,,de ,,koraal-,,eil&54 ,,fragm5t ,,uit ,,het ,,dagboek ,,van ,,e5 ,,natuurond]zoek]4 ,9 #ahch ond]nam het engels*e s*ip de ,beagle1 ond] de bevel5 van d5 kapite9 ,fitz-,roy1 e5e reis rondom de w]eld1 wa>aan ook deelg5om5 w]d door d5 s$]t zoo bek5d geword5 natuurond]zoek] ,*>les ,d>w91 die zi* ho(dzakelijk de be/ude]+ d] geologis*e ge/eldheid en van het di]5- en plant5rijk d] v]s*ill5de l&5 t5 doel _h ge/eld4 ,na zijne t]ugkom/1 gaf deze1 9 d5 vorm van e5 dagboek1 e5 reisv]haal uit1 wa>9 hij de uitkom/5 zijn] ond]zoek+5 m$$eelde1 en dat al aan/onds de a&a*t d] gele]de w]eld tot zi* trok1 niet enkel door de nieu:eid d] wa>nem+5 zelv51 ma> vooral ook door de v]rass5de gevolgtrekk+51 wa>toe ,d>w91 langs d5 weg van analyse en ond]l+e v]gelijk+ d] feit5 en v]s*ijnsel51 kwam4 ,aan dit reisv]haal van d5 b]oemd5 gele]de1 die e5 zoo groot5 invlo$ heeft uitgeoef5d niet alle5 op de ontwikkel+ d] natuurwet5s*ap1 ma> ook op de geheele w]eldbes*\w+ onzes tijds1 ontle55 wij het volg5de fragm5t4 ,i4 ,d5 #a/5 ,april kreg5 wij het eil& ,keel+ ( het ,kokoseil&1 ongeve] tweehond]d-ve]tig mijl5 van de ku/ van ,sumatra v]wijd]d1 9 het gezi*t4 ,dit eil& behoort tot de zoog5aamde attols ( koraal-eil&51 ev5 als die van d5 ,l[-ar*ipel1 wa> wij langs gev>5 w>54 ,nauwelijks _h het s*ip d5 +ang van het kanaal tuss*5 de ku/ en het rif b]eikt1 ( e5 d] bewon]s van het eil&1 e5 ,engels*man1 de he] ,lisk1 kwam bij ons aan boord1 en v]telde ons 9 we9ige woord5 de ges*i$5is d] kolonie4 ,ongeve] neg5 j>5 gel$51 _h iem& van tamelijk v]da*te reputatie1 e5 zek]e ,mr4 ,h>e1 e5 hond]dtal maleis*e slav51 met inbegrip van de k9d]51 d]wa>ts ov]gebra*t4 ,kort da>op ve/igde kapite9 ,ross1 die twee j>5 vroeg] deze /rek5 _h ond]zo*t1 zi* met zijn gez9 op het eil&2 de he] ,lisk1 luit5ant t] zee1 v]gezelde hem4 ,de maleis*e slav5 v]liet5 onmiddellijk hun eil&je en voegd5 zi* bij de li$5 van d5 he] ,ross2 hunne des]tie dwong d5 e]/5 volkplant]1 d5 he] ,h>e1 tot v]huiz54 ,de ,malei]s1 teg5woordig vrij v]kla>d1 zijn ook ind]daad ge5 slav5 me]1 hoewel zij 9 sommige opzi*t5 nog als zoodanig beh&eld word54 ,hunne doorga&e ontevr$5heid1 hunne wispelturigheid1 die h5 noopt voortdur5d van het e5e eil& na> het &]e te trekk51 miss*i5 ook de f\t5 d] be/uurd]s1 zijn oorzaak1 dat de toe/& d] kolonie ov] het algeme5 v]re van bevr$ig5d is4 ,v>k5s zijn de e5ige huisdi]5 die op het eil& gevond5 word51 welks geheele h&el en welva>t uitsluit5d afhankelijk is van zijn voornaam/e voortbr5gsel1 d5 kokospalm4 ,de uit de not5 gep]/e olie wordt uitgevo]d2 de vru*t5 zelve word5 na> ,s+apore en ,mauritius v]zond51 wa> zij ho(dzakelijk tot de b]eid+ van k]ry gebruikt word54 ,e5d51 kipp51 v>k5s vo$5 zi* met kokosnot52 zelfs e5e kolossale l&krab heeft van de natuur de noodige middel5 ontvang5 om deze vru*t te op55 en het m]g te et54 ,de bre$e gordel van koraalriff51 die de dusg5aamde lagune omsluit51 is bijna ov] d5 gans*5 omtrek bezet met e5 krans van ze] kle9e1 smalle eil&jes1 die t5 noord51 ond] d5 w9d1 e5 doorto*t op5 lat51 wa>door de s*ep5 op de re$e kunn5 kom54 ,zoodra ge de lagune zijt b9n5gev>51 wa*t u e5 v]rass5d s*oon s*\wspel4 ,het kalme1 held]e1 doors*ijn5de1 ondiepe wat] laat d5 witt51 eff51 fijn5 bodem zi54 ,de zon s*iet ha> /ral5 loodre*t n$] op dez5 reusa*tig5 kri/all5 spiegel1 en kleurt de wijde opp]vlakte met het pra*tig/e gro52 e5 gordel van held]wit1 s*itt]5d s*uim s*eidt dez5 he]lijk5 vijv] van de zw>e1 donk]e golv5 van d5 oceaan2 en de si]lijke blad]kron5 d] kokospalm51 