---------------------------------------- ------------------------ ,,opmerkingen ,,van ,,de ,,bewerker3 ,de tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele1 verouderde spelling4 ,er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren4 ,bladzijde-nummering is verwijderd4 ,afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld4 ,voetnoten zijn verplaatst naar het eind van de alinea met de verwijzing4 ,de in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als cursief4 ,overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn gecorrigeerd4 ,variaties in spelling zijn behouden3 met_/zonder accent1 met_/zonder koppelteken1 met_/zonder hoofdletter1 met_/zonder extra spatie4 ,aan het eind van het boek volgt een overzicht van de aangebrachte correcties4 ,in dit e-boek wordt verwezen naar het ,duitsche ,witboek2 deze is als e-boek no4 #dhbca beschikbaar is via ,project ,gutenberg 7https3_/_/www4gutenberg4org_/ebooks_/#d hbca74 ---------------------------------------- ------------------------ ,,het ,,tweevoudig ,,verbond ,,contra ,,de ,,drievoudige ,,entente4 7,,het ,,wereldconflict ,,als ,,een ,,rechtsgeding ,,behandeld47 ,,door ,,james ,m4 ,,beck1 ,gewezen ,assistent-,procureur-,generaal van de ,vereenigde ,staten van ,noord-,amerika4 ,in het ,nederlandsch overgezet door ,mr4 ,w4 ,,de ,,veer4 7,geauthoriseerde ,vertaling47 ,de uitgevers betuigen hierbij openlijk hun dank aan den schrijver1 aan de ,heeren 8,g4 ,p4 ,putnam's ,sons0 te ,new-,york en aan de eigenaren van ,the ,new ,york ,times voor de door hen tot deze uitgave verleende vergunning4 ,,harrison ,,and ,,sons4 ,,london4 #aiae4 ,een aantal diplomaten in dit vlugschrift vermeld verdienen wellicht1 ten behoeve van den lezer1 nadere aanduiding1 voor zoover hunne functin en staandplaatsen aangaat3-- ,sir ,e4 ,grey ,engelsch 8,secretary of ,state for ,foreign ,affairs0 7,minister van ,buitenlandsche ,zaken74 ,count ,benckendorff ,russisch ,gezant te ,londen4 ,count ,mensdorff ,oostenrijksch-,hongaarsch ,gezant te ,londen4 ,m4 ,sazonow ,russisch ,minister van ,buitenlandsche ,zaken4 ,dr4 von ,bethmann ,hollweg ,duitsch ,rijkskanselier4 ,sir ,e4 ,goschen ,engelsch ,gezant te ,berlijn4 ,sir ,h4 ,rumbold ,engelsch ,gezantschapsraad te ,berlijn4 ,count ,berchtold ,oostenrijksch-,hongaarsch ,staats-secretaris voor ,buitenlandsche ,zaken4 ,baron ,macchio ,oostenrijksch-,hongaarsch ,onder-,staats-secretaris voor ,buitenlandsche ,zaken4 ,sir ,maurice de ,bunsen ,engelsch ,gezant te ,weenen4 ,herr von ,below ,duitsch ,gezant te ,brussel4 ,,het ,,tweevoudig ,,verbond contra ,,de ,,drievoudige ,,entente4#a #a ,noot van den ,vertaler4 ,men neme bij het lezen van dit artikel in acht1 dat de schrijver destijds volkomen onbekend was met de merkwaardige onthullingen in de ,italiaansche kamer1 aantoonende dat ,duitschland en ,oostenrijk reeds verleden jaar 7#aiac7 besloten1 ,servi aan te vallen4 ,v,r ,,den ,,hoogen ,,raad ,,der ,,wereldbeschaving4 ,,in ,,zake ,,het ,,tweevoudig ,,verbond contra ,,de ,,drievoudige ,,entente4 ,,pleidooi ,,van ,,james ,m4 ,,beck1 ,,gewezen ,,assistent-,,procureur-,,generaal ,,van ,,de ,,vereenigde ,,staten ,,van ,,noord-,,amerika4 ,laten wij eens aannemen1 dat er in dit jaar der ,dis-,gratie1 ,negentienhonderd ,veertien1 een ,hooge ,raad der ,wereldbeschaving bestond--en laat ons bidden dat het hiertoe eenmaal kome6--waarvoor de onafhankelijke volken hunne geschillen konden brengen1 zonder tot de minder rechtvaardige en afdoende beslechting gewapenderhand hun toevlucht te nemen4 ,laat ons verder veronderstellen1 dat elk der thans met elkaar overhoop liggende partijen van eene voldoende hoeveelheid ,christelijke zuurdesem was doortrokken om heur grieven te doen berechten1 niet volgens de argumenten van het kanon en het geweer1 maar volgens de eeuwige beginselen der gerechtigheid4 ,wat zou zulk een verheven rechtbank omtrent het huidig wereldconflict beslissen8 ,op den voorgrond zij gesteld1 dat men niet tot de beoordeeling van de ethische quaestie1 wie gelijk heeft en wie ongelijk1 kan geraken zonder a priori aan te nemen1 dat ook het internationaal verkeer een moraliteit kent4 ,dit grondbeginsel1 waarop de wereldbeschaving uitteraard rust1 wordt ongelukkigerwijze al dadelijk verworpen door een groep van intellectueele degener's4 ,een aantal dezer gaan van de leer uit dat moreele overwegingen eenvoudig voor die van militaire noodwendigheid of van een beweerde verklaarde voorbeschikking hebben te wijken4 ,dit is de beruchte ,bernhardi-leer4 ,anderen weer leeraren1 dat oorlog iets onvermijdelijks en heelemaal niet verwerpelijks is1 zoodat de oorlogvoerenden elkaar al heel weinig te verwijten hebben4 ,volgens deze theorie zouden alle thans in den strijd betrokken volken hoogstens kunnen worden beschouwd als de slachtoffers van een fatalen samenloop van omstandigheden2 de allereerste plicht van den ,staat komt volgens deze opvatting neer op het zich stelselmatig toerusten tot de verdelging van onze buren1 zoo gauw dit in onze kraam te pas komt4 ,hoezeer deze redeneeringen zich achter handig gevonden argumenten versteken1 zullen wel alle normaal denkende wezens het eens zijn1 dat deze oorlog een misdaad is tegen de beschaving en voor hen is de vraag1 waarop het aankomt1 wie van de beide vechtende groepen mogendheden moraliter voor dezen misdaad aansprakelijk is4 ,vragen als de volgende doen zich voor3 8,was ,oostenrijk in haar recht toen zij ,servi den oorlog verklaarde80 8,handelde ,duitschland rechtmatig met ,rusland en ,frankrijk den oorlog aan te doen80 8,was ,engeland gerechtvaardigd1 toen zij ,duitschland haar oorlogsverklaring zond80 ,waar de beantwoording der laatste vraag ons het minst ingewikkeld voorkomt1 zullen wij met haar beginnen4 ,,engeland',s ,,rechtvaardiging4 ,engeland's rechtvaardiging grondt zich op het ,traktaat van #ahci1 waarbij ,pruisen1 ,frankrijk1 ,engeland1 ,oostenrijk en ,rusland de voortdurende onzijdigheid van ,belgi plechtig waarborgden1 eene verklaring die door ,graaf ,bismarck1 destijds ,rijkskanselier1 op #bb ,juli #ahgj werd bevestigd1 zooals zij zoo mogelijk nog sterker en kortelings werd bevestigd in wat wij in het ,belgische ,grijs-boek lezen4 ,in het voorjaar van #aiac was er in de ,budget-,commissie van den ,rijksdag een debat aan den gang over de ,begrooting voor ,oorlog4 ,in den loop van dit debat liet de ,duitsche ,staats-,secretaris zich als volgt uit3 8,de neutraliteit van ,belgi is vastgesteld door internationale conventies en ,duitschland is besloten die conventies te eerbiedigen40 ,om deze plechtige verzekering zoo mogelijk nog wichtiger te maken1 voegde de ,minister van ,oorlog er in hetzelfde debat aan toe3 8,belgi speelt geenerlei rol in de motiveering van het ontwerp van de ,duitsche militaire reorganisatie1 dat zijne rechtvaardiging vindt in den toestand in het ,oosten4 ,duitschland zal niet uit het oog verliezen1 dat de ,belgische neutraliteit is gewaarborgd door de internationale verdragen40 ,een jaar later1 op den #casten ,juli #aiad1 verzekerde de heer von ,below1 de ,duitsche ,gezant te ,brussel1 het ,belgische ,ministerie1 dat hem eene verklaring van den ,rijkskanselier in #aiaa bekend was1 volgens hetwelk het niet in ,duitschland's bedoeling lag1 de ,belgische onzijdigheid te schenden en dat hij zich volkomen overtuigd gevoelde1 dat er in de gevoelens toen geuit geene verandering was gekomen 7,zie ,nos4 #aa en #ab van het ,belgische ,grijs-boek74 ,het komt ons overbodig voor1 op de schandelijke miskenning van deze plechtige verplichtingen en uitlatingen te wijzen1 waar immers de tegenwoordige ,duitsche ,rijkskanselier in zijn speech tot den ,rijksdag--en tot de geheele wereld--van #d ,augustus #aiad1 ruiterlijk erkent1 dat de handeling van de ,duitsche militaire overheid om ,belgi binnen te vallen1 verkeerd was4 ,hij zeide3 8,wij staan voor de noodzakelijkheid en nood breekt wet4 ,onze troepen hebben ,luxemburg bezet en zijn misschien reeds op ,belgisch terrein4 ,dat1 mijne heeren1 druischt in tegen de voorschriften van het volkerenrecht4 ,het is waar1 dat de ,fransche ,regeering te ,brussel verklaard heeft1 dat zij bereid is1 ,belgi's onzijdigheid te eerbiedigen1 zoolang hare tegenstander hetzelfde doet4 ,het was ons echter bekend1 dat ,frankrijk voor een inval klaar stond4 ,frankrijk kon wachten1 maar wij niet4 ,een ,fransche aanval in onzen flank1 aan den ,nederrijn1 had ons noodlottig kunnen zijn4 ,zoo waren wij wel gedwongen het rechtvaardig protest1 zoo van de ,luxemburgsche ,regeering als van die van ,belgi te negeeren4 ,wij zullen--het zij hier openlijk verklaard--ons best doen1 het aangedaan onrecht te herstellen1 dat wij thans begaan1 zoodra maar ons militair oogmerk bereikt is4 ,ieder die zich besprongen ziet als wij1 ieder die aan het vechten is voor zijn hoogste goed1 kan slechts aan n ding denken--hoe hij er zich doorheen slaat40 ,dit verweer komt niet neer op eene voorwaardelijke bekentenis--het is eene open erkenning van schuld in het aangezicht van de geheele beschaafde wereld4 ,het heeft n verdienste3 het verergert het misdrijf niet door er doekjes om te winden4 ,het grondt ,duitschland's actie op het evangelie van een ,treitschke1 een ,bernhardi1 die immers leeren1 dat het iederen staat geoorloofd is1 zich ter bereiking van welk zelfzuchtig oogmerk ook1 van physieken dwang te bedienen4 ,dit evangelie1 tusschen haakjes1 is niet nieuw4 ,het frappeert ons alleen dat men het voor deze twintigste eeuw heeft durven opwarmen4 ,het werd door ,machiavelli nog vrij wat klemmender bepleit in zijn geschrift 8,de ,vorst10 waarin hij de politiek van ,cesar ,borgia verheerlijkt1 waar hij de zwakkere ,staten van ,itali met gewetenloos ,terrorisme vertrapt1 op hen vallend met teugellooze woestheid of hen op de laaghartigste wijze om den tuin leidend4 ,de schaamtelooze verwoesting van ,belgi komt inderdaad op niets anders dan huishouden la ,borgia neer1 maar in hare uitwerking is het systeem tienduizend maal verschrikkelijker1 waar immers moderne vernielingswerktuigen worden gebezigd4 ,tenzij wij onze veel geprezen beschaving hebben te beschouwen als het dunst vernisje over een onderlaag van barbaarschheid gestreken2 tenzij het volkerenrecht op niets hoogers neerkomt dan op de wet van het geweer en de overtuiging van het kanon2 tenzij wij moeten aannemen1 dat de mensch na tallooze eeuwen nog even ver is in politieke moraliteit als in de dagen van den holbewoner--kan dit antwoord van ,duitschland slechts als een slag in het aangezicht der beschaafde buitenwereld worden aangemerkt4 ,want getuigt het niet van eene beleedigende onverschilligheid voor het oordeel der 8anderen08 ,duitschlands bewering dat een vredesverdrag bij slot van rekening niets anders is dan een vodje papier1 dat kan worden genegeerd1 zoodra dit een der contracteerende partijen beter gelegen komt1 is eene opvatting lijnrecht in strijd met de hoogste belangen der menschelijke samenleving4 ,niets wischt het feit uit1 dat ,belgi vr de oogen der beschaafde wereld werd neergesmakt en mishandeld4 ,zij is een martelares1 want haar onschuld aan eenige vijandelijke daad vr zij werd aangevallen1 staat vast4 ,haar vrijwillig aanvaarde zelfopoffering ter wille van de handhaving harer plechtig bezworen onzijdigheid zal pleiten 8als engelen met bazuinen-tongen1 luid de schanddaad van zijn moord vervloeken7d740#b ,in haar