----------------------------------------
------------------------                
,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3          
,de tek/ 9 dit be/& wordt we]gegev5 9 de
 orig9ele1          v]\d]de spell+4 ,er 
is ge5 pog+ g$aan de tek/ te            
mod]nis]54                              
,bladzijde-numm]+ is v]wijd]d4          
,afgebrok5 woord5 aan het       e9de van
 de regel zijn /ilzwijg5d h]/eld4       
,voetnot5 zijn       v]plaat/ na> het   
e9d van de al9ea met de v]wijz+4        
,de 9 het orig9eel als cursieve tek/ is 
we]gegev5 als           cursief4 ,vette 
tek/ is we]gegev5 als vet2              
,ov]duidelijke druk- en spelf\t5 9 het  
orig9eel zijn            gecorrige]d4   
,v>iaties 9 spell+ zijn beh\d53         
met_/zond]       koppeltek54            
,aan het e9d van het boek volgt e5      
ov]zi*t van de                          
aangebra*te correcties4                 
,de illu/raties zijn bes*ikba> bij de   
html-v]sie van dit         e-boek op    
https3_/_/www4gut5b]g4org_/             

----------------------------------------
------------------------                
,,oorlogsfilos(ie4                      
,,oorlogsfilos(ie                       
,,door                                  
,,leo ,,polak      ,privaat-doc5t 9 de  
,k5nisle] aan de ,univ]siteit van       
,am/]dam4                               
,de ,eik is de ,kon+ d] bom501          
zei de ,m5s4                            
,precies01 zei het ,v>k51 aan de        
vru*t5 k5t m5 de boom04                 
drukk]sm]k                              
,,am/]dam4--#aiae4--,w4 ,,v]sluys4      
,,boek- ,,en ,,kun/drukk]ij ,v_/,h      
,,roel(fz5-,h,,bn]  ,,van ,,sant51      
,,am/4          ,decoratieve illu/ration
          ,,oorlogsfilos(ie4#a    #a    
,voor de druk ietwat uitgew]kte ,op5b>e 
,les1 wa>mee de s*rijv]       zijn      
colleges heeft geop5d op #cj ,oktob]    
#aiad4          ,i4 ,,inleid+4 ,,teg5   
,,/e9metz' ,,me?ode4    ,de ,am/]damse  
,fakulteit van ,lett]5 en ,wijsbege]te  
is op  tweerlei speciale wijze bij de   

oorlog betrokk53 ,pr(4 ,,gu/ave ,,coh5  
demon/re]t 9 ,frankrijk als l&sv]d$ig]1 
9 lev5d5 lijve na>  wij hop51 de        
onb]ek5b>e v]spill+ van begaafdheid en  
gee/elike  v]mog5s1 aan het huidig      
oorlogvo]5 eig5 en ,pr(4 ,,/e9metz gaf  
9 zijn ,die ,philosophie des ,krieges0  
wel de be/e pr9cipile  v]d$ig+ van de   
oorlog4 ,e5 en &] gaf mij aanleid+ om de
 nieuwe  cursus te op55 met e5 ov]d5k+  
van het oorlogsvraag/uk aan de  h& van  
,,/e9metz' w]k1 dat hi] dan tev5s zijn  
we]legg+ v9de1  zov] dit 9 zo kort be/ek
 mogelik is4    ,want wie bij het wo$5  
van de krijgsmolo* de zoete v]zo55de    
troo/ van di5s v]borg51 diep]           
r$elikheid1 re*tva>digheid en           
m5sliev5dheid voor e5 geva>like illusie 
h\dt1 voor hem is het  pli*t en ook e5  
we9igje gemo$sbevr$ig+ bij het dageliks 
gevoel  van mat]ile ma*teloo%eid1 hem   
altans gee/elik zijn re*t van  be/aan   
voor de toekom/ te betwi/54    ,m5      
v]wa*te niet al te veel van onze titel1 
die sle*ts e5 t]ugslag  is op die van   

bov5g5oemd boek--en op e5 algem5]       
spraakgebruik3  de oorlogsv]d$ig+ nl4   
pleegt zi* oorlogsfilos(ie te noem54    
,ges*i$de dit alle5 op de grond51 die   
,,/e9metz voor zi* aanvo]t  9 zijn      
voorr$e3 ni*t e9e ,/reits*rift zu lief]n
 w> me9 ,ziel1  sond]n e9e ,philosophie1
 d4 h4 e9e ,an/r5gung na* allseitig]    
und tief/] ,erfassung d] ,probleme01 we 
z\d5 er vr$e mee kunn5  hebb54 ,ma> mee/
 is wel e5 &]e bijg$a*te mee 9 't spel3 
ond]  filos(ie pleg5 buit5/a&]s e5 le]  
te v]/aan1 die vr$e heeft  met alles1   
zelfs met oorlog1 imm]s3 alles heeft z'n
 vr en z'n  teg51 alles ligt op zijn    
mani] 9 de r$e--en zo spreekt m5 dan  wl
 van filos(iese b]u/+1 onv]s*illigheid (
 kalmte1 ma> niet  van filos(iese       
op/&igheid444 e5 e5zijdigheid1 die de   
filos(ie  zi* niet mag lat5 aanleun54   
,zo hoopt dan onze ov]d5k+ van het      
oorlogsprobleem en onze kritiek op de   
oorlogsfilos(ie0 niet m9d]  filos(ies0  
te zijn1 dan deze zelf--al wet5 we wel1 
dat m5 van de  wijsbege]te1 de ,kon+90  

d] wet5s*app51 niet hoog g5oeg kan  d5k5
 en dat ha> alzijdigheid en diepte1 ha> 
bes*\w+ d] d+5  sub specie aet]nitatis01
 9 het li*t d] eeuwigheid1 e5 sle*ts van
  v]re te b5ad]5 ideaal blijft4         
,splits5 wij de wijsbege]te na> de trant
 9 ,k5nisle]1 ,metaphysica  en ,e?ica1  
dan zull5 wij ov] ,oorlog en ,k5nisle]0 
h$5 niet  sprek51 al br5gt oorlog ons 9 
aanrak+ met al de problem5 van  me?ode1 
van biezond]e wettelikheid 9 natuur0 en 
ges*i$5is0 en  d]g4 ,en ov] ,oorlog en  
,metaphysica0 wil ik hi] sle*ts n opm]k+
  mak53    ,hoeze] deze oorlog ons ook  
moge s*okk51 ons gee/elik ev5wi*t  moet5
 wij er niet bij v]liez54 ,m5 heeft mij 
van ge5sz9s  opp]vlakkige zijde         
gevraagd1 ( mijn w]eldbes*\w+ teg5 dit  
gebeur5 be/& 01 er raad mee wi/4 ,en nu 
z\ ik will5 antwoord53  wanne] deze     
oorlog iem&s w]eld- en lev5sbes*\w+     
ges*okt  heeft1 dan heeft hij aan hem e5
 go$ w]k g$aan1 dan is hij de           
re*tva>dige re*t] ov] het voze1 v]molmde
 gewee/1 wa>voor  zijn v]d$ig]s hem ook 

9 de w]eld da>buit5 h\d54 ,want ( wat   
troepjes m5s5k9d]5 op ons waanwijs      
a>dbolletje elka> e5s we]  be/ok5 9     
oorlog dan wel 9 vr$e1 da> draait ons   
zonne/elsel  ru/ig om door1 onze        
buurzonn5 bekomm]5 er zi* alli*t nog    
m9d]  om en de kosmos blijft de kosmos1 
z9ne-beeld van dezelfde eeuwige         
w]kelikheid4 ,ma> ook van zuiv]         
gee/elik-m5selik /&punt is er 9  onze   
vre$zame0 maats*appij met ha> wor/el+ om
 het be/aan zoveel  ontb]+ en v]kwijn+1 
zoveel /]v5s- en d]v5sell5de1 zoveel    
wre$heid1 onv]di5d le$ en triumf]5d     
onre*t1 dat het probleem  van het       
kwaad01 van de zonde01 van lev5/ragiek  
en w]eldbes*\w+  door oorlog ( vr$e niet
 gewijzigd1 niet e5s g]aakt wordt4      
,zulke  problem5 ligg5 diep] dan het    
sle*ts betrekkelik v]s*il tuss5  *ronies
 vr$es- en akuut oorlogswee4 ,9 die z9  
heeft ind]daad oorlog  met wijsbege]te  
niets te mak54           99       99    
99       99       99    ,ov] ,oorlog en 
,e?ica0 zull5 wij het 9 ho(dzaak moet5  

hebb54 ,we  rak5 hi] de grote problem5  
van fatum en m5selike wil1 fatalisme en 
det]m9isme1 causaliteit en doel/ell+1   
individu en geme5s*ap1 de  v]h\d+ van   
nuttigheid en z$elikheid1 sociaal       
utilisme en autonome  gez9dheidsmoraal4 
,ov] dit alles zull5 wij niet 9 d5 br$e 
sprek51  ma> 9 de loop van ons betoog   
zal het zi* vanzelf do5 geld54  ,do* op 
n punt moet5 wij uitdrukkelik wijz53 de 
erk5n+ van  het oorzakelikheidsbeg9sel1 
ook voor het t]re9 van het gee/elik  en 
maats*appelik lev51 m4 a4 w4 het        
det]m9isme en de da>uit  voortvloei5de  
noodzakelikheid van alle gebeur5 br5gt  
ge5sz9s  fatalisme mee1 sluit 's m5s5   
wil1 m5selik b]aad en beleid1 niet      
buit5 de oorzakelike faktor5 van 's     
w]elds v]loop4 ,integ5deel1  ons will5  
en bewu/ +rijp5 is ev5ze] oorzaak als   
gevolg4 ,het  det]m9isme1 wel v]re van  
's m5s5 v]antwoordelikheid op te  heff51
 is er grondslag en voorond]/ell+ van4  
,en hoe /]k ook  de v]leid+ moge zijn om
 e5 v]s*ijnsel als de oorlogsbanjir die 

ov] hele volk]5 losbreekt met elem5tair 
geweld1 te bes*\w5 als  e5 natuurramp1  
als e5 fataliteit1 die bov5 alle        
m5s5ma*t en 's  m5s5 aansprakelikheid   
uitgaat1 uitdrukkelik di5t hi]          
va/ge/eld3  oorlog is m5s5w]k2 niet door
 de natuur buit5 de m5s1 ma> door       
v]antwoordelike m5s5 wordt oorlog       
voorb]eid1 georganise]d1  v]kla>d4      
,da>om heeft de m5s1 al is hij hi] nog  
me] dan eld]s de  tov]le]l+1 die de     
kra*t51 door hem zelf opg]oep5 niet     
v]mag  te bann51 rek5s*ap te vrag5 en te
 gev5 van 's oorlogs go$ re*t  en       
wa>dij4 ,( zoals ,,/e9metz het uitdrukt3
 ,dem ,kriege wird d]  ,prozess gema*t1 
d] ,gewaltige muss si* zur ,v]antwortung
 bequem540    ,de oorlog is als         
maats*appelik v]s*ijnsel 7zij het ook   
maats*appelik  z als het onre*t e5      
re*tsv]s*ijnsel is7 e5 probleem van de  
sociologie1 de ,sozialphilosophie0 (    
maats*appijle]1 de le] van  de m5selike 
sam5lev+4    ,de oude spreuk van        
,,h]akleitos1   1 /rijd is de  vad] van 

alles1 door ,,hegel en de zijn5 re$s    
gebezigd voor hun  le] van              
begripsontwikkel+ 7teg5/rijdigheid als  
beg9sel van  alle v]&]+ en voortgang71  
heeft door de mod]ne evolutiele]1  door 
het ,d>w9isme1 e5 geheel nieuwe z9 en   
betek5is gekreg5  voor de wet5s*ap van  
de lev5de natuur1 met ha> /ruggle =     
life 7/rijd om 't be/aan071 ha> natural 
selection 7natuurlike  teeltkeus07 en   
ha> survival ( ! fitte/ 7het ov]blijv5  
van de  be/ aangepa/571 als de beg9sel51
 die heel de ontwikkel+sgang van  de    
lev5de wez5s behe]s51 dank zij de       
v]vull+ di] drie algem5e                
ontwikkel+svoorwa>d53 v>iabiliteit1     
erfelikheid en isolem5t4    ,de         
sociologie nu1 e5 betrekkelik jonge     
wet5s*ap1 9 ho(dzaak  ev5ze] uit de #b;e
 helft van de #ai;e eeuw afkom/ig als   
het ,d>w9isme1  0 re$s 9 oorsprong /]k  
naturali/ies en biologies georinte]d4   
,,augu/e ,,comte1 de grote positivi/1 0 
e5 van de grondve/]s en de  peetvad] d] 
sociologie01 die hij ook de physique    

sociale0 noemde1  t]wijl ze voor e5 &]  
deel ha> bloei te dank5 _h aan het      
,engels  positivisme van ,,h]b]t ,,sp5c]
 en de zijn54 ,tot 9 onze dag5 is de    
sociologie1 tot ha> eig5 s*ade1 ov]weg5d
 naturali/ies geblev52  nam5 als        
,,gumpl[icz en ,,nietzs*e1 ,,de ,,lap\ge
 en zijn volgel+ ,,ammon1  ,,ratz5h(] en
 ,,haycraft sprek5 hi] lett]lik         
boekdel54 ,tot het  inzi*t 9 de eig5    
wettelikheid van het gee/elik en        
maats*appelik  lev5 9 teg5/ell+ tot de  
wett5 d] ruimtelike1 kultuurloze        
natuur0 beg9t de sociologie gelijk de   
psy*ologie zi* e]/ 9 de  laat/e tijd op 
te w]k5 7,,gidd+s1 ,,wundt1 ,,b>?1      
,,rick]t1 ,,simmel1  ,,t>de1 ,,eisl]1   
,,adl]74 ,9 plaats da>van heeft zij te  
vor5 veelal  zond] b$5k+ de natuurwett50
 d] ontwikkel+ ov]gebra*t  en toegepa/  
op ha> bes*\w+ van de maats*appij en    
aldus met  "n zi* v]zet teg5 de he]s5de 
*ri/elike0 ( ab/rakte0  z$ele] van      
algem5e naa/5liefde1 van m$elijd5 en    
hulp aan het  zwakke04 ,de natuur le]t01

 dat de zwakk5 en ziek5 moet5 ond]gaan1 
en niet op de be5 geh\d51 hygine leidt  
tot rasonta>d+1 is  wre$heid 9 plaats   
van m$$og52 kra*t en /rijd1 niet        
zwakheid  en liefde zijn nodig voor het 
geluk van het nagesla*t1 voor de        
wet5s*appelike ,enkelkult0 die de oude  
,ahn5kult0 moet v]vang54  ,e5 zek]      
amoralisme k5m]kt dit naturalisme3 ge5  
gemoralise]1  ge5 vage m5%eidsideal5 en 
utopien1 ma> de natuur1 de h>de1        
konkrete w]kelikheid zelf1 de vel]lei   
lev5de z$51 7on7deugd5 en  teg5/ell+5   
van ond]s*eid5 volk]5 en rass54    ,9   
deze gee/ w]d door tal van sociolog5 dan
 ook de oorlog op  ,d>w9i/iese0 grond5  
v]d$igd4 ,die le] 9 e5 not$op lev]t ons 
b4v4 ,,ammon1 die 9 ,die                
,gesells*aftsordnung0 ov] ,d] ,krieg und
  die natrli*e ,auslese0 s*rijft3 ,d]   
,krieg wird von viel5 ,uebeln           
begleitet1 ab] man sollte die ,s*ild]ung
 d]selb5 ni*t b]treib54  ,9 se9]        
,gesamtwirkung i/ d] ,krieg e9e ,wohl?at
 fr die  ,m5s*heit1 da er das e9zige    

,mittel bietet1 um die ,krfte von       
,nation  zu ,nation zu mess5 und d]     
t*tig/5 d5 ,sieg zu v]leih54 ,d]  ,krieg
 i/ die h*/e und maje/tis*/e ,=m des    
,dase9skampfes  und kann ni*t entbehrt1 
dah] au* ni*t abges*afft w]d540#b    #b 
,vgk4 b4 v4 ook ,e4 ,v4 ,,h>tmann1 ,das 
sittli*e ,bewus/se91       bl4 #ecd_/e4 
,9 deze d5ksfe] nu beweegt zi*          
g$eeltelik ook de diep] en  veelzijdig] 
oorlogsv]d$ig+ van ,,/e9metz 9 zijn     
boek3 ,die  ,philosophie des ,krieges0  
van #aijg en enige kle9]e ges*rift54#c  
,als sociaal-utili/ weegt hij da>9      
zorgvuldig de ess5tile voor- en  nadel5 
van oorlog teg5 elka> af om aldus zijn  
rek5+1 zijn ,fazit0  op te mak54 ,das   
,v]hltnis von ,vorteil und ,opf]        
ents*eidet alles40    #c  ,d] ,krieg als
 soziologis*es ,problem1 #ahii en ,die  
,b$eutung des       ,krieges bei d5     
,kulturvlk]n 79 ,zeits*r4 f4            
,sozialwiss5s*aft1       ,mei en ,junie 
#aiad74    ,teg5 deze me?ode zelf doem5 
al dadelik twee grote bezw>5 op4  ,e5   

praktiese b$5k+ en e5 pr9cipieel e?ies  
bezwa>1 beide  g]i*t teg5 de besliss5de1
 dw+5de wa>de van ha> resultat54        
,voore]/ dan het prakties bezwa> teg5 de
 geluksbalans van de  oorlog3 we hebb5  
hi] te do5 met l\t] impond]abilia1      
onweegba>  op zi*zelf1 hoeveel te me]   
onopweegba> teg5 elk&]4 ,wie wil1  om   
sle*ts enkele voorbeeld5 te noem51 de   
wa>de van de lev5s  d] gesneuveld5      
7wa>bij eeuwig onv]vangb>e g5ien en h]on
  kunn5 zijn71 de slagveldell5de1 de    
ang/51 zorg en s*rik van  naa/be/a&51   
het le$ van gebrok5 lev5s en gez9n51 die
  ,demoralisation im ,kriege und im     
,he]e0 weg5 ( v]gelijk5 met de  nuttige 
less51 die de n$]laag kan gev5 aan e5   
v]slag5 volk (  met de mogelike zeg5+5  
van oorlogs teeltkeus en ri*t]s*ap8     
,hoeze] zal dus elke utili/iese beh&el+ 
globaal moet5 blijv51  me] lett5 op     
algem5e /rekk+ en ri*t+ van voor- en    
nadel51  dan op de nooit ov]zi5b>e      
gevolg5 9 concreto4 ,en hoe we9ig       
wet5s*appelikheid1 objektiviteit zal    

zelfs dan nog b]eikba> zijn1  hoe       
ov]weg5d zal de rol blijv5 van          
lev5saans*\w+1 temp]am5t1  algem5e d5k- 
en gevoelsfe]1 subjektieve wa>d]+4 ,9   
elk geval  di55 dus alle kle9e          
toevalligh$5 en bijkom/igh$5 die vr (   
teg5 pleit51 buit5 bes*\w+ te blijv5 en 
alle5 de grote van  oorlog als zodanig  
onafs*eidelike1 inh]5te voor- en nadel5 
mee te  tell54 ,deze nadel5 zijn zo     
gruwelik1 zo onloo*5ba>1 zo evid5t1  dat
 oorlog met go$ gewet51 zij 't ook met  
e5 bezwa>d gemo$1#d  sle*ts door hem kan
 word5 v]d$igd1 die da>teg5ov] v]borg51 
sle*ts door diep] ond]zoek en inzi*t te 
bespeur5 onmisb>e  voordel51 e5         
onv]vangb>e kulturele funktie voor de   
oorlog a*t  weggelegd4 ,en we v]gev5 zo 
iem& ga>ne z'n kregeligh$5 teg5  die    
gefhlsselig5 ,vorleu*t] d] ff5tli*5     
,me9ung01 teg5 het  hitzige ,mitleid01  
teg5 de s5tim5tale ob]fl*li*e populre   
,beurteilung0 d] gevoelige              
wre$-kortzi*tige zieltjes1 die 7de      
v]gelijk+ is re$s van ,,lu!r7 e5        

