,,wereldbibliotheek                     
,,onder ,,leiding ,,van ,l4 ,,simons    
,prof4 ,dr4 ,,hugo ,,de ,,vries         
,,het ,,yellowstone-,,park              
7,,met ,,vier ,,illustraties ,,naar     
,,photo',s ,,van                        
,dr4 ,e4 ,o4 ,,hovey te ,new ,york7     
,,experimenteele ,,evolutie             
,,uitgegeven ,,voor ,,de ,,mij          
,,voor ,,goede ,,en ,,goedkoope         
,,lectuur ,,door                        
,g4 ,,schreuders ,,amsterdam            
,de ,redactie der ,,wereld-,,bibliotheek
 heeft haar bizonderen dank uit te      
spreken niet alleen aan den schrijver   
voor het afstaan van zijn in  ,de ,gids 
en ,onze ,eeuw verschenen stukken1 maar 
ook aan ,dr4 ,e4 ,o4 ,hovey  te         
,new-,york1 die zoo vriendelijk is      
geweest een viertal door hemzelf        
genomen photo's van het                 
,yellowstone-,park ter opluistering van 
het  eerste artikel te zenden4    ,voor 
de correctie en de enkele noten--ter    
verklaring van ,engelsche               

uitdrukkingen--rust1 bij verhindering   
van den schrijver1 de                   
verantwoordelijkheid op de redactie4    
,i4    ,,het ,,park ,,en ,,de ,,warme   
,,bronnen4      ,het ,yellowstone       
,national ,park is wellicht de meest    
merkwaardige  plek in ,amerika4 ,het is 
de hoogste plaats in het ,rotsgebergte1 
de  top van de wereld1 zooals de        
,indianen het noemden4 ,tegelijkertijd  
is  het de plaats1 waar de inwendige    
warmte der aarde het dichtst bij de     
oppervlakte komt en hare werking het    
meest doet gevoelen4 ,weliswaar  zijn er
 thans geen eigenlijke vulkanische      
uitbarstingen meer1 maar in  geologisch 
kort geleden tijden zijn deze hier      
veelvuldig geweest1  en hare producten  
vormen de grondstof waaruit het         
landschap is  opgebouwd4 ,thans vertoont
 zich de macht der centrale hitte in    
warme bronnen en geysers en al haar     
talrijke tusschenvormen en              
verscheidenheden4 ,nagenoeg het geheele 
park is als bezaaid met zulke  plekken1 

waar de hitte der diepte een uitweg     
vindt4 ,hier en daar zijn  de spleten en
 gaten en bronnen z dicht bij elkander  
opgehoopt1  dat zij groote groepen      
vormen1 vele honderden van zulke        
openingen  omvattend4 ,zij bedekken dan 
de geheele oppervlakte van een dal1  of 
de helling van een berg4 ,in het eerste 
geval spreekt men van  geyser-bassins2  
tot het tweede behooren de brullende    
berg of ,roaring  mountain1 en de       
travertijn-rotsen van ,mammoth ,hot     
,springs4 #a    ,even nobel als de      
natuur1 toont zich hier ook de          
menschelijke  geest4 ,het ,amerikaansche
 volk heeft deze geheele landstreek1    
meer  dan #cjjj vierkante mijlen        
omvattend1 gemaakt tot een park1 d4w4z4 
tot  een plaats1 waar industrie en      
landbouw buitengesloten zijn1 en waar   
de natuur zooveel mogelijk ongeschonden 
bewaard moet blijven4 ,de  trotsche en  
zielsverheffende natuurverschijnselen   
mogen niet aan gewone  doeleinden       
dienstbaar gemaakt worden1 de groote    

bronnen van mechanische  kracht1 die zij
 in zich sluiten1 mogen niet voor het   
voordeel van  enkelen worden gebruikt4  
,het park moet ten allen tijde en       
uitsluitend  bestemd blijven for the    
benefit and the enjoyment of the people 
#b  zooals het eerste artikel van de    
stichtingswet luidt en zooals het in    
steenen letters boven de poort aan den  
ingang bij ,gardiner gegrift is4        
,voorloopig dient het park nog meer voor
 the enjoyment dan wel voor  het nut van
 het volk4 ,tenminste op den gewonen    
toer krijgt men niet  den indruk1 dat   
het verhevene der natuurverschijnselen  
de ,amerikanen  bizonder treft1 noch dat
 zij door de beschouwing dier           
verschijnselen  tot een dieper inzicht  
in de hoofdlijnen van de geschiedenis   
dezer  aarde trachten door te dringen4  
,het leven in de fijne hooge lucht en de
  heerlijke omgeving der dennebosschen  
is hun de hoofdzaak1 en daarvan  wordt  
veelvuldig gebruik gemaakt4 ,de gewone  
toer1 die minstens zes  dagen duurt1    

wordt jaarlijks door minstens #aj4jjj   
personen van elken  leeftijd en van     
elken rang en stand gemaakt4            
,daarenboven kampeeren  ongetelde       
aantallen gedurende den zomer overal in 
de bosschen en  trekken met eigen wagens
 rond4 ,deels om hun daarbij behulpzaam 
te  zijn en deels met het oog op het    
brandgevaar1 dat zeer groot is1  heeft  
het landsbestuur overal aan de wegen    
door wegwijzers en borden  de goede     
kampeerplaatsen aangewezen1 en op andere
 schijnbaar geschikte  plaatsen verboden
 tenten op te slaan4    ,de geysers en  
de warme bronnen zijn voor de meesten   
nog slechts  curiositeiten1 die geen    
verder belang inboezemen en spoedig     
eentonig  worden2 de rotsen treffen hen 
door hunne steilheid en de grootte  der 
neergestorte blokken1 maar op het       
verschil in bouw wordt weinig  gelet4   
,toch heeft de geheele streek zijn      
merkwaardigheid voor een  groot deel er 
aan te danken1 dat de bergen oude       
lavastroomen zijn1  die over            

krijtachtige gesteenten heen vloeiden1  
en dat met de lava  andere vulkanische  
gesteenten afgezet werden4 ,zoowel in de
 groote  trekken van het landschap als  
hier en daar in de onbedekte rotsen  kan
 men dit duidelijk zien4    ,waarom aan 
deze landstreek de naam van park gegeven
 is1 is niet  duidelijk4 ,want het is er
 verre vandaan1 dat het op een park zou 
gelijken1 of zelfs dat men zou willen   
trachten1 het allengs in die  richting  
te verbeteren4 ,integendeel1 men wenscht
 juist de woeste  en vrije natuur te    
bewaren4 ,zwitserland1 met zijn goed    
verzorgde  bosschen1 gelijkt veel meer  
op een park dan ,yellowstone1 waar de   
afwezigheid van de zorgen der menschen  
juist het beoogde doel is4 ,ook  is de  
naam park juist niet geschikt om een    
denkbeeld van de grootte  van deze      
streek te geven4 ,men reist er zes dagen
 lang in wagens op  goede wegen rond1 en
 kan dan nog maar een zeer klein        
gedeelte van de  geheele uitgestrektheid
 bezoeken4    ,natuurlijk zou een       

ongerepte toestand het bosch            
ontoegankelijk maken  en het genot er   
van beperken tot slechts zeer enkelen4  
,vandaar dat de  regeering voor een stel
 van goede rijwegen gezorgd heeft en dat
 een  vereeniging zich de oprichting en 
exploitatie van het vereischte aantal   
htels en van de vervoermiddelen tot taak
 heeft gesteld4 ,voortdurend  worden    
verbeteringen aangebracht en worden hier
 nieuwe bruggen gebouwd  en ginds de    
bochten en hellingen der wegen door den 
aanleg van nieuwe  gedeelten vereffend4 
,huizen mogen in het park overigens niet
 gebouwd worden en alleen nabij  den    
heuvel der ,mammoth ,hot ,springs1 het  
hoofdstation van de gewone              
toeristenreis1 en tevens het eerste     
station dat men met de rijtuigen        
bereikt1 is voor militaire doeleinden   
een dorp aangelegd4 ,de bezetting       
bestaat uit twee compagnien ruiterij1   
waarvan de manschappen door  het geheele
 park als politie dienst doen1 zorgende1
 dat met vuur  voorzichtig worde        

omgegaan1 dat geen overblijfselen van   
gebruikte  maaltijden of van            
nachtverblijven het park ontsieren en   
dat aan de  gewrochten der natuur geen  
balddadige handen of geen verzamelaars  
van  curiositeiten afbreuk doen4 ,om dit
 laatste doel nog beter te bereiken1    
zijn in de nabijheid van enkele htels   
kleine winkeltjes opgericht1  waar      
natuurvoorwerpen kunnen worden gekocht4 
,het is een zeer bekende  eigenschap der
 bronnen1 om hetzij kalk1 hetzij kiezel 
af te zetten1  en zoo dus kleine        
voorwerpen daarin worden gelegd1 worden 
zij allengs  met een dun laagje van deze
 stoffen overtrokken4 ,takken en naalden
  van dennen kan men zoo vinden1 maar   
ook kunstmatige voorwerpen  worden      
evenzoo omkorst1 en onder deze geven de 
,amerikanen vooral  aan monogrammen de  
voorkeur4 ,op deze incrustatie1 de wijze
 waarop  zij plaats vindt en het aandeel
 dat zij aan het ontstaan der heuvels   
rondom de bronnen in den loop der tijden
 gehad heeft1 kom ik trouwens  later    

uitvoerig terug4    ,het klimaat van het
 park is1 zooals men dit van een zoo    
hoog gelegen  landstreek mag verwachten4
 ,gedurende drie vierde gedeelten van   
het  jaar is het diep met sneeuw bedekt 
en zoo goed als ontoegankelijk1  zelfs  
vinden de herten en antilopen er dan    
dikwijls slechts met  groote moeite hun 
voedsel4 ,gedurende de overige drie     
maanden is het  klimaat dat van de hooge
 alpen1 een zuivere frissche lucht en   
een  heldere hemel1 afgewisseld met     
hevige onweersbuien1 die naar mijne     
zeer korte ervaring vooral rondom       
,mammoth ,hot ,springs zeer talrijk     
zijn4 ,trouwens de bergtop1 waar rondom 
zij zich voornamelijk ontladen1  draagt 
den naam van ,electric ,peak4 #c ,twee  
malen ben ik daar omstreeks  #bd uren   
geweest1 en in dien tijd heb ik drie    
zware onweersbuien met  plasregens      
bijgewoond4    ,de koude en de korte    
duur van den zomer maken de streek voor 
landbouw  onbruikbaar4 ,als men er voor 
de htels groenten wil telen1 moet  dit  

in kassen gebeuren4 ,ook het hout is    
voor het grootste gedeelte  als         
timmerhout ongeschikt4 ,de              
dennebosschen1 die alle hellingen en    
verreweg het grootste deel der vlakten  
en valleien bedekken1 bestaan  maar uit 
n soort van den1 den ,pinus contorta1   
var3 ,murrayana1 die  hier gewoonlijk   
black pine genoemd wordt4 ,deze naam is 
ontleend aan  de zwarte bosschen die hij
 vormt4 ,hij heet ook wel lodge pine of 
pole  pine1 aanduidende dat men van de  
stammen huizen kan bouwen zonder ze  tot
 planken te zagen1 of dat men de stammen
 voor telegraafpalen en  andere         
dergelijke doeleinden kan gebruiken4    
,maar het verdere gebruik  beperkt zich 
tot het nut als brandstof4 ,daarentegen 
komen er hier en  daar1 en vooral in het
 noordelijk gedeelte1 twee soorten van  
sparren  voor1 die voor timmer hout     
geschikt zijn4 ,het zijn de douglas-spar
 en  de balsam-spar 7,pseudotsuga       
,douglasii en ,abies alpina72 ik zag ze 
in de  bosschen rondom ,mammoth ,hot    

,springs in groot aantal en in prachtige
  exemplaren1 doch elders meest zeer    
verspreid en zeldzaam4 ,maar  misschien 
zijn de meeste op de voor toeristen     
toegankelijke plaatsen  reeds weggehaald
 voor de constructie van de bruggen en  
de htels4    ,in vroegere tijden was    
deze ontoegankelijke landstreek zoo goed
 als  onbewoond4 ,de ,indianen hadden   
voor den top der wereld een diep  ontzag
 en begaven zich in deze streek1 waar de
 natuurverschijnselen  hun vrees        
inboezemden1 slechts zeldzaam4 ,wel zijn
 door de hoofddalen  hun voetpaden      
gevonden1 en volgen de tegenwoordige    
rijwegen meestal  zulke oude ,indian    
,trails1 maar het is een bekend feit1   
dat in de  tijden van de eigenlijke     
ontdekking van het park1 nog geen #dj   
jaar  geleden1 het zoo goed als         
onmogelijk was indiaansche gidsen te    
vinden1  die werkelijk overal den weg   
wisten4 ,en het bleek dat deze gidsen   
bij het aanschouwen der geysers nog meer
 verbaasd en ontdaan waren  dan de      

blanke natuuronderzoekers4 ,slechts een 
vreesachtige stam van  de               
,shoshone-,indianen1 de schaap-eters of 
,tukuarika1 trok zich hier  terug1 maar 
ook zij kenden de geysers niet4    ,de  
,indianen gaven aan de geheele streek   
den naam van de hoofdrivier1  die er    
doorstroomt1 en aan deze een naam1      
ontleend aan de kleur  der rotsen in de 
canyons of ravijnen4 ,deze kleur is     
dikwijls helder  geel1 en uit het gele  
nu eens in het roode1 dan weer in het   
grijze  spelend4 ,in het ,grand-,canyon 
van de ,yellowstone-rivier1 waar men    
een uur langs de naakte rotswanden      
wandelt en de rivier1 tusschen  de      
windingen1 hier en daar op groote diepte
 en als zeer in de verte  onder zich    
ziet1 is dit kleurenspel bizonder       
treffend4 ,de indiaansche  term voor    
,rock ,yellow rivier is ,mitsiadazi1 in 
een der ,siouxtalen1  en vandaar stammen
 de tegenwoordige namen van             
,yellowstone-rivier en                  
,yellowstone-park af4 #d    ,het park is

 geen eigenlijk bergland zooals         
,zwitserland4 ,ook mist het de          
sneeuwbergen4 ,het is een hoog plateau1 
doortrokken met lage heuvelen1  die     
meest geheel met bosch bedekt1 doch op  
steile hellingen en langs de            
doorsnijdingen der beken dikwijls       
rotsachtig en dan zeer schilderachtig   
zijn4 ,slechts hier en daar vindt men   
enkele hoogere toppen1 en onder  deze is
 de ,mount ,washburn1 een halve dag     
reizen van het ,htel der  ,mammoth ,hot 
,springs gelegen1 de voornaamste4       
,rondom is het park door  hoogere       
gebergten omgeven1 die ten deele buiten1
 doch ten deele ook  binnen zijne       
wettelijke grenzen liggen4 ,deze        
omgeving geeft overal1  waar het        
uitzicht niet door boomen of heuvelen   
belemmerd is1 iets  bizonder            
aantrekkelijks aan het landschap4 ,het  
allerfraaist is dit1  als men op het    
uitgestrekte meer1 dat de               
,yellowstone-rivier ongeveer  in het    
midden van het park vormt1 met de boot  

van de zuidelijke naar  de              
noordwestelijke punt overvaart4 ,overal 
achter de groene bergen ziet  men dan de
 kale toppen uitsteken4 ,in het oosten  
de lange keten der  ,absaroka-mountains2
 in het zuiden de dubbele top der       
,teton-bergen  en aan de overige zijden 
hier en daar lagere gebergten4 ,het zijn
  wel geen sneeuwtoppen1 maar in de     
hoogste dalen en ravijnen lagen  toch   
omstreeks half ,augustus nog talrijke   
uitgestrekte sneeuwvelden1  langzaam    
afsmeltend en den oorsprong gevend aan  
talrijke beken1 die  bruischend en      
schuimend door het park trekken1 om zich
 ten slotte  grootendeels in de         
,yellowstone-rivier te vereenigen4 ,het 
plateau ligt  in het hart van het       
,rotsgebergte1 en wordt als een typisch 
gedeelte  daarvan beschouwd4 ,het is een
 streek waar veel regen en veel sneeuw  
vallen1 en vormt daardoor een groene en 
bloemrijke oase te midden van  de dorre 
wildernissen1 de door watergebrek       
onbebouwbare semi-arid  regions #e van  

het ,westen4 ,het ligt nagenoeg geheel  
in den staat  ,wyoming1 met een paar    
smalle grensstrooken1 die in ,montana en
 in  ,idaho vallen4 ,trouwens het eerste
 wat de aandacht der toeristen na  het  
binnenrijden door de ingangspoort treft 
is1 omstreeks een half  uur verder1 de  
grenspaal1 die aanwijst waar men uit het
 gebied van  ,montana in dat van        
,wyoming overgaat4    ,de plantengroei  
van de omgevende woestijnen zet zich    
voor een deel  op de hellingen van het  
park voort1 waar deze van bosch ontbloot
  zijn4 ,zij vertoonen dan de           
eigenaardige grijsgrauwe kleur1 die in  
zoo hooge mate tot het onaantrekkelijk  
karakter der wildernissen  bijdraagt4   
,overal groeien de lage heestertjes van 
de ,sage-brush  7,salieplant3 ,artemisia
 tridentata e4a4 soorten71 die uiterst  
algemeene1 zonderlinge en nuttelooze    
plant1 zooals zij zoo gaarne  genoemd   
wordt4 ,elk grijs bundeltje staat       
afzonderlijk1 en uit de  verte gezien   
heeft een vlakte of een helling daardoor

 een gevlekt  aanzien4 ,dit is z        
kenmerkend1 dat men zelfs op groote     
afstanden den  ,sage-brush gemakkelijk  
herkennen kan4 ,onwillekeurig rijst de  
vraag  of die ,sagebrush en de andere   
woestijnplanten die met haar samengaan1 
oorspronkelijk uit de woestijn naar het 
park1 of uit de bosschen van  het park  
naar de woestijn gegaan is4 ,maar op de 
bespreking van die  vraag1 die met tal  
van punten omtrent de verspreiding der  
planten en  haar gemeenschappelijke     
afstamming samenhangt1 mag ik hier niet 
ingaan4    ,op den bezoeker maakt de    
oase den indruk van een toevluchtsoord  
voor  planten en dieren4 ,daar vinden   
vele1 en daaronder de fraaiste en       
belangrijkste1 wat hun elders ontzegd   
wordt4 ,over de planten zal ik  later   
het een en ander mededeelen1 maar het   
zal vermoedelijk velen  mijner lezers   
belang inboezemen hier het een en ander 
omtrent de  grootere dieren te vernemen4
 ,daarbij moet men echter een           
onderscheid  maken tusschen de opgaven  

in de gewone gidsboeken voor het park1  
en dat1 wat de toerist werkelijk te zien
 krijgt4 ,onder de groote  soorten      
verdienen vooral de bisons genoemd te   
worden1 daar zij alleen  hier nog       
werkelijk in het wild voorkomen4        
,evenals elders1 zijn zij  door hun     
woeste en weinig slimme natuur tot      
uitsterven veroordeeld1  en het         
landsbestuur is op maatregelen bedacht  
om ze1 door middel van  omheiningen1 des
 winters te dwingen op plaatsen te      
blijven1 waar  de sneeuw niet zoo diep  
ligt1 en het gras dus voor hen          
bereikbaar  is4 ,ook heeft men op het   
,dot-island in het ,yellowstone-meer een
  troepje bisons ingevoerd met het doel 
om deze later1 na genoegzame  harding en
 vermenigvuldiging1 des zomers vrij in  
de bosschen te laten  zwerven4 ,behalve 
dit troepje1 dat tijdens mijn bezoek uit
 een familie  van een zestal exemplaren 
bestond1 ziet de toerist natuurlijk geen
  bisons4 ,en hetzelfde is het geval met
 de elk of eland1 waarvan ik ook        

slechts het half dozijn exemplaren in   
het park op ,dot-island zag4 ,men  ziet 
de bisons en de elanden hier juist even 
goed en even natuurlijk  als in den     
dierentuin te ,amsterdam--afgezien van  
de omgeving4    ,volgens ,chittenden's  
uitvoerig handboek over het park1 dat in
 de  meeste htels te koop aangeboden    
wordt1 zijn bevers overvloedig in  al de
 stroomen en zijn de door hen           
uitgevoerde bouwkundige werken  overal  
te zien4 ,feitelijk wijst de gids u op  
den geheelen tocht op  ne plaats1 die   
dan ook beaver-lake #f heet1 twee       
beverwoningen  en een langen dam1 die   
zigzagsgewijze dwars door den tot een   
meertje  verbreeden stroom heen gebouwd 
is4 ,maar de dam is #af jaren oud1  en  
of de woningen nog bewoond zijn1 wist   
niemand ons te vertellen4    ,omstreeks 
het jaar #ahcj zijn de bevers1 die      
vroeger zeer talrijk  waren1 in deze en 
de aangrenzende streken nagenoeg        
uitgeroeid4 ,het  was in den tijd van de
 oprichting en de krachtigste           

werkzaamheid  der bontmaatschappijen1   
die in scherpe rivaliteit alle bevers   
lieten  vangen1 die slechts te          
bemachtigen waren4 ,moge hierdoor ook al
 een  der meest belangwekkende trekken  
van het landschap naar het schijnt  voor
 goed verloren zijn1 zoo moet men aan de
 andere zijde niet  vergeten1 dat de    
eigenlijke ontdekking van de wonderen   
der streek  het gevolg is geweest van de
 onvermoeide en niets-ontziende tochten 
der beverjagers4 ,het was de eerste     
ontdekking van geysers en warme         
bronnen1 van ,canyons en                
landschapsschoonheden1 die in ,amerika  
bekend  werd4 ,opgesierd met de verhalen
 die een rijke verbeelding en een       
onnauwkeurig geheugen rondom deze       
wonderen deden ontstaan1 vonden de      
mededeelingen geen geloof4 ,toch waren  
zij de eerste bron van de kennis  en de 
prikkel die tot latere1 meer op         
onderzoek gerichte tochten en  ten      
slotte tot de reserveering van het      
terrein als park aanleiding gaf4    ,een

 enkel verhaal moge een denkbeeld van   
deze overdrijving geven4 ,het  is de    
eerste beschrijving van rotsen van      
vulcanisch glas1 en wel  van de rots1   
die thans ,obsidiaan-cliff heet4 ,dit   
gesteente glinstert  als glas1 maar is  
gitzwart en ondoorzichtig4 ,een         
beverjager bevond  zich in de nabijheid1
 maar zag de rots van glas niet4        
,daarentegen  zag hij een hert1 en      
schoot er op4 ,zeker van zijn schot1 was
 hij ten  hoogste verbaasd dat het hert 
kalm bleef grazen1 en het schot niet    
eens scheen gemerkt te hebben4 ,hij     
schoot nog een paar malen1 doch  met    
hetzelfde gevolg4 ,toen wilde hij       
dichter bij gaan1 maar stuitte  tegen   
een glazen rotswand1 waarachter het hert
 volkomen veilig was  en waarop zijn    
kogels waren afgestuit4    ,natuurlijk  
vond dit verhaal geen geloof1 ofschoon  
de ,amerikanen anders  lichtgeloovig    
genoeg zijn4 ,zoo vond een bewering dat 
het obsidiaan1  omdat het zoo zwart is  
als steenkool1 ook even goed moet       

branden1  bij mijne reisgenooten vrij   
algemeenen bijval en werd ten minste    
niet  tegengesproken1 totdat een ander  
lid van het gezelschap verklaarde  dat  
het woord obsidiaan toch een andere     
klank had dan steenkool en  dus ook wel 
wat anders beteekenen zou4    ,van      
groote dieren ziet de toerist alleen de 
beren en de herten4 ,de  herten trekken 
in kudden rond1 evenals in vele         
europeesche  bosschen4 ,menigmaal zag ik
 ze1 nu eens enkele1 dan weer meer4 ,de 
beren  daarentegen worden u op          
eigenaardige wijze vertoond4 ,bij elk   
htel1  behalve bij dat van ,mammoth ,hot
 ,springs1 is daartoe een bepaalde      
plaats bestemd1 nu eens een klein dal1  
dan weer een open plek in een  bosch4   
,hier worden al de geledigde blikjes en 
al de overige afval van  het htel       
gebracht1 en de beren komen des avonds  
zoeken1 of daarin  nog eenige lekkernij 
voor hen te vinden is4 ,op behoorlijken1
 maar  vrij kleinen afstand is een      
ijzerdraad gespannen1 en daarachter     

staan  banken voor de toeristen om te   
zitten kijken4 ,schuw en bang komen de  
beren1 omstreeks zeven of acht uur des  
avonds1 een voor een uit het  bosch te  
voorschijn1 gaan op hun achterpooten    
staan en kijken overal  rond of alles   
veilig is4 ,treft men luidruchtige      
reisgenooten1 dan  krijgt men niet veel 
te zien1 daar de beren weldra omkeeren  
en naar  het bosch teruggaan4 ,zochten  
zij de blikjes door1 en vonden zij wat  
hun beviel1 dan verkondigden zij dit    
door een luid gebrul2 een zag  ik er met
 een groot stuk in den bek snel den     
heuvel oploopen en in  het bosch        
verdwijnen4 ,een ander klauterde in een 
boom en genoot daar  klaarblijkelijk nog
 eens van het gevondene4 ,een moeder    
kwam met haar  jong1 beide gingen op de 
achterpooten staan om rond te kijken1 en
 het  was grappig om te zien hoe het    
jong de moeder in alles nadeed4 ,wel    
driemaal vonden zij het onveilig en     
gingen naar het bosch terug1  eindelijk 
verstoutten zij zich en gingen eerst    

behoedzaam1 daarna snel1  den heuvel af 
naar de blikjes4 ,een oudere beer1 die  
daar bezig was1  misschien wel de vader1
 maakte toen voor hen plaats en ging om 
den hoop  rondwandelen4 ,zoo kan men1 na
 het middagmaal gebruikt te hebben1 de  
levenswijze der beren1 alhoewel onder   
zeer eigenaardige omstandigheden1       
uitvoerig gadeslaan4 ,maar hoewel ik een
 paar wandelingen door de  bosschen     
gemaakt heb1 ben ik er daar natuurlijk  
geen tegengekomen4    ,een enkele slang 
heb ik gezien en hier en daar op de     
rotsen een  woodchuck1 ook wel groundhog
 genoemd1 een dier als een wombat1      
kruipende in of uit zijn hol4 ,algemeen 
zijn eigenlijk alleen  eekhoorntjes1    
zoowel de bruine soort die op de boomen 
leeft1 als  de grijze1 die met vier     
overlangsche zwarte strepen over kop en 
rug  versierd is1 als gevolg zegt men   
van de vier vingers van een godheid1    
die eenmaal trachtte dit onrustige dier 
tot rust te brengen4 ,maar het  is nog  
altijd even onrustig en snelt over en   

langs de wegen4 ,ik zag  ze in groot    
aantal1 op n dag zelfs bijna honderd4   
,zij zijn door de  wet volkomen         
beschermd en dus volstrekt niet         
vreesachtig1 en ik kon  ze herhaaldelijk
 van vlak nabij gadeslaan4 ,nieuwsgierig
 zitten zij1  rechtop1 aan den weg naar 
de voorbijgaande rijtuigen te kijken1   
met  een pakje wortels of vruchten in   
hun voorpooten4 ,dikwijls ziet men  ze  
hun holen in den grond opzoeken en      
daarin verdwijnen4 ,dicht naast  mij1 in
 het bosch bij ,mammoth ,hot ,springs1  
zat een roode eekhoorn  te knagen aan   
een groenen dennekegel1 een vrij grooten
 van den ,pinus  flexilis1 zoo groot    
ongeveer als die van onze zeedennen1    
maar niet zoo  hard4 ,soms sprong hij   
op1 met den kegel in zijn handen1 ging  
dan weer  zitten1 en het was aardig om  
te zien hoe hij den kegel ronddraaide   
om de zaden te vinden4 ,eindelijk sprong
 hij op een tak en verdween1  met groote
 sprongen van boom tot boom             
overwippende4    ,over leeuwen en andere

 verscheurende dieren1 die de gidsboeken
 u  opnoemen1 zal ik maar niet spreken2 
die leven in de ontoegankelijke         
gedeelten der hoogere bergen1 en men    
ziet ze natuurlijk nooit4 ,van  visschen
 wekken alleen de trouts of forellen    
groote belangstelling1  daar men ze in  
het heldere water der stroomen1--en op  
tafel--bijna  elken dag zien kan4 ,het  
visschen is geoorloofd en behoort tot de
  voornaamste genoegens van het leven in
 het park4    ,een punt van             
belangstelling1 dat echter op de kaart  
beter zichtbaar is  dan in de           
werkelijkheid1 is de ,continental       
divide4 ,dit is de lijn  die men trekken
 kan tusschen de oorsprongsplaatsen van 
alle beken1  wier water naar den        
,atlantischen ,oceaan vloeit en van al  
die1 welke  naar den ,pacific ,oceaan   
uitwateren4 ,de gewone toeristentocht   
ligt op  het atlantische gedeelte van   
het gebergte1 met uitzondering van een  
paar uren1 die men aan de andere zijde  
rijdt4 ,men ziet dan de bergen  naar het

 westen afhellen en in de verte het     
,shoshone-meer1 waarvan  het water1 door
 bergstroomen omlaaggevoerd1 naar de    
,columbia-rivier  gaat1 om door ,oregon 
en langs ,portland in zee te vloeien4   
,een  paar naamborden wijzen de punten  
aan1 waar men de scheidingslijn         
overgaat4 ,op een dezer beide punten    
ligt in de pas een groote plas1  vol met
 gele waterplompen1 en omlijnd door     
biezen en bloembiezen1 als  een         
hollandsch moerasje4 ,het water van deze
 plas weet niet1 of het door  de        
,columbia-rivier naar den               
,pacific-,oceaan1 of door de            
,yellowstone en  de ,missouri naar de   
,atlantische zee zal gaan4 ,een         
moeilijke twijfel1  want een kleine     
windstoot kan het water nu eens naar de 
eene zijde1  dan weer naar de andere in 
de beek drijven en z de beslissing      
geven4    ,trouwens1 in den loop der    
eeuwen kunnen ook groote meren in dit   
opzicht van meening veranderen4 ,het    
,yellowstone-meer1 dat voor menig  ander

 beroemd meer in grootte niet behoeft   
onder te doen1 is daarvan  een          
voorbeeld4 ,in langvervlogen            
voorhistorische tijden liet het zijn    
water naar de ,stille ,zuidzee          
afvloeien4 ,maar in en na den ijstijd   
heeft  het zich een uitweg naar het     
oosten gemaakt1 den ,grand ,canyon als  
een  diepe en enge sleuf in de rotsen   
ingravende4 ,het bereikte daardoor  een 
nieuwen en tevens een beteren waterweg  
en kan sedert zooveel  meer water       
afvoeren1 dat zijn waterspiegel         
verscheiden tientallen van  meters      
gedaald is4 ,de vroegere outlet naar de 
,snake-rivier aan de  westzijde is thans
 dus een vrij hooge1 hoewel vlakke pas  
geworden4    ,een juist begrip van de   
bergen en van de vulkanische werkingen  
in  het park moet natuurlijk uitgaan van
 de geologische gesteldheid4 #g  ,een   
zeer eenvoudig overzicht mag hier echter
 daartoe voldoende geacht  worden4 ,het 
kan zich beperken tot den tijd1 waarin  
de voornaamste  uitstortingen van lava  

over het tegenwoordige park plaats      
vonden4 ,in  de krijt-periode was het   
park nog een gedeelte van de zee1 die   
toen uitgestrekte streken van ,amerika  
bedekte4 ,het was echter reeds  omgeven 
door rotsen en gebergten en vormde      
waarschijnlijk een soort  van golf1 of  
een deel van een archipel van kleine    
eilanden4 ,door de  werkzaamheid van    
koralen en andere diersoorten werden op 
den bodem dier  zee kalkmassa's afgezet1
 die in den loop der tijden tot         
aanzienlijke  lagen aangroeiden4        
,allengs werd echter1 over de lijn die  
thans de  kam van het ,rotsgebergte is1 
de korst der aarde in verhouding tot  de
 zee opgeheven1 en omstreeks het einde  
der krijtperiode ging het  park van zee 
over tot land4 ,dit leidt men daaruit   
af1 dat na de kalk-  of krijtlagen geen 
omvangrijke afzettingen meer hebben     
plaats gevonden4    ,lagen van kleinen  
omvang1 in kleine zeeboezems of in meren
 gevormd1  zijn gedurende den geheelen  
tertiairen tijd hier en daar afgezet1   

doch zij zijn voor ons tegenwoordig doel
 van geen beteekenis4 ,veel             
belangrijker is1 dat gedurende al dien  
tijd het park de zetel van  een vrij    
groot aantal vulkanen geweest is1 die   
allengs het grootste  gedeelte van de   
landstreek met lava en vulkanische asch 
bedekt  hebben4 ,een dier kraters was de
 ,mount ,washburn1 en deze vertoont  op 
zijn top nog de ronde holte van den     
vroegeren kratermond4 ,thans  echter is 
hij sinds lang uitgedoofd1 evenals alle 
andere vulkanen  van deze streek1 en is 
de kratermonding met dennenbosschen     
dicht  begroeid4 ,de lava-stroomen      
vloeiden van uit die kraters in alle    
richtingen over het land2 nu eens bleven
 zij afzonderlijk en vormden  dan eigen 
bergruggen1 dan weer vloeiden zij ineen1
 zoodat plateau's met  talrijke         
uitloopers ontstonden4 ,de meeste       
tegenwoordige heuvels zijn  zulke oude  
lava-stroomen1 terwijl de hoogere toppen
 waarschijnlijk de  plaatsen der oude   
kraters aanduiden4 ,de lava en de       

vulkanische asch1  tot rotsen en        
gebergten vervormd1 bedekt thans        
nagenoeg de geheele  vlakte1 en slechts 
hier en daar komen de oude lagen voor   
den dag4    ,over het algemeen is de    
lava een zacht gesteente1 dat bij het   
verkoelen  sterk gebarsten is en        
gemakkelijk verweert4 ,voeren de        
bergstroomen de  verweerde deelen       
spoedig weg1 zoo blijven de rotsen naakt
 en vertoonen1  door de talrijke kloven 
en de dikwijls op runen gelijkende      
toppen1  bizonder fraaie en afwisselende
 vormen4 ,soms niet veel hooger dan  de 
naburige dennenboomen nemen deze rotsen 
in andere dalen zeer  indrukwekkende    
afmetingen aan4 ,alle overgangen        
tusschen gewone lava  en glasachtige    
lava of obsidiaan zijn voorhanden1 en   
hier en daar  vindt men ook             
basalt-formaties4 ,de basalt1 die meest 
zeer regelmatig  tot zeszijdige zuilen  
gebarsten is1 levert een uitmuntende    
bouwsteen1  en de poort aan den         
noordelijken ingang bij ,gardiner is dan

 ook geheel  uit deze steen opgetrokken4
    ,de lava levert natuurlijk het      
gesteente1 waarvan de groote wegen      
worden gemaakt4 ,vooral de glasachtige  
soorten zijn daarvoor geschikt1  daar   
zij harder zijn en minder snel tot stof 
vergaan4 ,om de blokken  tot gruis te   
verwerken moet men hier echter een zeer 
bizonder middel  gebruiken4 ,de blokken 
worden in een vuur van dennenhout verhit
 en dan  plotseling met koud water      
overgoten4 ,zij barsten dan juist in    
gruis  van de gewenschte korrelgrootte  
uiteen4 ,de zachtheid van de lava  maakt
 echter1 dat de wegen snel slijten en   
zeer stoffig zijn4 ,om aan  dit bezwaar 
tegemoet te komen laat de regeering de  
wegen1 overal waar  voldoende water     
aanwezig is1 regelmatig besproeien4     
,meest wordt het  water van een hoogere 
berghelling in een pijp geleid1 die     
eindigt boven  de plaats waar een       
waterwagen gevuld moet worden4 ,zulke   
standpijpen  ziet men in de bergstreken 
zeer veelvuldig4 ,is er geen berg dicht 

genoeg bij den weg1 zoo moet het uit de 
beken worden opgepompt4 ,de  groote     
zorg1 die hieraan besteed wordt1 draagt 
zeer veel er toe bij  om het rijden in  
een reeks van rijtuigen aangenamer te   
maken4    ,hoe de verkoelde lavastroomen
 op de krijt-lagen liggen1 kan men      
dikwijls zien1 als men de hellingen der 
grootere heuvels beschouwt4 ,de  hoogere
 heuvels zijn namelijk wel niet hooger  
dan de andere1 maar  het dal aan hun    
voet is door den bergstroom dieper      
uitgegraven4 ,van  dit uitgraven kan    
men1 op verschillende plaatsen1 bijna   
alle stadin  zien4 ,is nu het dal zoo   
diep uitgegraven1 dat de krijtlaag niet 
alleen  bereikt is1 maar dat daarenboven
 de kloof in deze indringt1 en is dan   
de rots steil genoeg om niet door       
verweerden grond bedekt te zijn1  zoo   
ziet men natuurlijk de lava op het krijt
 rusten4 ,sommige dalen  zijn in het    
krijt zoo diep uitgehold1 dat de bergen 
ter weerszijden  geheel uit grijs-witte 
krijt-lagen schijnen te bestaan1 slechts

 aan  hun top door de roodbruine        
lava-massa's gekroond4    ,het is       
natuurlijk niet gemakkelijk om op zulk  
een tocht te zien1 hoe  de rivieren     
werken en hoe de dalen ontstaan4 ,in den
 zomer is alles  rustig en kalm1 en     
zelfs de watervallen schijnen geen      
verandering  in hun omgeving te brengen4
 ,het eigenlijke werk geschiedt in den  
winter en vooral in het voorjaar1 als de
 sneeuw1 die het geheele  park bedekt1  
snel begint te smelten en de beken dus  
tijdelijk zeer  groote hoeveelheden     
water afvoeren4 ,niets is dan tegen hun 
geweld  bestand1 en rots voor rots wordt
 ondergraven en gebroken en ten val     
gebracht4 ,het eene jaar hier1 het      
andere jaar daar verandert het          
landschap4 ,de kleinere trekken         
verdwijnen1 en slechts de hoofdlijnen   
blijven dezelfde1 tot ook hare beurt zal
 komen om voor de macht van het  water  
onder te doen4 ,maar de reiziger ziet   
van dit alles niets2 hij kan  niet      
onderscheiden of een naakte rotsvlakte  

jong of oud is1 en of een  rots vroeger 
hooger was dan nu1 of door andere vormen
 gekroond4 ,toch  zijn er               
verschijnselen1 waaruit men kan afleiden
 wat er 's winters  gebeurt4 ,dit zijn  
vooral oude wegen1 die voor een zeker   
aantal jaren  door geen nieuwen weg     
vervangen en sedert niet meer verzorgd  
zijn4 ,zulk  een weg is o4a4 die in de  
klove tusschen ,livingston en ,gardiner1
  kort vr dat men het laatstgenoemde    
dorp bereikt4 ,dit ,canyon voert  den   
naam van ,yankee ,jim1 en jaren voordat 
de spoorweg door dit enge  dal gemaakt  
werd had ,james ,george hier een        
wagenweg aangelegd1 die  nagenoeg de    
eenige toegang tot het latere park was4 
,hij had het recht  om op dien weg tol  
te heffen en genoot daarvan langen tijd 
een niet  onbelangrijk inkomen4 ,eenige 
jaren geleden is echter de spoorweg1 die
  toen slechts tot ,cinnabar liep1 door 
dit ,canyon doorgetrokken tot aan       
,gardiner1 d4w4z4 tot aan den ingang van
 het park zelf4 ,verder kon hij  niet   

gaan1 daar de bepalingen omtrent de     
strekking en het onderhoud  van het park
 den aanleg van spoorwegen daarin       
verbieden4 ,vroeger moest  dus ieder1   
die te ,cinnabar uitstapte1 langs den   
weg van ,yankee ,jim  naar ,gardiner    
rijden2 nu spoort men eenvoudig door4   
,de weg is dus  in onbruik geraakt1 en  
het onderhoud niet meer waard4 ,maar van
 den  trein uit kan men zien1 wat in die
 enkele jaren gebeuren kon4 ,op         
talrijke plaatsen toch is de weg onder  
rotsstortingen bedolven1  soms over een 
lengte van honderden meters4 ,geweldige 
aardmassa's en  groote rotsblokken      
moeten in die weinige winters omlaag    
gekomen zijn1  nieuwe hellingen vormend1
 en nieuwe rotswanden onthullend4 ,soms 
ligt de  massa huizenhoog op den weg1 en
 strekt zij zich tot in de rivier uit4  
,het neerstorten van zulke rotsmassa's  
is ten deele het gevolg van het         
afknagen van den voet door de           
bergstroomen4 ,maar deze alleen zouden  
niet zoo spoedig zulke groote           

hoeveelheden kunnen afbreken4 ,zij      
worden  geholpen door het ijs4 ,overal  
is het inwendige der rotsen gebarsten1  
en in deze barsten dringt het water     
door1 na als regen op het oppervlak     
gevallen en korter of langer tijd in de 
bovenste lagen vastgehouden  geweest te 
zijn4 ,in het najaar wordt het zoo koud1
 dat het water in  deze spleten         
bevriest4 ,nu echter weet men1 dat water
 bij het bevriezen  met geweldige kracht
 uitzet4 ,de barst wordt dan daardoor   
een weinig  verwijd4 ,is dit juist      
zooveel1 dat de steenmassa aan de vrije 
zijde  daardoor losraakt1 dan valt zij  
nog niet1 want het ijs werkt ook als    
plakmiddel4 ,maar als dan in het        
voorjaar het ijs ontdooit1 houdt het    
verband op1 en de geheele steenmassa    
valt omlaag4 ,het is trouwens  hetzelfde
 spel1 dat zich in alle rotsachtige     
streken herhaalt1 en  waarvan men de    
verwoestende gevolgen ook in            
,zwitserland niet zelden  waarnemen kan4
    ,de ,canyons zijn in het algemeen   

kloven1 die door de bergstroomen met    
behulp van dit proces in de gesteenten  
zijn uitgegraven4 ,het ijs werpt  de    
rotsblokken omlaag1 het water vervoert  
het gruis1 en slijt de te  groote       
blokken allengs af4 ,maar grootere en   
kleinere blokken1 zoo groot  als een    
kamer en meer1 ziet men bijna overal in 
de rivieren liggen1  soms zeer sierlijk 
met struikgewas begroeid4 ,langzaam     
wordt het dal  dieper en breeder4 ,is   
het gesteente zacht1 zooals in het      
,grand ,canyon1  dan wordt de kloof van 
boven betrekkelijk sterk verwijd2 is het
 echter  harder1 zooals in de oude      
lava-stroomen en vooral in de basalt1   
dan  is het dal dikwijls huizenhoog niet
 veel breeder dan waar de rivier  er in 
stroomt4 ,in deze twee gevallen ontstaan
 geheel verschillende  landschappen1    
maar zoowel het eene als het andere     
oefenen op den  bezoeker een            
onweerstaanbare aantrekkingskracht uit4 
,de kraters zijn uitgedoofd en de       
lava-stroomen verkoeld1 en  alleen de   

geysers en warme bronnen getuigen er nog
 van1 dat de  onderaardsche warmte hier 
dichter bij de oppervlakte komt1 dan op 
de meeste overige plaatsen dezer wereld4
 ,maar die uitdooving zelve  is reeds   
van ouden datum4 ,na haar heeft hier1   
evenals elders1 die  bekende periode van
 koude geheerscht1 waarin de gletschers 
geheele  landstreken bedekten1 en de    
hoofdrol in de geologische veranderingen
  van het aardoppervlak speelden4       
,voordat ik echter over deze ijsperiode 
spreek1 is het misschien goed een vraag 
te vermelden1 die de reiziger  zich     
onwillekeurig stelt1 en die vrij        
rechtstreeks tot een juiste             
voorstelling geleidt4    ,het ,grand    
,canyon aan de ,yellowstone-rivier1 dat 
ik reeds eenige malen  genoemd heb1 is  
een klove van onovertrefbare schoonheid 
in vormen en  kleuren1 door de rivier in
 de vulcanische lagen gegraven4 ,het    
strekt  zich over een twintigtal mijlen 
uit1 en is op het schoonste gedeelte    
omstreeks #djj ,meter diep4 ,het is een 

kloof in een uitgestrekt plateau1  en   
een voortreffelijke rijweg voert op dit 
plateau langs den rand  van den afgrond1
 terwijl in de diepte1 waar de rivier   
bruist1 het dal  meest zoo eng is1 dat  
er zelfs voor geen boom plaats is4      
,boven op dit  plateau nu ligt1 juist   
bij het meest imposante gedeelte van het
 ,canyon1  een eenzaam rotsblok1        
verscholen in het dennenbosch1 half zoo 
hoog  als de boomen4 ,maar het is thans 
een bekende curiositeit geworden1  en de
 weg naar ,inspiration-point voert er   
vlak langs4 ,gaat men even  van den weg 
af om het nader te beschouwen1 dan wordt
 men terstond  getroffen door twee      
feiten4 ,ten eerste ligt het            
klaarblijkelijk los  op den grond1      
zonder eenig verband met de             
onderliggende rotsen4 ,ten  tweede      
echter bestaat het uit graniet1 en      
geenszins uit vulkanische  steen1 zooals
 de geheele streek in de rondte4 ,het   
heeft een fraaie  en gemakkelijk te     
herkennen granietstruktuur1 die vooral  

daar goed  te zien is1 waar door het    
afvallen van kleine stukken1 een gave   
breukvlakte aan den dag is gekomen4     
,van waar komt dit blok8 ,het ligt      
honderden meters boven de rivier1 en  is
 ook vele malen te groot en te zwaar om 
zelfs door den machtigsten  stroom te   
kunnen worden vervoerd4 ,van waar komt  
het8 ,het moet  natuurlijk eenmaal      
afgebroken zijn van een naburigen       
granietberg1 en  hierheen gebracht4     
,maar in den omtrek komen wel enkele    
hooge bergen  voor1 zooals ,mount       
,washburn1 maar die zijn uitgedoofde    
kraters en  bestaan niet uit graniet4   
,uit graniet bestaan echter de          
,absaroka-gebergten1 die ik ook reeds   
genoemd heb1 en die op de oostelijke    
grenzen van het park gelegen  zijn4 ,van
 uit het park ziet men ze1 als het      
uitzicht vrij is1 als een  hooge keten  
van toppen1 hier en daar op de hellingen
 met sneeuwvelden  bedekt1 op grooten   
afstand4 ,evenzoo vindt men hier en daar
 aan de  andere zijden op en over de    

grenzen van het park granietgebergten4  
,maar  dichterbij vindt men ze niet4    
,daaruit volgt dus met volkomen         
zekerheid  de conclusie1 dat dit blok   
van een der omliggende bergen1 en       
wellicht  juist van de ,absaroka's1     
hierheen is gekomen4    ,zoo dit feit   
alleen stond1 zou het natuurlijk        
moeilijk te gelooven  zijn4 ,men zou    
zich niet goed een voorstelling van zulk
 een werking  kunnen maken4 ,maar het   
staat volstrekt niet alleen4 ,zoodra men
 toch  het park bij ,gardiner binnen    
komt1 rijdt men door een vallei1 die    
met grootere en kleinere granietblokken 
als bezaaid is4 ,overal waar  de weg in 
de heuvelhellingen is ingegraven1 ziet  
men links en rechts  dergelijke steenen 
in den grond4 ,de geheele bodem bestaat 
hier uit  een laag van granietsteenen1  
waarvan de tusschenruimten eenvoudig    
met verweerd graniet zijn aangevuld4    
,het vervoer van graniet heeft dus op   
zeer groote schaal plaats  gevonden1 en 
ging gepaard met een zeer aanzienlijke  

verweering van  dit gesteente4 ,trouwens
 bijna in alle dalen van het park vindt 
men  zulke blokken en zulke lagen1      
ofschoon natuurlijk geen van alle de    
afmetingen van dat beroemde blok bij    
,inspiration-point ook maar nabij  komt4
 ,er moet dus een werking geweest zijn1 
die in staat was bergen  te splijten en 
den afval van alle kanten naar het park 
en over het  park heen te vervoeren4    
,dat vervoer geschiedde in de richting  
waarin  thans de beken en stroomen zich 
bewegen1 en zich ten slotte alle te     
zamen vereenigd in ,yellowstone-rivier1 
bij ,gardiner uit het park naar  het    
,noorden begeven4 ,want ook de vallei   
van deze rivier1 tot voorbij            
,livingston1 vertoont overal deze zelfde
 erratische #h gesteenten4    ,om dit   
alles te verklaren1 en in verband met   
hetgeen men omtrent de  ijsperiode uit  
andere streken en landen weet1 stelt men
 zich voor1  dat in een tijd1 toen het  
,grand ,canyon nog niet bestond1 en het 
plateau hier dus nog onafgebroken was1 n

 enkele groote gletscher  het geheele   
park bedekte4 ,ontstaande in de kloven  
en op de hellingen  van alle omliggende 
bergen1 bewoog zich dit ijs als een     
taaie maar  buigzame massa over het park
 heen1 en drong het door het enge       
,canyon  van ,yankee ,jim in de vlakte  
van ,cinnabar en ,livingston4 ,waar het 
op de  bergen langs de rotsen gleed1    
brokkelde het deze af1 en beladen met de
  producten schoof het noordwaarts4 ,nu 
eens zullen de blokken bij dien  val    
vergruizeld zijn1 dan weer zal hetzelfde
 lot hen getroffen hebben1  als zij ten 
slotte van het ijs afvielen1 maar enkele
 blokken kunnen  natuurlijk aan dit lot 
ontkomen zijn4 ,zulk een blok zou dan   
dat van  ,inspiration-,point zijn4 ,en  
thans ligt het daar1 om te getuigen van 
wat in lang vervlogen tijden1 wellicht  
vr er menschen in ,amerika  woonden1    
door de grootsche machten der natuur    
gewrocht is4    ,maar hoe verleidelijk  
het ook zij1 ik mag hier niet over de   
ijsperiode  uitweiden4 ,reeds lang      

