,,platonis ,,apologia ,,socratis ,,ex ,,recensione ,,et ,,cum ,,latina ,,interpretatione ,,frid4 ,,aug4 ,,wolfii4 ,,in ,,usum ,,gymnasiorum4 ,,berolini1 ,,apud ,g4 ,c4 ,,nauckium ,,mdcccxii4 ,,table ,,of ,,contents4 ,notes on the ,apology4 ,introductory ,notice4 ,logical ,analysis of the ,apology4 ,apologia ,socratis4 ,pars ,i4 ,exordium4 ,propositio4 ,confutatio1 i4 ,confutatio1 ii4 ,egressio4 ,peroratio4 ,pars ,,ii4 ,pars ,,iii4 ,transcriber's ,notes4 ,,notes ,,on ,,the ,,apology ,introductory ,notice4 ,socrates' death took place in the month of ,may1 #cii ,b4,c41 when he was more than #gj years of age 7,apol4 #ag ,d4 ,crito #eb ,e74 ,the interval between the trial and his death was very long1--thirty days altogether4 ,the indictment against ,socrates was as follows3 ,socrates is guilty of crime1 first for not worshipping the gods whom the city worships1 but introducing new divinities of his own2 next1 for corrupting the youth4 ,the penalty due is death4 ,the accusers of ,socr4 were three3 ,meletus1 ,anytus1 and ,lyco3 see espec4 ,apol4 #bc ,e4 ,meletus is also mentioned by ,plato in the ,euthyphro #b ,,bc as 1 1 1,,tr#a and in the ,apology also ,socr4 speaks of him as an insignificant young man4 ,meletus1 however1 presented the indictment which was hung up in the portico before the office of the 7hence ,euth4 #b ,a74,,tr#b ,according to the ,schol4 on ,apol4 #ah1 ,meletus was 1,,tr#c a statement also made by the ,schol4 on ,aristoph4 ,frogs #acjb3 but it seems certain that we have here an error on the part of the ,scholiasts who were led by ,plato's words to identify the accuser of ,socr4 with the poet mentioned by ,aristophanes l4 c41 where he says that ,euripides borrowed a good deal of his poetry1--though this identification is absolutely impossible on account of the difference of time1 as the ,meletus mentioned by ,aristoph4 could not have been a young man in #cii1 even supposing that he was still alive4 ,we know nothing more about ,meletus1 the accuser of ,socr41 from other sources1 but it is possible that he was the son of the ,meletus mentioned by ,arist41 in which case we should also gain an explanation of the motive which ,plato assigns for his share in the indictment of ,socr4 ,the most influential of the trio was ,anytus1 a rich 1 i4e4 a leather-seller1 who is said to have been more especially incensed against ,socr4 by the presumption with which the philosopher had ventured to dissuade him from bringing up his son to his own trade1 as the young man had manifested much interest in philosophical speculation and conversation4 ,no doubt ,anytus hated ,socr4 above all as a corrupter of youth4 ,anytus was rich1 but had been exiled under the ,thirty1 and1 like so many other patriotic citizens1 suffered great loss of property4 ,he had then taken a prominent part in the expulsion of the ,thirty1 and was at the time of the trial of ,socr4 one of the leading men in ,athens4#a ,socrates' interference in his plans with respect to his son may have been all the more galling to him1 as his previous losses must have made him anxious that his son also should contribute his share towards the restoration of the family fortunes4 ,anytus must have classed ,socr4 with the ,sophists1 and his opinion of them may be gathered from ,plato1 ,meno #ia ,b1 where ,socr4 says1 1 and ,anytus answers1 1 1 1 1 4,,tr#d ,but besides this personal motive1 ,anytus no doubt bore also a political grudge to ,socr4 ,anytus was1 it has been seen1 a republican1 and1 as he had suffered for his cause1 he was no doubt a radical4 ,now ,socr4 did not abstain from criticising the laws and government of ,athens with the greatest candor1 and even so far as to admire the ,spartan and ,cretan institutions3 see esp4 ,crito #eb ,e4 #ec ,b4 ,it is quite certain that1 to a great extent1 ,socr4 was blamed by the democrats for the misdeeds of ,critias1 who 7as they said7 had been his pupil1 and1 at all events1 had been much in the society of ,socr4 when a young man1--,xenophon says in order to acquire an argumentative facility which might be serviceable to his political ambition4 ,but ,critias had been the chief author of all the cruelties and spoliation perpetrated by the ,thirty1 and the fact is that ,socr4 shared the odium which attached to the name of ,critias4 ,in another of his pupils 7,i keep this appellation1 though ,socr4 himself would reject it7 ,socr4 had been singularly unfortunate1 viz41 in ,alcibiades1 whose rashness had done much to accomplish the great downfall which resulted to ,athens from the ,peloponnesian war4 ,considering all these circumstances 7which we can here only slightly touch upon1 though they could scarcely be exhausted in a copious treatise7 it is not surprising to learn from ,xenophon 7,mem4 #a1 #b1 #i7 that it was the general belief in ,athens that ,socr4 excited the young men to despise the established constitution1 and to become lawless and violent in their conduct4 ,the displeasure which ,meletus felt against ,socr4 in the interest of the poets may be easily accounted for when we read the corresponding passage in the ,apology1 and recollect the fact that ,socr4 is said to have been fond of citing the worst passages of great poets in confirmation of theories particularly disagreeable to the taste of an ,athenian1 e4g4 inferring from some lines of the second book of the ,iliad that ,homer praised the application of stripes to poor men and the common people 7,xen4 ,mem4 #a1 #b1 #ef-ei74 ,as for ,lyco1 the third accuser of ,socr41 we know about him perhaps even less than about ,meletus4 ,diogenes ,lart4 7#b1 #ch7 says that he was a demagogue1 and from ,plato we learn that he was a ,,tr#e--of what kind may be gathered from our note on ,apol4 #bc ,e4,,tr#f ,socr4 himself ascribes the success of the accusation to ,anytus and ,lyco 7,apol4 #cf ,a71 and the latter must therefore have been of much service in conducting the trial4 ,the cause of ,socr4 was what was technically styled 1,,tr#g i4e41 after the defendant was pronounced guilty by the judges1 the punishment for his offence was left to them to fix2 but both the prosecutor and the defendant were called upon to propose such a punishment 77 as they considered fit for the offence4 ,the punishment proposed by ,meletus was death2 the one proposed by ,socr4 may be learned from the ,apology4 ,the trial of ,socr4 was conducted before the 3,,tr#h on their number see note on ,apol4 #cf ,a4,,tr#i ,as for the defence of ,socr41 the reader is advised to study the ,apology and the logical analysis of it which we subjoin3 in general it may be said that the ,apology1 if not an exact reproduction of the speech made by ,socr4 at his trial1 is doubtless an imitation of it so far as ,plato's memory and own individuality 7though this appears here entirely merged in the person of the historical ,socr41 while in ,plato's other writings we generally have an ideal ,socr47 enabled him to put down the arguments and expressions used by his master on that memorable occasion4 ,this1 at least1 is the view taken by ,grote1 ,history of ,greece1 chap4 lxviii41 to which chapter on ,socr4 it seems desirable to direct the attention of the student after he has fully mastered the ,apology1 ,crito1 and ,phaedo4 ,,logical ,,analysis ,,of ,,the ,,apology4 7exordium7 #ag-ah ,a3 discarding all the usual rhetorical embellishments1 ,socr4 is going to address the judges in simple1 homely words1 and say nothing but the truth2 at the same time he begs a favorable attention to this unusual kind of speech4 7propositio7 #ah ,b-#ai ,a3 ,socr4 has to refute a double kind of accusation1 viz41 besides the one brought against him by ,meletus1 the popular prejudices raised against him and kept up by the charges of his enemies4 7confutatio7 #ai ,b-#bg ,e in two parts1 and first 7-#bd ,a7 the misrepresentations mentioned in the second place are shown to be entirely without foundation1 and the difference between ,socr4 and the ,sophists is pointed out4 ,the origin of these accusations is found in the annoyance created to many citizens by ,socrates' habit of examining into their knowledge1 and the zeal of his disciples who imitate this proceeding2 but ,socr4 himself feels obliged to do so in consequence of an oracle of ,apollo4 ,to revenge themselves on ,socr4 these persons lay upon him the same blame as justly applies to the ,sophists4 ,the second part 7#bd ,b-#bg ,e7 contains the actual refutation of the charge brought by ,meletus1 ,anytus1 and ,lyco1 and this charge being twofold1 the defence also is subdivided into two parts4 7a7 ,socr4 shows that ,meletus knows nothing of the art of education4 ,if ,socr4 corrupts the youth it is necessary that he should do so either intentionally or unintentionally3 the first he certainly does not1 as only a madman could