*irurgiese op]atie wrak5  om de pijn en 
het blo$6 ,ne51 met hem will5 wij e5    
door de r$e  behe]/ gevoel--will5 we zo 
nu*t] en krities mogelik nagaan1 (      
ind]daad de oorlog voor zijn un5dli*es  
,weh0 en zijn /rom5 van  blo$ het go$   
re*t van de *irurg--zij het ook e5      
*irurg teg5 wil  en dank--kan opeis5 en 
op welke grond5 ,,/e9metz het m$elijd51 
das h*/e dem ,m5s*5 zutrgli*e ,mitleid01
 inroept444 t5 gun/e  van de krijg4 ,ma>
 wat ,,/e9metz zelf 9 zijn artikel van  
#aiad we]  ietwat e5zijdiglik getuigt   
van de voordel5 van oorlog3 ,i* halte   
sie 9 ihr] un]messli*5 ,vielseitigkeit  
fr unb]e*5b> gross0  7bl4 #cif7--kunn5  
wij datzelfde niet met hetzelfde re*t   
zegg5 van de  nadel5444 en is da>mee    
niet re$s alle gemeet en g]ek5 t5 deze  
v]oordeeld8    #d  ,zie de voorr$e van  
,,/e9metz' boek4 ,wanne] we van s*rijv] 
v]nem5 7bl4 #aeg73 i* b9 e9 ,fe9d d]    
,jagd1 weil sie mir       ke95 adaequat5
 ,gew9n im ,taus*e fr die ,leid5 d]     
,ti]e und       die ,v]rohung d] ,m5s*5 

zu biet5 s*e9t0 begrijp5 wij1 wat       
het hem moet ko/51 e5 vri5d van de      
oorlog te zijn4    ,na ons prakties tans
 het e?ies bezwa>3 ,het sociaal utilisme
 moge  vooralsnog de he]s5de le] zijn1  
ik a*t het niet twijfela*tig  ( deze    
e]/e en grootse pog+ om tot e5          
niet-dogmatiese1  wet5s*appelike moraal 
te kom51 is be/emd om te wijk5 voor     
zuiv]d] e?iese me?ode1 die de maat/af   
van go$ en kwaad1 de  wett5 van het     
behoorlike1 van het ,soll501 niet zoekt 
9 enig  ,se901 9 enige w]kelikheid buit5
 en behalve het oordel5d z$elik         
bewu/zijn zelf1 het me?odies v]held]d   
z$elik zelfbesef4 ,de  zuiv]e e?ica01 zo
 s*reef ik 9 #aiab1 is ev5 vrij van     
naturalism5  en supranaturalism51 ev5   
exakt1 empiries1 algeme5 geldig en      
autonoom als de zuiv]e logica4 ,ha> enig
 gebrek is1 dat zij nog  niet be/aat4   
,die ,gesetze und ,elem5te des sittli*5 
,bewus/se9s'  wa*t5 nog op hun s*rijv]40
 ,tans hebb5 we1 s9ds #aiad1 al va/ de  
,e9fhrung 9 die ,e?ik0 van ,,heymans1   

wa>9 het ,utilisme wordt  ov]wonn5 door 
e5 ev5 zuiv] als edel ,objektivisme--dat
 tr\w5s  alom 9 opkom/ is--9 ,duitsl&   
bij m5ig ,neokantiaan en de dez]  dag5  
ov]l$5 ,,lipps1 9 ,frankrijk o4a4 bij   
,,f\ill,e en ,,p>odi4 ,la  vrit e/ en   
m>*e--ri5 ne l' arrt]a4 ,zo zal het     
utilisme wijk5  voor de zek]heid1 het   
kl>e wet51 dat z$elikheid iets &]s is en
  blijft dan nuttigheid1 ook da>1 wa>   
beide sam5vall51 en dat1 om e5          
voorbeeld te noem51 het re*t van n      
ons*uldig v]oordeelde1 hoe  we9ig nuttig
 ( sympa?iek hij voor de re/ moge zijn1 
gaat bov5 het  groepsbelang van duiz5d5 
7ik d5k hi] aan de ,dreyfus-zaak71 dat  
er  h]oieke wa>heid s*uilt 9 het oude   
fiat ju/itia1 p]eat mundus1  dat ,,kant 
niet t5onre*te toornt teg5 de ph>isis*5 
,wahlspru*3  es i/ bess]1 dass e9 ,m5s* 
/]be1 als dass das ganze ,volk  v]d]be'2
 d5n w5n die ,g]e*tigkeit unt]geht1 s   
hat es ke95  ,w]? mehr1 dass ,m5s*5 auf 
,erd5 leb540 ,voor het z$elik oordeel   
is z$elike groo!id en wa>de1 z$elike    

s*oonheid en kra*t1 het  hoog/e belang1 
z$elike v]w]pelikheid het groot/e kwaad4
 ,zoveel  ov] e?iek en sociaal utilisme 
9 het algeme54    ,en wat nu de toepass+
 op oorlog en zijn geluksbalans 9 het   
biezond]  betreft--ik b5 het e5s met wat
 da>omtr5t ,,heymans opm]kt#e3 ,gelijk  
de pro/itutie e5 kwaad z\ blijv51 ook al
 kon word5 aangetoond1  dat ze niet     
alle5 het algeme5 g5otsaldo v]hoogt1 ma>
 ook als  veiligheidsklep de gemiddelde 
z$elikheid bevord]t1 zo z\ ook de       
oorlog e5 kwaad blijv51 welke ook de    
gevolg5 w>51 die da>van voor  de m5%eid 
kunn5 word5 v]wa*t4 ,imm]s1 de oorlog is
 pr9cipieel  e5 besle*t+ van ges*ill51  
niet door het re*t1 ma> door de  ma*t4  
,en wat is omgeke]d de geheele /rekk+   
onz] z$elijke  cultuur1 zoo niet deze3  
ov]al de he]s*appij d] ma*t door de     
he]s*appij van het re*t te v]vang580 ,9 
de oorlog is het re*t  als zodanig      
uitges*akeld4 ,als het1 toevallig1      
ov]w9t1 dan niet  omdat het re*t is1 ma>
 omdat het de ma*t aan zijn zijde heeft4

 ,(  met n woord3 de oorlog nege]t het  
re*t4 ,da>m$e is de oorlog  z$elijk     
v]oordeeld40    #e  ,zie ,de ,oorlog en 
de ,vr$esbeweg+01 bl4 #g_/h4    ,is     
da>mee nu ook ,,/e9metz re$s we]legd8   
,ja4444 en ne54 ,ne51 9  zov] ook       
,,/e9metz re*t wil bov5 ma*t1 ma> jui/  
aan de oorlog e5  imman5te01 natuurlike0
 g]e*tigheid me5t te moet5 toes*rijv51  
veelzijdig]1 re*tva>dig] dan alle       
bep]kte1 bevang5 m5s5re*t4    ,de r$5]+1
 die tot dit resultaat hem leidt en     
voorts tot de  gevolgtrekk+1 dat het ev5
 onmogelik als ongew5/ is1 ooit         
re*tspraak te do5 tr$5 9 de plaats van  
oorlog1 heel dat r$ebeleid  hebb5 wij   
dus 9 de voornaam/e plaats met alle     
v]ei/e zorg uite5  te zett5 en te       
toets54          ,,ii4 ,,de             
,,oorlogsre*tva>dig+4      #a4 ,de      
,oorlogsnadel54 ,ge/oorde illusies4     
,ov] de nadel5 van de oorlog kunn5 wij  
kort zijn4 ,ze sprek5  zelf luid g5oeg4 
,,/e9metz wijdt er zes p>agraf5 aan wa>9
 hij  a*t]e5volg5s bespreekt     #a4 ,de

 opzettelik ge(f]de m5s5lev5s4     #b4  
,de niet-opzettelik gemaakte sla*t(f]s1 
het indirekt door oorlog   v]oorzaakt   
le$4     #c4 ,de ekonomiese nadel53     
,z[el de akute 7v]woe/+5 enz47 als de   
*roniese 7de oorlogsbudgett5 en d]g474  
#d4 ,de ekonomiese ontr$d]+5            
7,v]wirrung574     #e4 ,de demoralisatie
 ond] di5/ en 9 oorlog4     #f4 ,het    
milit>isme als /eun van feodaliteit en  
absolute mon>*ie4    ,e5 afzond]lik     
ho(d/uk wordt dan nog aan het belangrijk
 nadeel d]  contra-selektie0#f gewijd4  
#f  ,d4 w4 z4 v]ke]de selektie1 die     
uitroeit wat m5 wil kwek5 en            
kweekt wat di5t uitg]oeid4    ,ov] dit  
alles sle*ts enkele opm]k+54 ,hoewel het
 moeilik is e5  oordeel te vell5 ov] e5 
oorlog die nog 9 volle gang1 ja miss*i5 
nog e]/ 9 z'n beg9 is1 mog5 we to* nu   
re$s zegg51 dat deze  oorlog het er vr  
alles op s*ijnt aan te legg51 de        
troo/rijke  illusies te v]/or51 door    
,,/e9metz gekoe/]d omtr5t ,d] knftige   
,krieg04    ,het sub #f g5oemde zal     

volg5s hem 9 de toekom/ nag5oeg         
v]dwijn52  e5 gezonde demokratie duldt  
ge5 voor ha> zelf geva>lik leg]4 ,soit4 
,ook het ond] #e g5oemde is volg5s      
,,/e9metz be/emd om te  v]dwijn54 ,al   
kunn5 we dat ook voor de demoralisatie  
ond]  di5/ 9 vr$e/ijd toegev51 het zal  
nog wel enige tijd dur5  e] het leg] met
 z'n epidemies kruip5 voor me]d]5 en    
trapp5  op m9d]51 met z'n               
soldat5mi%&el+5 en s*rikb>5de           
zelfmoord/ati/iek51 met z'n             
gesla*tsziekt5 en z'n kaz]nelev5  het   
idele volksopvo$+s9/ituut geword5 is1   
dat ,,/e9metz met  ,v4 ,,liszt e4 a4 er 
van v]wa*t4 ,en voor de demoralisatie   
door de  oorlog zelf s*ijn5 mij de re$s 
9 deze oorlogsp]iode voorgevall5  feit5 
/ellig van di5 a>d dat ik ,,/e9metz'    
uitspraak niet z\  durv5 ond]s*rijv51   
dat de ,v]rohungswirkung des heutig5    
,krieges  unb$eut5d0 is ( dat die       
,demoralisation bij e5 oorlog van       
bes*aafde volk5 fa/ wegfall50 muss4     
,zijn gun/ige v]wa*t+5  /eun5 9 ho(dzaak

 op de crim9aliteit/ati/iek5 na de      
oorlog5 uit  de laat/e tijd2 we zull5   
ook nu die /ati/iek5 moet5 afwa*t51     
zond] te v]get51 hoe veel1 en da>bij van
 het all]]g/e1 t5  eeuwig5 dage buit5   
alle b]e*t+1 buit5 alle /ati/iek valt4  
,en n nadeel altans heeft ,,/e9metz heel
 en al v]get53 de  demoralis]+1 de      
onta>d+ van heel e5 volksgee/ teg5ov]   
het vij&elik volk als zodanig4 ,het is  
zek] erg1 wanne] da>1  als bij het =t   
,lonc91 n welgemikt morti]sprojektiel e5
  a*?ond]d jonge mann5 tot lill5d pu9   
v]gruizelt ( wanne]  e5 pa>             
torp$os*utt]s met gretig beleid e5 pa>  
duiz5d man  do5 v]dr9k51 om van het     
opzettelik v]m9k5 en v]morzel5 d]       
duiz5d5 en ti5duiz5d5 9 de loopgrav5 nog
 te zwijg51 ma> niet  m9d] erg is het   
krijs5d le$v]maak1 die jubel5de vreugde0
 ov]  zulk s*itt]5d succs01 als gold het
 giftig ong$i]te 9 plaats van           
ons*uldige1 z$elik gelijkwa>dige1 ja    
kultureel v]wante m$em5s54  ,ik weet    
wel1 dat dit le$v]maak m9d] de vij&51   

dan de vij&elike  zaak geldt4444 do* dat
 is jui/ het diep-onz$elike van oorlog1 
dat de  ene zaak door gemiddeld precies 
ev5 go$e m5s5 wordt g$i5d als de  &]e1  
dat niet go$ ( kwaad1 re*t ( onre*t1    
gelijk ( ongelijk de  plaats 9 het ene  
gelid ( het &]e bepaalt1 ma> toevallig1 
van wil  ( wa>de onafhankelik           
nationaliteits-1 ( ne51 /aatsv]s*il4#g  
#g  ,wee de onv]laat1 die na> re*t en   
gewet5 z'n plaats z\ will5              
kiez54444 aan de ov]zijde6 ,op /raffe   
van e]loo%eid en       dood weg5s       
l&v]raad0 ei/ oorlog van hem gewet5loos 
re*tsv]raad3 "r or wrong1 my c\ntry6    
,en zie nu die psy*ologie d]            
oorlogsb]i*t51 wa>9 de vij&elike        
v]liez5 de zoete troo/ zijn voor elk    
*ec1 en pe/1 *ol]a1  tyfus1 v]raad1     
op/&1 hong]snood kwi/ig ov] de vij&     
word5  uitge/rooid1 dewijl de w5s de    
vad] is d] g$a*te4    ,ja1 bij ,,/e9metz
 fung]5 zelfs de ,grausamkeitsg5sse0 van
 de oorlog  als voordel5 9 de           
,lu/bilanz6 ,m5 behoeft nog ge5 askeet  

te zijn om  dit h$oni/ies amoralisme te 
wrak5 en onz$elik g5ot te bes*\w5  als  
e5 kwaad4 ,want ge5 &] le$v]maak is     
z$elik g]e*tva>digd  dan de v]heug+ ov] 
fal5de sle*!id1 ov] teleurge/elde1      
onbevr$igde geme5heid4 ,en to* is haat1 
algem5e1 di/9ktieloze  haat1 die aan    
ons*uldige vij&50 dood en v]d]f toew5/  
en  to$i5t nodig 9 en voor de oorlog2   
hoe fell] die haat wordt  ge/ookt1      
desnoods met leug5 en la/]1 des te      
vurig] het lan4 ,wat  hadd5 de ,duits]s 
teg5 de ,belg5 to5 zij h5 ov]viel58 ,op 
z'n be/  s*aamte4 ,ma> da> kwam5 de     
v]zonn5 ,abs*la*tung5 d] ,deuts*5  9    
,antw]p501 k9d]moord1 vr\w5mi%&el+1     
k]kh(s*5d+1  be/ialiteit444 het spel kon
 beg9n54 ,en we d5k5 aan de gretig      
gelo(de en gekolporte]de putv]giftig+   
met *ol]abacill5 9 ,metz1  besmett+ van 
de ,mggelsee1 dum-dums ( ontpl(b>e      
kogels ov] en  we]1 m>tel+ van gevang55 
en gewond51 kortom aan al wat nodig is  
om de /emm+ op peil1 op oorlogspeil1 te 
h\d54444 hoewel dan die  heutig5 ,kriege

 ke95 erhebli*5 ,v]rohungse9fluss mehr  
ausb540    ,omtr5t het sub #c en #d     
g5oemde1 de ekonomiese nadel51 het      
kapitaalv]lies1 de v]woe/+5 enz4 erk5n5 
we dat het oordeel (  de oorlog zijn    
ko/5 dekt en zelfs bov5matig go$koop0   
moet het5  geheel afhankelik is van de  
wa>de die m5 aan z'n voordel5 he*t2 het 
enige wa>op we moet5 wijz5 is dat altans
 deze oorlog nu re$s e5  ontwri*t+ en   
ontr$d]+ van het ekonomies lev51 e5     
w]keloo%eid  en e5 volksv]>m+ heeft     
gebra*t als wel ge5 oorlog te vor54  ,en
 we zijn wa>s*ijnlik nog ma> aan het    
beg94 ,ge5 oplev+1 ge5  h]/el na de     
oorlog kan het nu gel$5 le$ te niet do54
 ,ma> laat  ons bij betrekkelike        
kle9igh$5 niet te lang /il/aan6 ,da>    
zijn  b4v4 de v]woe/+54 ,zum ,glcke i/  
es wahrs*e9li*1 dass die  ,z]/rung5 im  
,kriegs-int]esse jetzt erhebli* g]+] s9d
 als sie  9 frh]5 ,jahrhund]t5 w>50444  
,oo/-,pruis51 ,noord-,frankrijk1        
,russies ,pol5 en ,belgi1--,leuv51      
,me*el51 ,a]s*ot1 ,d9ant1 ,nam51        

