,,natuurkunde ,,in ,,de ,,huiskamer1    
,,ongeveer #ajj ,,proeven ,,met         
,,huishoudelijke ,,voorwerpen4          
,uit het ,fransch in het ,nederlandsch  
bewerkt                                 
,,door                                  
,d4 ,h4 ,,cocheret4                     
7,derde ,druk47                         
,rotterdam1                             
,,nijgh  ,,van ,,ditmar4                
,aan mijn zoon ,jan4                    
,lieve ,jan1    ,onder de proeven1 welke
 in dit boek medegedeeld worden1 zijn er
 eenige  slechts eenvoudige spelletjes  
tot vermaak van ouders en kinderen1     
wanneer zij des avonds gezellig in de   
huiskamer om de tafel zitten4    ,andere
 daarentegen1 welke een meer            
wetenschappelijk karakter dragen1  zijn 
bestemd om den lezer in te leiden in de 
studie der physica1 die  wondervolle    
wetenschap1 waaraan wij de ontdekking   
van de stoomkracht1  van telephoon en   
phonograaf te danken hebben1 en die ons1
 misschien  reeds morgen1 met nieuwe    

wonderen verrast4    ,al deze proeven1  
de meer ingewikkelde zoowel als de      
eenvoudige1 kunnen  verricht worden     
zonder eenig natuurkundig instrument en 
dientengevolge  zonder de minste        
onkosten2 ons eigengemaakt natuurkundig 
kabinet  bevat1 zooals ge weet1 slechts 
keukengereedschap1 kurken1 lucifers1    
enz41 m4 a4 w4 zaken1 welke iedereen bij
 de hand heeft4    ,ik hoop1 dat het    
werkje1 dat ik u hierbij opdraag1 bij u 
de herinnering  levendig houde aan de   
gelukkige uren1 welke wij te zamen      
gesleten  hebben met het verrichten dier
 proeven en het gereed maken van de     
toestellen1 welke in ,natuurkunde in de 
,huiskamer beschreven worden4      ,uw  
,vader1    ,,arthur ,,good4  7,tom      
,tit74    ,parijs1 #a ,januari #ahij4   
,,voorbericht4      ,natuurkunde in de  
,huiskamer is eene ,nederlandsche       
bewerking van  eene reeks eenvoudige    
proeven met huishoudelijke voorwerpen1  
welke  onder den titel van ,science     
,amusante achtereenvolgens in het blad  

l',illustration beschreven werden4      
,in enkele stukjes heeft de bewerker    
eene opmerking ingelast of eene         
wijziging aangebracht1 waar hij meende1 
dat daardoor de duidelijkheid  eener    
beschrijving of de juistheid eener      
verklaring werd bevorderd4    ,moge het 
werkje beantwoorden aan het dubbele doel
 waarmede het werd  samengesteld3 leeren
 en vermaken4      ,d4 ,h4 ,c4          
,rotterdam1 ,sept4 '#ij4                
,voorbericht voor den tweeden druk4     
,de bewerker eindigt bovenstaand        
voorbericht met den wensch1 dat  het    
werkje moge beantwoorden aan het dubbele
 doel1 waarmede het is  saamgesteld4    
,met genoegen kunnen wij melden1 dat die
 wensch volkomen  is bevredigd1 daar    
reeds nu een tweede druk noodig is      
geworden4      ,de ,uitgevers4          
,rotterdam1 ,februari '#ia4             
,hoogst aangenaam is het ons1 zoo kort  
na de verschijning van den  tweeden1 den
 derden druk in 't licht te geven4      
,de ,uitgevers4    ,rotterdam1          

,september '#ib4                  ,,een 
,,bord ,,op ,,eene ,,naald4             
,iedereen heeft wel eens gezien1 dat    
goochelaars borden1 schotels  en ander  
keukengereedschap op de punt van een    
stok lieten draaien2  gewoonlijk zijn   
die voorwerpen van hout of metaal1 en   
het evenwicht1  dat alleen een gevolg is
 van de z4 g4 middelpuntvliedende       
kracht1  houdt op te bestaan1 zoodra de 
draaiende beweging niet snel genoeg     
meer is om de uitwerking van de         
zwaartekracht te overwinnen4    ,hier is
 echter een middel om een bord op de    
punt van eene naald in  standvastig     
evenwicht te doen blijven1 ja zelfs1 het
 eene draaiende  beweging op die fijne  
spil mede te deelen4    ,snijd twee     
kurken in de lengte middendoor1 en steek
 in ieder der vier  stukken aan een der 
uiteinden van de doorsnede eene vork1 z 
dat  het vlak van doorsnede en de vork  
een hoek vormen1 die een weinig  kleiner
 dan een rechte is1 leg nu de kurken op 
gelijke afstanden  van elkander met de  

platte kanten op den rand van het bord1 
en zorg  daarbij dat de tanden der      
vorken tegen het bord steunen1 zoodat   
deze  niet kunnen schommelen4    ,dit   
geheele samenstel kunt ge nu laten      
balanceeren op de punt van  eene naald1 
welker oog ge in eene gewone kurk       
gestoken hebt2 met  een weinig          
voorzichtigheid 7het bord mag natuurlijk
 niet glijden7  kunt ge aan het bord    
eene ronddraaiende beweging mededeelen1 
welke  zeer lang kan voortduren1 daar de
 wrijving tusschen de onderzijde  van   
het bord en de naald uiterst gering is4 
,,een ,,potlood ,,op ,,de ,,punt ,,te   
,,laten ,,staan4      ,onze teekening   
geeft zonder verdere verklaring de      
oplossing van  dit vraagstuk4    ,men   
behoeft slechts het lemmet van een      
zakmes in het potlood te steken1  niet  
ver van de punt2 het evenwicht wordt    
verkregen door het mes wat  meer of     
minder te openen4    ,het geheel blijft 
in evenwicht volgens de wetten der      
physica3 het  zwaartepunt van het       

systeem ligt onder het steunpunt        
7vinger1 rand van  de tafel1 enz472 het 
evenwicht is dus standvastig 7stabiel   
evenwicht74    ,door de opening van het 
mes te veranderen kan men het potlood   
eene  verschillende1 willekeurige       
helling geven en als het zwaartepunt  in
 het verlengde van de as van het potlood
 ligt1 staat dit laatste  volkomen      
loodrecht4              ,,een ,,ei ,,op 
,,eene ,,flesch4      ,steek twee even  
zware vorken ter weerszijden in eene    
kurk2 hol deze  aan de onderzijde een   
weinig uit1 zoodat ze nauwkeurig op een 
der  punten van het ei past1 zet de     
andere punt op den rand van den hals    
eener flesch1 waarbij ge het ei goed    
rechtstandig moet houden2 na  eenig     
probeeren zult ge voelen1 dat het geheel
 in evenwicht is ten  gevolge van de    
verlaging van het zwaartepunt4          
,,eigenaardige ,,manier ,,om ,,eene     
,,peer ,,door ,,te ,,snijden4      ,wij 
hangen eene peer zoo hoog mogelijk aan  
het plafond of de zoldering  op4        

,branden wij daarop den draad door1     
waaraan zij hangt1 dan valt  de peer4   
,hoe zullen wij het nu aanleggen om een 
mes z te plaatsen1  dat1 de peer1 daarop
 vallende1 juist in tween gesneden      
wordt8    ,een schietlood hebben wij    
daarvoor niet noodig2 het is voldoende  
de  peer1 als zij goed stil hangt1 in   
een glas water te dompelen en dit  dan  
dadelijk weer weg te halen2 enkele      
druppels zullen van de peer  afvallen en
 op n zelfde punt van de tafel of den   
vloer neerkomen1  bij welk punt wij     
nauwkeurig een merk moeten plaatsen4    
,deze voorbereidende maatregelen moeten 
natuurlijk in het geheim  genomen zijn1 
zoodat de omstanders zonder iets van den
 kunstgreep  met de waterdruppels te    
weten1 de peer hangende moeten vinden4  
,op het verlangde oogenblik plaatst ge  
het mes op de gemerkte plek1  of liever 
op eene voldoende hoogte daarboven en nu
 moet de peer bij  het vallen op het mes
 noodwendig doorgesneden worden4        
,zooals de teekening u doet zien1 kunt  

ge de proef ook voor twee messen        
inrichten1 die kruiselings boven elkaar 
gesteld zijn2 het juiste punt1  waar de 
messen elkaar moeten kruisen1 moet ge   
door proefneming bepalen1  waartoe ge   
meerdere druppels van de peer moet laten
 vallen4 ,de peer  zal dan in vier      
stukken gesneden worden1 welke ge kunt  
opvangen in  eene schaal1 die onder de  
messen geplaatst is4              ,,eene
 ,,speld ,,met ,,eene ,,naald ,,te      
,,doorboren4      ,steek de speld in een
 der cirkelvlakken van eene kurk en ter 
weerszijden in het gebogen vlak twee    
even zware zakmessen4 7,als de  messen  
niet even zwaar zijn1 opent men ze niet 
even ver47 ,leg den kop  van de speld op
 den top van uw vinger1 en verplaats de 
messen z lang  tot de speld horizontaal 
ligt4 ,plaats haar dan op de punt van   
eene  naald1 waarvan het oog in eene    
kurk op eene flesch gestoken is4 ,als   
ge tegen de kurk blaast1 waarin de      
messen zitten1 zal het geheele          
samenstel op de punt van de naald       

draaien4 ,bovendien1 daar de naald      
harder is dan de speld1 welke van koper 
is1 zal zij na eenigen tijd  eene kleine
 holte in die speld maken1 en als de    
proef lang genoeg  wordt voortgezet1    
haar zelfs geheel doorboren4            
,,de ,,schrik ,,der ,,huismoeders4      
,ik stel u voor een theekopje op de punt
 van een tafelmes te zetten4 ,wat  ge   
daarvoor noodig hebt1 is zeer weinig en 
gemakkelijk te krijgen1  als ge aan     
tafel zit3 eene kurk1 eene vork1 en444  
wat handigheid2  anders niets6    ,klem 
de kurk in het oor van een theekopje1   
wel stevig genoeg1 dat zij  goed vast   
blijft zitten1 maar niet zoo hard1 dat  
het kopje doof wordt4    ,steek de vork 
in de kurk over het oor heen met twee   
tanden aan elke  zijde1 en zorg dat de  
steel van de vork min of meer onder het 
kopje  komt4    ,daar het zwaartepunt nu
 verlaagd is1 kunt ge het kopje op de   
punt van  een mes zetten en door heen en
 weer schuiven de juiste plaats zoeken1 
waarop het in evenwicht kan blijven4    

,daar de onderzijde van het kopje       
waarschijnlijk verglaasd is1 moet ge    
zooveel mogelijk zorgen1 dat  de hand1  
waarmede ge het mes vasthoudt1 niet     
trilt1 daar anders het  kopje zeer licht
 van het mes afglijdt2 begin maar met de
 rechterhand  bij den steel van de vork 
te houden1 opdat ge hem snel kunt       
grijpen1  als het kopje valt4    ,nog   
een laatsten vriendenraad wil ik u      
geven3 drink uw kopje leeg1  voordat ge 
de proef doet1 anders mocht ge eens     
niets krijgen4              ,,hoe ,,men 
,,eene ,,naald ,,door ,,een ,,cent ,,kan
 ,,steken4      ,eene naald door een    
cent te steken1 schijnt op het eerste   
gezicht  iets onmogelijks4 ,en toch is  
niets eenvoudiger4    ,men behoeft de   
naald slechts in eene kurk te steken1 z1
 dat de punt  iets uitsteekt en het oog1
 zoo dit aan de andere zijde mocht      
uitsteken1  met eene nijptang af te     
knippen4    ,leg nu den cent met de kurk
 daarop1 zooals in de teekening wordt   
aangewezen1 of eenvoudig op eene plank  

van zacht hout1 en sla dan  flink met   
een hamer op de kurk4    ,de naald1 die 
in geen enkele richting kan buigen1     
aangezien de kurk1  welke haar omklemt1 
dit belet1 zal den cent of een ander    
muntstuk  van dezelfde dikte met het    
meeste gemak doorboren1 daar het staal1 
waarvan de naald gemaakt is1 gelijk wij 
weten1 harder is dan het  brons van den 
cent4              ,,evenwicht ,,van    
,,een ,,pollepel4    ,,eerste ,,stand4  
,de pollepel1 welke in iedere keuken te 
binden is1 zal ons in staat  stellen een
 aantal proeven uit te voeren1 waarbij  
het evenwicht moet  verkregen worden    
door niet alleen het zwaartepunt te     
verlagen1 maar  tevens door het meer    
naar het ophangpunt te verplaatsen4     
,zet een knipmes1 half geopend1 volgens 
de aanwijzing op de teekening1  op den  
rand eener tafel1 hang den pollepel over
 den hoek1 welken het  heft en het      
lemmet van het mes met elkaar vormen1   
met de binnenzijde  van den lepel naar  
de tafel gekeerd1 en laat nu het geheel 

los3 mes  en lepel zullen na eenig heen 
en weer schommelen tot rust komen2 het  
zwaartepunt ligt dan loodrecht onder het
 steunpunt1 er is standvastig           
evenwicht4 ,als ge zand in den lepel    
doet1 zal het mes1 in plaats van  te    
vallen1 zich oprichten1 daar het        
zwaartepunt door het zand weer  achter  
den rand der tafel gebracht werd4       
,,evenwicht ,,van ,,een ,,pollepel4     
,,tweede ,,stand4      ,hier wordt de   
lepel vastgehaakt aan het begin van het 
lemmet2 men moet  zorgen1 den haak zoo  
te bevestigen1 dat de lepel niet kan    
glijden  en hij met den steel in        
loodrechte richting een hoek van        
ongeveer  #de maakt4    ,het evenwicht  
wordt hier verkregen1 door het uiteinde 
van het heft te  plaatsen op den rand   
van eene tafel1 den vinger of den rand  
van een  glas1 dat voor eene grootere   
vastheid van stand met water gevuld is4 
,de proef schijnt onmogelijk2 beproef   
haar en ge zult verbaasd staan  over de 
gemakkelijkheid1 waarmede gij haar kunt 

doen4              ,,evenwicht ,,van    
,,een ,,bord4      ,met den pollepel1   
den nederigen schepter der keukenmeid1  
hebben wij  twee merkwaardige proeven   
verricht1 welke in tegenspraak schijnen 
met  de wetten der zwaartekracht4 ,als  
wij de schuimspaan er bij nemen1  zullen
 wij in staat zijn1 den rand van een    
omgekeerd bord op den  rand van een glas
 of den hals eener karaf te leggen1     
waarop het in  den toestand van         
standvastig evenwicht zal blijven       
liggen4    ,haak den lepel aan den rand 
van het bord en klem door middel van    
eene schijf kurk den haak van den lepel 
tegen het bord1 zoodat de  lepel rechts 
noch links kan schuiven4 ,leg het bord  
met de linkerhand  op de karaf1 haak de 
schuimspaan met de rechter aan den      
lepel1 en  na eenig heen- en            
weerschuiven zal het u gelukken1 het    
bord in den  evenwichtstoestand te      
brengen4              ,,de ,,flesch     
,,koorddanseres4      ,hoe zult gij eene
 flesch laten zweven op een door de     

kamer gespannen  touw8 ,de teekening    
zegt u1 dat ge slechts den haak van eene
 parapluie  in den hals der flesch hebt 
te steken4 ,om het afglijden te         
voorkomen1  kunt ge het touwtje waarop  
de flesch moet liggen1 met krijt        
bestrijken1  evenals de koorddansers de 
zolen van hun schoeisel insmeren4    ,de
 figuur aan den rechterkant toont ons1  
hoe men1 zonder haar te  schudden1 eene 
flesch fijnen wijn zou kunnen           
afschenken4 ,men zou dan  slechts de    
parapluie moeten vervangen door een     
pollepel1 de flesch  op eene breede     
strook linnen leggen en haar            
langzamerhand en zonder  schokken laten 
overhellen1 door in een vat1 dat onder  
aan den lepel  wordt gehangen1          
druppelsgewijze water te gieten4    ,ik 
behoef u niet te zeggen1 dat deze       
aanwijzing slechts theoretisch  is3 doe 
de proef met eene flesch gewonen wijn1  
van ouden wijn zou  het zonde zijn6     
,,de ,,potlooden ,,in ,,evenwicht4      
,deze proef1 bepaaldelijk aan ,h4,h4    

scholieren opgedragen1 heeft  ten doel1 
twee potlooden in de ruimte te laten    
zweven3 het eene  horizontaal1 met de   
punt op eene naald rustende of aan een  
draad  hangende2 het andere loodrecht   
staande op het eerste4    ,onze lezers  
zijn reeds zoo vertrouwd geraakt met    
proeven omtrent  evenwichtstoestanden1  
dat het niet noodig zal zijn1 deze in   
het  breede te beschrijven3 de beide    
even zware messen1 welke het potlood    
horizontaal houden1 herinneren ons de   
vroeger vermelde proef van  de          
doorboorde speld2 ook het evenwicht van 
het andere potlood1 dat  door twee      
penhouders in loodrechten stand wordt   
gehouden1 is eene  welbekende proef4    
,maar de verbinding van beide proeven   
kwam ons  merkwaardig genoeg voor om    
hier vermeld te worden4    ,hebben onze 
jonge lezers de voorwerpen zorgvuldig   
gesteld1 dan kunnen  ze het geheel om   
het ophangpunt laten draaien2 zij zullen
 zien dat  de wentelende beweging1 eens 
begonnen1 vrij lang kan voortduren4     

,,evenwicht ,,van ,,tang ,,en           
,,aschschop4      ,als de winter ons    
naar het hoekje van den haard jaagt1    
zullen wij  daar na den maaltijd nieuwe 
stof vinden voor onderhoudende proeven4 
,de volgende is zeer eenvoudig3 tang en 
aschschop is alles wat wij  noodig      
hebben4 ,leg het platte deel van de     
aschschop op den vloer1  zoodat de steel
 schuin staat ten opzichte van den      
vloer1 en stel daarop  aan iemand uit   
het gezelschap voor1 de aschschop in    
dien stand te doen  blijven1 zonder     
eenig ander hulpmiddel dan de tang4     
,onze teekening  wijst u onmiddellijk de
 wijze van handelen aan4    ,het is     
voldoende een der bladen van de tang op 
het blad van de  aschschop te plaatsen  
en het andere achter den steel vast te  
zetten2  na eenig verschuiven vindt men 
den evenwichtstoestand4    ,wenschelijk 
is het eene tang en aschschop te kiezen1
 waarvan de steel  in een flinken knop  
eindigt1 zoodat de voorwerpen eene      
voldoende  zwaarte hebben om de proef te

 doen slagen4    ,zijn de bladen van de 
tang van onderen te rond1 dan moet ge er
 een  klein gedeelte van vlak vijlen1   
waarop de tang gemakkelijk kan staan    
zonder gevaar van om te vallen4         
,,de ,,duikerklok4      ,als wij een    
bierglas omgekeerd in het water         
dompelen1 zien wij dat  het water in het
 glas veel lager staat dan er omheen4   
,dit zeer bekende  verschijnsel stelt   
ons in staat1 op alleraardigste wijze te
 laten zien1  hoe de duikerklok werkt1  
waarin de werklieden onder den          
waterspiegel  vrijelijk kunnen ademen en
 arbeiden4    ,wanneer ge de proef      
inricht1 zooals wij u zullen aanwijzen1 
kunnen  al de toeschouwers haar goed    
zien4 ,voor waterbak kunt ge eene       
omgekeerde kaasstolp nemen1 die ge met  
den knop in eene inmaakflesch  zet4     
,zoodoende zult ge een doorzichtig vat  
hebben1 waar doorheen men  alles kan    
zien1 wat binnenin plaats heeft4        
,dompelt ge nu een glas  in deze met    
water gevulde klok1 dan kunt ge         

duidelijk waarnemen1  dat het water in  
het glas lager staat dan in de klok4    
,met dit feit bekend1 kunt ge nu        
voorstellen een klontje suiker onder    
water te dompelen zonder het nat te     
maken4 ,gij behoeft dan slechts  de     
suiker op eene groote1 platte kurk te   
leggen en het glas er  overheen te      
stulpen2 druk het glas goed rechtstandig
 naar beneden1  om te beletten dat de   
kurk kantelt1 en houd het glas onder in 
het  vat zoo lang ge wilt4    ,als ge   
daarna het glas1 dus natuurlijk ook de  
suiker met de kurk1  weder omhoog haalt1
 zal het klontje volkomen droog voor den
 dag komen1  daar de lucht in het glas  
het water belet heeft1 met de suiker in 
aanraking te komen4              ,,de   
,,fransche ,,vlag4      ,het is algemeen
 bekend1 dat als men voorzichtig wijn op
 water giet1  de wijn bovendrijft2 dit  
verschijnsel is te algemeen bekend1 om  
er  lang bij stil te staan2 maar ditmaal
 willen we in een glas den wijn  onder  
en het water boven hebben1 zonder dat   

