,,h5ri ,,borel ,,de ,,gee/ ,,van ,,*9a ,,met ,,e5ige ,,illu/raties ,opg$rag5 aan de ,nag$a*t5is van mijn' e5v\dig51 oud5 ,*9ees*5 le]mee/] ,,tio ,,siao ,,ho5 die mij het e]/ inwijdde 9 de ,*9ees*e filos(ie1 en d5 ,gee/ van ,*9a ov] mij de$ kom51 9 de j>5 #ahib-ahid4 ,de v]tal+5 van de citat5 9 &]e tal5 kan de lez] v9d5 a*t]9 het w]k4 ,,inleid+ ,to5 ik het m]kwa>dige w]k van ,okakura-,yo%isaburo gelez5 _h ,de ,gee/ van ,japan0 #a kwam het d5kbeeld 9 mij op1 e5 boek te s*rijv53 ,de ,gee/ van ,*9a04 ,hi]bij kwam5 de woord5 mij 9 de g$a*te uit e5 aan mij g]i*t5 brief van mijn ,*9ees*5 vri5d ,dr4 ,lim ,boon ,k+3 ,we want s9ologues 9 ,europa :o und]/& ! _s ( our culture1 n only ! lit]alism ( our books04 ,ov] d5 gee/ van de ,*9ees*e bes*av+ zijn nog ma> we9ig boek5 ges*rev51 t]wijl er boek5plank5 te vull5 zijn met w]k5 ov] ,*9ees*e folklore0 en ,*9ees* bijgelo(4 ,s*rijv5de ov] ,*9ees*e cultuur hebb5 de mee/e s9olog5 de f\t begaan1 die zij ook bij het s*rijv5 ov] ,*9ees*5 godsdi5/ gemaakt hebb51 zij hebb5 namelijk de uitwass5 en v]word+5 voor de oorspronkelijke cultuur aangezi54 ,wanne] m5 w]k5 lee/ ov] ,*9a en de ,*9eez5 als b4 v4 het v]s*eid5e dikke folio's groote ,religu\s ,sy/em ( ,*9a0 van ,pr(4 ,dr4 ,j4 ,j4 ,m4 de ,groot1 kan m5 niet &]s d5k5 dan dat de ,*9eez5 e5 volk van b>ba>s*e1 domme1 bijgeloovige heid55 zijn1 onvatba> voor ontwikkel+1 zond] e5ige w]kelijke bes*av+4 ,deze s9oloog1 e5e (ficieele autoriteit van w]eld-reputatie1 noemt de ,*9eez5 zond] blikk5 ( bloz5 semi-civiliz$01 hij v]gelijkt ze zelfs met mo/ b>b>\s & semi-civiliz$ peoples01 hij noemt het ,*9ees*e ras = ev] /amp$ ) ! total incapacity to rise to a high] level ( m5tal culture01 ja1 hij wij/ er op1 hoe hij godsdi5/ige gebruik5 en c]emonin ond] h5 heeft gevond5 :i* "o w\ld sc>cely expect to f9d any:]e1 except among/ savages 9 a l[ /ate ( culture04 ,de groote f\t van de mee/e s*rijv]s ov] ,*9a1 van de groote s9olog5 ook die da>ond] w>51 is gewee/ dat zij geme5d hebb51 de cultuur van e5 groot ,oo/]s* volk als het ,*9ees*e1 e5e cultuur1 wa>van de gee/ intutief1 filos(is*1 potis*1 en zelfs metaphysis* is van k]n en wez51 op e5e nu*t]e1 we/]s*-europees*e1 wet5s*appelijke mani]1 met we/]s*e d5k- en obs]vatie-me?od5 te kunn5 doorgrond54 ,n]g5s spreekt de ,gee/ van ,*9a zi* zoo k>akt]i/iek uit als 9 zijn godsdi5/1 zijn filos(ie en zijn kun/4 ,wie d5 godsdi5/1 de filos(ie en de kun/ van e5 volk k5t1 k5t de ,gee/ van dat volk tot 9 zijn diep/e wez54 ,dat heeft ook ,okakura-,yo%isaburo zoo go$ begrep5 9 zijn w]k3 ,de ,gee/ van ,japan04 ,ik zal dan ook vooral d5 godsdi5/ en de filos(ie d] ,*9eez5 9 dit w]k 9 hun ess5tieele wez5 tra*t5 duidelijk te mak5 voor d5 lez]1 en mij bij de beh&el+ da>van op het ,oo/]s*e1 ,*9ees*e /&punt /ell51 om v]volg5s het k]nwez5 d] ,*9ees*e kun/1 doordrong5 als die is van de ,*9ees*e w]eld-bes*\w+ d] wijsbege]te1 bloot te legg54 ,mo*t ik hi]9 geslaagd zijn1 zoo heb ik drm$e re$s van zelf ook do5 gevoel51 wt de eig5lijke ,gee/ van ,*9a0 is4 ,9 de voortreffelijke w]k5 van ,pr(4 ,f5ollosa #b en van ,raphal ,petrucci #c1 vooral 9 die van dez5 laat/5 s9oloog1 die tev5s e5 groot wijsge] en poet is1 en die 9 zijn /&a>dboek ov] ,*9ees*e kun/ e5 onv]gankelijk monum5t /i*tte1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a is v]eeuwigd1 is deze arbeid re$s g$aan1 ma> to* eig5lijk me] voor s9olog5 ( voor e5 kle9e lite van zijn kun/k5n]s4 ,e5 populair boek1 voor het groote1 bes*aafde publiek be/emd1 ontbrak tot nu toe ov] ,*9a4 ,ik moet er vooraf ev5 d5 nadruk op legg51 dat mijn w]k ge5sz9s e5e navolg+1 9 precies d5zelfd5 trant zal zijn1 van ,okakura's ,gee/ van ,japan04 ,het mak5 van e5 nauwkeurig z4g4 p5dant0 van &]mans w]k lijkt mij te geva>lijk en ook wat onkies*4 ,ik zal da>om 9 dit boek geheel mijn eig51 ap>te me?ode volg51 en het ook &]s indeel51 zooals ik zooev5 heb uite5gezet4 ,mijne b$oel+ is1 di5 ,gee/ voor d5 lez] uit ,*9a's godsdi5/1 filos(ie en kun/ als 't w>e vanzelf te do5 oprijz51 zoodat de lez] hem1 bij de beh&el+ da>van1 ongem]kt ov] zi* zal voel5 kom54 ,dit leek mij de be/e1 want mee/ sugge/ieve me?ode4 ,ik s*rijf da>1 9 we/]s*e t]m51 van godsdi5/ en filos(ie1 als( deze twee v]s*ill5de d+5 w>51 ma> re$s dadelijk v]toont de ,gee/ van ,*9a zi*1 wanne] ik zeg1 dat deze twee 9 ,*9a eig5lijk n zijn4 ,zooals t]e*t door ,raphal ,petrucci 9 zijn hi]bov5 aangehaald mee/]w]k is gezegd1 heeft de ,*9ees*e g$a*te eig5lijk nooit de godsdi5/ige phase gek5d4 ,ha> e]/e pog+ is direct tot filos(ie geword54 ,het godsdi5/ige elem5t en de filos(ie zijn nooit ges*eid54 ,da>om is de /udie van de ,*9ees*e filos(ie tegelijk die van d5 ,*9ees*5 godsdi5/4 ,die twee hebb5 zi* v]m5gd en zijn ine5gevloeid4 ,wat nu de ,*9ees*e kun/ aangaat1 ook deze is onafs*eidelijk van godsdi5/ en filos(ie1 wa>van zij de uit+ 9 s*oonheid is1 en hi] komt nog bij1 dat de lit]atuur n is met de filos(ie4 ,godsdi5/1 filos(ie1 kun/1 lit]atuur1 zij zijn ge5 ap>te1 v]s*ill5de zak5 9 ,*9a1 als 9 het ,we/51 ma> zij zijn n4 ,ond] ,lit]atuur1 9 d5 all]hoog/5 z91 wordt 9 ,*9a niets &]s v]/aan dan de 9 volmaakt s*oon5 vorm ges*rev5 ,wij%eid4 ,de ,*9ees*e ,lit]atuur1 dat is3 de ges*rev5 ,wij%eid van ,confucius1 van ,m5cius1 van ,lao ,tsz'1 van ,*oe ,hie1 van de ,yih-,k+0 en de &]e ,k+s01 die ik 9 de volg5de ho(d/ukk5 zal beh&el51 9 d5 volmaakt s*oon5 vorm4 ,want dit is wel e5 d] k>akt]i/iek/e eig5s*app5 van d5 ,gee/ van ,*9a1 dat de filos(ie 9 ,*9a ha> uit+ heeft gevond5 9 d5 hoog/5 lit]air5 vorm4 ,de ,wij%eid en de ,s*oonheid zijn hi] n1 en da>9 op5ba>t zi* het goddelijke4 ,lectuur1 die 9 ,*9a sle*ts voor amusem5t1 spann+ ( v]/rooi+ di5t1 wordt niet tot de ,lit]atuur g]ek5d1 ma> wordt aang$uid met de b5am+ siao %woh01 d4i4 kle9 7inf]ieur7 gepraat4 ,alln de goddelijke ,wij%eid1 uitg$rukt 9 ,s*oonheid1 is 9 ,*9a de ,lit]atuur4 ,hi]m$e heb ik eig5lijk d5 ,gee/ van ,*9a re$s gek>akt]ise]d4 ,dit boek zal d5 lez] e5 geheel &]5 ,gee/ van ,*9a do5 voel5 dan hij zoo dikwijls ov] zi* heeft voel5 kom5 uit reisbes*rijv+5 van nu*t]e ,european51 die 9 dez5 ,gee/ nooit zijn doorg$rong54 ,het is al e5s door e5 groot ,*9ees* s*rijv]1 ,ku ,hung ,m+1 gezegd1 9 zijn ,/ory ( a ,*9ese ,ox=d ,movem5t01 hoe we9ig de ,european51 en dus ook de ,engels*man1 teg5 wi5 hij dit s*reef1 ooit 9 de ziel d] ,*9eez5 is doorg$rong54 ,voor d5 ,engels*man uit de ari/ocrat5-klasse01 zoo s*reef ,ku ,hung ,m+1 en dit geldt ook voor de mee/e ,europees*e gele]d5 en zoog5aamde ,*9a-k5n]s01 is e5 ,*9ees met sm]ige kle$]51 met e5 /a>t en gele huid alle5 ma> e5 ,*9ees met e5 /a>t en e5 gele huid en &]s niets4 ,de ,engels*man kan niet door die gele huid he5 het inn]lijke zi51 het moreele wez51 en de gee/elijke wa>de d] ,*9eez54 ,als hij het kon1 z\ hij zi5 wat voor e5 feenw]eld eig5lijk 9 het inn]lijk d] ,*9eez5 v]borg5 ligt4 ,hij z\ dan o4a4 de d+5 van het ,taosme zi51 met beeld5 van feen en g5ien1 die niet ond]do5 voor de god5 van ,griek5l&4 ,hij z\ er het ,bo$dhisme v9d5 met zijn zang van one9dig lijd51 m$elijd5 en g5ade1 zoo zoet-treurig en diep als de my/ieke1 one9dige zang van ,dante4 ,en t5 slotte z\ hij er het ,confucianisme v9d51 met zijn ,weg van d5 ,edel5 ,m5s*01 die1 hoe we9ig de ,engels*man hi] ook e5 voorgevoel van heeft1 op e5 go$5 dag nog e5s de maats*appelijke orde van ,europa v]&]5 en zijne bes*av+ v]nietig5 zal04 ,ook ik gelo( hi] /ellig aan4 ,ik gelo( dat de w>e ,gee/ van ,*9a nog e5maal tot ,europa zal doordr+51 en onze geheele maats*appij1 onz5 godsdi5/1 onze kun/1 onze gans*e w]eldbes*\w+ zal wijzig54 ,en dit is e5 d] voornaam/e r$551 wa>om ik het nuttig en noodig vond1 dit boek te s*rijv54 ,h4 ,b4 ,,de ,,gee/ ,,van ,,*9a ,de ,gee/ van ,*9a64444 ,ik heb hem gevoeld 9 het trots*e b]gl&s*ap van het ,noord52 9 de roze mur5 van de ,v]bod5 ,/ad van ,pek+2 9 de wijde e5zaamheid van de e9delooze ,yang ,tsz' rivi]1 9 d5 oud51 gebog5 man1 /eun5de op zijn /af1 di5 ik 9 de rotsige heuvel5 om ,amoy zijn eig5 graf zag zoek52 9 de li*t-s*itt]5de bloem5-boot5 vol zijde-ruis*5de s+-song0 meisjes op de ,canton-rivi]2 9 het klag5de fluit-li$ van d5 sampan-roei]1 vr b5$5 op zee1 dat ik 's na*ts1 leun5de op de balu/rade van mijn hooge rots-bungal[1 hoorde1 op dat droom-eil& van ,ku-,lang-,su1 wa> ik de twee s*oon/e j>5 leefde van mijn lev54 ,ik heb hem gevoeld 9 de /atige kameel5-k>avan51 uit de grimmige wal-poort5 van ,pek+ trekk5d1 na> de z&-woe/ijn2 9 d5 deftig5 ,*9ees 9 lang blauw zijd5 gewaad1 die zijn leeuw]ikje 9 't kooitje laat g5iet5 van het zonnige l&s*ap1 en met hem w&el5 gaat2 9 de kle9e sampans1 die onbevreesd door hoog-de95de zee roei52 9 de arme duivels van koelies1 drav5d met hun zweet5de1 kaneel-gele huid voor ratel5de rick%a's2 9 mijn oud51 e]wa>d5 le]mee/] ,tio1 wi5s groot/e g5ot het 01 e5zaam op e5 rots bov5 de zee te zitt5 />5 na> v]re horizonn51 en die dat siao iao01 zwev50 noemde4444 ,ik heb hem gevoeld 9 het /ijlvolle1 /atige arm- en h&geba>1 wa>m$e twee ,*9eez5 elka> groet51 9 het /eun5 van e5 oud51 oud5 grootvad]1 e5 h>d5 rotsweg moeizaam /rompel5d1 op zijn kle9k9d1 dat /apje voor /apje1 voorzi*tigjes gaat1 als e5 symbool van ,hiao01 ,liefde voor de ,oud]s2 9 de rev]5tie van 't gans*e volk voor al wat oud1 en dus wijs is2 9 het si]lijke p5seel1 wa>m$e de heilige s*riftteek5s word5 ges*rev51 en 9 de ranke pagode1 oprijz5d als e5 bloem1 wa>van de bell5 r9kel5 9 de w9d4444 ,ik heb hem gevoeld 9 d5 ontzaglijk5 e]bi$ voor de ,lit]atuur en de ,filos(ie2 9 d5 geur van de !e1 die 9 broze porsele95 kopjes dampt2 9 de kleur5 van de *rysant51 die ik zag 9 d5 toov]-tu9 van e5 hoog5 m&>ijn2 9 de doodki/1 die zon51 als e5 ko/ba>/ ges*5k1 aan hun nog lev5d5 vad] gev52 9 de s*>5 van zwoeg5s-mo$e1 naakte koelies1 's avonds dood/il1 ademloos lui/]5d na> de sprookjes van d5 oud5 /raat-v]tell]1 die de s*oone beeld5 toov]t 9 hun k9d]lijke fantazie2 9 het e5zame1 witte zeil van e5 jonk1 v]lor5 9 de groote1 groote ,*9ees*e zee1 en 9 d5 vett51 huid-glimm5d51 half naakt5 vlees*-v]koop] 9 e5 nauwe /raat-/eeg vol ,rembr&tiek li*t4 ,ik heb hem gevoeld 9 de deftige1 /ijlvolle ,*9ees*e b9n5kam]51 9 g$empt li*t1 wa> de zieletablett5 d] afge/orv55 tron5 op het heilige familie-alta>2 9 de somb]-maje/ueuze monoli!n 9 de gee/5-alle op d5 gr&ioz5 weg na> de ,m+-grav52 9 de grimmige1 grauwe mur5 om ,nank+1 9 de zeils*uit met het groote g\d5 zeil1 wa>m$e ik de wijde1 somb]e ,drak5rivi] opvo] van ,amoy na> ,*ang ,*[2 9 de imm5ze1 babylonis*e /$51 die ik 9 de v]te1 als 9 droom1 zag opdoem51 op mijn spoor-reis van ,pek+ na> ,hankau2 9 de van rood en g\d flonk]5de gewad5 d] ,*9ees*e bruid51 en 9 de lange1 sidd]5de ve]5 op d5 helm van d5 glorieuz5 held op het ,*9ees*e tooneel4 ,ik heb hem gevoeld 9 de melodieuze1 my/]ieuze ,*9ees*e taal2 9 de magis*e1 pictorale s*riftteek5s2 9 de doods-somb]e1 sn]p5de kl>9et van het klagelijk or*e/je d] begraf5is-/oet52 9 de wijde ne]hang5de m\w5 d] zijd5 gewad51 9 de woe/-gi]5de tyfo51 die ov] de ,*9ees*e zeen huilt2 9 de blauwe ijsvogelve]5 9 het donk]-glanz5de ha> van frle k9d-vr\wtjes1 en 9 de !ehuiz5 van ,foo*[-,road 9 ,%anghai1 vol bloem5 en t9kel-tokkel5de muziek4444 ,ik heb hem gevoeld 9 de g5adevolle ,kwan-,y9 beeld5 9 rood-en-g\d5 tempels1 wa>voor vr\w5 kniel5d bidd5 om e5 k9dje 9 h>5 s*oot2 9 de he]lijke ,%an ,%ui01 de l&s*app5 van b]g5 en wat]01 wa>9 de kosmis*e o]-pr9cipes ,yang en ,y9 te zam5 h>monis* het ,ry?me van s*oonheid vorm52 9 de witte grav5 die als my/]ieuze bloem5 de somb]-zw>te rots5 om ,amoy b$ekk52 9 het glorieuze ,hemel-,alta> bij ,pek+1 dat als e5 wond] symbool van de drie-ry?mige ,kosmis*e ,orde aan de opp]/e ,god-,ma*t ,%ang ,ti gewijd is2 9 d5 groot51 komis*-deftig5 bril van d5 lit]ator2 9 de als ranke boot5 9 de lu*te-zeen-drijv5de dak5 d] huiz52 9 de somb] gonz5de gong5 d] kloo/]s1 wa> guld5 ,bo$dha-beeld5 donk]-gloei5d 9 't my/]ieuze li*t van roode ka>s5 /aan1 en 9 de h& van d5 lit]ator-m&>ijn1 die op zijn /]fb$1 9 /r5g-klassiek5 /ijl1 zijn doodsb]i*t e]bi$ig aan d5 keiz] s*rijft4444 ,ik heb hem gevoeld 9 de /ille wi]ook-spiraal1 die ple*tig op/ijgt voor de ziele-tablet d] vad]5 9 de voorvad]lijke hal2 9 de deftige1 zijde-bekle$e draag/oel van d5 m&>ijn1 die da> /atig 9 gezet5 is als e5 m5s* 9 ,gods-ru/2 9 d5 bl9d5 b$ela> 9 drukke /raat1 wa> /oet5 ratel5de rijtuig5 en drav5de ruit]s beho$zaam voor uitwijk52 9 de vlamm5 van de vur51 wa> g\d-papi] en popp5 9 v]br&51 om geld en di5>5 te zijn voor di]b>e dood5 9 het ,ongezi5e2 9 d5 klagelijk5 roep1 wa>m$e de zoon op het dak van 't vad]lijke huis de ziel van zijn ge/orv5 vad] t]ugroept2 9 d5 /atig5 os1 die droom]ig d5 kop opheft1 als hij met glimm5d-grijz5 rug bov5 't wat] uitkomt wa> hij koelte v9dt2 9 het grappige kuifje bov5 op 't gladges*or5 ho(d van e5 kle9 jongetje2 9 d5 ru/ig51 blauw5 vijv] van het ,zom]paleis1 wa> keiz]s 9 g\d5 gondels droomd51 en 9 de glanz5de rij/-veld5 wa> bov5 het s*itt]5d gro5 de gele ho$ opkleurt van d5 ru/ig5 l&man4 ,ma> o6 hoe heb ik hem gevoeld1 d5 ,gee/ van ,*9a1 9 de w]eld-wijze filos(ie d] groote ,*9ees*e d5k]s1 9 hun /r5ge1 /atige s*riftteek5s vol symbool en sugge/ie1 9 hun ru/ig oprijz5 tot die hoog/e goddelijke hoogt5 van het ,t'ai ,kie' de ,uit]/e ,gr5s1 wa>toe hel m5s*elijk d5k5 kom5 kan1 en wa>a*t] het goddelijk ,my/]ie trilt4 ,hoe is hij te v9d5 ook 9 de ,*9ees*e kun/1 die kun/1 die gee/elijk van wez5 is1 die niet de uit]lijke vorm5 zoekt d] wissel5de v]s*ijn+51 ma> de onzi*tb>e1 gee/elijke ess5ce van het goddelijke1 dat a*t] alle zi*tb>e vorm5 eeuwig leeft6 ,het is de ,gee/ van ,*9a1 die mij beh\d5 heeft 9 het lev51 die ,gee/1 die z /]k en ma*tig is1 dat bijna alle ,europees*e diplomat51 lang 9 ,pek+ won5d1 ,*9ees* word5 9 hun d5k5 en voel51 en niet me] hun ,we/]s*e rijk ma>1 zond] het te wet51 ,*9a als hun vad]l& gaan voel54 ,het is de ,gee/ van ,*9a1 die mij1 ,holl&]1 tot e5 ,*9ees gemaakt heeft1 die voelt als ,*9a's groote ,wijz51 en die zijn fel-bewog5 lev5 sle*ts kan drag5 door de /]kte en de ,ru/--o ja1 vooral de ,ru/6--die d5 ,*9ees*5 kun/5a>-wijsge] telk5s we] het groote ,ev5wi*t doet h\d5 9 de wilde wissel+ van s5saties en emoties en g$a*t54 ,het is de ,gee/ van ,*9a1 het wond]e ,rijk van het ,midd51 die ,confucius de heilige ,le] de$ uitzegg5 van de ,*o5g ,yo5g01 van het onv]&]lijke ,midd51 wa>9 de m5s* zi* conc5tre]t om het ,goddelijke te v9d5 en zi* on/]felijk te wet54444 ,het is de ,gee/ van ,*9a1 die mijn ,pad door het lev5 geba& heeft1 dat ,pad1 dat ,confucius ,tao noemde1 leid5d na> het ,goddelijke my/]ie1 dat ,lao ,tsz' k ,tao noemde1 er bij v]kl>5d dat het gn ,naam kan hebb51 die ,uit]/e ,gr5s01 dat ,tai' ,kie01 wa>voor het m5s*elijk d5k5 /il/aat1 en wa> alle5 dat &]e1 all]hoog/e intellect toe reik5 kan1 dat de goddelijke ,intutie is4444 ,o6 ,gee/ van ,*9a6 ,niet het s*]pe1 do* onto]eik5de intellect d] ,we/]l+51 ma> enkel de ,intutie1 die my/]ieuze voelhor5 van het ,oo/51 kan u ooit aanrak54444 ,,de ,,taal ,,van ,,*9a ,het is 9 de taal van ,*9a dat zijn ,gee/ zi* re$s dadelijk op5ba>t4 ,de voornaam/e k>akt]trek van de ,*9ees*e taal is dat zij nlett]grepig is1 en dat die nlett]grep5 9 v]s*ill5de ton5 word5 uitgesprok54 ,de ,*9ees*e taal is3 ,io nlett]grepig1 d4w4z4 i$] /amwoord be/aat uit n syllabe4 ,i,io ,isole]5d1 d4w4z4 de /amwoord5 zijn onv]&]lijk1 losse sam5/ell+5 en hulpwoord5 v]vang5 9 de ,*9ees*e taal onze middel5 van woordvorm+ en grammatis*e vorm54 ,volg5s sommige gele]d5 is dit niet jui/4 ,deze bew]5 n4l4 dat alle5 de ges*rev5 taal nlett]grepig is ma> de gesprok5e niet1 omdat 9 die gesprok5 taal zooveel hulpbijwoord5 en bijvoegsels z\d5 voorkom5 om de beteek5is van e5 woord te bepal51 dat zij eig5lijk polysyllab5 vorm54 ,de bewijz5 van dat polysyllabis* k>akt] a*t ik nog niet voldo5de gelev]d4 ,de ,*9ees*e taal is oorspronkelijk e5 taal van d5 ,indo-,*9ees*5 /am1 en als zoodanig v]want aan het ,?ibetaans*1 ,birmaans*1 ,siamees* en e5e m5igte &]e tal5 van ,a*t]-,indi1 ,nepal en ,annam4 ,zij wordt1 behalve door de ,*9eez51 door de ,japaneez51 ,korean5 en ,annamiet5 als lit]atuur-taal gebruikt4 ,zij reikt1 wat de lit]atuur aangaat1 tot #cjjj ja> vr onze tijdrek5+ en is dus e5 d] oud/e lev5de tal51 zoo niet de oud/e4 ,er zijn gele]d5 gewee/--o4a4 ,pr(4 ,max ,mll] 9 zijn ,orig9 ( ,languages0--die1 vooral met het oog op het nlett]grepig k>akt]1 de afwezigheid van tijd5 en wijz51 conjugatie en decl9atie1 welke afwezigheid z\ wijz5 op e5 lag]5 lev5svorm1 v]kla>d hebb5 dat de ,*9ees*e taal e5 primitief /adium v]teg5woordigt 9 de evolutie d] tal54 ,zij zag5 er e5 taal 91 gecri/allise]d als 't w>e 9 ha> e]/e /adia1 en onv]&]d ov]gelev]d4 ,e5 feit is1 dat de onv]&]lijke ,*9ees*e nlett]grep5 door niets word5 aangeta/2 tijd no* wijze1 enkelv\d no* me]v\d1 conjugatie no* decl9atie be/aan1 die ze z\d5 kunn5 v]&]54 ,de ,*9ees*e taal bezit ook ge5 afleid5de kra*t54 ,zij kan1 zooals ,pr(4 ,max ,mll] zoo jui/ zegt1 b4v4 niet van f]rum01 ijz]1 e5 nieuw sub/antief f]r>ius01 ijz]smid1 mak51 k niet f]r>ia01 ijz]mijn1 en da> we] van f]r>i>ius01 e5 w]k] 9 die mijn4 ,deze d+5 zijn mogelijk 9 buigzame tal51 niet 9 de onbuigzame ,*9ees*e4 ,van die nlett]grepige /amwoord51 wa>uit de ,*9ees*e taal be/aat1 zijn er ma> heel we9ig4 ,9 't ,noordelijke ,m&>ijn-,*9ees* b4v4 ma> #dcf1 9 't ,zuidelijke ,canton-dialect ma> #gjg4 ,hoe is dat mogelijk1 zal m5 zegg51 zijn g$a*t5 uit te drukk5 9 ma> #dcf woord56 ,de armo$e d] ,*9ees*e /amwoord5 wordt e*t] 9 zek]5 z9 v]go$ door de v]s*ill5de ton5 ( modulaties--%+0 g5aamd--wa>op zij kunn5 word5 uitgesprok51 ( miss*i5 w>e bet] gezegd3 g5euri$1 ( gezong54 ,elk woord behoort n4l4 met e5e bepaalde modulatie1 die er bij behoort1 te word5 uitgesprok54 ,e5e &]e modulatie maakt e5 &] woord1 e5e &]e beteek5is4 ,deze modulaties ( ton5 zijn 9 v]s*ill5de taal-dialect5 van ,*9a niet dezelfd51 ma> ond]gaan locale v]&]+51 ev5als de kl9k]s 9 we/]s*e tal5 die ond]gaan4 ,de ,*9ees*e taal wordt dus eig5lijk niet enkel gesprok51 ma> g5euri$1 gezong5 bijna4 ,het ,pek+s*e ( ,noordelijke m&>ijn-dialect heeft vi] van die %+0 ( ton51 het ,nank+s*e ( ,zuidelijke ,m&>ijn-dialect vijf1 het ,canton-dialect a*t4 ,er word5 9 v]s*ill5de prov9cies en ond]deel5 van prov9cies 9 ,*9a v]s*ill5de dialect5 gesprok51 die m51 al zijn ze v]want1 bijna tal5 z\ kunn5 noem54 ,het v]s*il 9 die dialect5 is n4l4 z /]k1 dat b4v4 e5 ,*9ees uit ,amoy vol/rekt onv]/aanba> is voor e5 ,*9ees uit ,canton1 dat e5 ,*9ees uit ,%anghai niets v]/aat van wat e5 ,*9ees uit ,swat[ zegt en e5 ,*9ees uit ,amoy ook niets begrijpt van wat e5 ,*9ees uit ,pek+ teg5 hem z\ zegg54 ,zelfs v]/aat e5 ,*9ees uit ,fuh*au1 de ho(d/ad d] ,fuhki5-prov9cie1 niet wat e5 ,*9ees uit ,amoy1 dat to* 9 diezelfde prov9cie ligt1 spreekt4 ,t5 ,zuid5 van de ,yang ,tsz' rivi] zijn die v]s*ill5 het /]k/e1 t5 ,noord5 word5 ze m9d]4 ,de oud/e1 tev5s die met de mee/e %+0 ( ton51 zijn de ,zuidelijke4 ,de groote b&1 die het ,*9ees*e volk altijd bij elka> heeft geh\d5 als n geheel1 is de ges*rev5 taal4 ,die taal1 (s*oon ov]al v]s*ill5d uitgesprok51 wordt ov] geheel ,*9a hetzelfde ges*rev54 ,m5 krijgt hi] e5 d5kbeeld van als m5 d5kt om de ,rome9s*e cijf]s die1 9 de v]s*ill5de l&5 van ,europa &]s uitgesprok51 to* ov]al hetzelfde word5 ges*rev54 ,b4v4 ,x is3 ti51 dix1 t51 zehn1 dieci enz4 ,is de gesprok5 ,*9ees*e taal betrekkelijk arm1 de ges*rev5e is rijk] dan e5ige &]e taal d] w]eld4 ,zij is 9 d5 w>5 z9 e5 lit]aire luxe1 zooals ge5 &]e taal d] w]eld bezit1 en zij behoort dan ook aan e5 volk toe1 dat het mee/ lit]aire t] w]eld is4 ,de ,*9ees*e ges*rev5 taal k5t ge5 alphabet4 ,er kunn5 ge5 woord5 gevormd word5 met behulp van alphabet-lett]s1 ma> i$] woord1 i$] begrip heeft e5 ap>t s*riftteek51 en wel e5 s*riftteek51 dat onv]&]lijk blijft1 en door enkelv\d no* me]v\d1 decl9atie no* conjugatie1 tijd no* wijze wordt aangeta/4 ,e5 ,*9ees* woord kan n e5s sub/antief1 dn adjectief1 nu e5s w]kwoord dn we] bijwoord1 en zelfs voornaamwoord zijn4 ,z kan b4v4 't s*riftteek5 ta0 beteek553 groot01 grootte01 groo!id0 en veel01 erg04 ,het hangt van de positie 9 d5 z9 af wat het beteek55 moet4 ,de syntaxis doet alles 9 d5 ,*9ees*5 z94 ,de ,*9ees*e s*rifttek5s word5 gewoonlijk k>akt]s0 g5oemd4 ,die s*riftteek5s zijn1 dit v]/a m5 wel1 niet het alphabet van de taal1 ma> de sub/antie van de ,*9ees*e taal zelve4 ,de zoo +ewikkeld lijk5de ,*9ees*e s*riftteek5s zijn all5 eig5lijk t]ug te br5g5 tot e5 sy/eem van sle*ts zev5 v]s*ill5de /reepjes en puntjes1 9 all]lei comb9aties en v>iaties4 ,9 de b]oemde dictionaire van keiz] ,khang ,hsi /aan bijna #djjjj v]s*ill5de k>akt]s4 ,m5 s*rikke hi] niet te veel van4 ,als m5 er #c #djjj k5t komt m5 al e5 heel e9d4 ,de ,*9ees*e k>akt]s zijn niet teek5s als 9 onze ,europees*e tal51 die voor/ell+5 zijn van door lett]s gevormde woord51 ma> ze zijn me] symbol5 van ideen4 ,hun oud/e k>akt] 0 symbolis* en ideografis*4 ,het is vol/rekt niet v]wond]lijk dat zulk e5 s*rift w]d uitgevond51 want1 zooals de s9oloog ,wells ,williams t]e*t zeide3 de e]/e g$a*te van iem&1 die e5 idee tra*t uit te drukk51 is veel wa>s*ijnlijk] om het uit te teek551 dan om te tra*t51 de klank5 uit te drukk5 wa>9 het wordt uitgesprok504 ,de all]\d/e ,*9ees*e k>akt]s w>5 hiroglyphis*e teek5+54 ,de ,*9ees*e taal wordt eig5lijk me] geteek5d dan ges*rev5 #d4 ,de teek5kun/ en s*ild]kun/ zijn dan ook van de calligraphie afgeleid4 ,dat de oud/e k>akt]s teek5+5 w>5 wordt al aang$uid door d5 naam wn0 7lijn51 omtrekk5 van e5 voorw]p7 die aan k>akt]s1 en ook aan lit]atuur1 en zelfs aan bes*av+ 9 't algeme5 wordt gegev54 ,die oud/e k>akt]s w>5 afbeeld+5--b4v4 van e5 zon1 e5 maan1 e5 boom1 e5 k9dje1 e5 b]g enz4 enz4--en symbol51 b4v4 e5 puntje bov5 e5 /reep 03 bov51 e5 puntje b5$5 e5 /reep3 ond]1 e5 doormidd5 g$eeld rondtetje3 midd5 enz4 enz4 ,lat] kwam5 symbolis*e sam5/ell+51 van twee ( me] afbeeld+5 ( symbol5 naa/ elka>4 ,b4v4 e5 mondje met e5 vogel er naa/ is3 z+51 e5 dakje met e5 vr\w er ond] is3 ru/2 e5 vr\w met e5 k9dje er naa/ is3 h\d5 van1 go$1 mooi2 e5 man1 leun5d teg5 e5 boom3 ru/51 oph\d52 e5 m5s* met e5 woord er naa/3 wa>heid1 opre*!id2 e5 boom1 met e5 zon er 9 7die bov5 d5 boom opkomt73 ,oo/52 e5 vogel op e5 ne/3 ,we/5 7als de zon ond]gaat74 ,door de eeuw5 he5 zijn die afbeeld+5 veel van 't oorspronkelijke afgewek5 en da>door ?ans moeilijk te h]k5n51 al?ans voor d5 leek4 ,het laat/e hulpmiddel 0 e5e v]e5ig+ van twee deel51 wa>van het e5e de begrips-categorie1 het &]e m9 ( me] 7niet precies7 d5 klank a&uidt1 dus e5 comb9atie van e5 algeme5 idee en e5 phonetis* elem5t4 ,tot deze soort ideo-phonetis*e behoort het ov]groote me]5deel d] ,*9ees*e k>akt]s4 ,er zijn 9 't ,*9ees* #bad van die teek5s1 radical5 ( klass5ho(d5 g5aamd1 die zulke begripscategorien uitdrukk54 ,b4v4 met 't radicaal h>t0 zull5 alle k>akt]s geteek5d zijn1 die gemo$s- en gee/esa&o5+5 uitdrukk5 7vreugde1 toorn1 droefheid1 melan*olie1 bezorgdheid1 weemo$ enz471 met wat]0 alle k>akt]s1 die op wat] betrekk+ hebb5 7bad51 vloei51 giet51 /room51 bespr5kel51 ov]/room5 enz471 met h&0 alle1 die met h&5 9 v]b& /aan 7wijz51 grijp51 opnem51 wegnem51 ne]legg5 enz47 ,m5 kan zi* hi] e5 d5kbeeld van vorm5 door e5s te d5k5 b4v4 aan het ,frans*e woord *ane01 kett+1 indi5 wij ons dit als e5 phonetis*-elem5t d5k54 ,m5 z\--op de ,*9ees*e wijze--dan het k>akt] voor3 eik 7*ne70 kunn5 krijg51 door e5 kett+ 7*ane7 te teek55 en da>naa/ e5 boom4 ,die boom z\ dan 't radicaal zijn2 de begripscategorie aangev5d1 die kett+ z\ het phonetis*e elem5t zijn4 ,z z\ m51 door naa/ de kett+ e5 h>t te teek55 v]krijg5 gne01 v]leg5heid 7de klank van 't phonetis*e elem5t niet precies1 ma> ongeve]71 en zelfs door er wat] bij te teek55 7de rivi]7 ,se9e4 ,voorbeeld hoe vroeg]e afbeeld+5 lat] v]&]d zijn3 jh yu tsz' %an me vroeg]3 ?ans3 zon maan k9d b]g boom ,voorbeeld van z4g4 symbolis*e k>akt]sam5/ell+3 ,%ng hsi *o5g y rh saan vroeg]3 ?ans3 bov5 ond] midd5 #a #b #c ,voorbeeld van z4g4 ideographis*e k>akt]s3 k'o1 ,mond4 nia1 ,vogel4 mng1 z+54 jn1 ,m5s*4 yn1 ,woord4 s91 opre*t4 ,ook 9 't ,egyptis*1 en 9 't ,assyris* komt het voor dat zek]e klass5 van woord5 e5 teek5 er vr ( na hebb5 dat het algeme5 k>akt] er van aangeeft4 ,v]d] dan tot dit ideo-phonetis*e k>akt] is de ,*9ees*e taal nooit gekom54 ,de sprong na> e5 alphabetis*e taal1 die t5 laat/e zelfs de ,japann]s d$51 is nooit g$aan4 ,dit ideo-phonetis*e 0 de laat/e expansie1 wa>na de ,*9ees*e taal onv]&]lijk is /il blijv5 /aan4 ,en to*1 zooals ,pr(4 ,max ,mll] er e5s t]e*t van zeide3 i$]e s*aduw van g$a*te die uitdrukk+ v9dt 9 't hoog gea*eve]de en s*oon gebalance]de sy/eem d] ,grieks*e tijd5 en wijz5 kan uitg$rukt word51 en is uitg$rukt1 9 die taal 9 ha> k9ds*heid door woord51 die no* vr- no* a*t]zetsels hebb51 en ge5 e9duitgang5 om getal1 naamval1 tijd1 wijze ( p]soon aan te duid504 ,de syntaxis1 zeide ik re$s1 doet 9 de ,*9ees*e taal alles4 ,9 d5 bre$e heeft zij vijf groote1 primordiale grondregel51 wa>uit alle &]e kunn5 word5 afgeleid #e3 ,i4 ,9 d5 regel /aat het ond]w]p vr het gezegde1 het w]kwoord ( het voorzetsel vr het voorw]p4 ,,ii4 ,woord51 die wij door en0 ( (0 cord9e]51 /aan naa/ elka>1 mee/ 9 va/e volgorde1 het vroeg]e1 gewi*tig/e ( bet]e vraan4 ,,iii4 ,het attribuut1 zij het adjectief1 g5itief1 bijwoord ( telwoord1 /aat vooraan4 ,,iv4 ,is e5 &] z9deel als 't grammatis*e ond]w]p het ond]w]p van d5 z9--psy*ologis* ond]w]p--zoo tre$t het uit het z9v]b& aan 't beg9 van d5 z94 ,tijd en plaatsopgav5 nem5 gewoonlijk deze plaats 94 ,v4 ,voor de functies ( betrekk+5 van e5 woord is het onv]s*illig3 a4 ,( e5 woord 9 't beg9 van e5 z9 /aat1 dan wel ( het wordt voorafgegaan door e5 absoluut /a& z9-deel1 e5 conjunctie1 e5 bijwoord1 ( e5 tuss*5w]psel4 b4 ,( het aan 't e9d aan e5 z9 /aat1 ( dat het wordt gevolgd door e5 slotp>tikel1 e5 conjunctie1 e5 bijwoord ( e5 tuss*5w]psel4 ,,vi4 ,voor de plaats+ d] z9-deel5 is het 9 d5 regel onv]s*illig3 a4 ,( deze uit e5 enkel woord dan wel uit me]d]e woord5 be/aan4 b4 ,( de z9 e5 m$$eel5de1 vrag5de1 uitroep5de1 bevel5de enz41 en ( hij e5 enkelv\dige dan wel e5 deel van e5 sam5ge/eld5 z9 is4 ,(s*oon ik hi]bov5 e5ige grondregel5 d] ,*9ees*e grammatiek heb aangehaald1 komt m5 eig5lijk met de geheele grammatiek d] gele]de he]5 niet zoo heel veel v]d] om ,*9ees*e klassiek5 te kunn5 lez5 en doorgrond54 ,de v]s*ill5de s*rijv]s v]s*ill5 hi]voor te veel van elka>1 en het is niet zooze] hun wijze van uitdrukk+1 als hun wijze van d5k51 die de lez] uit hun w]k5 moet tra*t5 te nad]54 ,niet wat e5 ,*9ees*e s*rijv] s*rijft zooze]1 ma> wat hij d5kt is de ho(dzaak4 ,ge5 wond]1 dat mijn le]mee/] ,pr(4 ,dr4 ,g4 ,s*legel e5s 9 zijn tijds*rift ,t'oung ,pao0 aan jeugdige /ud5t5 d] ,*9ees*e taal de les gaf3 ,lisez6 ,lisez6 ,jetez vos grammaires au feu60 ,ik moet hi] ook onwillekeurig aan de s*oone woord5 van ,confucius d5k53 ts*' t rh y0 d4 i4 ,de taal moet 7de b$oel+7 bek5d /ell5 en da>m$e uit04 ,het is de b$oel+1 de g$a*te1 wa> het 9 de ,*9ees*e taal om gaat1 niet de grammatis*e f9esse4 ,da>om is zoog5aamd lett]lijk v]tal50 uit het ,*9ees* absurd4 ,ook al omdat de ,*9ees*e ideografis*e k>akt]s iets gehl &]s zijn dan lett]s4 ,de mee/e gele]de ,europees*e s9olog5 will5 dit niet aannem54 ,de ,*9ees is van zijn jeugd af gew5d om ideen te associe]5 met geteek5de symbol51 zooals wij1 ,european51 die ideen associe]5 met lett]-comb9aties1 die woord5 voor/ell54 ,de ,*9ees*e ges*rev5 7bet]3 geteek5de7 k>akt]s zijn ge5 wergev+5 van woord51 ma> zijn1 zooals de s9oloog ,pr(4 ,legge het ze] jui/ heeft uitg$rukt1 me] symbol5 van ideen01 en de comb9atie van ,*9ees*e k>akt]s 9 e5 boek is niet zooze] de repres5tatie van wat de s*rijv] 79 woord57 wilde sprek51 ma> van wat hij d5kt40 ,zr t]e*t zegt ,legge van v]tal+5 uit het ,*9ees*3 ,9 a /udy ( ,*9ese classical books !re is n s mu* an int]pretation ( ! *>act]s employ$ by ! writ] z a p>ticipation ( ! ?\ghts2 !re is ! see+ m9d to m9d04 ,ind]daad geeft e5 ,*9ees* boek--hoe vreemd dit ook voor we/]l+5 moge kl9k5--niet zooze] wer hetge5 e5 ,*9ees* s*rijv] wil zegg51 sprek51 ma> vooral hetge5 hij d5kt4 ,hi]uit volgt al dat de ,*9ees*e ges*rev5 taal e5 ideaal vo]tuig is voor filos(ie4 ,de onto]eik5dheid van het woord om begripp5 zuiv] uit te drukk51 wa>ov] o4a4 door lady ,welby zulk e5 mooi boek is ges*rev5 #f wordt lang niet zoo gevoeld 9 de ,*9ees*e taal1 wa>9 g$a*t5 als 't w>e symbolis* geteek5d kunn5 word54 ,voor e5 ,*9ees* lit]ator is het ond5kba> dat de ,*9ees*e filos(ie ooit op e5ige &]e wijze kan uitg$rukt word5 dan door ,*9ees*e s*riftteek5s4 ,m5 begrijpt ook1 al het bov5/a&e lez5d1 hoe moeilijk--somtijds zelfs onmogelijk--de v]tal+ is van de ideografis*e en symbolis*e ,*9ees*e taal 9 e5e alphabetis*e ,europees*e4 ,v&a>1 dat de v]tal+5 van v]s*ill5de1 zelfs van e]/e rangs ,europees*e s9olog5 van n en d5zelfd5 tek/ zoo hemelsbre$ kunn5 v]s*ill54 ,ziehi] b4v4 n tek/ uit de ,tao ,teh ,k+01 v]taald door twee ,europees*e v]tal]s3 ,da>van komt het dat de ,wijze altijd op het re*te ,pad gaat en zi* nooit v]wijd]t van de ru/ en d5 ern/0 7,/anislas ,juli574 ,da>om v]laat de ,wijze m5s*1 zelfs al rei/ hij ma> e5 dag1 zijn bagagewag5s niet1 zoodat1 als e5 mooi gezi*t zi* voor hem uitspreidt1 hij ev5 ru/ en dan zijn reis voortzet04 7,g4 ,g4 ,alex&]74 ,de ho(dzaak bij e5e v]tal+ is3 het 9 direct contact kom5 met d5 gee/1 en d5 g$a*t5gang van d5 s*rijv]4 ,het kl9kt vreemd1 ma> t* is het zoo3 de onzi*tb>e g$a*t5 van d5 s*rijv] zijn van me] belang er bij dan de zi*tb>e s*riftteek5s zelv54 ,de uit]/e e5v\d van d5 /ijl d] ,*9ees*e filos(ie is oorzaak gewee/1 dat de mee/ e5v\dige tek/5 dikwijls niet begrep5 zijn1 en er all]lei bre$sprakige1 pompeuze v]tal+5 gekom5 zijn1 wa>9 de oorspronkelijke g$a*te v]dronk4 ,de ,am]ikaans*e gele]de ,samuel ,johnson #g zegt t]e*t3 ,het is e5 groote f\t1 deze s*rift-teek5s1 zooals zij 79 ,europees*e v]tal+57 9 alphabetis*e z9n5 omgezet zijn1 v]antwoordelijk te /ell5 voor e5 pompeuze taal1 geheel teg5ov]ge/eld aan d5 g5ius van het ,*9ees*1 welks specialiteit is gekuis*te en zelfs elliptis*e uitdrukk+4 ,de ,*9ees*e /ijl is niet alle5 e5 product van de practis*e kwaliteit5 van d5 national5 gee/1 ma> volgt direct uit de natuur d] s*riftteek5s1 wi] betrekk+ tot elk&] 9 groote mate moet gelev]d word5 door ov]-en-wer begrijp51 als de conv]satie van vri5d540 ,het korte1 gecond5se]de1 geconc5tre]de1 o]-e5v\dige1 als van g$a*t51 die na vl zuiv]+ en gee/elijke filtre]+ bezonk5 zijn 9 k]n-vorm1 is de k>akt]i/iek van d5 ,*9ees*5 klassiek5 /ijl1 wa>9 de ,*9ees*e filos(ie zi* uitte4 ,zooals ik re$s zeide1 wordt het onv]&]lijke ,*9ees*e s*rift1 ov]al hetzelfde1 9 v]s*ill5de deel5 van ,*9a v]s*ill5d uitgesprok54 ,uit al het hi]bov5 duidelijk gemaakte zal de lez] begrijp5 dat de ,*9eez5 niet e5 alphabetis* volk zijn ma> e5 groot ras van ideograph51 hun nadrukkelijke expressie vloeit na> vorm5 9 /$e van na> klank54 ,hun ges*rev5 taal is1 zooals ,samuel ,johnson 9 zijn boek ,*9a0 e5s t]e*t opm]kte1 het symbool van g5]alise]5de en syn!tis*e kwaliteit5 van gee/1 zooals alphabetis*e tal5 van e5 analytis*5 gee/ getuig54 ,ook 9 de ,*9ees*e filos(ie zal m5 di5 syn!tis*5 gee/ als k5m]k t]ugv9d54 ,de afwezigheid van natuurlijke relatie tuss*5 teek5 en geluid1 en de voortdur5de symbolis*e afbeeld+ mak5 het ,*9ees*e ideologis*e s*rift e5 ges*ikt m$ium van omgang tuss*5 ,aziatis*e rass54 ,niet v]bond5 aan e5ig speciaal vocalisme1 heeft het niet alle5 n algeme5 s*rift gelev]d voor al de zooze] v]s*ill5de dialect5 van ,*9a zelf1 ma> heeft het ,korea1 ,japan1 ,anam en ,mantsjo]ije van uni=me teek5s voorzi5 voor hun to* zooze] v]s*ill5de spraakvorm54 ,deze aangepa/heid voor ov] en we] begrijp5 en v]ke] is e5 teek5 van univ]seelheid1 zooals ,samuel ,johnson t]e*t opm]kt1 dat re$s op zi*zelf de zoog5aamde isolatie van ,*9a altijd heeft teg5gesprok54 ,de rigide1 onv]&]lijke ,*9ees*e ideografis*e k>akt]s zijn1 9 de ras-gr5z51 ev5 unifie]5d als e5 natuurproces4 ,feitelijk is de ges*rev5 ,*9ees*e taal voor hond]d5 millio55 ,*9eez51 ,korean51 ,japann]s enz4 als e5 soort ,volapuk ( ,esp]anto1 wa>9 zij elka>s g$a*t5 kunn5 lez5 en inwissel54 ,de ,rosny1 9 de ,ar*ives ,palographiques0 heeft e5s 9 all5 ern/ de ,*9ees*e ges*rev5 taal als ges*ikt voor e5 univ]seele w]eld-taal aanbevol54 ,ik k5 ge5 ,koreaans* b4v4 en ge5 ,japans*1 ma> z\ met e5 ontwikkeld5 ,korean] ( ,japann]1 op papi] ,*9ees* s*rijv5d1 van g$a*t5 kunn5 wissel54 ,jamm] alle5 dat de groote moeilijkheid om al die duiz5d5 ,*9ees*e k>akt]s ( s*riftteek5s te le]51 de v]spreid+ van zoo'n univ]seele w]eld-taal 9 d5 weg /aat4 ,m5 mag de ,*9ees*e ges*rev5 taal moeilijk v9d5--en zij is dit zond] twijfel--ma> zij is de s*oon/e taal d] w]eld4 ,ge5 wond]1 dat n]g5s de e]bi$ voor de taal zoo groot is als 9 ,*9a4 ,z als de ,hebreer niet op papi] wilde tr$51 omdat miss*i5 de naam ,jehovah0 er op ges*rev5 kon zijn1 z is voor d5 ,*9ees elk ges*rev5 woord heilig4 ,e5 gelett]de ,*9ees zal e5 bes*rev5 vod papi] oprap5 en 9 e5 d] urn5 depone]51 die da>voor 9 de /rat5 aanwezig zijn4 ,op deze urn5 /aat mee/al ges*rev53 ,hebt e]bi$ voor bes*rev5 papi]40 ,ev5als de ,noors*e run5 dat w>51 zijn vele ,*9ees*e k>akt]s--b4v4 die voor geluk1 lang lev51 en &]5--heilig1 en de s*riftteek5s word5 de oog5 van d5 ,wijze0 g5oemd4 ,e5 go$ k5n] van ,*9a heeft e5s gezegd3 ,*9a is n groot op5 boek04 ,bijna alles wordt met k>akt]s b$rukt4 ,mur51 deur51 pil>5 drag5 gelukaanbr5g5de motto's en spreuk54 ,aan de mur5 d] huiz5 hang5 roll51 9 kakemono-vorm1 9 p>51 met corresponde]5de spreuk5 ( wijze woord5 er op1 9 si]lijk getrokk5 k>akt]s4 ,rots5 zelfs1 vooral bij tempels1 zijn er m$e bes*rev54 ,mantels en gewad5 word5 niet alle5 g$rag51 ma> ook gelez51 geornam5te]d als zij zijn met k>akt]s4 ,op e5 huisdeur van e5 lit]ator zag ik e5s 9 /ijlvolle k>akt]s3 ,moge ik zoo gele]d word5 dat ik #ajjjj boekdeel5 9 mijn g$a*t5 heb40 ,veelvuldig las ik 9 ,*9a bov5 e5 deurpo/ de s*oone woord53 ,door de ,lit]atuur wordt e5 volk groot04 ,9 ,pek+ zag ik alle boek5 d] ,*9ees*e klassiek5 9 /e55 tafel5 van massief graniet gegrift1 9 de ,hal d] ,klassiek504 ,waai]s1 kopjes1 bord51 s*otels1 op al deze d+5 word5 mee/al spreuk5 ( klassieke tek/5 ( v]z5 geteek5d4 ,het drag5 van sommige k>akt]s op het lijf--b4v4 het k>akt] %au01 eeuwigdur5d1 lang lev5--heeft het k>akt] van het drag5 van e5 amulet4 ,voorw]p5 om m$e te s*rijv5 zijn 9 ,*9a volmaakt tot 9 de p]fectie4 ,typografie w]d voor ruim #aejj ja> 9 ,*9a uitgevond51 er be/aan uitgebreide1 oude w]k5 ov] het mak5 van inkt1 en folio's v]h&el+5 ov] de /ructuur en het /ijlvol trekk5 d] k>akt]s4 ,door de uitv9d+ van het drukk5 en van go$ mat]iaal om druk te v]spreid51 ov]tr( ,*9a v]re ,rome1 dat nog gebond5 0 aan het gebruik d] palimpse/51 wa>door vl is v]lor5 moet5 gaan4 ,ik moet hi] nog ev5 bij v]meld51 dat1 zooals ,raphal ,petrucci t]e*t opgem]kt heeft #h1 oorspronkelijk het s*rijv5--en dit beteek5t iets &]s dan s*rijv5 9 't ,we/51 want het wil zegg53 teek55--van ,*9ees*e k>akt]s1 als 't w>e e5e magis*e h&el+ 04 ,het primitieve idee er van 0 namelijk1 dat de teek5+ e5 my/]ieus lev5 v]le5t aan het afbeeldsel van 't geteek5de voorw]p4 ,teek55 0 dus 9 zek]5 z9 e5e my/ieke creatie4 ,alle kun/1 niet alle5 teek551 ma> ook s*ild]51 en pla/iek1 heeft oorspronkelijk e5 magis* k>akt]4 ,het eig5a>dige wez5 d] ,*9ees*e s*riftteek5s geeft aan de ,*9ees*e pozie nog e5e ap>te s*oonheids-bekor+1 die we/]s*e pozie niet heeft4 ,de ,europees*e