,reims444 ,we gaan v]d]4    ,we krijg5  
nu de dod5lij/5 van de oorlog en al wat 
aan ell5de  da>mee sam5hangt4 ,we betr$5
 het t]re9 van de contraselektie01  die 
de gezonde gave normale jonge mann51 de 
keur en bloem d]  volk5 wegmaait en de  
ziek51 zwakk5 en gebrekkig51 het        
misgewas en  het uitgebloeide laat lev5 
en tel54 ,de li*t+ is kieskeurig444  de 
kogel niet1 ,die ,kugel whlt ni*t04     
,kogel1 bom ( granaat heeft  voor       
begaafdheid ( g5ie1 voor gee/ ( gemo$1  
voor k5nis (  k>akt] niet me] respekt   
dan voor elk willekeurig /uk lev5d      
vlees4 ,ja1 die ,be/51 die ,tapf]/5 s9d 
hi] gewiss besond]s  im ,na*teil04 ,we  
begrijp51 dat voor e5 selektioni/ deze  
helaas  niet te s*att5 ( te b]ek550     
contraselektie ind]daad e9 sehr         
b$eut5d] ,uebel/&0 moet zijn1 al pleit  
hij enige kwantitatieve  mild]nde       
,um/nde03 het g]+e p]c5tage edel5 en    
begaafd5  7,grob und ord9air s9d mei/   
die ,tot51 grob und ord9air au* die     
,zurckbleib5d501 e5 s*rale troo/1 vooral

 voor de betrokk5571  de g]+e afwijk+51 
die voor afkeur+ voldo5de zijn1 het     
feit1  dat volg5s ,,von ,,blo* 7,d]     
,krieg7 9 de laat/e oorlog5 door  ziekt5
 en ontb]+5--dus door selig]5de         
faktor5--wel driemaal  zo vel5 omkwam5  
als door wap5geweld 7ma> blijkt niet    
re$s tans  en wordt niet voortdur5d deze
 v]h\d+ ongun/ig] door de  v]bet]+      
en]zijds van de wap5te*niek1 &]zijds van
 v]zorg+  en v]pleg+871 het aantal      
vad]s1 dat sneuvelt1 na dus zijn        
selektie-di5/ re$s te hebb5 v]ri*t--e5  
troo/ intuss51 die  bij de met /ijg5de  
kultuur /ijg5de huweliksleeftijdsgr5s   
/e$s  g]+] dreigt te word544 ,edo*3 ,d] 
,haupttro/grund i/ ab]1 dass  am ,ende  
do* nur relativ ,w5ige dem ,kriege zu   
,opf] fall51 w5ig/5s  9 d5 ,krieg5      
civilisirt] ,gross/aat504 ,veel ( we9ig 
is altijd  relatief04 ,wijsbege]te no*  
wet5s*ap zal da>ov] twi/54 ,ma>  welke  
maat/af legt ,,/e9metz aan--op wat voor 
v]liescijf]s is zijn  oordeel geb\wd8   
,op die van de oorlog5 9 ,europa 9 de   

#b;e helft van  de #ai;e eeuw1 als de   
,pruisies-,oo/5rijkse oorlog van #ahff1 
wa>9 het  aantal dod5 wordt ges*at op   
bijna #aajjj ,pruis5 en ongeve] #c maal 
zoveel ,oo/5rijk]s1 de blo$ige0         
,krimoorlog1 die #agejjj dod5 en        
gewond5 oplev]de 7,,levasseur71 do*     
inzond]heid de ,frans-,duitse  oorlog1  
wa>9 de ,duitse v]liez5 op  #dj4jjj     
word5 ge/eld1 de  ,franse op  #adj4jjj1 
voor ,duitsl& dus #a op de duiz5d       
inwon]s6 ,en  voor de toekom/oorlog     
heeft ,,b]ndt 7,die ,zahl im ,kriege0   
#ahig7  ,,/e9metz ov]tuigd1 dass        
,million5s*la*t5 sehr unwahrs*e9li*     
s9d444 dass die ,v]lu/proz5te ke9e      
grss]5 se9 w]d5 als im  letzt5 gross5   
,kriege04 ,,von ,,blo*'s v]wa*t+5 ov] de
 ungeheure  ,v]lu/e bij het mod]ne      
wap5tuig 9 e5 toekom/ige krijg a*t      
,,/e9metz grndli* wid]legt0 7voll/ndig  
v]fehlt07 door zijn  bes*\w+3 ,die      
,bewaffnung i/ g> ke9 ,faktor 9 d]      
,v]lu/grsse  des ,krieges0444 ,je       
s*reckli*] die ,waff51 je blutig] die   

,s*la*t1 um s krz] und w5ig] blutig d]  
,krieg04 ,bes*aafde  volk5 will5 imm]s  
elk&] niet me] v]delg51 ausmord51 ma>   
sle*ts ons*adelik mak51 demo$ig51 e5    
vorteilhaft5 ,fri$50  afdw+54 ,ge5 volk 
zal mr lijd5 dan het drag5 kan1 m5 make 
zi* niet nodeloos ong]u/1 ,w5n die      
,v]lu/gr5ze 7eld]s3 die                 
,wid]/&s*welle07 errei*t i/ wird        
na*gegeb504 ,v]lu/maxima0  zijn b]eikt 9
 de ,russies-,japanse oorlog--ma> da>   
/ond d] ,mus*ik  geg5b] dem ,samurai1   
die w5ig b]tn*te ,b>b>ei geg5b] dem     
kaum v]lass55 ,mittelalt]0--en die      
maximale0 v]liez5 b$roeg53  ruim #hj4jjj
 ,japann]s en ruim #cj4jjj ,russ56      
,wat le]t ons nu de w]kelikheid van de  
tans losgebrok5 oorlog8  ,hoe onb>mh>tig
 drijft hij de spot met ,,/e9metz en    
,,b]ndt1 hoe  grondig we]legt hij hun   
illusies6#h ,niet bij ti5duiz5d51 bij   
hond]dduiz5d51 ja na> de laat/e b]i*t5  
re$s bij kw>t en  halve millio55 di55 de
 v]liez5 geteld444 9 deze we9ige ma&5   
tijds4 ,de (ficile ,duitse v]lieslij/5  

die ik zag1 hadd5 re$s  vr half ,oktob]1
 vr de blo$bad5 aan de ,ys]1 bij ,yp]5  
en  ,dixmuid5 en vr de t]ugto*t van     
,w>s*au e5 b$rag van me] dan  #dgj4jjj  
b]eikt6 ,re$s tans zijn de v]liescijf]s 
me] dan #aj maal  zo hoog als 9         
'#gj_/'ga6 ,wa> blijft nu ,,/e9metz'    
,haupttro/grund8  ,en we zijn1 na> het  
s*ijnt1 nog pas aan 't beg94 ,wat zal   
het  e9de zijn8 ,mrbe0 gemaakt is nog   
ge5 d] teg5/&]s--wat zal  er deze w9t]  
ov]blijv5 van al die ko/elike millio551 
van die  keur d] keurvolk5 9 de         
moord5de1 slop5de loopgrav51 9 we/ en   
oo/8 ,ziet iem& r$d+ ( uitkom/8 ,z\     
,,/e9metz tans nog die  ganze ,sa*e wohl
 e9 bis*5 zu sehr aufgebaus*t0 noem58   
,p>fois le  vraisemblable e/ l'ennemi du
 vrai3 de w]kelikheid heeft ,,/e9metz'  
wa>s*ijnlikheid0 v]slag5 met ,,joteyko's
 ,phantasie03 entre la  gu]re d'hi] et  
la gu]re de dema9 un abme e/ creus06    
#h  ,vgk4 hoe ,,/e9metz ond] de soziale 
,sukzessionsgesetze444 induktiv         
und e9w&sfrei demon/ri]t0444 zijn       

,gesetz d] abnehm5d5                    
,kriegsv]lu/e0 opneemt1 ,ph4 d4 ,kr4 bl4
 #ff vv4      #b4 ,oorlogs onmisb>e     
kultuurfunktie4    ,( 9 deze afgrond met
 ,,/e9metz' ,haupttro/grund ook zijn    
oorlogsgee/drift v]zonk5 is8 ,ik moet   
het betwijfel54 ,want al  wekt zijn     
beh&el+ van het probleem1 zijn wikk5 en 
weg5 d]  oorlogsnadel5 de s*ijn--en al  
waant welli*t de s*rijv] zelf  9        
gemo$e--1 dat de betrekkelike zwa>te di]
 nadel5 voor hem  gewi*t 9 de s*aal     
legt1 zijn h\d+ m$e bepaalt#i--;dat     
alles  is niet me] dan s*ijn1 zelfb$rog1
 opp]vlakte-psy*ologie4  ,imm]s1 wanne] 
m5 met ,,/e9metz de van oorlog          
onafs*eidelike1  ess5tile voordel5 ziet 
als e5v\dig onmisba>1 wanne] de  oorlog 
e5 ev5 onv]vangb>e als onontbe]like     
kulturele funktie  v]vult--dan z9kt     
da>teg5ov] elke e9dige1 d4w4z4 elke voor
 volk  ( m5sdom nog draagb>e            
nadeelskwantiteit1 ja voor ,,/e9metz    
imm]s  g]adezu un5dli* viel             
,entsetzli*es04444 e5v\dig 9 't niet4   

,ge5 s5tim5tele illusies4 ,grote d+5    
moet5 we groot zi54#aj  ,oorlog1 dat wil
 voor ,,/e9metz zegg5 lev5 en           
vooruitgang1 de z$elike  v]heff+ van het
 m5sdom--zond] oorlog /il/&1 b$]f1      
m>asme1  dood4 ,zi$a> de voordel51 het  
heil1 de zeg5 van de krijg4    #i  ,au* 
kommt es g]ade und alle9 auf uns]e      
,s*tzung d] dem       ,kriege inhr5t5   
,na*teile bei d] s*liessli*5 ,abwgung   
se9]       gut5 und s*le*t5 ,folg5 an0  
7,ph4 d4 ,kr4 #ac74    #aj ,de felle    
s*ets van #ahii 7,d] ,krieg als         
soziologis*es ,problem7       is zuiv]d]
 van toon en opzet dan het bre$         
uitgew]kt boek van       #aijg1 dat met 
m9utieus feit5- en cijf]mat]iaal to*    
sle*ts       voor de leus rek5+ h\dt4   
,wat ,,voltaire van ,god zeide1 zegt    
,,/e9metz van de oorlog3 ,w5n es  ke95  
,krieg gbe1 ms/5 wir ihn erf9d560       
,betr$5 wij tans de weg die na> deze    
apologie1 ne5 apo!ose van de  oorlog    
leidt4    ,de kw9tess5s van het betoog  
luidt3 ,oorlog is het enig middel tot   

kollektieve selektie1 de enige1 die 79  
teg5/ell+ tot de  selektie van          
individu57 z$elik w]kt4    ,de          
g$a*t5gang is deze3    ,de o]m5s is e5  
aggressief wez51 d4w4z4 hij heeft de    
drang tot  zelfbeh\d 7,selb/behauptung1 
v]we]7 en tot ma*tsuitbreid+            
7,selb/]weit]ung1 aanval7 en de kra*t en
 de wil 7mo$1 wre$heid1  hebzu*t7 om die
 desnoods met geweld te v]ov]5 op       
di]5w]eld  en m$em5s4 ,zo heeft hij de  
/rijd om het be/aan met ro(di] en       
m5s-vij& kunn5 en moet5 vo]5 en w9n5--en
 dank zij die  /rijd met z'n survival ( 
! fitte/ heeft hij al zijn v]mog5s1     
heel zijn sup]ioriteit tot ontwikkel+   
gebra*t1 niet alle5 z'n  li*aams- en    
intellektuele kra*t51 ma> ook z'n       
z$elike 7sociale7  gevoel5s1 dank zij de
 groepvorm+ en groepselektie4 ,want 9 de
  /rijd geldt nu e5maal het re*t van de 
/]k/e--,re*t hat w]  gew9nt--en de      
zwakke individu5 v]5ig5 zi* van oud%]   
tot /]ke  groep51 hord51 die dezelfde   
aggressiviteit1 krijgszu*t behoev5  en  

v]ton51 en tot zelfbeh\d 7def5sief7 en  
ma*tsv]/]k+ (  bezitsv]rijk+ 7(f5sief7  
ond]l+ oorlog vo]54 ,b9n5 de  groep     
ont/aat tuss5 de individu5 zelf         
solid>iteit en gevoel van               
sam5horigheid1 arbeidsv]del+1 orde1     
gezag1 vre$zame w$ijv]2  re*t beg9t te  
tr$5 9 de plaats van ma*t en geweld--en 
heel de  hog]e kultuur is aan die vorm+ 
en groei van groep5 te dank51 wi]       
he*t/e cem5t de krijg teg5 vij&elike    
groep5 04 ,want liefde1  meegevoel1     
geme5s*apsz9 0 alle5 mogelik jeg5s e5   
betrekkelik  kle9e kr+ van naa/501 eig5 
volk01 9 teg5/ell+ tot de               
vreemdel+5-vij&5 7ho/es7 rondom--algem5e
 m5s5m9 0 7en is7  e5 ijdele            
frase4--,zi$a> de kulturele funktie0 van
 de oorlog als  ,triebkraft0 d]         
ontwikkel+ voor het v]l$51 voor de      
ges*i$5is  d] m5%eid4 ,en mete5 het     
inzi*t voorb]eid 9 zijn onmisb>e        
wes5tli*e0 funktie1 die444 fr alle      
,zeit5 gltig i/01 zijn  z$elike         
noodw5digheid4    ,imm]s3 ,wat is het   

pr9cipieel z$elik v]s*il tuss5 de       
individuele en de groepselektie8 ,het   
individu heeft om te w9n5  zuiv]        
individuali/iese1 ego/iese eig5s*app5   
nodig3 zelfzu*t1  hebzu*t1 haat jeg5s   
&]51 afgun/1 geweld5>ij1 li/ en b$rog1  
me$og5loo%eid--de groep heeft om te     
zegevi]5 tal van belangrijke  z$elike   
faktor5 nodig--want w9n5 zal de he*t/e1 
rijk/e1  ma*tig/e groep2 de l$5 moet5   
d]halve tr\w zijn aan elka>1--er  moet  
v]draagzaamheid he]s51 geme5s*apsgevoel1
 solid>iteit1  toewijd+1                
op(f]+sgez9dheid1 e]likheid1            
betr\wba>heid en  v]tr\w51 orde1 gezonde
 organisatie1 arbeidsv]del+1--en wat    
dies  me] zij4 ,d]halve moet5 er        
zelf/&ige1 ges*eid51 gesole]de  groep5  
zijn--zond] isolem5t ge5 groep1 ma>     
amalgam]+ en  atomis]+ en l\t]          
individuele selektie4 ,en het enig      
middel tot  d]gelijke voldo5de isol]+ is
 ond]l+e /rijd1 is oorlog4 ,die  alle5  
/oot en]zijds voldo5de af en h\dt       
&]zijds voldo5de  bijn1 wekt de opp]/e  

solid>iteit1 doordi5 hij alle kra*t5    
van het geheel en van de l$5 v]gt1 zelfs
 het lev54 ,dit laat/e  v]mag alle5 de  
/aat met zijn dwang1 niet e5 vrije      
v]5ig+ van  gelijkgez9d5 voor bep]kte   
doele9d54 ,d]halve moet5 er /at5  en    
oorlog5 zijn1 die elk&] voorond]/ell53  
zond] oorlog ge5  /aat1 zond] /aat ge5  
oorlog4 ,en z wordt dan bij de          
/at5/rijd1  9 teg5/ell+ tot de kamp en  
w$/rijd d] individu51 de ,messung  d]   
,krfte0 tot e5 z$elik heil1 ma*t tot    
re*t4#aa ,want als lle  geme5s*apskra*t5
 9 het spel zijn1 en dat is bij de krijg
 het  geval1 is de besliss+ ook         
alzijdig1 wordt zegepraal ( n$]laag het 
e9dresultaat van heel het /aats- en     
volks-v]l$51 de /raf voor  alle         
/aatszond51 het loon voor alle          
/aatsvoortreffelikh$51 e5  wa>          
,godsoordeel01 om te sprek5 met de      
,hegeliaan ,,lasson4 ,zo wordt de       
oorlog de grote re*t]1 d] ,krieg das    
,weltg]i*t01 hoog v]hev5  bov5 de       
re*tspraak d] e5zijdige wijsneuzige     

m5sjes3 ,j$] ,ri*t]  urteilt e9seitig1  
d] ,krieg allseitig04    #aa ,ev5       
opp]vlakkig als onbillik teg5ov]        
,,/e9metz1 is dus alle       v]we] 9    
deze trant3 ,teg5ov] het e?is*          
nihilisme1 dat ma*t       en re*t doet  
saamvloei51 klemm5 wij ons va/ aan d5   
,*ri/us       ,gods1 die het v]lor5e    
zoekt en zi* ov] het zwakk]e ontf]mt40  
,jui/ op g]e*tigheid en b>mh>tigheid    
b]oept zi* ,,/e9metz'                   
oorlogsfilos(ie4    ,de oorlog v]vult de
 w]eldhi/oriese roep+1 te zorg5 dass e9 
t*tiges ,volk an die ,/elle e9es s*laff5
 tritt04 ,welbes*\wd  v]gt oorlog1 mits 
niet te frequ5t1 en van enige militaire1
  sociale en politieke f\t5 gezuiv]d    
7volksleg] 9 plaats van                 
ka/e-milit>isme71 niets dan e9e sog>    
sehr billige ,bezahlung fr  se9e        
ungeheu]5 ,wohl?at504    ,t5 slotte3    
,nooit kan en mag--zo z\ ,,/e9metz      
antwoord5 op het  betoog1 dat oorlog de 
negatie van het re*t is--nooit kan en   
mag  re*tspraak1 m5s5re*t1 het imman5t  