act so1 it being the interest of all to live in a state composed of good citizens rather than of bad ones2 if the latter be the case1 ,meletus ought to have spoken to ,socr4 privately and not have treated his ignorance as a crime4 7b7 ,as to the charge of introducing new divinities in the place of those worshipped by the city1 ,socr4 shows that ,meletus seems here to contradict himself1 as the assumption of a daemonium implies also a belief in the existence of gods4 7egressio or degressio7 #bg ,e-#cd ,b4 ,in spite of all these arguments ,socr4 feels nearly certain that he will be pronounced guilty1 not so much on account of the charge now brought against him by ,meletus1 as in consequence of the general hatred against him4 ,yet he does not regret his previous doings1 as his conscience assures him that he has been doing right1 and accomplishing the mission entrusted to him by ,god4 ,the fear of death shall not deter him from doing his duty1 and if he were now released on the condition never to teach any more1 he would refuse to accept life on these terms1 as he knows he could not fulfil them4 ,but should the ,athenians sentence him to death1 they will thereby deprive themselves of a monitor such as the gods will not again vouchsafe to their city4 ,that ,socr4 was fulfilling a divine mission appears also from his poverty1 which is caused by his postponing all domestic interests to his vocation of being a public monitor to the citizens4 ,socr4 then adds a few words about his public life1 and shows that there1 too1 he always intrepidly adhered to the principles of justice and honesty1 even so as to brave the rage of a mob and the fury of the ,thirty4 ,lastly1 ,socr4 maintains that he is not responsible for the ill-deeds of some of those who used to be in his society and are called his pupils1 as he himself never professed to teach them any thing4 ,nor 7says he7 has any one of the young men who were with him ever charged ,socr4 with corrupting him1 nor have their parents or relatives done so2 on the contrary many are now present at the trial1 ready to help and support ,socr4 in any way they can4 7peroratio7 #cd ,c-#ce ,e4 ,contrary to the common habit of moving the judges to compassion in order to obtain a lenient verdict1 ,socr4 says that he will do nothing of the kind as this would be equal to inducing the judges to violate their oath4 ,the second part of the ,apology requires no rhetorical disposition4 ,socr4 confesses not to be surprised at the result of the trial3 as to the ,,tr#aj which he is now called upon to fix1 he declares that he deserves the honor of dining in the prytaneum1 if indeed he must justly estimate his own deserts4 ,but he will yield to his friends so far as to offer to pay a fine which he is able to set down at #cj minae1 his friends being ready to become securities for this sum1 which would be above the means of ,socr4 himself4 ,the third part is first addressed to those of the judges who voted for death1 and to them ,socr4 predicts that they will soon repent of their injustice4 ,then1 turning to those who voted in favor of him1 he joyfully proves to them that he neither expects death like a coward1 nor looks upon it as an evil4 ,a last request ,socr4 has to address to his judges1 that1 should his sons ever prefer riches to virtue and think themselves wise without being so1 they may be corrected and put right in the same manner as ,socr4 himself used to act towards the ,athenians4 #a ,see ,frohberger's note on ,lysias1 ,vol4 ,i4 p4 #afj4 ,,tr#a ,,socrates3 ,a young man who is little known1 ,euthyphro2 and ,i hardly know him3 his name is ,meletus1 and he is of the deme of ,pitthis4 ,perhaps you may remember his appearance2 he has a beak1 and long straight hair1 and a beard which is ill grown4 7,project ,gutenberg-text #afdb7 ,,tr#b ,,euthyphro3 ,why have you left the ,lyceum1 ,socrates8 and what are you doing in the ,porch of the ,king ,archon8 ,surely you cannot be concerned in a suit before the ,king1 like myself8 7,project ,gutenberg-text #afdb7 ,,tr#c a bad tragic poet4 ,,tr#d ,meno #ia ,b3 ,,socrates3 ,you surely know1 do you not1 ,anytus1 that these are the people whom mankind call ,sophists8br,,anytus3 ,by ,heracles1 ,socrates1 forbear6 ,i only hope that no friend or kinsman or acquaintance of mine1 whether citizen or stranger1 will ever be so mad as to allow himself to be corrupted by them2 for they are a manifest pest and corrupting influence to those who have to do with them4 7,project ,gutenberg-text #afdc7 ,,tr#e a public speaker1 pleader1 ,latin orator 7,liddell and ,scott1 ,an ,intermediate ,greek-,english ,lexikon4 ,oxford4 ,clarendon ,press4 #ahhi74 ,,tr#f ,wagner1 p4 #he3 ,cf4 also ,gellius #c1 #ac1 ,callistratus ,athenis orator in re publica fuit quos illi appellant4 ,lyco belonged no doubt to the same class as ,callistratus4 ,,tr#g agn timtos3 in such a case the law did not stipulate a specific penalty4 ,,tr#h a juryman of the court1 a ,heliast 7,liddell and ,scott1 #ahhi74 ,,tr#i ,wagner1 p4 #ajd3 ,diogenes ,lartius #b1 #da1 agrees with our passage in stating that #bha judges pronounced ,socr4 guilty4 ,,tr#aj an assessment of damage1 ,aeschin41 etc4 a rating or assessment1 ,arist4 7,liddell and ,scott1 #ahhi74 ,,apologia ,,socratis4 ,,pars ,i4 ,,exordium4 ,quomodo vos1 ,athenienses1 affecerint accusatores mei1 nescio3 ego certe ipse quoque1 illis dicentibus1 paene mei sum oblitus2 adeo persuasibilis eorum oratio erat4 ,quamquam veri quidem1 prope dicam1 nihil dixerunt4 ,sed ex plurimis rebus1 quas mentiti sunt1 maxime unam sum hanc miratus1 quod monebant cavendum esse vobis1 ne a me deciperemini1 qui peritus essem dicendi4 ,quod enim eos non puduit1 quia nunc statim a me refellentur reipsa1 ubi patuerit me ne mediocriter quidem peritum esse dicendi1 id mihi visum est ab iis impudentissime fieri3 nisi forte dicendi peritum ipsi vocant eum1 qui vera dicat4 ,si enim hoc volunt1 fatebor equidem me1 non ipsorum exemplo1 esse oratorem4 ,isti igitur1 ut ego aio1 nihil veri dixerunt2 vos autem ex me nihil nisi verum audietis4 ,non1 hercle1 ,athenienses1 pulchris contextam orationem1 qualis ipsorum fuit1 verbis et vocabulis1 neque ornatam1 sed audietis immediate dicta quotidianis vocabulis4 ,nam credo iusta esse quae dico3 et ne quisquam vestrum exspectet aliter4 ,non enim deceat1 opinor1 cives1 huic aetati1 velut adolescentulo fingenti orationem1 ad vos prodire4 ,et vero hoc etiam atque etiam1 ,athenienses1 vos rogo et quaeso1 si me eodem genere audiatis pro me dicentem1 quo loqui sum solitus et in foro apud mensas1 ubi me vestrum plerique audierunt1 et aliis in locis1 ut nec miremini1 neque ob illud tumultuemini4 ,nam ita se res habet4 ,nunc ego primum in suggestum iudicii adscendi1 annos natus plus septuaginta4 ,mirifice ergo hospes sum in dictione hic usitata4 ,ut igitur1 si revera hospes essem1 veniam mihi1 opinor1 daretis1 si et voce illa et modo illo loquerer1 in quibus nutritus essem3 ita etiam nunc a vobis peto1 id quod iustum est mea sententia1 ut mihi dicendi modum liberum sinatis--fortasse enim aliquantulum deterior erit1 fortasse melior--2 idque solum consideretis1 atque ad id animum advertatis1 utrum iusta dicam nec ne4 ,nam iudicis haec laus est2 oratoris autem1 vera dicere4 ,,propositio4 ,primum igitur aequum est1 ,athenienses1 me ad prima quae in me iacta sunt mendacia et primis accusatoribus respondere2 deinde ad posteriora et posterioribus4 ,mihi enim apud vos multi exstiterunt accusatores1 qui iam pridem multos per annos et nihil veri dixerunt2 quos ego magis metuo quam ,anytum eiusque socios1 quamvis etiam hi sint graves4 ,verum illi sunt graviores1 qui vestrum plerisque a pueritia acceptis persuadebant rem1 quam crimini mihi darent1 falsissimam3 esse quendam ,socratem1 virum sapientem1 qui et coelestia curet1 et quae sub terra sint omnia perquisierit1 causamque inferiorem efficiat superiorem4 ,hi quod eam famam sparserunt1 ,athenienses1 graves illi sunt accusatores mei4 ,nam qui audiunt1 putant eos1 qui talia quaerant1 ne deos quidem esse statuere4 ,deinde accusatores hi sunt numero multi1 et longo iam tempore me accusarunt2 tum etiam ea aetate vobis haec dicebant1 qua maxime credere possetis1 quum vos partim pueri essetis et adolescentuli1 absentemque accusabant1 prorsus nemine causam dicente4 ,sed quod omnium absurdissimum est1 ne nomina quidem eorum licet scire aut dicere1 praeterquam si quis poeta inter eos est comicus4 ,quicumque autem invidia moti et calumnia usi sollicitabant vos1 et quod sibimet ipsis persuasum erat1 aliis persuadebant1 hi omnes longe difficillimi sunt4 ,neque enim huc producere licet eorum quemquam1 nec redarguere2 sed necesse est prorsus ut quasi cum larvis pugnem et dicendo et redarguendo1 respondente nemine4 ,itaque etiam vos existimate1 ut ego aio1 duplices