lett]s zijn namelijk op zi*zelf doode d+51 de ,*9ees*e s*riftteek5s hebb5 e5 ap>te ae/hetis*e en symbolis*e s*oonheid4 ,zooals ,hans ,be?ge t]e*t zegt4 #i4 ,diese ,di*tung w5det si* an ,ohr und ,auge 9 glei*] ,weise04 ,bij ons1 9 't ,we/51 is het alle5 het oor1 dat pozie opneemt1 9 ,*9a is het ook het oog1 da> de s*riftteek5s1 9 welke zij is uitg$rukt1 op zi* zelf teek5+5 zijn4 ,vooral wanne] de pozie niet g$rukt1 ma> door d5 di*t] met eig5 h& ges*rev5 is1 komt deze ap>te s*oonheid na> vor54 ,i$] groot di*t] 9 ,*9a 0 ook e5 groot teek5a> van s*riftteek5s1 zooals hij ook mee/al e5 groot s*ild] 04 ,9 de si]lijke omtrekk5 zijn k>akt]s vol li*te en soepele toets51 met plotsel+e halt5 en bevallige bo*t51 /ijg5de acc5t5 en langzam]h& wegkwijn5de lijn51 op5ba>de zi* de ziel van d5 di*t]-teek5a>4 ,de ornam5tale ,*9ees*e s*riftteek5s1 door e5 di*t] ne]geteek5d 9 zijn pozie1 bevatt5 somtijds zijn innig/e intimiteit54 ,ge5 wond]1 dat 9 ,*9a het s*rijfg]e$s*ap aang$uid wordt met de uitdrukk+3 sz' pao0 d4i4 de vi] ko/ba>h$501 n4l4 het p5seel1 het inkt/aafje1 de inkt/e5 7om de inkt op te wrijv571 en het papi]4 ,en ind]daad zijn het dan ook deze vi] ko/ba>h$51 wa>door de ,gee/ van ,*9a zi* op het s*oon/e heeft geuit4 ,,confucius 7,kh' o5g-,foe-,tsz'7 ,me] dan twee duiz5d j>5 gel$5 is het1 dat zijn li*aam ge/orv5 is1 ma> nog altijd leeft de gee/ van ,confucius 9 i$]e ,*9ees*e won+4 ,kort voor zijn dood1 to5 hij zi* ziek voelde word51 zeide hij tot zijn discipel ,tsz' ,ko5g3 ,de groote b]g valt 9 pu94 ,de /utbalk breekt4 ,de ,wijze /]ft weg als e5 plant01 ma> dit doelde sle*ts op zijn /(felijk omhulsel1 wa>9 zijn groote gee/ tijdelijk op a>de woonde4 ,zijn gee/1 die on/]felijk is1 heeft s$]t ov] geheel ,*9a getrild1 en er is ge5 ,gee/ van ,*9a d5kba> zond] d5 ,gee/ van ,confucius4 ,mijn ,le] is e5 ,e5heid1 die ,alles sam5h\dt10 zeide hij e5s tot zijn le]l+ ,ts'an4 ,het is die ,syn!se1 die het groote geb\w van godsdi5/1 filos(ie1 lit]atuur1 wet5s*ap en /aatkunde van ,*9a bij elka> heeft geh\d51 9 kosmis*e ,e5heid4 ,er is eig5lijk niets 9 het lev5 d] ,*9eez51 wa>9 de gee/ van ,confucius zi* niet op5ba>t4 ,ge5 enkele gewi*tige h&el+1 ge5 enkele familie-1 liefde-1 ( vri5ds*apsb&1 ge5 enkele lit]aire ( filos(is*e arbeid1 ge5 enkele godsdi5/ige ( wijsge]ige g$a*te1 ge5 enkele beleefdheids-c]emonie1 ge5 enkele maats*appelijke orde1 ge5 enkel lev5s-d+ van de ,*9eez5 is eig5lijk d5kba>1 wa>bij de gee/ van ,confucius hun niet benvlo$t4 ,wl ze] t]e*t s*reef de ,*9ees*e lit]ator ,*5g ,*ang ,loo 9 #aiji 9 e5 ,engels* blad3 ,9 ,*9a hebb5 wij g$ur5de de laat/e #bejj ja> gew]kt op het geaccumule]de kapitaal van onze voorvad]51 wi] illu/]e h]9n]+5 en on/]felijke volmak+5 voor ons zijn bewa>d door de vooruitzi5dheid en de wij%eid van onz5 groot5 ,wijze ,confucius4 ,zond] ,confucius z\ het ,v]re ,oo/5--,*9a1 ,korea1 ,annam en zelfs het nu ma*tige ,japan--gezonk5 zijn 9 de diept5 van b>b>isme04 ,al w>e het alln re$s om de twee door hem1 hond]d5 j>5 vr zijn groot5 m$e-,le]a> d] m5s*heid1 ,jezus ,*ri/us uitgesprok5 guld5 woord53 ,alle m5s*5 b9n5 de vi] zeen zijn bro$]s0 en ,wat gij niet wilt dat aan ,u zelv5 g$aan wordt1 doe dat aan &]5 niet0 z\ hij re$s d5 titel v]di5d hebb51 die bov5 d5 inb\w van d5 tempel van ,confucius 9 ,pek+ /aat3 ,wan ,%i ,%' ,piao0 7,het ,voorbeeld d] ,mee/]s van ,ti5duiz5d ,eeuw507 en die de groote1 lit]aire keiz] ,khang ,hsi1 de keiz]lijke lit]ator-filoso(1 met eig5 p5seel heeft ne]ges*rev54 ,de gee/ van ,confucius heeft geleefd1 en leeft nog altijd1 9 het p5seel van i$]5 ,*9ees*5 lit]ator1 en 9 de geheele1 hooge ,lit]atuur van ,*9a is het die gee/ gewee/1 die de ,s*oonheid er 9 de$ /ral54 ,het e]/e w]k van de voornaam/e lit]aire revolutionnair5 van #aiaa-aiab 01 om ov] het geheele l& r$evo]+5 en voordra*t5 te h\d51 om de le] van ,confucius duidelijk te mak51 zooals is voorges*rev5 9 e5 d] heilige ,vi] ,boek51 de ,ta ,hioh01 de ,groote ,le]+4 ,mijn vri5d ,dr4 ,lim ,boon ,k+ zond mij1 9 't beg9 van #aiab1 e5e kle9e s]ie ,confuciani/is*e tek/51 door hem opge/eld1 die het ond]w]p z\d5 vorm5 zijn] y5 %woh0 7voordra*t51 t5 doel hebb5d1 de nieuwe maats*appij op d5 grondslag van ,confucius' le] op te trekk547 ,ik beg9 da>om de filos(ie van ,*9a1 wa>9 ,*9a's ,gee/ leeft1 te beh&el5 met de le] van ,*9a's populair/e ,wijze ,k'ho5g ,foe ,tsz'4 ,gelat9ize]d is deze naam ,kh'o5g ,foe ,tsz'1 die beteek5t d5 ,mee/] ,kh'o5g1 ,confucius geword54 ,confucius w]d1 volg5s gelo(wa>dige comm5tators1 gebor5 9 't ja> #eeb v4 ,c41 do* door ,*9a's groot5 hi/ories*rijv] ,sz' ,ma ,*'i5 is abusievelijk het ja> #eea v4 ,c4 opgegev54 ,om e5 d5kbeeld te hebb5 van d5 tijd1 wa>9 ,confucius leefde1 moet5 wij ons het ,*9a 9 die p]iode vooral niet d5k5 als het ,*9a van de laat/e eeuw54 ,het 0 e5 geheel &] ,*9a1 wa>9 alles1 tot ha>dra*t en kle$+ toe1 &]s 0 dan nu4 ,de ,*9ees*e ges*i$5is v]lie/ zi* 9 de v]re ,oudheid4 ,de precieze datum van het beg9 di] ges*i$5is is onbek5d1 ma> het is zek]1 dat ,*9a als e5e natie re$s #fjjj ja> be/aat4 ,de e]/e leg5daire keiz]1 ,pao ,hsi ( ,fu ,hsi1 leefde #bdjb ja> vr de geboorte van ,confucius1 alzoo om/reeks #biec-bhci v4 ,c4 ,het 0 g$ur5de de z4g4 ,*[-dyna/ie 7#ajbb-bee v4 ,c47 dat de ,*9ees*e oude bes*av+ tot ha> volle ontwikkel+ kwam4 ,confucianisme1 de nieuwe godsdi5/ ( jui/] miss*i53 de nieuwe filos(ie van ,confucius1 0 da>om niet de godsdi5/ van e5 primitief volk1 ma> van e5 volk met hooge1 door eeuw5 he5 ontwikkelde bes*av+4 ,tijd5s ,confucius' lev5 0 de ,*[-dyna/ie al aan het v]vall51 de keiz]s w>5 practis* al zond] w]kelijke ma*t1 en ,*9a leefde 9 e5 v]val-tijdp]k van feudalisme4 ,i$]e feudale /aat 0 eig5lijk e5 onafhankelijke natie1 i$]e vor/ van zulk e5 natie vo*t om de opp]ma*t en de ma*t van die feudale vor/5 0 eig5lijk groot] dan die van e5 keiz]4 ,g$ur5de ,confucius' tijd 0 de ma*t van die vor/5 alwe] ga&eweg 9 de h&5 van e5ige adellijke families gevall5 en he]s*te er e5 soort olig>*ie4 ,wanorde 0 door de rege]5de klasse ov] het geheele rijk gebra*t1 t]wijl het volk1 niet g5oeg ontwikkeld om voor zi* zelf te zorg51 geheel v]wa>loosd w]d4 ,to* be/ond er e5 midd5-klasse1 die zi* zelf _h opgevo$1 en ontwikkeld g5oeg 0 voor nieuwe ideen4 ,die midd5-klasse 0 het product van e5 re$s eeuw5\de bes*av+4 ,en1 ondanks die olig>*ie1 en die v]w>r+ _h i$]e5 vrijheid van beweg+ en van sprek51 zooals ,dr4 ,*5 ,huan ,*5g t]e*t opm]kt4 ,9 #ebb w]d ,confucius gebor5 9 d5 /aat ,loe1 d5 /aat van d5 h]tog van ,*[1 ongeve] 9 't teg5woordige ,%antung4 ,loe 0 het c5trum d] to5malige ,*9ees*e bes*av+4 ,9 militaire kra*t 0 het de m9d]e van de oud]e /at51 ma> 9 kun/1 lit]atuur1 filos(ie en moraliteit de me]d]e4 ,confucius' vad] 0 e5 hoog ambt5a>1 zooiets als bij ons 9 e5 groote resid5tie/ad e5 burgemee/]4 ,confucius' famili5aam 0 ,k'o5g1 zijn p]soonlijke naam ,*'iu1 en zijn pub]teits-naam ,*ung ,ni 7e5 ,*9ees krijgt bij zijn pub]teit e5 nieuw5 naam74 ,lat] w]d hij mee/al met d5 e]5aam ,mee/]1 ,le]a> aang$uid1 9 't ,*9ees* ,foe ,tsz'1 dus ,kh'o5g de ,mee/]1 d4i4 ,kh'o5g ,foe ,tsz'4 ,ik zal 9 dit ho(d/uk niet te lang ov] het lev5 van ,confucius uitweid51 mr ov] zijn w]k54 ,bijzond]h$5 ov] zijn lev5 kan m5 o4a4 v9d5 9 mijn #ae ja> gel$5 bij van ,kamp5 uitgegev5 w]k3 ,de ,*9ees*e ,filos(ie1 toegeli*t voor niet-s9olog54 ,deel ,i ,confucius1 wa>na> ik hi]bij v]wijs4 ,ik vol/a hi] dus met te zegg51 dat hij1 diep getr(f5 door de v]w>r+ en onta>d+1 die 9 zijn tijd 9 ,*9a he]s*t51 zijn lev5 lang w]kte en /re$1 om door r$e en wij%eid de rege]+ en het volk te h]vorm54 ,op #eb-;j>ig5 leeftijd1 na all]lei teleur/ell+5 en w$]wa>digh$51 w]d hij magi/raat van de /ad ,*ung ,tu 9 d5 /aat ,loe4 ,zijn adm9i/ratie en re*tspraak w>5 z re*tva>dig1 dat de vor/5 d] naburige /at5 ha> als model nam54 ,to5 hij #ec ja> 0 w]d hij b5oemd tot ,m9i/] van ,b9n5l&s*e ,zak51 en lat] van ,ju/itie1 en to5 hij #ef 01 tot ,e]/5 ,m9i/]4 ,zijn moreele invlo$ w]d z groot1 en de door hem aangebra*te h]vorm+5 z v]reik5d1 dat de naburige /at5 jalo]s* w]d51 en vreesd5 dat de /aat ,loe h5 all5 z\ ov]vleugel54 ,de vor/ van d5 naburig5 /aat ,*'i zond to51 e*t ,oo/]s*1 ta*tig van de mooi/e meisjes1 die ma> te v9d5 w>51 met e5 ges*5k van #abj pra*tige pa>d5 na> h]tog ,t+ van d5 /aat ,loe1 om deze van de wijs te br5g5 en van ,confucius te v]vreemd54 ,de wij%eid moe/ to5 wijk5 voor de s*oonheid1 de h]tog en zijn h( da*t5 om niets me] dan om de mooie vr\w51 het volk1 dat ond] ,confucius' rege]+ zoo /]k en tr\w en kuis* 0 geword51 begon door dit voorbeeld te onta>d51 en ,confucius kon niets &]s do5 dan d5 /aat v]lat51 wa> de z9nelijke s*oonheid de wij%eid v]drong5 _h4 ,van to5 af w]d zijn lev51 als dat van ,dante1 n zw]fto*t buit5 zijn vad]l&4 ,hij zwi]f door al de feudale /at5 van ,*9a1 wa> hij ov]al zijn di5/5 aanbood tot h]vorm+ van rege]+ en volk1 n e5s tijdelijk aang5om51 en lat] we] afgewez51 voortdur5d uitge/oot51 en zelfs nu en dan gevang5 g5om54 ,zijn vele reiz5 w>5 e*t] k e5igsz9s 9 d5 gee/ van z5d+sw]k4 ,ov]al v]spreidde hij zijn le]1 kreeg discipel51 en /i*tte s*ol5 van zijn lev5sle]4 ,op het laat/ _h hij wel dri$uiz5d discipel54 ,na ve]ti5 ja> v]guisd 9 d5 vreemde te hebb5 gezworv51 w]d hij door zijn geboorte-/aat ,loe t]ugg]oep51 ma> kreeg da> to* ge5 ambt me]4 ,hij 0 to5 #fi ja>4 ,confucius 01 als zoo vele groote mann51 niet be/emd om zijn eig5 onmiddellijke tijd5 te di551 ma> om de eeuw5 van de toekom/ te benvlo$54 ,al vroeg]1 to5 hij #dh ja> 01 _h hij de oude heilige ges*rift5 van ,*9a1 ov]gelev]d door eeuw5lange bes*av+1 v]zameld1 h]zi5 en toegeli*t4 ,ik moet hi] zegg51 dat ,*9a 9 ,confucius' tijd heilige boek5 bezat1 die w]d5 gea*t1 door hoog]e gee/elijke ma*t5 genspire]d te zijn1 ev5als g$a*t wordt van onze ,heilige ,s*rift4 ,deze ges*rift5 w]d5 g5aamd ,k+ 79 't ,pek+-,m&>ijns*3 ,*+47 ,confucius wordt door de ,*9eez5 gea*t e5 door hoog]e ma*t gezond5e en aangewez5e te zijn gewee/1 om goddelijke wij%eid te v]kondig5 en ook om die ,heilige ,ges*rift51 de ,k+'s1 te ord55 en te regel51 zoodat zij1 9 d5 door hem geord5d5 vorm1 z\d5 bewa>d blijv54 ,de ,*9ees*e gele]de ,*5 ,huan ,*ang 9 zijn onlangs1 door de ,columbia-,univ]sity uitgegev5 w]k ,! ,economic ,pr9ciples ( ,confucius & 8 ,s*ool0 zegt dat het woord ,k+ door de ,europees*e s9ologie mi/ranslat$0 7v]ke]d v]taald7 is met3 ,classics1 ,klassiek54 ,pr(4 ,legge1 e5 groot s9oloog1 ma> als z5del+ bevooroordeeld1 spreekt voortdur5d van de door hem v]taalde ,k+s als van ,*9ese ,classics4 ,de jui/e v]tal+ is volg5s ,dr4 ,*53 ,*9ees*e ,heilige ,s*rift51 e5 soort ,*9ees*e ,bijbels dus4 ,bijbel1 zegt hij1 w>e de re*te v]tal+ voor ,k+1 en wordt ook als zoodanig gebruikt door mod]ne h$5daags*e ,confuciani/54 ,( dit jui/ is z\ ik e*t] niet durv5 v]zek]54 ,deze ,*9ees*e ,k+s nu1 zooals zij ?ans bewa>d zijn1 zijn g$eeltelijk eig5 w]k van ,confucius1 al bevatt5 zij wijsbege]te1 pozie en ges*i$5is van de vroeg/e eeuw5 af4 ,er w>5 oorspronkelijk #f van die ,*9ees*e ,heilige ,s*rift51 wa>van er n1 die d] ,muziek1 9 de ,han-dyna/ie 7ongeve] #he n4 ,c47 v]lor5 is gegaan1 zoodat er nu nog #e ov] zijn1 door ,confucius v]zameld1 g]$ige]d1 en ook g$eeltelijk ges*rev54 ,de e]/e is de ,%i ,k+1 ( ,bijbel d] ,pozie4 ,hij bevat #cje ,g$i*t5 en ,odes die door v]s*ill5de di*t]s eeuw5 vr ,confucius ges*rev5 zijn1 ma> door ,confucius volg5s zijn eig5 pr9cipes uitgegev54 ,ze] mooi is door ,confucius het wez5 van dez5 ,k+ en ook het wez5 d] ,pozie gek>akt]ise]d to5 hij e5s tot zijn discipel5 zeide3 ,de ,%i ,k+ heeft #cjj /ukk51 ma> alles kan word5 v]vat 9 n z93 ,hebt gn lage g$a*t540 ,de twe$e is de ,%oe-,k+1 de ,bijbel d] ,ges*i$5is1 die de ges*i$5is bevat van ,*9a1 vanaf #bceg j4 v4 ,c4-#fba v4 ,c4 ,de docum5t5 hi]voor zijn ges*rev5 door v]s*ill5de auteurs1 ma> door ,confucius uitgegev54 ,geheele1 belangrijke ho(d/ukk5 ervan1 h]k5ba> aan hun zelfd51 van de &]5 v]s*ill5d5 /ijl word5 door bevoegde ,*9ees*e gele]d5 aan ,confucius zelf toeges*rev54 ,de d]de is de ,li ,ki ( de ,annal5 van d5 ,ritus en het ,decorum4 ,hij bevat alw$] zr oude ges*rift51 ov] z$5 en gewoont51 ma> v]zameld en g]$ige]d door ,confucius4 ,de vi]de is de ,yih ,k+1 de ,bijbel d] ,trans=maties1 bet] en jui/]3 de ,bijbel d] ,evolutie1 het diepz9nig/e boek d] ,*9ees*e filos(ie4 ,(s*oon hi] de a*t triagramm5 van keiz] ,foe ,hsi 7#biec-bhci v4 ,c47 de grondslag van zijn en ook de da>uit afgeleide #fd hexagramm5 van ,w5 ,wang1 is volg5s sommige ,*9ees*e gele]d5 het groot/e deel tek/ van ,confucius4 ,confucius heeft e5s gezegd dat hij e5 ov]lev]a> en ge5 mak] 04 ,hij heeft dan ook zr veel oude wij%eid die re$s bek5d 0 ov]gelev]d4 ,ma> ov]ig5s moet dit gezegde betra*t word5 als e5e uit+ van de bek5de ,*9ees*e bes*eid5heid4 ,confucius heeft niet enkel ov]gelev]d1 ma> ook ze] veel zelf gemaakt4 ,de vijfde is de z4g4 ,ts'o5 ,ts'ioe 7lett3 ,l5te en ,h]f/71 e5 boek1 dat geheel en al door ,confucius ges*rev5 is1 het nige geheel van hm alln4 ,het bevat de ges*i$5is van ,*9a van #gbb-dha v4 ,c4 ,om dit boek te kunn5 v]va>dig51 zond ,confucius #ad zijn] le]l+5 uit om de heilige ges*rift5 van #abj volk5 voor hem te hal5 en deze te be/ude]51 aldus ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang4 ,ik heb vroeg]1 o4a4 to5 ik1 nu #ae ja> gel$51 mijn ,holl&s* w]k ov] ,confucius uitgaf1 g$a*t1 dat dit boek ,ts'o5 ,ts'ioe e5 exclusief ges*i$kundig k>akt] _h1 en da>om van niet zooveel beteek5is 0 voor zijn filos(ie4 ,dit is ook het oordeel van de mee/e ,europees*e s9olog54 ,s$]t e*t] hebb5 ,*9ees*e gele]de vri5d5 mij er op gewez51 dat dit niet jui/ is4 ,het z\ n4l4 niet zuiv] hi/oris* van k>akt] zijn1 volg5s hun oordeel4 ,zooals ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang er van zegt3 ,de woord51 uit de ges*i$5is aangehaald1 zijn sle*ts de beeld51 wa>m$e ,confucius zijn pr9cipes illu/re]t04 ,ik z\ mijn ideen als pure !orien will5 v]kondig501 zeide ,confucius er zelf van1 ma> het is diep]1 wa>d]1 held]d]1 glanz5d]1 ze te repres5te]5 door de dad5 van m5s*504 ,hij critize]t er de keiz]s 91 v]laagt er de vor/5 91 valt de hooge ambt5>5 aan en ve/igt zijn ideale kon9krijk1 e5 republiek op a>de door de ,ts'o5 ,ts'ioe4 ,confucius 0 dus1 als tr\w5s alle groote mann51 e5 revolutionnair4 ,confucius heeft zelfs gezegd3 7zie de ,lo5 ,y73 ,het is alle5 de ,ts'o5 ,ts'ioe die mij bek5d zal mak5 bij de m5s*51 en 't is alle5 de ,ts'o5 ,ts'ioe die zal mak5 dat de m5s*5 mij v]oordeel540 ,van de #e da> zooev5 door mij opg5oemde boek5 zijn de ,yih ,k+ de ,bijbel d] ,evolutie1 en de ,ts'o5 ,ts'ioe de voornaam/e1 volg5s sommige ,*9ees*e gele]d54 ,de ,yih ,k+ is d$uctief1 beg9n5de met ab/racte pr9cipes en voortga&e tot hun practis*e toepass+2 de ,ts'o5 ,ts'ioe is inductief1 en komt door de analyse van feit5 uit de hi/orie tot algeme5e !orien4 ,voor deg55 ond] mijn lez]s1 die mijn 9 #ahih v]s*55 boekje ov] ,confucius mo*t5 gelez5 hebb51 z\ ik er hi] ga>ne ev5 op wijz51 dat het mij n zr spijt1 da>9 niet me] van deze twee ,*9ees*e ,k+s te hebb5 gezegd1 die zoo veel van ,confucius zelf en zijn godsdi5/ige wijsbege]te bevatt54 ,ik s*aam mij niet te zegg51 dat ik 9 de #af ja>1 die na de publice]+ van dat w]kje v]loop5 zijn1 wat diep] 9 de ,*9ees*e filos(ie b5 doorg$rong51 en er wat mr van gele]d heb4 ,ik b5 dan ook bezig aan e5 voll$ig] w]k er ov]1 wa>9 ik het vroeg] te we9ig gegev5e hoop 9 te hal54 ,bij zijn t]ugkom/ 9 ,loe1 to5 hij #fi ja> oud 01 voltooide hij de ,yih ,k+1 en hij 0 #gb1 to5 hij de ,ts'o5 ,ts'ioe s*reef4 ,9 #dgi v4 ,c4 /i]f hij #gd ja> oud1 #h ja> vr de geboorte van ,socrates4 ,ik heb ,confucius' lev5 hi] ma> ev5 zr beknopt beh&eld1 omdat ik liev] gauw op zijn le] wilde ne]kom54 ,wat wij van ,confucius' ,wij%eid ov] hebb5 is 7behalve wat ik zooev5 aanhaalde1 de ,ts'o5 ,ts'ioe en de bew]k+ d] #e ,k+s7 alles ov]lev]+ zijn] discipel51 dus niet door hem zelf ges*rev5 w]k4 ,deze ov]lev]+51 w]k5 van discipel5 ov] ,confucius en zijn le]1 de ,*o5g #aj ,yo5g1 de ,ta ,hioh en de ,lo5 ,y word51 met de w]k5 van d5 filoso( ,mng ,tsz' ( ,m5cius1 de z4g4 ,sz' ,%oe d4i4 ,vi] ,boek5 g5oemd1 naa/ de vijf ,k+s de lit]aire en filos(is*e s*att5 van ,*9a4 ,ik zal nu beg9n5 met de ,*o5g ,yo5g1 door ,confucius' kle9zoon ,k'o5g ,kei ges*rev51 die gewoonlijk bij zijn /ude]naam ,tsz' ,sz' wordt g5oemd4 ,de ,*o5g ,yo5g is de zuiv]e1 ov]gelev]de le] van ,confucius1 door ,tsz' ,sz1 zijn kle9zoon en discipel1 uit d5 mond van d5 ,wijze opgeteek5d1 omdat hij vreesde1 dat ze &]s welli*t lat] v]ke]d z\ word5 ov]gebra*t4 ,confucius' discipel5 w>5 gewoon1 belangrijke woord5 van hun ,mee/] op tablett5 aan te teek55 om ze te on?\d54 ,ik zal d5 e]/5 tek/ geheel ops*rijv5 om e5 idee te gev5 van d5 uit]/5 e5v\d en kor!id van ,*9ees*e filos(ie4 7van bov5 na> b5$5 te lez51 van re*ts na> l9ks1 te beg9n5 met kolom ,a7 #aa ,c ,b ,a ,siu ,%waai ,?'i5 ,tao ,s+ ,m+ ,* ,* ,* ,wei ,wei ,wei ,kiao ,tao ,s+ ,dit zijn 9 't geheel ma> #ae s*riftteek5s ( k>akt]s1 ma> er zijn geheele boekdeel5 te s*rijv51 en die zijn dan ook ges*rev51 ov] de uitlegg+ van dez5 tek/4 ,nu is 't gemakkelijk om1 zooals wel e5s enkele s9olog5 g$aan hebb51 voor i$] d] ,*9ees*e k>akt]s e5 equival5t te nem5 9 e5 ,europees*e taal1 en er dan e5 pa> ,europees*e z9n5 van te mak54 ,ik moet er e*t] nog e5s op wijz5 dat e5 ,*9ees*e tek/ niet is e5 repres5tatie van woord51 ma> e5 ope5volg+ van ideen en dat de comb9atie van die symbol5 niet is e5 repres5tatie van wat de s*rijv] wilde zegg51 ma> vooral van wat hij d5kt4 ,e5 woordelijke v]sie is da>om onmogelijk4 ,pr(4 ,legge1 de groote1 erk5de s9oloog van de ,*9ese ,classics heeft d5 e]/5 z9 v]taald met3 ,:at ,heav5 has conf]r$ is call$ ! ,nature0 7wat de ,hemel heeft v]le5d wordt g5aamd de ,natuur74 ,en hij zegt er 9 e5 comm5ta> bij3 ,by ,s+ ( ,nature is to be und]/ood ! ,nature ( ,man04 7,ond] ,s+ ( natuur is te v]/aan de ,natuur van d5 ,m5s*74 ,er zit e*t] vl me] aan va/1 en ik zeg dit1 behalve uit eig5 ov]tuig+1 op gezag van ,*9ees*e gele]d54 ,wij moet5 dus dez5 tek/ e5s wat nad] bes*\w54 ,t5 e]/e3 ,wat wordt hi] b$oeld met ,hemel8 ,9 de all]\d/e ,*9ees*e godsdi5/ en ges*i$5isboek5 lez5 wij van n1 all]opp]/5 ,god1 one9dig en 9-zi*-zelf be/a&e1 die g5aamd w]d ,%ang ,ti lett]lijk v]taald met3 ,opp]/e ,ma*t ( ,he]4 7,9 de ,bijbelv]tal+ is ,god dan ook met dit ,%ang ,ti v]taald74 ,voor dit ab/racte begrip ,%ang ,ti is lat] e5 me] concreet1 ,?'i51 de ,hemel1 9 de plaats gekom54 ,tr\w5s1 ook wij sprek5 dikwijls 9 volk/aal van de ,hemel1 wa> wij ,god b$oel54 ,%ang ,ti en ,?'i5 zijn da>om 9 de oude ,*9ees*e ,heilige ,s*rift5 n en hetzelfde1 het e]/e alle5 ab/ract]1 het twe$e wat concret] uitg$rukt4 ,de all]\d/e ,*9ees*e godsdi5/ spreekt niet van god5 ( afgod51 ma> van n ,opp]wez51 ,%ang ,ti1 lat] ook wel ,?'i51 ,hemel1 g5aamd4 ,het k>akt] ,ti be/aat uit e5 comb9atie van twee1 wa>van het e5e3 ,bov51 en het &]e3 ,doordr+5 beteek5t1 dus3 het ,opp]/e dat alles doordr+t4 ,het woord m+0 is sam5ge/eld1 ideografis*1 uit mond01 en bevel50 ( ordonne]501 en beteek5t niet alle5 bevel1 ord]1 ma> ook het bevel zelf1 het z4g4 m&aat1 en ook3 de wil1 die het bevel gaf4 ,zoo wordt de ,rege]+ bes*\wd te zijn als e5 m&aat1 bevel van d5 ,hemel1 en ook dat1 wat van d5 ,hemel v]kreg5 is bij ,hemels*e bes*ikk+4 ,al deze beteek5iss5 te zam5 ligg5 opgeslot5 9 't k>akt] m+1 en het is onmogelijk1 die met e5 ,holl&s* woord we] te gev54 ,oms*rijv5d1 z\ het hi] zijn3 ,dat1 wat de ,hemel1 bes*ikt heeft1 te bevel5 en te v]le551 en ook dt1 wat van d5 ,hemel v]le5d is kra*t5s deze bes*ikk+04 ,me] vrij-,europees*3 dat wat de ,hemels*e ,wij%eid geordonne]d heeft dat zoo zij4 7,het k>akt] ,* duidt e5 soort g5itief aan1 hi] me] dat wat47 ,dit nu1 wordt g5aamd1 ,s+1 e5 k>akt]1 sam5ge/eld uit h>t1 en gebor5 word54 ,dus gebor5 zijn van het h>t4 ,dit k>akt] h>t beteek5t 9 't ,*9ees* ook gee/1 m9d1 niet alle5 't physieke h>t4 ,we moet5 nu d5 z9 niet lett]-alphabetis*1 ma> symbolis* lez51 zooals alle ,*9ees*e filos(ie4 ,we zi51 hi]1 ideografis* gelez51 /aan3 dat1 wat de ,hemel bes*ikt1 bevol5 heeft en ook3 dat1 wat van d5 ,hemel kra*t5s die bes*ikk+ ontvang5 is1 heet 7wei7 h>t gebor504 ,9 de ,europees*e1 alphabetis*e taal moet5 die symbol5 word5 oms*rev51 die 9 't ,*9ees* niet gespeld 9 lett]s en gecon/rue]d 9 z9n51 ma> g$a*t word5 en als g$a*t5 ideografis* voorge/eld4 ,de ,*9ees*e tek/ wordt da>door als 't w>e op e5 &] gebi$ ov]gebra*t1 want hij is me] op g$a*te-gebi$ dan op taal-gebi$4 ,we krijg5 dan1 vl uitvo]ig] en met vl me] omhaal3 ,dat1 bij wat 't gebor5 word5 van het h>t1 7d5 gee/7 v]kreg5 is door bes*ikk+ van d5 ,hemel 7van 't ,opp]wez57 heet ,s+4 ,de groote ,*9ees*e filoso( ,*oe ,hie1 die van #aabi-abja v4 ,c4 leefde1 noemt deze ,s+ het goddelijke pr9cipe 7li704 ,er /aat vol/rekt niet bij1 dat deze ,s+ alle5 aan d5 m5s* gegev5 z\ zijn4 ,integ5deel1 zo[el ,*oe ,hie als &]e groote ,*9ees*e wijsge]5 en comm5tators zegg5 er uitdrukkelijk bij1 dat3 ,alle myriad5 d+5 7wan woe7 deze ,s+ 9 zi* hebb54 ,de ,s+ is dus vol/rekt niet alle5 de natuur van d5 m5s*1 ma> veel univ]seel]1 het goddelijke pr9cipe van ,%ang ,ti1 het ,opp]wez51 9 zijne op5b>+ 9 het ,heelal da>aan gegev54 ,m5 kan dit poly!isme noem51 m5 kan 't e*t] ook mono!isme noem51 want het neemt n ,god aan1 al is 't ge5 p]soonlijke ,god1 niet buit5 het ,heelal /a&e1 ma> 9 't geheele ,heelal gemanife/e]d1 en er dus n m$e4 ,voor zoov] 't op m5s*5 betrekk+ heeft1 9 bep]kt] z91 kan m5 het de ,hemels*e natuur van d5 m5s* noem54 ,de volg5de tek/ luidt3 ,het volg5 van d5 7leid]7 ,s+ heet ,tao4 ,het k>akt] %waai0 7zie ,b7 beteek5t hi]3 het volg5 van e5 leid]1 het m$egaan met1 het gehoorzaam zijn aan1 en tegelijk het d5 vrij5 loop lat5 aan4 ,dit ,tao--e5 van de beteek5isvol/e k>akt]s 9 de ,*9ees*e filos(ie--is dus hi] 9 ,confucius ongeve] als het ,pad1 de ,weg1 mits m5 dan altijd 9 't oog h\de3 ,e5 gee/elijke ,weg1 e5 gee/elijk ,pad1 en niet aan af/& ( ruimte hi]bij d5ke4 ,het volg5 van d5 leid] ,s+1 het goddelijke pr9cipe 9 ons1 is alzoo de gee/elijke ,weg1 ( het gee/elijke ,lev5s-beweg54 ,de d]de tek/ luidt3 ,het regel51 cultive]5 7siu zie ,c beteek5t beide7 van de ,tao 7d5 spiritueel5 ,weg7 heet ,kiao4 ,kiao is e5 ,*9ees* k>akt] dat ,ond]wijs1 ,le]+ beteek5t1 ma> dat ook 9 zek]5 z9 ,godsdi5/ beteek5t4 ,het k>akt] voor godsdi5/ is ook3 ,kiao4 ,9 d5 godsdi5/ig5 z9 beteek5t ,kiao3 moreele less51 somtijds sluit het het geheel d] bes*av+ 94 ,da>om is wat de ,*9ees ond] godsdi5/ v]/aat niet alle5 spiritueel1 ma> ook moreel1 sociaal en filos(is*4 ,kiao is zo[el gewoon ond]wijs als godsdi5/4 ,en dat is zoo vreemd niet als 't wel lijkt1 want de ,*9ees bes*\wt godsdi5/ als de moreele les le]5d ,tao1 d5 spiritueel5 ,weg1 7het volg5 van d5 leid5d5 ,s+7 te begaan4 ,e5 opvo$5de in/ell+ is 9 ,*9a da>door k]k en s*ool beid54 ,de eig5lijke prie/]s van 't ,confucianisme1 dat ge5 prie/]s heeft1 zijn dan ook de lit]ati1 die de hoog]e lit]atuur1 d4i4 de ,confuciani/is*e filos(ie1 ond]wijz54 ,ik heb deze tek/5 hi] ne]ges*rev51 om e5 d5kbeeld te gev51 hoeveel er aan die ap>te ,*9ees*e k>akt]s va/zit1 en hoe moeilijk het is1 er equival5t5 voor te krijg5 9 ,europees* alphabetis* s*rift4 ,ik wijs er nog ev5 op dat het k>akt] ,tao1 de spiritueele ,weg ( het gee/elijk ,pad1 be/aat1 ideografis*1 uit3 beweg51 ( rondgaan1 en ho(d1 hi] dus 9 d5 z93 spiritueele ho(d1 gee/elijk ho(dpr9cipe1 dat beweegt1 ( rondgaat 9 't ,heelal4 ,9 de nog oud]e filos(ie1 en 9 ,lao ,tsz'1 beteek5t ditzelfde ,tao niet het spiritueele ,pad1 ma> de suprme ,gee/ zelf1 die zi* 9 't ,heelal op5ba>t en da>9 zijn ,weg gaat en dat is de oorspronkelijke beteek5is van ,tao4 ,het z\ te lang dur5 en ook voor e5 publiek van niet s9olog5 wat te moeilijk word51 als ik nu ook alle &]e tek/5 9 't ,*9ees* z\ ne]s*rijv51 dus de volg5de geef ik da>om 9 mijne v]tal+3 ,welnu1 ,tao mag ge5 oog5blikje v]lat5 word54 ,kon het v]lat5 word51 dan z\ het ,tao niet zijn4 ,da>om is de ,sup]ieure ,m5s* waakzaam ov] wat hij niet ziet1 en 9 vreeze ov] wat hij niet hoort4 ,wat m5 niet ziet is v]borg51 wat niet zi*tba> geop5ba>d is1 is subtiel4 ,da>om is de ,sup]ieure ,m5s* waakzaam ov] zijn e5zaamheid40 ,dus niet op de zi*tb>e en hoorb>e d+51 door de z9n5 wa>neemba>1 moet de ,sup]ieure ,m5s* enkel lett51 ma> ov] de v]borg51 subtiele1 gee/elijke d+51 diep 9 zi* zelf1 behoort hij te wak5 en er voor 9 rev]5te vreeze te zijn4 ,da>om is hij waakzaam ov] zijn e5zaamheid4 7,e5 k>akt] toe01 door d5 filoso( ,*oe ,hie oms*rev5 met3 de plaats die &]e m5s*5 niet wet51 ma> die wij alle5 wet5074 ,9 die plaats jui/1 9 onze diep/e b9n5/e1 kunn5 wij van d5 gee/elijk5 ,weg1 van ,tao1 afwijk54 ,en ,tao mag ge5 oog5blikje v]lat5 word51 &]s z\ het niet ,tao1 het volg5 van d5 leid] ,s+1 't ,hemels*e pr9cipe zijn4 ,nu kom5 we] twee belangrijke tek/53 ,als vreugde1 toon1 sm>t1 ( geluk nog niet beweg51 heet dat ,*o5g 7,midd51 ,c5trum72 als zij wl beweg51 ma> 9 d5 jui/5 maat1 heet dat ,ho 7,h>monie74 ,dit ,*o5g 7,c5trum7 nu1 is de groote oorsprong van het geop5ba>de1 deze ,ho 7,h>monie7 is de manife/atie van ,tao 7d5 ,spiritueel5 ,weg74 ,als m5 het uit]/e ,*o5g en de uit]/e ,h>monie b]eikt heeft1 zijn ,hemel en ,a>de geve/igd en al het geop5ba>de ligt gevo$ en gekoe/]d04 ,de gee/elijke porte van de laat/e tek/5 is niet altijd voll$ig door ,europees*e v]tal]s begrep54 ,confucius' filos(ie is hi] v]want aan de oude ,indis*e1 n4l4 de ,brahmaans*e en ,h9does*e filos(ie4 ,het ,*o5g1 ,midd51 ,c5trum1 is v]want aan wat 9 die oude wijsbege]t5 b$oeld wordt met het goddelijke1 onp]soonlijk ,zelf1 dat ,zelf1 dat1 als ongeop5ba>d 9 't ,heelal1 volkom5 ru/ig1 /il onbewegelijk is4 ,als de m5s* die goddelijke ru/ 9 zi* zelf1 9 zijn goddelijke ,zelf1 heeft b]eikt1 beweg5 ge5]lei a&o5+5 van vreugde ( toorn1 sm>t ( geluk4 ,is m5 9 dit ,*o5g1 ,midd51 geconc5tre]d dan voelt1 zegt e5 ,*9ees*e comm5tator er bij1 m5 zijn ,s+ n met de ,s+ van alle m5s*5 en d+51 van al 't door 't ,opp]wez5 geop5ba>de1 en voelt m5 hoe ,hemel en ,a>de en al dat geop5ba>de geve/igd zijn 9 't goddelijke en dus gevo$ en gekoe/]d ligg5 9 dat goddelijke1 ,*oe ,hie zegt 9 e5 comm5ta>3 ,is mijn h>t re*t1 dan is dat van ,hemel en ,a>de k re*t04 ,als de a&o5+5 vreugde1 toorn1 sm>t ( geluk wl beweg51 ma> 9 de jui/e midd5maat1 dan is er ,h>monie 9 d5 ,m5s*1 e5 bewijs1 dat ,tao1 't ,gee/elijke ,pad1 gevolgd wordt1 dat zi* manife/e]t 9 ,h>monie4 ,*o5g slaat dus me] op 't hg/e als ongeop5ba>d1 ,ho op het geop5ba>de1 want ,tao is de ,weg van 't geop5ba>de4 ,*o5g is dus het e9de van dat ,pad1 het e9de van ,tao1 dat1 wa>toe ,tao leidt1 en wa>na alle m5s*elijke a&o5+51 vreugde1 toorn1 geluk1 sm>t1 zwijg5 en oph\d51 als de groote ,ru/ is b9n5getr$54 ,h>monie1 ,ho1 9 die a&o5+5 is 't bewijs1 dat m5 9 ,tao1 het ,pad gaat1 dat da>toe leidt4 ,het z\ voor e5 s9oloog e5 loon5d w]k zijn1 e5s e5e /udie te s*rijv5 ov] de1 totnutoe nog veel te we9ig opgem]kte ov]e5kom/ van deze ,confuciani/is*e bespiegel+51 met oude ,indis*e wijsbege]te1 ook het ,bo$dhisme4 ,de conc5tratie 9 het van d5 ,hemel gegev5 zelf1 het vrij word5 van a&o5+5 en h>t/o*t51 d5 gee/ geconc5tre]d 9 het ,hemels*e2 het inw5dige1 spiritueele lev51 vrij van de uitw5dige v]s*ijnsel51 dit alles z\ voor e5 ,brahmaan en e5 ,bo$dhi/ volkom5 begrijpelijk zijn4 ,de titel van het w]k wa>van ik zooev5 d5 e]/5 tek/ ops*reef1 is ,*o5g ,yo5g4 ,ond] ,*o5g 7het s*riftteek5 is3 ,midd57 is te v]/aan het zond] ov]neig+ na> e5 ( &]e zijde zijn1 dus3 /abiel1 9 ru/1 eeuwig zijn2 ond] ,yo5g het nooit v]&]51 altijd hetzelfde blijv54 ,*o5g is het doel van de re*te ,tao1 het re*te spiritueele ,pad1 dat altijd /abiel 't zelfde is1 en niet neigt na> e5 ( &]e zijde1 ,yo5g is het va/e pr9cipe van al 't ,geop5ba>de1 de onv]&]lijke k]n van al de v]&]lijke d+54 ,de voorr$5 van de ,*o5g ,yo5g zegt van het e]/e ho(d/uk1 dat ik zooev5 beh&elde3 ,het spreekt e]/ van het ne pr9cipe 7de ,s+ n4l47 dan spreidt het dit uit1 en het omvat alle d+51 t5 laat/e ke]t het t]ug en v]e5igt ze we] ond] het e5e pr9cipe4 ,ontrol het1 en het vult het ,heelal1 rolt het 7we]7 op en het v]b]gt zi* 9 my/]ie04 ,m4a4w4 het ,hemels*e pr9cipe doordr+t het ,heelal1 en is 9 alle d+5 gemanife/e]d1 de ,e5heid is 9 de ,veelheid1 ma> alle ,veelheid kan t]uggebra*t word5 tot ,e5heid4 ,en die ,e5heid1 het goddelijke1 ligt voor ons v]borg5 9 my/]ie4 ,9 de ,lo5 ,y1 e5e v]zamel+ gezegd5 van en ov] ,confucius1 door zijne discipel5 opgeteek5d1 komt het volg5de gezegde van d5 ,mee/] voor3 ,mijn le] is e5 ,e5heid die alles sam5h\dt04 ,met deze ,e5heid b$oelde hij het univ]seele van het goddelijke pr9cipe1 dat het ,heelal1 en dus ook de m5s*51 doordr+t1 de ,s+1 door d5 ,hemel ( het ,opp]wez5 9 ,zijne ,wij%eid1 zijn ,wil gegev51 to5 ,hij zi* op5ba>de1 en wa>van het volg5 heet ,tao1 het spiritueele ,pad1 dat alzoo is als het beweg5 van de zi* op5b>5de ,godheid 9 het ,heelal1 dat ,hij op5ba>de4 ,met betrekk+ op de m5s*5 v9dt dit ,e5heids-,idee k ha> uit+1 9 e5 &] k>akt] uit de ,confuciani/is*e filos(ie1 n4l4 ,%oe01 ideografis* sam5ge/eld uit ev5als01 gelijk aan0 en h>t01 dus3 gelijk aan mijn h>t04 ,9 de ,lo5 ,y lez5 wij3 ,tsz',ko5g 7e5 van ,confucius' discipel57 vroeg e5s3 ,is er n woord1 dat als e5 regel van g$rag voor 't geheele lev5 kan geld580 ,de ,mee/] zeide3 ,is niet ,%oe zulk e5 woord8 ,wat gij niet wilt van &]5 g$aan zijn1 doe dat ook aan &]5 niet04 ,deze tek/1 bijna e5d] door ,jezus ,*ri/us lat] geuit1 is k>akt]i/iek voor ,confucius' filos(ie4 ,dit k>akt] %oe0 is moeilijk te v]tal51 ideografis* lee/ de ,*9ees er al 93 gelijk mijn h>t is het h>t d] m5s*54 ,pr(4 ,legge v]taalde het door reciprocity04 ,we z\d5 het ook1 9 ,holl&s*e t]m5 gelijkheid ( bro$]s*ap kunn5 noem54 ,het groote pr9cipe van ,confucius nu is3 de eig5 ,s+ re9 h\d5 en volmaakt do5 blijv51 ma> ook3 de ,s+ van &]51 van onze bro$]s1 re9 h\d5 en volmak51 en dit laat/e ges*i$t door ,kiao1 dat n ond]ri*t en godsdi5/le] beteek5t4 ,de ,hemel1 ( ,%ang ,ti1 gaf ons bij onze geboorte de ,s+1 en is dus onze ,vad]4 ,onze m$em5s*51 die imm]s dezelfde ,s+ hebb5 als wij1 zijn onze bro$]s4 ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang noemt dat 9 we/]s*e t]m53 ,de le] van 't vad]s*ap van ,god en de bro$]s*ap d] m5s*54 ,als de zoon van ,%ang ,ti1 lat] bes*\wd van ,?'i51 ,hemel1 w]d 9 lat]e eeuw5 erk5d de ,keiz]1 wi5 dan ook de e]5aam ,?'i5 ,tsz'1 d4i4 ,zoon van d5 ,hemel1 w]d gegev54 ,met betrekk+ tot het m5s*elijk lev5 op de a>de--dus niet 9 hg]5 metaphysis*5 z9 hi]--w]d e5 &] ,drietal als heilig1 van hoog] h& va/ge/eld1 aang5om51 n4l4 ,?'i5-,ti-,jn1 ,hemel-,a>de-,m5s*4 ,de hooge wett51 die d5 ,hemel1 ,?'i5 rege]51 zijn dezelfde als die1 welke de a>de1 en ook de m5s*heid rege]54 ,al die wett51 die de m5s*heid rege]51 en die met bepaald c]emonieel word5 sam5geh\d5 en uitgevo]d1 op5b>5 zi* 9 wat 9 de ,*9ees*e taal ,li0 heet1 e5 onv]taalba> begrip1 wa> decorum nog het di*t/e bij komt1 mits begrep5 als3 door hoog]e ma*t5 en wett5 va/ge/eld1 die ook d5 ,hemel rege]54 ,de va/e wett51 die het geheele planeet-/elsel zijn baan aangev51 zijn dezelfde als die de z4g4 betrekk+5 d] m5s*5 regel54 ,m5 h\de dit go$ 9 't oog1 want de geheele inri*t+ van d5 ,*9ees*5 /aat en van de ,*9ees*e familie 7die de /aat 9 't kle9 is71 w]d bes*\wd als e5 goddelijke in/ell+4 ,wat nu de ,orde d] d+5 aangaat 9 de m5s*heid1 het voornaam/e hi]van 0 volg5s ,confucius het ond]h\d5 d] z4g4 ,woe ,lo51 d4i4 ,vijf ,betrekk+51 n4l4 die tuss*5 ,vor/ en ,ond]daan1 ,vad] en ,zoon1 ,man en ,vr\w1 ,oud]5 ,bro$] en ,jong]5 ,bro$]1 en ,vri5d en ,vri5d4 ,deze betrekk+5 word5 bes*\wd als te zijn +e/eld door goddelijke wet1 en eig5lijk als e5e voortzett+ 9 de m5s*heid d] kosmis*e wett54 ,e5 van de all]e]/e deugd5 van d5 ,m5s* is de ,hiao1 uitg$rukt1 ze] treff5d1 door e5 ideografis*e comb9atie van 't k>akt] oud en 't k>akt] k9d1 wa>9 't k9d1 ond]aan geplaat/1 het oude /eunt4 ,dit ,hiao wordt mee/al door ,filial ,pity1 ,oud]liefde1 v]taald1 ma> heeft e5 veel wijd]e /rekk+ dan algeme5 gea*t wordt4 ,hiao is n4l4 niet alle5 oud]lijke liefde1 ma> 9 't algeme5 e5 geheele wijsbege]te1 gebase]d op de regel5de h>monien d] ,natuur1 op de w$]zijds*e v]pli*t+5 tuss*5 die bov5aan /aan 9 de w]eld en die ond]aan /aan1 en op de kra*t van het voorbeeld4 ,de ,hiao is1 9 't maats*appelijke lev5 d] ,*9eez51 wat de orde d] hemels*e beweg+5 en de onuitputtelijke vru*tba>heid van de a>de is t5 opzi*te van het zi*tb>e heelal4 ,9 de ,hiao ,k+1 door e5 van ,confucius' discipel5 gecompile]d1 ma> van onbek5de afkom/1 is alles ov] deze deugd te v9d54 ,hi] volg5 e5ige tek/5 er uit1 wa>uit m5 ziet1 dat het mr is dan enkel liefde voor de oud]s4 ,van de ,hiao is het e]/e pr9cipe om1 9 zuiv]heid en kra*t1 het li*aam te beh\d51 dat wij van onze oud]s hebb5 gekreg54 ,zijn volmaak!id ligt 9 de beoef5+ van de deugd en 9 't v]w]v5 van e5 naam1 die hun h]9n]+ e] a&oet40 ,zijn voorbeeld is de regelmatigheid d] hemels*e li*am5 9 't v]s*aff5 wat noodig is voor de a>de1 en 9 't regel5 van de dad5 d] m5s*540 ,de kon+51 van oud%] af1 9 't betra*t5 van ,hiao1 z\d5 niet e5 oude van dag5 ( e5 w$uwe durv5 v]a*t51 no* iem&1 b]oemd om zijn deugd en wij%eid40 ,en deugdzame kon+ trekt e5 heel volk met zi* m$e4 ,laat de vrees om de h]9n]+ aan ,uw oud]s te kwets5 de e]/e g$a*te zijn van ,uw droom51 en laat de slaap ze niet v]drijv504 ,hiao is dus mr dan oud]liefde1 het is ook e]bi$ voor d5 kon+1 e]bi$ voor deugd en wij%eid1 voor oud5 van dag51 ja1 we kunn5 g]u/ zegg51 voor al wat s*oon en edel is1 en zelfs de kon+ en de keiz] hebb5 alle5 dan ,hiao1 als zij re*tva>dig en wijs rege]54 ,de e]/e all] deugd5 zegt ,confucius1 't zij 9 e5 zoon ( 9 e5 ond]daan1 is ,hiao4 ,het is dit wat de m5s* van 't r$elooze di] ond]s*eidt1 het is dit1 hetge5 de erk5t5is is van de w>e relatie tuss*5 k9d en vad]1 tuss*5 vad] en ,hemel1 en door de beoef5+ van ,hiao is het1 dat de h>monie van 't ,heelal wordt bewa>d4 ,dat ,hiao nog vl v]d] gaat dan alln liefde en gehoorzaamheid aan de oud]s kan blijk5 uit e5 tek/ uit de ,li ,ki1 die luidt3 ,i$]e boom heeft zijn bepaald5 tijd om te v]gaan en i$] bee/ om te /]v51 en hij1 die e5 boom omhakt vr zijn tijd1 ( e5 bee/ doodt vr di5s tijd is s*uldig aan e5 gebrek aan ,hiao04 ,ze] treff5d is het feit1 dat ond] de vijf ,betrekk+5 ook ,vri5ds*ap is opg5om54 ,de liefde tuss*5 bro$]s is ev5 heilig als de liefde tuss*5 vri5d54 ,vri5ds*ap is 9 ,*9a e5 ev5 heilige zaak als nauwe blo$v]wants*ap4 ,van d5 keiz] af moet5 all5 vri5d5 hebb51 zegt ,confucius4 ,vri5ds*ap is de e]/e van alle sociale relaties en mag niet voor n dag v]wa>loosd word54 ,niem& mag e5 vri5d hebb51 die niet m9/5s zijn gelijke is4 ,vri5d5 zijn weelde voor de arm51 kra*t voor de zwakk51 m$icijn voor de ziek54 ,zij moet5 altijd de sle*te d+5 van hun vri5d v]gev5 en om hun deugd5 blijv5 d5k54 ,de s*oon/e vri5ds*ap is die1 welke door d5 b& d] lit]atuur is gemaakt4 ,confucius zeide3 ,sluit vri5ds*ap met de deugdzaam/5 ond] de lit]ator54 ,de ho(dpli*t tuss*5 vri5d5 is3 s91 e5 ideografis* k>akt]1 sam5ge/eld uit m5s*0 en woord50 ( sprek504 ,s90 beteek5t dan ook wa>heid1 opre*!id1 gelo(4 ,g]aak!id1 twijfel1 wantr\w5 tuss*5 vri5d5 is e5 gebrek aan s94 ,confucius ond]s*eidt nu drie soort5 van m5s*54 ,de e]/e1 ma> hl zeldzame1 zijn de ,%ng ,jn1 de ,heilige ,m5s*51 ,wijz51 en dat zijn de uitv]kor551 die vanzelf de hoog/e ,wij%eid zond] inspann+ bezitt51 en die da>om van zelf ,tao1 het spiritueele ,pad begaan1 