re*t van oorlog v]vang54  ,want het re*t
 slaat op het v]l$51 doet beh\d51 wat   
re$s  v]worv5 01 de oorlog regelt en    
bepaalt de toekom/1 zorgt voor  nieuwe  
v]w]v+1 het re*t kon/ate]t1 de oorlog   
kon/itue]t1  het re*t is e5 beg9sel van 
/il/& en beh\d1 de oorlog e5  /uwkra*t 9
 di5/ d] ,selb/]weit]ung1 e5 beg9sel van
 groei en  ma*tsontplooi+4 ,(1 om met   
,,max ,,s*el] te sprek5#ab1 het re*t is 
/atis*01 de oorlog dynamis*04 ,en /il/&1
 ru/ wil zegg5  ontb9d+1 ,v]faulung4    
,lev5 is groei1 ontwikkel+4 ,zo wordt de
  g$a*te3 s*eidsg]e*t 9 plaats van      
/rijd1 zu blds9nig1 zu  hssli* um ern/e 
,be/reitung zu v]di5504 ,het is 9 het   
belang  d] m5%eid1 dat ges*ill5 tuss5   
volk5 ,ma*tfrag5 bleib5 und  ke9e       
,re*tsfrag5 w]d504 ,kra*t en inspann+   
moet5 besliss51  niet etwa ,anci5nett04 
,wat volg5s ,,/e9metz het socialisme z\ 
betek55 voor het individu1 dat spiegelt 
de w]eldvr$e voor aan de  /at53 d] ewige
 ,s*laf des ,m5s*heitsp5sionats01 e5    
lev5tje  ohne ,kampf1 ohne ,an/r5gung1  

ohne ,v]antwortung1 ohne ,ausm]zung6    
,e9 hehres ,greis5ideal3 ,v]faulung im  
,lehn/uhl60--,zond] /rijd1  zond]       
zelfh&hav+ en aggressiviteit            
,zurckdrngung des ,bess]51  ,erni$rigung
 des ,typus1 ,tod40--    #ab ,die ,idee 
des ,krieges 7,neue ,deuts*e ,runds*au1 
,okt4 '#ad7    ,zo luidt het pleit van  
de oorlog en zolang dit ov]e9d /aat     
kunn5  ge5 oorlogssla*t(f]s1 hoe talrijk
 ook1 meetell51 mag ge5  oorlogsmisre1  
hoe int5sief en ext5sief ook1 meeweg54  
,hic ,rhodus1  hic salta4               
,,iii4 ,,de ,,kep]4      #a4 ,/aties0   
,re*t en dynamiese0 ,oorlog4    ,wat    
hebb5 wij nu tot deze d+5 te zegg58     
,all]e]/ ri*t ik mij teg5 het impon]5d  
betoog1 dat re*t  niet kan en mag 9 de  
plaats tr$5 van oorlog4 ,het b]u/ op e5 
onzuiv]e1 valse teg5/ell+3 ,teg5ov] de  
oorlog als /uwkra*t1  v]ov]+ en geweld  
als middel en wijze van kra*tsontplooi+ 
en  bezitsv]w]v+ /aat niet het re*t1 dat
 nooit zulk e5 dynamiese  funktie voor  
zi* heeft opgeei/1 ma> /aan de vele     

vre$zame  /uwkra*t5 en wijz5 van        
bezitsv]me]d]+ en ma*tsv]w]v+1  van lev5
 en wasdom1 die de dynamiek d] ges*i$5is
 k5t1 bij  individu51 groep51 /$5 en    
/at53 teg5ov] ro( en krijg  /aat1 ne5   
niet het re*t1 ma>3 re*t5s en z$elik    
g]egelde en  geoorlo(de arbeid1 e]like  
w$/rijd1 /aat bij de volk5 het  gebruik 
van al hun kulturele1 dus alle          
ekonomiese1 wet5s*appelike1  arti/ieke1 
morele kra*t54 ,die vre$zame w$ijv] met 
lle  kra*t5 maakt e5l+5 en geme5s*app5  
groot en /]k--en de  ges*i$5is d] laat/e
 eeuw5 is het lev5d bewijs1 hoe enkel+51
  gesla*t51 /$51 v]5ig+51 indu/rien1    
k]k5 en p>tij5  kunn5 opkom5 en         
ond]gaan1 veldw9n51 groei5 en bloei5    
zond] ro(  ( v]ov]+1 zond] wap5geweld4  
,s9ds hoe lang heeft ,am/]dam (  ,b]lijn
 ( b4v4 ,*icago ge5 oorlog gevo]d8 ,dus 
/il/&1 b$]f1  ontb9d+1 dood8 ,het lijkt 
er vooralsnog niet na>4 ,zek]1 /rijd  is
 nodig1 w$/rijd en selektie--da>ov] zijn
 wij het e5s1 dat is  de wa>heid 9      
,,/e9metz' betoog4 ,ma> all]m9/ is het  

re*t1 is  arbitrage 9 de plaats getr$5  
van de /$5oorlog als /uwkra*t  d]       
ontwikkel+6 ,en misplaat/ is dus de spot
 van ,,/,,rk met de  voor/&]s van       
int]nationale arbitrage3 das ,weltg]i*t 
setzt  =tan ,weltges*i*te01 misplaat/   
,,/e9metz' apo/r(e3 ,i/ dies]  ,g$anke  
ni*t d] v]rckte/e1 d] je ausgeheckt     
wurde3 die ,zukunft  d] ,rass5 und      
,vlk]1 d] ganz5 ,m5s*heit dur*          
,ri*t]spru* na*  ,s*tzung und           
,gesetzesp>agraph5 gel5kt6 ,wie w5ig    
zeugt diese  entsetzli*e ,illusion von  
,ehrfur*t vor d5 h*/5 ,int]ess5 d]      
,m5s*heit1 vor d] ,zukunft d] ,vlk]60   
,welk e5 wond]lik e5zijdige1 pov]e      
ges*i$bes*\w+6 ,ne51 wat  de            
w]eldges*i$5is maakt1 wat de rass5 en   
volk5 leidt zond]  /at5oorlog1 zond]    
wap5geweld1 zal ev5m9 re*t ( arbitrage  
zijn1 als re*tspraak tans de drijfkra*t 
is die de ma*ts- en  bezitsv]h\d+5 d]   
enkel+5 en groep5 wijzigt1 hun opkom/1  
aanzi51 e] en ond]gang bepaalt1 wa> alle
 fysiek geweld1 alle  doodslag en ro(   

hun re*t5s en feitelik is ontzegd4      
,geblev5 is  imm]s de /rijd om 't       
be/aan4 ,geblev5 is1 en blijv5 moet1 de 
zeg5  van ,gefahr1 ,n und ,kampf01 van  
inspann+1 w$ijv] en w$/rijd1  kortom van
 selektie4 ,&]e dan fysieke kra*t5 kond5
 zi* do5  geld5 en besliss5d word51 op  
edel] v]mog5s selige]de de /rijd1  wa>  
organisatie en sam5w]k+ an>*ie en       
v]deeldheid v]v+4  ,v]&]d is alle5 de   
wijze en het t]re9 van /rijdvo]51 zijn  
alle5 de middel5 van ,selb/behauptung en
 ,selb/]weit]ung4 ,het re*t  v]vangt    
niet1 ma> v]vormt de /rijd4 ,selektie   
wordt door re*t niet  opgehev51 ma>     
v]s*ov54 ,en wat is zelfs het socialisme
 &]s dan  het /rev51 de an>*iese /rijd  
om individuele1 mat]ile w9/ met  zijn   
v]d]felike selektie-gevolg5 door middel 
van organisatie te  v]vang5 door e5 des 
te hevig]1 imm]s algem5] /rijd van hog] 
selektief allooi op alle t]re95 d]      
kultuur8    ,de vraag is dus alle5 ( 't 
9 /rijd is met de dynamiek d] hi/orie1  
dat ook de /at5 hun ,selb/]weit]ung0 ns 

zull5 moet5 zoek5  zond] wap5geweld en  
v]ov]+4 ,da>op luidt dus ons antwoord3  
ne5--arbeid met alle kulturele v]mog5s  
en vre$zame1 re*t en  re*t5 e]bi$ig5de  
w$ijv] is 9 de plaats getr$5 van ro(  en
 geweld bij individu51 /amm51 geme5t51  
/$51 prov9cies1  /aatjes en v]5igde     
/at52 9 het hi/ories k>akt] van         
dynamiese0  oorlog en /aties0 re*t ligt 
niets hoeg5aamd wat ons noopt te  gelov5
 aan e5 v]brek+ van deze hi/oriese lijn4
 ,integ5deel4  ,dezelfde hi/oriese ma*t5
 en invlo$5 voorspell5 gevolg5 9        
dezelfde ri*t+4 ,dezelfde ekonomiese en 
kulturele faktor51 die de               
re*tsgeme5s*app51 wa>b9n5 militaire     
gr5z5 zijn uitgewi/1 en  met de         
militaire zelf/&igheid                  
oorlogsmogelikheid1 oorlogsaanleid+  en 
oorlogsbelang zijn v]dw551 /e$s         
omvatt5d] hebb5 gemaakt1  zull5 ook     
voortaan de volk5- en /at5-kr+5         
uitbreid51 wa>b9n5  arbeid1 re*t en vr$e
 zull5 tr$5 9 plaats van ro(1 geweld en 
krijg4 ,de geleg5heid maakt de dief--de 

geleg5heid maakt de oorlog1  gelijk     
alle5 de duelz$e 7b4v4 9 ,duitse        
/ud5t5korps57 dageliks  duelaanleid+1   
duelbelang1 duelnoodzakelikheid s*ept4  
,en ook dit di55 wij hi] te b$5k51 dat  
de dynamiese0  oorlog--de v]ov]+soorlog 
is1 de belang5oorlog1 die door  reg]+5  
en volk5 re$s tans om 't h>d/ wordt     
v]loo*5d met  leuz5 van zelfv]d$ig+ en  
ges*ond5 heilig re*t1 die nog  sle*ts   
door v]dwijn5de m9d]h$5 van             
belanghebb5d5 met hun  buit5sporig1     
v]\d]d en t5 dode g$oemd ma*tsov]wi*t   
wordt  gewild1 en doorg$rev5 teg5 het   
belang1 de wil1 de re*tsz9  van de      
kultuurvolk5 zelf1 9 hun ov]grote       
me]d]heid1 die hem  v]foeit1 die hem    
z$elik te bov51 er te r$elik en te go$  
voor  is4 ,van deze dynamiese01         
expansieve01 dus op ro( en buit belu/e  
volksgeweldpleg+ geldt ind]daad en      
lett]lik1 wat ,,s*op5hau]  s*reef 9     
algem5] z93 ,diese ,raub?i]e des        
m5s*li*5  ,ges*le*ts s9d die erob]nd5   
,vlk]1 wel*e wir1 von d5 lte/5  ,zeit5  

an bis auf die neue/51 b]all auftret5   
sehn1 mit we*selndem  ,glck1 indem ihr  
jeweiliges ,gel+5 und ,missl+5 dur*weg  
d5  ,/(f d] ,weltges*i*te lief]t1 dah]  
eb5 ,voltaire ,re*t hat zu  sag53 ,dans 
t\tes les gu]res il ne s'agit que de    
vol]4 ,dass sie  si* d] ,sa*e s*m5 geht 
d>aus h]vor1 dass j$e ,regi]ung laut    
be!u]t1 nie &]s als zur ,selb/v]!idigung
 die ,waff5 ergreif5  zu woll54 ,/att   
ab] die ,sa*e mit ff5tli*51 (ficiell5   
,lg5 zu  bes*nig51 die fa/ no* mehr1 als
 j5e selb/1 empr51 sollt5 sie  si*1 fre*
 und frei1 auf die ,lehre des           
,ma*iavelli b]uf540--,zoveel  ov] de    
v]ov]+soorlog--wa>bij ik nog buit5      
besprek+ laat het  ,norman-,angellisme1 
voor zov]re dat betoogt1 hoe v]ov]+0 ook
  ekonomies e5 ond+ is geword51 wa>bij  
me] v]lor5 dan gewonn5  wordt1 dank zij 
het mod]ne kr$iet-sy/eem en de /e$s     
innig] en  veelzijdig] int]nationale    
ekonomiese afhankelikheid1 zodat ,!     
great  ,illusion0 di5t ov]wonn51 als    
z\de militaire en politieke ma*t  e5    

volk comm]cile en sociale voordel5 s*5k5
 ( als w>e het  ekonomies nog mogelik1  
kolonies te bezitt501 de rijkdom van e5 
&]  volk met wap5geweld inplaats van    
ekonomiese m$$++ duurzaam te  bema*tig5 
( te v]nietig54 ,die ,m5s*5seele hat ke9
 !ur]es  ,gut als die ,illusion0 zegt   
erg5s ,,max ,,nordau4 ,volg5s ,,norman  
,,angell  is wel de duur/e van al die   
illusies ! great illusion4 ,w> does  n  
pay04 ,beve/igt diep] ekonomiese /udie  
deze bes*\w+1 dan is  da>mee het        
ekonomies doodvonnis ov] de oorlog      
geveld4    ,ma> g5oeg van de            
v]ov]+soorlog en zijn gewa&e            
hi/ories-dynamiese noodzakelikheid4     
#b4 ,de kollektieve selektie4    ,en nu 
het allesbehe]s5d1 besliss5d punt3 de   
kollektief-selektoriese  funktie1 de    
oorlog als onmisba> opvo$] en           
volk5ri*t]4    ,vooraf nog tweerlei     
opm]k+ tot voorkom+ van misv]/&3 wij    
misk5n5 niet het belang van /rijd1 van  
w$ijv] en selektie voor  maats*appij    
z[el als natuur1 voor heel de ges*i$5is 

n de  toekom/ d] kultuur1 al zal ge5    
bezonn5 evolutioni/ zov] gaan1 de       
fitte/1 de be/-aangepa/51 re$s da>om als
 de be/51 de edel/5  te bes*\w51 de     
m>tela> te v]a*t5 voor zijn geweld5a>2  
de  hoog/e aanpass+ aan het milieu is   
aanpass+ van het milieu2 en  edele      
p]soonlikheid gaat liev] ond]1 dan zi*  
aan te pass52 ,es  i/ das ,unkraut1 das 
b]all g$eiht0 7,,s*el]74--,en voorts3 m5
 kan  de zeg5+5 d] fysieke kra*tmet+    
tuss5 m5s en ro(di]1 m5s  en m5s 7het   
oude homo hom9i lupus71 /am en /am1 volk
 en volk1 de  zeg5+5 van het vui/re*t1  
familievet51 blo$wraak en oorlog        
dankba> erk5n51 de ges*i$5is di]        
kra*tmet+5 zi5 als  iets &]s dan e5     
lelike domheid1 wa>van sle*ts de        
proporties  groot zijn0--en to* als     
hi/oricus het hi/orisme voldo5de te     
bov5 zijn1 om te beseff51 dat deze      
dankba>heid ev5m9 voor het  beh\d1 voor 
de toekom/ van de oorlog pleit1 als teg5
 de hi/oriese  v]vang+ van clanvet51    
blo$wraak en /amv]antwoordelikheid  door

 /rafre*tspleg+ en p]soonlike s*uld4    
,ook vr\w5ro( en  m5s5(f]s1 slav]nij1   
adel1 inquisitie hebb5 hun pli*t        
g$aan444  en hun tijd gehad4 ,en mo*t   
dus ook de oorlog e5s de weg d]         
blo$wraak gaan--dan zal de ges*i$5is    
zelf hem uitluid5 met ha>  lijfspreuk3  
,d] ,mohr hat se9e ,s*uldigkeit         
getan--d] ,mohr kann gehn40    ,tans t] 
zake4 ,om de kollektieve oorlogselektie 
op de kep] te  bes*\w5--en te wijz5 ,a3 
op de door ,,/e9metz v]get5 z$elik      
w]k5de faktor d] individuele selektie en
 da>naa/ op de gun/ig  w]k5de faktor5   
van de vre$zame maats*appelike /rijd1 en
 ,b3 op de  door ,,/e9metz v]get5       
faktor51 die de oorlogselektie deels    
z$elik  b$]v5 deels te niet do54        
,beide punt5 sam5 zijn nodig en voldo5de
 om aan oorlog selektief en  zijn       
onontbe]likheid en zijn re*t van be/aan 
te ontnem54      ,a4 ,gun/ige           
individuele selektie4 ,groep5/rijd en   
selektiev]bet]+  zond] oorlog4          
,aanva>dt m5 de met go$e grond5 ge/aafde

 le] van ,,s*op5hau] en  ,,heymans1 dat 
het individueel k>akt]1 de z$elike      
p]soonlikheid1  gegev5 9 de ond]l+e     
ma*tsv]h\d+ van z$elike en onz$elike    
neig+51 vrijwel onv]&]lik is1 dan krijgt
 de selektie voor de  z$elike           
vooruitgang e5 allesbehe]s5de betek5is3 
fundam5tele  z$elike v]bet]+ is niet    
mogelik van het v]dwijn5d individu1  ma>
 sle*ts van de blijv5de m5%eid1 doordi5 
en 9 zov]re de  m9d]wa>dig5 g]+] kans5  
hebb5 op voortplant+ en propag]+  van   
hun eig5s*app5 9 de nakomel+s*ap dan de 
hog]/a&51  indi5 d]halve het p]c5tage   
dez] laat/5 wa/1 hoe we9ig ook1  met elk
 nieuw gesla*t4 ,voldo5de zorgt voor    
deze p]c5tsgewijze  uitroei+ van de     
sle*t]e elem5t5 ze] zek] no* de huidige 
ov]he]s5de ekonomiese w$/rijd1 wa>9     
factor5 van intellekt  7k5nis1          
s*]pz9nigheid1 teg5ov] onwet5dheid en   
domheid7  en temp]am5t 7aktiviteit en   
bezonn5heid teg5ov] luiheid en          
wispelturigheid7 nog wl1 ma> van k>akt] 
niet1 ( altans niet m9d]  t5 kwade 7ruim

 gewet51 zelfzu*t1 me$og5loo%eid7 dan t5
 go$e  de doorslag gev51 no* de we9ig   
betek55de opzettelike elim9]+  door het 
/rafre*t1 zelf we] voor e5 belangrijk   
deel afhankelik van  non-selektieve     
ekonomiese faktor54    ,ma> wij hebb5   
gelukkig n grote blijv5de kra*t1 die er 
op g]i*t  blijkt1 de z$elike            
m9d]wa>digheid v]h\d+sgewijs uit te     
roei53  dat is de grot] aantrekkelikheid
 van het go$e bov5 het sle*te1  gelijk  
die tot uit+ komt 9 de sexuele          
teeltkeus4 ,hi] w]kt de  zielkundige    
wa>heid1 dat w]kelike go$heid1          
k>akt]s*oonheid1  edele p]soonlikheid   
aantrekt en e*te sle*!id1 geme5heid1    
laagheid af/oot444 z[el de sle*t5 als de
 go$54 ,want sle*!id  is niem&s e9ddoel1
 is enkel middel4 ,au* des ,egoi/ w]tet 
die  ,liebe hh] als die ,selb/su*t1 au* 
d] ,unzuv]lssige zi*t die  ,wahrheit d] 
,lge vor3 ab] sie nehm5 ,selb/su*t und  
,lge glei*sam  mit 9 d5 ,kauf1 um irg5d 
wel*e ,g5sse od] ,vorteile zu erziel540 
7,,heymans7 ,deze wa>heid en de da>op   