mihi accusatores exstitisse2 alteros1 qui modo accusarunt2 alteros1 qui iam pridem1 quos dixi3 ac putate mihi faciendum ut adversus illos veteres me primum defendam4 ,nam et vos illis prius accusantibus aures praebuistis1 multoque magis quam his posterioribus4 ,age vero1 respondendum nunc est1 ,athenienses1 atque enitendum1 ut invidia1 quam vos longo tempore conceptam habetis1 ea vobis eximatur tam brevi tempore4 ,velim igitur hoc ita fieri1 si quid expediat et vobis et mihi1 et respondendo me quippiam proficere3 sed arbitror id difficile esse1 minimeque me latet1 qualis sit rei conditio4 ,verum tamen hoc ita esto1 uti deo placet2 legi quidem parendum est et causa dicenda4 ,,confutatio1 i4 ,itaque repetamus a principio1 quae illa accusatio sit1 unde exorta est infamia mea2 cui iam etiam fidem habens ,melitus1 hanc mihi actionem intendit4 ,age vero1 quidnam1 quod crimini mihi darent1 dicebant criminatores8 ,velut accusatorum enim nobis recitanda est iurata formula ipsorum3 ,socrates iniuste curioseque facit1 quod inquirit quae sub terra sunt et quae in coelo1 et causam inferiorem efficit superiorem1 aliosque eadem docet4 ,talis fere formula est4 ,atqui talia videbatis ipsi quoque in ,aristophanis comoedia1 ,socratem quendam ibi traduci1 praedicantem se per aerem gradiri et alias plurimas nugas agentem3 quibus de rebus ego nihil nec magnum quicquam nec tantillum intelligo4 ,atque hoc non dico tamquam contemnens id genus scientiae1 si quis talium rerum sapiens est3 nequaquam ego tot criminibus a ,melito reus fiam6 ,sed mihi talibus cum rebus1 ,athenienses1 nihil est4 ,testes hic rursus adhibeo plerosque vestrum1 postuloque ut vos alius alium edoceatis et dicatis1 quotquot me umquam audistis disserentem3 nam multi vestrum sunt qui audierunt4 ,dicite ergo inter vos1 an quis vestrum umquam de talibus rebus me quicquam aut magnum aut tantillum audierit disserentem3 atque ex eo cognoscetis1 huiusmodi esse etiam cetera de me vulgo narrata4 ,at neque horum quicquam factum est3 nec vero si ex quoquam audistis1 me id factitare ut erudiam homines et mercedem exigam1 ne hoc quidem verum est4 ,tametsi hoc quidem mihi videtur pulchrum esse1 si quis possit erudire homines1 quemadmodum et ,leontinus ,gorgias et ,prodicus ,ceus et ,hippias ,eleus4 ,nam horum quisque1 cives1 potest in quamvis civitatem profectus1 adolescentibus1 quos nihil prohibet cum quocumque velint suorum civium gratis versari1 his1 inquam1 persuadent ut1 relicta illorum consuetudine1 cum ipsis versentur1 pretio soluto1 atque insuper gratiam habeant4 ,praeterea etiam alius homo ,parius hic est sapiens1 quem ego sic cognovi esse in urbe4 ,forte enim conveneram virum1 qui sapientiae doctoribus plus pecuniae numeraverat quam ceteri omnes1 ,calliam ,hipponici4 ,hunc igitur rogabam--sunt enim ei duo filii--3 ,callia1 inquam1 si tui filii pulli equini aut vituli essent nati1 haberemus certe quem iis magistrum caperemus et conduceremus1 qui eos esset probos praestantesque redditurus in quo conveniret genere virtutis3 quippe is foret aliquis peritorum aut rei equestris1 aut agriculturae3 nunc quoniam homines sunt1 quem iis magistrum capere cogitas8 quis huius virtutis1 qua et homo et civis praestat1 sciens est8 nam te puto id quaesivisse1 propterea quod filios habes4 ,estne aliquis1 inquam nec ne8 ,vero1 inquit4 ,quis1 inquam1 et cuias8 et quo pretio docet8 ,evenus1 inquit1 mi ,socrates1 ,parius2 quinque minis4 ,ibi tum ego ,evenum beatum praedicavi1 si vere nosset hanc artem1 et adeo commode doceret4 ,ego ergo ipse quoque placerem mihi et superbirem1 ista si tenerem3 sed non teneo1 ,athenienses4 ,hic forsitan suscipiens aliquis dicat vestrum3 ,quodnam ergo tibi1 ,socrate1 negotium est8 ,unde crimina haec in te conflata sunt8 ,non sane enim1 te nihil curiosius ceteris tractante1 postea tantus rumor et sermo exiit1 nisi aliud quicquam ageres quam plerique4 ,dic ergo nobis1 quid rei sit1 ne etiam nos temere de te pronunciemus4 ,hoc qui dicit1 videtur mihi aequum dicere4 ,quare ego conabor vobis demonstrare1 quae tandem ea res sit1 quae mihi et nomen et crimen peperit4 ,audite1 quaeso4 ,ac fortasse nonnullis vestrum videbor ludere2 sed mihi credite1 nihil vobis nisi verum narrabo4 ,nam ego1 ,athenienses1 ob nullam rem aliam nisi ob sapientiam quandam hoc nomen adeptus sum4 ,qualis ista sapientia sit1 rogatis4 ,est ea1 ut opinor1 humana sapientia4 ,vere enim videor in hoc genere sapiens esse2 illi autem1 quos modo dicebam1 facile in maiore quodam quam humano genere sapientiae fuerint sapientes2 aut non habeo quod dicam4 ,non enim profecto illam teneo2 sed quisquid id ait1 is et mentitur et mei criminandi causa dicit4 ,at ne mihi obstrepatis1 ,athenienses1 etiamsi videar vobis aliquid magnum dicere4 ,non enim meum erit dictum1 quod dicam1 sed auctorem1 qui dixit1 haud spernendum vobis laudabo4 ,mea enim an sit aliqua sapientia et qualis1 testem vobis adhibebo deum ,delphicum4 ,nam ,chaerephontis1 opinor1 meministis4 ,is et mihi sodalis erat ab adolescentia1 et vestrum maiori parti simul sodalis1 simul vobiscum nuper ex urbe fugit rediitque4 ,ac noctis sane qualis fuerit ,chaerepho1 quam vehemens ad quamcumque rem animum appulisset4 ,ita etiam quondam ,delphos profectus1 hanc rem ausus est sciscitari--sed propter id quod dicam ne tumultuemini1 cives--3 rogavit enim hercle1 an quisquam esset me sapientior2 ,pythia autem respondit1 neminem sapientiorem esse4 ,quibus de rebus apud vos hic frater eius testabitur1 quoniam ipse mortuus est4 ,iam videte1 quibus de causis haec dicam4 ,volo enim vos docere unde mihi crimen conflatum sit4 ,nam ego illa re audita1 sic cogitabam3 ,quid tandem dicit deus8 aut quid significat8 nam ego sane mihi ipse nec magnae nec tantillae conscius sum sapientiae4 ,quid ergo tandem dicit1 quum ait me sapientissimum esse8 ,non enim profecto mentitur1 puto2 neque enim fas illi4 ,sic diu haerebam1 quid tandem diceret3 posthac aegerrime ad illud inquirendum hac fere via me contuli4 ,accessi ad eorum quendam qui sapientes videbantur esse1 ibi credens me1 si uspiam alibi1 posse arguere oraculum1 et adversus eius responsum ita dicere3 ,hicce est certe sapientior quam ego2 tu autem dixisti me4 ,ergo quum dispicerem hominem--nomine enim appellare nihil attinet3 erat autem civilium virorum quidam1 quem quum inspectarem1 ista prope mente fui1 ,athenienses--3 mox cum eo colloquenti visus mihi est ille tum aliis multis hominibus1 tum sibi maxime sapiens videri1 at non esse4 ,ibi conabar ei demonstrare1 ipsum putare se esse sapientem1 at non esse4 ,ex eo igitur et ipsi factus sum invisus1 et multis eorum qui aderant4 ,inde ego domum abiens hoc reputabam3 ,isto quidem homine ego sapientior sum4 ,nam etsi fortasse neuter nostrum quicquam scit rei praeclarae aut bonae2 at ille putat se aliquid scire1 quum nihil sciat2 ego autem1 ut nihil scio1 ita ne puto quidem me scire quicquam4 ,igitur tantulo hoc ipso videor esse sapientior illo1 quod quae nescio1 ea me ne puto quidem scire4 ,inde me ad alium contuli ex iis1 qui sapientiores illo habebantur2 sed is mihi in eandem venit opinionem4 ,tum vero et huic et aliis multis invisus factus sum4 ,postea ergo iam ordine singulos adii1 videns quidem et dolens invisum me fieri1 atque ob id metuens3 sed necessarium factu videbatur ut divinae vocis maximam rationem haberem1 et quid illa sibi vellet irem exploratum ad omnes omnino1 qui aliquid scire viderentur4 ,ibi iam1 ,athenienses--oportet enim verum ad vos dicere--1 ,canem adiuro1 hoc mihi accidisse quod dicam4 ,qui in summa dignatione erant1 ii paene maxime mihi visi sunt manci esse1 quaerenti de monitu dei3 alii vero qui contemptiores habebantur1 ad prudentiam probatiores esse homines4 ,ostendendus nimirum vobis est error meus1 tamquam laboribus me frangentis1 ut mihi denique a nemine posthac argui oraculum posset4 ,nam a civilibus viris transii ad poetas1 tum tragicos1 tum dithyrambicos1 tum ceteros1 velut ibi manifesto deprehensurus me illis indoctiorem esse4 ,ergo in manus sumptis eorum carminibus1 quae mihi maxime ab iis elaborata videbantur1 eos subinde interrogabam1 quid dicerent1 ut simul etiam aliquid discerem ab illis4 ,atqui pudet me vobis verum fateri1 cives3 attamen fatendum est4 ,nam prope dixerim1 omnes paene qui hic adsunt1 istis melius dicerent de iis quae isti composuerant4 ,ex eo itidem intellexi brevi1 etiam poetas quae componerent1 non sapientiae copia componere1 sed naturae quadam vi et divino instinctu1 veluti vates atque fatidicos4 ,nam hi quoque multa et praeclara dicunt1 nec tamen quicquam intelligunt eorum quae dicunt4 ,eiusmodi quippiam etiam poetis vidi evenire2 simulque animadverti1 eos propter carminis artem putare1 se rerum quoque ceterarum sapientissimos esse homines1 quarum non essent4 ,itaque etiam hinc abii1 credens me illis eadem re superiorem esse1 qua fuissem oratoribus4 ,postremo ad artifices ivi4 ,nam conscius mihi eram1 nihil propemodum me scire2 hos autem noram futurum esse ut invenirem multa et praeclara doctos4 ,neque ea quidem me fefellit opinio2 sed sciebant res quas ego nesciebam1 et hactenus me sapientiores erant4 ,verum1 ,athenienses1 eodem vitio1 quo poetae1 laborare mihi visi sunt etiam boni opifices4 ,quod artem praeclare tractarent1 putabant se quisque ceterarum quoque rerum vel maximarum sapientissimos esse4 ,atque hic eorum error sapientiam illam obscurabat4 ,quocirca me ipse interrogabam oraculi nomine1 utrum vellem talis qualis essem esse1 ita ut neque ad sapientiam illorum essem ullius rei sapiens1 neque ad illorum imperitiam imperitus1 an utrumque eorum quae illi haberent habere4 ,ac respondi mihi ipsi atque oraculo1 satius esse1 me sicut essem esse4 ,ex hoc iam examine1 ,athenienses1 et multae mihi inimicitiae contractae sunt1 longeque acerbissimae illae et gravissimae3 quo factum est ut multa mihi crimina conflata sint3 et nomen hoc additum est quo sapiens vocor4 ,credunt enim qui adsunt1 quoties ulla in re alium redarguo1 in ea ipsum me esse sapientem3 at illud vix dubium est1 ,athenienses1 quin revera sapiens sit deus1 illoque responso id significet1 humanam sapientiam parvi faciendam esse ac potius nihili4 ,videturque non de ,socrate id dicere1 sed usus esse tantum meo nomine1 me exemplum proponens1 quasi dicat3 ,is vestrum1 homines1 sapientissimus est1 quisquis ut ,socrates cognovit nihili se esse ad veram normam sapientiae4 ,quamobrem ego ad hunc usque diem circumiens quaero scrutorque monitu dei1 tum in civibus1 tum in hospitibus1 si quem eorum arbitror sapientem esse2 qui ubi mihi non videtur1 dei causam agens ostendo eum non esse sapientem4 ,itaque prae eo negotio nullum mihi otium fuit nec rerum civilium ullius memorabilis agendae1 nec domesticarum2 sed in extrama versor paupertate propter hoc dei ministerium4 ,praeterea qui me assectantur sponte adolescentes1 quibus maxime otium est1 ditissimorum illi patrum1 eos delectat audire quum explorantur homines3 ipsique saepe me imitantur2 ita operam dant ut alios explorent2 postea1 credo1 inveniunt magnam copiam hominum1 qui se putant aliquid scire1 sed aut pauca sciunt1 aut nihil4 ,hinc ergo ii qui ab illis explorantur1 irascuntur mihi1 non illis2 et dicunt1 ,socratem esse quendam impurissimum1 ab eoque corrumpi adolescentes4 ,at ubi aliquis eos rogat1 quibus factis et qua doctrina1 nihil quidem habent dicere1 sed rem ignorant2 tamen ut ne haerere videantur1 ista quae in omnes sapientiae studiosos in promptu sunt convicia1 iaciunt1 scrutari eum coelestia et subterranea1 deosque non statuere1 et inferiorem causam efficere superiorem4 ,nam verum1 ut arbitror1 nolint dicere1 suam et scientiae simulationem et rerum omnium inscitiam patefactam esse4 ,quoniam igitur illi1 opinor1 ambitiosi sunt et vehementes et multi1 et de compacto et persuasibiliter de me dicunt1 impleverunt aures vestras1 et pridem et nunc vehementer criminando4 ,ex quibus et ,melitus me adortus est et ,anytus et ,lyco3 ,melitus1 quod poetarum nomine dolet2 ,anytus1 quod opificum et eorum qui rempublicam tractant2 ,lyco1 quod nomine rhetorum4 ,quapropter1 sicut initio dixi1 admirer1 si ego vobis possim tam brevi tempore hanc invidiam eximere1 in tantum auctam4 ,habetis1 ,athenienses1 ea quae vera sunt3 nam ego nec magnum quicquam nec tantillum vobis occultans aut dissimulans1 causam dico4 ,tametsi propemodum scio1 iisdem veris dicendis me in odium incurrere4 ,quae res argumento est1 vera me loqui1 idque esse meum crimen1 et has rei causas esse4 ,itaque sive nunc1 sive posthac ista quaesieritis1 ea ita esse invenietis4 ,,confutatio1 ii4 ,de iis rebus igitur1 de quibus primi acccusatores me accusabant1 defensio mea satis haec sit ad vos4 ,ad ,melitum autem1 virum optimum et civitatis amantem1 ut ait1 et ad posteriores1 dehinc me conabor defendere4 ,iam rursus1 quando hi sunt alii accusatores1 eorum sumamus iuratam litis formulam4 ,habet autem sic fere3 ,socratem ait iniuste facere1 quod et adolescentes corrumpat1 et deos1 quos civitas statuit1 non statuat1 sed alia daemonia nova4 ,tale igitur est crimen4 ,iam eius criminis unamquamque partem examinemus4 ,ait me iniuste facere1 qui corrumpam adolescentes4 ,ego autem1 ,athenienses1 iniuste facere dico ,melitum1 quod serio ludit et temere in iudicium homines vocat1 simulans de rebus laborare se et sollicitum esse1 quarum nulla ipsi umquam cura fuit4 ,quod ita esse1 conabor etiam vobis ostendere4 ,quare dic mihi1 quaeso1 ,melite3 ,nempe plurimi facis1 ut adolescentes fiant quam optimi8 ,ita4 ,dic his1 age1 quis eos meliores reddit8 non enim dubium est quin id scias1 quum res tibi curae sit4 ,nam corruptorem1 ut ais1 nactus me ad hos educis atque accusas4 ,ergo eum qui meliores reddit demonstra1 age dum1 et ostende iudicibus4 444 ,viden' te silere1 ,melite1 neque habere quod dicas8 ,atqui annon turpe hoc tibi satisque arguere videtur1 id quod ego aio1 te nihil rem curasse8 444 ,iam dic1 amabo1 quis illos reddit praestantiores8 ,leges4 ,at non hoc rogo1 vir optime2 sed quis homo1 qui primum etiam id ipsum sciat1 leges4 ,iudices hi1 ,socrate4 ,ain' tu1 ,melite8 ,hine possunt erudire et meliores reddere adolescentes8 ,maxime4 ,utrum unusquisque1 an alii eorum possunt1 alii non possunt8 ,unusquisque4 ,pulchre1 ,iuppiter1 narras1 et magnam copiam hominum iuventuti utilium4 ,quid autem8 utrum auditores hi eos meliores reddunt1 annon8 ,etiam hi4 ,quid8 ,utrum senatores8 ,etiam senatores4 ,at numquid1 ,melite1 concionarii cives corrumpunt iuventutem8 an illi quoque eos meliores quisque reddunt8 ,etiam illi4 ,praeter me igitur1 quantum video1 nemo est ,atheniensium1 qui non reddat probos ac praestantes2 ego autem solus corrumpo4 ,ain' tu8 ,prorsus plane id aio4 ,sane magnum in me arguis infortunium4 ,itaque mihi responde3 ,utrum etiam in equis res ita esse tibi videtur1 ut qui eos meliores faciant1 ii sint omnes homines1 unusque sit quidam qui corrumpat8 an contra plane1 ut unus quidam sit qui eos possit meliores facere1 aut perpauci1 qui in arte equestri versantur2 plerique autem1 quum equos tractant et iis utuntur1 corrumpant8 annon ita1 ,melite1 res est tum in equis1 tum in ceteris omnibus animantibus8 444 ,certissime1 sive tu et ,anytus negatis1 sive aitis4 ,magna sane quaedam felicitas nostra videtur esse in adolescentibus1 si unus modo eos corrumpit1 ceteri iis utilitatem praebent4 ,atenim satis ostendis1 ,melite1 numquam tibi curae fuisse adolescentes2 ipseque perspicue declaras negligentiam tuam1 quod me de rebus1 quarum procul a te studium fuit1 ad iudices educis4 ,sed amplius nobis dictu1 per deum immortalem1 ,melite1 satiusne est habitare inter cives bonos1 an inter malos8 444 ,responde1 sodes4 ,nihil difficile rogo4 ,annon et mali proximis semper vicinis in aliqua re nocent1 et boni prosunt8 ,omnino4 ,estne ergo aliquis1 qui ab iis quorum consuetudine utitur1 potius damnum malit quam commodum accipere8 444 ,amabo1 responde4 ,respondere quidem etiam lex iubet4 ,estne qui sibi velit noceri8 ,nemo quisquam4 ,age vero1 utrum huc me vocasti1 quod corrumpam adolescentes et pessimos eos reddam consulto1 an quod nolens8 ,quod consulto scilicet4 ,quid tandem adeo tu istud aetatulae1 ,melite1 me sapientior es homine hoc aetatis1 ut tu quidem cognitum habeas1 et malos male proximis semper vicinis facere1 et bonos bene3 ego autem eo ignorantiae venerim1 ut hoc quoque nesciam1 si quem eorum quibus utar1 improbum fecero1 me in periculum incurrere1 ne quid ab eo mali accipiam8 ,tantumne ergo hoc mali voluntate mea attraho1 ut tu ais8 ,hoc ego tibi non credo1 ,melite1 neque alius1 puto1 quisquam hominum credet2 verum aut non corrumpo1 aut1 si corrumpo1 facio nolens4 ,ita tu quidem utrobique mentiris4 ,sin autem nolens corrumpo1 peccatorum talium et involuntariorum neminem moris est arcessere1 sed privatim prensum docere et commonefacere4 ,non enim dubium est1 ubi rem didicero1 me destiturum esse ab eo1 quod faciam imprudens4 ,tu autem agere mecum et me docere vitasti atque noluisti2 huc educis1 quo educere moris est eos qui castigationis egent1 non disciplinae4 ,atenim illud1 ,athenienses1 iam apparet1 quod ego dicebam1 huic ,melito rem nulli umquam curae fuisse4 444 ,tamen dic nobis1 quomodo,,tr#a ais1 ,melite1 adolescentulos a me corrumpi8 ,nempe1 quantum litis a te agendae formula indicat1 eo quod doceo statui non oportere deos quos civitas statuit1 sed alia daemonia nova8 annon haec docentem me dicis esse corruptorem8 ,immo prorsus plane hoc dico4 ,ipsorum ergo1 ,melite1 horum deorum causa1 quorum nunc res agitur1 velim id etiam planius dicas et mihi et hisce viris4 ,nam ego intelligere nequeo1 utrum dicas docere me statuendos deos aliquos--adeoque ipse statuo esse deos1 nec penitus tollo numen eorum1 neque hac parte pecco--2 