genoeg heb ik mij met de geologische    
gesteldheid  beziggehouden1 en wil      
daarom hier de beschrijving en          
verklaring  van wat ik gezien heb1      
eindigen om nog een enkel feit te       
vermelden1  dat gebrek aan tijd mij     
belette te gaan aanschouwen4 ,maar het  
is te  merkwaardig om het geheel        
onaangeroerd te laten4    ,op een       
plaats1 genaamd ,fossil ,forests #i1    
doch niet aan de gewone  touristen-route
 gelegen1 heeft de rivier ,lamar een    
diepe en enge  spleet in den            
rotsachtigen grond gegraven4 ,daardoor  
zijn de boven  elkander liggende lagen  
van deze rotsmassa plaatselijk zichtbaar
  geworden1 en zij zijn het die de      
fossiele bosschen vertoonen4 ,stelt  u  
voor1 dat oudtijds een groot dennenbosch
 hier de vlakte bedekte1  en dat dit    
plotseling door een lavastroom of door  
vulkanische asch  bedolven werd4 ,de    
stammen werden verkoold1 doch konden    
door gebrek  aan lucht niet verbranden4 
,eenmaal bedekt werden zij langzamerhand

  fossiel door het water dat het        
afgekoelde gesteente eeuwen lang        
doorsiepelde1 en dat uit de steenmassa  
kiezelzuur oploste om  dit weer in de   
stammen af te zetten4 ,van betrekkelijk 
zacht hout  gingen zij in een glanzige  
steenmassa over1 zoo hard als het beste 
vulcanische glas4 ,ondertusschen        
verweerden de bovenste lagen van de     
lava en vormden een grond1 geschikt voor
 plantengroei4 ,een nieuw  bosch        
ontstond boven op het oude1 maar vroeg  
of laat zou ook dit  weer door lava     
bedekt en versteend worden4 ,zoo ziet   
men hier in den  vertikalen rotswand een
 aantal bosschen uit verschillende      
perioden  boven elkander staan1         
gescheiden door lagen van verharde asch4
 ,hier  en daar zijn de stammen zeer    
goed bewaard gebleven4 ,de stammen en de
  wortels ziet men van verre1 van meer  
nabij onderscheidt men het hout  en de  
schors2 maar ook takken en              
dennennaalden1 ja zelfs de gaten1  die  
door rupsen in het hout geknaagd waren1 

kan men herkennen4 ,men kan  de         
jaarringen tellen en vindt dan voor de  
dikste boomen een ouderdom  van         
somwijlen #ejj jaren1 bij een diameter  
van #c meter en meer4 ,op  ne plaats    
ziet men op den rotswand een grooten    
stam1 die vr de  algemeene verwoesting  
omgevallen was1 in horizontale richting 
tusschen  de stompen liggen4 ,men heeft 
de opeenvolgende boschformaties geteld1 
en de ervaringen aan verschillende      
gedeelten vereenigend1 is men tot  de   
uitkomst geraakt dat ten minste negen-  
en waarschijnlijk twaalfmaal  zulke     
bosschen bedolven en door nieuwe        
vervangen geworden zijn4    ,keeren wij 
echter terug tot het thans levende      
bosch1 dat meer dan  drievierde gedeelte
 van het park bedekt en nagenoeg overal1
 zoowel op  de hellingen der bergen als 
op de vlakten1 gezien wordt4 ,wat mij in
 dit  bosch het meest trof1 was de      
omstandigheid dat de grond overal       
bezaaid  is met doode stammen en dat ook
 tusschen de levende boomen de doode nog

  staan blijven totdat zij omvallen4    
,soms ziet men de doode stammen bij     
honderden boven de toppen der levende   
uitsteken4 ,in vergelijking met de      
dennenbosschen in ,europa en met name in
 de ,zwitsersche ,alpen maken deze      
tallooze meest sterk gebleekte1 soms    
bijna geheel vermolmde stammen  een     
eigenaardigen indruk4 ,zonder twijfel   
behoort ook de dood tot de  natuur1 en  
is het sterven van boomen een zeer      
natuurlijk verschijnsel1  een normaal   
bestanddeel van het wezen van een bosch4
 ,toch is er iets  weemoedigs en iets   
onvolkomens in al die afgestorven       
overblijfselen1  iets wat den indruk    
sterk vermindert1 en zoowel aan het     
liefelijke  als aan het grootsche       
merkbaren afbreuk doet4    ,het         
dennenbosch bestaat geheel uit ne soort 
van den1 den reeds  genoemden ,pinus    
contorta var4 ,murrayana1 die lodge     
pine1 pole pine  of black pine 7zwarte  
den7 genoemd wordt4 ,voor timmerhout    
zijn de  stammen geheel zonder waarde1  

voor telegraafpalen en overeenkomstige  
doeleinden zijn zij bruikbaar1 en       
natuurlijk ook voor brandhout4 ,maar  in
 een onbevolkte streek zooals deze zou  
zelfs een verlof tot  het wegvoeren der 
doode stammen in dit opzicht geen       
verbetering  aanbrengen4 ,alleen rondom 
de htels zijn zij weggehaald1 om voor   
brandstof te dienen4 ,daarbij komt nog  
een andere reden4 ,in de droge  maanden 
vormen deze liggende stammen groot      
gevaar met het oog op  boschbranden1 die
 door dit doode en droge hout sterker   
voortgeplant  worden dan door de levende
 boomen4    ,de zwarte den is een       
vreemde boom4 ,inplaats van de krachtige
 stammen  en uitgespreide kronen van    
onze dennen heeft hij een dunnen slanken
  en zeer hoog opgroeienden stam1 die   
van onderen tot boven met takken  bezet 
is4 ,maar die takken zijn nagenoeg alle 
even zwaar en even lang1  zoodat een    
kaarsvormige gedaante ontstaat1         
herinnerende aan die der  ,californische
 reuzenboomen4 ,de naalden blijven      

langer aan de takken1  en niet zelden   
ziet men stamgedeelten van #aj of meer  
jaren ouderdom  nog met de naalden      
overdekt4 ,de vruchten zijn talrijke1   
maar kleine  kegels4 ,een zeer          
opvallende eigenschap is1 dat vele      
stammen zich in  twee gelijke1 en bijna 
tegen elkander aan gedrukt omhoog       
groeiende  takken splijten4 ,dit kan    
zich herhalen1 zoodat niet zelden een   
stam1  die van onderen enkelvoudig en   
betrekkelijk dun is1 naar boven in zes  
of acht1 of zelfs in tien tot twaalf    
rechtopstrevende armen gesplitst  is4   
,overal zag ik die splitsingen2 soms zoo
 talrijk1 dat minstens  elke vierde boom
 er een of meer vertoonde4    ,zeer     
gevoelig is de zwarte den voor vrijen   
stand4 ,de bosschen zijn  altijd ijl1   
doorzichtig1 nooit een gesloten massa   
vormende zooals  onze dennenbosschen4   
,elke boom staat dus op zich zelf4 ,maar
 dit is  voor een zwarten den nog lang  
niet genoeg4 ,hij wenscht rondom de     
ruimte te hebben1 en door geen          

soortgenoot of anderen boom belemmerd   
of beschaduwd te worden4 ,heeft hij zulk
 een stand van jongs af gehad1  dan     
wordt de vorm zeer statig4 ,in          
verhouding tot de hoogte wordt de  stam 
dan dik1 en hij blijft van onderen tot  
boven rondom met groene  zijtakken      
omgeven4 ,het is nog wel niet de        
trotsche pyramide van onze  sparren1    
maar nadert er toch zeer toe4 ,het      
verschil tusschen zulke  vrijstaande    
exemplaren en de andere is zoo groot1   
dat leeken de beide  vormen voor        
verschillende soorten houden4    ,maar  
zulk een stand is zeldzaam4 ,meest staan
 zij dicht opeen1  en zelfs waar het    
jonge gras opschiet ziet men ze veel te 
dicht  staan4 ,het gevolg is1 dat de    
stammen zeer hoog en dun worden4 ,zij   
kunnen zoo dun worden1 dat zij hun eigen
 kroon niet kunnen dragen1  en slechts  
door hun buren rechtop gehouden worden4 
,komen die buren  te vallen1 dan buigt  
zulk een stam zich ter aarde1 en ik zag 
er1  die ongebroken1 met de kroon op den

 grond lagen1 terwijl de jonge  toppen  
van de zijtakken zich weer alle omhoog  
gebogen hadden4    ,hier en daar is een 
boschbrand de schuld van het voorkomen  
van  veel doode stammen1 die dan kaal en
 naakt boven het opstaande  jongere     
geslacht uitsteken4 ,maar overal ziet   
men in het bosch  boomen sterven4       
,meestal zijn het de oudere1 enkele     
malen ook  jongere4 ,gewoonlijk sterven 
de takken van onderen af1 door den te   
dichten stand1 en allengs is alleen de  
topkroon nog groen4 ,later  sterft ook  
die1 zonder dat men de reden zien kan4  
,in droge streken  zou men meenen1 dat  
watergebrek hierbij een rol speelt1 en  
dat  talrijke jonge en krachtige        
exemplaren het water zoo sterk tot zich 
kunnen trekken dat er voor de oudere en 
zwakkere niet genoeg meer  overblijft4  
,maar hier is geen gebrek aan water4    
,het droge seizoen  duurt slechts kort1 
en regens zijn in den zomer zeer        
talrijk1 en  geven1 te oordeelen naar de
 onweersbuien die ik bijwoonde1 een zeer

  voldoende hoeveelheid water4 ,ook is  
de den niet zeer gevoelig voor          
verschillen in watergehalte1 want hij   
groeit zoowel op de hellingen  en in de 
spleten van afgevallen rotsblokken1 als 
aan den oever der  meertjes en in de    
moerassige velden4    ,in verband met   
het bovenstaande moge hier opgemerkt    
worden1 dat  het bosch geheel zonder    
menschelijke zorgen is4 ,het plant zich 
zelf  voort4 ,overal ziet men dan ook   
jonge en oude exemplaren en dennen van  
alle leeftijden dooreen1 en dit geeft   
natuurlijk een hoogen graad  van        
onregelmatigheid en ijlte4 ,de doode    
boomen vallen zooals zij  kunnen en     
liggen dan ook dikwijls schuin met den  
stam in de kroon  van andere4 ,andere   
boomsoorten zijn er maar weinig4 ,langs 
de randen  en langs de beken en stroomen
 ziet men nog al eens sparren 7,abies   
subalpina71 met een grijsblauw loof1 die
 daarom hier zilverspar heeten1  maar   
die niet overeenkomen met hun           
hollandschen naamgenoot4 ,enkele  andere

 soorten van sparren1 nl4 de            
,douglas-spar 7,pseudotsuga mucronata7  
en de ,engelmann-spar 7,picea           
,engelmanni7 zijn zoo zeldzaam1 dat zij 
eigenlijk geen invloed op het landschap 
uitoefenen4    ,dit doen daarentegen een
 paar loofboomen wel4 ,het zijn         
populieren  en wilgen1 van elk ne soort1
 en te zamen alle loofboomen van het    
geheele park uitmakende4 ,de populier   
7,populus tremuloides7 gelijkt  sprekend
 op onze gewone klaterpopulier1 maar    
heeft wat kleiner blad en  wat slanker  
gestalte2 hij vormt tegen de            
berghellingen soms geheele  bosschen van
 een blauw-groene kleur1 waartusschen   
dan de donkere  dennen een scherpe      
tegenstelling vormen4 ,de wilgen groeien
 langs de  rivieren en in de moerassen2 
zij zijn meestal ternauwernood manshoog1
  maar bedekken uitgestrekte vlakten van
 den vochtigen bodem4 ,aan de  zeer     
smalle bladeren zijn zij gemakkelijk te 
herkennen4    ,het bosch heeft1 trots   
zijn doorzichtigheid1 zeer weinig       

onderhout4 ,kleine1 meest kruipende     
heestertjes vormen zoden op den  grond1 
doch veelal is die kaal4 ,de kruipende  
jeneverbes1 hier kruipende  ceder       
genoemd 7,juniperus sibirica71 is een   
zeer fraaie vorm1 vooral  als hij over  
rotsblokken als een gordijn omlaag      
hangt4 ,een andere  soort van hetzelfde 
geslacht1 de roode ceder 7,juniperus    
scopulorum71  groeit recht omhoog1 en   
vormt1 vooral bij ,mammoth ,hot         
,springs1 hooge  en zeer gevulde        
boompjes1 vol bessen1 die nu nog groen  
waren4 ,groene  zoden van een meter en  
meer1 plat op den grond liggend en      
dikwijls  eveneens vol beladen met      
bessen1 maar met ronde blaadjes1        
behooren  tot de berenbes1 zoo genoemd  
omdat de bessen1 ten minste van sommige 
soorten van dit geslacht                
7,arctostaphylos71 behaard zijn1 terwijl
 bijna  alle andere soorten van bessen  
een onbehaarde schil hebben4 ,de bessen 
zijn eetbaar en zeer gezocht en waren   
den ,indianen goed bekend2 zij  noemden 

ze ,kinnikinick1 en dien naam hebben    
deze planten ook nu nog  behouden4 ,van 
de schors maakten de ,indianen een soort
 van tabak4 ,andere  lage besdragende   
heestertjes zijn er in talrijke soorten2
 ik noem  daarvan een lage soort van    
,mahonia1 wier blauwe bessen in trosjes 
uit de naakte rots schijnen te komen1 en
 een zeer kleine boschbes1  klein van   
struik en blad en klein van bes1 maar   
uiterst algemeen1  evenals onze gewone  
blauwe boschbes4 ,de besjes zijn echter 
rood4    ,wilde bloemen zijn er in het  
eigenlijke bosch niet veel4 ,deze komen 
eerst aan den rand voor den dag1 zooals 
de wilde roode roosjes1  maar vooral op 
de graslanden1 die hier en daar op de   
vlakte met het  bosch afwisselen4       
,uitgestrekte weiden leveren een        
uitstekend voedsel  voor wilde herten en
 antilopen en ten deele ook voor enkele 
kudden  vee4 ,gramma-gras en            
buffalo-gras vormen er een groot        
gedeelte van1 maar  het bunch-gras is   
verreweg het belangrijkste en           

algemeenste4 ,enkele  europeesche       
grassoorten spelen een belangrijke rol1 
zooals ,festuca  ovina en ,koeleria     
cristata4 ,daartusschen ziet men        
tallooze bloemen in  allerlei kleuren4  
,vr allen de blauwe gentiaan1 die een   
van de meest  gewone sieraden dezer     
weilanden is 7,gentiana detonsa74       
,groote blauwe  bloemen op dunne slanke 
stelen1 elk met vier wijduitstaande     
slippen  prijkend1 en niet zooals de    
groote gentianen bij ons1 met een weinig
  geopende kroon4 ,maar de fraaie       
goudgele stippels en het donkere blauw  
van onze soort missen de amerikaansche1 
zij gelijken veel meer op  een sterk    
vergroot beeld van onze kleine          
duin-gentianen4 ,afwisselend  met deze  
zag ik de roode kwastjes der            
paint-brush1 en de gele pluimen  der    
guldenroeden4 ,alle drie deze soorten   
zijn zoo veelvuldig en zoo  in het oog  
loopend1 dat zij in groote bouquetten   
ter tafelversiering  in de htels        
gebruikt worden4    ,donkere ,aconieten 

en sierlijke akeleien groeien meer in   
het bosch  7vooral ,aconitum columbianum
 en ,aquilegium flavescens71 een soort  
van  edelweiss1 zeer gelijkend op onze  
inlandsche soort 7,gnaphalium dioicum7  
en enkele immortellen vindt men eveneens
 overal4 ,lelieachtige gewassen1  blauwe
 lupinen1 paarsche asters1 gele         
,doronicums1 alpen-aardbezin  en        
allerlei andere1 min of meer van hun    
europeesche geslachtsgenooten           
afwijkende vormen ziet men overal4      
,sierlijke1 groenkronige orchideen  met 
gedraaide reeksen van bloemen vond ik   
soms dicht bij de randen  der kokende   
,geysers4    ,tegenover deze typische en
 locale flora1 waarvan ik gaarne nog    
allerlei andere voorbeelden zou         
opnoemen1 staan enkele klaarblijkelijk  
europeesche indringers4 ,het gewone     
duizendblad 7,achillea ,millefolium7    
volgt de nieuwe wegen en zelfs de       
kamille zonder straalbloemen1  die in   
,europa eerst in de laatste tientallen  
van jaren zich zoo snel  uitbreidt1 is  

hier tot in het hart van het park       
doorgedrongen4 ,ik zag  ze rondom de    
htels1 vooral in het                    
,lower-,geyser-bassin4 ,merkwaardig  is 
ook dat de wilgeroosjes 7,epilobium     
angustifolium7 met hun lange            
rechtopstaande trossen van roode        
bloemen1 hier evenals bij ons op de     
heiden1 zeer algemeen zijn4             
,yellowstone-,park is een hoog plateau4 
,de bergen steken slechts  weinig boven 
de vlakte uit4 ,eigenlijke sneeuwtoppen 
zijn er niet1  maar toch ligt er in de  
canyons der hoogste bergen in ,augustus 
nog  vrij veel sneeuw4 ,op groote       
afstanden ziet men de schitterend witte 
velden en strepen4 ,de bergen hebben    
meest glooiende1 hoewel vrij  steile    
hellingen1 en deze zijn tot op de kammen
 met het dennenbosch  begroeid4 ,slechts
 hier en daar ziet men naakte rotsen1 of
 hellingen die  met groote steenblokken 
bezaaid zijn4 ,doch daarover heb ik     
thans niet  te spreken4 ,het hoogplateau
 is uit den aard der zaak moerassig4 ,nu

  eens vormt het uitgestrekte vochtige  
weilanden1 met een natuurlijke          
draineering1 dan weer echte moerassen   
met stroompjes en plassen en  meren4    
,hier tiert een moeras-vegetatie in     
groote weelderigheid4 ,in  de geslachten
 komt zij met onze waterplanten overeen1
 en zelfs de  gele waterlelin 7,nuphar7 
ziet men hier veelvuldig en in groote   
aantallen4 ,biezen en bloembiezen1      
zeggen en grassen en allerlei  gewone   
waterplanten vormen de hoofdmenigte4 ,in
 enkele plassen  zag ik de lidsteng of  
,hippuris in groote hoeveelheid1 in     
andere  vooral veen-vormende mossoorten4
 ,zoutgrassen1 overeenkomende met  onze 
,triglochin's1 maar grooter en          
frisscher1 groeiden vooral op de  natste
 plaatsen4    ,een van de meest         
aantrekkelijke zijden van het park is de
 rijkdom  aan fraaie wilde bloemen1 die 
groote overeenkomst vertoonen met de    
europeesche alpenplanten4 ,zij geven de 
kleuren en de afwisseling aan  de       
hellingen en de vlakten4 ,moge het bosch

 zwart en eentonig zijn1  de bloemen    
verlevendigen het in zoo hooge mate1 dat
 zij de aandacht  van alle toeristen    
trekken1 en dat bouquetten plukken een  
der meest  geliefde bezigheden is4      
,groote donkerblauwe gentianen kleuren  
de weiden  in strepen en vlekken1 of    
wisselen op de moerassige plaatsen met  
de  rose-roode en oranje kwasten van de 
,indian paint brushes 7,castilleia7  af4
 ,overal vindt men bloemen4             
,ternauwernood verdwijnt de sneeuw of   
zij verheffen hare hoofden1 en in       
onafgebroken afwisseling blijven  zij   
een sieraad van veld en boschrand1      
totdat1 drie maanden later1 de  sneeuw  
wederom een einde aan haar leven maakt4 
,snel volgen de soorten  elkander op1   
want de tijd is kort4 ,maar wat aan den 
duur ontbreekt1  wordt door het aantal  
vergoed4    ,meest zijn het lage        
planten1 of soorten die haar bloemen    
even boven  het gras uitsteken4 ,de     
manshooge bloemplanten1 die in          
,zwitserland in de  bosschen der lagere 

bergstreken een zoo belangrijke rol     
spelen1 zag ik  hier zoo goed als niet4 
,meest ook zijn de bloemen niet zeer    
groot en  niet tot rijkbeladen trossen  
vereenigd4 ,de grootte van vlasbloemen  
is  hier wel de meest algemeene1 maar   
het vlas zelf1 hoewel zeer veelvuldig   
en blauw bloeiend1 is een andere soort  
dan het onze1 ,linum perenne1  en       
belangrijk om de vruchten1 die          
openspringen en de zaden uitwerpen1     
terwijl het gekweekte vlas juist in het 
dichtblijven der vruchten een  zoo      
uitstekend middel heeft1 om het verlies 
van zaad vr en bij het  oogsten te      
voorkomen4    ,grootere bloemen vertoont
 het roode ,bitter-,root1 ,lewisia      
rediviva1  een voorjaarsplant1 en vrij  
groote schermen van zwavelgele  bloemen 
vertoonen de ,eriogonums1 die1 in       
verschillende soorten1 de  berghellingen
 tijdens mijn bezoek bijna overal       
bedekten4 ,allerlei  immortellen ziet   
men1 witte1 grijs-grauwe en gele1 en    
onder deze is  vooral de ,everlasting of

 the ,east 7,anaphalis7 zeer algemeen4  
,gewone  blauwe klokjes 7,campanula     
rotundifolia71 ,penstemons1 ,geraniums1 
verschillende soorten van ,oenothera's1 
,monkey-flowers of ,mimulus en  tal van 
andere zouden genoemd kunnen worden4    
,de mooiste bloem die ik zag is de      
,mentzelia4 ,het zijn helder witte      
bloemen zoo groot als ,papavers1 en door
 een groot aantal meeldraden  daaraan   
herinnerend1 maar met talrijke smalle   
bloembladeren1 die op  een grijsgroen1  
sterk vertakt1 doornachtig gewas        
groeien4 ,bij ,mammoth  ,hot ,springs1  
en vooral langs den weg die onderlangs  
dit dorpje voert1  zag ik ze in groot   
aantal4 ,zij openden hun bloemen tegen  
den avond1 en  herinnerden dan in sterke
 mate aan den nachtcactus1 met welks    
bloemen  men ze op een afstand          
gemakkelijk kon verwarren4 ,maar zij    
behooren  tot een geheel andere familie1
 namelijk tot die hevig brandende1      
meest met oranje bloemen versierde      
planten1 die in onze tuinen soms  als   

,loasa gekweekt worden4 ,de ,mentzelia's
 echter branden niet1 maar  treffen u   
door een rijken en aangenamen reuk1     
vooral des avonds1 als  de bloemen open 
zijn4 ,de gelijkenis op den genoemden   
,cactus is oorzaak  dat deze bloem1 die 
ook in de omliggende woestijnen niet    
zeldzaam is1  met den naam van ,night   
blooming ,cactus #aj wordt aangeduid4   
,omtrent het zooeven genoemde           
,bitter-,root valt nog op te merken1    
dat het in ongunstige jaren zeer        
zeldzaam1 doch in betere jaren  soms    
zeer algemeen is1 vooral rondom ,mammoth
 ,hot ,springs4 ,het heeft  fraaie      
stervormige bloemen1 die op korte stelen
 dicht boven den grond  groeien4 ,de    
,indianen gebruikten de wortels als     
voedsel1 en later is  deze bloem gekozen
 om de ,state-flower van ,montana te    
zijn4    ,vergeetmijnietjes zijn        
vertegenwoordigd door ,myosotis         
alpestris1  ,primula veris door een     
verwante soort1 de ,clematis gelijkt in 
hooge mate op onze heggeranken1 ofschoon

 de soort een andere is  7,c4           
,douglasii74 ,zoo zou ik voort kunnen   
gaan1 maar liever dan  zulk een algemeen
 overzicht te geven1 wil ik trachten den
 indruk te  schetsen dien ik op een     
wandeling in het bosch en langs de      
boschbeken  gekregen heb4 ,het was dicht
 bij het htel bij het meer4 ,rondom  het
 ,yellowstone-meer is het bosch mooier  
dan in de streek der  geyser-bassins4   
,de boomen zijn voller in hun groen2    
minder talrijke  doode stammen ontsieren
 het bosch1 en de flora is rijker4      
,wellicht  staat dit in verband met de  
minder scherpe tegenstelling van dal en 
berg en met de talrijke beekjes1 die    
hier van de bergen afvloeien4 ,die      
beekjes loopen dan niet over rotsblokken
 springend omlaag1 maar vormen  een smal
 dal1 met drassigen bodem4 ,op dien     
bodem ziet men dan geen  dennen1 maar   
dicht gras4 ,deze smalle dalen zijn zoo 
moerassig1 dat  zij dikwijls moeilijk   
toegankelijk zijn1 en de wegen1 die er  
dwars  overheen gaan1 zag ik dan ook met

 dennenstammen hard gemaakt1 evenals    
bij ons de oude veenwegen1 die uit      
dwarsliggende dennenstammen gemaakt     
werden4 ,in die dalen zijn de talrijke  
omgevallen dennenstammen voor  den      
plantenzoeker dikwijls het eenige middel
 om zijn doel te bereiken1  en van stam 
op stam stappende vond ik allerlei      
bloemen4 ,sterk werd  ik herinnerd aan  
de overeenkomstige dalen in de ,alpen en
 in het  ,schwarzwald4    ,ook op de    
hellingen liggen talrijke doode stammen4
 ,het zijn meest de  dunste en ijlste   
boomen van het bosch1 en deze groote    
sterfte maakt  dan den indruk van een   
zelfreiniging1 waarbij de zware stammen 
meer  ruimte voor hun groei krijgen4    
,merkwaardig is1 dat bijna al deze      
stammen zonder schors zijn2 de schors   
vergaat hier sneller dan het  hout en de
 witgrijze tint1 die het hout aanneemt1 
doet de stammen  sterk in het oog       
vallen4 ,deze afwezigheid van de schors 
doet enkele  eigenschappen van het hout 
gemakkelijk waarnemen4 ,allereerst den  

loop  der vezels en der barsten4 ,deze  
is slechts in weinig stammen evenwijdig 
met de as1 maar loopt er gewoonlijk in  
een schroeflijn om heen4 ,en  wel in    
talrijke windingen1 iets wat natuurlijk 
voor de duurzaamheid  van planken1 die  
men er uit zou willen maken1 zeer       
nadeelig is2  daarenboven barst en      
scheurt het hout zeer sterk1 en in de   
barsten  en scheuren rot het spoedig1   
zoodat men dikwijls stammen vindt1 die  
men met den voet in dunne plankjes      
uiteen kan drukken4 ,die plankjes       
loopen dan in de richting der beschreven
 barsten4    ,een andere bizonderheid   
van de dennen valt overal op1 namelijk  
de  neiging om heksenbezems en knoesten 
te maken4 ,of eigenlijk moet  ik dit een
 vatbaarheid noemen voor de ziekten die 
de oorzaak van  den afwijkenden groei   
zijn4 ,de heksenbezems zijn takken die  
als  dikke bezembundels vertakt langs   
den stam omlaag hangen en dikwijls      
vruchteloos trachten zich op te richten4
 ,vlak bij den stam is zulk een  tak dan

 knoestig4 ,tusschen de gezonde1 dwars  
uitstaande en gelijkmatig  omhoog       
gebogen takken vallen deze zonderlinge  
vormen zeer sterk in het  oog4 ,de      
knoesten ziet men meest aan de stammen1 
die zij op de vreemdste  wijze doen     
draaien en opzwellen1 en in het rustiek 
gebouwde ,htel van  het                 
,upper-,geyser-bassin heeft men van die 
knoesten aan trapleuningen  en zuilen   
een eigenaardig gebruik gemaakt1 om     
daardoor het landelijke  van dit bijna  
geheel uit ongezaagde boomstammen       
opgetrokken gebouw nog  te verhoogen4   
,van de brosheid van het hout overtuigt 
men zich het best  als men stammen ziet 
die omgevallen en daarbij in hun midden 
dwars  doorgebroken zijn4 ,dit omvallen 
schijnt elken winter te gebeuren1  en   
hier en daar zag ik de stammen nog      
schuin over de rijwegen in het  bosch   
liggen4    ,aan kleine heesters is het  
bosch niet rijk4 ,kruisbessen1 wier     
bessen niet grooter zijn dan erwten2    
,cotoneasters met even kleine           

mispelachtige vruchten2 bloeiende       
roosjes1 enkele berken en in de         
moerassige dalen vooral wilgen in       
verschillende soorten4 ,bizondere       
opmerkingen verdient de ,elaeagnus of   
het zilverblad1 kenbaar aan  het        
zilver-overtreksel van de onderzijde der
 bladeren1 dat met de  loupe blijkt uit 
tallooze fijne stervormige schildjes te 
bestaan4 ,ik  vond er hier geen vruchten
 aan1 maar in ,noordelijk ,californi zag
  ik de takken beladen met de roode     
bessen1 sierlijk gebogen onder  dien    
last4 ,de bessen zijn eetbaar1 en zooals
 ik elders opmerkte1  tracht ,burbank ze
 te veredelen om ze tot een gewone      
tafelvrucht te  maken4 ,overal over     
rotsblokken en omgevallen stammen1      
zoowel tegen  de hellingen als in de    
moerassen1 ziet men een heestertje dat  
groeit  als de ,azalea's der ,alpen1 en 
dat tot een bizonder geslacht1 ,ledum1  
behoort1 omdat zijn vijf witte          
bloemblaadjes los van elkander op den   
bloembodem ingehecht zijn4 ,meest waren 

zij uitgebloeid1 maar hier en  daar zag 
ik toch nog de ronde1 helder witte      
schermen der bloemen4 ,zeer  kleine     
boschbessen1 wier vruchten op roode     
kraaltjes gelijken1 ziet  men bijna     
overal in de menigte1 en hier en daar   
ook eene andere soort1  overeenkomende  
met de moeras-boschbes4    ,een groot   
aantal wilde planten herinnert sterk aan
 onze  alpen-planten4 ,het zijn meest   
lage gewassen met groote bloemen  of    
rijke tuilen of trossen4 ,langs         
kabbelende beekjes zag ik een           
rondbladerige steenbreek bloeien1 gelijk
 aan onze ,meniste-zusjes1  maar met    
sappig blad4 ,donkerblauwe aconieten en 
lichtgele akelei2  groote gele          
,trollius1 talrijke soorten van         
,potentilla en van  ,geum1 de hooge     
witte alpenklaver1 allerlei soorten van 
eereprijs1  bloembiezen1 ,hedysarum1    
witte en roode ,geraniums1 ,composieten 
als  ,doronicum en ,arnica1             
alpen-aardbezin en allerlei andere      
soorten  kunnen hier genoemd worden4    

,een veelknoop hield het midden tusschen
  onze dubbelgedraaide soort 7,polygonum
 ,bistorta7 en de kleine verwanten  der 
alpen 7,p4 vivipara74 ,de ,primula's    
waren vertegenwoordigd door  de fijne   
langstralige schermen van een           
witbloeiende ,androsace4 ,van  de       
,mimulus zag ik niet alleen de gele1    
maar ook een fraai paarsroode  soort in 
menigte langs de beekjes4    ,typische  
geslachten ontbraken natuurlijk niet1   
deels zulke1 als men  bij ons niet ziet1
 deels die bij ons in botanische tuinen 
gekweekt  worden4 ,onder de eerste noem 
ik de sierlijke roode penseeltoppen  van
 den ,indian paint brush 7,castilleia71 
een andere soort dan aan  de kusten van 
,californi1 slanker en minder behaard1  
maar met toppen  van roode schutbladen  
evenals deze4 ,verder een lichtgele     
,eriogonum1  een der alleralgemeenste   
bloemplanten overal waar het bosch maar 
eenigszins open is4 ,onder de laatste   
groep verdient allereerst een  ,phlox   
genoemd te worden4 ,het is een laag     

kruipend plantje met vrij  groote witte 
bloemen1 die alleen staan1 doch         
overigens met die van  onze             
najaars-seringen overeenkomen4 ,de      
bladeren zijn naaldvormig4 ,de  bloemen 
waren nu eens vijf- dan weer            
vierstralig4 ,een fijne soort van       
,polemonium met blauwe bloemen1 en een  
soort van ,phacelia met rozetten  van   
wortelbladeren en opstijgende stengels1 
die kluwens van bleek  purperen bloemen 
droegen1 en eindelijk de meest gewone   
plant dezer  bosschen1 de blauwe        
lupinen1 waarvan men overal de          
vingervormige  bladeren en de blauwe    
bloemtrossen ziet4 ,van deze soort vond 
ik ook  een wit en een rose exemplaar4  
,trouwens ook van de blauwe gentiaan  en
 van de gewone blauwe klokjes trof ik in
 dit bosch een enkele maal  een groepje 
met zuiver witte bloemen aan4 ,de       
variabiliteit is hier  dus al juist     
zooals bij ons4    ,een vrij groot      
aantal soorten komt met bij ons         
inheemsche wilde planten  min of meer   

overeen4 ,onder deze trof mij vooral de 
,parnasbloem4 ,onze  ,parnassia heeft   
vijf groote1 breede witte bloembladeren1
 die elk  een straalvormig vertakt1     
groen en geel1 schubvormig aanhangsel   
dragen4 ,die aanhangsels zien er uit als
 onechte meeldraden4 ,hier  bloeide de  
,parnassia langs de beken met smalle    
witte bloembladeren1  die ter           
weerszijden een fraaie witte franje     
droegen1 en hadden zij  elk een kort en 
onvertakt1 groen en geel gekleurd       
kliertje4 ,overigens  was de bouw van de
 bloem en de plant dezelfde als bij onze
 soort4 ,van  het wintergroen of ,pyrola
 bloeiden hier twee soorten4 ,een       
precies  zoo als de onze1 die in onze   
duinvalleien zoo heerlijk ruikt1 maar   
hier had de plant vrij donker roode     
bloemen4 ,de andere kwam meer  met de   
,pyrola secunda overeen1 daar alle      
bloemen naar eene zijde van  den tros   
overhingen4 ,kleinbloemige witte        
,orchideen waren talrijk1  en een andere
 plant1 een soort van ,pedicularis1     

geleek sprekend op  een roode ,orchidee 
met smallen tros1 b4v4 op een           
,gymnadenia4 ,het was  de               
,olifantsbloem1 zoo genoemd omdat uit   
den groenen kelk een kroon  uitsteekt1  
die precies op een olifantskop gelijkt4 
,men ziet den kop  met den eerst omlaag1
 daarna omhoog gebogen1 dunner          
uitloopenden  snuit1 en terweerszijden  
van den kop twee groote olifantsooren1  
maar  van rose kleur4 ,enkele andere    
soorten mogen nog genoemd worden4 ,een  
kruisbloem als onze ,sisymbriums viel   
op1 doordat de lange groene  hauwen     
steeds loodrecht langs den tros naar    
beneden hingen1 inplaats  van rechtop te
 staan4 ,verder zag ik ,asters in alle  
kleuren1 van zuiver  blauw tot zuiver   
rood1 zeer talrijk1 maar steeds als lage
 planten1  een plantje dat veel op      
,salomons-zegel geleek1 maar niet       
bloeide  7,smilacina71 ,gnaphalium's1   
beek-,veronica's1 roodbloemige uien1    
gele  ,sedums1 biezen en bloembiezen1   
wederikken en grassen1 te veel om op  te

 noemen4 ,langs de beken groeide een    
fijne smeerwortel met lange  smalle     
helder blauwe bloemen4    ,mossen en    
korstmossen1 gallen en vergroeningen zag
 ik hier en daar  in vormen met de onze 
overeenkomende4 ,het schildmos of       
,peltigera1 en  het bekermos of         
,cladonia was van onze soorten niet te  
onderscheiden1  evenmin het haarmos of  
,polytrichum4 ,op doode boomstammen     
groeide  een fijn vertakt korstmos1 als 
onze grijze ,ramalina's1 maar geheel    
zwavelgeel1 en daardoor bizonder fraai4 
,de wilgen droegen ronde gallen  en door
 't blad heen gegroeide1 evenals er bij 
ons door bladwespen  op gemaakt worden1 
en de meest merkwaardige vergroeningen  
van bloemen  toonden het duizendblad en 
eenige andere planten4    ,in het       
algemeen was de indruk van de flora in  
het begin als die  van een geheel       
vreemde1 maar veranderde die indruk bij 
het nader  bezien der bloemen zeer      
spoedig4 ,dezelfde typen en dezelfde    
vormen1  die wij uit ons eigen land en  

uit ,duitschland en ,zwitserland kennen1
  vindt men hier1 maar bijna altijd met 
soortgelijke verschillen4 ,men  herkent 
ze gemakkelijk en is toch getroffen door
 hun bizondere1 soms  zeer merkwaardige 
eigenschappen4 ,meer rijkdom dan bij ons
 schijnt de  flora hier niet te bieden1 
terwijl het voorkomen van groote bloemen
  of bloemgroepen met treffende kleuren 
aan de valleien in onze duinen  en op   
onze ,noord-,hollandsche eilanden en    
verder aan de weilanden op  de ,alpen   
herinneren4        ,na deze beschrijving
 van de landstreek en haar bloementooi  
ga ik over  tot de bespreking der warme 
bronnen en geysers1 en begin met die1   
welke den naam ,mammoth ,hot ,springs   
voeren4 ,zij vormen het eerste punt1    
dat de reiziger bezoekt1 als hij van    
,gardiner1 in het ,noorden1 het         
,yellowstone-park ingaat4 ,dit punt ligt
 ruim een uur rijden ten zuiden  van den
 ingang van het park4 ,men vindt hier1  
zooals ik reeds opmerkte1  een htel en  
het militaire station1 dat het centrale 

punt voor den  politie-dienst in het    
park is4 ,de behoeften1 daaruit         
ontsproten1  hebben allengs rondom deze 
twee een klein dorp van winkeltjes en   
werkplaatsen doen ontstaan4 ,een        
post-bureau1 een curiosity-shop #aa  een
 winkel met kunstmatige versieringen uit
 de bronnen1 en de stallen  van de      
transportatie-maatschappij zijn         
daaronder voor de bezoekers  de         
belangrijkste4    ,de warme bronnen     
bevinden zich op de uitloopers van een  
der omliggende  bergen4 ,voor het       
grootste gedeelte liggen zij verscholen 
in het  bosch1 maar schuin tegenover het
 htel is de berg1 die ze draagt1  bijna 
geheel zonder boomen1 een krijt-witte1  
afgeronde massa vormend1  die1 van het  
htel uit gezien1 onsierlijk is en in de 
zonnestralen  te sterk schittert1 maar  
die van nabij bezocht als het ware      
bezaaid  is met de grootste wonderen der
 natuur4    ,deze bronnen kan men in de 
eerste plaats verdeelen in werkzame  en 
uitgedroogde4 ,slechts een klein deel is

 feitelijk werkzaam1 en  daarvan zijn de
 meeste op den bedoelden heuvelrug      
vereenigd4 ,maar  ook op dezen rug en op
 de hellingen bedekken zij niet het     
geheele  oppervlak4 ,integendeel zou men
 kunnen zeggen dat de geheele berg uit  
opgedroogde bronnen bestaat1 hier en    
daar afgewisseld met enkele  werkzame4  
,men kan dan ook nagenoeg overal loopen 
en een aantal  voetpaden doorkruisen de 
streek4 ,op die voetpaden moet men bij  
voorkeur  blijven1 want het gesteente is
 zacht en wordt gemakkelijk tot poeder  
vertrapt4 ,waar niet geloopen wordt1    
vertoont het daarentegen overal de      
gekronkelde lijnen1 die eenmaal elk de  
omtrek waren van een bassintje  met warm
 water4 ,zoo is de geheele berg1 zoowel 
in het bosch als op  de onbegroeide     
gedeelten4    ,de bedoelde heuvel1      
waarop de meeste bronnen zijn1 loopt    
langzaam  op tot omstreeks #ajj ,m4     
boven de vlakte van het dal1 waarin  het
 dorp gelegen is4 ,het is een uitlooper 
van een hoogeren berg1  die er achter   

gelegen is4 ,deze berg zelf heeft geen  
warme bronnen1  behalve in de           
onmiddellijke nabijheid van zijn voet4  
,maar er zijn nog  meer zulke           
bronnen-rijke uitloopers1 die1 van het  
htel uit gezien1  meer naar achteren    
liggen1 en waarlangs de rijweg de       
toeristen eerst  den volgenden dag      
voert4 ,op die uitloopers echter zijn de
 bronnen1  met zeer enkele              
uitzonderingen1 sinds eeuwen droog1 en  
ziet men  nog slechts de gesteenten die 
zij voortgebracht hebben4 ,de hoogste   
uitlooper heet ,terrace ,mountain en is 
#ejj ,m4 hoog4    ,het gedeelte dat     
gewoonlijk bezocht wordt1 wordt         
eenvoudig the  terraces #ab genoemd1    
omdat de afzettingen rondom de bronnen  
steeds  den vorm van terrassen aannemen 
en dit vooral dan duidelijk doen1  als  
zij zich op een hellend gedeelte van den
 heuvel bevinden4 ,het  beste denkbeeld 
van de uitgestrektheid dezer formatie   
verkrijgt men  als men weet dat volle   
twee uren noodig zijn om de gewone      

wandeling  langs de merkwaardigste      
punten van the terraces te maken1       
waarbij  men dan ,terrace ,mountain     
slechts uit de verte ziet4 ,want de     
geheele  formatie strekt zich over een  
lengte van ruim drie mijlen langs de    
,gardiner-rivier uit4    ,vele          
terras-groepen1 en vooral die1 welker   
bronnen op dit oogenblik  werkzaam zijn1
 hebben afzonderlijke namen ontvangen1  
en door  naambordjes wordt men          
hieromtrent ingelicht1 als men zonder   
gids deze  wonderen bezoekt4 ,en dit    
doet men bij voorkeur1 want ze zijn te  
schoon  en te treffend1 en vooral te    
rijk aan afwisseling om ze door de oogen
  van een ander te bekijken1 en om      
daarbij niet wat verder te gaan dan  de 
gewone routine4    ,een overzicht over  
de voornaamste bronnen moge eenig       
denkbeeld geven  van wat de natuur hier 
biedt4 ,allereerst ziet men1 van het    
htel uit1  vr den berg en vrij op de    
vlakte van het dal staande1 een hoogst  
eigenaardigen kegel1 den ,liberty-cap   

#ac4 ,dit is eigenlijk meer een  zuil   
met afgeronden top dan een kegel4 ,de   
zuil is #ag meter hoog en  #g meter in  
diameter en bestaat als het ware uit een
 aantal schotel-  of panvormige schalen1
 die omgekeerd op elkander gestapeld    
zijn4 ,de  randen zijn door den tand des
 tijds ruw afgebroken en de bovenste    
schalen hebben den vorm1 die aanleiding 
gegeven heeft tot den  naam4 ,een weinig
 verder op1 en leunend tegen den        
heuvelrand1 staat  een kleine dergelijke
 zuil met minder afgebroken schalen1 en 
dus nog  bijna geheel door de buitenste 
laag bedekt4 ,de naam duidt ook hier    
eenigszins den vorm aan en luidt        
,devil's thumb #ad4 ,beide kegels  zijn 
oude formaties en brokkelen voortdurend 
af4 ,het eerste blijkt  uit de talrijke 
roodbruine korstmossen1 waarmede zij    
begroeid zijn1  en het laatste uit de   
afgevallen brokken der schalen1 die     
rondom hen  op den grond liggen4        
,gewoonlijk gaat men den heuvel aan de  
noordelijke zijde op1 om langs  de      

zuidelijke1 dat is die waar hij aan de  
hoogere bergen aansluit1  terug te      
komen4 ,men bezoekt dan de beide        
fraaiste terrassen het eerst1  en       
krijgt1 daar zij zeer verschillend zijn1
 een voorloopig overzicht  over hun     
formatie4 ,het eerst bereikt men1       
halverwege de hoogte van den  berg1 het 
,minerva-terras1 daarna1 op het eind van
 den heuvelrug1 het  terras van         
,jupiter4 ,dit laatste geeft het beste  
denkbeeld4 ,het bestaat1  als men het   
van een hoogeren bergtop beschouwt1 uit 
twee donkerblauwe  oogen4 ,het zijn twee
 groote natuurlijke vijvers1 die bijna  
rond en  met een prachtig doorschijnend 
donkerblauw water tot aan den rand toe  
gevuld zijn4 ,de rand en de bodem1 voor 
zoover men die zien kan1 zijn  van het  
zuiverste wit1 en overal golvend4 ,de   
kleurschakeeringen1 die  daardoor       
ontstaan1 zijn onovertreffelijk schoon1 
en het is een groot  genot in de heldere
 blauwe diepte te kijken4 ,telkens als  
ik kon1 heb ik  mijn weg z gekozen1 dat 

ik langs dit terras kwam1 en steeds     
boeide  het mij in gelijke mate4        
,geysers heeft men spoedig afgezien1    
maar  langs de warme bronnen zou men    
weken lang elken dag willen wandelen4   
,in die twee vijvers kookt het water    
heftig4 ,of liever1 de vorm is  die van 
een trechter of trompet1 en uit de      
diepte van de buis stijgen  stoom en    
kokend water op4 ,in elken vijver is een
 plaats waar men dit  opborrelen op de  
oppervlakte reeds van verre ziet4 ,het  
opstijgende  water vloeit dan over en   
door de voorhanden watermassa heen en   
houdt deze op een temperatuur1 die aan  
die van kokend water nabij  komt4 ,het  
vult de vijvers en doet ze overvloeien1 
en dit overvloeien  is de eigenlijke    
bron van de terrasvormingen4 ,want de   
beide vijvers  liggen op een vrij vlak  
plateau1 en nemen daarvan het hoogste   
punt  in4 ,het water vloeit dus overal  
over den rand en bedekt de vlakte in    
zeer ondiepe stroomen4 ,in deze ontstaan
 lage dwarswalletjes1 die het  water    

tegenhouden4 ,deze volgen elkaar1 op de 
weinig hellende vlakte1  regelmatig op1 
en veranderen zoo het terrein in een    
stel van zuiver  horizontale terrassen4 
,op elk terras staat een duimbreed water
 of  iets meer1 komt er nog meer in1 dan
 vloeit dit naar het volgende  terras   
over4 ,zoo is de geheele omgeving der   
beide groote blauwe oogen  met ondiepe  
bassins bedekt1 en slechts op een zeer  
enkele plaats kon  men droogvoets er zoo
 dicht bijkomen1 dat men in de diepte   
der oogen  kijken kon4    ,ten slotte   
vloeit al dit water over den heuvelrand 
omlaag4 ,daar heeft  het een vertikalen 
wand gevormd1 waarlangs het met groote  
snelheid  afglijdt4 ,dan komt het weer  
op een hellend gedeelte4 ,hier is de    
helling te steil voor de vorming van    
grootere bassins of bakken1 en  vloeit  
het water over talrijke1 zeer kleine    
kommetjes gelijkmatig naar  beneden4    
,ten slotte komt het tegen den rijweg   
aan en wordt daar door  een greppel     
opgevangen en zijwaarts geleid4 ,het is 

dan nog zeer warm4    ,kabbelend vloeit 
het water en het vormt den bodem als het
 ware naar het  beeld zijner beweging4  
,het natte rotsoppervlak is bedekt met  
tallooze1  grootere en kleinere         
golvingen1 die in de sierlijkste bochten
 dwars  op de stroomrichting staan4 ,de 
kleinere heuvellijnen worden door het   
water eenvoudig overstroomd1 de grootere
 houden het een tijd lang tegen  en     
worden zoodoende tot de randen der      
bassins4 ,ook op den vertikalen  wand   
ziet men die dwarsche plooien1 ofschoon 
hier de richting van  het water meer    
aanleiding geeft tot het ontstaan van   
zuilen1 die aan  stalactieten of wel aan
 de naast elkander geplaatste pijpen van
 een  orgel herinneren4    ,al dit      
gesteente bestaat uit kalk1 die door het
 water wordt  afgezet4 ,even als ons    
duinwater met kalk beladen is1 en dit   
bij koken  of bij lang staan aan de     
lucht als een dunne witte neerslag      
afzet1  evenzoo wordt ook hier de       
opgeloste kalk uit het water in vasten  

vorm  overgebracht4 ,maar de            
hoeveelheden zijn natuurlijk geheel     
andere1 en  de verschijnselen1 die in   
ons land het bekende meertje van        
,rockanje  vertoont1 komen aan de       
kalkafzettingen uit de heete bronnen van
 het  ,yellowstone-park nog het dichtst 
bij4    ,de afgezette kalk heeft een    
zeer eigenaardige1 poreuze structuur1   
geheel anders dan die van gewone        
kalksteen4 ,zij draagt den  bizonderen  
naam van travertijn4 ,de geheele        
heuvelgroep bestaat uit  dit travertijn4
 ,deze poreuze structuur hangt1 zooals  
wij weldra zien  zullen1 ten nauwste met
 de wijze van ontstaan samen en is de   
oorzaak  van de snelle en gemakkelijke  
verweering van het gesteente4    ,het   
,minerva-terras onderscheidt zich van   
het ,jupiter-terras zeer  sterk4 ,het   
ligt op een sterk hellenden heuvelrand  
en bestaat uit een  aantal vrij groote  
vijvers die trapsgewijze boven elkander 
liggen4 ,in  een der bovenste vijvers is
 de warme bron1 en het overvloeiende    

water vult de lagere4 ,vele vijvers     
liggen een of twee meters boven  hun    
lagere en evenveel onder hun hoogere    
buren4 ,zij zijn dan elk  voorzien van  
een vertikalen wand met stalactieten en 
versteende  orgelpijpen4 ,hierdoor      
ontstaat een systeem van grootere en    
kleinere  terrassen1 te zamen meer dan  
honderd in aantal en van onovertrefbare 
schoonheid4 ,natuurlijk vloeit het water
 niet over al die terrassen1  want de   
minste breuk in een of anderen rand kan 
het bij voorkeur  naar n zijde doen     
stroomen4 ,sommige terrassen zijn dus   
actief1  andere droog4 ,tijdens mijn    
bezoek waren verreweg de meeste droog en
  toegankelijk1 en stroomde het water   
slechts over een breeden band in  het   
midden4    ,ook hier is het water weer  
donkerblauw en volkomen helder4 ,maar   
het  bassintje waarin het opbruist en   
kookt1 heeft slechts enkele meters  in  
doorsnede en boeit niet zeer sterk4 ,het
 fraaist is de groep als  men hem van   
ter zijde op korten afstand beschouwt4  