gegronde v]wa*t+1 dat ook bij  de       
huwelikskeuze1 hoe ze] ook dikw]f       
resultaat van h>t/o*t (  b]ek5+1 van    
uit]likh$51 van all]lei raison en tort1 
to* het  z$elik go$e van we]szijd5      
cet]is p>ibus0 voorrang en voorkeur  zal
 v9d5 bov5 het m9d]wa>dige1 to* het     
lieb5s-wrdig/e ook  het lieb5swrdig/e1  
het bem9n5swa>dig/e het bem9nelik/e zal 
blijk51 die v]wa*t+ v9dt ha> beve/ig+ 9 
het enig da>omtr5t  +e/eld wet5s*appelik
 ond]zoek1 van ,,heymans en ,,wi]sma#ac4
  ,voor tal van z$elike eig5s*app5 w]d  
e5 hog] p]c5tage bij  gehuwd5 dan bij   
ongehuwd5 gekon/ate]d1 zodat1 9 v]b& met
 e5  ond]zoek omtr5t de biezond]e       
erfelikheid dez] eig5s*app5 uit de      
gevond5 cijf]s auf e9e ,zunahme sittli* 
w]tvoll] und e9e ,abnahme  sittli*      
v]w]fli*] ,eig5s*aft5 von #a bis #a4e   
pro ,g5]ation  ges*loss5 w]d5 kann04#ad 
,zo ziet dan ,,heymans 9 deze kra*t d]  
sexuele selektie1 die /ijgt met elk     
b]eikt resultaat1 met de /e$s  hog]     
wa>d]+ d] p]soonlikheid bov5 /& en      

bezit1 met de  /e$s vrij]1 natuurlik] en
 veelzijdig] omgang van meisjes en jonge
  mann51 met v]diept en v]held]d        
zielkundig ond]s*eid+sv]mog51  de grote 
wa>borg van e5 /e$s snell] en onge/oord]
 z$elike  vooruitgang--van de zelfopvo$+
 d] m5%eid04#ae ,en wij voor  ons       
konklud]5 uit dit betoog3 het huwelik is
 e5 bolw]k teg5 de  oorlog4--,hi] wordt 
het wond] w]kelikheid1 das ,unzulngli*e 
hi]  wird es ,ereigniss3 deugd5 die het 
individu s*ad5 9 de /rijd om  het       
be/aan3 onbaatzu*tigheid1               
op(f]+sgez9dheid1 e]likheid1            
wa>heidsliefde444 die dus hun eig5 graf 
grav5--ze b\w5 ook hun  eig5 huis1 h\d5 
de soort en zi* zelf 9 /&4    #ac       
,beitrge zur speziell5 ,psy*ologie1 #i3 
,die selektoris*e       ,wirkung d]     
,ehe1 ,z4 f4 ,psy*4 #fb4    #ad ,wat ook
 op deze cijf]s moge zijn af te d+51 de 
ri*t+ van       betoog1 en ond]zoek     
s*ijnt mij onaanve*tba>4    #ae ,zie    
,e9fhrung 9 die ,e?ik1 #aiad1 #cb4      
,voor het k>akt] zelf1 dus voor het     

diep/e z$elik wez5 van de  m5s1 zijn    
inn]like1 eig5like1 z$elike wil en wa>de
 blijft dus  erfelikheid en dodelike    
selektie3 uitsluit+ van de voortplant+1 
van ov]weg5d belang1 indi5 we wijzig+   
uitgeslot51 z$elikheid  niet aan- (     
afle]ba>1 opvo$+ hi] dus ma*teloos a*t54
 ,het  teg5deel e*t] is het geval met   
het z$elik lev5sg$rag1 het do5  en lat5 
van de m5s1 zijn k>akt]op5b>+51 de      
lev5sresultat5  van zijn z$elike aanleg1
 die imm]s ev5ze] als de aangebor5      
gee/elike1 intellektuele begaafdheid    
z[el 9 z'n ontwikkel+  belemm]d1 v]/ikt 
word51 eeuwig lat5t en kiem blijv5 kan  
als tot  z'n volle re*t en ontplooi+    
kom54 ,we betr$5 hi] het t]re9  van     
lev5s]v>+ en lev5smilieu1 van opvo$+ en 
ond]wijs1 van  v]leid+ en bek]+1 die de 
voor/ell+sw]eld1 de d5kbeeld51  de      
beweegr$551 wijzig5 en behe]s51 heel het
 motiev5spel1 dat  de sluim]5de neig+5  
wakk] roept1 het k>akt] doet reag]5 met 
wil en besluit4 ,hi] he]/ de zgn4       
naboots-selektie1 die zond]  erfelikheid

 7ideen1 d5kbeeld5 word5 niet aangebor57
 en zond]  li*amelike kra*tmet+ en      
uitroei+ door gee/elik propag]5  en     
elim9]51 door ev5ze] opzettelik als     
automaties aankwek51  door heel het     
maats*appelike sy/eem van               
d5kbeeldv]spreid+ en  ideen/rijd1 van   
bewu/e en onbewu/e invlo$oef5+ des te   
snell]  en zek]d] voor de kulturele     
vooruitgang zorgt4 ,tot dit gebi$       
behoort  alle v]worv5 k5nis en deugd1   
intellektuele en z$elike bekwaamheid1   
alle begrip en inzi*t1 dus ook alle     
aanle]b>e socialiteit0 7,,van  ,,embd571
 geme5s*apsz9 als inzi*t 9 het nut van  
en toewijd+ aan  kra*tig                
geme5s*apslev501 de kun/1 te gehoorzam5 
en te leid51  v]draagzaamheid1          
ontvankelikheid voor l( en blaam1 e] en 
s*&e1  solid>iteitsgevoel en /ip!id1    
ijv] en volh>d+1 altrusme0 als          
belang/ell+ 9 &]mans lief en le$1 tr\we 
pli*tsv]vull+  en al wat ooit s*ol+ en  
beproev+ zal v]mog51 al wat ooit  de    
lev5/rijd aan morele kra*t en het       

geme5s*apslev5 aan  maats*appelikheid   
kan s*5k54    ,heel die v]worv5heid nu1 
hoewel niet erfelik1 is voor het        
kultuurpeil1 voor de z$elike en         
gee/elike vooruitgang van het m5sdom    
van niet te ov]s*att5 belang--want al   
moet hi] elk jonggebor5e  en elke nieuwe
 g5]atie van vor5 af aan beg9n51        
ev5wel--dank  zij en]zijds de nabootsz90
 en sugge/ibiliteit01 &]zijds het       
veelzijdig georganise]d maats*appelik   
/elsel van ond]wijs en  opvo$+ 9 gez9 en
 s*ool1 bond en k]k1 /ad en /aat1 omgang
  en v]ke]1 mondel+ en 9 ges*rift5--kan 
n m5s5leeftijd  het gemiddeld peil      
b]eik5 en v]w]v5 wa>voor de m5%eid alle 
voorafga&e gesla*t5 nodig heeft gehad4  
,het door de eeuw5  opge/apeld kapitaal 
aan k5nis en maats*appelike deugd1 aan  
z$5 en  gewoont51 ideal5 en ov]tuig+51  
in/ell+5 en organisaties1 aan  re*t en  
kun/1 wet5s*ap en wij%eid1 al die s*att5
 d] kultuur1 ze  ligg5 voor elk gesla*t 
g]e$3        ,0 du er]bt von de95 ,vt]n 
ha/      ,erwirb es um es zu besitz540  

,die v]w]v+1 wa>op dus na de ov]]v+ en  
tezam5 met de  s*epp5de voortbr5g+ alle 
voortbe/aan en vooruitgang b]u/1  v]ei/ 
arbeid1 inspann+1 /rijd1 van enkel+5 en 
groep51  z[el teg5 onp]soonlike ma*t53  
de eeuwige /rijd teg5 de natuur  7hong]1
 ziekt51 mikrob571 teg5 domheid en      
geme5heid1 teg5  v]slapp+ en ontmo$ig+1 
v]leid+ en b$]f1 als teg5 &]e  enkel+5  
en groep51 9 n woord3 teg5 onze vri5d de
 vij&1 die  ons de nodige nod5 en gev>51
 de zeg5 d] ontb]+1 vooralsnog niet     
doet ontb]54 ,deze /rijd noopt tot /e$s 
int5siev] en ext5siev]  groepvorm+4 ,zie
 de ekonomiese wor/el+1 met             
w]eldomspann5de  ond]nem+5 en           
maats*appij51 tru/s1 k>tels1            
w]kgev]sbond5  en arbeid]sorganisaties1 
zie de politieke /rijd d] p>tij51 de    
godsdi5/ige kamp d] k]kg5oots*app5      
ond]l+ en met hun zi*  organis]5de      
teg5/&]s1 zie die duiz5dv\dig           
georganise]de  speciale /rijd teg5      
afzond]like maats*appelike euvel5 en    
kwal5  en voor al die biezond]e belang5 

en behoeft51 die tot v]5ig+ en          
groepsgewijze bots+ leid54    ,welke    
kra*t5 nu deze groep5/rijd ga&e         
h\d5--welke  belang5e5heid en teg5/ell+ 
voor de groepvorm+ zelf1 voor  b9d+ en  
isol]+ zorgt1 behoeft hi] niet nad]     
ond]zo*t--imm]s  dit ene /aat va/3      
oorlog1 militaire kra*tmet+1 is het     
niet4 ,en  dezelfde sociale deugd5 die  
de /aat behoeft om /]k te zijn en  zijn 
oorlog te w9n51 die v]gt het vrije      
v]5ig+slev5 en de  vrije vre$zame       
groep5/rijd met zijn eis5 van           
v]draagzaamheid1  toewijd+1 v]tr\w5 en  
betr\wba>heid1 solid>iteit1 ijv]1       
onbaatzu*tige kra*ts9spann+1 pay] de sa 
p]sonne1 9 n woord  maats*appelikheid4  
,niem& blijft buit5 alle groepsv]b&1    
niem&  kan slag5 9 volkom5 isolem5t1 i$]
 ond]gaat de eis5 en de  reakties van   
het geme5s*apslev51 van k5niss5kr+ en   
op5b>e  m5+1 met hun selig]5de          
ma*tsmiddel5 van onv]s*illigheid1       
v]a*t+1 af-ke]1 s*&e1 boykot1 en        
da>teg5ov] vri5ds*ap1  sympa?ie1 hulp1  

e]1 aanzi51 invlo$1 ma*t4 ,de sluw/51   
zelfzu*tig/5 en s*ijnheilig/5 hebb5 ook 
tans re$s niet  ov]al en niet voortdur5d
 succs--9 het dageliks omgangs- en      
maats*appelik lev5 w]kt en selige]t ook 
tans re$s mee--hoe  hond]dv\dig         
ov]vleugeld ook--diezelfde re9e         
voorkeur1 die de  gesla*telike teeltkeus
 adelt4 ,ma> ma*tig] w]kt /ellig ook nu 
re$s--trots alle /raks aan te duid5     
gebrek5--de w$ijv] d] vrije  groep54    
,deze vrije v]5ig+5 het5 kle9]01        
e5zijdig]0 dan de  /aat4 ,het voordeel  
s*ijnt mij grot] dan het nadeel1 dat    
door hun  v]s*eid5heid nog wordt        
g]$uce]d4 ,ze bi$5 des te bet] wa>borg  
voor e5sgez9dheid en gee/v]wants*ap1    
voor e*te vrijwillige volle  toewijd+4  
,ma> de /aat kan alles1 zelfs het lev5  
van zijn burg]s  opeis58 ,o* ja--voor de
 /aat (f]t m51 desnoods1 zijn v]mog51   
zijn gav51 zijn lev54444 aan gez91      
p>tij1 k]k1 wet5s*ap1 kun/1  wijdt m5   
zijn v]mog51 zijn gav51 zijn lev54 ,voor
 de /aat kan  m5 /]v51 ma> wie kan lev5 

voor de /aat8 ,ma> dwang en tu*t  zijn  
onmisba>3 ,d] freie ,v]e9 v]hlt si*     
pa$agogis* zum ,/aate  wie das          
,concub9at d] frei5 ,liebe zur ,ehe40   
,e5 matig gelukkig  beeld3 ,wee het     
huwelik bij de gratie zijn]             
onontb9dba>heid4 ,tu*t  en dwang will5  
wij ev5m9 miss5 als huwelik en /aat4    
,ma> het  huwelik1 dat zi* zond] dwang  
en de /aat die zi* zond] oorlog  niet   
kan h&hav51 is ons no* dwang no* oorlog 
wa>d4 ,en de vraag  van ,,/e9metz3      
,wa>toe zond] oorlog nog de /aat1 d] ja 
ni*ts  tun d>f08 z\ wa>lik het mangelnde
 ,v]/ndnis fr das ,wes5 des  ,/aates0   
v]rad51 dat hij de vr$esvri5d5 v]wijt1  
indi5 we  niet wi/51 dat hi] als eld]s  
sle*ts de pleit] voor de oorlog  v]geet1
 wat de socioloog bet] weet dan de      
mee/54 ,de /aat is het  gezagsorganisme 
van e5 volksgeheel1--dat 9 di5/ kn word5
 ge/eld  van vel]lei volksbelang--ma>   
altijd en uit]a>d n eig5 funktie  heeft3
 re*tsb$l+3 v]wez5lik+ en h&hav+ d]     
re*tsorde4  ,zond] gezag ge5 re*t1 ma>  

an>*ie1 d4w4z4 het re*t0 van de  /]k/e1 
van brute ma*t en geweld1--zo 9 de      
volk]5v]h\d+ en 9  het ekonomies lev54  
,da>om zijn we vr de /aat op dezelfde   
grond als  we teg5 de oorlog            
zijn--wanne] ons blijk5 zal1 dat        
groepsma*t en  /aatsgeweld all]m9/      
pseudoniem zijn van g]e*tigheid4        
,hebb5 we dus1 na de z$elike faktor d]  
individuele selektie1 gewez5  op de     
gun/ig-g]i*te faktor5 van de vrije      
groep5/rijd1--we will5  9 de #c;e plaats
 nog opm]k51 dat heel deze vre$zame     
maats*appelike  evolutie selektief      
vooralsnog erb>melik sle*t is--do* voor 
radikale  pr9cipile v]bet]+ vatba>4     
,zeg5rijk to* zal deze selektie e]/  dan
 t5 volle zijn1 wanne] de be/5 de mee/e 
kans van slag5 hebb51  wanne] de edel/5 
en begaafd/51 de hoog/e1 kloek/e1       
vrij/e1  fijn/e gee/5 en k>akt]s1 de    
v9d]s en s*epp]s1 de d5k]s en  zi5]s1   
ma> ook de mann5 en vr\w5 van de daad1  
de organisator51  de durv]s en de       
kundig5444 de leid]s en ov]w9na>s word51

 dus  aanhang1 invlo$1 ma*t en e]       
v]w]v54    ,tans e*t] behe]/ vooralsnog 
de ekonomiese wor/el+1 de               
inkom5sv]w]v+1 het maats*appelik        
ontwikkel+sproces2 deze w]kt  sle*ts    
g$eeltelik selektief 7armo$e1 ond]gang  
zond] p]soonlike  s*uld01 rijkdom1 succs
 zond] p]soonlike v]di5/e03 g\d5 wieg7  
en kweekt voor zov] selektief naa/ go$e 
ze] sle*te ho$anigh$5  en b$]ft door ha>
 gebrek5 al de &]e selekties2 d]halve   
di5t  deze ekonomiese /rijd v]drong5    
7van /aatswege v]/rekk+  van ko/eloos   
ond]wijs1 ook middelba> en hog]2        
ko/eloze  op5b>e boek]ij5 en leeszal51  
ko/eloze gezondheidsv]zorg+1            
re*tsbes*]m+1 kiesre*t zond] wel/&seis51
 pres5tiegeld  enz47 en v]vang5 door    
ekonomiese sam5w]k+1 kop]atie1          
socialis]+--en zov] dat niet ( nog niet 
mogelik is1 altans  gezuiv]d van        
non-selektieve voorgift50 7erfre*t enz47
 en tot  ietwat m9d] laakba> selektief  
gehalte 7ekonomis]+0 van de             
geme5s*apsz97 gel\t]d#af4--,zo leid5 ook

 hi] vele weg5 na>  het selektief       
maats*appelik ideaal van loon na>       
v]di5/e01 van  het ,sa9t-,simoni/ies3 ,a
 *acun selon ses capacits1  *aque       
capacit  selon ses oeuvres4#ag    #af   
,zie deze punt5 bij ,d4 ,,van ,,embd51  
,d>w9isme en ,democratie       en       
da>naa/ de sociaal-demokratiese         
maats*appijkritiek en                   
program-eis54    #ag ,,/e9metz zelf     
geeft op e5 we9ig en?\sia/ og5blik--(   
bij       wijze van pal9odie8--toe1 dat 
de eeuwige vr$e01 het v]vall5       van 
oorlog en kollektieve selektie1 niet    
onta>d+ en dood1       ma> sle*ts       
v]trag+ van vooruitgang z\ br5g53 ,es   
gbe       dann weit] nur                
,p]sonalauslese4 ,i* behaupte g> ni*t1  
dass       diese bloss egoi/is*e od]    
h*/5s egoti/is*e ,eig5s*aft5            
z*tet1 i* v]k5ne au* die ,mgli*keit     
ke9eswegs1 sog> ohne       alle         
,selektion zu e9] gewiss51 w5n au*      
wahrs*e9li* ni*t       erbli*5 ,erhhung 
uns]] ,kollektiveig5s*aft51 nur auf dem 