geval voorzeker zou de ,hooge ,raad der ,wereldbeschaving inderdaad niet behoeven te aarzelen1 hoe uitspraak te doen4 ,in kort geding en in hoogste instantie zou het vonnis slechts in n zin kunnen uitvallen4 #b ,macbeth1 ,eerste ,bedrijf1 zevende ,tooneel 7,vertaling van ,prof4 ,l4 ,a4 ,j4 ,burgersdijk74 ,,een ,,diplomaten-,,oorlog4 ,de beide andere vragen1 door ons gesteld1 laten zich minder vlug beantwoorden4 ,hier hebben wij de beantwoording allereerst1 zoo niet uitsluitend1 te zoeken in de gedachtenwisseling tusschen de verschillende kanselarijen van ,europa in de laatste week van ,juli gevoerd2 uit de diplomatieke stukken met andere woorden1 want het is teekenachtig voor het losbreken van dezen grootsten aller oorlogen1 dat hij door diplomaten werd verhaast2 eens aangenomen1 dat al deze snuggere bollen van een prijzenswaardig verlangen om voor de quaesties door het ,oostenrijksch ,ultimatum gerezen1 eene vredelievende oplossing te vinden1 werden bezield--een staat van zaken1 waaraan men moeilijk gelooven kan--zou men zelfs kunnen zeggen3 door onhandige en onbekwame diplomaten verhaast4 ,ik erken ten volle dat men onderscheid behoort te maken tusschen de onmiddellijke en de meer verwijderde en diepere aanleiding tot een oorlog2 dit doet echter weinig af aan het verwijt1 dat1 terwijl de wereld om zoo te zeggen haar vreedzame zomervacantie genoot1 op #bc ,juli #aiad1 een 8casus belli10 waarbij het ging om de onafhankelijkheid van meer dan n staat en1 in het algemeen1 om het evenwicht van ,europa1 plotseling in het aanzijn wordt geroepen door de ,oostenrijksche eischen aan ,servi gesteld en dat vervolgens1 een week lang1 een reeks van diplomatieke stukken tusschen de verschillende kanselarijen worden gewisseld1 die op het oog moeten dienen om een explosie te voorkomen1 maar inderdaad z ondoeltreffend zijn1 dat het tot oorlog komt en de teerling geworpen is1 vr de wereld recht weet1 wat er gaande is of zich althans rekenschap heeft kunnen geven van de geschilpunten die de wederzijdsche regeeringen in de algemeene uitbarsting betrekken4 ,de juiste beoordeeling van het schuldig of niet-schuldig in dit ontzaglijk vergrijp jegens de beschaving hangt mitsdien grootelijks af van wat deze officieele gedachtenwisseling ons te zien en te denken geeft2 wij kunnen deze stukken dus gevoegelijk behandelen als het schriftelijk bewijs in eene willekeurige rechtszaak overgelegd4 ,een belangrijk deel van het dossier wordt gevuld door de ,engelsche en ,duitsche ,wit-boeken en door het ,russische ,oranje-boek2 doel van dit geschrift is geen ander dan na te gaan1 tot welke beslissing een onpartijdig en bezadigd hof zou komen1 in eene zaak als hier aangegeven1 op grond van de bewijsmiddelen hier beschikbaar4 ,,het ,,achterhouden ,,door ,,duitschland ,,en ,,oostenrijk ,,van ,,voor ,,de ,,beoordeeling ,,der ,,zaak ,,zeer ,,belangrijke1 ,,zoo ,,niet ,,onmisbare ,,stukken4 ,een dusdanig hof zou zich in zijn oordeel niet alleen laten leiden door wat uit de overgelegde schrifturen blijkt1 maar evenzeer door het opmerkelijk achterhouden van stukken1 waarvan het bestaan bewezen en de overlegging technisch mogelijk is4 ,het officieel bewijsmateriaal door ,engeland en ,rusland ter tafel gebracht1 geeft geen aanleiding te betwijfelen1 of alle stukken1 ter zake dienende en in heur bezit1 inderdaad door deze twee werden overgelegd2 het ,duitsche ,wit-boek daarentegen bewijst indirectelijk het bestaan van bescheiden van het grootste gewicht voor de beoordeeling der zaak1 zonder dat deze bescheiden door haar in het geding werden gebracht1 terwijl ,oostenrijk tot dusver in verzuim is gebleven1 nig document in haar bezit voor de vervollediging van het bewijsmateriaal bij te brengen4 ,wij vernemen uit het ,duitsche ,wit-boek--en ook zonder dat zouden wij het recht hebben voor onszelven de gevolgtrekking te maken--dat tusschen ,duitschland en ,oostenrijk ter zake een aantal hoogst belangrijke depches werden gewisseld1 terwijl het verder evenzeer voor de hand ligt1 dat correspondentie van gelijken aard tusschen deze beide ,staten en ,itali plaats vond4 ,itali is inderdaad1 hoe moeilijk het haar ook onder de omstandigheden moge vallen1 aan de wereld verplicht1 alle bewijsmateriaal1 waarover zij te beschikken heeft1 over te leggen4 ,het voordeel van zulk een open kaart spelen komt sterk uit in het licht van haar wel-overlegde gevolgtrekking1 dat de oorlog1 door haar beide bondgenooten begonnen1 een aanvallend karakter draagt2 zij was dientengevolge van alle verplichting tegenover het ,drievoudig ,verbond ontslagen4 ,men lette wel3 het feit dat belangrijke mededeelingen tusschen ,berlijn en ,weenen werden gewisseld1 waarvan ons1 publiek1 de kennisname opzettelijk werd onthouden1 berust niet op een los praatje4 ,duitschland beweert en voert als verdediging van haar gedragslijn aan1 dat zij haar best deed1 ,oostenrijk tot verzoeningsgezindheid te bewegen1 maar1 afgescheiden van het feit1 dat dusdanige pogingen blijkbaar niet de minste uitwerking hadden1 houdt men de briefwisseling waaruit van deze vrede-ademende bemoeiingen zou blijken1 zorgvuldig achter in de geheime archieven van ,berlijn en ,weenen4 ,wij lezen in ,duitschland's officieel verweer1 dat zij1 in weerwil van ,oostenrijk's weigering om ,sir ,edward ,grey's voorstel om ,servi's antwoord op het ultimatum als een grondslag voor verdere onderhandelingen te aanvaarden1 8voortging haar uiterste best te doen om ,weenen te bewegen tot eenige schikking te komen1 zoolang deze niet in strijd zoude zijn met de waardigheid der ,monarchie40#c #c ,duitsch ,wit-,boek4 ,deze mededeeling zou gereeder geloof vinden1 zoo het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken1 dat immers niet aarzelde1 andere diplomatieke bescheiden over te leggen1 ons den tekst gaf van dezen raad1 door haar aan ,weenen gegeven4 ,dezelfde 8boekdeelen sprekende0 achterhouding treft ons1 waar hetzelfde verweer mededeelt1 dat de ,duitsche ,regeering ,oostenrijk aanraadt3 8met ,mr4 ,sazonof in onderhandeling te treden40 ,maar ook hier zoekt men tevergeefs naar den tekst dezer aansporing onder de stukken door het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken geopenbaard4 ,de correspondentie ter zake tusschen dat departement en de ,duitsche ,gezanten te ,st4 ,petersburg1 ,parijs en ,londen gewisseld1 is in extenso gegeven1 maar onder de zeven-en-twintig documenten1 als bijlagen gevoegd bij het officieel ,duitsch verweer1 zoekt men1 opmerkelijkerwijze1 te vergeefs naar een enkele depche van de vele in die dagen van ,berlijn naar ,weenen gezonden en vindt er slechts n1 die van ,weenen aan ,berlijn werd gericht4 ,kan zulk eene houding toevallig zijn8 ,duitschland legt het er blijkbaar op aan1 den tekst van hare gedachtenwisseling met ,weenen voor zich te houden1 al doet zij het voorkomen1 dat zij den inhoud van een depche of wat getrouwelijk weergeeft4 ,zoolang ,duitschland onwillig blijkt1 de belangrijkste stukken in haar bezit wereldkundig te maken1 kan het geene verbazing wekken1 indien de wereld1 gedachtig aan ,bismarck's berucht geknoei met het ,emser-telegram1 waardoor de ,fransch-,duitsche oorlog onvermijdelijk werd1 zich sceptisch betoont ten aanzien van de beweerde pogingen door haar in het belang van de handhaving van den wereldvrede aangewend4 ,,oostenrijks ,,houding ,,tegenover ,,servi4 ,het zou ons buiten het bestek dezer uitsluitend op schriftelijk bewijs rustende procedure voeren1 zoo wij hier in een onderzoek traden naar de rechtmatigheid van ,oostenrijks grieven ten opzichte van ,servi4 ,wij wenschen ons niet te begeven op het gebied van feiten1 die niet vaststaan en 4 4 4 wij willen niet te wijdloopig worden4 ,laat ons1 ter bevordering van een doelmatig betoog1 onderstellen1 dat ons denkbeeldig hof zijne onderzoekingen aanvangt met voorop te stellen1 dat ,oostenrijk eene rechtmatige grieve tegen ,servi had en dat de moord op den ,aartshertog op #bh ,juni #aiad gepleegd--inderdaad door ,oostenrijksche onderdanen in sympathie met ,servi op ,oostenrijksch grondgebied begaan--beraamd en aangemoedigd werd in kringen1 zwanger van politieke beroering1 waarvoor het ,servisch ,gouvernement of althans politieke organisaties in ,servi konden geacht worden verantwoordelijk te zijn4 ,de quaestie zoo gesteld1 zou dan niet op het al of niet hebben van een rechtmatige grief jegens ,servi neerkomen1 maar op dit3 handelde ,oostenrijk1 in hare pogingen om zich genoegdoening voor het haar door ,servi aangedaan onrecht te verschaffen1 in overeenkomst met de verplichtingen die zij zoo goed als elke andere natie jegens de groote maatschappij der menschheid heeft8 ,kwam zij deze verplichtingen na of bekommerde zij er zich niet om8 ,,de ,,geheimzinnigheid ,,waarmee ,,het ,,tweevoudig ,,verbond ,,te ,,werk ,,ging4 ,op #bh ,juni #aiad werd de ,oostenrijksche troonopvolger te ,sarajevo vermoord4 ,voor bijna een heele maand onthield ,oostenrijk zich van eenige actie en van hare bedoelingen bleek1 in het openbaar althans1 niets4 ,de wereld was over het geval diep ontroerd en sympathiseerde in het bijzonder met ,oostenrijk's grijzen bestierder1 van wien men kon zeggen1 dat hij als ,koning ,lear1 8in smart en jaren rijk door beide ellendig0 was4#d ,de ,servische ,regeering had elk aandeel in den misdaad ver van zich geworpen en zich bereid verklaard1 elk harer onderdanen1 die er in betrokken zou blijken1 te straffen4 ,van tijd tot tijd1 van #bh ,juni tot #bc ,juli1 werd der wereld1 middels half-officieele berichten in de bladen1 kond gedaan1 dat ,oostenrijk zich voorstelde1 de zaak met groot zelfbedwang en op vreedzame wijze te behandelen4 ,nergens werd er zelfs maar gezinspeeld op de mogelijkheid1 dat ,duitschland en ,oostenrijk het plan koesterden1 in een tijd van volslagen vrede een lucifer te houden bij het kruitmagazijn van ,europa's gewapenden vrede4 #d ,koning ,lear in ,prof4 ,burgersdijk's vertaling--,tweede ,bedrijf1 vierde ,tooneel4 ,dit blijkt afdoende uit den eersten brief in het ,engelsche ,wit-,boek en door ,sir ,edward ,grey aan ,sir ,henry ,rumbold gericht4 ,die brief is van #bj ,juli #aiad en een van de belangrijkste documenten in het geheele dossier4 ,op het oogenblik1 dat hij geschreven werd1 was ,oostenrijk's onhebbelijk en onredelijk ,ultimatum reeds geconcipieerd en van hoogerhand in ,weenen--en mogelijk ook in ,berlijn--goedgekeurd4 ,maar ,sir ,edward ,grey1 de ,minister van ,buitenlandsche ,zaken van eene bevriende en ,groote ,mogendheid1 had er zoo weinig 8ahnung0 van1 dat hij3 8den ,duitschen ,gezant heden 7#bj ,juli7 vroeg1 of hij eenig bericht had van wat er omging in ,weenen met betrekking tot ,servi4 ,hij antwoordde ontkennend1 maar het was zeker1 dat ,oostenrijk op het punt stond den eenen of anderen stap te doen40#e #e ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #a4 ,sir ,edward ,grey voegt hieraan toe1 dat hij den ,duitschen ,gezant mededeelde1 dat hij vernomen had1 dat ,graaf ,berchtold1 de ,oostenrijksche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken1 8in een gesprek met den ,italiaanschen ,ambassadeur te ,weenen1 ontkend had1 dat de toestand ernstig zou zijn en verklaard had1 dat alles in orde zou komen40 ,de ,duitsche ,gezant gaf daarna als zijn gevoelen te kennen1 8dat het zeer wenschelijk zou zijn1 dat ,rusland als bemiddelaar in de ,servische kwestie kon optreden10 in dier voege1 