zond] dat da>toe ontwikkel+ door ,kiao1 ond]ri*t1 le]+1 noodig is4 ,hun ,s+1 hun goddelijke pr9cipe1 wordt nooit1 door wt ook van m5s*elijk5 a>d1 v]dui/]d1 en v]ke]t van zelf 9 d5 /aat van volkom5 volmak+1 die ,confucius uitdrukt met het s*riftteek53 ,*'+1 e5 k>akt]1 be/a&e uit woord01 en1 volmaakt04 ,*'+ is de volmaakt re9e1 door niets v]dui/]de1 oorspronkelijke1 en dus goddelijke /aat van de ,s+4 ,zij1 die 9 d5 /aat ,*'+ zijn1 hebb5 het al-,wet5 en doorgrond5 de goddelijke d+54 ,zij zijn 9 zek]5 z9 n met ,?'i51 d5 ,hemel1 (1 ab/ract] gesprok51 met ,%ang ,ti1 het ,opp]wez54 ,confucius zelf is door het nagesla*t als zulk e5 ,%ng ,jn bes*\wd4 ,de twe$e soort is wat ,confucius noemt de ,kin ,tsz'1 de ,vor/elijke1 ,kon9klijke ,m5s*1 we z\d5 ook kunn5 zegg53 ,de ,sup]ieure ,m5s*4 ,dr4 van ,dev5t] heeft er mij e5s op gewez5 dat deze ,kin ,tsz'1 zooals hij er 9 mijn v]tal+ van ,confucius ov] las1 veel heeft van wat 9 de ,grieks*e ,platonis*e filos(ie heet kalokga?os4 ,er is miss*i5 ook iets 91 ma> dan zond] het conv5tioneele dat er aan is gaan klev51 en me] 9 't hoog]e1 ideale1 van 't ,engels*e g5tleman04 ,de d]de soort is de ,siao ,jn1 de ,kle9e ,m5s*4 ,de mee/e s9olog51 en ik vroeg] ook1 hebb5 dit opgevat 9 d5 z9 van de v]a*telijke m5s*1 ma> volg5s de mod]ne ,confuciani/5 beteek5t het me] de m9d]e1 nog niet ontwikkelde m5s*1 de arm]e m5s* die1 omdat hij nog uitsluit5d om zijn vo$sel moet d5k5 en tobb51 het hoog]e e?is*e lev5 nog niet k5t4 ,het z\ dan veel hebb51 van wat 9 ,europa met e5e klasse-a&uid+ de prolet>ir heet4 ,het wond]s*oone 9 ,confucius' le] is dat hij het b]eik5 d] hoog/e ,deugd b9n5 i$]s v]mog5 /elt en v]zek]t1 dat ,*'+01 d5 /aat van volmaakte held]heid d] ,s+1 di5 de ,wijze ,heilige1 de ,%ng ,jn0 re$s bij de geboorte bezit1 ook door &]e1 gewone m5s*5 door ond]ri*t 7,kiao07 en oef5+ kan v]kreg5 word54 ,dit wordt duidelijk gezegd 9 d5 tek/ uit de ,*o5g ,yo5g03 ,sommige word5 met de k5nis 7d] pli*t5 en deugd57 gebor52 sommig5 le]5 ha> lat]2 sommig5 k5n5 ha> 7e]/7 na e5 sm>telijk besef van hun onwet5dheid4 ,ma> als ze ha> e5maal wet5 is het 't zelfde40 ,m5 behoeft alzoo niet als heilige gebor5 te word5 om d5 volmaakt5 /aat ,*'+0 te b]eik54 ,i$] kan dit ,*'+0 v]krijg51 hetzij door /udie1 hetzij door de l\t]+ en v]heff+ van de sm>t4 ,ik zal nu e]/ e5s nad] de m5s*elijke betrekk+5 d] ,woe ,lo50 toeli*t54 ,m5 h\de vooral 9 het oog1 dat de vijf betrekk+50 als e5 orde van d+5 9 de m5s*heid bes*\wd word51 die e5e voortvloei+ zijn van de groote ,orde d] ,d+5 van het heelal4 ,zij zijn dus niet enkel e5 maats*appelijke1 ma> eig5lijk e5 heilige1 kosmis*e orde4 ,de ritueele ( =meele orde1 die het g$rag d] m5s*5 9 die betrekk+5 regelt is wat 9 ,*9a ,li0 heet4 ,9 e5 d] heilige boek51 de ,li ,ki0 is al het da>aan v]bond5 c]emonieel oms*rev54 ,de ,li0 is e*t] niet enkel c]emonieel en ritueel van m5s*5 ond]l+1 ma> ook van m5s*5 teg5ov] de hoog]e1 goddelijke ma*t54 ,voor zoov] de =maliteit5 ond] m5s*5 aangaat is dit c]emonieel door on+ewijde ,we/]l+5 veelal voor ov]drev5 conv5tie1 en zelfs affectatie aangezi54 ,deze ,li0 is e*t] niet--als de ,we/]s*e begripp5 decorum1 beleefdheid1 fatso5 enz4--afges*eid5 van e?ica en gelo( 9 ,*9a1 ma> is er id5tiek m$e4 ,de c]emonin van de ,li0 zijn e5 symbool van d5 m5s* 9 zijn veelvuldige v]wants*app501 en wel niet enkel m5s*elijke1 ma> ook kosmis*e en goddelijke v]wants*app54 ,uit het ho(d/uk 9 dit w]k ov] de ,yih ,k+0 zal m5 gewa> word51 dat kosmis* en goddelijk 9 't ,*9ees* ze] na v]wante1 zoo niet id5tieke begripp5 zijn1 da> de gans*e kosmos goddelijke op5b>+ is4 ,de ,*9ees*e familie is1 zooals ik re$s zeide1 niet enkel e5 maats*appelijke1 ma> e5 kosmis*e orde4 ,e]bi$ voor de familie is e]bi$ voor de kosmis*e orde1 voor de goddelijke orde4 ,de ,*9ees*e familie is de georganise]de uitdrukk+ van d5 /aat4 ,v&a> dat de absolute keiz]lijke ma*t ov] het rijk afgespiegeld is 9 de absolute patria pote/as0 9 de familie4 ,het godsdi5/ige ideaal is 9 de inri*t+ d] familie zi*tba> gemaakt 9 patri>*ale vorm54 ,de familie is n e5 religieuze1 n e5 kosmis*e1 n e5 sociale in/ell+4 ,het begrip familie0 we]spiegelt ook het hoog]e creatie01 onafgebrok5 vorm+ en voortbr5g+ van lev54 ,samuel ,johnson heeft t]e*t d5 innig5 sam5hang tuss*5 de l$5 e5] ,*9ees*e familie v]kla>d uit hetge5 hij noemt ! religion ( ! se$04 ,deze is z veelomvatt5d dat hij v]wants*ap b]ek5t 9 neg5 gesla*t51 en dat de oud]e bro$] d5 zoon van zijn jong]5 bro$] als zijn eig5 zoon bes*\wt1 en volle nev5 word5 g]ek5d bro$] te zijn4 ,z als de keiz] v]antwoordelijk is voor het welzijn van zijn volk1 is de familievad] v]antwoordelijk voor dat zijn] familie4 ,hij heeft e5 onbep]kte patria pote/as0 ma> hij is dan ook de wak]1 de ho$] ov] alles en all5 9 de familie1 hij moet voor ha> zorg5 en w]k51 en zelfs is hij aansprakelijk voor het g$rag d] familiel$54 ,volg5s de ,%ng ,y01 het ,heilige ,edict1 uitgeva>digd door keiz] ,kh'ang ,hsi1 is hij zelfs /rafba> voor de v]grijp5 en misdad5 d] k9d]54 ,dit ,heilige ,edict v]gelijkt de familie met e5 /room1 die vele takk5 en zij>m5 heeft1 wa>91 hoe vr ook van d5 oorsprong1 hetzelfde wat] is4 ,de noodzakelijkheid1 het lev5 altijd door te v]l5g51 als e5 heilige pli*t1 geeft aan het huwelijk als e]/e doel het v]wekk5 van k9d]54 ,te /]v5 zond] zon5 na te lat5 is e5 bewijs van one]bi$igheid teg5ov] de oud]s en voor\d]s1 e5 gebrek aan ,hiao01 en da>om is voor e5 man zond] zon5 adoptie--mits van e5 agnatis*5 v]want--pli*t en is1 zelfs n zijn dood1 voor de familie-oud/5 po/hume adoptie voorges*rev54 ,door dit v]lang5 na> zon5 heeft het patri>*ale concub9aat1 gegrond op voortzett+ van het heilige lev51 9 ,*9a niet e5 enkel z9nelijk motief1 ma> is het oorspronkelijk godsdi5/ig4 ,de patri>* is het moreele en sociale ho(d van de familie1 wi5s prie/] hij 9 zek]5 z9 is4 ,na> b5$5 vloeit de patri>*ale idee z uit1 dat de oud]e bro$] ma*t heeft ov] d5 jong]e1 en tev5s d5 pli*t1 hem te /eun5 en te le]54 ,als twee bro$]s twi/51 zegt het ,heilige ,edict1 is dit als( de l9k]h& de re*t] slaat4 ,de patria pote/as0 is e5 absolute ma*t1 ev5als de keiz]lijke autoriteit1 ma> /e$s getemp]d en begr5sd door re*t1 door de pli*t ook om te ond]wijz5 en liefd]ijk te help5 en te /eun54 ,9 zek]5 z9 is ,oud]dom k e5 patri>* 9 ,*9a4 ,de ,li ,ki0 zegt1 dat e]bi$ voor d5 ,oud]dom ev5 oud is als het m5s*elijk gewet54 ,de geheele ,*9ees*e godsdi5/ is wel e5s g5oemd e5e ontwikkel+ uit de ,hiao01 die de liefde en de e]bi$ tot de oud]s niet alle5 is1 ma> de ond]ges*ik!id1 9 rev]5tie1 van 't lag]e 9 de orde d] d+5 tot het hoog]e 9 die orde4 ,9 elk5 ,*9ees*5 vorm van godsdi5/ is de basis patri>*aal4 ,de patri>* 9 de ,*9ees*e familie heeft ook niet zijn autoriteit als alle5/a& p]soonlijk individu1 ma> als e5 s*akel 9 de kosmis*e orde d] d+51 als con/itue]5d deel d] geheele ,familie1 de doode voorvad]5 m$eg]ek5d1 en deze familie we] m$e con/itue]5d d5 /aat1 met aan 't ho(d de keiz]1 die we] bov5 zi* heeft zijn vad] ,%ang ,ti 7(1 me] concreet3 ,?'i51 d5 ,hemel74 ,wij moet5 dus d5 voor ons1 ,we/]l+51 ov]drev5 lijk5d5 sam5hang d] ,*9ees*e familie1 en d5 e]bi$ d] ,*9eez5 voor hun familiebetrekk+5--e5 e]bi$1 z groot1 dat e5 volwass51 ve]tigj>ig man niets van belang do5 zal vr zijn oud5 vad] e]/ om raad1 en v]gunn+ te vrag5--niet bes*\w5 als e5 maats*appelijke conv5tie1 ma> als e]bi$ voor de kosmis*e en goddelijke ,orde d] d+54 ,het ,pad1 ,tao1 kan niet begaan word5 zond] e]bi$ voor en 9 /&h\d+ van de familiebetrekk+54 ,e5 tek/ uit de ,*o5g ,yo5g0 zegt dan ook3 ,de ,tao van d5 ,kin ,tsz' beg9t met 7d5 gewon5 omgang van7 mann5 en vr\w54 ,ma> aan het opp]/e er van gekom5 /rekt ,tao zi* uit ov] ,hemel en ,a>de04 ,zooals ik re$s gezegd heb1 w]d de ,s+ door ,confucius bes*\wd als de bron van alle m5s*elijke deugd54 ,0 deze ,s+ dus 9 d5 toe/& van ,*'+1 ,volmaak!id1 dan w>5 alle deugd5 9 d5 m5s* ook volmaakt4 ,de m5s* wordt1 volg5s ,confucius1 dus niet gebor5 met zonde1 ma> met ,deugd4 ,er is ge5 ,duivel en ge5 ,hel1 die hem wa*t51 omdat hij 7wa> hij to* moeilijk iets aan do5 kon7 met erfzonde gebor5 w]d1 ma> door zijn ,deugd1 indi5 hij zi* sle*ts aan de ,s+ hield1 en deze 9 ,*'+1 d5 volmaakt5 /aat bleef1 kan hij word5 als zijn ,vad]1 d5 ,hemel1 ,%ang ,ti4 ,niet met e5 soort boeman1 die ,satan heette1 no* met e5 br&5d vuurtje1 de ,hel1 moet5 de m5s*5 bang geh\d5 word51 om hun des te bet] te kunn5 rege]51 ma> door de kra*t van zijn eig5 ,wij%eid1 die de ,deugd insluit1 moet de rege]d] het volk rege]54 ,rege]t hij niet met de ,deugd en de ,wij%eid1 dan wordt het ,m+1 het m&aat van d5 ,hemel hem ontnom54 #ege ja> voor ,confucius w]d de tiran keiz] ,*[ door d5 revolutionnair ,w5 ,wang1 die lat] e5 ze] go$1 wijs kon+ w]d1 on?o(d1 omdat hij zijn ma*t 9 wre$heid misbruikte1 en deze ,w5 ,wang wordt 9 de ,%oe ,k+ als e5 van ,*9a's deugdzaam/e groote mann5 v]he]lijkt en door ,confucius telk5s als moreel voorbeeld ge/eld4 ,de ,s+0 is het uitgangspunt van het geheele lev51 zo[el 9 de familie als 9 d5 /aat4 ,en hi] kom5 wij nu tot het s*oone beg9sel1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a zi* op zijn he]lijk/ op5ba>t1 en dat het geheele ,we/51 dat zijn /aatkundige inri*t+ op het oog5blik 9 ha> grondve/5 ges*okt ziet1 hoog noodig van het ,oo/5 behoort ov] te nem51 namelijk dit3 dat rege]5 b]u/ op het zelf-k>akt]1 dus op de cultivatie van de ,s+1 van d5 rege]d] ( de rege]d]s4 ,niet op enkel kunde1 intellect1 knapheid van de rege]d]s behoort de /aat te b]u/51 ma> op hun k>akt]4 ,ik haal1 om dit te illu/re]51 e5ige tek/5 van ,confucius hi]ond] aan3 ,da>om mag 7de ,vor/ die e5 ,kin ,tsz' is7 niet v]zuim5 zijn eig5 k>akt] te v]zorg54 ,wil hij zijn eig5 k>akt] v]zorg51 dan mag hij niet v]zuim51 zijn oud]s te di554 ,wil hij zijn oud]s di551 dan mag hij niet v]zuim5 de m5s*5 te k5n54 ,wil hij de m5s*5 k5n51 dan mag hij niet v]zuim51 d5 ,hemel te k5n504 #ab ,de in/ell+5 en wett5 van d5 7,vor/ die e57 ,kin ,tsz' 7is7 hebb5 hun oorsprong 9 zijn eig5 k>akt]1 en de beve/ig+ er van gebeurt door de groote massa van het volk04 #ac ,alle5 hij1 die de opp]/e ,wij%eid heeft ond] d5 ,hemel kan voldo5de vlug van bevatt+1 held] van doorzi*t1 van vr-reik5de intellig5tie1 lomvatt5d van k5nis zijn om de rege]+ uit te oef5504 #ad ,alle5 hij1 die de opp]/e ,*+0 heeft ond] d5 ,hemel1 kan de hoog/e1 natuurlijke betrekk+5 d] m5s*5 ond] d5 ,hemel regel51 kan de groote1 oorspronkelijke deugd5 van d5 ,hemel grondve/51 kan de trans=me]5de en vo$5de acties van d5 ,hemel wet54 ,hoe z\ hij iets buit5 zi*zelf kunn5 hebb5 om op te /eun580 #ae ,de ,oud51 die de s*itt]5de ,deugd door het geheele keiz]rijk wild5 held]mak51 rege]d5 e]/ hun rijk go$4 ,wild5 zij hun rijk rege]51 dan regeld5 zij e]/ hun families4 ,wild5 zij hun families regel51 dan v]zorgd5 zij e]/ hun ,zelf4 ,wild5 zij hun ,zelf v]zorg5 dan maakt5 zij e]/ hun wil en g$a*t5 opre*t1 wild5 zij hun wil en g$a*t5 opre*t mak51 dan vo]d5 zij hun k5nis tot het all]hoog/e op4 ,de k5nis tot het all]hoog/e opvo]5 be/aat 9 het doorgrond5 van de d+504 #af ,van d5 ,keiz] af tot de massa van het volk toe moet5 all5 het v]zorg5 van het ,zelf als de ,oorsprong bes*\w540 #ag ,wordt de ,oorsprong v]w>d dan kan niets wat da>uit voortkomt tot go$e orde word5 gebra*t04 #ah ,wat b$oeld wordt met ,om het rijk te rege]5 moet m5 e]/ zijne familie regel50 beteek5t3 als m5 zijne familie niet kan le]51 kan m5 &]e m5s*5 niet le]54 ,da>om behoeft de ,kin ,tsz' niet buit5 zijne familie te gaan om zijn le] voor d5 /aat te volmak54 ,de ,hiao1 da>m$e moet m5 zijn vor/ di554 ,de ,ti 7liefde voor oud]5 bro$]7 da>m$e moet m5 zijn sup]ieur5 di554 ,de ,ts'z' 7m$$oog57 da>m$e moet m5 de m5igte beh&el504 #ai ,da>om moet 7de ,vor/ die e5 ,kin ,tsz' is7 alles 7e]/7 zelf hebb5 en da>na van het volk v]lang51 dat het zelf 7ook7 heeft1 en moet alles 7e]/7 zelf niet hebb5 en da>na van het volk v]lang51 dat het dit zelf 7ook7 niet heeft4 ,e5 m5s*1 die zi*zelf wegcijf]t en 7alles7 niet w$]ke]ig op zi*zelf doet slaan1 en 7to*7 het volk v]mo*t te le]51 heeft nog niet be/aan04 #bj ,da>om zal de ,vor/ all]e]/ zorg drag5 voor 7eig57 deugd4 ,als hij de deugd heeft1 heeft hij ook de m5s*54 ,als hij de m5s*5 heeft1 heeft hij het grondgebi$4 ,als hij het grondgebi$ heeft1 heeft hij bezitt+54 ,heeft hij bezitt+5 dan heeft hij middel5 voor zijn uitgav540 #ba ,de deugd is de ,oorsprong4 ,de bezitt+5 zijn het e9de40 #bb ,de ,vor/ die d5 ,oorsprong bijzaak maakt1 en het e9de ho(dzaak1 zal met het volk 9 /rijd kom51 en mak5 dat er ro( gebeurt04 #bc ,da>om heeft de 7,vor/ die e57 ,kin ,tsz' 7is7 e5 groote ,tao 7,weg7 te volg54 ,met zelfvolmak+ en wa>a*tigheid v]krijgt hij het4 ,met hoogmo$ en buit5sporigheid v]lie/ hij het40 #bd ,bov5/a&e tek/5 illu/re]5 g5oegzaam de b$oel+1 dat het de ,wij%eid is1 die alle5 re*t en bevoegdheid geeft om te rege]54 ,uit d5 s*oon51 en zoo e5v\dig5 tek/3 ,de ,deugd is de oorsprong1 de bezitt+5 zijn het e9de0 volgt de oploss+ van het moeilijke raadsel1 wa>door de w]eld ?ans 9 zulk e5e s*romelijke v]w>r+ is1 namelijk het raadsel1 hoe de groote economis*e /rijd is op te loss54 ,die oploss+ zal namelijk e]/ da> zijn1 wanne] ,economie en ,e?ica n zijn4 ,om e5 en &] go$ uit te legg5 is het e*t] noodig1 e]/ iets te v]tell5 van e5 toekom/-droom1 door ,confucius 9 e5 gr&ioze zi5]s-vizie g$roomd4 ,,de ,,toekom/-,,droom ,,van ,,confucius ,wanne] wij de ,confuciani/is*e z$ele] en sociale v]ord5+5 bes*\w51 met hun oude tradities en hun va/ge/eld decorum1 dan z\ het ons li*t kunn5 voorkom51 als( wij hi] te do5 hebb5 met e5 le] van /> cons]vatisme1 die ge5 ontwikkel+ z\ k5n51 en dus op d5 duur vooruitgang z\ teg5h\d54 ,al die zorgvuldig voorges*rev5 familiev]h\d+51 wa>9 e5 heilige ,orde w]d gezi51 als e5 ond]deel van de groote kosmis*e ,orde1 dat ang/vallig va/h\d5 aan familieb&5 en v]pli*t+51 de bijna k9d]a*tige ang/1 het decorum te s*5d51 en te kort te kom5 aan maats*appelijke v]h\d+51 dat alles z\ 9 /aat zijn1 de figuur van ,confucius1 ondanks zijn groote wij%eid1 voor ons kle9] te mak54 ,confucius1 als alle groote w]eld-,wijz51 wi/ e*t] ze] go$1 dat de gans*e kosmos 9 e5 voortdur5d proces van evolutie is1 en dat dus ook de m5s*heid1 9 die kosmis*e orde begrep51 niet altijd dezelfde zal blijv51 ma> v]s*ill5de /adia van evolutie zal doorloop54 ,de z$ewett51 de sociale orde-bepal+51 de v]s*ill5de m5s*elijke v]h\d+5 en relaties1 die hij met zooveel zorg en nadruk als noodig voors*reef en le]a>de1 w>5 b]ek5d op het /adium van ontwikkel+ wa>9 to5 het volk v]ke]de4 ,dat ,confucius e*t] ge5 /> cons]vatief 01 ma> wel degelijk1 9 e5 s*oon5 zi5]s-droom door d5 mi/ d] tijd5 he51 held] 9 kom5de eeuw5 zag1 wordt duidelijk bewez5 door e5 g$eelte uit zijn ges*i$kundig-filos(is* w]k ,ts'o5 ,ts'oe01 wa>9 hij aangeeft de ,drie ,/adia van ,ontwikkel+ d] ,m5s*heid04 ,wij kunn5 hi]uit zi51 dat de droom van d5 ,w]eldvr$e re$s hond]d5 j>5 vr ,*ri/us door d5 groot5 ,*9ees*5 ,wijze g$roomd is4 ,ik laat hi]ond] volg51 g$eeltelijk aan de h& van ,*5 ,huan ,*ang3 ,de ,drie ,/adia van ,confucius4 ,9 het e]/e1 het ,wanordelijke ,/adium1 is de primitieve bes*av+ jui/ uit d5 *aos ont/aan1 en de sociale gee/ is nog ze] ruw4 ,er is e5 s*]pe afs*eid+ tuss*5 het eig5 l& en alle &]e l&54 ,da>om wordt me] gelet op de toe/&5 9 eig5 l&1 dan 9 d5 vreemde1 en behalve ma*tige rijk51 die word5 gevreesd1 word5 kle9e l&jes v]wa>loosd en ov] 't ho(d gezi54 ,9 het twe$e1 het z4g43 ,vooruitga&e ,vr$e-,/adium1 is er enkel ond]s*eid tuss*5 bes*aafde l&5 en de onbes*aafde1 de b>b>5volk54 ,de gr5s d] bes*av+ is bre$] en de vri5ds*ap d] naties is nauw]4 ,door gelijke re*t5 kunn5 kle9e l&5 bij groote hun v]teg5woordig] hebb54 ,ma> 9 't d]de1 't ,/adium van d5 ,uit]/5 ,vr$e1 g5aamd ,ta ,t'o5g1 de ,groote ,gelijkheid1 is er 9 't geheel ge5 ond]s*eid+ me]4 ,de b>b>5 zijn bes*aafde volk5 geword51 en hebb5 gelijke re*t5 met &]e volk54 ,al zijn de naties v] vanelka>1 ( di*tbij1 kle9 ( groot1 de heele w]eld is e5 ,e5heid1 en 't k>akt] d] m5s*heid is tot zijn hoog/e ontwikkel+ gekom54 ,ik zal nu e5s aanhal5 met ,confucius' eig5 woord51 uit zijn w]k ,l5te en ,h]f/0 ,ts'o5 ,ts'ioe01 hoe hij zi* dat #c;e /adium ,ta ,t'o5g voor/elt4 ,als het groote pr9cipe van ,ta ,t'o5g rege]t1 wordt de geheele w]eld n ,republiek4 ,m5 kie/ m5s*5 van tal5t1 deugd en kunde1 deze sprek5 ov] ern/ige ov]e5kom/ en sam5w]k+1 en bevord]5 algeme55 w]eld-vr$e4 ,de m5s*5 bes*\w5 hun oud]s niet enkel me] als hun eig5 oud]s ( hun k9d]5 als hun eig5 k9d]54 ,er wordt e5 practis*e voorzi5+ getr(f5 voor oud5 van dag5 tot aan hun dood1 w]kv]s*aff+ voor d5 middelb>5 leeftijd en opvo$+ voor de jeugd4 ,de w$uwna>s1 w$uw5 en weez5 en k9d]looze oude m5s*51 en zij1 die door ziekte niet me] 9 /aat zijn te w]k51 word5 all5 behoorlijk ond]h\d54 ,i$]e man heeft zijn re*t5 en de individualiteit van i$]e vr\w is gewa>borgd4 ,de m5s*5 produce]5 go$]5 en weelde1 omdat zij niet will51 dat die v]wa>loosd zull5 word51 ma> niet voor hun eig5 pleizi] alle54 ,l$igheid hat5de1 w]k5 zij1 ma> niet met het oog op eig5 voordeel4 ,op die mani] word5 zelfzu*tige plann5 ond]drukt ( kunn5 zij niet opkom54 ,roov]s1 inbrek]s en moord5a>s be/aan niet4 ,v&a> dat de huisdeur5 op5 kunn5 blijv5 en niet geslot5 word54 ,dat is wat ik het /adium van ,groote ,gelijkheid0 noem4 ,nu dit groote pr9cipe nog niet ontwikkeld is1 wordt 9 de w]eld gerfd1 door de familie4 ,i$] bes*\wt zijn oud]s enkel als zijn eig5 oud]s en beh&elt zijn k9d]5 enkel als zijn eig5 k9d]54 ,de welva>t van i$]1 en zijn w]k1 zijn enkel voor zijn eig5belang4 ,groote mann5 v]beeld5 zi*1 dat het regel is1 dat hun bezitt+5 ov]gaan op hun familie4 ,hun doel is om de mur5 van hun /$5 en voor/$5 /]k te mak5 en hun gra*t5 en sloot5 secuur4 ,ritus en ju/itie word5 bes*\wd als de drad51 door welke zij 9 ha> correc!id de betrekk+ tuss*5 vor/ en ond]daan zi5 te h&hav51 9 ha> edelmo$ige zorg die tuss*5 vad] en zoon1 9 h>e h>monie die tuss*5 oud]5 bro$] en jong]51 en 9 e5 geme5s*ap van s5tim5t die tuss*5 man en vr\w1 en 9 ov]e5/emm+ da>m$e regel5 zij het v]bruik1 en di/ribue]5 l& en huiz51 ond]s*eid5 mann5 van militaire bekwaamheid en knapheid1 en volvo]5 hun arbeid met het oog op eig5 voordeel4 ,z komt het1 dat zelfzu*tige plann5 en ond]nem+5 voortdur5d oprijz51 en da> is altijd oorlog het gevolg van40 ,tot zoov] ,confucius1 voor zoov] ik hem lett]lijk aanhaal1 ik zal er nu e5 en &] uitli*t54 ,i$] s9oloog weet1 dat ,confucius de #e z4g4 sociale betrekk+50 7die tuss*5 vor/ en ond]daan1 vad] en k9d1 man en vr\w1 oud]5 bro$] en jong]5 bro$]1 vri5d en vri5d71 ho(dzaak 9 de sociale en moreele orde vond4 ,hij bes*\wde die e*t] van tijdelijk5 a>d 9 de evolutie d] ,m5s*heid1 en ze w>5 alle5 9 die evolutie noodig en van kra*t voor 't #b;e ,/adium wa>9 hij leefde1 en wa>9 wij nu nog lev54 ,9 't #c;e ,/adium1 de ,groote ,gelijkheid01 is de gehle w]eld de e5ige sociale organisatie1 en het individu is de onafhankelijke e5heid2 zo[el de sociale als de individueele k>akt]s b]eik5 hun hoog/e ontwikkel+4 ,er is ge5 nationale /aat1 zoodat er ge5 oorlog is1 ge5 def5sie-noodzakelijkheid1 en er ook ge5 m5s*5 van militaire kunde en tal5t5 noodig zijn4 ,mann5 van deugd1 tal5t en bekwaamheid1 word5 door het volk gekoz51 zoodat het volk zelf s\v]e9 is1 en de betrekk+ tuss*5 vor/ en ond]daan be/aat dus niet me]4 ,man en vr\w zijn niet lang] gebond5 door d5 b& van 't huwelijk1 en de betrekk+53 vor/ en ond]daan1 man en vr\w1 vad] en zoon1 oud]e en jong]e bro$] be/aan niet me]4 ,de e5ige betrekk+ die be/aat is3 vri5ds*ap4 ,er is ge5 familie1 dus er is ook ge5 erf5is1 ge5 privaat eig5dom1 ge5 zelfzu*tig plan4 ,er be/aan ook ge5 klass51 zoodat de e5ige classificatie1 die m5 kan mak5 is die van oud]dom ( sekse1 ma> ( iem& oud1 middelba> leeftijd ( jong is1 man ( vr\w1 i$] kan voorzi5 9 zijn behoeft54 ,het groote ,pr9cipe van ,ta ,t'o5g rege]t1 zoodat i$]e5 ev5go$ is als i$] &]1 en de ond]s*eid+ d] z4g4 moreele con/ant53 liefde1 ju/itie1 ritus1 wet5s*ap en e]lijkheid niet me] noodig zijn4 ,i$]e5 heeft van zelf liefde voor alle &]51 dus artificieele ritus en ju/itie zijn ov]bodig4 ,m5 ziet3 ,confucius gelo(de 9 e5 ontwikkel+1 e5 evolutie d] m5s*heid en heeft--zij het 9 e5 v]re1 v]re toekom/--d5 ,w]eld-,vr$e gepr(ete]d1 lang voor ,c>negie en 't ,vr$espaleis4 ,door de geheele le] van ,confucius loopt tr\w5s de le] van d5 ,vr$e1 en ook door de le] van e5 ,wijze1 die n hem kwam1 ,mng ,tsz' 7,m5cius74 ,m5cius zeide e5s1 en 't 0 ( hij de politieke toe/&5 van vr dez5 oorlog besprak3 ,zij1 die zegg51 dat wij1 om onz5 s\v]e91 allianties moet5 sluit5 met &]e /at51 opdat onze veldslag5 dan succesvol zull5 zijn1 word5 teg5woordig go$e m9i/]s g5oemd1 ma> vroeg] w]d5 zij g5oemd3 de pe/ van het volk40 ,confucius v]oordeelde niet alle5 d5 oorlog1 ma> ook de voorb]eid+5 er voor4 ,hij noemde dat v]spill+ van weelde en welva>t en e5 zw>5 la/ voor 't volk4 ,ook economis* v]oordeelde hij da>om d5 oorlog4 ,zijn ideaal 03 oorlog afs*aff5 en de militaire maats*appij v]&]5 9 e5 indu/rieele4 ,to5 ,confucius e5s met zijn discipel5 ,tsz' ,loe1 ,tsz' ,ko5g en ,y5 ,yun op e5 b]g /ond1 vroeg hij hun e5s hun individueele w5s*5 op te noem54 ,tsz' ,loe zei1 dat hij w5s*te e5 leg] te vorm51 d5 vij& aan te vall5 en duiz5d5 mijl5 grondgebi$ te v]ov]54 ,tsz' ,ko5g zei1 dat hij e5 wit kle$ w5s*te aan te do5 en e5 witte kap opzett5 om de oorlogvo]5d5 tot r$e te br5g5 en te v]zo554 ,ma> ,y5 ,yun zeide3 ,mijn e5ige w5s* is1 e5 vrij5 kon+ ( &]e wijze rege]+ te hebb5 en da>ond] m9i/] te word54 ,ik z\ dan mak51 dat de wall5 d] /$5 niet me] noodig w>51 en ook ge5 gra*t51 want ge5 vij&1 die er ov] wilde kom51 en dat ik de zwa>d5 en lans5 kon lat5 smelt5 om er l&b\ww]ktuig5 van te mak54 ,ik z\ voor duiz5d j>5 e5 oorlog onmogelijk mak540 ,confucius viel hem bij4 ,tsz' ,loe sprak als e5 militair1 ,tsz' ,ko5g als e5 diplomaat1 ma> ,y5 ,yun en ,confucius als de hoog/e /aatsman1 met 't hoog/e ideaal1 als de ,wijze1 die d5 ,vr$e wil4 ,het mee/ belangrijke is hi]3 't smelt5 van zwa>d5 en lans5 om er l&b\ww]ktuig5 van te mak54 ,soldat5 z\d5 hi]door tot vre$zame l&b\w]s word54 ,plato's ideaal-/aat 0 nog altijd e5 kle9e go$ begr5sde /aat1 tot d5 oorlog zoo noodig g]e$4 ,confucius' ideaal g+ v]d] de toekom/ 94 ,hij heeft voorgevoeld d5 ,w]eld-,vr$e1 9 het d]de /adium1 de ,groote ,gelijkheid4 ,het e]/e ,vr$espaleis1 e5 gee/elijk1 is opgetrokk5 door de ,oo/]s*e g$a*te van ,confucius1 en 0 vrij wat e]lijk] en reel] dan het /(felijke luxe-paleis op d5 ,s*ev5+s*5 ,weg1 met heel wat m9d] v]toon en k\de drukte er omhe54 ,de geheele ,confuciani/is*e filos(ie is /e$s g]i*t op3 t5 e]/e zelf-volmak+1 ma> deze niet ego/is* b$oeld do* /e$s leid5de tot het door eig5 deugd volmak5 van de m$em5s*51 de bro$]s4 ,alle m5s*elijke deugd5 bes*\wt ,confucius als te zijn v]vat 9 n ho(ddeugd1 ideographis* uitg$rukt door e5 k>akt] ,jn01 sam5ge/eld uit twee &]e1 wa>van het e5e m5s*0 en het &]e twee0 beteek5t4 ,alzoo3 twee m5s*5 9 n v]e5igd40 ,pr(4 ,legge en vele &]e s9olog5 v]tal5 het met b5evol5ce01 ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang noemt het ,love01 ,liefde4 ,de ,confuciani/is*e ho(ddeugd is alzoo liefde voor d5 m$em5s*1 ,bro$]s*ap1 en wel omdat 7m5 d5ke hi] aan het te vor5 beh&elde k>akt] %oe07 mijn h>t is ev5als het h>t van &]e m5s*504 ,e5 &]e ,confuciani/is*e deugd wordt g5oemd ,yi01 ideografis* ges*rev5 met e5 k>akt]1 wa>van het e5e deel beteek5t ik1 ikzelf01 en het &]e wa>s*ijnlijk e5e sam5trekk+ is van go$04 ,alzoo beteek5de3 ik zelf go$04 ,alzoo ,jn01 ,bro$]s*ap1 slaat op de &]51 de m$em5s*51 en ,yi0 is e5 aspect van het zelf4 ,wij hebb5 &]5 lief1 ma> wij mak5 ons zelv5 re*tva>dig4 ,als m5 d5 toekom/-droom van ,confucius go$ 9 het oog blijft h\d51 di5 droom1 wa>9 de ,groote ,gelijkheid0 d] m5s*5 b]eikt zal zijn1 ma> tev5s niet v]geet1 dat ?ans1 9 het z4g4 ,twe$e ,/adium0 wa>9 de m5s*heid nog v]ke]t1 de groote v]s*ill5 be/aan tuss*5 d5 ,%ng ,jn01 d5 ,kin ,tsz0 en d5 ,siao ,jn01 dan begrijp5 wij1 hoe ,confucius1 van het ,zelf uitga&e het e?is*e lev5 bov5 het economis*e /elde1 ma> de maats*appij 9 dat nog onvolmaakte twe$e /adium bes*\w5d1 het economis*e nog moe/ /ell5 bov5 het e?is*e4 ,e5 treff5de illu/ratie hi]van is te gev5 uit de ,lo5 ,y01 de ,v]spreide ,gezegd5 van ,confucius4 ,to5 ,confucius e5s 9 zijn wag5 uitre$1 zeide hij tot zijn wag5m5n] ,yan ,yu3 ,hoe talrijk is het volk60 ,to5 zeide ,yan ,yu3 ,als ze dan zoo talrijk zijn1 wat moet er dan nog mr voor hun g$aan word580 ,geef hun welva>t0 0 het antwoord--,en als zij welva>t hebb51 wat dan nog me]80--,en ,confucius zeide3 ,ond]wijs h560 ,en hi] sprak hij e5 univ]seel pr9cipe uit4 ,vr het volk te ond]wijz5 moet m5 het vo$sel en welva>t gev54 ,9 de ,%i ,k+01 d5 ,bijbel d] ,poezie1 /aat3 ,geef hun et5 en geef hun dr9k5 7dus dit e]/4 ,h4 ,b47 ,ond]wijs h5 en le] h504 ,er moet go$ ond]s*eid5 word5 dat ,confucius twee pr9cipes gaf1 voor twee klass5 m5s*51 sup]ieure m5s*5 en kle9e m5s*54 ,de hg/e1 ,heilige ( ,wijze m5s*5 hebb5 ge5 ap>te pr9cipes noodig1 da> deze de wij%eid re$s hebb54 ,voor de sup]ieure m5s*5 is het e?is*e lev5 ho(dzaak2 voor de m9d]e m5s*5 het economis*e4 ,confucius zeide ook nog 7zie de ,lo5 ,y07 ,de gee/ van d5 sup]ieur5 m5s* is g]i*t op ,re*tva>digheid2 de gee/ van d5 m9d]5 m5s* is g]i*t op voordeel04 ,voor d5 m9d]5 m5s*1 die nog niet ond]wez5 is1 en die 't all]e]/ nog voor zijn dagelijks* brood heeft te zorg51 is voordeel 't voornaam/e4 ,9 ,m5cius lez5 wij3 ,de man van volmaakte deugd is aldus3 /rikt volg5de re*tva>digheid1 ma> niet om het voordeel2 grondig pr9cipes ov]weg5de1 ma> niet met de v]wa*t+ van succes04 ,confucius v]bood aan vor/5 en aan sup]ieure m5s*5 ov] voordeel0 te sprek51 ma> da>om zeide hij nog vol/rekt niet dat het volk niet om voordeel mo*t d5k54 ,de begripp5 ,li01 voordeel1 w9/1 en ,yi0 re*tva>digheid1 van ,confucius1 zijn1 ook door sommige ,*9ees*e ,confuciani/51 vooral 9 de ,so5g dyna/ie1 te veel als teg5/ell+5 g5om54 ,de mod]ne ,confuciani/51 aldus ,*5 ,huan ,*ang1 h\d5 ze voor hetzelfde1 ma> 9 v]s*ill5de t]m51 voor v]s*ill5de klass5 van m5s*54 ,zij h>monie]5 economie en e?ica en id5tific]5 ,re*tva>digheid met voordeel4 ,zij zegg53 het wre ,voordeel1 dat teg5 ,re*tva>digheid +aat zal1 op d5 lang5 duur1 blijk5 gn ,voordeel te zijn4 ,het onmiddellijk ,voordeel te v]kiez5 bov5 ,re*t is zelfmoord-politiek4 ,dat ,confucius de woord5 ,voordeel en ,re*tva>digheid to* nog als v]s*ill5d gebruikte1 is omdat hij /e$s drie /adia van evolutie d] m5s*heid voor oog5 _h1 en hij wi/1 nog ma> 9 het twe$e te lev54 ,als hij /e$s het woord ,voordeel0 9 plaats ,re*t0 gebruikte z\ dat1 9 het twe$e ,/adium1 dat d] z4g4 ,kle9e ,ru/0 aanleid+ tot v]w>r+ kunn5 gev54 ,dan z\ miss*i5 me] om geld dan om k>akt] word5 g$a*t4 ,ook 9 onze ,europees*e geldmak5de maats*appij van ?ans z\ dit zoo zijn4 ,hoewel t5 slotte de economis*e pr9cipes h>monie]5 met de e?is*e1 kan ond] sommige om/&igh$5 economis* lev5 niet be/aan naa/ e?is* lev54 ,e5 mooie illu/ratie hi]van geeft het volg5de3 #be ,tsz' ,ko5g 7e5 discipel7 vroeg e5s ,confucius e5 en &] ov] ,rege]+3 ,de v]eis*t5 voor e5e ,rege]+01 zeide ,confucius1 zijn dat er voldo5de vo$sel zij1 voldo5de soldat51 en het gelo( 7opre*!id1 e]lijkheid7 van het volk04 ,tsz' ,ko5g zeide3 ,als het nu e5s niet &]s kn1 en e5 van deze d+5 moe/ weg1 welke moe/ dan het e]/e weg80--,de soldat50 antwoordde ,confucius4--,en als het nu e5s niet &]s kn ma> e5 van de twee ov]blijv5de moe/ weg80 0 nu de vraag we]4--,en ,confucius antwoordde3 ,doe dan af/& van het vo$sel4 ,van oud%] af is de dood het lot van alle m5s*51 ma> als er ge5 gelo( 7opre*!id1 e]lijkheid7 9 de h>t5 d] m5s*5 is1 is de ,/aat niet geve/igd40 ,het woord vo$sel moet hi] word5 opgevat als te omvatt5 alle economis*e lev52 het woord soldat5 alle militaire kra*t52 het woord gelo( alle godsdi5/ige en e?is*e lev54 ,zelfs 9 dze woord5 noemt ,confucius het vo$sel1 het economis*e1 het e]/e1 vraan1 als antwoord op e5 vraag omtr5t ,rege]+4 ,ma> t* conclude]t hij1 als f 't economis*e f 't e?is*e lev5 moet word5 opge(f]d1 tot op(f]+ van 't economis*e4 ,dit s*ijnt teg5/rijdig aan zijn eig5 pr9cipe dat economis* moet h>monie]5 met e?is*1 ma> t* is er hi] h>monie4 ,9 het r/e ,/adium d] ,evolutie1 het z4g4 ,primaire1 ,wanordelijke1 wet5 de m5s*5 nog niet van e?ica1 hun onmiddellijke behoefte is vo$sel1 en als ge teg5 hun spreekt ov] e?ica en godsdi5/--zooals n nog 9 ,europa zoo veel gebeurt--t]wijl ze hong] en gebrek lijd51 lui/]5 ze da> niet na>4 ,ma> 9 de guld5 toekom/eeuw5 d] ,ta ,t'o5g01 d] ,groote ,gelijkheid1 zal dit alles &]s zijn1 dan zull5 ,e?ica en ,economie niet me] 9 bots+ kom5 omdat ze e5 zull5 zijn4 ,ik kom ?ans aan het e9de van mijn ho(d/uk ov] ,confucius1 d5 groot5 ,wijze1 9 wi5 de ,gee/ van ,*9a het mee/ beli*aamd is4 ,die gee/ is de gee/ van d5 /aat1 de familie1 en het individu van ,*9a tegelijk4 ,de ,confuciani/is*e ,/aat is e5e evolutie van moreele ,orde1 s*reef ,johnson4 ,de integriteit van de politieke sfe] is er afhankelijk van het zelf-respect en de bes*av+ van ha> l$54 ,de familie is de sociale e5heid van d5 /aat1 en i$] is geh\d51 die sociale e5heid zoo edel en moreel mogelijk te mak54 ,v]d] wordt het re*t om &]5 te rege]5 gebase]d op de ma*t om zi* zelf te rege]54 ,9 de ,lo5 ,y0 /aat3 ,de cultive]+ van het ,zelf is de wortel van alles04 ,de geheele w]eld en ook het geheele ,heelal word5 bije5geh\d5 door n alles-omvatt5de ,e5heid04 ,die ,e5heid is het univ]seele van alle pr9cipes1 en omvat ond] n ,wet de ,p]soon1 de ,familie1 d5 ,/aat en het ,heelal4 ,e5heid1 dat hoog/e doel van alle godsdi5/ige filos(ie1 ru/ voor ,confucius op puur e?is*e en practis*e grond5 en hun toepass+ op i$]e sfe]4 ,zooiets als zonde ( zondeval is 9 de geheele ,*9ees*e filos(ie onbek5d1 en1 zooals ik re$s zeide1 zooiets g]aff9e]d kwaads als b4 v4 de ,satan-idee ev5e5s4 ,i$] m5s* kan volg5s ,confucius de ,deugd b]eik51 omdat de ,deugd zijn inn]lijke natuur is en zijn onv]&]lijke betrekk+ tot het ,heelal4 ,z als het ,*ri/5dom het ,vad]s*ap van ,god erk5t1 z is het ,confuciani/is*e gelo( e5 erk5t5is van de ,wij%eid1 ,orde1 ,go$heid en ,re*tva>digheid van kosmis*e wett51 door ,%ang ,ti1 het opp]wez5 voorge/eld en van 's m5s*5 ,e5heid da>m$e4 ,de natuur van d5 m5s* is1 volg5s ,confucius niet1 zooals 't ,*ri/5dom aanneemt1 door e5 oorspronkelijk5 zondeval zondig01 ma> z als de natuur van g\d h>dheid is1 en de natuur van vuur hitte1 z is de natuur van d5 m5s* ,jn0 d4i4 tegelijk liefde1 re*tva>digheid1 getr\:eid1 wij%eid1 z$elijkheid4 ,de ,hemel--,?'i5--heeft d5 m5s* gn zonde m$egegev51 ma> de opp]/e go$heid en deugd1 en de geheele kun/ van het lev5 is1 deze re9 te h\d51 en zi* te conc5tre]5 9 wat het h>t--hi] ook3 de gee/--van d5 ,hemel m$ekreeg bij zijn geboorte4 ,m5 kan1 dit 9 't oog h\d5de begrijp51 hoe moeilijk e5 ,*9ees het ,*ri/5dom met zijn idee van zondeval1 aanneemt4 ,geb$ is 9 dit sy/eem onnoodig1 omdat de ,hemel zi* niet met i$] m5s* ap>t bemoeit4 ,de ,hemel1 ,?'i51 #bf helpt niet speciaal dez5 ( g554 ,?'i5 op zi* zelf1 absoluut zijnde1 /aat ook bov5 de relatieve begripp5 go$ ( kwaad1 want het probleem1 wat ,?'i5 is1 is transc5d5t aan alle betrekkelijkh$54 ,go$ en kwaad be/aan alle5 t5 opzi*te d] evolutie van w]eld en m5s*4 ,9 e5 ,app5dix van de ,yih ,k+0 /aat te lez53 ,de kosmis*e process5 gev5 hun /imulans aan alle d+51 ma> hebb5 niet de bezorgdheid van d5 ,wijze04 ,?'i5 repres5te]t kosmis*e process51 de ,wijze e?is*e4 ,ma> wel heeft ,?'i5 bij de geboorte d5 m5s*--en tr\w5s al het be/a&e--de ,s+ m$egegev51 wa>9 alle deugd en go$heid inh]5t zijn1 en de m5s* heeft de bewu/heid1 om die volmaakt 9 hem te do5 blijv51 als hij de ,s+ ma> 9 d5 volmaakt5 /aat ,*'+0 h\dt4 ,en dat kan hij door oef5+ en /udie1 en le]t hij ook door sm>t4 ,zulk e5 le] geeft d5 m5s* zelf-respect1 zelf-bewu/heid1 wa>digheid4 ,die wa>digheid1 met e5 s]e5e kalmte en voorname ru/ zijn dan ook het k5m]k van d5 bes*aafd51 ontwikkeld5 ,*9ees4 ,heftigheid1 gr(heid en drift1 die groote gebrek5 van d5 ,we/]l+1 zijn 9 ,*9a bewijz5 van onbes*aafdheid1 ongelett]dheid1 en gebrek aan ev5wi*t1 midd5maat4 ,ru/1 kalmte1 word5 ze niet d5 ,*9ees gele]d 9 die wond]wijze le] van ,*o5g ,yo5g01 en zijn ev5wi*t en midd5maat niet het bewijs dat er ,h>monie is 9 het lev58 ,het is die wa>dige kalmte1 die /ijlvolle ru/1 die zi* 9 al de geb>5 van het ,*9ees*e c]emonieel1 de ,li1 uitdrukt1 die ,li1 die het uit]lijke ry?me is van het inn]lijke ev5wi*tige1 h>monieuze lev54 ,de gebruikelijke w5s* en groet d] ,*9eez53 ts'+ ngan0 7ik w5s*1 ik v]zoek voor u ,ru/07 drukt dit al re$s uit4 ,m5 w5s*t elka> ge5 v]maak1 ( amusem5t1 ma> ,ru/1 die imm]s het hoog/e lev5sgeluk is4 ,en ,ru/ is tegelijk ,midd501 want zij is te v9d5 9 ,*o5g01 het gee/elijk c5trum van al 't geop5ba>de4 ,9 dez5 groet ts'+ ngan0 we]spiegelt zi* de ,gee/ van ,*9a zek] wel het s*oon/e4 ,alvor5s dit ho(d/uk te e9dig5 ov] ,confucius en ov] zijn ,le]1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a bijna geheel bevat is1 w5s* ik ev5 e5ige regel5 aan te hal51 die ik 9 mijn w]k ,het ,daghet 9 d5 ,oo/50 #bg 9 het ho(d/uk ,confucius en de ,hal d] ,klassiek50 aan dez5 groot5 ,wijze gewijd heb3 ,het is wl ze] m]kwa>dig1 en zoov] ik weet e5ig 9 de w]eld-ges*i$5is1 dat niet e5 ( &]e ,godheid1 ma> e5 ,wijze1 die nooit bepaald g$efie]d is1 al is hij e5 ,heilig ,m5s* v]kla>d1 dus altijd m5s* is geblev51 als het voorbeeld van het nagesla*t1 zo[el van keiz]5 als van het volk1 is v]e]d4 ,niet de e5 ( &]e buit5gewone krijgsman ( v]ov]a>1 ma> e5 ,wijze1 is het groote1 zo[el moreele als politieke voorbeeld1 het voorw]p d] diep/e v]e]+ van het ,*9ees*e volk gewee/1 en dit feit is z veelzegg5d1 dat het voor ,*9a's toekom/ de s*oon/e mogelijkh$5 van wij%eid1 s*oonheid en re*tva>digheid bevat4 ,e5 volk1 dat niet de brute kra*t van d5 geweld5a>1 no* het enkele keiz]- ( kon+s*ap zond] me]1 ma> de ,wij%eid als hoog/e go$ bes*\wt1 en 9 e5 ,wijze zijn voorbeeld ziet1 zulk e5 volk kan aan de spits d] bes*av+ kom5 te /aan1 als het de moeilijkh$5 en /rubbel+5 zijn] h]vorm+ e5maal te bov5 is gekom504 ,d5kt niet1 gij ,european51 mijn blanke bro$]s1 al is het bries*5de /oompa>d ,pek+ b9n5 g$av]d1 al bl9k5 de telephoon-drad5 bov5 de ,v]bod5 ,/ad1 al trill5 de we/]s*e1 mod]ne ideen bov5 de ,*9ees*e volksziel1 en al breekt de h]vorm+ ha> glorieuze baan1 spok5 van dui/]nis1 bijgelo( en onkunde v]jag5d1 dat da>om ooit de gee/ van d5 groot5 ,mee/] ,kh'o5g uit het ,*9ees*e volk zal word5 v]drev51 want de k]n van ,wa>heid die hij1 naa/ veel nu ov]tollige bespiegel+ ov] e]tijds onontbe]lijke c]emonieel blootlegde1 is e5 goddelijke gift1 niet van de tijd51 ma> van de eeuwigheid4 ,de uit]lijkh$5 zull5 v]&]51 nieuwe /room+5 van g$a*t5 zull5 door het ,*9ees* bre9 gaan1 nu de v5/]s na> e5 nieuwe toekom/ re$s wijd zijn op5gewaaid1 ma> onv]nietigba> zal door het ,*9ees*e volk de ,wij%eid van d5 ,mee/] ,kh'o5g 9 ha> innig/e k]n1 ontdaan van wat tijdelijk 0 en niet eeuwig1 als zijn groot/5 en heilig/5 s*at word5 bewa>d40 ,de hooge ,lit]atuur1 die de s*oone vorm is1 wa>9 de hooge ,wij%eid zi* op5ba>t1 zal ook voor het mod]ne1 h]vormde ,*9a het hoog/e bezit blijv51 niet de ma*t van geld1 pants]s*ep5 en kanonn504 ,e5 volk1 dat de ,wij%eid1 de hooge ,lit]atuur bov5 alles v]e]t en liefheeft1 is het ,volk van de toekom/1 en als de liefde voor ,confucius--de