beide vloeistoffen zich  met elkander   
vermengen4 ,daartoe maakt men gebruik   
van het verschil  in dichtheid van      
water1 naarmate het warm of koud is4    
,doe kokend water in een glas1 #a zet er
 een trechter in1 die tot op  den bodem 
reikt 7fig4 #a7 en giet er nu wijn in1  
welken gij met ijs  zooveel mogelijk    
afgekoeld hebt4    ,als ge voorzichtig  
te werk gaat1 zult ge zien1 dat de wijn 
op den  bodem van het glas eene         
duidelijk afgescheiden laag vormt4      
,verwijder  nu voorzichtig den trechter1
 maak eene blauwe vloeistof1 die lichter
  is dan water1--bijv4 wijngeest met een
 weinig inkt1 en giet haar op het       
water4 7fig4 #b47 ,zoo zult ge de       
,fransche vlag verkregen hebben4 ,als ge
  nu een licht voor het glas plaatst1   
kunt ge de drie kleuren daarachter  op  
een muur vertoonen4    ,bij deze        
illuminatie krijgt ge nog vuurwerk op   
den koop toe4 ,als ge  n4l4 het water in
 het glas koud laat worden1 of ge ter   
bespoediging  het glas in een bak met   

koud water plaatst1 zult ge den wijn    
door  het water zien opstijgen als fijne
 straaltjes1 die op vuurpijlen  gelijken
 7fig4 #c72 de verschillende            
vloeistoffen zullen zich met  elkander  
vereenigen en de nederdalende blauwe    
stralen1 met de omhoog  stijgende roode 
vermengd1 zullen u het schouwspel       
aanbieden van een  vuurwerk in een glas 
water4              ,,het ,,okshoofd    
,,en ,,de ,,flesch4      ,men geeft u   
een okshoofd met wijn en eene flesch1 en
 men stelt u de  vraag1 hoe ge de flesch
 zult vullen uit het spongat1 zonder    
ander  hulpmiddel dan de flesch zelve4  
,ziehier de oplossing3 ,als het okshoofd
 goed vol wijn is1 vult ge de  flesch   
met water2 hierop sluit ge den hals met 
den vinger en dompelt  dien in het      
spongat1 terwijl ge de flesch het       
onderst boven keert2  hierop neemt ge   
den vinger van den hals en laat de      
flesch eenigen  tijd zoo staan1 7zie de 
teekening72 ge zult dan zien1 dat de    
wijn1  die lichter is dan het water1    

langzamerhand dit laatste in de flesch  
vervangt1 zoodat ten slotte de flesch   
vol zuiveren wijn is1 terwijl  het water
 zich in het okshoofd heeft begeven4    
,,uitbarsting ,,van ,,den ,,vesuvius4   
,vul een klein fleschje met rooden wijn1
 sluit het met eene kurk1  waarin van   
boven naar beneden een fijn gaatje      
geboord is en plaats  het nu in een kom 
of een groot glas met water4 ,wij weten1
 dat door  het verschil in dichtheid der
 beide vloeistoffen1 het water in het   
fleschje zal dringen en er den wijn     
uitdrijven1 die in een fijn  straaltje  
zal opstijgen en zich aan de oppervlakte
 uitspreiden4    ,aan die bekende proef 
kunt ge iets schilderachtigs geven3 van 
pleister  of van aarde maakt ge een     
bergje op den bodem van het glas4       
,hierin verbergt ge het fleschje1       
terwijl ge zorg draagt in den top van   
den berg eene opening te laten om het   
straaltje wijn door te laten3  dit is de
 krater4    ,als ge het water in        
beweging brengt1 zal de opstijgende     

kolom den  roodachtigen rook van een    
vulkaan verbeelden1 die door den wind   
heen  en weer bewogen wordt1 en ge zult 
den toeschouwers eene vrij juiste       
nabootsing van eene uitbarsting van den 
,vesuvius vertoond hebben4              
,,het ,,water ,,in ,,wijn ,,veranderd4  
,hoewel hier van geen wonder sprake is1 
mag de volgende proef wel  interessant  
genoemd worden4    ,neem twee even wijde
 glazen1 welke ik duidelijkshalve ,a en 
,b zal  noemen1 en dompel ze in een     
emmer water4 ,als ze vol zijn1 keer dan 
het  glas ,b onder water het onderst    
boven en plaats het met den rand juist  
op ,a4 ,haal nu de beide glazen in dien 
stand uit het water1 houd ze goed       
rechtstandig1 laat ze afdruipen en veeg 
ze af4 ,ge zult dan opmerken1  dat ,b   
vol water blijft1 zelfs als ge den rand 
een weinig verschuift1  zoodat er       
tusschen ,b en ,a eene kleine           
tusschenruimte ontstaat1 waarvan  we zoo
 aanstonds het nut zullen zien4 ,als ge 
nu nog op den voet van ,b  een kleiner  

glas ,c met rooden wijn plaatst1 kunt ge
 aannemen1 onder  het oog der           
toeschouwers1 en zelfs zonder den       
welbekenden doek der  goochelaars1 den  
wijn uit ,c in ,b over te brengen1      
zonder dat er een  druppel in ,a komt1  
en dat wel zonder een der glazen aan te 
raken4    ,de proef blijkt tweeledig te 
zijn3 #ao de wijn moet het glas ,c      
verlaten1  en #bo in het omgekeerde glas
 ,b komen4 ,een draad tapisserie wol    
hangt  met een boog in het glas ,c en   
met de beide einden over den rand2  zoo 
doet hij door de capillariteit          
uitstekend dienst als hevel1  en aan    
ieder einde vertoont zich dan ook weldra
 een druppel1 die1  allengs grooter     
wordende1 eindelijk op den voet van ,b  
valt1 om ten  slotte langs dit glas naar
 de op elkaar geplaatste randen der     
beide  groote glazen te vloeien4    ,als
 de wijn hier gekomen is1 stroomt hij   
niet verder onder de werking  der       
zwaartekracht naar omlaag1 maar wordt1  
vreemd genoeg1 tusschen  de beide randen

 opgezogen4    ,dit verschijnsel is een 
gevolg van de capillariteit en herinnert
 aan  de proef met eene vloeistof1 welke
 opstijgt tusschen twee dicht bij       
elkaar geplaatste glazen platen of in   
een zeer nauw buisje4 ,als de  wijn     
eenmaal tusschen den rand der glazen is 
binnengedrongen1 zullen  wij zien1 dat  
hij zich in fijne straaltjes naar het   
bovendeel van het  glas ,b begeeft1 waar
 het water eene steeds donkerder        
wordende roode  kleur aanneemt1 welke   
naar den onderrand toe lichter en       
lichter wordt4    ,als de proef lang    
genoeg wordt voortgezet1 waartoe men    
niets anders  behoeft te doen1 dan de   
geheele inrichting rustig te laten      
staan1  zal ten slotte het water in ,a  
nog steeds helder zijn1 terwijl ,b eene 
roode vloeistof bevat1 en ,c geheel     
ledig is4              ,,de ,,duivel    
,,in ,,de ,,champagneflesch4      ,aan  
het einde van een vroolijk feestmaal1   
als de champagne in de  glazen parelt1  
en de vreugde en de wijn de gemoederen  

hebben opgewekt1  moet ge uwen gasten   
eens voorstellen den duivel op te       
roepen1 en dat  wel zonder de           
tooverformules der geestenbezweerders en
 toovenaars  der middeleeuwen3 de       
volgende eenvoudige aanwijzingen zijn   
daartoe  voldoende4    ,snijd van het   
bristolpapier van een der menu's een    
strookje af ter  breedte van omstreeks  
#b c,m41 waaraan ge aan een der         
uiteinden een  rechthoekig stukje moet  
laten zitten1 om een min of meer        
artistiek  duiveltje uit te snijden4    
,prik die strook met eene speld tegen de
 kurk  van eene flesch4 ,hierdoor hebt  
ge een hefboom verkregen1 waarvan de    
arm1 waarop het duiveltje staat1 de     
langste moet zijn4    ,neem nu van een  
dessertschaaltje eene rozijn1 die goed  
droog is1  hang haar met een draadje aan
 het uiteinde van den anderen arm des   
hefbooms en laat haar op den bodem van  
uw glas champagne vallen4 ,de  draad    
moet zoo lang zijn1 dat de hefboom nu   
horizontaal staat4    ,zet voor de      

geheele inrichting een paar flesschen en
 hang daar  een servet over1 zoodat     
alleen het duiveltje zichtbaar is1 en de
  toeschouwers niet zien kunnen hoe     
eenvoudig de zaak is4    ,de bellen     
koolzuurgas1 die zich uit den champagne 
ontwikkelen1  hechten zich aan de       
rozijn1 welke daardoor lichter wordt en 
na eenige  seconden tot aan het         
oppervlak der vloeistof wordt opgestuwd4
 ,daar de  draad niet meer gespannen is1
 zal de hefboom door het gewicht van het
  poppetje overhellen1 en de duivel     
verdwijnt achter het servet4 ,deze  mag 
dus niet grooter zijn dan de hoogte van 
den wijn in het glas4 ,is  de rozijn aan
 de oppervlakte gekomen1 dan barsten de 
koolzuurbellen1  en daar zij nu niet    
meer door die broze drijvers gedragen   
wordt1  zinkt ze weder in den wijn1     
trekt aan het draadje en de duivel komt 
weer te voorschijn4 ,dit rijzen en dalen
 van de rozijn duurt meer dan  tien     
minuten1 onverschillig of men zich van  
champagne1 dan wel van  ,victoria-1     

,selzer- of kunstmineraalwater bedient4 
,zijn sommige onzer proeven misschien   
wat moeielijk1 bij deze zullen  onze    
lezers daaromtrent niet te klagen       
hebben1 en de kleintjes1 aan  wie deze  
proef is opgedragen1 zullen zeker van   
pret kiekeboe6 roepen4              ,,de
 ,,gedresseerde ,,visch4      ,maak aan 
de beide einden een gaatje in een ei1   
blaas het door de eene  opening leeg en 
maak een der gaatjes met een weinig was 
dicht4 ,zijt  ge een liefhebber van     
rauwe eieren1 dan is n gaatje voldoende 
en  kunt ge het ei uitzuigen4 ,teeken nu
 met een zacht1 zwart potlood twee      
oogen op de eierschaal volgens de       
teekening4    ,maak verder een zakje van
 twee stukjes rood flanel volgens de    
stippellijn van onze teekening          
aaneengenaaid1 doe er als ballast wat   
hagelkorrels in1 en schuif het ei er    
half in met de opening in den  zak4     
,plak den rand van den zak met rood     
zegellak op de eierschaal en  de visch  
is gereed4    ,de stukken flanel kunnen 

volgens de teekening geknipt worden1    
maar  ge kunt door den vorm en het      
aantal vinnen te wijzigen1 uw visch een 
meer of minder zonderlinge gedaante     
geven4    ,hoe de vorm ook zij1 de visch
 zal een uitstekende ,cartesiaansche    
duiker zijn1 welken ge kunt laten rijzen
 of zinken in een hoog1  met water      
gevuld glas1 waarover ge een vlies van  
caoutchouc of een  andere geen vocht    
doorlatende stof hebt gebonden4    ,gij 
moet zooveel ballast in den visch doen1 
dat hij nog drijft1  maar door een zeer 
lichten stoot met de hand naar den bodem
 zinkt4    ,als ge nu de hand op het    
vlies legt en zachtjes op het water     
drukt1  zal het water door het gaatje in
 het ei dringen2 waardoor de visch      
zwaarder wordt en zinkt4 ,houdt de      
drukking met de hand op1 dan zal  de    
lucht1 die door het binnengedrongen     
water werd samengeperst1 zich  weer     
uitzetten en het water uitdrijven2 daar 
de visch nu lichter is  geworden1 zal   
hij weer naar boven komen en uwe bevelen

 schijnen op  te volgen1 mits de        
bewegingen van uwe hand bij het drukken 
voor de  toeschouwers niet merkbaar     
zijn4              ,,een ,,zonderlinge  
,,blaker4      ,men zal moeten bekennen1
 dat een glas water wel de zonderlingste
  blaker is1 dien men kan bedenken2 gij 
zult echter zien1 dat hij niet  slechter
 is dan een andere4    ,bezwaar een eind
 stearinekaars1 door er van onderen een 
spijker in  te steken van zoodanig      
gewicht1 dat de kaars juist tot den     
bovenkant  inzinkt2 de pit mag echter   
niet nat worden4    ,als ge nu de kaars 
aansteekt1 zal zij blijven branden1 in  
weerwil  van de voor haar zeer          
gevaarlijke omgeving4    ,dit schijnt op
 het eerste gezicht buitengewoon2 maar  
als men even  nadenkt begrijpt men wat  
er moet gebeuren4    ,door de           
verbranding wordt de kaars weliswaar    
korter1 en schijnt de  pit met het water
 in aanraking te moeten komen1 maar     
daarentegen  neemt het gewicht van de   
kaars daarbij af1 waardoor zij stijgt4  

,daar bovendien de stearine aan de      
buitenzijde door de vloeistof wordt     
afgekoeld1 zal zij langzamer smelten dan
 in de lucht1 de kaars zal  van boven   
voortdurend holler worden1 zoodat de    
vlam zich een soort  van putje graaft1  
dat terzijde van de teekening is        
afgebeeld4    ,deze uitholling werkt    
klaarblijkelijk mede tot het lichter    
worden  van de kaars2 en de pit zal1    
zooals te vermoeden was1 tot het einde  
opbranden4    ,de practische zijde van  
deze proef is1 dat de hoogte van de vlam
 van  onze kaars even onveranderlijk is 
als die van den vloeistofspiegel  en men
 aldus een lichtend punt van            
standvastige hoogte verkrijgt2  dit kan 
van belang zijn bij photometrische      
proeven1 welke ten doel  hebben de      
lichtsterkte van verschillende vlammen  
te meten4              ,,met ,,een      
,,bezemsteel ,,een ,,brief ,,te ,,wegen4
      ,om lichte voorwerpen te wegen1   
brieven bijv41 heeft men eene vrij      
gevoelige balans noodig2 als zoodanig   

bevelen wij onzen lezers onzen          
brievenweger aan1 die van een bezemsteel
 gemaakt kan worden4    ,zaag van een   
bezemsteel een stuk af ter lengte van   
ongeveer #cj c,m4 en  bezwaar dit van   
onderen zoodanig1 dat er1 als het in    
water gedompeld  wordt1 een stuk van    
ongeveer #aj c,m4 hoogte boven den      
waterspiegel  uitsteekt1 en het zuiver  
rechtstandig drijft4    7,kies vooral   
een droog stuk hout en verf het1 ook van
 onderen1 voor  ge begint47 ,spijker er 
nu met een klein nageltje een schaaltje 
op  in den vorm van een visitekaartje1  
en uw brievenweger is gereed4 ,om  er de
 graadverdeeling op aan te brengen1 legt
 ge op het schaaltje  achtereenvolgens  
#b1 #d1 #f1 enz4 bronzen centen1        
waardoor het werktuig  regelmatig dieper
 zal zinken en plaatst ge               
potloodstreepjes bij de  opeenvolgende  
punten van inzinking4    ,daar #b nieuwe
 centen #e ,g4 wegen1 wijst de inzinking
 tot het #a;e1 #b;e1  #c;e streepje     
enz41 eene belasting aan van #e1 #aj1   

#ae ,g41 enz4    ,legt ge nu den brief1 
welken ge wenscht te wegen1 op het      
schaaltje1  na de centen weggenomen te  
hebben1 en het werktuig zinkt niet tot  
het  #c;e streepje in1 dan weegt de     
brief geen #ae ,g41 en een postzegel van
  #e cts4 is voor de frankeering        
voldoende2 komt het #c;e streepje onder 
den waterspiegel dan moet het port      
verdubbeld worden4              ,,de    
,,zeepbellen ,,en ,,het ,,koolzuurgas4  
,in de eerste plaats zal ik u vertellen1
 op welke wijze iedereen  koolzuurgas   
kan bereiden4    ,neem een wijd en diep 
glas1 bijv4 een groot bierglas1 houd    
daarin de  pijp van eene                
spuitwaterflesch1 en spuit een weinig   
mineraalwater met  kort afgebroken      
straaltjes in het glas4 ,hieruit zal    
zich koolzuurgas  ontwikkelen1 dat door 
zijne groote dichtheid 7#a #a_/b maal   
zoo zwaar  als de dampkringslucht71 deze
 uit het glas drijft4    ,zuig nu met   
een strootje het spuitwater uit het     
glas1 maar zorg  daarbij1 dat het       

strootje tot op den bodem van het glas  
reikt1 en  er bovendien nog omstreeks #a
 c,m4 water in het glas blijft4 ,herhaal
  dit inspuiten en uitzuigen van water1 
totdat het glas geheel met  koolzuurgas 
gevuld is4 ,zien kunt ge dit niet1 daar 
dit gas even  onzichtbaar is als de     
lucht2 als ge echter een brandenden     
lucifer  in het glas steekt en deze dan 
dadelijk uitgaat1 kunt ge zeker zijn1   
dat het glas vol koolzuur is4    ,dek nu
 het glas met een theeschoteltje om de  
diffusie van het gas in  de lucht te    
beletten1 en alles is gereed voor de    
volgende proeven met  zeepbellen3 #ao4  
,bereid de vloeistof1 waarvan wij de    
samenstelling in  het opstel3           
,gedaanteverwisselingen van een zeepbel 
7bladz4 #hh7 opgeven  en blaas met een  
in vieren gespleten strootje 7in de     
teekening ligt  het op het vat met      
vloeistof7 eene zeepbel4 ,deze moet ge  
nu in het met  koolzuurgas gevulde glas 
,b laten vallen4 ,zoodra zij op de      
gaslaag komt1  zult ge haar uit het glas

 zien omhoogspringen onder de werking   
van  eene opstuwende kracht1 die grooter
 is dan haar eigen gewicht2 eene  andere
 bel daarentegen1 in het niet met gas   
gevulde glas ,a gedaan1  zinkt daarin   
naar den bodem en spat daar uiteen4     
#bo4 ,als ge de bel behoedzaam op de    
gaslaag plaatst1 zult ge een zeer       
merkwaardig verschijnsel waarnemen3 de  
bel zwelt op1 wordt zwaarder en  zinkt  
in het glas1 steeds in omvang           
toenemende1 zooals men in ,c ziet1  om  
eindelijk tegen de opstaande wanden stuk
 te stooten4    ,dit wordt hierdoor     
veroorzaakt1 dat het koolzuurgas door   
endosmose  de bel binnendringt1 waardoor
 het gewicht en de omvang van de bel1   
die oorspronkelijk met lucht gevuld was1
 vermeerderd worden4    ,als ge de      
glycerine-vloeistof 7vloeistof van      
,plateau7 niet kunt  krijgen1 moet ge u 
met goed gewoon zeepwater tevreden      
stellen4              ,,de ,,schorpioen 
,,van ,,kamfer4      ,plaats op de      
oppervlakte van het water in eene schaal

 stukjes kamfer  van verschillende      
grootte in den vorm van het een of ander
 dier1 een  schorpioen bijv4 ,na eenigen
 tijd begint het dier zich in de        
vloeistof  te bewegen2 ge ziet het met  
de pooten trekken1 alsof het beproefde  
te zwemmen1 en den staart krommen4      
,deze aardige proef is zeer eenvoudig en
 weinig kostbaar1 daar men in  iedere   
huishouding kamfer bij de hand heeft2   
niettegenstaande deze  schijnbare       
eenvoudigheid1 kan zij ons stof leveren 
voor eenige zeer  belangwekkende        
opmerkingen3    #ao4 ,onze schorpioen   
drijft op het water1 maar dompelt       
daarbij haast  geheel onder2 dit bewijst
 ons1 dat de dichtheid van kamfer       
geringer  is dan die van water1 maar er 
slechts zeer weinig van verschilt2  het 
soortgelijk gewicht is dan ook #j4iie4  
#bo4 ,het dier lost niet op3 kamfer is  
dus onoplosbaar in water2 hadden  wij   
het daarentegen in alcohol geplaatst1   
dan zouden wij bespeurd  hebben1 dat    
alcohol de kamfer oplost4    #co4 ,de   

losse stukken1 waaruit onze schorpioen  
bestaat1 blijven  aaneenliggen juist    
zooals ze gelegd werden en schijnen aan 
elkaar te  kleven3 ze blijven verbonden 
door de kracht1 welke men cohaesie      
noemt4    #do4 ,ten slotte3 dat de      
schorpioen de zonderlinge bewegingen    
maakt1  waarvan wij zooeven spraken1    
wordt veroorzaakt door de welbekende    
eigenschap van kamfer1 dat zij in       
beweging geraakt op het water1  waarop  
zij drijft4 ,wij weten inderdaad1 dat   
een stukje kamfer1 op een               
wateroppervlak geplaatst1 na eenige     
oogenblikken eene voortgaande en        
draaiende beweging zal verkrijgen2 deze 
bewegingen ontstaan1 volgens  sommigen  
door eene terugwerkende kracht1 door de 
ontwikkeling van  kamferdampen ontstaan1
 volgens anderen door eene geheimzinnige
 kracht1  spanning aan de               
vloeistofoppervlakte geheeten4          
,,het ,,waterrad ,,van ,,stroohalmen4   
,maak in den bodem van eene groote      
uitgeholde kurk een gaatje1 en  bevestig

 daarin een halm van roggestroo ter     
lengte van omstreeks #dj c,m4    ,aan   
het andere einde van dien stroohalm1 in 
,a 7zie de afbeelding rechts  op de     
teekening71 maakt ge met lak een        
dwarsstrootje vast1 waarin  op het      
midden een gaatje is gemaakt1 om beide  
buizen met elkander in  verbinding te   
stellen4 ,sluit de dwarsbuis aan de     
einden met lak en maak  daarin1 dicht   
bij de beide uiteinden aan twee         
tegenovergestelde zijden  een gaatje1   
waartegen ge een paar strootjes van     
omstreeks #b c,m4 lengte  met een weinig
 lak bevestigt2 deze dienen voor        
uitstroomingsbuizen4 ,zij  moeten schuin
 afgesneden worden1 om de uitstrooming  
van de lucht en  dientengevolge de      
afvloeiing van de vloeistof te          
bevorderen4    ,verbind de kurk met drie
 draadjes aan een metalen schijfje1     
bijv4 een  knoop1 hang dezen aan een    
draad op1 die door het middelste gaatje 
van  den knoop gaat1 en vul de kurk nu  
met water of houd ze onder een dun      

waterstraaltje3 het water zal door de   
uitstroomingsbuizen wegvloeien1  en daar
 de openingen hiervan naar              
tegenovergestelde zijden gericht  zijn1 
zal de geheele toestel met groote       
snelheid in de richting der  pijltjes   
gaan draaien2 dit wordt veroorzaakt door
 de drukking 7reactie7  van het water   
tegen die deelen der zijwanden van de   
horizontale buis1  welke tegenover de   
uitstroomingsopeningen liggen4 ,het     
geheele werktuig  draagt in de          
natuurkundige leerboeken den naam van   
,waterrad van ,segner4    ,daar de      
verbinding der buizen door middel van   
lak vrij lastig is1  kunt ge hiertoe ook
 drie kleine kurken gebruiken1 zooals de
 doorsneden  op het midden van onze     
teekening aanwijzen4    ,in de middelste
 kurk boort ge twee gaten1 die          
rechthoekig op elkaar  staan 7zie fig4  
,a'71 en steekt daarin de vertikale buis
 en twee  dwarshalmen4 ,twee kleinere   
kurken 7zie fig4 ,b'7 bevestigen de     
uitstroomingsbuizen aan de dwarshalmen4 