,al die wanden zijn1 zooals ik reeds    
zeide1 uit bros travertijn  opgebouwd4  
,zij brokkelen voortdurend af4 ,grootere
 en kleinere brokken  ziet men in de    
diepte1 aan den voet der geheele        
formatie liggen4 ,de  toer door het park
 is z ingericht1 dat men na vijf dagen  
te ,mammoth  ,hot ,springs terug komt4  
,ik heb dus het terras beide keeren     
bezocht1  en daar ik den eersten keer   
een goed beeld in mij had opgenomen kon 
ik1 na vijf dagen1 zien hoe een halve   
wand voor aan de terrassen  in dien tijd
 was afgebroken en uiteengevallen4 ,de  
stukken lagen  nog ter plaatse en pasten
 nog aan de versche breukvlakken4 ,maar 
voor mij werd daardoor de inwendige     
structuur op een z duidelijke  wijze    
zichtbaar1 als noch door een beschouwing
 van het uitwendige1  noch door het     
onderzoek der oudere1 steeds meer of min
 afgebrokkelde  formatin1 kon worden    
verkregen4 ,de geheele inwendige massa  
bestond  als het ware uit een herhaling 
van het orgelpijpen-systeem1 nu eens    

met pijpen zoo dik als een potlood1 en  
dan weer met dikkere4    ,vlak achter   
het ,jupiter-terras1 dus op een         
uitgestrekt plateau1  ligt een systeem  
van kronkellijnen als randen van        
vroegere1 vlakke  bassins4 ,maar dit    
alles is geheel droog en ten deele      
vertrapt en  verweerd4 ,iets verder ziet
 men het terras van ,cleopatra1 uit een 
stelsel van vrij groote1 maar lage      
bassins bestaande4 ,het heeft dit       
eigenaardige1 dat al het water1 dat in  
vrij groote hoeveelheid uit  de bron in 
het bovenste bassin omhoog komt1 ten    
slotte1 na al de  bassins gevuld te     
hebben1 zich weer verzamelt en met groot
 geraas in  een diepe spleet in de      
rotsmassa verdwijnt4    ,het terras van 
,cleopatra grenst aan het bosch1 en de  
verdere formaties  liggen meest alle in 
het bosch1 zoo zij niet1 door het       
bedekken van den  grond met dikke       
kalklagen1 dit bosch gedood hebben4     
,zulk een dood en  aan de randen        
stervend bosch ziet men dicht bij1 op de

 terrasvormige  hellingen van een       
grooteren heuvel4 ,het is               
allermerkwaardigst om  na te gaan hoe   
het kalkhoudende water zich1 bij het    
voortbrengen  van randen en bassins1 aan
 de aanwezigheid van boomen en planten  
in  het geheel niet gestoord heeft1 maar
 eenvoudig met de productie der         
allerfraaiste1 zuiver witte vormen is   
voortgegaan1 alsof deze niet  gemaskeerd
 en onderbroken werden door de doode1   
zwarte1 bladerlooze  stammen4 ,honderden
 van die boomen1 op deze wijze gedood1  
ziet men  hier te midden der terrassen  
van travertijn4 ,verderop ziet men      
overal  op de wandeling hetzelfde1 maar 
de formatin zijn daar al zoo oud1  dat  
de doode stammen verdwenen en door      
levende vervangen zijn1 en dat  een     
prachtig bosch de terrasvormingen       
overdekt en voor een groot deel  aan het
 oog onttrekt4 ,nog werkzame bronnen    
zijn hier zeldzaam4    ,daarentegen komt
 hier een andere zijde van het          
verschijnsel voor  den dag4 ,het zijn de

 rotsspleten4 ,over een lengte van      
verscheidene  tientallen van meters1 en 
soms veel meer1 is de travertijn-rots   
opengespleten4 ,de spleet kan nog open  
zijn1 of door het afbrokkelen van  haar 
randen gedeeltelijk weer gevuld4 ,zij   
kan werkzaam of onwerkzaam  zijn4 ,in   
het eerste geval ziet men een lange     
reeks van kleine bronnen  uit haar te   
voorschijn komen2 door het invallen van 
steenbrokken en  door de formatie1 die  
zij zelven afzetten1 zijn dan die       
bronnen van  elkander gescheiden4 ,soms 
zijn die bronnen kleine zichtbare       
vijvertjes  vol water2 soms echter ligt 
hun water in de diepte en kan men het   
niet of bijna niet zien2 men hoort dan  
echter het koken en ziet de  ontwijkende
 stoom4 ,vroeg of laat wordt zulk een   
barst1 door dezelfde  oorzaak die haar  
deed ontstaan1 wijder of krijgt zij     
zijbarsten1  en dan verdwijnt het water 
daardoor weer in de diepte en wordt de  
barst onwerkzaam en droog4 ,op het      
,angel-terrace1 op het zuidelijk        

gedeelte van denzelfden heuveluitlooper1
 zag ik zulk een barst1 die             
klaarblijkelijk oud was maar eerst      
onlangs weer opengebarsten4 ,een  aantal
 kleine kegeltjes1 zoo groot als        
omgekeerde emmers en grooter1  waren op 
den barst ontstaan1 doordat het         
overvloeiende water hun randen  snel had
 doen groeien4 ,van binnen waren zij    
hol1 en de zuiverheid van  het          
binnenvlak deed vermoeden1 dat zij nog  
niet lang geleden actief  geweest waren4
 ,maar de nieuwe barst had ze overlangs 
opengespleten1  aan twee zijden van     
boven naar beneden1 en zoodoende het    
water doen  wegvloeien4 ,in de kleinere 
was de spleet een handbreed of minder2  
maar in den grootsten kegel was zij zoo 
breed dat ik er door heen  kon loopen en
 de inwendige kolk kon bereiken1 zonder 
de randformatie  te beschadigen4        
,veel oudere barsten zijn soms veel     
wijder4 ,de wijdste die ik zag1  wordt  
genoemd ,devil's ,kitchen #ae2 men kan  
hierin door middel van  een ladder tot  

op een diepte van een tiental meters    
afdalen4 ,de  diepere ruimte bevat lucht
 die met koolzuur sterk bezwangerd en   
dus  doodelijk is1 zooals uit de        
overgebleven gebeenten van allerlei     
dieren  blijkt4 ,maar daar is de spleet 
zoo smal1 dat men er niet in kan komen4 
,zulke barsten ziet men dikwijls in den 
vlakken grond1 zoowel die met  werkzame 
bronnen als met uitgedoofde4 ,maar ook  
komt het voor1 dat een  smalle          
heuvelring1 die eenmaal uit travertijn  
werd opgebouwd1 over zijn  lengte       
gespleten en daardoor onwerkzaam        
geworden is4 ,de ,devil's ,kitchen  ligt
 in zulk een rug4 ,die ruggen zijn maar 
weinige meters breed en  dikwijls meer  
hoog dan dik4 ,de ,white ,elephant is   
een der meest bekende  formatin van dien
 aard1 en geeft door zijn naam den vorm 
vrij wel aan1  als men alleen aan den   
romp van het dier denkt4 ,andere zulke  
ruggen  zag ik rondom ,angel terrace1 en
 een zeer fraaien bij den pulsating #af 
geyser1 die geen geyser1 maar een gewone

 warme bron is4 ,een uitvoerige         
beschrijving van een actieve en nog     
jonge spleet zal ik later geven1  als ik
 mijn waarnemingen over den             
,orange-geyser bespreek4    ,bath ,lake 
#ag is een groote vijver of klein       
meertje1 in een diep  gedeelte van een  
der dalen tusschen de travertijn-heuvels
 gelegen1  dat ook voor baden gebruikt  
wordt4 ,de warme bron bevindt zich aan  
een der zijden1 maar het meertje is zoo 
groot1 dat het daardoor op  een         
aangename temperatuur gehouden wordt4   
,het instroomende water  vloeit ergens  
weer door een spleet weg4 ,hier als in  
de blauwe oogen  van ,jupiter overtreft 
de heerlijke doorschijnendheid van het  
water  alles wat men zien kan4 ,de      
kleine wolken aan den hemel worden op de
  oppervlakte teruggekaatst en in de    
diepte ziet men overeenkomstige1        
wolkachtige beelden van de zachte en    
glibberige1 in allerlei bochten  en     
rondingen omhoog dringende en groeiende 
travertijn-gesteenten4 ,de  fijnste     

trekken van dezen bron kan men op groote
 diepte zien1 en  allerlei voorwerpen1  
als takken en bladeren van boomen1 ziet 
men er  liggen1 reeds bedekt door een   
fijne1 groeiende kalklaag1 maar nog     
goed herkenbaar4 ,hier en daar neemt het
 levende travertijn bruine en  blauwe1  
gele en roode tinten aan1 in            
onnoemelijke schakeeringen4 ,het        
kleurenspel is even zacht en boeiend als
 het onuitputtelijk is4    ,na deze zeer
 onvolledige beschrijving kom ik tot de 
bespreking van  de verklaring der       
behandelde verschijnselen4 ,allereerst  
wil ik dan  trachten de levenswerkingen 
van het travertijn te beschrijven1 om   
eerst daarna de aandacht te vestigen op 
de bronnen van het water en  van de     
kalk1 en vooral op de bron van de       
warmte4    ,in kalkhoudend water pleegt 
de kalk door middel van koolzuur te     
zijn opgelost4 ,verdwijnt dit1 zoo slaat
 de kalk neer4 ,nu zijn er in  het      
algemeen twee middelen1 die het koolzuur
 uit water kunnen doen  verdwijnen4     

,allereerst de gewone verdamping4       
,zooals iedereen weet  verdampt uit ons 
duinwater het koolzuur1 als dit water   
eenvoudig open  aan de lucht staat1 en  
wel des te sneller naarmate het warmer  
is4 ,uit  het water der heete bronnen   
kan dus het koolzuur ontwijken1 zoodra  
het aan de oppervlakte komt4 ,maar als  
er een overmaat van dit gas in  het     
water is opgelost1 behoeft de kalk dan  
nog niet neer te slaan1  zooals zij bij 
het staan van duinwater aan de lucht    
doet1 of zooals  blijkt uit de          
ketelsteen1 die zich bij het koken van  
water vormt4    ,het tweede groote      
middel1 om koolzuur aan het water te    
onttrekken1 is  het leven van planten4  
,het hoofdverschijnsel toch van de      
voeding  is juist het opnemen van dit   
gas en de verwerking er van tot         
organische stof4 ,de planten zijn       
hongerig en zouden gaarne veel meer     
koolzuur nuttigen dan het water hun     
aanbiedt4 ,zij nemen dus ook de  laatste
 sporen er van op4 ,dientengevolge doen 

zij de kalk volledig  neerslaan4 ,dit   
neerslaan kan dan in of buiten de plant 
geschieden4 ,het  weefsel kan met kalk  
doortrokken worden1 of het geheele gewas
 wordt  door een korst omgeven1 of de   
kalk slaat in vlokken neer en zinkt op  
den bodem4 ,onze gewone kranswieren     
doortrekken hun lichaam met de          
neergeslagen kalk en worden daardoor    
witachtig en bros2 men kan ze  haast    
niet drogen zoo bros zijn ze4 ,allerlei 
andere wieren verkalken  op deze wijze1 
zonder dat dit aan hun leven of aan hun 
groei schaadt1  en aan de kusten van    
,normandi vindt men zelfs wieren1 die er
 uitzien  als witte en fijn vertakte    
koralen1 en die geheel hard en          
kalkachtig  schijnen te zijn4 ,maar het 
microscoop doet overal de levende cellen
  tusschen de afgezette kalkmassa's     
zien4 ,aan de kusten van warme zeen     
vindt men zulke wiersoorten1 die zooveel
 kalk bevatten1 dat men ze  eenvoudig   
voor een deel van den rotswand of voor  
steentjes in het  zand houdt1 en het    

geslacht ,lithothamnion of steenwier is 
een van de  meest bekende en            
vormenrijkste onder hen4    ,zoo is het 
ook in de bronnen van ,mammoth ,hot     
,springs4 ,nagenoeg alle  kalk wordt    
door wieren afgezet1 en het microscoop  
toont in de jonge  groeiende lagen      
overal de groene1 levende cellen4    ,de
 geheele travertijn-rots1 eenige mijlen 
lang en honderden meters  hoog1 is het  
product van de werkzaamheid dier wieren1
 evenals  koraalriffen en de daaruit    
ontstane gebergten het resultaat van de 
werkzaamheid der koraaldieren zijn4     
,maar de wieren1 die het travertijn     
voortbrengen1 zijn over het algemeen    
zeer eenvoudig van structuur en         
behooren tot de laagste afdeelingen4    
,het zijn deels draadbacterin1  deels   
gekleurde vormen1 die daarmede nauw     
verwant zijn4    ,een van de meest      
vreemde verschijnselen is1 dat deze     
wieren bestand  zijn tegen warmtegraden1
 die andere wieren en hoogere planten   
niet  verdragen kunnen zonder te        

sterven4 ,elk blad en elke bloem sterft 
dadelijk1 als men ze dompelt in het     
water der heete bronnen4 ,slap en       
verflenst komen zij er uit4 ,maar de    
kalkwieren dezer bronnen kunnen er      
tegen4 ,natuurlijk echter in zeer       
verschillende mate4 ,er zijn er enkele1 
die zelfs in het warmste1 bijna kokende 
water groeien en tieren1 en  andere1 die
 af moeten wachten tot het water        
afgekoeld is tot juist op  die graden1  
die voor het gewone leven de uiterste   
grenzen vormen4 ,maar  op die grenzen   
tieren zij dan ook bij voorkeur4 ,in het
 algemeen kan men  zeggen dat het de    
kleurlooze1 witte of lichtgele          
draadbacterin zijn1  die die hoogere    
temperatuur verdragen1 terwijl zoodra   
een groene  of daarmede verwante kleur  
de organen voor de voeding doortrekt1   
de temperatuur niet hooger mag zijn1 dan
 de hoogste grenzen voor het  gewone    
plantenleven4    ,de wanden der kokende 
vijvers en het eerste begin der         
overvloeibeekjes  zijn dus het gebied   

der draadbacterin1 terwijl in de        
volgende  bassins en in hun latere      
overvloeingen de groene en roode en     
bruine  en gele wieren in alle          
schakeeringen van den regenboog1 tot    
bijna  zuiver zwart toe1 welig tieren4  
,ginds het zuiverste wit1 hoogstens  in 
licht zwavelgeel overgaand1 hier een    
rijkdom van fraaie en meestal           
schitterende kleuren1 in de grootste    
wisseling die men zich denken kan4      
,het kookpunt van water ligt1 op de     
hoogte waarop het geheele               
,yellowstone-park gelegen is1 niet      
zooals bij ons1 bij #ajj ,c4 of #bab    
,fahrenheit4 ,het is aanzienlijk lager  
en bedraagt slechts #ib ,c4 of  #aih    
,fahr4 ,de hoogste temperaturen1 waarbij
 wieren levend gevonden  werden1 waren  
omstreeks #he ,c4 of #ahe ,fahr41 dus   
slechts weinige  graden lager dan het   
kookpunt4 ,het zijn verschillende       
soorten van  draadvormige bacterin1     
waarvan sommige de witte golvende wanden
  van de vijvertjes bekleeden1 en andere

 in lange1 buigzame en door de          
stroompjes heen en weer bewogen draden  
van meest bleek gele kleur in  de       
overvloeibeekjes gezien worden4 ,onder  
de laatste speelt vooral  de            
zwavel-bacterie of ,beggiatoa           
7zoogenoemd naar een ,italiaansch       
plantkundige7 een hoofdrol4 ,zij        
ontleedt de zwavelzure zouten1 maakt  de
 zwavel vrij1 zet die in korreltjes in  
haar cellen af en verkrijgt  daardoor   
haar gele kleur4 ,zij leeft in water van
 #aej--afe4 ,hoogere  temperaturen      
verdragen ,leptothrix laminosa          
7#ace--ahe ,f4  #eh--he  ,c47 en        
,phormidium 7#afe ,f47    ,de gewone    
levensgrens voor planten ligt omstreeks 
#ej ,c4 of #abj  ,fahr4 ,zoodra het     
water een lageren warmtegraad bereikt   
heeft1  laat het den groei van          
eigenlijke wieren1 met echt bladgroen1  
toe4 ,talrijke soorten1 alle met een    
zeer eenvoudigen cellenbouw1  worden dan
 aangetroffen4 ,zij behooren tot        
verschillende geslachten1  als          

,chrococcus1 ,gloeocapsa en andere2 ja1 
zelfs enkele met onze  gewone flab      
verwante soorten van ,conferva1 zijn in 
heete bronnen  waargenomen4 ,het zou mij
 echter te ver voeren hier op de namen  
of de  kenmerken dier wieren te willen  
ingaan4 ,zij bestaan meest uit kleine   
ronde of rondachtige cellen1 die        
onderling tot draden en vliezen         
vereenigd zijn4 ,voor hun beteekenis    
voor de warme bronnen is vooral  van    
belang dat zij in soms dikke slijmlagen 
gehuld zijn1 en het is  een zeer        
merkwaardige ondervinding1 als men de   
allerbuitenste laag  van de             
travertijn-massa niet alleen gekleurd   
ziet1 maar ook op het  gevoel als een   
zachte gelei gewaar wordt4 ,maar men    
moet zijn vingers  daartoe steken in    
water dat zoo heet is1 dat men zich     
branden zou  als men er even te lang in 
bleef4    ,al deze wieren nu maken samen
 het travertijn4 ,en daar de eene soort 
draadvormig en de andere vliezig is1 de 
een in opstaande lijsten en  de ander in

 vlakke overtreksels groeit1 daar er    
verder in stil water  meer opstaande    
koraaltjes en in stroomend water meer   
lange draden  ontstaan1 en er allerlei  
andere kleine verschillen in hun        
levenswijze  zijn1 kan men de           
eigenaardigheden van randformatie en    
bassinvorming1  van stalactieten en     
orgelpijpen en van allerlei andere zeer 
fraaie  trekken gemakkelijk verklaren4  
,ik wensch dit echter uit te stellen    
tot de beschrijving van enkele der      
merkwaardigste bronnen4    ,over den    
oorsprong van het heete water wil ik    
kort zijn1 te meer  omdat ik daarop bij 
de bespreking der geysers uitvoerig     
terugkom4 ,op  de hoogere bergen valt de
 regen1 en het water wordt voor een deel
  in den humusachtigen bodem der        
bosschen teruggehouden4 ,hier belaadt   
het zich met het koolzuur dat in dien   
humus rijkelijk ontstaat4 ,een  volgende
 regenbui doet het in den ondergrond    
verdwijnen1 waar het door  de spleten in
 de rotsen ver in de diepte kan komen4  

,bestaat nu dit  rotsgesteente uit kalk1
 zoo belaadt zich het koolzuurhoudende  
water  daarmede1 terwijl het verder     
vloeit4 ,dringt het in lagen die door de
  onderaardsche warmte tot #ajj ,c4 en  
hooger verwarmd zijn1 zoo kan het  die  
temperaturen aannemen1 en dus1 als het  
later weer te voorschijn  treedt1 dit   
doen in den vorm van heete bronnen4     
,deze beweging van  het water is1       
afgezien van de                         
temperatuurverschijnselen1 geheel       
overeenkomstig met wat elders1 vooral in
 streken van kalkgebergten1  gezien     
wordt4 ,iedereen weet dat in de ,grotte 
de ,han de rivier aan  de eene zijde den
 berg instroomt1 om door de             
onderaardsche grotten1  gangen en       
spleten1 aan de andere zijde weer te    
voorschijn te komen4 ,op  dezelfde wijze
 verzamelen zich de wateren van ,mammoth
 ,hot ,springs  voor een groot deel in  
onderaardsche spleten1 en bij het terras
 van  ,cleopatra kan men ze1 zooals ik  
reeds gezegd heb1 rechtstreeks daarin   

zien verdwijnen4 ,al dat water1 dat     
tijdelijk aan de lucht geweest  is1 als 
het ware met het doel om zijn kalk af te
 zetten1 verzamelt  zich tot een        
onderaardschen stroom1 die dwars onder  
de bergen door1  met een verval van #bjj
 meters en over een afstand van meer dan
 een  mijl naar de ,gardiner-rivier     
stroomt om zich daar als een waterval   
van heet water in dien hoofdstroom uit  
te storten4 ,die watervallen  worden aan
 de toeristen onder den naam van        
,boiling-river #ah vertoond4    ,een    
zeer belangrijk punt is de vraag1 waar  
de kalk vandaan komt4 ,en  wel vooral1  
waar zooveel kalk vandaan komt dat een  
gebergte van enkele  mijlen gaans en van
 een hoogte van honderden meters daarvan
 in den  loop der tijden kan zijn       
opgebouwd4 ,natuurlijk moet een ongeveer
 even  groote rotsmassa daartoe opgelost
 en weggevoerd geworden zijn4 ,geheele  
gebergten moeten verbruikt zijn1 om het 
materiaal voor de nieuwe                
travertijn-bergen te leveren4 ,dit is1  

hoe onverwacht misschien  voor sommige  
lezers1 toch een uiterst eenvoudige en  
volkomen zekere  gevolgtrekking4 ,maar  
verder kan men zeggen1 dat die oplossing
 in de  diepte en niet aan de           
oppervlakte is geschied1 daar het water 
zich  daartoe steeds eerst in de        
humus-lagen van koolzuur moest voorzien4
 ,er  moeten dus uitgestrekte grotten   
ontstaan zijn1 zooals die trouwens      
bijna overal in kalkgebergten worden    
aangetroffen4 ,wellicht bestaan  er in  
den omtrek van ,mammoth ,hot ,springs   
nog dergelijke grotten1 en  wellicht    
vormen zij1 met hun stalactieten en     
stalagmieten1 even groote  wonderen als 
de ,hot ,springs zelven4 ,maar zij zijn 
nog niet ontdekt1  en daar de zorgen    
voor het behoud van het park voor       
diepgaand onderzoek  niet bevorderlijk  
zijn1 zullen zij wellicht nog lang      
onbekend blijven4    ,zulke uitgestrekte
 grotten echter1 als hier noodig geweest
 zijn1  zullen wellicht gevolgd zijn    
door instortingen1 die hun wanden  en   

gewelven in groote steenblokken omlaag  
wierpen4 ,men zou dan  een berghelling  
krijgen1 overladen met huisgroote       
blokken1 scherp  gebroken en niet       
afgerond1 uit lagen van kalk bestaande  
en nu eens  met de lagen schuin1 dan    
weer met de lagen vertikaal             
neergeworpen1  te groot en te talrijk om
 op die wijze door een gletscher te zijn
  vervoerd4 ,werkelijk vertoont men u1  
op den rijweg ten zuiden van  ,mammoth  
,hot ,springs1 zulk een terrein4 ,een   
klein halfuur rijdt men  tusschen die   
gevallen reuzen door4 ,het is de streek 
bekend als  ,silvergate and the         
,hoodoos4 ,silvergate #ai om de         
glinsterend  witte kleur der            
rotsblokken1 die ter weerszijden van den
 weg op  elkander gestapeld liggen4     
,hoodoos om de vreemde vormen1 die in de
  avondschemering op sommigen den indruk
 van rondzwervende berggeesten  kunnen  
maken4 ,over meer dan een halve         
vierkante mijl liggen deze  blokken op  
de helling van den berg1 als runen van  

ongeziene trotsche  zalen en gewelven4  
,van de plaatsen die men bezoekt1 is    
alleen ,mammoth ,hot ,springs  op       
kalkgebergten gelegen2 verder gaat de   
reis over en tusschen de  vulkanische   
gesteenten1 wier hoofdbestanddeel geen  
kalk maar kiezel  is4 ,al de geysers en 
al de warme bronnen van het park1       
behalve deze  eene groep1 hebben dus    
kiezelhoudend water2 zij zetten sinters 
af en  geen travertijn4    ,daarmede is 
echter ook de boomgroei en de flora een 
andere1 evenals ook  in ,europa de      
kalkstreken gemakkelijk aan zeer        
bizonderen1 meest zeer  bloemrijken     
plantengroei te herkennen zijn4 ,de     
zwarte den1 die elders  de bosschen     
vormt1 is hier zeldzaam2 de soorten die 
elders zeldzaam  zijn1 vormen hier het  
eigenlijke bosch4 ,de gewone boomen zijn
 hier  de witte den1 ,pinus flexilis1   
met naalden in bundeltjes van vijf1  met
 een witte schors en met kegels zoo     
groot als onze zee-den4 ,het  is een    
heel werk voor een eekhoorntje zulk een 

kegel af te knagen2  ik zag er een      
daarmede bezig1 terwijl ik vlak bij hem 
bleef staan4 ,de  sparren zijn hier     
vooral ,pseudotsuga mucronata of de     
,douglas-spar1  met kleinere kegels met 
zeer fraaie aanhangsels aan de schubben4
 ,als  onderhout vindt men1 manshoog en 
tot heele boomen opgroeiend1 den  rooden
 ceder of ,juniperus virginiana1 en     
verder een ,elaeagnus met  roode maar   
bittere bessen1 een kruisbes met kleine1
 sterk zure bessen1  een heesterachtige 
boschbes1 gelijkende op den ,vaccinium  
uliginosum1  den kruipenden ceder of    
jeneverbes1 ,juniperus ,sibirica1 en een
 groot  aantal kleine bloemplanten1 die 
in ,augustus echter grootendeels reeds  
uitgebloeid waren4    ,ik geef thans    
eene beschrijving van mijne eigen       
waarnemingen  over den groei der wieren1
 en de wijze hoe zij de terrassen en de 
formatin voortbrengen4 ,slechts een     
drietal dagen kon ik de bronnen         
bezoeken1 en mijn bespreking is uit den 
aard der zaak onvolledig  en            

oppervlakkig4 ,maar ik hoop1 dat zij    
voldoende moge zijn1 om aan  mijn lezers
 een denkbeeld van dit hoogst           
merkwaardige verschijnsel  te geven1    
waar de opbouw van rotsen en bergen het 
resultaat is van  de nog steeds         
voortgaande werkzaamheid van het        
plantenleven4    ,verhit door de        
onderaardsche warmte en bezwangerd met  
kalk komt dus  het water in de ,mammoth 
,hot ,springs te voorschijn4 ,door      
talrijke  spleten komt het omhoog om    
over de oppervlakte weg te vloeien of   
vijvers te vormen1 die door haar helder1
 donkerblauw water het oog  boeien4 ,in 
het midden van zulk een vijver of soms  
ook aan den rand1  ziet men de heete    
bron1 die opborrelt en kookt en         
zoodoende het water  van den vijver     
verhit4 ,dit verdampt snel en dichte    
nevelen hangen  over het watervlak of   
worden door den wind weggedreven4       
,onaangenaam  warm als men te dicht in  
hunne nabijheid komt1 zijn die nevelen  
nog  op verren afstand zichtbaar4       

,het water koelt natuurlijk allengs af1 
snel waar het in een dunne  laag over   
den grond wegvloeit1 langzaam waar het  
als kokende  beekjes stroomt1 of in de  
vijvers en holten blijft staan4 ,bij dat
  afkoelen zet zich de kalk af1 vooral  
ook omdat zij opgelost is  door middel  
van koolzuur1 dat uit het heete water   
verdampt4 ,maar de  eigenaardige        
structuur van de oppervlakte der        
heuvels1 waaruit deze  bronnen te       
voorschijn komen1 is niet aan die       
eenvoudige afzetting te  danken4        
,integendeel1 zij is het werk van       
levende planten1 kleine1  maar in       
geweldige massa voorkomende wiertjes1   
die de kalk in hun  weefsel vast doen   
worden en zoo als het ware zichzelve    
doen versteenen4    ,van die wieren zijn
 de meeste bruin1 andere zijn groen in  
verschillende tinten1 van licht         
geel-groen tot helder groen en donker   
smaragd-groen4 ,al die kleuren ziet men 
op de door het heete water  bevloeide   
vlakken in de bontste mengeling4        

,daarenboven komt nog  een kleurloos of 
hoogstens bleek geelachtig gewas voor1  
dat geheel  andere eigenschappen heeft  
en ook een geheel andere rol speelt4    
,het  groeit in bundels van lange1      
slappe1 in de stroompjes heen en weer   
wiegelende draden4    ,deze twee groepen
 zijn in vele opzichten verschillend4   
,de  eerstgenoemde1 die de randen der   
bassins vormen en die ik dus  randwieren
 zal noemen1 leven bij temperaturen die 
wel hoog zijn1  maar die toch door vele 
andere planten1 zij het soms ook slechts
  tijdelijk1 kunnen verdragen worden4   
,het zijn1 zooals ik reeds zeide1       
temperaturen van #de-ej ,c4 en lager4   
,ik zal water van die temperaturen  warm
 noemen en wat daarboven is heet4 ,wel  
is #de-ej zeer warm en  brandt men zijn 
vingers als men ze er een poosje in     
houdt1 maar het  is een gemakkelijke    
wijze om een duidelijk verschil te      
maken4 ,in  wat ik heet water noem      
sterven nagenoeg alle planten en ook    
vele  randwieren4 ,maar daarin kunnen de

 draadwieren leven en wel tot graden1   
die soms vrij dicht bij het kookpunt van
 water komen4 ,dit kookpunt  is hier    
trouwens1 zooals ik reeds zeide1 veel   
lager dan bij ons4 ,het  is dus een zeer
 bizondere en in het plantenrijk        
zeldzame eigenschap1  die de draadwieren
 in staat stelt in dit heete water te   
leven4    ,de randwieren verdienen dien 
naam om de wijze waarop zij groeien4    
,deze  groei toch is de oorzaak van de  
geheele formatie en vooral van het      
ontstaan van terrassen4 ,de wieren      
groeien op den bodem der vijvers  als   
erwtgroote geleiachtige vlokken1 soms   
iets grooter wordende en  gekleurd al   
naar gelang van de soort4 ,hier en daar 
zag ik die vlokken  aan de oppervlakte  
drijven1 tengevolge van kleine          
gasbelletjes1 die de  zuurstof bevatten1
 welke zij uit het koolzuur vrij maken4 
,soms hangen  zij in een dichte laag    
tegen het watervlak aan4 ,ik zag dit    
vooral in  ,bathing lake1 dat een vrij  
groot meertje is1 waarvan de heete bron 

op een plaats aan den rand ligt4 ,op de 
meest verwijderde plaatsen is  het water
 dus vrij koel en gaat de ontwikkeling  
der wieren langzaam1  zoodat men de     
verschillende processen goed kan volgen4
    ,zet nu zulk een wierkogeltje kalk  
af1 doordat het het oplossingsmiddel    
der kalk1 het koolzuur verbruikt1 dan   
wordt het allengs zwaarder en  zinkt het
 op den grond4 ,zinkt het diep1 dan zal 
het de voorwaarden  van zijn groei      
moeilijker vinden2 is de plaats ondiep1 
dan zal het  sneller groeien4 ,dit      
groeien bestaat dus in dubbele          
werkzaamheid van  grooter worden en     
verharden4 ,de meest ondiepe plaatsen   
zijn natuurlijk  bij den rand1 en zoo   
ontstaat langs den rand een soort van   
levende  wal1 die voortdurend groeit4   
,men heeft berekend1 dat zulk een wal   
omstreeks #a c,m4 in een maand hooger   
kan worden4 ,dit zal ten slotte er  toe 
leiden1 dat de rand boven het water gaat
 uitsteken4 ,maar de bron  voert        
voortdurend meer water aan1 en dus zal  

het water over den rand  heen vloeien4  
,aanvankelijk is dit voor den groei van 
den rand gunstig1  maar de rand kan     
onmogelijk overal even hoog blijven4    
,zoodra de lijn  ongelijk wordt1 vloeit 
het water bij voorkeur of uitsluitend   
over de  lagere gedeelten1 en zoo worden
 deze verhoogd4 ,op die wijze worden    
verschillen in de hoogte van den rand   
steeds door den groei der wieren  zelven
 vereffend en groeit dus ten slotte de  
rand gelijkmatig omhoog4    ,tevens     
groeit de rand sneller dan de wieren op 
den bodem van  den vijver en dit heeft  
ten gevolge1 dat de vijver allengs      
dieper  wordt4 ,feitelijk wordt hij niet
 dieper1 daar zijn bodem steeds hooger  
wordt1 maar aangezien de rand sterker   
toeneemt1 wordt toch de waterlaag       
langzamerhand dikker4    ,dit beginsel  
van randvorming ziet men op de terrassen
 van de ,hot  ,springs overal en in alle
 graden ontwikkeld4 ,de meest eenvoudige
 en ook  meest algemeene wijze is de    
vorming van verheven ribbels4 ,vloeit   

het  kalkhoudend water over een zachte  
helling omlaag1 zoodat het nergens      
blijft staan1 dan bekleedt zich die     
helling geheel met de beschreven        
wieren4 ,eerst gelijkmatig1 maar weldra 
uit zich de neiging om randen te  maken 
en groepeeren zich de wieren in         
kronkelende en ineenslingerende  lijnen1
 die het oppervlak in kleine mazen      
verdeden4 ,deze mazen zijn  dikwijls    
kleiner dan een gulden1 en altijd smal  
en links en rechts  in punten           
uitloopend1 want de dammetjes staan     
dwars op de richting  waarin het water  
vloeit4 ,dit is juist de grondslag voor 
het maken van  randen4 ,men kan gerust  
zeggen dat de geheele rotsmassa1 die    
eenige  bunders bedekt1 met dit fijne   
netwerk overtrokken is4 ,men ziet het   
overal1 waar het water in een dunne laag
 over de oppervlakte stroomt1  hetzij   
deze zwak helt of steil omlaag gaat of  
zelfs een vertikalen wand  vormt4 ,men  
ziet het in allerlei kleuren1 meestal   
bruin en roodbruin1  soms in de         

verschillende tinten van groen4    ,waar
 thans geen water vloeit1 heeft dit     
vroeger gevloeid en is  de oppervlakte  
met dezelfde ribbels dicht bedekt4 ,het 
is als een  soort van fluweel4 ,blijft  
een gedeelte echter lang droog1 dan     
slijt  het oppervlak1 deels door regen1 
deels door plantengroei1 deels1  en     
misschien vooral1 door de menschen die  
er op loopen4 ,het wordt  dan tot een   
krijtwitte1 poederachtige massa4 ,maar  
dit slijten gaat  niet zoo snel1 of     
overal vindt men langs de voetwegen en  
ook er op1  de sporen van de opstaande  
randen4    ,het is gemakkelijk te       
begrijpen1 hoe een rand allengs in een  
terras  verandert4 ,het doet er niet toe
 hoe groot de vijver is1 maar de meeste 
dier vijvertjes zijn slechts enkele     
vierkante meters groot4 ,vloeit  nu het 
water nu eens hier dan weer daar over   
den rand1 dan is de  rand de plaats van 
den snelsten groei4 ,het water wordt er 
als het  ware even opgehouden door de   
glibberige1 geleiachtige wiermassa1  die

 er de kalk en het koolzuur grootendeels
 uithalen4 ,dan vloeit het  water over  
den rand heen1 loodrecht naar omlaag en 
dus veel sneller2  daarenboven heeft het
 niet meer zooveel kalk in oplossing4   
,de groei  der wieren over die          
loodrechte vlakten gaat dus slechts     
langzaam1  en terwijl de rand jaarlijks 
zeer merkbaar hooger wordt1 groeit de   
wand onder hem haast niet aan4 ,men ziet
 nu1 hoe dientengevolge de  rand        
vertikaal omhoog groeit1 en dit is dan  
ook een algemeen karakter1  zoowel voor 
de tallooze handhooge randen1 die overal
 op de hellingen  voorkomen1 als voor   
die eigenaardige terrasvorming1 die     
zoozeer de  aandacht trekt4 ,horizontale
 terrassen met vertikale wanden staan   
boven elkaar op de oude heuvelhelling1  
die zij in een reuzentrap1  met treden  
van een meter en meer veranderen4 ,maar 
elk terras is een  vijvertje1 dat wel   
allengs zijn bodem met nieuwe           
kalkwierlagen bedekt1  maar toch1       
zoolang alles levend blijft1 met water  

gevuld blijft4    ,de vertikale wanden  
van die terrassen zijn soms uiterst     
fraai4 ,meest  wit of zeer licht bruin1 
omdat de groei der wieren er slechts    
langzaam is1 en altijd met de tallooze  
dwarsribbeltjes bezet1 die van  nabij   
beschouwd week en bros1 d4w4z4          
geleiachtig en met kalkkorrels          
doortrokken1 en niet zelden rose van    
kleur zijn4 ,soms is de loodrechte  wand
 overigens vrij vlak1 soms echter ook   
gevormd als een orgel1 met  tallooze    
pijpen1 of liever als een reeks van     
afhangende stalactieten  op dunne en    
steile stalagmieten rustende4 ,want in  
hun midden vertoonen  deze kolommen     
dikwijls eigenaardige versmallingen4    
,hier en daar ziet men de levende1 nog  
vochtige terrassen met de warme  bron of
 groep van bronnen die ze voedt1 alles  
nog in vollen groei en  in krachtige    
werking4 ,deze zijn het voornamelijk1   
die met bizondere  namen worden         
aangeduid1 en waarheen de bezoekers bij 
voorkeur worden  geleid4 ,maar er zijn  

tallooze terrasvormingen die geheel     
droog en  dood zijn1 en waarin de       
vijvertjes nu eens nog diep1 dan weer   
met  afval en stuivende kalk aangevuld  
zijn4 ,ook slijten de wanden en  de     
randen allengs1 en gaat dus het fijne en
 sierlijke op den duur  verloren4 ,heeft
 men eenmaal echter het verband tusschen
 die droge  en de nog vochtige terrassen
 goed begrepen1 dan vindt men dezelfde  
formatie op dezen geheelen berg telkens 
en telkens weer terug4    ,het warme    
water komt door spleten in de           
onderliggende rotsen  omhoog4 ,elk      
gesteente is min of meer gespleten1 maar
 het vermogen  van water1 om zoo het    
voldoende koolzuur bevat1 een           
overeenkomstige  hoeveelheid kalk op te 
lossen1 maakt hier de spleten waarin het
 water  loopt allengs wijder4 ,het      
worden geheele kloven en grotten4       
,trouwens  alle kalk die hier op de     
oppervlakte wordt afgezet1 moet ergens  
in  de diepte zijn opgenomen4 ,vloeit   
het water nu uit zulk een spleet1       

hetzij in een vijver1 hetzij over een   
helling1 dan ondergaat die spleet       
voortdurend verandering4 ,want het      
oplossen van kalk verbrokkelt het       
gesteente1 en doet blokken invallen4    
,zoo kan men zich voorstellen  dat vroeg
 of laat een spleet verstopt raakt4 ,het
 water moet dan een  anderen uitweg     
zoeken2 de formatin van de vroegere     
spleet drogen uit  en groeien niet meer1
 en elders beginnen nieuwe zich te      
vormen4 ,dit  kan natuurlijk gebeuren   
buiten het tegenwoordige gebied der     
gewone  werkzaamheid1 en dan krijgt men 
zulke gesoleerde kraters als bv4 den    
oranje-geyser1 dien ik straks nader     
beschrijven zal4 ,of het gebeurt  binnen
 het oude gebied1 en de afgezette lagen 
worden door nieuwe  barsten geopend4    
,daartoe bestaat trouwens alle          
gelegenheid4 ,want de werkzaamheid der  
randwieren leidt niet tot de vorming van
 een compacte rotsmassa1 maar  tot het  
ontstaan van dunne1 meest niet meer dan 
vingerdikke schalen  en lagen4 ,overal  

waar de grond afbrokkelt kan men dit    
zien4 ,het is  waarschijnlijk een gevolg
 van de periodische werkzaamheid1 die   
zelf  weer een gevolg is van het feit   
dat het water over den wierenrand nu    
eens hier en dan weer daar overvloeit4  
,de beschreven oorzaak moge de meest    
algemeene zijn voor de kleine  spleten  
tusschen de schalen1 voor de grootere en
 zeer groote spleten  geeft zij geen    
voldoende verklaring4 ,deze moet gezocht
 worden in de  neiging der randwieren om
 niet alleen vertikaal omhoog te groeien
 maar  ook horizontaal over den vijver  
heen zich uit te breiden4 ,drijvende    
wiertjes aan den rand1 die niet gaan    
zinken als zij zich met kalk  beladen1  
maar aan den rand aansluiten en met     
dezen allengs vast  worden1 zijn het    
begin van deze vorming4 ,zij groeien op 
de wijze  van die paddestoelen1 die men 
zoo dikwijls uit rottende boomstammen   
ziet uitgroeien als platte korsten met  
een opbouw uit evenwijdige  kringen4    
,hun rand is dan de laatste en jongste  

kring4 ,zoo is het  ook hier4 ,dezelfde 
zonen ontstaan1 met een witte rand en   
bruine  binnenkringen in allerlei       
tinten4 ,op ,minerva-terrace ziet men   
een bron1  als een helderen blauwen en  
vrij diepen vijver1 door een aantal     
stellen  van zulke horizontaal groeiende
 randen omgeven2 de meer verwijderde    
zijn ontstaan1 toen het water nog hooger
 stond1 en die aan het water  grenzen   
natuurlijk het laatst4    ,deze         
horizontale groei neemt nu soms zeer    
aanzienlijke afmetingen  aan4 ,ik zag   
daarvan verscheidene bewijzen4 ,het     
fraaist was echter een  warme bron1 vr  
en lager dan het ,minerva-terrace4 ,het 
water was weder  helder en donker blauw1
 de vijver had verscheidene meters in   
omtrek  en in zijn midden borrelde het  
kokende water omhoog4 ,maar dat midden  
was volgegroeid1 er stond een kleine    
krater met een centrale holte  waaruit  
stoom en water kwamen4 ,rondom was die  
krater ver uitgegroeid  tot een vlies1  
dat over het water zich uitbreidde4 ,aan

 de eene zijde  had dit vlies den rand  
van den vijver al bereikt4 ,gelukkig was
 alles  nog overvloeid en in vollen     
groei1 in witte en bruine en groene     
kringen4 ,want het was een broos        
oppervlak1 dat bij betreden in zou      
zakken en plaats maken voor het kokende 
vocht4 ,doch het betreden van  al deze  
natuurwonderen is verboden4    ,aan de  
andere helft van dezen vijver was het   
middenvlies over het  water heen tot    
bijna aan den rand gekomen1 een         
waterlijn van #aj-dj  c,m4 breedte vrij 
latend4 ,door deze lijn heen kon men in 
de diepte  kijken1 en ook de groene     
vlokken van wieren aan de onderzijde van
  het vlies zien4    ,het vlies was aan 
den rand nog papierdun1 doch naar het   
midden toe  veel dikker1 het groeide van
 boven en van onderen gelijkmatig aan1  
en het scheen niet lang meer te behoeven
 te duren1 voordat deze vijver  rondom  
gesloten zou zijn4    ,wordt nu vroeger 
of later de toevoer tot zulk een bron   
afgesloten1 dan  blijft de spleet4 ,in  

grootere vijvers kunnen zulke spleten   
veel langer  worden4 ,overal in het     
droge gesteente vindt men die spleten4  
,hier  en daar zijn ze ingetrapt of door
 een andere oorzaak geopend zoodat  men 
ze zien kan4 ,en van zeer kleine tot    
zeer groote spleten ziet  men alle      
overgangen4 ,overal vindt men ze1 meest 
in schuine richting  omlaag gaande4     
,cupid's ,cave is zulk een spleet1 die  
zijdelings in  een loodrechten wand wijd
 openstaat1 en ,devil's ,kitchen is er  
een1  die ik reeds genoemd heb en die   
enkele tientallen meters lang is en     
omstreeks #ac meter diep4 ,van ons      
gezelschap klommen een aantal personen  
langs ladders in deze spleet af1 die    
juist wijd genoeg daarvoor was4 ,in     
zulke spleten is onderaan niet zelden   
een koolzuurrijke lucht aanwezig1  die  
vogels en andere dieren kan doen        
verstikken en op bepaalde bronnen  van  
koolzuur wijst4 ,trouwens               
koolzuuruitwasemingen uit den grond gaan
  zeer dikwijls met vulcanische         

werkingen gepaard4    ,hoe dik de       
kalkafzettingen van deze wieren zijn1   
vond ik niet  opgegeven4 ,gewoonlijk    
meent men1 dat de geheele berg z        
ontstaan  is1 en overal in den omtrek   
vindt men sporen van denzelfden bouw uit
  dunne lagen en schalen4 ,de           
afzettingen liggen echter op het        
uiteinde  van een uitlooper van een     
heuvelenreeks1 en zijn dus              
waarschijnlijk  op een heuvelkam        
ontstaan4    ,om op de vliesvorming op  
de oppervlakte van het water terug te   
komen1  merk ik op dat dit vlies1 zoover
 het met het heete water in aanraking   
is1 bijna altijd geheel wit is4 ,dit    
wijst er op dat het niet de  randwieren 
zijn1 die het grootste aandeel aan den  
snellen groei van  dit vlies hebben1    
maar de draadwieren4 ,men ziet dan ook  
dikwijls een  draderige structuur1 de   
draden loopen evenwijdig en naar den    
rand toe1  zoodat de lengtegroei van    
elken draad tot de voortzetting van den 
rand bijdraagt4 ,op enkele plaatsen zag 

ik zoo van n punt uitgaande  een waaier 
van draden over de oppervlakte          
uitstralen4 ,of liever over  wat de     
oppervlakte geweest was1 want de        
watertoevoer was1 tijdens  mijn bezoek1 
zoo klein1 dat het vijvertje droog was4 
,de bodem was  vlak en bezaaid met      
koraalvormige wiergroepen1 wit van de   
kalkmassa  waarin zij zich gedompeld    
hadden4 ,het waaiervormige dradenvlies  
lag  rustig op die koraaltjes4 ,en dicht
 er bij waren dergelijke vormingen1     
deels jonger en nog bevloeid en         
groeiend1 deels ouder en ten deele      
vergaan4 ,zulke fijne vormingen moeten  
wel vernietigd worden als zij  door een 
hagelbui met grove hagelsteenen         
getroffen worden1 zooals  op den avond  
na mijn bezoek4 ,en eveneens moeten de  
herhaalde heftige  regens en            
onweersbuien veel tot het afslijten     
bijdragen4    ,vele spleten zag ik in de
 droge gedeelten4 ,maar een aantal vond 
ik ook op de bevloeide plaatsen1 en dan 
daalde het water in een  dikken stroom  

in de spleet af1 om in den ondergrond te
 verdwijnen1  en waarschijnlijk1 met    
nieuwe kalk beladen1 elders weer voor   
den dag  te komen4 ,zoo bijvoorbeeld aan
 ,marble-terrace4    ,de fraaiste       
vijvers zijn die van het                
,jupiter-terrace4 ,het zijn  twee groote
 diepe vijvers van prachtig donker blauw
 water1 dat zoo  heet is1 dat het de    
boven beschreven dampen en nevels geeft1
 en dat  overal in de vijvers1 die      
tientallen van quadraat-meters groot    
zijn1  de bodem en binnenranden zuiver  
wit zijn1 en dus geen randwieren maar   
slechts draadwieren bevatten4 ,over de  
randen vloeit het water deels  loodrecht
 omlaag1 aan de andere zijde echter over
 een uitgebreide  vlakte1 waar het      
groote terrassen met lage randen maakt4 
,hier koelt  het voldoende af1 om den   
geheelen bodem zich met bruine en groene
  wieren te doen bedekken4 ,vallen in   
zulke koelere vijvertjes naalden  of    
geheele takken van dennenboomen en roode
 ceders1 dan worden die  allengs met    

wieren overgroeid en met een kalklaagje 
omkleedt evenals  bij ons in het meertje
 van ,rockanje4 ,kunstmatig ingebrachte 
voorwerpen  kan men op deze wijze ook   
laten incrusteeren4 ,verderop is het    
water  soms zoover afgekoeld1 dat       
grassen en lage soorten van biezen er   
aan  groeien kunnen4    ,de eigenaardige
 groeiwijze der randwieren geeft nog tot
 een ander  merkwaardig verschijnsel    
aanleiding1 als namelijk de randen zeer 
hoog  worden4 ,het zijn de kegels en    
schoorsteenen4 ,kegels heeten zij als de
  holte betrekkelijk klein is1          
schoorsteenen als die in verhouding tot 
den rand groot is4 ,de namen hebben     
betrekking op de droge toestanden1  maar
 men vindt dezelfde gevallen ook met een
 warme bron er in4 ,een  schoorsteen van
 omstreeks een meter hoogte wordt den   
toeristen  vertoond1 en kegels ziet men 
op verschillende plaatsen4    ,als de   
travertijnrotsen lang droog zijn en     
verweeren1 herneemt de  plantengroei    
zijn rechten4 ,eerst komen gras en      

kleine bloemplanten1  daarna komen      
heesters en boomen1 en geheele bosschen 
van den  ,yellowstone-den 7,pinus       
,murrayana7 staan op dezen berg4 ,maar  
als zich  dan dicht bij en iets hooger  
dan het bosch een nieuwe spleet opent1  
en haar heete water over den grond van  
het bosch uitspreidt1 kan  zij het      
geheele bosch dooden4 ,niet door de     
warmte van het water1  want dat is op   
dien afstand van de bron voldoende      
afgekoeld om  onschadelijk te zijn4     
,maar omdat de grond met een verhardende
 korst  van kalk wordt bedekt1 die ten  
slotte den bodem geheel van de lucht    
afsluit zoodat daaronder de wortels     
sterven1 en dus ook de boomen te  gronde
 gaan4 ,angel's terrace is een droevig  
voorbeeld van dit geval1  daar hier     
honderden groote dennenboomen geheel    
dood en kaal op den  kalkgrond staan4   
,soms bereikte de kalklaag hunne        
onderste takken1  maar soms liet zij den
 voet der wortels aan de stammen        
onbedekt1  zoodat men gemakkelijk zien  

kon1 dat zelfs een zeer dunne laag  z   
moorddadig kon werken4 ,aan de randen   
van deze plaats zag ik de  stervende en 
half gestorven boomen1 die een          
toenemende uitbreiding  van het euvel   
aanduidden4 ,merkwaardig vond ik het    
voorkomen van onze  gewone europeesche  
blauwe klokjes 7,campanula              
rotundifolia71 die hier1  te midden van 
die vreemde verschijnselen en die geheel
 bizondere flora1  weelderig bloeiden en
 een aangename herinnering aan onze     
heiden boden4    ,in een der boschrijke 
valleien achter de heuvelengroep1 waarop
  de voornaamste bronnen der ,mammoth   
,hot ,springs gevonden worden1  staat   
een groote kegel van travertijn1 die den
 naam draagt van  ,orange-,geyser4 ,deze
 naam zou allicht doen vermoeden1 dat   
men hier te  doen had met een formatie1 
zooals die in de eigenlijke             
geyserbassins  gevonden worden1 en dat  
deze bron dus op dit gebied niet thuis  
behoorde4 ,men zou meenen dat zijn      
wateren kiezelzuur bevatten en dus      