modo non eos quos civitas sed alios1 atque hoc est illud1 de quo me accusas1 quod alios2 an omnino me ais neque ipsum statuere deos1 et eadem ceteros docere4 ,hoc dico1 te omnino deos non statuere4 ,o mirifice ,melite1 quorsum hoc dicis8 ,ergo ne solem quidem nec lunam statuo esse deos1 sicut homines ceteri8 ,non hercle1 iudices3 nam et solem esse lapidem ait1 et lunam1 tellurem4 ,anaxagoram a te accusari putas1 dilecte ,melite2 et ita contemnis hos1 et litterarum expertes putas esse1 ut nesciant ,anaxagorae ,clazomenii libros harum quaestionum refertos esse4 ,nimirum haec etiam adolescentes a me discunt1 quae cuivis subinde1 si permagno1 drachma licet de scena emere1 ut ,socratem irrideant1 si haec simulet sua esse1 praesertim tam absurda4 ,siccine1 pro ,iuppiter1 videor tibi neminem statuere deum esse8 ,neminem vero1 hercle1 nullo pacto4 ,rem dicis1 ,melite1 quae supra fidem sit1 ac sane1 ut ego arbitror1 tuam ipsius4 444 ,videtur enim hic mihi1 ,athenienses1 nimis superbus et petulans esse1 planeque superbia quadam et intemperantia et iuvenili levitate accusationem hanc suscepisse4 ,dixeris eum velut aenigmatis conditorem experiri1 utrum,,tr#b ille scilicet sapiens ,socrates intelliget me ludere et pugnantia dicere1 an illum ceterosque1 qui audiunt1 in fraudem illiciam8 ,nam video eum sibimet ipsum contraria dicere in me accusando1 tamquam si dicat3 ,socrates iniuste facit1 quod deos non statuit1 sed quod deos statuit4 ,atqui hoc est iocantis4 ,iam considerate mecum1 ,athenienses1 quomodo haec dicere me videatur3 at tu responde nobis1 ,melite4 ,vos autem1 id quod initio a vobis petii1 memineritis mihi non obstrepere1 si consueto more verba faciam4 ,estne hominum aliquis1 ,melite1 qui statuat res humanas esse1 homines autem non statuat8 444 ,respondeat1 ,athenienses1 et ne aliud atque aliud occlamitet4 444 ,estne qui equos non statuat1 verum artem equestrem8 ,aut qui tibias non statuat1 verum tibiarum inflandarum artem8 444 ,nemo est1 vir optime4 ,nisi tu vis respondere1 ego tibi narrabo et ceteris auditoribus4 ,sed quod statim rogavero1 ad id responde4 ,estne qui daemonia seu divina esse statuat1 daemonas autem seu deos non statuat8 ,nemo est4 ,ut iuvisti nos6 ,quippe vix tandem respondisti1 ab auditoribus coactus4 ,annon ergo daemonia et statui a me ais et doceri1 sive nova ista seu vetera8 ,ita daemonia certe statuo1 te iudice3 idque etiam in formula litis iureiurando confirmasti3 sed si daemonia statuo1 etiam daemonas1 opinor1 a me statui prorsus necesse est4 ,annon est ita8 444 ,est vero4 ,sumo enim te affirmare1 quoniam non respondes4 ,iam daemonas annon aut deos esse ducimus1 aut deorum filios8 ,ais an negas8 ,aio4 ,sic igitur1 si daemonas esse credo1 ut tu ais1 sive illi dii quidam sunt1 id verum est quod dico1 te perplexe loqui et iocari1 negantem credi a me deos1 et aientum rursus deos a me credi1 quia daemonas esse credam3 sin illi deorum filii quidam sunt spurii1 vel ex ,nymphis1 vel ex aliis quibusdam feminis1 quarum etiam dicuntur1 num quisquam deorum filios credet esse1 deos autem non credet8 ,aeque enim absurdum id fuerit1 ac si quis equorum prolem credat esse vel asinorum1 mulos1 equos autem et asinos non credat4 ,quamobrem fieri non potest1 ,melite1 quin tu aut quod velles haec nos tentare1 litem hanc moveris1 aut quod non haberes in quod me vocares verum crimen4 ,ut autem cuiquam tu persuadeas hominum1 qui vel paululum habeat mentis1 eiusdem esse viri1 et ponere daemonia ac divina1 et non ponere nec daemonas1 nec deos1 neque heroas1 id vero fieri nullo modo potest4 ,,egressio4 ,atenim1 ,athenienses1 me culpa vacuum esse ex ipsa ,meliti accusatione1 non longam poscere mihi videtur defensionem1 sed vel haec sufficiant3 quod autem supra dicebam1 in magno et multorum odio me versari1 id1 scitote1 verum est4 ,atque hoc est quod me perdet1 si quid perdet1 non ,melitus1 neque ,anytus1 sed vulgi criminatio et invidia2 quae res multos etiam alios eosque bonos viros perdiderunt1 atque in posterum1 credo1 perdent3 neque adeo metuendum erat ne illa vis in me deficeret4 ,iam dicat forsitan aliquis3 ,et non te pudet1 ,socrate1 eo usum esse vitae instituto1 unde impendeat nunc tibi periculum mortis8 ,huic ego iustissime ita respondebo3 ,haud recte dicis1 mi homo1 si vivendi aut moriendi periculum putas reputandum esse ab eo1 cuius vel mediocris sit virtus1 et non unum potius illud spectandum1 si quid agat1 utrum iuste an iniuste agat1 bonique an mali viri fungatur officio4 ,nam ista quidem tua ratione vitiosi forent heroes illi1 quotquot ad ,troiam occubuerunt1 tum ceteri1 tum ,thetidis filius3 qui adeo periculum contempsit prae subeunda aliqua turpitudine1 ut1 postquam ei occidere cupienti ,hectorem1 dixisset mater1 quae quidem erat dea1 sic fere1 ut opinor3 ,fili1 si ,patrocli amici caedem ulciscere1 atque ,hectorem interficies1 ipse moriere3--,illico enim iam1 inquit1 post ,hectora nex tibi certa est--3 ille igitur1 his auditis1 mortem ac periculum parvi pendens1 multoque magis metuens vivere ignavus1 et amicos non ulcisci1 ,illico sic1 inquit1 moriar1 iniuriam persequutus eius qui laesit1 ne deridendus hic maneam curvas ad naves1 telluris inutile pondus4 ,numne illum putas curasse mortem ac periculum8 ,ita enim res est plane1 ,athenienses3 quo quisque in loco se statuerit ipse1 quod optimum arbitraretur sequutus1 aut a praefecto statutus fuerit1 ibi eum oportet meo iudicio perstare et dimicare1 nihil nec mortem neque aliud quicquam reputantem prae turpitudine4 ,itaque si ego olim1 quum statuerunt me praefecti1 qui a vobis cum imperio in me creati erant1 et in ,potidaea et in ,amphipoli et ad ,delium1 tum quo in loco statuerunt1 mansi non secus quam quilibet alius1 et vitae periculum adii3 nunc graviter delinquam1 ,athenienses1 si1 quum deus me1 ut ego putavi atque in animum induxi1 huc statuerit ut viverem occupatus in sapientia quaerenda in meque ipso et ceteris explorandis1 ibi aut mortis aut alius cuiusquam rei metu de statione discedam4 ,indignum profecto sit1 et meritissimo me aliquis in ius educat1 quod deos esse non credam1 ut qui oraculo fidem non habuerim1 mortemque metuam1 et sapiens esse mihi videar1 qui non sim4 ,nihil enim1 cives1 aliud est1 metuere mortem1 quam videri sibi sapientem esse1 qui non sit4 ,est enim1 quae nescit1 videri scire4 ,nam quid sit mors1 nemo scit2 ne id quidem an homini sit omnium maximum bonorum3 sed metuunt1 quasi probe sciant maximum malorum esse4 ,atque hoc nonne manat ex probrosa ista inscitia1 quum quis putat se scire ea quae nescit8 ,ego autem1 cives1 hac re fortasse hic quoque vulgus hominum antecello2 et si in aliqua re me sapientiorem quoquam dixerim esse1 in hoc dixerim1 quod1 quum non satis sciam de rebus1 quae sunt apud inferos1 etiam videor mihi nihil scire4 ,at iniusta facere et non parere meliori1 sive deo sive homini1 id malum et turpe esse scio4 ,prae malis igitur1 quae mala esse scio1 ea quae nescio an forte sint bona1 numquam metuam1 neque fugiam4 ,quare ne nunc quidem1 si me absolvitis1 ,anyto non obsequuti1 qui dixit me aut omnino non educendum huc fuisse1 aut semel eductum1 utique morte multandum esse1 monens vos1 si evasero1 fore mox ut filii vestri ea1 quae ,socrates doceat1 sectantes1 omnes penitus corrumpantur2 si iam mihi dicatis3 ,socrate1 nunc quidem ,anyto non obsequemur1 sed absolvimus te1 hac tamen conditione ne longius in isto examine aut in sapientia quaerenda versere2 sin posthac prehensus fueris in ea opera1 moriere3 si inquam1 ea lege me absolveritis1 sic respondebo vobis3 ,ego vos1 ,athenienses1 in magno honore atque amore habeo1 sed deo magis parebo quam vobis2 et1 quoad spiro ac possum1 haud desinam sapientiam quaerere1 vosque adhortari et admonere1 quoties alicui vestrum occurrero1 hac qua suevi oratione3 ,optime vir1 ,athenis natus quum sis1 urbe maxima et laudatissima ob sapientiam et fortitudinem1 opes quidem ut tibi sint quam plurimae1 utque gloria sit et honor1 non te pudet curare2 at prudentiam et veritatem et ut animus tuus quam optimus fiat1 non curas1 neque studes3 et si quis vestrum controversetur eaque se dicat curare1 non statim dimittam eum1 nec discedam1 sed interrogabo et examinabo et redarguam2 et si mihi non videbitur possidere virtutem1 idque dicere tamen1 exprobrabo1 quod res plurimi aestimandas minimi pendat1 viliores autem pluris4 ,ita et iuniori et seniori1 cuicumque occurrero1 faciam1 sive hospiti sive civi2 magis tamen civibus1 quo mihi propiores estis genere4 ,nam id iubet1 scitote1 deus2 et ego arbitror nullumdum vobis bonum contigisse in civitate maius quam hoc meum deo obsequium4 ,nihil enim circumiens aliud ago nisi ut suadeam et iunioribus et senioribus vestrum1 ne corporum studio se dedant aut opum prius1 aut cuiusquam alius rei tam intente1 quam animi ad optimam rationem formandi2 monens1 non ex opibus exsistere virtutem1 