dat het voorstel1 dat ,rusland de rol van vredestichter zou spelen van hem1 den ,duitschen ,gezant te ,londen1 uitging4 ,sir ,edward deelt dan mede1 dat hij den ,duitschen ,gezant vertelde1 8dat ik veronderstelde1 dat de ,oostenrijksche ,regeering niets zou doen1 vrdat zij eerst haar grieven tegen ,servi1 die vermoedelijk gegrond waren op hetgeen bij het gerechtelijk onderzoek aan het licht was gekomen1 in het openbaar had blootgelegd10 eene veronderstelling waarmede de ,duitsche ,gezant verklaarde zich te vereenigen4 ,een van twee--f de ,duitsche ,gezant was destijds bezig ,sir ,edward ,grey een rad vr de oogen te draaien1 van het standpunt uitgaande1 dat het tot de functin van een ,ambassadeur behoort1 voor zijn land te liegen1 f de donderslag uit een1 op het oog1 klaren hemel was met zulk eene listige geheimzinnigheid voorbereid1 dat zelfs de ,duitsche ,gezant bij het ,hof van ,st4 ,james zorgvuldig buiten de zaak werd gehouden4 ,de ,engelsche ,gezant te ,weenen rapporteert aan zijn chef1 ,sir ,edward ,grey3 8,de overhandiging te ,belgrado van het ,oostenrijksch ,ultimatum aan ,servi op #bc ,juli werd van eene periode van volslagen stilzwijgen van de zijde van de ,ballplatz voorafgegaan40 ,hij deelt verder mede1 dat met uitzondering van den ,duitschen ,gezant te ,weenen--men lette op de beteekenis van deze uitzondering6--geen enkel lid van het ,corps ,diplomatique iets van het ,oostenrijksche ,ultimatum afwist en dat de ,fransche ,gezant1 bij een bezoek door ,z4,e4 op #bc ,juli aan het ,oostenrijksche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken gebracht1 niet alleen onkundig was gelaten van het feit1 dat het was afgezonden1 maar dat men hem onder den indruk liet1 dat het gematigd van toon zou zijn4 ,zelfs de ,italiaansche ,gezant werd niet door ,graaf ,berchtold in het vertrouwen genomen6#f #f ,depche van ,sir ,m4 de ,bunsen aan ,sir ,edward ,grey1 de #a ,september #aiad4 ,wij onderlijnen4 ,,was ,,duitschland ,,van ,,te ,,voren ,,met ,,het ,,ultimatum ,,bekend ,,en ,,had ,,zij ,,de ,,hand ,,in ,,de ,,opstelling8 ,wij komen nu vanzelf tot de belanghebbende en gewichtige vraag1 of ,duitschland bekend was en van te voren meeging met ,oostenrijk's ,ultimatum aan ,servi4 ,is het antwoord bevestigend1 dan speelde zij ongetwijfeld een zeer dubbelzinnige rol1 want de ,duitsche ,gezant te ,st4 ,petersburg verzekerde den ,russischen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken nadrukkelijk1 8,de ,duitsche ,regeering heeft geen kennis gedragen van den tekst van de ,oostenrijksche nota1 vrdat zij overhandigd is en heeft geenerlei invloed op den inhoud ervan geoefend4 ,ten onrechte schrijft men aan ,duitschland een dreigende houding toe40#g #g ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #ah4 ,deze verklaring is op zichzelve onaannemelijk4 ,oostenrijk was de zwakste der twee ,bondgenooten en het was ,duitschland's sabel1 die zij tegen ,europa zwaaide4 ,het spreekt als een boek1 dat ,oostenrijk de zaken niet tot het uiterste kon laten gaan--zaken1 let wel1 waarbij het om den oorlog met ,rusland ging6--zonder vooraf van ,duitschland's steun verzekerd te zijn2 het is meer dan waarschijnlijk1 het is eene moreele zekerheid1 dat zij haarzelf en ,duitschland niet aan de gevaren van een ,europeeschen oorlog zou hebben blootgesteld1 zonder zich ter zake eerst met haren bondgenoot te verstaan4 ,wij hebben echter ten overvloede de getuigenis van ,sir ,m4 de ,bunsen1 den ,engelschen ,gezant te ,weenen1 die ,sir ,edward ,grey inlichtte1 dat hem van onofficieele zijde ter oore was gekomen1 dat de ,duitsche ,gezant 7te ,weenen7 kennis droeg van den tekst van het ,oostenrijksch ,ultimatum aan ,servi vr het werd afgezonden1 dat hij er zijn soeverein1 den ,duitschen ,keizer telegrafisch van verwittigde en dat de ,duitsche gezant1 met den inhoud volkomen accoord ging4#h #h ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ie4 ,waar hij1 de ,bunsen1 zelf zegt1 buiten staat te zijn1 deze inlichting waar te maken1 schijnt zij op zich zelve niet zeer authentiek1 maar1 raadplegen wij ,duitschland's officieel verweer in het ,duitsche ,wit-,boek1 dan lezen wij 8dat het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken erkent1 dat zij door ,oostenrijk vr de afzending van het ,ultimatum werd geraadpleegd en niet alleen de gedragslijn goedkeurde1 die zij zich voorstelde te volgen1 maar haar uitdrukkelijk #8carte blanche' gaf voor wat zij verder wilde doen40 ,dit punt--in hoeverre wij geloof mogen slaan aan ,duitschland's goeden trouw en ernstig streven naar eene vredelievende oplossing--is van zveel gewicht1 dat wij dit gedeelte van ,duitschlands verweer hier in zijn geheel weergeven4 ,na zich over de voorafgaande wrijving tusschen ,oostenrijk en ,servi te hebben uitgelaten1 zegt het ,duitsche ,wit-,boek3 8,met het oog op deze omstandigheden moest ,oostenrijk wel tot de overtuiging geraken1 dat het noch met de waardigheid1 noch met de veiligheid van de ,monarchie was overeen te brengen1 langer lijdelijk te blijven toezien1 terwijl men zich aan de andere zijde zoozeer toerustte4 ,de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering wees ons op dezen toestand en vroeg ons1 wat wij er van dachten4 ,wij konden onzen bondgenoot slechts verklaren1 dat wij met zijne inzichten in de zaak van ganscher harte meegingen en hem verzekeren dat1 tot welke maatregelen hij ook mocht besluiten om aan de beweging in ,servi tegen het bestaan van de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,monarchie gericht1 paal en perk te stellen1 hij op onze instemming zou kunnen rekenen4 ,wij zagen zeer wel in1 dat een eventueel gewapend optreden van ,oostenrijk-,hongarije tegen ,servi voor ,rusland aanleiding zou zijn om zich in de zaak te mengen en dat wij dan1 overeenkomstig onze verplichtingen van bondgenoot1 in een oorlog zouden kunnen worden gewikkeld40 ,sir ,m4 de ,bunsen's geloofwaardig getuigenis wordt voorts bevestigd door het feit1 dat de ,engelsche ,gezant te ,berlijn in zijn brief van den #bbsten ,juli aan ,sir ,edward ,grey melding maakt van het feit1 dat hij den avond te voren 7#ba ,juli7 den ,duitschen ,staats-,secretaris voor ,buitenlandsche ,zaken had ontmoet en er toen op een mogelijk optreden van ,oostenrijk tegen ,servi werd gezinspeeld3 8,zijne ,excellentie had blijkbaar verwacht1 dat deze stap van ,oostenrijk's zijde al eerder zou zijn gedaan4 ,hij verklaarde met nadruk1 dat het hangende geschil tusschen ,servi en ,oostenrijk alleen moest worden uitgemaakt en dat er geene inmenging van buiten af in de besprekingen tusschen deze twee landen behoorde plaats te hebben40 ,hij voegt hieraan toe1 dat terwijl hij het onraadzaam achtte1 dat zijne regeering zich ter zake tot ,oostenrijk-,hongarije zou wenden1 hij echter1 8bij verschillende gelegenheden1 in gesprekken met den ,servischen ,gezant1 met klem gewezen 7had7 op het buitengewoon groote belang eener behoorlijke regeling van de betrekkingen tusschen ,oostenrijk en ,servi40#i #i ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #b4 ,hier hebben wij de eerste mededeeling nopens het standpunt door ,duitschland in deze aangelegenheid ingenomen1 een standpunt dat1 blijkens wat volgde1 totaal onhoudbaar was1 schoon ,duitschland tot het allerlaatst er hardnekkig aan bleef hechten1 en dat niet weinig tot het uitbreken van den oorlog bijdroeg4 ,zonder n oogenblik rekening te houden met de nauwe betrekking waarin alle beschaafde natin tot elkaar staan1 het feit totaal negeerend1 dat zich uit eeuwen van politiek en diplomatiek verkeer een soort van ,europeesch ,statenstelsel heeft ontwikkeld--al is er tot dusver nog weinig sprake van een geregelde organisatie--ging ,duitschland kalmweg van de opinie uit1 dat het ,oostenrijk moest vrijstaan ,servi te lijf te gaan1 zonder dat eenige andere ,mogendheid het recht zou hebben1 tusschenbeide te komen1 ook al zou de vernedering van ,servi onvermijdelijk moeten leiden tot de verbreking van het evenwicht in den ,balkan en zelfs dat van ,europa in gevaar brengen4 ,wij behoeven hier niet lang stil te staan bij het feit1 dat1 naar de meening van elk redelijk wezen1 dit ,oostenrijksch ,ultimatum tot ,servi gericht zich kenmerkt door een groven toon en door onredelijkheid voorzoover de eischen aanging1 die het bevat4 ,men zou inderdaad in de gansche historie moeilijk een meer beleedigend schriftuur kunnen aanwijzen1 waarvan het onbillijk karakter nog werd verzwaard door den korten termijn1 die ,servi en ,europa gegeven werd1 om er antwoord op te geven of er kennis van te erlangen4 ,servi had acht-en-veertig uur om te beslissen1 of het hare nationale eer zou verzaken door te erkennen--zij het niet in zoovele woorden--dat het medeplichtig was aan een misdrijf1 waaraan het reeds had verklaard1 geheel onschuldig te zijn4 ,neemt men in aanmerking1 dat het ,ultimatum de kanselarijen der andere mogendheden eerst bereikte bijna vier-en-twintig uren1 nadat het ,servi werd ter hand gesteld1 dan kan men nagaan1 hoe dezen anderen nauwelijks n dag tijd bleef om te overleggen1 wat kon worden gedaan om den vrede van ,europa te bewaren1 vr het met dien vrede gedaan zou zijn4#aj #aj ,men zie het ,engelsche ,wit-,boek1 ,no4 #e1 en het ,russische ,oranje-,boek1 ,no4 #c4 ,verdere bevestiging van het vermoeden1 dat het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken voor-kennis had van althans den inhoud van het ,ultimatum1 is te vinden in het feit1 dat op den dag1 waarop dit staatsstuk ,weenen verliet1 de ,duitsche ,gezanten te ,parijs1 ,londen en ,st4 ,petersburg van den ,duitschen ,rijkskanselier de opdracht ontvingen1 de ,fransche1 ,engelsche en ,russische ,regeering respectievelijk te doen weten1 8dat de maatregelen door de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering genomen en de eischen door haar gesteld1 niet anders kunnen worden beschouwd dan als door de omstandigheden gerechtvaardigd40#aa #aa ,duitsch ,wit-,boek1 ,bijlage #a ,b4 ,hoe zou ,duitschland de gestelde eischen op dusdanige wijze kunnen steunen1 indien de inhoud van het ,ultimatum haar niet bekend ware geweest8 ,het uur waarop deze opdracht werd gegeven1 wordt niet genoemd1 zoodat niet chronologisch uit te maken is1 of deze lastgeving aan het indienen van het ,ultimatum te ,belgrado1 om #f uur s'avonds1 voorafging4 ,men mag het er echter voor houden1 gegeven het feit1 dat het ,ultimatum de andere hoofdsteden van ,europa niet vr den volgenden dag bereikte--zooals de gevoerde diplomatieke correspondentie genoegzaam aantoont--dat het hoogst onwaarschijnlijk is1 dat het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken op #bc ,juli haar zeer zorgvuldig gestelde1 officieele waarschuwing aan het adres van de andere ,mogendheden zou hebben uitgevaardigd1 indien zij niet alleen op de hoogte ware geweest van ,oostenrijk's plannen om het ,ultimatum te zenden1 maar ook van den inhoud van dat stuk4 ,hoezeer het niet ondenkbaar is1 dat ,duitschland1 bij het geven van 8carte blanche0 aan ,oostenrijk's politiek1 opzettelijk vermeed1 van den tekst van het ,ultimatum kennis te nemen1 om dan later te kunnen zeggen1 dat het voor de staatkunde van haren bondgenoot niet aansprakelijk was--eene handelwijze die uitteraard het ignobel karakter van het heele gedoe niet zou verminderen--komt het ons toch aannemelijker voor in de gelijktijdige uitvaardiging van ,oostenrijk's ,ultimatum te ,belgrado en ,duitschland's waarschuwing aan de andere groote ,mogendheden het resultaat te zien van gezamenlijk doel en gemeen overleg4 ,geen rechtbank1 geen jury1 die rekening houdt met de gangbare drijfveeren van menschelijk doen en laten2 zou naar onze meening n oogenblik tot andere conclusies kunnen geraken4 ,de mededeeling van het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken zoo juist genoemd1 oppert de mogelijkheid1 dat ,servi 8zal weigeren aan de gestelde eischen te voldoen0--waarom1 vraagt men zich af1 als die eischen zoo rechtvaardig waren6--en ,duitschland geeft dan aan ,frankrijk1 ,engeland en ,rusland minzaam te kennen1 dat indien1 tengevolge van zulk eene weigering1 ,oostenrijk zich genoodzaakt zou zien tot gewapend optreden haar toevlucht te nemen 8haar bij de keuze der middelen de vrije hand behoort te worden gelaten40 ,het wordt den ,duitschen ,gezanten in de drie hoofdsteden goed op het hart gedrukt 8om goed te doen uitkomen1 dat voor de beeindiging van het gerezen conflict het alleen geldt eene zaak tusschen ,oostenrijk-,hongarije en ,servi en eene die de overige ,mogendheden wel zullen doen als zich uitsluitend tot de beide betrokken landen beperkend te beschouwen40 ,hieraan wordt nog toegevoegd1 dat ,duitschland er op uit is1 8het geschil te localiseeren1 waar immers de tusschenkomst van eenige andere ,mogendheid als een gevolg van de verschillende verplichtingen uit bondgenootschappen voortspruitend1 onberekenbare gevolgen zou kunnen na zich sleepen40 ,dit is ongetwijfeld een van de merkwaardigste dokumenten van het heele dossier4 ,indien ,duitschland destijds zoo onkundig van ,oostenrijk's politiek en haar ,ultimatum geweest ware als haar ,londensche ,gezant zich betoonde1 indien ,duitschland destijds niet bezig ware ,oostenrijk aan te zetten en te steunen in haar noodlottigen koers1 waartoe dan1 vragen wij1 deze dreigende nota door den ,duitschen ,kanselier ter kennis van ,engeland1 ,frankrijk en ,rusland gebracht1 hun aanzeggend1 dat het ,oostenrijk vrij behoorde te staan zich op ,servi te werpen en dat de minste poging om ter wille van de zwakkere natie tusschenbeiden te komen1 onberekenbare gevolgen na zich zou kunnen sleepen8#ab #ab ,duitsch ,wit-,boek1 ,bijlage #a ,b4 ,een dag of wat later zendt de ,rijkskanselier een 8vertrouwelijk schrijven0 aan de aangesloten ,duitsche ,rijken1 waarin hij de mogelijkheid voorziet1 dat ,rusland zich verplicht zou kunnen gevoelen1 ,servi's zijde te kiezen in haar geschil met ,oostenrijk-,hongarije4 ,alweer vragen wij1 vanwaar die vrees1 als ,oostenrijk zoo volkomen in haar recht was8 ,de ,rijkskanselier voegt hieraan toe3 8,mocht ,rusland zich genoopt gevoelen voor ,servi in de bres te springen1 dan kan niemand haar voorzeker het recht hiertoe ontzeggen10 om er direct op te laten volgen1 dat1 mocht ,rusland zich op die wijze in de zaak mengen1 de onschendbaarheid van de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,monarchie op het spel zou staan en ,rusland alleen dientengevolge1 8de verantwoordelijkheid zou dragen van het eventueel uitbreken van een ,europeeschen oorlog1 voortspruitend uit het ,oostenrijk-,servisch geschil1 dat alle overige ,groote ,mogendheden wenschen gelocaliseerd te zien40 ,in dit merkwaardig vertrouwelijk schrijven wijst de ,rijkskanselier nog op het enorm belang dat ,duitschland heeft bij de bestraffing van ,servi door ,oostenrijk4 ,hij zegt 8onze naaste belangen dwingen ons met ,oostenrijk-,hongarije gemeene zaak te maken10 waaraan hij dan nog toevoegt1 dat 8indien1 tegen alle hoop in1 het kwaad zich verspreidt1 als een gevolg van ,rusland's inmenging1 dan zullen wij1 onzen verplichtingen als bondgenoot getrouw1 gedwongen zijn de naburige monarchie te hulp te komen met de geheele macht van het ,duitsche ,rijk40#ac #ac ,duitsch ,wit-,boek1 ,bijlage #b4 ,,de ,,pogingen ,,tot ,,behoud ,,van ,,den ,,vrede4 ,tot welke conclusie ons denkbeeldig hof ook moge komen1 het zal zeker al bitter weinig waarde hechten aan holle betuigingen van vredelievendheid4 ,eene natie1 zoo goed als een individu1 kan een ander bedektelijk aanvallen en haar1 onder eene vriendelijke vraag naar den staat van hare gezondheid1 onverwachts een mes tusschen de ribben steken4 ,ook de vrede der beschaving kan door een ,judaskus worden verbroken4 ,betuigingen van vredelievendheid behooren nu eenmaal tot het gelieg der diplomaten en werden vaak door de meest oorlogszuchtige volken uitgegalmd4 ,geen oorlog werd in moderne tijden aangevangen1 zonder dat de aanvaller het deed voorkomen1 of zijn land met de meest vredelievende bedoelingen bezield was en nooit ontbreekt het aan de aanroeping van het ,opperwezen om zegen over het moordwerk af te smeeken4 ,om de woorden van ,lady ,teazle in de bekende scne waarin ,joseph ,surface den mond vol heeft van eer1 te varieeren3 men zou wl doen in aangelegenheden van dezen aard den naam van den ,allerhoogste niet in de zaak te betrekken6 ,laat ons thans het reeds verzameld materiaal van meer nabij beschouwen2 ter wille der duidelijkheid is het misschien niet kwaad1 de gebeurtenissen die aan den oorlog onmiddellijk voorafgingen1 naar tijdorde te resumeeren4 ,onmiddellijk na ontvangst van een afschrift van het ultimatum aan ,servi1 dat ,st4 ,petersburg op den #bdsten ,juli bereikte1 gaf de ,russische ,minister van ,buitenlandsche ,zaken aan ,oostenrijk-,hongarije in eene officiele nota te kennen1 dat de uiterst korte bedenktijd aan ,servi gelaten1 aan de ,mogendheden geen voldoenden tijd gaf om eenige stappen te doen in het belang van het vereffenen van de gerezen moeilijkheden1 aan welke opmerking hij toevoegt3 8,om de even onberekenbare als noodlottige gevolgen die voor alle ,mogendheden kunnen voortvloeien uit de wijze van optreden van de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering te voorkomen1 schijnt het ons bovenal onontbeerlijk1 dat de termijn aan ,servi gegeven om te antwoorden verlengd worde40#ad #ad ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #d4 ,sazonow stelde verder voor1 dat aan de ,mogendheden tijd zou worden gegeven om de uitkomsten van het door de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering gehouden gerechtelijk onderzoek in zake den ,sarajevo-moord te overwegen en pleit dat1 indien de ,mogendheden overtuigd worden 8van de gegrondheid van sommige der ,oostenrijksche eischen1 zij zich in staat zouden bevinden1 aan de ,servische ,regeeringen raadgevingen diensvolgens te doen toekomen40 ,hij merkt terecht op1 dat 8eene weigering om den termijn van het ,ultimatum te verlengen 4 4 4 in strijd zou zijn met de grondslagen zelf van de internationale betrekkingen40 ,welk ,hof ter wereld zou het rechtmatige van deze voorstellen kunnen betwijfelen8 ,de wereldvrede was in gevaar4 ,men vroeg alleen om uitstel om te zien1 wat er gedaan kon worden om den vrede te bewaren en aan ,oostenrijk's rechtmatige grieven tegemoet te komen4 ,op dienzelfden #bdsten ,juli1 waarop ,sazonow om een weinig tijd vroeg in het belang van den wereldvrede1 had ,sir ,edward ,grey een onderhoud met den ,duitschen ,gezant te ,londen en had hem in overweging gegeven1 dat de eenige manier om een wereldramp te voorkomen1 was1 dat 8de vier ,mogendheden ,duitschland1 ,frankrijk1 ,itali en ,engeland gezamenlijk en gelijktijdig te ,weenen en te ,st4 ,petersburg zouden samenwerken40#ae #ae ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #aa4 ,duitschland behoefde immers slechts aan ,oostenrijk te kennen te geven1 dat een gepaste eerbied voor de meening der menschheid1 zoowel als de gewone burgerlijke beleefdheid tusschen groote en bevriende natin gebruikelijk1 eischten dat niet alleen aan ,servi1 maar ook aan de andere ,mogendheden voldoende tijd gelaten werd om in het algemeen belang samen te werken1 vooral waar men in de volle zomervacantie was en vele leidende bestuursmannen en diplomaten van hunne respectieve standplaatsen afwezig waren4 ,wat kon onder de omstandigheden meer natuurlijk zijn dan dat ,rusland op den #bdsten ,juli zou verklaren1 8dat eenige actie door ,oostenrijk ondernomen met het oog op ,servi's vernedering ,rusland niet onverschillig laten kon--0 of dat de ,russische ,zaakgelastigde te ,weenen op denzelfden dag aan het ,oostenrijksche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken zou opmerken1 8dat de ,oostenrijksche eischen in een vorm waren gegoten1 die hunne inwilliging onmogelijk maakte en dat de gekozen bewoordingen ongebruikelijk en al te beslist waren0--8 ,op welke mededeelingen het eenig antwoord van den ,oostenrijkschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken was1 dat hun vertegenwoordiger te ,belgrado 8last had ontvangen1 ,belgrado te verlaten1 zoo ,oostenrijk's eischen niet in hun geheel en klokke #d n4m4 van den volgenden dag waren ingewilligd40#af #af ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #g4 ,oostenrijk's eenige concessie1 toen of later ter wille van de zaak des vredes gedaan1 was de verzekering dat ,oostenrijk1 na ,servi te hebben ingenomen1 niet op den afstand van eenig grondgebied zou staan4 ,men geve wel acht op ,duitschlands houding op dezen dag1 den #bdsten ,juli4 ,haar ,gezant te ,londen deed ,sir ,edward ,grey eene nota toekomen1 waarin ,oostenrijk-,hongarije's grieven jegens ,servi werden uiteengezet en het ultimatum verdedigd in de woorden dat1 8in de gegeven omstandigheden de wijze van optreden en de eischen van de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering slechts als billijk en gematigd kunnen worden beschouwd10 waaraan de nota toevoegt3 8,de ,keizerlijke ,regeering gevoelt zich gedrongen als hare meening uit te spreken1 dat er in het gegeven geval alleen sprake is van eene zaak die uitsluitend tusschen ,oostenrijk-,hongarije en ,servi moet worden uitgemaakt en dat de ,groote ,mogendheden ernstig moeten pogen1 het geschil te beperken tot de twee ,staten1 wien het rechtstreeks aangaat40#ag #ag ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #i4 ,op #be ,juli1 hoogst waarschijnlijk tot de groote verrassing van ,duitschland zoowel als ,oostenrijk1 die zich hadden voorbereid op het niet voldoen aan het ,ultimatum door ,servi1 antwoordde dit laatste rijk1 ,rusland's verzoenend advies volgend en ten koste van haar eigen zelfgevoel als onafhankelijke staat1 dat het alle eischen door ,oostenrijk gesteld op n na aanvaardde2 zelfs van deze laatste werd de inwilliging niet in zoovele woorden geweigerd1 maar zij werd afhankelijk gesteld van de uitspraak van scheidsmannen of van de beslissing van een congres door de ,groote ,mogendheden tot dit doel bijeen te roepen4#ah #ah ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ci4 ,door geen ,hof ter wereld zou voor een oogenblik worden aangenomen1 dat dit antwoord niet in hoofdzaak een toegeven was aan ,oostenrijk's ongehoorde eischen2 dit werd dan ook noch door ,duitschland1 noch door ,oostenrijk ernstig ontkend4 ,zij vergenoegden zich1 de betrouwbaarheid der gegeven verzekeringen verdacht te maken en de door ,servi toegezegde concessin als slechts voorgewend voor te stellen2 hieromtrent zij alleen opgemerkt1 dat als ,duitschland en ,oostenrijk eens begonnen waren met genoegen te nemen met ,servi's antwoord en dan later zou gebleken zijn1 dat ,servi er niet aan dacht1 hare plechtig gedane toezeggingen na te komen1 er voorzeker al heel weinig