sintel afzetten1 terwijl de opgeloste   
stof in werkelijkheid hier  koolzure    
kalk is1 evenals in alle bronnen van    
deze omgeving4 ,ook  springt de bron    
niet hoog op1 zooals men het van een    
echten geyser  verwachten zou4    ,de   
kegel is stomp en van boven min of meer 
vlak4 ,de kleur is aan de  eene zijde   
krijtwit1 aan de andere bruin en grijs2 
de eerste zijde is  thans droog1 en de  
kleuren der laatste worden door het     
overvloeiende  water onderhouden4 ,op   
den vlakken top bevindt zich een bekken 
met  water1 in welks midden een bron    
kookt4 ,van uit het dal kan men dat     
niet zien1 maar men hoort het geluid    
duidelijk en ziet de dampen  opstijgen4 
,ik ben op een der bergen die het dal   
omgeven geklommen  om het bekken te     
zien2 het neemt slechts een klein deel  
van de  topvlakte in4    ,die bron      
schijnt uit een opening van een         
onderaardsche spleet te komen1  want aan
 de eene zijde van den hoogen kegel is  
een lage afzetting van  travertijn1 die 

den vorm van een vlakken heuvelrug      
heeft1 op zijn kam  een aantal kleine   
openingen en barsten dragend1 waaruit   
heet water te  voorschijn komt4 ,die    
lijn is slechts een twintigtal passen   
lang1 en  even groot is de afgezette    
kalkmassa1 die links en rechts van haar 
den  grond bedekt4 ,deze formatie is    
vrij gelijkmatig van oppervlakte1 zoodat
  zij bijna overal door het afvloeiende 
water bevochtigd wordt4 ,het kwam  mij  
belangrijk voor1 deze openingen nader in
 oogenschouw te nemen en  eenigszins    
uitvoerig te beschrijven1 omdat zij veel
 kleiner zijn dan  die der meeste andere
 heete bronnen1 en te zamen een typisch 
beeld  van den bovenrand van een        
onderaardsche barst geven4    ,de       
opening1 die het verste van den         
hoofdkegel gelegen is1 is zoo  groot als
 een vuist1 en aan drie zijden met      
korsten van bruin en groen  verkalkt    
wier overgroeid2 het water1 dat er in   
vrij groote hoeveelheid  uitstroomt1 is 
zeer heet4 ,vlak er naast staat een     

kegeltje met een  opening zoo wijd als  
een vinger dik is1 maar dit is nu droog4
 ,het water  uit de vuist-groote opening
 kookt met tallooze bellen op en vloeit 
dan omlaag in een smal stroompje4       
,daarin groeien de witte of bleekgele   
draadwieren in drie of vier bundels1    
wiegelend in den kleinen heeten1        
snelvlietenden stroom4 ,men brandt zijn 
vingers als men de wieren er  uithaalt4 
,iets verder op vindt men zulke draden1 
die afgebroken en  dus weggevoerd zijn1 
maar tegen een scherpen hoek van den    
rand zijn  blijven hangen4 ,allengs     
koelt het water natuurlijk af1 en weldra
 is  het zooveel lager in temperatuur   
geworden1 dat de groene en bruine       
wieren er in kunnen leven4 ,het beekje  
is dan breeder en minder diep  geworden1
 en loopt over korsten van levend       
travertijn in allerlei  kleuren1 met een
 slijmerige1 maar allengs verkalkende   
oppervlakte4    ,volgt men de           
vermoedelijke barstlijn1 dan vindt men1 
ongeveer een  meter verder en iets      

hooger op1 een vingerdikke opening1     
waaruit  voortdurend groote damp-blazen 
komen1 die de opening telkens           
afsluiten4 ,er vloeit maar weinig water 
uit1 doch ook daarin groeien  de witte  
draadwierbundels4 ,het water verspreidt 
zich dan en is juist  voldoende om een  
aanzienlijk deel der oppervlakte vochtig
 en warm te  houden4 ,daar groeien de   
bruine en groene korsten1 nog           
geleiachtig  en bros1 brekend bij het   
aanraken4 ,enkele voetstappen van       
vroegere  bezoekers maken er kleine     
meertjes1 waarin het water blijft staan2
  in de hoogste en warmste groeien de   
bleeke draadwieren1 in de lagere  de    
bruine en oranjegekleurde soorten4      
,een halven meter verder1 op de         
overigens gesloten barstlijn1 komt  weer
 een vuistgroote opening1 die wat hooger
 op het heuveltje ligt1  en dus een     
sneller afvloeiend stroompje geeft4 ,die
 stroom is aan den  rand zwart1 in 't   
midden draderig wit1 beide door de      
wieren die er  in groeien4    ,nu stijgt

 de heuvelrug sneller en over een       
afstand van een meter  liggen nog een   
vijftal dergelijke bronnetjes1 elk met  
een wit of  zwart stroompje1 omgeven    
door een bruinen rand4 ,hooger op de    
lijn  worden de vingergroote openingen  
talrijker en moeilijk te tellen1 soms   
vloeien zij tot groepen inn4 ,maar de   
beekjes en afzettingen zijn  dezelfde4  
,een #be-tal zulke gaatjes liggen op een
 paar meter bijeen1  een smalle lijn    
vormend4 ,dan volgt een duimdikke bron1 
die zijn water  een hand hoog opspuit en
 in een bocht omlaag laat vallen4       
,rondom  de opening en de plaats waar   
het water valt1 vormen zich korsten1    
die aan den warmwaterkant wit1 doch aan 
de andere zijde bruin zijn4    ,de groep
 der actieve bronnetjes wordt thans     
afgewisseld door een  onwerkzamen kegel1
 die een hand hoog boven het oppervlak  
uitsteekt1  en de meeste andere dus in  
grootte overtreft4 ,water kon ik in de  
holte niet zien1 doch ongetwijfeld was  
dit in de diepte voorhanden4    ,op     

dezen kegel volgt een spuitbronnetje1   
dat zoo dik is als een pink  en door een
 gekorrelden rand omgeven4 ,het werpt   
groote druppels water  omhoog1 die      
telkens met bellen kokenden waterdamp   
afwisselen4 ,de  druppels vallen buiten 
den rand op de kalkafzetsels1 die daar  
en vlak  langs den rand wit zijn1 maar  
op zeer kleinen afstand eene bruine     
kleur aannemen4 ,want daar helt het     
oppervlak sterk en vloeit dus het  water
 snel in een dunne1 verkoelde laag weg4 
,nu komen weer1 altijd in de richting   
van den geyserkegel1 een  tiental       
vingerdikke gaten waarin het water      
kookt2 zij vormen een  kleine groep met 
een gemeenschappelijken rand1 die echter
 aan de  eene zijde van onderen         
gebarsten is1 zoodat het heete water    
niet  over1 maar onder den rand         
afvloeit4 ,het is een handbreede spleet1
  die een even breed stroompje geeft1   
dat weer een zwarten bodem heeft  en vol
 is met slingerende1 bleekgele draden4  
,aan de randen groeien  allengs korsten 

van bruine en witte wieren over het     
water heen2 zij  groeien van onderen    
sneller aan1 daar zij aan de bovenzijde 
dikwijls  droog worden1 en hechten zich 
dus meer en meer aan de onderlaag vast1 
de bedding van den stroom vernauwend4   
,eindelijk volgt nog een veel grootere  
opening4 ,het is een kegel zoo  groot   
als een hoofd1 die van boven en aan de  
eene zijde open is1  en waaruit een     
breede stroom van heet water omlaag     
vloeit4 ,zwarte  vliezen en witte draden
 wisselen elkaar in dit water af1       
terwijl  allerlei fijne koraalvormige   
gewassen zich aan den voet van den      
kegel in het warme water bevinden4      
,verder op wordt de bodem van dezen     
stroom breeder en licht roestbruin van  
kleur1 en bedekt hij zich met  tal van  
wierlijsten en van lepelvormige         
uitsteeksels1 die het water  plaatselijk
 en tijdelijk tegenhouden1 een ontelbare
 menigte van kleine  bekkentjes vormend4
    ,boven dezen langen en breeden rug  
verheft zich de eigenlijke  geyser-kegel

 nog drie meter hooger4 ,aan de         
beschreven zijde vloeit  overal een     
dunne laag heet water over den rand1    
zwarte en witte en  bruine strepen      
vormend1 al naar gelang der wiersoorten4
 ,de bovenrand  is afgerond door het    
overvloeiende water2 daaronder vormen   
zich  stalactieten1 die als ribben      
vertikaal omhoog loopen4 ,dan volgt een 
gedeelte waar de kegel minder steil is1 
en hier hebben zich vooral  de          
randwieren genesteld1 tal van terrassen1
 elk met een vijvertje1  vormend4       
,sommige dezer terrassen zijn ook reeds 
volgegroeid en  het water vloeit        
eenvoudig over den rand van het         
horizontale vlak  heen4 ,soms zijn deze 
terrassen groot1 en telt men er slechts 
een  tiental boven elkaar1 soms zijn zij
 kleiner en vindt men er twintig  en    
meer bij dezelfde daling4 ,overal is de 
geheele oppervlakte met de  kronkelende 
dwarsribben der bruine wieren dicht     
bedekt4 ,het is als  het ware een       
fijngolvende bodem onder de dunne       

waterlaag4    ,aan de tegenovergestelde 
zijde1 de noordzijde van den kegel1     
vloeit1  zooals ik reeds gezegd heb1    
tegenwoordig geen water meer af2 hier   
en daar zijn zelfs groote stukken er uit
 gevallen1 zoodat men iets  van de      
inwendige structuur zien kan4 ,daarbij  
blijkt1 dat de opbouw  voortdurend      
ongeveer op dezelfde wijze heeft        
plaatsgevonden1 waarop nu  de afzetting 
aan de oppervlakte nog voortgaat4 ,want 
de massa bestaat  uit vingerdikke       
schalen1 die los en met smalle          
tusschenruimten over  elkander liggen4  
,die tusschenruimten correspondeeren met
 de perioden1  waarop dat gedeelte van  
het oppervlak droog was1 terwijl de     
schalen  natuurlijk des te dikker zijn1 
naarmate de plek langer onafgebroken    
bevloeid geworden is4 ,bij het drogen is
 de donkerbruine kleur der  vochtige en 
levende massa in een licht geelachtig   
bruin veranderd4    ,rondom de          
beschreven formaties is een uitgebreid  
afvloei-terrein voor  het water4 ,op dit

 terrein is alle vegetatie van andere   
planten dan  wieren gedood1 en het is   
met een travertijnlaag bedekt1 die vlak 
bij  den kegel vrij dik is1 maar naar de
 randen toe dun uitloopt4 ,vlak  langs  
den rand groeien echter allerlei        
planten1 zoodat men precies  zien kan1  
hoever de afzetting gegaan is4 ,onder   
die planten1 die de  oorspronkelijke    
flora van het dal vertegenwoordigen1    
komt vooral  een lage soort van gulden  
roede vrij veelvuldig voor4 ,trouwens   
het  geslacht der ,solidago's of gulden 
roeden is in het geheele park1 en       
verder over al de prairin van het       
westen1 aan de oostzijde der ,rocky     
mountains1 een der meest algemeene1     
zoowel wat rijkdom aan soorten1  als wat
 de onafzienbare millioenen van         
individuen betreft4 ,verder  vindt men  
langs den rand blauw bloeiende          
vlassoorten1 gele ,sedums1  kleine      
,asters 7een geslacht1 dat in ,amerika  
even rijk vertegenwoordigd  is als de   
gulden roeden71 immortellen1 en aan den 

boschkant de kleine                     
moeras-zonnebloemen4    ,zoover de      
kalkafzetting gaat1 zijn ook de boomen  
gedood4 ,het zijn  de reeds genoemde red
 cedars1 een soort van jeneverbessen1   
die  hier overal veelvuldig groeien4    
,rondom den voet van den kegel staan    
die boomen in groepjes1 tot manshoogte  
en meer opgegroeid en op de  armsdikke  
stammen rijk vertakt4 ,maar thans zijn  
zij zonder loof1  geheel dor en kaal1 en
 ten deele is reeds de schors           
afgestorven  en afgevallen4 ,uit den    
kegel zelf steken de toppen van een     
zestal  zulke stammen nog omhoog2 zij   
moeten reeds eeuwen geleden1 in het     
begin der formatie1 gedood zijn1 en zijn
 sedert langzamerhand onder  de         
aangroeiende travertijn-massa bedolven  
geraakt4 ,wat daarboven  uitsteekt is   
kaal en bestaat alleen nog maar uit de  
dikste takken2  al het overige is       
vergaan1 en ook de schors is sedert lang
 verdwenen4    ,zijn deze stammen een   
treurig getuigenis van den strijd       

tusschen de  kalkwieren en het          
oorspronkelijke bosch1 iets verder op   
kan men dezen  strijd nog in vollen gang
 zien4 ,hier zijn de roode ceders ten   
deele  nog groen en vol bessen1 ten     
deele dor en droog4 ,aan sommige is het 
gelukt den kalkhoudenden stroom         
tijdelijk af te wenden2 de voorste      
stammen zijn in den strijd gevallen maar
 zij hebben de overige van  het groepje 
beveiligd4 ,als een eilandje ligt zulk  
een plekje in den  versteenenden stroom1
 en allerlei kleine planten hebben van  
de geboden  beveiliging gebruik gemaakt1
 de plek tot een groenende en bloeiende 
oase in de kleine woestenij makend4     
,vooral een soort van distel en  de     
,smilacina1 die later in het najaar     
uiterst sierlijke trossen van  roode    
besjes zal dragen1 troffen mij hier1    
tusschen de zooeven reeds  genoemde     
planten van den rand4    ,behalve de    
roode ceders1 die den kegel omgeven1    
ziet men aan de nu  droge voorzijde een 
paar hooge dennenstammen1 wier voet ook 

reeds  door het travertijn overdekt is1 
en die dus geheel dood zijn4 ,als kale  
pilaren met wijduitgespreide takken     
reiken zij boven den heuvel omhoog4     
,het is duidelijk1 dat deze geheele     
formatie van de vlakte van het  dal uit 
is opgewerkt4 ,er moet zich in het bosch
 een onderaardsche  spleet gevormd      
hebben1 die in verband stond met de     
watermassa1  die hier van uit de hooge  
bergen naar het eigenlijke terrein der  
,mammoth ,hot ,springs vloeit4 ,uit die 
spleet is het kalkhoudende water  te    
voorschijn getreden1 rondom kalk        
afzettend en de oude vegetatie  doodend4
 ,de spleet moet ontelbare jaren en     
wellicht eeuwenlang op  dezelfde plaats 
werkzaam zijn geweest1 met n            
hoofdopening1 die den  grooten kegel    
gevormd heeft1 en met een reeks van     
kleinere voor het  vlakke heuvelrugje1  
dat ik beschreven heb4    ,rondom heeft 
het dal den gewonen vorm1 en zijn de    
hellingen met de  gewone dennensoort    
dezer streek meest dichtbegroeid4 ,in   

het dal is de  beschreven spleet echter 
niet de eenige uitlaat voor het heete   
water  geweest4 ,want een honderdtal    
passen verder op ligt een tweede kegel1 
veel lager en veel vlakker en breeder1  
maar zuiver kegelvormig4 ,de  hoogte    
bedraagt slechts een meter1 maar de     
straal is verscheidene  meters lang4 ,in
 het midden1 dus op den top van den     
vlakken kegel1  ligt een uitgedoofde    
bron4 ,het is een kommetje vol water1   
iets kleiner  dan een gewone waschkom4  
,dit water is lauw1 en dus afkomstig van
 de  onderaardsche spleten2 ook ziet men
 in den bodem van het bekken een        
drietal gaten1 waaruit dampen en        
luchtbellen omhoog bobbelen4 ,de bodem  
van dit kommetje is met roodbruine      
wiervlokken bedekt1 en dezelfde  wieren1
 doortrokken met kalk en uitgedroogd1   
vormen klaarblijkelijk  de geheele massa
 van den kegel1 blijkens de lichtgrijze 
kleur4    ,de geheele1 vlakke kegel is  
kaal1 maar toch begint de plantengroei  
hier en daar zijne rechten weer te laten

 gelden1 en mossen1 grassen1  enkele    
gulden roeden en wolfsmelken met nog een
 paar andere soorten  hebben al enkele  
punten vermeesterd1 om van daaruit zich 
allengs uit  te breiden4 ,ook een       
immortelle zag ik er bloeien4 ,op de    
oppervlakte  van den kegel ziet men nog 
duidelijk de sporen van de gekronkelde  
wierranden1 die eenmaal ook deze        
formatie terrasvormig gemaakt moeten    
hebben4 ,maar het meeste is toch reeds  
tot puin en poeder vergaan1  wellicht   
grootendeels door belangstellende       
bezoekers vertrapt4    ,ook elders in de
 vallei zijn nog sporen van bronnen of  
onderaardsche  spleten wier wanden zijn 
ingevallen1 zoodat men dus in de diepte 
zien kan4    ,in een naburig dal had ik 
de gelegenheid nog beter te zien hoe    
zulk  een travertijn-massa er van binnen
 uitziet4 ,daar vond ik een kegel1      
juist zooals die van den                
,orange-,geyser1 maar klaarblijkelijk   
sedert  lange jaren droog en onwerkzaam4
 ,hij is drie meter hoog1 van boven niet

  merkbaar veranderd1 maar zijdelings   
afbrokkelend4 ,deze geheele kegel       
bestaat uit meest vinger dikke schalen1 
die van boven bijna horizontaal  liggen 
maar dan ombuigen en loodrecht omlaag   
gaan4 ,zij zijn zoo los  aan elkander   
verbonden1 dat zij afbladeren en        
afschilferen4 ,op zijn  buitenvlak      
vertoont elke schaal een                
stalactietachtige structuur1 en  waar de
 schalen dwars doorgebroken zijn is de  
inwendige massa helder  wit en          
grof-poreus4 ,sommige schalen zijn zoo  
dun als bordpapier1  andere dikker1 tot 
vingerdikte toe4 ,plaatselijk is de     
buitenvlakte van  den geheelen kegel nog
 goed bewaard1 vooral aan sommige zijden
 aan  den voet1 en hier ziet men haar   
bedekt door tallooze dwarsloopende      
ribbels1 die thans grijs en droog zijn1 
maar die klaarblijkelijk  door de bruine
 randwieren zijn gemaakt4 ,hoeveel      
eeuwen de wieren aan  dezen kegel       
gebouwd hebben1 is moeilijk na te gaan1 
maar alles pleit  er voor1 dat zij van  

den beginne af tot aan het einde op     
dezelfde  wijze werkzaam geweest zijn4  
,uiterst eenvoudige beginselen brachten 
ook hier een rijke afwisseling in vorm  
en structuur teweeg4                    
,,ii4    ,,de ,,geysers4      ,verlaten 
wij thans de warme bronnen van ,mammoth 
,hot ,springs met  hunne terrassen van  
kalksteen1 om tot de eigenlijke geysers 
over te  gaan4 ,deze liggen in het      
algemeen in de dalen tusschen de        
vulkanische  gesteenten1 en hunne       
afzettingen bestaan dan ook niet uit    
kalk maar in  hoofdzaak uit kiezelzure  
gesteenten of silicaten4 ,deze formatie 
heet  hier geyseriet1 in tegenstelling  
met het travertijn der beschreven  warme
 bronnen4    ,hoogopspringende bronnen  
ziet men op het kalkterrein niet4 ,de   
geysers  zijn echter juist het meest    
bekend om de enorme hoogten waartoe     
sommige van hen het kokende water       
opwerpen4    ,vanwaar die kracht1 die   
stoom en water zoovele honderden meters 
omhoog  kan werpen8 ,vanwaar dat        

vermogen1 om een schijnbaar volkomen    
rust  plotseling af te breken1 om zulke 
geweldige verschijnselen voort te       
brengen1 en dan weer1 als of niets      
gebeurd ware1 tot de vroegere rust      
terug te keeren8 ,het is de inwendige   
warmte der aarde1 die dit teweeg        
brengt4 ,het zijn eenvoudig             
verschijnselen van koken1 maar onder    
zeer  bizondere omstandigheden4 ,in een 
gewonen ketel bruist en borrelt en  spat
 het water op4 ,kon op een of andere    
wijze plotseling het koken  versneld    
worden1 dan zou ook het opspatten van   
waterdruppels plotseling  toenemen1 zij 
zouden talrijker en hooger opgeworpen   
worden4 ,zoo moet  men zich de geysers  
voorstellen4 ,enkele komen uit een diepe
 spleet1  waarin men tijdens de rust het
 water niet zien kan1 maar kort vr  de  
uitbarsting komt het toch omhoog4 ,de   
meesten echter komen uit  een kleinen   
kom of vijver1 die tot aan den rand toe 
gevuld is met  water4 ,een volkomen     
helder1 maar donkerblauw water1 dat in  

schoonheid  en aantrekkelijkheid voor   
dat der andere warme bronnen van het    
park  niet onderdoet4    ,men kan veilig
 zeggen1 dat tusschen de voortdurend    
kokende bronnen  en de machtigste       
geysers in de bassins van het           
,yellowstone-park alle  overgangen      
voorkomen4 ,daarbij geldt de regel1 dat 
gewoon kokend  water betrekkelijk       
slechts weinig opspat1 maar dat het     
opwerpen  van hooge zuilen samenhangt   
met periodische rust4 ,hoe zeldzamer het
  opspatten is1 des te hooger en des te 
machtiger kan het worden4 ,de  meest    
bekende geyser is de ,old ,faithful1 die
 dien naam draagt1 omdat  hij1 zoolang  
als men hem kent1 nog nooit aan zijne   
belofte ontrouw  geworden is4 ,en die   
belofte1 afgeleid uit een lange         
ervaring1 is dat  hij telkens1 na ruim  
een uur1 weer zal beginnen te spelen1   
zooals  de locale term luidt4 ,alle     
andere hoog opspuitende geysers van deze
  streek zijn zeldzamer in hun uitingen1
 zij werken elken dag eens1  of om den  

anderen dag of om de #d of #e dagen4 ,de
 tusschenpoozen van  rust zijn wel      
ongeveer gelijk1 voor elk van hen1 maar 
toch niet z1  dat men juist vooruit kan 
zeggen1 wanneer het spel beginnen zal4  
,voor  den reiziger1 die op elk bassin  
slechts eenige uren vertoeft1 hangt  het
 dus geheel van het toeval af of hij de 
verschijnselen zien zal  of niet4 ,maar 
de ,old ,faithful laat hem nooit in den 
steek4    ,vlak bij dezen geyser1 op een
 afstand van omstreeks #cjj ,meters1 is 
het  htel gebouwd1 dat zijn naam in de  
curieuse combinatie draagt4 ,het  heet  
,old ,faithful ,inn1 een naam1 dien1    
buiten verband met de bron1  menige ,inn
 benijden zou4 ,het spel begint met het 
opstijgen van heet  water uit de spleet 
en het overvloeien van groote           
hoeveelheden daarvan1  terwijl          
voortdurend aanzienlijke hoeveelheden   
stoom in groote wolken  in de lucht     
ontwijken4 ,heeft dit eenige minuten    
geduurd1 dan begint  het water sterker  
op te spatten1 meters hoog en in        

verschillende  richtingen schuin        
opstijgend1 totdat ten slotte een zuil  
van wel  twee voet in doorsnede tot een 
hoogte van #dj-ej ,m4 met geweldige     
snelheid omhoog stijgt4 ,deze zuil is   
echter1 zoover ik zien kon1  geen       
massieve waterkolom1 maar gevormd uit   
een onnoemelijk aantal  grootere en     
kleinere druppels4 ,en de hoeveelheid   
water1 die terstond  daarna omlaag valt 
en den geheelen geyserkegel overdekt1   
komt met  deze voorstelling goed        
overeen4 ,een uitvoerige beschrijving   
van dezen  geyser en zijn spel zal ik   
echter eerst later geven4    ,juist op  
dezelfde wijze werken de talrijke       
geysers die met  tusschenpoozen van een 
kleiner of grooter aantal minuten       
opspuiten4 ,hier kan men alles meer van 
nabij en dus nauwkeuriger  zien4 ,een1  
twee of drie meters spat het water op4  
,zorgt men dat  men ten opzichte van de 
windrichting ter zijde staat1 zoo kan   
men  soms veilig vlak aan den rand      
blijven staan4 ,onder den wind zou men  

natuurlijk door de heete stoomdampen    
omhuld worden1 zonder snel genoeg  een  
uitweg te kunnen vinden4 ,men ziet ook  
hier geen eigenlijke zuil  van water4   
,uit de diepte van den helderen vijver  
stijgen plotseling  groote stoomblazen  
in geweldig aantal op4 ,zij werpen het  
water dat  boven hen is1 en dat zij     
meevoeren met kracht omhoog1 maar doen  
het  daarbij snel en volkomen           
uiteenspatten4    ,de ,ginantess #bj    
speelt om de #ab uren1 de ,sawmill #ba  
#e of #f  maal daags1 de ,giant #bb eens
 in de week1 de ,castle #bc-;geyser  met
 tusschenpoozen van omstreeks #cj uren1 
en zoo zou men voor al de  grootere     
geysers een lijst van hunne werkzaamheid
 kunnen geven4 ,de  ,giant1 die het     
zeldzaamst werkt1 is ook de hoogste1    
zooals zijn naam  trouwens aanduidt2    
zijn water wordt tot ruim #hj ,meter    
hoog opgeworpen1  dus bijna de dubbele  
hoogte van ,old ,faithful4    ,door dit 
overzicht van de kracht der             
uitbarstingen in verband met de  lengte 

van de perioden van rust1 komen wij tot 
de voorstelling1 dat de  machtige       
geysers gedurende die perioden eenvoudig
 hun kracht opsparen  en ophoopen1 om   
die dan1 in den korten tijd van enkele  
minuten1 op  veel grootschere wijze te  
kunnen gebruiken4 ,als van zelf ontstaat
  dus de vraag1 op welke wijze zij dit  
ophoopen kunnen tot stand brengen4      
,natuurlijk kan men in het inwendige der
 aarde niet gaan kijken1 hoe  het water 
daar eigenlijk kookt1 noch ook hoe de   
ketel of ketels er  uit zien1 waarin dit
 gebeurt4 ,kon men door boringen zoo    
dicht bij de  bronnen komen1 dan zou men
 toch waarschijnlijk hun regelmatige    
werking  storen4 ,men moet dus uit      
gewone natuurkundige verschijnselen1 in 
verband met den bekenden bouw der       
gesteenten1 en den gewonen loop van  het
 water1 dat in artesische putten en in  
overeenkomstige natuurlijke  bronnen    
omhoog komt1 trachten een voorstelling  
af te leiden4    ,zulk een voorstelling 
heeft de groote scheikundige ,bunsen    

ontwikkeld  en door laboratorium-proeven
 gesteund4 ,zij heeft algemeenen bijval 
gevonden1 en hoewel door lateren hier en
 daar in de uitwerking wat  veranderd   
is1 is het beginsel toch steeds         
hetzelfde gebleven4 ,zoo groot  is de   
vereering1 die de bewonderaars der      
geysers voor ,bunsen hebben1  dat een   
der hoogste en fraaiste bergtoppen van  
het ,yellowstone ,park  naar hem genoemd
 is4 ,het is de ,bunsenpeak1 de hoekige 
pyramidale  berg1 die vlak achter de    
,mammoth ,hot ,springs en tegenover de  
,terrace-mountains staat4 ,de groote    
zijweg gaat tusschen hem en deze  bergen
 door1 en mijlen lang rijdt men rond om 
zijn voet1 met het  volle uitzicht op   
zijn rotsen en bosschen4    ,om mij     
echter niet te zeer in theoretische     
beschouwingen te begeven1  zal ik       
beginnen met een korte schets van de    
beweging van het  water in den grond in 
gewone gevallen4 ,ik knoop daarbij aan  
aan den  gedachtengang1 dien ik reeds   
bij de bespreking der travertijn-bronnen

  van ,mammoth ,hot ,springs gegeven    
heb4    ,overal waar een kunstweg in het
 gesteente van een gebergte is          
uitgehouwen kan men zien1 dat die steen 
niet gaaf is4 ,altijd is  hij door      
spleten en barsten in verschillende     
richtingen in stukken  gebroken4 ,men   
beweert dat nergens op aarde1 noch aan  
de oppervlakte1  noch in de diepte1 een 
volkomen gaaf rotsblok van kubieken vorm
 met  zijden van #c ,meters of meer zou 
te verkrijgen zijn4 ,die barsten zijn   
onafhankelijk van den laagsgewijzen bouw
 en in het algemeen het gevolg  van     
plaatselijke opheffingen en             
verzakkingen4 ,in het lava-gesteente    
van het ,yellowstone ,park komt daarbij 
het feit dat de lava bij het  verkoelen 
natuurlijk sterk ingekrompen is4 ,zij is
 daarbij min of meer  regelmatig        
gebarsten1 in het geval van de basalt   
zelfs zeer regelmatig  in de bekende    
zeszijdige zuilen4    ,in die barsten   
ziet men somwijlen op de rotsen1 maar   
meer nog op de  zooeven bedoelde1 bij   

het aanleggen van wegen kunstmatig      
gemaakte in-  en doorsnijdingen1 de     
wortels der planten doordringen4 ,dit is
 een  studie op zichzelf1 vooral omdat  
het een tastbare verklaring geeft  hoe  
het komt1 dat zoovele planten op        
schijnbaar naakt gesteente of op        
klaarblijkelijk uiterst droge hellingen 
leven kunnen4 ,meters ziet men  de      
wortels omlaag dalen1 en waarschijnlijk 
gaan zij nog veel dieper1  maar de fijne
 takken en uiteinden zijn allicht       
beschadigd en gebroken  en dus niet meer
 waarneembaar4    ,langs denzelfden weg 
sijpelt natuurlijk het regenwater in het
 gesteente  omlaag4 ,het moge in de     
humuslagen langeren of korteren tijd    
zijn  opgehouden1 alles wat niet        
verdampt1 of niet als beken langs de    
oppervlakte afvloeit1 zinkt weg in de   
spleten4 ,het verzamelt zich  in de     
diepte4 ,ging het gesteente met         
denzelfden bouw onbeperkt door1  allicht
 zou het water onbeperkt kunnen         
wegzinken4 ,maar de lava rust op        

krijtlagen1 en deze weer op andere      
formatin4 ,storingen in de beweging  van
 het water moeten dus het gevolg zijn1  
en zoo de lagen eenigszins  hellen1     
zullen zij het water in bepaalde        
richtingen afvoeren4 ,zoo  ontstaan     
onderaardsche beken en stroomen en hun  
aantal en macht is  veel grooter dan men
 zich gewoonlijk voorstelt4 ,trouwens   
ook in ons  eigen land speelt die       
onderaardsche beweging van het water een
 groote  rol1 een rol1 die men thans1   
bij het aanleggen van waterleidingen    
hoe langer hoe meer waardeeren en       
bestudeeren gaat4    ,loopt nu een laag 
in een berg zo1 dat zij met haar        
laagsten rand in  een dal uitkomt1 dan  
zal het water1 dat over de laag heen    
vloeit1 in  dit dal te voorschijn komen4
 ,soms ziet men het rechtstreeks uit den
  rotswand sijpelen1 maar waar deze met 
een dikke humuslaag bedekt is  ziet men 
meestal1 in het hoogste deel van het dal
 een klein moerasje1  van waaruit een   
beek omlaag stroomt4 ,vloeit geen       

zichtbare beek in dit  moerasje1 dan is 
het duidelijk dat het door een of meer  
onzichtbare  stroompjes gevoed wordt2   
zijn er echter een of meer              
aanvoerbeekjes1  dan heeft de gewone    
beschouwer meest geen reden om ook nog  
aan  onzichtbare te denken4    ,thans   
komen de artesische putten aan de orde4 
,hun water komt onder  drukking uit de  
diepte te voorschijn1 het moet dus daar 
onder  drukking staan4 ,de laag1 die    
door talrijke en wijde spleten het      
water gemakkelijk vervoert1 moet van    
boven en van onderen aan minder         
gespleten en minder doorlatende lagen   
grenzen4 ,evenzoo zijn het bij ons      
vooral grint- en zandlagen1 die als het 
ware ingesloten zijn tusschen  klei1 die
 het water voor de opborrelende putten  
leveren4 ,de put maakt  men in een dal1 
op grooteren of kleineren afstand van   
een gebergte-  of heuvelenreeks4        
,niemand zal verwachten dat in een put1 
geboord op  den top van een berg1 het   
water tot aan den rand zal opstijgen4   

,want  terwijl de laag helt1 is het het 
water in de heuvelen dat drukt op  dat  
in de vlakte1 en waar men boort tracht  
het natuurlijk even hoog  op te stijgen1
 als het onder den heuvel staat4 ,het   
tracht eenvoudig  het evenwicht te      
herstellen1 want de put en de laag      
vormen een stel  van communiceerende    
buizen1 en eer het tot rust komt1 moet  
het water  dus in beiden even hoog      
staan4 ,is dus de monding der put lager 
dan  de waterstand in den heuvel1 dan   
blijft het water voortdurend vloeien  en
 de bron is schijnbaar onuitputtelijk4  
,in een zand- of grintlaag vloeit het   
water met een zachte helling  in een    
regelmatigen stroom4 ,in een gespleten  
gesteente hangt de weg  geheel van de   
spleten af1 en is dus uiterst           
onregelmatig4 ,dit heeft  nu voor den   
loop over groote afstanden wel niet veel
 beteekenis1  maar de aard van de       
uitmonding hangt daarvan natuurlijk     
geheel af4 ,de  laatste spleet1 die     
waaruit het water te voorschijn komt1   

kan rechtop  gaan of schuin of misschien
 bijna horizontaal liggen1 en waar op   
het  gebied der geysers heete stoom uit 
spleten te voorschijn dringt1  zonder   
dat rondom de monding een vijvertje     
ontstaan is1 ziet men  de spleten dan   
ook in alle richtingen hellen4 ,monden  
zij in een  vijver uit1 dan kan men ze  
maar zelden zien1 en liggen zij diep1   
dan werken zij onder water allicht toch 
als vertikale openingen1 ook  al zijn   
zij zeer schuin4 ,verder zullen de      
spleten natuurlijk nooit  overal even   
wijd zijn1 maar hier en daar zullen     
wijdere gedeelten1  wellicht zelfs      
geheele grotten1 met de nauwere spleten 
afwisselen4    ,het spreekt van zelf dat
 het water1 dat uren ver door bepaalde  
lagen  loopt1 de temperatuur van die    
lagen zal aannemen4 ,en komt het snel   
genoeg aan de oppervlakte1 dan zal het  
dus daar dien warmtegraad1 ten  minste  
ongeveer1 verraden4 ,nu is het          
,yellowstone-park in de laatste         
geologische tijden voortdurend een      

terrein van uitgebreide vulkanische     
werkzaamheid geweest1 en moet men dus   
aannemen1 dat de koude korst1  die hier 
de inwendige warmte bedekt1 dunner is   
dan wellicht op eenige  andere plaats op
 aarde4 ,het water behoeft dus niet zoo 
heel diep af  te dalen om in lagen te   
komen1 wier temperatuur boven het       
kookpunt  ligt4 ,en het doorloopen van  
zulke warme aardlagen is klaarblijkelijk
  de eenige bron voor de warmte van het 
heete water4    ,hier komt nu een zeer  
belangrijke factor in het spel1 namelijk
 de  afhankelijkheid van het kookpunt   
van water van de drukking4 ,iedereen    
weet1 dat op hooge gebergten het water  
bij een lagere temperatuur  kookt dan   
bij ons1 al ware het ook slechts uit de 
ervaring dat het  koken van eieren in   
zulke streken langeren tijd vordert4    
,evenzeer  weet iedereen dat in een     
,papiniaansche pot #bd het water tot ver
  boven #ajj ,c4 verhit kan worden1     
zonder tot stoom over te gaan4 ,het  is 
de grootere drukking1 die dit belet4    

,passen wij dit nu toe op onze          
onderaardsche stroomen1 die op de       
beschreven wijze onder de zeer          
aanzienlijke drukking van het grondwater
 in de omringende heuvelen  staan4 ,het 
zal dus bij #ajj ,c4 nog niet gaan      
koken1 ja verscheidene  graden hooger   
verhit kunnen worden1 zonder dit te     
doen4 ,het kan dus  een tijd lang in    
oververhitten toestand zich             
voortbewegen4 ,eindelijk  echter nadert 
het de openingen der spleten1 en dus de 
plaats waar  geen overmaat van drukking 
er meer op rusten zal4 ,is het dan toch 
nog  warmer dan #ajj ,c41 dan zal het   
gaan koken1 plotseling of langzaam1  al 
naar gelang van de wijze waarop het     
toestroomt4 ,bij den overgang  tot stoom
 zet het zich geweldig uit1 en perst dus
 al het water dat  er boven staat voor  
zich uit4    ,zoo ontstaan de kokende   
bronnen4 ,in oververhitten toestand     
wordt het  water in een zeer langzamen  
stroom toegevoerd4 ,houdt dan de        
drukking  op1 dan gaat het koken1 en de 

stoom verhit het water in den vijver1   
tot ook dit het kookpunt nadert1 waarna 
de stoom1 in grootere en  kleinere      
bellen ongehinderd doorgaat1 bruisend en
 barstend aan de  oppervlakte komend4   
,veel kleine geysers1 die heftig koken1 
voeren  alleen stoom en geen water      
omhoog1 en men ziet hun rand dan ook    
niet  overvloeien2 een van de grootere  
heeft zelfs1 om het typisch zuinige  van
 dit verschijnsel1 den naam van         
,economy-geyser ontvangen4    ,zijn nu  
de onderaardsche spleten regelmatig1 zoo
 zal de bron  gelijkelijk door blijven  
koken4 ,onregelmatigheden in de spleten 
kunnen  echter tot plaatselijke         
ophoopingen van stoom aanleiding geven4 
,een  gewelfvormige spleet1 die alleen  
van onderen toe- en afvoergangen  heeft1
 zal zich b4v4 allengs met stoom vullen1
 en deze zal onder de  drukking van de  
zuil water tusschen het gewelf en de    
oppervlakte  van den uitmondings-vijver 
staan4 ,langzaam neemt de stoom toe1    
tot hij eindelijk de geheele holte vult4

 ,ontstaat er nu nog meer1  dan moet    
deze ontwijken1 en drukt dus de zuil    
water boven zich  weg4 ,men ziet den    
kraterrand overvloeien1 meest           
schoksgewijze4 ,maar  stoom weegt minder
 dan water1 en het wegpersen van de     
waterkolom  ontheft den stoom in het    
onderaardsche gewelf van den druk1 die  
hem daar samenperste4 ,plotseling zet   
hij zich geweldig uit1 en  slingert nu  
alles wat nog in het te doorloopen      
kanaal gebleven was1  en misschien zelfs
 al het water van den vijver1 met groote
 kracht voor  zich uit4 ,in plaats van  
af te nemen1 neemt de kracht op den weg 
toe1  daar de drukking vermindert4 ,zoo 
worden in weinige minuten nagenoeg  al  
de stoom en al het water hoog in de     
lucht opgeworpen4    ,dan echter is de  
kracht gebroken4 ,wat in den vijver     
neerviel vloeit  thans kalm in de buis  
terug1 en de onderaardsche aanvoer vult 
het  gewelf en de gangen met water4     
,langzaam begint de stoom zich weer  op 
te hoopen1 tot hij eindelijk weer       

ontsnapt1 onder dezelfde hevige         
verschijnselen4    ,uit deze door       
,bunsen gegeven voorstelling volgt nu   
als vanzelf1  dat spleten zonder zulke  
gewelven een regelmatig kokenden geyser 
zullen geven1 en dat de aanwezigheid van
 gewelven daarentegen de  periodische   
werking kan teweeg brengen4 ,hoe grooter
 de gewelven1 des  te langer zal het    
duren voordat zij voldoende met stoom   
gevuld zijn1  en des te langer zullen   
dus de perioden van rust zijn4 ,maar des
 te  heviger zal ook de uitbarsting     
worden4    ,men moet zich dus de        
toevoerbuis van elken geyser als een    
onregelmatigen1 langzaam schuin omhoog  
stijgenden barst voorstellen1  waarvan  
de onregelmatigheden nu eens zonder     
beteekenis1 dan weer1  door de vorming  
van van boven gesloten gewelven1 geheel 
beslissend  voor het verschijnsel       
worden4    ,in de verschillende spleten 
loopt het water meest onafhankelijk van 
de  overige1 soms zelfs van zeer        
naburige bronnen4 ,dit blijkt allereerst

  daaruit dat de vijvers op de hellingen
 van een heuvel op zeer ongelijke       
hoogten plegen te liggen4 ,waren er     
communiceerende buizen1 zoo zouden  de  
hoogere natuurlijk leegloopen en de     
lagere overvuld worden4 ,verder  blijkt 
het uit het feit dat de uitbarstingen   
van naburige geysers  van elkander      
geheel onafhankelijk zijn1 de meest     
woeste uiting van  den een kan de       
volkomen rust van zijn buurman volstrekt
 niet storen4    ,laat ons thans de     
heftige maar voorbijgaande werkingen    
verlaten1  om ons met de kalmere en     
schijnbaar onaanzienlijke1 maar de      
eeuwen  trotseerende afzettingen rondom 
de geysers bezig te houden4    ,de      
geysers1 en in dien naam zal ik thans   
gemakshalve de overeenkomstige  kokende 
bronnen mede begrijpen1 liggen overal in
 de dalen van het  ,yellowstone-park4   
,soms liggen zij eenzaam1 meest zijn zij
 tot groepen1  enkele malen tot groote  
groepen vereenigd4 ,in het laatste geval
 noemt  men het geheele dal een         

geyser-bassin1 en het ,norris-bassin1 de
 ,lower-1  ,midway- en ,upper-          
#be;bassins zijn daaronder de meest     
bekende4 ,maar  ook elders1 zelfs aan de
 oevers van het ,yellowstone-meer1 vindt
 men  zulke bassins4    ,de term bassin 
is in zekere mate misleidend4           
,allereerst om de reeds  besproken      
onderlinge onafhankelijkheid der geysers
 en om het feit  dat er bijna nooit twee
 uit denzelfden vijver omhoog springen4 
,elke  geyser heeft als het ware zijn   
eigen monding gemaakt1 het zij die  vol 
water is of niet4 ,er is dus geen       
gemeenschappelijk bassin1 noch  onder   
den grond1 noch er boven4 ,het is alleen
 een waterrijk dal1  dat vele bronnen   
omsluit4 ,verder is de naam van bassin  
misleidend1  omdat de geysers zich      
altijd op een soort van heuvel bevinden4
 ,midden  in het dal ligt zulk een      
heuvel1 van eigenaardige vorm en        
formatie1  en de vijvers1 spleten1 heete
 bronnen en geysers liggen bovenop  of  
op de hellingen van dien heuvel4 ,de    

heuvel is laag en breed1 de  hellingen  
zacht glooiend4 ,soms vult hij          
plaatselijk het dal over de  geheele    
breedte en sluit dan aan de aangrenzende
 bergen aan1 maar  altijd met een       
lageren rand1 waarlangs het geyserwater 
kan wegvloeien4    ,deze vlakke heuvels 
zijn het product der geysers2 zij       
bestaan  uit een bizonder gesteente1 dat
 den naam van geyseriet draagt4 ,in     
tegenstelling met het travertijn der    
,mammoth ,hot ,springs1 dat een         
kalkgesteente is1 is het geyseriet een  
kiezelgesteente4 ,zooals ik  reeds      
meermalen opgemerkt heb1 liggen de      
geysers in de dalen tusschen  heuvels en
 bergen die voornamelijk uit lava       
bestaan1 en is de lava  zelf weer in    
hoofdzaak uit kiezelmassa's gevormd4    
,het water1 dat van  die bergen naar de 
geysers stroomt1 vindt dus in de spleten
 op zijn  weg geen kalk maar kiezelzuur 
om op te lossen4 ,dit is echter op verre
  na niet zoo gemakkelijk oplosbaar als 
kalk1 en het water neemt er dus1  ook   

bij een langen loop1 maar weinig van op4
    ,dit opgeloste kiezelzuur nu wordt  
bij het uitstorten van het water  en dus
 rondom de heete bronnen afgezet4 ,het  
vormt het geyseriet1 en  het heeft dus1 
in den loop der eeuwen1 de geheele      
geyserietheuvels  in de dalen tot stand 
gebracht4 ,moge men ook uren lang op die
  bassins rondwandelen1 toch moet men   
bedenken1 dat deze geheele  steenmassa  
eenmaal vloeibaar was4 ,niet alles      
tegelijkertijd1 maar  achtereenvolgens1 
eeuw na eeuw en laag na laag4    ,de    
vastlegging van dit kiezelzuur nu       
geschiedt uitsluitend door  wieren4     
,noch de verkoeling van het water1 noch 
de betrekkelijk geringe  verdamping     
kunnen het kiezelzuur doen neerslaan2   
zonder de wieren  zou het even rijk     
daaraan afvloeien als het omhoog gekomen
 was4    ,de afzetting van kiezelzuur   
door levende planten is geenszins een   
verschijnsel dat tot de                 
geyserietvormingen beperkt is4          
,integendeel1  het is in het plantenrijk

 zeer algemeen1 veel algemeener dan  de 
afzetting van kalk4 ,sommige planten    
zijn er zeer rijk aan en  hebben er een 
bizondere hardheid en ruwheid aan te    
danken1 zooals  b4v4 onze schuurbiezen1 
wier schurend vermogen juist aan deze   
stof  te wijten is4 ,opgelost           
kiezelzuur1 of liever oplosbaar         
kiezelzuur  heet in den handel          
waterglas1 de oplossing ziet er uit als 
water1  maar gaat bij volledige         
verdamping in een glasachtige massa     
over1  die dan niet weer door water kan 
worden opgenomen4 ,in de planten  wordt 
het opgenomen kiezelzuur eerst als een  
gelei-achtige massa in  de celwanden    
gebonden1 zoodat het die geheel         
doortrekt1 voornamelijk  in de buitenste
 weefsellagen4 ,grassen en granen zijn  
er zeer rijk  aan4 ,allengs wordt het   
harder1 maar blijft met de celwanden zoo
  vereenigd dat men het daarin niet zien
 kan4 ,maar toch kan men het            
gemakkelijk vinden daar het onbrandbaar 
is en dus als een skelet  achterblijft  

als men de weefsels voorzichtig         
verbrandt4    ,onder de wieren is er een
 groep1 die om dit kiezelgehalte zeer   
bekend is4 ,het zijn de kristalwieren of
 ,diatomeen1 beide namen die  op hun    
vorm en niet op hun inwendigen bouw     
betrekking hebben4 ,zulke  kristalwieren
 groeien ook bij ons overal in allerlei 
wateren1 waar  zij dikwijls een dicht1  
vlokkig of geleiachtig bekleedsel rondom
 de  stengels der waterplanten vormen1  
voor zooverre deze onder het water      
groeien4 ,zulke ,diatomeen spelen nu bij
 de vorming van het geyseriet  een      
belangrijke rol1 maar zij verdragen de  
groote hitte van het  opbruisende water 
niet en zijn dus beperkt tot de bassins1
 die rondom  de eigenlijke kraters door 
het overvloeien ontstaan4 ,aanzienlijke 
lagen van ,diatomeen vindt men b4v4     
rondom ,black ,sand ,pool en            
voornamelijk op den bodem van het       
,specimen lake1 dat daaraan zijn  water 
ontleent4 ,soorten van de bekende       
geslachten ,navicula1 ,epithemia1       

