( 
van zilv]4 ,dit is dan het geval1 wanne]
 de r&  zi* ze] vlak uitspreidt1 wat    
vooral bij de trompetvormige voorkomt2  
dan groei5 da>9 oranjebru9e ( zilv]witte
 wi]51 die e5  gelijkmatig ov]treksel   
ov] d5 vlakk5 bodem van d5 ondiep5 r&   
vorm51 wat dan d5 indruk van e5 r+      

rondom e5 edel5 /e5 maakt4    ,uit de   
dui/]e en raadsela*tige diepte /ijgt de 
/oom 9 blaz5  op4 ,nu e5s 9 enkele      
groote1 dan we] 9 talrijke kle9e4 ,valt 
het li*t gun/ig 91 dan s*itt]5 deze     
blaz5 9 de diepte als  zilv] ( als g\d1 
en word5 dan soms1 om hun               
beweeglijkheid1 met  vlamm5 v]gelek54   
,omhoog /ijg5de do5 zij het wat]        
opborrel5  en kok54 ,met d5 /oom wordt  
ook heet wat] opgevo]d1 do* 9  ze]      
wissel5de hoeveelh$54 ,m5 leidt dit af  
uit het feit1 dat de  vijv]tjes         
voortdur5d ov]vloei52 het ov]tollige    
wat] loopt dan  ov] d5 r& weg4 ,want elk
 vijv]tje neemt 9 d5 regel het hoog/e   
punt van d5 vlakk5 heuvel 91 wa>op het  
voorkomt4 ,sommige nu  vloei5 /]k ov]1  
&]e we9ig1 nog &]e 9 het geheel niet4   
,tot de held]heid van het wat] en de    
ov]weldig5d s*oone kleur5  draagt de b\w
 van d5 tre*t]w& ze] veel bij4 ,deze w& 
to* is  mee/al ze] zuiv] wit4 ,zeld5 is 
hij vlak1 ( volgt hij nauwkeurig  de    
bo*t5 van d5 tre*t]1 trompet ( pan4     

,mee/al ziet m5 hi]  en da> groot]e en  
kle9]e vooruit/ek5de bo*t51 die aanleid+
  gev51 dat op de betrekkelijk e5v\dige 
!ma's1 zooals ik ze aangaf1  tallooze   
v>iant5 voorkom54 ,b$5kt m5 da>bij dat  
de donk]e diepte  soms rond1 soms ovaal 
en soms spleetvormig is1 en dat de      
bov5/e  en buit5/e r& 9 hooge mate van  
de omgev+ afhankelijk is1 dan  kan m5   
zi* gemakkelijk voor/ell5 dat ge5 twee  
van die bronn5  precies aan elka> gelijk
 zijn4    ,trots de groote hitte is de  
geheele w& lev5d4 ,hij be/aat uit       
microscopis* kle9e wi]51 die zi* vo$5   
met de opgelo/e  be/&deel5 van het wat] 
en die het kiezelzuur er uit va/  legg54
 ,deze wi]tjes zijn geleia*tig en slaan 
het kiezel ook  als gelei ne]1 ma> zij  
word5 spo$ig zoo h>d1 dat m5 de  weeke  
opp]vlakte t]nauw]nood voel5 ( zi5 kan3 
deze vormt  sle*ts e5 dun ov]treksel van
 de /e5h>de1 ma> to* lev5de  massa4 ,de 
temp]atuur van het wat] komt1 tot aan d5
 r&1 nabij het  kookpunt4 ,ik nam 9     
e5ige bronn5 #hf-ij ,c4 wa>1 t]wijl ik  

d5 bol  van mijn !rmomet] teg5 de lev5de
 wi]5 a&rukte4 ,het kookpunt  van wat]  
is op deze hoogte sle*ts #ib ,c42 het   
hangt1 zooals m5  weet1 van de drukk+ d]
 lu*t1 ( van d5 b>omet]/&1 zooals m5    
het noemt1 af4 ,m5 kan dus veilig zegg51
 dat de geheele w>me bron  nag5oeg kok5d
 wat] bevat1 en dat de wi]5 dus aan deze
 temp]atuur  blootge/eld zijn4 ,wat ze  
niet belet om kra*tig te groei54    ,al 
na> gelang van de soort5 d] wi]5 en van 
de bizond]e  om/&igh$51 groei5 zij bij  
voorkeur als r&5 ( als koral54 ,9  het  
e]/e geval vorm5 zij talrijke ribbels1  
wi] ri*t+ dw>s  op de ri*t+ /aat1 wa>9  
het wat] ov] h5 he5vloeit4 ,9 het       
laat/e geval vorm5 zij korte1 op/a&e    
zuiltjes1 zoo dik als e5  p9k ( dunn]1  
en die zi* veelal na> bov5 toe v]takk54 
,ma>  veel hoog] dan e5 c5timet] word5  
die zuiltjes niet1 omdat zij  zi* van   
ond]5 snel v]bre$5 en da> dus tot e5    
sam5hang5de  massa 9n groei54           
,ov]e5kom/ige groeiwijz5 v9dt m5 tr\w5s 
ook bij de /oomsplet5 en rondom de      

geys]s4 ,ze] fraaie1 gitzw>te           
koraalvorm+5 bekle$5 d5 geheel5 b9n5w&  
van d5 ,black  ,gr[l]1 die da>aan dan   
ook zijn naam ontle5t4 ,het is e5       
groote1  wijde spleet wa>9 het wat] nu  
e5s tot onzi*tb>e diepte wegzakt1  en   
dan we] opbrui/1 totdat het d5 small5   
tre*t] geheel (  t5 deele vult4 ,vult   
het hem geheel1 dan bevo*tigt het het   
geheele  zw>te koraalvlak en vloeit ov]1
 ma> talrijk] zijn de p]iod5  dat het   
m9d] hoog opborrelt en dus d5 bov5/5 r& 
alle5 met  /oom bevo*tigt4    ,het      
ov]vloei5de wat] vormt de               
geys]iet-heuvels ev5als bij de  geys]s4 
,ov]al1 wa> de grond vo*tig is1 groei5  
de kiezelwi]51  en legg5 zij het        
kiezelzuur en de m9]ale be/&deel5 uit   
het wat] va/1 zoodo5de d5 grond met e5  
nieuwe /e5s*aal  bekle$5de4 ,vloeit het 
wat] dan we] e5s aan e5 &]e zijde ov]   
d5 r&1 dan wordt de e]/e vlakte droog en
 v]brokkelt zijn nieuwe  s*aal1 zoodat  
bijna ov]al de geys]ietvlakt5 met zulke 
v]brokkelde  ge/e5t5 b$ekt zijn4    ,wa>

 dit heete wat] ov] e5 hell+ vloeit die 
met plant5 begroeid  is1 doodt het ze4  
,niet alle5 door de hitte1 ma> vooral   
door de  vorm+ van e5 h>de en           
ondoordr+b>e kiezellaag1 die de lu*t van
  de wortels afsluit en deze da>door    
doet /]v54 ,telk5s en telk5s  ziet m5   
boom5 die z g$ood zijn1 en zo[el 9 het  
,norris-bass9 als  op &]e plaats5 zijn  
soms geheele boss*5 op deze wijze te    
gronde  g]i*t4 ,de kale1 gebleekte /amm5
 getuig5 dan nog j>5 lang van  de ramp4 
,soms vall5 die boom5 9 e5 bron ( ov] d5
 r&1 en dan  word5 zij geheel met e5    
kiezellaag ov]trokk54 ,ook kle9]e takk5 
en losse naald5 word5 zoo v]kiezeld1 en 
naa/ e5 bron vond ik1  to5 ik e5 /ukje  
/e5 opnam en omke]de1 aan de ond]zijde  
e5  pa> d5n5aald5 op deze wijze uit]/   
fraai v]/e5d4    ,ze] k5m]k5d voor de   
w>me bronn5 is de neig+ van de kor/wi]5 
van d5 r& om 9 e5 dunne laag ov] het    
wat] he51 en dus na> het  midd5 d] bron 
toe te groei54 ,bij d5 +ang van het     
,elk-,p>k zag ik  e5 vrij groote1       

langw]pige bron die ov] de e5e helft met
 zulk e5  laag b$ekt 01 de &]e 0 nog op5
 en liet het diepe en held]  blauwe wat]
 zi54 ,soms brokkel5 deze r&5 af en dan 
kan m5 hun  inw5dig5 b\w uit s*al5      
duidelijk wa>nem54 ,mee/al nem5 zij     
all5gs 9 dikte toe en v]nauw5 d5 vijv]4 
,zoo zijn welli*t de  kle9]e wat]h\d5de 
gat5 door het g$eeltelijk di*tgroei5 van
  vroeg]e vijv]tjes ont/aan4    ,9 ze]  
enkele heete bronn5 is het wat] troebel 
en modd]a*tig4 ,zoo  b4v4 9 de          
pa9t-pott51 die op grijze v]fpott5      
gelijk51 en ov]  de geheele opp]vlakte  
kok54 ,tr\w5s1 all]lei afwijk+5 van het 
gegev5 beeld kom5 voor4 ,van deze w5s*  
ik hi] alle5 te wijz5 op  d5            
,excelsior-geys]1 die e5 kuil van vele  
met]s diepte 9 de oude  geys]iet-lag5   
gemaakt heeft en da>9 e5 me]tje vormt1  
zoo groot1  dat m5 door de heete nevel5 
he5 de ov]zijde niet zi5 kan4 ,en       
e9delijk het ,prismatic-lake1 da> di*t  
bij1 wa> de geheele bodem1  zoov] ik zi5
 kon1 uit groote s*u9 geplaat/e s*ots5  

van e5 li*t  gro5e kleur en e5          
geleia*tig drad]ige /ructuur be/ond4    
,bizond]e  soort5 van wi]5 gev5 aan     
zulke m]5 en plass5 e5 ze] bizond]5     
kleur en vorm1 zoodat zij dan ook telk5s
 en telk5s op d5 bezoek]  e5 &]5 indruk 
mak54      ,*icago1 ,aug4 #aijd4        
,,exp]im5teele ,,evolutie      ,de      
volg5de bladzijd5 bevatt5 de fee/r$e1   
door mij uitgesprok5 bij  de op5+ van   
het laboratorium voor exp]im5teele      
evolutie van het  ,c>negie-,in/itution1 
e5igsz9s gewijzigd en op v]s*ill5de     
punt5  t5 behoeve e5] nad]e toeli*t+ d] 
voorg$rag5 d5kbeeld5  uitgebreid4 ,het  
is miss*i5 niet van belang ontbloot1    
da>aan  enkele m$$eel+5 omtr5t de /i*t+ 
van dit laboratorium te  lat5           
voorafgaan4    ,voor e5 aantal j>5 w]d  
door d5 he] ,c>negie e5 in/ituut  ge/i*t
 met het doel1 zooveel mogelijk de /udie
 d] natuur te  bevord]54 ,dit           
,c>negie-,in/itution is geve/igd te     
,wa%+ton  en bes*ikt ov] ze] rijke      
hulpmiddel51 wa>door het nu e5s  be/a&e 

wet5s*appelijke ond]nem+5 /eun5 en dan  
we]  &]e zelf op t\w kan zett54 ,het    
/i*t dan afdeel+5 (  zoog5oemde         
dep>tem5t54 ,enkele da>van1 zooals het  
dep>tem5t  voor /]r5kunde1 blijv5 te    
,wa%+ton en hebb5 da> hunne  obs]vatorin
 en laboratorin4 ,&]e ond]zoek+5 zijn   
aan  bepaalde plaats5 gebond5 en word5  
dus da> uitgevo]d1 wa> de  om/&igh$5    
voor h5 het gun/ig/ zijn4 ,zoo w]d voor 
e5 pa>  j>5 het woe/ijn-laboratorium te 
,tuscon 7spr4 ,toesonne7 9 ,arizona     
ge/i*t1 welk laboratorium ik 9 d5 loop  
d] ma& ,juni het voorre*t  _h te        
bezoek54 ,het heeft t5 doel1 het plant5-
 en di]5lev5 te  be/ude]5 ond] de       
eig5dommelijke om/&igh$51 die de woe/ijn
  met zi* br5gt4 ,het is wel ge5        
eig5lijke woe/ijn1 9 d5 z9 van  e5 dorre
 en van plant5groei nag5oeg ontbloote   
vlakte1 zooals ik ze  9 het zuid5 van   
,cali=ni zag4 ,het is e5 /reek1 wa> de  
reg5val  g]+] is dan de v]damp+1 en wa> 
dus altijd gebrek aan wat]  be/aat4 ,dit
 gebrek aan wat] bep]kt d5 plant5groei  

tot drie groep5  van gewass54 ,t5 e]/e  
de kle9e1 kortlev5de e5j>ige soort51    
die 9 't e9d van d5 w9t]1 als er wat    
reg5 valt1 ontkiem51  en die ha> zaad   
rijp5 vr dat het korte natte seizo5     
voorbij  is en de droogte intre$t4 ,9 de
 twe$e plaats v9dt m5 hi] de            
cactussoort51 wi] g]ibd li*aam bij d5   
m9/5 reg5 zi* vol zuigt  met wat] en de 
plooi5 tuss*5 de ribb5 bijna uitwis*t1  
zoodat  het volume /]k to5eemt1 en die  
dan bij aanh\d5de droogte all5gs        
inkrimp51 zoodat e9delijk hun takk5 slap
 langs d5 /am hang51  en het geheel er  
uitziet als afge/orv54 ,tal van         
booma*tige cacti1  #ci tot we9ige soort5
 en gesla*t5 behoor5d1 zag ik 9 dez5    
toe/&4 ,naa/ deze beide groep5 /aan de  
kle9e1 half-man%ooge tot  man%ooge      
hee/]s1 met ze] kle9e blad]5 ( ook wel  
zond] blad  en met gro5e /amm5 en takk51
 die hun lev5 beh\d51 dank zij de  ze]  
g]+e v]damp+ en de bijna ongelo(lijke   
l5gte d] wortels1  wa>door zij uit de   
ond]/e1 soms me] dan #aj met] diepe     

lag51  nog 9 de droog/e ja>getijd5 het  
noodige wat] kunn5 opzuig54    ,v]damp+ 
en wortelgroei zijn voor dit            
laboratorium dus e5  ho(dond]w]p voor   
/udie2 da>naa/ komt de vraag1 welke     
soort5  9 de woe/ijn kunn5 lev5 en wa>om
 zij alle5 dit kunn51 en  tev5s de v]d]e
 vraag na> d5 invlo$1 di5 9 de woe/ijn  
de  bizond]e sam5/ell+ van d5 grond op  
v]s*ill5de plaats5 op  d5 plant5groei   
oef5t4 ,het spreekt van zelf1 dat deze  
zak5 alle5  t] plaatse be/ude]d kunn5   
word54    ,zoo is het ook met de        
exp]im5teele evolutie ge/eld4 ,niet 9 ( 
nabij e5 groote /ad v9dt m5 9 d5 regel  
de om/&igh$51  die voor de /udie da>van 
het mee/ ges*ikt zijn4 ,v&a> dat  het   
,c>negie-,in/itution e]/ e5 uitvo]ig    
ond]zoek heeft do5  in/ell5 na> de mee/ 
ges*ikt geleg5 plaats4    ,de keuze is  
da>bij gevall5 op ,long-,isl&1 het      
lange1 smalle eil&1  dat zi* t5 ,oo/5   
van ,new-,york uit/rekt en op welks mee/
 we/elijke  punt de voor/ad ,brooklyn   
geleg5 is4 ,voorbij ,brooklyn v]toont   

het de talrijke kle9]e en groot]e       
villa's en buit5plaats5 van  vel5 ond]  
,new-,york's rijke h&elsli$51 de plaats5
 wa> dez5  des ,zondags de ru/ en de    
kalmte kom5 g5iet51 die nu e5maal 9  het
 al te di*t bevolkte h&elsg$eelte van   
,new-,york niet te v9d5  zijn4 ,nog     
v]d]op ligg5 e5 aantal kle9e /$5 en     
dorp51 en ond]  deze munt ,cold ,spr+   
door zijn all]he]lijk/e ligg+ te midd5  
van bos*begroeide heuvel5 uit4 ,het ligt
 aan de noordzijde van het  eil&1       
ongeve] op e5 uur af/& van de ku/1 die  
hi] e5 inham  ( natuurlijke hav5 vormt4 
,deze plaats heet ,cold ,spr+ ,h>bor4   
#dj  ,aan d5 oev] van de kle9e golf zijn
 de heuvel5 b$ekt met boss*5  en        
buit5plaats51 ond] welke laat/e die van 
,presid5t ,roosevelt  hi] v]di5t v]meld 
te word54 ,deze golf 0 s9ds j>5 bek5d   
als bizond] ges*ikt voor de /udie van   
het lev5 van all]lei  ze$i]54 ,m5 v9dt  
ze t5 deele aan de h\t5 hav5w]k51 t5    
deele op de lag]e plaats5 van e5 bre$e  
z&bank1 die zi* van d5  we/elijk5 oev]  

tot di*t bij d5 oo/elijk51 dw>s door de 
baai  uit/rekt4 ,hi] leeft de reusa*tige
 e5/a>tskreeft1 wa>van ik  hond]d5 van  
exempl>5 9 het ondiepe wat] vlak bij mij
 kon zi51  vel5 van h5 bezig met ei]5   
legg54 ,hi] leeft de bijna onzi*tb>e    
kle9e spr+/a>t1 en soort van het gesla*t
 ,columbula4 ,om ze te zi5  moet m5 e5  
/uk wit papi] op het /r& legg54         
,dadelijk is dit  b$ekt met e5 groot    
aantal heele kle9e zw>te puntjes1 die   
lu/ig  op en ne] en he5 en we] spr+54   
,all]lei &]e di]soort5 kan  m5 hi]      
be/ude]51 wa>ond] e5 heel gewone kle9e  
zee-anemoon1  behoor5de tot het gesla*t 
,sag>tia4    ,s9ds j>5 0 dan ook aan    
deze ku/ e5 ,m>9e ,laboratory  ge/i*t1  
dat e*t]1 bij gebrek aan fonds51        
eig5lijk alle5 des  zom]s 9 gebruik 04  
,van deze bizond]e om/&igh$5 en deze    
uitmunt5de geleg5heid heeft nu het      
,c>negie-,in/itution gebruik  gemaakt   
voor de /i*t+ van zijn nieuw            
laboratorium4 ,het heeft de  bes*ikk+   
v]worv5 ov] de voorh&5 geb\w51 be/a&e 9 

de  directeurswon+1 d5 ,libr>y-,hall #da
 en het eig5lijke laboratorium1  die1 op
 kort5 af/& van elk&]1 aan d5 we/elijk5 
oev]1  di*t bij het zuidelijke uite9de  
van de baai geleg5 zijn4 ,het heeft     
tev5s d5 directeur van het ,m>9e        
,biological ,laboratory tot directeur   
van de nieuwe /i*t+ b5oemd1 hem da>bij  
opdrag5de1 niet alle5  enkele wek5 des  
zom]s1 g$ur5de de vacantie1 te ,cold    
,spr+ ,h>bor  te v]toev51 ma> zi* da>   
voor go$ met d] woon te ve/ig54    ,de  
he] ,dav5port1 algeme5 bek5d om zijn    
/ati/is*e ond]zoek+5  ov] de            
v]&]lijkheid van di]5 9 v]b& met de     
plaats5 wa> zij  lev5 en met de         
wa>s*ijnlijke wijze van hun ont/aan1 0  
s9ds vele  j>5 hoogle]a> 9 de di]kunde  
aan de ,univ]siteit van ,*icago1  en    
tev5s bela/ met het be/uur van het      
zee-laboratorium4 ,zijne  e*tg5oote /ond
 hem 9 dit laat/e kra*tig t] zijde1 en  
heeft  e5 aantal ond]zoek+5 ov] de di]5 
van d5 ,cold ,spr+ ,h>bor  het li*t do5 
zi51 ond] &]e e5 ze] belangwekk5de /udie

 ov]  d5 invlo$ van de v]m5igvuldig+    
door deel+ op het aantal arm5  van de   
bov5g5oemde zee-anemon54    ,het oude   
laboratorium volde$ e*t] niet aan de    
eis*5 d] nieuwe  /i*t+4 ,het 0 sle*ts   
voor enkele wek5 ( ma&5 des ja>s  +]i*t1
 en da>5bov5 alle5 voor zologis*e /udin4
 ,de evolutie  d] lev5de wez5s moet e*t]
 zo[el aan plant5 als aan di]5  be/ude]d
 word51 en bij d5 teg5woordig5 /& d]    
wet5s*ap bi$t  het ond]zoek van plant5  
de groot/e kans5 op spo$ige en          
belangrijke  resultat54 ,er w]d5 da>om  
plann5 gemaakt voor e5 nieuw geb\w1     
voldo5de aan alle eis*5 van d5          
teg5woordig5 tijd en voor e5            
uitgebreid5 proeftu9 9 de onmiddellijke 
nabijheid4 ,tijd5s mijn  bezoek1 9 ,juni
 van dit ja>1 0 m5 met d5 b\w gevord]d  
tot aan  de e]/e v]diep+1 en 0 de       
proeftu9 afgepaald en met voorloopige   
cultur5 bezet1 wi] doel e*t] vooralsnog 
9 ho(dzaak 01 om door  voortdur5de      
bew]k+ d5 grond te zuiv]5 van de        
wortel/okk5  en zad5 van de wilde       

soort51 die da> vroeg] gegroeid hadd54  
,de  eig5lijke proev5 z\d5 e]/ lat]     
begonn5 word51 ma> de zad5  da>toe w>5  
re$s groot5deels bije5gebra*t4    ,9 de 
ma& ,mei bra*t de nieuwe directeur zijne
 hui%\d+ van  ,*icago na> ,cold ,spr+   
,h>bor ov]1 en begon de v]&]+ van de    
oude 9 de nieuwe /i*t+4 ,to5 deze na>   
w5s* gevord]d 0 en  alles zoov] 0       
g]egeld1 dat aan bezoek]s e5 voldo5d    
d5kbeeld  kon gegev5 word5 van de plann5
 en me?od5 van w]k51 w]d het  tijd/ip   
gun/ig geoordeeld om het nieuwe         
laboratorium ple*tig te  op554 ,het     
ontv+ d5 naam van ,laboratory =         
exp]im5tal evolution  #db en d5 rang van
 e5 dep>tem5t van het                   
,c>negie-,in/itution  te ,wa%+ton4      
,behalve d5 directeur zijn da>aan       
v]bond5  twee assi/5t5 en e5 secret>is4 
,als assi/5t bela/ met het  plantkundige
 g$eelte tre$t op de he] ,dr4 ,g4 ,%ull1
 die te ,*icago  ond] leid+ van         
,dav5port /ude]de1 t]wijl de he] ,luts  
met het  zologis* g$eelte bela/ is4     