sympathie voor ,servi in de wereld te vinden zou zijn geweest en in elk geval een algemeene oorlog had kunnen zijn voorkomen4 ,zoowel ,rusland als ,engeland zeiden hun invloed toe om ,servi te bewegen1 en desnoods te dwingen om aan rechtmatige eischen door ,oostenrijk gesteld te voldoen4 ,de openstaande quaestie1 die ,servi voorsloeg middels arbitrage af te doen of aan de beslissing van de ,groote ,mogendheden te laten1 gold het doen deelnemen van ,oostenrijksche ambtenaren aan het gerechtelijk onderzoek in de ,servische gerechtshoven aanhangig te maken4 ,hier was geen quaestie van overwegende moeilijkheid aan het woord4 ,aan ,oostenrijk's geuit verlangen naar eene onpartijdige instructie kon zeer gemakkelijk gevolg gegeven zijn door het aanstellen--door de onzijdige ,mogendheden--van eene rechtsgeleerde ,commissie om met zulk een onderzoek te worden belast4 ,op #bd ,juli had ,sir ,edward ,grey den ,duitschen ,gezant nog verzocht zijn uiterste best te doen om ,weenen tot het verleenen van uitstel te bewegen4 ,het antwoord en de houding van de ,duitsche ,regeering tegenover dit zeer redelijk verzoek1 was bij uitstek onoprecht4 ,zij nam op zich1 het voorstel 8door te zenden10 maar de ,duitsche ,staats-,secretaris voor ,buitenlandsche ,zaken voegde hieraan toe1 dat het met het oog op de afwezigheid van den ,eersten ,minister te ,weenen1 twijfelachtig was of het verzoek hem wel tijdig zou bereiken en het dientengevolge moeilijk zou zijn op het denkbeeld van uitstel in te gaan4 8,hij gaf heel openhartig toe1 dat de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering den ,servirs een les wenschte te geven en dat zij besloten was tot een militair optreden4 ,hij gaf ook toe1 dat de ,servische ,regeering enkele van ,oostenrijk's eischen niet kon slikken40#ai ,hij voegde er bij dat ,duitschland niets van een algemeenen oorlog moest hebben 8en hij alles wat in zijn vermogen was zou doen om zulk een ramp te voorkomen40#ai #ai ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ah4 ,indien ,duitschland bij ,oostenrijk inderdaad pogingen aanwendde in het belang van den wereldvrede1 dan is het hoog tijd1 dat zij den tekst waaruit hiervan blijkt1 wereldkundig make4 ,en enkel woord van ,berlijn tot ,weenen zou ongetwijfeld tot het toestaan van uitstel hebben geleid en dit zou1 gegeven de vredelievende bedoelingen die de meesten der ,mogendheden beheerschten1 allicht tot het bewaren van den vrede hebben geleid4 ,voorzoover wij uit de stukken kunnen nagaan1 werd dit woord door ,duitschland nimmer gesproken4 ,men vergelijke deze houding met die van ,rusland2 haar ,minister van ,buitenlandsche ,zaken verklaart in den ochtend van #be ,juli1 dat hij bereid is1 8er buiten te blijven en de kwestie in handen te laten van ,engeland1 ,frankrijk1 ,duitschland en ,itali40#bj #bj ,ibid41 ,no4 #ag4 ,op #be ,juli stelt ,sir ,edward ,grey voor1 dat de vier ,mogendheden 7,duitschland inbegrepen7 zich zouden vereenigen om 8gezamenlijk tot de ,oostenrijksche en ,russische ,regeering het verzoek7te7richten1 niet de grens over te trekken en den vier ,mogendheden tijd te laten om te trachten te ,weenen en te ,st4 ,petersburg een vergelijk te treffen4 ,als ,duitschland zich met deze opvatting kan vereenigen1 ben ik er sterk voor1 dat ,frankrijk en wij het in die richting moeten zien te sturen4 ,itali zou ongetwijfeld gaarne medewerken40#ba #ba ,engelsch ,wit-,boek1 ,nos4 #bd en #be4 ,in antwoord op dit aannemelijk voorstel antwoordt de ,duitsche ,rijkskanselier3 8,eens vooral herhalen wij1 dat wij van het beginsel uitgaan1 dat deze aangelegenheid worde gelocaliseerd en alle andere ,mogendheden zich van inmenging onthouden10 waarop hij echter laat volgen1 dat ,duitschland bij een eventueel ,oostenrijksch-,russisch conflict1 8zou samenwerken met de andere groote ,mogendheden om een vergelijk tusschen ,rusland en ,oostenrijk te bevorderen40#bb #bb ,duitsch ,wit-,boek1 ,bijlage #ac4 ,de onderscheiding is niet recht duidelijk4 ,het komt neer op een pogen om het verschil in afmetingen tusschen ,tweedledum en ,tweedledee te meten4 ,rusland's geschil met ,oostenrijk liep juist over de bedoeling van de laatste om ,servi te verbrijzelen4 ,duitschland wil van geen tusschenkomst in deze afstraffing hooren1 maar wel is zij bereid tot mediatie tusschen ,rusland en ,oostenrijk4 ,men zou zoo zeggen1 dat de twee bij slot van rekening op hetzelfde neerkomen6 ,hoe ,duitschland zich van dit verlangen naar samenwerking kweet1 zullen wij dadelijk zien4 ,al wat zij werkelijk deed op #be ,juli1 voorzoover uit het dossier blijkt1 is dat zij ,engeland's en ,rusland's verzoek om uitstel 8doorzond02 uit het verdere verloop der gebeurtenissen mogen wij afleiden1 dat dit 8doorzenden0 zonder commentaar of advies geschiedde1 want is het n oogenblik denkbaar1 dat ,oostenrijk niet aan den wensch van haren bondgenoot zou hebben voldaan1 zoo hij tot uitstel geneigd ware geweest en deze neiging hadde uitgesproken8 ,de ,oostenrijksche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken verwijderde zich van de hoofdstad zoo gauw hij het ,ultimatum aan ,servi had afgezonden1 maar de ,russische ,gezant te ,weenen slaagde er desniettegenstaande in zijn allerredelijkst verzoek aan den waarnemenden ,minister van ,buitenlandsche ,zaken vr te leggen1 die er zich toe bepaalde hem te beloven1 dat hij er ,graaf ,berchtold mee in kennis zou stellen1 aan deze toezegging echter toevoegend1 8dat hij met stelligheid eene categorische weigering kon voorspellen40 ,in den loop van dienzelfden dag 7#be ,juli7 werd ,rusland inderdaad officieel verwittigd1 dat geen uitstel van termijn kon worden toegestaan4#bc #bc ,russisch ,oranje-,boek1 ,nos4 #aa en #ab4 ,men vraagt zich in ontzetting af--werd ooit de wereldvrede om een nietiger voorwendsel verstrooid8 ,een kort uitstel1 een paar dagen1 neen een paar uur waren wellicht voldoende geweest om de menschheid te bewaren voor de gruwelen en hartstochten1 die haar thans verscheuren--maar het kon niet worden toegestaan6 ,de diplomatieke zaakwaarnemers hadden het er op gezet1 eene quaestie van z ontzaglijke beteekenis met n pennestreek af te doen6 ,waarlijk1 het zou moeilijk vallen in de annalen der historie de wederga te vinden van een onwelwillendheid als hier tegenover eene bevriende ,mogendheid betoond1 want men vergete niet3 ,oostenrijk was destijds niet met ,rusland in oorlog4 ,ondanks het chec in hun pogen om uitstel te krijgen geleden1 gaven ,engeland1 ,frankrijk en ,rusland hunne bemoeiingen in het belang van den vrede niet op1 maar streefden er naar om den voortgang der krijgstoerustingen althans zoolang te stuiten1 als noodig zou zijn voor het doen van nieuwe voorslagen tot verzoening4 ,sir ,edward ,grey stelde aan ,duitschland1 ,frankrijk1 ,rusland en ,itali voor1 zich met hem te vereenigen om ,oostenrijk en ,servi te bewegen elkanders grenzen niet over te trekken1 vr men gelegenheid had te trachten het geschil in der minne te beindigen4 ,in antwoord hierop las echter de ,duitsche ,gezant ,sir ,edward ,grey een telegram1 door hem van het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken ontvangen1 voor1 hierop neerkomende1 dat ,oostenrijk1 nu het eenmaal haar ,ultimatum had afgezonden1 niet meer terug kon4#bd #bd ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #be4 ,zooals wij zagen drong ,duitschland1 voorzoover uit de stukken blijkt1 er bij geen enkele gelegenheid bij ,oostenrijk op aan1 om deze of eenige andere concessie te maken4 ,hare houding bleek genoegzaam uit de verklaring van haren gezant te ,parijs aan den ,franschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken gericht1 waarin hij1 zij het met ontkenning van eenig aandeel door ,duitschland in de samenstelling van het ,ultimatum genomen1 verzekerde1 dat zijn land zich met den inhoud van dat stuk volkomen vereenigde1 8en dat1 nu de pijl eenmaal afgezonden was1 ,duitschland zich uitsluitend moest laten leiden door hare verplichtingen als bondgenoot40 ,duitschland's fatale misvatting was deze--dat zij zich van hare verplichtingen jegens de menschheid niet genoeg bewust was om haar te beletten1 haren bondgenoot ,oostenrijk door dik en dun ter zijde te staan1 of zij in het gelijk was of niet4 ,hierop kwam hare politiek neer en zij dreef ze tot in uitersten door4 ,het moge al begrijpelijk zijn1 dat zij haren bondgenoot niet in den steek wilde laten1 wanneer het tot dadelijkheden komen mocht1 maar ,oostenrijk bij te staan in vollen vredestijd1 in een onbillijken eisch en in een politiek van grove onwelwillendheid1 dat gaat alle perken van internationale zedelijkheid te buiten4 ,op den volgenden dag stelde ,rusland aan ,oostenrijk voor1 met het doel zekere wijzigingen in de ,oostenrijksche nota van #bc ,juli te zien gebracht1 besprekingen van een informeel karakter te houden4 ,op dit voorstel verwaardigde ,oostenrijk zich niet eens te antwoorden4 ,de ,russische ,gezant deelde dezen voorslag aan den ,duitschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken mede1 de hoop uitsprekende1 dat hij zich geneigd mocht betoonen1 ,weenen aan te raden1 het voorstel aan te nemen1 maar dit klopte niet met de gedragslijn die ,duitschland zich afgebakend had4 ,immers op dien dag bezocht de ,duitsche ,gezant te ,parijs den ,franschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken en1 in antwoord op eene gelijkluidende propositie1 dat ,duitschland er te ,weenen op aan zou dringen om ,servi in denzelfden verzoenenden geest tegemoet te komen1 als waarvan ,servi in haar antwoord had blijk gegeven1 zeide de ,gezant 8dat er geen sprake van kon zijn op grond van de beslissing1 dat men zich met het ,oostenrijksch-,servisch conflict niet zou bemoeien40 ,het was op dezen zelfden dag1 dat ,engeland1 ,frankrijk1 ,itali en ,duitschland uitnoodigde tot eene onmiddellijke samenkomst te ,londen om te overleggen1 hoe men den vrede van ,europa zou kunnen handhaven1 waarop de ,duitsche ,gezant in antwoord op dit veelbelovend denkbeeld1 dat tot het behoud van dien vrede zou hebben kunnen leiden1 aankwam met de jammerlijke spitsvondigheid dat 8het niet aangaat onze bondgenoot vr een ,europeesch gerecht te dagen in een geschil met ,servi0--en dat terwijl het beweerde voor een verzoenende tusschenkomst in beginsel wel te vinden te zijn6 ,duitschland's aanvaarding 8in beginsel0 van een politiek1 die zij metterdaad zoo hard mogelijk tegenwerkte1 doet ons onwillekeurig denken aan den merkwaardigen eerbied voor de wet van den ,maine'schen politieken tinnegieter1 die zich verklaarde 8in beginsel ten gunste van de ,maine'sche drankwet1 maar tegen hare toepassing40 ,duitschland's weigering om het geval ,servi vr den ,raad der ,mogendheden te brengen is te meer opmerkelijk1 wanneer men zich herinnert1 hoe de ,duitsche ,gezant te ,londen tegenover ,sir ,edward ,grey de woorden van den ,duitschen ,staats-,secretaris aldus weergaf3 8dat er in het ,oostenrijksch ,ultimatum zekere dingen waren1 waarvan men moeilijk kon verwachten1 dat ,servi ze zou aannemen10 waarmee dan toch klaarblijkelijk werd erkend1 dat bedoeld staatsstuk1 op een of meer punten althans1 aan billijkheid te wenschen overliet4 ,sir ,edward ,grey vestigde daarop de aandacht van den ,duitschen ,gezant1 op het feit dat1 indien ,oostenrijk het verzoenend antwoord van ,servi eenvoudig negeerde en haar grondgebied binnenrukte1 8het blijk zou geven