op de eil&jes v]spreid1 zi* afteek55d teg5 d5 held] blauw5 hemel1 omlij/5 dez5 sm>agd5 spiegel1 wa>op zi* hi] en da> donk]e lijn5 van lev5de koral5 v]toon54 ,re$s vroegtijdig 9 d5 volg5d5 morg51 bevond ik mij op het eil& d] ,directie3 e5 /rook gronds1 niet veel me] dan e5ige hond]de ell5 bre$4 ,e5 witte kalklaag1 v]bl9d5d door de we]kaats+ van het felle li*t1 s*eidt dit eil&je van de lagune2 aan de buit5zijde wordt de ku/ v]d$igd door e5 bre$e en platte bank van koraalrots1 wa>op de golv5 d] zee brek54 ,met uitzond]+ van e5 we9ig z& nabij de lagune1 be/aat de bodem uit e5e sam5voeg+ van ronde koraalbrokk52 en alle5 de wond]b>e kra*t van e5 tropis* klimaat kan op dez5 onsam5hang5d51 drog5 en rotsa*tig5 bodem1 zulk e5 weeld]ig5 plant5groei 9 het lev5 roep54 ,niets si]lijk]s en bevallig]s to*1 dan deze kokospalm51 wi] gro5e blad]kron5 zi* als sam5vle*t5 bov5 toov]a*tige m9iatuur-eil&jes1 die hun voet met e5 r+ van zilv]wit z& omsluit54 ,de natuurlijke ges*i$5is dez] eil&5 is m]kwa>dig1 jui/ door de armo$e d] voortbr5gsel54 ,nev5s de kokospalm51 v]toon5 zi* hi] nog drie ( vi] &]e soort5 van boom51 wa>van de zad5 door de golv5 zijn aangevo]d1 en wa>van e5 ook go$ timm]h\t lev]t4 ,op e5 d] eil&jes groeit e5e guil&9a2 en mijne v]zamel+ van e5 tw9tigtal plant51 wa>van neg5ti5 tot v]s*ill5de soort51 en tot niet m9d] dan ze/i5 familin behoor51 bevat wa>s*ijnlijk d5 gans*5 rijkdom dez] sob]e flora4 ,aan de w9dzijde w]pt de br&+ zad5 en plant5 op de ku/2 boom/amm51 ook boom5 9 volkom5 /aat1 ja zelfs kanos van ,java1 word5 op deze riff5 en koral5 geworp54 ,met het oog op de ri*t+ d] /room5 en w9d51 me5t m5 te mog5 aannem51 dat deze boom5 en zad5 door d5 noord-we/elijk5 m\sson tot na> de ku/5 van ,nieuw-,holl& word5 g$rev51 van wa> de passaatw9d5 ze w$] t]ugvo]54 ,de zaadkorrels z\d5 op die wijze e5e ze]eis van zev5- tot a*?ond]d mijl5 aflegg51 zond] hunne groeikra*t te v]liez54 ,wat al kiem51 hi] en da> door d5 onmetelijk5 oceaan uitge/rooid6 ,bijna al de plant51 die ik van deze eil&5 heb m$egebra*t1 behoor5 tot soort51 die langs de ku/5 van ,indi groei54 ,indi5 de a&rijv5de zad51 op het /r&1 niet door vogels w]d5 opgepikt1 en indi5 de bodem gun/ig] 0 voor d5 plant5groei1 dan deze ope5/apel+ van koraalblokk5 kan zijn1 dan z\ weldra ook het afgeleg5/e dez] attols met e5e onv]gelijkelijk rijke flora prijk54 ,de lij/ d] l&di]5 is nog beknopt] dan die d] plant54 ,met e5 v]ongelukt s*ip van ,mauritius zijn e5ige ratt5 aangevo]d2 de e5ige l&vogels zijn e5 snip en e5 rie?o52 de /eltloop]s zijn1 na de zwempootig51 de voornaam/e en e]/e bewon]s dez] afgeleg5 /rek54 ,van kruip5de di]5 heb ik er ge5 &]e gevond51 dan e5 kle9e hag$is2 en met uitzond]+ van de sp9n51 die hi] 9 m5igte voorkom51 heb ik sle*ts d]ti5 soort5 van insekt5 kunn5 v9d51 wa>ond] e5 kev]2 e9delijk hui/ nog1 ond] afzond]lijke blokk5 koraal1 e5e kle9e mi]5soort4 ,ma> wanne] wij van deze onvru*tb>e a>de onze oog5 na> de zee w5d51 v9d5 wij da> e5 ov]vlo$ van lev54 ,het is bijna onbegrijpelijk welk e5 one9dig aantal organis*e wez5s de tropis*e zeen bevolk52 pra*tige hemelsblauwe viss*51 9 duiz5d]lei kleurs*ake]+51 spel5 9 de krek5 en de grott51 en v]s*eid5e zoophyt5 zijn v]wond]lijk s*oon van kleur4 ,de lange en smalle /rook51 wa>uit deze eil&jes be/aan1 zijn jui/ zoo hoog bov5 het gewone peil v]hev51 dat de br&+ koraalfragm5t5 op de ku/ kan w]p51 en de w9d da> kalka*tig z& kan ophoop54 ,e5 bre$e en /evige koraalbank bes*ut d5 buit5oev] en breekt de e]/e kra*t