,als stroo ons niet sterk genoeg        
toeschijnt1 kunnen wij het vervangen    
door eene dunne koperen buis1 bijv4 eene
 gordijnroede4 ,het uiteinde van  de    
buis1 dat in de kurk gestoken is1 wordt 
gedeeltelijk weggesneden  en het        
overblijvende omgebogen als in ,c'2 dit 
wordt opgehangen aan  een ijzerdraad1 om
 welken de toestel kan draaien4    ,in  
plaats van twee1 kunt ge ook vier       
dwarsbuizen aanbrengen1 en  ze een      
weinig ombuigen1 zooals de teekening    
aanwijst1 waardoor de  afzonderlijke    
uitstroomingsbuizen onnoodig worden4    
,hang den aldus gewijzigden toestel     
boven de tafel1 na het licht  uitgedaan 
te hebben2 giet wat warme rum in het    
kurken bekertje en  steek de            
uitstroomende straaltjes vocht aan1 dat 
als een vuurregen  zal neerdalen op den 
pudding of de omelet welke er onder     
staat2 gij  zult eens zien1 hoe verrast 
uwe gasten zullen zijn bij het zien van 
dit vreemde vuurwerk4              ,,de 
,,draaiende ,,hevel4      ,loodrecht    

door het midden van eene groote kurk    
gaat een stroohalm2  deze draagt een    
liggenden halm van dezelfde dikte2 de   
beide hangende  halmen zijn dunner1     
evenals de beide uitstroomingsbuisjes1  
welker  openingen weder naar            
tegenovergestelde zijden moeten gericht 
zijn  7zie de teekening74 ,de verbinding
 der deelen geschiedt op dezelfde  wijze
 als bij den vorigen toestel1 met lak of
 met kurken4    ,de uiteinden van de    
horizontale buis en de hangende buizen  
moeten  weder met lak of was afgesloten 
worden4    ,de aldus ingerichte toestel 
is1 naar wij gelooven1 iets nieuws op   
wetenschappelijk gebied3 waterrad en    
hevel in n werktuig vereenigd4    ,de   
kurk wordt nu in een glas water         
geplaatst1 zoodat het ondereinde  van   
den middelsten stroohalm onder water    
uitkomt2 twee personen zuigen  tegelijk 
aan de beide uitstroomingsbuizen1 en    
zoodra de uitstrooming  begint1 gaat de 
geheele toestel draaien2 tegelijkertijd 
wordt het  glas geledigd1 totdat de     

horizontale halm zoo ver gedaald is1 dat
  hij op den rand van het glas komt te  
liggen4    ,als men zorgt voor een      
onafgebroken toevoer van water1 en deze 
zoodanig  geregeld wordt1 dat de        
waterspiegel in het glas even hoog      
blijft1  dan werkt de toestel steeds    
door4    ,misschien kan dit denkbeeld   
groote diensten bewijzen aan            
water-werktuigkundigen1 om waterkracht  
nuttig aan te wenden zonder  hulp van   
werktuigen4    ,in plaats van het broze 
stroo1 kan men zeer dunne koperen       
buisjes  gebruiken1 die omgebogen en in 
een kurk gestoken worden1 volgens de    
afbeelding aan den rechterkant op onze  
teekening4    ,bij deze inrichting kan  
men zooveel buisjes gebruiken als men   
wil1  en kan dezelfde persoon ze n voor 
n in werking brengen4    ,gebruikt ge   
stroo1 dan moeten de uitstroomingsbuizen
 weder  schuin afgesneden worden2 bij   
koperen buisjes worden1 de              
uitstroomingsopeningen een weinig dicht 
geknepen1 om het water minder  snel te  

laten afvloeien4              ,,de      
,,stoomboot4      ,een scheepje van     
karton zullen wij laten varen1 door er  
eene stoomboot  van te maken met behulp 
van twee eierschalen4    ,uw werk als   
scheepsbouwmeester is niet moeielijk3   
gij snijdt de  deelen van het schip uit 
tamelijk dik karton1 en plakt ze met lak
  goed waterdicht aaneen4    ,de        
scheepsboorden maakt ge van spelden en  
zwart garen1 en aan den  achtersteven   
bevestigt ge een roer1 dat om eene speld
 moet kunnen  draaien en met twee draden
 van ongelijke lengte aan de boorden kan
  verbonden worden2 hierdoor kan het    
roer schuin gezet worden1 als uwe  zee  
de bescheiden afmetingen heeft van een  
bak met water1 waarin de  boot in de    
rondte moet varen4    ,twee ijzerdraden1
 volgens onze teekening gebogen1 en     
beide rustende  in twee insnijdingen in 
den romp1 dragen eene ledige eierschaal4
 ,het  ei moet door zuigen geledigd     
zijn1 daar er slechts1 n gaatje in de   
schaal mag wezen4    ,vul nu de         

eierschaal zoo ver met water1 dat1 als  
het ei horizontaal  ligt1 de            
waterspiegel een weinig onder het gaatje
 blijft4 ,nu is de  ketel gereed1 wij   
leggen hem op de beide ijzerdraden met  
de opening  naar achteren2 deze moet    
boven het scheepsboord liggen4    ,als  
vuurhaard zetten we daaronder een halven
 eierdop op een ring van  kurk1 die met 
lak op den bodem van de boot bevestigd  
is2 in den dop  doen wij een vlokje     
watten1 goed met wijngeest gedrenkt4    
,eenige seconden nadat de wijngeest is  
aangestoken1 begint het  water te koken1
 en er komt een stoomstraaltje uit het  
gaatje in  de eierschaal4 ,door de      
reactie van dien stoomstraal tegen de   
lucht  zal het scheepje zich vooruit    
bewegen2 ge hebt aldus een stoomschip   
verkregen1 dat zonder machine1 raderen  
noch schroef kan varen4                 
,,het ,,kanonschot4      ,wilt ge aan   
tafel de ontroering gevoelen1 die door  
een kanonschot wordt  teweeggebracht1   
het gebulder vernemen1 dat zenuwachtige 

menschen doet  schrikken1 de bom met    
bliksemsnelheid zien voortvliegen1 en   
ten slotte  het verschijnsel van den    
terugsprong van een stuk geschut        
waarnemen8    ,zeg gerust ja61 want de  
proef1 welke ik u zal voorstellen te    
doen1  is zoo onschuldig mogelijk1      
gelijk ge dadelijk zien zult4    ,neem  
eene ledige flesch van dik glas 7eene   
champagneflesch is  uitstekend71 en vul 
haar voor een derde met water1 waarin ge
 een  weinig dubbel-koolzure soda 7het  
welbekende zuiveringszout7 oplost4      
,maak vervolgens van eene speelkaart een
 buisje1 sluit een der einden  daarvan  
met een prop vloeipapier en doe er een  
weinig fijn gestampt  wijnsteenzuur in4 
,hang nu uwe gereedgemaakte kardoes met 
behulp van eene speld en een  draadje   
onder aan de kurk van de flesch 7deze   
moet voorloopig blijven  staan71 en zet 
nu de kurk zoo vast mogelijk op de      
flesch1 na de lengte  van den draad     
zoodanig geregeld te hebben1 dat het    
ondereinde van de  buis niet aan de     

vloeistof in de flesch raakt4    ,nu is 
het kanon geladen1 en hebben wij het nog
 maar af te  vuren4 ,daartoe behoeven we
 niets anders te doen dan de flesch     
horizontaal op twee potlooden te leggen1
 welke evenwijdig aan elkaar  op tafel  
liggen en de affuit voorstellen4    ,de 
vloeistof dringt in de buis1 lost het   
wijnsteenzuur op1 en het  koolzuurgas1  
dat plotseling ontwikkeld wordt1 drijft 
de kurk met een  geweldigen slag uit de 
flesch2 deze rolt door de reactie op de 
twee  potlooden achteruit1 en bootst    
zoodoende den terugsprong van een stuk  
geschut volkomen na4              ,,een 
,,papieren ,,visch ,,op ,,het           
,,watervlak ,,te ,,laten ,,zwemmen4     
,knip van gewoon papier een visch1      
zooals op de teekening op de ware       
grootte is voorgesteld1 maak in het     
midden eene cirkelvormige opening  a1   
die door een nauw kanaal ab in den      
staart moet uitmonden1 giet water  in   
een langwerpigen bak en leg den visch   
daarop2 de onderzijde moet  geheel met  

het water in aanraking zijn1 de         
bovenkant echter volkomen  droog        
blijven4    ,neem nu aan1 het dier te   
laten bewegen1 zonder het aan te raken1 
noch  er op te blazen4 ,dit kunt ge op  
de volgende wijze bewerkstelligen3 giet 
voorzichtig een grooten druppel olie in 
de opening a2 deze olie zal  zich over  
de oppervlakte van het water trachten te
 verspreiden1 doch  dit is slechts      
mogelijk als zij door het kanaal ab     
wegvloeit4 ,door  de reactie1 waarvan   
wij reeds voorbeelden gaven1 zal de     
visch  voortgestuwd worden in eene      
richting1 tegenovergesteld aan die van  
de uitstroomende olie1 dus vooruit1 en  
de beweging zal lang genoeg  duren om de
 toeschouwers in de gelegenheid te      
stellen1 met verbazing  de beweging van 
een eenvoudig stuk papier aan de        
oppervlakte van het  water gade te      
slaan1 zonder te kunnen begrijpen1 hoe  
dit mogelijk is1  indien zij niet van te
 voren ingelicht zijn4              ,,de
 ,,tooverfiguren4      ,teeken op een   

vierkant stukje gewoon wit papier of    
postpapier met  een in water gedoopt    
potlood eene willekeurige meetkunstige  
figuur3  een vierkant1 een rechthoek1   
een driehoek1 een veelhoek1 enz4        
,laat het stuk papier in een bak met    
water drijven1 met de teekening  boven  
7de onderzijde van het papier moet op   
alle punten met het  water in aanraking 
zijn71 en bedek de teekening met water2 
als ge een  weinig voorzichtig zijt1 is 
dit vrij gemakkelijk1 daar de vochtige  
omtrek van de figuur 7een driehoek      
bijv47 het water belet buiten de        
getrokken lijnen te vloeien4    ,neem nu
 eene speld1 en steek de punt daarvan op
 een willekeurig punt  van den driehoek 
in het water1 maar zonder het papier aan
 te raken2  gij zult dan terstond het   
papier zich in een bepaalde richting    
zien  bewegen1 totdat het middelpunt van
 figuur ,a 7zwaartepunt7 van den        
driehoek juist onder de punt van de     
speld ligt4    ,het is gemakkelijk het  
punt ,a vooraf te bepalen 7het is het   

snijpunt  van twee lijnen1 die uit twee 
hoeken naar het midden der overstaande  
zijden getrokken worden71 zoodat ge u   
kunt overtuigen1 dat het papier  zich in
 de richting van het pijltje beweegt1   
totdat ,a zich onder de  punt der speld 
bevindt4 ,op dat oogenblik houdt de     
beweging van het  papier op4    ,herhaal
 de proef met een rechthoek of een      
vierkant2 het punt dat  zich onder de   
punt der speld bevindt1 als de beweging 
van het papier  ophoudt1 zal het        
snijpunt der beide diagonalen zijn4     
,hebt ge op het papiertje een kaartje   
van ,frankrijk geteekend en dit  met    
water bedekt1 dan zal u blijken1 dat de 
plek1 welke onder de  speld komt te     
liggen overeenkomt met de plaats1 waar  
ge op de kaart  de stad ,bourges vindt4 
,dit is voorzeker eene merkwaardige     
wijze om  aan te toonen1 dat de stad    
,bourges het middelpunt van ,frankrijk  
is4    ,doe dezelfde proef ook eens met 
een klein kaartje van ,nederland1       
misschien verneem ik dan wel eens bij   

gelegenheid van u1 waar het  middelpunt 
van ,nederland is4    7,daar de         
,zuiderzee en de ,wadden ook tot het    
gebied van ,nederland  behooren1 moeten 
de oppervlakten hiervan ook met water   
bedekt worden74              ,,de       
,,kracht ,,van ,,den ,,adem4      ,als  
ge een papieren zak opblaast en hem     
daarna1 door er een slag met de  vlakke 
hand op te geven1 laat barsten1 om den  
welbekenden knal teweeg  te brengen1    
hebt ge u dan wel eens afgevraagd1      
hoeveel kracht uw adem  had8 ,gij weet1 
dat die kracht kan gemeten worden met   
een werktuig1  dat spirometer heet1 en  
wel op kermissen te zien is4 ,ik stel u 
voor1  den spirometer eenvoudig door een
 papieren zak te vervangen4    ,de zak  
moet vrij lang1 nauw1 en van stevig     
papier zijn4 ,leg hem plat  op de tafel1
 dicht aan den rand1 met de opening naar
 u toe1 zet er al  meer en meer         
belasting op1 en ge zult verbaasd staan 
over het gewicht1  dat uw adem aldus kan
 opheffen4    ,een paar zware           

woordenboeken om te blazen1 die van     
,kramer's bijv41  zal blijken slechts   
een spel voor u te zijn4                
,,de ,,weerbarstige ,,kurk4      ,neem  
eene kurk1 waarvan de middellijn kleiner
 is dan de wijdte van den  hals eener   
gewone flesch1 bijv4 eene kurk van een  
medicijnfleschje1  steek haar in den    
hals en verzoek dan iemand haar in de   
flesch te  blazen4 ,dat schijnt heel    
gemakkelijk1 en men blaast uit alle     
macht  tegen de kleine kurk2 maar deze1 
in plaats van de flesch in te  gaan1    
springt er met des te meer snelheid uit1
 naarmate men harder  geblazen heeft2   
men beproeft het nog eens met zachtjes  
blazen1  maar met denzelfden uitslag3 de
 kurk komt halsstarrig naar buiten1  in 
plaats van in de flesch te gaan4    ,dit
 verschijnsel1 dat de belangstelling van
 alle toeschouwers wekt  en zeer        
vermakelijk is1 laat zich aldus         
verklaren3 ,als ge op de  kurk blaast1  
dringt er tegelijk eene zekere          
hoeveelheid lucht de  flesch binnen en  

wordt daarin in die mate verdicht1 dat  
zij door  haar vermeerderde spanning de 
kurk krachtig naar buiten drijft4 ,hebt 
ge aan uw verzoek een weddenschap       
verbonden1 dan zult ge die zeker        
winnen1 tenzij uw tegenpartij1 wat ik   
voor hem hoop1 ,natuurkunde in  de      
,huiskamer gelezen heeft2 want in dat   
geval zal hij1 niet op ne1  doch op twee
 wijzen in staat zijn1 de overwinning te
 behalen op de  weerbarstige kurk3      
#ao4 ,daar men door blazen de lucht in  
de flesch verdicht1 en de kurk  dus naar
 buiten gejaagd wordt1 kunt ge          
beproeven1 of ge niet beter  zult       
slagen1 door het tegendeel te doen1 d4  
w4 z4 door de lucht uit  de flesch op te
 zuigen1 waardoor de buitenlucht1 zoodra
 ge uw mond  van den hals hebt          
weggenomen1 door de verminderde spanning
 van de  verdunde lucht in de flesch    
naar binnen stroomt en de kurk          
medevoert1  die tegen den bodem van de  
flesch aanvliegt2    #bo4 ,de lucht     
verdunning kan ook verkregen worden door

 de flesch boven  eene lamp of bij het  
vuur te verwarmen2 een koude luchtstroom
 in de  flesch geblazen zal de kurk dan 
naar binnen drijven4    ,welke          
handelwijze ge ook volgt1 ge moet altijd
 zorgen1 dat de flesch  van binnen goed 
droog is2 en iederen keer als de flesch 
door het  blazen beslagen is1 waardoor  
het glijden van de kurk langs de wanden 
belemmerd wordt1 moet de hals uitgeveegd
 worden4              ,,een ,,kwartje   
,,onder ,,een ,,rijksdaalder ,,vandaan  
,,te ,,blazen4      ,neem een           
kegelvormig wijnglas2 de middellijn van 
den rand moet een  weinig grooter zijn  
dan die van een rijksdaalder3 leg       
onderin een  kwartje of een dubbeltje1  
en den rijksdaalder1 die maar zeer      
weinig in  het glas mag zakken1 als een 
soort van deksel horizontaal er         
overheen4    ,nu kunt ge aannemen1 dat  
ge1 zonder het glas of den rijksdaalder 
aan  te raken1 het kwartje uit het glas 
kunt krijgen4    ,ge behoeft dan slechts
 zeer krachtig en snel aan den omtrek op

  den rijksdaalder te blazen3 deze      
kantelt om zijne middellijn en  gaat    
loodrecht staan1 en te gelijker tijd zal
 de lucht1 die door uw  blazen onder het
 kwartje verdicht werd1 dit laatste uit 
het glas doen  springen2 de rijksdaalder
 herneemt daarna zijn horizontalen      
stand4    ,de proef gelukt ook met een  
klein maderaglas of een eierdopje3 maar 
met een kegelvormig glas toch beter4    
,,de ,,vliegende ,,vlinder4      ,giet  
eene flesch met wijde opening half vol  
water1 zet dan met behulp  van eene     
doorboorde kurk een blikken1 of nog     
beter een glazen trechter  goed         
luchtdicht in den hals1 7de trechter mag
 niet tot in het water  reiken7 en werp 
nu een weinig dubbel-koolzure soda en   
wijnsteenzuur  7beide in poedervorm7    
door den pijp van den trechter in het   
water4    ,ten gevolge van de           
ontwikkeling van het koolzuurgas zal    
zich eene  hevige opbruising vertoonen1 
en daar er zich meer en meer koolzuurgas
  ontwikkelt1 zal het door de pijp van  

den trechter uit de flesch  komen4 ,maar
 als ge twee of drie balletjes van      
vlierpit of zelfs van  kurk1 z groot dat
 ze niet in de pijp dringen1 in den     
trechter  geplaatst hebt1 kan het gas   
slechts bij tussenpoozen ontsnappen1    
daar een der balletjes altijd door zijn 
eigen gewicht op de opening  van den    
trechter valt en deze afsluit1 totdat   
het gas in de flesch  spanning genoeg   
heeft gekregen om het balletje op te    
lichten4 ,op  dat oogenblik vermindert  
de spanning1 daar een gedeelte van het  
gas ontsnapt1 en een der balletjes valt 
weder op de opening4 ,dit  verschijnsel 
gaat voort1 zoolang de gasontwikkeling  
duurt1 en als ge  de balletjes gekleurd 
hebt1 zult ge zien dat die dans van     
levenlooze  voorwerpen zeer eigenaardig 
is4    ,ge kunt de proef zelfs zeer     
smaakvol inrichten door een der         
balletjes  midden op een stukje         
sigarettenpapier te plakken1 dat ge als 
de  vleugels van een vlinder hebt       
uitgeknipt en gekleurd4 ,gij ziet dan   

den vlinder in den trechter             
rondfladderen en zich van tijd tot tijd 
op  den rand nederzetten1 evenals een   
levende vlinder op eene bloem doet4     
,,de ,,middelpuntvliedende ,,kracht4    
,ge zult allen wel eens in een circus   
gezien hebben1 dat iemand  een glas     
water in een hoepel zette en dezen met  
eene verbazende  snelheid liet draaien1 
zonder dat er een druppel water uit het 
glas viel2 iedereen weet dat dit        
verschijnsel een gevolg is van de  z4 g4
 middelpuntvliedende kracht4            
,dezelfde proef kan evengoed gedaan     
worden met het glas alleen1 zonder      
eenig hulpmiddel4 ,als het glas vr u op 
tafel staat1 moet ge het dus  met de    
hand opnemen1 het met uitgestoken arm   
een geheelen cirkel door  de lucht laten
 beschrijven en het daarna weder op     
tafel plaatsen1  zonder er een druppel  
uit gemorst te hebben4    ,de geheele   
kunst bestaat hierin1 dat ge het glas   
goed vasthoudt3  in plaats van het aan  
te vatten alsof ge gingt drinken1 neemt 