van eene onverzettelijke bedoeling om ,servi1 het kostte wat het wilde1 te verpletteren1 zonder zich in het minst te bekommeren om de gevolgen die zulk eene houding na zich zou sleepen40 ,hij voegde hier nog aan toe1 dat het antwoord van ,servi1 8tenminste kon dienen als een grondslag voor besprekingen en afwachting1 om niet overijld te handelen10#be #be ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #df4 en verzocht het ,duitsche ,gouvernement om dit aan ,weenen vr te houden1 maar de ,duitsche ,staats-,secretaris deed op #bg ,juli weten1 dat het idee van de voorgestelde conferentie 8praktisch onuitvoerbaar was10 dat zij metterdaad zou zijn een ,hof van ,arbitrage en dat zij in elk geval niet zou kunnen worden samengeroepen dan op verzoek van ,oostenrijk en ,rusland4#bf #bf ,engelsch ,wit-,boek1 ,nos4 #dc en #df4 ,dat dit niets dan een uitvlucht was1 is volkomen duidelijk4 ,duitschland wist maar al te wel1 dat ,oostenrijk nimmer voor het samenroepen van zulk een conferentie zou te vinden zijn1 want ,oostenrijk had immers ,rusland's verzoek om uitstel afgewezen en was hare militaire operaties reeds begonnen4 ,duitschland's geheele gedrag is zeer juist weergegeven in de depche van den ,russischen ,gezant bij het ,duitsche ,hof aan den ,russischen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken1 waarin hij mededeelt1 hoe hij op #bg ,juli het ,duitsche ,departement van ,buitenlandsche ,zaken bezocht en er op aandrong1 8,weenen meer dringend aan te raden1 zich op dezen weg van verzoening te begeven4 ,jagow antwoordde dat hij ,oostenrijk niet kon aanraden toe te geven40#bg #bg ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #ch4 ,waarom niet8 vragen wij4 ,rusland had ,servi aangeraden1 zoete broodjes te bakken en ,servi had zich bereid verklaard bijna alle eischen in te willigen4 ,waarom dan kon het ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken niet bij ,weenen aandringen op het beantwoorden van verzoeningsgezindheid met verzoeningsgezindheid--indien vredelievendheid haar inderdaad bestierde8 ,vr deze samenkomst plaats vond1 had de ,fransche ,gezant zich met een soortgelijk doel aan het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken aangemeld en het ,engelsch voorstel voorgedragen--dat door ,engeland1 ,duitschland1 en ,frankrijk gezamenlijk stappen te ,st4 ,petersburg en ,weenen zouden worden gedaan om er voor te waken dat ,oostenrijk en ,servi1 8zich zouden onthouden van handelingen1 die de crisis zouden kunnen verergeren40 ,hiermee werd natuurlijk bedoeld1 dat1 zoolang men onderhandelde1 geen inval door ,oostenrijk in ,servi noch een door ,rusland in ,oostenrijk zou plaats grijpen4 ,hierop antwoordde de ,duitsche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken met eene besliste weigering4 ,dienzelfden dag had de ,russische ,gezant te ,weenen een lang en ernstig onderhoud met den ,oostenrijkschen ,onder-,staats-,secretaris voor ,buitenlandsche ,zaken4 ,hij sprak de ernstige hoop uit1 dat 8men eene oplossing vinden zou vr ,servi werd binnengerukt4 ,baron ,macchio antwoordde1 dat dit al heel bezwaarlijk zou zijn1 aangezien er reeds eene schermutseling op de ,donau had plaatsgegrepen1 waarbij de ,servirs de aanvallers waren geweest40 ,de ,russische ,zaakgelastigde verzekerde daarop1 dat zijn land alles wat in zijn vermogen was zou doen om de ,servirs rustig te houden1 8en zelfs te bewegen1 terug te trekken voor een ,oostenrijkschen aanval1 alleen maar om tijd te winnen40 ,hij verzocht dringend1 dat men den ,oostenrijksche ,gezant te ,st4 ,petersburg van voldoende instructies zou voorzien om de besprekingen met den ,russischen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken met vrucht te kunnen voortzetten1 zijnde de ,minister 8zeer geneigd ,servi aan te raden in alles toe te geven1 voorzoover dit met haar positie als onafhankelijke staat zou zijn overeen te brengen40 ,het eenig antwoord op dezen aannemelijken voorslag gegeven1 was de belofte dat men er den ,minister van ,buitenlandsche ,zaken mee in kennis zou stellen4#bh #bh ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ef4 ,op dienzelfden #bgsten ,juli vervoegde zich de ,duitsche ,gezant te ,parijs bij het ,fransche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken en drong er ten sterkste op aan1 dat men alle denkbeeld van tusschenkomst of van het bijeenroepen van eene conferentie zou prijsgeven2 toch was terzelfder tijd de ,duitsche ,keizerlijke ,kanselier bezig ,londen kond te doen1 8dat hij te ,weenen met pogingen tot minnelijke oplossing der moeilijkheden begonnen was1 en dit wel ingevolge ,sir ,edward ,grey's idee en dat hij aan den ,oostenrijkschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken het verlangen van zijn ,russischen collega naar rechtstreeksche gedachtenwisseling had overgebracht40 ,kan men zich een sterker staaltje van huichelarij denken8 ,in het officieel verweer van ,duitschland wijst de goedprater van haar politiek1 na de overtuiging te hebben uitgesproken1 8dat een daad van tusschenkomst zich niet op het ,oostenrijksch-,servisch conflict liet toepassen1 waar dit immers een zuiver ,oostenrijk-,hongaarsche aangelegenheid gold10 er op1 dat ,duitschland ,sir ,edward ,grey's verder voorstel1 voor ,weenen bestemd1 om er bij ,oostenrijk-,hongarije op aan te dringen om het ,servisch antwoord als genoegzaam te beschouwen of althans als een grondslag voor verdere besprekingen1 had doorgezonden--maar de ,oostenrijk-,hongaarsche ,regeering1 de rol spelend van den onhandelbaren partner in de firma1 8met volkomen waardeering voor onze begeerte om onze tusschenkomst te verleenen0 7zooals het ,duitsche ,wit-,boek met sardonischen humor zegt7 antwoordt op dezen voorslag met de mededeeling dat het thans1 na de opening der vijandelijkheden1 voor mediatie uiteraard te laat is4 ,is er een met rede bedeeld menschenkind die voor n oogenblik betwijfelt1 dat ,oostenrijk1 ware ,duitschland een weinig verder gegaan dan het doorzenden van deze wijze en welgemeende pogingen om den storm te bezweren1 zich gedrongen zou hebben gevoeld1 aan de wenken van haren machtigen bondgenoot gevolg te geven1 of dat ,oostenrijk hare militaire operaties onmiddellijk zou hebben gestaakt1 zoo ,duitschland de wenschelijkheid hiervan had betuigd8 ,den dag hierna werd de deur nog verder gesloten voor de mogelijkheid eener minnelijke oplossing1 toen de ,oostenrijksche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken1 8kalm maar beslist verklaarde1 dat geen discussie op den grondslag van de ,servische nota kon worden toegestaan2 dat de oorlog dienzelfden dag zou beginnen en dat de welbekende vredelievende gezindheid van den ,keizer1 zoowel als die van spreker zelven1 mocht worden beschouwd als waarborg1 dat de oorlog rechtvaardig1 zoowel als onvermijdelijk was2 dat het ten slotte eene aangelegenheid gold1 die alleen partijen1 onmiddellijk bij de zaak betrokken1 aanging40 ,tegenover dezen onbeschaamden en onredelijken eisch1 dat ,europa het1 bij de beoordeeling van ,oostenrijk's aandeel in de zaak1 met de garantie van den ,oostenrijkschen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken moest doen1 stelde de ,engelsche ,gezant 8de breeder opvatting10 te weten den vrede van ,europa1 waarop de ,oostenrijksche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken repliceerde--in antwoord1 let wel1 op eene breeder opvatting1 wel geschikt1 elk verantwoordelijk en denkend wezen tot nadenken en beraad te stemmen6--dat hij 8daaraan ook dacht1 maar van oordeel was1 dat ,rusland zich niet moest verzetten tegen operaties als die te wachten stonden1 daar die niet gebiedsuitbreiding beoogden en niet langer konden worden uitgesteld40#bi #bi ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #fb4 ,de bijzondere besprekingen tusschen ,rusland en ,oostenrijk hadden tot niets geleid en ,rusland kwam terug op het voorstel1 eene ,europeesche conferentie samen te roepen om voor het behoud des vredes te werken4 ,haar ,gezant te ,weenen had op den #bhsten ,juli een interview met ,graaf ,berchtold en wees hem op de gevaren voor den algemeenen vrede en op de wenschelijkheid van eene vriendschappelijke verstandhouding tusschen ,oostenrijk-,hongarije en ,rusland4 ,graaf ,berchtold antwoordde hierop1 dat hij van den hoogen ernst van den toestand doordrongen was1 alsook van de voordeelen om met het ,russische ,cabinet tot eene rondborstige gedachtenwisseling te komen4 8,hij zeide mij1 dat anderzijds de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering1 die slechts zeer ongaarne tot de tegen ,servi genomen energieke maatregelen was overgegaan1 niet meer kon teruggaan1 noch in debat kon treden over de bewoordingen van de ,oostenrijksche nota40#cj #cj ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #de4 ,op denzelfden dag1 #bh ,juli1 ontbood de ,duitsche ,rijkskanselier den ,engelschen ,gezant en betuigde hem zijn leedwezen over het mislukken van het voorstel1 om eene conferentie van onzijdige ,mogendheden samen te roepen2 hij verontschuldigde zich voor het niet daarop ingaan op den grond dat zulk een maatregel tot niets leiden zou-- 8omdat zulk eene conferentie1 naar zijne meening1 den indruk zou hebben gemaakt van een #8,areopagus1' bestaande uit twee ,mogendheden van iedere groep1 rechtsprekende over de twee overblijvende ,mogendheden40 ,na zich van deze armzalige en onoprechte spitsvondigheid te hebben bediend1 merkte ,zijne ,excellentie1 gewezen op het verzoenend karakter van ,servi's antwoord1 dat vrijwel met volkomen onderwerping gelijk stond1 op3 8dat hij de ,servische nota niet wenschte te bespreken1 maar dat ,oostenrijk's standpunt was--en daarmee was hij het eens--dat haar twist met ,servi eene zuiver ,oostenrijksche aangelegenheid was1 waarmee ,rusland niets te maken had40#ca #ca ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ga4 ,,de ,,mobilisatie ,,der ,,nati,n4 ,toen de crisis deze hoogte had bereikt1 grepen de ,staatshoofden in het geschil in4 ,de ,keizer1 uit de ,noorweegsche wateren teruggekeerd seinde dadelijk aan den ,czaar1 onder dagteekening van den #bhsten ,juli1 dat hij doende was 8al zijn invloed aan te wenden om ,oostenrijk-,hongarije te bewegen tot een open en bevredigende overeenstemming met ,rusland te komen02 ook riep hij de medewerking van den ,czaar in4#cb #cb ,duitsch ,wit-,boek1 ,bijlage #bj4 ,aangenomen1 dat de ,keizer oprecht was--en dit is niet onmogelijk--dan was in elk geval zijne houding geheel verschillend van die door zijn eigen ,minister van ,buitenlandsche ,zaken aangenomen4 ,in het dossier treffen wij geen ander bewijs aan1 dan zijne verzekering1 dat hij al zijn invloed aanwendde om den vrede te bewaren1 maar van stappen door hem gedaan blijkt uit niets2 evenmin treft men in het dossier eenige briefwisseling aan die van pogingen om op ,oostenrijk te werken getuigt2 zij komen in het verweer door ,duitschland in de wereld gezonden heelemaal niet voor4 ,de ,keizer zal alleen dan de wereld van zijn onschuld aan het misdrijf door zijn ,potsdamsche kliek gepleegd kunnen overtuigen1 als hij den tekst van eenig advies door hem aan de ,oostenrijksche bureaucraten gezonden1 overlegt4 ,hij heeft zijne telegrammen aan den ,czaar wereldkundig gemaakt1 maar waar zijn die1 door hem1 in alle waarschijnlijkheid1 aan zijn ,collega ,frans ,josef of aan ,graaf ,berchtold gericht8 ,waar