,secret>is ( /5ograph] zooals  het 9    
,am]ika heet1 is ,miss ,luts1 wi] naam  
sle*ts bij toeval en  niet door         
v]wants*ap met di5 van d5 laat/g5oemd5  
assi/5t  ov]e5komt4    ,de ple*tige op5+
 0 bepaald op ,zat]dag #aa ,juni4       
,uitg5oodigd  w>5 all51 die te          
,new-,york en eld]s 9                   
ontwikkel+sges*i$5is  belang/ell51 en e5
 ta*tigtal van h51 mee/ ond]zoek]s van  
naam  ( pr(essor5 ( in/ructor5 aan      
bek5de inri*t+5 van ond]wijs1  hadd5 aan
 de uitnoodig+ gevolg gegev54 ,enkel5   
w>5 da>toe zelfs  uit ,wa%+ton en &]e   
me] v]wijd]de plaats5 ov]gekom54 ,zij   
all5 w]d5 v]zo*t hunne nam5 te plaats5 9
 e5 album1 dat als  g$5kboek van de     
/i*t+ da>toe gecalligraphe]d 04 ,behalve
  deze gele]d5 w>5 de bewon]s d]        
omligg5de buit5plaats5 en  villa's      
talrijk opgekom51 deels uit belang/ell+ 
9 de nieuwe  /i*t+1 deels omdat zij re$s
 te vor5 van die belang/ell+ de  mee/   
ondubbelz9nige bewijz5 hadd5 gegev54    
,t]wijl namelijk de  geld5 voor de /i*t+

 door het ,c>negie-,in/itution w]d5     
gegev51  0 het t]re9 voor het nieuwe    
geb\w en de proeftu9 en de noodige      
grond voor ev5tueele lat]e uitbreid+5   
door e5 aantal d] rijke  nabur5 aan de  
/i*t+ aangebod54    ,om/reeks twaalf uur
 kwam de e]/e groep van g5oodigd5 aan   
het  /ation te ,cold ,spr+ aan1 van wa> 
m5 9 e5 lang5 /oet van  rijtuig5 door   
het he]lijke bos* en t5 deele langs de  
beek1 die  9 de baai uit/roomt na> het  
laboratorium re$4 ,voor hun v]vo]  w>5  
door de ,long-,isl& ,spoorwegmaats*appij
 de noodige bizond]e  wag5s ko/eloos t] 
bes*ikk+ ge/eld4 ,e5 dez] wag5s kwam    
van ,new-,york1 de &]e van ,brooklyn1   
beide v]e5igd5 zi* aan  het /ation      
,jamaica4 ,de ga/5 w]d5 9 de won+ van d5
 directeur  ,dav5port ontvang5 en       
gebruikt5 alda>1 deels 9 de v]si]de     
kam]s1  deels op het ruime balkon1 het  
lun*eon4 ,da>na begaf m5 zi* na>  d5    
,libr>y ,hall1 het groot/e d] bes*ikb>e 
local51 dat voor deze  geleg5heid t5    
deele ontruimd en van e5 spreekplaats   

voorzi5 04    ,de ple*tigheid w]d geop5d
 door d5 he] ,dav5port1 die er op wees1 
dat /udin ov] evolutie en vooral        
proefond]v9delijke /udin niet  van di5  
a>d zijn1 dat zij spo$ige uitkom/5      
belov51 en dat de  /i*t]s en            
belang/ell5d5 dus g$uldig moet5 afwa*t5 
wat m5  e5maal b]eik5 z\4 ,het nieuwe   
laboratorium is wel e5ig 9 zijn  opvatt+
 en 9 het doel van zijn /rev51 to* zal  
het zi* zooveel  mogelijk 9 v]b9d+ /ell5
 met &]e inri*t+51 die hetzij  9        
,am]ika1 hetzij eld]s1 de /udie d]      
ontwikkel+sges*i$5is  beoog54 ,t5 slotte
 bra*t de directeur zijn dank aan de    
directeur5  van het ,brooklyn-,in/itute 
( ,arts & ,sci5ces1 #dc de vroeg]e      
/i*t]s van het ,m>9e ,biological        
,laboratory1 die dit geheele            
laboratorium met al zijn inri*t+5 aan de
 ,c>negie-,in/itution  t5 ges*5ke       
aangebod5 hadd51 aan de gev]s van het   
voor de  v]groot+ b5oodigde l&1 en aan  
de locale ,wawepex-,society1  die de    
/i*t+ door e5 e*t ,am]ikaans*e bijdrage 

9 de ko/5  grootelijks bevord]d _h4     
,da>na hield de voorzitt] d]            
,wawepex-,society e5 toespraak1 aan  het
 e9de van welke hij de eig5domsbewijz5  
aan d5 he] ,bill+s  als v]teg5woordig]  
d] ,c>negie-,in/itution t] h& /elde4    
,hij  s*et/e de ges*i$kundige ontwikkel+
 van het dorpje ,cold ,spr+  ,h>bor4    
,vroeg] 0 dit e5 hav5 voor walvis*vang]s
 en ze]  welv>5d1 lat] 0 dit e*t]1 t5   
deele door het v]z&5 van  de hav51 t5   
deele door het gebruik van groot]e s*ep5
 en door  &]e oorzak5 all5gs afg5om51 en
 ?ans hebb5 de walvis*vang]s  &]e hav5s 
opgezo*t en is het dorp 9 v]val g]aakt4 
,het be/aat  nu voornamelijk door de    
aanwezigheid van zoo talrijke           
,new-,york]s 9  d5 omtrek4    ,dr4      
,bill+s nam de b$oelde papi]5 met e5    
kort antwoord  aan1 wa>9 hij er op wees 
hoe groot5 invlo$ de /udie d]           
ontwikkel+sges*i$5is op de philosophie  
en op de !ologie  gehad hebb51 en hoe   
groote resultat5 m5 da>van ook op       
sociaal  gebi$ v]wa*t5 mag4 ,hij sprak  

t5 slotte e5ige woord5 tot d5  directeur
 en v]kla>de zi* t5 volle bewu/ van d5  
langzam5 gang1  di5 het ond]zoek        
noodzakelijk moe/ gaan4 ,laat ons hop51 
zeide hij1  dat bij de vi]+ van d5      
vijftig/5 v]ja>dag van deze /i*t+  de   
bewijz5 ruims*oots zull5 voorh&5 zijn1  
dat de /ap di5 wij  ?ans do51 wijs en   
g]e*tva>digd 04    ,na hem w]d nog e5   
woord van welkom nam5s de bur5 van het  
nieuwe  laboratorium gesprok5 door d5   
he] ,f4 ,w4 ,hoop]1 die kortelijks  aan 
de v]di5/5 van de he]5 ,deane en ,conn1 
de beide voorgang]s  van d5 teg5woordig5
 directeur1 h]9n]de4 ,da>na w]d het     
woord  gegev5 aan s*rijv] dezes1 voor   
het h\d5 van de volg5de fee/r$e4        
,de evolutie d] organis*e wez5s 0 tot nu
 toe e5sdeels e5 voorw]p  van diepe     
bewond]+1 en &]deels van v]gelijk5de    
/udie4 ,uit de  algeme5e v]s*ijnsel5 die
 de v]wants*ap van plant5 en di]5 ons   
ov]al 9 de natuur doet zi51 me5de m5 d5 
gang d] ontwikkel+  zelve te kunn5      
afleid54    ,?ans is dit &]s geword54   

,m5 is niet me] tevr$5 met de k5nis  van
 de groote lijn5 van het proces1 m5 wil 
tot 9 de fijn/e  bizond]h$5 da>van      
doordr+54 ,m5 wil nieuwe soort5 zi5     
ont/aan1 en ond]zoek5 door welke wett5  
ha> ont/aan behe]s*t  wordt1 en van     
welke invlo$5 het afhankelijk is4 ,m5   
wil tra*t5 deze  k5nis z uit te breid51 
dat het e5maal mogelijk zal zijn1 zelf 9
  de v]&]+ d] soort5 9 te grijp54 ,het  
is niet voldo5de1 ons  deel te hebb5 9  
de vru*t5 van het w]k d] natuur2 wij    
will5 ook  ons deel 9 het w]k zelf      
hebb54 ,ja1 wij will5 tra*t5 het w]k te 
behe]s*5 en te leid51 t5 e9de nog bet]e 
vru*t5 te v]krijg54    ,ongetwijfeld is 
dit e5 hoog en v]hev5 doel4 ,ma> door d5
 b\w  van dit laboratorium zijn de      
voorb]eid+5 getr(f51 die noodig  zijn om
 het te b]eik54 ,de grondslag5 voor e5  
ond]zoek zijn op  bre$e s*aal gelegd1   
met het va/e voornem5 aan de natuur     
geheim5  te ontwr+51 die tot nu toe     
ons*5dba> s*554    ,de                  
ontwikkel+sges*i$5is van het plant5- en 

di]5rijk moet e5  proefond]v9delijke    
wet5s*ap word54 ,e]/ moet zij grondig   
word5  be/ude]d en zooveel mogelijk     
gecontrole]d1 da>na moet zij 9 ha>      
teg5woordig5 voortgang word5 geleid1 om 
e9delijk op v]s*ill5de  punt5 t5 nutte  
d] m5s*heid te word5 v]&]d4    ,deze    
d5kbeeld5 zijn re$s voor e5 bepaalde    
ri*t+ uitgesprok5  en uitgew]kt door d5 
he] ,dav5port1 die ?ans tot directeur   
van dit laboratorium is b5oemd4 ,zijn   
w]k draagt d5 titel  ,exp]im5teele      
,morphologie1 e5 comb9atie van begripp51
 die  aanvankelijk ze] gewaagd s*e51 ma>
 die s$]t all5gs burg]re*t  v]kreg5     
heeft4 ,proefond]v9delijke vormle] is   
e*t] nog ge5  exp]im5teele evolutie4 ,de
 e]/e bepaalt zi* tot de /udie  d]      
oorzak51 die het v]s*ijn5 van de re$s   
gegev5 vorm5 d]  soort 9 de bepaalde    
gevall5 behe]s*51 de twe$e vraagt na> de
  oorzak5 van het ont/aan van nieuwe    
eig5s*app54 ,de a>dappelplant  maakt uit
 het ond]/e g$eelte van ha> /am         
uitloop]s1 die ond]  gewone om/&igh$5   

aan hun top elk e5 a>dappel voortbr5g51 
ma> die 9 &]e gevall5 bov5 d5 grond     
groei5 en tot gro5e1  beblad]de /5gels  
word5 kunn54 ,de exp]im5teele           
morphologie vraagt  wa>om nu e5s        
a>dappel5 en dan we] /5gels ont/aan1 van
 welke  om/&igh$5 en oorzak5 dit        
afhangt1 en hoe m5 het v]s*ijnsel  na>  
willekeur kan regel54 ,de exp]im5teele  
evolutie da>5teg5  vraagt hoe het komt1 
dat ond] de talrijke soort5 van het     
gesla*t  ,solaum er n is die a>dappel5  
voortbr5gt1 welke oorzak5 en wett51  en 
welke bizond]e om/&igh$5 het all]e]/e   
ont/aan van dit  v]mog5 behe]s*51 en hoe
 m51 miss*i51 bij &]e soort5 van        
hetzelfde gesla*t1 ( welli*t zelfs 9 &]e
 gesla*t51 ev5e5s  e5 v]mog5 om         
a>dappel5 te mak5 z\ kunn5 te voors*ijn 
roep54    ,om zulke vrag5 te            
beantwoord51 wordt natuurlijk veel tijd 
en  veel /udie v]eis*t4 ,ma> het nieuwe 
laboratorium is voorzi5 van  de noodige 
inri*t+51 van uitgebreide cultuurveld5  
en van het  v]eis*te p]soneel1 om dit   

ond]zoek aan te vang54 ,langzaam en     
geleidelijk moet het beg9n51 en de      
moeilijkh$5 zull5 9 d5  aanvang uit]/   
talrijk zijn4 ,ma> alles wij/ er op1 dat
 de hoop  gegrond is1 dat het t5 slotte 
gelukk5 zal ze te ov]w9n51 en  wett5 te 
ontdekk51 wi] toepass+ 9 wet5s*ap en    
praktijk voor  het m5s*dom e5 zeg5 zal  
word54    ,op het gebi$ d] evolutie gaat
 het ond]zoek 9 ,am]ika en 9  ,europa   
?ans h& 9 h&4 ,moge j>5 gel$5 het       
zwa>tepunt 9  de oude w]eld geleg5 zijn1
 9 de laat/e tijd5 is e5 snelle  v]&]+  
duidelijk te bespeur54 ,talrijk] en     
talrijk] word5  de bijdrag5 uit de      
nieuwe w]eld1 en me] en me] rak5 zij de 
diep] geleg51 ja de moeielijk/e         
vraag/ukk54 ,9 ,am]ika hebb5  de le] d] 
bevru*t+1 de rol van het mannelijk      
elem5t da>bij1  ja zelfs de uit]/       
moeielijke vraag na> de oorzak51 die het
  gesla*t van het nieuwe individu       
bepal51 door de ontdekk+ van ze]        
belangrijke feit5 e5 geheel onv]wa*t5   
/eun gekreg5 en is ook  de rol d]       

cel-k]n5 en ha> a&eel aan de bepal+ d]  
erfelijke  eig5s*app5 onlangs uit het   
speculatieve /adium van ond]zoek  tot   
dat van re*t/reeks*e microscopis*e      
wa>nem+ ov]gegaan4 ,op  talrijke &]e    
punt5 is e5 to5em5de vooruitgang te     
bespeur51  en da>om heb ik er bizond]5  
prijs op ge/eld1 dat bij de op5+  van   
dez5 nieuw5 weg van ond]zoek het h\d5 d]
 fee/r$e aan mij  is opg$rag54 ,dit to* 
getuigt van e5 /rev5 na> sam5w]k+1  dat 
dez]zijds natuurlijk hoogelijk gewa>de]d
 wordt4    ,de taak1 die ik op mij heb  
g5om51 sluit 9 zi*1 e5 d5kbeeld te  gev5
 van wat ik mij voor/el1 dat op het     
gebi$ d] exp]im5teele  evolutie1 zo[el 9
 de e]/e als 9 de lat]e j>51 te         
ond]zoek5  zal zijn1 welke me?od5 da>bij
 kunn5 word5 gevolgd1 en welke          
uitkom/51 welli*t1 mog5 word5 v]wa*t4   
,uit d5 a>d d] zaak is deze taak deels  
e5 ze] reele1 deels e5  uit]mate        
bespiegel5de1 bijna gelijk aan e5 droom4
 ,wat voor de  e]/e j>5 het w]k en de   
v]wa*t+5 zijn1 laat zi* op va/e         

grondslag5 en tot 9 vrij fijne          
bizond]h$5 uitw]k54 ,ma> wat de  v]re   
toekom/ e5s br5g5 zal1 kunn5 wij ?ans   
nog t]nauw]nood  v]mo$54 ,sle*ts wat wij
 hop5 en ga>ne v]wez5lijkt z\d5 zi51    
laat zi* s*ets51 en zelfs dit nog 9 ze] 
grove trekk54 ,to* is  dit het oog5blik1
 wa>op het besprek5 van d]gelijke       
v]wa*t+5  geoorlo(d en noodig is1 en    
wa>op miss*i5 uit e5 ze] vage hoop en   
e5 droom]ig d5kbeeld e5 middel kan      
ont/aan1 dat1 aan de erv>+  getoet/1 d5 
weg wij/ tot geheel nieuwe middel5 van  
ond]zoek en  tot te vor5 onv]wa*te      
uitkom/54    ,v]gunt mij het onzek]e aan
 het zek]e te do5 voorafgaan1 en e]/  de
 v]d]e toekom/ te bes*\w51 om da>na tot 
het w]kplan voor  de e]/volg5de j>5 ov] 
te gaan4 ,v]gunt mij tev5s da>bij e5    
beeld te gebruik51 t5 e9de mijne b$oel+5
 op gemakkelijk]  wijze duidelijk te    
mak54    ,de wet5s*ap is e5 veld van    
li*t1 te midd5 van bijna  ondoordr+b>e  
dui/]nis4 ,held] s*ijnt het li*t op de  
m5s*heid1  v]loss+ br5g5de van onkunde  

en onma*t1 van twijfel en vrees4 ,door  
ge/adig5 en h>d5 arbeid en door de      
toewijd+ van vel5 wordt  het li*t       
ond]h\d5 en zijn gebi$ all5gs v]groot1  
en dr+5 de  zeg5+5 van erv>+ en ma*t ov]
 de natuur all5gs 9 groot]  kr+5 door4  
,am]ika is rijk aan /i*t+51 die de      
middel5 gev5  tot ond]zoek en ond]wijs1 
tot v]diep+ en v]spreid+ van k5nis1  en 
i$]e5 weet1 hoe naijv]ig ,europa op de  
mogelijkheid van zulke  s*5k+51 en op d5
 edel51 vad]l&sliev5d5 en het m5s*dom   
bevoordeel5d5 gee/ is1 die da>aan t5    
grondslag ligt4    ,9 ons beeld kan de  
v]me]d]+ van k5nis op tweerlei wijz5    
plaats v9d54 ,t5 e]/e door ge/adig en   
zorgvuldig w]k 9 het  li*tveld zelf4 ,de
 grond moet word5 beploegd en de gr5z5  
moet5  word5 uitgebreid1 en hond]d5 en  
duiz5d5 van ond]zoek]s zijn  onv]moeid  
bezig alle leemt5 aan te vull5 en aan   
alle kant5 op de  e5maal va//a&e        
grondslag5 voort te w]k54    ,da>naa/   
/aat het twe$e middel van vooruitgang4  
,van uit het groote  veld word5         

li*tpunt5 uitgeworp5 9 de omr+5de       
dui/]nis4 ,hun  kans5 om uitg$o(d te    
word51 en zond] gevolg5 voorbij te gaan 
zijn  natuurlijk voor de h& ligg5d1 en  
tallooze pog+5 leid5 dan ook  niet tot  
de gew5s*te uitkom/4 ,ma> van tijd tot  
tijd v]w]v5 zij  va/5 voet en /aan zij  
als bak5s1 v] 9 de donk]e omgev+4 ,dan  
wijz5 zij d5 weg voor e5 veel snell]5   
vooruitgang4 ,rondom de  bak5s kan het  
li*t zi* uitbreid51 en tuss*5 h5 en het 
groote  li*tveld wordt de dui/]nis van  
twee kant5 be/r$51 zoodat het  vroeg (  
laat gelukk5 moet1 de bak5s met het     
li*tveld te v]b9d51  en al het t]re9    
tuss*5 h5 beid5 te v]ov]5 en            
toegankelijk  te mak54 ,zoo word5 de    
uitgeworp5 li*tpunt5 de middel5 tot e5  
snell]5 vooruitgang 9 bepaalde ri*t+54  
,v&a> dat zulke li*tpunt5 de groote     
feit5 geword5 zijn1 die de  ges*i$5is   
van het natuurkundig ond]zoek ons       
bewa>t4 ,zij mak5  d5 naam van de mann51
 die ze uitw]p5 on/]felijk1 zij zijn als
  het w>e de ke]punt5 d] hi/orie4 ,baco 

en ,newton1 ,lyell en ,d>w9  /aan ond]  
all5 vooraan1 en 9 d5 teg5woordig5 tijd 
wijd5 ,edison  en ,m>coni1 ,rntg5 en    
,curie d5 arbeid van hun g5ie aan de    
belang5  d] m5s*heid4    ,met deze      
opvatt+ van de beide ho(dbeg9sel5 van   
vooruitgang  op het gebi$ van k5nis en  
wet5s*ap v]e5igt zi* het                
,c>negie-,in/itution t5 volle4 ,te      
,wa%+ton heeft het zijn zetel2  hi] w]kt
 het regelmatig en ge/adig voor de      
bevord]+ d] algeme5e  wet5s*appelijke   
belang54 ,da>naa/ heeft het e5 e]/e     
li*tpunt  uitgeworp5 v] 9 de dorre      
woe/ijn1 om e5 bak5 te word5 van        
ond]zoek 9 de talrijke vrag5 van        
!oretis* en practis* belang1  die de    
woe/ijn ons aanbi$t4 ,de oorsprong van  
de flora en de fauna van  die wat]>me   
/rek5 moet word5 nagegaan4 ,hoe zijn    
sommige plant5 en  di]5 er toe gekom51  
bij voorkeur da> te lev58 ,wa>door zijn 
zij 9  /aat ge/eld1 9 millio55 van      
exempl>5 zi* te v]m5igvuldig51  wa> &]e 
soort5 noodzakelijk z\d5 te gronde gaan8

 ,hebb5 zij bij  di5 ov]gang hun natuur 
v]&]d1 ( zijn zij sle*ts uitgezo*t  uit 
vele &]51 en zijn alle5 zij toegelat51  
die re$s van d5  aanvang af ges*ikt w]d5
 bevond58 ,hoe kan de m5s* 9 dit proces 
+rijp58 ,is hij bep]kt tot de w]k5 van  
irrigatie en tot de keus  van eld]s     
bek5de1 ma> toevallig voor de nieuw te  
ontg9n5 l&5  pass5de soort5 van l& en   
tu9b\wgewass58    ,deze en tallooze &]e 
vrag5 moet5 word5 beantwoord4 ,om da>toe
 bij  te drag5 heeft het                
,c>negie-,in/itution e5 laboratorium    
+]i*t1  midd5 9 de woe/ijn4 ,het is     
geb\wd op de heuvel5reeks nabij  ,tucson
 9 ,arizona1 e5 d] oud/e ,spaans*e      
/i*t+5 9 die  bijna onbewoonb>e l&/reek1
 en ?ans e5 bloei5de en zi* snel        
ontwikkel5de /ad1 met groote indu/rien  
en e5 lev5dig5 h&el  op ,mexico1 en met 
to5em5d5 l&b\w1 gegrondve/ op kun/matige
  irrigatie4    ,het                    
woe/ijn-laboratorium /aat ond] het      
toezi*t van de plantkundig5  ,coville te
 ,wa%+ton en ,mac,dougal te ,new-,york1 

t]wijl ,dr4 ,cannon1  met d5 titel van  
resid5t-inve/igator #dd de w]kzaamh$5   
leidt4 ,de hoop op e5 wet5s*appelijke en
 praktis*e v]ov]+  d] woe/ijn is de     
grondslag van het w]k1 en alles wij/ er 
op1  dat deze hoop t5 volle gewettigd   
is4    ,h$5 wordt e5 twe$e li*tpunt door
 het ,c>negie-,in/itution 9  de omr+5de 
dui/]nis uitgeworp54 ,het is het        
laboratorium1 dat  wij ?ans inwijd54    
,het moet e5 bak5 word5 9 e5 veel di*t] 
dui/]nis2 het moet veel moeilijk]       
vraag/ukk5 aanvatt51 en kan  da>bij     
sle*ts op e5 veel zwakk]5 grondslag van 
voorafga&e  k5nis /eun54 ,het heeft e5  
veel hoog] doel1 en /reeft na>  vru*t5  
van me] algeme5 belang4 ,het moet e5    
leid/] word5 op  e5 gebi$ van geheel    
onv]wa*te feit5 en ontdekk+5 en e5 bron 
voor geheel nieuwe me?od5 van v]bet]+   
van onze huisdi]5 en  l&b\wplant54 ,het 
heeft e5 veel zwa>d]5 arbeid voor zi* en
  zal e]/ na j>5 van voorb]eid5de /udie 
de groote praktis*e  problem5 re*t/reeks
 kunn5 aanvatt54    ,ma> hoelang deze   