sed ex virtute opes et cetera omnia hominibus bona1 tum privatim tum publice4 ,quae si dicens corrumpo adolescentes1 perniciosa haec sane fuerint2 sin quis alia me dicere ait praeter illa1 nihil dicit4 ,quocirca ita responderim3 ,athenienses1 sive parebitis ,anyto1 sive non2 seu dimittetis me1 seu non3 sic habetote1 non aliter facturum me esse1 etiamsi saepe mihi sit moriendum4 ,ne tumultuemini1 ,athenienses1 sed quod vos rogavi1 servate mihi ut ne tumultuemini ob ea quae dico1 sed audiatis4 ,nam iuvabit vos1 ut opinor1 auditio4 ,etenim dicturus vobis nunc sum alia quaedam1 quibus fortasse reclamabitis2 at nolite hoc facere4 ,profecto enim1 si me occidetis1 talem qualem ego dico1 non me magis laedetis quam vosmet ipsos4 ,me enim nequaquam laedet nec ,melitus1 nec ,anytus2 nam ne poterunt quidem4 ,non enim fas esse arbitror meliorem virum laedi a deteriore4 ,occidet me fortasse aut expellet aut ignominia notabit2 et haec quidem fortasse hic aut alius quispiam1 credo1 maxima mala putat2 sed ego non puto1 verum multo magis1 si quis facit quod nunc hicce facit1 quum hominem occidere audet4 ,nunc igitur1 ,athenienses1 ego minime mea causa haec dico1 ut nonnemo putet1 sed vestra causa1 ne peccetis in dono1 quod deus vobis dedit1 me condemnando4 ,si enim me occideritis1 non facile talem invenietis alium1 ita plane--quamquam dictu ridiculum erit--appositum a deo civitati1 velut magno et generoso equo1 sed ob magnitudinem segniore1 et qui incitamento eget calcaris cuiusdam3 qualem mihi videtur deus addidisse me civitati1 qui vos incitem et impellam et obiurgem singulos1 neque cessem totum diem omnibus locis vobis assidere4 ,talis ergo alius non facile vobis continget1 cives4 ,quare1 me si audietis1 parcetis mihi4 ,at vos offensi forsitan1 velut dormitantes quum excitantur1 me ferietis1 atque ,anyto obsequuti1 temere occidetis2 posthac reliquum tempus perdormiscetis1 nisi quem alium deus vobis miserit1 cura permotus vestri4 ,me autem talem esse1 qui a deo civitati datus videar1 hinc cognoscere poteritis4 ,nimirum non humanum videtur1 quod ego mea omnia neglexi1 resque domesticas tot iam annos pessumire sivi1 vestram autem rem assidue curo1 privatim quemque adiens1 tamquam pater aut frater maior1 et ad studium impellens virtutis4 ,quodsi ullum ex ea re caperem fructum1 aut mercedem quaererem ex his adhortationibus1 esset sane aliqua rei ratio3 nunc ipsi videtis1 hos accusatores1 quum in ceteris omnibus tam impudenter accusarint1 tamen non depuduisse adeo1 ut adhiberent qui testaretur1 me ullam umquam mercedem aut exegisse aut postulavisse4 ,contra enim1 opinor1 idoneum ego adhibeo testem1 vera me dicere1 paupertatem4 ,fortasse igitur mirabile videatur1 quod1 quum ita privatim quemque consilio iuvem circumiens atque aliena curans1 publice non audeo prodire in concionem vestram1 ut consilio iuvem civitatem4 ,sed eius rei causa est1 quam vobis audientibus saepe multis in locis exposui1 solitum mihi fieri omen quoddam divinum et daemonium2 quod etiam in scripta accusatione sua ,melitus derisit4 ,mihi vero illud iam a puero audiri coeptum est1 vox quaedam1 quae quum auditur1 semper repellit me ab eo quod forte facturus sum1 impellit autem numquam4 ,idque est quod mihi adversatur ne rempublicam tractem2 ac pulcherrime adversari mihi videtur4 ,nam profecto1 ,athenienses1 si ego pridem aggressus essem publica negotia tractare1 pridem periissem1 neque aut vobis utilitatis quicquam attulissem1 aut mihimet ipsi4 ,at ne succensete mihi1 vera dicenti4 ,nemo enim hominum salvus erit1 qui aut vobis aut cuicumque alii populo ingenue adversetur1 multaque contra ius et leges in civitate fieri prohibeat2 sed necesse est vere pugnaturum pro iure1 si salvus esse vel brevi tempore volet1 privatum agere1 neque rempublicam capessere4 ,gravia equidem dabo vobis argumenta eius rei1 non dicta1 sed1 quod vos magni ducitis1 facta4 ,audite ergo mihi quae acciderunt1 ut cognoscatis nemini me contra officium cedere metu mortis1 quamvis non cedendo iam iamque perierim4 ,dicam autem vobis gravia et iudiciaria1 sed vera tamen4 ,namque ego1 ,athenienses1 nullo umquam publico munere sum functus1 praeterquam senatorio2 ac forte quondam tribus nostra ,antiochis locum prytanicum sortita erat1 quum vos decem praetores illos1 qui corpora in proelio navali caesorum non sustulerant1 cunctos una sententia damnari iussistis1 contra leges1 sicut posterius vobis omnibus visum est3 tum ego solus e prytanibus adversatus sum vobis1 quo minus quid faceretis contrarium legibus1 diversumque mihi calculum3 et quum rhetores parati essent me deferre atque in ius educere1 vosque id iuberetis et acclamaretis1 ego mihi ex lege et iusto periculum potius subeundum duxi quam vobiscum1 iniusta decernentibus1 faciendum terrore vinculorum aut mortis4 ,atque haec quidem fiebant tum1 quum adhuc populare in civitate imperium erat3 quum illud autem ad paucos pervenisset1 ,trigintaviri rursus me arcessiverunt cum quatuor aliis in tholum1 atque imperarunt ex ,salamine huc adducere ,leontem ,salaminium1 ab ipsis occidendum2 qualia illi etiam aliis multis multa imperabant1 quum polluere criminibus quam plurimos vellent4 ,tunc vero ego rursus non verbis sed facto ostendi1 mortem videri mihi--nisi subrustice dictum videbitur--susque deque habendam1 sed ut nihil iniustum aut impium committerem1 id vero maximae curae habendum4 ,me quidem illa potestas adeo violenta non perterruit1 ut iniustum quicquam committerem4 ,itaque ut ex tholo egressi sumus1 ceteri quatuor iverunt ,salamina atque huc adduxerunt ,leontem1 ego autem meam viam abii domum4 ,et forsitan haec mihi causa fuisset mortis1 nisi ista potestas cito sublata esset4 ,huius autem rei vobis plurimi erunt testes4 ,num ergo putatis me tot annos superaturum fuisse1 si publicis muneribus fungerer1 bonique viri fungens officio1 iustitiae suffragarer1 atque hoc1 ut decet1 plurimi facerem8 ,nihil profecto minus1 ,athenienses3 neque enim alius quisquam hominum potuerit4 ,at ego per omnem vitam1 et publice sicubi quid egi1 talis reperiar1 et privatim idem ille1 utpote qui nemini umquam concesserim quicquam praeter aequum1 neque alii1 neque horum cuiquam1 quos ii qui me calumniantur1 dicunt meos discipulos esse4 ,ego autem nullius umquam magister fui2 sed si quis me loquentem et meas res obeuntem audire cuperet1 sive iunior1 sive senior1 neminem umquam prohibui4 ,neque vero is sum qui pecunia accepta disseram1 aut non accepta omittam2 sed diviti pariter et pauperi me praebeo interrogandum1 ac si cui libet1 respondenti licet audire quae dico4 ,atque eorum sive quis probus fit1 sive non fit1 iure non sustinuerim causam ipsorum1 quorum neque ulli promisi quicquam doctrinae1 neque tradidi4 ,si quis autem dicit se a me umquam aut didicisse aut privatim audisse1 quod non etiam ceteri omnes1 is1 scitote1 verum non dicit4 ,sed qua tandem re nonnullos iam dudum oblectet conversatio mea1 audistis1 ,athenienses3 plane narravi ego vobis verum1 oblectari eos quum audiunt explorari1 si qui putant se sapientes esse1 qui non sunt4 ,est enim res haud iniucunda4 ,mihi autem hoc1 sicut ego aio1 imperatum est a deo ut faciam1 tum per vaticinia1 tum per insomnia1 tum quocumque demum modo divinum aliud numen homini imperare aliquid solet ut agat4 ,haec1 ,athenienses1 et vera sunt et argumentis vinci facile possunt4 ,nam si ego iuniores partim corrumpo1 partim corrupi1 sane oportebat eos1 si qui seniores facti cognorunt sibi1 quum adolescentes essent1 in aliqua re umquam me male consuluisse1 nunc ipsos exsurgere meque accusare atque ulcisci3 sin autem ipsi nollent1 aliqui certe ex cognatis ipsorum1 patres aut fratres aut alii necessarii1 debebant1 si quod malum a me cognati eorum perpessi essent1 nunc meminisse atque ulcisci4 ,venerunt utique1 quos adesse video1 huc eorum multi3 primum ,crito hic1 meus aequalis et popularis1 ,critobuli huius pater2 dein ,lysanias ,sphettius1 ,aeschinis huius pater1 item ,antiphon ,cephisiensis hic1 ,epigenis pater2 atque alii etiam hi1 quorum fratres illa conversatione mea usi sunt1 ,nicostratus ,zotidae filius1 ,theodoti frater3--et ,theodotus quidem obiit1 ut ille mihi non potuerit apud hunc deprecator esse--3 tum ,paralus hic ,demodoci filius1 cuius frater erat ,theages1 et hic ,adimantus ,aristonis filius1 cuius hicce ,plato frater est1 et ,aeantodorus1 cuius frater est hic ,apollodorus4 ,sed et alios plurimos ego vobis nominare possum1 quorum omnino aliquem debebat ,melitus in actione sua adhibere testem3 et si tunc oblitus est1 nunc adhibeat--ego non impedio--si quid eiusmodi habet4 ,verum alia omnia invenietis1 cives2 omnes mihi succurrere paratos1 corruptori1 qui malefacit cognatis ipsorum1 uti aiunt ,melitus et ,anytus4 ,etenim ipsis quidem corruptis forsitan esse possit ratio cur succurrant2 incorruptis vero1 iam senioribus viris1 illorum necessariis1 quae