ge het  z met de hand op1 dat de        
handpalm naar buiten gekeerd is 7zie de 
afbeelding rechts72 zwaai den arm       
stoutweg door de lucht in de richting   
van de pijltjes op de teekening1 niet te
 snel en zonder schokken2 als  het glas 
eene geheele omzwaaiing heeft volbracht1
 bevinden de hand en  het glas zich in  
den stand1 als links is afgebeeld2 in   
dien stand zet  ge het glas weer op     
tafel4 ,na een weinig oefening zijt ge  
in staat1 de  proef met een glas wijn te
 doen2 maar begin veiligheidshalve met  
water3  het tafellaken en uwe           
dischgenooten kunnen daar slechts bij   
winnen4              ,,het ,,dansende   
,,ei4      ,leg het ei 7hard gekookt en 
niet rauw7 op eene gladde plank en deel 
aan die plank eene cirkelvormige        
horizontale beweging mede1 die steeds   
sneller en sneller wordt4 ,het ei1 dat  
midden op de plank ligt1 neemt  die     
beweging over en begint met toenemende  
snelheid om zijne as te  draaien1 totdat
 het eindelijk rechtop staat1 volkomen  

als een tol4    ,bij alle proeven1 die  
betrekking hebben op                    
evenwichtstoestanden1  waarbij eieren   
gebruikt worden1 wordt het welslagen    
bevorderd1 door  het ei gedurende het   
koken overeind te houden4 ,de luchtholte
 komt  daardoor symmetrisch ten opzichte
 van de groote as te liggen en het      
evenwicht zal dan gemakkelijker te      
verkrijgen zijn4    ,de aangeduide      
handelwijze eischt1 behalve kracht en   
handigheid1  een zekeren tijd van       
oefening4 ,hun1 die zoolang niet wachten
 willen1  wil ik een korteren weg       
wijzen3    ,leg de plank op de tafel1 z 
dat zij een weinig over den rand        
uitsteekt en dus snel opgenomen kan     
worden4    ,plaats het ei middenop en   
breng het1 met den duim der linker- en  
den  wijsvinger der rechterhand tegen de
 beide punten1 in eene krachtige        
draaiende beweging4    ,het gaat dan    
dadelijk op de punt staan en als ge nu  
vlug de plank  opneemt1 behoeft ge      
slechts de draaiende beweging van het ei

 te  onderhouden1 wat overigens zeer    
gemakkelijk is4              ,,de       
,,dampkringsdrukking4      ,onze        
teekening gelijkt veel op de            
strooibiljetten van fabrikanten van     
kitlijm om glas en porcelein te         
repareeren2 wij hebben echter geen lijm 
noodig1 om de afgebeelde borden1 glazen 
en flesschen aan elkaar te doen  kleven4
 ,wij zullen eenvoudig van de           
dampkringsdrukking gebruik maken1  en de
 verschillende proeven1 welke wij zullen
 opgeven1 zijn slechts  wijzigingen van 
de classieke proef met de ,maagdeburger 
halve bollen4    ,daar wij geene        
luchtpomp te onzer beschikking hebben1  
is de verdunning  der lucht1 welke wij  
verkrijgen kunnen1 niet zeer            
aanzienlijk2  voor de verschillende     
gevallen1 welke wij zullen beschouwen1  
is zij  echter voldoende4    ,het glas  
en het bord4 ,hang een glas het onderst 
boven aan de zoldering  en houd er een  
brandend stuk papier onder2 de lucht in 
het glas zal  dan door de verwarming    

uitzetten en ijler worden2 houdt men nu 
vr  de afkoeling een bord stevig tegen  
het glas1 dan zal dit er door  de       
dampkringsdrukking stevig tegen gedrukt 
worden1 als de lucht in  het glas weder 
afgekoeld is1 en daardoor minder        
spanning gekregen  heeft4 ,om het       
indringen van lucht in het glas te      
voorkomen1 moet ge  aan den rand van het
 glas een weinig kaarsvet smeren4       
,het bord en de flesch4 ,daar de        
oppervlakte der doorsnede van den hals  
eener flesch niet groot is1 slaagt deze 
proef niet zeer gemakkelijk3  zij kan   
echter gelukken1 als men de lucht zoo   
volkomen mogelijk uit de  flesch        
verwijdert2 houd daartoe den hals der   
flesch boven een ketel  kokend water3 is
 de lucht in de flesch door den         
waterdamp verdreven1  dan drukt ge haar1
 na den rand van den hals van kaarsvet  
voorzien  te hebben1 tegen het bord2 na 
de afkoeling van den waterdamp en  de   
dientengevolge ontstane vermindering van
 spanning in de flesch1  blijft deze aan

 het bord hangen4    ,de twee aan elkaar
 klevende flesschen4 ,twee flesschen met
 de bodems  tegen elkaar1 of eene flesch
 met den bodem tegen een bord gedrukt1  
zijn proeven welke gemakkelijker slagen2
 houd de bodems slechts boven  den ketel
 kokend water en handel verder als bij  
de vorige proeven4    ,het is hier de   
plaats niet1 om in uitvoerige           
berekeningen te treden2  het zal        
voldoende zijn1 met een enkel voorbeeld 
aan te toonen1 dat  in deze proeven     
niets bevreemdends ligt4    ,immers1 wij
 weten1 dat tengevolge van het gewicht  
der lucht 7evenwicht  makende met de    
kwikkolom van #gf c,m4 in den           
barometer71 de door den  dampkring      
uitgeoefende drukking #a1jcc ,,kg4 per  
c,m#b4 bedraagt4 ,wanneer  dus de holte 
in den bodem eener flesch volkomen      
luchtledig was gemaakt1  zou die bodem  
7als de oppervlakte daarvan op #cj      
c,m#b4 gesteld wordt7  een gewicht van  
#cj ,,kg4 kunnen dragen4                
,,eene ,,gevaarlijke ,,slingerproef4    

,wij weten1 dat als wij een wijnglas    
geheel met water vullen en er  een stuk 
stevig papier overheen dekken1 om het   
indringen van lucht te  verhinderen1 het
 papier door de dampkringsdrukking zich 
zoo krachtig  tegen den rand van het    
glas hecht1 dat wij het snel het onderst
 boven  kunnen keeren zonder dat er een 
druppel uit wegloopt4    ,deze proef kan
 aldus gewijzigd worden3 ,steek een     
draad door het  midden van het karton1  
waarmede ge het glas wilt bedekken1 leg 
er een  knoop in1 opdat de draad niet   
kan terugschieten en maak de opening  in
 het karton met een weinig was dicht1 om
 elk indringen van lucht  te voorkomen4 
,hang het glas door middel van dien     
draad aan een haak in de zoldering1  en 
ge hebt op deze wijze een slinger1      
welken ge vrij sterk kunt laten         
schommelen1 zonder dat het glas valt4   
,niet alleen kan men een klein  glas    
gedurende een geheelen dag zoo laten    
slingeren1 maar de proef  gelukt zelfs  
met een groot glas1 met water en        

kopergeld gevuld4    ,de proefnemer zal 
wel doen1 met wat kaarsvet aan den rand 
van het  glas te doen1 om de aankleving 
aan het karton te vermeerderen444 en    
vooral de proef eerst met een           
onbreekbaar glas te verrichten4         
,,een ,,glas ,,met ,,de ,,vlakke ,,hand 
,,opnemen4      ,hoe kan men een bijna  
geheel met water gevuld glas opnemen1   
enkel  door het aan de vlakke hand te   
laten kleven8    ,ge begrijpt reeds1 dat
 dit verschijnsel het gevolg moet zijn  
van eene  verdunning der lucht onder de 
hand1 en ge zoudt gaarne vernemen hoe   
die verdunning verkregen kan worden4    
,het middel is allereenvoudigst3 ,zet   
het glas op de tafel1 leg de  palm der  
hand op de opening1 en buig de vier     
vingers rechthoekig naar  beneden1      
zooals de onderste figuur van onze      
teekening aanwijst4 ,als ge  nu de      
vingers plotseling uitstrekt1 terwijl ge
 de handpalm voortdurend  flink op den  
rand van het glas laat rusten1 zal de   
lucht onder de hand  voldoende verdund  

zijn om de dampkringsdrukking in staat  
te stellen de  uitwerking van de        
zwaartekracht te overwinnen1 en het glas
 water zal  aan de hand blijven hangen1 
evenals het kopglas1 dat de heelmeester 
bij eene aderlating gebruikt4           
,,de ,,spijker ,,in ,,de ,,flesch4      
,reeds meermalen hebben wij ons vermaakt
 met flesschen2 ook ditmaal  stel ik u  
weder voor eene flesch te nemen1 die met
 water te vullen1  haar goed luchtdicht 
af te sluiten1 liefst te lakken1 en er  
dan een  spijker in te steken1 zoo lang 
als een vinger1 en dat zonder er de     
kurk uit te halen6    ,als ik u heb     
medegedeeld1 van welken kleinen         
kunstgreep ge u moet  bedienen1 zal het 
zien van de proef u geen genoegen meer  
verschaffen2  maar zijne vrienden1 die  
het geheim niet kennen1 eens beet te    
nemen1  is voor een keer ook niet       
onaardig4    ,neem eene flesch van      
donker glas en met eene groote ziel2    
maak midden  daarin een rond gat1 in het
 geheim natuurlijk1 en wel op de        

volgende  wijze3 ,ge houdt de flesch het
 onderst boven en laat van eene         
tamelijke  hoogte een rond vijltje1     
rattestaart geheeten1 in de uitholling  
van de ziel vallen4 ,op deze wijze zult 
ge vrij spoedig een meer of  minder     
regelmatig gaatje in de flesch kunnen   
maken4 ,door de kanten  af te vijlen1   
kunt ge het zuiver afronden en het zoo  
wijd maken1  dat de bedoelde spijker er 
door kan4    ,gij zult u misschien      
afvragen1 waarin bij deze proef de      
moeilijkheid  bestaat3 een gat in eene  
flesch maken en daar een spijker        
doorheen  steken1 dat is wel wat        
kinderachtig eenvoudig2 in hoeverre     
heeft deze  proef iets                  
wetenschappelijks8--,ik behoef u slechts
 in herinnering te  brengen1 dat de     
flesch niet ledig is1 maar gekurkt en   
vol water op  tafel komt4 ,om de flesch 
gemakkelijk gevuld te krijgen1 moeten   
wij  beginnen met de opening in den     
bodem te sluiten1 waarop we de flesch   
op de gewone wijze vullen3 als we haar  

nu zorgvuldig met eene kurk  gesloten   
hebben1 kunnen wij het gaatje in den    
bodem weder open maken1  zonder dat er  
een druppel uit de flesch vloeit1 daar  
er geen enkele  bel lucht in is4 ,maar  
als men ons de flesch met water op de   
tafel ziet  zetten1 zal niemand der     
toeschouwers op de gedachte komen1 dat  
er een  gat in den bodem is2 als wij nu 
de flesch met de rechterhand bij den    
hals opnemen en den bodem op de         
linkerhand plaatsen1 waarin zich de     
spijker bevindt1 zal het ons gemakkelijk
 zijn1 deze door het gaatje  in de      
flesch te laten glijden2 om te laten    
zien dat de spijker zich  inderdaad in  
de flesch bevindt1 kan men haar heen en 
weer schudden4 ,de  donkere kleur van   
het glas zal de misleiding volkomen     
maken4 ,het is  goed1 den kop van den   
spijker wat af te vijlen1 zoodat het gat
 niet  zoo groot gemaakt behoeft te     
worden2 anders zouden er gemakkelijk    
eenige luchtbellen kunnen binnendringen1
 waardoor een weinig water  uit de      

flesch zou loopen4              ,,een   
,,vol ,,glas ,,te ,,ledigen ,,in ,,een  
,,volle ,,flesch4      ,ik geef u een   
glas en eene flesch1 beide vol water1 en
 ik verzoek u1  het glas te ledigen met 
behulp van die flesch1 en dat zonder    
haar  zelve te ledigen4    ,dat         
vraagstuk schijnt zeer ingewikkeld1 niet
 waar8 ,gij zult zien1  dat de oplossing
 toch zeer eenvoudig is4    ,steek door 
een tweemaal doorboorde kurk twee       
stroohalmen1 die  nauwkeurig in de      
openingen passen2 de eene halm moet     
zoolang zijn  als de diepte van het     
glas1 de andere tweemaal zoo lang4      
,sluit de  eene opening van het korte   
strootje met een stukje broodkruim of   
een balletje was1 en steek daarna de    
kurk zoo diep in de flesch1  tot het    
water uit het lange strootje vloeit4    
,als men nu het glas wil ledigen1 heeft 
men slechts de flesch om te  keeren1 en 
het korte strootje tot op den bodem in  
het glas water te  dompelen 7zie de     
afbeelding72 als men dit nu kort bij het

 dichtgemaakte  uiteinde afknipt1 vloeit
 het water terstond door den grooten    
stroohalm  weg1 totdat het glas geheel  
ledig is1 terwijl de flesch steeds vol  
is gebleven4    ,dit verschijnsel laat  
zich aldus verklaren3 de beide          
stroohalmen  vormen de beide beenen van 
een hevel1 die onmiddellijk werkt1 daar 
de  beenen met vloeistof gevuld zijn4   
,om de werking van den hevel zelf  te   
begrijpen1 behoeft men slechts op te    
merken1 dat de luchtdruk1  op den       
vloeistofspiegel uitgeoefend1 het water 
in het korte been  omhoog drukt2 wel    
wordt aan het ondereinde van het lange  
been door  den dampkring een tegendruk  
uitgeoefend1 maar1 daar de vochtkolom1  
welker gewicht de drukking van den      
dampkring tegenwerkt1 aan die zijde     
grooter is dan die in het korte been1   
zal de tegendruk geringer zijn1  dan de 
druk waardoor het water in het korte    
been wordt opgedreven3  de vloeistof    
moet dus uit het lange been wegvloeien4 
,ge begrijpt nu ook1 hoe men1 door den  

langen stroohalm nog langer te  nemen1  
de uitstroomingssnelheid kan vergrooten4
              ,,gedaanteverwisselingen  
,,van ,,een ,,zeepbel4      ,maak eene  
sterke zeepoplossing van                
,marseillaansche zeep 7,spaansche of    
,bristolzeep71 en lauw water 7van       
omstreeks #ae ,c472 giet dit zeepwater  
door een doek1 om de niet opgeloste     
zeepdeeltjes tegen te houden1  en voeg  
er zuivere glycerine bij1 #b deelen     
glycerine op #c deelen  zeepwater4 ,roer
 dit mengsel goed dooreen en laat de    
vloeistof rustig  slaan1 totdat zich aan
 de oppervlakte eene witachtige korst   
gevormd  heeft4 ,neem die korst weg1    
schenk de heldere vloeistof in eene     
flesch  over1 welke ge moet kurken1 en  
waarin de vloeistof een onbepaalden     
tijd bewaard kan worden zonder te       
bederven4    ,hieronder volgen eenige   
zeer eenvoudige proeven1 welke ge met de
  aldus toebereide vloeistof kunt       
verrichten4    ,voor het blazen van een 
bel kunt ge gebruik maken van een aarden

 pijp1  of van een stroohalm1 die aan   
het uiteinde in vieren gespleten is  en 
waarvan het gespleten gedeelte          
rechthoekig omgebogen is1 zooals  op de 
teekening is aangewezen4 ,eene buis van 
papier1 ter dikte van  een vinger1 en op
 dezelfde wijze gespleten als de        
stroohalm1 is ook  goed4 ,somtijds zelfs
 kunt ge daarmede bellen verkrijgen1 zoo
 groot  als uw hoofd en met de          
schitterendste kleuren gesierd4    ,maak
 nu van dik ijzerdraad een ring van     
omstreeks #g c,m4 middellijn  op drie   
pootjes2 als ge dezen met de vloeistof  
bevochtigd hebt1 zal  eene zeepbel welke
 ge er bij brengt1 den stroohalm        
loslaten en zich  aan het ijzerdraad    
hechten1 waarop zij vrij lang kan       
blijven staan  zonder te barsten1       
althans wanneer ze tegen tocht beschut  
is4    ,neem nu een tweeden ring van    
ijzerdraad1 aan een verticalen steel    
bevestigd en van dezelfde grootte als de
 eerste2 als ge dien ring1  ook weer    
bevochtigd1 op de bel legt1 kleeft deze 

er zoo sterk aan  vast1 dat ze1 bij het 
omhoog trekken van den bovensten ring in
 een  lichaam verandert1 dat meer en    
meer tot de gedaante van een rechten  of
 scheeven cilinder nadert1 naarmate de  
bovenste ring al of niet  recht boven   
den ondersten ligt4    ,de cilinder     
wordt weder een bol1 als ge de hand naar
 beneden  beweegt1 en het is een zeer   
merkwaardig schouwspel1 de zeepbel twee 
verschillende meetkunstige vormen te    
zien aannemen1 alsof ze uit eene        
smeedbare stof bestond4    ,voor verdere
 proeven moet ge een kubus van          
ijzerdraad hebben1 waarvan  de ribben #g
 c,m4 lang zijn1 en welke aan een       
ijzerdraad hangt1 zooals  onze figuren  
aanwijzen4 ,het ijzerdraad moet een     
weinig roestig1  en dus wat ruw van     
oppervlak zijn4    ,dompel nu dezen     
kubus in de glycerine-vloeistof2 als ge 
hem er  voorzichtig weder uithaalt1     
wacht u eene verrassing2 in het midden  
ziet ge een zeer dun1 vierkant vlies van
 vloeistof1 waarvan iedere  zijde met de

 overeenkomstige zijde van den kubus    
verbonden is door  middel van een vlies 
van zeepwater1 zooals de kubus rechts   
bovenaan  op onze teekening aanwijst4   
,dompelt ge nu alleen het ondervlak  van
 den kubus in de vloeistof1 dan is de   
figuur veranderd3 binnen  in den kubus  
van ijzerdraad heeft zich een kleinen   
kubus gevormd1  welks wanden uit        
zeepwater bestaan1 en waarvan de ribben 
door platte  vlakken van zeepwater aan  
de ribben van den grooten kubus         
verbonden  zijn3 deze vlakken vormen met
 die van den kleinen kubus zes volkomen 
regelmatige afgeknotte pyramiden2 het   
geheel vertoont weer1 als bij de        
zeepbellen1 alle kleuren van den        
regenboog4 ,verbreek nu met een stuk    
vloeipapier een der vlakken van den     
kleinen kubus en de eerste figuur1      
waarin de binnenste kubus tot een enkel 
vierkant is teruggebracht1  komt        
terstond weder te voorschijn4           
,,het ,,vuurvaste ,,garen4      ,leg een
 draad in sterke pekel1 laat hem drogen1

 en herhaal dit twee  of drie maal4 ,als
 ge deze bewerking vooraf verricht hebt1
 kunt ge  den draad gerust aan de       
toeschouwers laten zien1 daar hij er    
geheel  als een gewone draad uitziet4   
,hang er een ring aan1 die zoo licht    
mogelijk moet zijn1 en steek den  draad 
aan1 die geheel zal wegbranden2 de      
toeschouwers zullen dan tot  hunne      
verbazing zien1 dat de ring aan de asch 
blijft hangen4 ,inderdaad  zijn wel de  
vezels1 waaruit de draad bestond1       
verbrand1 maar er blijft  een draad van 
zout over1 die sterk genoeg is om den   
ring te dragen1  als er geen tocht is4  
,deze proef kan aldus gewijzigd worden3 
,maak een soort van hangmat van een     
rechthoekig stukje neteldoek1  waaraan  
ge aan de vier punten een draadje hebt  
gebonden1 drenk de  draden1 en het      
neteldoek weer eenige keeren met pekel  
en laat alles  drogen4    ,hang nu de   
hangmat op1 zooals de figuur aanwijst1  
en leg er eene  ledige eierschaal in4   
,steek de hangmat aan1 zij zal even als 

de draden verbranden1 en als  de proef  
goed voorbereid is1 zal het ei tot      
groote verbazing der  omstanders blijven
 hangen4              ,,de ,,hand ,,in  
,,het ,,water ,,te ,,steken1 ,,zonder   
,,dat ,,zij ,,nat ,,wordt4      ,werp   
een ring of een geldstuk in een kom met 
water1 en neem aan1  het voorwerp uit   
het water te halen1 zonder de hand nat  
te maken4    ,daartoe behoeft ge slechts
 de oppervlakte van de vloeistof te     
bestrooien met een poeder1 waaraan het  
water niet blijft kleven en  dat dus    
niet nat wordt4 ,het lycopodiumpoeder1  
dat in alle apotheken  te krijgen is1   
bezit die eigenschap4    ,strooi dus een
 weinig van dat poeder op het water1    
dompel de hand  gerust in de vloeistof  
en haal den ring er uit2 de toeschouwers
 zullen  zich kunnen overtuigen1 dat uwe
 hand volkomen droog gebleven is4       
,het lycopodiumpoeder heeft in den waren
 zin des woords uwe hand bekleed  met   
een handschoen1 waarop het water geen   
vat heeft1 evenmin als op  de veeren van