p]iode van /ill5 arbeid ook moge dur51  
er kan  ge5 twijfel zijn1 ( het doel zal
 e5maal word5 b]eikt4 ,de geheele       
inri*t+1 de rijke middel51 ma> vooral de
 p]soon van d5 directeur  en de keuze   
van zijn /af belov5 e5 glansrijke       
toekom/4 ,welke  die toekom/ zal zijn1  
laat zi* natuurlijk niet 9 bizond]h$5   
oms*rijv54 ,to* is het w5s*elijk1 de    
v]wa*t+5 e5igsz9s  nad] uit te w]k51    
welke de tot nu toe g5om5 maatregel5 met
  re*t kunn5 do5 ont/aan4    ,zulke     
v]wa*t+5 b9d5 niet1 want 's w]elds loop 
laat zi* niet  voorspell54 ,ma> ik zie  
ge5 bezwa> 9 e5 s*ets1 da> ik t5 volle  
ov]tuigd b51 dat de uitkom/ to* e5maal  
de mee/ s*itt]5de  v]wa*t+5 ov]treff5   
zal4    ,me] 9 bizond]h$5 ga&e1 kunn5   
wij ook hi] ons beeld van het  li*tveld 
d] wet5s*ap toepass54 ,ook dit          
laboratorium moet zulk e5  veld word51  
dat door vlijtig5 arbeid zi* /e$s       
v]groot1 ma> van  wa>uit tev5s losse    
li*tpunt5 9 de omr+5de dui/]nis word5   
uitgeworp54 ,hoe het w]k op het veld    

moet ges*i$51 laat zi*  t5 m9/e 9 groote
 trekk5 b]ek552 wat de bak5s zull5 kunn5
  b]eik5 laat zi* t]nauw]nood giss54    
,het is als e5 droom4 ,ma>  het is e5   
ze] v]leidelijke droom1 en ik v9d ge5   
r$51 om aan die  v]leid+ we]/& te bi$54 
,da>om zal ik tra*t5 te s*ets51  wat ik 
9 di5 droom heb me55 te zi51 en welke   
hoop het d5kbeeld  van exp]im5teele     
evolutie1 9 v]b& met de groote ontdekk+5
  van onz5 tijd op v]want gebi$1 9 mij  
opwekt4    ,mijn droom is uitgegaan van 
de oude vraag1 wat er 9 e5 ei is1  dat  
dit 9 /aat /elt al de eig5s*app5 van e5 
vogel all5gs te  ontwikkel54 ,wa>om     
wordt uit het e5e ei e5 kip1 en uit het 
&]e  e5 fazant gebor58 ,welke eig5s*app5
 hebb5 de oud]s da>9  gelegd1 die met   
kla>blijkelijke noodzakelijkheid de     
ontwikkel+  9 e5 bepaalde ri*t+ leid58  
,natuurlijk moet er 9 het eig5lijk      
lev5de deel van het ei1 het zoog5aamde  
kiemvlekje iets &]s zijn1  zoo er e5    
kip1 en iets &]s zoo er e5 fazant uit   
ont/aan zal4 ,de  dooi] en het eiwit    

zijn sle*ts vo$sel1 en da>9 kan de      
oorzaak van  het v]s*il dus moeilijk    
ligg54 ,nog groot] v]s*ill5 moet5 er    
zijn tuss*5 het ei van e5 vogel en van  
e5 slang1 en veel groot]  natuurlijk    
tuss*5 die en de ei]5 van zee/]r5 en    
zeeappels1 die  bek5de soort51 die zoo  
dikwijls door de zee op ons /r& word5   
geworp51 en wi] ei]5 en l>v5 e5 zoo ze] 
gezo*t mat]iaal  voor de /udie d]       
ontwikkel+s-v]s*ijnsel5 geword5 zijn4   
,nu z\d5 wij kunn5 tra*t51 ons e5       
voor/ell+ te mak5 van  d5 a>d dez]      
onzi*tb>e v]s*ill54 ,wij z\d5 kunn5     
vrag51  wat welli*t het microscoop ons  
op5b>5 zal1 wanne] het zijn  gebi$ nog  
v]d] zal uitgebreid hebb5 en deeltjes1  
die ?ans nog  onzi*tba> zijn1 zoo zal   
kunn5 v]groot51 dat wij ze re*t/reeks   
kunn5 wa>nem54 ,ma> op deze vraag wil ik
 ?ans niet +aan4 ,liev]  wil ik vrag51 (
 het mogelijk z\ kunn5 zijn1 9 de       
sam5/ell+ van  die kiem5 willekeurig    
v]&]+5 te weeg te br5g51 z1 dat het  di]
 dat uit het ei ont/ond1 &]e eig5s*app5 

z\ v]toon5 dan  zijne oud]s4 ,natuurlijk
 b$oel ik niet1 dat m5 z\ kunn5 tra*t5  
uit e5 zee/]r5-ei e5 slang1 ( uit e5    
s*ildpadd5-ei e5 vogel  te mak54 ,die   
v]s*ill5 zijn veel te groot4            
,aanvankelijk zal m5  wel met de        
all]kle9/e v]&]+5 tevr$5 moet5 zijn4    
,laat ons  da>om e5 voorbeeld kiez5 van 
zulk e5 ze] kle9e en s*ijnba>           
onbeteek55de wijzig+4    ,de gewone pauw
 heeft e5 witte v>iteit1 die de         
s*itt]5de kleur5  van de gewone soort   
mi/4 ,uit de ei]5 dez] v>iteit kom5 /e$s
  we] witte pauw54 ,er moet dus tuss*5  
het ei van e5 gewone en  dat van e5     
witte pauw e5 v]s*il zijn dat het v]s*il
 9 kleur  bew]kt4 ,dit v]s*il e*t] kan  
e5v\dig zoo bes*\wd word51 dat  m5 zegt1
 dat de kleur5 9 het e5e geval vrij tot 
ontwikkel+ kom51  t]wijl zij 9 het &]e  
da>9 door e5 ( &]e oorzaak word5        
belemm]d4 ,wat is nu deze oorzaak1 en   
hoe z\ m5 die kun/matig  kunn5 naboots58
 ,met &]e woord51 z\ het mogelijk zijn1 
e5  middel te ontdekk5 dat 9 het ei van 

e5 gewone pauw1 de kleur5  kan belett5  
tijd5s d5 lat]5 groei te voors*ijn te   
tr$58    ,wij moet5 natuurlijk aannem51 
dat 9 het ei voor elke eig5s*ap  en dus 
ook voor de kleur51 bepaalde deeltjes   
voorh&5 zijn1 die  die eig5s*ap als het 
w>e v]teg5woordig51 en die door zi* te  
v]m5igvuldig51 tijd5s de ontwikkel+ van 
het jonge di] t5  slotte de kleur5 do5  
ont/aan4 ,kon m5 die deeltjes nu dood51 
( ook sle*ts z v]zwakk51 dat zij1 9     
v]gelijk+ met &]e  a*t]lijk blev51 dan  
z\ miss*i5 uit e5 gewoon pauw5ei1 9 e5s 
en kun/matig1 de witte v>iteit kunn5    
v]kreg5 word54    ,ov]legt m5 de zaak op
 deze wijze1 dan s*ijnt het dat m5 met  
heele kle9e v]&]+5 9 e5 ei1 ze] groote  
wijzig+5 9 e5  organisme z\ kunn5 teweeg
 br5g54 ,e5 witte v>iteit van de pauw   
z\ sle*ts e5 h]hal+ zijn van iets dat   
re$s be/ond4 ,ma> het  is duidelijk1 dat
 dezelfde r$5e]+ van toepass+ z\ zijn op
  vogels en &]e di]51 wa>van zulk e5    
v>iteit nog niet be/aat1  zoodat m5     
w]kelijk iets nieuws z\ krijg54 ,ja m5  

z\ het beg9sel  miss*i5 ook op bloem5   
kunn5 toepass54 ,witte afwijk+5 van     
soort5 met blauwe ( roode bloem5 kom5   
zoo algeme5 voor1 dat  het sle*ts       
natuurlijk s*ijnt om aan te nem51 dat   
elke rood- (  blauwbloemige plant er e5e
 z\ kunn5 hebb54 ,to* is dit nog niet   
het geval1 en zijn er tu9plant51 wa>van 
e5 witte vorm nog /e$s  te v]geefs      
gezo*t is en zek]1 zoo zij gevond5 (    
voortgebra*t kon  word51 door kruis+ met
 &]e1 tot e5 belangrijke v]me]d]+  d]   
vorm5 z\ kunn5 bijdrag54 ,ik noem sle*ts
 de bloei5de canna's1  wi] kleur rood   
is1 do* met geel v]m5gd4 ,v]lies van het
 rood z\  ze zuiv] geel do5 word51      
v]lies van het geel zuiv] k>mijnrood1   
t]wijl e5 v]lies van beide kleur5 noodig
 z\ zijn1 om de zoo ze]  gew5s*te witte 
v>iteit te do5 ont/aan4 ,ma> m5 heeft   
ha> nog  niet gevond51 en kan ha>       
voor%&s ook nog niet mak54    ,is het   
mij gelukt duidelijk te mak51 wat m5 9  
zulk e5 bepaald geval  door v]nietig+ ( 
v]zwakk+ d] v]teg5woordig5de deeltjes  9

 e5 ei van e5 di] ( 9 e5 zaadknop van e5
 plant welli*t  e5maal z\ kunn5 b]eik51 
dan mog5 wij dit d5kbeeld natuurlijk    
uitbreid54 ,de kleur5 di5d5 ons sle*ts  
als voorbeeld4 ,jui/  dezelfde bes*\w+  
z\ m5 ook op all]lei &]e eig5s*app5     
kunn5 toepass54 ,doornlooze en onbeha>de
 v>iteit5 word5  dikwijls als v]d]e     
voorbeeld5 aangehaald4 ,v]lies van het  
meel 9  het zaad ond]s*eidt de suik]]wt5
 en de suik]mais van de gewone  soort54 
,er zijn a>dbezin die ge5 uitloop]s en  
,acacia's die ge5  gev9de blad]5 mak54  
,dit zijn natuurlijk sle*ts             
onbelangrijke  wijzig+51 ma> het is     
duidelijk dat als m5 die kun/matig kon  
mak51 m5 all5gs tot me] belangrijke z\  
kunn5 ov]gaan4 ,groote  v]bet]+5 onz]   
nuttige di]51 ( van l&- en tu9b\wplant5 
z\d5 t5 slotte mog5 word5 v]wa*t4       
,ga>ne geef ik toe1 dat wij van het     
b]eik5 van dit doel nog v] af  zijn4    
,ma> bij de /i*t+ van e5 nieuw          
laboratorium met e5 nieuwe  ri*t+ van   
ond]zoek komt het mij to* w5s*elijk voor

 zulk e5  blik 9 de toekom/ te slaan4   
,natuurlijk kan m5 niet voorspell5  wat 
lat] e5maal zal word5 ontdekt4 ,ma> het 
is van groot belang1  e5 held]e         
voor/ell+ van de mogelijkh$5 op dit     
gebi$ te hebb51  t5e9de van elke        
toevallige vond/ t]/ond de wa>de en de  
beteek5is  te kunn5 beoordeel54 ,zond]  
die voorzorg z\ alli*t e5 kle9e         
ontdekk+ kunn5 v]lor5 gaan1 die to* het 
punt van uitgang _h  kunn5 word51 van   
wa>uit t5 slotte de oploss+ van het     
raadsel  _h kunn5 b]eikt word54         
,da>om w5s* ik ?ans na te gaan1 welke   
kans5 er zijn1 om 9 ei]5  zulke v]&]+5  
teweeg te br5g54 ,ik /el da>bij voorop1 
dat  alles1 wat m5 tot nu toe omtr5t de 
physiologie van de ei]5 d]  mee/        
v]s*ill5de soort5 van di]5 ond]zo*t     
heeft1 en alle  v]&]+51 die m5 da>bij   
feitelijk 9 de kiem5 teweeg heeft       
gebra*t1 gr( is 9 v]gelijk+ met het     
v]s*ijnsel dat ons ?ans  voor d5 gee/   
zweeft4 ,e5 kleurv]&]+ 9 de ve]5 van e5 
pauw  z\ natuurlijk volkom5 onzi*tba>   

blijv51 zoolang het kuik5 9 het  ei     
ligt1 en zelfs nog g]uim5 tijd da>na4   
,en zoo z\ het met all]lei  &]e         
eig5s*app5 zijn4 ,zi*tb>e v]&]+5 9 de   
kiem en het  kuik5 kom5 ons1 van dit    
/&punt1 voor als grove mon/rositeit51   
die wel belangrijk1 ma> niet het doel   
van ons /rev5 zijn4 ,wat  m5 ?ans moet  
zoek5 zijn onzi*tb>e1 en zi* e]/ veel   
lat]  v]rad5de wijzig+54    ,het dood5  
van enkele v]teg5woordig5de deeltjes 9  
e5 ei is  miss*i5 het be/e voorbeeld1   
(s*oon het alli*t 9 de praktijk nog  te 
gr( zal blijk54 ,m5 z\ kunn5 tra*t5 het 
te b]eik5 met e5  me?ode1 die door      
,engelmann voor &]e doele9d5 gebruikt   
is4 ,ligt  e5 lev5de cel ond] het       
microscoop1 zoo kan m5 het li*t dat ha> 
bes*ijnt1 door e5 l5s lat5 gaan1 en die 
l5s zoo kiez5 en zoo  plaats51 dat ha>  
br&punt jui/ 9 het veld van het         
microscoop  valt4 ,is de l5s aan e5     
eig51 beweeglijk /atief beve/igd1  dan  
z\ m5 dit br&punt zi* ond] het          
microscoop kunn5 do5  v]plaats54 ,m5 z\ 

dan 9 e5 vrij donk] veld e5 held] li*t5d
  punt als het w>e kunn5 lat5 w&el54 ,is
 het kle9 g5oeg om e5  enkele           
bladgro5korrel1 ( e5 celk]n1 ( zelfs e5 
deel van e5  k]n te treff51 zoo z\ m5   
alle5 dat punt kunn5 v]li*t54 ,op  deze 
wijze heeft ,engelmann re*t/reeks       
aangetoond dat het li*t 9 de  gro5e     
deel5 d] cell5 zijn koolzuur-ontl$5de   
w]k+ uitoef5t1  en niet 9 de kleurlooze 
g$eelt5 van het lev5d protoplasma4      
,nu conc5tre]t e5 l5s natuurlijk niet   
alle5 de li*t- ma> ook  de w>mte/ral54  
,i$]e5 weet1 dat voorw]p51 9 het br&punt
  geplaat/1 v]hit word52 v&a> tr\w5s de 
naam4 ,pa/ m5 dit ond]  het microscoop  
toe1 dan z\ m5 dus e5 kle9 deel van e5  
cel /]k  kunn5 v]w>m51 zond] de ov]ige  
deel5 te bes*adig54 ,spo$ig  z\ da>bij  
de w>mte zoo groot word51 dat het       
getr(f5 deel  af/i]f4 ,zoo kan m5 enkele
 bladgro5korrels dood51 t]wijl de       
ov]ige deel5 d] cel lev5d blijv54 ,als  
m5 nu voorzi*tig e5  celk]n1 ( e5 deel  
da>van tot di*t bij de temp]atuurgr5s   

van  het lev5 v]w>mde1 z\ m5 mog5       
v]wa*t51 dat die gr5s niet  voor alle   
deeltjes dezelfde is4 ,enkele z\d5 e]d] 
/]v51 &]e  lat]4 ,9 e5 gun/ig geval z\  
m5 dus de mee/ gevoelige kunn5  dood51  
ma> de ov]ige sp>54    ,ge/eld nu1 dat  
m5 er enkele tr(1 die voor de ontwikkel+
 niet  vol/rekt noodzakelijk w>51 dan z\
 m5 miss*i51 langs dez5  weg1 e5 v>iteit
 kunn5 tot /& br5g54 ,natuurlijk z\ er  
nog  heel wat te be/ude]5 en te beproev5
 zijn1 vrdat m5 zoov] kon  kom54 ,do*   
dit is ?ans niet de zaak die ons        
bezigh\dt4 ,het kwam  er sle*ts opaan1  
aan te toon51 dat er e5 weg is1 die de  
kans op  zulk e5 +rijp5 op5t4           
,wa>s*ijnlijk zal het vol/rekt niet     
noodig zijn1 bepaalde deeltjes  9 e5 ei 
te dood51 om zi*tb>e v]&]+5 9 het da>uit
 groei5d  organisme teweeg te br5g54    
,veel natuurlijk] s*ijnt het ze e5v\dig 
9 me]d]e ( m9d]e mate te v]zwakk51      
hetzij tijdelijk1 hetzij  op d5 duur4   
,door e5 tijdelijke v]zwakk+ z\ m5 kunn5
 hop5  ze a*t]lijk te mak5 9 v]gelijk+  

met de ov]ige factor5 van  het          
ontwikkel+sproces en da>door miss*i5 de 
fijn/ mogelijke  wijzig+ te erlang54    
,e5 e]/e middel dat zi* da>bij aanbi$t  
is het b$welm54 ,ae!r  en *lor(orm w]k5 
op di]lijke en planta>dige cell5 op     
ov]e5kom/ige wijze als op het m5s*elijk 
organisme1 en welli*t  z\ m5 da>van     
gebruik kunn5 mak51 om g]+e /or+5 9  de 
all]e]/e ontwikkel+ te do5 optr$54 ,re$s
 zijn e5  aantal feit5 bek5d1 die de    
uitgesprok5 hoop wettig51 ( t5  m9/e    
/eun54 ,wat ei]5 betreft1 gebruikt m5   
bij voorkeur die  van zee-egels en      
zee-appels1 die deels om hun            
doors*ijn5dheid1  deels om hun taaiheid1
 deels om all]lei &]e r$55 voor         
ond]zoek+5 bizond] ges*ikt zijn4 ,wilson
 heeft nu vr1 tijd5s1  en na de bevru*t+
 ae!r op zulke ei]5 lat5 inw]k54        
,zi*tb>e  afwijk+5 van het normale      
proces w>5 da>van het gevolg4 ,zoo kan  
de mannelijke k]n belet word5 met de    
vr\welijke te copule]51  do* da>bij op  
eig5 geleg5heid voortgaan met groei54   

,ook kunn5 de  /ral5-spha]51 die        
gewoonlijk van de k]n5 uitgaan1 en      
wa>langs  zij v]mo$elijk h>5 invlo$ op  
de cel oef551 door de w]k+ van  ae!r    
tijdelijk word5 uitgewis*t1 ( t5 m9/e   
onzi*tba> gemaakt1  zond] dat da>door de
 lev5sv]s*ijnsel5 en met "n de deel+5  9
 de k]n5 m]kba> word5 ge/oord4 ,dan     
kunn5 de k]n5 zi*  v]m5igvuldig51 zond] 
dat dit door de ov]e5kom/ige celdeel+5  
wordt gevolgd en er ont/aan veelk]nige  
cell54 ,wilson kon soms #fd  k]n5 9 e5  
enkele cel tell51 t]wijl het normale    
aantal niet me]  dan n b$raagt4         
,e9delijk kunn5 de celdeel+5 zoo        
onregelmatig  word51 dat zij1 inplaats  
van tuss*5 de k]n5 door te gaan1 langs  
deze d5 nieuw5 w& mak51 zoodat de e5e   
helft ge5 en de &]e  beide ( alle jonge 
k]n5 krijgt4 ,zulke k]nlooze cell5      
v]toon5  dan natuurlijk all]lei         
afwijk5de v]s*ijnsel54    ,de mee/e van 
de bes*rev5 afwijk+5 zijn van           
voorbijga&5 a>d1  zoo de b$welm+ sle*ts 
kort g5oeg duurt4 ,is het nog mogelijk1 

dan  ke]t da>na de kiem tot het normale 
ontwikkel+sproces t]ug4 ,ma>  miss*i5   
blijft er to* nog iets ov]1 dat1        
aanvankelijk onzi*tba>1  en dus tot nu  
toe niet opgem]kt1 9 het lat]e lev5 zi* 
z\  v]rad51 en dan jui/ wijzig+5 gev51  
zooals wij die z\d5  w5s*5 te zi5       
ont/aan4 ,e5 ruim veld van wa>nem+ en   
ond]zoek  ligt hi] voor ons op54    ,dat
 b$welm+ w]kelijk veel fijn]e wijzig+5 9
 d5 groei en de  ontwikkel+ kan te weeg 
br5g5 is1 t5 m9/e voor plant51 door  de 
m]kwa>dige /udin van ,johanns5 bewez54  
,aan dez5 gelukte  het1 door e5         
voorbijga&e b$welm+1 slap5de knopp5     
wakk] te  mak54 ,het resultaat 0 geheel 
onv]wa*t1 en to* kan i$]e5 zi*          
gemakkelijk van de jui/heid ov]tuig54   
,onze boom5 en hee/]s1  onze bloemboll5 
en knolgewass5 hebb5 's w9t]s e5 p]iode 
van ru/1 die niet e5v\dig het gevolg van
 de k\de is4 ,dit blijkt  t]/ond wanne] 
m5 b$5kt1 dat de t]m w9t]ru/ het        
v]s*ijnsel  eig5lijk ze] onvolkom5      
uitdrukt4 ,want hyac9t5 en tulp5 en tal 

van  &]e bolgewass5 ru/5 eig5lijk des   
zom]s4 ,als 9 het voorja>  hun bloem5   
uitgebloeid zijn1 kunn5 zij nog zaad    
mak51 en moet5  zij1 b4v4 e5 ma& lang1  
door middel hunn] blad]5 het vo$sel     
mak5 dat voor het v]d]e lev5 van d5 bol1
 tijd5s de p]iode  van ru/1 noodig is4  
,ma> jui/ als de w>e zom]ma&5 intr$51   
beg9n5 zij deze p]iode1 en da>uit volgt1
 dat gebrek aan w>mte  da>van           
kla>blijkelijk niet de oorzaak is4 ,zoo 
is het met tal van  voorja>splant51     
wa>van m5 de blad]5 nog e5ig5 tijd 9 d5 
zom] ziet1 ma> die vroeg ( laat t] ru/e 
gaan1 lang vr het  e9de van d5 h]f/4    
,er moet5 dus inw5dige1 van het         
ja>getijde onafhankelijke oorzak5  zijn1
 die deze ru/ bew]k54 ,da>naa/ kan 's   
w9t]s de k\de de  ontwikkel+ v]trag51 en
 i$]e5 weet dat enkele te vroege en te  
w>me voorja>sdag5 de knopp5 er toe br5g5
 kunn5 vr hun tijd  uit te loop54 ,ma>  
dit kan wel 9 het voorja>1 do* niet 9 d5
  eig5lijk5 w9t]1 vooral niet 9 't beg9 
da>van ges*i$54 ,m5  kan dit bewijz5    

door takk5 van all]lei boom5 en hee/]s  
af te  snijd5 en1 9 wat wat]1 9 e5 w>me 
kam] te plaats54 ,doet m5 dit  9        
,febru>i ( ,ma>t1 dan ziet m5 weldra de 
mee/e knopp5 zwell51  en e5 aantal er   
van op5 b>/5 en hun blad]5 en           
bloemknopp5  ontplooi54 ,doet m5 het 9  
,octob] ( ,novemb]1 zoo blijv5 de  takk5
 e*t] w]keloos4 ,to* is alles ( t5 m9/e 
nag5oeg alles  9 h5 voor het h]nieuwde  
lev5 g]e$4 ,dit blijkt jui/ uit de      
ae!r-proev5 van ,johanns54 ,want wat m5 
door e5v\dig v]w>m5  niet kan b]eik51   
kan m5 da>door wel v]krijg5 na e5       
voorbijga&  b$welm54 ,m5 zet de takk51  
na ze afgesn$5 te hebb51 en lief/  zond]
 wat]1 9 e5 groote metal5 ki/ met go$   
sluit5d deksel1  ( ook ond] e5 glaz5    
/olp ( 9 e5 fles* met wijd5 hals1  en   
voegt da>aan e5 afgemet5 hoeveelheid    
ae!r toe4 ,m5 laat ze  er twee dag5 91  
en h]haalt da>na zoo noodig de bew]k+   
nog  e5s4 ,zet m5 ze nu 9 wat wat] op e5
 v]w>mde plaats dan ziet  m5 ze spo$ig  
uitloop51 t5 m9/e v]s*eid5e soort51 want