inn]lijke1 niet die d] uit]lijkh$5--het blijft beziel51 en niet breekt door d5 sam5/oot met het onafw5db>e mod]ne1 dan heeft het 9 zi* e5 ma*t1 groot] dan leg]s en vlot544440 ,m5 moet vooral 9 het mod]ne1 dat ,*9a ?ans 9 sommige opzi*t5 aanneemt1 ge5 algeheele reactie zi5 teg5 het oude4 ,zelfs de republike9s*e revolutie van #aiaa-aiab 0 dit niet4 ,mijn vri5d ,dr4 ,lim ,boon ,k5g1 die te ,nank+ 9 het gevolg van ,dr4 ,sun ,yat ,s5 01 s*reef mij3 ,we h de?ron$ a dyna/y t _h lo/ ! _s ( antiquity1 & amid/ ! ru9s ( revolution1 ,i hope1 we %all recon/ruct a new temple ^u ! wisdom ( ! sages40 ,dit is nooit go$ +ezi51 dat de revolutiemann5 van #aiaa1 dat dus ook hun leid] ,dr4 ,sun ,yat ,s51 wl hoognoodige we/]s*e h]vorm+5 wild51 ma> niet d5 oud5 ,gee/ van ,*9a w5s*t5 te v]jag54 ,integ5deel1 zij w5s*t5 di5 ,gee/ t]ug te krijg51 di5 zij 9 geva> zag51 ond] de ,m&sjoe-dyna/ie v]lor5 te gaan1 en wel wild5 zij e5 nieuw ,*9a opb\w51 ma> op de oude grondve/53 de ,wij%eid d] ,oud54 ,,m5cius ,9 het ja> #cga v4 ,c41 ruim hond]d ja> na d5 dood van ,confucius1 w]d 9 d5zelfd5 /aat ,loe1 wa>9 ,confucius t] w]eld kwam1 de ,*9ees*e wijsge] ,mng gebor51 lat] ,mng ,tsz' g5oemd 7gelat9ize]d3 ,m5cius71 die op d5 gee/ van het ,*9ees*e volk1 ev5als zijn groote voorgang] dit de$1 e5 invlo$ z\ uitoef551 di5 twe$uiz5d j>5 niet kond5 do5 v]m9d]54 ,de revolutie van #aiaa-aiab z\ welli*t nooit ont/aan zijn1 indi5 de ideen van ,m5cius niet zoo diep 9 d5 ,*9ees*5 gee/ w>5 doorg$rong54 ,imm]s1 ,m5cius 0 vor alles de e*te volk/ribuun1 die /e$s gele]d heeft1 dat het volk het re*t en zelfs d5 pli*t heeft1 d5 s\v]e9 van d5 troon te /oot51 die niet met ,wij%eid rege]t en wi5 het belang van 't volk niet vr alles gaat4 ,m5cius leefde 9 e5 tijd1 to5 ,confucius' ges*rift5 en ov]gelev]de le]/ell+5 re$s algeme5 v]spreid w>51 en ontwikkelde zi* geheel en al door d5 invlo$1 di5 ,confucius' gee/ op hem uitoef5de4 ,ev5als zijn' voorgang] beleefde hij e5 tijd van uit]/e v]w>r+1 en zag hij vor/5 van v]s*ill5de feudale /at5 met elka> om d5 voorrang /rijd51 en precies als ,confucius g+ hij rond bij de v]s*ill5de vor/5 om hun raad te gev5 en te v]man54 ,behalve h]tog ,wan van d5 ,/aat ,?'ang1 die met ijv] tra*tte1 zijn plann5 voor sociale v]bet]+ en volksopvo$+ t5 uitvo] te br5g51 lui/]de e*t] ge5 di] vor/5 ern/ig na> hem1 en hij ond]vond dezelfde teleur/ell+5 als ,confucius1 al kwam het bij hem niet tot e5 zoo ongelukkig lot van v]bann+ en uit/oot+4 ,de filos(is*e beg9sel5 van ,mng ,tsz' zijn 9 ho(dtrekk5 dezelfde als die van ,confucius1 ma> t]wijl ,confucius me] d5 nadruk legde1 9 wijsge]ige politiek1 op de c5trale mon>*ie1 en de z$elijke kra*t1 die van d5 vor/ behoort uit te gaan1 zo*t ,m5cius het gewi*t van d5 /aat vooral 9 de re*t5 van het volk4 ,m5cius is dan ook de groote democraat1 de e*te volksman van ,*9a gewee/1 die op5lijk het re*t uitsprak van het volk1 om i$]5 vor/1 die het v]drukte1 te v]jag5 en desnoods te dood54 ,deze le]/ell+5 sprak hij zelfs onomwond5 uit teg5ov] de vor/51 die hij ontmoette1 en zijn geheele lev5 door heeft hij de onafhankelijke1 onbevreesde1 fi]e1 zelfbewu/e h\d+ teg5ov] vor/5 aang5om51 die d5 e*t5 volk/ribuun k5m]k54 ,9 dat opzi*t 0 ,confucius altijd me] e5 hovel+1 (s*oon m5 hi]bij niet moet v]get51 dat deze 9 kon+5 en pr9s5 e5 bov5 hem geplaat/e ma*t zag 9 de kosmis*e ,orde d] ,d+54 ,ik me51 d5 gee/ van ,mng ,tsz' niet bet] te kunn5 a&uid5 dan door e5ige fragm5t5 te gev5 uit zijn w]k54 ,de tek/ van ,m5cius--e5 d] ,vi] ,boek50 7wa>van ,confucius' ,*o5g ,yo5g01 ,ta ,hioh0 en ,lo5 ,y0 de &]e drie zijn7 van ,*9a--wordt door de lit]air-filos(is*e autoriteit5 uit de ,oudheid aan hemzelf toeges*rev51 ma> lat]e deskundig5 me551 dat e5 zijn] discipel5 hem heeft ges*rev54 ,als iem& door 7brute7 kra*t m5s*5 ond]w]pt1 ond]w]p5 zij zi* niet aan hem 9 hun hrt1 ma> omdat hun kra*t niet er teg5 opgewass5 is4 ,als iem& hun ond]w]pt door ,deugd1 zijn zij v]g5oegd 9 hun inn]lijk/e h>t1 en zij ond]w]p5 zi* ern/ig1 zooals het geval 0 met de #gj discipel5 van ,confucius04 ,er is e5 weg om het ,keiz]rijk te v]krijg53 krijg het volk en ge hebt het keiz]rijk4 ,er is e5 weg om het volk te v]krijg53 krijg hun h>t5 en ge hebt het4 ,er is e5 weg om hun h>t5 te v]krijg53 het is e5v\dig door bije5 te zamel5 wat zij w5s*5 en hun niet op te legg5 wat zij niet w5s*54 ,het volk ke]t zi* na> e5 liefd]ijk rege]d] zooals wat] b5$5wa>ts /roomt en zooals wilde bee/5 na> de wild]nis loop540 ,m5cius zeide3 ,van al de deel5 die 9 e5 m5s* zijn is de oogpupil het uit/ek5d/e4 ,de oogpupil kan zijn sle*!id niet v]b]g54 ,is 7alles 97 de bor/ 9 orde dan is de pupil ook 9 orde1 als 7alles 97 de bor/ niet 9 orde is1 dan is de pupil d(4 ,lui/] na> iem&s woord5 en kijk na> zijn pupil4 ,hoe kan iem& zijn k>akt] v]b]g580 ,di man is groot1 die niet zijn h>t v]lie/ van to5 hij e5 k9d 004 ,(s*oon e5 m5s* sle*t kan zijn1 t*1 ls hij zijne g$a*t5 bet]t1 va/1 en zi* 7s*oon7 baadt1 mag hij aan ,%ang ,ti (f]540 #bh ,ik heb nog nooit gehoord van iem&1 die zelf boog1 en to* &]5 re*t maakte40 ,m5cius zeide3 ,ik h\d van vis* en ik h\d van b]5klauw54 ,als ik ze niet beide kan hebb5 doe ik af/& van de vis* en neem de b]5klauw54 ,z h\d ik van lev5 en ik h\d van re*tva>digheid4 ,als ik ze niet beide kan hebb5 doe ik af/& van het lev5 en neem de re*tva>digheid4 ,ik h\d ook van lev51 ma> er is iets wa> ik me] van h\d dan van lev51 en da>om wil ik het niet bezitt5 door one]lijkheid4 ,ik haat ook d5 dood1 ma> er is iets wat ik me] haat dan d5 dood1 en da>om zijn er geleg5h$51 wa>9 ik hem niet wil v]mijd540 ,hi] is e5 kle9 m&je rij/ en e5 s*otel soep1 en het geval doet zi* voor dat het krijg5 da>van lev5 beteek5t en het ontb]5 dood2 als zij word5 aangebod5 met e5 bele$ig5de /em zal zelfs e5 l&loop] ze niet will5 hebb51 en als ge er e]/ op trapt zal e5 b$ela> zi* niet bukk5 om ze op te rap504 ,sommige deel5 van het li*aam zijn edel en &]5 v]a*telijk4 ,het groote mag niet ges*aad word5 voor het kle9e1 het edele niet voor het v]a*telijke4 ,hij1 die het kle9e 9 zi* vo$t is e5 kle9 m5s*1 hij die het groote 9 zi* vo$t1 is e5 groot m5s*04 ,de ,discipel ,ko5g ,too zeide3 ,wij zijn all5 m5s*51 ma> sommig5 zijn kle9e m5s*5 en &]5 groote1 hoe zit dat nu80 ,m5cius zeide3 ,zij1 die het groote1 9 hun beli*aamd1 volg5 zijn groote m5s*51 zij die het kle9e1 9 hun beli*aamd1 volg5 zijn kle9e m5s*540 ,laat e5 m5s* e]/ geve/igd /aan 9 het groote dat hij heeft1 dan kan het kle9e dat hij heeft het niet van hem wegnem504 ,m5cius zeide3 ,hij1 die zijn ,gee/ uitgeput heeft k5t zijn ,s+4 #bi ,k5t hij zijn ,s+ dan k5t hij ,?'i504#bi ,m5cius zeide3 ,alle d+5 zijn 7re$s7 compleet 9 ons04 ,m5cius zeide3 ,de li*amelijke vorm5 en de bege]t5 behoor5 7ook7 tot onze ,s+ van d5 ,hemel4 ,ma> m5 moet e5 ,%ng ,jn 7,heilig ,m5s*7 zijn e] m5 ze op de re*te plaats kan ord5540 ,m5cius zeide3 ,de bekwame kun/5a> zal niet van zijn weg afwijk5 om e5 domm5 w]kman04 ,m5cius zeide3 ,er zijn m5s*5 die zegg53 ,ik kan go$ troep5 drill51 ik kan go$ veldslag5 lev]501 ma> dat zijn groote misdadig]s04 ,m5cius zeide3 ,het volk is het mee/ belangrijke elem5t1 de gee/5 van het l& en het graan het twe$e1 de vor/ het m9/e40 7,m5cius zeide73 ,de ,kin ,tsz' betra*t de ,wet 7van het ,re*t71 wa*t op wat ov] hem bes*ikt is door d5 ,hemel1 #cj en da>m$e uit40 7,m5cius zeide73 ,ik heb nog nooit gehoord dat pr9cipes afhankelijk z\d5 zijn van hun uitw]k+ op &]e m5s*540 ,m5cius zeide3 ,9 de ,ts'o5 ,ts'ioe #ca kom5 ge5 re*tva>dige oorlog5 voor4 ,er zijn wl voorbeeld5 van n oorlog die bet] 0 dan e5 &]04 ,het is e5 oude wet dat de v]drukk] zond] wa>s*uw+ t] dood gebra*t mag word504 ,groote veldhe]5 zijn groote misdadig]s4 ,de h>t5 d] m5s*5 ond]w]p5 zi* niet aan kra*t1 ma> aan ,deugd04 ,d5 ,hemel di55 be/aat 9 het vo$5 van de w>e con/itutie van ons wez51 bezorgd no* om dood1 no* om lev540 ,door deugd alle5 9 zi*zelf krijgt m5 nooit ma*t ov] &]e h>t54 ,m5 moet zijn deugd tot /eun voor &]5 mak540 ,de e]1 di5 de m5s* v]le5t1 is ge5 w>e e]04 ,van de eig5s*app5 van d5 ,wijze is er ge5 groot] dan die van e5 help] d] m5s*5 te zijn tot e5 go$ lev54 ,er is ge5 groot] g5ot dan bewu/ te zijn van ,re*t 9 ons4 ,als m5 /reeft om &]5 te beh&el5 zooals m5 door h5 z\ will5 beh&eld word51 is m5 niet v] van het volmaakte lev540 ,,de ,,yih ,,k+0 ,de ,yih ,k+0 (1 zooals het door de s9ologie v]taald is1 het ,boek d] ,trans=maties0 is de basis eig5lijk d] gans*e ,*9ees*e filos(ie1 en ik durf wel zegg5 dat al diep] en diep] 9 d5 ,gee/ van ,*9a doordr+5de1 m5 het ess5tieele wez5 er van e]/ v9dt 9 de ,yih ,k+04 ,de ,*9ees*e autoriteit5 op lit]air en filos(is* gebi$ bes*\w5 het dan ook als de bron1 wa>uit alle &]e klassiek5 gevloeid zijn4 ,ze] jui/ noemt ,samuel ,johnson de ,yih ,k+0 het boek1 wa>91 9 symbolis*e voor/ell+51 9 e5 soort filos(is* ,algebra1 de id5titeit van het ab/racte met het concrete0 wordt g$et]m9e]d4 ,ik kan 9 dit w]k ,de ,gee/ van ,*9a01 dat e5igsz9s populair b$oeld is1 al?ans voor e5 publiek van niet-s9olog51 niet e5e fijn uitgesponn51 gele]de v]h&el+ ov] de ,yih ,k+0 lev]51 ma> wl kan ik er de ho(dg$a*te van aan tra*t5 te gev54 ,ik zeide re$s dat de ,*9ees*e wijsbege]te zi* nooit heeft v]met51 de all]hoog/e ,godheid te def9ie]51 ( tot e5 p]soonlijkheid te bep]k54 ,9 de ,yih ,k+s*e filos(ie wordt dit onbes*rijfelijke1 ond5kb>e1 voor het m5s*elijk begrip onb5ad]b>e goddelijke primum mobile0 pr9cipe aang$uid met de k>akt]s ,t'ai ,kie01 wa>van ,tai0 beteek5t3 groot1 en groots*0 en ,kie0 uit]/e1 het uit]/e van04 ,alzoo3 het ,groote ,uit]/e04 ,het is ook wel v]taald met het ,groote ,absolute01 ma> ik zal liev] de ,*9ees*e t]m ,t'ai ,kie0 beh\d51 en da>bij d5k5 aan zooiets als e5 ab/ract pr9cipe als ,monade1 de primordiale oorzaak van al het geop5ba>de1 het uit]/e dat het m5s*elijk d5k5 kan bevatt54 ,dit wordt1 ev5als 9 &]e filos(is*e sy/em51 wel e5s symbolis* voorge/eld door e5 cirkel1 leeg van b9n54 ,wij z\d5 dit ,t'ai ,kie0 dus ons kunn5 d5k5 als het ,ongeop5ba>de1 zr veel ov]e5kom/ hebb5de met het ,tao van ,lao ,tsz'4 ,door dit ,t'ai ,kie1 symbolis* voorge/eld door e5' cirkel1 w]d5 twee o]-pr9cipes 9 en uit zi* gevormd1 9 de ,yih ,k+0 gesymbolise]d door e5 re*te geheele lijn en e5 re*te gebrok5 lijn4 ,op de volg5de wijze is dit gesymbolise]d1 9 e5 comm5ta> van e5 mijn] edities d] ,yih ,k+04 ------ ,,figure ------ ,met lette hi]bij vooral op dat beide1 n de geheele lijn1 n de gebrok5 lijn1 door en uit de ,t'ai ,kie0 zijn gevormd4 ,de my/ieke pr9cipes nu1 voorge/eld door deze geheele en deze gebrok5 lijn1 zijn1 volg5s de ,yih ,k+0 de pr9cipes van als het ,geop5ba>de4 ,9 de ,yih ,k+0 zelve w]d5 oorspronkelijk deze t]m5 niet gebruikt1 ma> de lat]e filos(5 noemd5 het e]/e1 de gehle lijn1 het pr9cipe ,yang01 het twe$e1 de gebrok5 lijn1 het pr9cipe ,y904 ,het e]/e ook wel g5aamd het pr9cipe van ,li*t1 van ,beweg+1 van 't ,mannelijke1 het twe$e dat van ,dui/]1 van ,ru/1 van 't ,vr\welijke4 ,deze twee pr9cipes -------- en ---- ---- comb9e]d5 zi*1 van diagram1 9 e5 groep van 7op e5 ry?mus van7 telk5s drie tot de z4g4 a*t 7 #bc7 kwa01 wa>van i$]e kwa0 alzoo e5 drietal is1 9 de volg5de triagramm5 voorge/eld3 #a #b #c #d #e #f #g #h ,zooals m5 ziet zijn deze triagram-figur51 alt]natief be/a&e uit heele en gebrok5 lijn51 t]ug te br5g5 tot vi] oorspronkelijke symbol53 en deze we] tot tw die voor/ell5 de all]e]/e divisie ( ontwikkel+ van ,y9 en ,yang uit en ook 9 de ,enheid ,t'ai ,kie4 ,uit deze twee1 deze vi]1 en t5 slotte de a*t triagramm5 zijn we] #fd hexagramm5 ont/aan1 wa>van ik er hi] twee als voorbeeld aangeef3 ,e5 zesv\dige v]m5igvuldig+ geeft we] #chd &]51 en door v]d]e process5 van v]m5igvuldig+ is e5e s]ie van tot op #afgggbaf 7 #bbd7 door gele]d5 b]ek5d1 die natuurlijk we] voor expansie tot 9 't one9dige vatba> is4 ,ma>--de ho(dzaak van alles--die gans*e1 het v]/& t>t5de ,veelheid is to* t]ug te br5g5 tot de absolute 9-zi*-zelf t]ugke]5de ,e5heid1 en alle v]s*eid5h$5 zijn dus op my/ieke wijze id5tiek4 ,de triagramm5 word5 v]ond]/eld te zijn ontwikkeld door d5 leg5d>is*5 keiz] ,fuh ,hi 7#bheb-bgch v4 ,c471 en de e]/e v]kl>5de /udin d] dia- en triagramm5 door h]tog ,w51 lat] gecanonise]d als kon+ ,wn1 /i*t] d] ,*[ dyna/ie 7#abca-aace v4 ,c474 ,e5 onoph\delijk proces van evolutie en revolutie is voortdur5d aan het w]k1 9 d5 loop wa>van de v]s*ill5de o]-elem5t5 ( elem5taire kra*t5 d] natuur1 door de dia- en triagramm5 aang$uid1 elka> w$]ke]ig uitdoov5 en do5 gebor5 word51 en z de ph5om5a van 't be/aan voortbr5g54 ,want op deze primitieve1 ma> diepz9nige mani] tra*tte deze ,*9ees*e bespiegel+ het /\te /uk uit te vo]5--9 ge5 enkel &] filos(is* sy/eem bek5d--om de ry?mis*e op5b>+ van het ,goddelijke 7,t'ai ,kie07 9 het ,heelal tot 9 ha> o]-elem5t5 en pr9cipes na te vors*54 ,ik kan mij1 9 de bep]kte ruimte van dit ho(d/uk1 niet begev5 9 het op d5 voet volg5 van deze a*t kwa0 en hun v]me]d]+ tot vi] en ze/ig dubbele kwa0 7hexagramm5 dus1 van zes elk71 ma> wil vooral de a&a*t blijv5 ve/ig5 da>op1 dat zij all5 gevormd zijn uit de oorspronkelijke geheele lijn -------- en de gebrok5 lijn ---- ---- en dat deze beide geproduce]d w]d5 door en uit het ,t'ai ,kie04 ,het s*ijnb>e dualisme van de geheele en de gebrok5 grondlijn5 d] kwa01 van 't pr9cipe ,yang0 dus en 't pr9cipe ,y90 b]u/ dus--dit on?\de m5 wel--op e5 ,enheid4 7,m5 d5ke hi] ook aan de ,e5heid0 van ,confucius74 #cb ,het geheele geop5ba>de ,heelal be/aat uit v]b9d+51 9 e9delooze comb9aties en p]mutaties van deze kwa01 uit v]b9d+5 alzoo van die my/]ieuze o]-pr9cipes1 symbolis* voorge/eld door de geheele lijn -------- en de gebrok5 ---- ----1 ma>--ik kan hi] nooit g5oeg op wijz5--die beide zijn uit ,en1 het ,t'ai ,kie geop5ba>d1 en dus eig5lijk op geheimz9nige wijze id5tiek4 ,de geheele con/itutie van de ,natuur en ook van d5 m5s* ligt 9 ess5tie 9 deze twee symbol5 van gehlheid en van v]deel+4 ,het gans*e ,heelal is e5e ontwikkel+1 e5 evolutie1 9 /e$s wissel5de trans=maties01 van alle wez5s en d+5 uit de o]-elem5t5 ,yang0 en ,y901 totdat ns1 als de adem1 die deze wissel+5 bezielt1 oph\dt1 alles we] tot het one9dige1 onbegrijpelijke1 onuitsprekelijke ,t'ai ,kie0 t]ug is geke]d1 aan het e9de dez] cyclis*e evolutie4 ,het e]/e triagram ,k'i5 van drie gehle lijn5 wordt g5aamd ,k'i501 en symbolise]t de ,hemel01 en ook de en]gie1 de w]k+ van d5 ,hemel04 7,het k>akt] ,k'i50 is ideografis* sam5ge/eld1 en m5 lette op de diepe beteek5is hi]van1 uit tw1 wa>van het e5e beteek5t de kra*t d] natuur0 en het &]e zonli*t071 het a*t/e triagram3 ,kw'o5 van drie gebrok5 lijn5 wordt g5aamd ,kw'o501 en symbolise]t de ,a>de01 9 ha> ond]ges*ik!id aan d5 ,hemel4 7,het ne k>akt] kw'o50 is ideografis* sam5ge/eld uit tw1 wa>van het e5e a>de0 en het twe$e zi* uit/rekk50 beteek5t74 ,m5 neme hi] ,hemel0 en ,a>de0 niet zooze] 9 de me] concrete beteek5is van uitspansel0 en grond01 ma> 9 me] ab/racte1 symbolis*e4 ,k'i51 ( ,hemel1 wordt ook wel ,yang0 g5oemd 7oorspronkelijk e*t] is ,yang0 gesymbolise]d door n enkele1 en niet drie geheele lijn571 en ,kw'o51 ( ,a>de1 is dan ,y901 t]wijl ov]e5kom/ig met deze twee de ,zon en ,maan als symbol5 word5 g5om51 als de e]/e mannelijk1 de twe$e vr\welijk4 ,z wordt we] de ,man als p]sonifie]5d ,yang1 en de ,vr\w als p]sonifie]5d ,y9 aang5om54 ,tuss*5 de uit]/5 ,k'i5 en ,kw'o5 9 evolue]t het geheele ,heelal1 9 e5 millio55 cyclus1 t]ug te br5g5 tot de #fd hexagramm5 en deze we] tot de #h triagramm51 9 e9delooze ,yih01 d4 i4 trans=maties1 beslot5 9 de ,e5heid ,t'ai ,kie04 ,9 e5 comm5ta> van ,lai ,?'ang 9 e5 mijn] ,yih ,k+0 edities /aat3 ,k'i5 en ,kw'o5 zijn het ,mannelijke en ,vr\welijke van de ti5duiz5d d+50 #cc 7ma>7 het ,mannelijke en ,vr\welijke zijn het ,k'i5 en ,kw'o5 van n d+04 ,v]d] ,het ,mannelijke en ,vr\welijke /aan 9 ond]l+e v]h\d+ van hun contra/51 en da>tuss*5 9 beweegt de *'i00 7wa>ov] /raks74 ,als m5 zi* bl9d /a>t op de hi]bov5 g]eproduce]de triagramm51 en er sle*ts e5 spel van /reepjes 9 ziet1 zooiets als wi*el/okjes van heid55 en b>b>51 wordt de ,yih ,k+0 natuurlijk niet veel me] dan e5 my/ificatie1 e5 soort k9d]a*tig toov]boek van hocus-pocus4 ,als m5 dan nog de leg5de er bij ov]weegt1 dat deze geheimz9nige kwa0 z\d5 zijn ontdekt op d5 rug van e5 draaka*tig pa>d1 dan wordt die my/ificatie nog onz9nig]4 ,wij kunn5--en moet5--e*t] d]gelijke my/ieke teek5s tra*t5 te doorgrond5 enkel als symbol5 9 hun diepe geheime beteek5is1 en i$]e s]ieuze ,*9ees*e filoso( lee/ er 91 zooals ,samuel ,johnson het zoo treff5d heeft uitg$rukt3 ! simplicity & univ]sity ( natural laws04 ,n]g5s als 9 ,samuel ,johnson heb ik zoo duidelijk het begrip uitg$rukt gezi5 van wat de eig5lijke beteek5is dez] kwa0 is1 en als e5 bes*eid5 hulde haal ik hi] de volg5de regel5 van hem aan3 ,welke occulte me5+5 ook mog5 zijn toeges*rev5 aan deze diagramm5 van ,fuh ,hi1 9 de ,*9ees*e g$a*te hebb5 zij altijd voorge/eld de ,e5v\d en ,univ]seelheid aan natuurlijke wett54 ,door te lez5 het groot/e 9 het kle9/e1 het complexe 9 het e5v\dige1 het gehl 9 het atoom1 het ne 9 het v]s*eid5e1 de wet 9 het ph5ome51 9 het proces van wet5s*ap en godsdi5/1 is dat proces zek] vrgevoeld 9 e5 physis*1 moreel1 filos(is* en politiek sy/eem1 afgeleid van e5 gehle en e5 gebrok5 lijn1 als symbol5 van alles-doordr+5de pr9cipes4 ,9 't e]/ gekoz5 als natuurlijke typ5 van de contra/5 tuss*5 ev5 en onev51 li*t en s*aduw1 mannelijk en vr\welijk1 hemel en a>de1 hoog] en lag]1 droog en vo*tig1 h>d en za*t1 compleet en incompleet1 is hun sub/antieele b$oel+ gewee/ de relatie tuss*5 e5heid en v]s*eid5heid als basis van die compositie van elem5t51 door welke i$] wez5 en d+ wordt wat het is4 ,vanuit deze relatie z\d5 de ,*9eez5 be/ hun geheele filos(ie en gelo( kunn5 opb\w504 ,het duali/is*e ( polaire pr9cipe1 wa>van de ,yih-,k+ e5e ontwikkel+ is1 is dan ook niet van enkel physiek51 ma> van metaphysiek5 oorsprong4 ,dit is wel e5 d] groot/e le]+5 die wij1 ,oo/]l+51 n nog uit de ,yih ,k+0 kunn5 trekk53 dat alle physica t5 slotte uitloopt 9 metaphysica1 en 9 ruim] z93 dat alle wet5s*ap t5 slotte e9digt 9 goddelijk1 ondoorgrondelijk my/]ie4 ,de all]laat/e we/]s*e ontdekk+5 op het gebi$ d] v]s*ill5de /ral51 d] electron5 enz4 enz4 wijz5 hi] re$s duidelijk op4 ,en het z\ wel e5s kunn5 zijn1 dat 9 de veel gesmade1 door vele s9olog5 voor nons5s en my/ificatie uitgekret5 ,yih ,k+0 oploss+5 word5 gevond5--zij 't 9 my/ieke symbol5-taal--van me] dan n tot nu toe onopgelo/ geheim d] we/]s*e wet5s*ap4 ,zooals ik re$s t]loops bij de beh&el+ d] ,confuciani/is*e filos(ie gezegd heb1 de wett51 die d5 ,kosmos rege]51 evolue]51 volg5s de ,*9ees*e filos(ie1 ov] de m5s*heid door1 en zijn dezelfde als die1 welke de e?ica1 de moraal1 en de wett5 d] m5s*5 be/emm54 ,z zijn ook de diagramm51 triagramm5 en hexagramm5 van de ,yih ,k+0 e5 soort algebra van e?is*e en politieke wett50 geword5 voor de ,*9eez51 en z zijn1 zooals ,johnson t]e*t zegt zuiv] moreele en politieke int]pretaties gevoegd bij de cosmico-e?is*e en my?is*e04 ,de triagramm5 zijn ook emblem5 geword51 wa>9 de relatieve positie van geheele en gebrok5 lijn5 voor/ell5 de /adiums van m5s*elijk lev51 de vorm5 van het noodlot1 de teg5/ell+5 van k>akt]1 enz4 enz4 ,z kan b4 v4 het triagram van b]g01 geplaat/ ond] het triagram van a>de0 voor/ell53 groote mann51 die zi* uit n$]igheid ond] inf]ieure &]5 plaats504 ,al deze int]pretaties zijn natuurlijk van eeuw5 en eeuw5 lat] dan de run5 d] triagramm5 van de ,yih ,k+01 die oorspronkelijk metaphysis* en my/iek b$oeld w>54 ,aan de a*t kwa's0 7zie de voorafgegane teek5+ met numm]s7 zijn lat] ook beteek5iss5 gegev5 van de resultat5 da>van4 ,zoo w]d3 #cd ,i3 ,hemel1 ,yang1 hemels*e voortbr5g]1 e!r1 vo*t4 ,,ii3 ,wat]1 op/ijg5de damp51 fonte951 li*!id4 ,,iii3 ,vuur1 li*t1 lev51 s*oonheid1 hitte gev5d1 w>mte4 ,,iv3 ,dond]1 vurige exhalaties1 beweg] van d+51 /ijfheid4 ,v3 ,w9d1 damp1 en]gie van expansie1 flexibiliteit4 ,,vi3 ,wat]1 vloei/(1 elem5t51 rigiditeit1 k\de4 ,,vii3 ,b]g51 soliditeit1 dat wat motie ond]h\dt1 ru/1 graviteit4 ,,viii3 ,a>de1 ,y91 de a>ds*e ontvang] van corruptie1 droogte4 ,9 de ,yih ,k+0 /aat1 uit alle teek551 duidelijk te lez51 dat t5 slotte het geheele ,heelal sam5ge/eld is uit twee polaire pr9cipes1 beide uit ,en 7het ,t'ai ,kie07 gevormd4 ,de e9delooze v]s*eid5heid van alle ph5om551 alle wez5s1 alle d+5 9 het ,heelal ont/aat enkel door de comb9aties en p]mutaties van die twee pr9cipes1 te symbolise]5 door e5 e9delooze v]s*eid5heid van kwa's04 ,m5 heeft het e5e ,yang0 wel e5s 9 we/]s*e t]m5 ,gee/0 en het &]e ,y90 /(0 will5 noem51 ma> hi]bij di5t m5 bizond] op te pass51 da> zooiets als wat 9 we/]s* mat]ialisme doode /(0 heet voor d5 ,*9ees niet be/aat4 ,als wij het idee /(0 9 we/]s*5 z9 op ,y90 z\d5 toepass5 z\d5 wij geheel buit5 d5 gee/ van ,*9a g]ak54 ,dit z\ indruis*5 teg5 hetge5 ,samuel ,johnson zoo t]e*t d5 k>akt]trek d] ,*9ees*e filos(ie noemt3 de nheid van ,ess5ce met ,manife/atie04 ,de /(--9 ,*9ees*51 niet-we/]s*5 z9--is n met d5 ,gee/ die de ess5ce van het ,heelal is4 ,/( als e5 dood1 vreemd1 buit5/a& d+1 ond]s*eid5 van ,gee/1 be/aat 9 de ,*9ees*e g$a*te niet4 ,er be/aan ,yang0 en ,y901 beide door en uit het ,t'ai ,kie0 gevormd1 en dus op my/]ieuze wijze n van oorsprong4 ,deze twee ,yang0 en ,y90 word5 g5oemd de beide ,ie0 7metaphysis* kosmis*e kra*t574 ,de v]h\d+--let wel1 de ry?mis*e v]h\d+--tuss*5 de 9 diep/e my/iek eig5lijk id5tieke contra/5 ,yang0 en ,y90 wordt g5aamd ,%oe01 d4 i4 het ,getal4 ,ind]daad1 als m5 de a*t kwa0 diagramm5 aanziet1 is het duidelijk dat deze symbol5 op getall5 b]u/51 dat dus de elem5taire sam5/ell+ van d5 ,kosmos1 door het ,t'ai ,kie0 geop5ba>d1 op e5e v]h\d+ van getall5 b]u/4 7,wie d5kt hi] niet aan ,plato87 ,de suprme1 he]s*5de ,wet ( ,orde1 die deze getall5-v]h\d+5 va//elt en regelt1 wordt g5oemd ,li04 ,de ,li0 is dus de va//ell]1 de regela> d] ma!matis*e pr9cipes van het ,heelal4 ,de en]gie1 die het vloei5 en beweg50 7zooals het 9 e5 comm5ta> mijn] ,yih ,k+0 editie luidt7 van ,yang0 en ,y90 anime]t1 wordt g5aamd ,*'i01 het be/e m4 i4 te v]tal5 door d5 ,adem0 van 't ,heelal4 #ce ,die ,*'i01 die ,adem1 trilt door d5 gans*5 ,kosmos1 en het is die ,*'i0 die 9 /& h\dt1 hetge5 de s9oloog ,eitel zoo treff5d noemt3 a gold5 *a9 ( spiritual life runn+ ?r\gh e =m ( exi/5ce & b9d+ toge!r1 z 9 "o liv+ body1 ev]y?+ t subsi/s 9 heav5 above & on e>? bel[04 ,indi5 wij ma> oppass51 bij het begrip /(0 vooral niet te d5k5 aan het we/]s*e begrip doode /(0 als ap>t van en teg5ov]ge/eld aan gee/1 kunn5 wij ,*oe ,hie begrijp51 die van ,yang0 en ,y90 spreekt als van ,primaire ,kra*t0 en ,primaire ,/(04 ,ma> die ,primaire ,kra*t0 a*t hij onbe/aanba> zond] de ,primaire ,/(01 omdat zij zond] deze niet kan w]k5 en age]54 ,er is ook volg5s ,*oe ,hie1 ge5 kwe/ie van1 dat deze ,primaire ,kra*t0 z\ be/aan hebb5 vr de ,primaire ,/(01 want deze beide zijn 9 con/ante int]fusie en ond]l+e afhankelijkheid1 het e5e is ond5kba> zond] het &]e4 ,ik kan mij niet we]h\d51 hi] nog ev5 het volg5de my/ieke symbool wer te gev5 uit e5 mijn] be/e ,yih ,k+0 edities1 dat 9 zijn e5v\d zulk e5e treff5de voor/ell+ geeft van de productie ( miss*i5 bet] vorm+ van ,yang0 en ,y901 niet uit 7want niets kan er imm]s buit5 tr$57 ma> 9 het ,t'ai ,kie04 ,het is ov]g5om5 uit de ,t'ai ,kie ,t'u01 de filos(is*e encyclopa$ie van ,*[ ,tsz'3 ,,figuur ,de volg5de voor zi* zelf sprek5de comm5ta> /aat ond] deze ,t'ai ,kie ,t'u0 7ka>t van ,tai ,kie73 ,het witte is de ,ie0 7het kosmis*e pr9cipe7 ,yang01 het zw>te is de ,ie0 7het kosmis*e pr9cipe7 ,y904 ,het zw>t en het wit 7vorm57 twee weg54 ,het uit]/e ,yang ba>t ,y91 het uit]/e ,y9 ba>t ,yang4 ,to5 hun ,adem-,motie nog niet voortdur5d ademde 0 het ,t'ai ,kie04 ,als er 9 't midd5 nog ge5 cirkel is1 is dat de oorspronkelijke vorm van ,t'ai ,kie04 ,het ,one9dige heeft zi*zelf begr5sd to5 het zi* op5ba>de4 ,is er ooit met groot] durf en e5v\d de =matie van d5 ,kosmos 9 het ,absolute symbolis* grafis* voorge/eld dan 9 deze ,*9ees*e filos(ie8 ,m5 lette op d5 cirkel1 die het al omvat4 ,hi] is ge5 creatie uit ,t'ai ,kie ma> vorm+ 9 ,t'ai ,kie4 ,de cirkel symbolise]t het zond] beg9 en zond] e9de zijn4 ,deze ,t'ai ,kie ,t'u van ,*[ ,tsz' zegt1 dat de ,yang0 en ,y901 tot ,e5heid sam5gebra*t1 dan ook het ,t'ai ,kie sam5/ell54 ,e5 &]e tek/ uit dit w]k luidt3 ,i$] d+ heeft zijn ap>te natuur1 ma> de ,e5heid van het geheel is het ,t'ai ,kie01 en we] e5 &]e3 ,de ,t'ai ,kie is z1 dat ,het 9 de pr9cipes ,yang en ,y9 is1 en er niet van ges*eid5 kan word504 ,uit dez5 laat/5 tek/ blijkt nog e5s duidelijk1 hoe ,y90 nooit doode /(0 kan zijn4 ,de moraal van de ,*9ees*e filos(ie is op deze kosmis*e bes*\w+5 gebase]d4 ,er be/aat voor d5 gee/ van ,*9a ge5 erfzonde1 ge5 absoluut go$1 ( absoluut kwaad1 ma> de moraal is gebase]d op e5 ,ry?me1 e5 ,v]h\d+1 e5 ,getal4 ,het ,yang0 en ,y90 v]kla>d 9 de ,*9ees*e wijsbege]te de tweev\digheid--die1 wijs doorpeild1 e5 nv\digheid1 e5 my/ieke ,id5titeit is--van ,subject en ,object1 van uit]lijk en inn]lijk1 van ,ik en ,niet-,ik1 van positief en negatief1 van go$ en kwaad4 ,go$ en kwaad1 geluk en ongeluk be/aan alle5 als e5 v]h\d+4 ,als ,yang en ,y9 9 de re*te v]h\d+ zijn1 is alles go$4 ,er is alle5 kwaad als de v]h\d+ van ,yang en ,y91 als het ,getal1 het ,ry?me1 niet jui/ is4 ,het ,lev5 is e5 ev5wi*t van polaire kra*t51 die teg5h$50 7ma>1 9 diep/e my/iek n1 want =matie 9 en door n7 zijn4 ,de ,yang0 en ,y90 bepal5 9 d5 m5s* het ev5wi*t 9 h>monie van h>t/o*t5 en kra*t54 ,sle*t is sle*ts e5 gebrek aan ev5wi*t1 go$ is het jui/e ev5wi*t tuss*5 ,yang0 en ,y904 ,het geheim van het lev5 ligt 9 het jui/e ,getal1 het jui/e ,ry?me4 ,n]g5s uit de ,gee/ van ,*9a zi* me] dan 9 dez5 e]bi$ voor het heilige ,ry?me van het ,heelal4 ,de eeuwige /rijd tuss*5 ,gee/ en ,/(1 de oorzaak van zooveel groote trag$ies 9 het d5k5 en voel5 van 't ,we/51 is 9 deze ,*9ees*e filos(ie v]m$51 ( liev] van zelf onmogelijk gemaakt4 ,imm]s1 /( als geheel afges*eid51 en zelfs 9 contra/ met gee/1 zooals 9 we/]s*5 z91 wordt 9 de ,*9ees*e filos(ie niet aang5om54 ,/( en gee/ zijn 9 n conceptie omslot54 ,er zijn 9 deze wijsbege]te ge5 /rijd5de contra/51 er zijn ry?mis*e v]h\d+51 er is ge5 go$ ( kwaad1 er is h>monis*e ( onh>monis*e v]h\d+4 ,het geheim van het ,lev5 is het volg5 van het jui/e ,getal1 het beweg5 op het jui/e ,ry?me4 ,de ,yang en ,y90 bepal5 9 d5 m5s* het goddelijk ,ev5wi*t--het hoog/e go$ van ,confucius' ideaal-m5s*4 ,de ,t'ai ,kie ,t'u0 zegt3 ,9 d5 m5s* is de vorm van ,y91 de gee/ van ,yang0 en ,de beweg+ en de ru/ van die twee con/itue]5 de re*te ,orde04 ,hoe di*t nad]5 deze ,*9ees*e filos(is*e bes*\w+5 de oude ,indis*e filos(ie1 wanne] wij regel5 lez5 als van ,*oe ,hie3 ,alles is van n ess5ce2 er be/aat niets zond] het my/]ie van ,dat1 hetwelk ge5 &]5 grond heeft dan zi*zelf1 en t* 9 i$] d+ aanwezig is06 ,het pra*tige w]k1 inh\d5de e5e v]gelijk5de /udie van de filos(ie d] ,yih ,k+1 van ,confucius1 van ,*oe ,hie en van ,lao ,tsz' met de oude h9does*e en brahmaans*e filos(ie moet nog ges*rev5 word54 ,dan z\ ook e5 ho(d/uk te wijd5 zijn aan de v]gelijk5de /udie van ,yang en ,y9 aan de e5e zijde1 en ,puru%a en ,prakriti aan de &]e4 ,volg5s ,*oe ,hie1 d5 ,ari/oteles van ,*9a01 die van #aabi-abja n4 ,c4 leefde1 en wi5s comm5t>5 op de klassiek5 9 ,*9a groote autoriteit hebb51 is het ,t'ai ,kie0 sle*ts de uit]/e gr5s van het m5s*elijk d5k5 omtr5t de primordiale oorzaak van alle be/aan1 ma> moet dit ,t'ai ,kie0 k we] geop5ba>d zijn door--( liev]3 9--e5 ng onbegrijpelijk]1 my/]ieuz] wez51 dat hij het ,absolute ,niets0 noemde4 ,*oe ,hie neemt aan het adem50 van ,t'ai ,kie4 ,to5 ,t'ai ,kie voor 't e]/ ademde bra*t die e!ris*e adem1 als 't w>e /oll5de1 het ,yang0 voort1 en to5 dit adem5 het toppunt b]eikt _h en ,t'ai ,kie0 da>van wer ru/te1 bra*t het ,y90 voort4 ,nadat het tot het uit]/e g]u/ _h1 bewoog1 d4i4 ademde het w$]1 en z door1 afwissel5d beweg5de en ru/5de1 nadat hetge5 bov5 0 de ,hemel1 en hetge5 b5$5 01 de ,a>de _h gevormd1 volgd5 telk5s comb9aties en p]mutaties van ,yang0 en ,y90 wa>door alle ti5duiz5d d+50 7lat] m9]al51 plant51 di]51 m5s*57 w]d5 gevormd4 ,dezelfde vitale en]gie1 die beweg+ en ru/ vormt1 gaat /ds door1 en door de twee oorspronkelijke oorzak51 ,yang0 en ,y90 hn age]t deze en]gie zond] oph\d51 en laat deze twee o]-pr9cipes vloei5 en beweg50 9 alle d+5 van 't ,heelal4 ,deze vitale en]gie1 de my/]ieuze *'i01 die ik re$s adem0 noemde1 zal ik 9 het ho(d/uk ov] ,de ,*9ees*e ,kun/0 nad] releve]51 want de e]/e wet van de ,*9ees*e kun/--die alwe] dezelfde wett5 ond]gaat als1 want imm]s n is met d5 kosmos--is1 dat de ,*'i0 het kun/w]k moet doordr+5 en doorvloei51 en er 9 rond moet gaan4 ,zond] ,*'i0 is ge5 wa> lev5 be/aanba>4 ,dit ,*'i0 is wel e5 van de my/iek/e begripp5 dez] ,*9ees*e filos(ie1 e5 geheimz9nige1 fludis*e ,adem1 die het geheele ,heelal bezielt1 en er de vitale kra*t van is4 ,9 e5 d] comm5t>5 van mijne groote ,yih ,k+0 editie /aat1 z duidelijk dat het ge5 twijfel ov]laat1 v]meld1 dat de ,oorsprong van alle *'i0 de ,zon is wa>van het ,getal is n04 ,9 de zonne-en]gie z\ dus de oorsprong van alle *'i0 te zoek5 zijn1 en de *'i0 z\ dan t5 slotte niets &]s zijn dan het ondoorgrondelijke my/]ie van vitale fludis*e en]gie1 dat de mod]ne we/]s*e wet5s*ap ?ans als n v]mo$t a*t] ,li*t1 ,w>mte1 en ,electriciteit1 die er v]s*eid5h$5 van zijn4 ,de ,*9ees*e wet5s*ap1 zoo arm en gebrekkig 9 de empiris*e /udie d] zi*tb>e v]s*ijnsel51 zoo onbeholp5 9 de physica1 z\ dan to* 9 h>e hoog/e uit+1 de filos(is*e metaphysica1 e5 d] groote my/]in gewet5 hebb51 het my/]ie van deze *'i01 wa> de we/]s*e wet5s*ap eeuw5 en eeuw5 niets van v]mo$de4 ,ook het z4g4 o]-atoom0 volgt direct uit de filos(ie van de ,yih ,k+01 dat my/]ieuze o]-atoom1 wa> alle &]e atom5 en elem5t5 uit ont/aan zijn1 door e9delooze p]mutaties en comb9aties1 door v]h\d+51 en dus getall51 ,ry?me4 ,alzoo ook ,wiskunde1 9 hoog/5 z91 is ,filos(ie1 en ev5zoo ,natuurkunde en ,s*eikunde4 ,de en]gie1 die de twee o]-pr9cipes ,yang0 en ,y90 anime]t1 doore5 doet vloei5 en beweg51 de *'i01 moet ns voor 't e]/ 9 actie zijn getr$51 ( geademd0 hebb51 zooals de ,*9ees*e wijsge] het noemt1 zoodat de *'i0 door zijn adem het geheele ,heelal lev5 inblies4 ,de *'i0 de$ dit to5 niet z ma> 9 't wilde1 en doet dit ook ?ans zoo ma> niet1 ma> volgde va/e1 ondoorgrondelijke wett51 die onv]&]lijk zijn4 ,deze wett51 die de ,orde d] ,d+5 va//ell51 heet5 9 't ,*9ees* de ,li01 #cf en die wett5 ( eig5lijk die ,wet1 want all5 tot n t]ugke]5d1 0 er re$s vr het e]/e adem5 d] *'i04 ,de oude ,*9ees*e ,wijz51 deze ,wet1 en deze ,orde van 't ,heelal bes*\w5d1 m]kt5 op1 dat al de v]s*ill5de wett5 d] natuur1 en al de w]k+51 de adem+5 van de *'i01 die de vitale adem van d5 kosmos is1 9 /rikte ov]e5/emm+ zijn met zek]e ma!matis*e pr9cipes4 ,deze ma!matis*e pr9cipes kunn5 gesymbolise]d word5 door triagramm51 en diagramm51 die de num]ieke proporties van het ,heelal1 g5aamd ,%u01 het ,getal1 uitdrukk54 ,deze drie1 de ,*'i01 de ,vitale ,adem1 de ,li01 de ,wet1 en de ,%u01 het ,getal1 zijn niet direct k5ba> door de z9n51 ma> manife/e]5 zi* aan onze z9n5 door /(felijke vorm5 en omtrekk5 van fysiek5 a>d4 ,da>om vorm5 de ph5om5a d] natuur1 ha> uitw5dig5 vorm alzoo1 e5 vi]de tak van filos(is*e bes*\w+1 die d] z4 g4 ,h+01 natuurvorm54 ,de *'i0 heeft 9 de natuur gr5z5 9 de ,h+04 ,a*t] die ,h+01 die uit]lijke vorm51 zoekt de oo/]l+ e*t] het v]borg5 gee/elijk my/]ie4 ,hi] kom5 wij tot het groote pr9cipe d] ,*9ees*e ,kun/1 dat ik 9 het ho(d/uk ,*9ees*e ,kun/0 nad] zal beh&el54 ,het gee/elijke my/]ie te b5ad]5 door de /(felijke vorm5 he51 de inn]lijke onzi*tb>e ,s*oonheid1 het ,ry?me van my/iek 9-wez5 uit te drukk51 ziehi] het doel d] groote ,*9ees*e kun/5a>s van alle tijd54 ,met het oog op de wet5s*ap zij hi]bij nog gezegd1 dat voor d5 wijsge]ig5 ,*9ees physica sle*ts e5 middel is1 e5 weg1 die tot metaphysica leidt1 en deze metaphysica is eig5lijk tegelijk we] n filos(ie n godsdi5/4 ,enkel empiris*e matt] ( fact0 wet5s*ap1 mat]iali/is*1 k5t ,*9a1 en tr\w5s het geheele ,oo/5 niet4 ,het ,oo/5 zoekt v]d] dan de zi*tb>e ,h+0 natuurvorm54 ,deg55 d] lez]s van dit boek1 die de laat/e /udies van ,becqu]el1 ,curie enz4 ov] de electron5 gevolgd hebb5 en de laat/e ges*rift5 van ,lor5tz ov] de graviteit1 zull5 begrijp51 hoe de mod]ne ,europees*e empiris*e wet5s*ap hoe lang] hoe me] de my/]in1 v]borg5 a*t] de symbol5 d] ,yih ,k+0 nad]t4 ,ook 9 ,europa1 al zull5 de gele]d5 het met teg5z9 lat] moet5 bek5n51 nad]5 physica en *emie re$s hoe lang] hoe me] tot metaphysica4 ,het mag vreemd kl9k51 ma> de oude ,*9ees*e ,wijz5 van de symboliek d] ,yih ,k+01 duiz5d5 j>5 vr ,*ri/us1 zijn eig5lijk da> begonn51 wa> de we/]s*e empiris*e wet5s*ap hoe lang] hoe me] 9 gaat e9dig54 ,re$s is de ,we/]s*e !orie van de doode /( door de laat/e ontdekk+5 d] *emie onh\dba> geword54 ,het is heel gemakkelijk om1 zooals al te veel mat]iali/is*e ,europees*e s9olog5 g$aan hebb51 de ,*9eez5 voor bijgeloovig uit te mak51 omdat zij aan my/ieke kra*t5 en wez5s geloov51 onzi*tba> voor de z9tuig52 ma> ik ve/ig de a&a*t op de guld5 woord5 van d5 s9oloog ,eitel3 ,god gave1 dat onze eig5 wet5s*appelijke m5s*5 9 hun laboratoria1 obs]vatoria en lez+-lokal5 d5zelfd5 k9d]lijk5 e]bi$ voor de lev5de kra*t5 d] natuur hadd51 di5 heilig5 e]bi$ en vreeze voor de my/]in van het ongezi5e1 dat va/e gelo( 9 de w]kelijkheid d] onzi*tb>e w]eld en ha> voortdur5de communicatie met het zi*tb>e en tijdelijke1 die de ,*9ees*e ta/+5 en zoek+5 na> de natuurwett5 k5m]k504 ,dat de my/ieke filos(ie van de ,yih ,k+0 langzam]h& v]ba/]d is1 en onta>d 9 e5 populair bijgelo( als b4v4 dat van ,fung ,%ui0 doet niets tot ha> inn]lijke wa>de en diepte af4 ,als wij d5 ,gee/ van ,*9a0 bes*\w51 moet5 wij d5 oorspronkelijk5 gee/ voor oog5 hebb51 9 zijn zuiv]5 vorm1 niet de onta>d+5 ond] het volk4 ,nog e5 enkel woord t5 slotte ov] de ,we/]s*e begripp5 go$ en kwaad1 en de r$51 wa>om die 9 ,*9a zoo geheel &]s opgevat word54 ,*oe ,hie le]t1 dat go$ en kwaad ge5 positief autogonisme zijn1 ma> noodig voor elka>04 ,door kwaad wordt go$ gesugg]e]d1 ook aan de kwad54 ,het is niet 9 de afwezigheid van go$1 ma> 9 de v]brok5 subord9atie van het hoog]e tot het lag]e dat het kwaad zelf be/aat4 ,deugd1 ,go$heid1 is no* ,y9 no* ,yang1 ma> is hun re*te1 jui/e v]h\d+1 als gelijk noodige elem5t54 ,als zij 9 de jui/e orde zijn is alles go$1 9 de onjui/e is alles sle*t40 ,door de lijn5 d] kwa0 zijn de gr5z5 van vooruitgang en t]uggang1 beg9 en e9de1 bepaald4 ,m4a4w4 re*tva>digheid1 r$e1 puurheid1 maat1 be/aan 9 't jui/e betra*t5 van gr5z54 ,er is dus ge5 absoluut kwaad4 ,het moreele heelal is ge5 /rijd van ongelijke1 vij&elijke pr9cipes4 ,kwaad is de noodzakelijkheid begrep5 9 ,veelheid1 ,v]s*eid5heid1 de grond van vooruitgang en ontwikkel+1 de disproportie van elem5t51 die nog niet 9 de jui/e relatie en symmetrie zijn gebra*t4 ,om de ,*9ees*e symbol5 te gebruik53 de ,y9 als lag]e is kwaad1 ma> alle5 als 't zi* niet h\dt bij zijn w>e functie van lag]1 van 't hoog]e te di55 9 zijn m$ew]k+ aan de univ]seele ,orde4 ,het ,yang als hoog] is go$1 ma> enkel als de gr5z5 erk5n5d tuss*5 zi* zelf en ,y9 als lag]e die zijn eig5 s\v]e9iteit bew>54 ,m4a4w4 hi] is de psy*ologie1 die ook ,plato k5de1 dat alle m5s*elijke eig5s*ap go$ is en alle5 dn kwaad 9 onjui/e proportie en v]ke]de orde van vrrang4 ,zooals ik al bij de beh&el+ van ,confucius zeide3 de conceptie van e5 ,satan1 e5 positieve entiteit van kwaad is voor de ,*9ees*e g$a*te e5 onmogelijkheid4 ,aan het slot van deze bes*\w+51 en m5 gelieve zi* die ov] ,confucius en ,lao ,tsz' hi]bij te h]9n]51 wil ik er nog ev5 de a&a*t op ve/ig51 hoe ongegrond de bew]+5 van vele s*rijv]s ov] ,*9a1 wa>ond] b]oemde s9olog5 zijn1 als z\ de gee/ van ,*9a's filos(ie e5e mat]iali/is*e wez54 ,t]e*t heeft ,samuel ,johnson hi]van gezegd3 ,het is m]kwa>dig te con/ate]5 hoe vele *ri/elijke s*rijv]s ov] ,*9ees*e filos(ie gefaald hebb5 9 te zi5 dat de inh]5tie van ess5tie 9 manife/atie ge5sz9s mat]ialisme 9 zi* sluit1 9 di5 hoog]5 z9 die de concrete w]eld v]heft tot de reele activiteit van alle ideen1 wa>h$5 en kra*t54 ,wij hebb5 gezi5 dat 9 al de voornaam/e w]k5 van ,*9ees*e speculatie en practis*e opvo$+ het immat]ieele vrgaat voor het mat]ieele40 ,en v]d]3 ,als wij ond] mat]ialisme0 v]/aan wat ik opvat als zijn w>e beteek5is1 namelijk dat gee/ het product is van de laag/e vorm5 van be/aan1 dan is de ,*9ees*e filos(ie1 zooals getoond is door ha> v]s*ill5de s*ol51 9 gn z9 mat]iali/is*4 ,zij doet d5 m5s* en al zijn v]mog5s voortkom5 uit d5 ,kosmos1 als de v]e5ig+ van actieve en passieve pr9cipes1 9 zi* zelf rationeel1 en voorts*rijd5de b9n5 de ,ondoorgrondelijke ,sub/antie en de ,univ]seele ,r$e4 ,met &]e woord53 gee/ is het product van het ,geheel1 niet van het lg/e1 ma> van hetge5 tegelijk]tijd het hg/e en het mee/ univ]seele is4 ,dit is e5 kla> voorgevoel5 van de ess5tieele h>monie van evolutie en godsdi5/4 ,het is 9 het ov]br5g5 van zijn pr9cipes0 op aspiraties na> ideale deugd5 dat het spiritualisme van deze oude kosmis*e conceptie het mee/ blijkt4 ,op te rijz5 van de obs]vatie van ha> voorbijga&e ph5om5a tot het idee van cyclis*e e5h$5 van wet1 en deze te r$uce]5 tot n enkele goddelijke sub/antie als de ,t'ai ,kie0 ( de ,tao0 is a*t] uit]lijke vorm5 gaan na> hun onzi*tb>e ess5ce4 ,niets is me] k>akt]i/iek voor het ,*9ees*e volk dan deze int]pretatieve gewoonte3 het /ell5 van het ongezi5e a*t] het gezi5e1 van de beteek5is a*t] het symbool04 ,tot zoov] de voortreffelijke k>akt]ise]+ van ,samuel ,johnson4 ,en ziehi] tev5s1 wa>om de ,gee/ van ,*9a 9 d5 w>5 z9 des woords e5 ,gee/ is4 ,,lao ,,tsz' ,,en ,,de ,,tao ,,teh ,,k+ ,de mee/ populaire ,wijze van ,*9a is zond] twijfel ,kh'o5g ,foe ,tsz'1 en hij is het1 die het mee/e +$rong5 is 9 het sociale lev5 d] ,*9eez51 al is de diep]e1 esot]is*e b$oel+ van w]k5 als de ,*o5g ,yo5g0 /ellig ge5 geme5 go$ van alle ,*9eez5 uit het volk kunn5 word54 ,er is dikwijls de f\t gemaakt--ook ik heb die vroeg] gemaakt1 totdat ,*9ees*e lit]ator5 mij ha> aanwez5--,confucius voor e5 m9d] diepz9nig wijsge] te h\d51 jui/ om zijne popul>iteit1 en om zijn nadrukkelijk wijz5 op de noodzakelijkheid van all]lei c]emonies en maats*appelijke conv5ties4 ,de filoso( ,lao ,tsz' w]d dan voor d5 me] diepz9nig5 wijsge] geh\d51 ook door mij vroeg]4 ,hi]bij w]d ov] het ho(d gezi51 dat ,confucius' bew]k+ en ord5+ van my/iek-diepz9nige klassiek5 als de ,yih ,k+0 het teg5deel re$s aantoont1 en dat zijn sociale voors*rift5 en conv5ties alln betrekk+ hadd5 op het z4g4 ,twe$e ,/adium01 en wel speciaal de tijd5 da>van1 wa>9 hij leefde4 ,de wijsge] ,lao ,tsz' heeft zi* nooit tot dat ,twe$e ,/adium bepaald1 en maakte zi* niet druk ov] de maats*appelijke en politieke in/ell+5 en regel+51 die ,confucius zoo noodzakelijk vond4 ,hij is de ,wijze d] metaphysis*e bespiegel+5 en d] transc5d5te speculaties1 die sle*ts door e5 kle9e uitzond]+ intutieve d5k]s en voel]s1 ma> niet door de groote massa van het volk kunn5 begrep5 word54 ,to* is1 miss*i5 jui/ da>om1 de zr fijne ess5ce van d5 ,gee/ van ,*9a 9 dez5 my/]ieuz5 droom] en d5k] het subtiel/e te v9d54 ,zijn le] is ne]gelegd 9 zijn e5ige w]k1 de ,tao ,teh ,k+04 ,da> wij met zijn lev5 eig5lijk we9ig te mak5 hebb5--imm]s hij liet de ,tao ,teh ,k+0 a*t] als het wez5lijk/e da>van--v]meld ik hi] alle51 dat hij 9 #fjd v4 ,c4 w]d gebor5 9 d5 /aat ,*'u1 dat hij e5 tijd lang bewa>d] van de ar*iev5 0 9 de ho(d/ad van dat rijk1 en1 to5 hij zag dat alles 9 di5 /aat 9 wanorde en v]val g]aakte1 zijn ambt ne]legde1 en v]dwe51 zooals de ges*i$s*rijv] zegt ,na> het ,we/504 ,volg5s sommig5 z\ dit na> ,?ibet gewee/ zijn4 ,to5 hij de gr5z5 van d5 ,we/elijk5 b]gpas ov]s*re$1 die na> de vreemde rijk5 leidde1 vroeg de gr5swa*t] ,i ,hie hem3 ,nu gij u 9 de e5zaamheid gaat t]ugtrekk5 moet ge me to* e5 boek gev51 dat tot le]+ kan zijn04 ,hi]op gaf ,lao ,tsz' hem e5 kort w]k 9 #b deel51 dat lat] ,tao ,teh ,k+0 w]d g5oemd4 ,da>na g+ hij he51 op e5 os gezet51 en v]dwe5 voor go$4 ,lat]e filos(5 noemd5 dit dat hij 9 de v]borg5heid g+04 ,zijn graf is onbek5d4 ,dit onbek5de van zijn p]soon1 en van zijne /(felijke ov]blijfsel51 en dit1 geheel los van zijn p]soon1 ov]blijv5 van zijn w]k1 is precies 9 ov]e5/emm+ met zijn le]4 ,de ,tao ,teh ,k+01 e5 ze] bes*eid5 boekje1 bevat niet e5 logis*e op enkel ,r$e gebase]de uite5zett+ van ,lao ,tsz's wij%eid1 ma> is ges*rev5 9 ze] compact5 /ijl1 met s*riftteek5s1 z uit hun gewone sfe] gehaald om ap>te1 spiritueele d+5 aan te duid51 dat het voor niet-intutief aangelegd5 dui/]1 en op vele plaats5 onbegrijpelijk is4 ,lao ,tsz' w]kt er niet 9 met logis*e r$5e]+51 ma> met donk]e a&uid+51 en de me?ode er 9 is1 om d5 lez] als 't w>e tot voorgevoel5s1 tot ,ahnung50 te br5g51 die hem vo]5 na> ov] de gr5z5 van het enkel door g$a*te vatb>e1 na> het ,j5seits01 wa> de hoog/e intutie enkel toe leid5 kan4 ,kl>e =mule]+ is 9 dit sy/eem uitgeslot51 en e5 v]tal+ uit het s*rift van ,*9ees*e symbolieke teek5s 9 e5e me] nu*t]e1 alphabetis*e ,europees*e taal zal altijd ze] gebrekkig moet5 blijv54 ,e5 gewone taal-gele]de1 die zulke my/ieke1 dui/]e1 sugge/ieve symboliek v]tal5 gaat1 krijgt wel e5s de onz9nig/e nons5s4 ,hij die d5 ,gee/ van ,*9a niet heeft doorvoeld1 welke zi* n]g5s zoo k>akt]ise]t als 9 de intutieve1 s*ijnba>-dui/]e uit+s-me?od5 d] ,*9ees*e filos(ie1 /aat voor de ,tao ,teh ,k+0 als voor e5 onbegrijpelijk raadsel1 en vree/ zelfs e5e my/ificatie4 ,lao ,tsz' s*reef niet voor gele]d51 ma> voor gevoelige intutiev54 ,hij zegt dit zelf 9 e5 tek/3 ,zij die ,tao k5n5 zijn niet gele]d1 zij die gele]d zijn k5n5 ,tao niet04 ,de ,*9ees*e filos(ie zo[el als de ,*9ees*e kun/ mak5 de hoog/e aanspraak op m$ew]k+ en aanvull+ van d5 bes*\w] ( toehoord]4 ,zij zijn1 zooals dr4 ,glas] ze] t]e*t gezegd heeft ,bes*rnkung0 en ge5 ,entfaltung04 ,hij1 die er van g5iet1 breitet ni*t e9e ,flle vor si* aus01 ma> zieht si* zurck auf das ,e9e1 9 das er si* ganz v]s9kt04 ,confucius heeft v]d] e5s tot zijne discipel5 gezegd3 ,als ik n hoek van e5 zaak heb aangetoond en m5 er dan niet 7vanzelf7 de &]e drie uit grijpt1 h]haal ik mijn les niet04 ,m5 zal dan ook 9 de geheele ,*9ees*e filos(ie tev]geefs zoek5 na> e5 zoo kl>51 logis*5 g$a*t5gang1 wa>9 het e5e bijna wiskun/ig zek] uit het vorige volgt1 als b4v4 9 ,plato4 7,ik d5k hi] b4v4 aan zijn ,pha$on01 wa>9 logis* r$5e]5d de on/]felijkheid van 's m5s*5 gee/ wordt bewez547 ,de ,*9ees*e me?ode is da>om ge5 m9d]e ( inf]ieure1 zij is alle5 e5 &]e4 ,er wordt me] 9 g]ek5d op intutie dan op logis* d5k51 er wordt me] aang$uid met symbol5--en dit volgt al uit het symbolieke ,*9ees*e s*rift--dan bewez5 met r$5e]+5 al wijd] en wijd]1 het is e5e v]z9k+1 e5 conc5tratie4 ,9 dit opzi*t is de ,*9ees*e filos(ie--ik b$oel hi] vooral die van ,lao ,tsz'--v]want] aan de ,v$anta-filos(ie d] ,upani%ads4 ,lao ,tsz' nam zi* n]g5s de moeite1 zijn korte1 sugge/ieve tek/5 uit te legg54 ,zijn w]k is e5 wond] van vl-zegg5 9 zoo we9ig mogelijke s*riftteek5s4 ,ik zeg niet3 woord51 omdat de ,*9ees*e k>akt]s0 eig5lijk me] symbol5 van ideen dan woord5 zijn4 ,hij s*reef ook ma> zr zeld5 9 gelijk5iss51 omdat zijn tek/5 mee/al 9 de ,e5heid1 ,tao1 zijn geconc5tre]d1 en gelijk5iss5 9 de ,veelheid w]k54 ,ongeve] #bej ja> na ,lao ,tsz' leefde e5 wijsge]1 ,*uang ,tsz' geheet51 die de le] van de ,tao ,teh ,k+0 9 e5 veel uitgebreid] w]k1 de ,nan ,hwa ,k+0 heeft v]duidelijkt1 en wel groot5deels door gelijk5iss5 9 korte v]hal51 mee/ fictie1 al kom5 er hi/oris*e p]son5 9 voor4 ,wel is wa> heeft ook ,*uang ,tsz' niet met /r5ge logica gew]kt en v]duidelijkt1 want ook zijn boek is vol vage1 veelal dui/]e sugge/ies1 ma> t* wordt het uit]/ geconc5tre]de en ess5tieele uit de ,tao ,teh ,k+0 er 9 wijd] ruimte door gellu/re]d4 ,ik z\ g]u/ durv5 zegg53 er valt ov] de ,tao ,teh ,k+0 eig5lijk niet te r$5e]54 ,ik kan dan ook niet bet] 9 ov]e5/emm+ met d5 ,gee/ van ,*9a h&el5 9 dit boek dan door e5ige tek/5 er uit 9 v]tal+ te gev51 tek/51 die het ,*9ees*e begrip ,tao sugg]e]5 7niet def9ie]574 ,die tek/5 word5 intutief begrep51 f zij word5 het niet4 ,ik zal hi] en da> e5 zoo kort mogelijke comm5ta> gev51 ma> te lang r$5e]5 z\ jui/ hoe lang] hoe v]d] van ,tao afbr5g54 ,wie niet op de ,*9ees*e mani]1 intutief en sugge/ief1 ,*9ees*e filos(ie direct nvoelt1 begrijpt ha> t* nooit4 ,want die filos(ie w]kt op e5 hoog] gebi$ dan het enkel intellectueele4 ,de ,gee/ van ,*9a kan nooit enkel intellectueel begrep5 word51 zond] het vl zek]e intutieve voel51 dat wet5 is4 ,ik m]kte te vor5 op1 dat de enkele tek/51 die ik zal aanhal5--ze zijn kort--niet onmiddellijk logis* met elka> 9 v]b& s*ijn5 te /aan1 ( op elka> dr r$5e]51 want z is de ,*9ees*e me?ode niet4 ,het zijn a&uid+51 vage toespel+51 9 de v]borg5heid van e5zaamheid en conc5tratie e]d] geflui/]d dan gesprok51 die me] op intutie dan op v]/& b]ek5d zijn1 om d5 lez] ( hoord] te do5 voorgevoel5 het ,godsbegrip ,tao1 e5 begrip dat niet 9 woord5 is uit te drukk54 ,e5 tek/ 9 de ,tao ,teh ,k+0 luidt3 ,zij die ,tao k5n5 sprek5 er niet ov]1 zij1 die er ov] sprek5 k5n5 ,tao niet04 ,als wij dit lett]lijk opvatt5 z\ dus elke m$$eel+ te dez5 opzi*te uit d5 ,booze zijn1 ma> z lett]lijk is het zek] niet b$oeld en ik me5 dus ge5 al te groote heiligs*5nis te begaan door het w]k ,tao ,teh ,k+0 van ,lao ,tsz' te besprek54 ,hi] ga de opm]k+ vooraf1 dat1 wa> ,lao ,tsz' met ,tao tra*tte aan te gev5 de ,godheid als ongemanife/e]d1 9 zi* zelf1 hij met ,teh--lett]lijk3 ,deugd beteek55d1 ma> hi] met e5 geheel ap>te1 my/ieke beteek5is--b$oelde de wijze van be/aan eig5 aan ,tao 9 zijne manife/aties 9 't ,heelal04 ,er is nog al e5s v]w>r+ ont/aan1 omdat 9 ,confucius ,tao mee/al 7niet altijd7 met het ,pad1 de ,weg0 7! ,way1 ! ,pa? 9 ,pr(4 ,legge's ,*9ese ,classics07 v]taald kan word54 ,9 zek]5 z9 beteek5t het 9 ,confucius veelal ook ,het ,pad01 mits m5 hi]ond] e5 spiritueel ,pad v]/a1 en niet aan ,tijd en ,ruimte er bij d5ke4 ,wanne] wij e*t] de symboliek van het ,*9ees*e k>akt] 7s*riftteek57 bes*\w51 dat het begrip ,tao afbeeldt--de symboliek d] ,*9ees*e filos(ie is tuss*5 twee haakjes door de v]tal]s altijd veel te veel ov] het ho(d gezi5--dan bev9d5 we dat ,tao be/aat uit twee deel51 wa>van het twe$e ok uit twee be/aat n4l4 uit ,io ,het ,ho(d01 en uit ,i,io ,gaan1 ,beweg54 ,pr(4 ,*avannes1 9 zijn ,mmoires ,hi/oriques de ,sse-,ma-,tsi50 heeft hi] k t]e*t de a&a*t op geve/igd4 ,hij heeft hi]bij e*t] v]get5 te releve]51 dat dit twe$e1 n4l4 ,gaan1 ,beweg50 ook we] uit twee deel5 be/aat1 n4l4 ,io loop50 7gaan7 en ,i,io /il/aan01 en jui/ dit kan e5 groote my/ieke beteek5is hebb51 wa>ov] ik hi] e*t] niet kan uitweid54 ,van ,het ,ho(d0 dat beweegt01 dat gt01 na> e5 gee/elijk ho(d1 e5 gee/elijk pr9cipe1 dat 9 het ,heelal rondgaat1 is 9 my/ieke filos(ie vol symboliek de sprong niet zoo heel v]4 ,de oorspronkelijke symboliek d] ,*9ees*e s*riftteek5s is afgebeeld door ze] diepz9nige m5s*51 die wel precies wi/5 wat ze er m$e b$oeld51 en vooral 9 oude ,*9ees*e filos(ie is het zaak1 go$ te lett5 op de s*riftteek5s1 die de filoso( voor zijn begripp5 gebruikt4 ,uit de symboliek van het s*riftteek5 voor ,tao0 volgt vanzelf al1 dat het oorspronkelijk ge5 ,pad0 ( ,weg0 kan beteek5d hebb51 ma> het ,ho(d01 het ,pr9cipe zelf1 dat 9 het ,heelal rondgaat1 en ,zijn eeuwig5 ,weg gaat4 ,lat] is die ,weg 9 de plaats van het ,pr9cipe zelf gekom51 zooals dat wel me] gaat4 ,er is e*t] ge5 kwe/ie van (1 re$s eeuw5 vr ,confucius 0 bij de ,*9eez5 e5 begrip ,tao bek5d1 niet als e5 ,weg1 ma> hoe vaag en dui/] ook1 als e5 ,godsbegrip1 en zelfs ,pr(4 ,legge1 de v]tal] d] ,*9ese ,classics0 erk5t na speciale en grondige /udie hi]ov] tot de wet5s*ap gekom5 te zijn dat lang voor ,lao ,tsz' !re 0 a ,taosm e>li] ?an ?is04 ,ik laat ?ans e5ige tek/5 volg51 9 mijne eig5 v]tal+4 ,ho(d/uk ,i4 #a4 ,kon ,tao uitgezegd word51 dan z\ het de eeuwige ,tao niet zijn3 kon de ,naam g5oemd word51 zoo z\ het de eeuwige ,naam niet zijn4 #b4 ,als ,niet-,zijn kan m5 ,het noem5 het ,beg9 van ,hemel en ,a>de2 als ,zijn kan m5 ,het noem5 de ,mo$] all] ,d+54 #c4 ,da>om 7als m57 voortdur5d ,niet 7,niet-,bege]te7 is1 kan 7m57 ,zijn v]borg5 geheim5is zi51 7als m57 voortdur5d 7,bege]te7 is1 kan 7m57 er enkel d5 7,vorm7 gr5s van zi54 #d4 ,deze beid51 ,zijn en ,niet-,zijn1 kom5 uit hetzelfde voort en hebb5 v]s*ill5d5 naam4 ,beid5 zijn zij geheimz9nig4 ,het geheimz9nige ervan is w$]om geheimz9nig4 ,het is de ,poort van het ,geheim5is04 ,lao ,tsz' bes*\wt alzoo ,tao als 9 zi* zelf1 ongemanife/e]d1 dus voor ons1 die aan alle ,zijn e5 zi*tb>5 vorm v]b9d51 als ,niet-,zijnde--dit relatieve ,niet-,zijn is e*t] jui/ het absolute ,zijn--en aldus1 ongemanife/e]d bes*\wd is het 't ,beg9 van alles1 van ,hemel en ,a>de4 ,v]d] bes*\wt hij ,het als gemanife/e]d 9 't ,heelal1 als voor ons ,zijnde dus1 en als zdanig is ,het als de ,mo$]1 die ba>de alle d+51 wa>uit dus alle d+5 voortkom54 ,als m5 ,niet-,is01 dat wil zegg53 niet 9 de uit]lijke w]eld van de uit]lijke ph5om5a lev5d1 niet misleid door de w]eld van relatieve d+5 en teg5/ell+51 ma> geconc5tre]d 9 de ,e5heid1 9 ,tao 7hi]ov] lat] uitvo]ig]7 dan kan m5 't v]borg5 ,geheim5is van ,tao 9-zi*-zelve1 als ongemanife/e]d aans*\w54 ,als m5 wl ,is01 ziet m5 alle5 de manife/atie van ,tao 9 't ,heelal1 d5 begr5sd5 vorm dus4 ,to* kom5 ,zijn en ,niet-,zijn beide uit hetzelfde1 uit ,tao voort2 ze zijn dus beide op geheimz9nige wijze id5tiek4 ,en dat geheimz9nige is dubbel geheimz9nig1 omdat--zooals de comm5tator van mijn editie1 ,peh ,y ,%51 zoo t]e*t zegt3 ,9 't voor ons onreele is 't ,reele v]borg51 9 het ,niets ligt jui/ het e*te ,iets04 ,wat wij relatief ,niet-,zijn noem51 omdat we 't niet vatt5 kunn5 is jui/ het nige1 absolute ,zijn4 ,dit doorgrond5 is aan de ,poort /aan van het ,geheim5is4 ,de bespiegel+5 ov] ,zijn en ,niet-,zijn v9d5 wij ev5zoo 9 de ,upani%ads4 ,het ,niet-,zijn ( ,niets is v]mo$elijk door ,lao ,tsz' als hetzelfde g$a*t als wat ,*oe ,hie ook aanneemt als nog vr het ,t'ai ,ki01 als dt1 wat het ,tai ,ki0 voortbra*t4 ,ho(d/uk ,,ii4 #cg #a4 ,all5 ond] d5 ,hemel wet5 dat mooi mooi is1 dan spijt het 9 7de teg5/ell+ van7 leelijk2 all5 wet5 zoo dat go$ go$ is1 dan spijt het 9 7de teg5/ell+ van7 sle*t4 #b4 ,da>om1 ,zijn en ,niet-,zijn br5g5 elk&] voort4 ,moeilijk en ,gemakkelijk zijn elka>s gevolg1 ,lang en ,kort /rijd5 met elka>1 ,hoog en ,laag w$ijv]5 met elka>1 de ,toon en het ,geluid h>monie]5 met elka>1 ,vr en ,a*t] volg5 elka>4 #c4 ,da>om doet de ,wijze het w]k van ,wu ,wei en begaat de ,le] zond] woord54 #e4 ,als het w]k volbra*t is blijft hij er niet aan hang51 en da>om jui/ gaat het 7,tao7 niet van hem weg40 ,dit ho(d/uk is e5 treff5d bewijs met hoe we9ig woord5 ,lao ,tsz' veel kan zegg54 ,hij neemt de moeite niet het uitvo]ig uit te legg51 hij s*reef enkel voor v]wante ziel51 die het woord ,da>om0 7ad #c7 direct begrijp54 ,hij zegt 9 deze korte woord51 dat deze w]eld e5 relatieve is1 van teg5/ell+51 die alzoo niet 9 zi* zelf be/aan1 en zegt dat ,da>om0 de ,wijze zi* niet bezig h\dt met w]k 9 die teg5/ell+5 ma> met ,wu #ch ,wei04 ,lett]lijk v]taald is dit ,niet ,do501 en niet-filos(is* aangelegde s9olog5 hebb5 hi]9 gezi5 e5 lui laissez-all]0 e5 lui niets-do51 e5 luie onv]s*illigheid4 ,9 wa>heid e*t] b$uidt ,wu ,wei heel iets &]s4 ,het /aat tot ,wei1 ,do51 zooals ,niet-,zijn /aat tot ,zijn1 9 't vorige ho(d/uk4 ,het relatieve ,niet-,do51 voor ons1 die 't niet bevatt5 kunn51 is het absolute ,do54 ,wu ,wei is het do5 9 de ,e5heid1 9 ,tao1 niet 9 de ,veelheid d] teg5/ell+54 ,ze] mooi is dit uitg$rukt 9 e5 drie ja> gel$5 v]s*55 w]k van ,m>t9 ,bub] ,r$5 und ,glei*nisse des ,ts*uang ,tse04 ,hij noemt da>9 ,wu ,wei 7lett4 v]taald ,niet-,do57 ,wirk5 aus unges*i$5]1 geg5satzlos]1 umfri$et] ,e9heit04 ,deze ,niet-,do50-,actie is ons re$s welbek5d uit &]e ,oo/]s*e filos(is*e w]k51 en indi5 de s9olog51 die het ,wu ,wei0 voor e5 lui niets-do5 aanzag5 dit ma> begrep5 hadd51 z\d5 ze ,lao ,tsz' me] re*t hebb5 g$aan4 ,lao ,tsz' duidt het nog v5 aan door te sprek5 van niet aan 't w]k te blijv5 hang5 7lett4 /aat er 9 blijv5 won507 als het volbra*t is04 ,9 de ,upani%ads wordt e5 zelfde le] van gee/elijk w]k5 g5oemd ! doctr9e ( action )\t atta*m5t to result0 7vairagya74 ,9 dit korte ho(d/uk ,,ii is1 9 zoo we9ig mogelijke s*riftteek5s uitgesprok51 dat er ge5 eig5lijke erk5t5is is 9 de w]eld van de teg5/ell+5 en van het ges*eid5e4 ,zooals ,dr4 ,m>t9 ,bub] het zoo jui/ uitdrukt 9 zijn ,glei*nisse des ,ts*uang ,tse03 sle*ts 9 wi5 ge5 s*eid+ is1 die is niet van de w]eld ges*eid5 en kan de w]eld erk5n54 ,niet 9 de contra/51 niet 9 de dialektiek van ,subject en ,object1 ma> sle*ts 9 de ,e5heid met het ,al is ,erk5n+4 ,die ,e5heid is tr\w5s de ,erk5n+40 ,alzoo3 die ,erk5n+ is ge5 ,wet51 ma> ,zijn4 ,ho(d/uk ,,iv4 #a4 ,tao is l$ig1 en 7to*7 hoe z\ ,het 9 zijn actie niet vol zijn8 #b4 ,o6 ,hoe afgrond-diep is ,het6 ,het is de ,o]-,vad] all] d+54 #c4 ,het v]/ompt zijn s*]pte1 ontw>t zijne +ewikkeldheid1 temp]t zijn 7v]bl9d5de7 s*itt]+1 en maakt zi* gelijk aan zijn /(4 #d4 ,o6 ,hoe /il is het6 ,het lijkt wel eeuwig te blijv5 be/aan4 #e4 ,ik weet niet van wi5 ,het k9d is4 ,het 0 vr ,%ang ,ti 7de opp]/e ,god-,ma*t7 #ci4 ,ho(d/uk ,,vii4 #a4 ,hemel en a>de dur5 eeuwiglijk4 ,hemel en ,a>de kunn5 drom eeuwiglijk dur51 omdat zij niet voor zi* zelf lev54 #b4 ,da>om /elt de ,wijze zijn zelf a*t] de &]51 en dan wordt zijn ,zelf 7jui/7 de e]/e4 #c4 ,hij maakt zi* los van zijn zelf1 en dan is zijn ,zelf 7jui/7 blijv5d4 #d4 ,is dit niet1 omdat hij ge5 ik heeft8 #e4 ,en 7to*7 wordt dan zijn 7hoog]e7 ,ik volmaakt4 ,ho(d/uk ,,viii4 #a4 ,de opp]/e ,go$heid is als wat]4 #b4 ,wat] is go$1 doet go$ aan alle d+51 en twi/ niet4 #c4 ,het woont 9 plaats51 die de m5s*5 v]a*t54 #d4 ,da>om komt het di*t bij ,tao4 ,ho(d/uk ,,ix4 #a4 ,de d]tig spak5 van e5 wiel v]e5ig5 zi* om e5 naaf4 ,op de l$ige ruimte b]u/ het gebruik van het wiel4 #b4 ,de vaas is uit klei gekne$ tot e5 voorw]p1 op de l$ige ruimte b]u/ het gebruik van het voorw]p4 #c4 ,m5 boort deur5 en v5/]s uit om e5 huis te b\w54 ,op de l$ige ruimte b]u/ het gebruik van het huis4 #d4 ,da>om1 het ,zijn 7het mat]ieele7 is er het voordeel van ma> op het ,niet-,zijn 7het immat]ieele7 b]u/ het 7eig5lijke7 gebruik er van4 ,ho(d/uk ,,xiii4 #a4 ,9 de oudheid w>5 de go$e filos(5 die zi* aan ,tao wijdd5 7als7 g]+1 subtiel1 dui/] en v] doordr+5d4 #c4 ,zij v]dw551 als het ijs dat gaat smelt54 ,zij w>5 simpel1 als onbew]kt h\t4 ,zij w>5 l$ig1 als e5 vallei4 ,ho(d/uk ,,xxxvii4 #a4 ,tao is eeuwig ,wu ,wei 7,niet ,do5de71 en to* is er niets1 wat ,het niet doet4 #d4 ,het simpele wez5 dat ge5 naam heeft bevrijdt ons van bege]te en1 vrij van bege]te1 kom5 wij tot de ,ru/4 ,9 deze 7zie ,i7 fijne woordspel+1 wa>bij ik ev5 /il wil blijv5 /aan1 ligt ook opgeslot53 ,door gee/elijke actie br5gt ,tao het concrete ,heelal voort1 op my/ieke wijze4 ,9 de ,i%opani%ad v9d5 wij hetzelfde3 ,hij1 die doet beweg5 en 7to*7 zelf niet beweegt04 ,mei/] ,eckeh>t zegt nog3 ,god is ru/1 en to* als ,god ook ma> e5 oog5blik ophield te s*epp5 z\ de heele w]eld t5 gronde gaan04 ,ho(d/uk ,,xlii4 #a4 ,tao ba>de n1 n ba>de twee1 twee ba>de drie1 drie ba>de alle d+5 7de creatie74 #b4 ,alle d+5 lat5 de ,dui/]nis 7de ,/(7 a*t] zi* 7wa>uit zij gekom5 zijn7 om te omhelz5 het ,li*t 7d5 ,gee/71 en worde 9 h>monie gebra*t door het ,flude d] ,leegte4 ,9 dez5 tek/ hebb5 sommig5 e5 analogie gezi5 met de ,drieenheid uit de ,h4 ,s*rift4 ,m5 moet e*t] v]d] gaan1 en ev5ze] de ,drieenheid uit alle &]e oude godsdi5/5 er m$e v]gelijk54 ,het ,flude d] ,leegte0--wa>van wij 9 &]e oude my/ieke boek5 ook analogien v9d5--is 9 deze ,*9ees*e filos(ie e5 t]m1 a&uid5d alles wat primair ag5t is 9 't voortbr5g5 en modifie]5 van beweg+04 ,ho(d/uk ,,li4 #a4 ,tao ba>t de d+51 ,teh br5gt ze groot1 de ,mat]ie vormt ze1 de ,kra*t volmaakt ze4 #b4 ,da>om1 ond] alle wez5s is er ge51 dat niet ,tao v]e]t en ,teh hooga*t4 #c4 ,die maje/eit van ,tao en die e]wa>digheid van ,teh zijn niet aan h5 gegev51 zij bezitt5 die eeuwig uit zi*zelv54 #d4 ,da>om1 ,tao ba>t ze1 ,teh br5gt ze groot1 be/5digt ze1 ond]h\dt ze1 bes*ut ze1 b$]ft ze 7we]71 vo$t ze1 en w]pt ze 7we]7 omv]4 #e4 ,te b>51 en to* niet als eig5dom te bes*\w51 te =me]51 en dat to* niet als glorie te bes*\w51 te rege]51 en to* vrij te lat51--dit noem ik de my/]ieuze ,deugd4 ,ho(d/uk ,,lv4 #f4 ,van het toppunt van kra*t af word5 de d+5 oud1 dat wil zegg51 zij zijn niet gelijk aan ,tao1 en wat niet gelijk is aan ,tao neemt e5 spo$ig e9de4 #dj ,ho(d/uk ,,xi4 #a4 ,de beweg+ van ,tao is t]ugke] 7tot zi*zelf74 ,za*!id is ,zijn functie4 #b4 ,alle be/aan op de w]eld is uit ,zijn4 ,alle ,zijn is uit ,niet-,zijn4 ,ho(d/uk ,,xliii4 #a4 ,het all]za*t/e 9 de w]eld ov]w9t het all]h>d/e4 #b4 ,het ,niet-,zijn dr+t b9n5 9 wa> ge5 op5+ is4 #c4 ,v&a> dat ik het nut weet van ,wu ,wei4 ,ho(d/uk ,,xlvii4 #a4 ,zond] mijn deur uit te gaan k5 ik de w]eld1 zond] uit mijn v5/] te kijk5 zie ik d5 ,weg des ,hemels4 #b4 ,hoe v]d] m5 uitgaat1 hoe v]d] m5 wordt voortg$rev51 hoe me] m5 weet hoe m9d] m5 weet4 #c4 ,da>om de ,wijze weet zond] iets te do51 noemt de d+5 zond] te zi51 en volmaakt zi* zond] actie4 ,ho(d/uk ,,lxxvi4 #a4 ,als de m5s* gebor5 wordt is hij za*t en zwak1 als hij /]ft is hij /ijf en /]k4 ,als het gras en de boom5 gebor5 word5 zijn zij soepel en te]1 als zij /]v5 zijn zij droog en s*raal4 #b4 ,/ijfheid en /]kte zijn de volgel+5 van d5 dood1 za*!id en zwakheid zijn de volgel+5 van het lev54 #c4 ,da>om1 als e5 leg] /]k is ov]w9t het niet1 als de boom /]k is wordt hij omgehakt4 #d4 ,wat /]k en groot is is inf]ieur1 wat za*t en zwak is is sup]ieur4 ,ho(d/uk ,,lxxviii4 #a4 ,niets 9 de w]eld is za*t] en zwakk] dan het wat]1 en to* is er niets1 dat het ov]treft 9 het brek5 van wat h>d is4 ,da>om is er niets1 dat wat] ev5a>t4 ,het za*te ov]w9t het h>de1 het zwakke ov]w9t het /]ke4 ,ho(d/uk ,,lxxxi4 #a4 ,w>e woord5 zijn niet mooi2 mooie woord5 zijn niet wa>4 #b4 ,zij1 die go$ zijn1 zijn niet welsprek5d1 zij1 die welsprek5d zijn1 zijn niet go$4 #c4 ,zij1 die 7,tao7 k5n5 zijn niet gele]d2 zij die gele]d zijn k5n5 7,tao7 niet4 ,m5 ziet en voelt1 hoe al deze v]s*ill5de tek/5 vol/rekt niet 9 we/]s*5 z9 logis* op elka> volg54 ,i$]e tek/ is als 't w>e het bezonk5e van e5 lange1 diepe m$itatie1 en is ook1 omgeke]d1 e5 ond]w]p1 om ur5 en ur5 ov] na te d5k51 en zi* 9 te v]diep54 ,m4a4w43 de /udie van zulke tek/5 moet op oo/]s* m$itatieve wijze plaats hebb51 niet op enkel we/]s* m5tale4 ,het is duidelijk1 dat deze diepz9nige bespiegel+5 ge5 geme5go$ voor de groote massa kond5 word51 en dat zij niet zulk e5 invlo$ op het gewone1 maats*appelijke lev5 kond5 uitoef551 als de le]+5 van ,confucius4 ,zijn tek/5 w>5 zulke1 die half reveal & half conceal ! ?\ght )901 zooals ,d\glas er t]e*t e5s van gezegd heeft4 #da ,het bek5de ,*' ,pi ,ts*' ,ts*'0 d4i4 ,v]w]p ,dit 7van buit571 ,grijp ,dt 7van b9n570 uit het #ab;e ,ho(d/uk d] ,tao ,teh ,k+0 is ge5 op te volg5 voors*rift voor de m5igte1 ma> enkel voor e5 lite intutieve d5k]s4 ,het lat]e gesla*t heeft dan ook g$aan1 wat /e$s met groote1 diepz9nige le]5 van d5k]s g$aan is1 het heeft ,lao ,tsz' ze] v]vormd1 en er de zond]l+/e hocus-pocus =mules 9 me55 te zi51 zoo dat de ,tao ,teh ,k+01 die voor hooge1 fijne ,*9ees*e gee/5 e5 bijbel is geblev51 het uitgangspunt is geword5 van e5 v]w>d sy/eem van al*emie en magie1 en van e5 afgod5-di5/1 gewoonlijk ,taosme g5aamd1 die eig5lijk niets met de my/ieke1 v]hev5 le] van ,tao me] te mak5 heeft4 #db ,da> ik dit boek aan d5 zuiv]51 onv]vals*t5 ,gee/ van ,*9a wijd1 en niet aan v]word+5 en v]ba/]+51 kunn5 bes*\w+5 ov] dit onta>de ,taosme a*t]wege blijv54 ,het is eig5a>dig1 dat zooveel s9olog5 van naam1 zi* bij voorkeur met de deg5]aties en v]word+5 hebb5 opgeh\d51 en hun lev5 hebb5 be/e$ aan het s*rijv5 van dikke folio's hi]ov]1 t]wijl de oorspronkelijke1 sublieme ,wij%eid van ,*9a1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a 9 pur5 onbevlekt5 /aat bewa>d is geblev51 aan hun a&a*t gans* is ontsnapt4 ,e5 van de voornaam/e r$55 hi]van is1 dat zij de intutie1 en het spiritual insight0 mi/5 om 9 di5 ,gee/ door te dr+54 ,het is ook de a&a*t van de mee/e s9olog5 voorbijgegaan1 dat er t5 huidig5 dage 9 ,*9a nog vele1 zoog5aamde esot]is*e0 s*ol5 be/aan1 wa>9 de oorspronkelijke filos(ie van ,lao ,tsz' zuiv] bewa>d wordt1 en het ond]w]p is van de mee/ s]ieuze m$itatieve bespiegel+54 ,e5e /udie di] s*ol5 z\ van het hoog/e belang zijn1 en groote s*att5 van oo/]s*e wij%eid aan het li*t br5g54 ,,*uang ,,tsz' ,ik kan niet nalat51 hi]ond] e5 en &] te lat5 volg5 uit de ,nan ,hwa ,k+01 het my/ieke w]k van ,lao ,tsz's groot5 discipel ,*uang ,tsz'1 die #bej ja> na hem leefde en1 groot5deels door gelijk5iss5 9 korte v]hal5 en p>abel51 de le] van de ,tao ,teh ,k+0 gellu/re]d heeft4 ,m5 v]wa*te ook hi] ge5 logis*e uite5zett+1 want dezelfde intutieve1 sugge/ieve me?ode wordt er 9 gevolgd1 die niet voor enkel intellectueel51 ma> voor intutief aangelegd5 begrijpelijk zijn4 ,ik zal mij aan die me?ode h\d51 en dus enkele korte v]hal5 uit de ,nan ,hwa ,k+0 hi] 9 v]tal+ gev51 om t5 slotte e5e korte bes*\w+ er ov] te h\d53 7,uit ,ho(d/uk ,,ii7 ,als er e5 beg9 01 0 er ook e5 tijd dat dat beg9 nog ge5 beg9 04 ,en dan 0 er ook e5 tijd vr d5 tijd1 die 0 vr d5 tijd van dat beg94 ,als er ,zijn 01 0 er ook ,niet-,zijn4 ,en als er e5 tijd 0 dat ,niets be/ond1 moe/ er ook e5 tijd gewee/ zijn dat ,niets niet be/ond4 ,plotsel+ 0 er ,niets1 ma> ik weet nog niet ( dit nu iets is dat be/aat ( niet be/aat04 7,uit ,ho(d/uk ,,ii7 ,er be/aat ge5 d+ dat niet objectief is1 er be/aat ge5 d+ dat niet subjectief is4 ,als wij van het objectieve uitgaan dan zi5 wij niets4 ,alle5 van 't eig5 7subjectieve7 wet5 uit kunn5 wij wet54 ,da>om zegt m53 het objectieve komt uit het subjectieve voort4 ,objectief en subjectief is e5 !orie 7spraak7 van alt]natie4 ,en to*1 als 't e5e wordt gebor5 is 't &]e ge/orv51 als 't e5e /]ft wordt 't &]e gebor51 als 't e5e kan kan 't &]e niet1 als 't e5e niet kan kan 't &]e1 omdat 't e5e positief is is 't &]e negatief1 omdat 't e5e negatief is is 't &]e positief4 ,da>om1 de ,wijze bekijkt niet uit deze /&punt54 ,hij plaat/ zi* 9 d5 ,hemel #dc en is dan vanzelf 9 het 7groote7 ,subjectieve /&punt1 wa> subjectief ook objectief is en objectief ook subjectief1 en wa> de teg5/ell+5 niet-ond]s*eidba> tot n v]m5gd zijn4 ,da>om1 kunn5 we 7eig5lijk7 wel zegg5 dat subjectief en objectief be/aan ( niet-be/aan8 ,wa> subjectief en objectief niet 7me]7 hun corresponde]5de teg5/ell+ hebb5 da> is ,tao 9 zijn inwez5 #dd4 7,uit ,ho(d/uk ,,xii7 ,t5 e]/e3 ,de vijf kleur5 v]w>r5 het oog1 en mak5 dat het niet held] me] ziet4 ,t5 twe$e3 ,de vijf geluid5 v]w>r5 het oor en mak5 dat het niet duidelijk me] hoort4 ,t5 d]de3 ,de vijf geur5 v]w>r5 d5 neus en mak5 dat de reuk belemm]d wordt4 ,t5 vi]de3 ,de vijf smak5 v]zadig5 het v]hemelte en mak5 het smaakgevoel ziek4 ,t5 vijfde3 ,lu/ en afke] v]dui/]5 het h>t en mak5 dat de oorspronkelijke natuur v]vliegt4 ,deze vijf zijn de gev>5 van het lev51 en to* bes*\wd5 ,yang en ,mih #de die als het hoog/e go$4 ,ik noem dit niet het hoog/e go$ v]krijg54 ,want als 9 zulke ell5de opgeslot5 te zijn het hoog/e go$ v]krijg5 moet heet51 dan kunn5 duiv5 en uil5 9 hun kooi5 ook het hoog/e go$ v]kreg5 hebb54 ,buit5di51 zi*zelf van b9n5 vol te /opp5 met neig+5 en afke]5 en geluid5 en kleur51 en zi* van buit5 mooi te mak5 met bonte muts51 ver5 ho$51 tablett5 en gordels1 7vanb9n5 volgepropt met all]lei ov]bodigs en vanbuit5 piekfijn van pra*t7 en dan nog te prat5 van 't hoog/e go$ te hebb5 v]kreg54444 op die mani] kunn5 e5 misdadig] met zijn arm5 op zijn rug gebond5 en zijn v+]s 9 de duims*roef1 ( e5 tijg] ( e5 luipa>d 9 hun kooi k het hoog/e go$ hebb5 v]kreg54 7,uit ,ho(d/uk ,,xviii7 ,to5 ,*uang ,tsz's vr\w /i]f kwam ,hui ,tsz' om hem r\w te betoon54 ,*uang ,tsz' 0 to5 jui/ bezig1 op d5 grond met re*tuit gespreide be55 op e5 s*aal te trommel51 t]wijl hij er bij zong4 ,hui ,tsz' zeide3 ,met e5 vr\w te lev51 ,uw oud/5 zoon te zi5 opgroei5 en dan als ha> li*aam /]ft niet te we551 dat is al g5oeg1 na> ik me51 ma> dan nog op e5 s*aal te trommel5 en te z+51 is dat niet l te erg80 ,*uang ,tsz' antwoordde3 ,z is 't niet4 ,to5 zij pas ge/orv5 0 en ik alle5 bleef1 hoe kon ik to5 &]s dan b$roefd zijn8 ,ma> ton b5 ik gaan nad5k5 dat zij vroeg] ge5 lev5 _h1 niet alle5 ge5 lev51 ma> 7zelfs7 ge5 vorm1 niet alle5 ge5 vorm1 ma> 7zelfs7 ge5 flude4 ,9 di5 o]-toe/& w]d1 door de kosmis*e trans=maties flude gegev51 to5 vorm1 en to5 geboorte4 ,?ans1 door w$]om trans=matie1 /i]f zij4 ,dit is gelijk de gang d] vi] ja>getijd51 l5te1 zom]1 h]f/1 w9t]4 ,en nu1 t]wijl zij ru/igjes slaapt 9 het ,groote ,huis 7van ,tao7 te gaan huil5 en jamm]51 z\ zijn het niet begrijp5 van deze goddelijke wet4 ,da>om on?\d ik mij40 7,ibid47 ,lieh ,tsz'1 to5 hij op reis 01 zat te et5 langs d5 weg1 to5 hij e5 eeuw5\d dood%o(d zag4 ,hij plukte e5 rietje af en zeide1 het aanwijz5de3 ,alle5 gij en ik wet5 hoe nog nooit bewez5 is dat dood ( lev5 be/aan04 7,uit ,ho(d/uk ,,xxii7 ,s*itt]5d ,li*t vroeg ,niet-,zijn ,be/aat gij1 ,mee/]1 ( be/aat gij niet80 ,s*itt]5d ,li*t kreeg ge5 antwoord en tra*tte de g$aante van ,niet-,zijn te zi54 4444 ,diepte4444 ,leegte4444 ,d5 gans*5 dag keek hij uit ma> zag niets1 lui/]de ma> hoorde niets1 greep er na> ma> kreeg niets4 ,dat is 't toppunt0 zei ,s*itt]5d ,li*t4 ,wie kan hi] aan toe kom58 ,ik kan er 9 kom5 dat er ,niet-,zijn is1 ik kan er niet 9 kom5 dat ,niet-,zijn er niet is4 ,als ,niet-,zijn be/aat1 hoe kan het dan tot het be/aan van dit 7,niet ,niet-,zijn7 kom58 7,uit ,ho(d/uk ,,xii7 ,de ,gele ,keiz] reisde t5 ,noord5 van het ,roode ,wat] en be/eeg de ,k'un ,lun b]g54 ,na> het ,zuid5 t]ugke]5de v]loor hij zijn my/ieke p>el4 ,hij gebruikte ,wet5 om ha> t]ug te v9d51 ma> kreeg ha> niet4 ,hij gebruikte ,magie om ha> t]ug te v9d5 ma> kreeg ha> niet4 ,hij gebruikte ,uit]/e ,kra*t om ha> t]ug te v9d5 ma> kreeg ha> niet4 ,to5 gebuikte hij ,niets #df4 ,en ,niets kreeg ha>4 ,en de ,gele ,keiz] zeide3 ,hoe vreemd6 ,niets kreeg ha> t]ug60 7,uit ,ho(d/uk ,,xx7 7,de filoso( ,i ,liao zeide tot d5 vor/ van ,lu37 ,het is ons m5s*-zijn dat ons belemm]t1 het is het m5s*-zijn 9 &]5 dat ons v]driet geeft4 ,da>om _h 7keiz]7 ,yau dit m5s*-zijn niet en zag het niet 9 &]54 ,ik z\ w5s*5 die belemm]+ en dat v]driet van ,u weg te hebb5 en ,u e5zaam 9 ,tao 9 het one9dige rijk aan ,niets te do5 zwev54 ,v]ond]/el dat e5 boot e5 rivi] ov]/eekt en e5 leege boot komt er m$e 9 bots+4 ,zelfs e5 prikkelba> man z\ dan niet boos word54 ,ma> als er iem& 9 die boot 0 z\ het ges*reeuw gev5 om uit te wijk54 ,als de &]e 't niet hoorde z\ er voor de twe$e en voor de d]de maal ges*reeuwd word5 en dan z\d5 er /ellig wo$5de woord5 vall54 ,9 't e]/e geval 0 er ge5 boo%eid1 ma> n wel2 omdat 9 't e]/e geval de boot l$ig 0 ma> n 0 er iets 94 ,als de m5s* k l$ig kan zijn en z door de w]eld zwev51 wie kan hem dan s*ad58 7,uit ,ho(d/uk ,,xxii7 7,ov] conc5tratie37 ,to5 ,confucius na> 7d5 /aat7 ,*'u g+ kwam hij door e5 bos* wa> hij e5 bo*el krekels zag vang5 als( hij ze z ma> met zijn h& greep4 ,confucius zeide3 ,wat is dat knap6 ,is da> e5 ,weg voor80 ,de bo*el antwoordde3 ,ik heb er e5 ,weg voor4 ,9 de #e;e en #f;e ma& oef5 ik mij door twee ball5 op elka> 9 ev5wi*t te h\d54 ,als zij niet vall5 mis ik niet veel krekels4 ,als ik er drie op elka> 9 ev5wi*t h\d mis ik er ma> n op de ti51 en als ik er vijf zoo kan h\d5 kan ik ze als 't w>e z met mijn h&5 pakk54 ,ik ru/ dan 9 mijn li*aam als( 't e5 boom/am 01 en mijn arm5 doode takk54 ,al zijn ,hemel en ,a>de om mij1 en de ,veelheid d] d+51 ik weet alle5 ma> van krekel-vleugels af4 ,ik ke] mij niet om1 ik ga niet t]zijde1 ik heb niets met de duiz5d]lei trans=maties d] d+5 te mak51 en hoe kan 't dan &]s ( ik moet die krekel-vleugels pakk580 ,confucius zag om en zeide tot zijne discipel53 ,ri*t ,uw ,wil op n d+ en ,uw gee/ wordt geconc5tre]d4 ,hi]door komt het succes van dez5 bo*el04 7,uit ,ho(d/uk ,,xxii7 ,wet5 reisde noordwa>ts1 ov] het ,my/]ieuze ,wat]1 en ov] d5 ,dui/]-,diep5 ,b]g en ontmoette ,doe-,niets ,zeg-,niets1 di5 hij vroeg3 ,ik z\ ,u ga>ne vrag51 door welke g$a*t51 door welke ov]pe9z+5 kan m5 ,tao wet58 ,door wr9 te ru/51 door wa> na> te ri*t5 kan m5 9 ,tao toev54 ,door wt te volg51 door welk5 weg kan ,tao v]kreg5 word580 ,op deze drie vrag5 antwoordde ,doe-,niets ,zeg-,niets niets4 ,niet omdat hij niet antwoord5 wilde1 ma> omdat hij 't niet wi/4 ,to5 ,wet5 ge5 antwoord kreeg ke]de hij om1 g+ hij zuidelijk van het ,witte ,wat] d5 ,ku-,*uh b]g op1 en zag ,dolleman-,/ott]a>1 wi5 hij hetzelfde vroeg4 ,o60 zeide ,dolleman-,/ott]a>1 ,ik weet het4 ,ik zal 't ,u zegg544440 ,ma> jui/ to5 hij wilde sprek5 v]gat hij het wat hij zegg5 wilde4 ,to5 ,wet5 ge5 antwoord kreeg ke]de hij t]ug na> het keiz]lijk paleis4 ,hij g+ op audintie bij d5 ,gel5 ,keiz] en vroeg het dez54 ,de ,gele ,keiz] zeide3 ,door gn ov]pe9z+5 kan m5 ,tao wet54 ,niet door erg5s 9 te ru/51 no* door zi* erg5s na> te ri*t5 kan m5 9 ,tao toev54 ,door niets te volg51 door gn ,weg kan m5 ,tao v]krijg540 ,to5 vroeg ,wet5 d5 ,gel5 ,keiz]3 ,gij en ik wet5 dit nu4 ,ma> van die twee van zooev51 wie heeft da>van gelijk80 ,de ,gele ,keiz] zeide3 ,die ,doe-,niets ,zeg-,niets heeft 9 wa>heid gelijk en ,dolleman-,/ott]a> ook bijna4 ,gij en ik zijn er v]re van af4 #dg ,zij die 7,tao7 k5n5 sprek5 er niet ov]1 zij die er ov] sprek5 k5n5 7,tao7 niet4 ,da>om begaat de ,wijze de ,le] zond] woord504 7,uit ,ho(d/uk ,,xxxii7 ,to5 ,*uang ,tsz' op het punt 0 van te /]v5 wild5 zijn le]l+5 hem met /aatsie begrav54 ,*uang ,tsz' zeide3 ,ik heb ,hemel en ,a>de voor mijn doodki/ en mijn s>cophaag1 ,zon en ,maan zull5 mijn edel/e551 de ,/]r5 zull5 mijn pa>l5 zijn1 en de geheele creatie de r\w5d5 bij mijn uitva>t4 ,is dus alles niet re$s g]e$80 ,de le]l+5 zeid53 ,wij vreez5 dat de aasgi]5 onz5 ,mee/] zull5 opet504 ,en ,*uang ,tsz' antwoordde3 ,bov5 d5 grond b5 ik vo$sel voor de aasgi]51 ond] d5 grond voor de krekels en mi]54 ,wa>om d5 e5 te b]oov5 om d5 &]e te vo$580 ,ook uit deze we9ige fragm5t5 van ,*uang ,tsz' nad]5 wij uit de v]te het begrip ,tao--b]eik5 do5 we het natuurlijk niet--ev5zoo als uit de ,tao ,teh ,k+ van ,lao ,tsz'4 ,tao1 wordt h]haaldelijk gezegd1 kan niet uitgevors*t ( uitgelegd word54 ,het heeft ook ge5 ,be/aan 9 d5 z9 di5 wij aan ,be/aan gev54 ,als wij ,tao 9 ,hemel en ,a>de1 9 ,ruimte en ,tijd zoek5 v9d5 we ,het niet1 en to* hebb5 al deze 9 ,tao hun grond4 ,er is ma> n ,weg om ,tao 7niet te k5n5 ( te wet5 ma>7 te ,zijn1 en dat is 9 het inn]lijke lev54 ,dan heeft m5 ,tao niet zijn eig5dom ( bezit1 ma> is m5 ,tao1 n met het ,al4 ,tao is de ,e5heid 9 de ,veelheid1 de ,eeuwigheid 9 d5 ,tijd4 ,dat zo[el