,cocconema en andere nemen aan die      
formatie deel4 ,zij zouden even goed    
voor polijstaarde kunnen worden gebruikt
 als sommige ,diatomeen-lagen  in       
,europa4    ,toch zijn deze             
kristalwieren slechts van locale        
beteekenis4 ,zij  vormen de hoofdmassa's
 van het geyseriet niet4 ,dit doen      
wiersoorten  van een veel eenvoudigeren 
lichaamsbouw4 ,in het algemeen zijn het 
dezelfde geslachten en ten deele ook    
dezelfde soorten als in de              
travertijn-formatin4 ,in verband        
daarmede ziet men hier dan ook          
overeenkomstige kleurschakeeringen en   
kleuren4 ,de wanden der kokende  vijvers
 zijn ook hier wit of zeer licht geel1  
en de bruine of roode1  groene of       
blauwe1 lichte en donkere1 soms geheel  
zwarte overtrekselen  ziet men slechts  
in de omringende bassins1 waar het water
 reeds meer of  min afgekoeld is4 ,de   
wieren groeien snel1 maar het           
kiezelzuurgehalte  van het water is     
gering1 zoodat op veel organische stof  

weinig  sintelmassa komt4 ,voor een deel
 ten gevolge daarvan is het geyseriet   
later1 als het dood en droog is1 een    
veel lichter gesteente dan het          
travertijn1 terwijl toch anders de      
kiezelgesteenten juist niet tot de      
lichtste behooren4 ,ook verweert het    
zeer gemakkelijk1 en ziet men op de     
oppervlakte der geyserietheuvels de     
overblijfselen der oorspronkelijke      
structuur niet zoo veelvuldig en zoo    
fraai als op de travertijnrotsen4       
,onder de lagere wieren1 die hier een   
rol spelen1 mogen er hier enkele        
genoemd worden4 ,ten deele zijn zij     
dezelfde1 die ik bij de beschrijving    
der ,mammoth ,hot ,springs reeds heb    
aangevoerd4 ,de voornaamste geslachten  
zijn ,leptothrix1 ,phormidium1          
,calothrix1 ,gloeocapsa en andere4 ,de  
eerste zijn bleek en verdragen hooge    
temperaturen1 de ,gloeocapsa is         
blauwgroen en vormt soms aan de         
buitenzijde der geyserkegels zwarte     
geleiachtig-vliezige en soms vingerdikke

 overtreksels4 ,de kleur  schijnt       
overigens zeer veranderlijk te zijn1    
want als men van een  bruin of zwart    
overtreksel in een warm stroompje of    
bassintje deelen  los maakt1 ziet men de
 onderzijde dikwijls groen of           
blauwgroen4    ,de wijze waarop deze    
wieren de formatie tot stand brengen    
hoop ik  weldra1 naar aanleiding van    
mijn bezoek aan het ,upper              
,geyser-bassin1  uitvoerig te           
schilderen4    ,vooraf moge echter het  
een en ander omtrent de voornaamste     
bassins  gezegd worden4 ,zij liggen     
dicht bijeen1 op een bijna recht van het
  zuiden naar het noorden loopende lijn4
 ,de toerist bezoekt ze in  zoodanige   
volgorde1 dat hij met de minst          
belangrijke begint1 om met  de groep der
 krachtigste geysers te eindigen4       
,het meest noordelijke of ,norris bassin
 omvat een aantal geysers1  bronnen en  
stoomspleten1 deels in het dal1 deels op
 de hellingen  der heuvels gelegen4     
,onder hen speelt de ,constant om de    

minuut1 zijn  waterdroppels eenige      
meters omhoog werpende4 ,de ,congress is
 gewoonlijk  een groote1 blauwe1 kokende
 vijver1 maar geeft op onverwachte      
tijden  geweldige uitbarstingen4        
,overal in den grond ziet men spleten en
 gaten1 waaruit stoom komt en  waaronder
 men het rommelen hooren kan4 ,soms zijn
 die gaten met een  dunne korst van     
geyseriet bedekt en onzichtbaar2 op     
zulke plekken moet  men bij het loopen  
zeer voorzichtig zijn1 daar de korst te 
dun is1 om  het gewicht van een mensch  
te dragen4 ,men doet beter op de planken
 te  blijven1 die hier de voetpaden     
vormen4 ,een zeer breede1 ternauwernood 
vingerdiepe stroom voert het warme water
 uit al deze bronnen weg1  vloeiend over
 een laag van kleurig en levend1        
voortdurend aangroeiend  geyseriet4     
,hooger op den berg liggen geweldige    
stoomspleten1 die een  oorverdoovend    
geraas maken1 en nog iets hooger de     
,black ,growler1 #bf  waarvan de        
kegelvormige opening geheel leeg1 maar  

tot aan den bovenrand  met zwarte       
koraalvormige wiergroeingen bedekt was4 
,ik wachtte een  poosje en zag langzaam 
het water in den trechter opstijgen4    
,het  bereikte een zekere hoogte en zonk
 toen weer weg4 ,daarna stijgt het      
gewoonlijk weer1 nu eens hooger1 dan    
weer lager1 nu eens alle wieren         
bevochtigend en overvloeiend over den   
rand1 dan weer onvermogend om ook  maar 
de helft van het koraal-oppervlak te    
bedekken4 ,de naam ,growler  duidt op   
het geruisch1 dat hij bij al die        
bewegingen maakt4 ,new  ,crater1        
,gibbon-,geyser en vele andere zou ik   
kunnen noemen2 ik wil  echter alleen de 
grijze-verfpotten vermelden1 die vol met
 een grauw  troebel water zijn1 dat over
 de geheele oppervlakte kookt4    ,in   
het ,lower ,geyser-bassin vindt men     
heldere bronnen1 rond en blauw als  een 
oog en omgeven met een bruinen rand1 die
 met blauwe ,convolvulussen  vergeleken 
worden en daarom1 met den engelschen    
naam dier bloemen1  ,morning glories    

worden genoemd4 ,verder                 
grijze-verfpotten1 stoomspleten  en     
geysers1 en allerlei andere vormen van  
stoom-uitlaten4 ,great  ,fountain is    
hier een der meest bekende geysers4     
,het ,midway ,geyser-bassin vertoont het
 uitgestrekte meer van den  ,excelsior  
,geyser en verder den ,turquoise ,spring
 en het ,prismatic lake4    ,het ,upper 
,geyser-bassin is het belangrijkste4    
,het ligt zoo1 dat  men het van uit het 
htel nagenoeg geheel kan overzien4      
,rechts ligt  ,old ,faithful1 springend 
om het uur4 ,midden door het bassin     
loopt de  ,firehole-rivier1 zijn bedding
 ingravend in het geyseriet en de heete 
wateren der bronnen overal opnemend4    
,soms ziet men ze vlak aan den rand  der
 rivier opkoken1 soms stroomt het warme 
water langs de helling over  afstanden  
van honderden meters omlaag4 ,de rivier 
is rijk aan forellen1  en vandaar het   
verhaal dat men hier1 zonder zijn plaats
 te veranderen1  een forel vangen kan en
 hem dan aan den hengel in de heete bron

 kan  houden om hem te koken4    ,aan de
 overzijde der rivier liggen tal van    
kleine1 voortdurend1 maar  betrekkelijk 
zwak werkende geysers1 als ,beehive #bg1
 ,sponge #bh1  ,beach #bi1 ,surprise #cj
 en andere4 ,aan de zijde van den rijweg
 liggen  vooral ,castle en ,giant1 over 
wier werkingen ik reeds gesproken heb1  
en verder een groot aantal kleinere4    
,ook vindt men hier lange reeksen  van  
uitgedoofde kraters1 die meest geheel   
droog zijn4    ,aan beide zijden is het 
dal ingesloten tusschen heuvelreeksen   
die met  uitgestrekte dennebosschen     
begroeid zijn1 en bijna van alle        
plaatsen  kan men ,old ,faithful zien1  
als hij aan het einde van elk uur zijn  
water en zijn stoommassa hoog in de     
lucht werpt4    ,maar ik zou kans       
loopen1 eenvoudig een uittreksel uit    
mijn gids-boekjes  te geven1 als ik deze
 beschrijving wilde vervolgen4 ,het     
medegedeelde  echter meen ik1 dat noodig
 is voor een juist begrip van de        
bespreking1  die ik thans op grond van  

mijn eigen bezoek wensch te geven4      
,ik begin daartoe met de voornaamste    
groep van geysers die den naam van      
,upper-,geyser-bassin voert4 ,en onder  
hen is de belangrijkste geyser  die van 
de ,old ,faithful1 die vlak bij het htel
 is dat daarnaar  den reeds genoemden   
naam van ,old ,faithful ,inn draagt4    
,hij springt1  of speelt zooals men het 
daar noemt1 om het uur1 en de reizigers 
die  slechts een halven dag in dit      
bassin vertoeven1 kunnen dus alleen op  
hem met zekerheid rekenen om de werking 
van een machtigen geyser te  zien4 ,hij 
is zoo trouw in zijn uitbarstingen1 dat 
men telkens vooraf  kan berekenen1      
wanneer er weer een komen zal4 ,en zijne
 periode van een  uur heeft hij         
onveranderlijk behouden gedurende al    
de--weinige--jaren1  dat men hem kent4  
,nauwkeuriger gezegd duren de perioden  
gemiddeld #fe minuten1 waarbij dan  de  
tijd van rust en de tijd van            
werkzaamheid telkens als n periode      
samen gerekend zijn4 ,ik begaf mij dus  

op het juiste oogenblik uit  het htel   
naar den geyser1 beschouwde hem eerst in
 den rusttoestand1  zag daarna in de    
diepte van de krateropening het heete   
water omhoog  komen en ging toen op een 
bank zitten om het verdere verloop te   
aanschouwen4 ,het ging langzaam genoeg  
om de volgende aanteekeningen  te maken4
    ,de krater is een zeer vlakke kegel 
met een zeer fraaie  terrassen-formatie 
met tal van zijbekkens1 waarin het water
 blijft  staan4 ,die bekkens zijn       
omgeven door armsdikke gekronkelde      
randen4 ,de  hoogere1 waarin het heete  
water rechtstreeks valt1 hebben         
krijtwitte  randen1 de lagere1 waarin   
het water na gedeeltelijke afkoeling    
vloeit1  hebben meest lichtbruine       
randen1 vooral waar zij nog nat zijn4   
,in de  eerste bekkens ziet men witte en
 lichtgele afzettingen1 die den bodem   
met een eigenaardig gevarierde vegetatie
 van sintelwieren bedekken2  hier zijn  
de randen hoog opgegroeid en de bekkens 
dus vrij diep4 ,de  koelere bekkens zijn

 vlakker1 minder diep en vol bruine     
afzettingen in  allerlei tinten4 ,nog   
verder af1 waar de helling veel geringer
 wordt1  zijn vlakke terrassen zonder   
opstaande randen1 trapgewijze afdalend2 
het water vloeit hier eenvoudig langzaam
 in een dunne laag over de  geheele     
sintelmassa heen4    ,soms is die vlakte
 te droog2 dat hangt er grootendeels van
 af of  de wind de geyserkolom naar de  
eene zijde of naar de andere zijde      
waait en dichterbij of verder af doet   
neervallen4 ,want de uitbarsting  moet  
elk uur het noodige water voor het      
overvloeien in het volgend  uur leveren4
 ,op dit breede terrassenvlak komen     
groote vlokken van  zwarte geleiachtige 
wiermassa's voor1 die het terrein hier  
en daar  zoo glibberig maken1 dat het   
gevaarlijk is er op te loopen4    ,old  
,faithful staat niet alleen2 rondom hem 
ziet men nog ruim een  half dozijn      
kraters van ongeveer gelijken bouw en   
ontwikkeling4 ,zij  staan allen op      
denzelfden breeden heuvelrug1 vlak langs

 de rivier1  waarheen dan ook het       
geyserwater afvloeit4 ,maar al die buren
 zijn  sinds lang uitgedoofd en         
onwerkzaam geworden4    ,de krater is   
een diep gat op den top van den vlakken 
heuvel4 ,rondom de  eigenlijke opening  
is een dikke wal opgegroeid1 sierlijk   
geteekend met  randen en lijsten als    
aanduiding van de werkzaamheid der      
wieren4 ,in  het gat ziet men in de     
rustperiode geen water1 doch voortdurend
  komen er heete dampen uit te          
voorschijn4 ,aan de noordzijde is de    
rand  hoog en onregelmatig1 omstreeks   
een halven meter hoog4 ,hij bestaat  uit
 een grijswitte steenmassa met ronde    
vormen1 en overal ziet men  de fijne    
ribbelingen van den wiergroei4 ,naast   
den krater en hier  en daar over den    
heuvel verspreid zijn een aantal        
kleinere gaten1  waarin water kookt of  
waaruit stoom komt4 ,voortdurend hoort  
men de  onderaardsche opborrelingen4    
,langzaam wordt nu de stoommassa in den 
hoofdkrater dichter en van  tijd tot    

tijd stijgt zij wat hooger op1 terwijl  
de wind de nevels  zuidwaarts drijft4   
,voor enkele minuten zag ik den krater  
nog leeg1  nu spuit hij herhaaldelijk   
groote druppels heet water omhoog1 en   
rust  dan schijnbaar weer eenigen tijd4 
,maar het onderaardsche geluid hoort    
men nu voortdurend1 het wordt langzaam  
sterker4    ,plotseling wordt een       
watermassa tot een hoogte van een meter 
in  druppels opgeworpen1 en weer volgt  
schijnbare rust4 ,dan volgt weer  zulk  
een kleine1 voorloopige uitbarsting4    
,allengs worden deze talrijker  en      
krachtiger1 doch de pauzen duren soms   
nog eenige minuten4 ,nog eens  wordt de 
dampzuil hooger en voller1 dan weer     
lager en zwakker1 en van  tijd tot tijd 
worden weer gulpen waterdruppels omhoog 
geworpen4 ,dit  voorspel duurt ruim een 
kwartier1 dan volgt weer schijnbare     
rust1  ofschoon de stoom en het geluid  
voortduren4    ,plotseling volgt nu de  
uitbarsting4 ,huizen hoog wordt het     
water in  een dikken straal van druppels

 omhoog gezonden1 schok volgt op schok1 
en de fijne nevel1 die alles omgeeft1   
wordt door den wind voldoende  op zijde 
geschoven1 om het geheele spel te laten 
zien4 ,geen straal of  zuil van water   
komt er omhoog1 alles is stof-fijn      
verdeeld in grootere  en kleinere       
druppels1 in onnoemelijk aantal4 ,de    
druppels verplaatst de  zachte wind maar
 weinig2 zij vallen rondom neer1 en over
 den geheelen  geyserheuvel vloeit nu   
voor een korte pooze het heete water4   
,na een  paar minuten wordt de zuil van 
druppels iets lager1 maar dan duurt  het
 nog geruimen tijd vr zij sterk         
vermindert4 ,telkens komen er  nog      
schokken1 die de druppels weer wat      
hooger opwerpen4 ,eerst na  ongeveer    
vijf minuten houdt het spel op4 ,ik ging
 er terstond heen1  maar de krater was  
leeg1 zoover ik in zijne diepte kon     
zien1 en alleen  met dwarrelende stoom  
gevuld4    ,toen volgde weer ruim een   
half uur van rust en daarna begon       
allengs  het voorspel4 ,dit duurt1 met  

de uitbarsting zelve1 bijna een half    
uur4 ,zoo gaat het jaar uit jaar in1 met
 de groote regelmatigheid1  die er den  
naam van ,old ,faithful aan heeft doen  
geven4    ,ik had op dien namiddag nog  
verscheidene malen het voorrecht de     
uitbarsting te zien1 maar telkens bevond
 ik mij op een anderen afstand  en min  
of meer aan een andere zijde4 ,telkens  
ook woei de wind anders1  en werd de    
wolkenzuil1 die de druppelmassa omgaf1  
of ter plaatse  gehouden of in andere   
richting en op andere wijze weggedreven4
 ,eenmaal  kon ik1 op aanzienlijken     
afstand staande1 de hoogte van de       
rookzuil  goed vergelijken met de hoogte
 der boomen in het bosch er achter2  de 
rook dreef in horizontale richting weg1 
ver boven de toppen  der dennen4 ,over  
het algemeen ziet men de trotsche       
trekken van het  verschijnsel pas op    
eenigen afstand goed2 eerst hier is het 
werkelijk  indrukwekkend4 ,de           
bizonderheden treden op den achtergrond 
en vooral het  voorspel1 dat            

betrekkelijk zoo lang duurt1 ziet men   
niet4 ,plotseling  en zonder            
voorbereiding ziet men de geweldige zuil
 van damp en water  omhoog stijgen in al
 de schittering van het zonlicht1 en    
kort daarop  verdwijnt zij even         
plotseling en keert de volle rust van   
het landschap  weer terug4    ,na de    
uitbarsting van ,old ,faithful          
gadegeslagen te hebben volgde  ik den   
stroom van zijn water naar de ,firehole 
#ca-rivier en ging  over een brug naar  
de andere zijde1 waar op een            
uitgestrekt1 een  weinig golvend terrein
 een groot aantal der kleinere geysers  
bijeen  liggen4 ,hier had ik een        
gunstige gelegenheid om vele            
bizonderheden  te leeren kennen1 zoowel 
omtrent het koken van het water als     
vooral  omtrent de werkzaamheid der     
sintelwieren1 die de randen en de       
kraterkegels opbouwen4    ,tea ,kettle  
#cb is een ronde ketel van #b-c meter   
doorsnede1 met een  lagen opstaanden    
rand1 die zich niet meer dan een paar   

decimeters  boven den ketel verheft4 ,de
 rand is dik en van boven naar binnen   
toe  omgebogen4 ,het water vult den     
ketel met een heldere1 doorschijnende1  
donkerblauwe massa1 en ergens in den    
bodem1 op eenigen afstand van  het      
midden1 is een gat1 waaruit het         
voortdurend heftig opkookt4 ,de         
ketelrand heeft een overlaat en een lek4
 ,het lek ligt iets lager en  daaruit   
vloeit voortdurend water4 ,het is een   
horizontale spleet in  den overigens    
gaven wand4 ,het is de oorsprong van een
 beekje1 met  witte wierafzetsels in 't 
midden doch met zwarte1 glibberige1     
levende  randen4 ,verder op1 waar 't    
water minder heet is1 worden de witte   
wieren door oranjeroode soorten         
vervangen4 ,de overlaat is bizonder     
fraai gebouwd1 daar de geheele meer dan 
handbreede oppervlakte er van  met      
kleine koraalvormingen dicht bezet is4  
,aan de buitenzijde is een  klein       
vijvertje1 dat somtijds een             
afvloeibeekje heeft1 maar dit was       

tijdens mijn bezoek droog4 ,die         
koraalvormingen in den overlaat zijn    
een begin van herstel der opening en    
leeren dus hoe de geheele wand is       
opgebouwd4 ,let men hier op1 dan ziet   
men aan die zijde van den ketel1  waar  
de winden van tijd tot tijd het water   
over den rand kunnen waaien1  juist     
dezelfde koraalvormingen1 maar kleiner1 
dikker en meer tot een  dichte massa    
aaneensluitend4 ,zij staan in groepjes1 
die de richting  van het overvloeiende  
water volgen en dus dwars over den      
ketelwand  gaan2 op de buitenvlakte zijn
 de koralen langer en met zuiverder1    
meer levende toppen dan op den          
bovenkant4 ,elders op den rand is de    
droge oppervlakte klaarblijkelijk       
afgesleten1 maar vertoont toch nog      
dezelfde structuur4 ,ook zijn de        
openingen tusschen de wierkoralen  hier 
door nieuwere formaties grootendeels    
toegegroeid4 ,hier en daar  is door deze
 vormingen de wand fijn getand of       
gegolfd of gekarteld1  maar zelfs in die

 tanden en kartelingen is de massa zoo  
hard als  steen4 ,de witte wiermassa is 
dus hier niet eerst een dikke gelei1    
maar verkiezelt nagenoeg in gelijke mate
 als zij groeit4    ,topaas-pool is een 
jonger voorbeeld van dezelfde           
ketelvorming4 ,zij  is van boven nog    
wijder open en zoo breed1 dat zij aan   
haar rand  voldoende afgekoeld is voor  
den groei der bruine wieren4 ,dit heeft 
haar klaarblijkelijk haar naam doen     
geven4 ,het opborrelende water  stroomt 
in een breede beek snel weg1 terwijl het
 over verscheidene  meters van den weg  
in zijn midden nog te heet is om den    
groei der  bruine wieren toe te laten4  
,vlak er naast is een breed gat1 zoo    
breed dat men er bijna in  zou kunnen   
afdalen4 ,heel in de diepte ziet en     
hoort men het water  koken4 ,zulke      
gaten1 kleine heete bronnen1 kleine     
kokende vijvertjes en  kleine geysers   
zijn hier talloos over den geheelen     
geyserietheuvel  verspreid1 veel te     
talrijk om ze afzonderlijk op te noemen4

 ,zij  vertoonen alle een zekere        
periodiciteit1 de een meer1 de ander    
minder4 ,in intervallen van enkele      
minuten pleegt het water nu eens  harder
 en dan weer zachter te koken en soms   
bijna geheel zonder  beweging te zijn4  
,de vormen der vijvertjes zijn zeer     
verschillend1 maar naderen meestal  tot 
het cirkelronde of wijken daarvan alleen
 om plaatselijke redenen  af4 ,en1 twee 
of drie meters middellijn is de gewone  
grootte4    ,beach is de naam van een   
diepen ketel1 omgeven door een breeden  
vlakken rand4 ,op dezen rand staat het  
water maar een vingerdikte  hoog1 en een
 kleine lijst beveiligt het tegen       
wegvloeien4 ,die lijst  is echter zeer  
onregelmatig1 zoodat het water bij de   
minste golvende  beweging overvloeien   
kan4 ,tusschen den diepen ketel en den  
vlakken  vijver er rondom is ook een    
sintelrand1 die boven het water         
uitsteekt1  maar waarover het toch      
telkens bij het koken wordt heen        
geworpen4 ,de  bodem van den vlakken    

vijver is met brosse1 korrelige         
wiermassa's  dicht begroeid2 zij zijn   
lichtgeel van kleur4 ,in den diepen     
ketel is  het water helder blauw en in  
de diepte ziet men de vooruit groeiende 
gedeelten van den levenden wand als     
ronde witte rotsblokken4    ,juist had  
ik deze beschrijving gemaakt1 toen het  
water in den ketel1  dat zoolang rustig 
geweest was1 heftig begon op te koken4  
,dit  duurde echter slechts kort1 daarna
 kwam weer rust1 ofschoon nu  en dan    
afgebroken door het opstijgen van groote
 stoomblazen4 ,nu  begint het weer      
heftiger te koken en talrijke groote    
stoombellen  komen uit de diepte te     
voorschijn4 ,ook schijnt de watermassa  
toe te  nemen4 ,allengs worden de       
stoombellen zoo talrijk en zoo krachtig1
  dat zij waterdruppels meenemen en in  
de lucht slingeren4 ,in golven  stroomt 
het water over den rand van den ketel in
 den omringenden  vlakken vijver1 maar  
toch is slechts een zeer geringe        
overvloei van  dien vijver er het gevolg

 van1 en allengs komt de kokende massa  
weer  tot rust4 ,de onderaardsche spleet
 werpt dus hier veel stoom maar  slechts
 weinig water omhoog4    ,kleinere      
poeltjes zijn in het algemeen           
duidelijker van bouw dan de  grootere4  
,men ziet dat de geheele wand1 tot zoo  
diep het oog reiken  kan1 met groeiende 
steenmassa's bekleed is4 ,de wieren     
daarin groeien  niet in vlakke lagen1   
maar maken overal vooruitstekende       
hoorntjes1  die zich soms tot groote    
halve bollen vereenigen1 soms           
kartelranden  maken en in het algemeen  
een zeer groote verscheidenheid van     
vormen  voortbrengen4 ,dikwijls groeien 
zij in verdiepingen van lijsten1 de     
bovenste aan de oppervlakte van het     
water1 de overige trapsgewijze  lager4  
,dichtbij was een trechtervormige put1  
die geheel met een geelbruin  wier      
bekleed was4 ,alleen de randen waren    
grijs1 en de kleurverdeeling  was dus   
juist andersom dan in de meeste overige 
gevallen4 ,toch was  ook hier het water 

kokend heet4 ,vlak er naast zag ik een  
diepe1  met heet water gevulde kloof met
 zuiver witte1 koraalachtige wanden4    
,lion1 ,lioness en ,cubs #cc zijn namen 
van dergelijke grijswandige  formaties1 
die reeds een hoogeren ketelrand om zich
 heen gevormd  hebben4 ,hun water kookt 
hevig1 zij staan dicht bijeen op een    
heuveltop  met vrij steile wanden4      
,bee-hive1 een der meest bekende kleine 
geysers1  heeft rondom zijn krater een  
wand gemaakt die sterk op een bijenkorf 
gelijkt1 maar van boven open is4 ,de    
korf is ongeveer een meter hoog4    ,na 
deze groep van kleine geysers en        
vijvertjes beschouwd en nog  een        
laatsten blik over het periodisch       
opspuiten van het water  geworpen te    
hebben1 begaf ik mij weer naar de andere
 zijde van de  ,firehole-rivier4 ,hier  
verheft zich de ,castle als een kasteel 
boven  op een grooten1 vlakken          
geyseriet-heuvel4    ,de ,castle is een 
der grootste geysers1 werpt zijn        
waterdruppelzuil  vele malen hooger en  

in veel dikkere massa op dan ,old       
,faithful1 maar  wisselt dan ook zijn   
werkzaamheid met perioden van rust af1  
die langer  dan een dag duren4 ,ik had  
niet het voorrecht een uitbarsting te   
zien1  maar daarentegen wel de          
gelegenheid om de formatie zeer         
nauwkeurig  te bestudeeren4 ,deze biedt 
hier meer afwisseling dan bij de meeste 
andere geysers4 ,op den                 
geyseriet-heuvel1 dicht bij den         
,castle-geyser  bevindt zich een vrij   
groot1 ondiep meertje ,crest #cd of pool
  #ce geheeten1 en verder ziet men er   
een aantal andere poeltjes en  spleten  
met kokend water of met stoom4    ,het  
kasteel is een bijna zuilvormige        
kraterwand1 ongeveer manshoog  en even  
breed2 het wierp tijdens mijn bezoek    
voortdurend stoom en  ongeveer om de    
minuut een smalle maar hooge zuil van   
waterdruppels  uit4 ,aan de westzijde is
 de wand steil en de voet rond1 aan de  
oostzijde echter bestaat de voet1 onder 
de zuil1 uit een trapsgewijs  gebouw van

 terrassen1 waarop het water1 dat het   
kasteel uitwerpt1  neervalt4 ,de geheele
 heuvel is grijs1 en van terras naar    
terras  stroomen breede beekjes vol heet
 water4 ,de randen der terrassen golven 
sterk en zijn geheel met koraalvormingen
 bedekt1 en dus van nabij  gezien       
uiterst fraai4 ,op een afstand maakt dit
 alles zeer sterk den  indruk eener oude
 rune4 ,en deze indruk wordt nog        
versterkt door de  vele gaten en holten1
 openingen die door uitgroeiingen der   
wierranden  overwelfd zijn1 en die aan  
dezen krater een zeer eigenaardig       
karakter  geven4 ,aan den steileren kant
 vloeit het water sneller af1 en hier   
zijn de koraalvormingen dus veel minder 
ontwikkeld4 ,ook brokkelt en  schaalt   
die massa hier voortdurend af1          
waarschijnlijk omdat zij te  dikwijls   
droog is4 ,rondom den voet1 waar het    
overvloeiende water al  afgekoeld is1 is
 de grond evenzeer van een              
schaalachtigen bouw1 met  een geribbelde
 oppervlakte maar zonder de eigenlijke  

koraalvormingen4    ,kon men van den    
eigenlijken kraterwand een stuk zoo     
groot als  een hoofd afnemen en         
afzonderlijk vertoonen1 zoo zou het zeer
  gemakkelijk met een echt koraal       
verward kunnen worden1 zoo groot  is de 
gelijkenis4 ,ik bedoel met die soorten  
van koralen1 die als  bollen van een    
dichte vertakte massa opgroeien1 zoodat 
de oppervlakte  voortdurend met tallooze
 kleine opstaande takjes bedekt is1     
terwijl  de massa daaronder             
aaneengegroeid en steenhard geworden is4
 ,dezelfde  eigenaardige verdeeling in  
vakken en groepen vindt men ook hier4   
,op den breeden voet1 waarop dit kasteel
 rust1 liggen de schalen  tamelijk los  
op elkander4 ,sommige schalen zijn zoo  
dik als papier1  andere zoo dik als een 
vinger2 overal vertoonen zij de         
ribbelingen  der randwieren1 dikwijls in
 zeer fraaie teekeningen4    ,de        
overvloeiende watermassa stroomt in     
talrijke groote en kleine  beekjes      
langzaam naar beneden en vereenigt zich 

hier en daar  met het water der andere  
heete bronnen van dezen heuvel4 ,op eene
  plaats vormen zij een breeden poel1   
die geheel met de oranje-roode          
wiersoort volgegroeid is1 afgezien van  
smalle gekronkelde lijnen1  waarin het  
water in dezen poel omlaag stroomt4 ,het
 water is zoo heet1  dat torren1        
libellen en andere insecten er in       
sterven als zij er bij  ongeluk in      
vliegen2 toch tieren de roodbruine      
wieren hier welig4 ,langs  de stroompjes
 ziet men ze in lange1 fijne1 sterk     
vertakte draden1  boomvormig als de     
stroom ze vrij laat1 en als natte       
penseelen overal1  waar de stroom ze    
heen en weer wiegelt4 ,op den bodem     
vormen zij een  zeer sierlijke          
teekening1 een bekleeding die           
fluweelachtig naar een  zelfde richting 
heenvloeit4 ,in de diepte helderbruin1  
zijn zij dichter  bij het oppervlak     
donkerder van kleur en tevens meer      
geleiachtig4 ,waar  het water1 tusschen 
de stroompjes1 stilstaat1 groeien zij   

omhoog1  zoodat zij er een sierlijk     
netwerk van walletjes van een vrij      
vaste gelei vormen4 ,die walletjes      
houden het water tegen en doen het      
stilstaan1 trots de zwakke helling van  
den bodem aan den poel4 ,nu eens        
omsluiten die walletjes kleinere1 en dan
 weer grootere watervakken4    ,is het  
water door den groei dier walletjes     
dieper geworden1 dan groeien  de oranje 
bruine wieren als dunne boompjes omhoog1
 om zich eerst  aan de oppervlakte uit  
te breiden4 ,zij zien er dan uit als    
tallooze  kleine paddestoelen1 wier     
koppen op dunne stelen rusten en allengs
  tegen elkander aan gaan sluiten1      
zoodat zij een dicht vlies over het     
water vormen4 ,zinkt nu de oppervlakte  
van het water1 hetzij doordat  de       
toevoer vermindert1 hetzij doordat      
tijdelijk een betere afvoer tot  stand  
komt1 dan wordt deze oranje massa       
allengs geheel wit1 maar blijft  nog    
staan als een harde geleikorst4         
,verdroogt zij dan ten slotte1 zoo      

wordt de grond weer begaanbaar1 en maken
 de kiezelwieren het geheel  bros en    
korrelig1 zoodat het weldra in een      
zanderige massa verandert4    ,het      
beschreven poeltje is klaarblijkelijk   
van jonge vorming en grenst  aan de eene
 zijde aan een ouder gedeelte1 dat met  
grassen1 asters1  gulden roeden en      
andere kleine1 meest bloeiende planten  
begroeid  is4 ,enkele vooruitspringende 
grasplanten zag ik door het heete  water
 gedood4    ,langzamerhand ontstaat in  
dit poeltje een laag van een zeer       
poreuze  structuur1 die in verhouding   
tot het kiezelzuur1 dat uit het water   
wordt afgezet1 rijk is aan organische   
stof maar ook rijk aan die  zouten1 die 
voor het leven en den groei der wieren  
noodig zijn4 ,deze  stoffen zijn        
dezelfde1 die ook het voedsel voor de   
bloemplanten  vormen1 en daaruit volgt1 
dat als eenmaal dit poeltje opgedroogd  
zal zijn1 de grond voor allerlei        
plantengroei bizonder geschikt  moet    
worden4 ,dit verklaart ons op een zeer  

eenvoudige wijze waarom  de heuvels van 
geyseriet over het algemeen zoo spoedig 
met gras en  andere planten begroeid    
worden4 ,er is daartoe niet veel anders 
noodig  dan dat de heete waterstroom    
tijdelijk naar een andere zijde wordt   
afgeleid4 ,het verklaart ons tevens1 hoe
 de dennen bijna even gaarne  op deze   
gesteenten van jongen vulcanischen      
oorsprong groeien als op de  lava's1 die
 overal rondom deze vallei de           
boschbedekte bergen vormen4 ,op  deze is
 het verweerend gesteente rijk aan      
minerale voedingsstoffen1  terwijl de   
geyserietheuvels niet alleen uit        
kiezelzuur bestaan1  maar ook uit die   
andere bestanddeelen1 die hier niet door
 verweering  ontstaan1 maar rechtstreeks
 door den groei der wieren vastgelegd   
zijn4    ,de verandering der levende    
wieren in dit vruchtbare gesteente      
verdient nog een nadere beschouwing4    
,zij vormen een vlies1 dat aan  de      
onderzijde langzamerhand verkiezelt2 zij
 plegen daar meest vast  met den        

onderliggenden bodem te zijn verbonden1 
daar zij slechts  een voortzetting van  
den groei en de transformatie van dien  
bodem  zijn4 ,doch soms laat de bovenste
 korst in kleine stukjes min of meer    
gemakkelijk los2 en dan blijken die     
stukjes op de breukvlakte groen  te     
zijn4 ,en dit zoowel als de bovenkant   
donkerbruin is1 als wanneer  zij zoo    
bleek is1 dat men er geen wierleven in  
vermoeden zou4 ,het  groen is           
blauwachtig in allerlei tinten1 zoodat  
men daaruit mag  afleiden dat hier      
soorten uit de groep der ,blauwwieren de
 hoofdrol  spelen4 ,de losgelaten       
stukjes bevatten vrij veel kiezelzuur   
maar  zijn nog bros en het was          
gemakkelijk ze tot een fijn poeder te   
wrijven4 ,in de onmiddellijke nabijheid 
der geyserbekkens en der  heete bronnen 
droogt deze korst veelal langzaam op1 en
 ik vond haar  op verschillende plaatsen
 afschilferend4 ,dan was de droge       
bovenkant  der schilfers hard en grijs1 
maar de onderkant was nog geleiachtig en

  groen4 ,daar ging dus het leven nog   
voort1 en kon het telkens1 als de  bron 
er water overheen werpt1 opnieuw        
werkzaam worden en kiezelzuur           
vastleggen4 ,de kale1 harde1 schijnbaar 
rotsachtige grond is dus hier  overal   
levend en groeiend4 ,hoe diep deze gelei
 nog vochtig genoeg  blijft om te leven1
 en hoe dik dus de laag is die nog      
groeien kan1  is moeilijk na te gaan4   
,de geheel losgeraakte schilfers1       
waarmede  de geyserietheuvels overal    
bedekt zijn1 zijn natuurlijk ook aan de 
onderzijde grijs1 al bevatten zij       
misschien hier en daar nog levende      
overblijfselen van wieren4    ,evenals  
de bruine wieren vond ik ook de zwarte  
gelei op den bodem der  koelere beekjes 
van onderen groen en hard4 ,aan de      
randen der heete  bronnen drogen de     
wiervliezen niet zelden op1 zonder nog  
versteend te  zijn1 en worden zij dus   
min of meer leerachtig4 ,ook deze vond  
ik1 als  ze nog vochtig waren1 aan de   
onderzijde groen1 terwijl de bovenkant  

bruin of zwart was4 ,hier en daar zag ik
 ook1 hoe de diepere beekjes  soms      
gleuven in den grond maken1 en waar de  
wanden schuin overhellen  en dus een    
onderkant hebben1 is deze dan duidelijk 
groen4 ,en dit ook  daar1 waar het water
 nog zeer heet was4    ,een zeer        
eigenaardig geval van den groei der     
kiezelwieren zag ik aan  den rijweg     
dicht bij den ,castle-geyser4 ,een deel 
van het water uit deze  bron wordt in   
een kunstmatige greppel verzameld en van
 deze uit door  een houten goot naar een
 grooten houten bak naast den weg       
geleid4 ,in  de goot is het water nog   
zeer heet1 in den bak nog warm4 ,de     
bodem van  die goot is bekleed met de   
bruine wieren1 die er deels in vlokken  
en  deels in draden groeien1 en die1 als
 men ze wegveegt1 van onderen  weer     
blijken groen te zijn4 ,zij zetten nog  
laatste overblijfselen  van het         
opgeloste kiezelzuur uit het water af en
 vormen dus allengs  een verhardende    
korst tegen de binnenzijde van den wand 

der goot4    ,tusschen al deze lage en  
breede geyserietheuvels1 met hun        
tallooze bekken en spleten1 stroomt de  
,firehole-rivier in sierlijke           
kronkelingen4 ,soms hellen de heuvels   
zoo sterk1 dat zij het water nog  heet  
in de rivier brengen2 soms zijn zij zoo 
vlak en wordt het water  zoo breed      
uitgespreid1 dat het afkoelt en een     
soort van moeras vormt1  waarin gras en 
biezen en talrijke bloemen welig tieren4
 ,vlak langs de  rivier vindt men       
somwijlen ook heete bronnen1 soms ook   
kegelvormige  kraters rondom kokende    
poeltjes4 ,meest zijn zij grijswit1 soms
 met  bruine wieren zoo sterk           
overgroeid1 dat de toeristen ze met den 
naam  van chocolade-potten bestempelen4 
,enkele kraters liggen niet hooger  dan 
de rivier zelf2 kokend en in een breeden
 stroom zag ik hier het  water in de    
rivier vloeien zoodat plaatselijk alle  
groei van hoogere  planten belet werd4  
,zelfs hoog opspringende geysers vindt  
men aan  den rand van den stroom1 bijna 

in de rivier zelve4    ,rondom zijn de  
bergen met het donkere dennebosch       
bedekt1 of ziet  men op de hellingen de 
tallooze kleine gewassen1 die ze met een
  dicht en overal bloeiend gazon        
bekleeden4 ,in de moerasachtige         
gedeelten langs de rivier1 tusschen het 
hooge gras1 schitteren de  blauwe       
sterbloemen der ,sisyrrhynchium's1 de   
gele ,mimulus1 paarsche  asters1 lange  
witte bloemtrossen van ,orchideen en tal
 van andere  fraai bloeiende planten4   
,overal heerscht leven en prijken bonte 
kleuren4 ,maar de grond waarop zij      
groeien is grootendeels zelf een        
product van het leven1 zij het dan ook  
van allerlaagst georganiseerde  wezens  
en van een groei onder de meest vreemde 
omstandigheden4 ,onder  en boven den    
grond wedijveren de wieren en de        
bloemplanten4 ,maar  terwijl de laatste 
telken jaren verdwijnen1 hoopen de      
kleine wieren  in den loop der eeuwen   
hunnen arbeid op1 en stichten zij de    
kraters en  geyserietheuvels4 ,zoodoende

 herinneren zij ons levendig aan        
,harting's  woord3 ,de macht van het    
kleine4    ,reeds meermalen heb ik      
opgemerkt1 dat volstrekt niet alle      
geysers hun  water tot aanzienlijke     
hoogte opwerpen4 ,integendeel1 verreweg 
de meeste  zijn slechts warme bronnen1  
waarin het water wel kookt en opbruist1 
maar slechts tot een geringe hoogte     
opspat4 ,ik kom daarom thans tot een    
beschouwing van de warme bronnen en de  
stoomspleten4 ,wat de geysers  ook vr   
mogen hebben door hun geweldige         
werkingen1 de warme bronnen  winnen het 
verre van hen in schoonheid4 ,de namen  
,gem #cf1 ,jewel #cg1  ,emerald #ch     
pool1 ,morning glory--de engelsche naam 
voor den blauwen  ,convolvulus1--en     
talrijke andere bewijzen dit ten        
duidelijkste4 ,de  stoomspleten vinden  
weinig aandacht1 zij zijn uitermate     
talrijk en  meest kleine1 soms zeer     
kleine gaten in den gewonen beganen     
grond4 ,soms  spuiten zij stoom uit1    
soms hoort men er een borrelend geluid  

in en  soms ziet men in de diepte wat   
kokend water4 ,maar eigenlijke open     
vijvertjes vormen zij niet2 dit is het  
type der warme bronnen4    ,de          
vijvertjes zijn meest alle nagenoeg even
 groot1 en eenige weinige  meters in    
diameter2 soms echter zijn twee of meer 
naburige vijvertjes  ineengevloeid en   
toonen zij biscuitvormige gedaanten4    
,het oppervlak is  meestal cirkelrond of
 daartoe naderend4 ,de bodem is soms    
panvormig1  soms trechtervormig en soms 
meer trompetvormig4 ,in het eerste geval
  ziet men in de diepte een aantal      
plaatsen1 waar de stoomblazen in het    
water opstijgen2 terwijl in de trechter-
 en trompetvormige bronnen  de stoom    
bijna uitsluitend of tenminste in       
hoofdzaak uit de diepte  van het midden 
te voorschijn komt4    ,het water is    
zeer helder en de wanden zijn meestal   
wit1 terwijl in het  diepste gedeelte de
 bodem niet gezien kan worden4 ,de kleur
 van het  water is blauw1 het diepste   
gedeelte bijna zwart4 ,deze kleur is zoo

  zuiver1 dat zij alleen voldoende zou  
zijn om de bronnen tot juweelen en      
edelgesteenten te stempelen1 maar zeer  
dikwijls zijn deze nog gevat in  een    
ring van goud of van zilver4 ,dit is dan
 het geval1 wanneer de rand  zich zeer  
vlak uitspreidt1 wat vooral bij de      
trompetvormige voorkomt2  dan groeien   
daarin oranjebruine of zilverwitte      
wieren1 die een  gelijkmatig overtreksel
 over den vlakken bodem van den ondiepen
 rand  vormen1 wat dan den indruk van   
een ring rondom een edelen steen maakt4 
,uit de duistere en raadselachtige      
diepte stijgt de stoom in blazen  op4   
,nu eens in enkele groote1 dan weer in  
talrijke kleine4 ,valt  het licht       
gunstig in1 dan schitteren deze blazen  
in de diepte als  zilver of als goud1 en
 worden dan soms1 om hun beweeglijkheid1
 met  vlammen vergeleken4 ,omhoog       
stijgende doen zij het water opborrelen 
en koken4 ,met den stoom wordt ook heet 
water opgevoerd1 doch in  zeer          
wisselende hoeveelheden4 ,men leidt dit 

af uit het feit1 dat de  vijvertjes     
voortdurend overvloeien2 het overtollige
 water loopt dan  over den rand weg4    
,want elk vijvertje neemt in den regel  
het hoogste  punt van den vlakken heuvel
 in1 waarop het voorkomt4 ,sommige nu   
vloeien sterk over1 andere weinig1 nog  
andere in het geheel niet4    ,tot de   
helderheid van het water en de          
overweldigend schoone kleuren  draagt de
 bouw van den trechterwand zeer veel    
bij4 ,deze wand toch is  meestal zeer   
zuiver wit4 ,zelden is hij vlak1 of     
volgt hij nauwkeurig  de bochten van den
 trechter1 trompet of pan4 ,meestal ziet
 men hier  en daar grootere en kleinere 
vooruitstekende bochten1 die aanleiding 
geven1 dat op de betrekkelijk eenvoudige
 thema's1 zooals ik ze aangaf1  tallooze
 varianten voorkomen4 ,bedenkt men      
daarbij dat de donkere diepte  soms     
rond1 soms ovaal en soms spleetvormig   
is1 en dat de bovenste  en buitenste    
rand in hooge mate van de omgeving      
afhankelijk is1 dan  kan men zich       

gemakkelijk voorstellen dat geen twee   
van die bronnen  precies aan elkaar     
gelijk zijn4    ,trots de groote hitte  
is de geheele wand levend4 ,hij bestaat 
uit  microscopisch kleine wieren1 die   
zich voeden met de opgeloste            
bestanddeelen van het water en die het  
kiezelzuur er uit vast  leggen4 ,deze   
wiertjes zijn geleiachtig en slaan het  
kiezel ook  als gelei neer1 maar zij    
worden spoedig zoo hard1 dat men de     
weeke oppervlakte ternauwernood voelen  
of zien kan3 deze vormt  slechts een dun
 overtreksel van de steenharde1 maar    
toch levende  massa4 ,de temperatuur van
 het water komt1 tot aan den rand1 nabij
 het  kookpunt4 ,ik nam in eenige       
bronnen #hf-ij ,c4 waar1 terwijl ik den 
bol  van mijn thermometer tegen de      
levende wieren aandrukte4 ,het kookpunt 
van water is op deze hoogte slechts #ib 
,c42 het hangt1 zooals men  weet1 van de
 drukking der lucht1 of van den         
barometerstand1 zooals men  het noemt1  
af4 ,men kan dus veilig zeggen1 dat de  

geheele warme bron  nagenoeg kokend     
water bevat1 en dat de wieren dus aan   
deze temperatuur  blootgesteld zijn4    
,wat ze niet belet om krachtig te       
groeien4    ,al naar gelang van de      
soorten der wieren en van de bizondere  
omstandigheden1 groeien zij bij voorkeur
 als randen of als koralen4 ,in  het    
eerste geval vormen zij talrijke        
ribbels1 wier richting dwars  op de     
richting staat1 waarin het water over   
hen heenvloeit4 ,in het  laatste geval  
vormen zij korte1 opstaande zuiltjes1   
zoo dik als een  pink of dunner1 en die 
zich veelal naar boven toe vertakken4   
,maar  veel hooger dan een centimeter   
worden die zuiltjes niet1 omdat zij     
zich van onderen snel verbreeden en daar
 dus tot een samenhangende  massa inn   
groeien4 ,overeenkomstige groeiwijzen   
vindt men trouwens  ook bij de          
stoomspleten en rondom de geysers4 ,zeer
 fraaie1 gitzwarte  koraalvormingen     
bekleeden den geheelen binnenwand van   
den ,black  ,growler1 die daaraan dan   

ook zijn naam ontleent4 ,het is een     
groote1  wijde spleet waarin het water  
nu eens tot onzichtbare diepte wegzakt1 
en dan weer opbruist1 totdat het den    
smallen trechter geheel of  ten deele   
vult4 ,vult het hem geheel1 dan         
bevochtigt het het geheele  zwarte      
koraalvlak en vloeit over1 maar         
talrijker zijn de perioden  dat het     
minder hoog opborrelt en dus den        
bovensten rand alleen met  stoom        
bevochtigt4    ,het overvloeiende water 
vormt de geyseriet-heuvels evenals bij  
de  geysers4 ,overal1 waar de grond     
vochtig is1 groeien de kiezelwieren1  en
 leggen zij het kiezelzuur en de        
minerale bestanddeelen uit  het water   
vast1 zoodoende den grond met een nieuwe
 steenschaal  bekleedende4 ,vloeit het  
water dan weer eens aan een andere zijde
 over  den rand1 dan wordt de eerste    
vlakte droog en verbrokkelt zijn nieuwe 
schaal1 zoodat bijna overal de          
geyserietvlakten met zulke verbrokkelde 
gesteenten bedekt zijn4    ,waar dit    

heete water over een helling vloeit die 
met planten begroeid  is1 doodt het ze4 
,niet alleen door de hitte1 maar vooral 
door de  vorming van een harde en       
ondoordringbare kiezellaag1 die de lucht
 van  de wortels afsluit en deze        
daardoor doet sterven4 ,telkens en      
telkens  ziet men boomen die z gedood   
zijn1 en zoowel in het ,norris-bassin   
als  op andere plaatsen zijn soms       
geheele bosschen op deze wijze te gronde
  gericht4 ,de kale1 gebleekte stammen  
getuigen dan nog jaren lang van  de     
ramp4 ,soms vallen die boomen in een    
bron of over den rand1 en dan  worden   
zij geheel met een kiezellaag           
overtrokken4 ,ook kleinere takken  en   
losse naalden worden zoo verkiezeld1 en 
naast een bron vond ik1  toen ik een    
stukje steen opnam en omkeerde1 aan de  
onderzijde een  paar dennenaalden op    
deze wijze uiterst fraai versteend4     
,zeer kenmerkend voor de warme bronnen  
is de neiging van de korstwieren  van   
den rand om in een dunne laag over het  

water heen1 en dus naar het  midden der 
bron toe te groeien4 ,bij den ingang van
 het ,elk-,park zag ik  een vrij groote1
 langwerpige bron die over de eene helft
 met zulk een  laag bedekt was1 de      
andere was nog open en liet het diepe en
 helder  blauwe water zien4 ,soms       
brokkelen deze randen af en dan kan men 
hun  inwendigen bouw uit schalen        
duidelijk waarnemen4 ,meestal nemen zij 
allengs in dikte toe en vernauwen den   
vijver4 ,zoo zijn wellicht de  kleinere 
waterhoudende gaten door het            
gedeeltelijk dichtgroeien van  vroegere 
vijvertjes ontstaan4    ,in zeer enkele 
heete bronnen is het water troebel en   
modderachtig4 ,zoo  b4v4 in de          
paint-potten1 die op grijze verfpotten  
gelijken1 en over  de geheele           
oppervlakte koken4 ,trouwens1 allerlei  
afwijkingen van het  gegeven beeld komen
 voor4 ,van deze wensch ik hier alleen  
te wijzen op  den ,excelsior-geyser1 die
 een kuil van vele meters diepte in de  
oude  geyseriet-lagen gemaakt heeft en  

daarin een meertje vormt1 zoo groot1    
dat men door de heete nevelen heen de   
overzijde niet zien kan4 ,en  eindelijk 
het ,prismatic-lake1 daar dicht bij1    
waar de geheele bodem1  zoover ik zien  
kon1 uit groote schuin geplaatste       
schotsen van een licht  groene kleur en 
een geleiachtig draderige structuur     
bestond4 ,bizondere  soorten van wieren 
geven aan zulke meren en plassen een    
zeer bizonderen  kleur en vorm1 zoodat  
zij dan ook telkens en telkens op den   
bezoeker  een anderen indruk maken4     
,chicago1 ,aug4 #aijd4                  
,,experimenteele ,,evolutie      ,de    
volgende bladzijden bevatten de         
feestrede1 door mij uitgesproken bij  de
 opening van het laboratorium voor      
experimenteele evolutie van het         
,carnegie-,institution1 eenigszins      
gewijzigd en op verschillende punten    
ten behoeve eener nadere toelichting der
 voorgedragen denkbeelden  uitgebreid4  
,het is misschien niet van belang       
ontbloot1 daaraan  enkele mededeelingen 

omtrent de stichting van dit            
laboratorium te  laten voorafgaan4      
,voor een aantal jaren werd door den    
heer ,carnegie een instituut  gesticht  
met het doel1 zooveel mogelijk de studie
 der natuur te  bevorderen4 ,dit        
,carnegie-,institution is gevestigd te  
,washington  en beschikt over zeer rijke
 hulpmiddelen1 waardoor het nu eens     
bestaande wetenschappelijke             
ondernemingen steunen en dan weer       
andere zelf op touw kan zetten4 ,het    
sticht dan afdeelingen of  zoogenoemde  
departementen4 ,enkele daarvan1 zooals  
het departement  voor sterrenkunde1     
blijven te ,washington en hebben daar   
hunne  observatorin en laboratorin4     
,andere onderzoekingen zijn aan         
bepaalde plaatsen gebonden en worden dus
 daar uitgevoerd1 waar de               
omstandigheden voor hen het gunstigst   
zijn4 ,zoo werd voor een paar  jaren het
 woestijn-laboratorium te ,tuscon 7spr4 
,toesonne7 in ,arizona  gesticht1 welk  
laboratorium ik in den loop der maand   