,wege d] ,erfahrung und ,erziehung zu   
gelang50444 ,son/ sehnt man       si*   
mit ,re*t na* grss]] ,s*nelligkeit des  
,=ts*ritts1       w>um sollte man jetzt 
auf e9 ,bes*leunigungsmittel ,v]zi*t    
lei/580 7blz4 #bae1 ,ph4 d4 ,kr47       
,b4 ,wat oorlogs kollektieve selektie   
v]h9d]t en b$]ft4    ,en tans de        
faktor51 die de kollektieve             
oorlogselektie deels z$elik en  gee/elik
 b$]v51 deels te niet do54      a4 ,ge5 
groepsuitroei+ me]4    ,w>e het         
noodzakelik gevolg van de oorlog dass e9
 t*tiges ,volk  an die ,/elle e9es      
s*laff5 tritt0--dan z\ deze respektabele
  pre/atie mogelik met alle oorlogs(f]s 
niet te duur betaald zijn4  ,ma> hoord5 
we niet jui/1 dat onze gecivilise]de    
oorlog5 gelukkig  7want het 0 m9d] wre$7
 ge5 uitroei+soorlog5 me] zijn--dat  het
 ov]wonn5 volk wel g$emo$igd1 niet me]  
v]delgd wordt8 ,wat  blijft er dan ov]  
van die fraaie fraze8 ,eig5lik niets4   
,ge5 van de  huidige volk5 ( /at5 van   
,europa heeft niet z'n oorlog ( oorlog5 

gehad de laat/e pa> eeuw53 v]nietigd1   
v]vang5 is er ge54  ,toegegev51 e5      
og5blik1 dat het v]liez5d volk slap01   
het w9n5de  fl9k0 0--,bo]5 en ,engels51 
,engels5 en ,n$]l&]s1 ,griek5  en       
,turk51 ,turk5 en ,russ51 ,russ5 en     
,japann]s1 ,,napoleon's volk5  en       
,russ51 ,zw$5 en ,russ51 ,nor5 en ,zw$51
 ,zw$5 en ,d551 ,d55  en ,duits]s1      
,duits]s en ,frans5 7,,napoleon71       
,frans5 en ,duits]s1  ,italian5 en      
,oo/5rijk]s1 ,oo/5rijk]s en ,italian51  
de ,balkan/at5  ond]l+ 7de da> wissel5de
 fl9kheid en slapheid valt moeilik bij  
te h\d571 de ,krimoorlogsvolk5 7wie 0   
da> slap87--wie van al deze  fl9ke      
bekwame zegevi]d]s is 9 de plaats getr$5
 van e5 van al  deze slappe m9d]wa>dige 
v]slag558 ,ho$5 wij ons dus voor de     
misleid5de s*ijn1 als z\de de           
oorlogselektie de zwakk]e 7dus  na> wij 
nog e5 og5blik toegev53 m9d]wa>dige7    
groep v]nietig51  dodelik selig]51      
ausm]z504#ah ,ma> dan wordt dadelik heel
  de ri*t+ d] selektie twijfela*tig3 zal

 en moet die zwakke1  m9d]wa>dige groep 
van de n$]laag ng zwakk]1 nog ell5dig]1 
nog  m9d] wa>d word51 dan wel jui/ /]k]1
 z$elik en gee/elik bet]8  ,is het      
gevolg van de n$]laag groepv]zwakk+1 dan
 is dat tev5s  e5 v]]g]+1 v]sle*t]+--is 
het gevolg oplev+1 v]/]k+  d] onbekwame 
groep1 dan wordt doelb]eik+ en          
voortplant+ van  betrekkelik m9d]wa>dig5
 door oorlog we] niet belemm]d1 ma>     
zelfs bevord]d4#ai ,selektief gun/ig kan
 oorlog dus 9 elk geval nog  sle*ts     
da>door w]k51 dat het p]c5tage z$elike  
en gee/elike  kra*t na de oorlog bij    
w9na> en v]liez] sam5 g5om5 grot]  is   
dan te vor5--wat moeilik met go$e grond5
 z\ zijn te /av51  gegev5 ook de        
individuele contra-selektie--en wa>bij  
het dan nog  twijfela*tig z\ blijv51    
welke betrekkelike v]me]d]+ van het     
deugdelik elem5t opweegt teg5 de        
vol/rekte dodelike v]m9d]+1  die bov5di5
 met het aantal m$$+]s de wa>de van het 
selektief  produkt doet dal54--,het     
drad5weefsel d] w]kelikheid is ind]daad 

te  subtiel voor globale ma*tspreuk54   
#ah ,vgk4 ,ph4 d4 ,kr4 #bee1 oorlog5    
tuss5 kultuurvolk]5 kunn5       ke9e    
ausm]z5de ,wirkung b504    #ai ,,/e9metz
 zelf laat nu e5s h]haalde n$]lag5      
,v]fall und       ,v]d]b50 br5g5 7p4    
#bee71 eld]s we] de n$]laag voor beide  
beho$5--gelijk de zege z[el e5 zeg5 kan 
zijn als zelfs dem       ,sieg] zum     
,v]d]b5 w]d50 7#beg74 ,het kan gebeur5  
dass die       ,sieg] d5 ,besiegt5 wei*5
 mss506         ,bei /eig5d] ,kultur und
 zunehm5d] ,volksmasse v]lauf5 alle     
diese ,prozesse d] ,auslese imm]        
subtil]0 7#beh74 ,wat blijft er         
dus ov] van het e5zijdig s*ema1 van de  
globale frase8      b4 ,contraselektieve
 faktor58    ,we resum]5 nog ev53 de    
7gewelddadige7 groep5kra*tmet+ is sle*ts
  dan re*t01 oorlog sle*ts dan te       
re*tva>dig51 wanne] 7militaire7         
groepsov]ma*t uitsluit5d b]u/ op1 leidt 
tot sup]ioriteit van de  l$54    ,wij   
erk5n5 het elem5t van wa>heid 9 het     
betoog1 dat de talrijkheid  en grootte1 

de rijkdom1 de wap5ma*t van e5 volk niet
 zo mat]ieel01  niet zo onafhankelik van
 zijn z$elik en gee/elik peil zijn1 als 
het  opp]vlakkig s*ijnt3 z$elike kra*t51
 sociale deugd5 zijn nodig om  e5 groot 
volk bije5 te br5g5 en te do5 blijv51 om
 de bevolk+  gezond en op peil te h\d51 
om volkswelva>t 7bloei van l&b\w1  h&el1
 indu/rie7 te v]w]v5 en te h&hav52 zelfs
 het bema*tig5  en exploit]5 van de     
gun/ig/e1 vru*tba>/e bodem gaat niet om 
buit5 alle p]soonlike ho$anigh$51 zij   
het dan ook veelal van  v]re voorvad]s2 
en voldo5de bewap5+ v]gt niet te        
ond]s*att5  (f]s1 intellig5tie1         
organisatie2 ondeugd5 als korruptie1    
luiheid1  nepotisme1 volksv]domm+ en    
volksuitm]gel+1 ma*tsmisbruik1          
re*teloo%eid1 kortom1 al wat rot is 9   
het groot organisme1 v]zwakt  e5 /aat   
ook militair444    ,dat is n zijde van  
de zaak4    ,nu de ke]zijde4    ,g5oemd 
di5t all]e]/1 al a*t ik voor mij het    
punt nog niet  besliss5d1 dat 9 de      
groepskra*tmet+ niet alle5 7het zal ons 

ho(d>gum5t word57 non-selektore faktor5 
he]s51 ma> dat de  hoogg]oemde          
kollektieve selektie zelfs faktor5 van  
contra-selektie  s*ijnt te bevatt53 er  
zijn belangrijke z$elike eig5s*app51 die
  de ze] grote groepsma*t teg5w]k51     
fnuik51 en kle9e groep5 voor  opgaan 9  
grot]e massa's beho$5 en /& do5 h\d53   
dat zijn de  individuali/ies g]i*te     
deugd5 van autonomie03 zelf/&igheid1    
eig5 oordeel en objektiviteit1          
onafhankelikheid1 fi]heid1  zelfrespekt1
 oppositiemo$444 al wat indrui/ teg5 de 
kuddegee/ en  de massama*t4 ,en ik h]9n]
 mij1 e5s gelez5 te hebb51 dat de  groep
 wel /eun5 kan1 ma> niet /]k] maakt1    
integ5deel1 en dat te  me]1 na> mate zij
 groot] en ma*tig] is4 ,de /]k/e mee/   
help5de  groep maakt ha> l$5 het zwak/40
 ,zo z\ de zege d] /]k/e  groep--dus de 
kollektieve kra*tmet+ 7die oorlog       
heet7--de zwak/e1  afhankelik/e         
individu5 kwek56 ,welk e5               
contraselektie1 voor i$]1  wi5s ideaal  
de /]k51 edel51 kloek51 vrij50 zijn6 ,en

 to* 0  die dat s*reef ook e5 groot     
socioloog1 wi5s autoriteit door ,pr(4   
,,/e9metz wel niet zal word5 gewraakt4  
,het 0 ,pr(4 ,,/e9metz4  ,ma> to5 0 niet
 de v]d$ig] van de oorlog1 van de       
groepsma*t  aan het woord1 die zi* ke]t 
teg5 gebrek aan ,/aatsgefhl01  teg5 d5  
b]trieb55 ,individualismus uns]]        
,kulturvlk]01  ma>444 de                
individuali/iese be/rijd] van           
sociali/iese groeps- en  /aatsma*t6#bj  
,wie van beid5 heeft nu gelijk8 ,ik z\  
zegg51 ge5  van beid5 9 zijn            
e5zijdigheid4 ,beide t5d5ties di55      
erk5d4  ,de w]kelikheid en de sociologie
 en ,pr(4 ,,/e9metz blijk5 ruim]  en    
wijz] dan zijn oorlogsfilos(ie4#ba ,de  
vraag is nu ma>1 ( de  contraselektore  
dan wel de gun/ige faktor5 d]           
kollektieve selektie  de ov]h& hebb54   
,wie durft dat e5s en voor al1 ( zelfs  
ma>  globaal besliss58 ,wie zond]       
zek]heid t5 deze nog oorlogsv]d$ig]     
zijn8    #bj ,kritiek op de prolet>is*e 
,moraal van ,mevr4 ,,rol& ,,hol/40      

#ba ,en zelfs deze erk5t nog ev5 7bl4   
#baf73 ,die grss]e kollektive           
,kraft fllt dur*aus ni*t imm] mit d]    
grss]5 ,kraft d]       ,individu5       
zusamm504 ,zie ond]1 bl4 #ed4 noot4     
,v]valt zo re$s elke wa>borg1 dat de    
ma*tig/e groep de z$elik  en gee/elik   
/]k/e1 hoog//a&e l$5 heeft--ook bij de  
groepsma*tmet+0 zelf1 bij het krijgvo]51
 komt nog de z$elike  contraselektie 9  
het spel3 hi] als eld]s kan ruim] gewet5
 ruim]  kans van w9n5 gev53 m9d] s*room 
voor onv]ho$se aanval zond]             
oorlogsv]kl>+1 voor krijgsplan en       
/rategie via woordbreuk en  s*5d+ van   
volk5re*t1 voor v]rad]like spionnage en 
omkop]ij1  voor valse /emm+mak]ij 7bl9de
 haat1 wo$e1 v]bitt]+71  voor wre$heid  
7t]roris]+71 argli/ en b$rog1 kortom    
voor  all]lei voordelige                
,rcksi*tslosigkeit 9 plaats van         
ridd]likheid1  re*tsontzag1 humaniteit  
en d]gelijke s5tim5taliteit504 ,zo kn   
ongun/ig] volksk>akt]1 lag] peil van    
oorba>heid tot de zege  bijdrag54       

,miss*i5 is de hoop niet ijdel1 dat     
wass5de ma*t5  teg5 contraselektie0 van 
deze kant wak53 al te s*5n5d optr$5  kan
 re$s door de reaktie die het wekt 7het 
lan van heilige  v]ontwa>dig+2 haat1    
boykot enz41 ook bij de niet onmiddellik
  betrokk557 e5 misslag word5 wa>van    
geldt3 c'e/ plus qu'un crime1  c'e/ une 
faute0#bb4 ,ma> het blijft zelfs de     
vraag 9 hoev]re  krijgsleid+ en         
l&sv]d$ig+0 zi* de weelde van           
ridd]likheid  en gewet5 mag v]oorlov5 t5
 ko/e van eig5 volk en eig5 zaak1  dus1 
na> m5 ga>ne gelo(t1 van de hoog/e en   
heilig/e belang5  d] m5%eid--al z\ m5   
individueel ng zo ze] g5eigd zijn1 ook  
van deze luxe ,,voltaire's woord te lat5
 geld53 ,le sup]flu1 *ose               
trs-ncessaire4    #bb ,vgk4 re$s ,,hugo 
,,de ,,groot1 ,de ,jure ,belli ac       
,pacis1 ,proleg4 #bg3       ,etiam ad   
amicitias concili&as1 quibus ut s+uli   
ita et       populi ad multas res opus  
hab5t1 multum valet op9io de bello      
non tem]e nec inju/e suscepto1 pieque   

ge/o4 ,nemo enim se iis       facile    
adjungit quibus jus1 fas1 fidem vilia   
putat03 ,ook voor de       vri5ds*ap1   
die volk5 ev5ze] als enkel+5 voor tal   
van zak5       nodig hebb51 is het van  
groot belang1 dat m5 de oorlog niet     
roekeloos no* onre*tva>dig ond]nom5 a*t 
en wa>dig gevo]d4       ,want m5 sluit  
zi* niet li*t aan bij wie m5 bes*\wt als
       v]a*t]s van re*t1 fatso5 en go$e 
tr\w4    ,de ma*tspreuk1 dat 9 elk geval
 ,krfte und ke9e ,s*w*50 tot  ov]w9n+   
leid51 v]geet1 dat er onz$elike kra*t0  
is1 ( liev]1  dat kra*t0 en zwakheid0   
hun z9 v]liez51 wanne] m5 er &]e dan    
fysieke en intellektuele1 dus ook       
z$elike wa>d5 ond] v]/aat4 ,want  dan   
rij/ de vraag ( voordeelv]zak5de z$elike
 s*room1 re*tsz91  ridd]likheid1 go$e   
tr\w en]zijds--krijgsw9/-gev5de         
wre$heid1  ru:eid1 ruim gewet5 &]zijds  
kra*t0 dan wel zwakheid0 moet5  het54   
,het oordeel ov] selektie0 (            
contraselektie0 is alles behalve        
e5v\dig4#bc    #bc ,,/e9metz zelf erk5t1

 dass es sehr s*wi]ig1 w5n ni*t         
unmgli* se9 drfte zu be/imm51 0         
selektoris*1 0       kontraselektoris*  
zu heiss5 v]di5t4 ,es ntzt ni*t viel ob 
wir die ,ausm]zung d] />k5 ,konv>iant51 
die ,auslese und       ,erhaltung d]    
,s*wa*5 ,kontraselektion' n5n51 d5n es  
bleibt       die ,frage1 0 wir auf dem  
w5ig bekannt51 kaum vorurteilsfrei      
zu betra*t5d5 ,gebiete d] m5s*li*5      
psy*is*5       ,eig5s*aft5--und auf     
diese kommt es uns hi] do* haupts*li*   
an--s*wa* und 0 />k n5n540 7,ph4 d4 ,kr4
 blz4 #bfg74    ,9 elk geval moet5 we   
betwijfel51 ( 9 't algeme5 de           
za*tmo$ig/e1 fijnz9nig/e1 ruim/d5k5de   
volk5 het  s*rikwekk5d/1 bruikba>/      
mat]iaal zull5 vorm5 voor het ietwat    
oud]wets heetblo$ig h&geme5 ( biezond]e 
gemo$sbegaafdheid  zull5 ton5 voor het  
mod]n ma*9aal beulsb$rijf 9 koel5 blo$e4
  ,m4a4w4 ( niet ook wa>de]b>e z$elike  
k>akt]trekk5 de w>e                     
krijgsmansdeugdelikheid z\d5 kunn5      
s*ad58      c4 ,de non-selektieve       

faktor53 het oorlog/oeval4    ,do* heel 
deze contra-selektie d] gewelddadige    
groepsma*tmet+  kunn5 we lat5 voor wat  
ze bij gezette /udie zal blijk5 te      
zijn--om  tans ov] te gaan tot ons      
afdo5d argum5t3    de niet uit te       
s*akel5 non-selektieve faktor53    ,de  
selektiev]ijdel5de faktor bij           
uitnem5dheid1 die de bewe]de            
re*tva>digheid d] groep5kra*tmet+       
e5v\dig illusoir maakt en  9 n slag te  
niet doet is3 het toeval2 toeval1 voeg  
ik er 9 n  adem bij1 niet 9 de causale  
betek5is van het woord1 als teg5/ell+   
tot noodzakelikheid ( wettelikheid1 ( 9 
de psy*ologiese z9 van  het             
onvoorspelb>e1 onb]ek5b>e1 onb$oelde1   
niet v]wa*tb>e1  van wil en wet5        
onafhankelike 7s*ijnba> ( niet-adaequaat
 causaal  v]b&71 ma> 9 de zuiv]         
selektieve z9 van3 faktor1 onafhankelik 
van de p]soonlike te selig]5 ho$anigh$51
 onp]soonlik  7toevallig07 v]worv5      
onp]soonlike /rijdkra*t4 ,bijvoorbeeld3 
9  de ekonomiese /rijd om het be/aan    

s*akelt het toeval0 d] geboorte  met    
zijn voorgift50 de selektie op          
ekonomiese begaafdheid uit2  bij        
sollicitaties kan w9n51 wie toevallig0  
e5 kruiwag5 heeft2  het toeval0 van     
we]s- ( t]re9sge/eldheid kan voor e5    
mat*  besliss5d zijn4    ,toeval 9      
selektieve z9 is dus voor de            
oorlogselektie3    ,i4 al wat e5 /aat op
 e5 gegev5 og5blik militair 7ov]7ma*tig 
maakt onafhankelik van de z$elike en    
gee/elike v]mog5s d]  inwon]s1 en       
,,ii4 al wat bij de krijgvo]+ zelf      
onafhankelik van deze morele en         
intellektuele kra*t5 ov] n$]laag ( zege 
besli/4    ,keurd5 wij de oorlog        
uitsluit5d op zijn z$elike              
selektiewa>de1  wat miss*i5 ons re*t (  
zelfs onze pli*t w>e1 dan hadd5 wij  het
 pleit nog veel gemakkelik]             
gewonn5--want dan z\d5 zelfs alle       
intellektuele faktor51 die e5 volk      
militair ma*tig mak5 en 9 de  krijg zelf
 do5 zegevi]5--non-selektief toeval     
zijn4 ,ma> z /r5g  behoev5 we niet e5s  