 de eenden1 die we herhaaldelijk zien   
onderduiken en  toch volkomen droog     
blijven1 tengevolge van de vetdeelen1   
waarmede  de veeren bedekt zijn4        
,mochten sommigen uwer de proef nog     
verder willen voortzetten1 dan  kunnen  
zij daartoe steeds warmer water nemen1  
en zich overtuigen dat  het met behulp  
van het lycopodiumpoeder mogelijk is1   
een voorwerp  uit een ketel met bijna   
kokend water te halen2 het gevoel van   
warmte  wordt niet weggenomen1 maar de  
weefsels worden niet aangedaan1 en er   
ontstaat dus geen brandwond4    ,de     
kennis van deze bijzonderheid zou in de 
middeleeuwen zeer te  stade zijn gekomen
 aan de slachtoffers van de zoogenaamde 
ordalin  of godsoordeelen1 als zij aan  
de proef met kokend water onderworpen   
werden4              ,,hoe ,,men        
,,spelden ,,en ,,naalden ,,kan ,,laten  
,,drijven4      ,werp een druppel water 
op een stuk glas1 hij zal er zich op    
uitbreiden2  breng er een kwikdruppel   
op1 deze zal den bolvorm behouden3 water

  bevochtigt glas1 kwik niet4    ,neem  
nu eene droge speld2 dit is een lichaam 
dat door water bevochtigd  wordt1 maar  
minder gemakkelijk dan glas2 onderstel  
nu1 dat ge er  in geslaagd zijt1 haar   
zoo voorzichtig op het water te         
plaatsen1  dat zij hierdoor niet        
bevochtigd wordt2 gij zult dan zien1 dat
 het  water ter weerszijden van de speld
 bol gaat staan2 daar zij nu een        
voldoend volume water verplaatst1 zal   
zij evenals een lucifer op de  vloeistof
 drijven4    ,met eene naald gelukt de  
proef ook2 en ge behoeft niet te denken1
  dat de spelden en naalden zeer fijn   
moeten zijn2 met de noodige  voorzorgen 
kunt ge zelfs eene bakerspeld of eene   
stopnaald laten  drijven4 ,ik zal u     
daarom zeggen1 hoe men de speld zoo     
zachtjes op  het water kan leggen1 dat  
zij niet nat wordt4    ,vooreerst kunt  
ge de speld of de naald op de           
oppervlakte der vloeistof  laten zakken 
met behulp van twee lussen van garen1   
welke ge voorzichtig  verwijdert1 als de

 speld drijft4    ,maar dit eischt      
eenige behoedzaamheid1 daar anders de   
lussen bij het  wegtrekken de speld     
aanraken4    ,ge kunt ook de speld bij  
de punt aanvatten en haar behendig op   
het  water neerleggen2 ge moogt haar dan
 pas loslaten als zij met haar  beeld   
samenvalt4    ,deze handelwijze1 ik     
herhaal het1 eischt eene zeer vaste     
hand4 ,eenvoudiger is het1 de speld op  
eene vork te leggen1 welke men  daarop  
in het water dompelt1 en voorzichtig in 
loodrechten stand  omhoog haalt4 ,dit   
middel is wel practischer dan de beide  
vorige1  maar eischt toch nog eenige    
oefening4    ,om te besluiten1 wil ik   
nog een uiterst eenvoudig middel        
mededeelen1  waardoor het zelfs een kind
 gelukt1 deze proef met goeden uitslag  
te verrichten4    ,leg een blaadje      
cigarettenpapier op het water en de     
speld daarop2  als het papier allengs   
met vocht doortrokken is1 zinkt het en  
de speld zal zonder eenig bezwaar       
drijven4 ,men kan het papiertje         

voorzichtig verwijderen1 om het         
gebruikte kunstje voor de toeschouwers  
te verbergen4    ,door dezen kunstgreep 
kan men zelfs een dubbeltje op het water
 laten  drijven4              ,,het     
,,goedkoope ,,kompas4      ,maak eene   
naald magnetisch1 door de punt langs een
 magneet te strijken  en leg haar op een
 der bovengemelde wijzen op het water4  
,gij hebt dan een uitstekend kompas1    
daar de magnetisch gemaakte punt  het   
,noorden aanwijst4    ,dit kompas1 dat  
niet duur is1 zal ons bij eene volgende 
proef te  pas komen4              ,,de  
,,twee ,,pantserschepen4      ,ge kunt  
in het klein1 in een glas water1 de     
aanvaring van twee  pantserschepen      
voorstellen met twee spelden1 waardoor  
elke gedachte  aan magneten vervalt4    
,laat twee in plaats van eene speld     
drijven1 en verwijder ze zoo ver        
mogelijk van elkaar1 door er tegen te   
blazen4    ,als het water in rust is    
gekomen1 zult ge zien1 dat zij elkaar   
eerst  langzaam1 daarna steeds sneller  

naderen2 eindelijk zullen zij woedend   
op elkaar losstormen en boord aan boord 
gaan liggen1 als zij tenminste  door de 
hevigheid van den schok niet gezonken   
zijn4    ,dit is weder een capillair    
verschijnsel3 de beide drijvende        
lichamen  trekken elkaar aan1 omdat     
beide bevochtigd worden2 hetzelfde zou  
plaats hebben met twee balletjes van    
kurk1 daar wij bij water en kurk  ook   
aankleving waarnemen2 maar als wij een  
van beide met lampzwart  bedekken1 dat  
door water niet nat gemaakt wordt1      
zouden we zien1  dat ze elkaar          
afstooten4              ,,de ,,beweging 
,,der ,,aarde4      ,als ge zacht       
gekookte eieren eet1 verzuim dan niet de
 volgende proef  te nemen1 die altijd   
gelukt en zeer vermakelijk is4    ,maak 
den rand van uw bord een weinig nat1    
teeken met wat dooier  7ge ziet de verf 
is dicht bij de hand7 eene zon met      
gouden stralen  op uw bord1 en nu kunt  
ge met eene halve eierschaal aan een    
kind de  dubbele wenteling der aarde om 

haar eigen as en om de zon duidelijk    
maken4 ,plaats daartoe de eierschaal op 
den rand van het bord2 als ge  hieraan  
met eene lichte handbeweging eene       
behoorlijke helling geeft1  zal de      
schaal snel om haar eigen as gaan       
wentelen1 terwijl zij zich  tevens langs
 den rand van het bord verplaatst4      
,de geringe aankleving1 welke wordt     
teweeggebracht door het water op  den   
rand van het bord1 is voldoende om te   
beletten1 dat de schaal  door de        
middelpuntvliedende kracht van den rand 
afzwaait4              ,,hoe ,,men      
,,kurken ,,rechtstandig ,,kan ,,laten   
,,drijven4      ,een kom of bak met     
water en zeven kurken is alles1 wat wij 
noodig  hebben om de proef te           
verrichten1 waarvan de titel spreekt2 ik
 hoop1  dat onze lezers haar daarom niet
 minder interessant zullen vinden4      
,iedereen weet1 dat eene gewone         
cilindrische flesschekurk niet          
rechtstandig kan drijven1 maar altijd   
omvalt1 zoodat hare as  horizontaal     

ligt2 dit komt1 omdat de hoogte grooter 
is dan de  middellijn2 hoe moeten wij   
het nu aanleggen om kurken rechtstandig 
te laten drijven8    ,zet eene kurk     
overeind op de tafel1 en de zes andere  
in denzelfden  stand er omheen2 neem ze 
alle tegelijk met ne hand op en dompel  
ze  eenige malen geheel in het water1   
totdat de kurken volkomen bevochtigd    
zijn2 trek ze nu gedeeltelijk uit het   
water en laat ze los4    ,het water dat 
door de capillariteit tusschen de natte 
kurken wordt  vastgehouden1 verbindt    
deze tot n geheel1 en hoewel iedere kurk
  op zich zelve in den toestand van     
onstandvastig evenwicht verkeert1  zal  
het geheele vlot1 dat op de aangeduide  
wijze ontstaan is1 in  standvastig      
evenwicht zijn1 daar de breedte hiervan 
grooter is dan de  hoogte der kurken4   
,dit spel1 waarbij de samenhang door een
 capillair  verschijnsel wordt          
verkregen1 bewijst ons een keer te meer 
de waarheid  van de oude spreuk3        
,eendracht maakt macht4                 

,,de ,,trekpop ,,in ,,den ,,spiegel4    
,het volgende spel eischt hoegenaamd    
geen toebereidselen en is binnen  ieders
 bereik1 die eene kast met een          
spiegeldeur te zijner beschikking       
heeft1 of een spiegel van voldoende     
grootte1 welken men dan op den  grond   
moet zetten4    ,plaats u ter zijde van 
de kast of den spiegel1 zooals de       
teekening  aanwijst1 dus z1 dat de eene 
helft van het lichaam voor den spiegel  
uitsteekt1 terwijl de andere er door aan
 het gezicht onttrokken  wordt4 ,iemand1
 die op zekeren afstand tegenover u     
staat1 zal u  schijnbaar geheel zien1   
daar de zichtbare helft van uw lichaam  
in den  spiegel weerkaatst wordt4 ,als  
ge den zichtbaren arm opheft1 ziet de   
toeschouwer in den spiegel nog een arm  
opheffen1 symmetrisch met den  eersten1 
zoodat het schijnt1 alsof ge beide armen
 opheft4 ,tot nog toe  is er niets      
bijzonders te zien geweest1 want het is 
niet moeilijk1  de beide armen tegelijk 
op te heffen4 ,maar de zaak wordt       

anders1 als  ge het been voor den       
spiegel optilt2 want daar de spiegel een
 tweede  been zal te zien geven1 dat te 
gelijker tijd opgetild wordt1 zal het   
schijnen alsof ge beide beenen te gelijk
 optrekt1 en uw lichaam zonder  vast    
steunpunt in de ruimte zweeft1 niet     
ongelijk aan een trekpop1  waarbij men  
aan het draadje trekt4                  
,,het ,,oog ,,op ,,den ,,rug4           
,mijne ,heeren1 ik zal niet langer      
misbruik maken van uwe aandacht2 het    
werktuig1 dat gewis uwe hooggewaardeerde
 goedkeuring zal wegdragen1  is het     
allernieuwste wonder op het gebied der  
optica2 het is de  postoscoop1 of       
toestel om achter zich te zien3 vandaar 
de naam oog  op den rug1 zooals sommigen
 liever zeggen4    ,ik zal u niet       
vermoeien met de beschrijving van het   
mechanisme en de  inrichting van mijn   
instrument1 maar ik zal er eenige       
proeven mede  doen1 om u te laten zien1 
hoe voortreffelijk het werkt4 ,zonder   
mij om  te keeren zal ik u zeggen1 wat  

er achter mij gebeurt4 ,ik begin3--,daar
  gaat een heer met een parapluie over  
het trottoir2--nu zie ik twee           
politieagenten achter een               
huurrijtuig2--nu weer eene dikke        
juffrouw  met een zwarten zak in de     
hand444    ,het is haast niet te        
gelooven1 ,mijne ,heeren1 dat ge voor n 
stuiver  het zoo heerlijk               
gezichtsvermogen kunt versterken met een
 derde oog1  dat u in staat stelt achter
 u te zien1 zonder dat men het bemerkt6 
,als  er nog liefhebbers zijn1 de prijs 
is1 zooals ik u gezegd heb1 maar  n     
stuiver of vijf centen4    ,ge bezwijkt 
voor het redenaarstalent van den        
schorren1 niet al  te zindelijken       
industrieel1 die u voor een stuiver het 
kostbare  werktuig schenkt1 en ge       
bemerkt1 dat het niets anders is1 dan   
een  klein kartonnen doosje1 aan een der
 einden open1 en met een gat in  een der
 zijwanden1 en waarin een rechtopstaand 
spiegeltje volgens de  diagonaal van het
 doosje geplaatst is4    ,de waarde van 

het geheel is nog geen cent2 maar444    
iedereen moet leven6    ,dat neemt niet 
weg1 dat het denkbeeld om achter zich te
 zien met behulp  van een spiegel1 die  
onder een hoek van #de staat1 niet      
onaardig is2  mochten er daarom onder   
onze lezers sommigen zijn1 die1 zonder  
zich met  den marktschreeuwer in te     
laten1 het toestelletje wenschen te     
bezitten1  dan kunnen ze het zelf maken 
naar de teekening op onze afbeelding1   
waar het in natuurlijke grootte is      
voorgesteld4              ,,nieuwe      
,,chineesche ,,schimmen4      ,het      
volgende eenvoudige middel stelt u in   
staat1 ,chineesche schimmen  te         
vertoonen1 terwijl de vertooner en de   
uitgeknipte figuren achter de           
toeschouwers blijven1 hetgeen somtijds  
gewenscht kan zijn4 ,zet eene  kaars op 
de tafel1 en bevestig tegenover de kaars
 een vel wit papier  tegen den muur4    
,plaats een ondoorschijnend voorwerp1   
bijv4 een groot  boek1 tusschen het     
licht en het scherm4 ,hoe kunt ge nu de 

schimmen  op het scherm werpen8         
,eenvoudig met een spiegel1 welke ter   
zijde  van de kaars staat1 op de wijze  
als de teekening aanwijst4 ,door de     
weerkaatsing van het licht in den       
spiegel wordt er op den muur een        
vierkant of rond lichtveld gevormd4     
,hebt ge nu het scherm behoorlijk tegen 
den muur bevestigd en beweegt  ge uwe   
kartonnen poppen tusschen de kaars en   
den spiegel1 dan ziet ge  dadelijk      
fantastische schimmen verschijnen1      
zonder dat de toeschouwer1  als hij niet
 ingelicht is1 kan vermoeden waar zij   
vandaan komen4              ,,de        
,,levende ,,schim4      ,hoewel de      
volgende proef niet moeielijk is1 zullen
 de lezers haar  beter begrijpen1 als   
zij de moeite willen nemen om haar      
werkelijk uit  te voeren1 in plaats van 
zich tevreden te stellen met het lezen  
der  beschrijving4 ,als ge tusschen een 
licht en den muur gaat staan1 teekent   
zich uwe schaduw op dien muur af2 deze  
geeft echter slechts den omtrek  van het

 lichaam1 terwijl van oogen1 neus en    
mond niets te zien is4    ,nu wil ik u  
een zeer eenvoudig middel aan de hand   
doen1 om in de  schaduw van uw hoofd    
twee oogen1 een neus en een mond aan te 
brengen4    ,plaats u daartoe in een    
hoek van de kamer en bij een muur1      
waartegen  een spiegel hangt4 ,de       
persoon1 die het licht achter u         
vasthoudt1  moet dit zoo lang op en     
neer1 en voor- of achteruit bewegen1    
totdat  de weerkaatsing van het licht in
 den spiegel op dezelfde plaats op  den 
muur valt1 waar zich de schaduw van uw  
hoofd bevindt2 naar den  vorm van den   
spiegel zal dit teruggekaatste licht    
eene ronde of  rechthoekige lichtvlek   
ter plaatse van de schaduw vormen4      
,maar als ge den spiegel met een dik    
papier bedekt1 waarin ge volgens  onze  
teekening oogen1 neus en mond geknipt   
hebt1 zal de spiegel alleen  op die     
plaatsen licht terugkaatsen1 waar het   
papier is uitgeknipt1  zoodat zij zich  
als lichte plekken in de schaduw van uw 

hoofd zullen  afteekenen1 zooals de     
teekening u doet zien4              ,,de
 ,,lepel ,,als ,,holle ,,spiegel4       
,wilt ge bij een keelaandoening den mond
 van uw kind sterk  verlichten8 ,op de  
volgende wijze kunt ge altijd over een  
zeer sterk  licht beschikken4 ,als ge   
een lepel tegen een kaars houdt1 met de 
holle  zijde naar de vlam gekeerd1 dan  
hebt ge een uitmuntenden reflector1  die
 de lichtstralen concentreert en u in   
staat stelt1 de keelholte1  welke ge    
wilt onderzoeken1 voldoende te          
verlichten4    ,een zilveren lepel zal u
 bovendien gelegenheid geven1 de        
merkwaardige  eigenschappen der gebogen 
spiegels te bestudeeren4 ,als ge de     
holle  zijde naar u toekeert1 zult ge u 
het onderst boven zien in dien hollen   
spiegel2 keer den lepel om en zie tegen 
het bolle oppervlak1 dat een  bollen    
spiegel vormt en u een uitgerekt1 min of
 meer rechtopstaand  potsierlijk beeld  
zal te aanschouwen geven2 als ge uw     
gelaat allengs  dichter bij den lepel   

brengt1 zult ge uwen neus vermakelijke  
afmetingen  zien verkrijgen4            
,,een ,,muntstuk ,,op ,,te ,,pompen4    
,wanneer we naar een voorwerp zien1 dat 
zich in het water bevindt1  dan schijnt 
dit1 gelijk wij weten1 ten gevolge van  
de straalbreking  hooger te liggen1 dan 
het in werkelijkheid doet4 ,daarom      
schijnt een  stok1 die gedeeltelijk in  
het water gedompeld wordt1 gebroken4    
,de volgende proef berust op dit        
grondbeginsel3    ,leg op den bodem van 
een kom vol water een muntstuk en       
verzoek iemand  zoo ver te bukken1      
totdat zijn oog1 de rand van de kom en  
de naar hem  toegekeerde rand van het   
muntstuk in eene rechte lijn liggen4 ,op
 dat  oogenblik ziet hij niet het       
voorwerp zelf1 maar het beeld1 dat door 
de breking van het licht voortgebracht  
wordt4    ,als de waarnemer nu niet van 
plaats verandert1 kunt ge hem zeggen1   
dat ge in staat zijt het stuk geld weg  
te pompen4 ,daartoe is het  voldoende1  
het water uit de kom te verwijderen1    

hetzij door het op te  zuigen met een   
buisje of het weg te pompen met een     
spuitje4 ,als het  water verwijderd is1 
zal de waarnemer het muntstuk niet meer 
zien1  daar het door den rand van de kom
 aan het oog onttrokken wordt4 ,giet  de
 vloeistof weer in de kom en het        
geldstuk wordt op nieuw zichtbaar4      
,,de ,,complementaire ,,kleuren4        
,i4 ,,het ,,groene ,,duiveltje4         
,plaats twee kaarsen voor een wit       
scherm1 en zet een ondoorschijnend      
voorwerp1 bijv4 een duiveltje van       
karton1 tusschen het scherm en de       
kaarsen1 waardoor zich natuurlijk twee  
schaduwen op het scherm zullen          
vertoonen4 ,als ge nu voor de           
rechterkaars een stuk rood glas1 of nog 
eenvoudiger1 een drinkglas met water en 
wijn houdt1 op de wijze als  op de      
teekening1 zult ge zien1 dat de rechter 
schim rood gekleurd  is1 terwijl de     
linker verdwenen is2 als ge echter goed 
kijkt1 dan  bemerkt ge1 dat deze laatste
 vervangen is door een duiveltje1 dat   

bleekgroen is3 de complementaire kleur  
van het roode licht dat het  scherm     
beschijnt4 ,vervang het roode vocht door
 bier1 en het duiveltje  zal u violet   
schijnen1 daar dit de complementaire    
kleur van geel is2  als ge het glas vult
 met water1 dat zwak blauw is gekleurd  
door middel  van een weinig blauwsel1   
dan zal het duiveltje oranje schijnen4  
,als we de proef omkeeren1 en het glas  
dus vullen met absinth1 met  zeer       
verdunden violetten inkt of curaao1 zal 
het linker duiveltje  achtereenvolgens  
rood1 geel en blauw schijnen4    ,het   
rechter duiveltje zal altijd dezelfde   
kleur hebben als de vloeistof  in het   
glas4        ,,ii4 ,,de ,,driekleurige  
,,ster4    ,neem een stuk karton en vouw
 het in tween4 ,knip uit de eene helft  
eene staande ster met vier stralen1 en  
uit de andere helft op dezelfde  hoogte 
eene tweede ster1 die volkomen gelijk is
 aan de eerste1 maar  welker diagonalen 
met die der andere hoeken van #de maken4
 ,zet het  uitgeknipte karton volgens de

 teekening op eene tafel1 waarop twee   
brandende kaarsen van dezelfde hoogte   
staan en hang daartegenover  een wit    
scherm tegen den muur4    ,in de        
schaduw1 welke het stuk karton op het   
scherm werpt1 zal het licht  der kaarsen
 de twee uitgeknipte sterren afteekenen1
 en nu moet het  karton zoo ver         
omgebogen worden1 dat beide sterren tot 
n lichtbeeld  vereenigd worden1 waardoor
 natuurlijk eene achtstralige ster      
ontstaat4    ,als ge nu een der         
openingen van het karton met een stuk   
gekleurd  glas bedekt1 groen bijv41 zal 
er eene driekleurige ster ontstaan2  de 
buitenste spitsen om de andere rood en  
groen1 en in het midden  eene witte     
achthoekige ster4    ,het gekleurde glas
 kan1 zooals men op de teekening ziet1  
vervangen  worden door een drinkglas met
 verschillende gekleurde vloeistoffen1  
en de spitsen zullen dan om de andere de
 kleur van de vloeistof en  de          
complementaire kleur daarvan vertoonen4 
,,de ,,draaiende ,,speld4      ,neem een