kunnen wij lezen1 welke instructies hij aan zijne ,gezanten gaf of aan zijn ,minister van ,buitenlandsche ,zaken8 ,het is eigenaardig1 dat dienzelfden dag door ,sazonow aan ,graaf ,benckendorff wordt geseind3 8,mijn gesprekken met den ,duitschen ,gezant bevestigen mijn indruk1 dat ,duitschland ,oostenrijk's onverzoenlijkheid min of meer begunstigt40 ,hij vervolgt1 en de ,geschiedenis zal hem1 gelooven wij1 op dit punt in het gelijk stellen3 8,het ,kabinet te ,berlijn1 dat de geheele ontwikkeling van de crisis had kunnen stuiten1 schijnt in geenen deele invloed op zijn bondgenoot uit te oefenen40#cc #cc ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #dc4 ,den #bisten ,juli seint ,sir ,edward ,goschen aan ,sir ,edward ,grey1 dat hij dien avond den ,duitschen ,rijkskanselier had gesproken1 die 8juist van ,potsdam was teruggekeerd10 waar hij hoogst waarschijnlijk den ,keizer had gesproken4 ,de ,duitsche ,rijkskanselier liet duidelijk uitkomen1 uit welken hoek de wind woei1 althans hij kwam bij ,sir ,edward ,goschen aan boord met de verzekering1 dat als ,engeland in den dreigenden oorlog onzijdig bleef1 ,duitschland bereid was te garandeeren1 dat zij ,frankrijk geen grondgebied zou afnemen4 ,gevraagd wat in zoo'n geval het lot van de ,fransche ,kolonin zou zijn1 bleef eene soortgelijke verzekering uit4#cd #cd ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #he4 ,later ontmoette de ,rijkskanselier den ,gezant opnieuw en drukte zijn leedwezen uit over het feit1 8dat de gebeurtenissen een te snellen loop hadden genomen en dat het daarom te laat was om te handelen volgens ,uw 7,sir ,edward ,grey's7 voorstel1 dat het ,servische antwoord den grondslag zou vormen van eene bespreking40#ce #ce ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ge4 ,dienzelfden dag meldde zich de ,duitsche ,gezant te ,st4 ,petersburg bij ,sazonow aan en verklaarde zich ten gunste van verdere pourparlers tusschen ,weenen en ,st4 ,petersburg1 een voorslag1 waarop ,sazonow inging4#cf ,op denzelfden dag verzocht ,sir ,edward ,grey de ,duitsche ,regeering1 #cf ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #di4 8een voorstel te doen1 in welken vorm ook1 waarbij aan het denkbeeld van eene minnelijke schikking tusschen ,oostenrijk en ,rusland1 welke door de ,duitsche ,regeering in beginsel wenschelijk wordt geacht1 substantie kan worden gegeven40 ,waarop het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken ten antwoord gaf1 dat het buiten staat was1 op zulk een voorstel in te gaan1 uit vrees dat ,duitschland's bondgenoot1 zoodra zij bij hem met een plan aankwam1 dat ook maar in het minst kon leiden tot de verdenking1 dat er pressie op haar werd uitgeoefend1 8zich tot het doen van beslissende stappen gedwongen zou kunnen voelen en hen allen voor een fait accompli plaatsen40#cg #cg ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #gf4 ,dit was de laatste en lamste uitvlucht om tijd te winnen1 terwijl ,oostenrijk reeds op ,belgrado aanrukte4 ,de veronderstelling is1 dat ,oostenrijk in staat zou kunnen blijken1 niet slechts den wensch van haar sterkeren bondgenoot in een zaak van wereldbelang te miskennen1 maar rechtstreeks te handelen in strijd met dien wensch6 ,het is een enorme wissel op de menschelijke lichtgeloovigheid getrokken4 ,kon de ,duitsche ,staats-,secretaris zijn gezicht in den plooi houden toen hij met deze sardonische grappenmakerij op de proppen kwam8 ,het moge al tot de plichten van den diplomaat behooren onder zekere omstandigheden te liegen1 maar kan men zich in de noodwendigheid verplaatsen1 die het produceeren van zulk een schaapachtige onwaarheid zou kunnen billijken8 ,de ,duitsche ,staats-,secretaris voegde in ditzelfde gesprek nog aan dit fraais toe1 dat hij er niet zeker van was1 of de bemoeiingen in het belang van het behoud des vredes aangewend1 niet hadden geleid tot eene verhaasting der uitbarsting--als ware niet van den aanvang eene oorlogsverklaring tegen ,servi een uitgemaakte en door allen verwachte zaak4 ,als eene laatste poging om tegenover uitvluchten van dit slag stelling te nemen1 merkte de ,engelsche ,gezant te ,berlijn nog op1 dat indien eenmaal aan ,oostenrijk's gevoeligheid voor haar militair prestige recht zou zijn gedaan1 het oogenblik wellicht gunstig zoude zijn voor vier onzijdige ,mogendheden1 om den toestand te bespreken en voorstellen te doen met de strekking1 ernstiger verwikkelingen te voorkomen4 ,de ,duitsche ,staats-,secretaris deed het voorkomen1 of hij naar dezen voorslag wel ooren had1 maar de zaak liep als gewoonlijk1 op niets uit4#ch ,het is waar dat aan ,sir ,edward ,grey op #bi ,juli door den ,duitschen ,gezant de verzekering werd gegeven1 dat het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken #ch ,engelsch ,wit-boek1 ,no4 #gf4 8beproeft ,weenen te bewegen in bevredigenden vorm te ,st4 ,petersburg het doel en den omvang van ,oostenrijk's optreden in ,servi uit te leggen10#ci maar nogmaals1 de tekst van de gedachtenwisseling in dit verband door het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken met ,weenen gevoerd1 werd nimmer wereldkundig gemaakt4 ,gedurende dit onderhoud drong ,sir ,edward ,grey er bij den ,duitschen ,gezant op aan1 8dat de ,duitsche ,regeering eenige methode zou aangeven1 waardoor de invloed van de 7niet rechtstreeks bij de zaak betrokken7 ,mogendheden te zamen kon worden gebruikt om oorlog tusschen ,oostenrijk en ,rusland te voorkomen4 ,frankrijk was er voor2 ,itali was er voor4 ,het geheele denkbeeld van bemiddeling of bemiddelenden invloed was gereed in werking te worden gesteld door eenige methode1 die ,duitschland zou aangeven1 indien de mijne niet aannemelijk was4 ,inderdaad1 de bemiddeling kon ieder oogenblik in werking treden door welke methode ,duitschland ook maar mogelijk achtte1 indien slechts ,duitschland op den knop wilde drukken 7press the button71 in het belang van den vrede40#ci #ci ,ibid41 ,no4 #hd4 ,het lastige van het geval was1 dat ,duitschland nimmer op den knop drukte1 hoe dood-gemakkelijk haar dit ook zou zijn geweest1 waar zij immers de sterkere en invloedrijker partner in de vennootschap1 het ,tweevoudig ,verbond1 was4 ,op denzelfden dag zond het ,oostenrijksch ,gouvernement een memorandum aan ,sir ,edward ,grey1 waarin het verklaarde1 dat ,graaf ,mensdorff zeide1 dat de oorlog met ,servi voortgang moest hebben4 ,in den avond van den #bisten ,juli werd den ,engelschen ,gezant te ,berlijn medegedeeld1 dat het aan het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken 8tot dusver aan tijd ontbroken had tot het zenden van een antwoord0 op den voorslag dat ,duitschland haar inzichten omtrent den vorm die eene bemiddeling zou moeten dragen1 zou blootleggen2 dat deze voorslag aan de ,oostenrijksch-,hongaarsche ,regeering was medegedeeld en haar verzocht te verklaren1 wat haar genoegdoening zou geven4#dj #dj ,engelsch ,wit-,boek1 ,no4 #ajg4 ,den volgenden dag verwittigde de ,duitsche ,gezant ,sir ,edward ,grey1 dat zijne regeering haar best zou doen1 ,oostenrijk te bewegen om1 na ,belgrado te hebben genomen en het aan de grens gelegen deel van ,servi1 niet verder te rukken1 maar aan de ,mogendheden gelegenheid te geven1 bij ,servi aan te dringen op het verschaffen van voldoening groot genoeg om ,oostenrijk te bevredigen4 ,indien ,duitschland inderdaad zulk een stap bij haren bondgenoot deed1 waarom blijkt hiervan dan niet uit de overgelegde stukken8 ,alwat wij thans met zekerheid weten1 is dat dergelijke pogingen1 indien zij al werden gedaan1 bitter weinig resultaat hadden4 ,op de gronden reeds eerder uiteengezet is het volkomen onaannemelijk1 dat ,duitschland's advies1 indien het werkelijk van harte gegeven werd1 door haar zwakkeren bondgenoot niet zou zijn gevolgd4 ,naar het dossier te oordeelen1 verwaardigde ,oostenrijk dit zeer verzoenend voorstel aan ,engeland met geen antwoord1 maar inmiddels verscherpte de onweerhoudbare ,keizer den crisis met aan den ,czaar te seinen1 dat de mobilisatie van ,rusland--om die van ,oostenrijk te beantwoorden--zijn 7s' ,keizers7 rol als bemiddelaar bemoeilijkte1 waarop de ,czaar met een in verzoenende termen vervat telegram antwoordde1 er op wijzend1 dat tot ,ruslands mobilisatie alleen in zelfverdediging tegen ,oostenrijk1 werd overgegaan4 ,wat anders kon ,rusland doen8 ,indien ,oostenrijk met mobiliseeren voortging1 waarom zou ,rusland er dan mee ophouden8 ,op dezen datum1 den #cjsten ,juli1 had de ,duitsche ,gezant te ,st4 ,petersburg twee conversaties met ,sazonow en het was in den loop hiervan1 dat ,sazonow tot de volgende formule1 als basis voor eene vredelievende oplossing1 kwam3 8,bijaldien ,oostenrijk1 erkennend dat de ,oostenrijksch-,servische kwestie het karakter heeft aangenomen van een ,europeesche kwestie1 zich bereid verklaart1 uit zijn ,ultimatum weg te nemen de punten die inbreuk maken op de souvereine rechten van ,servi1 verbindt ,rusland zich1 zijne militaire toebereidselen te staken40#da #da ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #fj4 ,de crisis had deze hoogte bereikt1 toen ,koning ,george aan ,prins ,hendrik van ,pruisen seinde1 dat 8de ,engelsche ,regeering haar uiterste best doet om ,rusland en ,frankrijk te bewegen de verdere krijgstoerustingen te staken1 bijaldien ,oostenrijk toezegt1 genoegen te nemen met de bezetting van ,belgrado en onmiddellijke omgeving1 in onderpand voor eene bevredigende regeling harer aanspraken2 de andere ,mogendheden zullen dan ophouden zich te wapenen40 ,de ,koning voegt aan dit zijn hoop toe1 dat de ,keizer 8zijn grooten invloed bij ,oostenrijk zal aanwenden om haar dit voorstel te doen aannemen1 op deze wijze blijkgevend van een geest van samenwerking tusschen ,duitschland en ,engeland om een internationale ramp van ongekende grootte te verhoeden40#db #db ,tweede ,duitsch ,wit-,boek4 ,op dit beroep volgde geen antwoord1 zij het gunstig of ongunstig1 want de impulsieve beheerscher van ,duitschland had reeds zijn ,ultimatum aan ,rusland afgezonden1 haar sommeerend binnen een half etmaal te ontwapenen1 een te onbeschaamde eisch natuurlijk dan dat eenige zich zelf respecteerende ,mogendheid ter wereld1 laat staan het machtig ,czarenrijk1 aan inwilliging zou kunnen denken4 ,terwijl deze aanmaning werd uitgebroed1 was ,sir ,edward ,grey bezig zijn laatste pogingen tot het behoud des vredes te doen4 ,hij verzocht ,duitschland ,weenen te polsen1 zooals hij zelf het te ,st4 ,petersburg zou doen1 in hoeverre het mogelijk zou zijn voor de vier onzijdige ,mogendheden om aan ,oostenrijk te waarborgen 8dat zij alle voldoening in het geschil met ,servi zou erlangen mits de ,servische ,souvereiniteit en ,servisch grondgebied onaangetast werden gelaten40 ,sir ,edward ,grey ging zelfs zoover van den ,duitschen ,gezant te beloven1 dat als dit voorstel niet aannemelijk bleek en ,duitschland met billijke tegenvoorstellen in het belang van het behoud des vredes voor den dag zou komen1 die door ,rusland en ,frankrijk zouden worden verworpen1 8,zijner ,majesteits ,regeering zich niet verder om de gevolgen zoude bekommeren10 eene toezegging die natuurlijk op niets meer of minder neerkwam dan op onzijdigheid of op een zich scharen aan de zijde van het ,tweevoudig ,verbond4 ,denzelfden dag smeekte de ,engelsche ,gezant te ,berlijn het ,duitsche ,ministerie van ,buitenlandsche ,zaken1 8toch niets onbeproefd te laten om de