,juni het voorrecht  had te bezoeken4   
,het heeft ten doel1 het planten- en    
dierenleven te  bestudeeren onder de    
eigendommelijke omstandigheden1 die de  
woestijn  met zich brengt4 ,het is wel  
geen eigenlijke woestijn1 in den zin van
  een dorre en van plantengroei nagenoeg
 ontbloote vlakte1 zooals ik ze  in het 
zuiden van ,californi zag4 ,het is een  
streek1 waar de regenval  geringer is   
dan de verdamping1 en waar dus altijd   
gebrek aan water  bestaat4 ,dit gebrek  
aan water beperkt den plantengroei tot  
drie groepen  van gewassen4 ,ten eerste 
de kleine1 kortlevende eenjarige        
soorten1  die in 't eind van den winter1
 als er wat regen valt1 ontkiemen1  en  
die haar zaad rijpen vr dat het korte   
natte seizoen voorbij  is en de droogte 
intreedt4 ,in de tweede plaats vindt men
 hier de  cactussoorten1 wier geribd    
lichaam bij den minsten regen zich vol  
zuigt  met water en de plooien tusschen 
de ribben bijna uitwischt1 zoodat  het  
volume sterk toeneemt1 en die dan bij   

aanhoudende droogte allengs  inkrimpen1 
zoodat eindelijk hun takken slap langs  
den stam hangen1  en het geheel er      
uitziet als afgestorven4 ,tal van       
boomachtige cacti1  #ci tot weinige     
soorten en geslachten behoorend1 zag ik 
in dezen  toestand4 ,naast deze beide   
groepen staan de kleine1 half-manshooge 
tot  manshooge heesters1 met zeer kleine
 bladeren of ook wel zonder blad  en met
 groene stammen en takken1 die hun leven
 behouden1 dank zij de  zeer geringe    
verdamping en de bijna ongelooflijke    
lengte der wortels1  waardoor zij uit de
 onderste1 soms meer dan #aj meter diepe
 lagen1  nog in de droogste jaargetijden
 het noodige water kunnen opzuigen4     
,verdamping en wortelgroei zijn voor dit
 laboratorium dus een  hoofdonderwerp   
voor studie2 daarnaast komt de vraag1   
welke soorten  in de woestijn kunnen    
leven en waarom zij alleen dit kunnen1  
en  tevens de verdere vraag naar den    
invloed1 dien in de woestijn de         
bizondere samenstelling van den grond op

 verschillende plaatsen op  den         
plantengroei oefent4 ,het spreekt van   
zelf1 dat deze zaken alleen  ter plaatse
 bestudeerd kunnen worden4    ,zoo is   
het ook met de experimenteele evolutie  
gesteld4 ,niet in of  nabij een groote  
stad vindt men in den regel de          
omstandigheden1  die voor de studie     
daarvan het meest geschikt zijn4        
,vandaar dat  het ,carnegie-,institution
 eerst een uitvoerig onderzoek heeft    
doen  instellen naar de meest geschikt  
gelegen plaats4    ,de keuze is daarbij 
gevallen op ,long-,island1 het lange1   
smalle eiland1  dat zich ten ,oosten van
 ,new-,york uitstrekt en op welks meest 
westelijke  punt de voorstad ,brooklyn  
gelegen is4 ,voorbij ,brooklyn vertoont 
het de talrijke kleinere en grootere    
villa's en buitenplaatsen van  velen    
onder ,new-,york's rijke handelslieden1 
de plaatsen waar dezen  des ,zondags de 
rust en de kalmte komen genieten1 die nu
 eenmaal in  het al te dicht bevolkte   
handelsgedeelte van ,new-,york niet te  

vinden  zijn4 ,nog verderop liggen een  
aantal kleine steden en dorpen1 en onder
  deze munt ,cold ,spring door zijn     
allerheerlijkste ligging te midden  van 
boschbegroeide heuvelen uit4 ,het ligt  
aan de noordzijde van het  eiland1      
ongeveer op een uur afstand van de kust1
 die hier een inham  of natuurlijke     
haven vormt4 ,deze plaats heet ,cold    
,spring ,harbor4 #dj  ,aan den oever van
 de kleine golf zijn de heuvelen bedekt 
met bosschen  en buitenplaatsen1 onder  
welke laatste die van ,president        
,roosevelt  hier verdient vermeld te    
worden4 ,deze golf was sinds jaren      
bekend  als bizonder geschikt voor de   
studie van het leven van allerlei       
zeedieren4 ,men vindt ze ten deele aan  
de houten havenwerken1 ten  deele op de 
lagere plaatsen van een breede zandbank1
 die zich van den  westelijken oever tot
 dicht bij den oostelijken1 dwars door  
de baai  uitstrekt4 ,hier leeft de      
reusachtige eenstaartskreeft1 waarvan ik
  honderden van exemplaren in het       

ondiepe water vlak bij mij kon zien1    
velen van hen bezig met eieren leggen4  
,hier leeft de bijna onzichtbare  kleine
 springstaart1 en soort van het geslacht
 ,columbula4 ,om ze te zien  moet men   
een stuk wit papier op het strand       
leggen4 ,dadelijk is dit  bedekt met een
 groot aantal heele kleine zwarte       
puntjes1 die lustig  op en neer en heen 
en weer springen4 ,allerlei andere      
diersoorten kan  men hier bestudeeren1  
waaronder een heel gewone kleine        
zee-anemoon1  behoorende tot het        
geslacht ,sagartia4    ,sinds jaren was 
dan ook aan deze kust een ,marine       
,laboratory  gesticht1 dat echter1 bij  
gebrek aan fondsen1 eigenlijk alleen des
  zomers in gebruik was4 ,van deze      
bizondere omstandigheden en deze        
uitmuntende gelegenheid heeft nu het    
,carnegie-,institution gebruik  gemaakt 
voor de stichting van zijn nieuw        
laboratorium4 ,het heeft de  beschikking
 verworven over de voorhanden gebouwen1 
bestaande in de  directeurswoning1 den  

,library-,hall #da en het eigenlijke    
laboratorium1  die1 op korten afstand   
van elkander1 aan den westelijken oever1
  dicht bij het zuidelijke uiteinde van 
de baai gelegen zijn4 ,het heeft  tevens
 den directeur van het ,marine          
,biological ,laboratory tot directeur   
van de nieuwe stichting benoemd1 hem    
daarbij opdragende1 niet alleen  enkele 
weken des zomers1 gedurende de vacantie1
 te ,cold ,spring ,harbor  te vertoeven1
 maar zich daar voor goed met der woon  
te vestigen4    ,de heer ,davenport1    
algemeen bekend om zijn statistische    
onderzoekingen  over de veranderlijkheid
 van dieren in verband met de plaatsen  
waar zij  leven en met de               
waarschijnlijke wijze van hun ontstaan1 
was sinds vele  jaren hoogleeraar in de 
dierkunde aan de ,universiteit van      
,chicago1  en tevens belast met het     
bestuur van het zee-laboratorium4 ,zijne
  echtgenoote stond hem in dit laatste  
krachtig ter zijde1 en heeft  een aantal
 onderzoekingen over de dieren van den  

,cold ,spring ,harbor  het licht doen   
zien1 onder andere een zeer             
belangwekkende studie over  den invloed 
van de vermenigvuldiging door deeling op
 het aantal armen  van de bovengenoemde 
zee-anemonen4    ,het oude laboratorium 
voldeed echter niet aan de eischen der  
nieuwe  stichting4 ,het was slechts voor
 enkele weken of maanden des jaars      
ingericht1 en daarenboven alleen voor   
zologische studin4 ,de evolutie  der    
levende wezens moet echter zoowel aan   
planten als aan dieren  bestudeerd      
worden1 en bij den tegenwoordigen stand 
der wetenschap biedt  het onderzoek van 
planten de grootste kansen op spoedige  
en belangrijke  resultaten4 ,er werden  
daarom plannen gemaakt voor een nieuw   
gebouw1  voldoende aan alle eischen van 
den tegenwoordigen tijd en voor een     
uitgebreiden proeftuin in de            
onmiddellijke nabijheid4 ,tijdens mijn  
bezoek1 in ,juni van dit jaar1 was men  
met den bouw gevorderd tot aan  de      
eerste verdieping1 en was de proeftuin  

afgepaald en met voorloopige  culturen  
bezet1 wier doel echter vooralsnog in   
hoofdzaak was1 om door  voortdurende    
bewerking den grond te zuiveren van de  
wortelstokken  en zaden van de wilde    
soorten1 die daar vroeger gegroeid      
hadden4 ,de  eigenlijke proeven zouden  
eerst later begonnen worden1 maar de    
zaden  daartoe waren reeds grootendeels 
bijeengebracht4    ,in de maand ,mei    
bracht de nieuwe directeur zijne        
huishouding van  ,chicago naar ,cold    
,spring ,harbor over1 en begon de       
verandering van de  oude in de nieuwe   
stichting4 ,toen deze naar wensch       
gevorderd was en  alles zoover was      
geregeld1 dat aan bezoekers een voldoend
 denkbeeld  kon gegeven worden van de   
plannen en methoden van werken1 werd het
  tijdstip gunstig geoordeeld om het    
nieuwe laboratorium plechtig te  openen4
 ,het ontving den naam van ,laboratory  
for experimental evolution  #db en den  
rang van een departement van het        
,carnegie-,institution  te ,washington4 

,behalve den directeur zijn daaraan     
verbonden  twee assistenten en een      
secretaris4 ,als assistent belast met   
het  plantkundige gedeelte treedt op de 
heer ,dr4 ,g4 ,shull1 die te ,chicago   
onder leiding van ,davenport studeerde1 
terwijl de heer ,luts met het  zologisch
 gedeelte belast is4 ,secretaris of     
stenographer zooals  het in ,amerika    
heet1 is ,miss ,luts1 wier naam slechts 
bij toeval en  niet door verwantschap   
met dien van den laatstgenoemden        
assistent  overeenkomt4    ,de plechtige
 opening was bepaald op ,zaterdag #aa   
,juni4 ,uitgenoodigd  waren allen1 die  
te ,new-,york en elders in              
ontwikkelingsgeschiedenis               
belangstellen1 en een tachtigtal van    
hen1 meest onderzoekers van naam  of    
professoren of instructoren aan bekende 
inrichtingen van onderwijs1  hadden aan 
de uitnoodiging gevolg gegeven4 ,enkelen
 waren daartoe zelfs  uit ,washington en
 andere meer verwijderde plaatsen       
overgekomen4 ,zij  allen werden verzocht

 hunne namen te plaatsen in een album1  
dat als  gedenkboek van de stichting    
daartoe gecalligrapheerd was4 ,behalve  
deze geleerden waren de bewoners der    
omliggende buitenplaatsen en  villa's   
talrijk opgekomen1 deels uit            
belangstelling in de nieuwe  stichting1 
deels omdat zij reeds te voren van die  
belangstelling de  meest ondubbelzinnige
 bewijzen hadden gegeven4 ,terwijl      
namelijk de  gelden voor de stichting   
door het ,carnegie-,institution werden  
gegeven1  was het terrein voor het      
nieuwe gebouw en de proeftuin en de     
noodige  grond voor eventueele latere   
uitbreidingen door een aantal der rijke 
naburen aan de stichting aangeboden4    
,omstreeks twaalf uur kwam de eerste    
groep van genoodigden aan het  station  
te ,cold ,spring aan1 van waar men in   
een langen stoet van  rijtuigen door het
 heerlijke bosch en ten deele langs de  
beek1 die  in de baai uitstroomt naar   
het laboratorium reed4 ,voor hun vervoer
  waren door de ,long-,island           

,spoorwegmaatschappij de noodige        
bizondere  wagens kosteloos ter         
beschikking gesteld4 ,een dezer wagens  
kwam  van ,new-,york1 de andere van     
,brooklyn1 beide vereenigden zich aan   
het station ,jamaica4 ,de gasten werden 
in de woning van den directeur          
,davenport ontvangen en gebruikten      
aldaar1 deels in de versierde kamers1   
deels op het ruime balkon1 het luncheon4
 ,daarna begaf men zich naar  den       
,library ,hall1 het grootste der        
beschikbare localen1 dat voor deze      
gelegenheid ten deele ontruimd en van   
een spreekplaats voorzien was4    ,de   
plechtigheid werd geopend door den heer 
,davenport1 die er op wees1  dat studin 
over evolutie en vooral                 
proefondervindelijke studin niet  van   
dien aard zijn1 dat zij spoedige        
uitkomsten beloven1 en dat de  stichters
 en belangstellenden dus geduldig moeten
 afwachten wat men  eenmaal bereiken    
zou4 ,het nieuwe laboratorium is wel    
eenig in zijn  opvatting en in het doel 

van zijn streven1 toch zal het zich     
zooveel  mogelijk in verbinding stellen 
met andere inrichtingen1 die hetzij  in 
,amerika1 hetzij elders1 de studie der  
ontwikkelingsgeschiedenis  beoogen4 ,ten
 slotte bracht de directeur zijn dank   
aan de directeuren  van het             
,brooklyn-,institute of ,arts and       
,sciences1 #dc de vroegere  stichters   
van het ,marine ,biological ,laboratory1
 die dit geheele  laboratorium met al   
zijn inrichtingen aan de                
,carnegie-,institution  ten geschenke   
aangeboden hadden1 aan de gevers van het
 voor de  vergrooting benoodigde land1  
en aan de locale ,wawepex-,society1  die
 de stichting door een echt             
,amerikaansche bijdrage in de kosten    
grootelijks bevorderd had4    ,daarna   
hield de voorzitter der                 
,wawepex-,society een toespraak1 aan    
het einde van welke hij de              
eigendomsbewijzen aan den heer ,billings
  als vertegenwoordiger der             
,carnegie-,institution ter hand stelde4 

,hij  schetste de geschiedkundige       
ontwikkeling van het dorpje ,cold       
,spring  ,harbor4 ,vroeger was dit een  
haven voor walvischvangers en zeer      
welvarend1 later was dit echter1 ten    
deele door het verzanden van  de haven1 
ten deele door het gebruik van grootere 
schepen en door  andere oorzaken allengs
 afgenomen1 en thans hebben de          
walvischvangers  andere havens opgezocht
 en is het dorp in verval geraakt4 ,het 
bestaat  nu voornamelijk door de        
aanwezigheid van zoo talrijke           
,new-,yorkers in  den omtrek4    ,dr4   
,billings nam de bedoelde papieren met  
een kort antwoord  aan1 waarin hij er op
 wees hoe grooten invloed de studie der 
ontwikkelingsgeschiedenis op de         
philosophie en op de theologie  gehad   
hebben1 en hoe groote resultaten men    
daarvan ook op sociaal  gebied          
verwachten mag4 ,hij sprak ten slotte   
eenige woorden tot den  directeur en    
verklaarde zich ten volle bewust van den
 langzamen gang1  dien het onderzoek    

noodzakelijk moest gaan4 ,laat ons      
hopen1 zeide hij1  dat bij de viering   
van den vijftigsten verjaardag van deze 
stichting  de bewijzen ruimschoots      
zullen voorhanden zijn1 dat de stap dien
 wij  thans doen1 wijs en               
gerechtvaardigd was4    ,na hem werd nog
 een woord van welkom namens de buren   
van het nieuwe  laboratorium gesproken  
door den heer ,f4 ,w4 ,hooper1 die      
kortelijks  aan de verdiensten van de   
heeren ,deane en ,conn1 de beide        
voorgangers  van den tegenwoordigen     
directeur1 herinnerde4 ,daarna werd het 
woord  gegeven aan schrijver dezes1 voor
 het houden van de volgende feestrede4  
,de evolutie der organische wezens was  
tot nu toe eensdeels een voorwerp  van  
diepe bewondering1 en anderdeels van    
vergelijkende studie4 ,uit de  algemeene
 verschijnselen die de verwantschap van 
planten en dieren ons  overal in de     
natuur doet zien1 meende men den gang   
der ontwikkeling  zelve te kunnen       
afleiden4    ,thans is dit anders       

geworden4 ,men is niet meer tevreden met
 de kennis  van de groote lijnen van het
 proces1 men wil tot in de fijnste      
bizonderheden daarvan doordringen4 ,men 
wil nieuwe soorten zien  ontstaan1 en   
onderzoeken door welke wetten haar      
ontstaan beheerscht  wordt1 en van welke
 invloeden het afhankelijk is4 ,men wil 
trachten deze  kennis z uit te breiden1 
dat het eenmaal mogelijk zal zijn1 zelf 
in  de verandering der soorten in te    
grijpen4 ,het is niet voldoende1 ons    
deel te hebben in de vruchten van het   
werk der natuur2 wij willen ook  ons    
deel in het werk zelf hebben4 ,ja1 wij  
willen trachten het werk te  beheerschen
 en te leiden1 ten einde nog betere     
vruchten te verkrijgen4    ,ongetwijfeld
 is dit een hoog en verheven doel4 ,maar
 door den bouw  van dit laboratorium    
zijn de voorbereidingen getroffen1 die  
noodig  zijn om het te bereiken4 ,de    
grondslagen voor een onderzoek zijn op  
breede schaal gelegd1 met het vaste     
voornemen aan de natuur geheimen  te    

ontwringen1 die tot nu toe onschendbaar 
schenen4    ,de                         
ontwikkelingsgeschiedenis van het       
planten- en dierenrijk moet een         
proefondervindelijke wetenschap worden4 
,eerst moet zij grondig worden          
bestudeerd en zooveel mogelijk          
gecontroleerd1 daarna moet zij in haar  
tegenwoordigen voortgang worden geleid1 
om eindelijk op verschillende  punten   
ten nutte der menschheid te worden      
veranderd4    ,deze denkbeelden zijn    
reeds voor een bepaalde richting        
uitgesproken  en uitgewerkt door den    
heer ,davenport1 die thans tot directeur
  van dit laboratorium is benoemd4 ,zijn
 werk draagt den titel  ,experimenteele 
,morphologie1 een combinatie van        
begrippen1 die  aanvankelijk zeer       
gewaagd scheen1 maar die sedert allengs 
burgerrecht  verkregen heeft4           
,proefondervindelijke vormleer is echter
 nog geen  experimenteele evolutie4 ,de 
eerste bepaalt zich tot de studie  der  
oorzaken1 die het verschijnen van de    

reeds gegeven vormen der  soort in de   
bepaalde gevallen beheerschen1 de tweede
 vraagt naar de  oorzaken van het       
ontstaan van nieuwe eigenschappen4 ,de  
aardappelplant  maakt uit het onderste  
gedeelte van haar stam uitloopers1 die  
onder  gewone omstandigheden aan hun top
 elk een aardappel voortbrengen1  maar  
die in andere gevallen boven den grond  
groeien en tot groene1  bebladerde      
stengels worden kunnen4 ,de             
experimenteele morphologie vraagt       
waarom nu eens aardappelen en dan weer  
stengels ontstaan1 van welke            
omstandigheden en oorzaken dit afhangt1 
en hoe men het verschijnsel  naar       
willekeur kan regelen4 ,de              
experimenteele evolutie daarentegen     
vraagt hoe het komt1 dat onder de       
talrijke soorten van het geslacht       
,solaum er n is die aardappelen         
voortbrengt1 welke oorzaken en wetten1  
en welke bizondere omstandigheden het   
allereerste ontstaan van dit  vermogen  
beheerschen1 en hoe men1 misschien1 bij 

andere soorten van  hetzelfde geslacht1 
of wellicht zelfs in andere geslachten1 
eveneens  een vermogen om aardappelen te
 maken zou kunnen te voorschijn roepen4 
,om zulke vragen te beantwoorden1 wordt 
natuurlijk veel tijd en  veel studie    
vereischt4 ,maar het nieuwe laboratorium
 is voorzien van  de noodige            
inrichtingen1 van uitgebreide           
cultuurvelden en van het  vereischte    
personeel1 om dit onderzoek aan te      
vangen4 ,langzaam en  geleidelijk moet  
het beginnen1 en de moeilijkheden zullen
 in den  aanvang uiterst talrijk zijn4  
,maar alles wijst er op1 dat de hoop    
gegrond is1 dat het ten slotte gelukken 
zal ze te overwinnen1 en  wetten te     
ontdekken1 wier toepassing in wetenschap
 en praktijk voor  het menschdom een    
zegen zal worden4    ,op het gebied der 
evolutie gaat het onderzoek in ,amerika 
en in  ,europa thans hand in hand4 ,moge
 jaren geleden het zwaartepunt in  de   
oude wereld gelegen zijn1 in de laatste 
tijden is een snelle  verandering       

duidelijk te bespeuren4 ,talrijker en   
talrijker worden  de bijdragen uit de   
nieuwe wereld1 en meer en meer raken zij
 de  dieper gelegen1 ja de moeielijkste 
vraagstukken4 ,in ,amerika hebben  de   
leer der bevruchting1 de rol van het    
mannelijk element daarbij1  ja zelfs de 
uiterst moeielijke vraag naar de        
oorzaken1 die het  geslacht van het     
nieuwe individu bepalen1 door de        
ontdekking van zeer  belangrijke feiten 
een geheel onverwachten steun gekregen  
en is ook  de rol der cel-kernen en haar
 aandeel aan de bepaling der erfelijke  
eigenschappen onlangs uit het           
speculatieve stadium van onderzoek  tot 
dat van rechtstreeksche microscopische  
waarneming overgegaan4 ,op  talrijke    
andere punten is een toenemende         
vooruitgang te bespeuren1  en daarom heb
 ik er bizonderen prijs op gesteld1 dat 
bij de opening  van dezen nieuwen weg   
van onderzoek het houden der feestrede  
aan mij  is opgedragen4 ,dit toch       
getuigt van een streven naar            

samenwerking1  dat dezerzijds natuurlijk
 hoogelijk gewaardeerd wordt4    ,de    
taak1 die ik op mij heb genomen1 sluit  
in zich1 een denkbeeld te  geven van wat
 ik mij voorstel1 dat op het gebied der 
experimenteele  evolutie1 zoowel in de  
eerste als in de latere jaren1 te       
onderzoeken  zal zijn1 welke methoden   
daarbij kunnen worden gevolgd1 en welke 
uitkomsten1 wellicht1 mogen worden      
verwacht4    ,uit den aard der zaak is  
deze taak deels een zeer reele1 deels   
een  uitermate bespiegelende1 bijna     
gelijk aan een droom4 ,wat voor de      
eerste jaren het werk en de             
verwachtingen zijn1 laat zich op vaste  
grondslagen en tot in vrij fijne        
bizonderheden uitwerken4 ,maar wat de   
verre toekomst eens brengen zal1 kunnen 
wij thans nog ternauwernood  vermoeden4 
,slechts wat wij hopen en gaarne        
verwezenlijkt zouden zien1  laat zich   
schetsen1 en zelfs dit nog in zeer grove
 trekken4 ,toch is  dit het oogenblik1  
waarop het bespreken van dergelijke     

verwachtingen  geoorloofd en noodig is1 
en waarop misschien uit een zeer vage   
hoop en  een droomerig denkbeeld een    
middel kan ontstaan1 dat1 aan de        
ervaring  getoetst1 den weg wijst tot   
geheel nieuwe middelen van onderzoek en 
tot te voren onverwachte uitkomsten4    
,vergunt mij het onzekere aan het zekere
 te doen voorafgaan1 en eerst  de       
verdere toekomst te beschouwen1 om      
daarna tot het werkplan voor  de        
eerstvolgende jaren over te gaan4       
,vergunt mij tevens daarbij een  beeld  
te gebruiken1 ten einde mijne           
bedoelingen op gemakkelijker  wijze     
duidelijk te maken4    ,de wetenschap is
 een veld van licht1 te midden van bijna
  ondoordringbare duisternis4 ,helder   
schijnt het licht op de menschheid1     
verlossing brengende van onkunde en     
onmacht1 van twijfel en vrees4 ,door    
gestadigen en harden arbeid en door de  
toewijding van velen wordt  het licht   
onderhouden en zijn gebied allengs      
vergroot1 en dringen de  zegeningen van 

ervaring en macht over de natuur allengs
 in grooter  kringen door4 ,amerika is  
rijk aan stichtingen1 die de middelen   
geven  tot onderzoek en onderwijs1 tot  
verdieping en verspreiding van kennis1  
en iedereen weet1 hoe naijverig ,europa 
op de mogelijkheid van zulke            
schenkingen1 en op den edelen1          
vaderlandslievenden en het menschdom    
bevoordeelenden geest is1 die daaraan   
ten grondslag ligt4    ,in ons beeld kan
 de vermeerdering van kennis op tweerlei
 wijzen  plaats vinden4 ,ten eerste door
 gestadig en zorgvuldig werk in het     
lichtveld zelf4 ,de grond moet worden   
beploegd en de grenzen moeten  worden   
uitgebreid1 en honderden en duizenden   
van onderzoekers zijn  onvermoeid bezig 
alle leemten aan te vullen en aan alle  
kanten op de  eenmaal vaststaande       
grondslagen voort te werken4            
,daarnaast staat het tweede middel van  
vooruitgang4 ,van uit het groote  veld  
worden lichtpunten uitgeworpen in de    
omringende duisternis4 ,hun  kansen om  

uitgedoofd te worden1 en zonder gevolgen
 voorbij te gaan zijn  natuurlijk voor  
de hand liggend1 en tallooze pogingen   
leiden dan ook  niet tot de gewenschte  
uitkomst4 ,maar van tijd tot tijd       
verwerven zij  vasten voet en staan zij 
als bakens1 ver in de donkere omgeving4 
,dan  wijzen zij den weg voor een veel  
snelleren vooruitgang4 ,rondom de       
bakens kan het licht zich uitbreiden1 en
 tusschen hen en het groote  lichtveld  
wordt de duisternis van twee kanten     
bestreden1 zoodat het  vroeg of laat    
gelukken moet1 de bakens met het        
lichtveld te verbinden1  en al het      
terrein tusschen hen beiden te veroveren
 en toegankelijk  te maken4 ,zoo worden 
de uitgeworpen lichtpunten de middelen  
tot een  snelleren vooruitgang in       
bepaalde richtingen4    ,vandaar dat    
zulke lichtpunten de groote feiten      
geworden zijn1 die de  geschiedenis van 
het natuurkundig onderzoek ons bewaart4 
,zij maken  den naam van de mannen1 die 
ze uitwerpen onsterfelijk1 zij zijn als 

het ware de keerpunten der historie4    
,baco en ,newton1 ,lyell en ,darwin     
staan onder allen vooraan1 en in den    
tegenwoordigen tijd wijden ,edison  en  
,marconi1 ,rntgen en ,curie den arbeid  
van hun genie aan de belangen  der      
menschheid4    ,met deze opvatting van  
de beide hoofdbeginselen van vooruitgang
  op het gebied van kennis en wetenschap
 vereenigt zich het                     
,carnegie-,institution ten volle4 ,te   
,washington heeft het zijn zetel2  hier 
werkt het regelmatig en gestadig voor de
 bevordering der algemeene              
wetenschappelijke belangen4 ,daarnaast  
heeft het een eerste lichtpunt          
uitgeworpen ver in de dorre woestijn1 om
 een baken te worden van  onderzoek in  
de talrijke vragen van theoretisch en   
practisch belang1  die de woestijn ons  
aanbiedt4 ,de oorsprong van de flora en 
de fauna van  die waterarme streken moet
 worden nagegaan4 ,hoe zijn sommige     
planten en  dieren er toe gekomen1 bij  
voorkeur daar te leven8 ,waardoor zijn  

zij in  staat gesteld1 in millioenen van
 exemplaren zich te vermenigvuldigen1   
waar andere soorten noodzakelijk zouden 
te gronde gaan8 ,hebben zij bij  dien   
overgang hun natuur veranderd1 of zijn  
zij slechts uitgezocht  uit vele        
anderen1 en zijn alleen zij toegelaten1 
die reeds van den  aanvang af geschikt  
werden bevonden8 ,hoe kan de mensch in  
dit proces  ingrijpen8 ,is hij beperkt  
tot de werken van irrigatie en tot de   
keus  van elders bekende1 maar toevallig
 voor de nieuw te ontginnen landen      
passende soorten van land en            
tuinbouwgewassen8    ,deze en tallooze  
andere vragen moeten worden beantwoord4 
,om daartoe bij  te dragen heeft het    
,carnegie-,institution een laboratorium 
ingericht1  midden in de woestijn4 ,het 
is gebouwd op de heuvelenreeks nabij    
,tucson in ,arizona1 een der oudste     
,spaansche stichtingen in die  bijna    
onbewoonbare landstreek1 en thans een   
bloeiende en zich snel  ontwikkelende   
stad1 met groote industrien en een      

levendigen handel  op ,mexico1 en met   
toenemenden landbouw1 gegrondvest op    
kunstmatige  irrigatie4    ,het         
woestijn-laboratorium staat onder het   
toezicht van de plantkundigen  ,coville 
te ,washington en ,mac,dougal te        
,new-,york1 terwijl ,dr4 ,cannon1  met  
den titel van resident-investigator #dd 
de werkzaamheden  leidt4 ,de hoop op een
 wetenschappelijke en praktische        
verovering  der woestijn is de grondslag
 van het werk1 en alles wijst er op1    
dat deze hoop ten volle gewettigd is4   
,heden wordt een tweede lichtpunt door  
het ,carnegie-,institution in  de       
omringende duisternis uitgeworpen4 ,het 
is het laboratorium1 dat  wij thans     
inwijden4 ,het moet een baken worden in 
een veel dichter  duisternis2 het moet  
veel moeilijker vraagstukken aanvatten1 
en kan  daarbij slechts op een veel     
zwakkeren grondslag van voorafgaande    
kennis steunen4 ,het heeft een veel     
hooger doel1 en streeft naar  vruchten  
van meer algemeen belang4 ,het moet een 

leidster worden op  een gebied van      
geheel onverwachte feiten en            
ontdekkingen en een bron  voor geheel   
nieuwe methoden van verbetering van onze
 huisdieren en  landbouwplanten4 ,het   
heeft een veel zwaarderen arbeid voor   
zich en  zal eerst na jaren van         
voorbereidende studie de groote         
praktische  problemen rechtstreeks      
kunnen aanvatten4    ,maar hoelang deze 
periode van stillen arbeid ook moge     
duren1 er kan  geen twijfel zijn1 of het
 doel zal eenmaal worden bereikt4 ,de   
geheele  inrichting1 de rijke middelen1 
maar vooral de persoon van den directeur
  en de keuze van zijn staf beloven een 
glansrijke toekomst4 ,welke  die        
toekomst zal zijn1 laat zich natuurlijk 
niet in bizonderheden  omschrijven4     
,toch is het wenschelijk1 de            
verwachtingen eenigszins  nader uit te  
werken1 welke de tot nu toe genomen     
maatregelen met  recht kunnen doen      
ontstaan4    ,zulke verwachtingen binden
 niet1 want 's werelds loop laat zich   

niet  voorspellen4 ,maar ik zie geen    
bezwaar in een schets1 daar ik ten volle
  overtuigd ben1 dat de uitkomst toch   
eenmaal de meest schitterende           
verwachtingen overtreffen zal4    ,meer 
in bizonderheden gaande1 kunnen wij ook 
hier ons beeld van het  lichtveld der   
wetenschap toepassen4 ,ook dit          
laboratorium moet zulk een  veld worden1
 dat door vlijtigen arbeid zich steeds  
vergroot1 maar van  waaruit tevens losse
 lichtpunten in de omringende duisternis
 worden  uitgeworpen4 ,hoe het werk op  
het veld moet geschieden1 laat zich  ten
 minste in groote trekken berekenen2 wat
 de bakens zullen kunnen  bereiken laat 
zich ternauwernood gissen4 ,het is als  
een droom4 ,maar  het is een zeer       
verleidelijke droom1 en ik vind geen    
reden1 om aan die  verleiding weerstand 
te bieden4 ,daarom zal ik trachten te   
schetsen1  wat ik in dien droom heb     
meenen te zien1 en welke hoop het       
denkbeeld  van experimenteele evolutie1 
in verband met de groote ontdekkingen   

van onzen tijd op verwant gebied1 in mij
 opwekt4    ,mijn droom is uitgegaan van
 de oude vraag1 wat er in een ei is1    
dat dit in staat stelt al de            
eigenschappen van een vogel allengs te  
ontwikkelen4 ,waarom wordt uit het eene 
ei een kip1 en uit het andere  een      
fazant geboren8 ,welke eigenschappen    
hebben de ouders daarin  gelegd1 die met
 klaarblijkelijke noodzakelijkheid de   
ontwikkeling  in een bepaalde richting  
leiden8 ,natuurlijk moet er in het      
eigenlijk  levende deel van het ei1 het 
zoogenaamde kiemvlekje iets anders zijn1
  zoo er een kip1 en iets anders zoo er 
een fazant uit ontstaan zal4 ,de  dooier
 en het eiwit zijn slechts voedsel1 en  
daarin kan de oorzaak van  het verschil 
dus moeilijk liggen4 ,nog grooter       
verschillen moeten er  zijn tusschen het
 ei van een vogel en van een slang1 en  
veel grooter  natuurlijk tusschen die en
 de eieren van zeesterren en zeeappels1 
die  bekende soorten1 die zoo dikwijls  
door de zee op ons strand worden        

geworpen1 en wier eieren en larven een  
zoo zeer gezocht materiaal  voor de     
studie der ontwikkelings-verschijnselen 
geworden zijn4    ,nu zouden wij kunnen 
trachten1 ons een voorstelling te maken 
van  den aard dezer onzichtbare         
verschillen4 ,wij zouden kunnen vragen1 
wat wellicht het microscoop ons         
openbaren zal1 wanneer het zijn  gebied 
nog verder zal uitgebreid hebben en     
deeltjes1 die thans nog  onzichtbaar    
zijn1 zoo zal kunnen vergrooten1 dat wij
 ze rechtstreeks  kunnen waarnemen4     
,maar op deze vraag wil ik thans niet   
ingaan4 ,liever  wil ik vragen1 of het  
mogelijk zou kunnen zijn1 in de         
samenstelling van  die kiemen           
willekeurig veranderingen te weeg te    
brengen1 z1 dat het  dier dat uit het ei
 ontstond1 andere eigenschappen zou     
vertoonen dan  zijne ouders4 ,natuurlijk
 bedoel ik niet1 dat men zou kunnen     
trachten  uit een zeesterren-ei een     
slang1 of uit een schildpadden-ei een   
vogel  te maken4 ,die verschillen zijn  

veel te groot4 ,aanvankelijk zal men    
wel met de allerkleinste veranderingen  
tevreden moeten zijn4 ,laat ons  daarom 
een voorbeeld kiezen van zulk een zeer  
kleine en schijnbaar  onbeteekenende    
wijziging4    ,de gewone pauw heeft een 
witte variteit1 die de schitterende     
kleuren  van de gewone soort mist4 ,uit 
de eieren dezer variteit komen steeds   
weer witte pauwen4 ,er moet dus tusschen
 het ei van een gewone en  dat van een  
witte pauw een verschil zijn dat het    
verschil in kleur  bewerkt4 ,dit        
verschil echter kan eenvoudig zoo       
beschouwd worden1 dat  men zegt1 dat de 
kleuren in het eene geval vrij tot      
ontwikkeling komen1  terwijl zij in het 
andere daarin door een of andere oorzaak
 worden  belemmerd4 ,wat is nu deze     
oorzaak1 en hoe zou men die kunstmatig  
kunnen nabootsen8 ,met andere woorden1  
zou het mogelijk zijn1 een  middel te   
ontdekken dat in het ei van een gewone  
pauw1 de kleuren  kan beletten tijdens  
den lateren groei te voorschijn te      

treden8    ,wij moeten natuurlijk       
aannemen1 dat in het ei voor elke       
eigenschap  en dus ook voor de kleuren1 
bepaalde deeltjes voorhanden zijn1 die  
die eigenschap als het ware             
vertegenwoordigen1 en die door zich te  
vermenigvuldigen1 tijdens de            
ontwikkeling van het jonge dier ten     
slotte de kleuren doen ontstaan4 ,kon   
men die deeltjes nu dooden1  of ook     
slechts z verzwakken1 dat zij1 in       
vergelijking met andere  achterlijk     
bleven1 dan zou misschien uit een gewoon
 pauwenei1 in eens  en kunstmatig1 de   
witte variteit kunnen verkregen worden4 
,overlegt men de zaak op deze wijze1 dan
 schijnt het dat men met  heele kleine  
veranderingen in een ei1 zeer groote    
wijzigingen in een  organisme zou kunnen
 teweeg brengen4 ,een witte variteit van
 de pauw  zou slechts een herhaling zijn
 van iets dat reeds bestond4 ,maar het  
is duidelijk1 dat dezelfde redeneering  
van toepassing zou zijn op  vogels en   
andere dieren1 waarvan zulk een variteit

 nog niet bestaat1  zoodat men werkelijk
 iets nieuws zou krijgen4 ,ja men zou   
het beginsel  misschien ook op bloemen  
kunnen toepassen4 ,witte afwijkingen van
  soorten met blauwe of roode bloemen   
komen zoo algemeen voor1 dat  het       
slechts natuurlijk schijnt om aan te    
nemen1 dat elke rood- of  blauwbloemige 
plant er eene zou kunnen hebben4 ,toch  
is dit nog niet  het geval1 en zijn er  
tuinplanten1 waarvan een witte vorm nog 
steeds  te vergeefs gezocht is en zeker1
 zoo zij gevonden of voortgebracht kon  
worden1 door kruising met andere1 tot   
een belangrijke vermeerdering  der      
vormen zou kunnen bijdragen4 ,ik noem   
slechts de bloeiende canna's1  wier     
kleur rood is1 doch met geel vermengd4  
,verlies van het rood zou  ze zuiver    
geel doen worden1 verlies van het geel  
zuiver karmijnrood1  terwijl een verlies
 van beide kleuren noodig zou zijn1 om  
de zoo zeer  gewenschte witte variteit  
te doen ontstaan4 ,maar men heeft haar  
nog  niet gevonden1 en kan haar         

voorshands ook nog niet maken4    ,is   
het mij gelukt duidelijk te maken1 wat  
men in zulk een bepaald geval  door     
vernietiging of verzwakking der         
vertegenwoordigende deeltjes  in een ei 
van een dier of in een zaadknop van een 
plant wellicht  eenmaal zou kunnen      
bereiken1 dan mogen wij dit denkbeeld   
natuurlijk  uitbreiden4 ,de kleuren     
dienden ons slechts als voorbeeld4      
,juist  dezelfde beschouwing zou men ook
 op allerlei andere eigenschappen       
kunnen toepassen4 ,doornlooze en        
onbehaarde variteiten worden  dikwijls  
als verdere voorbeelden aangehaald4     
,verlies van het meel in  het zaad      
onderscheidt de suikererwten en de      
suikermais van de gewone  soorten4 ,er  
zijn aardbezin die geen uitloopers en   
,acacia's die geen  gevinde bladeren    
maken4 ,dit zijn natuurlijk slechts     
onbelangrijke  wijzigingen1 maar het is 
duidelijk dat als men die kunstmatig kon
  maken1 men allengs tot meer           
belangrijke zou kunnen overgaan4 ,groote

  verbeteringen onzer nuttige dieren1 of
 van land- en tuinbouwplanten  zouden   
ten slotte mogen worden verwacht4       
,gaarne geef ik toe1 dat wij van het    
bereiken van dit doel nog ver af  zijn4 
,maar bij de stichting van een nieuw    
laboratorium met een nieuwe  richting   
van onderzoek komt het mij toch         
wenschelijk voor zulk een  blik in de   
toekomst te slaan4 ,natuurlijk kan men  
niet voorspellen  wat later eenmaal zal 
worden ontdekt4 ,maar het is van groot  
belang1  een heldere voorstelling van de
 mogelijkheden op dit gebied te hebben1 
teneinde van elke toevallige vondst     
terstond de waarde en de beteekenis  te 
kunnen beoordeelen4 ,zonder die voorzorg
 zou allicht een kleine  ontdekking     
kunnen verloren gaan1 die toch het punt 
van uitgang had  kunnen worden1 van     
waaruit ten slotte de oplossing van het 
raadsel  had kunnen bereikt worden4     
,daarom wensch ik thans na te gaan1     
welke kansen er zijn1 om in eieren      
zulke veranderingen teweeg te brengen4  

,ik stel daarbij voorop1 dat  alles1 wat
 men tot nu toe omtrent de physiologie  
van de eieren der  meest verschillende  
soorten van dieren onderzocht heeft1 en 
alle  veranderingen1 die men daarbij    
feitelijk in de kiemen teweeg heeft     
gebracht1 grof is in vergelijking met   
het verschijnsel dat ons thans  voor den
 geest zweeft4 ,een kleurverandering in 
de veeren van een pauw  zou natuurlijk  
volkomen onzichtbaar blijven1 zoolang   
het kuiken in het  ei ligt1 en zelfs nog
 geruimen tijd daarna4 ,en zoo zou het  
met allerlei  andere eigenschappen zijn4
 ,zichtbare veranderingen in de kiem en 
het  kuiken komen ons1 van dit          
standpunt1 voor als grove               
monstrositeiten1  die wel belangrijk1   
maar niet het doel van ons streven zijn4
 ,wat  men thans moet zoeken zijn       
onzichtbare1 en zich eerst veel later   
verradende wijzigingen4    ,het dooden  
van enkele vertegenwoordigende deeltjes 
in een ei is  misschien het beste       
voorbeeld1 ofschoon het allicht in de   

praktijk nog  te grof zal blijken4 ,men 
zou kunnen trachten het te bereiken met 
een  methode1 die door ,engelmann voor  
andere doeleinden gebruikt is4 ,ligt    
een levende cel onder het microscoop1   
zoo kan men het licht dat haar          
beschijnt1 door een lens laten gaan1 en 
die lens zoo kiezen en zoo  plaatsen1   
dat haar brandpunt juist in het veld van
 het microscoop  valt4 ,is de lens aan  
een eigen1 beweeglijk statief bevestigd1
  dan zou men dit brandpunt zich onder  
het microscoop kunnen doen  verplaatsen4
 ,men zou dan in een vrij donker veld   
een helder lichtend  punt als het ware  
kunnen laten wandelen4 ,is het klein    
genoeg om een  enkele bladgroenkorrel1  
of een celkern1 of zelfs een deel van   
een  kern te treffen1 zoo zou men alleen
 dat punt kunnen verlichten4 ,op  deze  
wijze heeft ,engelmann rechtstreeks     
aangetoond dat het licht in de  groene  
deelen der cellen zijn                  
koolzuur-ontledende werking uitoefent1  
en niet in de kleurlooze gedeelten van  

het levend protoplasma4    ,nu          
concentreert een lens natuurlijk niet   
alleen de licht- maar ook  de           
warmtestralen4 ,iedereen weet1 dat      
voorwerpen1 in het brandpunt  geplaatst1
 verhit worden2 vandaar trouwens de     
naam4 ,past men dit onder  het          
microscoop toe1 dan zou men dus een     
klein deel van een cel sterk  kunnen    
verwarmen1 zonder de overige deelen te  
beschadigen4 ,spoedig  zou daarbij de   
warmte zoo groot worden1 dat het        
getroffen deel  afstierf4 ,zoo kan men  
enkele bladgroenkorrels dooden1 terwijl 
de  overige deelen der cel levend       
blijven4 ,als men nu voorzichtig een    
celkern1 of een deel daarvan tot dicht  
bij de temperatuurgrens van  het leven  
verwarmde1 zou men mogen verwachten1 dat
 die grens niet  voor alle deeltjes     
dezelfde is4 ,enkele zouden eerder      
sterven1 andere  later4 ,in een gunstig 
geval zou men dus de meest gevoelige    
kunnen  dooden1 maar de overige sparen4 
,gesteld nu1 dat men er enkele trof1 die

 voor de ontwikkeling niet  volstrekt   
noodzakelijk waren1 dan zou men         
misschien1 langs dezen  weg1 een        
variteit kunnen tot stand brengen4      
,natuurlijk zou er nog  heel wat te     
bestudeeren en te beproeven zijn1 vrdat 
men zoover kon  komen4 ,doch dit is     
thans niet de zaak die ons bezighoudt4  
,het kwam  er slechts opaan1 aan te     
toonen1 dat er een weg is1 die de kans  
op  zulk een ingrijpen opent4           
,waarschijnlijk zal het volstrekt niet  
noodig zijn1 bepaalde deeltjes  in een  
ei te dooden1 om zichtbare veranderingen
 in het daaruit groeiend  organisme     
teweeg te brengen4 ,veel natuurlijker   
schijnt het ze eenvoudig  in meerdere of
 mindere mate te verzwakken1 hetzij     
tijdelijk1 hetzij  op den duur4 ,door   
een tijdelijke verzwakking zou men      
kunnen hopen  ze achterlijk te maken in 
vergelijking met de overige factoren van
  het ontwikkelingsproces en daardoor   
misschien de fijnst mogelijke  wijziging
 te erlangen4    ,een eerste middel dat 

zich daarbij aanbiedt is het bedwelmen4 
,aether  en chloroform werken op        
dierlijke en plantaardige cellen op     
overeenkomstige wijze als op het        
menschelijk organisme1 en wellicht  zou 
men daarvan gebruik kunnen maken1 om    
geringe storingen in  de allereerste    
ontwikkeling te doen optreden4 ,reeds   
zijn een  aantal feiten bekend1 die de  
uitgesproken hoop wettigen1 of ten      
minste steunen4 ,wat eieren betreft1    
gebruikt men bij voorkeur die  van      
zee-egels en zee-appels1 die deels om   
hun doorschijnendheid1  deels om hun    
taaiheid1 deels om allerlei andere      
redenen voor  onderzoekingen bizonder   
geschikt zijn4 ,wilson heeft nu vr1     
tijdens1  en na de bevruchting aether op
 zulke eieren laten inwerken4 ,zichtbare
  afwijkingen van het normale proces    
waren daarvan het gevolg4 ,zoo kan  de  
mannelijke kern belet worden met de     
vrouwelijke te copuleeren1  doch daarbij
 op eigen gelegenheid voortgaan met     
groeien4 ,ook kunnen de                 

stralen-sphaeren1 die gewoonlijk van de 
kernen uitgaan1 en waarlangs  zij       
vermoedelijk haren invloed op de cel    
oefenen1 door de werking van  aether    
tijdelijk worden uitgewischt1 of ten    
minste onzichtbaar gemaakt1  zonder dat 
daardoor de levensverschijnselen en met 
name de deelingen  in de kernen merkbaar
 worden gestoord4 ,dan kunnen de kernen 
zich  vermenigvuldigen1 zonder dat dit  
door de overeenkomstige celdeelingen    
wordt gevolgd en er ontstaan veelkernige
 cellen4 ,wilson kon soms #fd  kernen in
 een enkele cel tellen1 terwijl het     
normale aantal niet meer  dan n         
bedraagt4 ,eindelijk kunnen de          
celdeelingen zoo onregelmatig  worden1  
dat zij1 inplaats van tusschen de kernen
 door te gaan1 langs  deze den nieuwen  
wand maken1 zoodat de eene helft geen en
 de andere  beide of alle jonge kernen  
krijgt4 ,zulke kernlooze cellen         
vertoonen  dan natuurlijk allerlei      
afwijkende verschijnselen4    ,de meeste
 van de beschreven afwijkingen zijn van 

voorbijgaanden aard1  zoo de bedwelming 
slechts kort genoeg duurt4 ,is het nog  
mogelijk1 dan  keert daarna de kiem tot 
het normale ontwikkelingsproces terug4  
,maar  misschien blijft er toch nog iets
 over1 dat1 aanvankelijk onzichtbaar1   
en dus tot nu toe niet opgemerkt1 in het
 latere leven zich zou  verraden1 en dan
 juist wijzigingen geven1 zooals wij die
 zouden  wenschen te zien ontstaan4 ,een
 ruim veld van waarneming en onderzoek  
ligt hier voor ons open4    ,dat        
bedwelming werkelijk veel fijnere       
wijzigingen in den groei en de          
ontwikkeling kan te weeg brengen is1 ten
 minste voor planten1 door  de          
merkwaardige studin van ,johannsen      
bewezen4 ,aan dezen gelukte  het1 door  
een voorbijgaande bedwelming1 slapende  
knoppen wakker te  maken4 ,het resultaat
 was geheel onverwacht1 en toch kan     
iedereen zich  gemakkelijk van de       
juistheid overtuigen4 ,onze boomen en   
heesters1  onze bloembollen en          
knolgewassen hebben 's winters een      

periode  van rust1 die niet eenvoudig   
het gevolg van de koude is4 ,dit blijkt 
terstond wanneer men bedenkt1 dat de    
term winterrust het verschijnsel        
eigenlijk zeer onvolkomen uitdrukt4     
,want hyacinten en tulpen en tal van    
andere bolgewassen rusten eigenlijk des 
zomers4 ,als in het voorjaar  hun       
bloemen uitgebloeid zijn1 kunnen zij nog
 zaad maken1 en moeten  zij1 b4v4 een   
maand lang1 door middel hunner bladeren 
het voedsel  maken dat voor het verdere 
leven van den bol1 tijdens de periode   
van rust1 noodig is4 ,maar juist als de 
ware zomermaanden intreden1  beginnen   
zij deze periode1 en daaruit volgt1 dat 
gebrek aan warmte  daarvan              
klaarblijkelijk niet de oorzaak is4 ,zoo
 is het met tal van  voorjaarsplanten1  
waarvan men de bladeren nog eenigen tijd
 in den  zomer ziet1 maar die vroeg of  
laat ter ruste gaan1 lang vr het  einde 
van den herfst4    ,er moeten dus       
inwendige1 van het jaargetijde          
onafhankelijke oorzaken  zijn1 die deze 

rust bewerken4 ,daarnaast kan 's winters
 de koude de  ontwikkeling vertragen1 en
 iedereen weet dat enkele te vroege en  
te  warme voorjaarsdagen de knoppen er  
toe brengen kunnen vr hun tijd  uit te  
loopen4 ,maar dit kan wel in het        
voorjaar1 doch niet in den  eigenlijken 
winter1 vooral niet in 't begin daarvan 
geschieden4 ,men  kan dit bewijzen door 
takken van allerlei boomen en heesters  
af te  snijden en1 in wat water1 in een 
warme kamer te plaatsen4 ,doet men dit  
in ,februari of ,maart1 dan ziet men    
weldra de meeste knoppen zwellen1  en   
een aantal er van open barsten en hun   
bladeren en bloemknoppen  ontplooien4   
,doet men het in ,october of ,november1 
zoo blijven de  takken echter werkeloos4
 ,toch is alles of ten minste nagenoeg  
alles  in hen voor het hernieuwde leven 
gereed4 ,dit blijkt juist uit de        
aether-proeven van ,johannsen4 ,want wat
 men door eenvoudig verwarmen  niet kan 
bereiken1 kan men daardoor wel          
verkrijgen na een voorbijgaand          

bedwelmen4 ,men zet de takken1 na ze    
afgesneden te hebben1 en liefst  zonder 
water1 in een groote metalen kist met   
goed sluitend deksel1  of ook onder een 
glazen stolp of in een flesch met wijden
 hals1  en voegt daaraan een afgemeten  
hoeveelheid aether toe4 ,men laat ze  er
 twee dagen in1 en herhaalt daarna zoo  
noodig de bewerking nog  eens4 ,zet men 
ze nu in wat water op een verwarmde     
plaats dan ziet  men ze spoedig         
uitloopen1 ten minste verscheidene      
soorten1 want de  vereischte hoeveelheid
 aether is niet voor alle dezelfde4 ,dit
 proces1  dat in het klein zeer         
verrassende uitkomsten geeft1 heeft in  
de laatste  jaren in het groot in de    
praktijk ingang gevonden voor het       
forceeren  van seringen4 ,want het is   
daardoor mogelijk geworden1 den bloei   
dezer struiken in ,januari en ,december 
eenige weken te vervroegen1 en          
zoodoende omstreeks ,kerstmis en        
,nieuwjaar daarvan groote hoeveelheden  
bloemtrossen in den handel te brengen4  