d] golv51 die &]s welhaa/ deze riff5 en klipp51 met al wat zij voortbr5g51 z\d5 v]niel5 en v]zwelg54 ,de oceaan en het va/el& s*ijn5 hi] elk&] de he]s*appij te betwi/52 breidt het l& ook langzam]h& zijn gebi$ uit1 dan h&hav5 to* de bewon]s d] wat]5 nog zoo lang mogelijk hunne oude re*t54 ,ov]al ziet ge v]s*ill5de soort5 van krabb51 die op ha> rug de s*elp5 v]vo]51 aan het naburige /r& ontro(d2 tallooze zeezwaluw51 /ormvogels1 meeuw51 zi5 u met hunne domme en toornige oog5 aan1 zwi]5 door de lu*t1 zitt5 9 di*te dromm5 op de takk5 d] boom51 v]ontre9ig5 de boss*5 met hunne vuile ne/54 ,ond] al deze gevleugelde lu*tbewon]s heb ik er ma> e5 gevond51 die ind]daad s*oon 0 te noem53 e5e kle9e bevallige zeezwaluw1 sneeuwwit van kleur4 ,met ha> s*itt]5d zw>t oog u gee/ig aanzi5de1 fladd]t zij za*tk5s voort1 /e$s 9 uwe nabijheid2 en ond] dit bevallige1 te$]e omhulsel1 z\dt ge bijna wan5 e5e vri5delijke1 ae!ris*e sylphide te zi51 die u ov]al volgt en gadeslaat4 ,zondag #c ,april4--,na afloop van d5 di5/1 g+ ik met d5 kapite9 ,fitz-,roy na> het etablissem5t1 op de uit]/e punt van e5 geheel met hooge kokospalm5 begroeid eil&je2 kapite9 ,ross en de he] ,lisk won5 hi] 9 e5 soort van loods1 aan de beide e9d5 op51 en t] zijde bekle$ met matt51 uit booms*ors gevlo*t54 ,de won+5 d] ,malei]s /aan aan d5 oev] d] lagune2 het geheel ziet er akelig en treurig g5oeg uit3 n]g5s e5 tu9tje ( beb\wd plekje grond4 ,al de inl&]s sprek5 dezelfde taal en hoor5 ?uis 9 d5 indis*5 ar*ipel2 zij zijn afkom/ig van ,borneo1 van ,celebes1 van ,java en ,sumatra4 ,hunne gelaat/rekk51 hunne kleur vooral1 gelijk5 op die d] bewon]s van ,tati2 sommige vr\w5 nad]5 me] tot de *9ees*e type4 ,deze li$5 s*ijn5 ze] arm2 9 de won+5 ziet ge v]geefs na> meubel5 om2 ma> de welg$ane k9d]5 s*ijn5 te pleit5 voor de vo$zame kra*t van kokosnot5 en s*ildpadvlees*4 ,op datzelfde eil& bev9d5 zi* de putt51 wa>uit de s*ep5 het b5oodigde dr9kwat] hal54 ,op het e]/e gezi*t s*ijnt het vreemd1 dat het wat] 9 deze putt5 rij/ en daalt met ebbe en vlo$4 ,m5 heeft bewe]d1 dat de putt5 met zeewat] w>5 gevuld1 dat door het z& gefiltre]d en van de z\tdeel5 gezuiv]d w]d4 ,ditzelfde v]s*ijnsel v9dt m5 ook op sommige lage eil&5 9 ,we/-,indi4 ,het saamgep]/e z& ( het poreuse koraal slurp5 het z\te wat] op1 ev5 als e5 spons2 de reg51 die op de opp]vlakte valt1 daalt natuurlijk tot het peil d] omr+5de zee1 da>bij e5e gelijke massa van z\t wat] v]plaats5de4 ,dit laat/e rij/ ( daalt met het getij2 de bov5/e laag van zoet wat] volgt die beweg+1 en wanne] de massa g5oegzame di*!id heeft1 grijpt er ge5e v]m5g+ van de beide wat]5 plaats4 ,ov]al wa> de bodem uit groote losse brokk5 be/aat1 is de toe/& &]s3 graaft m5 da> e5 put1 dan v9dt m5 brak wat]4 ,,ii4 ,d5 zesd5 ,april de$ ik met d5 kapite9 e5 to*tje op de lagune3 de va>geul sl+]t zi* tuss*5 fijn v]takte koral54 ,wij zag5 v]s*eid5e s*ildpadd51 die door twee onz] boot5 w]d5 a*t]volgd4 ,het ondiepe wat] is zoo held]1 dat de s*ildpad1 die ond]duikt en voor e5 oog5blik v]dwijnt1 bijna dadelijk w$] zi*tba> wordt4 ,al zeil5de volgt de boot ha> spoor2 de man op de voorple*t /a&e1 neemt het gun/ige oog5blik wa>1 w]pt zi* op het di]1 h\dt met beide h&5 d5 hals omklemd1 en laat zi* m$eslep51 tot hij de uitgeputte s*ildpad kan ov]mee/]54 ,het is a>dig om te zi51 hoe de twee boot5 elk&] voorbij/rev51 en de mann5 zi* voorov] 9 het wat] w]p51 om hunne prooi te v]volg54 ,aan d5 zoom d] lagune gekom51 /ek5 wij het kle9e eil&je ov]1 om hi]1 aan de w9dzijde1 de