 de  v]eis*te hoeveelheid ae!r is niet  
voor alle dezelfde4 ,dit proces1  dat 9 
het kle9 ze] v]rass5de uitkom/5 geeft1  
heeft 9 de laat/e  j>5 9 het groot 9 de 
praktijk +ang gevond5 voor het =ce]5    
van s]+54 ,want het is da>door mogelijk 
geword51 d5 bloei  dez] /ruik5 9 ,janu>i
 en ,decemb] e5ige wek5 te v]vroeg51 en 
zoodo5de om/reeks ,k]/mis en ,nieuwja>  
da>van groote hoeveelh$5  bloemtross5 9 
d5 h&el te br5g54 ,en m]kwa>dig] wijze  
groei5  de tross5 na het ae!rise]5      
zooveel snell] dan bij het gewone       
=ce]51 dat de me]d]e ko/5 van de        
in/allatie en toepass+ van  dit proces  
geheel opgewog5 word5 door de besp>+ aan
 br&/(1  die het kort]e =ce]5 9 de kass5
 natuurlijk met zi* vo]t4    ,zoo hebb5 
wij 9 ae!r--en hetzelfde geldt van      
*lor(orm--e5 ze]  m]kwa>dig middel om   
all]lei wijzig+5 9 het ontwikkel+sproces
  te voors*ijn te roep51 en het spreekt 
van zelf1 dat na zulke  onv]wa*te en    
uite5loop5de feit51 als die van ,wilson 
en van  ,johanns51 nog e5 lange reeks   

van ontdekk+5 op dit gebi$ mag  word5   
v]wa*t4    ,van geheel &]5 a>d zijn de  
/udin van ,loeb 9 ,cali=ni  en van      
,delage 9 ,p>ijs omtr5t d5 invlo$ van   
opgelo/e /(f5  en van gass5 op de       
ontwikkel+ van ei]54 ,ook zij gebruik5  
bij  voorkeur ei]5 van zee-/]r5 en      
zee-egels4 ,als zulke ei]5 bevru*t      
word51 gebeurt er tweerlei4 ,e5sdeels   
br5gt het mannelijk elem5t  de          
eig5s*app5 van d5 vad] op de kiem ov]1  
en bew]kt zoo de  gelijk5is d] k9d]5 op 
hem1 wat bij ons m5s*5 ze] bek5d is1  en
 bij ba/a>d5 e5 ze] belangrijke rol     
speelt1 ma> wat natuurlijk  ov]al bij   
plant5 en di]5 het mee/ wez5lijke deel  
d] bevru*t+  is4 ,ma> dit is vol/rekt   
niet het e5ige1 wat de mannelijke cel   
bew]kt4 ,het ei bev9dt zi* 9 ru/5d5     
toe/&1 en moet da>uit  word5 opgewekt1  
om zi* v]d] te gaan ontwikkel54 ,dit    
gebeurt nu  niet door die ov]br5g+ d]   
erfelijke eig5s*app51 ma> door  e5      
afzond]lijke w]k+4 ,bij sommige plant5  
en met "n bij vele  or*ideen v9dt zulk  

e5 w]k+ zelfs re$s vr de bevru*t+       
plaats1 en gaat er van de               
/uifmeelkorrels en ha> buiz5 iets uit1  
wat d5 groei d] zaadknopp5 bevord]t4    
,zond] di5 prikkel word5  zij 9 die     
gevall5 nooit normaal en voor de        
bevru*t+ ges*ikt4    ,m5 kan nu1 dank   
zij de ond]zoek+5 d] g5oemde gele]d51   
die  twee belangrijke w]k+5 van elk&]   
s*eid54 ,want m5 kan d5  groeiprikkel1  
als ik het zoo e5s noem5 mag1 die van   
het mannelijk  elem5t uitgaat1 v]vang5  
door iets &]s4 ,dan zal het ei zi*      
ontwikkel51 zond] 9 d5 eig5lijk5 z9 van 
het woord bevru*t te  zijn1 en da>om    
pleegt m5 dit proces p>!nog5esis1 en wel
 9 dit  bizond]e geval1 kun/matige      
p>!nog5esis te noem54    ,loeb ontdekte 
dit door het gebruik van opgelo/e z\t51 
en met  "n van *loormagnesium1 dat 9 het
 zeewat] wel aanwezig is1  ma>          
natuurlijk niet 9 voldo5de hoeveelheid  
om die onnatuurlijke  ontwikkel+ te     
bew]k54 ,voegt m5 er e*t] wat groot]e   
hoeveelh$5  van aan het zeewat] toe1    

wa>9 de ei]5 van zee-/]r51 zee-egels  en
 zee-appels ligg51 dan ziet m5 deze tot 
jonge l>v5 word51 ook  zond] bevru*t+4  
,e5ige &]e z\t5 zijn ev5e5s 9 /aat1 dit 
gevolg te bew]k54 ,het maakt d5 indruk  
als( het ei ru/5d geh\d5  w]d door e5 ( 
&]e onbek5de ma> op d5 groei belemm]5d  
w]k5de oorzaak4 ,het mannelijk elem5t en
 de g5oemde z\t5 heff5  die oorzaak op1 
loss5 ha> miss*i5 e5v\dig op1 zoo zij e5
  bepaalde /( is1 en v]oorlov5 zoo d5   
voortgang d] ontwikkel+4    ,delage     
heeft nu aangetoond1 dat behalve z\t5   
ook gass51 en met  "n koolzuur1 zulk e5e
 w]k+ hebb54 ,gasvormige li*am5 hebb5   
bij zulke proev5 all]lei voord$5 bov5   
opgelo/e z\t54 ,m5  behoeft sle*ts e5   
/room van koolzuur uit e5               
ontwikkel+sfles*1  ( uit e5 gewon5      
syphon van koolzuurh\d5d m9]aalwat] te  
leid51  om de ei]51 die er 9 ligg51 tot 
ontwikkel+ te do5 kom5 zond]  bevru*t+4 
,z\t5 w]k5 altijd op e5 aantal ei]5     
s*adelijk1  ma> koolzuur kan ze bij     
hond]d5 do5 groei51 zond] dat er e5     

enkel v]lor5 gaat ( ook sle*ts a*t]lijk 
blijft4 ,da>door geeft  het koolzuur e5 
middel aan de h&1 om de onbevru*te ei]5 
9  hun v]d]5 lev5sloop te be/ude]51 iets
 wat op dit oog5blik  nog ze] moeilijk  
is1 da> m5 met de v]eis*t5 van het lev5 
van  jonge zee-appels1 ook na bevru*t+  
d] ei]51 9 e5 aqu>ium  nog ze]          
onvoldo5de bek5d is4 ,9 e5 aqu>ium moet 
m5 het wat]  voortdur5d 9 beweg+ h\d51  
en da>5bov5 moet m5 zorg51  dat vo$sel 9
 ov]vlo$ voorh&5 zij4 ,dit vo$sel nu    
be/aat 9  all]kle9/e organism51 bijna   
onzi*tba> kle91 die 9 het zeewat]  9    
onnoemelijk aantal voorkom51 en die door
 de l>v5 d] zee/]r5  word5 geget54 ,deze
 planta>dige en di]lijke1 microscopis*  
kle9e  wez5s vorm5 e5 deel van de 9 de  
bov5/e lag5 d] zee drijv5de  ( liev]    
zwev5de w]eld1 die m5 teg5woordig gewoon
 is het plankton  te noem54 ,dit        
plankton1 wa>op ik tr\w5s lat] nog t]ug 
zal moet5  kom51 is de groote bron van  
het vo$sel voor alles wat 9 zee leeft1  
t5m9/e wat het di]5rijk betreft1 en     

groot]e plant5 zijn 9 de  zee zooals m5 
weet betrekkelijk zeldzaam1 en eig5lijk 
bep]kt tot de  ku/5 en tot de enkele1   
drijv5de s>gasso-zeen4 ,dit             
microscopis*e  vo$sel moet m5 v]m5g5 met
 het zeewat]1 wa>9 de l>v5 lev51  en dit
 heeft1 bij hun vraatzu*t1 groote       
moeielijkh$51 do* het is  hi] de plaats 
niet1 da>op nad] 9 te gaan4    ,g5oeg   
zij het1 er op gewez5 te hebb51 dat ei]5
 zond] bevru*t+  tot l>v5 kunn5 word54  
,en kunn5 zij dit1 zoo z\d5 zij het     
welli*t ook met e5 g$eeltelijke bevru*t+
 kunn51 en miss*i5  met e5 gemis van    
sle*ts enkele d] v]teg5woordig5de       
deeltjes  van de erfelijke eig5s*app5   
van d5 vad]4    ,ev5als van             
*loormagnesium1 z\ m5 ook de w]k+ van   
zwakke  v]gift5 op d5 aanvang van het   
ontwikkel+sproces kunn5  be/ude]54      
,dav5port heeft aangetoond1 dat er e5   
ze] groote  mate van ov]e5kom/ be/aat   
tuss*5 de w]k+ van v]gift5  op het      
m5s*elijk li*aam en op v]s*ill5de soort5
 van lag]e  di]54 ,met "n kunn5 9 vele  

gevall5 di]5 aan bepaalde v]gift5  gew5d
 word51 door de dosis langzaam te do5   
to5em54 ,er ont/aat  dan e5 soort van   
immuniteit1 en deze tre$t1 al na> gelang
 d]  ond]zo*te voorw]p51 nu e5s vroeg]1 
dan we] lat] 94 ,zoo m5  nu aan mag     
nem51 dat bij e5 fijn] uitw]k5 van dit  
beg9sel1  ook de v]teg5woordig5de       
deeltjes d] erfelijke eig5s*app5 9  e5  
ei 9 v]s*ill5de mate gevoelig zull5     
blijk5 te zijn voor  zulke v]gift51 dan 
ont/aat de kans dat m5 da>door sommige  
kan  elim9e]51 zond] de ov]ige al te ze]
 te s*ad54 ,zoodo5de z\  m5 alli*t1 9 de
 ontwikkel+ van de kiem en van het jonge
 di]  uit het ei1 enkele bepaalde       
eig5s*app5 kunn5 ond]drukk54    ,all]lei
 &]e invlo$5 z\d5 kunn5 word5 be/ude]d1 
en ond]  deze bi$5 welli*t de /ral5 van 
,rntg51 en de radio-activiteit  van het 
nieuwe elem5t radium1 bizond]e kans5 van
 slag5 aan4 ,van  beide zijn re$s uit]/ 
belangrijke w]k+5 op het lev5d organisme
  bek5d1 die deels als g5ez+1 deels als 
s*adelijke v]&]+5  van beteek5is zijn4  

,ook is 9 sommige gevall5 hun invlo$ op 
de ontwikkel+ van jonge di]5 uit het ei 
nagegaan4 ,zoo kan de  groei d] organ5  
van de dond]padd51 die uit de           
kikvors*-ei]5  ont/aan1 op belangrijke  
punt5 gewijzigd word5 door de /ral5  die
 van radium-bromide en &]e radium-z\t5  
uitgaat4 ,9 normale  gevall5 v]&]t b4v4 
de vorm van d5 kop na om/reeks a*t dag51
  de hals wordt onduidelijk en de       
uitw5dige ademhal+sorgan5  word5 door   
inw5dige v]vang54 ,ma> de radium-/ral5  
belemm]5  deze process51 en inplaats van
 te v]dwijn51 wordt de hals door  het   
ont/aan van huidplooi5 duidelijk]4 ,9   
jonge zee-appels1  die zi* uit ei]5     
ontwikkel51 kan het radium d5 geheel5   
b\w  d] +ew&%olte wijzig54 ,wijzigt m5  
nu de int5siteit van de  inw]k+ van het 
radium1 zoo v]&]t ook de uitw]k+1 en    
voor  zoov] de wa>nem+5 ?ans re$s e5    
inzi*t v]oorlov51 kan m5  zegg5 dat     
zwakke w]k+5 dikwijls de lev5sfunctin   
bevord]51  t]wijl /]k]e ze v]trag5 (    
belemm]54 ,ze] /]k behoeft de  w]k+ dan 

ook niet te word51 om plaatselijk enkele
 organ5 ( cell5  geheel te dood54 ,ook 9
 dit opzi*t g$rag5 zi* v]s*ill5de cell5 
v]s*ill5d1 en onlangs heeft ,soddy      
voorge/eld om de radio-activiteit  van  
het ?orium1 die zooveel zwakk] is dan   
die van het radium zelf1  te gebruik5 om
 de microb5 d] longt]+ b9n5 9 het li*aam
 te  dood54 ,de long5 z\d5 da>bij zoo   
go$ als onbes*adigd blijv54 ,hoe  dit   
ook zij1 de ho(dzaak is voor ons dat ook
 hi]1 ev5als 9 de  vorige gevall51      
kra*t5 aanwezig zijn1 die bepaalde      
deeltjes me] en  &]e veel m9d] 9 hun    
lev5sfunctie en ontwikkel+ teg5w]k51  en
 ev5als wij dit re$s h]haaldelijk g$aan 
hebb51 kunn5 wij  ons ook hi] voor/ell5 
dat e5 fijn]e uitw]k+ van het beg9sel   
e5maal tot e5 s*eid+ ond] de            
v]teg5woordig5de deeltjes d]  erfelijke 
eig5s*app5 9 het ei zal kunn5 leid54    
,ma> ik heb welli*t re$s te veel feit5  
en v]s*ijnsel5 uit te  ze] uite5loop5de 
deel5 d] natuurwet5s*ap aangehaald4 ,bij
 de  volkom5 onzek]heid die hi] uit d5  

a>d d] zaak nog he]s*t1  z\ e5 v]d]e    
bes*\w+ van dit punt alli*t al te       
v]moei5d  word54 ,mijn doel 0 dan ook   
sle*ts aan te toon51 dat de             
zu/]-wet5s*app51 vooral 9 ha> nieuw/e   
ontdekk+51 e5 s*at  van feit5 aanbi$51  
die als uitgangspunt5 voor ond]zoek+5 op
  het gebi$ d] exp]im5teele evolutie    
kunn5 di5/ do54    ,da>om is e5 d] e]/e 
v]eis*t5 voor d5 go$5 gang van de       
w]kzaamh$5 op dit nieuwe laboratorium1  
dat m5 zooveel mogelijk op  de hoogte   
blijve van het nieuw/e wat 9 alle &]e   
wet5s*app5  ontdekt wordt4 ,natuurlijk  
kan niet alles van toepass+ zijn4 ,ma>  
m5 weet vooruit niet1 op welk5 weg e5   
ontdekk+ zal te v9d5  zijn4 ,de e5e pog+
 kan mislukk51 t]wijl de &]e gelukt4    
,het  komt er sle*ts op aan1 de gun/ige 
geleg5h$5 niet voorbij te lat5  gaan4   
,en om da>voor te zorg5 moet m5 op alles
 voorb]eid zijn4 ,ze]  dikwijls hangt e5
 belangrijke ontdekk+ af van e5         
toevallige  k5nismak+ met e5 ( &] nieuw 
feit1 ( e5 ( &]e nieuwe  g$a*te1 die    

plotsel+ blijkt van toepass+ te kunn5   
word5 op  het w]k wa>m$e m5 jui/ bezig  
is4 ,is dan dit w]k 9 voll5 gang1  en   
bes*ikt het ov] alle me?od5 en          
hulpmiddel5 die noodig zijn om  het     
nieuwe gezi*tspunt t]/ond aan de erv>+  
te toets51 dan is  welli*t de ontdekk+  
ine5s g$aan en miss*i5 tev5s al         
halv]wege  voltooid4 ,is m5 e*t] f niet 
voldo5de voorb]eid 9 eig5 w]k1  f niet  
voortdur5d op d5 uitkijk na> wat het    
toeval soms br5gt1  dan gaat de         
geleg5heid ongem]kt voorbij1 en j>5     
kunn5 v]loop51  e] zi* e5 twe$e         
voordoet4 ,naa/ grondig5 arbeid a*t ik  
da>om  e5 voortdur5de algeme5e orinte]+ 
e5 e]/e v]eis*te voor  welslag54    ,de 
exp]im5teele evolutie kan e*t] nog van  
geheel &]e  gezi*tspunt5 uitgaan dan de 
tot nu toe ontwikkelde1 en da>bij       
geheel &]e weg5 van ond]zoek inslaan4   
,zulk e5 weg is die1 welke  m5 vroeg]   
algeme5 de /udie d] g5]atio spontanea   
noemde4 ,ma>  to5 _h m51 omtr5t wat m5  
mo*t v]wa*t51 nog sle*ts uit]/  vage en 

groot5deels onjui/e voor/ell+54         
,pa/eur's ontdekk+  d] bact]in heeft hi]
 veel v]ke]de d5kbeeld5 opg]uimd4 ,want 
mog5 de bact]in ook nog zoo kle9 zijn1  
en voor het gewap5d  oog e5 ook nog zoo 
e5v\dig5 b\w v]toon51 to* le]5 ons hun  
zoo uit]/ v]s*eid5e1 s*eikundige en     
physiologis*e w]k+51  dat hun b9n5/     
maaksel vol/rekt niet zoo primitief zijn
 kan4 ,m5  is dan ook re$s lang van het 
v]mo$5 t]ug gekom51 ond] h5  de mee/    
oorspronkelijke wez5s te zoek54 ,vooral 
heeft da>toe de  ov]weg+ bijg$rag51 dat 
zij alle f van de weefsels van hoog]e   
plant5 en di]51 f t5m9/e van hunne      
afvalproduct5 lev54 ,zij  zijn dus 9 hun
 geheele be/aan van deze afhankelijk en 
m5 kan zi*  dus moeilijk voor/ell51 dat 
zij1 9 het beg9 van d5 biologis*5  tijd1
 aan deze z\d5 zijn voorafgegaan4       
,hi]door kom5 wij als van zelve tot de  
vraag1 wa> m5 zi* dan  voor/ell5 moet1  
dat het e]/e lev5 ont/aan is4 ,dit nu is
 uit  d5 a>d d] zaak e5 quae/ie die ?uis
 behoort op het gebi$  van het v]re     

v]l$51 en dus 9 de palaeontologie4 ,de  
le] d]  voorw]eldlijke plant5 en di]5   
antwoordt op onze kwe/ie e*t]  met e5   
groot bezwa>4 ,9 fossiel5 toe/& kan m5  
natuurlijk  niet v]wa*t51 dat van de    
b$oelde v]s*ijnsel5 iets zal zijn       
ov]geblev54 ,integ5deel1 er is 9 het    
algeme5 al e5 vrij hooge  graad van     
organisatie noodig1 zal e5 plant ( di]  
kans hebb5 om zijn  ov]blijfsel5 (      
indrukk5 9 de ge/e5t5 a*t] te lat54 ,en 
die  hoog]e b\w1 gepa>d ga&e met e5     
grootte1 die de e]/e lev5de  wez5s ze]  
zek] niet b]eikt kunn5 hebb51 sluit de  
/udie van  het b$oelde v]s*ijnsel op    
palaeontologis* gebi$ geheel van de     
erv>+ uit4    ,wij kom5 dus hi] op e5   
gebi$ van re9e fantasie4 ,ma> niet van  
e5  vrije fantasie4 ,want zij is gebond5
 aan de bek5de feit51 die ha>  b9n5 vrij
 enge gr5z5 bep]k54 ,en met deze bep]k+ 
kan zij ons  van groot nut zijn om ons  
e5 nieuw5 weg te wijz51 wa>langs welli*t
  de /udie d] exp]im5teele evolutie z\  
kunn5 word5 aangevat4    ,ik wil ?ans   

tra*t5 duidelijk te mak51 welke         
gezi*tspunt5 ons  door zulke bes*\w+5   
word5 geop5d4 ,da>toe w5s* ik e5 kort   
beeld te ontw]p5 van de !orie van       
,brooks omtr5t het lev5 op  a>de g$ur5de
 de oud/e tijd51 wa>van ge5 fossiel5 tot
 ons  zijn gekom54 ,deze bes*\w+ komt   
mij voor zoo e5v\dig en zoo  gemakkelijk
 te begrijp5 te zijn1 dat ik ge5 bezwa> 
zie ha> hi]  e5igsz9s 9 bizond]h$5 te   
volg54 ,zij gaat natuurlijk uit van     
hetge5 feitelijk bek5d is omtr5t de     
all]\d/e fossiele fauna1  die van de    
cambris*e lag54    ,all]e]/ e5 enkel    
woord omtr5t d5 tijd4 ,m5 /elt zi* ?ans 
algeme5 voor1 dat het lev5 op a>ds      
ge5sz9s onbegr5sd lange  tijd5 g$uurd   
heeft4 ,de ontwikkel+ op de ho(dlijn5   
van d5  /amboom van het di]5- en        
plant5rijk behoeft niet zoo onm]kba>    
langzaam gewee/ te zijn1 als m5 voor e5 
ti5tal j>5 nog algeme5  gelo(de4        
,hubre*t heeft ons gele]d de tallooze   
v]takk+5 van  d5 /amboom bet] te        
beoordeel5 en veel1 wat m5 vroeg] me5de 

dat  e5 plaats op de ho(dlijn5 moe/     
hebb51 wordt ?ans bes*\wd als  te       
behoor5 tot de zijtakk54 ,da>door wordt1
 9 onze voor/ell+1  het geheele proces  
d] evolutie aanzi5lijk v]kort4 ,wat m5  
vroeg]  me5de1 dat na elk&] moe/        
gebeur51 ziet m5 ?ans 91 dat voor  e5   
groot deel naa/ elk&] ges*i$ kan zijn4  
,da>naa/ komt de  ov]tuig+1 dat e5      
ont/aan van soort5 zoo langzaam1 dat    
eeuw5  noodig z\d5 zijn om m]kb>e       
v]s*ill5 teweeg te br5g51 all5gs  moet  
wijk5 voor de me5+ dat de vooruitgang   
/apsgewijze ges*i$t1  en dat nu e5s     
talrijke /app5 elk&] snel hebb5         
opgevolgd1  t]wijl 9 &]e gevall51 zooals
 bij de zoetwat]mossel51 lange          
geologis*e tijd5 zijn voorbijgegaan1    
zond] dat e5ige m]kb>e  vooruitgang1 ja 
zelfs zond] dat e5ige belangrijke       
wijzig+ 9 de  organisatie tot /& kwam4  
,m5 me5t ?ans dat e5ige millio55 van    
j>5 geheel voldo5de kunn5 word5 gea*t   
voor de v]kl>+ van  het geheele         
evolutie-proces4 ,hoeveel millio55 doet 

er natuurlijk  niet veel toe1 da> ons   
voor/ell+sv]mog5 to* niet 9 /aat is  op 
zulk e5 ontzaggelijke uitgebreidheid    
v]s*ill5 duidelijk te  wa>de]54 ,mee/al 
s*at m5 d5 duur van het lev5 op tuss*5  
de #bj en #dj millio5 j>51 (1 bij eng]  
bep]k+1 do* nog met  e5 voldo5d5 graad  
van wa>s*ijnlijkheid1 tuss*5 de #bj en  
#cj  millio5 j>54    ,9 di5 tijd z\d5   
dus tev5s nag5oeg alle geologis*e lag5  
zijn  afgezet4 ,de dikte van deze1 voor 
de v]s*ill5de p]iod5 van de             
ontwikkel+s-ges*i$5is d] a>de1 geeft e5 
9 't groot go$  v]tr\wb>5 maat/af voor  
de v]deel+ van d5 zooev5 aang5om5  tijd 
ov] die v]s*ill5de p]iod54 ,de oud/e    
lag5 zijn v]reweg  de dik/e1 de p]iod5  
duurd5 dus 9 d5 aanvang het lang/e en   
dit wil zegg51 dat to5 de v]&]+5 9 de   
a>ds*ors1 9  de v]deel+ van l& en zee1  
en 9 de organisatie d] lev5de  wez5s    
uit]/ langzaam ges*i$de 9 v]gelijk+ met 
de lat]e  tijd54 ,groote e5tonigheid en 
groote gelijkvormigheid moet er  9 d5   
beg9ne ov]al op a>de gehe]s*t hebb54    