met de oorlogselektie 9 het g]i*t te    
tr$54    ,i4 ,de /]k/e leg]ma*t heeft op
 e5 gegev5 og5blik 9 't algeme51  cet]is
 p>ibus1 de /aat met de talrijk/e       
bevolk+--met het  mee/e en ges*ikt/e    
lev5d en dood oorlogsmat]iaal4          
,talrijkheid  d] bevolk+1 /aatsopp]vlak 
en bevolk+sdi*!id--van hoe  vel]lei     
toeval0 l]5 ons ges*i$5is en            
a>drijkskunde niet hun  afhankelikheid6 
,da> is de bodem- en klimaatge/eldheid1 
die zond]  s*uld0 ( v]di5/e0 d] e5maal  
opwon5d51 rijkdom 7nooit  v]mo$e        
mijns*att51 natuurlike v]ke]sweg5 enz47 
en v]>m+  7uitdrog+1 ov]/rom+1 misoog/1 
hong]snood7 bra*t1 ziekt5  heeft geke]d 
( v]spreid4 ,da> zijn die soms re$s 9   
dubbele z9  hi/oriese0 ma*t51 die met   
volk5 en l&5 als met legblokk5  hebb5   
gespeeld3 dyna/ieke huwelik51 erfopvolg+
 en v]drag51 om  sle*ts n groep te      
noem52 da> is v]s*il 9 rasvru*tba>heid  
en  d]g4 bij gelijk moreel en           
intellektueel peil2 cultus1 die hele    
/amm5  door zelfop(f]+ en zelfv]>m+     

decime]de1 en hi] v]brokkel5d1  g9ds we]
 b9d5d w]kte2 toevallige nabuurs*ap van 
ma*tig] (  kle9]1 hog] ontwikkelde (    
m9d]wa>dige1 assimile]b>e (             
assimil]5de1 /]k5d ( v]d]felik w]k5de   
/amm5 en kultur52  dan vooral de        
oorlogsuitslag5 zelf met al hun aan/onds
 te noem5  toevalligh$5--kortom dat     
alles1 wat 9 elk geval tot resultaat _h 
de  w]kelikheid1 die tans vr ons ligt3  
kle9e en grote /at51 militaire  dw]g5 en
 militaire reuz5 op gelijk ( ov]e5kom/ig
 kultuurpeil3  ,zwits]l&1 ,belgi1       
,n$]l&1 ,d5em>k5 naa/ ,frankrijk1       
,duitsl&1  ,itali1 de ,v]5igde ,/at5--en
 krass] nog3 /aatjes1 die z$elik  en    
gee/elik aan de spits d] w]eldbes*av+   
/aan en militair 9  't niet z9k5 bij de 
groot/e volkrijk/e /at5 met e5 kultureel
  a*t]like1 ja t5 dele nog b>ba>se      
bevolk+3 ,*9a1 ,rusl& naa/  ,n$]l&1     
,f9l&4 ,hoe ov]weg5d moet5 de           
contra-selektieve  en non-selectieve    
faktor5 zijn van grote-/at5-vorm+1 om   
tot  d]gelijke resultat5 te kunn5 leid56

 ,hoe ong5adig log5/raft en  we]legt de 
w]kelikheid het keurig e5zijdig betoog  
van het edel  selektief gehalte van     
militaire /aatsma*t4 ,wee1 zo ,n$]l& zi*
  militair moe/ met5 met ,rusl&4 ,ma> e5
 v]gelijk+ op al die  bov5g5oemde       
faktor51 op volks- en /aats-gezondheid1 
op welva>t en  ontwikkel+ en]zijds--en  
&]zijds op korruptie1 luiheid1          
nepotisme1  volksv]domm+1 ma*tsmisbruik1
 re*teloo%eid444 z\ wel niet al  te /]k 
pleit5 voor de sup]ioriteit van de      
groot/e1 militair  ma*tig/e /aat4#bd    
,gelukkig is hi] e5 militaire kra*tmet+ 
niet wa>s*ijnlik4 ,ma> dat is e5        
gelukkig444 toeval0 van ligg+1          
nabuurs*ap4 ,neem ,f9l&4 ,en ,,/e9metz  
zelf geeft u toe1 dat hi] e9  sittli*   
re9es1 begabtes1 lieb5swrdiges ,volk    
dur* e9 rohes1 ab]  />kes und grosses   
unt]drckt wird40    #bd ,m5 leze        
,,/e9metz' eig5 oordeel ov] ,rusl&1 ,ph4
 d4 ,kr4       bl4 #agf vv43 ,w$] im    
,fri$5 no* im ,kriege komm5 dur* die    
pr9zipielle ,korruption d] russis*5     

,v]waltung die re*t5       ,leute an die
 re*te ,/elle4 ,h(gun/ und ,cliqu5wes5  
ents*eid5       hi] alles1 und wie      
ni$]drck5d muss e9e sol*e ,sa*lage      
auf die ,entfaltung alles ,*>akt]s und  
all] ,anlage wirk56       ,v]s*leud]ung 
des ,m5s*5mat]ials i/ hi] die ,regel4   
,wie       v]d]bli* i/ e9e sol*e        
,regi]ung1 wie tief /eht e9 ,volk1      
das sie duldet60    ,kom1 laat mij u    
zijn m5selike v]ontwa>dig+ niet on?\d5  
ov]  ,f9l&s rampzalig lot3 ,das humane  
,gefhl emprt si* s*m]zli*  9 e9em sol*5 
,falle von rcksi*tslos] ,unt]drckung    
dur* die  grobe ,ueb]ma*t1 tiefes       
,mitleid mit d5 ihr] frei5              
,selb/be/immung  ,b]aubt5 drngt si* auf1
 besond]s w5n e9 freies1 gebildetes     
,volk 9 dies] ,weise 9 die ,h]de d]     
roh51 gekne*tet5 ,b>b>5  zurckg$rngt    
wird40#be ,,/e9metz zelf erk5t (f50 de  
moeilikheid0444 en bewij/ zijns ondanks 
de onmogelikheid1 e95  sol*5 ,fall no*  
gn/ig zu deut504 ,imm]s1 de capitul]5de 
vraag3  ,w>um sollte es ke9e ,ausnahm5  

geb580 s*ijnt mij al ev5 we9ig          
troo/rijk voor de ov]weldigde           
uitzond]+sgevall5 en ons bel$igd        
re*tsgevoel1 als de blijmo$ige v>iaties 
op het !ma3 m5 kan  nooit wet5 wa> het  
go$ voor is4#bf ,ma> wat m5 wel wet5 kan
  en moet is dit3 met de toegegev5      
mogelikheid en w]kelikheid van          
uitzond]+50 valt re$s elke wa>borg van  
het selektief re*t1 de  inn]e           
,g]e*tigkeit0 van elke bepaalde         
groepsma*tmet+1 van elke  bepaalde      
oorlog4 ,oorlog die deze                
re*tva>dig+sgrond mi/444 het is  e5     
re*t] ov] lev5 en dood1 ov] het lot van 
volk5--9 e5 vlaag  van waanz96    #be   
,d] ,krieg p4 #bc4    #bf ,zie p4 #bd3  
,i/ es g> ni*t mgli*1 dass s*liessli*   
die       ,e9v]leibung ,f9nl&s dur*     
,russl& b$eut5d mehr ,gutes als         
,s*le*tes v]ursa*t hab5 wird8444 ,w> die
 ,z]/rung von       ,j]usalem1 wel*e die
 viel5 eifrig51 aktiv5 ,jud5 wie e95    
,sau]tei* 9 das mittellt]li*e ,europa   
v]breitet hat1 ke9       ,glck fr die   

,welt8 ,kann die ,amalgamirung d] ,f9n5 
dur* die       ,russ5 ni*t eb5so ntzli* 
fr ,russl& wirk58444 ,es i/ sehr        
s*w] 9 die ,zukunft zu blick504 ,m4 a4  
w43 utili/ies is elk       oordeel      
voorb>ig en ,satan mogelik e5           
respektabel he]4    ,,ii4 ,edo*--al gev5
 we voor e5 og5blik e5s toe1 dat de     
militaire  ma*t van e5 /aat e5 maat/af  
is voor het z$elik en gee/elik  peil1   
voor de kultuurwa>de d] bevolk+--( /el1 
dat 9 het  all]gun/ig/e geval de        
leg]ma*t5 e5s t5 naa/e bij aan  dit     
ideaal beantwoordd5--dan komt nog we] de
 oorlog zelf1 de  krijgskans met al z'n 
non-selektieve faktor51 met z'n toeval0 
alle selektiewa>borg5 v]ijdel53 want    
selektief toeval is    #a4 heel het     
veldhe]g5ie4 ,het is niets dan e5       
gelukkig toeval  voor e5 volk1          
onafhankelik van zijn gemiddeld         
kultureel peil1 op  e5 gegev5 og5blik e5
 g5iaal leg]aanvo]d] t] bes*ikk+ te     
hebb54 ,zelfs de grot] bekwaamheid (    
e5dra*t d] krijgsleid+  is niet alle5   

van selektieve faktor5 7me] ( m9d]      
korruptie1  ka/ebevoorre*t+ en d]g471   
ma> ook van all]lei toeval0  afhankelik 
7ziekte1 dood1 al wat tot plotsel+e     
v]vang+ leidt74    ,van selektief /&punt
 is het dus niet te betreur5 ma> nog e5 
geluk1 wanne] buit5gewone besliss5de    
sup]ioriteit ( g5ialiteit  bij de       
krijgvo]+ v]geefs op zi* laat wa*t544   
,ma> uit te  s*akel5 s*ijnt ook voor de 
toekom/ trots de /e$s bet]e  v]k5n+sdi5/
 en g]+] 7ma> door uitv9d+5 we] te      
v]grot57 v]rass+skans1 no* deze faktor  
no* zijn non-selektief  gehalte1 zolang 
nog /at5 ( volk5 hun toekom/1 hun be/aan
 dusdanig  roekeloos op het spel1 het   
krijgspel zett54    #b4 alle            
oorlogsbondg5oots*ap4 ,hoe wordt re$s   
pr9cipieel het  keurig selektie-s*ema   
door deze faktor omv]gekegeld6 ,want    
laat nu  de grote militair-ma*tige /aat 
betek55 het sup]ieure volk444 de  vele  
inf]ieure volkjes1 tot grote-groepvorm+ 
onma*tig--ze kunn5  sam5 /rijd5d door   
tijdelike e5dra*t ma*t en ov]ma*t mak52 

en  precies z als de li*amelike faktor51
 die het individu /]k mak5  bij de      
fysieke wor/el+ tuss5 individu5 word5   
uitges*akeld door  groep%ulp--z word5 al
 die kulturele deugd51 wa> de /aatsma*t 
van  heet af te hang5--buit5 g$+ ges*ov5
 door oorlogsbondg5oots*ap4  ,vele kle95
 mak5--en brek5--e5 grote4    ,dat is de
 negatieve pr9cipile zijde4 ,en nu de   
positieve kant d]  praktijk--de faktor5 
die 9 de plaats tr$5 van het            
uitges*akelde1  de voorwa>d51 die tot   
bondg5oots*ap leid53 kan m5 zi* die     
toevallig01 futiel1 onkultureel g5oeg   
d5k58 ,wa> blijft 9 heel  dat           
diplomat5spel1 die wissel+ van          
w]eldpolitieke kon/ellaties1  komb9aties
 en ma*9aties het v]b& met z$elik (     
gee/elik  kultuurpeil8 ,( met diep]     
gee/- ( rasv]wants*ap1 volks-antipa?ie  
( rass5haat1 k>akt]v]s*il ( -ov]e5/emm+8
    ,turk en ,pruis en ,oo/5rijk] hi]1  
,rus en ,engelsman1 ,fransman en        
,japann] g9ds--ze gaan nu bro$]lik sam51
 ,brit en ,duits]1 ,pruis  en ,rus ze   

zijn nu geslag5 vij&54 ,ma> is er iets  
opp]vlakkig]s  dan wap5bro$]s*ap en     
oorlogsvij&s*ap8 ,vij&5 w>5 b9n5 de     
laat/e eeuw 7e5 mom5t 9 het volk]5lev57 
,frans5 en ,engels51  ,engels5 en       
,russ51 ,russ5 en ,frans51 ,pruis5 en   
,oo/5rijk]s1  ,noord- en ,zuid-,duits]s1
 ,russ5 en ,japann]s1--wap5bro$]s       
,frans5  en ,duits]s1 ,duits]s en       
,russ51 ,oo/5rijk]s en ,russ51 ,engels5 
en  ,duits]s4444 ja1 w>e niet nog       
,,bism>ck's hoog/e triomf gewee/ e5     
bondg5oots*ap met ,rusl&1 en wordt niet 
zelfs tans nog1 tijd5s  de oorlog1 aan  
e5 nieuwe ,drie-keiz]s-bond1 e5 nieuwe  
,heilige  ,alliantie0 g$a*t8 ,wel heilig
 en diep is wat die p>tijgroep]+ heel   
de ges*i$5is door heeft behe]/444       
,voor de krijg van /aat tot /aat heet   
oorlogsaanleid+ ( -oorzaak  selektief   
van we9ig ( ge5 belang3 ,die            
,v]anlassung des ,krieges kann  empr5d  
ung]e*t od] l*]li* ob]fl*li* se904444 de
 /]k/e  7dus na> de le] de wa>dig/e67   
w9t2 het zij zo1 ma> voor de hi]        

beh&elde bondg5oots*appelike groep]+    
wordt de futiliteit1 ja  frivoliteit die
 da> he]/ en besli/1 heel die van       
oorlog1 van  /at5ma*tmet+ onafs*eidelike
 k>akt]loze diplomatieke /rategie1  die 
nauweliks e5 &] gebod toelaat dan       
sam5spann+ om ov]ma*t1  selektief tot de
 grote toevalsfaktor1 die de zege d]    
kwaliteit  7toegegev5 dat de groep      
kwantiteit /empelt tot kwaliteit--want  
da>  komt de v]d$ig+ van het            
groepsgeweld eig5lik op ne]7 w$]om      
v]ijdelt door kwantiteit3 niet me] de   
/]k/e 7edel/e67 ma>  het ov]ma*tig      
aantal zwakk]5 7m9d]wa>dig567 w9t6 ,en  
al is  de /]k/e--die teg5w]p+ v]wa*t    
ik--we] de mee/ bege]de  bondg5oot 7ma> 
alli*t ook de mee/belaagde vij&7--altijd
 zull5  de zwak/5 we] na> v]h\d+ het    
mee/ g5eigd en g5oopt zijn tot          
sam5spann+1 tot ev5wi*tvorm+01 tot      
kwantitatieve v]go$+  van hun           
kwalitatief te kort3 wie niet /]k is    
moet slim zijn#bg4    #bg ,al is e5 /aat
 zo voll/ndig faul0 als ,turkije1       

oorlog1       imm]s bondg5oots*ap1 kn   
hem op de be5 help5 en h\d51            
i4p4v4 z]malm506 ,en bondg5oots*ap kn   
het korrupte0 ,rusl&       zelfs ov]    
,duitsl& do5 zegevi]56    ,ma> de       
oorlogsapologie heeft zov] ik weet dit  
punt v]get54    #c4 ,gelijksoortig      
selektiev]ijdel5d toeval als het        
bondg5oots*appelik gelijktijdig is het  
niet-e5s v]5igd ma>  ope5volg5d aantal  
vij&53 ,heeft de /]k/e 7zeg sup]ieure7  
van twee /at5 het e9delik gewonn51 dan  
kan hij1 nog uitgeput (  v]zwakt1 door  
e5 nieuwe1 weliswa> inf]ieure1 ma>      
k]sv]se vij&  word5 aangevall5 en       
v]slag54444 9 /rijd met alle regel5 d]  
oorlogsapologie6 ,langs e5 omweg van    
tijd wordt dus ook hi] we]  kwaliteit   
door kwantiteit1 re*t door ma*t         
ov]weldigd6#bh    #bh ,,/e9metz zelf    
laat op deze mani] wel ev5 t]loops de   
voordel5       van de zege v]lor5 gaan1 
do* /aat er niet v]d] bij /il3       ,d]
 ,sieg w> e9 g> zu komplizi]tes         
,resultat g> viel]       ,faktor51      

auss]dem i/ er nur das ,ergebnis e9]    
,krftemessung       zwis*5 zwei ,vlk]n1 
das sieg5de ,volk kann s(ort all]       
,gew9ne       se9es ,sieges v]lu/ig     
geh51 w5n es im ,v]glei*e mit neu5      
,gegn]n d5 krz]5 zieht4 ,s ,japan na* d]
 ,besiegung ,*9as04       7bl4 #beg1    
,ph4 d4 ,kr47    ,zo wordt aan oorlog e5
 hog]e hi/oriese g]e*tigheid voltrokk51 
dan  van oorlog zelf te wa*t5 valt3 zijn
 vitium orig9is--geweld bov5            
re*t--blijkt zijn noodlot1 dat hem      
altijd we] a*t]haalt en wa>aan  zijn    
eig5 re*t te gronde gaat4    #d4        
,behalve die diplomatieke kon/ellatie is
 selektief krijgstoeval3  de            
oorlogspolitieke positie t5gevolge d]   
ligg+ 7,belgi1 dat de  zonde begaan     
heeft1 buff]/aat te zijn2 vgk4 de       
militaire positie van  ,n$]l&1          
,zwits]l&1 ,i,jsland1 ,sk&9avi1 ,f9l&72 
de t]re9s-  en we]sge/eldheid3 v]nam5 we
 niet onlangs1 hoe mi/ ( nevel          
,,napoleon bij ,wat]loo e5 halve dag te 
laat en ,,bl,,*] zodo5de trots  de      

sle*te weg5 nog op tijd heeft do5 kom58 
,en heeft niet wat]  en ijs re$s tal van
 krijgskans5 do5 k]58 ,d5k e5s1 aan     
welke  soort ma*t5 hi] door oorlog het  
volk]5lot 7indi5 en voorzov]  da>ov]    
oorlog besli/7 bl9del+s wordt           
ov]gelev]d6    #e4 ,voorts het toeval d]
 grot] ( g]+] ekonomiese                
onafhankelikheid van bepaalde vij&5 en  
het da>door gegev5  ui?\d+sv]mog54      
,bodemge/eldheid1 klimaat1 oog/ enz4    
besliss51 9 hoev] e5 /aat zi* zelf m9 ( 
me] b$ruip5 kan1  we] trots zijn z$elik 
( intellektueel peil2 da> is b4v4 de    
toevallige voorraad kali ( *ilisalpet] (
 kop]--het is ge5sz9s  ond5kba> dat zulk
 e5 faktor3 gebrek aan ammunitie1 aan   
kun/me/1  voor e5 oorlog besliss5d      
w]d6#bi    #bi ,deze faktor s*ijnt van  
to5em5de betek5is1 ook na>mate me]      
/at5 aan e5 oorlog deelnem52 belangrijk 
toevalselem5t       blijft hi] m$e de   
wissel+ van bondg5oot en vij&2 teg5     
int]nationale ekonomiese afhankelikheid 
kan m5 zi* enigsz9s       wap552 ma> het