,en merkwaardiger wijze groeien  de     
trossen na het aetheriseeren zooveel    
sneller dan bij het gewone  forceeren1  
dat de meerdere kosten van de           
installatie en toepassing van  dit      
proces geheel opgewogen worden door de  
besparing aan brandstof1  die het       
kortere forceeren in de kassen          
natuurlijk met zich voert4    ,zoo      
hebben wij in aether--en hetzelfde geldt
 van chloroform--een zeer  merkwaardig  
middel om allerlei wijzigingen in het   
ontwikkelingsproces  te voorschijn te   
roepen1 en het spreekt van zelf1 dat na 
zulke  onverwachte en uiteenloopende    
feiten1 als die van ,wilson en van      
,johannsen1 nog een lange reeks van     
ontdekkingen op dit gebied mag  worden  
verwacht4    ,van geheel anderen aard   
zijn de studin van ,loeb in ,californi  
en van ,delage in ,parijs omtrent den   
invloed van opgeloste stoffen  en van   
gassen op de ontwikkeling van eieren4   
,ook zij gebruiken bij  voorkeur eieren 
van zee-sterren en zee-egels4 ,als zulke

 eieren bevrucht  worden1 gebeurt er    
tweerlei4 ,eensdeels brengt het         
mannelijk element  de eigenschappen van 
den vader op de kiem over1 en bewerkt   
zoo de  gelijkenis der kinderen op hem1 
wat bij ons menschen zeer bekend is1  en
 bij bastaarden een zeer belangrijke rol
 speelt1 maar wat natuurlijk  overal bij
 planten en dieren het meest wezenlijke 
deel der bevruchting  is4 ,maar dit is  
volstrekt niet het eenige1 wat de       
mannelijke cel  bewerkt4 ,het ei bevindt
 zich in rustenden toestand1 en moet    
daaruit  worden opgewekt1 om zich verder
 te gaan ontwikkelen4 ,dit gebeurt nu   
niet door die overbrenging der erfelijke
 eigenschappen1 maar door  een          
afzonderlijke werking4 ,bij sommige     
planten en met name bij vele  orchideen 
vindt zulk een werking zelfs reeds vr de
 bevruchting  plaats1 en gaat er van de 
stuifmeelkorrels en haar buizen iets    
uit1  wat den groei der zaadknoppen     
bevordert4 ,zonder dien prikkel worden  
zij in die gevallen nooit normaal en    

voor de bevruchting geschikt4    ,men   
kan nu1 dank zij de onderzoekingen der  
genoemde geleerden1 die  twee           
belangrijke werkingen van elkander      
scheiden4 ,want men kan den             
groeiprikkel1 als ik het zoo eens noemen
 mag1 die van het mannelijk  element    
uitgaat1 vervangen door iets anders4    
,dan zal het ei zich  ontwikkelen1      
zonder in den eigenlijken zin van het   
woord bevrucht te  zijn1 en daarom      
pleegt men dit proces parthenogenesis1  
en wel in dit  bizondere geval1         
kunstmatige parthenogenesis te noemen4  
,loeb ontdekte dit door het gebruik van 
opgeloste zouten1 en met  name van      
chloormagnesium1 dat in het zeewater wel
 aanwezig is1  maar natuurlijk niet in  
voldoende hoeveelheid om die            
onnatuurlijke  ontwikkeling te bewerken4
 ,voegt men er echter wat grootere      
hoeveelheden  van aan het zeewater toe1 
waarin de eieren van zee-sterren1       
zee-egels  en zee-appels liggen1 dan    
ziet men deze tot jonge larven worden1  

ook  zonder bevruchting4 ,eenige andere 
zouten zijn eveneens in staat1 dit      
gevolg te bewerken4 ,het maakt den      
indruk alsof het ei rustend gehouden    
werd door een of andere onbekende maar  
op den groei belemmerend  werkende      
oorzaak4 ,het mannelijk element en de   
genoemde zouten heffen  die oorzaak op1 
lossen haar misschien eenvoudig op1 zoo 
zij een  bepaalde stof is1 en           
veroorloven zoo den voortgang der       
ontwikkeling4    ,delage heeft nu       
aangetoond1 dat behalve zouten ook      
gassen1 en met  name koolzuur1 zulk eene
 werking hebben4 ,gasvormige lichamen   
hebben  bij zulke proeven allerlei      
voordeden boven opgeloste zouten4 ,men  
behoeft slechts een stroom van koolzuur 
uit een ontwikkelingsflesch1  of uit een
 gewonen syphon van koolzuurhoudend     
mineraalwater te leiden1  om de eieren1 
die er in liggen1 tot ontwikkeling te   
doen komen zonder  bevruchting4 ,zouten 
werken altijd op een aantal eieren      
schadelijk1  maar koolzuur kan ze bij   

honderden doen groeien1 zonder dat er   
een  enkel verloren gaat of ook slechts 
achterlijk blijft4 ,daardoor geeft  het 
koolzuur een middel aan de hand1 om de  
onbevruchte eieren in  hun verderen     
levensloop te bestudeeren1 iets wat op  
dit oogenblik  nog zeer moeilijk is1    
daar men met de vereischten van het     
leven van  jonge zee-appels1 ook na     
bevruchting der eieren1 in een aquarium 
nog zeer onvoldoende bekend is4 ,in een 
aquarium moet men het water  voortdurend
 in beweging houden1 en daarenboven moet
 men zorgen1  dat voedsel in overvloed  
voorhanden zij4 ,dit voedsel nu bestaat 
in  allerkleinste organismen1 bijna     
onzichtbaar klein1 die in het zeewater  
in onnoemelijk aantal voorkomen1 en die 
door de larven der zeesterren  worden   
gegeten4 ,deze plantaardige en          
dierlijke1 microscopisch kleine  wezens 
vormen een deel van de in de bovenste   
lagen der zee drijvende  of liever      
zwevende wereld1 die men tegenwoordig   
gewoon is het plankton  te noemen4 ,dit 

plankton1 waarop ik trouwens later nog  
terug zal moeten  komen1 is de groote   
bron van het voedsel voor alles wat in  
zee leeft1  tenminste wat het dierenrijk
 betreft1 en grootere planten zijn in de
  zee zooals men weet betrekkelijk      
zeldzaam1 en eigenlijk beperkt tot de   
kusten en tot de enkele1 drijvende      
sargasso-zeen4 ,dit microscopische      
voedsel moet men vermengen met het      
zeewater1 waarin de larven leven1  en   
dit heeft1 bij hun vraatzucht1 groote   
moeielijkheden1 doch het is  hier de    
plaats niet1 daarop nader in te gaan4   
,genoeg zij het1 er op gewezen te       
hebben1 dat eieren zonder bevruchting   
tot larven kunnen worden4 ,en kunnen zij
 dit1 zoo zouden zij het  wellicht ook  
met een gedeeltelijke bevruchting       
kunnen1 en misschien  met een gemis van 
slechts enkele der vertegenwoordigende  
deeltjes  van de erfelijke eigenschappen
 van den vader4    ,evenals van         
chloormagnesium1 zou men ook de werking 
van zwakke  vergiften op den aanvang van

 het ontwikkelingsproces kunnen         
bestudeeren4 ,davenport heeft           
aangetoond1 dat er een zeer groote  mate
 van overeenkomst bestaat tusschen de   
werking van vergiften  op het           
menschelijk lichaam en op verschillende 
soorten van lagere  dieren4 ,met name   
kunnen in vele gevallen dieren aan      
bepaalde vergiften  gewend worden1 door 
de dosis langzaam te doen toenemen4 ,er 
ontstaat  dan een soort van immuniteit1 
en deze treedt1 al naar gelang der      
onderzochte voorwerpen1 nu eens vroeger1
 dan weer later in4 ,zoo men  nu aan mag
 nemen1 dat bij een fijner uitwerken van
 dit beginsel1  ook de                  
vertegenwoordigende deeltjes der        
erfelijke eigenschappen in  een ei in   
verschillende mate gevoelig zullen      
blijken te zijn voor  zulke vergiften1  
dan ontstaat de kans dat men daardoor   
sommige kan  elimineeren1 zonder de     
overige al te zeer te schaden4          
,zoodoende zou  men allicht1 in de      
ontwikkeling van de kiem en van het     

jonge dier  uit het ei1 enkele bepaalde 
eigenschappen kunnen onderdrukken4      
,allerlei andere invloeden zouden kunnen
 worden bestudeerd1 en onder  deze      
bieden wellicht de stralen van ,rntgen1 
en de radio-activiteit  van het nieuwe  
element radium1 bizondere kansen van    
slagen aan4 ,van  beide zijn reeds      
uiterst belangrijke werkingen op het    
levend organisme  bekend1 die deels als 
genezing1 deels als schadelijke         
veranderingen  van beteekenis zijn4 ,ook
 is in sommige gevallen hun invloed op  
de ontwikkeling van jonge dieren uit het
 ei nagegaan4 ,zoo kan de  groei der    
organen van de donderpadden1 die uit de 
kikvorsch-eieren  ontstaan1 op          
belangrijke punten gewijzigd worden door
 de stralen  die van radium-bromide en  
andere radium-zouten uitgaat4 ,in       
normale  gevallen verandert b4v4 de vorm
 van den kop na omstreeks acht dagen1   
de hals wordt onduidelijk en de         
uitwendige ademhalingsorganen  worden   
door inwendige vervangen4 ,maar de      

radium-stralen belemmeren  deze         
processen1 en inplaats van te           
verdwijnen1 wordt de hals door  het     
ontstaan van huidplooien duidelijker4   
,in jonge zee-appels1  die zich uit     
eieren ontwikkelen1 kan het radium den  
geheelen bouw  der ingewandsholte       
wijzigen4 ,wijzigt men nu de intensiteit
 van de  inwerking van het radium1 zoo  
verandert ook de uitwerking1 en voor    
zoover de waarnemingen thans reeds een  
inzicht veroorloven1 kan men  zeggen dat
 zwakke werkingen dikwijls de           
levensfunctin bevorderen1  terwijl      
sterkere ze vertragen of belemmeren4    
,zeer sterk behoeft de  werking dan ook 
niet te worden1 om plaatselijk enkele   
organen of cellen  geheel te dooden4    
,ook in dit opzicht gedragen zich       
verschillende cellen  verschillend1 en  
onlangs heeft ,soddy voorgesteld om de  
radio-activiteit  van het thorium1 die  
zooveel zwakker is dan die van het      
radium zelf1  te gebruiken om de        
microben der longtering binnen in het   

lichaam te  dooden4 ,de longen zouden   
daarbij zoo goed als onbeschadigd       
blijven4 ,hoe  dit ook zij1 de hoofdzaak
 is voor ons dat ook hier1 evenals in de
  vorige gevallen1 krachten aanwezig    
zijn1 die bepaalde deeltjes meer en     
andere veel minder in hun levensfunctie 
en ontwikkeling tegenwerken1  en evenals
 wij dit reeds herhaaldelijk gedaan     
hebben1 kunnen wij  ons ook hier        
voorstellen dat een fijnere uitwerking  
van het beginsel  eenmaal tot een       
scheiding onder de vertegenwoordigende  
deeltjes der  erfelijke eigenschappen in
 het ei zal kunnen leiden4    ,maar ik  
heb wellicht reeds te veel feiten en    
verschijnselen uit te  zeer             
uiteenloopende deelen der               
natuurwetenschap aangehaald4 ,bij de    
volkomen onzekerheid die hier uit den   
aard der zaak nog heerscht1  zou een    
verdere beschouwing van dit punt allicht
 al te vermoeiend  worden4 ,mijn doel   
was dan ook slechts aan te toonen1 dat  
de  zuster-wetenschappen1 vooral in haar

 nieuwste ontdekkingen1 een schat  van  
feiten aanbieden1 die als uitgangspunten
 voor onderzoekingen op  het gebied der 
experimenteele evolutie kunnen dienst   
doen4    ,daarom is een der eerste      
vereischten voor den goeden gang van de 
werkzaamheden op dit nieuwe             
laboratorium1 dat men zooveel mogelijk  
op  de hoogte blijve van het nieuwste   
wat in alle andere wetenschappen        
ontdekt wordt4 ,natuurlijk kan niet     
alles van toepassing zijn4 ,maar  men   
weet vooruit niet1 op welken weg een    
ontdekking zal te vinden  zijn4 ,de eene
 poging kan mislukken1 terwijl de andere
 gelukt4 ,het  komt er slechts op aan1  
de gunstige gelegenheden niet voorbij te
 laten  gaan4 ,en om daarvoor te zorgen 
moet men op alles voorbereid zijn4 ,zeer
  dikwijls hangt een belangrijke        
ontdekking af van een toevallige        
kennismaking met een of ander nieuw     
feit1 of een of andere nieuwe  gedachte1
 die plotseling blijkt van toepassing te
 kunnen worden op  het werk waarmede men

 juist bezig is4 ,is dan dit werk in    
vollen gang1  en beschikt het over alle 
methoden en hulpmiddelen die noodig zijn
 om  het nieuwe gezichtspunt terstond   
aan de ervaring te toetsen1 dan is      
wellicht de ontdekking ineens gedaan en 
misschien tevens al halverwege          
voltooid4 ,is men echter f niet         
voldoende voorbereid in eigen werk1  f  
niet voortdurend op den uitkijk naar wat
 het toeval soms brengt1  dan gaat de   
gelegenheid ongemerkt voorbij1 en jaren 
kunnen verloopen1  eer zich een tweede  
voordoet4 ,naast grondigen arbeid acht  
ik daarom  een voortdurende algemeene   
orinteering een eerste vereischte voor  
welslagen4    ,de experimenteele        
evolutie kan echter nog van geheel      
andere  gezichtspunten uitgaan dan de   
tot nu toe ontwikkelde1 en daarbij      
geheel andere wegen van onderzoek       
inslaan4 ,zulk een weg is die1 welke    
men vroeger algemeen de studie der      
generatio spontanea noemde4 ,maar  toen 
had men1 omtrent wat men mocht          

verwachten1 nog slechts uiterst  vage en
 grootendeels onjuiste voorstellingen4  
,pasteur's ontdekking  der bacterin     
heeft hier veel verkeerde denkbeelden   
opgeruimd4 ,want  mogen de bacterin ook 
nog zoo klein zijn1 en voor het gewapend
  oog een ook nog zoo eenvoudigen bouw  
vertoonen1 toch leeren ons hun  zoo     
uiterst verscheidene1 scheikundige en   
physiologische werkingen1  dat hun      
binnenst maaksel volstrekt niet zoo     
primitief zijn kan4 ,men  is dan ook    
reeds lang van het vermoeden terug      
gekomen1 onder hen  de meest            
oorspronkelijke wezens te zoeken4       
,vooral heeft daartoe de  overweging    
bijgedragen1 dat zij alle f van de      
weefsels van hoogere  planten en dieren1
 f tenminste van hunne afvalproducten   
leven4 ,zij  zijn dus in hun geheele    
bestaan van deze afhankelijk en men kan 
zich  dus moeilijk voorstellen1 dat zij1
 in het begin van den biologischen      
tijd1 aan deze zouden zijn voorafgegaan4
    ,hierdoor komen wij als van zelve   

tot de vraag1 waar men zich dan         
voorstellen moet1 dat het eerste leven  
ontstaan is4 ,dit nu is uit  den aard   
der zaak een quaestie die thuis behoort 
op het gebied  van het verre verleden1  
en dus in de palaeontologie4 ,de leer   
der  voorwereldlijke planten en dieren  
antwoordt op onze kwestie echter  met   
een groot bezwaar4 ,in fossielen        
toestand kan men natuurlijk  niet       
verwachten1 dat van de bedoelde         
verschijnselen iets zal zijn            
overgebleven4 ,integendeel1 er is in het
 algemeen al een vrij hooge  graad van  
organisatie noodig1 zal een plant of    
dier kans hebben om zijn  overblijfselen
 of indrukken in de gesteenten achter te
 laten4 ,en die  hoogere bouw1 gepaard  
gaande met een grootte1 die de eerste   
levende  wezens zeer zeker niet bereikt 
kunnen hebben1 sluit de studie van  het 
bedoelde verschijnsel op                
palaeontologisch gebied geheel van de   
ervaring uit4    ,wij komen dus hier op 
een gebied van reine fantasie4 ,maar    

niet van een  vrije fantasie4 ,want zij 
is gebonden aan de bekende feiten1 die  
haar  binnen vrij enge grenzen beperken4
 ,en met deze beperking kan zij ons  van
 groot nut zijn om ons een nieuwen weg  
te wijzen1 waarlangs wellicht  de studie
 der experimenteele evolutie zou kunnen 
worden aangevat4    ,ik wil thans       
trachten duidelijk te maken1 welke      
gezichtspunten ons  door zulke          
beschouwingen worden geopend4 ,daartoe  
wensch ik een kort  beeld te ontwerpen  
van de theorie van ,brooks omtrent het  
leven op  aarde gedurende de oudste     
tijden1 waarvan geen fossielen tot ons  
zijn gekomen4 ,deze beschouwing komt mij
 voor zoo eenvoudig en zoo  gemakkelijk 
te begrijpen te zijn1 dat ik geen       
bezwaar zie haar hier  eenigszins in    
bizonderheden te volgen4 ,zij gaat      
natuurlijk uit van  hetgeen feitelijk   
bekend is omtrent de alleroudste        
fossiele fauna1  die van de cambrische  
lagen4    ,allereerst een enkel woord   
omtrent den tijd4 ,men stelt zich thans 

algemeen voor1 dat het leven op aards   
geenszins onbegrensd lange  tijden      
geduurd heeft4 ,de ontwikkeling op de   
hoofdlijnen van den  stamboom van het   
dieren- en plantenrijk behoeft niet zoo 
onmerkbaar  langzaam geweest te zijn1   
als men voor een tiental jaren nog      
algemeen  geloofde4 ,hubrecht heeft ons 
geleerd de tallooze vertakkingen van    
den stamboom beter te beoordeelen en    
veel1 wat men vroeger meende dat  een   
plaats op de hoofdlijnen moest hebben1  
wordt thans beschouwd als  te behooren  
tot de zijtakken4 ,daardoor wordt1 in   
onze voorstelling1  het geheele proces  
der evolutie aanzienlijk verkort4 ,wat  
men vroeger  meende1 dat na elkander    
moest gebeuren1 ziet men thans in1 dat  
voor  een groot deel naast elkander     
geschied kan zijn4 ,daarnaast komt de   
overtuiging1 dat een ontstaan van       
soorten zoo langzaam1 dat eeuwen  noodig
 zouden zijn om merkbare verschillen    
teweeg te brengen1 allengs  moet wijken 
voor de meening dat de vooruitgang      

stapsgewijze geschiedt1  en dat nu eens 
talrijke stappen elkander snel hebben   
opgevolgd1  terwijl in andere gevallen1 
zooals bij de zoetwatermosselen1 lange  
geologische tijden zijn voorbijgegaan1  
zonder dat eenige merkbare  vooruitgang1
 ja zelfs zonder dat eenige belangrijke 
wijziging in de  organisatie tot stand  
kwam4 ,men meent thans dat eenige       
millioenen van  jaren geheel voldoende  
kunnen worden geacht voor de verklaring 
van  het geheele evolutie-proces4       
,hoeveel millioenen doet er natuurlijk  
niet veel toe1 daar ons                 
voorstellingsvermogen toch niet in staat
 is  op zulk een ontzaggelijke          
uitgebreidheid verschillen duidelijk te 
waardeeren4 ,meestal schat men den duur 
van het leven op tusschen  de #bj en #dj
 millioen jaren1 of1 bij enger          
beperking1 doch nog met  een voldoenden 
graad van waarschijnlijkheid1 tusschen  
de #bj en #cj  millioen jaren4    ,in   
dien tijd zouden dus tevens nagenoeg    
alle geologische lagen zijn  afgezet4   

,de dikte van deze1 voor de             
verschillende perioden van de           
ontwikkelings-geschiedenis der aarde1   
geeft een in 't groot goed              
vertrouwbaren maatstaf voor de          
verdeeling van den zooeven aangenomen   
tijd over die verschillende perioden4   
,de oudste lagen zijn verreweg  de      
dikste1 de perioden duurden dus in den  
aanvang het langste en  dit wil zeggen1 
dat toen de veranderingen in de         
aardschors1 in  de verdeeling van land  
en zee1 en in de organisatie der levende
  wezens uiterst langzaam geschiedde in 
vergelijking met de latere  tijden4     
,groote eentonigheid en groote          
gelijkvormigheid moet er  in den beginne
 overal op aarde geheerscht hebben4 ,en1
 naar alle  waarschijnlijkheid heeft het
 ongeveer de helft van den geologischen 
tijd geduurd1 voordat hierin eenige     
merkbare verandering kwam4 ,sedert  zijn
 de veranderingen sneller en sneller1 en
 de perioden dus korter  en talrijker   
geworden4 ,daaruit volgt echter nog niet

 dat de totale  vooruitgang ook in die  
tweede helft de grootste is geweest4    
,doch eer  ik hierop in ga moet ik eerst
 de palaeontologische feiten vermelden1 
waarop de theorie van ,brooks steunt4   
,de periode in de ontwikkeling der      
aardschors die het keerpunt in  de      
geheele ontwikkelings-geschiedenis      
schijnt te zijn1 draagt den  naam van   
den cambrischen tijd4 ,deze komt        
ongeveer met het midden van  alle       
geologische lagen1 en dus met het midden
 van den geheelen duur  van het leven op
 aarde overeen4 ,vr het cambrium moeten 
dus #aj   #bj millioen jaren zijn       
verloopen1 sedert de eerste levende     
wezens  ontstonden1 en daarna ongeveer  
evenveel4 ,de cambrische periode  echter
 is de oudste1 waaruit fossielen bekend 
zijn geworden1 en wij  mogen dus zeggen 
dat wij van de eerste helft van de      
ontwikkeling  van het leven op aarde    
feitelijk niets weten4 ,daartegenover   
staat1  dat na het cambrium het         
voorkomen van fossielen in de gesteenten

  regelmatig is toegenomen4 ,leemten    
zijn er in onze kennis natuurlijk  nog  
zeer talrijke1 doch zij betreffen meer  
de fijnere trekken der                  
ontwikkelingsgeschiedenis4 ,omtrent de  
hoofdlijnen mogen wij zeggen  dat de    
ervaring ons voldoende uitsluitsel      
geeft4    ,geheel juist is het echter   
niet1 zooals ik zooeven zeide1 dat wij  
omtrent de eerste helft van den         
biologischen tijd niets weten4 ,mogen   
de feiten ook ontbreken1 toch is het    
duidelijk dat de fauna van den          
cambrischen tijd als het product der    
voorafgegane evolutie mag worden        
beschouwd1 en dat deze dus zoodanig moet
 geweest zijn1 als met dat  product     
overeenkomt4    ,daarom willen wij thans
 die cambrische fauna nader in          
oogenschouw  nemen4 ,ik doe dit aan de  
hand van ,brooks1 die in zijn boek over 
de  ,foundations of ,zoology een uiterst
 aantrekkelijke beschrijving van  het   
leven in de zee1 in dien tijd en in den 
tegenwoordigen tijd1  geeft4 ,zooals    

iedereen weet1 is de zee veel rijker aan
 fraaie en  vreemde vormen1 aan de meest
 treffende en boeiende                  
kleur-schakeeringen1  dan eenige        
vegetatie op het land4 ,zelfs de        
tropische bosschen kunnen  met het leven
 op den bodem der zee op verre na niet  
wedijveren4    ,de fauna van de onderste
 lagen van de cambrische periode1 die   
dus de  alleroudste is1 waaromtrent de  
fossielen ons iets leeren1 was rijk  en 
verscheiden1 en de meeste tegenwoordige 
typen van het dierlijk  leven hadden hun
 vertegenwoordigers reeds in dien tijd1 
terwijl er  daarnaast toen geen         
eenigszins belangrijke typen gevonden   
werden1 die  thans geen levende         
nakomelingen meer zouden hebben4        
,gewervelde dieren  en bloemplanten     
waren er toen nog niet1 maar van de     
lagere dieren1  en zoover men na kan    
gaan van de wieren1 waren de hoofdtypen 
toen  reeds allen aanwezig4 ,men kent   
omstreeks #aej soorten van dieren uit   
die onderste cambrische lagen1 maar deze

 zijn zeer gelijkelijk verdeeld  over de
 orden en familin1 die thans nog op den 
bodem der zee leven4    ,die #aej       
soorten maken daarenboven niet den      
indruk van allerprimitiefste            
voorvaderen te zijn van de tegenwoordige
 typen4 ,integendeel1 de  specialisatie 
en organisatie mogen toen in            
bizonderheden anders  geweest zijn dan  
nu1 zij stonden volstrekt niet merkbaar 
lager dan  thans4 ,in geologischen zin  
de alleroudste waren zij volgens        
zologische  opvatting even modern als de
 tegenwoordig levende wereld4 ,binnen in
  elke groep is het aantal soorten en   
vormen in de sedert vervlogen  tijden   
uitermate toegenomen1 en is er een      
verscheidenheid ontwikkeld  zooals die  
toen1 naar alle waarschijnlijkheid1 op  
verre na niet  bestond4 ,maar deze      
differentiering geldt eigenlijk slechts 
bijzaken1  terwijl de hoofdzaken        
nagenoeg onveranderd zijn gebleven4     
,allerlei  levensomstandigheden1 deels  
voortspringende uit de ongelijkheden van

  den bodem der zee en de verschillende 
diepten1 voornamelijk echter  te wijten 
aan de overal afwijkende eischen van den
 strijd met andere  wezens en van den   
grooten wedstrijd om voedsel1 hebben    
talrijke  speciale adaptatin doen       
ontstaan1 en een enormen rijkdom van    
vormen  teweeggebracht1 waarvan de      
gewone mensch zich geen voorstelling kan
  maken4 ,maar de hoofdtrekken van de   
organisatie waren toen dezelfde  als    
thans1 de kenmerken van de hoofdgroepen 
van het dierenrijk zijn  al die         
millioenen van jaren vrij wel           
onveranderd gebleven4    ,deze moeten   
dus in de vr-cambrische tijden ontstaan 
zijn1 terwijl  de tallooze bizondere    
aanpassingen van lateren datum zijn4    
,wil men nu trachten zich een           
voorstelling te maken van het leven     
gedurende die vr-cambrische tijden en   
van de veranderingen1 die zoo           
plotseling het ontstaan van fossielen   
mogelijk maakten1 dan moet men          
natuurlijk geheel van zologische1 in    

plaats van palaeontologische  gegevens  
uitgaan4 ,het wordt dan een             
vergelijkende studie1 waartoe de        
tegenwoordig levende wereld het         
materiaal moet leveren4    ,er zijn in  
de levensgeschiedenis der aarde         
klaarblijkelijk perioden van  langzame  
en tijden van snellere verandering      
geweest4 ,voor de fossiele  kruipende   
dieren was de tijd van den              
,ichthyosaurus zulk een tijdperk  van   
snelle ontwikkeling4 ,de allerlaatste   
tijden toonen een toenemend  overwicht  
van intellectueelen vooruitgang1 en     
onder de landdieren  geldt thans vrij   
algemeen list meer dan kracht4 ,de      
fossielen leeren  ons1 dat de gemiddelde
 grootte van de meeste typen van        
landdieren  sinds het midden van de     
tertiaire periode is afgenomen1 maar dat
 de  verhouding van den inhoud van de   
hersenpan tot de lichaamsgrootte        
aanzienlijk is toegenomen4 ,naar een    
globale schatting is het gewicht  der   
hersenen in vergelijking met dat van het

 lichaam in die latere  geologische     
tijden meer dan verdubbeld4    ,brooks  
neemt nu aan1 dat het begin der         
cambrische periode ook zulk  een tijd   
van snellen vooruitgang in een bepaalde 
richting was1 en  wel in de richting van
 die vaste kalkachtige lichaamsdeelen1  
die in  fossielen staat zijn            
overgebleven4 ,de reden1 waarom uit     
oudere tijden  geen fossielen bekend    
zijn1 zou dan eenvoudig deze zijn1 dat  
alle  lichaamsdeelen nog week en voor   
fossilisatie ongeschikt waren4 ,en de   
oorzaak van die verandering zoekt hij in
 den overgang van het leven  uit de     
hoogere lagen der zee naar den bodem4   
,om de bedoeling van deze voorstelling  
duidelijk te maken1 moeten  wij dus     
trachten een denkbeeld te geven van die 
twee1 zoo uiterst  verschillende        
fauna's4    ,bestudeert men de          
ontwikkelingsgeschiedenis van           
tegenwoordig levende  dieren uit de     
meest verschillende afdeelingen van het 
dierenrijk1  dan komt men tot de        

overtuiging dat zij moeten afstammen van
 kleine  en eenvoudig gebouwde          
voorvaderen1 die echter reeds het       
kenmerkende  type der afdeeling in zich 
droegen4 ,de gemeenschappelijke         
afstamming  van die groepen moet dus    
plaats gevonden hebben in een zeer ver  
verwijderden tijd1 toen alle dieren nog 
zeer klein en eenvoudig van  bouw waren4
 ,zulke zeer kleine en eenvoudig        
gebouwde diertjes leven  tegenwoordig   
talloos in zee1 maar niet op den bodem1 
doch drijvende  of zwemmende in de      
golven4 ,de bovenste lagen van het water
 onzer  zeen moet men zich bevolkt      
denken met een onnoemelijk aantal       
uiterst  kleine levende wezens1 waarvan 
velen zelfs microscopisch klein en  voor
 het ongewapend oog onzichtbaar zijn1   
terwijl de anderen niet  veel grooter   
zijn1 dan zoo1 dat zij juist nog even   
gezien kunnen  worden4 ,deze zwevende   
wereld1 die tot een diepte van          
verscheidene  meters onder de           
oppervlakte gaat1 zoover als het licht  

en de zuurstof  en het koolzuur der     
lucht nog ruimschoots kunnen            
binnendringen1 is  het plankton1 waarvan
 ik bij een vorige gelegenheid als van  
voedsel  voor grootere zeedieren1 reeds 
met een enkel woord heb melding gemaakt4
    ,dit plankton nu bestaat deels uit  
plantjes1 deels uit diertjes1  maar     
allen van een zeer eenvoudigen bouw4 ,de
 planten behooren tot  verschillende    
groepen van lagere wieren1 de dieren    
daarentegen omvatten  vertegenwoordigers
 van nagenoeg alle afdeelingen van het  
dierenrijk1  zoover zij zeedieren       
omvatten1 en met uitzondering natuurlijk
 van  de gewervelde dieren4 ,de         
verschillen1 die reeds in het plankton  
de  groote afdeelingen van het          
dierenrijk van elkander onderscheiden1  
worden algemeen als veel diepergaande en
 als van veel grooter  systematische    
beteekenis geacht dan alle de tallooze  
verschillen binnen  die afdeelingen     
zelven4 ,in het plankton vormen de      
microscopische  wiertjes niet alleen het

 voedsel voor alle dieren daarin1 maar  
tevens voor nagenoeg het geheele leven  
in zee1 met uitzondering van  de kust4  
,natuurlijk niet rechtstreeks1 maar     
middellijk4 ,de wieren  behooren maar   
tot een klein aantal typen en soorten1  
maar deze  komen dan ook in ontelbare   
millioenen van individuen voor4 ,de     
meeste  gewone vormen behooren tot de   
,protococcen of oudste celvormen2 het   
zijn microscopisch kleine1 kogelronde   
groen eencellige wezens4 ,zij           
vermenigvuldigen zich door deeling1 maar
 zoodra een cel op deze wijze  er twee  
gevormd heeft1 laten deze elkander los1 
om afzonderlijk te  gaan leven4 ,zij    
voeden zich in hoofdzaak met het        
opgeloste koolzuur1  dat zij ontleden en
 waaruit zij de organische stof maken4  
,hoe fijner  zij in het water verdeeld  
zijn1 des te gemakkelijker kunnen zij   
dit koolzuur natuurlijk opnemen1        
daarmede hangt hun microscopische       
kleinheid1 hun eencellige bouw en hun   
gemis van bizondere organen  samen4 ,dit

 alles toch zou in de eentonige en      
gelijkmatige omgeving  van het zeewater 
slechts last en omslag zijn4 ,alles is  
ingericht voor  een snelle en rijkelijke
 vermenigvuldiging1 maar ook nagenoeg   
alleen  daarvoor4 ,behalve groene       
protococcen komen ook diatomeen en      
enkele  andere vormen van eencellige    
wieren in ontelbare hoeveelheden in het 
plankton voor1 maar over deze behoef ik 
hier niet uit te wijden4    ,opgegeten  
worden is in zee de levensregel1 en voor
 dat de protococcen  tot een geschikt   
voedsel voor haaien en andere groote    
visschen  geworden zijn1 moeten zij1 als
 ik het zoo eens zeggen mag1 tallooze   
malen opgegeten zijn4 ,ik bedoel        
natuurlijk dat zij door zeer kleine     
diertjes worden gegeten1 deze weer door 
grootere1 die op hun beurt  aan nog     
grootere tot voedsel strekken1 en zoo   
vervolgens4 ,de eersten  in deze reeks  
zijn de globigerinen en radiolarien of  
straaldiertjes1  fijne1 slijmerige      
wezens met naalden van kiezel of andere 

harde  deeltjes van uiterst fraaie      
structuur in hun overigens schijnbaar   
structuurloos lichaam4 ,bijna even      
talrijk als de protococcen1 maar  zonder
 het vermogen om zich met koolzuur te   
voeden1 leven zij van  deze1 om zelven  
weer aan tal van andere1 grootendeels   
wat hooger  georganiseerde maar toch nog
 uiterst kleine wezens ten prooi te     
vallen4 ,zoo klimt de organische stof1  
die de zee-planten oorspronkelijk       
maken1 langzamerhand in het dierenrijk  
op4    ,ofschoon nu opgegeten worden de 
regel is1 spreekt het wel van zelf1 dat 
daaraan ten slotte een grens komt4      
,kleinere en grootere aantallen van     
diertjes sterven af1 zonder aan anderen 
tot voedsel te strekken4 ,deze  zullen  
allengs gaan zinken4 ,en moge hun aantal
 ook slechts een klein  deel vormen van 
wat er in de bovenste lagen der zee     
blijft leven1 toch  zal het ten slotte  
zijn als een regen van voedsel1 die uit 
deze lagen  langzaam omlaag daalt4      
,wanneer dit begonnen is1 en welke graad

 van  organisatie vereischt was1 om dit 
verschijnsel van eenige beteekenis  te  
doen worden1 is moeilijk na te gaan4    
,maar het is een feit1 dat  tegenwoordig
 die onderzeesche regen van organisch   
voedsel de groote  en nagenoeg de eenige
 bron van het leven op den bodem der zee
 is4    ,het licht wordt door het       
zeewater geabsorbeerd4 ,het dringt      
tientallen  van meters in1 maar wordt   
voortdurend verzwakt4 ,overal waar de   
zee niet  al te ondiep is1 heerscht op  
den bodem volkomen duisternis4 ,planten 
kunnen daar niet groeien1 want die leven
 niet zonder licht4 ,organisch  voedsel 
wordt er dus niet gemaakt2 alles wat er 
noodig is1 moet  uit de hoogere lagen   
neerdalen4 ,toch pleegt die bodem met   
een rijke  vegetatie van koralen en van 
allerlei andere dieren bedekt te zijn4  
,de  een leeft van den ander1 en ook    
hier moet dezelfde organische stof      
achtereenvolgens in tal van lichamen    
dienst doen4 ,maar het spreekt  van zelf
 dat er een bron moet zijn1 waarmee dit 

alles begint4 ,het  is geen kringloop4  
,het is een langzaam en zuinig gebruik  
van wat er  voorhanden is1 maar al die  
dieren ademen toch en verbruiken daartoe
  een deel van het opgenomen voedsel4   
,een bron moet er dus zijn1 en  wel een 
rijke en altijd vloeiende bron4    ,die 
bron is de zooeven bedoelde regen van   
voedsel uit de bovenste  lagen1 de      
lijken der diertjes die daar geleefd    
hebben1 en die zich1  rechtstreeks of   
indirect1 met de daar levende groene    
wieren hebben  gevoed4    ,op den bodem 
der zee is nu het leven natuurlijk      
geheel anders dan boven  in de golven4  
,daar ontstaan vastzittende en zwemmende
 vormen4 ,daar  is kleinheid en         
eencelligheid geen voordeel meer4       
,allereerst komt  het beginsel van      
kolonie-vorming en van uitbreiding over 
de vlakte1  want dit vergroot natuurlijk
 de kans1 om het neerdalende voedsel te 
bemachtigen4 ,dan komt het belang van   
over anderen heen te groeien1 en  het   
voedsel als het ware te onderscheppen4  

,zoo ontstaan de stamvormende  en       
vertakte koralen4 ,eindelijk is het     
klaarblijkelijk een voordeel  om liever 
niet rechtstreeks op den voedselregen te
 teren1 maar de  dieren te verslinden1  
die zich zoo gevoed hebben4 ,dit is de  
bron  van de plaatsbeweging1 van kruipen
 en zwemmen1 ten einde de prooi te      
bereiken4 ,zoo kan men gemakkelijk      
verder gaan1 en opklimmen tot hoogere   
en hoogere organisatie1 ja tot die      
lichtende zeedieren1 die zich zelven  in
 hun strooptochten in de duisternis     
kunnen bijlichten4 ,in n woord1  het    
leven op den bodem is de bron van       
differentiering en aanpassing  aan      
tallooze verschillende behoeften van het
 leven4 ,het is een strijd  om het      
voedsel1 en strijd is de grondslag van  
den vooruitgang4 ,in de  bovenste lagen 
der zee daarentegen is het voedsel in   
overvloed aanwezig  en zijn de          
levensomstandigheden zoo eenvoudig als  
men zich maar denken  kan4 ,daar mogen  
wij dus niet die aanpassing en die      

ontwikkeling van  tallooze nuttige en   
doelmatige inrichtingen verwachten1 daar
 blijft  eenvoudigheid de hoofdleus4    
,het plankton1 of het zwevend leven1 is 
nu niet alleen de eenige groote  bron   
van het organisch voedsel in zee1 het is
 uit den aard der zaak  ook de          
oorspronkelijke bron1 en dus de meest   
oorspronkelijke vorm van  het leven4    
,daarmede komen wij terug1 van den      
tegenwoordigen toestand1  zooals ik dien
 nu geschetst heb1 tot ,brook's         
voorstelling van het  leven in de       
vr-cambrische tijden4    ,het leven op  
den bodem en de ontwikkeling van        
grootere organismen  is geheel          
afhankelijk van het plankton4 ,het      
spreekt dus van zelf  dat het niet      
zonder dit bestaan kan en dus jonger    
moet zijn dan  dit4 ,de fossiele        
overblijfselen in de cambrische lagen1  
waarvan ik  reeds gesproken heb1        
vertoonen ons koralen en allerlei       
diertypen1  zooals zij tegenwoordig op  
den bodem der zee leven4 ,natuurlijk    

niet  dezelfde soorten1 maar toch zoo   
nauw verwant1 dat men ze gemakkelijk    
herkennen en beoordeelen kan4 ,in oudere
 lagen vindt men zulke  overblijfselen  
niet4 ,toch is er in den bouw der       
gesteenten niets  wat zou doen vermoeden
 dat zij hier wel geweest1 maar sedert  
door  latere veranderingen weer         
verdwenen zouden zijn4 ,zulke           
veranderingen  hebben de alleroudste    
lagen zonder twijfel ondergaan1 maar het
 komt  hier natuurlijk alleen aan op    
die1 welke in de laatste periode vr  de 
cambrische afgezet zijn4 ,daaruit nu    
moet men besluiten dat er  in die       
periode nog geen leven op den bodem der 
zee was4 ,is deze  conclusie juist1 dan 
is het cambrische tijdperk het begin van
 alle  hoogere organisatie1 van alle    
vastzittende planten en dieren1 en  van 
de tallooze soorten die rond waren om   
zich ten koste van deze  te voeden4 ,dan
 is de cambrische periode tevens het    
begin van het  ontstaan van grootere    
diervormen met vaste skeletachtige      

deelen1  die in fossielen toestand      
bewaard kunnen blijven4 ,dan is ten     
slotte de cambrische periode het slot   
van eenvoud en kleinheid en             
gelijkvormigheid1 terwijl in alle       
vr-cambrische tijden deze drie          
hoofdbeginselen altijd het geheele leven
 op aarde beheerscht hebben4    ,ik kom 
nu terug op de bovengegeven             
tijdsbeschouwing4 ,deze leerde ons1  dat
 het cambrium omstreeks het midden van  
den biologischen tijd  ligt4 ,de helft  
van den beschikbaren tijd1 meer dan tien
 millioen  jaren1 moet het leven in dien
 eenvoudigen zwevenden toestand bestaan 
hebben4 ,al de groote rijkdom van       
vormen1 dien wij thans overal rondom    
ons bewonderen1 moet het product zijn   
van de tweede helft4    ,maar nutteloos 
voor den vooruitgang is de eerste helft 
volstrekt  niet geweest4 ,juist         
integendeel moet men aannemen1 dat toen 
de breede  grondslag gelegd is1 waarop  
de trotsche bouw van het dierenrijk in  
het  cambrium kon worden opgetrokken1 of

 waarop ten minste met dien bouw een    
omvangrijk en in vele opzichten         
beslissend begin kon worden gemaakt4    
,wat in den voortijd geschied is weten  
wij niet1 maar wij moeten  het afleiden 
uit wat van de onderste cambrische lagen
 tot ons is  gekomen4 ,ik heb reeds     
gezegd dat het een #aej-tal soorten     
zijn1 maar dat  deze1 met uitzondering  
van de bloemplanten en de gewervelde    
dieren1  alle hoofdgroepen van het      
latere leven omvatten4 ,de eigenschappen
  van die hoofdgroepen waren dus toen al
 voorhanden4 ,de thema's waren  gegeven1
 waarop tallooze nuanceeringen konden   
worden gegrond4 ,in die  lange          
plankton-periode moeten dus deze        
fundamenteele eigenschappen1  deze      
grondverschillen tusschen schelpdieren  
en gelede dieren1 tusschen  kwallen en  
zeesterren en al die andere groote      
typen1 reeds tot stand  gebracht zijn4  
,de organismen bleven klein1 hun        
omgeving stelde aan hen  geen           
uiteenloopende eischen1 maar daarentegen

 hadden eigenschappen1  die geen        
aanpassing1 maar de grondslag van       
principieele verschillen  in den bouw   
zijn1 al den tijd om zich te            
ontwikkelen4    ,het is zeer moeilijk   
zich daarvan een nauwkeurige            
voorstelling te  maken1 en zelfs de     
vraag of men die ontwikkeling als snel  
of als  langzaam moet beschouwen in     
vergelijking van wat er sedert gebeurd  
is1 is onbeteekenend tegenover de       
millioenen van jaren die voor dit       
proces beschikbaar waren4    ,een rijk  
drijvend leven van uiterst kleine       
wezens1 maar een kale  zeebodem en kale 
kusten1 en hier en daar wat land dat    
eveneens zonder  leven was1 ziedaar ons 
beeld van de alleroudste tijden4 ,de    
totale  massa der levende stof was      
misschien niet noemenswaard kleiner1 dan
 zij  thans is1 nu wij er zooveel meer  
van zien4 ,maar er was toen niets dat   
fossiel kon worden2 geen overblijfselen 
er van zijn tot ons gekomen4    ,laat   
ons thans op den ingeslagen weg nog een 

stap verder gaan4 ,als  het oudste leven
 dat van het plankton was1 dan volgt    
daaruit dat  het leven ook in dien vorm 
aanvankelijk moet zijn ontstaan4 ,niet  
op  het vaste land1 noch aan de kusten1 
noch op den bodem der zee is het  begin 
van het leven te zoeken4 ,drijvend in de
 golven moet het ontstaan  zijn4 ,verder
 is het gemakkelijk in te zien1 dat de  
eerste levende  wezens niet ten koste   
van andere geleefd kunnen hebben4 ,zij  
kunnen  dus geen dieren geweest zijn1   
want deze leven f van andere dieren  f  
van planten4 ,alleen de eencellige      
wieren van het plankton zijn  in hun    
bestaan van andere levende wezens geheel
 onafhankelijk1 daar  zij zich met het  
opgeloste koolzuur en met opgeloste     
zouten voeden1  en dan1 behalve water en
 licht1 ook niets anders noodig hebben4 
,en  onder de eencellige wieren hebben  
nu de protococcen verreweg den          
eenvoudigsten bouw4 ,kogelvormig en met 
niet meer dan de strikt  noodzakelijke  
bestanddeelen van een cel1 bestaan zij  

eigenlijk alleen  uit het levend        
protoplasma1 de kern1 den celwand1 en   
het groene orgaan  hunner voeding4 ,het 
is duidelijk dat er tijden geweest      
kunnen zijn1  dat zij alleen het geheele
 plankton vormden1 maar ook dat dit van 
geen der andere soorten1 en met name van
 geen der dieren beweerd  kan worden4   
,eerst nadat de zee over uitgestrekte   
streken dicht met  groene protococcen   
bevolkt was1 konden andere vormen van   
planten en  dieren optreden4    ,hieruit
 leiden wij af1 dat de protococcen de   
oudste bekende levende  wezens zijn4    
,deze stelling kan1 trots het gebrek aan
 fossiele  overblijfselen1 aan geen     
twijfel onderhevig zijn4 ,mogen wij     
daaruit  ook afleiden dat zij de oudste 
van alle levende wezens geweest  zijn8  
,hiertegen vormt hun wel is waar        
eenvoudige1 maar toch nog voor          
ontleding vatbare bouw een bezwaar4     
,alle analogie pleit er voor1  dat het  
eerste tevens het allereenvoudigste     
geweest moet zijn4 ,een  cel zou kunnen 

leven zonder celwand en zonder celkern1 
en zelfs de  differentiering in groene  
en kleurlooze deelen sluit het denkbeeld
  van hoogsten eenvoud uit4 ,wij zouden 
ons een levende gelei willen            
voorstellen1 die het vermogen van groei 
had1 maar ook niets meer4 ,een  vermogen
 dus om koolzuur om te zetten in        
dezelfde stof1 waaruit de  gelei reeds  
bestaat1 zoodat voortdurende vergrooting
 plaats vond1  maar ook niets meer4     
,eerst daaruit zouden dan later1 in den 
loop van  lange tijden1 door            
geleidelijke differentiering de groene  
eencellige  wiertjes ontstaan zijn4     
,zou zulk een gelei nog ergens bestaan8 
,zou zij misschien nog  voortdurend     
ontstaan1 maar thans spoedig aan        
allerlei dieren ten prooi  vallen1 en   
dus nog slechts een zeer ondergeschikte 
rol spelen8 ,wij  weten het natuurlijk  
niet4 ,maar aan de andere zijde is het  
niet erg  waarschijnlijk1 dat de        
omstandigheden op zee voor twintig of   
dertig  millioen jaren zoo geheel anders

 geweest zouden zijn1 dan zij sedert    
waren en nu nog zijn4 ,het is slechts   
een gissing1 maar het komt  mij         
volstrekt niet onmogelijk voor1 dat     
diezelfde gelei ook thans  nog hier en  
daar ontstaan zou4 ,haar ontstaan zoude 
het eenvoudigst  denkbare geval van     
generatio spontanea1 van een geboorte   
zonder ouders  zijn4 ,en het is         
duidelijk1 dat het in de hoogste mate de
 moeite waard  moet geacht worden1 naar 
dit verschijnsel te zoeken4    ,is deze 
voorstelling juist1 en gelukt het die   
oorspronkelijke  levensgelei te vinden1 
dan zou men natuurlijk een van de       
merkwaardigste  uitgangspunten voor een 
experimenteele studie der evolutie in   
handen  hebben4 ,dan zou allereerst de  
vraag onder het oog moeten worden gezien
  hoe zulk een gelei ontstaan kan1 welke
 stoffen en welke krachten  daartoe     
samen moeten werken4 ,men zou natuurlijk
 de hoop koesteren1  het proces         
kunstmatig na te leeren bootsen1 en     
zoodoende eindelijk  het zoo dikwijls   

besproken denkbeeld van een             
experimenteele generatio  spontanea te  
kunnen verwezenlijken4 ,maar men zou ook
 willen weten1  hoe in die gelei de     
differentieringen tot stand gekomen     
zijn1 die  tot het eerste optreden van  
cellen geleid hebben4 ,en als men ook   
hier  de experimenteele methoden wilde  
toepassen1 zou men ten minste niet  zoo 
in den blinde behoeven rond te tasten1  
als thans het geval is4 ,in  n woord1   
het historische uitgangspunt van het    
leven zou tevens het  wetenschappelijke 
uitgangspunt voor een geheel nieuwe     
richting van  bestudeering van het leven
 kunnen worden4        ,maar ik ben     
reeds veel te ver verdwaald op het      
gebied van vermoedens  en van           
verwachtingen1 wier vervulling1 zoo zij 
al mogelijk zal zijn1  toch niet voor de
 naaste tijden is weggelegd4 ,het is    
thans noodig  terug te keeren tot       
vasteren bodem1 en tot die              
uitgangspunten voor  onderzoek1 die     
rechtstreeks door de bekende feiten     

worden aangeboden4    ,daarmede springen
 wij in eens over tot het andere        
uiterste van de  geschiedenis van het   
leven op aarde4 ,hadden de gegeven      
beschouwingen  ten doel1 te trachten een
 slip op te lichten van den sluier1 die 
het  begin bedekt1 thans richten wij    
onzen blik naar het einde4 ,maar een    
eigenlijk einde is het niet4 ,geen reden
 bestaat er om aan te nemen1 dat  de    
evolutie der levende wezens vr of in    
onzen tijd reeds opgehouden  zou hebben4
 ,misschien gaat zij langzamer vooruit  
dan vroeger1 maar  misschien ligt het   
ook slechts aan onze kortzichtigheid1   
dat wij haar  niet meer bemerken4       
,land- en tuinbouw en evenzoo de        
tegenwoordige historie onzer  huisdieren
 wijzen er echter duidelijk op1 dat de  
levende vormen  geenszins onveranderlijk
 zijn4 ,overal is er afwisseling1       
telkens  ontstaat iets nieuws en de     
praktijk heeft daaruit slechts te kiezen
  wat voor haar van nut kan zijn4 ,het  
ligt voor de hand om aan te  nemen1 dat 

wat de huisdieren en cultuurplanten ons 
vertoonen1 ook in  de vrije natuur moet 
gebeuren4 ,ginds wordt het gezien en    
opgemerkt1  omdat groote belangen er    
rechtstreeks mede gemoeid zijn1 in het  
wild  gaat het voorbij1 zonder dat men  
er zich om bekommert4    ,gelukkig is   
hierin in den laatsten tijd verandering 
gekomen4 ,men  begint in te zien1 dat de
 verschijnselen1 aan land- en           
tuinbouwplanten  waargenomen1 dikwerf   
slechts zeer onvolledig bespied zijn1 en
 dat  zij daarenboven1 door invoer van  
andere rassen uit andere streken1 of    
door kruisingen der bastaardeeringen    
dikwijls zoo samengesteld zijn1  dat een
 juiste beoordeeling niet meer mogelijk 
is4 ,daarbij komt dat  de overtuiging   
veld wint1 dat vele der zoogenaamd      
nieuwe variteiten  en soorten van land- 
en tuinbouwgewassen eigenlijk niet in de
 cultuur  ontstaan zijn4 ,vele          
belangrijke rassen schijnen overoud te  
zijn1 maar  eerst sedert omstreeks het  
midden der vorige eeuw is men begonnen  