,en1 na> alle  wa>s*ijnlijkheid heeft   
het ongeve] de helft van d5 geologis*5  
tijd g$uurd1 voordat hi]9 e5ige m]kb>e  
v]&]+ kwam4 ,s$]t  zijn de v]&]+5 snell]
 en snell]1 en de p]iod5 dus kort]  en  
talrijk] geword54 ,da>uit volgt e*t] nog
 niet dat de totale  vooruitgang ook 9  
die twe$e helft de groot/e is gewee/4   
,do* e]  ik hi]op 9 ga moet ik e]/ de   
palaeontologis*e feit5 v]meld51  wa>op  
de !orie van ,brooks /eunt4    ,de      
p]iode 9 de ontwikkel+ d] a>ds*ors die  
het ke]punt 9  de geheele               
ontwikkel+s-ges*i$5is s*ijnt te zijn1   
draagt d5  naam van d5 cambris*5 tijd4  
,deze komt ongeve] met het midd5 van    
alle geologis*e lag51 en dus met het    
midd5 van d5 geheel5 duur  van het lev5 
op a>de ov]e54 ,vr het cambrium moet5   
dus #aj   #bj millio5 j>5 zijn v]loop51 
s$]t de e]/e lev5de wez5s  ont/ond51 en 
da>na ongeve] ev5veel4 ,de cambris*e    
p]iode  e*t] is de oud/e1 wa>uit        
fossiel5 bek5d zijn geword51 en wij     
mog5 dus zegg5 dat wij van de e]/e helft

 van de ontwikkel+  van het lev5 op a>de
 feitelijk niets wet54 ,da>teg5ov] /aat1
  dat na het cambrium het voorkom5 van  
fossiel5 9 de ge/e5t5  regelmatig is    
toeg5om54 ,leemt5 zijn er 9 onze k5nis  
natuurlijk  nog ze] talrijke1 do* zij   
betreff5 me] de fijn]e trekk5 d]        
ontwikkel+sges*i$5is4 ,omtr5t de        
ho(dlijn5 mog5 wij zegg5  dat de erv>+  
ons voldo5de uitsluitsel geeft4         
,geheel jui/ is het e*t] niet1 zooals ik
 zooev5 zeide1 dat wij  omtr5t de e]/e  
helft van d5 biologis*5 tijd niets wet54
 ,mog5  de feit5 ook ontbrek51 to* is   
het duidelijk dat de fauna van d5       
cambris*5 tijd als het product d]       
voorafgegane evolutie mag word5         
bes*\wd1 en dat deze dus zoodanig moet  
gewee/ zijn1 als met dat  product       
ov]e5komt4    ,da>om will5 wij ?ans die 
cambris*e fauna nad] 9 oog5s*\w  nem54  
,ik doe dit aan de h& van ,brooks1 die 9
 zijn boek ov] de  ,f\ndations (        
,zoology e5 uit]/ aantrekkelijke        
bes*rijv+ van  het lev5 9 de zee1 9 di5 

tijd en 9 d5 teg5woordig5 tijd1  geeft4 
,zooals i$]e5 weet1 is de zee veel rijk]
 aan fraaie en  vreemde vorm51 aan de   
mee/ treff5de en boei5de kleur-s*ake]+51
  dan e5ige vegetatie op het l&4 ,zelfs 
de tropis*e boss*5 kunn5  met het lev5  
op d5 bodem d] zee op v]re na niet      
w$ijv]54    ,de fauna van de ond]/e lag5
 van de cambris*e p]iode1 die dus de    
all]\d/e is1 wa>omtr5t de fossiel5 ons  
iets le]51 0 rijk  en v]s*eid51 en de   
mee/e teg5woordige typ5 van het di]lijk 
lev5 hadd5 hun v]teg5woordig]s re$s 9   
di5 tijd1 t]wijl er  da>naa/ to5 ge5    
e5igsz9s belangrijke typ5 gevond5 w]d51 
die  ?ans ge5 lev5de nakomel+5 me] z\d5 
hebb54 ,gew]velde di]5  en bloemplant5  
w>5 er to5 nog niet1 ma> van de lag]e   
di]51  en zoov] m5 na kan gaan van de   
wi]51 w>5 de ho(dtyp5 to5  re$s all5    
aanwezig4 ,m5 k5t om/reeks #aej soort5  
van di]5 uit  die ond]/e cambris*e lag51
 ma> deze zijn ze] gelijkelijk v]deeld  
ov] de ord5 en familin1 die ?ans nog op 
d5 bodem d] zee lev54    ,die #aej      

soort5 mak5 da>5bov5 niet d5 indruk van 
all]primitief/e  voorvad]5 te zijn van  
de teg5woordige typ54 ,integ5deel1 de   
specialisatie en organisatie mog5 to5 9 
bizond]h$5 &]s  gewee/ zijn dan nu1 zij 
/ond5 vol/rekt niet m]kba> lag] dan     
?ans4 ,9 geologis*5 z9 de all]\d/e w>5  
zij volg5s zologis*e  opvatt+ ev5 mod]n 
als de teg5woordig lev5de w]eld4 ,b9n5 9
  elke groep is het aantal soort5 en    
vorm5 9 de s$]t v]vlog5  tijd5 uit]mate 
toeg5om51 en is er e5 v]s*eid5heid      
ontwikkeld  zooals die to51 na> alle    
wa>s*ijnlijkheid1 op v]re na niet       
be/ond4 ,ma> deze diff]5tier+ geldt     
eig5lijk sle*ts bijzak51  t]wijl de     
ho(dzak5 nag5oeg onv]&]d zijn geblev54  
,all]lei  lev5som/&igh$51 deels         
voortspr+5de uit de ongelijkh$5 van  d5 
bodem d] zee en de v]s*ill5de diept51   
voornamelijk e*t]  te wijt5 aan de ov]al
 afwijk5de eis*5 van d5 /rijd met &]e   
wez5s en van d5 groot5 w$/rijd om       
vo$sel1 hebb5 talrijke  speciale        
adaptatin do5 ont/aan1 en e5 enorm5     

rijkdom van vorm5  teweeggebra*t1 wa>van
 de gewone m5s* zi* ge5 voor/ell+ kan   
mak54 ,ma> de ho(dtrekk5 van de         
organisatie w>5 to5 dezelfde  als ?ans1 
de k5m]k5 van de ho(dgroep5 van het     
di]5rijk zijn  al die millio55 van j>5  
vrij wel onv]&]d geblev54    ,deze moet5
 dus 9 de vr-cambris*e tijd5 ont/aan    
zijn1 t]wijl  de tallooze bizond]e      
aanpass+5 van lat]5 datum zijn4    ,wil 
m5 nu tra*t5 zi* e5 voor/ell+ te mak5   
van het lev5  g$ur5de die vr-cambris*e  
tijd5 en van de v]&]+51 die zoo         
plotsel+ het ont/aan van fossiel5       
mogelijk maakt51 dan moet m5  natuurlijk
 geheel van zologis*e1 9 plaats van     
palaeontologis*e  gegev5s uitgaan4 ,het 
wordt dan e5 v]gelijk5de /udie1 wa>toe  
de  teg5woordig lev5de w]eld het        
mat]iaal moet lev]54    ,er zijn 9 de   
lev5sges*i$5is d] a>de kla>blijkelijk   
p]iod5 van  langzame en tijd5 van       
snell]e v]&]+ gewee/4 ,voor de fossiele 
kruip5de di]5 0 de tijd van d5          
,i*?yosaurus zulk e5 tijdp]k  van snelle

 ontwikkel+4 ,de all]laat/e tijd5 toon5 
e5 to5em5d  ov]wi*t van intellectueel5  
vooruitgang1 en ond] de l&di]5  geldt   
?ans vrij algeme5 li/ me] dan kra*t4 ,de
 fossiel5 le]5  ons1 dat de gemiddelde  
grootte van de mee/e typ5 van l&di]5    
s9ds het midd5 van de t]tiaire p]iode is
 afg5om51 ma> dat de  v]h\d+ van d5     
inh\d van de h]s5pan tot de             
li*aamsgrootte  aanzi5lijk is toeg5om54 
,na> e5 globale s*att+ is het gewi*t  d]
 h]s55 9 v]gelijk+ met dat van het      
li*aam 9 die lat]e  geologis*e tijd5 me]
 dan v]dubbeld4    ,brooks neemt nu aan1
 dat het beg9 d] cambris*e p]iode ook   
zulk  e5 tijd van snell5 vooruitgang 9  
e5 bepaalde ri*t+ 01 en  wel 9 de ri*t+ 
van die va/e kalka*tige li*aamsdeel51   
die 9  fossiel5 /aat zijn ov]geblev54   
,de r$51 wa>om uit oud]e tijd5  ge5     
fossiel5 bek5d zijn1 z\ dan e5v\dig deze
 zijn1 dat alle  li*aamsdeel5 nog week  
en voor fossilisatie onges*ikt w>54 ,en 
de  oorzaak van die v]&]+ zoekt hij 9 d5
 ov]gang van het lev5  uit de hoog]e    

lag5 d] zee na> d5 bodem4    ,om de     
b$oel+ van deze voor/ell+ duidelijk te  
mak51 moet5  wij dus tra*t5 e5 d5kbeeld 
te gev5 van die twee1 zoo uit]/         
v]s*ill5de fauna's4    ,be/ude]t m5 de  
ontwikkel+sges*i$5is van teg5woordig    
lev5de  di]5 uit de mee/ v]s*ill5de     
afdeel+5 van het di]5rijk1  dan komt m5 
tot de ov]tuig+ dat zij moet5 af/amm5   
van kle9e  en e5v\dig geb\wde voorvad]51
 die e*t] re$s het k5m]k5de  type d]    
afdeel+ 9 zi* droeg54 ,de               
geme5s*appelijke af/amm+  van die groep5
 moet dus plaats gevond5 hebb5 9 e5 ze] 
v]  v]wijd]d5 tijd1 to5 alle di]5 nog   
ze] kle9 en e5v\dig van  b\w w>54 ,zulke
 ze] kle9e en e5v\dig geb\wde di]tjes   
lev5  teg5woordig talloos 9 zee1 ma>    
niet op d5 bodem1 do* drijv5de  (       
zwemm5de 9 de golv54 ,de bov5/e lag5 van
 het wat] onz]  zeen moet m5 zi* bevolkt
 d5k5 met e5 onnoemelijk aantal uit]/   
kle9e lev5de wez5s1 wa>van vel5 zelfs   
microscopis* kle9 en  voor het ongewap5d
 oog onzi*tba> zijn1 t]wijl de &]5 niet 

veel groot] zijn1 dan zoo1 dat zij jui/ 
nog ev5 gezi5 kunn5  word54 ,deze       
zwev5de w]eld1 die tot e5 diepte van    
v]s*eid5e  met]s ond] de opp]vlakte     
gaat1 zoov] als het li*t en de zuur/(   
en het koolzuur d] lu*t nog ruims*oots  
kunn5 b9n5dr+51 is  het plankton1 wa>van
 ik bij e5 vorige geleg5heid als van    
vo$sel  voor groot]e ze$i]51 re$s met e5
 enkel woord heb meld+ gemaakt4    ,dit 
plankton nu be/aat deels uit plantjes1  
deels uit di]tjes1  ma> all5 van e5 ze] 
e5v\dig5 b\w4 ,de plant5 behoor5 tot    
v]s*ill5de groep5 van lag]e wi]51 de    
di]5 da>5teg5 omvatt5  v]teg5woordig]s  
van nag5oeg alle afdeel+5 van het       
di]5rijk1  zoov] zij ze$i]5 omvatt51 en 
met uitzond]+ natuurlijk van  de        
gew]velde di]54 ,de v]s*ill51 die re$s 9
 het plankton de  groote afdeel+5 van   
het di]5rijk van elk&] ond]s*eid51      
word5 algeme5 als veel diep]ga&e en als 
van veel groot]  sy/ematis*e beteek5is  
gea*t dan alle de tallooze v]s*ill5 b9n5
  die afdeel+5 zelv54 ,9 het plankton   

vorm5 de microscopis*e  wi]tjes niet    
alle5 het vo$sel voor alle di]5 da>91   
ma>  tev5s voor nag5oeg het geheele lev5
 9 zee1 met uitzond]+ van  de ku/4      
,natuurlijk niet re*t/reeks1 ma>        
middellijk4 ,de wi]5  behoor5 ma> tot e5
 kle9 aantal typ5 en soort51 ma> deze   
kom5 dan ook 9 ontelb>e millio55 van    
individu5 voor4 ,de mee/e  gewone vorm5 
behoor5 tot de ,protococc5 ( oud/e      
celvorm52 het  zijn microscopis* kle9e1 
kogelronde gro5 e5cellige wez5s4 ,zij   
v]m5igvuldig5 zi* door deel+1 ma> zoodra
 e5 cel op deze wijze  er twee gevormd  
heeft1 lat5 deze elk&] los1 om          
afzond]lijk te  gaan lev54 ,zij vo$5 zi*
 9 ho(dzaak met het opgelo/e koolzuur1  
dat zij ontl$5 en wa>uit zij de         
organis*e /( mak54 ,hoe fijn]  zij 9 het
 wat] v]deeld zijn1 des te gemakkelijk] 
kunn5 zij  dit koolzuur natuurlijk      
opnem51 da>m$e hangt hun microscopis*e  
kle9heid1 hun e5cellige b\w en hun gemis
 van bizond]e organ5  sam54 ,dit alles  
to* z\ 9 de e5tonige en gelijkmatige    

omgev+  van het zeewat] sle*ts la/ en   
omslag zijn4 ,alles is +]i*t voor  e5   
snelle en rijkelijke v]m5igvuldig+1 ma> 
ook nag5oeg alle5  da>voor4 ,behalve    
gro5e protococc5 kom5 ook diatomeen en  
enkele  &]e vorm5 van e5cellige wi]5 9  
ontelb>e hoeveelh$5 9 het  plankton     
voor1 ma> ov] deze behoef ik hi] niet   
uit te wijd54    ,opgeget5 word5 is 9   
zee de lev5sregel1 en voor dat de       
protococc5  tot e5 ges*ikt vo$sel voor  
haai5 en &]e groote viss*5  geword5     
zijn1 moet5 zij1 als ik het zoo e5s     
zegg5 mag1 tallooze  mal5 opgeget5 zijn4
 ,ik b$oel natuurlijk dat zij door ze]  
kle9e  di]tjes word5 geget51 deze we]   
door groot]e1 die op hun beurt  aan nog 
groot]e tot vo$sel /rekk51 en zoo       
v]volg5s4 ,de e]/5  9 deze reeks zijn de
 globig]95 en radiol>i5 ( /raaldi]tjes1 
fijne1 slijm]ige wez5s met naald5 van   
kiezel ( &]e h>de  deeltjes van uit]/   
fraaie /ructuur 9 hun ov]ig5s s*ijnba>  
/ructuurloos li*aam4 ,bijna ev5 talrijk 
als de protococc51 ma>  zond] het v]mog5

 om zi* met koolzuur te vo$51 lev5 zij  
van  deze1 om zelv5 we] aan tal van &]e1
 groot5deels wat hoog]  georganise]de   
ma> to* nog uit]/ kle9e wez5s t5 prooi  
te  vall54 ,zoo klimt de organis*e /(1  
die de zee-plant5 oorspronkelijk  mak51 
langzam]h& 9 het di]5rijk op4    ,(s*oon
 nu opgeget5 word5 de regel is1 spreekt 
het wel van zelf1 dat  da>aan t5 slotte 
e5 gr5s komt4 ,kle9]e en groot]e        
aantall5 van  di]tjes /]v5 af1 zond] aan
 &]5 tot vo$sel te /rekk54 ,deze  zull5 
all5gs gaan z9k54 ,en moge hun aantal   
ook sle*ts e5 kle9  deel vorm5 van wat  
er 9 de bov5/e lag5 d] zee blijft lev51 
to*  zal het t5 slotte zijn als e5 reg5 
van vo$sel1 die uit deze lag5  langzaam 
omlaag daalt4 ,wanne] dit begonn5 is1 en
 welke graad van  organisatie v]eis*t 01
 om dit v]s*ijnsel van e5ige beteek5is  
te do5 word51 is moeilijk na te gaan4   
,ma> het is e5 feit1 dat  teg5woordig   
die ond]zees*e reg5 van organis* vo$sel 
de groote  en nag5oeg de e5ige bron van 
het lev5 op d5 bodem d] zee is4    ,het 

li*t wordt door het zeewat] geabsorbe]d4
 ,het dr+t ti5tall5  van met]s 91 ma>   
wordt voortdur5d v]zwakt4 ,ov]al wa> de 
zee niet  al te ondiep is1 he]s*t op d5 
bodem volkom5 dui/]nis4 ,plant5  kunn5  
da> niet groei51 want die lev5 niet     
zond] li*t4 ,organis*  vo$sel wordt er  
dus niet gemaakt2 alles wat er noodig   
is1 moet  uit de hoog]e lag5 ne]dal54   
,to* pleegt die bodem met e5 rijke      
vegetatie van koral5 en van all]lei &]e 
di]5 b$ekt te zijn4 ,de  e5 leeft van d5
 &]1 en ook hi] moet dezelfde organis*e 
/(  a*t]e5volg5s 9 tal van li*am5 di5/  
do54 ,ma> het spreekt  van zelf dat er  
e5 bron moet zijn1 wa>mee dit alles     
beg9t4 ,het  is ge5 kr+loop4 ,het is e5 
langzaam en zu9ig gebruik van wat er    
voorh&5 is1 ma> al die di]5 adem5 to* en
 v]bruik5 da>toe  e5 deel van het       
opg5om5 vo$sel4 ,e5 bron moet er dus    
zijn1 en  wel e5 rijke en altijd        
vloei5de bron4    ,die bron is de zooev5
 b$oelde reg5 van vo$sel uit de bov5/e  
lag51 de lijk5 d] di]tjes die da>       

geleefd hebb51 en die zi*1  re*t/reeks (
 indirect1 met de da> lev5de gro5e wi]5 
hebb5  gevo$4    ,op d5 bodem d] zee is 
nu het lev5 natuurlijk geheel &]s dan   
bov5  9 de golv54 ,da> ont/aan          
va/zitt5de en zwemm5de vorm54 ,da>  is  
kle9heid en e5celligheid ge5 voordeel   
me]4 ,all]e]/ komt  het beg9sel van     
kolonie-vorm+ en van uitbreid+ ov] de   
vlakte1  want dit v]groot natuurlijk de 
kans1 om het ne]dal5de vo$sel te        
bema*tig54 ,dan komt het belang van ov] 
&]5 he5 te groei51 en  het vo$sel als   
het w>e te ond]s*epp54 ,zoo ont/aan de  
/amvorm5de  en v]takte koral54 ,e9delijk
 is het kla>blijkelijk e5 voordeel  om  
liev] niet re*t/reeks op d5 vo$selreg5  
te t]51 ma> de  di]5 te v]sl9d51 die zi*
 zoo gevo$ hebb54 ,dit is de bron  van  
de plaatsbeweg+1 van kruip5 en zwemm51  
t5 e9de de prooi te  b]eik54 ,zoo kan m5
 gemakkelijk v]d] gaan1 en opklimm5 tot 
hoog]e  en hoog]e organisatie1 ja tot   
die li*t5de ze$i]51 die zi* zelv5  9 hun
 /roopto*t5 9 de dui/]nis kunn5         

bijli*t54 ,9 n woord1  het lev5 op d5   
bodem is de bron van diff]5tier+ en     
aanpass+  aan tallooze v]s*ill5de       
behoeft5 van het lev54 ,het is e5 /rijd 
om het vo$sel1 en /rijd is de grondslag 
van d5 vooruitgang4 ,9 de  bov5/e lag5  
d] zee da>5teg5 is het vo$sel 9 ov]vlo$ 
aanwezig  en zijn de lev5som/&igh$5 zoo 
e5v\dig als m5 zi* ma> d5k5  kan4 ,da>  
mog5 wij dus niet die aanpass+ en die   
ontwikkel+ van  tallooze nuttige en     
doelmatige inri*t+5 v]wa*t51 da> blijft 
e5v\digheid de ho(dleus4    ,het        
plankton1 ( het zwev5d lev51 is nu niet 
alle5 de e5ige groote  bron van het     
organis* vo$sel 9 zee1 het is uit d5 a>d
 d] zaak  ook de oorspronkelijke bron1  
en dus de mee/ oorspronkelijke vorm van 
het lev54 ,da>m$e kom5 wij t]ug1 van d5 
teg5woordig5 toe/&1  zooals ik di5 nu   
ges*et/ heb1 tot ,brook's voor/ell+ van 
het  lev5 9 de vr-cambris*e tijd54      
,het lev5 op d5 bodem en de ontwikkel+  
van groot]e organism5  is geheel        
afhankelijk van het plankton4 ,het      

spreekt dus van zelf  dat het niet zond]
 dit be/aan kan en dus jong] moet zijn  
dan  dit4 ,de fossiele ov]blijfsel5 9 de
 cambris*e lag51 wa>van ik  re$s        
gesprok5 heb1 v]toon5 ons koral5 en     
all]lei di]typ51  zooals zij teg5woordig
 op d5 bodem d] zee lev54 ,natuurlijk   
niet  dezelfde soort51 ma> to* zoo nauw 
v]want1 dat m5 ze gemakkelijk  h]k5n5 en
 beoordeel5 kan4 ,9 oud]e lag5 v9dt m5  
zulke  ov]blijfsel5 niet4 ,to* is er 9  
d5 b\w d] ge/e5t5 niets  wat z\ do5     
v]mo$5 dat zij hi] wel gewee/1 ma> s$]t 
door  lat]e v]&]+5 we] v]dw55 z\d5 zijn4
 ,zulke v]&]+5  hebb5 de all]\d/e lag5  
zond] twijfel ond]gaan1 ma> het komt    
hi] natuurlijk alle5 aan op die1 welke 9
 de laat/e p]iode vr  de cambris*e      
afgezet zijn4 ,da>uit nu moet m5        
besluit5 dat er  9 die p]iode nog ge5   
lev5 op d5 bodem d] zee 04 ,is deze     
conclusie jui/1 dan is het cambris*e    
tijdp]k het beg9 van alle  hoog]e       
organisatie1 van alle va/zitt5de plant5 
en di]51 en  van de tallooze soort5 die 