hooge zee op de ku/ te zi5 brek54 ,ik kan zelf niet jui/ zegg51 wa>om dit gezi*t zulk e5 diep5 indruk op mij maakte3 die bevallige kokosboom51 die lijn5 van gro5e hee/]s1 die vlakke /rook gronds--e5 s*ijnba> zoo nietige en to* onov]komelijke slagboom--met v]/rooide blokk5 bezaaid2 e9delijk die franje van s*uim5de golv51 die om de riff5 br&54 ,als e5 onv]w9nelijke1 alles v]nietig5de vij&1 vo]t de g$u*te oceaan zijne dond]5de golv5 t5 aanval2 en to* wordt hij t]uggeslag51 ov]wonn51 met de s*ijnba> e5v\dig/e middel54 ,to* ontziet hij de koraalrots5 niet1 wi] reusa*tige fragm5t51 ov] het /r& v]spreid1 van zijne ma*t getuig52 hij sluit ge5 vr$e en gunt ge5 ru/2 de lange br&+1 opgezet door de za*te ma> onoph\delijke w]k+ d] passaatw9d51 die altijd 9 e5e zelfde ri*t+ ov] deze matelooze uitge/rek!id waai51 doet de golv5 bijna zoo hoog rijz5 als bij hevige /orm5 9 onze gematigde lu*t/reek2 het ru/eloos geweld di] ma*tige wat]5 zi5de1 zijt ge ov]tuigd dat de h>d/e rots1 porfi]1 graniet ( kw>ts1 9 het e9d door deze onw$]/aanb>e kra*t z\ word5 ond]mijnd en v]nietigd3--en to*1 deze lage1 n$]ige /r&5 blijv5 v]w9na>s 9 d5 vreeselijk5 /rijd4 ,dat komt1 omdat e5 &]e ma*t zi* 9 d5 /rijd heeft gem5gd4 ,de geheimvolle organis*e kra*t maakt zi* e5 voor e5 mee/] van deze atom5 van koolzure kalk1 en zond]t ze af van het kok5de s*uim1 om ze saam te v]b9d5 9 e5 symmetris*5 b\w4 ,wat doet het er toe1 ( de gi]5de /orm bij duiz5d5 reusa*tige rotsblokk5 wegsl+]t3 wat v]mag hij op d5 duur teg5 d5 ru/elooz5 arbeid van myriad5 ar*itect51 dag en na*t voortw]k5de4 ,hi] zi5 wij1 met onze eig5e oog51 hoe het weeke en slijmige li*aam van de polyp1 door de wond]volle w]k+ d] kra*t5 des lev5s1 zegepraalt ov] de onb]ek5b>e me*anis*e kra*t van de golv5 des oceaans1 wa>aan no* de m5s*elijke kun/1 no* de onbezielde voorw]p5 d] natuur we]/& kunn5 bi$54 ,e]/ vrij laat ke]d5 wij aan boord t]ug1 da> wij ons lang 9 de lagune hadd5 opgeh\d5 om de koraalveld5 te ond]zoek51 en vooral de reuz5s*elp van d5 *ama1 die1 tot aan d5 dood van het weekdi]1 de h& gevang5 h\dt1 welke zi* ond] de s*elp waagt4 ,het v]wond]de mij1 aan het bov5e9de d] lagune1 e5 plek te v9d5 van ongeve] twee kilomet]s 9 het vi]kant1 bezet met fijn getakte koral51 all5 dood en v]rot1 hoewel nog ov]e9d /a&e4 ,ik vond e*t] de v]kl>+ van dit v]s*ijnsel4 ,zoodra zij aan de lu*t1 aan de w]k+ d] zonne/ral5 zijn blootge/eld1 /]v5 deze zoophyt52 zij reik5 dan ook nooit hoog] dan tot het peil d] laag/e voorja>sgetijd54 ,nu 01 volg5s oude ka>t51 dit eil& vroeg] door ond]s*eid5e kanal5 doorsn$51 zoo als nog h$5 blijkt uit de boom51 die op de punt5 wa> de /rook5 gronds s$]t aane5 zijn geslot51 blijkba> jong] zijn dan eld]s4 ,9 di5 toe/& van het rif w]d bij i$]5 /]k5 w9d1 die e5 groote massa wat] op de ku/ wi]p1 het peil d] lagune me] ( m9 v]hoogd4 ,teg5woordig wordt niet alle5 de wat]massa niet me] v]me]d]d door de /room+5 van buit51 ma> het wat] wordt ook door de kra*t van d5 w9d t]ugg$rev54 ,van da> dat1 zoo als re$s is wa>g5om51 aan het bov5e9de van de lagune1 de vlo$1 bij /]k5 w9d niet zoo hoog rij/ als bij w9d/ilte4 ,dit v]s*il van peil1 hoeze] we9ig beteek55d1 is de oorzaak van d5 dood d] koral51 die de uit]/e gr5s wa> zij kunn5 lev51 hebb5 b]eikt4 ,e5 &]maal g+ ik het eil& ,we/ bezoek51 e5 d] vru*tba>/e van de geheele groep1 wa> de kokosboom5 kra*tige spruit5 voortbr5g51 die 9 hunne s*aduw bloei51 en wa>van de lange takk5 bevallige prieel5 vorm54 ,om al de bekoorlijkheid dez] betoov]5de boss*ages