 draadje elastiek uit een bottine en    
steek er eene omgebogen  speld door1    
zooals de figuur aanwijst4    ,houd nu  
het draadje elastiek rechtstandig       
tusschen duim en vinger van  beide      
handen1 laat het daar tusschen wentelen 
en rek nu het elastiek  uit2 daardoor   
zal het met zulk eene snelheid gaan     
draaien1 dat de  gebogen speld zich als 
het een of ander glazen voorwerp        
vertoont4 ,dit  gezichtsbedrog is des te
 volkomener1 naarmate de speld sterker  
verlicht  is2 ook moet zij goed tegen   
een donkeren achtergrond uitkomen4      
,in onze teekening heeft men zich den   
proefnemer in eene donkere  kamer       
gedacht1 waarin een bundel zonnestralen 
door eene opening in  een vensterluik op
 de speld valt4 #b    ,als men een      
weinig handig is1 kan men met eene speld
 allerlei dingen  namaken3 eene         
kaasstolp1 eene goudvischkom1 eene      
bloemvaas1 een  wijnglas1 enz4    ,om te
 beletten dat de speld in sommige       
gevallen ten gevolge van de             

middelpuntvliedende kracht een          
horizontalen stand zou aannemen1 moet   
men haar uiteinde met een dun draadje   
aan den elastiekdraad verbinden1  wat   
aan de uitwerking volstrekt geen schade 
doet4              ,,optische ,,illusie4
      ,neem drie strooken wit papier van
 dezelfde lengte1 maar waarvan  n       
slechts half zoo breed moet zijn als de 
beide andere4 ,leg de  beide even breede
 strooken in den vorm van eene x op zijn
 kant1  en de dunste in het snijpunt    
rechtstandig daarboven3 de laatste zal  
langer schijnen dan de beide andere1 en 
ge zult den toeschouwers met  den passer
 moeten bewijzen1 dat de drie strooken  
volmaakt even lang  zijn1 voor zij het  
gelooven4    ,dit gezichtsbedrog1 reeds 
zeer merkbaar bij het beschouwen van    
onze  teekening1 zal nog sterker zijn1  
als men stukken wit papier op zwart     
papier of laken legt4    ,als ge nu de  
drie strooken in den vorm van eene ,h   
legt1 met de dunne  als horizontale     
streep1 en ge laat deze laatste een     

weinig draaien1  zoodat zij dwars komt  
te liggen1 dan zal zij u minder lang    
voorkomen  dan de beide evenlange       
verticale strooken4    ,zoo kan dus door
 eene optische illusie eene strook      
papier1 die even  lang is als twee      
andere1 u langer of korter toeschijnen1 
ten gevolge  van den stand1 waarin zij  
geplaatst is ten opzichte van die beide 
andere4              ,,tweede ,,optische
 ,,illusie4      ,snijd uit een         
visitekaartje een soort van rooster1    
zooals de teekening  aangeeft1 maak ook 
een volkomen recht en dun strookje      
papier1 steek  dit met een speld aan een
 der hoeken van het visitekaartje vast1 
en laat het nu achter den rooster om die
 speld als as draaien4    ,als de       
bewegelijke strook bijna rechtstandig op
 de staven van den  rooster staat1      
schijnt zij wel door twee rechte lijnen 
begrensd1  maar hoe schuiner zij        
geplaatst wordt ten opzichte van de     
staven1  des te meer schijnt zij te     
bestaan uit afzonderlijke deelen1 welke 

niet meer in elkanders verlengde vallen4
    ,het verschijnsel is vooral sprekend
 bij den meest linkschen stand der      
strook op onze teekening1 en alleen door
 eene liniaal langs de beide  lijnen te 
leggen1 welke haar begrenzen1 kunt ge de
 optische illusie  opheffen en u        
overtuigen1 dat die beide lijnen        
volkomen recht zijn4              ,,de  
,,gebroken ,,spiegel4      ,de schilders
 zijn gereed met het vertrek1 dat zij in
 orde moesten  maken1 maar voordat zij  
heengaan1 willen zij eerst de meid1 die 
moest  komen zien1 of alles klaar is1   
nog eens beetnemen met de bekende grap  
van een gebroken spiegel4    ,gij kunt  
begrijpen1 hoe de arme meid schrikt1 als
 zij een of meer  barsten bemerkt in den
 hoek van den grooten spiegel in de     
zaal4 ,wat  zal mevrouw wel zeggen8     
,en daar staan die ruwe schilders1 die  
nergens om geven1 dan nog bij  te       
schudden van het lachen4    ,nu zij     
genoeg pret gehad hebben van hunne grap1
 zeggen ze1 dat ze het  ongeluk wel     

herstellen zullen1 en om de ontzetting  
van hun slachtoffer  niet nog langer te 
laten voortduren1 gaat een van hen met  
een vochtigen  doek over de barsten     
heen4 ,o1 wonder6 de vochtige vaatdoek  
heeft de  barsten doen verdwijnen1 en   
,marie kan hare oogen niet gelooven4 ,ze
  begrijpt er niemendal van6    ,en     
toch1 waarde lezer1 is de zaak zeer     
eenvoudig en als ge op uwe  beurt iemand
 bij u aan huis wilt beetnemen1 hebt ge 
slechts met een  dun stukje zeep 7bij   
voorkeur donkere7 op den spiegel1 die   
gebroken  moet schijnen1 fijne lijnen te
 halen1 om de barsten voor te stellen2  
door de terugkaatsing in den spiegel    
zullen deze1 tengevolge van de  dikte   
van het glas1 breeder schijnen en op    
ware scheuren gelijken2  met een weinig 
water zijn ze gemakkelijk weg te        
wasschen4              ,,de             
,,koorddansers4      ,wij weten1 dat1   
als wij eene naald op een bord overeind 
zetten en  daarboven een magneet houden 
op een bepaalden afstand1 welke afhangt 

van de kracht van den magneet1 wij de   
naald kunnen loslaten1 zonder  dat ze   
omvalt2 dit verschijnsel is een gevolg  
van de magnetische  aantrekking1 welke  
op afstand werkt4 ,bovendien zal de     
naald voortdurend  in eene trillende    
beweging zijn1 waarvan we gebruik zullen
 maken  om ons een stuk speelgoed te    
verschaffen1 dat niet moeilijk te       
vervaardigen is4    ,van een ouden      
wand-almanak maken we het voorstuk van  
een tooneeltje1  met een rechthoekige   
opening in het midden2 een tweede       
wand-almanak  wordt het achterdoek1 en  
beide worden verbonden door kurken1     
welke  met spelden aan het karton worden
 vastgestoken4    ,aan de achterzijde   
van het voorstuk1 bovenaan in het       
midden1 bevestigen  wij een magneet1 die
 natuurlijk voor de toeschouwers        
onzichtbaar is4    ,onder den magneet   
spannen wij een ijzerdraad1 om daarop   
eene gewone  naainaald met de punt naar 
beneden te zetten4 ,door proefneming    
wordt de afstand tusschen magneet en    

ijzerdraad zoodanig geregeld1  dat de   
naald1 zonder door den magneet          
aangetrokken te worden1 door  de werking
 van dezen op den draad blijft overeind 
staan4    ,nu knippen wij een poppetje  
van stevig papier1 dat bijv4 eene       
koorddanseres voorstelt op n voet1 en   
zoo groot als de lengte  der naald2 deze
 wordt zoodanig met twee druppeltjes lak
 tegen het  poppetje geplakt1 dat de    
punt der naald samenvalt met de teenen  
van  de danseres4 ,als ze nu onder een  
der beenen van den magneet op den  draad
 geplaatst wordt1 zal zo in evenwicht   
blijven1 en daarbij zeer  vermakelijke  
trillingen ten uitvoer brengen1 die     
tamelijk goed gelijken  op de bewegingen
 der koorddansers4 ,daar de magneet twee
 beenen heeft1  kunt ge zeer goed twee  
poppetjes op den draad zetten4    ,van  
een lucifer en twee strootjes kunt ge   
een klein trapze maken ter  vervanging  
van den ijzerdraad2 als ge de dansers   
daarop gezet hebt1  kunt ge ze laten    
schommelen1 zonder dat ze vallen1 daar  

de naald  altijd op ongeveer denzelfden 
afstand van den magneet blijft4         
,,het ,,ge,,lectriseerde ,,papier4      
,wrijf bij droog weder een licht stuk   
papier met een borstel of met  de hand2 
het zal weldra gelectriseerd zijn1 en   
aan uwe hand1 uw  gelaat of uw kiel     
blijven kleven1 alsof ge het met        
stijfsel of lijm  bestreken hadt4       
,maak evenzoo een stuk stevig papier    
electrisch1 bijv4 eene briefkaart1  en  
ge zult zien dat het papier1 evenals    
lak1 glas1 zwavel of hars1  lichte      
voorwerpjes 7stukjes kurk1 vlierpit1    
enz47 kan aantrekken4    ,leg eene      
rotting horizontaal op de leuning van   
een stoel1 en ge zijt  in staat haar te 
laten vallen1 zonder haar aan te raken1 
er op te  blazen of aan den stoel te    
raken4    ,het is voldoende de          
briefkaart goed bij het vuur te drogen1 
haar sterk  op eene mouw te wrijven en  
bij een der uiteinden van de rotting te 
brengen2 deze zal het gelectriseerde    
papier volgen1 als het ijzer  den       

magneet1 waardoor het evenwicht van de  
rotting verbroken wordt1  en zij moet   
vallen4    ,in plaats van eene rotting1 
kunt ge een hengelriet of een raagbol op
  de leuning van den stoel laten        
balanceeren2 door de grootere lengte    
van deze voorwerpen1 welke evenzeer het 
gelectriseerde papier volgen1  zal de   
proef gemakkelijk zichtbaar zijn voor   
iedereen4              ,,een ,,lampeglas
 ,,in ,,eene ,,electriseermachine ,,te  
,,veranderen4      ,neem een lampeglas  
en plak er in het midden een ring van   
zilverpapier  of van bladtin omheen4    
,plak ook eene smalle strook van        
dezelfde stof  van een der uiteinden van
 het glas tot op omstreeks #a c,m4 van  
den  ring4 ,bind nu een zijden doek om  
een lampeschuier en wrijf daarmede      
flink het lampeglas van binnen1 waarbij 
ge zorg moet dragen1 het  zilverpapier  
niet aan te raken4 ,als ge de proef in  
het donker verricht1  zult ge tot uwe   
groote verbazing1 telkens als ge den    
schuier uit het  glas haalt1 eene       

prachtige vonk tusschen de twee stukken 
zilverpapier  of bladtin zien           
overspringen1 waardoor bewezen wordt1   
dat het glas  door wrijven electrisch   
geworden is4    ,met deze zeer          
eenvoudige electriseermachine kunt ge de
 meeste proeven  met electriciteit doen1
 welke men gewoonlijk in physische      
kabinetten  verricht1 o4 a4 de volgende3
 hang over den ring van bladtin een     
koper- of ijzerdraad1 en bevestig aan   
het ondereinde daarvan een  aantal      
strookjes dun papier1 bijv4 van blaadjes
 cigarettenpapier1  welke gij overlangs 
in drien gesneden hebt4    ,wrijf nu het
 lampeglas weder van binnen1 maar steek 
den schuier met  den zijden doek nu van 
de andere zijde als bij de vorige proef 
in het  glas1 de ring van bladtin wordt 
geladen1 de electriciteit deelt zich    
door middel van den draad aan de        
papierstrooken mede1 en ge zult deze    
zich van elkar zien verwijderen4    ,op 
deze wijze toont ge aan3    #ao4 dat    
slechte geleiders1 zooals glas1 door    

wrijving electrisch  worden2    #bo4 dat
 goede geleiders 7zilverpapier en       
metaaldraad7 de electriciteit  van een  
gelectriseerd lichaam 7het glas7 naar   
een ander overbrengen  7de              
papierstrooken72    #co4 dat lichamen1  
met dezelfde electriciteit geladen1     
elkar afstooten4    ,houd wel in het    
oog1 dat vochtigheid de proeven met     
electriciteit doet  mislukken3 als ge   
den schuier1 den zijden doek en het     
lampeglas goed  bij het vuur gedroogd   
hebt1 en met mooi1 droog weer werkt1 sta
 ik  voor het welslagen der proeven in4 
,,grondproef ,,van ,,het                
,,electro-,,magnetisme4      ,in alle   
physische kabinetten herhaalt men met   
vrij kostbare werktuigen  de beroemde   
proef van den ,deenschen natuurkundige  
,oersted1 waardoor  aangetoond wordt1   
dat eene magneetnaald van haren         
evenwichtstoestand  afwijkt1 als men er 
een geleiddraad bijbrengt1 waardoor een 
electrische  stroom gaat4 ,deze proef is
 allerbelangrijkst1 daar zij het        

uitgangspunt  geweest is tot de         
uitvinding van de electrische           
telegraphie4    ,ik zal u in de         
gelegenheid stellen1 dezelfde proef te  
doen3 de daartoe  noodige toestellen    
kunt ge spoedig en zonder eenige kosten 
zelf maken4    ,wij hebben noodig3 een  
groot glas met water1 een wijd          
champagne-glas  of een kom half vol     
water1 waarin een flinke handvol        
keukenzout is  opgelost1 een            
theelepeltje1 eene vork1 wat stukjes    
coke ter grootte  van kersesteenen1 eene
 naainaald1 een magneetje en eindelijk  
eene  strook zink van omstreeks #bj c,m4
 lengte en #b c,m4 breedte4    ,wij     
beginnen met eene magneetnaald te maken 
7zie ,het goedkoope kompas  op bladz4   
#ig71 of gebruiken dezelfde naald1 welke
 bij die proef reeds  dienst deed2 wij  
laten haar op het water in het groote   
glas drijven  door haar met wat vet te  
besmeren1 of wij steken haar op een stuk
  papier in den vorm van een dier of van
 een poppetje4 ,wij weten dat  een der  

uiteinden van de naald zich nu terstond 
naar het ,noorden  zal richten4    ,nu  
moeten wij den geleiddraad aanbrengen2  
gaat de galvanische  stroom hier        
doorheen1 dan wijkt de magneetnaald af4 
,dien geleiddraad  vinden wij in het    
theelepeltje1 dat wij op het glas leggen
 boven de  magneetnaald en in dezelfde  
richting als deze heeft1 als ze in rust 
is4 ,gij ziet1 dat dit alles zeer       
eenvoudig is4    ,ten slotte zullen wij 
het galvanisch element samenstellen4    
,wij beginnen  met de stukjes coke in   
een lapje te doen en tot een pakje te   
binden1  waarin wij den steel van de    
vork steken4 ,in de zoutoplossing       
gedompeld1  zal deze inrichting de      
positieve pool van het element uitmaken4
    ,wij zetten verder den zinkreep met 
het eene uiteinde eveneens in  de       
zoutoplossing1 zonder dat het zink en de
 coke elkaar aanraken1  en verkrijgen   
zoo de negatieve pool4    ,nu leggen wij
 de tanden der vork en het andere       
uiteinde van den  zinkreep op de beide  

einden van het lepeltje1 en terstond    
openbaart  zich de aanwezigheid van den 
electrischen stroom door de afwijking   
van de naald4 ,zoodra de zinkreep uit de
 zoutoplossing genomen wordt1  herneemt 
de naald haar vorigen stand4    ,als het
 hoofd van het poppetje in de teekening 
naar het ,n4 gericht  is1 en al de      
samenstellende deelen in dezelfde orde  
zijn geplaatst  als op het plaatje1 zal 
het poppetje met het hoofd naar links   
afwijken4              ,,de             
,,tantaluskwelling4      ,leg een       
keukenstoel op den grond1 volgens de    
aanwijzing van  bovenstaande teekening1 
zoodat1 als de voorpooten op den grond  
rusten1  de achterpooten en de          
rugleuning in hetzelfde horizontale vlak
 liggen4    ,verzoek nu iemand op de    
sport der achterzijde te knielen1 en met
  den mond een klontje suiker op te     
nemen1 dat aan het uiteinde van de      
rugleuning ligt4    ,oogenschijnlijk is 
dit zeer gemakkelijk1 maar als de       
proefnemer niet  zorgt1 dat hij zoodanig

 nederhurkt1 dat het zwaartepunt van    
zijn  lichaam achter de zitting van den 
stoel blijft1 zal de stoel stellig  naar
 voren kantelen1 en1 als een andere     
,tantalus1 zal hij het klontje  zijn    
mond zien ontvluchten op hetzelfde      
oogenblik1 dat hij dacht het  te        
grijpen4              ,,eene ,,lastige  
,,manier ,,om ,,eene ,,kaars ,,aan ,,te 
,,steken4      ,bij de vorige proef1    
welke wij ,tantaluskwelling genoemd     
hebben1 was  het moeilijk het evenwicht 
te bewaren in de richting van de lengte 
des lichaams1 en we zagen den niet      
geoefenden proefnemer dan ook met  den  
stoel voorover kantelen4    ,bij        
onderstaand spel kunt ge integendeel op 
zijde vallen1 rechts of  links naar     
keuze4    ,de proef is als volgt3       
,twee personen knielen tegenover        
elkander met eene kaars op een blaker   
of kandelaar in de linkerhand4 ,wanneer 
zij nu den rechtervoet met de           
rechterhand optillen1 moeten zij zich op
 de linkerknie in evenwicht  houden4 ,de

 eene liefhebber1 wiens kaars niet      
brandt1 moet haar  aansteken aan die van
 den ander4    ,gij ziet dat de zaak    
niet ingewikkeld is1 en toch kunt ge u  
niet  begrijpen1 hoe dikwijls ge de     
proefnemers zult zien omvallen1 alvorens
  het aansteken gelukt is4 ,deze nieuwe 
cotillonfiguur kan bij die van  den     
stoel gevoegd worden2 gij zult er wel   
voor zorgen1 dat ge eene  krant op den  
vloer legt uit vrees voor vetvlekken2   
andere zoudt ge  het misschien met de   
vrouw des huizes te kwaad krijgen4      
,,met ,,het ,,hoofd ,,tegen ,,den       
,,muur4      ,zet eene taboeret op den  
vloer tegen den muur1 plaats u dan met  
het  gelaat naar den muur op een        
afstand1 die gelijk is aan het dubbele  
van  de breedte van de taboeret1 buig u 
voorover1 vat de taboeret met beide     
handen aan en druk het hoofd tegen den  
muur4 ,til dan de taboeret op1 en  ga   
zonder rukken weer overeind staan444 of 
probeer dit tenminste4 ,doe  deze       
vermakelijke proef niet op een gladden  

vloer1 maar op een tapijt1  om de       
gevolgen van een mogelijken val minder  
onplezierig te maken4    ,door de       
verplaatsing van het zwaartepunt van ons
 lichaam1 is het  ons bijna onmogelijk  
weder overeind te komen1 tenzij wij de  
taboeret  weder neerzetten1 om het      
steunpunt te verkrijgen dat we behoeven4
              ,,de ,,bezemsteel4        
,geef aan iemand1 die onze teekening    
niet gezien heeft1 een bezemsteel  of   
een langen stok2 verzoek hem1 een der   
uiteinden daarvan op den vloer  en tegen
 den muur te zetten en dan geheel onder 
den stok door te gaan1  en wel onder het
 gedeelte dat begrepen is tusschen zijne
 handen en  den vloer4 ,iemand1 die     
dezen toer niet kent1 zal zich met het  
gelaat  naar den muur wenden en         
onvermijdelijk vallen bij zijne         
pogingen1  om onder den stok door te    
komen4 ,als de proefnemer zich evenwel  
met  den rug naar den muur heeft gekeerd
 en zich zoodanig heeft geplaatst1  dat 
zijne beide voeten en het uiteinde van  

den stok een gelijkbeenigen  driehoek   
vormen1 is de zaak zeer gemakkelijk4    
,inderdaad1 als hij  onder den stok is  
doorgegaan1 zal hij zich aan den anderen
 kant weder  oprichten en dr een even   
vasten stand hebben als eerst4          
,,het ,,kunstje ,,met ,,de ,,drie       
,,lucifers4      ,als ge met eenige     
vrienden gedineerd hebt1 en de sigaren  
worden  opgestoken1 hebt ge eene        
geschikte gelegenheid om de gasten uit  
te  noodigen1 hunne krachten te         
beproeven aan het vraagstuk van de drie 
lucifers4    ,splijt een lucifer aan het
 uiteinde1 snijd een tweeden lucifer    
schuin  af1 en steek hem met dit        
beitelvormige uiteinde in de spleet van 
den  eersten1 zoodanig dat de beide     
lucifers een scherpen hoek vormen4 ,zet 
ze dan op de tafel met het hoekpunt naar
 boven en plaats er een derden  lucifer 
tegen1 om de andere te steunen1 zooals  
de figuur aanwijst4    ,na deze         
toebereidselen geeft ge aan een der     
aanwezigen een vierden  lucifer1 en     

verzoekt hem hiermede de drie andere van
 de tafel te  lichten4    ,de oplossing 
van het vraagstuk wordt door de         
teekening gegeven2 het is  voldoende den
 vierden lucifer zacht tegen de beide   
eerste te drukken1  waardoor de derde   
neervalt op de lucifer1 welken men in de
 hand heeft  en daarop de hand een      
weinig te laten dalen1 waardoor het     
uiteinde  van den derden lucifer zich in
 den hoek kan plaatsen1 welke door de   
beide eerste gevormd wordt3 beweegt men 
nu den vierden lucifer omhoog1  dan     
hangen de drie andere lucifers er aan   
beide zijden overheen4    ,het kunstje  
is zeer eenvoudig444 voor hen1 die het  
kennen1 en ik  heb er meer dan een      
uitstekend architect en meer dan een    
bekwaam  werktuigkundige het geduld bij 
zien verliezen4              ,,de       
,,stroohalmen4      ,men geeft u vijf   
stroohalmen van dezelfde lengte         
7omstreeks #aj c,m471  en men verzoekt u
 ze te gelijk van de tafel op te        
lichten1 maar ge  moogt slechts n       