rond w>5 om zi* t5 ko/e van deze  te    
vo$54 ,dan is de cambris*e p]iode tev5s 
het beg9 van het  ont/aan van groot]e   
di]vorm5 met va/e skeleta*tige deel51   
die 9 fossiel5 toe/& bewa>d kunn5       
blijv54 ,dan is t5  slotte de cambris*e 
p]iode het slot van e5v\d en kle9heid en
  gelijkvormigheid1 t]wijl 9 alle       
vr-cambris*e tijd5 deze drie            
ho(dbeg9sel5 altijd het geheele lev5 op 
a>de behe]s*t hebb54    ,ik kom nu t]ug 
op de bov5gegev5 tijdsbes*\w+4 ,deze    
le]de ons1  dat het cambrium om/reeks   
het midd5 van d5 biologis*5 tijd  ligt4 
,de helft van d5 bes*ikb>5 tijd1 me] dan
 ti5 millio5  j>51 moet het lev5 9 di5  
e5v\dig5 zwev5d5 toe/& be/aan  hebb54   
,al de groote rijkdom van vorm51 di5 wij
 ?ans ov]al rondom  ons bewond]51 moet  
het product zijn van de twe$e helft4    
,ma> nutteloos voor d5 vooruitgang is de
 e]/e helft vol/rekt  niet gewee/4 ,jui/
 integ5deel moet m5 aannem51 dat to5 de 
bre$e  grondslag gelegd is1 wa>op de    
trots*e b\w van het di]5rijk 9 het      

cambrium kon word5 opgetrokk51 ( wa>op  
t5 m9/e met di5 b\w e5  omvangrijk en 9 
vele opzi*t5 besliss5d beg9 kon word5   
gemaakt4    ,wat 9 d5 voortijd ges*i$ is
 wet5 wij niet1 ma> wij moet5  het      
afleid5 uit wat van de ond]/e cambris*e 
lag5 tot ons is  gekom54 ,ik heb re$s   
gezegd dat het e5 #aej-tal soort5 zijn1 
ma> dat  deze1 met uitzond]+ van de     
bloemplant5 en de gew]velde di]51  alle 
ho(dgroep5 van het lat]e lev5 omvatt54  
,de eig5s*app5  van die ho(dgroep5 w>5  
dus to5 al voorh&54 ,de !ma's w>5       
gegev51 wa>op tallooze nuance]+5 kond5  
word5 gegrond4 ,9 die  lange            
plankton-p]iode moet5 dus deze          
fundam5teele eig5s*app51  deze          
grondv]s*ill5 tuss*5 s*elpdi]5 en gel$e 
di]51 tuss*5  kwall5 en zee/]r5 en al   
die &]e groote typ51 re$s tot /&        
gebra*t zijn4 ,de organism5 blev5 kle91 
hun omgev+ /elde aan h5  ge5            
uite5loop5de eis*51 ma> da>5teg5 hadd5  
eig5s*app51  die ge5 aanpass+1 ma> de   
grondslag van pr9cipieele v]s*ill5  9 d5

 b\w zijn1 al d5 tijd om zi* te         
ontwikkel54    ,het is ze] moeilijk zi* 
da>van e5 nauwkeurige voor/ell+ te      
mak51 en zelfs de vraag ( m5 die        
ontwikkel+ als snel ( als  langzaam moet
 bes*\w5 9 v]gelijk+ van wat er s$]t    
gebeurd  is1 is onbeteek55d teg5ov] de  
millio55 van j>5 die voor dit  proces   
bes*ikba> w>54    ,e5 rijk drijv5d lev5 
van uit]/ kle9e wez5s1 ma> e5 kale      
zeebodem en kale ku/51 en hi] en da> wat
 l& dat ev5e5s zond]  lev5 01 zi$a> ons 
beeld van de all]\d/e tijd54 ,de totale 
massa d] lev5de /( 0 miss*i5 niet       
noem5swa>d kle9]1 dan zij  ?ans is1 nu  
wij er zooveel me] van zi54 ,ma> er 0   
to5 niets dat  fossiel kon word52 ge5   
ov]blijfsel5 er van zijn tot ons gekom54
    ,laat ons ?ans op d5 +eslag5 weg nog
 e5 /ap v]d] gaan4 ,als  het oud/e lev5 
dat van het plankton 01 dan volgt da>uit
 dat  het lev5 ook 9 di5 vorm           
aanvankelijk moet zijn ont/aan4 ,niet op
  het va/e l&1 no* aan de ku/51 no* op  
d5 bodem d] zee is het  beg9 van het    

lev5 te zoek54 ,drijv5d 9 de golv5 moet 
het ont/aan  zijn4 ,v]d] is het         
gemakkelijk 9 te zi51 dat de e]/e lev5de
  wez5s niet t5 ko/e van &]e geleefd    
kunn5 hebb54 ,zij kunn5  dus ge5 di]5   
gewee/ zijn1 want deze lev5 f van &]e   
di]5  f van plant54 ,alle5 de e5cellige 
wi]5 van het plankton zijn  9 hun be/aan
 van &]e lev5de wez5s geheel            
onafhankelijk1 da>  zij zi* met het     
opgelo/e koolzuur en met opgelo/e z\t5  
vo$51  en dan1 behalve wat] en li*t1 ook
 niets &]s noodig hebb54 ,en  ond] de   
e5cellige wi]5 hebb5 nu de protococc5   
v]reweg d5  e5v\dig/5 b\w4 ,kogelvormig 
en met niet me] dan de /rikt            
noodzakelijke be/&deel5 van e5 cel1     
be/aan zij eig5lijk alle5  uit het lev5d
 protoplasma1 de k]n1 d5 celw&1 en het  
gro5e orgaan  hunn] vo$+4 ,het is       
duidelijk dat er tijd5 gewee/ kunn5     
zijn1  dat zij alle5 het geheele        
plankton vormd51 ma> ook dat dit van    
ge5 d] &]e soort51 en met "n van ge5 d] 
di]5 bewe]d  kan word54 ,e]/ nadat de   

zee ov] uitge/rekte /rek5 di*t met      
gro5e protococc5 bevolkt 01 kond5 &]e   
vorm5 van plant5 en  di]5 optr$54       
,hi]uit leid5 wij af1 dat de protococc5 
de oud/e bek5de lev5de  wez5s zijn4     
,deze /ell+ kan1 trots het gebrek aan   
fossiele  ov]blijfsel51 aan ge5 twijfel 
ond]hevig zijn4 ,mog5 wij da>uit  ook   
afleid5 dat zij de oud/e van alle lev5de
 wez5s gewee/  zijn8 ,hi]teg5 vormt hun 
wel is wa> e5v\dige1 ma> to* nog voor   
ontl$+ vatb>e b\w e5 bezwa>4 ,alle      
analogie pleit er voor1  dat het e]/e   
tev5s het all]e5v\dig/e gewee/ moet     
zijn4 ,e5  cel z\ kunn5 lev5 zond] celw&
 en zond] celk]n1 en zelfs de           
diff]5tier+ 9 gro5e en kleurlooze deel5 
sluit het d5kbeeld  van hoog/5 e5v\d    
uit4 ,wij z\d5 ons e5 lev5de gelei will5
  voor/ell51 die het v]mog5 van groei   
_h1 ma> ook niets me]4 ,e5  v]mog5 dus  
om koolzuur om te zett5 9 dezelfde /(1  
wa>uit de  gelei re$s be/aat1 zoodat    
voortdur5de v]groot+ plaats vond1  ma>  
ook niets me]4 ,e]/ da>uit z\d5 dan     

lat]1 9 d5 loop van  lange tijd51 door  
geleidelijke diff]5tier+ de gro5e       
e5cellige  wi]tjes ont/aan zijn4    ,z\ 
zulk e5 gelei nog erg5s be/aan8 ,z\ zij 
miss*i5 nog  voortdur5d ont/aan1 ma>    
?ans spo$ig aan all]lei di]5 t5 prooi   
vall51 en dus nog sle*ts e5 ze]         
ond]ges*ikte rol spel58 ,wij  wet5 het  
natuurlijk niet4 ,ma> aan de &]e zijde  
is het niet erg  wa>s*ijnlijk1 dat de   
om/&igh$5 op zee voor tw9tig ( d]tig    
millio5 j>5 zoo geheel &]s gewee/ z\d5  
zijn1 dan zij s$]t  w>5 en nu nog zijn4 
,het is sle*ts e5 giss+1 ma> het komt   
mij vol/rekt niet onmogelijk voor1 dat  
diezelfde gelei ook ?ans  nog hi] en da>
 ont/aan z\4 ,ha> ont/aan z\de het      
e5v\dig/  d5kb>e geval van g5]atio      
spontanea1 van e5 geboorte zond] oud]s  
zijn4 ,en het is duidelijk1 dat het 9 de
 hoog/e mate de moeite wa>d  moet gea*t 
word51 na> dit v]s*ijnsel te zoek54     
,is deze voor/ell+ jui/1 en gelukt het  
die oorspronkelijke  lev5sgelei te v9d51
 dan z\ m5 natuurlijk e5 van de         

m]kwa>dig/e  uitgangspunt5 voor e5      
exp]im5teele /udie d] evolutie 9 h&5    
hebb54 ,dan z\ all]e]/ de vraag ond] het
 oog moet5 word5 gezi5  hoe zulk e5     
gelei ont/aan kan1 welke /(f5 en welke  
kra*t5  da>toe sam5 moet5 w]k54 ,m5 z\  
natuurlijk de hoop koe/]51  het proces  
kun/matig na te le]5 boots51 en zoodo5de
 e9delijk  het zoo dikwijls besprok5    
d5kbeeld van e5 exp]im5teele g5]atio    
spontanea te kunn5 v]wez5lijk54 ,ma> m5 
z\ ook will5 wet51  hoe 9 die gelei de  
diff]5tier+5 tot /& gekom5 zijn1 die    
tot het e]/e optr$5 van cell5 geleid    
hebb54 ,en als m5 ook hi]  de           
exp]im5teele me?od5 wilde toepass51 z\  
m5 t5 m9/e niet  zoo 9 d5 bl9de behoev5 
rond te ta/51 als ?ans het geval is4 ,9 
n woord1 het hi/oris*e uitgangspunt van 
het lev5 z\ tev5s het  wet5s*appelijke  
uitgangspunt voor e5 geheel nieuwe ri*t+
 van  be/ude]+ van het lev5 kunn5 word54
        ,ma> ik b5 re$s veel te v]      
v]dwaald op het gebi$ van v]mo$5s  en   
van v]wa*t+51 wi] v]vull+1 zoo zij al   

mogelijk zal zijn1  to* niet voor de    
naa/e tijd5 is weggelegd4 ,het is ?ans  
noodig  t]ug te ke]5 tot va/]5 bodem1 en
 tot die uitgangspunt5 voor  ond]zoek1  
die re*t/reeks door de bek5de feit5     
word5 aangebod54    ,da>m$e spr+5 wij 9 
e5s ov] tot het &]e uit]/e van de       
ges*i$5is van het lev5 op a>de4 ,hadd5  
de gegev5 bes*\w+5  t5 doel1 te tra*t5  
e5 slip op te li*t5 van d5 slui]1 die   
het  beg9 b$ekt1 ?ans ri*t5 wij onz5    
blik na> het e9de4 ,ma> e5  eig5lijk    
e9de is het niet4 ,ge5 r$5 be/aat er om 
aan te nem51 dat  de evolutie d] lev5de 
wez5s vr ( 9 onz5 tijd re$s opgeh\d5  z\
 hebb54 ,miss*i5 gaat zij langzam]      
vooruit dan vroeg]1 ma>  miss*i5 ligt   
het ook sle*ts aan onze kortzi*tigheid1 
dat wij ha>  niet me] bem]k54    ,l&- en
 tu9b\w en ev5zoo de teg5woordige       
hi/orie onz]  huisdi]5 wijz5 er e*t]    
duidelijk op1 dat de lev5de vorm5       
ge5sz9s onv]&]lijk zijn4 ,ov]al is er   
afwissel+1 telk5s  ont/aat iets nieuws  
en de praktijk heeft da>uit sle*ts te   

kiez5  wat voor ha> van nut kan zijn4   
,het ligt voor de h& om aan te  nem51   
dat wat de huisdi]5 en cultuurplant5 ons
 v]toon51 ook 9  de vrije natuur moet   
gebeur54 ,g9ds wordt het gezi5 en       
opgem]kt1  omdat groote belang5 er      
re*t/reeks m$e gemoeid zijn1 9 het wild 
gaat het voorbij1 zond] dat m5 er zi* om
 bekomm]t4    ,gelukkig is hi]9 9 d5    
laat/5 tijd v]&]+ gekom54 ,m5  beg9t 9  
te zi51 dat de v]s*ijnsel51 aan l&- en  
tu9b\wplant5  wa>g5om51 dikw]f sle*ts   
ze] onvoll$ig bespi$ zijn1 en dat  zij  
da>5bov51 door invo] van &]e rass5 uit  
&]e /rek51 (  door kruis+5 d] ba/a>de]+5
 dikwijls zoo sam5ge/eld zijn1  dat e5  
jui/e beoordeel+ niet me] mogelijk is4  
,da>bij komt dat  de ov]tuig+ veld w9t1 
dat vele d] zoog5aamd nieuwe v>iteit5   
en soort5 van l&- en tu9b\wgewass5      
eig5lijk niet 9 de cultuur  ont/aan     
zijn4 ,vele belangrijke rass5 s*ijn5    
ov]\d te zijn1 ma>  e]/ s$]t om/reeks   
het midd5 d] vorige eeuw is m5 begonn5  
ze op  te m]k5 en te isole]54 ,vele     

tu9b\wgewass51 die zi* voordo5 als      
v>iteit5 van bek5de soort51 zijn niet op
 kweek]ij5 ont/aan1  ma> toevallig erg5s
 9 't wild aangetr(f54 ,met "n geldt dit
  voor hee/]s en boom51 die door hun    
lang] lev5 me] kans hebb5  om t5 slotte 
te word5 opgem]kt dan v>iteit5 van      
kruid5 en met  "n van e5- ( tweej>ige   
gewass54    ,s$]t ,d>w9 het voorbeeld   
gegev5 heeft1 al d]gelijke gevall5 uit  
de praktijk zorgvuldig bije5 te         
v]zamel51 om uit het geheel d]          
v]s*ijnsel5 die k5nis af te leid51 die  
de gebrekkige wa>nem+  d] afzond]lijke  
gevall5 niet z\ kunn5 oplev]51 is deze  
arbeid  door v]s*ill5de s*rijv]s        
voortgezet4 ,voor enkele j>5 heeft met  
"n ,kor%9sky1 e5 helaas te vroeg ov]l$5 
russis* plantkundige1  e5 voll$ig       
hi/oris* ov]zi*t van de e]/e vond/5 van 
tal van  tu9b\wplant5 gegev54 ,en al    
deze feit5 wijz5 te zam5 op e5  ze]     
bepaalde wijze van het ont/aan van      
soort5 en v>iteit54 ,de  algeme5e       
voor/ell+1 die m5 uit h5 moet afleid51  

is e5  zoo s*]pe1 dat zij als van zelf  
tot de conclusie leidt1 dat e5          
exp]im5teele beh&el+ d] evolutie t5 m9/e
 op dit gebi$  re$s ?ans mogelijk moet  
zijn4    ,v>iabiliteit is e5 uit]/ vaag 
en veel omvatt5d begrip4 ,het  omvat    
zo[el rijkdom aan voorh&5 v]s*ill51 als 
het ont/aan van  deze v]s*ill5 zelf4 ,9 
het e]/e geval is het gelijkluid5d met  
veelvormigheid ( polymorphie1 9 het     
laat/e met v]&]+4 ,en op  beid]lei gebi$
 zijn er dan we] twee ho(dtyp5 te       
ond]s*eid54 ,op  het gebi$ d]           
veelvormigheid heeft m5 e5sdeels de     
tallooze vorm51  ond]soort5 en v>iteit51
 die e5 zelfde soort ons aanbi$t1 ma>   
die feitelijk van elk&] onafhankelijk   
zijn1 en naa/ elk&]  e5 volkom5 eig5    
lev5 leid54 ,zoo hebb5 de tu9-papav]s1  
de  la!russ5 en &]e bloemplant5 ti5tall5
 van v>iteit51 die  uit zaad geheel     
con/ant zijn en nooit 9 elk&] ov]gaan1  
ma> die  te zam5 d5 zoo ze]             
aantrekkelijk5 rijkdom van vorm5 9 die  
soort  bepal54 ,zoo be/aan t>we1 mais1  

biet5 en all]lei cultuurplant5 uit  tal 
van con/ante en van elk&] s*]p ges*eid5 
rass54 ,da>naa/  /aan de vormv]s*ill5   
die b9n5 elk ras1 en dikw]f ook tuss*5  
de  deel5 van e5zelfde individu te zi5  
zijn4 ,op e5 pa>d5ka/anje-boom  hebb5 de
 bloem5 vol/rekt niet all5 d5zelfd5 b\w4
 ,afgezi5 van  het feit dat sommige     
ka/anjes kunn5 mak5 en &]e niet1 is ook 
het  aantal meeldrad5 aan voortdur5de   
wissel+5 ond]hevig4 ,mee/al  is het #g2 
nu e5s wordt het #h ( #i1 dan we] #f (  
#e1 en 9 enkele  gevall5 word5 zelfs    
deze gr5z5 ov]s*r$54 ,he5 en we] sl+]t  
het aantal1 nu e5s me] dan we] m9d]1    
soms 9 enkele tross5 ze]  /]k1 dan we]  
e5 v]s*il tuss*5 de afzond]lijke tross5 
teweeg  br5g5d4 ,van da> de naam        
fluctue]5de v>iabiliteit die aan dit    
v]s*ijnsel wordt gegev54 ,het zijn      
v]&]+51 die s*ijnba>  voortdur5d        
ont/aan1 ma> die to* altijd we] op      
dezelfde wijze  t]ugke]54 ,het zijn     
voortdur5de s*ommel+5 om e5 gemiddelde1 
dat 9 ho(dzaak /e$s hetzelfde blijft4   

,uit deze bes*\w+5 volgt1 dat de /udie  
d] v>iabiliteit op dit  laboratorium    
twee ho(dri*t+5 te volg5 heeft4 ,en da> 
zo[el  de he5 en we] s*ommel5de als de  
toevallige en s*oksgewijze  v>iabiliteit
 zi* n bij di]51 n bij plant5 voordo51  
kunn5  hi]uit vi] ho(dafdeel+5 voor d5  
te ond]nem5 arbeid word5  afgeleid4 ,nu 
z\ het natuurlijk te veel tijd ko/5 elk 
dez] vi]  ri*t+5 9 bizond]h$5 na te     
gaan1 en d5 weg te s*ets51  wa>langs de 
ond]zoek+5 voornamelijk zull5 moet5     
gaan1 om tot  de gew5s*te uitkom/5 te   
g]ak54 ,bet] komt het mij voor1 ond]    
die all5 er e5 uit te kiez51 en da>van  
te s*ets5 wat g$aan  behoort te word51  
en wat met re*t mag word5 v]wa*t4 ,uit  
d5  a>d d] zaak kies ik da>toe het      
plotsel+ ont/aan van soort5 en  v>iteit5
 9 het plant5rijk4    ,mac ,d\gal heeft1
 door e5 reeks van cultur51 de a&a*t d] 
,am]ikaans*e biolog5 op de v]&]lijkheid 
van de grootbloemige  ,teunisbloem5 (   
,o5o!ra ,lam>ckiana geve/igd4 ,naa/ de  
soort zelve heeft hij enkel5 d] da>uit 9

 ,europa ont/ane  nieuwe vorm5 gekweekt1
 en aan het oordeel zijn] vakg5oot5     
ond]worp54 ,voornamelijk de ,o5o!ra     
rubr9]vis en de dw]gvorm  ( ,o4 nanella 
w]d5 door hem 9 e5 aantal exempl>5      
gekweekt1  en g$ur5de al ha>            
ontwikkel+/oe/&5 ond]l+ en met de       
mo$]soort v]gelek54 ,zij w]d5 ond]worp5 
aan het oordeel van  /elselkundig51 die 
de wa>de d] k5m]k5 en de s*]pe s*eid+   
van de mo$]soort erk5d51 en aan de      
nieuwe vorm5 dezelfde  re*t5 als aan &]e
 zelf/&ige typ5 toek5d54 ,door e5 aantal
  afbeeld+5 w]d v]d] het go$ re*t d]    
nieuwe soort5 ge/aafd4    ,het spreekt  
e*t] van zelf1 dat het v]mog51 om       
ja>lijks e5 zek]  aantal nieuwe soort5  
voort te br5g51 no* tot de ,o5o!ra's1   
no* tot de plant5 d] oude w]eld kan     
bep]kt zijn4 ,het ligt voor  de h& aan  
te nem51 dat teg5woordig ook &]e soort5 
9 di5  zelfd5 toe/& van v]&]lijkheid    
v]ke]54 ,miss*i5 zijn het  er vele1     
miss*i5 sle*ts enkele4 ,9 elk geval     
ontsnapp5 zij tot  nu toe om e5 ( &]e   

r$5 aan de wa>nem+4 ,het komt er dus op 
aan1 middel5 te v9d5 ze op te spor54    
,want de mogelijkheid be/aat            
natuurlijk1 dat de ,o5o!ra's nog sle*ts 
e5 ze] e5zijdig beeld  van die          
soort5vorm5de v]&]lijkheid gev51 en dat 
&]e plant5  ons v]s*ijnsel5 en wett5    
zull5 do5 k5n51 die de /udie d]         
,teunisbloem5 ons niet ontslui]5 kan4   
,en wanne] het doel is1 t5  slotte de   
wett5 dez] v]&]lijkheid voor alle lev5de
 wez5s te  le]5 k5n51 dan is het        
natuurlijk noodzakelijk1 de v]s*ijnsel5 
van zoo v]s*ill5d mogelijke kant5 aan te
 vatt54    ,de e]/e taak is dus om te   
zoek5 na> nieuwe mute]5de  soort54 ,het 
be/e doet m51 dit zoek5 te bep]k5 tot de
 wilde  soort5 d] naa/e omgev+ ( van l&5
 met e5 ov]e5kom/ig  klimaat4 ,gekweekte
 plant5 bi$5 voorloopig we9ig kans4 ,t5 
deele  is h>e v]&]lijkheid al zoo lang  
op de proef ge/eld1 dat m5 die  vrij wel
 als uitgeput kan bes*\w54 ,&]deels zijn
 ze] talrijke  cultuurplant5 niet me]   
van zuiv]5 oorsprong1 ma> zijn zij nu   

e5s  me]1 dan we] m9d]1 door kruis+5    
v]ontre9igd4 ,nu heeft m5  9 d5 laat/5  
tijd 9 de k5nis van de gevolg5 d]       
kruis+5 wel  groote vord]+5 gemaakt1 ma>
 deze zijn jui/ groot g5oeg om ons te   
wa>s*uw51 dat ba/a>drass5 nog all]lei   
v]s*ijnsel5 v]toon5  en v]toon5 kunn51  
die m5 ?ans nog niet begrijpt4 ,hoe li*t
 z\ m5  niet de zoog5aamde              
ba/a>d-splits+5 met het ont/aan van     
nieuwe  soort5 kunn5 v]w>r51 als m5 e5  
ras ond]zoekt1 wa>van m5  niet weet (   
het zuiv] is1 dan wel aan ba/a>de]+ zijn
 oorsprong  dankt4 ,wilde soort5 kruis5 
nu 9 't algeme5 ze] zeld51 vooral  als  
m5 de enkele1 aan ba/a>d5 rijke en      
ov]bek5de gesla*t51  zooals wilg51      
anjeli]51 v+]ho$skruid en e5ige &]e     
uitsluit4    ,tot de plant5 van het eig5
 klimaat moet m5 zi* bep]k51 omdat de   
zaaisels 9 het groot moet5 ges*i$54     
,duiz5d5 en ti5duiz5d5  van zaail+5     
moet5 van elke soort v]gelek5 word54    
,dit kan  bezwa>lijk 9 kass5 ges*i$51   
vooral omdat de k5m]k5 d] te  v]wa*t5   

nieuwe soort5 miss*i5 e]/ op lat]5      
leeftijd zi*tba>  zull5 word51 en de    
cultur5 dus veel ruimte zull5 v]eis*54  
,vele  soort5 zull5 opgekweekt moet5    
word5 tot zij gaan bloei51 en van       
soort5 met zaad>me vru*t5 ( met we9ig   
vru*t5 op elke plant  zal m5 sle*ts door
 vrij omvangrijke cultur5 het noodige   
zaad voor  de uitzaaisels kunn5 w9n54   
,m5 kan de cultur5 beg9n5 met plant5 (  
met zaad4 ,het zal 9  d5 regel niet     
noodig zijn1 die 9 het wild 9 groote    
hoeveelheid  te v]zamel54 ,voldo5de is  
het ze aanvankelijk 9 d5 tu9 zooveel    
mogelijk te v]m5igvuldig54    ,e5       
belangrijke vraag is natuurlijk met     
hoeveel soort5 m5 beg9n5  moet4 ,dit    
hangt natuurlijk van de kans5 af die m5 
me5t te  hebb54 ,hi] nu ta/ m5          
voorloopig nog 9 d5 bl9de4 ,de ,o5o!ra  
,lam>ckiana w]d gevond5 door e5         
hond]dtal wilde plant5 9  cultuur te    
nem54 ,da>van w]d de e5e op groot]e1 en 
de &]e  natuurlijk op kle9]e s*aal      
gekweekt4 ,bij voorkeur w]d5 zad5  van  

afwijk5de exempl>5 g5om51 ma> het       
v]zamel5 van zaad 9  het wild is e5 w]k 
dat sle*ts zeld5 meevalt1 en dat da>door
 de  keus ze] /]k bep]kt4 ,v]d] zijn    
boom5 en hee/]s uitgeslot51  en zal m5  
bij voorkeur ook niet die ov]blijv5de   
soort5 kiez51  die telk5s e5ige j>5     
gekweekt moet5 word51 voordat zij gaan  
bloei54 ,zoodo5de wordt all5gs de keus  
zoo kle91 dat m5 tevr$5  mag zijn1 als  
m5 van e5 hond]dtal bruikb>e soort5 zad5
 bije5  heeft gebra*t4 ,heeft m5 dan ook
 van sommige soort5 sle*ts enkele       
zaadkorrels1 dan kan dit nog voldo5de   
zijn1 om de cultuur te beg9n54          
,opm]k+ v]di5t vooral1 dat de           
s*oksgewijze v]&]lijkheid  niet e5      
eig5s*ap is1 die v]mo$elijk aan bepaalde
 soort5 kleeft1  ma> dat m5 aannem5 mag1
 dat zij van geheel locaal voorkom5 is4 
,e5  soort1 die op de e5e groeiplaats   
onv]&]lijk is1 kan op e5 &]e  miss*i5   
volop bezig zijn1 nieuwe soort5 voort te
 br5g54 ,da>uit  volgt1 dat m5 bijna    
ev5veel kans heeft1 als m5 zad5 van twee