te kunn5 wa>de]51 moet m5 zelf 9 di5 lomm] hebb5 ne]gezet51 en zi* hebb5 v]ga/ aan de friss*e1 he]lijke kokosmelk4 ,e5 bre$e baai1 met zuiv] zilv]wit z& bevlo]d1 volkom5 eff51 en alle5 bij hooge vlo$5 met wat] gevuld1 dr+t1 met bevallige bo*t51 door 9 de di*te boss*ages van het eil&2 bov5 het ondiepe wat] wiegel5 zi* de slanke /amm5 en wuiv5de kron5 d] kokospalm52 en uit de wijde zee waait u de friss*e koelte v]kwikk5d teg54 ,ik sprak zoo ev5 van de birgos1 e5e krabbe1 die zi* met kokosnot5 vo$t1 en die op deze eil&51 wa> zij 9 groote m5igte gevond5 wordt1 e5e mon/]a*tige grootte b]eikt4 ,indi5 de birgos al niet tot het gesla*t d] kluiz5a>skreeft5 behoort1 dan is zij er to* ze] na aan v]want4 ,h>e beide voorpoot5 loop5 9 zw>e en /]ke s*>5 uit4 ,ik z\ het niet mogelijk hebb5 gea*t1 dat dit s*elpdi] e5 kokosnoot1 van al ha> omhulsels voorzi51 kon op552 ma> de he] ,lisk v]zek]de mij1 dat hij dit me]mal5 met eig5 oog5 _h gezi54 ,het di] v]s*eurt e]/ het buit5/e bekle$sel1 vezel voor vezel2 v]volg5s timm]t hij met zijne h>de s*>5 op de s*il1 /e$s op dezelfde plaats1 tot er e9delijk e5e op5+ ont/aat4 ,dan w5dt hij zi* om1 en haalt1 met behulp van zijne dunne a*t]poot51 de witte m]ga*tige zelf/&igheid uit de geop5de noot4 ,dit is wel e5 d] m]kwa>dig/e voorbeeld5 van in/9kt1 die mij bek5d zijn2 niem& z\ ooit op het v]mo$5 zijn gekom51 dat het 9 de b$oel+ d] natuur lag1 e5 ond]l+ v]b& te vorm5 tuss*5 d5 b\w van de krabbe en van d5 kokosnoot4 ,de birgos1 die zi* ov] dag aan l& oph\dt1 gaat1 na> m5 zegt1 i$]e na*t na> de zee2 de jong5 v]toev5 e5ig5 tijd op de ku/1 wa> zij gebor5 word54 ,deze krabb5 won5 9 diepe gat5 ond] de wortels d] boom51 wa> zij zi* e5 soort van ne/ mak5 van groote hoeveelh$5 uitgeploz5 kokosvezels4 ,de ,malei]s nem5 de vezels weg1 om er t\w van te mak54 ,de birgos lev]5 e5 uitnem5d vo$sel2 ond] d5 /a>t d] groot/5 v9dt m5 e5e massa vet1 die1 gesmolt51 e5 kw>t fles* ze] held]e olie oplev]t4 ,m5 heeft v]haald dat deze krabbe 9 de kokosboom5 klaut]de1 om de vru*t5 af te plukk54 ,dat komt mij ev5wel onmogelijk voor4 ,bij d5 p&anuspalm z\ dit gemakkelijk] gaan2 ma> de he] ,lisk heeft mij v]zek]d1 dat1 op deze eil&51 de birgos zi* v]g5oegt met de afgevall5 not54 ,tot mijne groote bevreemd+ ontdekte ik1 dat twee koraalsoort5 van het gesla*t d] ,millepor5 7,m4 complanata et alcicornis71 het v]mog5 hadd5 om te /ek54 ,ha> takk5 ( /okk51 zijn1 9 /$e van week1 als zij uit het wat] kom51 h>d en ruw1 en v]spreid5 e5 /]k5 en onaang5am5 geur4 ,9 aanrak+ met de huid gebra*t1 v]oorzak5 zij e5e soortgelijke gewa>word+ als de br&netel4 ,vele &]e di]5 van deze klasse zijn 9 het bezit van ditzelfde middel van aanval ( v]d$ig+3 9 de indis*e zeen v9dt m5 zelfs e5 soort van /ek5d zeewi]4 ,twee soort5 van vis*1 die tot het gesla*t d] papegaaiviss*5 behoor5 en hi] veelvuldig voorkom51 lev5 uitsluit5d van koraalpolyp52 beid5 zijn pra*tig blauw en gro51 met s*itt]5d5 we]s*ijn2 de e5e soort h\dt zi* alle5 op 9 de lagun51 de &]e 9 de br&+ langs d5 buit5zoom d] riff54 ,de he] ,lisk heeft me]mal5 gezi51 hoe gans*e s*>5 dez] viss*51 met hunne /]ke kak51 aan de topp5 d] koraaltakk5 knaagd54 ,ik heb e5 di] viss*5 geop5d1 en vond de +ew&5 uitgezet1 opgevuld met e5e gele kalka*tige /( en e5 z&a*tige pap4 ,,iii4 ,9 d5 morg5 van d5 twaalfd5 ,april v]liet5 wij de lagun5 en zett5 ko]s na> ,ile de ,france4 ,ik v]blijd mij1 dat ik deze attols heb bezo*t3 zij behoor5 to* ind]daad tot de wond]5 d] w]eld4 ,volg5s de peil+5 van kapite9 ,fitz-,roy1 die op e5 halve mijl af/&s van het /r&1 met e5 lijn van ruim zesduiz5d voet l5gte ge5 grond kon b]eik51 s*ijnt het eil& te be/aan uit e5 hoog5 ond]zees*5 b]g1 wa>van de loodre*te w&5 /eil] afvall5 dan die van d5 /eil/5 vulkanis*5 kegel4 ,de top1 9 de g$aante van e5 rond5 holl5 s*otel1 heeft e5 diamet] van om/reeks ti5 mijl52 en 9 deze ontzaggelijke massa is er ge5 enkel fragm5t1 ge5 enkel deeltje1 dat niet het m]k draagt d] organis*e sam5/ell+4 ,wat beteek55 de pyramid5 en de reusa*tig/e run51 v]gelek5 bij deze b]g5 van /e51 op elk&] ge/apeld door de w]k+ van v]s*ill5de soort5 van zoo bij uitnem5dheid kle9e1 brooze di]tjes8 ,de lagun5-eil&51 na> hun indis*5 naam attols ( attol5 g5oemd1 zijn wel de m]kwa>dig/e van deze koraal=maties1 en hebb5 met re*t te all5 tijde de bewond]+ d] reizig]s opgewekt4 ,het is dan ook e5 zond]l+ gezi*t1 die krans van riff5 en kle9e eil&51 door e5 r+ van s*uim omgev51 en met zijn gordel van gro5 e5 groote kom van held] wat] omsluit5d4 ,de e]/e reizig]s1 die deze attol5 ontdekt51 v]beeldd5 zi* dat de koraalpolyp5 uit in/9kt die groote kr+5 b\wd51 om zi* 9 de b9n5-lagune e5 veilig v]blijf te v]zek]54 ,ma> de /]k] en zwa>d] geb\wde soort51 wi] groei aan de buit5r&5 to* de onmisb>e voorwa>de is van het be/aan d] riff51 kunn5 niet lev5 9 de /ille b9n5wat]5 van het eil&1 wa>9 &]e fijn v]takte koral5 ti]54 ,de zoo ev5 v]melde hypo!se ond]/elt dus1 dat v]s*ill5de soort5 van polyp5 tot e5 geme5s*appelijk doel z\d5 hebb5 saamgew]kt2 ma> 9 de geheele natuur is ge5 twe$e voorbeeld van zulk e5e sam5w]k+ te v9d54--,de lat] algeme5 aang5om5 !orie le]de dat de attol5 ru/5 op ond]zees*e krat]s2 ma> hi]teg5 /rijd5 de g$aante en de uitge/rek!id van sommige dez] riff51 zoo go$ als het aantal en de ond]l+e v]h\d+ van &]54--,e5 d]de1 s*ijnba> jui/] me5+ w]d door ,*amisso voorge/aan4 ,volg5s hem is de groei en ontwikkel+ d] koral5 kra*tig]1 na>mate zij me] blootge/eld zijn aan d5 vlo$ en de ebbe d] op5 zee2 de koral5 aan d5 buit5r& ontwikkel5 zi* altijd het e]/ en kra*tig/ uit d5 geme5s*appelijk5 grondslag1 en bepal5 da>door d5 eig5a>dig5 cirkelvorm van het rif4 ,hi]1 ev5 als 9 de hypo!se d] krat]s1 wordt e*t] e5e belangrijke bijzond]heid ov] het ho(d gezi53 deze zoophyt5 7talrijke peil+5 hebb5 het bewez57 kunn5 niet me] lev5 en w]k5 b5$5 e5e diepte van d]tig ell52 op welke grondslag5 hebb5 zij dus hun /evig geb\w opgetrokk58 ,het is niet aan te nem51 dat 9 deze onpeilb>e uitge/rekte zeen1 op zoo groot5 af/& van het va/el&1 wa> het wat] zoo held] is1 het z& zulke va/e massaas met /eil afvall5de zijd5 z\ hebb5 gevormd1 ( wel bank5 van e5ige hond]de mijl5 l5gte1 om aldus de grondslag5 te b]eid51 wa>op de polyp5 kond5 b\w54 ,ev5 onwa>s*ijnlijk is het1 dat door de w]k+ van opheff5de kra*t51 ov] deze onmetelijke uitge/rek!id1 tallooze rotsbank5 omhoog z\d5 zijn getild1 en wel jui/ tot het punt1 wa> de polyp5 zi* kunn5 ve/ig51 dat wil zegg5 tot tw9tig d]tig el b5$5 de opp]vlakte des wat]s4 ,indi5 dus de grondslag51 wa>op de koral5 de attols optrokk51 ge5 z&b]g5 zijn2 indi5 t] b]eik+ van de gew5s*te hoogte1 de bodem zi* ook niet zoo gelijkmatig heeft kunn5 opheff51 dan volgt da>uit noodzakelijk dat hij g$aald moet zijn4 ,dat is de e5ig mogelijke oploss+4 ,zoo zijn dan b]g na b]g1 eil& na eil&1 langzaam 9 de golv5 v]zonk51 telk5s nieuwe grondslag5 aanbi$5de voor de con/ructin d] koraalpolyp54 ,ik kan voor dit v]s*ijnsel ge5e &]e v]kl>+ v9d53 aangezi5 al deze eil&5 ma> ev5 bov5 d5 wat]spiegel uit/ek51 en