potest ratio esse succurrendi mihi1 nisi recta haec et iusta1 quod sciunt ,melitum mentiri1 me autem vera loqui8 ,sed hactenus1 cives4 ,nam quae habui pro me dicenda1 haec propemodum sunt1 et alia1 ut puto1 eiusdem modi4 ,,peroratio4 ,fortasse autem aliquis vestrum indignabitur1 memor sui1 si1 quum ipse quondam vel leviore in periculo quam periculum hoc meum est versatus1 oraverit iudices suppliciterque rogaverit multis cum lacrimis1 simul1 quo magis misericordiam moveret1 productis filiis suis et aliis cognatorum atque amicis multis1 ego nunc huiusmodi nihil faciam1 quamvis in extremum1 ut videor1 adductus discrimen4 ,ergo fortasse1 aliquis haec cogitans1 mihi arroganter contumax irascetur hoc ipsum1 et calculum iratus mittet4 ,quo animo si quis est vestrum--id quod equidem nolim--1 sed si est1 aequam mihi rem videor ad eum dicturus1 quum dico3 ,mihi quoque1 vir optime1 etiam cognati sunt quidam4 ,non sum enim1 ut ,homerus ait1 ex quercu aut rupe oriundus1 sed ab hominibus3 unde et cognati mihi sunt1 ,athenienses1 et filii quidem tres2 unus iam adolescens1 duo etiam parvuli3 quorum tamen nullum huc producam1 ut a vobis exorem absolutionem4 ,cur tandem igitur nihil huiusmodi faciam8 ,non arroganti contumacia1 ,athenienses1 nec vestri contemptu3 verum an ego fidenti animo mortem exspectem1 nec ne1 alia est ratio3 ad existimationem autem et meam et vestram omninoque civitatis1 non convenire mihi arbitror huiusmodi quicquam facere1 qui et hanc aetatem et hoc nomen adeptus sum1 sive illud merito1 sive immerito2 certe opinio est1 ,socratem aliqua re praestare plerisque hominibus4 ,si igitur ii vestrum qui videntur praestare aut sapientia aut fortitudine aut alia quacumque virtute1 ita se adhibebunt1 turpe id fuerit2 quales ego saepe vidi in iudiciis1 qui aliquid esse viderentur1 mirifice tamen sese gerere1 quippe putantes nescio quid horrendum sibi eventurum1 ubi moriendum foret2 quasi immortales essent futuri1 si a vobis non occiderentur4 ,qui quidem mihi labem adspergere videntur civitati2 adeo ut exterorum non nemo existimare possit1 virtute praestantes ,athenienses1 et quos quisque sibimet ipsi in magistratibus ceterisque honoribus mandandis praeponere soleat1 eos nihilo praestantiores mulierculis esse4 ,haec enim1 ,athenienses1 nec vos facere decet1 qui modo qualescumque esse videmini1 nec si nos faciamus1 a vobis concedendum est2 sed hoc sane ostendendum1 multo potius damnaturos vos esse eum1 qui miserabilia haec spectacula edat1 faciatque ut civitas derideatur1 quam qui se teneat quietus4 ,mitto existimationem1 cives2 ne iustum quidem esse arbitror exorare iudicem1 aut ab exorato absolvi1 sed docere ac persuadere4 ,non enim ad hoc sedet iudex ut ius gratificetur1 sed rem ut iudicet2 utpote iuratus1 se non gratiam1 quibuscumque libeat ipsi1 sed ius redditurum esse ex legibus4 ,quocirca nec nobis licet assuefacere vos ad peierandum1 nec vobis assuefieri3 sic enim neutri nostrum pietatem servare possunt4 ,ne igitur putate1 ,athenienses1 ea mihi apud vos facienda1 quae neque honesta1 nec iusta nec pia esse censeo1 nunc praesertim1 pro ,iuppiter1 quum maxime ,,tr#c impietatis arcessitus ab hocce ,melito4 ,nam si persuadendo atque exorando vim vobis afferrem iuratis1 aperte docerem non statuendos vobis deos esse1 et plane1 dum causam dico1 accusarem memet ipsum1 tamquam deos non credentem4 ,sed tantum abest ut id faciam1 ,athenienses1 ut magis etiam credam quam meorum quisquam accusatorum2 iamque vobis permitto ac deo1 iudicare de me1 sicut optimum tum mihi futurum est tum vobis4 ,,pars ,,ii4 ,quare igitur haud indigne feram1 ,athenienses1 quod factum est ut me damnaretis1 et alias plurimas habeo causas1 neque inopinanti mihi id factum est2 quin multo magis utrorumque calculorum miror effectum numerum4 ,non enim putaram tam prope afore1 sed aliquanto longius3 nunc autem si tres modo calculi aliter cecidissent1 opinor1 evasissem4 ,ac ,melitum quidem iam videor mihi evasisse1 neque evasi tantum1 sed nemini hoc dubium est1 si ,anytus et ,lyco ad me accusandum non surrexissent1 illum etiam mille drachmas soluturum fuisse1 non recepta quinta parte calculorum4--,aestimat ergo mihi vir litem poenamque morte4 ,sit ita4 ,quanam autem re ego contra aestimabo1 ,athenienses8 ,ea certe quam commerui4 ,quid igitur8 ,quam commerui poenam aut multam1 quod nescivi quietus me tenere in vita1 nihilque curans ea quae plerique1 quaestum1 rem familiarem1 conciones et potestates et conspirationes et seditiones quae in civitate fiunt1 quod putabam longe longeque digniorem me esse quam ut ex talibus salutem quaererem1 non egi hoc ut obirem ea quibus obeundis nec vobis nec mihi ipsi quicquam utilitatis afferre potuissem1 sed ut quemque privatim demererer quo maximo videbar posse merito1 hoc unum egi1 ausus cuique vestrum suadere ne suarum rerum ullius curam susciperet prius quam sui ipsius suscepisset1 ut quam optimus et prudentissimus fieret1 neve negotiorum civitatis prius quam ipsius civitatis1 eodemque modo ceterarum item rerum curam et cogitationem susciperet3 quid igitur commerui1 talis qui fuerim8 ,boni sane aliquid1 ,athenienses1 si modo pro dignitate atque ex vero aestimatis2 et quidem boni id genus quod conveniat mihi4 ,iam quid convenit pauperi viro1 benemerenti1 qui otio indiget ut vos ad virtutem adhortetur8 ,nihil est quod tam conveniat1 ,athenienses1 tali viro magis1 quam ut ei publice victus in prytaneo praebeatur2 multoque id magis quam si quis vestrum equo aut bigis aut alio curriculo ,olympiis vicit4 ,is enim vos facit ut beati videamini esse1 ego autem ut sitis3 isque victu non indiget1 ego autem indigeo4 ,itaque si me oportet ex vero ac pro dignitate aestimare1 victum dicam in prytaneo4 ,fortasse igitur vobis1 quum haec dico1 similiter videor dicere ac de miseratione et supplicibus verbis1 arroganter contumax2 verum non ita se res habet1 ,athenienses1 sed hoc potius modo4 ,persuasum est mihi1 a me sciente neminem affici iniuria--sed vobis quidem id non persuasero2 nam breve fuit tempus1 quo sermones inter nos contulimus3 nam si lex esset vobis1 sicut apud alios homines est1 morte ne quis multetur unius tantum diei iudicio sed plurium1 persuaderi illud vobis potuisset2 nunc autem non facile est tam brevi tempore tantas calumnias diluere--3 sed persuasum quum sit mihi1 a me neminem affici iniurira1 multum abest ut me ipsum iniuria afficiam1 meque ipse dicam aliquo malo dignum1 aut huiusmodi aliquid commeruisse4 ,quid metuens8 an ne mihi eveniat id1 quod ,melitus me dicit commeruisse1 quod nego me scire bonum malumne sit--pro eo num ex iis1 quae certo scio mala esse1 delectu facto1 hoc me dicam commeruisse8 ,num vincula8 ,et quid me opus est vivere in carcere1 servientem eorum qui quoque tempore constituentur potestati1 ,undecimvirorum8 an pecuniariam poenam1 et in vinculis retineri1 donec solvam8 ,at hic id ipsum mihi recurrit1 quod modo dicebam3 nihil mihi est pecuniae1 unde solvam4 ,exsilione ergo aestimabo litem8 ,fortasse enim ratam facietis hanc aestimationem4 ,at non tanta vitae cupiditate occaecatus sum1 ut nequeam videre1 quum vos1 cives mei1 perferre non potueritis meos sermones et conversationem meam1 quae vobis adeo molesta et invidiosa facta est1 ut iam ab ea liberari velitis1 alios homines eam facile laturos esse4 ,id ego ut credam1 ,athenienses8 ,pulchra sane mihi vita erit1 si ego hoc aetatis demigrans hinc1 urbemque aliam ex alia mutans et undique expulsus vivam4 ,certo enim scio1 quocumque venero1 uti hac in urbe1 non defore qui disserentem me audiant adolescentes2 ac si eos repellam1 hi me ipsi expellent1 inductis ad id senioribus2 sin non repellam1 facient illud eorum et patres et cognati1 eorum causa ipsorum4 ,nunc forsitan dixerit aliquis3 ,tacitus et quietus1 ,socrate1 vivere nobis non poteris1 si hinc egressus eris8 ,hoc vero pluribus vestrum ad persuadendum apte explicare longe difficillimum est4 ,nam sive dicam esse illud deo non parere1 atque ideo me haudquaquam quietum esse posse1 non credetis mihi quasi dissimulatione uso2 sin rursus dicam1 nullum homini maius bonum posse contingere1 quam ut quotidie sermones conferat de virtute et ceteris rebus1 de quibus disserenti vos mihi operam datis1 meque et alios exploranti--nam inexplorata vita non vitalis homini est--3 hoc igitur dicenti etiam minus credetis mihi4 ,sed ita res est ut ego dico1 cives2 sed non facilis est ad explicandum4 ,accedit quod ego non consuevi me dignum deputare ullo malo4 ,etenim si mihi argentum esset1 tanto litem aestimarem quantum solvere possem--nam nullum mihi ea re damnum fieret--3 nunc autem nihil est2 nisi forte1 quantum ego solvere potero1 tanto mihi aestimare vultis4 ,fortasse solvere vobis potuerim admodum minam argenti3 igitur tanto litem aestimo4 ,sed ,plato hic1 ,athenienses1 et ,crito et ,critobulus et ,apollodorus iubent me triginta minis