de ,tao ,teh ,k+ als de ,nan ,hwa ,k+ mee/al 9 p>adoxal5 vorm ges*rev5 zijn is e5 gevolg drvan1 dat de hoog/e wa>heid altijd p>adoxaal is als zij 9 t]m5 van ns bewu/zijn wordt uitg$rukt1 dat zlf gebond5 is door relativiteit en teg5/ell+54 ,we/]s* def9ie]5de z\d5 wij kunn5 zegg5 ,tao is de ,e5heid 9 ,veelheid van ,god1 ,teh is de ,veelheid 9 ,e5heid van de ,natuur 9 d5 ,geop5ba>d5 ,kosmos04 ,de le]1 dat de objectieve en subjectieve w]eld5 niet s*eidba>1 ma> n zijn1 en dat ,en ,alles is1 is e5 d] grondpr9cipes van deze ,*9ees*e wijsbege]te4 ,alle s*ijn van het teg5deel is ma> s*ijn als gevolg van het zi* id5tific]5 met e5 ( &] /&punt4 ,*uang ,tsz' noemt zulk e5 id5tifie]5 het ,drie 9 d5 ,morg5 /&punt0 en geeft da> het volg5de1 zr treff5de voorbeeld van3 ,e5 baas die ap5 hield zeide met betrekk+ tot hun rantso5 van ka/anjes dat i$]e aap er drie 9 d5 morg50 z\ krijg5 en vi] 9 d5 na*t04 ,to5 w]d5 de ap5 erg boos en da>om zeide de baas dat ze er vi] 9 d5 morg5 z\d5 krijg5 en drie 9 d5 na*t1 en dez5 maatregel vond5 ze to5 all5 pra*tig4 ,het w]kelijke getal bleef hetzelfde1 ma> er 0 e5 aanpass+ aan de neig+ en d5 afke] van de betrokk5540 ,alzoo is het pr9cipe van het zi* zelf met uitw5dige d+5 9 subjectieve betrekk+ /ell54 ,wa>om de w>e ,wijze1 teg5/ell+5 als id5tiek bes*\w5d1 zi* aanpa/ aan de wett5 van d5 ,hemel04 ,*uang ,tsz' wij/ 9 zijn w]k ook h]haaldelijk op het f\tieve en gebrekkige van wat wij k5n51 ( eig5lijk erk5n5 noem54 ,er is ge5 erk5t5is 9 de ,ruimte1 omdat we enkel relatieve ruimte k5n54 ,e5 gra%alm is eig5lijk ev5 groot als e5 tor54 ,e5 krekel begrijpt de vlu*t niet van e5 adela>4 ,e5 b]g is e5 z&korrel4 ,dit illu/re]t hij 9 v]s*eid5 voorbeeld54 ,er is ge5 erk5t5is 9 d5 tijd omdat voor ons duur alle5 e5 v]h\d+ is4 ,ge5 wez5 heeft e5 hoog]5 oud]dom dan e5 e5dagsvlieg ( e5 k9dje dat 9 d5 wieg /]ft4 ,er is ge5 erk5t5is 9 ,wa>de omdat wij ge5 absoluut ri*tsno] hebb51 wa>aan te ond]s*eid5 wat mooi en leelijk1 go$ en sle*t is4 ,go$ en sle*t be/aan niet 9 wez5lijk1 zijn relatieve begripp54 ,er is ev5m9 erk5t5is 9 ,lev5 omdat alle lev5 relatief is en er ge5 crit]ium is wat absoluut ,lev5 is4 ,zelfs tuss*5 lev5 en droom ond]s*eid5 is moeilijk4 ,*uang ,tsz' v]telt dit 9 e5 p>abel1 n4l4 dat hij e5s droomde1 e5 vl9d] te zijn1 zalig-fladd]5d1 met all]lei vl9d]-emoties1 geheel onbewu/ van zijn m5s*-zijn4 ,plotsel+ w]d hij wakk] en kreeg wer 't idee ik1 zelf04 ,en to5 vroeg hij zi* af3 ,b5 ik nu e5 m5s* die g$roomd heeft dat hij e5 vl9d] is1 ( e5 vl9d] die op 't oog5blik droomt dat hij e5 m5s* is80 ,alzoo3 er be/aat ge5 erk5t5is 9 de w]eld van de teg5/ell+5 en het ,ges*eid5e4 ,drie ja> gel$5 is te ,leipzig 7,insel-,v]lag7 e5 boek v]s*55 ,r$5 und ,glei*nisse des ,ts*uang ,tse10 door e5 ,duits*5 filoso(1 ,dr4 ,m>t9 ,bub]1 die zelf ge5 ,*9ees* k5t1 ma> met e5 ,*9ees*51 ong5oemd5 lit]ator gew]kt heeft aan deze uitgave4 ,jamm] g5oeg geeft hij da>9 ma> e5 ze] kle9 uittreksel fragm5t5 uit de groote ,nan ,hwa ,k+0 ma> wat zuiv] begrip en volkom5 ,v]/ndnis0 aangaat1 is dit het be/e1 dat ooit ov] deze ,*9ees*e filos(ie is v]s*551 vooral door het s*itt]5de ,na*wort0 dat het besluit4 ,e5 bizond] mooi g$eelte hi]uit1 mooi namelijk om het zuiv]e begrip van ,tao zooals ,het zi* op5ba>t 9 ons m5s*5lev51 en om de held]e mani]1 wa>op het de vals*e me5+ te niet doet als z\ ,tao m$ebr5g5 e5 monotoon lev5 zond] v]&]+51 laat ik ev5 hi] volg5 9 v]tal+3 ,i$] d+ op5ba>t ,tao door d5 ,weg van zijn ,be/aan1 door zijn ,lev52 want ,tao is de ,e5heid 9 de ,v]&]+1 de ,e5heid die zi*1 ev5als 9 de ,veelheid d+51 ook 9 de ,veelheid d] op elk&] volg5de oog5blikk5 9 het lev5 9 /& h\dt4 ,da>om is niet de m5s*1 wi5s weg zond] v]&]+5 v]loopt1 de volkom5 op5b>+ van ,tao1 ma> de m5s*1 die met de /]k/e v]&]+ de zuiv]/e ,e5heid v]e5igt4 ,er zijn twee soort5 van lev54 ,het e5e is het gewone f-lev51 de afslijt+ tot het uitdoov52 de &]e is de eeuwige v]&]+ en h>e ,e5heid 9 d5 ,gee/4 ,wie zi* 9 't lev5 niet laat v]t]51 ma> zi* onoph\delijk v]nieuwt en jui/ drdoor1 9 de v]&]+1 en dr ha>1 zijn ,zelf 9 /& h\dt--dat niet e5 /> ,zijn1 ma> jui/ e5 ,weg1 ,tao #dh is--die gew9t de eeuwige ,v]&]+ en in/&h\d+04 ,,de ,,voorvad]5-,,di5/ ,ze] t]e*t heeft ,samuel ,johnson gezegd3 ,z huiselijk is de godsdi5/ d] ,*9eez5 dat hun voorvad]lijke ritueel5 e5v\dig e5 uitbreid+ zijn van hun huis-associaties2 en dit is z compleet v]daadw]kelijkt dat het graf zijn v]s*rikk+ v]lor5 heeft en aan vreugde is gewijd04 ,dit is ind]daad wer e5 d] s*oone trekk5 van d5 ,gee/ van ,*9a3 de vreezeloo%eid voor d5 ,dood1 en niet alle5 deze vreezeloo%eid1 ma> de v]tr\welijkheid er m$e4 ,de ,europeaan1 ov] 't algeme51 is bang voor d5 dood1 hij wil er niet aan d5k51 m(felt het d5kbeeld er van 9 zijn dagelijks*e lev5 weg1 en e5 graf is voor hem e5 donk]1 vunzig gat van v]s*rikk+ en v]rott+4 ,9 ,*9a is het doodgaan ge5 d+ van ang/ en vreeze1 want de voorvad]5di5/ en het familie-alta> hebb5 ov] de grimmigheid van het /]v5 d5 glans d] eeuwigheid gelegd4 ,ik heb 9 ,*9a oud5 van dag5 met e5 ru/ig1 vr$ig gezi*t buit51 9 de rotsb]g5 om ,amoy1 me]mal5 hun eig5 graf zi5 uitzoek51 ik heb k9d]5 aan hun beja>d5 vad] e5 doodki/ zi5 cadeau gev51 die als e5 ko/elijk ges*5k w]d aanva>d1 en ik heb1 vr de begraf5is1 ma&5lang1 zooals het gebruik is1 e5 doodki/ met e5 lijk 9 e5 ,*9ees*e won+ zi5 /aan1 met k9d]5 spel5d er vlak bij1 zond] e5 s*ijn van vrees ( huiv]+4 ,dit komt omdat dood zijn0 van e5 familielid 9 ,*9a heel iets &]s beteek5t dan 9 ,europa4 ,het doode familielid is 9 ,*9a niet weg0 als het begrav5 is1 het is e5v\dig t]uggeke]d0 na> de groote voorvad]5-familie aan g5e zijde van het graf1 9 die ongezi5e sfe]1 die e5e voortzett+ is van de zi*tb>e sfe] wa>9 de ov]lev5d5 nog zijn4 ,de ,hiao01 wa>ov] ik het 9 mijn ho(d/uk ov] ,confucius _h1 sluit niet enkel 9 het liefhebb5 en e]5 d] lev5de vad]51 ma> ook d] doode voorvad]54 ,de dood5-v]e]+ 9 ,*9a is niet e5 bijgelo(1 zond] me]1 ma> e5v\dig e5e uitbreid+1 9 de ongezi5e sf]51 van de a>ds*e familie-betrekk+54 ,de doode vad]5 9 ,*9a zijn eig5lijk niet dood1 ma> lev5 nog /e$s het huiselijke lev5 m$e1 nem5 k5nis van alle gewi*tige gebeurt5iss5 9 de familie1 do5 m$e aan alle fee/5 en fee/jes1 word5 9 alle b]aadslag+5 ov] familiezak5 gek5d1 enz4 enz4 ,zr jui/ en s*oon zegt ,okakura ,yo%isaburo 9 zijn ,gee/ van ,japan01 en dit is ook geheel en al op de ,*9eez5 van toepass+3 ,de afge/orv5e wordt1 (s*oon onzi*tba>1 gea*t zijn s*imm5be/aan 9 dezelfde w]eld en 9 vrijwel d5zelfd5 /aat voort te zett51 als hij dat op a>de pla*t te do54 ,ev5m9 als het kle9e k9d1 wa>van ,wordswor? zoo treff5d v]haalt1 kunn5 wij inzi51 dat wij de zoog5aamde dood5 niet me] ond] de be/a&5 hebb5 m$e te rek554 ,het ond]s*eid ligt 9 de ta/ba>heid en de zi*tba>heid1 ma> dan ook 9 niets me]04 ,ze] t]e*t zegt ,samuel ,johnson1 dat de ,familie 9 ,*9a niet bevoegd z\ zijn om e5e bes*av+ te s*epp51 als zij niet de oploss5de ma*t van d5 dood kon ov]w9n54 ,het is aan het graf1 ( bij de voorvad]lijke ziele-tablet01 wa> de ge/orv5 familie-l$5 onzi*tba> ma> onv]&]d voortlev51 dat de vroege vorm5 van de ,hiao0 e5 godsdi5/ige ritus word540 ,de dood5 zijn voor d5 ,*9ees niet weg01 zooals voor d5 ,europeaan4 ,de doode is er nog /e$s4 ,ook voor d5 ,japann]4 ,zooals ,okakura-,yo%isaburo het treff5d uitdrukt3 ,de ess5tie van zijn individualiteit is1 s*oon onzi*tba>1 /e$s aanwezig04 ,e5 ,europeaan1 die nooit 9 het ,oo/5 gewee/ is1 kan zi* ge5 voor/ell+ mak5 van de absolute realiteit1 die voor d5 ,*9ees de aanwezigheid d] onzi*tb>e dood5 heeft1 en van de intimiteit1 wa>m$e de doode familiel$5 nog aan het huiselijk lev5 deelnem54 ,voor het ,europees*e begrip ligt het doode familielid op het k]kh(1 voor het ,*9ees*e is hij ook 9 huis /e$s aanwezig4 ,op het familie-alta> 9 huis /aat de my/ieke zieletablet0 7%n-tjoe071 wa>9 iets van de ziel van d5 afge/orv5e wordt v]ond]/eld te won51 en wa>op 9 de /ijlvolle ,*9ees*e k>akt]s zijn naam en geboorte- en /]fdag v]meld /aan b5ev5s de nam5 zijn] k9d]5 en kle9k9d]54 ,de ,europeaan br5gt1 nu en dan1 bloem5 voor d5 afge/orv5e na> het k]kh(4 ,de ,*9ees zet ook g]egeld bloem5 en (f]&51 9 zijn eig5 huis1 voor het alta> met de zieletablett51 al v]geet hij het graf buit5 niet4 ,de doode neemt nog /e$s deel aan alles1 wat de familie-l$51 die hem ov]lev51 betreft4 ,de aanbidd+ en de (f]+ van wi]ook en vru*t5 zijn het symbool van d5 e]bi$ voor huiselijk geluk1 re9heid van huwelijks-z$51 tradities van liefde en pli*t4 ,a*t] elke (f]+1 door on+ewijde ,we/]l+5 voor afgod]ij aangezi51 ligt e5 symbool van wa>heid en religieus gevoel4 ,9 de ,li ,ki0 /aat dat de zoon (f]t met zijn gee/ geve/igd op zijn oud]s1 als( zij nog leefd51 droevig 9 d5 w9t]1 dat zij zijn als het vall5de blad1 ma> vreugdevol 9 de l5te1 om te d5k5 dat hij ze spo$ig t]ug zal zi540 ,woont e5 ze] groote familie 9 n groot vrvad]lijk huis te zam51 zooals zoo dikwijls 9 ,*9a het geval is1 dan is de z4g4 ,voorvad]lijke ,hal01 wa> dan de ziele-tablett5 d] voorvad]5 /aan1 het heilige d] heilig51 en het c5trum d] familie1 ook d] v]re1 buit5won5de blo$v]want51 zond] ond]s*eid van /& ( rang4 ,9 deze ,voorvad]lijke ,hal0 word5 alle gewi*tige familiegebeurt5iss5 afgekondigd1 de jeugd krijgt er het teek5 van mannelijkheid1 geslaagde exam5s word5 gevi]d1 de huwelijk5 word5 er afgekondigd1 de m&>ijn5 7ambt5>57 word5 er met hun ambt bekle$1 ja1 nog /]k]1 er wordt aan de onzi*tb>e dood5 om raad gevraagd 9 moeilijke gevall54 ,9 e5 ,*9ees* huis won5 niet alle5 de lev5de familiel$51 ma> ook1 s*oon onzi*tba>1 de doode4 ,de dood5 zijn niet v]dw55 uit de familie1 ma> blijv5 er eeuwig 94 ,t]ugke]5 tot zijn familie0 is e5 d] ,*9ees*e uitdrukk+5 voor /]v51 zooals ik zooev5 re$s zeide4 ,dood zijn is niet voor de ,*9eez51 zooals voor de ,european51 iets griezeligs04 ,e5 lijk1 e5 doodki/1 zijn heel v]tr\wde1 familiaire d+54 ,ik h]9n] mij nog go$1 hoe vaak ik 9 ,amoy met mijn oud5 ,*9ees*5 s*rijv] ,*ao 9 di5s huis kwam1 to5 het lijk van zijn vad] nog 9 de ki/ bov5 de a>de /ond1 wa*t5de op d5 gun/ig5 a/rologis*5 dag voor de begraf5is4 ,de doodki/ /ond da>1 als e5 heel intiem1 v]tr\wd d+ 9 e5 kam]1 en kle9e k9d]5 speeld5 er vreezeloos om he54 ,er /ond5 wel e5s s*oteltjes et5 en kopjes dr9k5 om he51 delicatess51 wa> de doode tijd5s zijn lev5 veel van hield1 en wa>van zijn gee/ nu de onzi*tb>e ess5ce proefde4 ,ik h]9n] mij ook nog zoo go$ d5 oud51 oud5 ,*9ees*5 lit]ator 9 ,*ang ,*[1 di5 ik e5s bezig vond met zelf 9 si]lijke k>akt]s het grafs*rift ne] te p5seel51 dat ns op zijn graf z\ word5 gebeiteld4 ,en 0 het niet de lit]aire1 e]wa>dige ond]kon+ ,*ang ,*ih ,tung1 het lid van d5 ,gr& ,c\ncil01 die 9 ,octob] #aiji1 to5 hij /]v5de 01 zelf 9 pra*tig-klassieke taal zijn eig5 doodsb]i*t s*reef voor d5 keiz]8 ,e5 ,*9ees1 als hij /]ft1 heeft niet het idee1 dat hij uit zijn familie he5gaat1 ma> jui/1 dat hij er 9 t]ugke]t02 t]ugke]t namelijk tot de voorvad]5 aan wie hij zijn geheele lev5 e]bi$ bewez5 en (f]&5 gebra*t heeft4 ,hij weet ook1 dat zijn k9d]5 hem niet v]get5 zull51 dat hij nog /e$s 9 alle gewi*tige familie-aangeleg5h$5 gek5d en g]aadpleegd zal word51 dat hij1 onzi*tba>1 ma> da>om niet m9d] w]kelijk1 bij alles teg5woordig zal zijn1 wat 9 de familie gebeurt1 en dat hem dezelfde e] en dezelfde (f]&5 zull5 ges*onk5 word51 die hij1 tijd5s zijn lev51 zijn voorvad]5 wijdde4 ,de roem1 en de ond]s*eid+51 die e5 ,*9ees g$ur5de zijn lev5 van rege]+swege mo*t ontvang51 slaan t]ug op zijn voorvad]51 die er 9 deel54 ,het erg/e1 wat e5 ,*9ees kan ov]kom51 is te /]v5 zond] zon51 die hem e5 graf s*5k5 en die1 aan zijn graf1 ( voor zijn ziele-tablet1 hem e]bewijz5 en (f]54 ,te /]v5 zond] e5 zoon na te lat5 is niet alle5 e5 ramp voor zi*zelv5 9 ,*9a1 ma> ook e5 gebrek aan ,hiao01 e5 one]bi$igheid1 teg5ov] de voorvad]54 ,da>om is1 zoo zeide ik re$s1 voor e5 man zond] zon5 adoptie van e5 zoon--mits /e$s agnatis*e v]want51 en volg5s va/e volgorde1 te beg9n5 met e5 zoon van e5 oud/5 bro$]--pli*t1 en zelfs na zijn dood is deze adoptie1 po/huum1 door de familie-oud/51 voorges*rev54 ,ba>t de ho(dvr\w ge5 zon51 zoo is concub9aat vanzelf sprek5d1 om het lev5 van d5 e*tg5oot voort te zett54 ,dit concub9aat 9 ,*9a heeft da>om oorspronkelijk ge5 z9nelijk1 ma> e5 heilig1 godsdi5/ig motief4 ,het di5t om de voorvad]5 voort te zett54 ,de familie1 wa>9 de voorvad]5 inbegrep51 wordt 9 het bek5de ,heilig ,edict0 van keiz] ,khang ,hsi 7#affb-agbc7 v]gelek5 met n /room1 die vele zijtakk5 en arm5 heeft1 ma> wa>91 hoe v] ook van d5 oorsprong1 altijd hetzelfde wat] is4 ,e5 van de k>akt]trekk5 van ,*9a1 wa>9 zijn ,gee/ zi* het treff5d/ uit1 is de e]bi$ voor het ,v]l$5 en d5 ,oud]dom1 e5 e]bi$1 die niet alle5 na> de lev5d5 ond] de ,oud5 uitgaat1 ma> ook na> de dood51 na> de voorvad]54 ,9 de ,li ,ki0 /aat dat e]bi$ voor d5 ,oud]dom ev5 oud is als het m5s*elijk gewet54 ,deze e]bi$ voor ,oud]dom v9dt m5 tr\w5s t]ug 9 't oude ,egypte1 't oude ,griek5l&1 't oude ,rome4 ,de s*oone woord5 van ,epam9ondas dat het vreugdevol/e wat hem ooit ov]kom5 01 hi]9 be/ond dat hij de ov]w9n+ bij ,leuctra _h behaald to5 zijn vad] en mo$] nog leefd51 z\d5 door i$]5 ,*9ees gewa>de]d en begrep5 word54 ,het is heel gemakkelijk om1 zooals zooveel ,we/]s*e s*rijv]s ov] ,*9a g$aan hebb51 te glimla*5 ov] de v]e]+ voor d5 ,oud]dom1 en vooral de v]e]+ voor de voorvad]5 9 ,*9a1 ma>1 wanne] m5 al de c]emonin bes*\wt1 die1 vooral aan de laat/e1 zijn v]bond51 behoort m5 de oorspronkelijke symboliek er van te voel5 en te begrijp51 om er e5 held] oordeel ov] te kunn5 hebb54 ,de voorvad]5-di5/ draagt1 zooals ,samuel ,johnson zoo jui/ heeft gezegd1 het home0 ov] 9 de ongezi5e sf]54 ,da> die ongezi5e sf]5 niet tot het gebi$ d] ,europees*e empiris*e wet5s*ap behoor51 is al gauw de neig+ tot spot en ridiculise]+ aanwezig bij nu*t]e ,we/]l+54 ,sommige s9olog5 hebb5 het voorvad]lijke alta> afgod]ij en bijgelo( g5oemd1 ,johnson noemde het1 en ik b5 van dezelfde me5+1 ! op5 consci5ce ( ! p1 :]e all duties are laid b>e to ! wisdom & ord] ( ! _w1 en%r9$ 9 ^! hon\r$ ones04 ,het groote s5tim5t d] ,*9eez5 9 hun voorvad]5-di5/ z\ door de oude ,egypt5>5 bet] begrep5 zijn dan door de mod]ne ,european54 ,9 elk geval mag wel e5s b$a*t word51 hoe kle9 en onwijsge]ig 9 ,europa ov] 't algeme5 de vrees voor d5 dood is1 en hoe de voorvad]5-di5/ d] ,*9eez5 al het ang/ige en griezelige0 aan d5 dood ontnom5 heeft1 door de dood5 9 dezelfde v]tr\welijke intimiteit van d5 familie-kr+ opg5om5 te d5k5 als de lev5d54 ,mijn le]l+ en vri5d ,yap ,hong ,tjo51 die te ,leid5 het artsexam5 heeft afgelegd1 en e5 we/]s*e opvo$+ heeft gehad1 wij/ mij er op1 dat ook bij we/]s* opgevo$e ,*9eez5 de e]bi$ en liefde voor de voorvad]5 9 de ziel bewa>d blijft4 ,het mooie er van is01 zeide hij mij1 dat bij deze v]e]+ het sle*te1 zoo dit er mo*t gewee/ zijn1 van de afge/orv55 v]dwijnt voor de ov]lev5d51 en alle5 het go$e ov]blijft4 ,alle5 het be/e en edel/e van de dood5 blijft ov] voor het nagesla*t1 hun mooie en groote dad504 ,als ik kniel voor de ziele-tablet van mijn vad]0 zegt mijn le]l+ ,yap1 dan is dit ge5 afgod]ij1 ma> dan zie ik al zijn mooie dad5 voor mij4 ,ook zoo1 als ik kniel voor de tablet van mijn grootvad]04 ,dit is1 wat de mee/e ,we/]l+5 niet kunn5 begrijp5 als zij van ,*9ees*5 ( ,japans*5 voorvad]5-di5/ lez54 ,als ik hi] 9 ,europa0 zegt ,yap1 die ?ans bezig is van mij de taal van ,*9a te le]51 die hij door zijn we/]s*e /udie heeft moet5 v]wa>looz51 als ik hi] 9 ,europa op 't oog5blik onbezorgd kan lev51 en ov]al nuttige en s*oone d+5 zi5 en le]51 dan dank ik dit aan d5 arbeid van mijn vad] en grootvad]4 ,ik v]geet dit ge5 oog5blik4 ,zelfs als ik met mijn vr\w 9 e5 loge zit 9 de kom$ie d5k ik3 het is mijn ov]l$5 vad]1 die mij hi]toe 9 /aat /elde4 ,ik zie mijn vad] en mijn grootvad] /e$s vr mij 9 al hun go$heid en groo!id1 en ik weet dat ik niets z\ zijn zond] h504 ,zond] dit s5tim5t te begrijp5 kan niem& ov] d5 ,*9ees*5 voorvad]5-di5/ oordeel54 ,voor alle begrijp51 vooral van oo/]s*e gebruik5 en z$51 is 9 de e]/e plaats rev]5tie noodig4 ,zek]1 er is 9 d5 loop d] eeuw5 9 d5 voorvad]5-di5/ heel wat bijgelo( en onta>d+ +eslop54 ,ma> drm$e heb ik niet te mak5 als ik ov] d5 zuiv]5 oorsprong er van s*rijf4 ,ik z\ dit ho(d/uk will5 sluit5 met de aanhal+ van de ro]5de opdra*t1 vr aan het bewond]5swa>dige w]k van ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang ,! ,economic ,pr9ciples ( ,confucius03 ,?is ,book z a ,tok5 ( ,gratitude & ,affection ,i ,d$icate to ! ,memory ( my ,fa!r ,*5 ,*9 ,*'an ,:o suff]$ ,pov]ty1 ,adv]sity & ,_m bitt] ,disappo9tm5ts ,9 ,ord] t 8 ,son ,might lead ! ,s*ol>s ,life ,9 deze opdra*t van e5 zoon aan zijn ge/orv5 vad] trilt we] iets van de edel/e ess5tie van d5 ,gee/ van ,*9a4 ,,*9ees*e ,,kun/ ,er is van ,*9ees*e kun/ veel te we9ig bek5d1 en dit is de s*uld van de s9olog51 ( eig5lijk ook we] niet hun s*uld1 omdat er zoo veel w]kelijk heel groote gele]d51 en zoo uit]/ we9ig arti/ieke1 wat de ,griek5 z\d5 noem5 musis*e0 m5s*5 ond] h5 w>54 ,to* is het e5 heel groote dwal+ als m5 zi* v]beeldt1 e5 volk te k5n5 zond] zijn kun/ te begrijp51 en dit beteek5t3 te doorvoel52 want het is jui/ 9 de kun/ dat de cultuur van e5 volk1 de hoog/e bloei ook van de volksziel1 zi* uit4 ,wij kunn5 ons de ,griek5 b4v4 niet d5k5 zond] hun pra*tige beeldh\wkun/ en hun pozie1 wij kunn5 de ,egypt5>5 niet begrijp5 zond] hun pyramid51 hun ,sph9x51 hun kolossale beeld51 en ev5m9 is het mogelijk1 de ,rome95 te k5n5 zond] hun kun/4 ,jui/ 9 de kun/ vond de cultuur di] volk5 ha> hoog/e uit+4 ,ma> nu heeft zi* het m]kwa>dige geval voorg$aan1 eig5lijk e5ig 9 de /udie van e5 oud volk1 dat m5 tot voor kort geme5d heeft1 ,*9a en de ,*9eez5 wl te kunn5 begrijp5 zond] hun kun/4 ,dit is zelfs z /]k1 dat e5 s9oloog1 die wl arti/iek voelt1 en die jui/ 9 de kun/ d] ,*9eez5 de eig5lijk diep/e /udie zoekt--want imm]s de /udie van de inn]lijke ziel van het volk--door de s9olog5 wel e5s niet voor vol0 wordt aangezi51 en 9 gn geval voor e5 gele]de4 ,dit is nu we] jui/ drom zoo eig5a>dig1 omdat m5 zi* 9 ,*9a ge5 gele]de kan voor/ell51 die gn kun/5a> is4 ,e5 gele]de1 e5 z4g4 poh sz0 is 9 ,*9a altijd iem& die ook e5 musis*0 m5s* is en die1 behalve 9 de gele]dheid1 k nog1 en voorl zelfs1 doorg$rong5 is 9 de pozie1 de lit]atuur1 de s*ild]kun/ en &]e kun/54 ,zelfs 9 de mee/ diepz9nige filos(ie1 b4v4 die d] ,yih ,k+01 9 de mee/ moeilijk te bevatt5 bes*\w+ ov] ab/racties1 als b4v4 de primordiale oorzak5 van al het be/aan 9 't ,heelal1 9 de wiskun/ige v]h\d+5 zelfs van alle my/ieke z4g4 pr9cipes en adem50 9 d5 ,kosmos1 kwam5 de ,*9eez5 altijd tot e5 le] van getall5 tot de z4g4 ,%oe01 die 9 d5 grond niets &]s is als de le] van het groote ,ry?me1 dat de bron is van alle kun/ en pozie4 ,het ,ry?me van de ,pozie1 van de kun/1 is t5slotte hetzelfde als het ma!matis*e ry?me van d5 ,kosmos1 en ook van de wet5s*ap 9 ,*9a4 ,wiskunde1 /]rekunde1 physica1 *emie1 muziek1 lit]atuur en alle kun/5 hebb5 dit ,ry?me4 ,hoe vreemd dit ook moge kl9k5 voor e5 ,we/]l+1 voor e5 ontwikkeld51 bes*aafd51 gele]d5 ,*9ees zijn jui/ wet5s*ap en pozie en kun/ n en hetzelfde1 mits die wet5s*ap niet tot de uit]lijke ph5om5a bep]kt wordt1 ma> bes*\wd tot 9 het ondoorgrondelijk geheim wa>op t5 slotte alle wet5s*ap /uit 7en hi] gaat het teg5woordig onv]mijdelijk na> toe met de v]s*ill5de /ral51 de electron5 en zoo74 ,9 mijn ho(d/uk ov] de ,yih ,k+0 toonde ik dit re$s aan4 ,a*t] alle kun/1 als a*t] alle wet5s*ap1 weet de ,*9ees het ,ry?me2 het ,ry?me1 dat als e5 dans van getall5 door al 't geop5ba>de gaat 7ook ,plato k5de dit7 en wa>door alle v]s*ijnsel5 en alle uit+51 zi*tba> en onzi*tba>1 word5 bewog54 ,dit ,ry?me is altijd het hoog/e go$ gewee/ van d5 gele]de1 en ook van d5 kun/5a> 9 ,*9a4 ,de ,gee/ van ,*9a is van dat ,ry?me doordrong54 ,zo[el de ,*9ees*e filos(ie als de ,*9ees*e lit]atuur1 zo[el de ,*9ees*e kun/ als de ,*9ees*e wet5s*ap--hoe gebrekkig deze ook moge zijn voor zoov] het de /udie d] zi*tb>e1 uit]lijke v]s*ijnsel5 betreft--zijn altijd gewee/ e5 niet uitsluit5d logis*e gele]dheid 7want voor de diep/e w]eldraadsel5 /aat de logica t5 slotte ma*teloos7 ma> k e5 sugge/ieve intutie1 e5 zi* omhoog do5 rijz5 bov5 de gr5s van het met g$a*t5 vatb>e1 e5 bewu/word5 9 het1 wat de ,duits*]s noem5 ,j5seits01--,g5e zijde--bov5 het ,diesseits--,dze zijde--van ta/b>e1 zi*tb>e d+51 e5 v]z9k+ 9 het groote ,niets0 van filos(5 als ,lao ,tsz' en ,*oe ,hie1 alln mogelijk voor wie musis* g5oeg is1 om zi* op het groote ,ry?me er toe op te lat5 /ijg54 ,zooiets als dorre gele]dheid1 boek5-gele]dheid1 enkel nu*t] v]/&elijke uitpluiz+ van v]s*ijnsel51 zond] het musis*e1 ry?mis*e--dat altijd ook 9 d5 grond my/iek is--is 9 ,*9a onbek5d4 ,de groote ,*9ees*e gele]d5 en de groote ,*9ees*e filos(5--9 ,*9a zijn dit ge5 teg5/ell+5--w>5 ook altijd musis*e m5s*5 ( poet54 ,e5 van de hoog/ ges*atte middel5 van opvo$+ en ond]wijs 0 dan ook 9 de ,*9ees*e ,oudheid de ,muziek1 de kun/ bij uitnem5dheid1 die t* 9 ha> diep/5 grond van trill+5 n is met de wet5s*ap van getall51 met alle ,wiskunde4 ,en nu is het jui/ het groote ongeluk gewee/ 9 de ,europees*e /udie van ,*9a en de ,*9eez51 dat de s9olog51 op enkele zeldzame uitzond]+5 na1 geme5d hebb5 met enkel droge gele]dheid en philologie--hoe uitnem5d en e]bi$wa>dig die op zi* zelve ook mog5 zijn--niet alle5 de taal1 ma> ook de filos(ie en de lit]atuur1 en zelfs de eig5lijke cultuur van dit wond]b>e oude l& te kunn5 doorgrond51 die met nkel v]/&1 hoe em95t dit ook zij1 niet te doorgrond5 zijn1 als het ry?mis*e en musis*e er niet bij komt4 ,is ov] lit]atuur en filos(ie nog veel ges*rev5 en be/ude]d--hoewel bijna altijd op e5 droge1 enkel we/]s*-gele]de mani]--ov] ,*9ees*e kun/ hebb5 tot voor kort zelfs de groot/e s9olog5 zi* nooit druk gemaakt en als ze e5s bij uitzond]+ hi] en da> er hun a&a*t aan s*onk51 dan 0 het van uit e5 ar*eologis*1 ma> niet van uit e5 kun/oogpunt1 t]wijl het uit beide zijn moet4 ,ik zeide zooev5 al3 ,griek5l&1 en 't ,rome9s*e rijk zijn ond5kba> zond] hun kun/1 die er n m$e is4 ,welnu1 ,*9a is dit ev5ze]1 ma> to* bemoeide de s9ologie zi* tot voor we9ig j>5 zoo go$ als niet met de ,*9ees*e kun/1 en zij v]beeldde zi*1 ,*9a zond] die kun/ te k5n5 en ha> cultuur te begrijp54 ,de w>e ges*i$5is van ,*9a's hooge cultuur /aat voor ons te lez5 9 s*ild]ij51 pozie en pla/iek1 9 bronz51 porsele9 en lakw]k1 dr9 is de w>e cultuur 9 ha> fijn/e volkom5heid we]spiegeld1 en zond] deze kan niem&1 ook de groot/e gele]de niet1 de ,*9ees*e volksziel begrijp54 ,de ,s*oonheid is t5 alle tijde voor d5 ontwikkeld5 ,*9ees e5 toevlu*t gewee/1 die hem op5/ond voor alle ell5de en v]driet 9 het lev5 en hem er bov5 v]hief4 ,e5 groot ,*9ees* di*t] heeft e5s gezegd dat ge5 v]driet op a>de de arti/ieke bekor+ we]/aan kon van e5 mooi /uk gele zijde4 ,9 dit gezegde ligt e5 k>akt]i/iek van de ,*9ees*e volksziel opgeslot54 ,de s*oone kun/5 zijn 9 ,*9a onafs*eidelijk van bes*av+4 ,er is e5 ,*9ees* woord ,%ih0 dat door de s9olog5 mee/al met gele]de0 wordt v]taald1 en met de bijvoeg+ dat het 9 oude tijd5 ook krijgsman0 beteek5de1 ma> ,*9ees*e s9olog5--die zijn er heus* k--hebb5 mij uitgelegd dat het n gele]de0 en dapp]e01 ridd]lijke0 beteek5t en tev5s onafs*eidelijk hi]m$e e5 voor kun/ diep voel5de1 wat de ,griek5 e5 musis* m5s*0 noemd54 ,9 de laat/e j>5 doet zi* het gelukkig v]s*ijnsel voor1 dat er ook s9olog5 op/aan1 al zijn het er nog niet veel1 die besef toon5 van hoeveel gewi*t de ,*9ees*e kun/ is voor de /udie van ,*9a1 en die er e5e /udie van mak51 niet enkel uit e5 oudheidkundig ma> ook uit e5 kun/-oogpunt4 ,hi] en da> v]s*ijn5 er w]k5 ov]1 en 9 ,*9a word5 de laat/e j>51 vooral 9 ,%anghai1 lez+5 ov] ,*9ees*e kun/ geh\d51 en t5toon/ell+5 van ,*9ees*e kun/4 ,zo[el het ,int]national ,in/itute0 te ,%anghai als de ,noord-,*9a tak van de ,royal ,asiatic ,society0 mak5 zi* 9 dit opzi*t v]di5/elijk4 ,dat vroeg] nooit t5toon/ell+5 van kun/ 9 ,*9a w]d5 geh\d5 is da>aan toe te s*rijv51 dat e5 ,*9ees1 en ov] 't algeme5 elke oo/]l+1 zijn mooie d+51 die hem heilig zijn1 jui/ v]b]gt1 en alle5 aan heel intieme vri5d5 laat zi51 om er dan sam51 me] zwijg5d dan sprek5d1 van te g5iet54 ,mooie1 heilige d+5 voor het publiek t5 toon /ell5 is n-oo/]s*4 ,?ans1 nu de invlo$ van het ,we/5 hoe lang] hoe me] door dr+t kom5 ,*9eez5 er e]d] toe1 hun kun/s*att5 voor e5e t5toon/ell+ af te /aan en z zijn de laat/e j>5 t5toon/ell+5 9 ,%anghai1 ,ti5ts9 en &]e /$5 kunn5 geh\d5 word5 van bronz51 porsele95 en s*ild]+54 ,het is e5 v]blijd5d teek5 dat zelfs e5 wet5s*appelijk g5oots*ap als de ,royal ,asiatic ,society0 ?ans de ,*9ees*e kun/1 niet alle5 uit e5 ar*eologis* ma> ook uit e5 kun/-oogpunt ond] zijn vleugel5 heeft g5om54 ,pr( ,erne/ ,f5ollosa1 e]tijds hoogle]a> 9 de filos(ie aan de ,univ]siteit te ,tokio1 heeft er e9delijk 9 zijn boek ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art0 7#aiab7 op gewez51 dat al hetge5 tot nu toe ov] ,*9ees*e kun/ is ges*rev51 me] e5 /udie van antiqu>is*5 en ar*eologis*5 a>d is gewee/ dan van kun/ zelf4 ,tot voor kort me5de de on+ewijde ,europeaan de hoog/e uit+5 van ,*9ees*e kun/ te zi5 9 porsele95 bord51 vaz5 en pull51 9 lakw]k en grillige curios0 ( bibelots01 ma> het is nu tijd geword5 dat het ,we/5 e9delijk e5s wete1 hoe de all]s*oon/e uit+ van d5 ,gee/ van ,*9a 9 kun/ de ,*9ees*e s*ild]kun/ gewee/ is4 ,9 ,*9a is ond] alle kun/5 de s*ild]kun/ altijd het hoog/e 9 aanzi5 gewee/1 en zij nam de plaats 9 van de muziek bij ons 9 ,europa1 ,de wel-opgevo$e ,*9ees 0 altijd m9 ( me] s*ild]1 zooals bij ons e5 wel-opgevo$ m5s* gewoonlijk piano speelt ( z+t ( aan &]e muzikale kun/ doet4 ,s*ild]+5 zi5 0 voor e5 ,*9ees wat voor ons is het gaan na> e5 op]a ( conc]t4 ,e5 ,*9ees bekijkt e5 oude s*ild]+ uit de ,so5g-dyna/ie 9 d5zelfd5 gee/ als e5 e*te ,g]maan 9 ,bayreu? na> ,wagn] gaat lui/]54 ,de ,*9ees*e s*ild]kun/ is eig5lijk afgeleid van de calligrafie4 ,calligrafie 0 e5 s*oone kun/ omdat ze niet1 als 9 't ,we/51 e5 enkele reproductie 0 van klank51 ma> van ideen4 ,*9ees*e s*riftteek5s1 ( zooals m5 ze gewoonlijk noemt3 k>akt]s1 w>5 imm]s oorspronkelijk symbolis* en ideographis*1 het w]d z bes*\wd dat het da>9 uitg$rukte idee iets van de s*oonheid 9 zi* _h van de kle9e teek5+1 die ha> voor/elde4 ,da>om 0 e5 lit]air m5s* trots* op zijn calligrafie1 en dit is ng zoo 9 ,*9a4 ,e5 lit]air m5s* is altijd k e5 beetje e5 s*ild]4 ,s*ild]5 0 vroeg] ge5 ap>t b]oep1 i$] ontwikkeld m5s* s*ild]de4 ,de hoog/e bes*av+ w]d het 9 ,*9a gea*t de gevoel5s uit te kunn5 drukk5 zo[el 9 pozie als met p5seel op zijde4 ,teek55 w]d gele]d zooals bij ns s*rijv54 ,ht s*riftteek5 voor teek551 9 't ,*9ees* ho01 9 't ,japans* kaku0 is 't zelfde als voor s*rijv51 zeide ik re$s4 ,de vroeg/e ,*9ees*e k>akt]s w>5 teek5+5 van voorw]p5 ( voor/ell+54 ,dit wordt al aang$uid door het k>akt] voor s*riftteek53 wn01 d4i4 lijn51 omtrekk5 van e5 voorw]p4 ,de s*ild]a*tige natuur van 't ,*9ees*e s*rift eis*t e5 langdurig5 /udie-cursus1 en dezelfde fijne oef5+ van oog en h& als de /udie van het teek554 ,het s*rijv5 van ,*9ees*e k>akt]s wordt 9 ,*9a bepaald als e5 e*te1 edele kun/ bes*\wd1 ev5 v]di5/elijk als het mak5 van e5 mooie teek5+4 ,m5 ziet dan ook 9 ,*9a veel kakemono's met niets dan n ( ze] we9ige k>akt]s er op1 wa>van de lijn5 en bog51 het ry?me1 ev5ze] bewond]d word5 als die 9 e5e s*ild]+ ( teek5+4 ,9 de ,*9ees*e s*ild]kun/ is de lijn altijd van veel gewi*t1 van mr gewi*t dan de kleur4 ,de natuur van het gebruikte mat]iaal1 zooals li*telijk absorbe]5d papi]1 gebleekte zijde en dunne wat]kleur5 gev5 aan het ,*9ees*e s*ild]5 e5 ap>t k>akt]4 ,m5 /elle zi* de enorme moeilijkheid voor1 die e5 ,europeaan z\ hebb51 om e5 teek5+ te mak5 op e5 soort vloeipapi] met e5 p5seel met dunne1 wat]ige ,*9ees*e kleur54 ,er is da>bij ge5 kwe/ie van ov]do51 wat er /aat is met n p5seel/reek g$aan1 en moet blijv5 /aan4 ,het is alles aus e9em ,gusz0 nergep5seeld1 niets kan ov]g$aan ( uitgevlakt word54 ,de ,*9ees*e s*ild] d5kt en voelt e]/ e5 s*ild]+ dag5 ( ma&5 uit1 dt is het groote w]k1 en als het rijp voldrag5 is1 e]d] niet1 p5seelt hij het ne]1 dikwijls 9 zr kort5 tijd4 ,de kleur is 9 e5 go$e ,*9ees*e s*ild]+ niet voldo5de voor de wa>debepal+1 al kan zij er e5 zek]5 glans aan gev51 ma> het lijn5-ry?me maakt de s*ild]+ tot e5 kun/s*epp+4 ,9 d5 groot/5 bloeitijd d] ,*9ees*e s*ild]kun/ w]d5 voornamelijk mono*rome s*ild]ij5 ges*ild]d4 ,wanne] wij ,*9ees*e ( ,japans*e s*ild]kun/ zi5--deze twee zijn ze] na aan elk&] v]want--moet5 wij ons v]plaats5 9 de ziel van d5 ,oo/]l+1 en niet alles van e5 ,we/]s* /&punt blijv5 bes*\w54 ,raphal ,petrucci heeft de on/]felijke v]di5/e gehad1 om de geheele ,*9ees*e kun/ te v]kl>5 uit de ,*9ees*e filos(ie4 ,zijn pra*tig w]k ,la ,philosophie de la ,nature dans l',art d',extrme ,orint0 is het monum5t da>van4 ,de magis*e visie van d5 ,kosmos1 de diep/e bes*\w+5 ov] de kosmis*e wett5 en v]s*ijnsel51 v9d5 wij we]spiegeld 9 de ,*9ees*e kun/4 ,on "p d'un bibelot trs accessible01 s*rijft ,petrucci1 o l'attitude1 le m\vem5t1 la /ructure1 dgag5t un *>me pntrant1 et l'on f9it p> dc\vrir1 d]rire l'uvre pe9te ou sculpte1 la vision magique de l'univ]s04 ,zond] de filos(ie van de ,yih ,k+01 die van ,lao ,tsz'1 en zond] het ,bo$dhisme is de ,*9ees*e kun/ niet te begrijp54 ,ik heb 9 dit boek de ,gee/ van ,*9a0 het ,bo$dhisme niet ap>t beh&eld1 omdat het e5 godsdi5/--jui/]3 e5 wijsbege]te--is1 die niet oorspronkelijk 9 ,*9a ont/aan is1 ma> van buit5 9 ,*9a is gekom54 ,ap>te beh&el+ van het ,bo$dhisme z\ dit w]k te lijvig mak52 ik moet dus de voornaam/e le]/ell+5 er van bij d5 lez] bek5d v]ond]/ell54 #di ,met e5 enkel woord zal ik hi] enkel d5 invlo$ van het ,bo$dhisme op de ,*9ees*e kun/ aangev54 ,het ,bo$dhisme heeft op het lev5 en dus ook op de kun/--de hg/e uit+ van dat lev5--9 ,*9a en ,japan e5 invlo$ gehad1 die ov]weldig5d groot als hij is1 nog nooit t5 volle bes*rev5 is geword54 ,al te veel ,europees*e gele]d5 die ov] ,*9a s*rev5 hebb51 zooals t]e*t door ,pr(4 ,f5ollosa 9 zijn 9 #aiab v]s*55 w]k ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art0 is opgem]kt1 d5 indruk gekreg5 en 9 hun ges*rift5 gegev51 als( het ,bo$dhisme 9 ,*9a e5 onta>de en v]a*te godsdi5/ is1 die ge5 vat heeft op de ontwikkelde klass5 en die g5ege]d kan word5 9 't bes*rijv5 van de ,*9ees*e maats*appij4 ,nu is het zek] wa> dat de ,*9eez5 niet zulke zuiv]e1 devote ,bo$dhi/5 zijn als b4v4 de bewon]s van ,ceylon1 en ook1 dat de e*te ,confuciani/is*e lit]ator51 wa>toe ook het geheele hoog]e m&>ijn5dom zo[at behoort1 dikwijls--en vooral van de #h;e eeuw af--ze] vij&ig teg5 het ,bo$dhisme geage]d hebb54 ,ma> to* is het ev5 wa>1 dat e5 belangrijk deel van de s*oon/e g$a*t5 en zelfs van de lev5s/&a>d5 9 ,*9a1 en e5 ze] belangrijk1 ja het all]s*oon/e deel van de geheele ,*9ees*e kun/ zr /]k get9t is met ,bo$dhi/is*e invlo$54 ,ov] ,*9ees*e kun/ te sprek5 en 't ,bo$dhisme er buit5 lat51 z\ e5 ev5 onmogelijk te mak5 f\t zijn1 als ov] ,europees*e kun/ te sprek5 zond] 't ,*ri/5dom4 ,het ,*9ees*e ,bo$dhisme behoort bijna geheel1 zoo v]kl>5 de gele]d51 tot het z4g4 ,groot]e ,vo]tuig01 het ,mahayana4 ,onze mee/e in=matie ov] 't ,bo$dhisme komt uit ,zuidelijke bronn51 9 ,pali-ges*rift5 en de geheele ,ceylonees*e in=matie1 en die wordt gea*t di*t] te ligg5 bij de oorspronkelijke bron van ,%akyamuni4 ,da>om wordt ,noordelijk ,bo$dhisme1 ,mahayana1 mee/al g$a*t e5e revolutionnaire onta>d+ en corruptie da>van te zijn4 ,m5 v]geet hi]bij te veel dat het ,bo$dhisme--ev5als tr\w5s het ,*ri/5dom--e5 godsdi5/ 7jui/] w>e eig5lijk e5e religieuze wijsbege]te7 is met evolutionair k>akt]1 die niet h>dnekkig aan oud =malisme va/h\dt1 ma> zi* /e$s aanpa/1 adapte]t en re-adapte]t aan de behoeft5 van de natuur d] v]s*ill5de volk5 wa>m$e het 9 contact komt4 ,z pa/e het oorspronkelijke1 ,zuidelijke ,bo$dhisme zi* aan de /]k]e ,noordelijke rass5 van ,n4,w4 ,indi1 en w]d het me] positie1 sociaal en humaan ond] de groote1 practis*e rass5 van ,*9a en ,japan4 ,deze aanpass+ is da>om e*t] vol/rekt nog ge5 onta>d+4 ,de introductie van 't ,bo$dhisme 9 de ,*9ees*e kun/ is bov5di5 langzaam gegaan1 en liep ov] eeuw51 sam5ga&e met e5e reeks revolutionnaire h]vorm+5 9 't univ]seele ,bo$dhisme4 ,er wordt wel e5s aang5om5 dat re$s 9 #abj v4 ,c4 de ,*9ees*e keiz] ,woe ,ti van de ,han dyna/ie1 van ,*ang ,*'i51 e5 zijn] gezant5 en g5]aals1 die de z4g4 ,yueh ,*i1 de ,hunn51 9 't ,we/5 bezo*t1 e5 g\d5 beeld m$egebra*t kreeg1 #c ,m4 hoog1 dat e5 ,boddhisattva z\ hebb5 voorge/eld1 ma>1 indi5 dit al zoo 01 w]d hi]m$e to* nog niet het ,bo$dhisme +evo]d4 ,e]/ 9 't ja> #fa n4 ,c41 ond] keiz] ,m+ ,ti1 kan met zek]heid e5e missie word5 getrace]d die hij1 t5gevolge van e5 droom1 na> 't ,we/5 zond om da> inli*t+5 en boek5 te gaan zoek5 ov] ,bo$dha4 ,deze missie kwam tot ,magadha1 9 ,c5traal-,indi1 ,n4 van de ,ganges en kwam t]ug met reliqui5 en boek51 en met #b bo$dhi/is*e le]a>s uit ,indi4 ,van di5 tijd af w]d het ,bo$dhisme 9 ,*9a be/ude]d en w]d5 bo$dhi/is*e w]k5 v]taald1 ma> het 0 niet vr de ,?'ang-dyna/ie1 dat de eig5lijke expansie van 't ,bo$dhisme 9 de ,*9ees*e kun/ op w]kelijk groote s*aal begon1 die to5 al eeuw5 gel$5 nu en dan sporadis* de aanrak+ _h gevoeld van de ,indis*e kun/4 ,deze ,indis*e kun/ 0 g$eeltelijk e5e ,greco-,bo$dhi/is*e1 wa>9 ,p]zis*e invlo$5 zi* met ,helle5s*e elem5t5 v]m5gd hadd54 ,het 0 deze ,greco-,bo$dhi/is*e kun/1 oorspronkelijk uit de v]te date]5de van de v]ov]+5 van ,alex&] d5 ,groote1 die ook 9 ,*9a zijn intr$e de$1 lat] 9 ,korea1 en 9 ,japan1 en het e]/e k>akt] gaf aan de ,*9ees*e ,bo$dhi/is*e kun/4 ,het kl9k wel wat vreemd dat de ,grieks*e kun/1 zij 't v]m5gd met &]e1 w]kelijk doorg$rong5 is tot ,*9a en ,japan1 vooral als m5 zoo dikwijls ,*9ees*e en ,japans*e kun/ als e4g4 romantis*0 heeft hoor5 noem5 9 teg5/ell+ met het ,grieks*e klassicisme4 ,de bek5de v]sregels van ,rudy>d ,kipl+3 ,ea/ is ,ea/ & ,we/ is ,we/ ,& nev] ! twa9 w meet0 lijk5 dit ook wel teg5 te sprek51 ma> 9 de kun/ hebb5 ,oo/ en ,we/ elka> al lang ontmoet1 want de ,bo$dhi/is*e kun/ van ,*9a en ,japan heeft nog altijd voor e5 deel we/]s*e invlo$5 9 zi* die er zi* 9 hebb5 opgelo/4 ,er zijn zelfs ,bo$dha- en ,boddhisattva-beeld5 9 ,*9a en ,japan1 wa>van niet alle5 de drap]ie van het gewaad volkom5 ,grieks* is1 ma> wa>van het gezi*t e5 besli/ klassieke ,helle5s*e s*oonheid heeft4 ,de oprijz+ van de ,*9ees*e en ,japans*e ,bo$dhi/is*e kun/ ond] die v]re ,grieks*-klassieke invlo$5 uit het ,we/5 g+ opm]kelijk] wijze gepa>d met de volkom5 depressie van die klassieke kun/ 9 ,europa4 ,de specifiek *ri/elijke kun/ van de go?iek1 die uit de run5 van het ,helle5s*e klassicisme 9 ,europa ont/aan is1 kwam veel lat] dan de specifiek ,bo$dhi/is*e kun/ ond] invlo$5 van dat ,hell5isme 9 ,*9a en ,japan4 ,het is 9 de kun/1 de ,bo$dhi/is*e kun/1 dat ,oo/ en ,we/ elka> re$s eeuw5 en eeuw5 hebb5 ontmoet1 en te zam5kom5d s*oonheid hebb5 ges*ap54 #ej ,het is e5 huwelijk gewee/1 dat ze] mooie k9d]5 heeft voortgebra*t1 en die k9d]51 s*epp+5 van ,bo$dhi/is*e kun/ 9 ,*9a1 ,japan en ook ,korea1 zijn dus eig5lijk gee/elijke kleurl+51 halfblo$51 uit e5 ,grieks*5 voor-vad] en e5 ,aziatis*e mo$]1 ( al?ans v]re ,grieks*e voor-vad]51 da> e]/ die ,helle5s*e invlo$5 we] door ,p]zis*e en ,bactris*e kun/ w>5 gegaan4 ,m5 wa*te zi* wel1 die ,graeco-,bo$dhi/is*e invlo$5 te ov]s*att54 ,t]e*t hebb5 kun/k5n]s als ,/rzyg[ski1 ,f5ollosa en ,petrucci er op gewez51 dat de ,graeco-,bo$dhi/is*e /room+ ma> kort van duur 01 door d5 ,s>ac55-inval1 die er kort op volgde4 ,e5 zek]e nobele gratie1 aan v]r5 ,grieks*5 invlo$ toe te s*rijv51 is 9 de geheele lat] volg5de ,bo$dhi/is*e kun/ blijv5 be/aan1 ma> zo[el uit het v]l$51 vooral de ,han-dyna/ie1 als 9 de volg5de eeuw5 d] ,?'ang-dyna/ie kwam5 groote spiritueele1 e*te ,*9ees*e elem5t5 de kun/ benvlo$51 en1 ev5als het ,bo$dhisme zelf zi* adapte]de aan d5 gee/ van het ,*9ees*e volk1 kwam5 9 de ,*9ees*e ,bo$dhi/is*e kun/ e*t ,*9ees*e elem5t51 invlo$5 en proportin1 die deze kun/ tot iets e*t1 geheel ap>t ,*9ees* maakt54 ,dat nu en dan hi] en da> sporadis* e5 ,helle5s*e k>akt]trek we] doorbrak1 doet tot dat feit niets af4 ,om nu tot het begrijp5 en g5iet5 van ,*9ees*e kun/ te kom51 wa>9 zi* ,*9a's ,gee/ zoo s*oon op5ba>t1 moet5 wij1 alvor5s e5 ,*9ees*e kun/s*epp+ te gaan bes*\w51 e]/ onze geheele exclusief we/]s*e lev5sbes*\w+ en ae/hetica t] zijde zett51 en ons 9 de ziel v]plaats5 van d5 ,*9ees*5 kun/5a>4 ,deze ziet de w]eld en de d+5 geheel &]s aan dan e5 nu*t]e1 9 de empiris*e wet5s*ap--ma> ook niets me]--opgevo$e ,europeaan4 ,het gek0 ( vreemd0 v9d5 van ,oo/]s*e1 en dus ook ,*9ees*e kun/1 b]u/ mee/al da>op1 dat we ha> vanuit onze ,we/]s*e ziel aanzi54 ,neem e5 gewoon geval3 e5 bloem1 ( e5 vogel4 ,die ziet e5 we/]l+ ov] 't algeme5 nogal nu*t]1 als iets buit5 zijn eig5 lev5 om1 al v9dt hij ze mooi ( m]kwa>dig4 ,zeld5 voelt hij iets voor 't inn]lijk geheimz9nige lev5 er 94 ,de ,*9ees*e ,tao/1 de ,*9ees*e ,bo$dhi/ en ook de ,japans*e ,%9tao/ ziet de ,natuur ov]al gelijkmatig door n ,al-,ziel bezield4 ,hij v]gelijkt zelfs niet e5s e5 di] met e5 m5s*1 zooals ,dr4 ,curt ,glas] 9 zijn ,o/-,asiatis*e ,kun/0 zoo jui/ zegt1 ma> ook zal hij ge5 m5s*5ziel 9 e5 di]5lijf zoek51 ( ge5 elf uit e5 bloem lat5 kom51 want di] en m5s* en bloem en de geheele s*epp+ zijn hem n4 ,het ,seel5hafte0--ik weet er ge5 mooi ,holl&s* woord voor1--het ,seel5hafte0 9 het di]1 9 de bloem te begrijp51 hun li*aamsvorm niet als lag]e mogelijkheid van op5ba>word+ van de lev5s-/(1 ma> als onmiddelba> deela*tig aan de ,al-bezieldheid1 van welke de m5s* k e5 deel is1 dt va/ te legg5 is het doel van e5 groot deel d] ,*9ees*e en ,japans*e kun/4 ,de plant is voor zoo'n kun/5a> ge5 ornam5taal vormbeeld1 ook niet e5 bonte kleur5vlek1 ma> e5 lev5d wez51 het is niet nature morte01 ook niet /il-lev51 ma> jui/ hl innig lev51 z9nebeeld van lev5 en bezield lev51 e5 /uk van de l-beziel+1 die ook 9 ons1 m5s*5 is4 ,het begrip doode /(0 k5t het ,oo/5 eig5lijk niet4 ,9 e5 zr mooi boek ov] ,japan1 van ,&r ,bellesort ,la ,socit ,japonaise0 heb ik e5s gelez53 ,het kle9e ,japans*e meisje dat e5 vl9d] naloopt en dit mooie /ukje li*t aanlokt om op ha> h& te kom5 zitt51 ziet da> niet1 als onze k9d]51 e5 /uk speelgo$ 91 te]d] en broz] dan het &]e1 ma> zij sympa?ise]t al op naeve wijze met dat geheimz9nige lev51 wa> zij ook ma> e5 deeltje van is40 ,de ziel van d5 ,oo/]l+ is als 't w>e ma> e5 droppel 9 d5 maal/room van ziel51 die 9 het lev5 wemelt4 ,de ,oo/-,aziaat v]lo/ niet e5 ,dryade uit e5 boom1 de boom zlf is e5 v]hev5 wez5 voor hem1 wa>d om v]e]d te word54 ,de ,grieks*e di*t] ( &] kun/5a> le5de1 zegt ,dr4 ,glas] t]e*t1 als 't w>e e5 ziel aan e5 boom en gaf die ziel dan tegelijk e5 m5s*elijke ge/alte1 hij s*ild]t dus e5 wez5 af1 dat tijdelijk e5 ?uis 9 d5 boom v9dt4 ,de /am wordt dan behuiz+ voor e5 wez5 dat van buit5 is gekom54 ,ma> voor d5 ,oo/-,aziaat is de boom en zijn ziel hetzelfde4 ,de groote ,*9ees*e s*ild]s1 beeldd5 niet af uit enkel vreugde ov] d5 s*oon5 s*ijn d] d+51 het opp]vlak van e5 bloem1 het toevallige li*t op e5 l&s*ap ( e5 koei5rug4 ,zij drukt5 de ziel dez] d+51 e5 /uk d] l-bezieldheid met hun kun/w]k uit4 ,nu wil ik nog ev5 v]wijz5 na> e5 pra*tig artikel van ,yo%io ,m>k9o 9 de ,=tnightly ,review0 van ,juli #aiaj j4l4 ,deze ,yo%io ,m>k9o haalt o4 a4 e5' brief aan van n zijn] go$e vri5d51 die e5 zr bek5d ,japans* s*ild] is van d5 teg5woordig5 tijd1 ,bu%o ,h>a4 ,9 dez5 brief noemt ,bu%o ,h>a1 die j>5lang 9 ,lond5 ,europees*e kun/ heeft be/ude]d1 de ,oo/]s*e kun/1 t5m9/e de ode ,oo/]s*e kun/1 subjectief1 en de we/]s*e objectief en hij legt dit op de volg5de wijze uit3 ,de oude ,japans*e kun/--en dit geldt ook voor ,*9ees*e--is de zuiv]/e ,subjectieve04 ,dat wil zegg51 de artie/5 hadd5 diepe sympa?ie met de ,natuur1 zij be/ude]d5 zorgvuldig hoe alles be/ond 9 deze w]eld en1 na vl bes*\w+ en vele v]beeld+51 probe]d5 de kun/5a>s te voel5 ( ze zlf bee/51 bloem51 ( wt ook1 dat zij probe]d5 te s*ild]51 w>54 ,al de s*ild]+5 w]d5 alle5 dn gemaakt als de artie/5 deze hoogte b]eikt hadd54 ,da>om w>5 no* a*t]grond1 no* p]spectief voor hun s*ild]+5 noodig4 ,ok het kleur5 0 zr simpel1 en zij hadd5 niet zulke +ewikkelde plann5 voor kleur5 noodig als de ,we/]s*e kun/4 ,de lijn1 niet de kleur1 0 eig5lijk altijd ho(dzaak 9 ,*9a en ,japan4 ,de ,we/]s*e kun/1 zooals ge weet1 is geheel v]s*ill5d van de ,japans*e kun/4 ,dat wil zegg51 de ,we/]s*e artie/5 s*ild]5 alles1 zooals het hun toes*ijnt4 ,da>om moet de ,we/]s*e kun/5a> /ude]5 ov] li*t en s*aduw1 p]spectief en ton5 en all]lei wet5s*app54 ,we zi5 dan ook dikwijls 9 de ,we/]s*e kun/ te veel te*niek1 en zij v]lie/ het sympa?ieke gevoel voor de ,natuur1 hetge5 de f\t is van het ,objectieve01 t]wijl ,japans*e kun/ de f\t heeft van het ,subjectieve0 en de uitw5dige vorm5 d] natuur wel e5s uit het oog v]lie/4 ,aan d5 &]5 kant1 als deze ,we/]s*e objectieve0 artie/5 het hg/e punt van uit/ek5dheid b]eik51 moet5 zij vanzelf op dezelfde plaats aankom5 als deze ,oo/]s*e subjectieve0 artie/51 dat ,t5turiki is4 ,t5turiki is e5 ,japans* woord-begrip voor het ideale v]ke] met de ,natuur04 ,yo%io ,m>k9o zegt1 na deze aanhal+ van zijn' vri5d ,bu%o ,h>a1 zlf nog3 ,ik zeg altijd dat de ,we/]s*e bes*av+ wet5s*appelijk is1 t]wijl de ,oo/]s*e bes*av+ potis* is4 ,ind]daad1 de ,we/]s*e bes*av+ is zr hoog1 ma> zij is net als de ,eiffeltor54 ,zij heeft de trapp5 en de lift51 die ik de wet5s*app5 noem1 zoodat i$]e5 d5 top kan b]eik51 als hij gebruik maakt van die trapp5 en die lift54 ,de ,oo/]s*e bes*av+ is &]s4 ,zij is als e5 b]g1 half v]borg5 9 wolk52 er zijn vele afgrond51 ma> ge5 trapp54 ,alle5 zij1 die na> bov5 kunn5 klimm5 b]eik5 d5 top40 ,hij v]gelijkt ook de opvo$+ van de k9d]5 9 ,japan met die van k9d]5 9 ,europa4 ,als k9d]5 9 ,europa met hun vad] ( hun le]mee/] w&el51 en zij vrag53 wat is dat voor e5 bloem0 ( wat is dat voor e5 bee/01 dan krijg5 zij e5 wet5s*appelijk antwoord1 die en die soort1 die en die klasse1 enz1 ,ma> de e]/e les voor ,japans*e k9d]5 is het opzegg5 van de ,hiakn9 %oe0 ( hond]d be/e g$i*t51 en 't geliefkoosde g$i*t van k9d]5 is van ,s>u ,m>udaya1 uit het ,*9ees* v]taald1 dat luidt3 ,o6 ,als wij de h]t5 hoor5 s*reeuw5 en op de vall5de blad]5 hoor5 /app5 9 de diepe b]g1 dan voel5 we1 hoe droef de ,h]f/ is40 ,de droefheid van de h]t5 0 alzoo dezelfde als de droefheid 9 de m5s*5ziel4 ,ikzelf1 zegt ,yo%io ,m>k9o1 hield erg veel van dit g$i*t1 to5 ik e5 k9d 01 en ik da*t heus*1 dat de h]t5 precies hetzelfde gevoel hadd5 als wij1 m5s*54 ,( ne51 niet alle5 di]5 en vogels1 ma> ook de boom51 de /e551 de b]g5 en de rivi]5 w]d5 g$a*t ziel5 te hebb54 ,er is e5 &] b]oemd ,*9ees* v]s1 wa> al de ,japans*e k9d]5 veel van hield53 ,al de vogel5 zijn hg bov5 weggevlog51 en e5 gespikkelde witte wolk v]laat mij nu ook4 ,ma> o6 gij b]g van ,keitei6 ,gij en ik word5 het nooit moe1 elk&] aan te zi560 ,na zlk e5 opvo$+ w]d5 de ,japans*e- en de ,*9ees*e artie/5 natuurlijk subjectief04 ,zij tra*tt5 geme5s*ap te krijg5 met de ziel50 d] ,natuur1 en dan hun gevoel5s uit te s*ild]54 ,ma> 't e]/ van alles oef5d5 zij de beh&el+ van hun p5seel54 ,deze oef5+ 0 de gewi*tig/e voor hun4 ,de ,japanneez5 en ,*9eez5 zijn da> het h&ig/e 91 omdat zij lett]s en k>akt]s s*rijv5 met p5seel51 en van hun vi]de ( vijfde ja> af oef55 de k9d]5 zi* all5 9 't beh&el5 van p5seel54 ,er is e5 voorges*rev51 =meele mani]1 hoe de p5seel va/ te h\d51 en hoe te teek554 ,als ,*9eez5 en ,japanneez5 dit heelemaal mee/] zijn1 voel5 zij de punt van het p5seel als e5 /uk van hun eig5 h&4 ,en dan is hun ambitie om de ziel50 van de natuur op de zijde ( op het papi] te br5g54 ,als m5 de zooev5 aangehaalde woord5 van ,yo%io ,m>k9o go$ begrijpt1 voelt m5 dat e5 go$e ,*9ees*e ( ,japans*e s*ild] niet enkel d5 s*oon51 uitw5dig5 vorm van e5 bloem1 e5 vogel1 ( e5 m5s*1 ( e5 b]g wil gev51 ma> dat hij di5 vorm sle*ts gebruikt voor zoov] hij middel is om het inw5dige lev51 dt wat hij noemt de ziel d] d+50 te gev51 ( jui/]1 niet de p]soonlijke1 individueele ziel1 ma> me] d5 ,gee/0 7! ,_s71 d5 ,al-,gee/1 die 9 alles en all5 n is4 ,e5 zr groote invlo$ op de ,*9ees*e w]eldbes*\w+1 en dus ook de ,*9ees*e kun/1 heeft gehad de ,bo$dhi/is*e ,%n0 79 't ,japans* geheet5 ,z507 sekte4 ,9 #ebj n4 ,c4 0 deze sekte ge/i*t door e5 patri>* uit ,indi1 g5aamd ,boddhid>ma 79 't ,*9ees* ,ta ,mo0 geheet571 en die tijd5s de rege]+ van keiz] ,woe ,ti 9 ,*9a 0 gekom54 ,deze sekte le]de de le] van ,dhyani01 van contemplatie en m$itatie4 ,zij v]kondigde1 dat de absolute ,wa>heid transc5d5t is aan de begripp5 go$ en kwaad1 dat de w>e ,bo$dha zelfs buit5 de begripp5 k5nis en onwet5dheid ligt1 en dat no* door woord1 no* door boek51 de ,wa>heid ooit kan word5 erk5d1 ma> alle5 door m$itatieve v]z9k+ 9 zi* zelf en 9 de natuur4 ,niet het h&el5 9 de w]eld1 ma> het gee/elijke inzi*t 9 zi*zelf en 9 d5 kosmos leidt tot de erk5t5is d] ,wa>heid1 zoo le]de deze secte1 en dus ook tot de oploss+ van d5 eig5 ,gee/ 9 d5 univ]seel5 ,gee/4 ,deze le] kwam de le] van ,lao ,tsz' en ,*uang ,tsz' al zr nad]bij4 ,de contemplatie van en de m$itatieve v]z9k+ 9 de natuur1 zooals gele]d door deze ,%n0 sekte1 welk] invlo$ op de s*ild]kun/ ond] keiz] ,hun ,tsung 7#gac-gdc n4 ,c47 d] ,?'ang-dyna/ie begon1 ma> die 9 de lat]e ,so5g-dyna/ie e]/ ha> hoog/5 bloei z\ b]eik51 is het innige wez5 van de s*oon/e ,*9ees*e l&s*ap-s*ild]+54 ,ond] de groot/e ,*9ees*e l&s*aps*ild]s w>5 prie/]s en monnik5 van de ,%n-sekte van 't ,bo$dhisme4 ,de door hun ges*ild]de l&s*app5 adem5 all5 deze contemplatie1 het zi* v]z9k5 9 de natuur1 die zij id5tiek voeld5 met het eig5 zelf4 ,eig5lijk is hun lev5sbes*\w+1 zi* uit5d 9 hun kun/1 e5e sam5vloei+ van het ,bo$dhisme met het ,taosme van d5 ,*9ees*5 wijsge] ,lao ,tsz'4 ,ook hi] is we] e5 voorbeeld van de aanpass+ van 't ,bo$dhisme aan inheems*e w]eldbes*\w+4 ,de groote ,*9ees*e l&s*ap-s*ild]kun/ is niet e5e impressioni/is*e1 ook niet e5e naturali/is*e we]gev+ van l&s*app51 ma> e5e gee/elijke1 de we]gev+ van de inn]lijke1 gee/elijke ess5ce d] natuur a*t] de uit]lijke v]s*ijn+4 ,om ,bo$dhi/is*e kun/1 ook de l&s*ap-s*ild]kun/ te doorgrond5 moet m5 zi* altijd go$ bewu/ zijn van de ,bo$dhi/is*e lev5sbes*\w+4 ,het ,bo$dhisme1 ook het ,*9ees*e ,bo$dhisme1 gelo(t niet aan de w]kelijkheid d] zi*tb>e w]eld4 ,het heelal is e5e illusie1 e5e begoo*el+1 ont/aan door d5 z4g4 slui] van ,maya1 en alle vorm5 zijn transitoir4 ,9 de z4 g4 zes w]eld5 d] bege]t5 7de w]eld5 d] di]51 d] m5s*51 d] dewas's1 d] asuras ( reuz51 d] prtas1 dwal5de gee/5-mon/]s1 en d] hell57 evolue]5 de s*epsel5 en d+5 van de sm>t en d5 dood4 ,de ziel5 doorloop5 e5 cyclus 9 de s*ijn-w]kelijkheid ond] v]s*ill5de vorm-v]s*ijn+54 ,e5 /e51 e5 plant1 e5 insect1 e5 m5s*1 e5 dewa1 zijn ma> illusoire v]s*ijn+5 met--zooals ,raphal ,petrucci het uitdrukt 9 zijn ,les ,pe9tres ,*9ois0--e5 id5tieke ziel0 7jui/] w>e e5 id5tiek5 ,gee/07 die na> de bevrijd+ di] illusie he5 evolue]t door de gevang5iss5 he5 van dwal+5 en bege]t54 ,alle lev5svorm5 zijn gevang5iss51 wa>9 de pure gee/-ess5ce is opgeslot51 die bevrijd moet word54 ,de de]nis van de ,bo$dhi/is*e lev5sbes*\w+ /rekt zi* niet enkel uit tot de m5s*51 ma> tot de totaliteit van alle s*epsel5 en d+54 ,het inn]lijke k>akt] van alle s*epsel5 en d+5 is hetzelfde1 hun noodlot en hun toekom/ k4 ,a*t] de wissel5de vorm5 en v]s*ijn+5 van het ,heelal is dezelfde r$5 van be/aan1 dezelfde zuiv]e ess5ce van gee/1 die i$] s*epsel1 i$] d+ 9 zi* draagt4 ,de natuur is voor d5 ,%n0-artie/ de sugge/ie van e5 gee/elijk beeld a*t] het /(felijke uit]lijk4 ,da>door geeft dit ,bo$dhisme e5 zek]e v]tr\welijkheid1 e5 famili>iteit en v]wants*ap met al het be/a&e zooals gn &]e godsdi5/1 gelijk ,raphal ,petrucci zoo s*oon opm]kt4 ,9 de kun/1 zo[el de s*ild]kun/ als de pla/iek1 is dit s5tim5t van v]wants*ap k doorg$rong54 ,de natuur-we]gave zelfs1 9 deze kun/1 heeft iets innig intiems en v]wants4 ,ik heb zooev5 de ,%n0 sekte g5oemd1 en ook het ,bo$dhisme 9 't algeme51 die invlo$ uitoef5d5 op deze groot/e ,*9ees*e s*ild]kun/1 welke tev5s--dit zull5 de kom5de j>5 uitmak5--de all]groot/e1 diep/ gee/elijke d] geheele w]eld is1 ma> m5 moet zi* da>bij vooral niet wegd5k5 d5 invlo$ van de 9 ,*9a vr de intr$e van 't ,bo$dhisme re$s be/a&e filos(is*e1 e*t ,*9ees*e sy/em5 vooral die van de ,yih ,k+0 en van ,*oe ,hie4 ,eeuw5 vr 't ,bo$dhisme kwam hadd5 zi* 9 ,*9a filos(is*e sy/em5 ontwikkeld1 g$eeltelijk langs zuiv] intellectueel5 weg1 g$eeltelijk b4 v4 dat van ,lao ,tsz'1 ook langs metaphysis*e en intutieve4 ,er be/ond5 re$s ze] diepz9nige ,*9ees*e le]/ell+5 en sy/em5 ov] de /ructuur van het ,heelal4 ,het ,taosme b4 v4 van ,lao ,tsz' zag1 9 de wissel5de veelheid d] v]s*ijn+5 de transitoire vorm5 van e5 univ]seel5 ,gee/ ,tao4 ,aan al die re$s be/a&e ,*9ees*e intellectueele en metaphysis*e bes*\w+51 en sy/em5 kwam het ,bo$dhisme toevoeg51 zegt ,petrucci zoo t]e*t1 wat er tot nu toe aan ontbrok5 _h3 de de]nis1 de *>iteit voor al het be/a&e4 ,ze] s*oon zegt ,petrucci ,aan de wellu/ van het intellect1 zi* v]lu/ig5d 9 ha> eig5 natuur1 voegt het ,bo$dhisme toe die cultuur aan het h>t1 die 9 zek]e p]iod5 van de m5s*elijke ges*i$5is noodig is en die1 9 ons ,we/51 het =tu9 heeft gemaakt van het ,*ri/5dom4 ,ma> de groote religie van ,azi 7't ,bo$dhisme ,h4 ,b47 z\ ge5sz9s de v]ov]+ d] g$a*te v]dui/]52 zij kon enkel e5ig5 van ha> k>akt]trekk5 do5 afwijk5 en de ziel5 m$evo]5 tot e5 me] emotioneel begrip van de uit]lijke w]eld4 ,m5ig5 d] pr9cipes van het ,taosme zijn de h>e1 en de god5 van de populaire godsdi5/5 adopte]5de1 en 9 zijn pan!on opnem5de1 wemel5d van nieuwe beeld51 heeft het ,bo$dhisme e5 weg gevolgd1 ev5wijdig aan de evolutie van het ,taosme dat langzam]h& e5 godsdi5/ w]d04 ,indi5 m5 de ,tao/is*e w]k51 b4v4 ,lao ,tsz' en ,*uang ,tsz' be/ude]t1 zal m5 telk5s getr(f5 word5 door vele zuiv] ,bo$dhi/is*e k>akt]trekk5 van hun wijsbege]te4 ,aan deze kwam het ,bo$dhisme nu toevoeg5 wat er aan ontbrak3 de e9delooze de]nis met al het be/a&e1 zi* uit/rekk5d tot de totaliteit d] d+51 de pli*t om alle m$e-s*epsel5 van de be/aans-ell5de te v]loss51 e5 ,bo$dhi/is* gelo( dat 9 e5 univ]seele liefde de faculteit5 van het intellect zoo wel als van 't h>t doet v]z9k504 ,en tegelijk]tijd 0 de ,bo$dha-figuur volkom5 9 ov]e5/emm+ met d5 ,%ng ,jn1 d5 ,heilig51 volmaakt5 ,m5s* van ,confucius en ,*oe ,hie1 9 wi5 al de goddelijke1 hemels*e eig5s*app5 van d5 m5s* tot de p]fectie ontwikkeld zijn1 en di5 deze filos(5 /e$s als ideaal-m5s* 9 hun filos(ie v]he]lijkt54 ,de ,bo$dhi/is*e filos(ie pa/e zi* aan1 v]m5gde zi* met de oorspronkelijk ,*9ees*e1 met wie zij al veel punt5 van v]wants*ap _h2 de ,bo$dhi/is*e kun/ pa/e zi* aan de oud-,*9ees*e aan1 die al s9ds eeuw5 bloeide1 en voegde er nieuwe elem5t5 aan toe4 ,totdat e9delijk 9 de ,zuidelijke ,so5g-dyna/ie1 9 de #ab;e en #ac;e eeuw1 9 de filos(ie1 en ook 9 de kun/1 zelfs volbra*t w]d wat ,pr(4 ,f5ollosa 9 zijn /&a>dw]k3 ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art0 t]e*t noemt het groot/e intellectueele feit1 door de ,*9ees*e g$a*te volbra*t g$ur5de de #ejjj ja> van ha> be/aan01 n4l4 het do5 sam5vloei5 van ,confucianisme1 ,taosme en ,bo$dhisme 7vooral de ,%n0-sekte da>van7 9 n sy/eem4 ,dit 01 zegt hij1 als( e5 ,leibnitz1 e5 ,kant1 en e5 ,hegel op/ond5 om droge ,europees*e =mules te r$uce]5 met wet5s*appelijke en ideali/is*e oploss+smiddel540 ,9 de ,*9ees*e kun/ is deze geheele filos(is*e evolutie we]spiegeld4 ,ik kan 9 dit ho(d/uk ge5 voll$ige ges*i$5is van de ontwikkel+ d] ,*9ees*e kun/1 zelfs niet alle5 van de ,*9ees*e s*ild]kun/ gev52 hi]voor z\ e5 ap>t1 dik folio noodig zijn4 ,ik v]wijs hi] dus voor e5 me] uitvo]ige /udie na> de re$s me]mal5 door mij g5oemde w]k5 van ,petrucci en ,f5ollosa4 ,9 het voortreffelijke ,o/-,asiatis*e ,zeits*rift0 #ea kan m5 tev5s veel s*oons en le]rijks op dit gebi$ v9d51 en 9 het door ,gol\bew uitgegev5 tijds*rift ,ars ,asiatica04 #eb ,het 9 ,japan uitgegev5 ,kokka0 bevat op dit gebi$ ook ons*atb>e publicatie en reproducties4 ,de bloeitijd van de ,*9ees*e s*ild]kun/ 0 ond] de ,so5g-dyna/ie 7#ifj-abhj n4 ,c471 en aan 't e9de d] voorafga&e ,?'ang-dyna/ie4 ,ik wil er nog ev5 op wijz51 dat 9 dez5 bloeitijd van ,*9a's kun/1 ev5m9 tr\w5s als teg5woordig1 de v]s*ill5de kun/5 niet ang/vallig als 't w>e 9 vakjes v]deeld w]d51 zooals ?ans 9 ,europa4 ,e5 s*ild] 0 niet uitsluit5d s*ild]1 e5 di*t] niet uitsluit5d di*t] en me] niet1 het kun/5a> zijn b]u/te 9 het ,oo/5 me] op e5 algeme5e cultuur1 en zoo go$ als alle groote kun/5a>s w>5 filos(5 en gele]d54 ,de groote ,*9ees*e kun/ /aat 9 onv]breekba> v]b& met de ,*9ees*e filos(ie4 ------ ,,figure ,de drie ,/i*t]s d] drie 9 ,*9a bel$5 ,le]51 ,lao ,tsz' 7de kle9/e figuur1 vooraan71 ,confucius 79 't midd57 en de ,bo$dha ,%akyamuni4 ,sam5 bro$]lijk n4 7door d5 ,japans*5 s*ild] ,kano ,motonobu1 geb4 #adhj7 ------ ,dit moet vooral go$ 9 't oog word5 geh\d51 dat het begrip kun/5a>0 voor d5 ontwikkeld5 ,*9ees tev5s e5e algeme5e filos(is*e cultuur 9 zi* sluit4 ,9 ,europa1 zooals ,petrucci zoo t]e*t heeft opgem]kt1 zijn de kun/5a>s die zi*--zooals b4v4 ,leon>do da ,v9ci--door hun cultuur hebb5 opgehev5 tot d5 rang van gele]de en wijsge]1 zeldzaam1 ma> 9 ,*9a1 9 d5 bloeitijd d] kun/1 w>5 alle groote s*ild]s tev5s gelett]d5 en filos(54 ,er is bijna ge5 groot ,*9ees* s*ild] bek5d1 die niet tev5s 0 filoso(1 ( di*t]1 ( /aatsman1 ( ,bo$dhi/is* dan wel ,tao/is* prie/]4 ,er w>5 zelfs a/ronom5 ond]1 en ond] de groot/e s*ild]s w>5 ook keiz]s4 ,de s*ild] die voor e5 l&s*ap 9 contemplatie 0 gezet51 _h niet enkel oog voor het zoog5aamd mooie0 van het geval1 voor toevallige li*t-effect5 ( bizond]e kleurnuances1 ma> hij tra*tte1 door d5 toov] van d5 s*ijn he5 de twee kosmis*e o]-pr9cipes1 ,yang en ,y91 met zijn gee/ aan te rak51 en het ry?me1 wa>op zij zi* v]hield5 en sam5vloeid5--door de *'i0--9 zijn s*ild]+ te do5 trill54 ,hoe vreemd het ook kl9ke1 het onzi*tb>e1 gee/elijke1 9 het kun/w]k1 is van me] belang dan het zi*tb>e van kleur en vorm en lijn4 ,het is het ,niets0--m5 d5ke hi] aan ,lao ,tsz' 9 zijn ,tao ,teh ,k+--dat d5 vorm voortbr5gt4 ,%n ,kua1 e5 s*ild] en criticus uit de #aa;e eeuw heeft e5s ges*rev53 ,9 de calligraphie zo[el als 9 de s*ild]kun/ beteek5t de ziel 7de ,gee/7 me] als de vorm4 ,de go$e luitjes1 die e5 s*ild]+ bekijk51 kunn5 mee/al wel f\tjes 9 vorm1 compositie en kleur ontdekk51 ma> v]d] kom5 zij niet4 ,tot de diep]e pr9cipes dr+5 ma> we9ig5 door04 ,die diep]e pr9cipes zijn te v9d5 9 d5 ,gee/ van het l&s*ap1 het my/ieke ,wez5 van het onzi*tb>e1 dat zi* 9 de vorm5 van het zi*tb>e op5ba>t4 ,ge5 wond]1 dat t5 slotte 9 deze gee/elijke s*ild]+5 de kleur1 als nog te /(felijk1 v]worp5 w]d1 en het ideaal e5 s*ild]5 9 zw>t en wit w]d4 ,de diep/e gee/elijke kun/ uit de ,so5g-dyna/ie is1 zooals ,dr4 ,glas] het zoo t]e*t zegt e5 taal d] +ewijd504 ,h>e w]k+ gaat niet 9 de bre$te1 ma> 9 de diepte04 ,ha> ontwikkel+ is ge5 ontv\w+1 ma> v]z9k+1 conc5tratie4 ,voltooi50 w]d 9 dez5 z9 t]ugvo]501 op het all]ess5tieel/e1 bep]k5 tot het all]9nig/e en wez5lijk/e4 ,precies zooals het met d5 /ijl g+ van groote filos(5 als ,lao ,tsz'1 die niet hun bre$-logis* uit-ontwikkelde filos(ie gav51 ma> de ess5tie1 het 9 de diep/e diept5 bezonk5e4 ,ik heb zooev5 het my/ieke woord ,*'i0 g5oemd1 dat ik 9 mijn ho(d/uk ov] de ,yih ,k+0 heb tra*t5 te oms*rijv51 en ?ans gebruik ik dit kosmis*e begrip met betrekk+ op de kun/4 ,9 dat ,ho(d/uk ov] de filos(ie d] ,yih ,k+0 heb ik op het my/]ieuze kosmis*e flude1 de ,*'i0 gewez51 die als 't w>e de vitale adem is van al het lev5de1 en die1 door zijn kra*t de beide kosmis*e pr9cipes ,yang en ,y9 doet vloei5 en beweg54 ,het v]hev5 k>akt] d] ,*9ees*e kun/1 en da>door ook alwe] van d5 ,gee/ van ,*9a kan niet bet] aangetoond word5 dan door die all]r/e v]eis*te voor e5 ,*9ees* kun/w]k die ,*'i ,yn0 heet1 d4i4 het ,rondgaan0 7er 97 van de ,*'i04 ,ik heb re$s do5 uitkom51 dat dit kosmis*e begrip ,*'i0 eig5lijk onv]taalba> is1 al kunn5 wij het met ,vitale ,adem0 ( ,vitaal ,flude0 e5igsz9s b5ad]54 ,raphal ,petrucci 9 zijn juweel van e5 w]kje ov] ,*9ees*e s*ild]kun/3 ,kie ,tseu ,yuan ,h\a ,t*\an0 #ec v]taalt het met ,esprit0 en ,*'i ,yn0 met ,la ,rvolution de l',esprit01 ma> dit v9d ik niet geheel correct1 omdat m5 imm]s ,tao zo[el als ,t'ai ,ki ook ,esprit0 z\ kunn5 noem54 ,het is da>om voorzi*tig]1 het onv]taald te lat54 ,ev5als ge5 enkel s*epsel ( d+ 9 het ,heelal kan lev5 zond] die my/ieke adem-flude *'i01 die de beide kosmis*e pr9cipes er 9 doet vloei5 en beweg51 ev5zoo is e5 wa> kun/w]k1 volg5s de ,*9ees*e e?is*e ae/hetica onmogelijk be/aanba> zoo deze *'i0 er niet 9 rondgaat4 ,de b]oemde s*ild] ,si ,ho 7#dgi-eja n4 ,c47 heeft ind]tijd de ,zes ,wett50 d] s*ild]kun/ va/ge/eld1 die oorspronkelijk enkel betrekk+ hadd5 op figuurs*ild]51 ma> die lat]1 met e5ige v]&]+51 ook op l&s*aps*ild]5 van toepass+ zijn gemaakt4 ,ik zal1 aan de h& van ,petrucci1 ma> met voorbeh\d om niet1 als hij het *'i0 door esprit0 te v]tal51 en om dus te di5 opzi*te mijn eig5 opvatt+ hi]omtr5t te volg51 deze wett5 hi]ond] nad] oms*rijv54 #ed ,i4 ,het ,rondgaan van de ,*'i0 doet het ,lev5 beweg54 ,de circulatie van de *'i0 is het trill51 door het kun/w]k he51 van d5 goddelijk-kosmis*5 ,adem1 die het kosmis*e pr9cipe1 ( jui/] de beide kosmis*e pr9cipes1 die geop5ba>d zijn uit het opp]/e1 raadsela*tige1 onvatb>e en ond5kb>e goddelijke ,gee/-,wez51 dat met ,t'ai ,ki en ,tao vaag aang$uid wordt1 do5 vloei5 en beweg504 ,de reusa*tige1 p]iodieke circulatie van de *'i0 doet di5 ,gee/ 9 het ,heelal1 en dus ook 9 elk s*epsel en d+ van de natuur beweg54 ,die eeuwige v]vloei+ van d5 goddelijk-kosmis*5 ,gee/1 door middel van de *'i0 is het ,ry?me1 wa>op alles klopt en ademt4 ,de s*ild]--en ov] 't algeme5 elke kun/5a>--moet dus vr alles1 door de beweg+5 van de vorm5 he51 dit ,ry?me op5b>51 het kosmis*e pr9cipe--dat1 zooals we uit de ,yih ,k+0 wet5 eig5lijk twee op my/ieke wijze id5tieke kosmis*e pr9cipes zijn--dat het door hem ges*ild]de op5ba>t4 ,bov5 d5 uit]lijk5 s*ijn1 ( liev] er a*t] door1 moet hij d5 ,z9 van 't ,univ]seele vatt5 en uitdrukk54 ,alle5 zij1 die het ,g5ie hebb51 kunn5 dit4 ,m5 wordt er mee gebor51 het wordt niet aangele]d4 ,de ,japans*e kun/k5n] ,kakasu ,okakura 9 zijn ,ideals ( ! ,ea/0 zegt3 ,9 de ,zes ,wett5 van de ,s*ild]kun/ komt het tr\we afbeeld5 van de natuur pas 9 de d]de plaats1 de r/e is het ,*'i ,yn01 de lev5de beweg+ van d5 ,gee/ door het ,ry?me d] ,d+54 ,want kun/ is hi] de groote /ijl van het ,heelal1 h]- en d]wa>ts beweg5de te midd5 van die h>monis*e wett5 d] natuur1 die ,ry?me zijn40 ,indi5 9 e5 kun/w]k ,*'i ,yn0 d4i4 het *'i circule]t10 dan volgt van zelf dat ,%ng tung0 d4i4 het lev5 beweegt04 ,het e]/e slaat dus me] op d5 gee/ van d5 kun/5a>1 en het twe$e is da> de uit]lijke realiteit van4 ,de s*epp5de gee/ daalt n$] 9 het kun/w]k en doet er het lev5 9 beweg54 ,e5 kun/w]k mak5 wordt hi]door dus e5e magis*e1 my/ieke creatie4 ,*'i ,yn0 slaat me] op de ziel1 d5 gee/ van d5 s*ild]1 en %n tung0 7't lev5 beweegt7 is da> de uit]lijke realiteit van en slaat op de s*ild]+ zelve4 ,de s*epp5de gee/ daalt n$] 9 de pictorale conceptie en doet er het lev5 9 beweg54 ,,ii4 ,de wet d] be5d]5 door middel van het p5seel4 ,als de s*ild] het pr9cipe van ,gee/ gegrep5 heeft door het flude te do5 trill51 dat de vorm5 bezielt1 onzi*tba> er a*t]1 moet hij doordr+5 9 de plooi5 en s*uilhoek5 wa>9 die gee/1 ,tao1 zi* v]b]gt4 ,hij moet dan de ess5tieele /ructuur bepal51 die aan 't d+ ( 't wez5 d5 transitoir5 vorm geeft wa>9 die eeuwige ,gee/ zi* tijdelijk uitdrukt4 ,het gaat hi] dus niet enkel om de anatomis*e /ructuur ma> om iets hoog]s wa>9 m5 nog e5 reflex voelt van de oude magis*e conceptie van e5 teek5+4 ,het p5seel1 de wet van de inw5dige /ructuur oproep5de1 le5t e5 zek] my/iek lev5 aan d5 vorm4 ,het resultaat van 't p5seel dat teek5t ( s*ild]t moet niet e5 gele]de1 exacte voor/ell+ ( imitatie zijn1 ma> geeft e5 diep]e w]kelijkheid en op5ba>t d5 algeme551 eeuwig5 z9 van het voorge/elde4 ,,iii4 ,con=m aan de d+5 7( wez5s7 de vorm5 teek554 ,na alzoo de beteek5is van de v]s*ijn+5 te hebb5 ontdekt 9 d5 b& die 't ,ry?me van d5 ,gee/ b9dt aan de ,beweg+ van 't lev51 na het ess5tieele van de inw5dige /ructuur ook te hebb5 ontdekt1 moet de s*ild] de vorm5 voor/ell51 con=m aan de d+5 ( wez5s die deze w]eld bevolk54 ,deze =mule corresponde]t met e5 ze] oude conceptie d] ,*9ees*e filos(ie4 ,de volmaakte con=miteit van e5 wez5 met zijn natuur1 ( met het pr9cipe van univ]seele orde dat 9 hem is /elt1 als het zi* toepa/ op d5 m5s*1 het ,*9ees*e idee van ,heiligheid da>4 ,het is door deze con=miteit dat de ges*ild]de vorm me] wa>de heeft dan e5 enkele repres5tatie4 ,zij wordt da>door e5 w]kelijke creatie en realise]t 9 e5 kun/w]k het pr9cipe van ,tao4 ,want als i$] wez5 ( d+ dat voorge/eld is 9 e5 kun/w]k1 con=m is aan zijn eig5 natuur1 wordt dit w]k het beeld van e5 volmaakte w]eld wa> de ess5tieele pr9cipes 9 ev5wi*t zijn 9 e5e h>monieuze proportie4 ,m5 ziet hi] dus 9 philosophis*5 z9 de oude opvatt+ van de magis*e wa>de van e5 teek5+1 die de ontwikkel+ d] ,*9ees*e s*ild]kun/ k5m]kt1 en de grondwett5 d] ,*9ees*e e/hetiek4 ,door zulke ideen kwam de s*ild] er toe niet d5 onmiddellijk5 uit]lijk5 s*ijn te imite]5 ma> om de syn!se los te mak5 van de vorm51 en met n s*ematis*5 p5seel/reek somtijds te sugg]e]5 dt1 wat het diepe1 inn]lijke k>akt] van d5 natuurlijk5 vorm is wa>door de wett5 di] syn!se zi* uitdrukk54 ,dit g5ie van de syn!se k>akt]ise]t tr\w5s de geheele kun/ van het ,oo/54 ,,iv4 ,volg5s de gelijksoortigheid 7d] d+5 en wez5s7 de kleur5 v]deel5 en v]s*ikk54 ,dit pr9cipe is e5e voortzett+ van het vorige1 en br5gt het idee m$e1 van de w]kelijke kleur5 d] voorw]p5 te propage]50 door hun te transporte]5 op d5 geteek5d5 vorm4 ,hi] is we] opnieuw het idee van de magis*e wa>de van pictorale voor/ell+54 ,de kleur van de s*ild]+ is ev5 lev5d als de d+52 zij wordt g$i/ribue]d volg5s de ess5tieele gelijkvormigheid van de wez5s ( de d+52 zij bekle$t met ha> eig5 lev5 e5 /ructuur1 wa>van re$s de eeuwige pr9cipes en de actie van ,tao uit/ral54 ,de kleur voltooit de diepe op]atie van d5 s*ild] en br5gt hem di*t] bij de opp]vlakkige v]s*ijn+51 wa>aan het oog gewoon is4 ,v4 ,de lijn5 di/ribue]5 en hun hir>*is*e plaats toeb$eel54 ,als al de vorige pr9cipes 9 a*t g5om5 zijn komt de compositie van het ensemble4 ,m5 moet dit e*t] niet te veel bes*\w5 van het /&punt onz] we/]s*e e/hetiek4 ,dit #e;e pr9cipe is n4l4 v]bond5 aan het pr9cipe van de calligraphie dat e5 bizond] lev5 en e5 bepaald5 z9 toek5t aan de /reek van het p5seel2 het id5tifie]t deze /reek met de s5tim5t5 ( ideen die het v]tolkt2 dit pr9cipe /elt e5 b& da> tuss*5 de /reek die iets uitdrukt en d5 algeme55 z9 d] s*ild]+1 wa>9 die /reek zi* beweegt4 ,de lijn51 die de ges*ild]de opp]vlakte b$ekk51 moet5 ook de imman5te wett5 van ,tao 9 a*t nem54 ,er is e5 philos(is*e ond]ges*ik!id van de e5e lijn tot de &]e 9 de compositie van 't geheel2 n zek]e plaats en gn &]e pa/ aan e5 gegev5 uitdrukk+ van d5 ,gee/4 ,en die posities van de p5seel/rek5 ( de vorm5 die zij uitdrukk51 word5 noodzakelijk opgelegd volg5s de relaties1 die de elem5t5 van het ensemble aan elk&] ond]ges*ikt mak54 ,hi]door wordt e5e hir>*ie bepaald1 die niets &]s is dan de uitdrukk+ van het pr9cipe van ,h>monie 9 het ,heelal4 ,,vi4 ,de vorm5 zi* do5 ontwikkel5 ond] het aanbr5g5 9 de teek5+4 ,de s*ild]-kun/5a>1 die e5 wa> w]k doet van creer51 van s*epp51 en d5 ,gee/1 ,tao1 realise]t 9 zijn w]k1 doet de vorm5 d] w]eld zi* propage]51 ontwikkel51 9 zijn kun/w]k1 en hij w]kt m$e aan de algeme5e beweg+ van 't heelal na> de volmaak!id toe1 door aan de g]ealise]de d+5 nog volmaakt] beeld5 toe te voeg51 die er 't pr9cipe van do5 zi5 en de my/]ieuze ess5ce er van loslat54 ,de teek5+ ( 't s*ild]ij krijg5 hi]door e5 hoog]e wa>de dan e5 enkel pla/is*e4 ,zij krijg5 er iets v]hev5s1 gewijds door4 ,zij lev]5 e5 beeld van de w]eld op1 zooals m5 zi* die 9 e5 z9 van ideale volmaak!id z\ d5k54 ,als wij de #f pr9cipes van ,si ,ho nad] bes*\w51 zi5 we dat zij ge5 te*nis*5 voorrang beteek55 9 hun volgorde1 ma> e5 filos(is*e conceptie4 ,als wij ze van a*t]5 na> vor5 nem51 van ,,vi na> ,i zi5 we dat het ,v,ie toepasselijk is op 't feit dat de s*ild] e5 gegev5 w]k uitvo]t1 het toont aan 't w]kelijk k>akt] van zijn w]k1 dat hij de vorm5 ontwikkelt1 propage]t van e5 ideale1 volmaakte w]eld4 ,het ,ve pr9cipe bepaalt de algeme5e compositie op de s*ild]+ wa>9 de s*ild] zi* uitdrukt en geeft de noodzakelijkheid aan1 om zijn groote sy/ematis*e v]deel+5 9 a*t te nem54 ,het ,i,ve leidt ons v]d] dan die algeme5e1 voorb]eid5de voorwa>d5 en loopt 79 e5 my/iek51 magis*5 z9 van creatie7 ov] de transpositie van de kleur1 zooals het ,i,i,ie loopt ov] de transpositie van de vorm54 ,het ,i,ie pr9cipe doet ons doordr+5 9 de inw5dige /ructuur1 9 't geheime pr9cipe van die vorm51 wa>van we zooev5 ma> de uit]lijke v]s*ijn+ hadd51 en het ,ie pr9cipe1 het ,*'i ,yn0 9 die my/ieke1 gee/elijke /ructuur1 die het 9-wez5 betreft van het ,eeuwige ,pr9cipe van ,gee/1 het ,tao4 ,zo de pr9cipes van ,,vi a*t]uit na> ,i nem5de kom5 wij dus van de vlvormige v]s*ijn+5 tot d5 ,en5 ,gee/1 en als we de volgorde van ,i na> ,,vi van ,si ,ho nem5 kom5 wij van d5 ,en5 ,gee/ uitga&e tot de vlvormige d+51 die de w]k5 van d5 s*ild] zijn4 ,zooals ik al zeide3 de pr9cipes ,,ii tot en met ,,vi kunn5 gele]d word52 het e]/e1 ,*'i ,yn01 niet4 ,dit is nl4 wat het g5ie bepaalt1 dat my/]ieuze1 ma*tige g5ie1 wa>m$e de kun/5a> wordt gebor51 het goddelijke4 ,zond] dat ,*'i ,yn0 is ge5 w>e kun/ mogelijk4 ,er valt hi] nog iets bij te zegg51 dat alw$] teek55d is voor d5 ,gee/ van ,*9a4 ,als e5ige vri5d5 sam5 kom5 om e5 mooie s*ild]+ te bekijk51 zull5 zij wel 't e5 en &] opm]k5 ov] de s*oone te*niek1 de bizond] go$ geslaagde kleur-v]deel+ ( lijn5-h>monie1 ( iets d]gelijks1 ma> ov] het ,*'i ,yn0 mag niet gesprok5 word54 ,dat is te heilig om iets ov] te durv5 zegg54 ,i$] neemt het zwijg5d 9 zi* op4 ,wat aangaat de kwaliteit51 die aan kun/5a>s 9 ,*9a word5 toegek5d1 het zijn twee di] ho$anigh$51 g5aamd ,yi0 en ,%n01 die sle*ts aan de groote g5ien word5 gegev54 ,yi0 beteek5t 9 't algeme5 ongeve]3 weg gaan1 vr gaan01 ma> hi] me]3 wat vr gaat van 't gewone01 en ,%n0 is het my/ieke ,*9ees*e s*riftteek5 voor goddelijke gee/0 dus hi] wat van de ,god5 is10 e5 soort goddelijke inspiratie4 ,dit ,yi0 en dit ,%n0 is wat het g5ie bij de geboorte m$ekrijgt4 ,al het &]e is niet me] dan ,nng01 d4i4 kunn501 dat wat aangele]d kan word51 de knapheid van te*niek enz4 ,zooals ,petrucci t]e*t opm]kt zijn het jui/ de w]k5 uit het ,oo/5 op welke het ,nng0 toepasselijk is1 die door het groot/e deel d] ,european5 het hoog/e geapprecie]d word54 ,alles1 wat voor zoog5aamde export voor het ,we/50 9 ,*9a en ,japan opzettelijk gemaakt wordt1 is sle*ts ,nng04 ,de soort rev]5te ang/1 wa>m$e de kun/k5n5de ,*9ees zijn zorgvuldig weggeh\d5 heilige kun/voorw]p5 voor d5 ,europeaan v]borg5 h\dt1 wordt v]oorzaakt door het wet51 dat de doorsne-,europeaan wl het ,nng0 erk5t1 ma> niet het ,yi0 en het ,%n04 ,het is sle*ts op het oog5blik dat hij d5 ,europeaan hoog g5oeg s*at om het ,*'i ,yn0 van e5 kun/w]k te doorvoel51 dat hij het hem durft toon54 ,ind]daad1 mog5 wij1 ,we/]l+51 het niet van d5 ,*9ees le]51 dat e5 kun/w]k zond] ,*'i ,yn0 onmogelijk e5 kun/5a> zijn kan8 ,zoo noemt de ,*9ees*e lit]ator1 zooals ik re$s 9 mijn ho(d/uk ov] de taal zeide1 ook alle lit]atuur1 wa>door niet de adem d] ,goddelijke ,wij%eid gaat siao %woh01 d4i4 kle9 gepraat04 ,de ,wij%eid1 die zi* ry?mis* uit 9 ,s*oonheid1 het lit]aire kun/w]k1 wa>door ,*'i ,yn01 d4i4 de kosmis*e ,adem rondgaat1 op het goddelijke ry?me1 dt alle5 is ,lit]atuur4 ,en l het &]e is 9 ,*9a siao %woh04444 ,ik heb 9 dit ho(d/uk speciaal de ,*9ees*e s*ild]kun/ beh&eld1 omdat 9 deze de ,gee/ van ,*9a zi* zoo zuiv] en s*oon afspiegelt1 ev5als hij dit de$ 9 de ,*9ees*e filos(ie van de ,yih ,k+01 van ,confucius1 en ,*oe ,hie1 en ,lao ,tsz'1 en ,*uang ,tsz'4 ,welli*t beh&el ik1 9 e5 &] w]k1 de ,*9ees*e s*ild]kun/ uitvo]ig]1 en dan ook de &]e ,*9ees*e kun/51 de pozie1 de pla/iek1 de porsele9kun/1 de ar*itectuur4 ,ik heb 9 dit ho(d/uk er d5 nadruk op will5 legg51 dat m5 d5 ,gee/ van ,*9a1 en dus ook ,*9a's cultuur1 niet kan doorvoel5 en begrijp51 zond] ,*9a's kun/ te k5n54 ,kan m5 ov] de cultuur van ,europa s*rijv5 zond] de nam5 ,rembr&t1 ,leon>do da ,v9ci1 ,mi*el ,angelo1 ,botticelli1 van d] ,weyd51 ,dr]1 en &]e groot5 te noem58 ,en komt het dan te pas1 zooals bek5de s9olog5 als b4v4 ,pr(4 de ,groot g$aan hebb51 het ,*9ees*e volk voor half-b>b>\s0 en semi-civilis$0 uit te mak51 zond] e5 flauw d5kbeeld te hebb5 van de groo!id d] kun/5a>s1 die dit volk voortbra*t1 van beg5adigde filos(5-di*t]s-s*ild]s als ,wu ,tao ,tsz'1 ,wang ,wei1 ,hui ,tsung1 ,ku ,k'ai ,*ih1 ,ma ,yuan1 ,mu ,*'i1 ,*'ao ,m5g ,fu1 ,li ,lung ,mi51 ,y5 ,li ,p5 en zooveel &]58 ,het feit1 dat deze 9 geheel ,*9a en ,japan b]oemde nam5 bij het groote publiek 9 ,europa nog geheel onbek5d zijn1 bewij/ re$s1 hoeze] de ,europees*e s9ologie tot voor enkele j>5 te kort ges*ot5 is 9 het begrijp5 en v]kl>5 d] w>e ,*9ees*e cultuur4 ,kun/hi/orici van naam 9 ,europa hebb51 zooals o4a4 ,&r ,mi*el1 ,pr(esseur l',ecole du ,l\vre 9 zijn ,hi/oire de l',art0 durv5 v]kl>53 l',hi/oire de l',art laisse galem5t de ct les arts extra-europens1 art musulman1 art *9ois1 art japonais01 en ,m4 ,re9a*1 ,membre de l',in/itut1 s*rijft 9 zijn ,apollo 7#aijd73 ,si je ne dis ri5 ici de l',art de l',inde ni de celui de la ,*9e1 c'e/ que la haute antiquit qu'on leur attribue e/ une illusion4 ,l',inde n'a pas eu d'art avant l'poque d',alex&re le ,gr& et quant l'art *9ois1 il n'a comm5c produire ses *efs d'oeuvre qu'au c\rs du moy5-ge europen04 ,dit kl9kt wel ze] m]kwa>dig 9 e5 w]k1 dat met de quat]naire p]iode beg9t1 en tot ,:i/l] en ,manet loopt1 zooals ,h]b]t ,a4 ,giles t]e*t opm]kt #ee1 er bijvoeg5d1 dat vr 9 de #ai;e eeuw het naturalisme1 impressionisme en ple9-airisme0 9 't ,we/5 hun intr$e d$51 en wel m9/5s #ajjj ja> vroeg]1 nadat de groote gee/elijke kun/ d] ,so5g-tijd5 re$s we] v]vall5 01 deze drie 9 ,*9a re$s hun propag&i/5 hadd5 gevond54 ,gelukkig1 dat 9 de laat/e j>5 mann5 als ,petrucci1 ,gol\bew1 ,f5ollosa en enkele &]5 de hooge wa>de d] ,*9ees*e kun/ zijn gaan v]kondig51 die kun/1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a zi* zoo subliem heeft geuit4 ,er zal spo$ig] dan m5 d5kt e5 tijd kom51 dat ,europa 9 v]rukk+ /aat voor deze kun/4 ,ik moet nog ev5 wa>s*uw5 teg5 het v]ke]de gebruik1 dat door vele1 9 de laat/e j>5 9 de mode gekom5 ,*9ees*e kun/h&els van bet begrip ,*9ees*e kun/0 wordt gemaakt4 ,er is1 door d5 invlo$ di] kun/h&els1 e5 