zij all5 door koraalpolyp5 geb\wd zijn1 moet5 all5 ook ru/5 op e5 grondslag1 die op dezelfde diepte is gelegd4 ,behalve de attol51 ond]s*eidt m5 nog de /r&- ( ku/riff51 en de zoog5aamde b&5 van koraal4 ,de /r&riff5 /rekk5 zi* soms 9 re*te lijn uit voor de ku/ van e5 ( &] va/l& ( groot eil&2 sommig5 omr+5 ook wel kle9]e eil&52 all5 word5 van het l& ges*eid5 door e5 bre$ en tamelijk diep kanaal1 ov]e5kom5de met de lagune 9 het b9n5/e d] attol54 ,ind]daad e5e m]kwa>dige con/ructie6 ,bij het eil& ,bora-,bora1 bij voorbeeld1 9 de ,/ille ,zuidzee1 is de koraalbank 9 l& v]&]d2 ma> de witte lijn van hoogga&e s*uim5de br&+1 hi] en da> afgebrok5 door kle9e1 lage1 onzam5hang5de eil&jes1 met kokosboom5 beplant1 vormt e5 s*]pe s*eid+ tuss*5 de donk]e golv5 van d5 oceaan en de kalme opp]vlakte van het b9n5kanaal1 wa>van de held]e wat]5 e5 /rook alluviaal-grond besproei51 uitg$o/ met de rijk/e en weeld]ig/e s*epp+5 d] ke]kr+54 ,deze /rook l&s1 prijk5de 9 de s*itt]5d/e kleur5pra*t1 ligt aan d5 voet van /eile en woe/e rots5 en b]g51 die het middelpunt des eil&s innem54 ,deze gordels van koral5 v]s*ill5 ond]l+ ze] 9 l5gte4 ,het koraalrif1 dat de ku/ van ,nieuw-,cal$oni aan de e5e zijde omgeeft1 heeft e5e uitge/rek!id van niet m9d] dan hond]dd]tig tot hond]dve]tig mijl54 ,elk rif omvat1 op ongelijke af/&51 e51 twee ( me] rotsige eil&5 van ongelijke hoogte2 9 e5 dez] riff5 telt m5 ongeve] e5 dozijn zulke eil&jes4 ,niet m9d] ongelijk is de diepte van het kanaal2 gemiddeld b$raagt zij van ti5 tot d]tig vadem51 ma> somwijl5 daalt de bodem tot zes-en-vijftig vadem54 ,aan de b9n5zijde loopt het rif doorgaans met za*te glooi+ 9 het kanaal ( de lagune af2 ze] zeld5 daalt het loodre*t na> b5$51 als e5 muur van twee- ( driehond]d voet4 ,ev5 als bij de attol5 /ijgt ook hi]1 aan de buit5zijde1 de /eile rots1 van d5 bodem d] zee1 loodre*t na> bov54 ,v]wond]lijk s*\wspel6 ,wij zi5 e5 eil&1 als e5e /]ke ve/+ op e5 hoog5 ond]zees*5 b]g geb\wd1 bes*]md door e5 reusa*tig5 wal van koraalrots51 altijd aan de buit5zijde /eil afvall5de1 wa>van de top e5 bre$ t]ras vormt1 en wa>9 van af/& tot af/&1 wijde op5+5 zijn gelat51 om vaak zelfs d5 groot/5 s*ep5 toegang te gev5 tot de bre$e kalme gra*t54 ,wat ov]ig5s het koraalrif zelf betreft1 be/aat er1 wat g$aante en con/ructie aangaat1 hoeg5aamd ge5 ond]s*eid tuss*5 e5 attol en zulk e5 bank4 ,zoo als de geograaf ,balbi ze] te re*t opm]kt1 is e5 eil&1 door e5 koraalbank omslot51 niets &]s dan e5 attol1 uit welks lagune e5 twe$e eil& oprij/2 d5k u dit laat/e weg1 en ge hebt e5 zuiv]5 attol4 ,e9delijk moet5 wij nog meld+ mak5 van de zoog5oemde koraalb&51 die de eil&5 en va/el&5 omgev51 wanne] zij niet omzoomd zijn met alluviaal t]re954 ,daalt de bodem plotsel+ 9 zee af1 dan vorm5 die smalle riff51 nauwelijks e5ige ell5 van het /r& v]wijd]d1 als het w>e e5 l9t ( franje langs de ku/4 ,loopt het /r& met za*te glooi+ na> b5$51 dan /rekt het rif zi* v]d] uit2 somwijl5 zal het zi* tot e5 twee kilomet]s van d5 oev] v]wijd]52 dan kan m5 zi* door peil+5 ov]tuig51 dat aan de buit5zijde van het rif de hell+ van d5 bodem zi* voortzet1 da> het koraal nooit diep] daalt dan d]tig el b5$5 de opp]vlakte d] zee4 ,ook zulk e5 rif v]s*ilt niet wez5lijk van de attols ( de koraalbank52 da> zulke bank5 e*t] small] zijn1 hebb5 zij ook m9d] eil&5 gevormd4 ,de ontwikkel+ d] koral51 altijd het /]k/e aan de buit5zijde1 en het t]ugvall5 d] bez9ksels /e$s aan de b9n5zijde1 w]k5 sam5 om d5 buit5r& van het rif me] te v]hoog52 tuss*5 d5 