  ( me]1 ond]l+ voldo5d v]wijd]de       
groeiplaats5 van ne  soort be/ude]t1 als
 wanne] m5 e5 gelijk aantal v]s*ill5de  
soort5 kweekt4 ,da>uit volgt tev5s1 dat 
m5 vooral niet de zad5  van v]s*ill5de  
groeiplaats5 v]m5g5 mag1 ma> dat elke   
cultuur  zuiv] van e5 enkele vond/ moet 
uitgaan4    ,het voornem5 be/aat1 dit   
zoek5 op zoo groot mogelijke s*aal  aan 
te vang54 ,hi]toe zijn re$s van e5      
hond]dtal wilde plant5  zad5 v]zameld en
 uitgezaaid4 ,de mee/e soort5 zijn      
natuurlijk  uit ,new ,york en de        
aangr5z5de /rek5 d] ,unie g5om51 ma> ook
  uit ,europa w]d5 zad5 gezond54 ,9     
,n$]l& zijn zad5 van e5  ti5tal soort5  
speciaal voor dit doel 9 het wild       
v]zameld2 zij  kunn5 dus re$s dez5 zom] 
9 d5 proeftu9 van het laboratorium  met 
de ,am]ikaans*e concurre]54    ,welke   
kans5 heeft m51 om bij dit zoek5 te v9d5
 wat m5 w5s*t8 ,om  dit na te gaan moet 
m5 tra*t5 zi* e5 d5kbeeld te mak5 van   
wat er 9 de vrije natuur gebeurt4 ,en   
dan treff5 wij all]e]/ d5  /rijd voor   

het lev5 aan4 ,deze /rijd1 die 9 onze   
!orien e5 zoo  belangrijke rol speelt   
als het groote orgaan van d5            
vooruitgang1 heeft  e*t] ond] gewone    
om/&igh$51 9 onze onmiddellijke omgev+1 
sle*ts e5 ze] cons]vatieve taak4 ,want  
t5 slotte komt het geheele  begrip ne]  
op d5 vroegtijdig5 dood van alle        
individu51 die 9 e5  ( &] opzi*t ze]    
m]kba> van het gemiddelde type afwijk54 
,de  mee/e plant5 to* hebb5 zi* hun     
teg5woordige groeiplaats5 zoo           
uitgekoz51 dat de gemiddelde eig5s*app5 
d] soort1 ( &]s  van het locale ras1    
da>voor het be/ pass54 ,afwijk+5 kunn5  
natuurlijk ons*adelijk1 ja soms miss*i5 
voordeelig zijn1 ma>  als regel volgt   
uit het zooev5 vooropge/elde dat zij als
 nadeelig  moet5 word5 bes*\wd4 ,zij    
zull5 dus 9 d5 /rijd voor het lev5  te  
gronde gaan4 ,en deze gevolgtrekk+ geldt
 natuurlijk ev5 go$  voor de afwijk+51  
die telk5 j>e door de gewone (          
fluctue]5de  v>iabiliteit ont/aan1 als  
voor de zeldzam]e s*oksgewijze gevall5  

van het ont/aan van nieuwe soort5 en    
v>iteit54    ,tallooze afwijk+5 kunn5   
dus ont/aan en 9 de e]/e jeugd  te      
gronde gaan1 zond] dat m5 er ooit iets  
van bem]kt4 ,treft de  s*adelijke v]&]+ 
de kiemplant51 ( de blad]51 ( d5 groei  
d] /5gels1 zoo is de kans dat zij       
zi*tba> word5 zoo go$ als  nul2 treff5  
zij de bloem5 ( de vru*t51 zoo word5 zij
 li*t met  mon/rositeit5 v]w>d en dan   
veelal niet nad] be/ude]d4 ,zelfs       
wanne] e5 zelfde afwijk+ 9 e5 aantal van
 exempl>5 en j>5  a*t]e5 op nieuw       
ont/aat1 is ha> kans om ontdekt te word5
 nog  ma> kle94 ,da>bij komt1 dat onze  
gewoont5 9 de /udie van wilde  plant5   
all5gs ze] bepaalde zijn geword54 ,de   
invlo$ van ,l9n laat  zi* hi] nog /e$s  
/]k gevoel54 ,voor de v]s*ill5 tuss*5   
sy/ematis*e soort5 zijn wij ze]         
gevoelig1 en elke nieuwe soort  trekt   
t]/ond onze a&a*t4 ,voor g]+]e v]s*ill5 
e*t] zijn  wij veel m9d] gevoelig1 ja 9 
zek]e mate onv]s*illig geword51  en deze
 word5 dus alli*t ov] het ho(d gezi54   

,da>uit nu volg5 twee regels voor het   
zoek5 na> mute]5de  plant54 ,all]e]/    
moet de /rijd voor het lev5 word5       
uitgeslot51  en dan moet m5 zi* oef55 om
 ook ze] kle9e en s*ijnba>  onbeteek55de
 v]s*ill5 op te m]k54    ,het uitsluit5 
van d5 /rijd voor het be/aan omvat zelf 
we] twee  punt54 ,het e5e spreekt van   
zelf4 ,de zad5 moet5 zoo ruim gezaaid   
word51 dat all5 de volle geleg5heid     
wordt gegev5 om te groei5  en hun k5m]k5
 te ontplooi54 ,dit eis*t natuurlijk1   
bij duiz5de  zad51 voor elke soort veel 
ruimte4 ,e*t] komt 9 vele gevall5  de   
natuur zelve aan dit bezwa> voor e5     
groot deel tegemoet4 ,als  de           
v]s*ilpunt5 9 de kiemplant5 ( 9 de      
blad]5 geleg5 zijn1  kan m5 dit na e5   
pa> ma&5 dikwijls re$s voldo5de         
beoordeel51  zoodat m5 door het         
regelmatig uitrooi5 d] onv]&]de         
voortdur5d  plaats voor de nakiem]s kan 
mak51 en zoodo5de op e5 zelfde b$       
a*t]e5volg5s groote aantall5 van        
individu5 kan v]gelijk54    ,het twe$e  

punt ligt m9d] voor de h&4 ,het v9dt    
zijn oorsprong 9  de vraag1 ( alle zad5 
van e5 plant1 t5 opzi*te d]             
v>iabiliteit1  gelijkwa>dig zijn4       
,tijd5s d5 vol/5 bloei pleg5 de bloem5  
groot] en fraai] te zijn1 dan 9 het     
naja>4 ,ev5e5s br5g5 de  zwakk]e takk5  
op vele plant5 kle9] en m9d] diep       
gekleurde  bloem5 voort4 ,soms wijk5 ook
 de e]/e bloem5 af4 ,de ond]/e  bloem5  
van tross51 en de buit5/e bloem5 van    
ho(djes en s*]m5  zijn dikwijls &]s dan 
de da>op volg5de1 en het is e5 ze]      
gewoon  v]s*ijnsel dat de top ( het     
c5trum e5 geheel afwijk5d5 vorm van     
bloem voortbr5gt4 ,op m5ige plant is    
b4v4 de e9dbloem vi]tallig  als de      
zijbloem5 vijftallig zijn4 ,hebb5 nu de 
zad5 van al zulke  bloem5 gelijke kans5 
om toevallig iets nieuws voort te br5g58
 ,m5  weet het natuurlijk nog niet1 en  
zoolang m5 het niet weet1 z\  het ze]   
onvoorzi*tig zijn alle5 het be/e zaad   
tot ontwikkel+  te lat5 kom51 te        
v]zamel5 en te zaai51 en het zwakk]e te 

v]wa>looz54 ,want miss*i5 zijn jui/ de  
zwakke kiem5 gevoelig]  voor de nog     
onbek5de invlo$51 die deze v]&]+5       
bew]k54    ,9 de vrije natuur word5 die 
zwakke zad5 groot5deels ond]drukt4 ,(   
wel de takk5 ont/aan niet1 ( zij drag5  
ge5 bloem1 ( het zaad  wordt niet rijp1 
( e9delijk word5 de kiemplant5 v]drong5 
zoodra  zij zi* ontplooi54 ,da>om kan m5
 9 het wild sle*ts het zaad  v]zamel5   
dat voor het beg9 d] cultuur noodig is1 
ma> moet m5  9 d5 proeftu91 bij wijd5 /&
 en rijke v]takk+1 elke plant  zooveel  
mogelijk zad5 lat5 mak54 ,da>om ook bi$5
 soort51 die  door het klimaat 9 ha>    
groei v]traagd word51 ov] het algeme5   
m9d] kans van slag54    ,zijn deze      
voorzorg5 g5om51 dan komt de oef5+ 9 het
 wa>de]5  van kle9e v]s*ill54 ,deze eis*
 heeft t5 gevolge1 dat m5 niet  v]wa*t5 
mag 9 e5 e]/5 zom] te kunn5 besliss5 (  
e5 ras  mute]t ( niet4 ,aanvankelijk is 
de kans om de nieuwigh$5 ov] het  ho(d  
te zi51 ze] groot4 ,sle*ts all5gs le]t  
m5 zijne plant5  zoo k5n51 dat m5 e5 op5

 oog voor ha> ond]l+e afwijk+5  krijgt4 
,da>bij komt1 dat de product5 van de    
fluctue]5de  v>iabiliteit en van de     
mutatie niet gemakkelijk van elk&]  te  
ond]s*eid5 zijn1 ja dikwijls z ine5     
loop51 dat e]/  9 e5 volg5de g5]atie e5 
w]kelijke besliss+ kan word5  g5om54    
,v]d] ont/aan er door p>asiet51 door    
all]lei insect51  door toevallige       
v]wond+5 en v]s*ill5de &]e oorzak5 soms 
belangrijke afwijk+51 die niets met de  
eig5lijke v>iabiliteit  te mak5 hebb51  
en dan ook vol/rekt niet erfelijk1 ja   
zelfs 9 het  individu niet e5s blijv5d  
zijn4    ,m9 ( me] op go$ geluk af moet 
m5 dus alle individu5 die e5ige         
duidelijke afwijk+ v]toon51 bes*\w5 als 
de drag]s van de  kans5 van slag54 ,al  
de ov]ige kan m5 all5gs uitrooi51 ma>   
deze moet m5 met zorg beh&el54 ,dit     
eis*t all]e]/1 dat zij  van het g$rang1 
wa>9 zij natuurlijk /aan1 word5 bevrijd1
 hetzij  door rondom h5 ruimte te mak51 
hetzij door ze te v]plant54 ,dit  laat/e
 heeft het voordeel1 dat de ho(dcultuur 

er niet ond] lijdt1  en dat de plant5   
zelv5 go$ beme/ en ond] alle v]eis*te   
zorg5  opgekweekt kunn5 word51 zoodat e5
 snelle en voll$ige ontplooi+  van hun  
afwijk5de k5m]k5 zoo go$ mogelijk wordt 
v]zek]d4 ,bij  hond]d5 zoekt m5 zulke   
exempl>5 uit1 want vel5 ond] h5 zull5   
natuurlijk lat] blijk51 niet aan de     
v]wa*t+ te voldo54 ,dit  e*t] ziet m5   
dan dikwijls e]/ tijd5s d5 bloei1 en    
soms zelfs  pas 9 de volg5de g5]atie4   
,het is duidelijk1 dat dit zoek5 na>    
mutatin veel w]k  v]eis*t4 ,ma> da>naa/ 
blijkt1 dat het1 me] dan iets &]s1  e5  
zaak is van oef5+4 ,da>om moet het j>5  
lang word5  voortgezet4 ,telk5 j>e moet5
 de cultur5 d] re$s gekweekte  soort5   
word5 uitgebreid1 en telk5 j>e moet5    
nieuwe soort5 9  het wild word5         
v]zameld4 ,zoo neemt all5gs de kans toe1
 en zal  m5 t5 slotte ook tot e5        
voor/ell+ kunn5 kom5 van d5 omvang1  di5
 het v]s*ijnsel 9 de omgev5de natuur    
feitelijk heeft4    ,het w]k z\ 9 hooge 
mate v]e5v\digd kunn5 word51 zoo m5 e5  

leiddraad _h1 om uit de wa>nem+5 9 de   
vrije natuur e5igsz9s  af te leid51     
welke soort5 me]1 en welke m9d] kans van
 slag5  hebb54 ,het toeval1 ge/eund door
 oef5+1 kan natuurlijk zulke  aanwijz+5 
aan de h& do51 en de ,o5o!ra ,lam>ckiana
 v]toont1  op ha> oorspronkelijke       
v9dplaats bij ,hilv]sum1 nag5oeg telk5  
j>e enkele afwijk5de individu51 die aan 
d5 +ewijde t]/ond  ha> toe/& van        
mutabiliteit z\d5 kunn5 v]rad54 ,dit    
s*ijnt  hi]1 en ev5e5s 9 enkele &]e     
gevall51 sam5 te hang5 met de           
geleg5heid tot snelle uitbreid+1 wa>door
 hi] en da> zwakke zad5  en zwakke      
kiemplant5 aan d5 /rijd voor het lev5   
word5 onttrokk51  zoodat vorm5 zi*      
ontplooi5 kunn51 die &]s vroegtijdig te 
gronde  z\d5 gaan4    ,d]gelijke        
wa>nem+5 zijn enkele mal5 me] g$aan4    
,zoo  bes*rijft ,d>w9 e5 geval1 dat hij 
bij e5 wilde kle9bloemige  soort van    
,g]anium 7,g4 pyr5aicum7 heeft gezi54   
,deze 0 erg5s 9  ,/af=d%ire van uit e5  
tu9 ontsnapt en _h zi* 9 d5 loop van    

e5ige j>5 v]baz5d /]k v]m5igvuldigd1    
wa>bij natuurlijk  telk5 j>e e5 groot   
aantal zad5 moe/5 voortgebra*t word5 en 
ontkiem54 ,da>bij 0 de soort /]k gaan   
v>ie]51 9 bijna alle  organ5 en         
eig5s*app5 en 9 de mee/ v]s*ill5de      
ri*t+54 ,e5  zoo /]ke v>iabiliteit 0    
vroeg] bij deze soort nooit wa>g5om51   
en het is dus ze] wa>s*ijnlijk1 dat zij1
 hoewel aanwezig1 to*  door het         
voortdur5d mislukk5 van het ov]groote   
aantal van zad5  en kiem5 e5v\dig 0     
v]borg5 geblev54 ,ov] de gr5s van de    
v]&]lijkheid mag m5 dus bij ge5 plant e5
 oordeel vell51  voordat zij ond] e5    
d]gelijke snelle v]m5igvuldig+ van het  
aantal individu5 is beoordeeld geword54 
,da> teg5ov] /aat1 dat snelle           
v]m5igvuldig+ vol/rekt niet  altijd met 
het v]toon5 van zulk e5 hoog5 graad van 
v>iabiliteit  gepa>d gaat4 ,zij is het  
middel1 om ha> te toon5 als zij er is1  
ma> niet de oorzaak die ha> doet        
ont/aan4 ,dit ziet m5 bij ons te  l&e1  
als na het droog legg5 van e5 pold]     

bepaalde soort5 snel d5  nieuw5 grond   
ov]woek]51 en hem soms met e5 di*t5     
plant5groei  b$ekk51 voordat de         
v]s*ill5de /ukk5 9 cultuur kunn5 word5  
g5om54 ,de ,zilte ( ,a/] ,tripolium1    
v]s*ill5de soort5 van melde  en &]e     
bek5de gewass5 z\d5 hi] kunn5 g5oemd    
word54 ,ond]  millio55 van exempl>5     
zoekt m5 tev]geefs na> afwijk+54 ,e5    
v>iteit van de gewone kamille1 gek5m]kt 
door het gemis van de  witte l9tbloem51 
breidt zi* s$]t enkele ti5tall5 van j>5 
op sommige plaats5 van ,europa en       
,noord-,am]ika geweldig snel uit1  zond]
 dat da>bij iets van bizond]e           
v]&]lijkheid geblek5 is4 ,de  ,erig]on  
canad5se1 die 9 ,europa uit ,canada is  
+evo]d1 tre$t  soms op z&ige grond5     
plotsel+ 9 millio55 van exempl>5 op1  de
 ,diplotaxis teuifolia1 e5 kruisbloem   
met fraaie groote gele bloem51          
v]spreidt zi* talloos langs sommige     
weg51 en zoo z\d5 e5 aantal  &]e        
voorbeeld5 kunn5 word5 aangehaald4 ,zij 
blijv5 ev5 tr\w aan  hun type1 als ( zij

 sle*ts oude en kle9e groeiplaats5      
bewoond54    ,e5 belangrijk punt omtr5t 
het zaai5 van wilde plant5 v]di5t  nog  
besprok5 te word54 ,als m5 erwt5 zaait1 
v]wa*t m5 dat  elke afzond]lijke erwt   
zal opkom52 als m5 zaad van tu9bloem5   
zaait1 rek5t m5 er op dat t5m9/e v]reweg
 het groot/e deel  plant5 zal lev]54    
,bij wilde soort5 is deze kans nu veel  
m9d]  gun/ig4 ,dikwijls kiem5 op hond]d5
 zad5 sle*ts e5ige we9ige4 ,de  ov]ig5  
zijn dan niet dood1 ma> v9d5 niet de    
v]eis*t5 voor  hun groei4 ,laat m5 ze 9 
d5 grond1 dan wa*t5 zij e5 ja>1 en 9  't
 volg5d voorja> komt we] e5 deel op4    
,&]5 wa*t5 lang]1  en soms kan m5 na #e 
tot #f j>5 de oude zad5 nog zi5 kiem54  
,hoe  me] zorg m5 aan het uitzaai5      
be/e$1 des te me] zad5 kiem5  er van    
elke hond]d1 en er be/aat natuurlijk e5 
kans dat jui/ de  a*t]blijv5d5 de       
afwijk5de vorm5 zull5 voortbr5g54 ,da>om
 is  het dikwijls bet]1 niet 9 d5 tu9 te
 zaai51 ma> 9 zaais*otels  9 go$e       
tu9a>de 9 e5 go$ v]li*te kas4 ,m5 moet  

dan e*t]  da>na de plant5 uitplant51 en 
dit v]eis*t veel w]k1 t5zij  re$s 9 de  
s*otels e5 keus g$aan kan word54        
,nem5 wij ?ans aan1 dat het door al deze
 zorg5 gelukt is e5 ( me]  soort5 te    
ontdekk51 die hetzelfde v]s*ijnsel van  
v]&]lijkheid  v]toon5 als de ,o5o!ra    
,lam>ckiana4 ,wat moet er dan met die   
plant5 g$aan word58    ,all]e]/ moet    
word5 nagegaan1 welke nieuwe soort5 zij 
voortbr5g51  en welke eig5s*app5 deze   
v]toon54 ,die eig5s*app5 hebb5 deels    
betrekk+ op d5 vorm1 en deels op de     
erfelijkheid4 ,de vorm5 van  twee soort5
 kan m5 e*t] niet voll$ig v]gelijk5     
zoolang m5 van  e5 van beid5 sle*ts e5 (
 sle*ts we9ige exempl>5 bezit4 ,dit  kan
 natuurlijk wel1 als er ze] groote      
v]s*ill5 9 het spel zijn1  zooals bij   
het ond]s*eid5 en oms*rijv5 van soort5  
die uit vroeg]  niet ond]zo*te l&5 en   
zeen word5 m$egebra*t4 ,9 ons geval     
e*t] hebb5 wij uit d5 a>d van de zaak   
/e$s met ze] kle9e  v]s*ill5 te do51    
v]s*ill5 die dikw]f niet duidelijk buit5

 het  gebi$ d] gewone ( fluctue]5de     
v>iabiliteit vall54 ,m5 moet dus  van de
 afwijk5de exempl>5 zaad w9n5 en dit    
uitzaai51 t5e9de  e5 jui/ beeld en e5   
voll$ige bes*rijv+ van het gemiddelde   
type te kunn5 gev54 ,da> m5 nu voor de  
/udie d] erfelijkheid  to* ook zaai5    
moet1 zoo is het noodig ?ans e5ig5 tijd 
bij deze  w]kzaamh$5 /il te /aan4       
,het is om de wa>de]+ van kle9e v]s*ill5
 te do54 ,da>uit  volgt1 dat twee       
exempl>51 die s*ijnba> aan elk&] gelijk 
zijn1  to* 9 w]kelijkheid nog kunn5     
v]s*ill51 t]wijl omgeke]d  de           
fluctue]5de v>iabiliteit v]s*ill5 kan   
do5 wa>nem5 bij  individu51 die eig5lijk
 tot e5zelfde type behoor54 ,deze       
ov]weg+  leidt tot de conclusie dat m5  
de zad5 van elk exempla> afzond]lijk    
moet oog/5 en afzond]lijk moet zaai54   
,want alle5 z kan m5  zek] zijn1 zuiv]e 
rass5 te v]krijg54 ,elke v>iatie 9 e5   
groep  van k9d]5 van oud]s1 wi] zaad    
gem5gd w]d uitgezaaid1 kan het  gevolg  
van die m5g+ zijn4 ,zijn de k9d]5       