zek] taaltje ont/aan1 dat m5 collectie-j>gon0 z\ kunn5 noem54 ,m5 hoort teg5woordig m5s*51 die ge5 flauw idee van de ,*9ees*e ,ges*i$5is hebb51 prat5 van ,so5g01 ,m+01 ,khang ,hsi01 ,ki5 ,lung0 enz41 zond] dat zij ook ma> 't m9/e wet5 van de cultuur van ,*9a 9 die tijd54 ,de fijne ,*9ees*e kun/k5n] ,b]n>d ,lauf]1 9 e5 artikel 9 d5 #b;en ja>gang van het ,o/-,asiatis*e ,zeits*rift0 ov] de collectie ,pi]pont ,morgan1 s*reef hi]ov] ze] jui/3 ,het ruwe en holle b>b>isme van onze bes*av+ kon niet bet] gellu/re]d word5 dan door het feit1 dat wij de geleg5heid v]zuimd hebb51 de ,*9ees*e ziel te grijp5 9 de k]amis*e mee/]/ukk54 ,gn v]zamela>1 jag5d na> deze /ukk51 heeft ooit de moeite g5om51 /udie te mak5 van hun b$oel+1 hun arti/ieke en sociale functie4 ,de v]zamela>s zijn tevr$5 als zij d5 naam wet5 van e5 dyna/ie1 wa>toe e5 voorw]p behoort1 en kunn5 e5 soort collectioneurs-j>gon sprek5 ov] glazur5 en zoo1 ma> de ko/ba>/e beteek5is d] /ukk5 wet5 zij niet4 ,wat is nu eig5lijk wij%eid wa>d1 die det]m9e]t b4v4 dat e5 /uk porsele9 niet tot de ,ki5 ,lung- ma> tot de ,khang ,hi-p]iode behoort8 ,de g$a*te1 en dikwijls het symbool voel5 a*t] e5 porsele95 kun/voorw]p kunn5 ma> we9ig504 ,ook 9 de porsele9kun/1 ev5als 9 tr\w5s geheel de oude ,*9ees*e kun/ op5ba>t zi* hetge5 ,lauf] zoo t]e*t noemt ! triumph ( _s ov] matt]04 ,ik wil hi] nog ev5 de woord5 aanhal51 die de kun/-gevoelige ,edmond de ,gonc\rt #ef ov] het ,*9ees*e porsele9 s*reef3 ,het porsele9 van ,*9a6 dat porsele91 sup]ieur aan alle porsele95 van de a>de6 dat porsele91 dat s$]t eeuw51 en op d5 gans*5 a>dbol krankz9nig] passionns0 heeft gemaakt dan al de &]e takk5 bij elka> d] v]zamelwo$e van curiosits06 ,dat porsele91 wa>van de ,*9eez5 het volmaakte welslag5 toes*rev5 aan e5 god van d5 ov51 die het baksel bes*]mde van de porsele9-bakk]s1 voor wi5 hij liefde gevoelde6 ,dat flauw doors*ijn5de porsele91 v]gelek5 met ,jaspis6 ,dat blauwe porsele91 dat volg5s de uitdrukk+ van d5 di*t] blauw als de hemel1 dun als papi]1 s*itt]5d als e5 spiegel0 06 ,dat porsele9 van ,*[1 wa>van e5 &] di*t]1 ,tan ,*ao ,l+ zeide1 dat zijn glans di5 van de sneeuw ov]tr(1 en wa>van hij de klag5de sonoriteit roemde1 dat product van e5 indu/rieele kun/1 door de pozie van het uit]/e ,oo/5 bezong51 zooals m5 bij ons e5 mooi l&s*ap bez+t1 e5 /uk goddelijke creatie1 kortom1 e5 a>de-a*tige /(1 door m5s*elijke h&5 v]vormd tot e5 voorw]p van li*t1 van za*t coloriet1 9 e5 s*itt]+ van edel/e56 ,ik k5 niets dat da>m$e v]gelek5 kan word51 om op e5 w& betoov]+ te hang5 voor de oog5 van e5 kleur5liefhebb]4444 ,en wr heeft ooit de keiz] g]ege]d1 die g5oeg artie/ 0 om e5s1 zooals keiz] ,*i ,tsung te zegg53 dat 9 de toekom/ het porsele9 9 gebruik 9 't paleis blauw zij als de hemel1 di5 m5 na reg5 ziet1 9 de tuss*5ruimt5 tuss*5 wolk58 ,en wa> is ooit1 na zulk e5 m5s* en zulk e5 bevel1 e5 pott5bakk] gevond51 die dadelijk da>op het porsele9 lev]de3 ,y kwo ?i5 ts'+0 7hemel-blauw na d5 reg5780 ,zelfs al w>e nog niets van die groot/e all] ,*9ees*e kun/51 de s*ild]kun/1 bek5d gewee/1 dan w>e de to* re$s eeuw5 bek5de ,*9ees*e porsele9-kun/ re$s voldo5de gewee/ om de m9a*t5de qualificatie van halve b>b>5 en heid55 te log5/raff51 die vele b]oemde s9olog5 op de ,*9eez5 hebb5 toegepa/4 ,de ,gee/ van ,*9a is door de mee/e ,s9olog5 niet gevoeld1 omdat hij1 te subtiel om door het gewone intellect alln te word5 aangevat1 dat vl fijn]e hoog]e intellect1 dat intutie heet1 behoeft om zi* k5ba> te mak54 ,nog e5s3 de intutie is het1 die naa/ het intellectueele1 ook het gee/elijke inzi*t geeft4 ,,nabetra*t+ ,ik heb 9 dit boek1 dat ge5 e?nografis* en e?nologis* w]k wil zijn1 niet uitgeweid ov] d5 oorsprong en de ges*i$5is van het ,*9ees*e volk4 ,ov] d5 all]e]/5 oorsprong ligt tr\w5s de ges*i$5is 9 het dui/]4 ,door vele gele]de s9olog5 zijn !orien en v]h&el+5 ov] di5 oorsprong ges*rev51 ma> wet5s*appelijk zk] is hij nooit aangetoond kunn5 word54 ,het is 9 het bekk5 van de ,yang-,tsz' rivi]1 dat de ges*i$5is d] ,*9eez5 voor het e]/ ond] onze a&a*t wordt gebra*t1 ma> wa> zij v&aan kwam5 vr ze da> v]s*551 is nooit met zek]heid uitgemaakt1 al wordt v]ond]/eld dat ze van het ,noord-,we/5 kwam54 ,er is e5e aanwijz+ 9 het ,*9ees*e k>akt]s*rift1 die e5 afkom/ uit het ,we/5 beve/igt1 namelijk deze1 dat het ideografis*e s*riftteek5 voor will50 be/aat uit e5e symbolis*e sam5/ell+ van twee k>akt]s1 wa>van het e5e het s*riftteek5 voor we/50 en het &]e dat voor vr\w0 is4 ,wt is het voornaam/e1 dat e5 emigrant wil als hij 9 d5 vreemde is1 wa>hn gaat dan zijn hoog/e v]lang58 ,na> e5 vr\w uit zijn eig5 l&4 ,en z is het ,*9ees*e k>akt] voor will50 onafs*eidelijk geword5 van e5 vr\w uit het ,we/54 ,het is de ,%oe ,k+0--het heilige ,boek d] ,ges*i$5is1 dat van #bceg-fba v4 ,c4 loopt--die ons voor het e]/ konde doet van het be/aan van het ,*9ees*e volk 9 het bekk5 van de ,yang ,tsz'1 ma> het is wel zek]1 dat e5 ontza*elijk groote p]iode v]loop5 is tuss*5 de e]/e v]s*ijn+ da> van het volk uit het ,we/5 en het tijd/ip1 b$oeld 9 de ,%oe ,k+04 ,duidelijk is het1 dat1 hetge5 m5 v]/aat ond] de ,*9eez50 van ?ans1 gn puur1 onv]m5gd volk is4 ,da>voor is hun inn]lijke1 con/ructieve kra*t ook te geweldig4 ,het is de v]m5g+ d] volk51 die de kra*tige rass5 maakt4 ,pure1 onv]m5gde rass51 dit heeft de wet5s*ap uitgemaakt1 blijv5 niet z lang kra*tig be/aan als het ,*9ees*e4 ,er is e5e voortdur5de v]m5g+ gewee/ van ,aziatis*e1 voornamelijk ,mongools*e /amm51 wi] trekk5 nog /e$s duidelijk zijn op te m]k5 9 de v]s*ill5de v>iteit5 van het ,*9ees*e k>akt]1 en to* heeft dit niet belet1 dat als e5 geheel1 zooals ,samuel ,johnson zoo t]e*t opm]kt1 het ,*9ees*e ras-type het mee/ di/9ct individueele is van alle &]e volk]5 d] w]eld4 ,sommige oude gewoont51 wa>ov] ik 9 dit w]k niet speciaal kan uitweid51 wijz5 op e5 uit de grijze oudheid date]5de nomadis*e afkom/ d] ,*9eez54 ,als e5 groot geheel word5 de ,*9eez5 tot het z4g4 ,turanis*e ras g]ek5d1 wa>toe ook de ,f9n51 en miss*i5 zelfs de oude ,etruscis*e en ,dravidis*e /amm5 van ,indi behoor54 ,de v]re afkom/ van de ,*9eez5 als e5 oorspronkelijk sle*ts betrekkelijk kle9 getal emigrant5 uit het ,we/5 wordt ook e5igsz9s aang$uid door de bek5de uitdrukk+ pai s+0 voor volk01 en pai s+0 beteek5t hi] de hond]d familie-nam504 ,oorspronkelijk z\d5 er dus sle*ts hond]d families hebb5 be/aan1 wa>van het ,*9ees*e volk af/amt4 ,ook ?ans zijn er1 op dit volk van ruim #djj millio5 m5s*51 nog ma> e5 ze] g]+ aantal familie-nam54 ,9 keiz] ,khang ,hsi's dictionaire zijn ze all5 v]meld1 en wel #djh z4g4 enkele0 en #cj dubbele0 7uit twee be/a&e71 alzoo 9 't geheel sle*ts #dch4 ,*9ees*e ges*i$vors*]s hebb5 deze nam5 nagespeurd tot de v]/ b]eikb>e oudheid1 sommig5 zelfs tot me] dan #cjjj ja> gel$51 en z va/ is het gelo( aan de heilige v]wants*ap van af/amm+1 door ti5tall5 eeuw5 he51 dat nog /e$s elka> geheel onbek5de ,*9eez5 van d5zelfd5 famili5aam elka> als v]re blo$v]want5 bes*\w51 en dat e5 huwelijk tuss*5 e5 man en vr\w van d5zelfd5 famili5aam ongeve] als blo$s*&e z\ word5 bes*\wd1 en bij de wet v]bod5 is4 ,ik heb 9 de vorige ho(d/ukk5 tra*t5 uit te do5 kom51 hetge5 ik1 9 e5 ruim vijf-en-tw9tigj>ige /udie van ,*9a en de ,*9eez51 na e5 j>5lang5 dagelijks*5 omgang met ,*9eez51 als d5 ,gee/ van ,*9a heb aangevoeld4 ,nu moet m5 niet aanm]k5d vrag53 is elk van de ruim #djj millio5 ,*9eez5 nu van al1 wat 9 die ho(d/ukk5 bes*rev5 is1 doortrokk580 ( hoe komt het dat ,*9a1 met zulk e5 ,gee/1 niet het ma*tig/e en mee/ ontwikkelde rijk d] w]eld is80 want dan komt m5 op geheel &]e kwe/ies1 die niet aan de orde van dit boek zijn4 ,*9a1 als het me]5deel d] ,oo/]s*e rijk5 en volk51 is1 voor zoov] het de ae?is*e1 ae/hetis*e en filos(is*e1 zo[el als de kun/-bes*av+ aangaat1 wel degelijk e5 d] e]/e rijk5 van de w]eld1 ma> omdat zijn wet5s*appelijke en economis*e bes*av+ da>m$e ge5 gelijk5 tr$ geh\d5 heeft1 is het op 't oog5blik a*t]lijk4 ,het heeft van 't ,we/5 de wet5s*ap en de economis*e orde h>d noodig1 ma> al het &]e heeft het1 n nog 9 zi* zelf en da>van behoeft het niets van het ,we/54 ,b9n5 de lijn van dit w]k ligt niet e5e v]h&el+ ov] de mod]nise]+ van ,*9a en de ,*9eez54 ,ik heb eld]s hi] re$s e5 en &] ov] ges*rev54 #eg ,ik zeide hi]bov51 dat ik 9 dit boek heb tra*t5 te gev5--niet uitsluit5d voor gele]d5 en s9olog51 ma> voor het groote1 ontwikkelde publiek1 en alzoo 9 d5 vorm1 die da>aan geig5d 0--hetge5 ik voor mij zelf /e$s heb aangevoeld als te zijn de ,gee/ van ,*9a4 ,nu kan er morg5 e5 &] kom5 en zegg53 dat is de ,gee/ van ,*9a niet1 de ,gee/ van ,*9a is3 onkunde en bijgelo(1 de sup]/itieuze gebruik5 bij begraf5iss51 het gelo( aan we]wolv5 en we]tijg]s en demon51 het opgeblaz5 idee d] sup]ioriteit van alles wat ,*9ees* is en d] inf]ioriteit van alles1 wat niet ,*9ees* is1 de vuilheid en onre9heid d] /$5 en bewon]s1 het v]m9k51 tot voor kort1 d] vr\w5voet51 het v]koop5 van k9d]51 het gebrek aan hygine1 het cons]vatisme1 de geslot5heid en de onopre*!id 9 't sprek5 7teg5ov] ,european571 de vele heid5s*e0 z$51 enz4 enz4 ,en dan kan die iem& dikke boekdeel5 vol getuig5iss5 aanhal5 tot /av+ zijn] bew]+54 ,ma> to* is mijn antwoord dan3 wat ge da> opnoemt is alles wa>1 ik ontk5 het niet1 ma> dat is de v]word+1 9 deze tijd51 van d5 ,gee/ van ,*9a1 en g$eeltelijk ook 9 vroeg] tijd51 ma> niet die ,gee/ zelve4 ,voor mij spreekt de w>e ,gee/ van e5 volk 9 hetge5 zijn d5k5 en voel5 voortbra*t 9 zijn ,filos(ie1 zijn ,lit]atuur1 zijn ,kun/4 ,en dit heb ik 9 mijn boek tra*t5 te gev51 uit d5 a>d d] zaak hi] beknopt--de ,*9ees*e bes*av+ loopt ov] duiz5d5 j>5--ma> to* 9 de k]n1 de ess5tie er van4 ,er is ook wel veel gezegd1 dat de ,*9ees uit het volk zijn eig5 lit]atuur--en dit is tev5s de filos(ie--niet kan lez54 ,9 mijn ho(d/uk ov] de ,*9ees*e taal heb ik re$s do5 uitkom51 hoe de groote moeilijkh$51 aan het ,*9ees*e k>akt]-s*rift v]bond51 en de ov]weg5de rol1 die de syntaxis speelt1 beletsels zijn voor het volk1 om zi* 9 s*rift uit te drukk5 en boek5 te lez51 vooral die 9 klassiek5 /ijl4 ,het aantal p]son5 9 ,*9a1 die met gemak de geheele lit]atuur van de vroeg/e p]iod5 af kunn5 volg51 is1 9 v]h\d+ tot het aantal inwon]s 7op ruim #djj millio5 ges*at7 zek] g]+4 ,to* w]d door ,m$hur/ dit aantal nog op #b millio5 getaxe]d4 ,hetge5 niet belet1 dat de invlo$ di] lit]atuur-filos(ie op het /aats- en familielev5 d] ,*9eez5 z ov]weldig5d groot is gewee/1 dat ook ,*9eez51 die ha> niet kunn5 lez51 er1 zond] het te wet51 9 hun d5k5 en voel5 van doortrokk5 zijn4 ,t]e*t s*reef ,von d] ,gabel5tz3 #eh ,er is bijna gn &] m5s*1 die als ,confucius1 9 zijn eig5 p]soon al de con/itue]5de elem5t5 van het ,*9ees*e type beli*aamde1 en al wat aanwezig is 9 't wez5 van zijn volk4 ,want zelfs 9 d5 teg5woordig5 tijd1 na me] dan #bjjj ja>1 ond]gaat nog /e$s het moreele1 sociale en politieke lev5 van ongeve] e5 d]de deel d] m5s*heid d5 voll5 invlo$ van zijn gee/04 ,het is volkom5 jui/ hetge5 ,alfons ,paquet heeft gezegd3 #ei ,ook de all]laat/e ond] deze gele-bru9e m5s*5 draagt bij zi* het bewu/zijn en de in/9ct5 van zijn volk1 als e5 amulet4 ,cultuur is da>1 wa> gecomplice]de gee/elijke d+5 zi* +5e/eld hebb54 ,a*t] dit volk /aat e5 rijk1 e5 ov]al teg5woordige volheid van eig5a>dige gebruik51 van wijze inri*t+54 ,da>9 voelt zi* de m9/e nog op d5 grond van e5 onwankelb>e1 reusa*tige pyramide1 wi] top met d5 hemel spreekt04 ,ik heb precies hetzelfde opgem]kt1 zelfs 9 d5 m9/5 koelie heb ik t* nog d5 ,gee/ van ,*9a t]uggevond54 ,wat nu aangaat de ,*9ees*e lit]atuur1 ondanks de groote moeielijkheid1 die de ,*9ees*e s*riftteek5s oplev]51 is ,*9a to* 9 alle opzi*t5 het l& van de gans*e w]eld1 wa>1 als 9 ge5 enkel &]1 de ,lit]atuur /e$s 9 de hoog/e e]e is geh\d54 ,de ope5hoop+ van boek5 9 biblio!k5 is fabela*tig4 ,de klassieke collectie van keiz] ,ki5 ,lung 7#agcf-agif7 bevatte alle5 #aje4jjj w]k51 en de catalogus er van geeft #adej comm5t>5 op de ,yih ,k+0 en #cjc encyclopa$ien4 ,de bek5de ,catalogus d] ,vi] ,biblio!k50 be/aat uit #aab octavo deel51 van elk #cjj pag9as1 en bevat e5 ov]zi*t van #bj4jjj w]k54 ,zooals ,samuel ,johnson t]e*t zegt van de ontza*elijke hoeveelheid ,*9ees*e boek5 9 b]oemde biblio!k53 ,x is ,*9ese immortality1 ?is ,pho5ix ( lett]s4 ,x is ! analogue ( ,we/]n sci5ce1 z entire p]si/5ce ( =ce04 ,vijf groote br&-cata/rophes hebb5 de lit]aire s*att5 van #cjjj ja> niet kunn5 v]nietig54 ,keiz] ,*i ,hwang ,ti 7#bei-baj v4 ,c47 gaf la/1 om alle klassieke boek5 te v]br&51 t5 e9de met hm e5 nieuwe ges*i$5is en e5 nieuwe lit]atuur te do5 beg9n51 en v]volgde met de vreeselijk/e /raff5 h51 die t* nog boek5 9 hun bezit hadd54 ,desnietteg5/a&e is er nog e5 s*at van die oude lit]atuur ov]geblev54 ,*9ees*e encyclopa$ien hebb5 e5 omvang1 wa> de groote ,europees*e kle9 bij gelijk54 ,e5 d] b]oemd/e bevat uittreksels van #agjj w]k5 en be/aat uit #aejj deel54 ,keiz] ,khang ,hsi 7#affb-agbc71 die de groote /&a>d-dictionaire d] ,*9ees*e taal uitgaf1 s*reef #agf boek5 ,lit]aire ,uitspann+0 en #bhi g$i*t54 ,keiz] ,ki5 ,lung compile]de e5e v]zamel+ van #cdjjj g$i*t5 uit w]k51 enkel loop5de ov] het tijdvak zijn] eig5 rege]+4 ,om de bov5g5oemde dictionaire te kunn5 uitgev5 zette keiz] ,khang ,hsi #hj gele]d5-lit]ator5 aan 't w]k g$ur5de zev5 j>54 ,wij kunn5 ons 9 ,europa ge5 d5kbeeld mak5 van de ov]groote e]1 die 9 ,*9a aan de lit]atuur en aan groote lit]ator5 wordt bewez54 ,t]e*t v]gelijkt e5 ,am]ikaans*e s*rijv] dat met e5 godsdi5/4 ,het is e5 feit dat1 n nog1 9 ,*9a lit]aire ontwikkel+ me] op wa>de wordt ges*at dan rijkdom1 en dat e5 groot lit]ator er1 ook 9 social5 z91 veel hoog] 9 e]e /aat dan e5 millionair4 ,9 zek]5 z9 is de lit]ator 9 ,*9a wat de ,brahmaan 9 't oude ,indi 01 hoewel 9 maats*appelijk5 z9 &]s4 ,e5 d] grondve/5 voor univ]seele opvo$+ is e5 w]k van keiz] ,khang ,hsi ,%ng ,y01 het ,heilig ,edict1 dat om de #ad dag51 met de comm5t>5 da>op van keiz] ,yung ,*+1 9 't op5ba> 9 de /$5 wordt voorgelez54 #fj ,hoewel de ze] groote hoeveelheid ,*9ees*e k>akt]s1 wa>van de k5nis noodig is om alle klassieke w]k5 te lez51 zooals ik zeide1 e5 beletsel is dat voor de groote massa van het volk die w]k5 ontoegankelijk maakt1 kan to* zoo go$ als i$]e ,*9ees wel degelijk die k>akt]s lez51 die te pas kom5 bij zijn h&el ( lev5sond]h\d4 ,9 dat opzi*t /aat het ,*9ees*e volk uit de laag/e kr+5 zelfs hoog] dan dat uit de laag/e ,europees*e4 ,het is veelvuldig 9 ,europees*e consulat5 9 ,*9a voorgekom51 dat1 bij het aflegg5 van v]kl>+51 ,europees*e matroz51 analphabet5 zijnde1 met e5 kruisje moe/5 teek551 t]wijl ,*9ees*e zond] moeite hun naam 9 't ,*9ees* kond5 teek554 ,en--k geheel &]s dan bij de laag/e /&5 van ,europees*e volk5--tot 9 de laag/e lag5 d] ,*9ees*e maats*appij is bij het volk de e]bi$ voor lit]aire ontwikkel+ +eworteld4 ,het is e5 ze] gewoon v]s*ijnsel dat e5 e5v\dige sampan-roei] ( rick%a-koelie met groote op(f]+ van zijn zuur v]di5de p5n+5 spa>t om to* ma> zijn zoon e5 lit]aire opvo$+ te kunn5 gev54 ,tr\w5s het feit dat het ,*9ees*e k>akt] wn01 dat s*riftteek50 beteek5t1 tev5s het begrip bes*av+0 uitdrukt1 spreekt al voor de hooge e]1 wa>9 de lit]atuur 9 ,*9a /aat4 ,bes*av+ is er zond] lit]aire en filos(is*5 aanleg niet d5kba>4 ,dat z ,*9a's toekom/ige cultuur van a>d blijve is de ho(dzaak en vl gewi*tig] dan dat zij we/]s*e economie en wet5s*ap aanva>dt4 ,ze] t]e*t heeft ,rev4 ,paul ,b]g5 ges*rev53 #fa ,het is te hop5 dat de teg5woordige g5]atie niet door de fasc9atie van het nieuwe ertoe zal geleid word5 om hun oude lit]atuur te v]ona*tzam51 da> ze hun groot/e glorie is1 /r5g 9 /ijl1 v]hev5 van toon1 e5 pure z$elijkheid le]5de en ideal5 oph\d5de van politieke wij%eid en van heiligheid van het familielev504 ,9 het jong-,*9ees*e tijds*rift ,! ,republican ,advocate0 las ik het volg5de3 ,! dang] 9 ,*9a to day is n t %e w lack ! prop] quota ( m5 to develop h] agriculture or m9es1 b ! t5d5cy to lose ! high] & div9e religi\s in/9cts04 ,m5 v]valle niet 9 de dwal+ te d5k51 dat de zoog5aamde h]vorm+0 9 ,*9a1 het aanle]5 d] we/]s*e wet5s*ap en toepass5 van we/]s*e uitv9d+51 voor ,*9a p] se moet beteek55 het wegw]p5 van ha> oude wij%eid en lev5sbes*\w+54 ,dit zal ev5m9 met ,*9a het geval word5 als het met ,japan het geval gewee/ is4 ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang1 9 zijn re$s me]mal5 aangehaalde boek ,! ,economic ,pr9ciples ( ,confucius & 8 ,s*ool0 zegt uitdrukkelijk1 hoe dit boek b$oeld is z a manual = ,mod]n ,*9a 9 its /ruggle ) ! ,occid5t1 %[+ h[ x mu/ revive ! old ways ( ! mo/ anci5t anci5ts04 ,m5 begrijpe dit go$3 dit alles met aanpass+ aan de mod]ne tijd51 en met beoef5+ van we/]s*e wet5s*ap1 toepass+1 voor zoov] mogelijk van we/]s*e economis*e sy/em51 /aatkundige in/ell+51 enz4 enz4 ,ik durf het met zek]heid voorspell53 ook 9 het mod]ne ,*9a van ov] hond]d5 j>51 dat gn onz] zal belev51 zal de ,gee/ van ,*9a dezelfde zijn geblev5 als die1 wa>van ik 9 dit boek de s*oonheid en wij%eid heb tra*t5 te gev54 ,ik kan niet nalat5 hi] ev5 aan te hal51 wat ,ku ,hung ,m+ zegt van de nood5 van ,*9a3 ,da>om behoev5 d+51 zooals ,yuan ,%ih ,kai en ,dr4 ,morrison ze voor ,*9a will53 zooals kol51 ijz]1 go$koope zeep1 go$koope tramweg51 draadlooze telegrafie--d+5 die ,goe! het nuttige0 noemt--ge5 bizond]e bevord]+4 ,ma> d+51 zooals de ge/orv5 ,keiz]9-,w$uwe ze voor ,*9a wilde3 de s*oonheid van ha> zom]paleis1 de gesprekk5 7,lo5 ,y07 van ,confucius1 de ,*9ees*e pozie en zelfs de a*tdeelige op/ell50 #fb1 d+5 die ,goe! het s*oone0 noemt1 moet5 bevord]d word54 ,zond] dat s*oone be/aat er ge5 voornaamheid van k>akt] en de arbeidskra*t van e5 volk wordt zooals wij gezi5 hebb51 misbruikt tot geme5 en v]kwi/5d gebruik4 ,als de arbeidskra*t zoo misbruikt wordt1 dan zijn com=t1 pra*t en luxe van het lev5 van i$]e geme5s*ap en i$]5 /aat als de appel5 van het doode me] van ,sodom en ,gomorrha1 glanz5d van buit51 ma> a*t] de huid vol van bitt]heid1 v]wez5heid en dood04 ,dit is de r$51 wa>om ,*9a zi* zoo lang niet aangetrokk5 kon voel5 tot de zoog5aamde bes*av+ van ,europa1 wi] hoog/e doel ha> toeleek te zijn3 mat]ieele welva>t1 leid5d tot wat ,ku ,hung ,m+ noemt3 e5e onvoorname en v]kwi/5de v]bruiksaanw5d+1 de productie van luxe-voorw]p5 en middel5 tot gemak en leeg5 s*ijn4 ,de nieuwe maats*appelijke wet5s*ap van ,europa leek dez5 ,*9ees toe te le]51 dat de grond-voorwa>de voor e5 m5s* succes 9 het lev5 01 en dat de grootte van e5 natie lag 9 't hebb5 van rijkdom1 ma*t en mat]ieel geluk4 ,dit 0 9 flagrant5 /rijd met de le] van ,confucius1 dat m5s*5 en naties hun h>t niet op rijkdom1 ma*t en mat]ieele welva>t zull5 ve/ig54 ,de ,confuciani/is*e pr9cipes zijn niet alle5 v]pli*t5d voor het lev5 van d5 enkel5 m5s* ma> ook voor volk54 ,ook het zoo hoogg]oemde intellect01 dat soort al?ans1 wat ,ku ,hung ,m+ zoo treff5d voss5-v]/&0 noemt zond] fijnheid en te$]heid01 wa>op het ,we/5 9 zijn mat]ieele cultuur zoo trots is1 kon ge5 aantrekk+ hebb5 voor d5 ,*9ees1 die het fijne en te$]e hoog] /elde dan de luxe en het gemak4 ,voor de ,*9eez5 is de ,europeanise]+0 van ,*9a g]uim5 tijd gelijkduid5d gewee/ met het in/room5 van geme5heid en leelijkheid1 en zij vond5 de e?is*e en ae/hetis*e armo$e van ,europa vl erg] dan de mat]ieele armo$e en de economis*e wanorde van ,*9a4 ,ik heb e5 ,*9ees onlangs van d5 teg5woordig5 w]eld-oorlog hoor5 zegg53 ziehi] nu de uitkom/ van uw hoogg]oemde economis*e ,orde60 ,de ,gee/ van ,*9a voelt intutief dat hij z\ ond]gaan1 en dat dus ,*9a z\ ond]gaan1 als enkel mat]ieele welva>t het hoog/e doel van ,*9a's bes*av+ z\ word54 ,want de ko/ba>/e s*att5 van ,*9a1 van de grijze oudheid af1 zijn gee/elijke1 en ge5 mat]ieele gewee/4 ,en wat de economie aangaat1 zooals ik al 9 het ho(d/uk ov] ,confucius heb aangegev51 ,*9a kan de zoo hoogg]oemde economis*e toe/&5 en wet5s*app5 van ,europa niet onv]deeld bewond]51 zoolang economie er niet synoniem is met e?ica4 ,ook de t]ritoriale expansie is ge5 ideaal van ,*9a4 ,er is ge5 &] volk dan het ,*9ees*e 9 de w]eld-ges*i$5is bek5d dat zulk e5 ov]wi*t heeft gehad 9 /(felijke kra*t zond] d5 s*rik te word5 van zwakk]e naties4 ,zooals ,johnson zoo t]e*t opm]kt1 ,*9a heeft er de voorkeur aan gegev5 ,arbeid en ,lit]atuur te ond]wijz51 en ha> eig5 ov]w9na>s1 als b4v4 de ,m&sjoes1 te beke]5 tot vre$zame ond]nem+54 ,het met de ges*i$5is van ,*9a onbek5de publiek v]ke]t ov] 't algeme5 9 de me5+1 dat de ,gee/ van ,*9a e5 isole]5de is1 dat ,*9a altijd huiv]ig is gewee/ voor aanrak+ met vreemde l&5 en volk51 en als e5 slak 9 zijn huis kroop bij de m9/e aanrak+ van buit54 ,precies het teg5deel is wa>4 ,de ,*9eez5 hebb5 jui/ me] aanrak+ en omgang met vreemde naties gehad dan e5ig &] ,aziatis* ras4 ,zooals ,mc ,cullo* s*reef zijn de ,*9eez5 e5 uit]/ comm]cieel volk1 en het ide van hun v]a*t+ voor vreemdel+5 is t5 ze]/e ongegrond4 ,n]g5s kunn5 s*eepslad+5 met me] bus9ess-l activiteit word5 geko*t en v]ko*t1 +elad5 en uitgelad5 als 9 ,canton04 ,ampre con/ate]t1 dat1 duiz5d ja> gel$51 de uit]/e lijn van hun aanrak+sgr5z5 de we/elijke gr5z5 van ,azi b]eikte4 ,pau?i] v]haalt1 hoe 9 ,frans*e ar*iev5 diplomatieke bes*eid5 gevond5 word5 van d5 kle9zoon van d5 ,mongools*5 ,dzj5gis ,khan aan ,philips d5 ,s*oone4 ,g$ur5de de ,t>t>5-dyna/ie bezo*t5 aanzi5lijke ,mongol5 ,rome4 ,pet] de ,groote zond ag5t5 na> ,pek+ om da> de wet5s*ap van rege]+s-sy/em5 te le]51 en de kun/ van b\w51 zooals ,pollas en ,klapro? #fc v]meld54 ,9 ,t>t>ije leefd5 eeuw5 gel$5 ,russ51 ,hong>5 en zelfs ,vlam+51 en e5 ,t>ta> 0 contractant voor helm5 9 het ,frans*e leg]4 ,ampre v]haalt1 hoe ,mongools*e caval]ie w]d aangebod5 voor de v]ov]+ van het ,heilige ,graf g$ur5de de krui/o*t51 en bewon]s van ,g5ua1 ,pisa en ,v5eti hebb5 eeuw5 gel$5 door ,*9ees* ,c5traal-,azi g]eisd4 ,er is ge5 enkele oo/]s*e godsdi5/ ( filos(ie1 die niet onbelemm]d 9 ,*9a ha> intr$e g$aan heeft1 en ge5 naburige taal1 wa>uit ge5 v]tal+5 9 't ,*9ees* zijn gemaakt4 ,e5 s*at van ,bo$dhi/is*e lit]atuur1 wa>van de orig9eel5 9 het ,pali en ,sanskriet v]lor5 zijn gegaan1 is 9 't ,*9ees* bewa>d geblev51 en m5 kan g]u/ zegg51 dat zond] deze ,*9ees*e v]tal+5 voll$ige /udie van het ,bo$dhisme onmogelijk z\ zijn gewee/4 ,omgeke]d is er ge5 naburige taal1 wa>9 de ,*9eez5 hun eig5 taal niet v]taald hebb54 ,het is e]/ s$]t de agressie van ,europees*e zijde1 e5e agressie1 wa>aan de *ri/elijke z5d+ groote s*uld heeft1 dat de geslot5heid voor het ,we/5 begonn5 is4 ,het w>5 zijn heilig/e go$]51 die ,*9a er m$e teg5 de indr+5de mat]ieel-intellectueele we/]s*e bes*av+ v]d$igde1 en het isolem5t is e]/ begonn5 9 de lat]e j>5 d] ,m&sjoe-dyna/ie4 ,teg5 het ,*ri/5dom als zoodanig heeft ,*9a nooit vij&ig ge/aan1 enkel teg5 het agressieve drijv5 en de bemoeizu*t van z5del+51 di5 zij1 niet geheel t5 onre*te1 als de geheime politieke ag5t5 bes*\wde van hebzu*tige vreemde rege]+51 tuk op annexatie en exploitatie4 ,ik heb 9 dit boek1 dat aan e5' zek]5 omvang gebond5 is1 niet de geleg5heid1 uitvo]ig te beh&el5 de groote up & d[n0 beweg+5 9 de ,*9ees*e g$a*te en het ,*9ees*e voel51 g$ur5de de eeuw5 van ,*9a's bes*av+1 die t5 duidelijk/e het 9 ,europa +]oe/e idee we]sprek51 als z\ de ,*9ees*e cultuur altijd cons]vatief dezelfde1 en als e5 /agne]5d wat] zijn gewee/4 ,ze] aan te rad51 om van dit absoluut v]ke]de d5kbeeld te g5ez51 is de lez+ van ,pr(4 ,e4 ,f5ollosa's ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art01 wa>9 de v]s*ill5de tijdp]k5 en /room+5 van de ,*9ees*e kun/ niet alle51 ma> ook de 9 onv]breekba> da>m$e 9 v]b& /a&e ,*9ees*e g$a*t5 en gevoel5s op s*itt]5de wijze zijn bes*rev54 ,ik haal hi] kor!id%alve de volg5de woord5 van ,f5ollosa aan3 ,het zal zek] e5 vreemd d+ zijn voor ,europees*e gele]d5 en e5 publiek1 dat gewoon is ,*9ees*e cultuur g$ur5de drie duiz5d j>5 als e5 ,doode ,zee-niveau van uni=miteit te bes*\w51 om de woord5 te lez5 van mann51 die ond] de ,noordelijke ,so5g-dyna/ie hoopvolle woord5 s*rev5 als die van d5 artie/-criticus ,kuo-,hsi1 die bewe]de dat3 het is de e*te natuur van d5 m5s* om al wat oud is te v]afs*uw5 en zi* va/ te klemm5 aan wat nieuw is04 ,de geheele omvang van de ,so5g-cultuur is e5 imm5s pakhuis vol docum5t51 die aantoon5 dat de ,*9ees*e m5s*heid die drie eeuw5 lang geb\wd heeft op wat wij g5eigd zijn laag te s*att5 als zijnde niet-,*9ees*04 ,dit kl9kt e5igsz9s &]s dan de uitspraak van ,pr(4 ,j4 ,j4 ,m4 de ,groot1 die op5lijk de enormiteit durfde do5 drukk51 dat het ,*9ees*e ras is /amp$ = ev] ) ! total incapacity to rise to a high] level ( m5tal culture04 ,het bijna tragis*e 9 de droevige figuur van dez5 gele]d5 s9oloog--gele]d hi] vooral te nem5 9 d5 z9 van taal-gele]d--is dat hij1 zond] e5ig5 filos(is*5 aanleg1 en zond] de m9/e intutie voor metaphysiek1 aan de s]e5e1 diepz9nige ,wij%eid van ,*9a is voorbijgegaan als e5 kruid5i] voorbij e5 tempel vol symbol51 die hij gek0 en casueel0 v9dt1 zond] e5 vaag idee van de geweldige beteek5is4 ,het dolz9nige idee1 dat e5 gele]de1 die e5 bolleboos is 9 e5 ,oo/]s*e taal1 enkel da>door ook p] se bevoegd is1 ov] oo/]s*e filos(ie m$e te sprek51 zal helaas nog wel e5 tijd lang 9 onze academis*e faculteit5 +]oe/ blijv54 #fd ,hetge5 m5 uit ,f5ollosa's boek le]5 kan1 is de /ijg+ en dal+ d] ,*9ees*e bes*av+ gelijktijdig met de ,*9ees*e kun/4 ,die kun/--en ook die cultuur--maakt ha> e]/e1 nog 9 't dui/] ligg5de /ijg+ 9 het e]/e g$eelte van het d]de mill5ium vr ,*ri/us1 rij/ tot ha> e]/5 golf van kra*t met de ,%ang-dyna/ie1 om/reeks #ahjj v4 ,c41 tot ha> twe$5 met de ,*[-dyna/ie1 om/reeks #aajj v4 ,c41 zij doet ha> d]de en kra*tig] s*epp5de pog+ met de ,han-dyna/ie 9 de #b;e eeuw vr ,*ri/us1 dan1 na e5 tuss*5pauze1 /ijgt zij langzaam en ma*tig tot ha> hoogtepunt ond] de ,?'ang-dyna/ie 9 de #h;e eeuw1 en lat] we] tot e5 niet m9d] v]hev5 glorie-p]iode ond] de ,so5g-dyna/ie1 9 de #aa;e en #ab;e eeuw1 om dan w$] langzam]h& te dal5 en te dal51 tot d5 teg5woordig5 toe/& van zwakheid4 ,m5 ziet1 ik erk5 hi]m$e1 dat de ,*9ees*e cultuur van teg5woordig op e5 aanm]kelijk lag] niveau is gekom5 dan 9 de ,oudheid4 ,de onta>d+ en het bijgelo(1 9 ,pr(4 ,de ,groots dikke folio's zoo fijn uitgeploz51 zijn k5teek55 van deze dal+4 ,ma> da>m$e is de ,gee/ van ,*9a niet uitg$o(d1 hij leeft nog /e$s1 en de teg5woordige h]vorm+1 de groote b]o]+51 die ?ans plaats hebb51 wijz5 op e5 nieuwe p]iode van /ijg+4 ,e5 nieuwe tempel zal 9 ,*9a 9 de kom5de tijd51 na groote /orm5 en b]o]+51 word5 opgetrokk51 ma> de grondslag van di5 tempel zal de ,oude ,wij%eid zijn1 wa>9 de ,gee/ van ,*9a eeuwig leeft4 ,s*ev5+51 #f ,april #aiaf4 ,,lij/ ,,van ,,de ,,voornaam/e ,,w]k5 ,,door ,,mij ,,g]aadpleegd ,,bij ,,het ,,s*rijv5 ,,van ,,de ,,gee/ ,,van ,,*9a03 #fe ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang4 ,! ,economic ,pr9ciples ( ,confucius & 8 ,s*ool4 ,ku ,hung ,m+4 ,*9as ,v]teidigung geg5 ,europis*e ,ide54 ,pr(4 ,e4 ,f5ollosa4 ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art4 ,raphal ,petrucci4 ,la ,philosophie de la ,nature dans l',art d',extrme ,ori5t4 ,raphal ,petrucci4 ,kie ,tseu ,yuan ,h\a ,t*\an4 ,dr4 ,curt ,glas]4 ,die ,kun/ ,o/-,asi5s4 ,samuel ,johnson4 ,ori5tal ,religions & _! ,relation to ,univ]sal ,religion4 ,*9a4 ,h]b]t ,a4 ,giles4 ,introduction to ! ,hi/ory ( ,*9ese ,pictorial ,art4 ,e4 ,j4 ,eitel4 ,fung ,%ui4 ,m>t9 ,bub]4 ,r$5 und ,glei*nisse des ,ts*uang ,tse4 ,lafcadio ,he>n4 ,glean+s 9 ,buddha ,fields4 ,o/-,asiatis*e ,zeits*rift 7l',extrme ,orint--,! ,f> ,ea/47 ,,v]tal+5 blz4 #bb4 ,bij de /udie van ,*9ees*e klassieke boek5 is het niet zooze] de v]tal+ van de k>akt]s1 door d5 s*rijv] gebruikt1 die er op aankomt1 als wel het a&eel 9 de g$a*t52 er is het zi5 van gee/ tot gee/04 blz4 #bg4 ,deze di*tkun/ ri*t zi* tot oor en oog op gelijke wijze04 blz4 #gj4 ,wij hebb5 e5 dyna/ie onttroond1 die d5 ,gee/ d] ,oudheid v]lor5 _h1 en te midd5 van de run5 d] revolutie1 zull5 wij1 hoop ik1 e5 nieuw5 tempel w$] opb\w5 op de ,wij%eid d] ,oud504 blz4 #gf4 ,de e5v\d en univ]seelheid van natuurlijke wett504 blz4 #hj4 e5 g\d5 kett+ van gee/elijk lev5 loop5de door i$]5 vorm van be/aan en1 als 9 n lev5d li*aam1 sam5b9d5d alles dat be/aat 9 d5 hemel bov5 en op de a>de b5$504 blz4 #ij4 ,ahnung50 voorgevoel5s4 blz4 #ia4 ,j5seits0 g5]zijds4 blz4 #ig4 ,wirk5 aus unges*i$5]1 geg5satzlos]1 umfri$et] ,e9heit0 ,w]k5 uit onges*eid51 teg5/ell+-looze1 van vr$e omgev5 ,e5heid4 blz4 #ig4 ! doctr9e ( action )\t atta*em5t0 de ,le] van h&el+ zond] er zi* aan te he*t54 blz4 #aba4 het op5 gewet5 van het volk1 wa> alle pli*t5 bloot word5 gelegd voor de ,wij%eid en ,orde d] w]eld1 opgeslot5 9 deze ,v]e]d540 blz4 #acj4 met n /reek04 blz4 #aca4 ,m5 gaat uit van e5 heel gemakkelijk b]eikb>e tagre-curiositeit1 van welk] h\d+1 beweg+1 b\w zi* e5 doordr+5de bekor+ losmaakt1 en m5 e9digt met1 a*t] het ges*ild]de ( gebeeldh\wde w]k1 de magis*e visie van het heelal te ontdekk504 blz4 #aed4 ,de ,ges*i$5is d] ,kun/ laat ev5e5s t] zijde ligg5 de buit5-europees*e kun/51 de ,mohamm$aans*e kun/1 de ,*9ees*e kun/1 de ,japans*e kun/04 blz4 #aed4 ,als ik niets zeg1 no* van de kun/ van ,indi1 no* van die van ,*9a1 dan is dat omdat de hooge oudheid die m5 ha> toes*rijft e5 illusie is4 ,indi heeft ge5 kun/ gehad vr het tijdvak van ,alex&] d5 ,groote en wat de ,*9ees*e kun/ betreft1 zij is pas begonn5 ha> mee/]/ukk5 voort te br5g5 9 d5 loop d] ,europees*e midd5eeuw504 blz4 #aee4 ,de triomf van d5 ,gee/ ov] de ,/(04 blz4 #afc4 ,het is ,*9ees*e on/]felijkheid1 deze ,f5iks van ,lett]54 ,het is de analogie van ,we/]s*e wet5s*ap1 als algeheele ov]blijv+ van kra*t40 blz4 #afe4 ,het geva> 9 ,*9a van h$5 is niet dat het de jui/e hoeveelheid mann5 zal miss5 om zijn l&b\w en mijn5 te ontwikkel51 ma> de neig+ om de hoog]e en hemels*e godsdi5/ige in/9ct5 te v]liez504 blz4 #afe4 ,als e5 h&leid+ voor ,mod]n ,*9a 9 zijn /rijd met het ,we/51 toon5de hoe het de oude weg5 van de oud/e oud5 we] moet do5 h]lev504 blz4 #agj4 voor altijd gebr&m]kt is met de totale onbekwaamheid om tot e5 hoog] niveau van v]/&elijke bes*av+ op te rijz540 ,,inh\d ,bladz4 ,,inleid+ ,v ,,de ,,gee/ ,,van ,,*9a #a ,,de ,,taal ,,van ,,*9a #f ,,confucius #bj ,,de ,,toekom/droom ,,van ,,confucius #ej ,,m5cius #fd ,,de ,,yih ,,k+0 #gj ,,lao ,,tsz' ,,en ,,de ,,tao ,,teh ,,k+ #ij ,,*uang ,,tsz' #ajf ,,de ,,voorvad]5-,,di5/ #aaf ,,*9ees*e ,,kun/ #abd ,,nabetra*t+ #aeh ,,lij/ ,,van ,,g]aadpleegde ,,w]k5 #agc ,,illu/raties3 ,confucius #ai ,de drie ,/i*t]s #add ,,aanteek5+5 #a ,v]s*55 9 de ,w]eld-,biblio!ek04 #b ,epo*s ( ,*9ese & ,japanese ,art04 ,london4 ,w4 ,he9emann4 #aiab4 #c ,la ,philosophie de la ,nature dans l',art d',extrme-,ori5t04 ,p>is4 ,h4 ,laur5s4 #d ,het ,*9ees*e woord ho0 ev5als 't ,japans*e kaku0 beteek5t dan ook zo[el teek55 als s*rijv54 #e ,uit ,pr(4 ,g4 von d] ,gabel5tz3 ,anfangsgrnde d] ,*9esis*5 ,grammatik04 #f ,language & ,significs1 by ,lady ,welby4 #g ,zie zijn ,ori5tal ,religions1 & _! relation to ,univ]sal ,religion4 ,*9a04 #h ,9 zijn ,kie ,tseu ,yuan ,h\a ,t*\an0 ,leid5 ,e4 ,j4 ,brill4 #i ,hans ,be?ge3 ,die ,*9esis*e ,flte04 ,leipzig4 ,insel-,v]lag4 #aj ,uit te sprek5 ,tso5g04 #aa ,zie bladz4 #cj4 #ab ,*o5g ,yo5g0 ,ho(d/uk ,,xx #g4 #ac ,*o5g ,yo5g0 ,ho(d/uk ,,xxix #c4 #ad ,*o5g ,yo5g0 ,ho(d/uk ,,xxxi #a4 #ae ,*o5g ,yo5g0 ,ho(d/uk ,,xxxii #a4 #af ,ta ,hioh ,inleid+ #d4 #ag ,ta ,hioh ,inleid+ #e4 #ah ,ta ,hioh ,inleid+ #f4 #ai ,ta ,hioh ,inleid+ #g4 #bj ,ta ,hioh ,ho(d/uk ,,ix4 #a4 #ba ,ta ,hioh ,ho(d/uk ,,ix4 #d4 #bb ,ta ,hioh ,ho(d/uk ,x #f4 #bc ,ta ,hioh ,ho(d/uk ,x #g4 #bd ,ta ,hioh ,ho(d/uk ,x #h4 #be ,dit voorbeeld wordt ook door ,dr4 ,*5 ,huan ,*ang aangehaald 9 zijn ,! ,economic ,pr9ciples ( ,confucius & 8 ,s*ool04 #bf ,?'i5 ov]al 9 dit w]k uit te sprek5 als3 ,?'j54 #bg ,l4 ,j4 ,ve51 ,am/]dam1 en als ,! ,new ,*9a0 bij ,fi%] ,unw91 ,london4 #bh ,de ,*9ees*e wet /aat alle5 d5 ,keiz] toe1 op het ,hemel-,alta> aan ,%ang ,ti te (f]54 ,m5 h]k5t alzoo 9 dit gezegde van ,m5cius d5 e*t5 volksman4 #bi ,zie het ,ho(d/uk ov] ,confucius4 #cj ,9 d5 tek/ /aat wa*t op zijn ,m+04 ,zie ,confucius' ,*o5g ,yo5g04 #ca ,zie het ,ho(d/uk ov] ,confucius4 #cb ,ik /el mij voor1 lat] e5 ap>t w]k ov] de ,yih ,k+0 en dus de ontwikkel+ d] kwa's0 te gev54 ,9 n ho(d/uk is dit onmogelijk4 #cc ,ti5duiz5d0 is hi] e5e uitdrukk+ voor alle04 #cd ,uit ,s4 ,wells ,williams3 ,a ,syllabic ,diction>y ( ! ,*9ese ,language04 #ce ,okakura 9 zijn ,gee/ van ,japan0 v]taalt het door /(-elem5t01 m4 i4 t5 onre*te1 en tot v]w>r+ aanleid+ gev5d4 ,eitel1 9 zijn ,fung ,%ui0 noemt het ! brea? ( nature04 #cf ,dit ,li0 wordt op dezelfde wijze uitgesprok5 als het ,li0 dat decorum en c]emonieel beteek5t1 ma> met e5 &] s*riftteek5 ges*rev54 #cg ,niet alle ho(d/ukk5 zijn hi] 9 hun geheel door mij gegev5 do* fragm5t5 er uit4 #ch ,uit te sprek53 ,woe4 #ci ,dit is ze] belangrijk da> het ,tao erk5t als ov] en vr d5 ,god van dit geop5ba>de ,heelal4 #dj ,hoe zuiv] bo$dhi/is* deze tao/is*e tek/ is zal e5 i$] opm]k54 #da ,r4 ,k4 ,d\glas3 ,confucianism & ,taoism4 #db ,ook op e5e v]word+ d] ,yih ,k+0-le] is dit ,taosme gebase]d4 #dc ,ev5als voor ,%ang ,ti1 't opp]wez51 ab/ract1 lat]1 9 me] concreet begrip1 ook door ,confucius1 ,?'i51 de ,hemel gebruikt wordt1 gebruikt hi] ,*uang ,tsz' voor ,tao 't me] concrete begrip ,?'i51 ,hemel1 hetge5 jui/ 9 dez5 tek/ jamm] is4 #dd ,wij d5k5 hi] aan ,h]b]t ,sp5c]3 ,de anti!se van subject en object1 wa> wij nooit bov5 uit kom5 zoolang ons bewu/zijn duurt1 maakt onmogelijk alle wet5s*ap van de opp]/e ,realiteit1 wa>9 subject en object v]e5d zijn0 7,pr9ciples ( ,psy*ology1 p4 #bgb74 #de ,figur5 uit de ,*9ees*e ,oudheid4 #df ,m5 m]ke op dat er alle5 /aat dat hij ,niets gebruikte01 ma> dat er dit ke] niet bij /aat om ha> t]ug te v9d504 ,met de my/ieke p>el wordt b$oeld ,tao4 #dg ,doe-,niets ,zeg-,niets _h gelijk 9 z v] dat hij het niet wi/2 ,dolleman-,/ott]a> 0 er di*tbij1 _h dus bijna gelijk omdat hij 't v]get5 _h4 ,de groote f\t ligt 9 't wet54 ,tao moet m5 niet wet5 ma> zijn4 ,alle5 9 zijn ligt de erk5t5is van ,tao4 ,het wet5 dat ge5 ,zijn is1 is ge5 eig5lijk wet54 #dh ,tao hi] ev5 9 de ,confuciani/is*e beteek5is ,weg01 bij wijze van woordspel+1 g5om54 #di ,m5 zie het w]kje van ,k]n-,mann\ry ov] ,bo$dhisme1 9 de ,w]eld-,biblio!ek0 v]s*554 #ej ,e]d] dan 't populaire v]sje van ,kipl+ is het woord van ,goe! wa>3 ,ori5t und ,occid5t s9d ni*t mehr zu tr5n504 #ea ,v]lag ,oe/]held ,co4 ,b]lijn4 #eb ,bij ,van ,oe/1 ,brussel1 uitgegev54 #ec ,leid54 ,e4 ,j4 ,brill4 #ed ,uit ,vetrucci's ,kie ,tseu ,yuan ,h\a ,t*\an04 ,leid54 ,e4 ,j4 ,brill4 #ee ,h4 ,a4 ,giles3 ,introduction to ! ,hi/ory ( ,*9ese ,pictorial ,art4 #ef ,edmond de ,gonc\rt3 ,la ,maison d'un ,arti/e4 #eg ,zie mijn ,het ,daghet 9 d5 ,oo/50 7,l4 ,j4 ,ve51 ,am/]dam7 en mijn artikel ,de ,nieuwe ,ban5 d] ,s9ologie0 79 ,de ,gids0 van #a ,nov4 #aiaa74 #eh ,pr(4 ,g4 von d] ,gabel5tz3 ,confucius und se9e ,lehre4 #ei ,9 zijne inleid+ tot ,ku ,hung ,m+s ,*9as ,v]teidigung geg5 ,europis*e ,ideen40 #fj ,9 het w]k ,de ,gee/ van ,japan0 van ,okakura-,yo%isaburo 7,uitg4 ,w]eldbiblio!ek7 v9dt m5 op blz4 #ci en #dj uittreksels uit dit ,heilig ,edict4 #fa ,9 zijn ,%antung1 ! ,sacr$ ,prov9ce ( ,*9a04 #fb ,e5 zek]e vorm van lit]aire op/ell51 v]eis*t bij de--?ans afges*afte--lit]aire /aats-exam5s4 #fc ,mmoires relatives l',asie04 #fd ,m5 zie voor bizond]h$5 mijn artikel ,de ,n$]l&s*e ,s9ologie0 9 ,de ,gids0 van #a ,augu/us #aiab4 #fe ,de oorspronkelijke ,*9ees*e w]k5 zijn hi]bij niet opg5oemd4