koraalb& en d5 oev] bev9dt zi* e5 kanaal van e5ige voet5 diepte1 met z&ig5 bodem4 ,elke !orie omtr5t de vorm+ d] koral51 die het ont/aan d] /r&riff51 d] koraalb&5 en d] attol5 onv]kla>d laat1 moet als onvoldo5de word5 afgewez54 ,onze ond]zoek+5 hebb5 er ons toe geleid1 de voortdur5de v]lag+ aan te nem5 van uitge/rekte opp]vlakt5 van d5 zeebodem1 wa> nu nog duiz5de eil&5 gevond5 word51 die zi* niet bov5 het peil v]heff51 wa>op w9d en golv5 z& en &]e voorw]p5 kunn5 opw]p51 en die to* het w]k zijn van zoophyt51 welke niet b5$5 zek]e1 vrij bep]kte diepte kunn5 lev5 en arbeid54 ,/ell5 wij dat e5 eil&1 door e5 r+ van riff5 omgev51 langzam]h& daalt1 ( wel plotsel+ e5ige voet5 zakt1 dan zull5 de koral51 door de br&+ d] zee besproeid1 en kra*tig 9 hunne ontwikkel+ bevord]d door d5 geweldig5 s*ok d] hoogga&e golv51 die hun vo$sel aanvo]51 weldra w$] de opp]vlakte hebb5 b]eikt4 ,da> intuss*5 het wat] voortdur5d v]d] op het /r& dr+t en het eil& altijd lag] en lag] zakt1 en dus ga&eweg 9 omvang afneemt1 zal de ruimte tuss*5 het /r& en het rif /e$s groot] word52 en het aldus gevormde bre$e kanaal zal me] ( m9d] diepte hebb51 na> gelang van de dal+ van d5 grond1 de ope5hoop+ van bez9ksels1 en de ontwikkel+ d] fijn getakte koral51 de e5ig51 die 9 deze lagun5 lev5 kunn54 ,zoo v]kla>t het zi*1 dat bij het t]ugtrekk5 van het /r&1 de riff5 die d5 oev] omgord51 hoewel nu da>van losgemaakt1 to* de g$aante beh\d5 d] ku/1 wa> omhe5 zij gewro*t zijn2 zoo word5 de b&5 van koraal /r&riff51 die somwijl5 tot vijfti5 mijl5 van de a*t]ligg5de ku/ v]wijd]d zijn4 ,is het nu1 9 plaats van e5 eil&1 e5 groot va/ l&1 dat deze dal+ ond]gaat1 dan h]haalt zi* hetzelfde v]s*ijnsel1 ma> op groot] s*aal4 ,de b]g5 word5 langzam]h& eil&jes1 op groot5 af/& omr+d door het koraalrif1 dat1 wanne] e9delijk ook de b]gtopp5 zelv5 ond] de golv5 v]dwijn51 9 e5 attol v]&]t1 dat als e5 reuz5r+ e5 onmetelijk5 vijv] omsluit4 ,tot dusv]re de bes*\w+5 van ,d>w91 die vooral ook ov] het ont/aan d] koraalbank5 en riff5 e5 nieuw li*t heeft do5 opgaan4 ,het zal welli*t onz5 lez]s niet ongevallig zijn1 iets nad]s omtr5t deze wond]lijke koraal=matin te v]nem54 ,zoo als bek5d is1 bevat het zeewat] ongeve] #c #a_/b pct4 va/e /(f51 namelijk kalkz\t51 kalium1 kiezelzuur1 jodium1 enz4 ,hoewel nu de hoeveelheid dez] /(f5 op zi* zelve uit]/ g]+ is1 spel5 zij to*1 en met "n de kalk en kw>ts1 e5e ze] groote rol4 ,wi]5 en zeeplant5 nem5 kalk1 kw>ts1 kalium- en jodiumv]b9d+51 uit het wat]1 9 h>e bew]ktuigde weefsels op2 weekdi]51 polyp5 en s*aaldi]5 mak5 van kalk en kw>ts hunne s*elp51 koraal/okk51 s*al5 en s*ild54 ,sommige koraalpolyp51 voornamelijk van de gesla*t5 ,millepora1 ,a/raea1 ,me&r9a en ,c>iophyllia1 lev51 di*t op e5 g$rong51 9 groote massaas nev5s en op elk&]2 en hunne won+51 uit kalka*tige /(f5 saamge/eld1 vorm5 de koraalbank5 ( riff51 wa>van wij bov5 sprak54 ,zoo als wij zag51 reik5 deze koral5 nooit diep] dan tot om/reeks d]tig el ond] de opp]vlakte d] zee1 en v]heff5 zij zi* ev5m9 bov5 het peil van middelb>5 vlo$4 ,zij behoev5 om wel te kunn5 g$ij51 e5 niet al te diep51 va/5 grond1 en kalkh\d5d zeewat]1 dat e*t] no* slijk1 no* z& moet bevatt51 omdat die /(f5 voor het lev5 d] polyp5 s*adelijk s*ijn5 te zijn4 ,d>w9 zegt1 dat de polyp5 die de buit5r&5 d] riff5 vorm51 tot e5e &]e soort behoor51 dan die 9 de lagun5 ( vijv]s word5 aangetr(f52 voor de e]/5 is e5 /]k bewog5 zee met felle br&+1 e5e lev5svoorwa>de2 de laat/5 da>5teg5 kunn5 alle5 9 /il wat] tot ontwikkel+ kom54