stroohalm vasthouden en nog wel aan het 
uiteinde4 ,hoe  zult ge dat aanleggen8  
,de teekening geeft het antwoord3 gij   
ziet terstond1 op welke  eenvoudige     
wijze de halmen verbonden zijn4 ,het    
geldstuk is niet strikt  noodzakelijk1  
maar het vergemakkelijkt de             
samenstelling van het geheel1  daar het 
't glijden der strootjes belet4    ,geef
 het kunstje op aan iemand1 die het niet
 heeft zien uitvoeren1  en gij zult eens
 zien hoelang het duurt1 voor hij de    
oplossing  gevonden heeft4    ,zulke    
kunstjes1 waarbij het op samenvoegen of 
verbinden aankomt1  hebben iets         
wetenschappelijks1 waarin het verstand  
eene zekere  voldoening vindt1 terwijl  
tevens de hand geoefend wordt4          
,,de ,,brug ,,van ,,lucifers4      ,op  
de volgende wijze kunt ge met eene      
sierlijke houtconstructie van  lucifers 
eene ruimte overbruggen1 die minstens   
twee maal zoo lang is  als de lengte van
 een lucifer4    ,met groote1 vierkante 
lucifers kunt ge bovenstaande zeer      

eenvoudige  brug maken1 maar ge moet    
daarbij nauwkeurig den gang volgen1     
zooals  die wordt aangewezen met behulp 
van de bijgevoegde afbeeldingen 7zie  de
 volgende bladzijde72 de bovenste in    
opstand1 de tweede in projectie4    ,leg
 lucifer #a op de tafel1 daarna #b en #c
 met de einden daarop1 en dan  #d       
overdwars op deze twee2 til met duim en 
wijsvinger van de linkerhand  #a op1 en 
steek #e en #f onder #a door1 zoodat zij
 op #d komen te liggen  #e het geheel   
vormt nu reeds een kleinen boog op de   
tafel4 ,plaats  #g overdwars op #e en   
#f1 #h onder de beide andere einden van 
#e en #f1  en licht #h weer voorzichtig 
op1 om er #i en #aj onderdoor te        
schuiven  en met hun linker uiteinde op 
#g te laten rusten4    ,door op dezelfde
 wijze voort te gaan1 kunt de brug zoo  
groot maken  als ge verkiest4           
,,vijftien ,,lucifers ,,met ,n ,,enkelen
 ,,op ,,te ,,nemen4      ,leg op een    
lucifer1 welken wij ,a zullen noemen1   
veertien andere ,b1  beurtelings links  

en rechts van ,a1 met de koppen naar    
boven1 zooals  op het onderste deel van 
de gravure wordt aangewezen4    ,neemt  
ge nu ,a bij een der uiteinden op1 dan  
is het duidelijk1  dat de veertien      
lucifers er afvallen4 ,om dit te        
beletten1 legt ge  een laatsten lucifer 
,c bovenop de lucifers ,b1 op de plaats 
waar zij  elkander kruisen1 dus recht   
boven ,a4 ,nu kunt ge ,a opnemen2 de    
lucifers  ,b nemen een schuinen stand   
aan en klemmen door hun eigen gewicht   
den  lucifer ,c tusschen hunne          
boveneinden vast4 ,in dezen stand kunt  
ge de  lucifers zoolang laten hangen1   
als ge verkiest1 niet ongelijk aan de   
vouwstoelen1 in den vorm van eene ,x1   
die veel als tuinstoelen of op          
stoombooten aangetroffen worden4        
,gebruik voor dit spel bij voorkeur     
lange keukenlucifers1 hoewel  ,zweedsche
 desnoods ook gebruikt kunnen worden4   
,,de ,,eiffeltoren4      ,als ge het    
vervelend vindt1 in uw eentje een partij
 dam of triktrak  te spelen1 terwijl uw 

partner zich laat wachten1 kunt ge uwe  
krachten  beproeven aan het volgende    
bouwwerk1 dat u niet alleen bezig houdt1
  maar te gelijker tijd uw geduld en uwe
 vaardigheid oefent4 ,de kunst is1  al  
de schijven op vier losse1              
overeindstaande schijven te stapelen1   
zooals de figuur aanwijst4    ,de       
oplossing van het vraagstuk eischt eene 
reeks van vernuftige  en zelfs          
eenigszins ingewikkelde kunstgrepen2    
indien dus iemand er  zijne krachten aan
 wil beproeven1 zal hij wel doen1 met de
 schijven  in de hand onze verklaring te
 volgen1 die hem anders zeer vervelend  
zal schijnen4    ,leg eene centrale     
schijf ,a plat op de tafel en zet in het
 verlengde  van twee elkaar loodrecht   
snijdende middellijnen de schijven #a1  
#b1  #c1 #d1 waarop het geheele gebouw  
moet rusten1 daar loodrecht omheen4     
,om hare aanraking met den bovenkant van
 ,a te verzekeren1 moet ge ze           
voorloopig vastzetten met de vier       
schijven ,b1 ,c1 ,d en ,e1 welke plat   

op de tafel gelegd worden 7zie de       
projectie aan de linkerzijde47    ,leg  
nu eene schijf ,k horizontaal op de     
randen der schijven #a1 #b1 #c  en #d2  
haar bovenvlak zal liggen in het        
raakvlak aan die vier schijven  7zie den
 opstand links bovenaan op de           
teekening47    ,plaats nu vier schijven 
zoodanig1 dat hare middelpunten         
respectievelijk  boven de middelpunten  
der schijven #a1 #b1 #c en #d komen te  
liggen4 ,zoo  ontstaat de eerste        
horizontale laag4 ,om de tweede laag te 
verkrijgen1  legt ge vier andere        
schijven horizontaal op1 en afwisselend 
met de  eerste vier4 d4 w4 z4 zoodanig  
dat de middelpunten van de schijven der 
tweede laag boven de openingen liggen1  
welke er tusschen de schijven  der      
eerste laag overblijven4    ,bouw op    
dezelfde wijze vijf of meer afwisselende
 lagen1 bijv4 met de  witte schijven in 
de evene en de zwarte in de onevene     
lagen1 zoodat  al de schijven van       
dezelfde kleur loodrecht boven elkander 

liggen4    ,als ge nauwkeurig naar onze 
aanwijzingen gewerkt hebt1 heeft zich   
tot dusver geene bijzondere moeilijkheid
 voorgedaan4    ,maar nu begint het werk
 wat meer voorzichtigheid te eischen4   
,immers1  wij moeten niet alleen de     
schijven ,b1 ,c1 ,d en ,e wegnemen1     
waarmede  wij de vier staande schijven  
hebben tegengehouden1 die alleen het    
gebouw moeten dragen1 maar wij moeten   
bovendien de beide schijven ,a  en ,k   
bevrijden1 welke door de schijven #a1   
#b1 #c en #d ingesloten worden4         
,eerst ontdoen wij ons van de schijven  
,b1 ,c1 ,d en ,e1 vormen daarvan  eene  
nieuwe horizontale laag en gaan ons nu  
met de bevrijding der  beide gevangenen 
bezighouden4    ,in de projectie ziet ge
 de cijfers #e en #f naast twee         
gestippelde  evenwijdige lijnen staan3  
die lijnen stellen den schuinen stand   
voor1  welken men voorloopig aan de     
schijven #b en #c moet geven1 door ze   
voorzichtig met den vinger te laten     
draaien4    ,de schijf ,k1 die nu niet  

meer ondersteund wordt1 valt op ,a en   
beide  kunnen nu naar buiten geschoven  
worden door de opening1 welke wij       
tusschen #b en #c gemaakt hebben4 ,a en 
,k worden in het midden op de  bovenste 
laag geplaatst1 de beide schijven #b en 
#c weder recht gezet1  en de beide in   
elkaar gestoken bekers van het          
triktrakspel1 met de  dobbelsteenen er  
op1 kronen het geheel4    ,ik hoop dat  
een zeer groot aantal lezers er in      
slaagt1 het beschreven  bouwwerk tot    
stand te brengen1 welks rollende        
fondamenten van hem  die het onderneemt1
 een weinig handigheid eischen4         
,,de ,,omgebogen ,,lucifer4      ,vouw  
een gewonen lucifer in tween1 waardoor  
hij gedeeltelijk  breekt1 zoodat de     
beide deelen slechts door eenige        
houtvezels  samenhangen4 ,aldus         
omgebogen legt ge den lucifer op den    
hals eener  flesch1 met een kwartje of  
een cent er op4    ,vraag nu of iemand  
kans ziet1 het geldstuk in de flesch te 
laten  vallen1 maar zonder het aan te   

raken1 evenmin als de flesch of den     
lucifer4 ,ge zult zien1 dat men lang    
naar de oplossing zal zoeken1  zonder   
die te vinden1 ofschoon ze toch zeer    
eenvoudig is3 doop uw  vinger in een    
glas met water en laat er dan een paar  
druppels van  afvallen op het hoekpunt  
van den hoek1 welken de beide deelen van
 den  lucifer met elkaar maken2 spoedig 
zult ge zien dat de beenen zich         
langzamerhand uit elkaar buigen1 daar de
 houtvezels door het vocht  zwellen2 nu 
ondersteunen zij het geldstuk niet meer1
 en dit valt in  de flesch4    ,erg     
moeilijk is het niet1 vindt ge wel8     
,,de ,,helsche ,,machine4      ,zoek    
vijf lange1 gave houten tandenstokers   
uit4 ,leg er twee in den  vorm van eene 
,x op de tafel1 een derde over het      
midden daarvan1  en de beide andere     
rechthoekig op de uiteinden van den     
middelsten  en onder de beenen van de   
,x4 ,het middelste houtje is dus een    
weinig  gebogen1 en door zijne          
veerkracht worden de beide dwarshoutjes 

sterk  genoeg tegen de beenen van de ,x 
gedrukt1 om te maken dat het geheel  in 
den verlangden vorm blijft4 ,het is     
gemakkelijk1 als men bij het            
samenstellen van dezen toestel een      
helper heeft4    ,nu kunt ge in modernen
 trant het bekende betooveringstooneel  
uit  de middeleeuwen nabootsen1 waarbij 
een wassen pop1 die iemand moest        
voorstellen1 wien men kwaad toewenschte1
 werd gestoken1 gebroken of  verbrand1  
door welke handelwijze men meende zijn  
vijand hetzelfde  lot te berokkenen4    
,bij ons slachtoffer zullen wij voor    
romp eene kurk en voor ledematen        
lucifers nemen2 aan het hoofd1 van      
broodkruim1 kunt ge1 zooveel uw  talent 
toelaat1 de trekken geven van dengeen1  
aan wien ge het meest  een hekel hebt en
 dien ge gaarne kwijt zoudt willen zijn4
 7,onze  teekening stelt een duiveltje  
voor1 om alle kwetsende personaliteit   
te vermijden47    ,plaats nu den        
geheelen toestel op den hals eener      
flesch of den voet  van een omgekeerd   

glas2 zet uw vijand schrijlings op het  
uiteinde  van het middelste houtje1 en  
steek de lont444 ik wil zeggen3 steek   
een der hoeken van de helsche machine   
aan1 volgens figuur #a4    ,figuur #b   
toont u de uitwerking van de            
uitbarsting1 welke terstond  volgt3 als 
het vuur het uiteinde van een der       
houtjes verteerd heeft1  springt alles  
uiteen en het middelste houtje1 dat als 
een veer  gespannen was1 ontspant zich  
plotseling1 en slingert de verminkte    
overblijfselen van uw vijand in de      
lucht4              ,,een ,,geldstuk    
,,op ,,de ,,punt ,,van ,,eene ,,speld   
,,te ,,laten ,,draaien4      ,buig eene 
haarspeld zooals op de teekening 7aan de
 rechterzijde7  wordt aangewezen2 plaats
 een #b #a_/b centstuk horizontaal in   
den haak  rechts1 hang in het haakje aan
 de andere zijde een ring van voldoende 
zwaarte1 of twee ringen als het noodig  
is2 op deze wijze hebt ge een  systeem  
verkregen1 dat in evenwicht kan blijven2
 ge plaatst den rand  van het geldstuk  

op de eene of andere punt1 eene groote  
speld bijv41  en ge blaast tegen den    
ring2 daardoor zal het geheele samenstel
 eene  draaiende beweging verkrijgen1   
zonder dat het evenwicht verbroken      
wordt4    ,als ge het geldstuk op eene  
goed geharde stalen naald laat draaien1 
zult ge bemerken1 dat het geldstuk ten  
laatste doorboord wordt2  ge kunt dus   
het vraagstuk ook aldus stellen3    ,een
 geldstuk met een naald te doorboren1   
door er tegen te blazen4                
,,de ,,betooverde ,,werpspies4          
,neem eene naainaald van middelmatige   
grootte en waarvan de punt goed  scherp 
is2 plaats u op omstreeks drie passen   
van een houten beschot1  neem de naald  
tusschen duim en wijsvinger en beproef  
dan met een  krachtigen worp1 de naald  
in het hout te drijven4 ,al zijt ge nog 
zoo  behendig1 gij zult er ondanks      
herhaalde pogingen niet in slagen4      
,steek nu een eindje garen door het oog 
van de naald en bij iederen  worp zult  
ge er in slagen uwe werpspies in het    

hout te planten1  dat ge u als wit hebt 
gekozen4    ,het lichte eindje draad1   
dat ge aan de naald hebt toegevoegd1    
maakt  deze tot een waren pijl1 en is   
oorzaak1 dat de punt door de kracht  van
 den worp het voorwerp1 waartegen zij   
gericht is1 loodrecht treft1  hetgeen   
ten gevolge heeft1 dat zij er indringt4 
,deze uitslag wekt altijd de verbazing  
der toeschouwers1 die niet  in gebreke  
blijven1 u hun compliment te maken over 
uwe buitengewone  kunstvaardigheid4     
,de natuurkundige ,comus1 welke deze    
proef bedacht1 wist op eene  vernuftige 
wijze den aangewenden kunstgreep te     
verbergen4    ,hij legde den            
toeschouwers draden van verschillende   
kleuren voor  om er een uit te kiezen1  
welken hij moest gebruiken1 opdat men   
zich  zou kunnen overtuigen1 zooals hij 
zeide1 dat het inderdaad dezelfde  naald
 was1 welke men in het beschot          
terugvond4 ,de draad1 waarin in         
werkelijkheid het geheele geheim van den
 toer zat1 scheen dus slechts  een      

middel van contrle te zijn1 om alle     
bedrog te voorkomen4    ,deze proef     
herinnert aan de pen met papieren       
vleugels1 welke aan den  hoek van onze  
teekening is afgebeeld1 en die menig    
scholier strafwerk  berokkend heeft1 die
 zich liever bezighield met balistische 
proeven  dan met zijn schoolwerk4       
,,hoe ,,een ,,lampeglas ,,eene ,,cigaret
 ,,kan ,,rooken4      ,sluit een        
lampeglas aan een der einden luchtdicht 
met eene groote kurk1  waarin ge twee   
gaten geboord hebt2 in het eene1 dat    
rechtstandig door  het midden van de    
kurk gaat1 moet de cigaret precies      
sluiten2 het  andere1 dat nauwer is1    
staat schuin ten opzichte van de as der 
kurk4    ,uit een ouden handschoen knipt
 ge twee ronde stukjes1 en maakt daarvan
  twee kleppen2 zij moeten natuurlijk   
een weinig grooter zijn dan de  gaten in
 de kurk1 om ze daarop met eene speld te
 kunnen vaststeken1  het eene tegen de  
opening van het nauwe kanaal aan de     
buitenzijde1  dus boven op de kurk1 en  

het tweede aan de onderzijde daarvan    
tegen  de opening van het kanaal1 waarin
 de cigaret gestoken is4 ,het is        
duidelijk1 dat door de eerste klep de   
rook kan ontsnappen1 en het             
binnendringen van de buitenlucht belet  
wordt1 terwijl door de tweede  de rook  
van de cigaret wel in het lampeglas kan 
treden1 maar niet  weder door dezelfde  
opening het glas kan verlaten4    ,als  
de toestel gereed is1 duwen wij het glas
 tot aan de kurk in het  water1 zetten  
de cigaret in hare opening en steken    
haar aan2 het  lampeglas zal nu zoo goed
 zijn haar voor ons op te rooken6 ,als  
we het  glas omhoog trekken1 zal de     
lucht onder de kurk verdund worden2 de  
buitenlucht stroomt nu door de cigaret  
heen het glas binnen1 waardoor  de      
verbranding bevorderd en tevens de rook 
in het glas gedreven wordt3  het        
lampeglas trekt6 ,de rook wordt niet    
tegengehouden door de klep van  het     
vertikale kanaal1 die openstaat1 terwijl
 de klep op het schuine  kanaal door    

haar eigen gewicht gesloten blijft4     
,duwen we het lampeglas naar beneden1   
dan zal de lucht1 die wij  samendrukken1
 de onderste klep sluiten en die van het
 schuine kanaal  openen1 waaruit nu eene
 witte rookwolk omhoog stijgt1 om zich  
weldra  in kringetjes te verspreiden4   
,,de ,,drie ,,glazen4      ,de          
eigenaardige stand der beide            
zijdelingsche glazen ten opzichte  van  
het derde wordt verkregen met behulp van
 twee stokjes1 bijv4 twee  stelen van   
penhouders4    ,wij kiezen glazen van   
den afgebeelden vorm en zetten er n van 
op  de tafel4    ,wij steken een stokje 
in het tweede glas1 en verplaatsen het  
steunpunt  van het eene uiteinde daarvan
 tegen den binnenwand van het glas  z   
lang1 totdat wij voelen1 dat het glas   
horizontaal blijft staan1  zonder dat   
wij het behoeven vast te houden4        
,hierop plaatsen wij het stokje met het 
uiteinde dat wij in de hand  hebben1 in 
het overeindstaande glas en laten het   
hierin wat meer of  minder hellen1      

totdat wij voelen dat het blijft zitten4
    ,wij moeten natuurlijk het eerste   
glas bij den voet vasthouden1 daar  het 
anders door het overwicht van het tweede
 zou omvallen4    ,door nu een tweede   
stokje in het onderste glas te plaatsen 
en daarop  een derde glas te hangen1    
herstellen wij het evenwicht1 en kunnen 
wij het geheel aan zich zelf overlaten4 
,iedereen kan dezen toer verrichten2 met
 veel handigheid zou het  zelfs niet    
onmogelijk zijn1 op dezelfde wijze1 drie
 glazen op drie  behoorlijk geplaatste  
stokjes in evenwicht te houden4         
,,een ,,ge,,mproviseerde ,,standaard4   
,wij hebben oogenblikkelijk een voetstuk
 of standaard noodig ten gerieve  van de
 meid1 die zich de vingers brandt1      
terwijl zij de soepterrine  vasthoudt2  
er is dus geen tijd te verliezen4       
,neem uw eigen vork en die van uw       
rechter en linker tafelbuurman2  steek  
ze in uw servetring met de stelen op de 
tafel1 zoodanig dat de  uiteinden in de 
hoekpunten van een gelijkzijdigen       

driehoek liggen2  zet een bord op de    
tanden1 en de meid kan er gerust haar   
brandend  heeten last op plaatsen4      
,al is onze standaard zoo maar in een   
oogenblik gemaakt1 hij is er  niet      
minder sierlijk om2 de vorken1 aldus    
bijeengevoegd1 doen denken  aan eene    
artistieke vruchtenschaal4              
,,een ,,touw ,,als ,,weegtoestel4       
,op de volgende wijze kunt ge van een   
stuk touw1 van willekeurige dikte1  eene
 uitstekende balans maken4    ,sla twee 
spijkers op een meter afstands van      
elkaar in den zijkant van  eene         
horizontale plank4 ,neem een touw van   
#a4e ,m4 lengte1 leg hierin  in het     
midden een flinken goed zichtbaren      
knoop2 en maak het met  de beide        
uiteinden aan de spijkers vast4 ,van een
 stevigen in tween  gesneden wandalmanak
 maakt ge de schalen1 welke ge met vier 
touwtjes  aan het groote touw vastmaakt1
 ter weerszijden1 op #be c,m4 afstands1 
van den knoop4    ,het middelste deel   
van het touw met den knoop1 dat dus #ej 

c,m4 lang is1  zal dan een horizontalen 
stand aannemen4    ,plaats een stevig   
papier achter dat horizontale deel1 en  
merk de  plaats1 waar de knoop zich     
bevindt1 als uwe balans in rust is1 met 
een pijltje4 ,legt ge nu het een of     
ander1 een kuiken bijv41 op de  eene    
schaal1 dan is het evenwicht verbroken1 
en het middelste deel  van het touw     
neemt een meer of minder schuinen stand 
aan1 waardoor  de knoop zich niet meer  
recht vr het pijltje bevindt1 dat tot   
merk  dient4 ,door gewone gewichten in  
de andere schaal te plaatsen1 kunt ge   
den knoop weder op de oorspronkelijke   
plaats terug brengen2 wanneer  aldus het
 evenwicht hersteld is en de knoop zich 
dus weder volkomen  nauwkeurig vr het   
pijltje bevindt1 wijst de som der       
gewichten1  welke gij in de schaal hebt 
geplaatst1 het gewicht van het kuiken   
aan4    ,deze balans wordt gemaakt van  
bindtouw1 stevig koord of zelfs van  een
 ketting1 naarmate het te wegen voorwerp
 minder of meer zwaar is2  zij is zeer  