e5vormig1 dan is het  bewijs natuurlijk 
van die voorzorg5 onafhankelijk1 ma> bij
 het m9/e  v]s*il z\ de v]tr\wba>heid d]
 uitkom/5 kunn5 wegvall54 ,e5  v>ie]5d  
b$ z\ e5 m5gsel kunn5 zijn van twee     
v]s*ill5de  con/ante rass51 ( van e5    
v>ie]5d en e5 con/ant ras4 ,w>5  beide  
deel5 v>iabel1 dan z\ nog die           
v>iabiliteit v]s*ill5d  kunn5 zijn1     
zoodat enkele d] vorm5 van de e5e1 en   
&]e van de  &]e mo$] af/amd54 ,al zulke 
onzek]h$5 kunn5 alle5 door  e5          
individueele zaadoog/ voorkom5 word51 en
 deze moet dan ook bij  wet5s*appelijke 
/udin ov] erfelijkheid en v>iabiliteit  
als e5  e]/e beg9sel word5 voorop       
ge/eld4    ,het moge 9 d5 aanvang e5 al 
te zw>e eis* s*ijn51 elk afwijk5d       
individu op deze wijze op zijne         
erfelijkheid te ond]zoek54 ,heeft e5    
proef e5maal e5 gun/ig gevolg1 dan kom5 
li*t e5 #ej tot #fj1 soms  miss*i5 e5   
hond]dtal zulke plant5 voor4 ,de        
ond]v9d+ met de  ,teunisbloem5 le]t     
e*t]1 dat het ze] go$ uitvo]ba> is1 op  

zulke  groep5 het beg9sel toe te pass51 
en vooral le]t zij1 dat alle w]k  zond] 
dit beg9sel ze] groote kans heeft v]lor5
 te zijn en tot ge5  betr\wb>e uitkom/  
te leid54 ,wanne] de plant5 e]/ tijd5s  
d5  bloei te ond]s*eid5 zijn1 drukk5    
deze bezw>5 natuurlijk met hun  volle   
gewi*t4 ,ma> wanne] de v]s*ill5 re$s 9  
de jeugd1 b4v4 #b  ( #c ma&5 na het     
zaai5 zi* v]toon51 dan kan m5 de plant5 
9  de zaais*otels ( 9 de spe5bakjes     
lat51 tot deze toe/& b]eikt  is1 en     
zoodo5de het w]k ze] aanzi5lijk v]m9d]54
 ,bij volkom5  erfelijkheid is het dan  
dikwijls voldo5de op deze wijze 9 e5ige 
hond]d5 van zaail+5 het nieuwe k5m]k wa>
 te nem51 t]wijl  da>van dan sle*ts     
zoovele behoev5 te word5 uitgeplant1 als
 to*  noodig zijn1 om e5 voldo5de       
zaadoog/ te v]krijg54 ,zoo be/ude]t  m5 
hun lat]e eig5s*app5 en zorgt er tev5s  
voor1 dat de contrle  nog e5 ( me]      
g5]atin kan word5 voortgezet4 ,bij      
onvolkom5  erfelijkheid kan m5 9 de     
zaais*otels en spe5bakk5 met groote     

nauwkeurigheid de getalsv]h\d+ d]       
afzond]lijke typ5 bepal51  t]wijl m5 dan
 we] van elk type sle*ts e5 betrekkelijk
 kle9 aantal  exempl>5 als zaaddrag]s   
uitplant4 ,door middel van hun zaad kan 
m5  dan v]d] zi5 ( deze typ5 op d5 duur 
ev5 v]&]lijk blijv51  ( dat sommig5 ond]
 h5 we] /&va/ig word54    ,heeft m5 op  
deze wijze het v]s*ijnsel d]            
s*oksgewijze  v]&]lijkheid zoo voll$ig  
mogelijk le]5 k5n51 dan tre$t  da>naa/  
de vraag na> de oorzak5 op d5 voorgrond4
 ,als regel zal  m5 wa>s*ijnlijk v9d51  
dat van e5 v]&]lijke plant sle*ts       
enkele zad5 nieuwe soort5 gev51 t]wijl  
v]reweg de me]d]heid  aan het oud]lijke 
type getr\w blijv54 ,de vraag ont/aat   
dus1  welke zad5 afwijk51 en wa>om jui/ 
zij dit do5 en niet de &]54    ,de      
oorzaak da>van kan deels geleg5 zijn 9  
de plaats van de zad5  op de plant1     
deels 9 de uitw5dige om/&igh$5 wa>ond]  
het  zaad ont/ond en bevru*t w]d en     
wa>ond] de kiem 9 het zaad zi*  vormde4 
,die oorzak5 moet5 dus word5 nagegaan1  

en da>bij moet  natuurlijk niet alle5   
met de zad51 ma> ook met het bevru*t5de 
/uifmeel rek5+ word5 geh\d54 ,om dit te 
do5 is het 9  het algeme5 w5s*elijk1    
elke bloem met ha> eig5 /uifmeel te     
bevru*t54 ,da>toe word5 de tross5 (     
bloemgroep5 omhuld met  zakk5 van       
geprep>e]d papi]1 die ond] d5 tros      
rondom d5 tak  word5 di*tgebond54       
,insekt5 kunn5 dan de bloem5 niet       
bezoek51 en  dus ge5 /uifmeel van       
ongecontrole]de h]kom/ aanbr5g54 ,m5ige 
plant drukt zelf ha> meeldrad5 teg5 ha> 
/empel1 en zoo dit  bevru*t+ geeft1     
behoeft zij natuurlijk v]d] ge5 hulp4   
,&]s  moet5 de zakk5 van tijd tot tijd  
geop5d word51 t5 behoeve e5]  kun/matige
 be/uiv+4 ,sommige soort5 gev5 alle5 dan
 zaad1 als  twee individu5 ond]l+ word5 
bevru*t1 en 9 dit geval krijgt  m5      
natuurlijk me] sam5ge/elde bew]k+54     
,ond] deze voorzorg5 zal m5 nu all]e]/  
de v]s*ill5de  vru*t5 op e5 plant ond]l+
 moet5 v]gelijk54 ,de zijtakk5 van      
v]s*ill5d5 rang1 de hoog]e en lag]e     

vru*t5 van e5 tros1 kunn5  miss*i5 9    
v]s*ill5d5 graad neig+ tot mute]5 hebb54
 ,kon  m5 hi]omtr5t e5 regel v9d51 dan  
z\ de geheele /udie op dit  gebi$ ze]   
v]e5v\digd kunn5 word51 da> m5 dan      
voortaan bij  het zoek5 na> v]&]lijke   
soort51 zi* tot de keuze van bepaalde   
takk5 en bepaalde groep5 van vru*t5 z\  
kunn5 bep]k54    ,9 de twe$e plaats zal 
m5 de lev5som/&igh$5 vr1 tijd5s1  en na 
de bevru*t+ kun/matig moet5 wijzig54    
,hebb5 kra*tige  individu5 e5 groot] (  
wel e5 kle9] aantal afwijk5de  nakomel+5
 dan zwakke8 ,heeft de vru*tba>heid van 
d5 bodem op dit  v]s*ijnsel e5          
bevord]5d5 dan wel e5 belemm]5d5 invlo$8
 ,hoe  g$rag5 zi* de me/ en h>e         
afzond]lijke be/&deel58 ,is go$e        
v]li*t+ gun/ig ( ongun/ig8 ,kan m5 door 
snoei5 het vo$sel zoo  9 bepaalde ri*t+5
 leid51 dat zi*tb>e gevolg5 ont/aan8    
,deze  en al d]gelijke vrag5 wijz5 d5   
weg1 di5 het ond]zoek heeft 9  te slaan4
 ,zij le]5 tev5s1 dat de ontdekk+ van e5
 ( me] nieuwe  v]&]lijke soort5 sle*ts  

als het uitgangspunt te bes*\w5 is1  en 
dat ze] omvangrijke /udin v]eis*t zull5 
zijn1 om van die  uitgangspunt5 uit tot 
belangrijke ontdekk+5 te g]ak54    ,ma> 
langs dez5 weg zal m5 to* t5 slotte e5  
ma*t ov] de plant5  v]krijg51 die       
all]e]/ ons 9 /aat zal /ell51 het aantal
  mute]5de zad5 belangrijk te v]groot51 
en die het da>na mogelijk  zal mak5 ook 
d5 omvang d] mutabiliteit te v]wijd54   
,nieuwe en  onv]wa*te soort5 zull5 dan  
v]s*ijn51 en wat m5 ?ans weet1  zal     
blijk5 sle*ts e5 e]/e beg9 te zijn van  
e5 wet5s*ap1  die zo[el voor de !orie   
als voor de praktijk geheel nieuwe      
gezi*tspunt5 zal op554    ,e5 alzijdige 
en zoo voll$ig mogelijke k5nis van het  
geheele  v]s*ijnsel van het ont/aan van 
soort5 en v>iteit5 is het  doel1 dat 9  
de e]/e j>5 behoort te word5 nage/reefd4
 ,de keus  d] ond]zoek]s1 die met dit   
w]k bela/ zijn1 de inri*t+5 en  de      
middel5 wa>ov] het nieuwe laboratorium  
bes*ikt1 wettig5 de  v]wa*t+1 dat ook   
hi] de le] zal geld53 onv]moeide arbeid 

komt  alles te bov54 ,de me?od5 zijn    
duidelijk1 en zoodra dus e5 bruikba>    
mat]iaal gevond5 zal zijn1 moet5 de     
wett51 die de v]s*ijnsel5  behe]s*51 aan
 het li*t kom54    ,om tot zulk e5      
voll$ig inzi*t te kom5 is e*t] nog e5 &]
  beg9sel noodig4 ,dit is het boekh\d54 
,mutatin kom5 onv]wa*t1  en wat m5 dan  
van ha> wet5 wil1 betreft m9d] ha> zelv5
 dan  wel h>e oud]s en voor\d]s4 ,deze  
moet m5 elk afzond]lijk k5n51  en e5    
geheele /amboom moet ontworp5 kunn5     
word51 zoodra zulk e5  nieuwe soort     
optre$t4 ,van de voor\d]s moet /e$s e5  
voll$ige  bes*rijv+ voorh&5 zijn1 al    
hunne k5m]k5 moet5 met die van  d5      
nieuw5 vorm nauwkeurig kunn5 word5      
v]gelek54 ,ma> dit is nog  ge5sz9s de   
ho(dzaak4 ,bov5al moet m5 +eli*t zijn1 (
 zi* kunn5  inli*t5 omtr5t hun          
erfelijkheidsv]s*ijnsel54 ,zijn zij 9   
elk ja>  zuiv] bevru*t1 en zoo het      
/uifmeel van e5 &]e plant h]kom/ig  01  
welke 0 deze1 en welke 0 h>e af/amm+8   
,hebb5 ond] de  k9d]5 di] voor\d]s re$s 

vroeg] mutatin plaats gevond51  en zoo  
ja1 hoe dikwijls en 9 welke ri*t+8      
,al deze zak5 moet5 nauwkeurig          
opgeteek5d zijn1 en da>5bov5 moet  van  
i$]e individueele plant zooveel zaad    
bewa>d zijn1 dat m5 d5  graad van       
zuiv]heid van h>e nakomel+s*ap zoo      
noodig nog door  nieuwe proev5 kan      
controle]54 ,hi]toe moet i$]e plant     
natuurlijk  e5 numm] hebb51 aangev5de   
het ja> en het ras1 het zaaisel en het  
individu1 en ha> zaad moet ond] dit     
numm] word5 bewa>d4 ,go$  droog bewa>de 
zad5 blijv5 vele j>5 kiemba>1 en kunn5  
dus na  lang5 tijd nog voor het ond]zoek
 di551 ma> het bew>5 van het  zaad eis*t
 natuurlijk bizond]e inri*t+5 en        
voorzorg54    ,op deze wijze moet       
nag5oeg de geheele familie van e5       
mute]5de  plant bek5d zijn1 want e]/ dan
 heeft m5 de gegev5s 9 h&51  om de v]&]+
 voll$ig te beoordeel54 ,w5s*elijk is   
het ook1  dat de cultuurvoorwa>d51 de   
invlo$5 van klimaat en w$]1 zooveel     
mogelijk zijn opgeteek5d1 omdat uit de  

k5nis da>van alli*t  v]mo$5s omtr5t de  
oorzaak d] mutatie kunn5 word5 afgeleid4
    ,elke proef moet e5s e5 beg9 hebb54 
,m5 kan aanvang5 met e5 plant  ( met e5 
groepje plant51 ( met e5ig zaad1 dat m5 
9 't wild  v]zameld heeft4 ,omtr5t de   
da>aan voorafga&e ges*i$5is van  zulk e5
 ras weet m5 9 d5 regel niets4 ,de k5nis
 d] wilde flora  geeft 9 het algeme5    
enkele aanwijz+5 omtr5t /&va/igheid  (  
v>iabiliteit2 ev5e5s kan m5 nagaan ( m5 
soms e5 bizond]e  elem5taire soort als  
uitgangspunt heeft gekoz54 ,ma> m5 z\   
ook  toevallig e5 ba/a>dras 9 h&5 hebb5 
kunn5 krijg51 en zoo  dit voldo5de      
con/ant is1 is er teg5woordig nog ge5   
middel om  hi]omtr5t zek]heid te v]w]v54
 ,heeft m5 e5 v]mo$5 omtr5t  bepaalde   
oud]s dan z\ m5 de kruis+ kunn5 h]hal52 
heeft m5  e*t] zulk e5 giss+ niet1 dan  
is het bezwa>lijk om de vraag  te       
beantwoord54    ,en da> m5 niet weet1   
wa> en wanne] e5 mutatie zal ont/aan1 is
  m5 wel g$wong51 om dit boekh\d5 op al 
zijn cultur5 en al zijn  plant5 toe te  

pass51 en voor all5 al datg5e op te     
teek551 wat m5  9 de enkele gun/ig      
afloop5de gevall5 w5s*t te wet54        
,hi]door  wordt het w]k wel ze]         
omvangrijk en moeilijk1 ma> to* is het  
de  e5ige weg om met voldo5de zek]heid  
vooruit te kom54    ,met al deze /udin  
zal dan to* vol/rekt nog niet alles     
b]eikt  zijn4 ,want wat m5 t5 slotte    
w5s*t te wet5 is niet hoe de soort5     
ont/aan1 en van welke oorzak5 dit       
afhangt1 ma> hoe m5 kun/matig  en       
willekeurig nieuwe soort5 kan do5       
ont/aan4 ,zoolang m5 dit niet  weet1    
/aat m5 teg5ov] alle soort51 die ?ans   
niet 9 e5 p]iode  van onv]&]lijkheid    
v]ke]51 natuurlijk ma*teloos4 ,alles    
wij/  er op1 dat de groote me]d]heid d] 
soort5 ?ans /&va/ig is1  en dat sle*ts  
enkele v]&]54 ,die enkele v]&]lijke     
kunn5  ons wel als voorbeeld en als     
mat]iaal van /udie di551 ma> da>om  is  
het t5 slotte to* niet te do54 ,m5 moet 
tra*t5 soort51 die  ?ans re$s door      
bepaalde eig5s*app5 nuttig zijn1 op &]e 

punt5  zoo v]&]lijk te mak51 dat zij    
s*adelijke trekk5 v]liez51 (  &]e       
gun/ige afwijk+5 er bij krijg54 ,e]/ dan
 zal de wet5s*ap  d] mutabiliteit t5    
volle aan de belang5 d] m5s*heid di5/ba>
  gemaakt word52 e]/ dan zal het doel   
van dit laboratorium 9 dit  opzi*t word5
 b]eikt4    ,wat er v]eis*t zal word51  
om 9 die ri*t+ vooruit te kom51  laat   
zi* ?ans nog niet voorspell54 ,de       
bizond]e gevall51 die m5  v9d5 zal1     
moet5 het uitmak54 ,9 zek]5 z9 zal het  
w]k moet5  sam5vloei5 met hetge5 ik     
zooev5 ges*et/ heb1 en miss*i5 geeft  de
 voltooi+ van het e5 van zelf de oploss+
 van het &]e4    ,veel1 ja ze] veel is  
er nog te do51 en het arbeidsveld is    
bijna  onafzi5ba>4 ,ma> van tijd tot    
tijd komt e5 gelukkige vond/ ( e5       
invall5de g$a*te d5 weg bekort51 en     
da>om is er ge5 r$5 om  aan e5 voll$ig  
slag5 9 niet al te lang5 tijd te        
wanhop54    ,ho(dzaak is1 dat het w]k   
worde aangevang51 dat m5 voor zi*zelf   
het  te b]eik5 doel nauwkeurig en zoo   

zorgvuldig mogelijk va//elle1  en dat   
alle middel5 t5 di5/e /aan1 die voor die
 b]eik+  noodig zijn4    ,da>om a*t ik  
de /i*t+ van dit laboratorium van het   
all]hoog/e  belang4 ,g$ur5de e5 halve   
eeuw heeft de af/amm+sle] all]  a&a*t   
tot zi* getrokk51 en op het gebi$ van   
/elselle]1  v]gelijk5de morphologie en  
v]gelijk5de ontle$kunde1 vooral ook 9   
de /udie d] ontwikkel+sges*i$5is d]     
afzond]lijke organism51  e5 kra*tig5    
/oot tot snell5 vooruitgang gegev54 ,de 
exp]im5teele  wet5s*ap is da>bij        
a*t]geblev54 ,nog /e$s zoekt de         
physioloog  zijn mat]iaal 9 de erv>+5   
van l&- en tu9b\w4 ,?ans is de  tijd    
gekom51 dat die rijke1 ma> /e$s m9 ( me]
 vage en door  twijfel omhulde bron door
 e5 &]e worde v]vang54 ,het zuiv]       
proefond]v9delijke ond]zoek1 met e5     
voll$ige k5nis van alles  wat voor e5   
jui/e beoordeel+ d] feit5 noodig is1    
moet op d5  voorgrond tr$54 ,zoo        
enkelv\dig mogelijk moet5 de v]s*ijnsel5
  word5 uitgekoz5 en z geleid1 dat alle 

vrag5 kunn5 word5  beantwoord4 ,e]/ dan 
zal de le] d] erfelijkheid e5 wet5s*ap  
word51 die1 ontdaan van al de potis*e   
bes*\w+5 wa>9 zij  ?ans bevang5 is1 d5  
w>5 a>d van het lev5 9 zuiv]e trekk5    
aan ons op5ba>t4 ,e]/ dan zal zij de    
grondslag word5 voor die  e*te pozie en 
die v]hev5e lev5sopvatt+1 die nu e5maal 
alle5  door e5 grondige /udie d] natuur 
kunn5 word5 b]eikt4        ,het         
,c>negie-,in/itution te ,wa%+ton heeft  
h$5 e5 /oot gegev5  9 e5 ri*t+1 die niet
 nalat5 kan spo$ig 9 h>e volle wa>de    
erk5d te word54 ,dan zal zijn voorbeeld 
word5 gevolgd1 en zull5  talrijke &]e   
gelijksoortige inri*t+5 word5 ge/i*t4   
,het is  het voorre*t van ,am]ika op    
deze wijze te kunn5 voorgaan en bak5s te
  plaats5 op e5 gebi$1 wa>op nog ge5 &] 
zi* durft te wag54 ,moge  de uitkom/    
bewijz51 dat hi] e5 weg is +eslag51 die 
e5maal e5  roem voor het l&1 en e5 zeg5 
voor de geheele m5s*heid zal word54     
,,e9de                ,,aanteek5+5      
#a ,reuz5 ,w>me ,bronn54    #b ,voor het

 nut en g5ot van het volk4    #c        
,electris*e top4    #d ,gele-/e5-rivi]  
en -p>k4    #e ,half-droge /rek54    #f 
,bev]-me]4    #g ,behalve de gids51 door
 de ,nor!rn ,pacific- en de ,union      
,pacific-,spoorwegmaats*appij5 9 d5 vorm
 van hunne "t-tables (  fold]s          
uitgegev51 wordt door de to]i/5         
gewoonlijk ,haynes ,guide to  !         
,yell[/one-p>k gebruikt4 ,dit is e5     
boekje 9 zak-=maat4 ,voor  e5 grondig]  
/udie van wat m5 op de reis zi5 kan     
wordt vooral  gebruikt ,*itt5d51 ,!     
,yell[/one ,national ,p>k1 hi/orical &  
descriptive #aijc4 ,voor e5 me]         
wet5s*appelijke /udie word5 de  v]h&el+5
 van ,we$1 ,davis 7,sci5ce1 ,july       
#ahig71 ,tild5 7,botan1  ,gazette1      
,sept4 #ahig71 ,h>%b]g] 7,am4 ,j4 ,a4   
,ph>macy1 ,dec4 #ahig71  ,set*ell 7ov]  
de wi]5 9 de w>me bronn57 e4 a4         
aanbevol54    #h ,v]dwaalde4    #i      
,bos*-d]-,v]/e5+54    #aj ,na*telijk    
bloei5de cactus4    #aa                 
,v]koopgeleg5heid voor curiositeit54    

#ab ,t]rass54    #ac ,vrijheids-,kegel4 
#ad ,duivelsduim4    #ae ,duivelskeuk54 
#af ,borrel5de4    #ag ,het ,badme]4    
#ah ,kok5de ,rivi]4    #ai ,zilv]poort4 
#bj ,de ,reuz94    #ba ,de ,zaagmol54   
#bb ,de ,reus4    #bc ,de ,ka/eel-geys]4
    #bd ,pap9iaans*e pot4--,aldus g5oemd
 na> dr4 ,pap91 e5 ,frans*              
natuurkundige1 die ond] leid+ van onz5  
,*ri/iaan ,huygh5s w]kte1  en 9 #afhj   
voor d5 dag kwam met zijn ontdekk+ van  
/oom ond] druk  9 e5 h]metis* geslot5   
pot4    #be ,lag]-1 ,midd5- en          
,bov5-bass9s4    #bf ,zw>te ,rommela>4  
#bg ,bij5korf4    #bh ,spons4    #bi    
,ku/4    #cj ,v]rass+4    #ca ,vuurhol4 
#cb ,!e-ketel4    #cc ,leeuw1 ,leeuw9 en
 ,welp54    #cd ,kru94    #ce ,spreek   
uit ,poel4    #cf ,edel/e54    #cg      
,juweel4    #ch ,sm>agd4    #ci ,cacti4 
,me]v\d van cactus4    #dj              
,k\de-,bron-,hav54    #da               
,biblio!ek-zaal4    #db                 
,ond]zoek-inri*t+ voor de               
proefond]v9delijke                      

ontwikkel+sges*i$5is4    #dc ,in/ituut  
voor ,kun/5 en ,wet5s*app5 te           
,brooklijn4    #dd ,inwon5d ond]zoek]4