ze op  te merken en te isoleeren4 ,vele 
tuinbouwgewassen1 die zich voordoen als 
variteiten van bekende soorten1 zijn    
niet op kweekerijen ontstaan1  maar     
toevallig ergens in 't wild             
aangetroffen4 ,met name geldt dit  voor 
heesters en boomen1 die door hun langer 
leven meer kans hebben  om ten slotte te
 worden opgemerkt dan variteiten van    
kruiden en met  name van een- of        
tweejarige gewassen4    ,sedert ,darwin 
het voorbeeld gegeven heeft1 al         
dergelijke gevallen uit  de praktijk    
zorgvuldig bijeen te verzamelen1 om uit 
het geheel der  verschijnselen die      
kennis af te leiden1 die de gebrekkige  
waarneming  der afzonderlijke gevallen  
niet zou kunnen opleveren1 is deze      
arbeid  door verschillende schrijvers   
voortgezet4 ,voor enkele jaren heeft met
  name ,korshinsky1 een helaas te vroeg 
overleden russisch plantkundige1  een   
volledig historisch overzicht van de    
eerste vondsten van tal van             
tuinbouwplanten gegeven4 ,en al deze    

feiten wijzen te zamen op een  zeer     
bepaalde wijze van het ontstaan van     
soorten en variteiten4 ,de  algemeene   
voorstelling1 die men uit hen moet      
afleiden1 is een  zoo scherpe1 dat zij  
als van zelf tot de conclusie leidt1 dat
 een  experimenteele behandeling der    
evolutie ten minste op dit gebied  reeds
 thans mogelijk moet zijn4              
,variabiliteit is een uiterst vaag en   
veel omvattend begrip4 ,het  omvat      
zoowel rijkdom aan voorhanden           
verschillen1 als het ontstaan van  deze 
verschillen zelf4 ,in het eerste geval  
is het gelijkluidend met  veelvormigheid
 of polymorphie1 in het laatste met     
verandering4 ,en op  beiderlei gebied   
zijn er dan weer twee hoofdtypen te     
onderscheiden4 ,op  het gebied der      
veelvormigheid heeft men eensdeels de   
tallooze vormen1  ondersoorten en       
variteiten1 die een zelfde soort ons    
aanbiedt1 maar  die feitelijk van       
elkander onafhankelijk zijn1 en naast   
elkander  een volkomen eigen leven      

leiden4 ,zoo hebben de tuin-papavers1 de
  latherussen en andere bloemplanten    
tientallen van variteiten1 die  uit zaad
 geheel constant zijn en nooit in       
elkander overgaan1 maar die  te zamen   
den zoo zeer aantrekkelijken rijkdom van
 vormen in die soort  bepalen4 ,zoo     
bestaan tarwe1 mais1 bieten en allerlei 
cultuurplanten uit  tal van constante en
 van elkander scherp gescheiden rassen4 
,daarnaast  staan de vormverschillen die
 binnen elk ras1 en dikwerf ook tusschen
 de  deelen van eenzelfde individu te   
zien zijn4 ,op een paardenkastanje-boom 
hebben de bloemen volstrekt niet allen  
denzelfden bouw4 ,afgezien van  het feit
 dat sommige kastanjes kunnen maken en  
andere niet1 is ook het  aantal         
meeldraden aan voortdurende wisselingen 
onderhevig4 ,meestal  is het #g2 nu eens
 wordt het #h of #i1 dan weer #f of #e1 
en in enkele  gevallen worden zelfs deze
 grenzen overschreden4 ,heen en weer    
slingert  het aantal1 nu eens meer dan  
weer minder1 soms in enkele trossen zeer

  sterk1 dan weer een verschil tusschen 
de afzonderlijke trossen teweeg         
brengend4 ,van daar de naam             
fluctueerende variabiliteit die aan dit 
verschijnsel wordt gegeven4 ,het zijn   
veranderingen1 die schijnbaar           
voortdurend ontstaan1 maar die toch     
altijd weer op dezelfde wijze           
terugkeeren4 ,het zijn voortdurende     
schommelingen om een gemiddelde1  dat in
 hoofdzaak steeds hetzelfde blijft4     
,uit deze beschouwingen volgt1 dat de   
studie der variabiliteit op dit         
laboratorium twee hoofdrichtingen te    
volgen heeft4 ,en daar zoowel  de heen  
en weer schommelende als de toevallige  
en schoksgewijze  variabiliteit zich n  
bij dieren1 n bij planten voordoen1     
kunnen  hieruit vier hoofdafdeelingen   
voor den te ondernemen arbeid worden    
afgeleid4 ,nu zou het natuurlijk te veel
 tijd kosten elk dezer vier  richtingen 
in bizonderheden na te gaan1 en den weg 
te schetsen1  waarlangs de              
onderzoekingen voornamelijk zullen      

moeten gaan1 om tot  de gewenschte      
uitkomsten te geraken4 ,beter komt het  
mij voor1 onder  die allen er een uit te
 kiezen1 en daarvan te schetsen wat     
gedaan  behoort te worden1 en wat met   
recht mag worden verwacht4 ,uit den     
aard der zaak kies ik daartoe het       
plotseling ontstaan van soorten en      
variteiten in het plantenrijk4    ,mac  
,dougal heeft1 door een reeks van       
culturen1 de aandacht der               
,amerikaansche biologen op de           
veranderlijkheid van de grootbloemige   
,teunisbloemen of ,oenothera            
,lamarckiana gevestigd4 ,naast de  soort
 zelve heeft hij enkelen der daaruit in 
,europa ontstane  nieuwe vormen         
gekweekt1 en aan het oordeel zijner     
vakgenooten  onderworpen4 ,voornamelijk 
de ,oenothera rubrinervis en de         
dwergvorm  of ,o4 nanella werden door   
hem in een aantal exemplaren gekweekt1  
en gedurende al haar                    
ontwikkelingstoestanden onderling en met
 de  moedersoort vergeleken4 ,zij werden

 onderworpen aan het oordeel van        
stelselkundigen1 die de waarde der      
kenmerken en de scherpe scheiding  van  
de moedersoort erkenden1 en aan de      
nieuwe vormen dezelfde  rechten als aan 
andere zelfstandige typen toekenden4    
,door een aantal  afbeeldingen werd     
verder het goed recht der nieuwe soorten
 gestaafd4    ,het spreekt echter van   
zelf1 dat het vermogen1 om jaarlijks een
 zeker  aantal nieuwe soorten voort te  
brengen1 noch tot de ,oenothera's1  noch
 tot de planten der oude wereld kan     
beperkt zijn4 ,het ligt voor  de hand   
aan te nemen1 dat tegenwoordig ook      
andere soorten in dien  zelfden toestand
 van veranderlijkheid verkeeren4        
,misschien zijn het  er vele1 misschien 
slechts enkele4 ,in elk geval ontsnappen
 zij tot  nu toe om een of andere reden 
aan de waarneming4 ,het komt er dus op  
aan1 middelen te vinden ze op te sporen4
 ,want de mogelijkheid bestaat          
natuurlijk1 dat de ,oenothera's nog     
slechts een zeer eenzijdig beeld  van   

die soortenvormende veranderlijkheid    
geven1 en dat andere planten  ons       
verschijnselen en wetten zullen doen    
kennen1 die de studie der               
,teunisbloemen ons niet ontsluieren kan4
 ,en wanneer het doel is1 ten  slotte de
 wetten dezer veranderlijkheid voor alle
 levende wezens te  leeren kennen1 dan  
is het natuurlijk noodzakelijk1 de      
verschijnselen  van zoo verschillend    
mogelijke kanten aan te vatten4    ,de  
eerste taak is dus om te zoeken naar    
nieuwe muteerende  soorten4 ,het beste  
doet men1 dit zoeken te beperken tot de 
wilde  soorten der naaste omgeving of   
van landen met een overeenkomstig       
klimaat4 ,gekweekte planten bieden      
voorloopig weinig kans4 ,ten deele  is  
hare veranderlijkheid al zoo lang op de 
proef gesteld1 dat men die  vrij wel als
 uitgeput kan beschouwen4 ,anderdeels   
zijn zeer talrijke  cultuurplanten niet 
meer van zuiveren oorsprong1 maar zijn  
zij nu eens  meer1 dan weer minder1 door
 kruisingen verontreinigd4 ,nu heeft men

  in den laatsten tijd in de kennis van 
de gevolgen der kruisingen wel  groote  
vorderingen gemaakt1 maar deze zijn     
juist groot genoeg om ons te            
waarschuwen1 dat bastaardrassen nog     
allerlei verschijnselen vertoonen  en   
vertoonen kunnen1 die men thans nog niet
 begrijpt4 ,hoe licht zou men  niet de  
zoogenaamde bastaard-splitsingen met het
 ontstaan van nieuwe  soorten kunnen    
verwarren1 als men een ras onderzoekt1  
waarvan men  niet weet of het zuiver is1
 dan wel aan bastaardeering zijn        
oorsprong  dankt4 ,wilde soorten kruisen
 nu in 't algemeen zeer zelden1 vooral  
als men de enkele1 aan bastaarden rijke 
en overbekende geslachten1  zooals      
wilgen1 anjelieren1 vingerhoedskruid en 
eenige andere uitsluit4    ,tot de      
planten van het eigen klimaat moet men  
zich beperken1 omdat de  zaaisels in het
 groot moeten geschieden4 ,duizenden en 
tienduizenden  van zaailingen moeten van
 elke soort vergeleken worden4 ,dit kan 
bezwaarlijk in kassen geschieden1 vooral

 omdat de kenmerken der te  verwachten  
nieuwe soorten misschien eerst op       
lateren leeftijd zichtbaar  zullen      
worden1 en de culturen dus veel ruimte  
zullen vereischen4 ,vele  soorten zullen
 opgekweekt moeten worden tot zij gaan  
bloeien1 en van  soorten met zaadarme   
vruchten of met weinig vruchten op elke 
plant  zal men slechts door vrij        
omvangrijke culturen het noodige zaad   
voor  de uitzaaisels kunnen winnen4     
,men kan de culturen beginnen met       
planten of met zaad4 ,het zal in  den   
regel niet noodig zijn1 die in het wild 
in groote hoeveelheid  te verzamelen4   
,voldoende is het ze aanvankelijk in den
 tuin zooveel  mogelijk te              
vermenigvuldigen4    ,een belangrijke   
vraag is natuurlijk met hoeveel soorten 
men beginnen  moet4 ,dit hangt          
natuurlijk van de kansen af die men     
meent te  hebben4 ,hier nu tast men     
voorloopig nog in den blinde4 ,de       
,oenothera  ,lamarckiana werd gevonden  
door een honderdtal wilde planten in    

cultuur te nemen4 ,daarvan werd de eene 
op grootere1 en de andere  natuurlijk op
 kleinere schaal gekweekt4 ,bij voorkeur
 werden zaden  van afwijkende exemplaren
 genomen1 maar het verzamelen van zaad  
in  het wild is een werk dat slechts    
zelden meevalt1 en dat daardoor de  keus
 zeer sterk beperkt4 ,verder zijn boomen
 en heesters uitgesloten1  en zal men   
bij voorkeur ook niet die overblijvende 
soorten kiezen1  die telkens eenige     
jaren gekweekt moeten worden1 voordat   
zij gaan  bloeien4 ,zoodoende wordt     
allengs de keus zoo klein1 dat men      
tevreden  mag zijn1 als men van een     
honderdtal bruikbare soorten zaden      
bijeen  heeft gebracht4 ,heeft men dan  
ook van sommige soorten slechts enkele  
zaadkorrels1 dan kan dit nog voldoende  
zijn1 om de cultuur te beginnen4        
,opmerking verdient vooral1 dat de      
schoksgewijze veranderlijkheid  niet een
 eigenschap is1 die vermoedelijk aan    
bepaalde soorten kleeft1  maar dat men  
aannemen mag1 dat zij van geheel locaal 

voorkomen is4 ,een  soort1 die op de    
eene groeiplaats onveranderlijk is1 kan 
op een andere  misschien volop bezig    
zijn1 nieuwe soorten voort te brengen4  
,daaruit  volgt1 dat men bijna evenveel 
kans heeft1 als men zaden van twee  of  
meer1 onderling voldoend verwijderde    
groeiplaatsen van ne  soort bestudeert1 
als wanneer men een gelijk aantal       
verschillende  soorten kweekt4 ,daaruit 
volgt tevens1 dat men vooral niet de    
zaden  van verschillende groeiplaatsen  
vermengen mag1 maar dat elke cultuur    
zuiver van een enkele vondst moet       
uitgaan4    ,het voornemen bestaat1 dit 
zoeken op zoo groot mogelijke schaal    
aan te vangen4 ,hiertoe zijn reeds van  
een honderdtal wilde planten  zaden     
verzameld en uitgezaaid4 ,de meeste     
soorten zijn natuurlijk  uit ,new ,york 
en de aangrenzende streken der ,unie    
genomen1 maar ook  uit ,europa werden   
zaden gezonden4 ,in ,nederland zijn     
zaden van een  tiental soorten speciaal 
voor dit doel in het wild verzameld2 zij

  kunnen dus reeds dezen zomer in den   
proeftuin van het laboratorium  met de  
,amerikaansche concurreeren4    ,welke  
kansen heeft men1 om bij dit zoeken te  
vinden wat men wenscht8 ,om  dit na te  
gaan moet men trachten zich een         
denkbeeld te maken van  wat er in de    
vrije natuur gebeurt4 ,en dan treffen   
wij allereerst den  strijd voor het     
leven aan4 ,deze strijd1 die in onze    
theorien een zoo  belangrijke rol speelt
 als het groote orgaan van den          
vooruitgang1 heeft  echter onder gewone 
omstandigheden1 in onze onmiddellijke   
omgeving1  slechts een zeer             
conservatieve taak4 ,want ten slotte    
komt het geheele  begrip neer op den    
vroegtijdigen dood van alle individuen1 
die in een  of ander opzicht zeer       
merkbaar van het gemiddelde type        
afwijken4 ,de  meeste planten toch      
hebben zich hun tegenwoordige           
groeiplaatsen zoo  uitgekozen1 dat de   
gemiddelde eigenschappen der soort1 of  
anders  van het locale ras1 daarvoor het

 best passen4 ,afwijkingen kunnen       
natuurlijk onschadelijk1 ja soms        
misschien voordeelig zijn1 maar  als    
regel volgt uit het zooeven             
vooropgestelde dat zij als nadeelig     
moeten worden beschouwd4 ,zij zullen dus
 in den strijd voor het leven  te gronde
 gaan4 ,en deze gevolgtrekking geldt    
natuurlijk even goed  voor de           
afwijkingen1 die telken jare door de    
gewone of fluctueerende  variabiliteit  
ontstaan1 als voor de zeldzamere        
schoksgewijze gevallen  van het ontstaan
 van nieuwe soorten en variteiten4      
,tallooze afwijkingen kunnen dus        
ontstaan en in de eerste jeugd  te      
gronde gaan1 zonder dat men er ooit iets
 van bemerkt4 ,treft de  schadelijke    
verandering de kiemplanten1 of de       
bladeren1 of den groei  der stengels1   
zoo is de kans dat zij zichtbaar worden 
zoo goed als  nul2 treffen zij de       
bloemen of de vruchten1 zoo worden zij  
licht met  monstrositeiten verward en   
dan veelal niet nader bestudeerd4 ,zelfs

  wanneer een zelfde afwijking in een   
aantal van exemplaren en jaren          
achtereen op nieuw ontstaat1 is haar    
kans om ontdekt te worden nog  maar     
klein4 ,daarbij komt1 dat onze gewoonten
 in de studie van wilde  planten allengs
 zeer bepaalde zijn geworden4 ,de       
invloed van ,linn laat  zich hier nog   
steeds sterk gevoelen4 ,voor de         
verschillen tusschen  systematische     
soorten zijn wij zeer gevoelig1 en elke 
nieuwe soort  trekt terstond onze       
aandacht4 ,voor geringere verschillen   
echter zijn  wij veel minder gevoelig1  
ja in zekere mate onverschillig         
geworden1  en deze worden dus allicht   
over het hoofd gezien4    ,daaruit nu   
volgen twee regels voor het zoeken naar 
muteerende  planten4 ,allereerst moet de
 strijd voor het leven worden           
uitgesloten1  en dan moet men zich      
oefenen om ook zeer kleine en schijnbaar
  onbeteekenende verschillen op te      
merken4    ,het uitsluiten van den      
strijd voor het bestaan omvat zelf weer 

twee  punten4 ,het eene spreekt van     
zelf4 ,de zaden moeten zoo ruim gezaaid 
worden1 dat allen de volle gelegenheid  
wordt gegeven om te groeien  en hun     
kenmerken te ontplooien4 ,dit eischt    
natuurlijk1 bij duizende  zaden1 voor   
elke soort veel ruimte4 ,echter komt in 
vele gevallen  de natuur zelve aan dit  
bezwaar voor een groot deel tegemoet4   
,als  de verschilpunten in de           
kiemplanten of in de bladeren gelegen   
zijn1  kan men dit na een paar maanden  
dikwijls reeds voldoende beoordeelen1   
zoodat men door het regelmatig uitrooien
 der onveranderde voortdurend  plaats   
voor de nakiemers kan maken1 en         
zoodoende op een zelfde bed             
achtereenvolgens groote aantallen van   
individuen kan vergelijken4    ,het     
tweede punt ligt minder voor de hand4   
,het vindt zijn oorsprong in  de vraag1 
of alle zaden van een plant1 ten        
opzichte der variabiliteit1             
gelijkwaardig zijn4 ,tijdens den volsten
 bloei plegen de bloemen  grooter en    

fraaier te zijn1 dan in het najaar4     
,eveneens brengen de  zwakkere takken op
 vele planten kleiner en minder diep    
gekleurde  bloemen voort4 ,soms wijken  
ook de eerste bloemen af4 ,de onderste  
bloemen van trossen1 en de buitenste    
bloemen van hoofdjes en schermen  zijn  
dikwijls anders dan de daarop volgende1 
en het is een zeer gewoon  verschijnsel 
dat de top of het centrum een geheel    
afwijkenden vorm van  bloem voortbrengt4
 ,op menige plant is b4v4 de eindbloem  
viertallig  als de zijbloemen vijftallig
 zijn4 ,hebben nu de zaden van al zulke 
bloemen gelijke kansen om toevallig iets
 nieuws voort te brengen8 ,men  weet het
 natuurlijk nog niet1 en zoolang men het
 niet weet1 zou  het zeer onvoorzichtig 
zijn alleen het beste zaad tot          
ontwikkeling  te laten komen1 te        
verzamelen en te zaaien1 en het zwakkere
 te  verwaarloozen4 ,want misschien zijn
 juist de zwakke kiemen gevoeliger  voor
 de nog onbekende invloeden1 die deze   
veranderingen bewerken4    ,in de vrije 

natuur worden die zwakke zaden          
grootendeels onderdrukt4 ,of  wel de    
takken ontstaan niet1 of zij dragen geen
 bloem1 of het zaad  wordt niet rijp1 of
 eindelijk worden de kiemplanten        
verdrongen zoodra  zij zich ontplooien4 
,daarom kan men in het wild slechts het 
zaad  verzamelen dat voor het begin der 
cultuur noodig is1 maar moet men  in den
 proeftuin1 bij wijden stand en rijke   
vertakking1 elke plant  zooveel mogelijk
 zaden laten maken4 ,daarom ook bieden  
soorten1 die  door het klimaat in haar  
groei vertraagd worden1 over het        
algemeen  minder kans van slagen4       
,zijn deze voorzorgen genomen1 dan komt 
de oefening in het waardeeren  van      
kleine verschillen4 ,deze eisch heeft   
ten gevolge1 dat men niet  verwachten   
mag in een eersten zomer te kunnen      
beslissen of een ras  muteert of niet4  
,aanvankelijk is de kans om de          
nieuwigheden over het  hoofd te zien1   
zeer groot4 ,slechts allengs leert men  
zijne planten  zoo kennen1 dat men een  

open oog voor haar onderlinge           
afwijkingen  krijgt4 ,daarbij komt1 dat 
de producten van de fluctueerende       
variabiliteit en van de mutatie niet    
gemakkelijk van elkander  te            
onderscheiden zijn1 ja dikwijls z ineen 
loopen1 dat eerst  in een volgende      
generatie een werkelijke beslissing kan 
worden  genomen4 ,verder ontstaan er    
door parasieten1 door allerlei insecten1
  door toevallige verwondingen en       
verschillende andere oorzaken soms      
belangrijke afwijkingen1 die niets met  
de eigenlijke variabiliteit  te maken   
hebben1 en dan ook volstrekt niet       
erfelijk1 ja zelfs in het  individu niet
 eens blijvend zijn4    ,min of meer op 
goed geluk af moet men dus alle         
individuen die eenige  duidelijke       
afwijking vertoonen1 beschouwen als de  
dragers van de  kansen van slagen4 ,al  
de overige kan men allengs uitrooien1   
maar  deze moet men met zorg behandelen4
 ,dit eischt allereerst1 dat zij  van   
het gedrang1 waarin zij natuurlijk      

staan1 worden bevrijd1 hetzij  door     
rondom hen ruimte te maken1 hetzij door 
ze te verplanten4 ,dit  laatste heeft   
het voordeel1 dat de hoofdcultuur er    
niet onder lijdt1  en dat de planten    
zelven goed bemest en onder alle        
vereischte zorgen  opgekweekt kunnen    
worden1 zoodat een snelle en volledige  
ontplooiing  van hun afwijkende         
kenmerken zoo goed mogelijk wordt       
verzekerd4 ,bij  honderden zoekt men    
zulke exemplaren uit1 want velen onder  
hen zullen  natuurlijk later blijken1   
niet aan de verwachting te voldoen4 ,dit
  echter ziet men dan dikwijls eerst    
tijdens den bloei1 en soms zelfs  pas in
 de volgende generatie4    ,het is      
duidelijk1 dat dit zoeken naar mutatin  
veel werk  vereischt4 ,maar daarnaast   
blijkt1 dat het1 meer dan iets anders1  
een zaak is van oefening4 ,daarom moet  
het jaren lang worden  voortgezet4      
,telken jare moeten de culturen der     
reeds gekweekte  soorten worden         
uitgebreid1 en telken jare moeten nieuwe

 soorten in  het wild worden verzameld4 
,zoo neemt allengs de kans toe1 en zal  
men ten slotte ook tot een voorstelling 
kunnen komen van den omvang1  dien het  
verschijnsel in de omgevende natuur     
feitelijk heeft4    ,het werk zou in    
hooge mate vereenvoudigd kunnen worden1 
zoo men een  leiddraad had1 om uit de   
waarnemingen in de vrije natuur         
eenigszins  af te leiden1 welke soorten 
meer1 en welke minder kans van slagen   
hebben4 ,het toeval1 gesteund door      
oefening1 kan natuurlijk zulke          
aanwijzingen aan de hand doen1 en de    
,oenothera ,lamarckiana vertoont1  op   
haar oorspronkelijke vindplaats bij     
,hilversum1 nagenoeg telken  jare enkele
 afwijkende individuen1 die aan den     
ingewijde terstond  haar toestand van   
mutabiliteit zouden kunnen verraden4    
,dit schijnt  hier1 en eveneens in      
enkele andere gevallen1 samen te hangen 
met de  gelegenheid tot snelle          
uitbreiding1 waardoor hier en daar      
zwakke zaden  en zwakke kiemplanten aan 

den strijd voor het leven worden        
onttrokken1  zoodat vormen zich         
ontplooien kunnen1 die anders           
vroegtijdig te gronde  zouden gaan4     
,dergelijke waarnemingen zijn enkele    
malen meer gedaan4 ,zoo  beschrijft     
,darwin een geval1 dat hij bij een wilde
 kleinbloemige  soort van ,geranium 7,g4
 pyrenaicum7 heeft gezien4 ,deze was    
ergens in  ,staffordshire van uit een   
tuin ontsnapt en had zich in den loop   
van  eenige jaren verbazend sterk       
vermenigvuldigd1 waarbij natuurlijk     
telken jare een groot aantal zaden      
moesten voortgebracht worden en         
ontkiemen4 ,daarbij was de soort sterk  
gaan varieeren1 in bijna alle  organen  
en eigenschappen en in de meest         
verschillende richtingen4 ,een  zoo     
sterke variabiliteit was vroeger bij    
deze soort nooit waargenomen1  en het is
 dus zeer waarschijnlijk1 dat zij1      
hoewel aanwezig1 toch  door het         
voortdurend mislukken van het overgroote
 aantal van zaden  en kiemen eenvoudig  

was verborgen gebleven4 ,over de grens  
van de  veranderlijkheid mag men dus bij
 geen plant een oordeel vellen1  voordat
 zij onder een dergelijke snelle        
vermenigvuldiging van het  aantal       
individuen is beoordeeld geworden4      
,daar tegenover staat1 dat snelle       
vermenigvuldiging volstrekt niet  altijd
 met het vertoonen van zulk een hoogen  
graad van variabiliteit  gepaard gaat4  
,zij is het middel1 om haar te toonen   
als zij er is1  maar niet de oorzaak die
 haar doet ontstaan4 ,dit ziet men bij  
ons te  lande1 als na het droog leggen  
van een polder bepaalde soorten snel den
  nieuwen grond overwoekeren1 en hem    
soms met een dichten plantengroei       
bedekken1 voordat de verschillende      
stukken in cultuur kunnen worden        
genomen4 ,de ,zilte of ,aster           
,tripolium1 verschillende soorten van   
melde  en andere bekende gewassen zouden
 hier kunnen genoemd worden4 ,onder     
millioenen van exemplaren zoekt men     
tevergeefs naar afwijkingen4 ,een       

variteit van de gewone kamille1         
gekenmerkt door het gemis van de  witte 
lintbloemen1 breidt zich sedert enkele  
tientallen van jaren  op sommige        
plaatsen van ,europa en ,noord-,amerika 
geweldig snel uit1  zonder dat daarbij  
iets van bizondere veranderlijkheid     
gebleken is4 ,de  ,erigeron canadense1  
die in ,europa uit ,canada is ingevoerd1
 treedt  soms op zandige gronden        
plotseling in millioenen van exemplaren 
op1  de ,diplotaxis teuifolia1 een      
kruisbloem met fraaie groote gele       
bloemen1  verspreidt zich talloos langs 
sommige wegen1 en zoo zouden een aantal 
andere voorbeelden kunnen worden        
aangehaald4 ,zij blijven even trouw aan 
hun type1 als of zij slechts oude en    
kleine groeiplaatsen bewoonden4    ,een 
belangrijk punt omtrent het zaaien van  
wilde planten verdient  nog besproken te
 worden4 ,als men erwten zaait1 verwacht
 men dat  elke afzonderlijke erwt zal   
opkomen2 als men zaad van tuinbloemen   
zaait1 rekent men er op dat tenminste   

verreweg het grootste deel  planten zal 
leveren4 ,bij wilde soorten is deze kans
 nu veel minder  gunstig4 ,dikwijls     
kiemen op honderden zaden slechts eenige
 weinige4 ,de  overigen zijn dan niet   
dood1 maar vinden niet de vereischten   
voor  hun groei4 ,laat men ze in den    
grond1 dan wachten zij een jaar1 en in  
't volgend voorjaar komt weer een deel  
op4 ,anderen wachten langer1  en soms   
kan men na #e tot #f jaren de oude zaden
 nog zien kiemen4 ,hoe  meer zorg men   
aan het uitzaaien besteed1 des te meer  
zaden kiemen  er van elke honderd1 en er
 bestaat natuurlijk een kans dat juist  
de  achterblijvenden de afwijkende      
vormen zullen voortbrengen4 ,daarom is  
het dikwijls beter1 niet in den tuin te 
zaaien1 maar in zaaischotels  in goede  
tuinaarde in een goed verlichte kas4    
,men moet dan echter  daarna de planten 
uitplanten1 en dit vereischt veel werk1 
tenzij  reeds in de schotels een keus   
gedaan kan worden4    ,nemen wij thans  
aan1 dat het door al deze zorgen gelukt 

is een of meer  soorten te ontdekken1   
die hetzelfde verschijnsel van          
veranderlijkheid  vertoonen als de      
,oenothera ,lamarckiana4 ,wat moet er   
dan met die  planten gedaan worden8     
,allereerst moet worden nagegaan1 welke 
nieuwe soorten zij voortbrengen1  en    
welke eigenschappen deze vertoonen4 ,die
 eigenschappen hebben deels  betrekking 
op den vorm1 en deels op de             
erfelijkheid4 ,de vormen van  twee      
soorten kan men echter niet volledig    
vergelijken zoolang men van  een van    
beiden slechts een of slechts weinige   
exemplaren bezit4 ,dit  kan natuurlijk  
wel1 als er zeer groote verschillen in  
het spel zijn1  zooals bij het          
onderscheiden en omschrijven van soorten
 die uit vroeger  niet onderzochte      
landen en zeen worden medegebracht4 ,in 
ons geval  echter hebben wij uit den    
aard van de zaak steeds met zeer kleine 
verschillen te doen1 verschillen die    
dikwerf niet duidelijk buiten het       
gebied der gewone of fluctueerende      

variabiliteit vallen4 ,men moet dus  van
 de afwijkende exemplaren zaad winnen en
 dit uitzaaien1 teneinde  een juist     
beeld en een volledige beschrijving van 
het gemiddelde  type te kunnen geven4   
,daar men nu voor de studie der         
erfelijkheid  toch ook zaaien moet1 zoo 
is het noodig thans eenigen tijd bij    
deze  werkzaamheden stil te staan4      
,het is om de waardeering van kleine    
verschillen te doen4 ,daaruit  volgt1   
dat twee exemplaren1 die schijnbaar aan 
elkander gelijk zijn1  toch in          
werkelijkheid nog kunnen verschillen1   
terwijl omgekeerd  de fluctueerende     
variabiliteit verschillen kan doen      
waarnemen bij  individuen1 die eigenlijk
 tot eenzelfde type behooren4 ,deze     
overweging  leidt tot de conclusie dat  
men de zaden van elk exemplaar          
afzonderlijk  moet oogsten en           
afzonderlijk moet zaaien4 ,want alleen z
 kan men  zeker zijn1 zuivere rassen te 
verkrijgen4 ,elke variatie in een groep 
van kinderen van ouders1 wier zaad      

gemengd werd uitgezaaid1 kan het  gevolg
 van die menging zijn4 ,zijn de kinderen
 eenvormig1 dan is het  bewijs          
natuurlijk van die voorzorgen           
onafhankelijk1 maar bij het minste      
verschil zou de vertrouwbaarheid der    
uitkomsten kunnen wegvallen4 ,een       
varieerend bed zou een mengsel kunnen   
zijn van twee verschillende  constante  
rassen1 of van een varieerend en een    
constant ras4 ,waren  beide deelen      
variabel1 dan zou nog die variabiliteit 
verschillend  kunnen zijn1 zoodat enkele
 der vormen van de eene1 en andere van  
de  andere moeder afstamden4 ,al zulke  
onzekerheden kunnen alleen door  een    
individueele zaadoogst voorkomen worden1
 en deze moet dan ook bij               
wetenschappelijke studin over           
erfelijkheid en variabiliteit als een   
eerste beginsel worden voorop gesteld4  
,het moge in den aanvang een al te zware
 eisch schijnen1 elk afwijkend  individu
 op deze wijze op zijne erfelijkheid te 
onderzoeken4 ,heeft een  proef eenmaal  

een gunstig gevolg1 dan komen licht een 
#ej tot #fj1 soms  misschien een        
honderdtal zulke planten voor4 ,de      
ondervinding met de  ,teunisbloemen     
leert echter1 dat het zeer goed         
uitvoerbaar is1 op zulke  groepen het   
beginsel toe te passen1 en vooral leert 
zij1 dat alle werk  zonder dit beginsel 
zeer groote kans heeft verloren te zijn 
en tot geen  betrouwbare uitkomst te    
leiden4 ,wanneer de planten eerst       
tijdens den  bloei te onderscheiden     
zijn1 drukken deze bezwaren natuurlijk  
met hun  volle gewicht4 ,maar wanneer de
 verschillen reeds in de jeugd1 b4v4 #b 
of #c maanden na het zaaien zich        
vertoonen1 dan kan men de planten in  de
 zaaischotels of in de speenbakjes      
laten1 tot deze toestand bereikt  is1 en
 zoodoende het werk zeer aanzienlijk    
verminderen4 ,bij volkomen  erfelijkheid
 is het dan dikwijls voldoende op deze  
wijze in eenige  honderden van          
zaailingen het nieuwe kenmerk waar te   
nemen1 terwijl  daarvan dan slechts     

zoovele behoeven te worden uitgeplant1  
als toch  noodig zijn1 om een voldoende 
zaadoogst te verkrijgen4 ,zoo bestudeert
  men hun latere eigenschappen en zorgt 
er tevens voor1 dat de contrle  nog een 
of meer generatin kan worden voortgezet4
 ,bij onvolkomen  erfelijkheid kan men  
in de zaaischotels en speenbakken met   
groote  nauwkeurigheid de               
getalsverhouding der afzonderlijke typen
 bepalen1  terwijl men dan weer van elk 
type slechts een betrekkelijk klein     
aantal  exemplaren als zaaddragers      
uitplant4 ,door middel van hun zaad kan 
men  dan verder zien of deze typen op   
den duur even veranderlijk blijven1  of 
dat sommigen onder hen weer standvastig 
worden4    ,heeft men op deze wijze het 
verschijnsel der schoksgewijze          
veranderlijkheid zoo volledig mogelijk  
leeren kennen1 dan treedt  daarnaast de 
vraag naar de oorzaken op den voorgrond4
 ,als regel zal  men waarschijnlijk     
vinden1 dat van een veranderlijke plant 
slechts  enkele zaden nieuwe soorten    

geven1 terwijl verreweg de meerderheid  
aan het ouderlijke type getrouw blijven4
 ,de vraag ontstaat dus1  welke zaden   
afwijken1 en waarom juist zij dit doen  
en niet de anderen4    ,de oorzaak      
daarvan kan deels gelegen zijn in de    
plaats van de zaden  op de plant1 deels 
in de uitwendige omstandigheden         
waaronder het  zaad ontstond en bevrucht
 werd en waaronder de kiem in het zaad  
zich  vormde4 ,die oorzaken moeten dus  
worden nagegaan1 en daarbij moet        
natuurlijk niet alleen met de zaden1    
maar ook met het bevruchtende  stuifmeel
 rekening worden gehouden4 ,om dit te   
doen is het in  het algemeen            
wenschelijk1 elke bloem met haar eigen  
stuifmeel te  bevruchten4 ,daartoe      
worden de trossen of bloemgroepen omhuld
 met  zakken van geprepareerd papier1   
die onder den tros rondom den tak       
worden dichtgebonden4 ,insekten kunnen  
dan de bloemen niet bezoeken1 en  dus   
geen stuifmeel van ongecontroleerde     
herkomst aanbrengen4 ,menige  plant     

drukt zelf haar meeldraden tegen haar   
stempel1 en zoo dit  bevruchting geeft1 
behoeft zij natuurlijk verder geen hulp4
 ,anders  moeten de zakken van tijd tot 
tijd geopend worden1 ten behoeve eener  
kunstmatige bestuiving4 ,sommige soorten
 geven alleen dan zaad1 als  twee       
individuen onderling worden bevrucht1 en
 in dit geval krijgt  men natuurlijk    
meer samengestelde bewerkingen4         
,onder deze voorzorgen zal men nu       
allereerst de verschillende  vruchten op
 een plant onderling moeten vergelijken4
 ,de zijtakken van  verschillenden rang1
 de hoogere en lagere vruchten van een  
tros1 kunnen  misschien in              
verschillenden graad neiging tot        
muteeren hebben4 ,kon  men hieromtrent  
een regel vinden1 dan zou de geheele    
studie op dit  gebied zeer vereenvoudigd
 kunnen worden1 daar men dan voortaan   
bij  het zoeken naar veranderlijke      
soorten1 zich tot de keuze van bepaalde 
takken en bepaalde groepen van vruchten 
zou kunnen beperken4    ,in de tweede   

plaats zal men de levensomstandigheden  
vr1 tijdens1  en na de bevruchting      
kunstmatig moeten wijzigen4 ,hebben     
krachtige  individuen een grooter of wel
 een kleiner aantal afwijkende          
nakomelingen dan zwakke8 ,heeft de      
vruchtbaarheid van den bodem op dit     
verschijnsel een bevorderenden dan wel  
een belemmerenden invloed8 ,hoe         
gedragen zich de mest en hare           
afzonderlijke bestanddeelen8 ,is goede  
verlichting gunstig of ongunstig8 ,kan  
men door snoeien het voedsel zoo  in    
bepaalde richtingen leiden1 dat         
zichtbare gevolgen ontstaan8 ,deze  en  
al dergelijke vragen wijzen den weg1    
dien het onderzoek heeft in  te slaan4  
,zij leeren tevens1 dat de ontdekking   
van een of meer nieuwe  veranderlijke   
soorten slechts als het uitgangspunt te 
beschouwen is1  en dat zeer omvangrijke 
studin vereischt zullen zijn1 om van die
  uitgangspunten uit tot belangrijke    
ontdekkingen te geraken4    ,maar langs 
dezen weg zal men toch ten slotte een   

macht over de planten  verkrijgen1 die  
allereerst ons in staat zal stellen1 het
 aantal  muteerende zaden belangrijk te 
vergrooten1 en die het daarna mogelijk  
zal maken ook den omvang der            
mutabiliteit te verwijden4 ,nieuwe en   
onverwachte soorten zullen dan          
verschijnen1 en wat men thans weet1  zal
 blijken slechts een eerste begin te    
zijn van een wetenschap1  die zoowel    
voor de theorie als voor de praktijk    
geheel nieuwe  gezichtspunten zal       
openen4    ,een alzijdige en zoo        
volledig mogelijke kennis van het       
geheele  verschijnsel van het ontstaan  
van soorten en variteiten is het  doel1 
dat in de eerste jaren behoort te worden
 nagestreefd4 ,de keus  der             
onderzoekers1 die met dit werk belast   
zijn1 de inrichtingen en  de middelen   
waarover het nieuwe laboratorium        
beschikt1 wettigen de  verwachting1 dat 
ook hier de leer zal gelden3 onvermoeide
 arbeid komt  alles te boven4 ,de       
methoden zijn duidelijk1 en zoodra dus  

een bruikbaar  materiaal gevonden zal   
zijn1 moeten de wetten1 die de          
verschijnselen  beheerschen1 aan het    
licht komen4    ,om tot zulk een        
volledig inzicht te komen is echter nog 
een ander  beginsel noodig4 ,dit is het 
boekhouden4 ,mutatin komen onverwacht1  
en wat men dan van haar weten wil1      
betreft minder haar zelven dan  wel hare
 ouders en voorouders4 ,deze moet men   
elk afzonderlijk kennen1  en een geheele
 stamboom moet ontworpen kunnen worden1 
zoodra zulk een  nieuwe soort optreedt4 
,van de voorouders moet steeds een      
volledige  beschrijving voorhanden zijn1
 al hunne kenmerken moeten met die van  
den nieuwen vorm nauwkeurig kunnen      
worden vergeleken4 ,maar dit is nog     
geenszins de hoofdzaak4 ,bovenal moet   
men ingelicht zijn1 of zich kunnen      
inlichten omtrent hun                   
erfelijkheidsverschijnselen4 ,zijn zij  
in elk jaar  zuiver bevrucht1 en zoo het
 stuifmeel van een andere plant         
herkomstig  was1 welke was deze1 en     

welke was hare afstamming8 ,hebben onder
 de  kinderen dier voorouders reeds     
vroeger mutatin plaats gevonden1  en zoo
 ja1 hoe dikwijls en in welke richting8 
,al deze zaken moeten nauwkeurig        
opgeteekend zijn1 en daarenboven moet   
van iedere individueele plant zooveel   
zaad bewaard zijn1 dat men den  graad   
van zuiverheid van hare nakomelingschap 
zoo noodig nog door  nieuwe proeven kan 
controleeren4 ,hiertoe moet iedere plant
 natuurlijk  een nummer hebben1         
aangevende het jaar en het ras1 het     
zaaisel en het  individu1 en haar zaad  
moet onder dit nummer worden bewaard4   
,goed  droog bewaarde zaden blijven vele
 jaren kiembaar1 en kunnen dus na       
langen tijd nog voor het onderzoek      
dienen1 maar het bewaren van het  zaad  
eischt natuurlijk bizondere inrichtingen
 en voorzorgen4    ,op deze wijze moet  
nagenoeg de geheele familie van een     
muteerende  plant bekend zijn1 want     
eerst dan heeft men de gegevens in      
handen1  om de verandering volledig te  

beoordeelen4 ,wenschelijk is het ook1   
dat de cultuurvoorwaarden1 de invloeden 
van klimaat en weder1 zooveel  mogelijk 
zijn opgeteekend1 omdat uit de kennis   
daarvan allicht  vermoedens omtrent de  
oorzaak der mutatie kunnen worden       
afgeleid4    ,elke proef moet eens een  
begin hebben4 ,men kan aanvangen met een
 plant  of met een groepje planten1 of  
met eenig zaad1 dat men in 't wild      
verzameld heeft4 ,omtrent de daaraan    
voorafgaande geschiedenis van  zulk een 
ras weet men in den regel niets4 ,de    
kennis der wilde flora  geeft in het    
algemeen enkele aanwijzingen omtrent    
standvastigheid  of variabiliteit2      
eveneens kan men nagaan of men soms een 
bizondere  elementaire soort als        
uitgangspunt heeft gekozen4 ,maar men   
zou ook  toevallig een bastaardras in   
handen hebben kunnen krijgen1 en zoo    
dit voldoende constant is1 is er        
tegenwoordig nog geen middel om         
hieromtrent zekerheid te verwerven4     
,heeft men een vermoeden omtrent        

bepaalde ouders dan zou men de kruising 
kunnen herhalen2 heeft men  echter zulk 
een gissing niet1 dan is het bezwaarlijk
 om de vraag  te beantwoorden4    ,en   
daar men niet weet1 waar en wanneer een 
mutatie zal ontstaan1 is  men wel       
gedwongen1 om dit boekhouden op al zijn 
culturen en al zijn  planten toe te     
passen1 en voor allen al datgene op te  
teekenen1 wat men  in de enkele gunstig 
afloopende gevallen wenscht te weten4   
,hierdoor  wordt het werk wel zeer      
omvangrijk en moeilijk1 maar toch is het
 de  eenige weg om met voldoende        
zekerheid vooruit te komen4    ,met al  
deze studin zal dan toch volstrekt nog  
niet alles bereikt  zijn4 ,want wat men 
ten slotte wenscht te weten is niet hoe 
de soorten  ontstaan1 en van welke      
oorzaken dit afhangt1 maar hoe men      
kunstmatig  en willekeurig nieuwe       
soorten kan doen ontstaan4 ,zoolang men 
dit niet  weet1 staat men tegenover alle
 soorten1 die thans niet in een periode 
van onveranderlijkheid verkeeren1       

natuurlijk machteloos4 ,alles wijst  er 
op1 dat de groote meerderheid der       
soorten thans standvastig is1  en dat   
slechts enkele veranderen4 ,die enkele  
veranderlijke kunnen  ons wel als       
voorbeeld en als materiaal van studie   
dienen1 maar daarom  is het ten slotte  
toch niet te doen4 ,men moet trachten   
soorten1 die  thans reeds door bepaalde 
eigenschappen nuttig zijn1 op andere    
punten  zoo veranderlijk te maken1 dat  
zij schadelijke trekken verliezen1 of   
andere gunstige afwijkingen er bij      
krijgen4 ,eerst dan zal de wetenschap   
der mutabiliteit ten volle aan de       
belangen der menschheid dienstbaar      
gemaakt worden2 eerst dan zal het doel  
van dit laboratorium in dit  opzicht    
worden bereikt4    ,wat er vereischt zal
 worden1 om in die richting vooruit te  
komen1  laat zich thans nog niet        
voorspellen4 ,de bizondere gevallen1 die
 men  vinden zal1 moeten het uitmaken4  
,in zekeren zin zal het werk moeten     
samenvloeien met hetgeen ik zooeven     

geschetst heb1 en misschien geeft  de   
voltooiing van het een van zelf de      
oplossing van het andere4    ,veel1 ja  
zeer veel is er nog te doen1 en het     
arbeidsveld is bijna  onafzienbaar4     
,maar van tijd tot tijd komt een        
gelukkige vondst of een  invallende     
gedachte den weg bekorten1 en daarom is 
er geen reden om  aan een volledig      
slagen in niet al te langen tijd te     
wanhopen4    ,hoofdzaak is1 dat het werk
 worde aangevangen1 dat men voor        
zichzelf het  te bereiken doel          
nauwkeurig en zoo zorgvuldig mogelijk   
vaststelle1  en dat alle middelen ten   
dienste staan1 die voor die bereiking   
noodig zijn4    ,daarom acht ik de      
stichting van dit laboratorium van het  
allerhoogste  belang4 ,gedurende een    
halve eeuw heeft de afstammingsleer     
aller  aandacht tot zich getrokken1 en  
op het gebied van stelselleer1          
vergelijkende morphologie en            
vergelijkende ontleedkunde1 vooral ook  
in  de studie der                       

ontwikkelingsgeschiedenis der           
afzonderlijke organismen1  een          
krachtigen stoot tot snellen vooruitgang
 gegeven4 ,de experimenteele  wetenschap
 is daarbij achtergebleven4 ,nog steeds 
zoekt de physioloog  zijn materiaal in  
de ervaringen van land- en tuinbouw4    
,thans is de  tijd gekomen1 dat die     
rijke1 maar steeds min of meer vage en  
door  twijfel omhulde bron door een     
andere worde vervangen4 ,het zuiver     
proefondervindelijke onderzoek1 met een 
volledige kennis van alles  wat voor een
 juiste beoordeeling der feiten noodig  
is1 moet op den  voorgrond treden4 ,zoo 
enkelvoudig mogelijk moeten de          
verschijnselen  worden uitgekozen en z  
geleid1 dat alle vragen kunnen worden   
beantwoord4 ,eerst dan zal de leer der  
erfelijkheid een wetenschap  worden1    
die1 ontdaan van al de potische         
beschouwingen waarin zij  thans bevangen
 is1 den waren aard van het leven in    
zuivere trekken  aan ons openbaart4     
,eerst dan zal zij de grondslag worden  

voor die  echte pozie en die verhevene  
levensopvatting1 die nu eenmaal alleen  
door een grondige studie der natuur     
kunnen worden bereikt4        ,het      
,carnegie-,institution te ,washington   
heeft heden een stoot gegeven  in een   
richting1 die niet nalaten kan spoedig  
in hare volle waarde  erkend te worden4 
,dan zal zijn voorbeeld worden gevolgd1 
en zullen  talrijke andere              
gelijksoortige inrichtingen worden      
gesticht4 ,het is  het voorrecht van    
,amerika op deze wijze te kunnen        
voorgaan en bakens te  plaatsen op een  
gebied1 waarop nog geen ander zich durft
 te wagen4 ,moge  de uitkomst bewijzen1 
dat hier een weg is ingeslagen1 die     
eenmaal een  roem voor het land1 en een 
zegen voor de geheele menschheid zal    
worden4                                 
,,einde                ,,aanteekeningen 
#a ,reuzen ,warme ,bronnen4    #b ,voor 
het nut en genot van het volk4    #c    
,electrische top4    #d                 
,gele-steen-rivier en -park4    #e      

,half-droge streken4    #f ,bever-meer4 
#g ,behalve de gidsen1 door de ,northern
 ,pacific- en de ,union                 
,pacific-,spoorwegmaatschappijen in den 
vorm van hunne time-tables of  folders  
uitgegeven1 wordt door de toeristen     
gewoonlijk ,haynes ,guide to  the       
,yellowstone-park gebruikt4 ,dit is een 
boekje in zak-formaat4 ,voor  een       
grondiger studie van wat men op de reis 
zien kan wordt vooral  gebruikt         
,chittenden1 ,the ,yellowstone ,national
 ,park1 historical and  descriptive     
#aijc4 ,voor een meer wetenschappelijke 
studie worden de  verhandelingen van    
,weed1 ,davis 7,science1 ,july #ahig71  
,tilden 7,botan1  ,gazette1 ,sept4      
#ahig71 ,harshberger 7,am4 ,j4 ,a4      
,pharmacy1 ,dec4 #ahig71  ,setchell     
7over de wieren in de warme bronnen7 e4 
a4 aanbevolen4    #h ,verdwaalde4    #i 
,bosch-der-,versteeningen4    #aj       
,nachtelijk bloeiende cactus4    #aa    
,verkoopgelegenheid voor curiositeiten4 
#ab ,terrassen4    #ac                  

,vrijheids-,kegel4    #ad ,duivelsduim4 
#ae ,duivelskeuken4    #af ,borrelende4 
#ag ,het ,badmeer4    #ah ,kokende      
,rivier4    #ai ,zilverpoort4    #bj ,de
 ,reuzin4    #ba ,de ,zaagmolen4    #bb 
,de ,reus4    #bc ,de ,kasteel-geyser4  
#bd ,papiniaansche pot4--,aldus genoemd 
naar dr4 ,papin1 een ,fransch           
natuurkundige1 die onder leiding van    
onzen ,christiaan ,huyghens werkte1  en 
in #afhj voor den dag kwam met zijn     
ontdekking van stoom onder druk  in een 
hermetisch gesloten pot4    #be ,lager-1
 ,midden- en ,boven-bassins4    #bf     
,zwarte ,rommelaar4    #bg ,bijenkorf4  
#bh ,spons4    #bi ,kust4    #cj        
,verrassing4    #ca ,vuurhol4    #cb    
,thee-ketel4    #cc ,leeuw1 ,leeuwin en 
,welpen4    #cd ,kruin4    #ce ,spreek  
uit ,poel4    #cf ,edelsteen4    #cg    
,juweel4    #ch ,smaragd4    #ci ,cacti4
 ,meervoud van cactus4    #dj           
,koude-,bron-,haven4    #da             
,bibliotheek-zaal4    #db               
,onderzoek-inrichting voor de           

proefondervindelijke                    
ontwikkelingsgeschiedenis4    #dc       
,instituut voor ,kunsten en             
,wetenschappen te ,brooklijn4    #dd    
,inwonend onderzoeker4