aestimare1 ipsique se obstringere volunt sponsione4 ,aestimo igitur tanto3 sponsoresque eius argenti iidem vobis erunt locupletes4 ,,pars ,,iii4 ,exigui quidem temporis causa1 ,athenienses1 nomen vobis et crimen fiet ab iis1 qui civitati vestrae maledicere volent1 ex eo quod ,socratem occidistis1 virum sapientem4 ,vocabunt enim me sapientem1 etsi non sum1 qui vobis opprobrium dicere cupient4 ,at si parumper exspectassetis1 idem fataliter vobis evenisset4 ,videte enim aetatem meam1 quam longe processerit in vita1 et prope sit mortem4 ,dico autem illud non ad omnes vos3 sed tantum ad eos qui me morte multarunt4 ,ac dico hoc quoque ad hos eosdem4 ,putatis fortasse1 ,athenienses1 inopia verborum me cecidisse talium1 quibus vos movere potuissem1 si putarem nihil non faciendum ac dicendum1 ut a vobis absolverer4 ,nihil profecto minus4 ,inopia quidem cecidi1 verum non verborum1 sed audaciae et impudentiae1 et quod voluntas mihi defuit dicendi ad vos ea1 quae vobis gratissima essent auditu1 si et eiularem et lamentarer atque alia facerem et dicerem multa1 mihi1 ut ego aio1 indecora2 qualia vos adsueti estis ex ceteris audire4 ,sed neque antea putabam periculi metu faciendum esse quicquam inhonestum1 nec me nunc poenitet causam ita dixisse1 itaque dicentem multo me emori malo quam isto modo vivere4 ,neque enim in iudicio neque in bello aut me aut alium quemquam decet machinando et omnia tentando id agere ut effugiamus mortem4 ,nam et in proeliis saepe videmus interitum posse vitari1 si quis sese abiectis armis supplex converterit ad insequentes2 uti et alia sunt multa in quovis genere periculorum effugia mortis1 si quis nihil non facere et dicere ausit4 ,sed vide ne non illud difficile sit1 ,athenienses1 mortem evitare1 sed multo difficilius1 improbitatem3 velocius enim haec currit morte4 ,ita nunc ego1 ut tardus et senex1 a tardiore sum oppressus2 accusatores autem mei1 ut violenti et acres1 a velociore1 malitia4 ,ac nunc quidem discedimus hinc1 ego morti addicendus a vobis1 isti contra addicti veritatis voce pravitati et iniustitiae4 ,atque ego illam sententiam ratam habeo1 istique hanc suam4 ,igitur haec et oportebat sic1 opinor1 agi1 et satis tolerabiliter acta puto4 ,quod reliquum est1 cupio vobis vaticinari1 condemnatores mei4 ,perveni enim nunc eo ubi maxime homines vaticinantur1 quum mors imminet4 ,nam praedico1 cives1 si me occideritis1 continuo vobis post excessum meum venturam esse poenam1 longe1 ,iuppiter1 graviorem illam quam qua me multastis capitali4 ,hoc enim nunc fecistis1 spe inducti fore ut reddendam vitae rationem defugiatis3 sed contra plane eventurum vobis dico4 ,plures erunt vobis castigatores1 quos adhuc ego cohibebam1 vos autem id non sentiebatis2 eruntque illi graviores1 quo adolescentiores sunt1 et vestram magis movebunt indignationem4 ,si vero putatis1 occidendis hominibus prohibituros vos esse ne quis vobis vitam exprobret parum honeste actam1 haud recte iudicatis4 ,ista enim via defugere censuram nec licet nec decet2 at haec et pulcherrima cuique et facillima via est1 non intercipere ceteros1 sed suum ipsius animum sic componere ut fiat quam optimus4 ,ita haec vobis qui me condemnastis vaticinatus1 desino4 ,cum his vero qui me absolverunt libenter colloquar de iis1 quae modo facta sunt1 interim dum magistratus suas res agunt1 egoque nondum abducor quo abductum me mori oportet4 ,itaque mihi manete1 cives1 tantum temporis3 nihil enim obstat quo minus inter nos confabulemur1 quoad licet4 ,nam vobis tamquam amicis ostendere volo1 quid significent haec quae mihi nunc usu venerunt4 ,etenim mihi1 iudices--quippe vos iudicum nomine recte appellarim--mirabile quiddam evenit4 ,nam consuetum mihi divinum omen priore quidem tempore perquam frequens semper erat1 et perlevibus de causis adversabatur1 ubi quid non bene facturus essem4 ,nunc autem1 ut ipsi videtis1 hoc accidit mihi1 quod sane quis putet ac vere numeratur extremum malorum3 sed mihi neque exeunti mane domo adversatum est signum dei1 neque quum huc adscenderem in iudicium1 neque in ulla sermonis parte1 si quid dicere vellem2 tametsi id in aliis sermonibus mihi plurimis locis medium dictionis cursum inhibuit4 ,nunc autem nusquam in huius diei actione mihi1 nec facienti quicquam nec dicenti1 adversatum est4 ,cuius rei quam causam esse suspicer1 ego dicam vobis4 ,nam videtur id quod mihi accidit bonum fuisse2 ac nequaquam recte suspicamur1 qui malum putamus esse mortem4 ,magno argumento mihi hoc fuit3 non potest fieri quin adversatum mihi fuisset consuetum signum1 nisi ego aliquid boni essem acturus4 ,consideremus iam sic quoque1 quam magna spes sit bonum illud esse4 ,ex duobus enim alterum est mors3 nam aut velut in nihilum interitus est1 ut ne ullum quidem ullius rei sensum retineat mortuus1 aut1 quod vulgo dicitur1 commutatio quaedam et peregrinatio animi hac ex sede hinc in aliam sedem4 ,ac sive omnis sensus privatio est1 similisque ei somno1 quo quis consopitus ne somnium quidem ullum cernit1 mirificum prorsus lucrum est in morte4 ,ego enim putarim1 si quis deligere velit talem noctem1 in qua sic dormivit ut nullum viderit somnium1 ceterasque noctes et dies vitae suae comparatas cum ea nocte velit reputare ac dicere1 quot dies et noctes melius suaviusque tali nocte egerit in sua vita2 putarim eum1 non modo privatum hominem sed regem magnum1 admodum numerabiles illas reperturum esse1 cum ceteris collatas diebus et noctibus4 ,quodsi eiusmodi quiddam est mors1 lucrum equidem dico3 ita enim nihil amplius videtur omne consequens tempus esse quam una nox3 sin similis mors est migrationi hinc in aliam sedem1 veraque sunt quae dicuntur1 habitare illic omnes qui vita cesserunt1 quid est quod huic bono praeferamus1 iudices8 ,nam si quis delatus ad inferos1 ab his qui se iudices ferunt evaserit1 eosque convenerit qui vere sunt iudices1 quos etiam dicunt illic iudicare1 ,minoem1 ,rhadamanthum1 ,aeacum1 ,triptolemum1 atque alios1 quotquot ex semideis vitam iuste peregerunt1 an spernenda videri poterit ea migratio8 ,iam vero versari cum ,orpheo1 ,musaeo1 ,hesiodo1 ,homero1 quanti cuique vestrum aestimandum videtur8 ,ego certe saepe emori cupio1 si illa sunt vera4 ,nam mihi quidem ipsi delectabilis ibi conversatio erit1 si colloqui licebit cum ,palamede et ,aiace ,telamonio1 et si quis priscorum alius iniquo iudicio oppressus est3 conferre meos casus cum illorum1 non iniucunda1 ut arbitror1 res erit4 ,id vero vel maximum erit1 ita me vivere1 ut eos qui illic sunt1 similiter atque hic homines1 examinem atque explorem1 quis sapiens sit eorum1 et quis sibi videatur esse1 quum non sit4 ,quanti tandem quis aestimandum putabit1 iudices1 explorare eum qui magnum illum exercitum duxit ad ,troiam1 aut ,ulyssem aut ,sisyphum8 ne sexcentos memorem alios1 vel viros vel mulieres1 quibuscum versari et colloqui et ad examinis consuetudinem redire1 nimium quantum erit beatitatis4 ,non enim illi1 opinor1 ea de causa nos occident4 ,nam et ceteris rebus beatiores illi sunt nobis qui hic vivimus1 et reliquum iam tempus immortales sunt1 si modo quod vulgo dicitur1 verum est4 ,sed vos quoque decet1 iudices1 bonam spem agitare de morte1 idque unum animo tenere verum1 numquam viro bono mali quicquam evenire posse1 nec vivo1 nec mortuo1 nec res eius negligi a diis3 nec mihi haec nunc acciderunt fortuito1 sed illud non dubium est1 quin iam mori atque his aerumnis exsolvi optimum fuerit mihi4 ,propterea etiam nusquam me revocavit signum istud2 nec magnopere iis1 qui me condemnarunt et qui accusarunt1 succenseo3 etsi non eo consilio agebant condemnatores mei et accusatores1 sed quod mihi nocere se crediderant2 in quo sane non carent iusta reprehensione4 ,tantum adhuc ab iis peto4 ,filios meos1 quum primum adoleverunt1 coercete1 cives1 eodemque illos modo vexate1 quo ego vos vexabam1 si vobis videbuntur vel opibus vel ulli alii rei studere potius quam virtuti2 ac si videbuntur sibi aliquid esse1 quum nihil sint1 exprobrate illis1 sicut ego vobis1 quod non studeant iis quibus oportet rebus1 putentque aliquid se esse1 quum nullo sint numero4 ,quod si feceritis1 iusta acceperimus et ego a vobis ipse et filii4 ,sed iam tempus est hinc abire1 mihi quidem ad moriendum1 vobis ad vivendum4 ,utris autem nostrum melius cessurum sit1 id nemo quisquam scit praeter deum4 ,,finis4 ,,tr#a ,quomodo - quomodo4 ,,tr#b ,utrum - utrum4 ,,tr#c quummaxime - quum maxime4 ,,transcriber',s ,,notes3 ,the following edition was used for the transcription of the ,latin text3 ,friedrich ,august ,wolf1 ,platonis ,apologia ,socratis 7,berlin1 ,nauck1 #ahab7 ,the introduction was taken from this edition3 ,f4 ,wagner1 ,plato's ,apology of ,socrates and ,crito 7,boston1 ,john ,allyn1 #ahgg7 ,headings were added to match the logical structure pointed out in this introduction4 ,footnotes added by the ,transcriber are marked as ,,tr#a1 ,,tr#b1 etc4