bewindslieden te ,weenen te bewegen tot het nemen van maatregelen om ,rusland te kalmeeren en tot het zich willig betoonen1 om besprekingen op een vriendschappelijken voet voort te zetten40 ,sir ,edward ,goschen deelt naar aanleiding hiervan mede1 dat de ,duitsche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken hem den avond te voren verzekerd had1 dat hij 8,oostenrijk gesmeekt had op dit laatste voorstel te antwoorden en dat hij hierop ten antwoord had ontvangen1 dat de ,oostenrijksche ,minister van ,buitenlandsche ,zaken zich dien morgen naar den ,keizer 7van ,oostenrijk7 zou begeven om ,z4,m4's wenschen ter zake te vernemen40 ,alweer geen spoor van eenig dokument1 waaruit van dit 8smeeken0 van ,duitschland tegenover ,oostenrijk1 om toch vooral verzoenend1 te zijn1 blijkt6 99 99 99 99 99 ,de bewering van ,duitschland1 dat ,rusland's mobilisatie haar dwong1 zelf te mobiliseeren1 gaat als eene verontschuldiging voor de oorlogsverklaring niet op4 ,mobilisatie sluit niet per s eene aanvallende bedoeling in1 zij kan zich tot het karakter van voorbehoedmiddel bepalen4 ,indien men aan ,rusland het recht moet toekennen te mobiliseeren1 omdat ,oostenrijk zulks doet1 kan men het niet aan ,duitschland ontzeggen1 waar zij mobiliseert in antwoord op ,ruslands mobilisatie1 maar uit dezen stand van zaken volgt nog niet het recht van elk dezer drie om een oorlog te beginnen1 om de anderen tot demobilisatie te dwingen4 ,mobilisatie komt neer op het nemen van maatregelen1 8om op het ergste voorbereid te zijn40 ,het is het recht van elken onafhankelijken staat en er bestaat geen moreele code die er een casus belli in ziet4 ,de ,duitsche eisch1 dat ,rusland zich van wapening ter zelfverdediging zou onthouden1 terwijl ,oostenrijk zich kalm toerust om ,rusland zoo mogelijk te attakeeren1 staat in de geschiedenis van veroveraars-aanmatiging vrijwel op zichzelf4 ,duitschland behandelde ,rusland als ware het een ondergeschikte staat1 om niet te zeggen een vasal4 ,deze doldriftige stap van ,duitschland om zijn grooten buur te dwingen van militaire toerustingen ter zelfverdediging af te zien1 stuurde alles in de war2 op het eigen oogenblik1 om zoo te zeggen1 waarop de ,oostenrijksche ,gezant1 voor den eersten keer1 blijk gaf tot toenadering door aan de ,russische ,regeering de bereidwilligheid van zijne lastgevers te betuigen om de bewoordingen van het door hen tot ,servi gericht ,ultimatum aan eene bespreking te onderwerpen2 bij welke gelegenheid voorts werd voorgesteld1 dat de vorm van het ,ultimatum en de kwesties er mee in verband staande te ,londen zouden worden bediscussieerd4 7,depche van den ,engelschen ,gezant te ,weenen aan ,sir ,edward ,grey1 gedagteekend #a ,september #aiad47 ,sir ,edward ,grey verwittigde den ,engelschen ,gezant te ,berlijn onmiddellijk van dezen stap en gaf te kennen1 dat de kans op het behoud des vredes nog niet geheel verkeken was1 8als wij slechts een weinig tijd kunnen winnen vr een der ,groote ,mogendheden den oorlog begint10 maar de ,keizer1 met zijn aanmatigend ,ultimatum aan ,rusland1 om binnen twaalf uren te demobiliseeren1 was te ver gegaan om terug te kunnen en hij1 aangespoord door de verwaten groep van ,potsdammer militaristen1 8ontketende de honden van den oorlog40 ,,het ,,vonnis4 ,tot zoover ons dossier4 ,op de overgelegde bescheiden zou een onpartijdig hof naar mijne meening alleen het volgend vonnis kunnen baseeren3 8#a4 ,dat ,duitschland en ,oostenrijk in vollen vredestijd samenspanden met het doel aan ,europa en ,servi de wet voor te schrijven1 op een manier1 die het behoud van het evenwicht van ,europa in gevaar moest brengen4 ,of het er hun hierbij om te doen was1 een algemeenen ,europeeschen oorlog te provoceeren om zich hiervan te bedienen om ,europa aan hun wil te onderwerpen1 staat niet voldoende vast1 al geeft de door hen gevolgde weg aanleiding tot zulk een vermoeden4 ,zij maakten oorlog zoo goed als onvermijdelijk door--7a7 een ,ultimatum uit te vaardigen1 dat tegen alle begrippen van billijkheid indruischte en buiten alle verhouding stond tot eenige grief die ,oostenrijk kon doen gelden en 7b7 door aan ,servi en ,europa niet voldoenden tijd te laten om de rechten en verplichtingen van alle betrokken naties behoorlijk na te gaan2 8#b4 ,dat ,duitschland ten allen tijde volkomen in staat was ,oostenrijk te nopen eene redelijke en verzoenende gedragslijn te volgen1 maar nimmer van dezen invloed met klem gebruik gemaakt heeft2 dat zij integendeel ,oostenrijk heeft aangemoedigd en waarschijnlijk aangezet in het volgen van haren onredelijken koers2 8#c4 ,dat ,engeland1 ,frankrijk1 ,itali en ,rusland er steeds op uit zijn geweest1 den vrede te bewaren en te dien einde niet alleen het aanvankelijk wangedrag van ,oostenrijk door de vingers zagen1 maar zich ook voor elke redelijke concessie lieten vinden1 die tot het behoud des vredes scheen te kunnen leiden2 8#d4 ,dat waar ,oostenrijk haar leger mobiliseerde1 ,rusland het volste recht had1 het hare op voet van oorlog te brengen4 ,dat het tot de rechten van elken souvereinen staat behoort te mobiliseeren en dat1 zoolang de ,russische legers de grenzen niet overschreden of tot den aanval overgingen1 geene andere natie het recht had zich te beklagen1 waar het immers een ieder vrijstond1 dezelfde maatregelen te treffen2 8#e4 ,dat ,duitschland1 door ,rusland met oorlog te bedreigen1 zoo zij niet demobiliseerde1 terwijl de andere ,mogendheden zich bereid hadden verklaard tot het brengen van alle redelijke offers en terwijl alle hoop op het behoud des vredes nog niet vervlogen was1 voor het uitbreken van den oorlog aansprakelijk is40 ,,tot ,,besluit4 ,de ,schrijver van dit artikel ziet zich tot deze gevolgtrekkingen gedwongen1 met leedwezen1 want hij gevoelt eene diepe sympathie voor het ,duitsche volk en gelijke waardeering voor hunne idealen en voor wat zij hebben tot stand gebracht4 ,hij gevoelt groote bewondering voor den schitterenden moed waarmee de ,duitsche natie1 van alle kanten door geweldige tegenstanders besprongen1 haar prestige als ,groote ,mogendheid ophoudt4 ,de onvoorwaardelijke toewijding van dit machtig volk aan zijn vlag is de beste overleveringen van het ,teutonische ras waardig4 ,desniettemin moeten wij het hoofd buigen voor de ,waarheid1 die immers onafhankelijk behoort te zijn van welke ras-sympathin of antipathin ook4 ,onmogelijk in dit geval tot eene andere gevolgtrekking te komen1 dan dat deze zelfde ,duitsche natie tot het huidig noodlottig avontuur werd verleid door hare conspireerende staatslieden en haren in zichzelf opgaanden en zenuwzieken ,keizer1 die in deze twintigste eeuw rotsvast gelooft1 dat hij ,god's speciale volmacht in den zak heeft en diensvolgens onfeilbaar is4 ,bij het uitspreken van het schuldig behoort dus de ,hooge ,raad der wereldbeschaving wel onderscheid te maken tusschen de militaire kliek met den ,keizer en den ,kroonprins als leiders1 die de menschheid in deze wereldramp joeg1 en het ,duitsche volk zelf4 ,de geheimzinnigheid waarmee de aanslag op den wereldvrede werd behandeld en de blijkbare onwil om het ,duitsche ,volk den aard en den inhoud van de diplomatieke bescheiden hierop betrekkelijk te doen kennen1 wijst er op1 dat deze verachtelijke oorlog niet slechts een misdaad is tegen de beschaving gepleegd1 maar in het bijzonder tegen het bedrogen en misleid ,duitsche ,volk4 ,dit volk is van eene verheven levensbeschouwing bezield1 het is in zijne nationale trekken vooruitstrevend en vreedzaam gezind1 maar de idealen van zijn militaire bedillers zijn die van de ,middeleeuwen4 ,de dag zal zeker eenmaal komen1 waarop de ,duitsche natie de waarheid zal leeren kennen4 ,dan zal er zeker eene vreeselijke afrekening volgen met hen die een edel en vredelievend volk in dezen afgrond van ellende hebben gedreven6 ,god's molens malen langzaam ,maar malen ontzaglijk fijn2 ,hij ziet het aan1 geduldig-- ,en maakt het alles klein4#dc #dc ,vrij naar von ,logau's3 ,gottes ,mhlen mahlen langsam1 mahlen aber trefflich klein1 ,ob aus ,langmuth er sich sumet1 bringt mit ,scrf er alles ein4 ---------------------------------------- ---------------- ,,opmerkingen ,,van ,,de ,,bewerker3 ,de volgende correcties zijn in de tekst aangebracht3 ,bron 7,b37 -- ,correctie 7,c37 ,b3 ,m4 ,sazonoff ,c3 ,m4 ,sazonow ,b3 onthullingen in de ,italiaanische kamer1 ,c3 onthullingen in de ,italiaansche kamer1 ,b3 ,duitschland en oostenrijke reeds verleden ,c3 ,duitschland en ,oostenrijk reeds verleden ,b3 ,het officeel bewijsmateriaal door ,c3 ,het officieel bewijsmateriaal door ,b3 ,st4 ,petersburg1 ,parijs en ,london gewisseld1 ,c3 ,st4 ,petersburg1 ,parijs en ,londen gewisseld1 ,b3 den ,aartshertog op #bi ,juni #aiad ,c3 den ,aartshertog op #bh ,juni #aiad ,b3 ,oostenrijksche troonopvolger te ,serajevo ,c3 ,oostenrijksche troonopvolger te ,sarajevo ,b3 donderslag uit een1 op het oog klaren ,c3 donderslag uit een1 op het oog1 klaren ,b3 het ,corps ,diplomatic iets van het ,c3 het ,corps ,diplomatique iets van het ,b3 afgezonden maar dat men hem onder ,c3 afgezonden1 maar dat men hem onder ,b3 zou hebben1 tuschenbeide te komen1 ook ,c3 zou hebben1 tusschenbeide te komen1 ook ,b3 ,duitschen ,rijksanselier de opdracht ontvingen1 ,c3 ,duitschen ,rijkskanselier de opdracht ontvingen1 ,b3 de andere hoofsteden van ,europa niet ,c3 de andere hoofdsteden van ,europa niet ,b3 waren6--en ,duitschlandg eeft dan aan ,c3 waren6--en ,duitschland geeft dan aan ,b3 den #bdsten ,juli zou verklaren4 ,c3 den #bdsten ,juli zou verklaren1 ,b3 8last 74447 ingewilligd40#af ,c3 ,marge alinea aangepast ,b3 afhandelijk gesteld van de uitspraak ,c3 afhankelijk gesteld van de uitspraak ,b3 van de hoofstad zoo gauw hij het ,c3 van de hoofdstad zoo gauw hij het ,b3 ,russisch ,orange-,boek1 ,nos4 ,c3 ,russisch ,oranje-,boek1 ,nos4 ,b3 pennestreek af te doen6 ,waarl jk1 het ,c3 pennestreek af te doen6 ,waarlijk1 het ,b3 in de annalen her historie de wederga ,c3 in de annalen der historie de wederga ,b3 als hier tegenove eene bevriende ,c3 als hier tegenover eene bevriende ,b3 ,oostenrijk was destijds nie met ,c3 ,oostenrijk was destijds niet met ,b3 met de getragslijn die ,duitschland zich ,c3 met de gedragslijn die ,duitschland zich ,b3 de ,mainse'sche drankwet1 maar ,c3 de ,maine'sche drankwet1 maar ,b3 het ,duitsche ,department van ,c3 het ,duitsche ,departement van ,b3 verzoening to begeven4 ,jagow antwoordde ,c3 verzoening te begeven4 ,jagow antwoordde ,b3 haar positie als onafhankelijk staat ,c3 haar positie als onafhankelijke staat ,b3 moelijkheden begonnen was1 en dit ,c3 moeilijkheden begonnen was1 en dit ,b3 tiek1poli na de overtuiging te hebben ,c3 politiek1 na de overtuiging te hebben ,b3 de wenschlijkheid hiervan had ,c3 de wenschelijkheid hiervan had ,b3 uitgesteld4#bi ,c3 uitgesteld40#bi ,b3 den ,duitschen ,rijskanselier had gesproken1 ,c3 den ,duitschen ,rijkskanselier had gesproken1 ,b3 ,frankzijk geen grondgebied zou afnemen4 ,c3 ,frankrijk geen grondgebied zou afnemen4 ,b3 werd uitgeoefend1 zich tot het doen ,c3 werd uitgeoefend1 8zich tot het doen ,b3 ernorme wissel op de menschelijke ,c3 enorme wissel op de menschelijke ,b3 ,russich ,oranje-,boek1 ,no4 #fj4 ,c3 ,russisch ,oranje-,boek1 ,no4 #fj4 ,b3 ondergschikte staat1 om niet te zeggen ,c3 ondergeschikte staat1 om niet te zeggen ---------------------------------------- ----------------