gevoelig en in voldoende mate juist voor
 het wegen van  huishoudelijke          
behoeften4              ,,de ,,unster4  
,met de hierboven afgebeelde balans voor
 keukengebruik kunt ge zonder  gewicht  
wegen1 door middel van een pollepel1 die
 tegelijk het juk  en de schaal uitmaakt
 en eene schuimspaan1 die het           
verschuifbare  gewicht vervangt4        
,eene ijzeren vork rust met twee tanden 
op twee naalden1 welke  loodrecht in de 
kurk van eene flesch zijn gestoken2 het 
andere  einde van de vork is met een    
stuk kurk in den haak van den pollepel  
vastgeklemd4 ,de schuimspaan wordt met  
den haak over den steel van  den        
pollepel gehangen1 en men schuift haar  
daarover heen en weer1  totdat de steel 
horizontaal staat1 als het geheele      
toestel in rust  is2 hiertoe kan men    
zich bedienen van eene horizontale lijn1
 welke  men achter het toestel op den   
muur getrokken heeft4    ,de plaats1    
waar nu de schuimspaan den steel van den
 pollepel aanraakt1  merkt men met inkt 

en zet daarbij het cijfer #j4 ,daarop   
plaatst men  midden in den lepel een    
gewicht van een #a ,,kg en schuift de   
schuimspaan  achteruit totdat het       
evenwicht hersteld is4 ,hier plaatst men
 op de  bovenzijde van den steel weer   
een merk1 zet daarbij #a ,,kg1 en       
verdeelt  den afstand tusschen #j en #a 
in #aj gelijke deelen1 welke ieder met  
een gewicht van #ajj ,g overeenkomen4   
,om het merk voor #b ,,kg te verkrijgen 
plaatst men #b ,,kg in den lepel en     
handelt verder als voren1 m4 d4 v4 dat  
de ruimte tusschen #a en #b ook  weder  
in #aj deelen verdeeld wordt4    ,door  
middel van deze graadverdeeling zal de  
keukenmeid met deze unster  haar boter  
of suiker kunnen afwegen4    ,als       
goudschaaltje durf ik deze inrichting   
niet aanbevelen1 maar voor              
keukengebruik kan zij1 bij gebrek aan   
eene andere balans1 misschien  eenige   
diensten bewijzen4              ,,een   
,,eenvoudig ,,waterpas4      ,het       
luchtbelwaterpas is een vrij kostbaar en

 teer werktuig2 bovendien  moet men     
leeren het te gebruiken1 daar het       
slechts in eene enkele  richting den    
stand van een voorwerp aangeeft4    ,het
 werktuig1 dat u evenwel hier wordt     
aangeboden1 kan ieder gebruiken1  daar  
het waterpas er in iedere richting door 
wordt aangegeven2  bovendien kan ieder  
het zelf maken en regelen4    ,steek    
eene speld door eene kurk2 bind een     
draad aan den kop der speld1  laat de   
kurk in eene ledige flesch vallen en    
maak het vrije uiteinde  van den draad  
met wat boen- of wrijfwas aan den bodem 
der flesch  vast4 ,giet nu zooveel water
 in de flesch1 dat de kurk drijft en de 
draad behoorlijk gespannen is 7deze moet
 dus korter zijn dan de hoogte  van de  
flesch72 de punt der speld zal dan boven
 het water uitsteken  en als het water  
in rust is1 een vasten stand aannemen4  
7,de speld  behoeft niet vertikaal te   
staan74 ,sluit nu de flesch met eene    
kurk1  waarin ge eene lange speld       
gestoken hebt1 en regel den stand van de

  kurk zoodanig1 dat1 als de flesch op  
een marmeren schoorsteenmantel  staat1  
die gewoonlijk vrij wel horizontaal is1 
de punt van den drijver  en die van den 
vasten stop juist tegenover elkander    
komen4 ,nu lakt  ge den stop op de      
flesch vast1 om eene mogelijke          
verplaatsing van de  daarin gestoken    
speld te voorkomen4    ,wilt ge nu een  
meubelstuk of eene boekenplank zuiver   
horizontaal  stellen1 dan hebt ge er    
slechts uwe flesch op te zetten2 als de 
stand  van het voorwerp niet in alle    
richtingen waterpas is1 zal de punt  van
 den drijver meer of minder verwijderd  
zijn van de punt der vaste  speld1 waar 
omheen de eerste een cirkel zal         
beschrijven4 ,ge moet dan  zoo lang iets
 onder het meubelstuk schuiven1 totdat  
de beide punten  boven elkander komen te
 liggen4 ,dan staat het ten minste niet 
minder  waterpas dan het blad van den   
schoorsteenmantel1 hetgeen voor de      
praktijk voldoende is4                  
,,een ,,waterpas ,,van ,,karton4        

,neem twee zuiver rechthoekige stukken  
karton1 van dezelfde lengte  7omstreeks 
#bj c,m71 maar van verschillende        
breedte1 stel #aj en #f  c,m4 ,maak in  
beide een gaatje in het midden van de   
lengte en #d of #e m,m  van den         
bovenkant2 steek eene speld door het    
groote karton en bevestig  die1 door er 
van achteren een paar stukjes karton    
tegen te plakken1  zooals de teekening  
aanwijst4 ,vergroot het gaatje in het   
kleine stuk  karton1 dat bewegelijk moet
 zijn1 tot een vertikaal sleufje1 en    
hang  nu het kleine karton op de punt   
van de speld1 op eenigen afstand van    
het groote1 waartegen het niet mag      
wrijven4 ,plaats dit werktuigje op  een 
marmeren schoorsteenmantel en hang het  
bewegelijke karton eens  andersom1 om te
 zien of het ten opzichte van het       
achterste denzelfden  stand behoudt1    
namelijk zoodanig1 dat de bovenkanten   
van beide stukken  karton evenwijdig    
blijven2 hetgeen men verkrijgt door zoo 
noodig een  klein randje van het        

kleinste stuk weg te snijden4    ,wilt  
ge nu een meubelstuk met dit            
toestelletje waterpas plaatsen1  dan    
plaatst ge daarop het vaste stuk karton2
 steekt het bewegelijke  stuk nu rechts 
of links daarboven uit1 dan helt het    
meubelstuk en  ge laat het zoo lang     
rijzen of dalen tot de bovenkanten der  
stukken  karton weder evenwijdig zijn4  
,,de ,,robinsonpen4      ,een slimmerd  
had in verscheidene kranten de volgende 
advertentie  laten plaatsen3            
----------------------------------------
-----                  ,tegen betaling  
van #a gulden                           
doe ik mededeeling van een middel1      
om zonder pen noch inkt te schrijven4   
,brieven enz444                         
----------------------------------------
-----      ,het regende brieven aan het 
opgegeven adres1 en ieder1 die een      
gulden  geofferd had1 ontving per       
omgaande het volgende1 merkwaardig      
laconieke  antwoord3          ,neem een 
potlood6      ,als ik mijne lezers      

beloof1 hun een middel aan te wijzen om 
zonder pen  te schrijven1 ben ik niet   
van zins bovenvermelden leuken          
grappenmaker  na te doen1 maar hun eene 
geheel nieuwe soort van pen aan te      
bieden1  welke alle mogelijke           
hoedanigheden bezit1 die men van eene   
pen  kan verlangen1 zooals ge dadelijk  
zult zien2 zelfs de deugd van  zeer     
goedkoop te zijn1 daar ze letterlijk    
niets kost3 moeder natuur  stelt ze     
bijna over de geheele aarde te onzer    
beschikking4 ,zoek haar  niet in het    
delfstoffenrijk1 dat ons de stalen      
pennen verschaft1  noch in het          
dierenrijk1 waaraan wij de veeren pen te
 danken hebben1  die tegenwoordig bijna 
geheel verdwenen is1 tot groot leedwezen
 van  eenige getrouwe vereerders2 de pen
 welke ik u aanbied1 behoort tot  het   
plantenrijk en kan1 zonder dat zij      
eenige bewerking behoeft te  ondergaan1 
gebruikt worden1 z als zij wordt        
voortgebracht door den  boom1 waaraan   
zij groeit4    ,de pen1 die wij1 als ge 

het goed vindt de ,robinsonpen zullen   
noemen1  bestaat uit niets anders dan   
uit twee blaadjes van den gewonen den   
7,pinus sylvestris7 of van den zeeden   
7,p4 maritima74    ,de fraaie           
donkergroene bladeren van den pijnboom  
of den worden naar  hun langen1 smallen 
vorm naalden genoemd1 welke naam        
bovendien hierom  zoo gepast is1 dat    
iedere naald in eene scherpe punt       
eindigt1    ,als ge een dennetak wat    
nauwkeuriger bekijkt1 zult ge bemerken1 
dat deze naalden paarsgewijze in eene   
zelfde scheede zitten1 en als  men ze   
tegen elkaar drukt1 ziet men1 dat de    
beide scherpe punten1  waarvan ik zoo   
even sprak1 volkomen tegen elkaar       
sluiten1 omdat zij  juist even lang     
zijn4 ,ten slotte zult ge zien1 dat     
iedere naald eene  overlangsche groeve  
heeft1 zoodat1 als men twee naalden uit 
dezelfde  scheede met de randen tegen   
elkaar plaatst1 daar binnen1 over de    
geheele lengte der naalden1 eene        
cylindervormige holte ontstaat4    ,op  

de volgende wijze kan men zich die      
verschillende opmerkingen ten  nutte    
maken bij de vervaardiging van de       
,robinsonpen4    ,verwijder van een     
dennetak eene scheede met twee naalden1 
bij ,no  #a van onze teekening          
afgebeeld2 bind de naalden samen met een
 dun  draadje1 dicht bij de puntige     
uiteinden1 zooals men bij ,no #b ziet1  
en uwe pen met twee fijne en even lange 
punten is gereed om alles te  schrijven1
 wat ge verlangt4 ,als penhouder        
gebruikt ge een vliertakje1  waarin ge  
de pen steekt1 zorg dragende de punten  
slechts #a c,m te  laten uitsteken2 nog 
beter kunt ge een pijpesteel gebruiken1 
zooals  ,no #c van onze teekening       
aanwijst4 ,de verdikking van de scheede 
belet  het verschuiven van de pen in    
onzen eigengemaakten penhouder4 ,steek  
nu uwe pen in den inkt1 en laat haar1   
juist andersom als bij gewone  pennen1  
eenigen tijd daarin staan1 ten gevolge  
van de capillariteit  zal de inkt       
opstijgen in de buis1 welke door de     

samenvoeging der beide  naalden ontstaan
 is1 en uwe pen zal ten slotte genoeg   
gevuld zijn1  om er #bj of #be regels   
mee achter elkaar te schrijven4    ,de  
pen1 welke ik u heb leeren maken1 is    
fijn1 slap1 oxydeert niet en  kan voor  
allerlei schrift gebruikt worden2 neer- 
en ophalen1 gothisch  of engelsch1 rond-
 of basterdschrift hebben geen geheimen 
voor haar4              ,,hoe ,,men     
,,hazelnoten ,,kan ,,aanrijgen4         
,tusschen de bruine schil van de        
hazelnoot en den dop bevinden zich een  
aantal fijne kanalen1 welke men kan     
waarnemen1 als men eene hazelnoot       
volgens de lengte opensplijt4    ,een   
der uiteinden van die kanalen komt uit  
bij de punt van de  hazelnoot1 het      
andere bij den omtrek van het grijze    
gedeelte4    ,als men daar luchtig met  
een mes overheen schrapt1 komen de      
openingen  van die kanalen bloot1 en men
 kan er dan gemakkelijk een fijn        
hoofdhaar  doorheen steken4    ,zoo kan 
men door eene hazelnoot #ce haren       

steken1 welke door de #ce  kanalen gaan2
 om de haren er door te krijgen1 moet   
men ze luchtig met  den vinger          
voortschuiven1 als men ziet1 dat ze zich
 met het uiteinde  in de opening        
bevinden4    ,een enkel haar is sterk   
genoeg om aldus een aantal hazelnoten te
  dragen1 die dan een snoer vormen1 dat 
zeer ongemeen is4    ,wil men slagen1   
dan moet men hazelnoten gebruiken1 die  
goed droog  zijn4 ,daar men bovendien   
bij de haren van de vleug kan spreken1  
aangezien zij uit een aantal vezeltjes  
bestaan1 die naar het einde  gericht    
zijn1 moet men zorgen1 dat ze altijd met
 het wortelgedeelte  ingestoken worden4 
,wij dragen dit aardige spel op aan onze
 lezeressen1 wier fijne en  zijdeachtige
 haren hierbij onmisbaar zijn4          
,,de ,,betooverde ,,bal4      ,de       
betooverde bal1 door ,robert-,houdin    
uitgevonden1 kwam mij door de           
hazelnoten weder voor den geest4 ,gij   
zult zoo dadelijk zien waarom4 ,in  dien
 bal1 welke als speelgoed verkocht werd1

 was volgens de middellijn  een wijd gat
 geboord1 zoodat hij gemakkelijk kon    
glijden langs een  koord1 dat er        
doorheen gestoken was4    ,maar als     
iemand1 die het geheim kende1 de beide  
einden van het koord  vasthield1        
gebeurde er iets anders3 in plaats van  
te vallen1 gleed de  bal langzaam langs 
het koord naar beneden en stond zelfs op
 kommando  stil1 om zijne neerdalende   
beweging slechts dan voort te zetten1   
als men dit veroorloofde4    ,deze toer1
 welke ,robert-,houdin met een bal van  
reusachtige afmetingen  deed1 had altijd
 de nieuwsgierigheid in hooge mate      
geprikkeld4 ,hoe  ging dat8    ,de      
teekening geeft voor mij het antwoord3  
behalve het wijde gat1 dat  door het    
middelpunt gaat1 had men van binnen in  
den bal een gebogen  kanaal gemaakt1 dat
 aan de beide uiteinden in het wijde    
kanaal uitkwam4    ,het geheele geheim  
bestond nu hierin1 dat men deed1 alsof  
men het  koord door het middelste gat   
stak1 maar men zorgde wel dat het door  

het gebogen kanaal ging2 het kwam dan   
aan de andere zijde weer te  voorschijn1
 alsof het recht door den bal was       
heengegaan4 ,nu behoefde  men het koord 
slechts meer of minder strak te trekken 
om den bal naar  willekeur te laten     
stilstaan of langzaam te laten          
neerglijden4    ,op dit beginsel        
berusten tal van reddingstoestellen bij 
brand4    ,maar wat heeft dit met de    
hazelnoot te maken8 zult ge zeggen4     
,wel6 met  de hazelnoot kan men dezelfde
 proef doen3 het gebogen kanaal is hier 
immers ook aanwezig1 en men behoeft     
slechts meer of minder aan het  haar te 
trekken1 om de noot naar uw begeeren    
meer of minder snel te  laten afglijden1
 of op formeel bevel zelfs geheel te    
laten stilstaan4              ,,het     
,,odeurspuitje4      ,met dit           
toestelletje1 dat zeer goedkoop is1 daar
 het niets kost1 noch  aan grondstof    
noch aan arbeidsloon1 kunnen teekenaars 
hun kleefmiddel  opbrengen1 huismoeders 
met eene antiseptische vloeistof tot de 

kleinste  hoekjes en gaatjes            
desinfecteeren en jonge dames de lucht  
in hare  vertrekken parfumeeren1 door er
 damp van reukwater in te blazen4    ,in
 eene kurk1 waaruit een vierde deel     
volgens de teekening is  weggesneden1   
steekt men twee penneschachten1 z dat   
zij onderling  een rechten hoek vormen  
en met de uiteinden tegen elkaar komen1 
en het werktuig is gereed4    ,plaats de
 eene buis vertikaal in een fleschje met
 opopanax1 blaas in  de horizontale buis
 en ge verkrijgt eene welriekende wolk1 
zoo goed  als met de meest samengestelde
 toestellen4              ,,eene        
,,nieuwe ,,wijze ,,om ,,eene ,,kaars    
,,uit ,,te ,,blazen ,,en ,,weer ,,aan   
,,te ,,steken4      ,knip van dun karton
 een paar poppetjes1 die een            
penneschachtje voor  den mond houden1   
waarin ze schijnen te blazen4    ,vul de
 penneschachten met zand1 maar laat een 
gedeelte open aan het  van den mond     
afgekeerde einde4    ,doe in de eene    
opening een weinig jachtkruit en in de  

andere een  klein stukje phosphorus4    
,als de poppetjes vooraf op deze wijze  
zijn gereed gemaakt1 laat ge  eene      
brandende kaars brengen1 en deelt mede  
dat het eene poppetje  op uw verzoek de 
kaars zal uitblazen1 terwijl de andere  
haar weer  zal aansteken4    ,zoodra ge 
het buisje met kruit bij de vlam brengt1
 zal dit ontbranden  en eene ontploffing
 in miniatuur teweegbrengen1 welke      
echter voldoende  is1 om de kaars uit te
 blazen en de rook naar het poppetje te 
jagen1  dat ge in de andere hand houdt4 
,deze rook is warm genoeg om het  stukje
 phosphorus aan te steken1 en als ge het
 buisje1 dat het bevat1  op behoorlijken
 afstand van de pit houdt1 gaat de kaars
 weer aan4    ,het is niet gewenscht1   
dat ongeoefende handen deze proef       
voorbereiden1  daar met buskruit en     
phosphorus voorzichtig moet omgegaan    
worden4              ,,de ,,kunst ,,om  
,,door ,,eene ,,speelkaart ,,heen ,,te  
,,gaan4      ,als er op een gezellig    
avondje onder vrienden verschillende    

kunstjes  met de kaart gedaan zijn1 en  
men raakt zachtjes aan uitgepraat1 moet 
ge eens vragen of iemand kans ziet1     
dwars door eene speelkaart heen  te     
gaan4    ,men zal u antwoorden1 dat dit 
niet moeilijk is1 als de kaart maar     
groot genoeg is2 als ge echter meedeelt1
 dat er sprake is van eene  gewone      
speelkaart1 wordt de vraag lastiger4 ,om
 het gezelschap dan  ook niet lang te   
laten zoeken1 neemt ge eene speelkaart1 
en maakt er  in de lengte eene snede in 
tot dicht bij den rand1 7zie fig4 #a74  
,nu  vouwt ge de kaart volgens die snede
 dubbel1 en maakt er de sneden in1      
welke door fig4 #b worden aangewezen4   
,als ge nu de kaart weer openvouwt en   
aan de randen uittrekt1 zult ge  zien   
dat ze verandert in eene lange1 rekbare 
strook1 welke bestaat  uit kleine       
reepen1 die onderling meer of minder    
scherpe hoeken vormen1  naarmate de     
kaart meer of minder uitgerekt wordt1 en
 waar ge1 zooals  de teekening u doet   
zien1 gemakkelijk doorheen kunt4        

,,de ,,onbewuste ,,bewegingen4          
,kies iemand uit het gezelschap1 die    
volstrekt niet aan tafeldans1           
klopgeesten en dergelijke gelooft2      
verzoek hem een mes in de hand te  nemen
 en haar dan flink op de tafel te laten 
rusten4    ,splijt een lucifer aan het  
ondereinde2 snijd een anderen lucifer   
schuin af1 en steek ze dan zoo in       
elkander1 dat zij te zamen een ,v       
vormen met zeer scherpen hoek4 ,zet deze
 twee lucifers schrijlings op  het      
lemmet van het mes en druk den          
ongeloovigen proefnemer goed op het     
hart1 het mes horizontaal te houden1 en 
zijne hand zoo te plaatsen1  dat de     
koppen der lucifers voortdurend even de 
tafel aanraken4    ,tot groote verbazing
 van de omstanders en den proefnemer    
ziet men de  lucifers zich langs het    
lemmet voortbewegen4 ,dit wordt         
veroorzaakt  door de onbewuste          
bewegingen van den persoon1 die het mes 
vasthoudt1  welke onzichtbaar zijn      
zoowel voor hem als voor het publiek4   

,om de proef nog aardiger te maken1 kan 
men de lucifers in het midden  breken3  
zij stellen dan de beenen van een ruiter
 voor1 wiens bovenlijf1  dat men van een
 visitekaartje geknipt heeft1 in eene   
spleet gestoken  wordt1 welke men in de 
punt van de ,v gemaakt heeft4           
,,einde                                 
,,aanteekeningen      #a ,als ge niet   
wilt dat het glas springt1 moet ge het  
glas vooruit  voorzichtig verwarmen door
 er een zeer klein scheutje heet water  
in te gieten en dit dadelijk door het   
geheele glas te laten loopen1           
vervolgens wat meer totdat ook de       
buitenzijde van het glas en vooral  ook 
de onderkant van den bodem goed heet is2
 dit water giet ge er nu  uit en het    
nieuwe kokende water er in4 ,een beker  
van hardglas of voor  scheikundig       
gebruik is natuurlijk gemakkelijker4    
#b ,in de teekening is de gang der      
zonnestralen niet juist voorgesteld3    
deze divergeeren niet1 maar vormen een  
evenwijdigen bundel4 ,de opening        

waardoor de stralen binnendringen1 moest
 dus even groot genomen zijn  als het te
 verlichten voorwerp4