 is van w]eldekonomies /&punt jamm]like 
kra*tsv]spill+1 wa>dev]lies1 lijnre*t   
indruis5d teg5       de ontwikkel+ van  
het m5%eidsorganisme1 die /e$s grot]    
ond]l+e afhankelikheid d] organ51       
arbeidsv]del+1       specific]+ en      
circul]+ 7vrij ruilv]ke]7 v]ei/ en      
meebr5gt4 ,gelukkig mog5 we v]wa*t51 dat
 deze ontwikkel+       me] teg5 oorlog  
zal v]mog5 dan deze reaktionaire        
oorlog/5d5tie teg5 de ontwikkel+4    #f4
 ,het veelsoortig toeval1 dat de /emm+1 
het lan van  leg]s en volk behe]/3      
aanvankelik succs ( *ec1 de pakk5de     
leus1 de welkome grief en wat niet al2  
de b9n5l&se politieke  kon/ellatie3     
ov]gangsp]iod5 ( geve/igd ev5wi*t1 me] (
  m9d] gelukkig bew9d2 de popul>iteit   
van de oorlog1 met e5  welli*t          
contraselektieve faktor3 hoe zelf/&ig]1 
objektiev]1  re*tva>dig]1 ruim]1        
on*auv9i/ies] de gee/51 des te me]  kans
 op kritiek1 gewet5sbezwa>1 oppositie en
 op edelmo$igheid en  v]zo5likheid4#cj  
#cj ,m5 zie1 welke ma*t5 ,,/e9metz zelf1

 wel niet zond] teg5z91       te hulp   
moet roep5 teg5 te0 lange oorlogsduur3  
,fri$5sliebe1       ,cosmopolitismus1   
comm]cielle ,b$rfnisse1 ,geldmangel1    
int]nationales ,v]e9sleb5               
7,socialdemokratie7 und hnli*e          
,um/nde w]d5 d5 ,drang zum s*nell5      
,fri$5 no* b$eut5d       v]/rk540 7,d]  
,krieg1 p4 #dh2 vgk4 ,ph4 d4 ,kr4 p4    
#bhg vv47    #g4 ,e9delik het           
huiv]+wekk5d toeval1 dat bij de bewap5+ 
alle selektieve faktor5 van rijkdom1    
indu/rieel en te*nies  peil kan v]slaan3
 ik b$oel nog niet1 welke /aat op e5    
gegev5  og5blik toevallig0 7want wat    
bepaalt niet al het mom5t d]            
oorlogsv]kl>+87 het be/ kla>0 en dus    
alli*t 9 dubbele  z9 de mee/g]$e0 p>tij 
0 7vgk4 ook hi] we] de rol  van b9n5l&se
 politieke v]h\d+53 ma*t en drijv5 van  
oorlogsbelanghebb5d57--ma> wat ik b$oel 
is de rol1 voor  uitv9d+5 weggelegd4    
,laat de s*rik d] #db-;c,m4-morti]5 uit 
taktiek ov]drev5 zijn--wa>om z\ de      
w$/rijd tuss5 ve/+wal (  pants]plaat en 

projektiel niet door zulk e5 morti] (   
hyp]morti]  besli/ kunn5 wez5--en e5    
n$]laag voorkom51 e5 oorlog gewonn58  ,(
 /el1 dat n d] p>tij5 z'n vij& v]ra/ met
 hyp]bomm51 die  hun ti5duiz5d5         
v]slaan#ca1 ( met e5 ond]zeer ( lu*ts*ip
  wa>teg5 ge5 we]ma*t be/& blijkt444    
,het +5ieurspeil kan  hi] en g9ds op    
precies dezelfde hoogte /aan--en het    
selektief  toeval van e5 besliss5de (   
besliss+-wijzig5de uitv9d+1 e5  lugub]  
g5iale inval1 mogelik van e5 vreemdel+1 
wie weet1 uit  het lat] vij&elik0 l&1   
door de mee/bi$5de ( de e]/e de  be/e   
geko*t444 maakt alle te*nies mee/]s*ap  
te s*&e1 te  s*&e kultuurpeil en        
volkskra*t en held5mo$ en groepselektie 
en  oorlogsapologie4 ,en t]wijl militair
 en diplomatiek krijgsbeleid hun        
noodlottige toevalsrol vooral 9 het     
v]l$5 hebb5 gespeeld1 op5t  jui/ de     
toekom/1 na> het s*ijnt1 voor de gruwel 
van het te*nies  uitv9d+/oeval          
onbegr5sde mogelikh$5444    #ca ,om zijn
 /ell+ te v]d$ig53 ,je s*reckli*] die   

,waff51 je       blutig] die ,s*la*t1 um
 s krz] und w5ig] blutig d] ,krieg40    
opp]t ,,/e9metz 7,ph4 d4 ,kr4 #bia73    
,w5n es mgli* wre1 glei*       im       
,anfang des ,feldzuges dur* irg5d e9e   
v]borg5e ,m9e #ejjjj       ,mann 9 die  
,luft zu spr5g51 s wrde d] ungeheu]e    
,s*reck5       d5 ganz5 ,krieg mit e9em 
,male be5d51 und damit all se9          
,jamm] und ,el5d4 ,das entsetzli*e      
,spr5gmittel wre somit e9e       grosse 
,wohltat0 7ik cursive]74    ,hoe nu8--e5
 grote weldaad1 die ons 9 n slag van de 
zeg5+5 des  oorlogs1 van zijn onmisb>e  
selektieve funktie1 van zijn alzijdig   
ri*t]s*ap b]o(t8 ,( spr+t zo'n          
besliss5de mijn alle5 voor  de ma*tig/e 
/aat ( het edel/e volk8 ,hoe            
ondoorgrondelik zijn uw  weg51 o        
oorlogsapologie6           99       99  
99       99       99    ,nem5 wij nu 9  
aanm]k+1 dat jui/ het krijgskansspel tot
 dusv]  9 de ges*i$5is e5 ho(drol heeft 
gespeeld bij de bepal+ d]  /aatsgr5z51  
dan begrijp5 wij1 hoe /aatsma*t en      

oorlogsv]loop  9 n vicieuse cirkel1 n   
draaikolk1 hun beid] toevalsfaktor5     
rondw5tel51 de rode maal/room van het   
oorlog/oeval1 wa>9 alle  oorlogsre*t en 
oorlogsr$elikheid v]dwijnt4    ,en 9 die
 maal/room moet5 wij het lot d] volk5   
w]p58    ,von ,zuflligkeit5 hngt das    
,ges*ick d] ,vlk] ni*t ab01 zegt        
,,belo* en met begrijpelike graagte zegt
 ,,/e9metz het hem na4#cb    #cb ,ph4 d4
 ,kr4 bl4 #ahd en ,d] ,krieg1 bl4 #bb4  
,dat kl9kt ov]tuig5d1 voor wie bij      
toeval0 d5kt aan wat 9 /rijd  z\ zijn   
met hi/oriese noodw5digheid4 ,ma> het   
wordt e5 vrome  w5s ( e5 met de         
w]kelikheid vloek5d optimisme1 wanne] m5
 7met  ,,belo*7 toeval0 neemt 9 onze    
zuiv] selektieve z9 van zegefaktor1     
onafhankelik van 's volks z$elik en     
gee/elik peil--en oorlog het lot  van   
volk5 besli/4    ,want de w]kelikheid1  
de resultante van alle selektieve1      
contra-selektieve en non-selektieve     
faktor51 die ik heb g5oemd en die  ik   
heb v]get5--toont ons ond] de /at5 nu   

e5maal militaire reuz51  korrupt1 voos  
en b>ba>s en militaire dw]g51 k]ngezond1
 fysiek1  moreel en intellektueel 9 't  
voor/e gelid#cc--zo go$ als omgeke]d4   
,en het v]wond]t ons niet--want re$s om 
de bov5 aangewez5 faktor5  z\ het e5    
wond] wez5 zo het &]s w>e4    #cc ,mij  
dunkt1 ges*i$5is1 kun/ en wet5s*ap van  
,n$]l&       bewij/ wel1 dat de kle9heid
 van e5 volk nog niet wil zegg5         
,zw]ghaftigkeit d] ,int]ess504      d4  
,besluit3 ,oorlog als w]eldg]i*t4 ,des  
,pudels ,k]n4    ,zo heeft dan ons      
betoog 9 ov]e5/emm+ met de w]kelikheid  
bewez53  ,oorlog mi/1 !oreties en       
prakties1 feitelik en 9 wez51 elke      
wa>borg van selektieve re*tva>digheid1  
van kultureel gun/ig 9  plaats van      
v]d]felik selektief effekt4 ,da>mee is  
zijn vonnis ook  t5 deze geveld4 ,de    
zek]heid van oorlogsramp5 en oorlogs(f]s
 zond]  zek]heid van kultuurgew91 ja1   
met kans op kultuurv]lies--het is e5    
onv]d$igb>e gruwel4    ,wij hebb5 gezi51
 hi/oriese noodzakelikheid kan selektief

 toeval  en doemwa>dig onre*t zijn4 ,en 
wij zull5 ons niet ov]gev5  aan e5      
hi/orisme1 dat spreekt van              
onv]mijdelik--d]halve                   
re*tva>dig0#cd--;dat van enkel+51 volk5 
en /at5 v]kondigt3  ,0 uns und sie als  
,ausfluss d] ,v]gang5heit trifft1 muss  
als  ,folge h+5omm5 w]d540#ce ,e5       
hi/orisme1 dat zi* niet alle5  teg5     
onhi/ories radikalisme0 ma> ook teg5    
actualisme0 ke]t1  omdat het 9 de grond 
b]u/ op e5 fatali/ies naturalisme1 bewu/
  en mett]daad re$s lang v]loo*5d1 ma>  
onbewu/ naw]k5d en  doorbrek5d 9 e5     
tragies pessimisme t5 aanzi5 van de     
kle9e01  domme0 m5s1 zijn gee/ en zijn  
ma*t1 gepa>d aan e5 ev5 tragies         
optimisme t5 aanzi5 van de grote0 wijze 
natuur4#cf ,v&a> dat  smal5 op het re*t 
d] m5s5 met hun ehrfur*tloses ,e+reif501
  ausgeklgelte ,mittel*50 van uns und   
uns]5 ,ma*5s*aft501  d5 optimi/is*5     
,wahn1 die ,m5s*5welt dur5 uns]e        
b]e*net5  ,e+riffe ge/alt5 zu knn50444  
en v&a> &]zijds die di?yramb5  op de    

oorlog als ,ri*t] und ,re=mator03 ,und  
g]ade se9e  ,g]e*tigkeit1 ohne ,g]i*t   
und ,ri*t]spru*1 i/ die all]h*/e1  weil 
die all]si*]/e1 sie b]uht nur ik        
cursive] auf d]  inn]5 ,notw5digkeit1 d]
 ,g]e*tigkeit d] ,natur1 die d] uss]51  
d] vom ,m5s*5 e+esetzt5 s un5dli* weit  
vorzuzieh5 i/0#cg2  de oorlog d]        
,/aat5h5k] wie ke9 &]]01 voltrekt het   
vonnis  d] hi/oris*e ,g]e*tigkeit0444   
,es giebt ni*ts ,gross>tig]es1  ni*ts   
,erheb5d]es und ni*ts ,ntzli*]es als    
dieses un]bittli*e  ,urteil604444    #cd
 ,ph4 d4 ,kr4 bl4 #aga3 ,die ,grsse des 
,/aates i/ also die       natrli*e1     
unv]meidli*e und dah] g]e*te ,folge se9]
 ganz5       ,v]gang5heit40    #ce      
ibidem4    #cf ,dies] ,zug d]           
,nasewei%eit geht dur* uns]e ganze      
,zeit2       d5 dumm5 ,m5s*5 wird       
,v]trau51 d5 natrli*5 ,prozess5 wird    
,mis/rau5 entgeg5-gebra*t04 7#bcf7      
#cg bl4 #bbb4 ,vgk4 ev5 kras bl4 #bhc3  
,die ,g]e*tigkeit des       ,krieges i/ 
e9e unfehlb>e61 nie aussetz5de1 eb5 weil

       sie e9e automatis*e i/1 e9e1 die 
9 d] ,natur d] ,d+e       unw&elb>      
begrndet und ke9es ,ri*t]spru*s b$rftig 
i/40         ,heilige oorlog--vlees     
geword5 onfeilb>e g]e*tigheid--hoe moet 
uw belijd] u v]]56    ,zi$a> k]n en wez5
 van die ,philosophie des ,krieges04    
,e5 natuur-optimisme1 dat ons ev5       
roekeloos dunkt1 v]ru*t0 z\  ,,s*op5hau]
 zegg51 als ons die /at5beul0 re$s is   
geblek54  ,wij hebb5 de wa>borg5 van    
g]e*tigheid1 die hij bood1 gewog5  en te
 li*t bevond5--hij bleek te v]s*alk5    
door li/1 veil voor  toevallige ma*t1   
zond] beg9sel en zond] gewet54          
,natuurlik en hi/ories noodw5dig is ook 
het veile1 gewet5loze1  re*tsv]kra*t+ zo
 go$ als het nog-niet-re*telike4 ,ook   
het  onr$elike ligt 9 de r$e02 wat      
w]kelik is kan onr$elik1 wat  r$elik is 
onw]kelik zijn4    ,die ,weltges*i*te i/
 das ,weltg]i*t0444 dewijl de lev5de    
w9na>s  en ov]weldig]s de ges*i$5is     
s*rijv5 en ,tote /ille ,leute zijn4     
,ma> de ,wald5z5 en ,albig5z5 all] tijd5

 en al die nooit gewet5 en  v]get5      
m>tel>51 al die w>e roemloze held5 van  
de nog ongebor5  ( v]lor5 zaak1 al die  
gesmoorde v]moorde m9d]h$5--welk e5     
w]eldg]i*t z\d5 zij h\d5 ov] de         
w]eldges*i$5is6 ,gloria  victis6    ,de 
oude ,dessau]0 moge gelijk hebb53 ,d]   
liebe ,gott i/ imm] mit  d5 /rk/5       
,bataillon50--de oude ,cato0 _h ge5     
ongelijk3 ,victrix  causa deis placuit  
s$ victa ,catoni4#ch    #ch ,de god5    
koz5 p>tij voor de w9n5de--voor de      
v]lor5 zaak ,cato4    ,de m9d]heid heeft
 niet altijd gelijk en het succs niet   
altijd  ongelijk--ma> wij wrak5         
me]d]heid1 ov]ma*t en ges*i$5is1 god    
,bonus ,ev5tus1 als ri*t] ov] go$ en    
kwaad1 re*t en onre*t4    ,alles r*t und
 lohnt si*0--op het toneel4    ,en      
wanne] dit optimi/ies en fatali/ies     
naturalisme zi* bl9del+s  ne]legt bij   
,sieg und ,ni$]lage0 als ,endpunkte     
naturnotw5dig]  ,prozesse0 en zi*       
rauweliks ke]t teg5 's m5s5             
,urteilsspr*e  als ,ergebnisse m5s*li*5 

,na*d5k5s1 m5s*li*] ,vorurteile  und    
,neigung501 dan v]zaakt het niet alle5  
m5selike r$e voor  onm5selike natuur1   
ma> ook zi* zelf4 ,want zijn deze laat/e
  ,ergebnisse niet ev5ze]               
naturnotw5dig01 ev5ze] ,endpunkte       
naturnotw5dig] ,prozesse08 ,en z\ niet  
van alle ma*t5 d] natuur1  d]           
w]kelikheid de bewu/e re*tswil en het   
re*tsbesef 7re*tsgevoel  en re*tsbegrip7
 jui/ datg5e zijn1 wat het zek]/ g]i*t  
is op  v]wez5lik+ d] g]e*tigheid1 op    
t]zijde/ell+ van vooroordeel  en        
p>tijdige neig+1 op k]+ van             
ma*tsmisbruik1 willekeur en bl9d        
onre*tva>dig toeval8    ,wij ov]s*att5  
niet taak en betek5is van re*tspraak en 
s*eidsg]e*t voor enkel+5 en volk54 ,wij 
hebb5 bov5 re$s  betoogd1 wa>om zond]   
oorlog de toekom/ van rass5 en volk5 en 
heel de m5%eid0 ev5m9 dur* ,ri*t]spru*  
na* ,s*tzung und  ,gesetzesp>agraph50   
zal word5 bepaald1 als tans de toekom/  
van  burg]s en gez9n51 /$5 en           
gee/es/rom+5 door wets>tikeltjes  wordt 

behe]/ ( va/ge/eld4 ,ma> zo als het re*t
 hi] de  naturnotw5dige0 en aan         
tiefgewurzelte ,neigung50 te dank5      
fysieke  geweldpleg+1 mi%&el+1 ro( en   
doodslag heeft uitges*akeld na>  v]mog51
 zo kan en moet het help5 om diezelfde  
naturnotw5dig5  ,prozesse0 te v]drijv5  
uit volk]5v]ke] en /at5v]h\d+4  ,want   
ook hi] he]/ niet re*t1 ma> de          
gewet5loze ,riese ,zufall0  7,,nietzs*e7
 zolang de natuur0 met ha> oorlog er    
he]/4    ,zo wrak5 wij dus de inn]e     
,g]e*tigkeit d] ,natur0 9 het algeme5   
en de oorlog als re*t] 9 het biezond]4  
,da>mee is het pleit feitelik besle*t4  
,alle &]e deugd5 van de  oorlog hang5   
aan zijn selektieve re*tva>digheid4     
#c4 ,oorlog als h]vorm] en opvo$]4      
,met de oorlog als ,re*t] valt de oorlog
 als ,re=mator4 ,om dezelfde            
onbetr\wba>heid4 ,zijn dure less5 kunn5 
v]ke]d uitvall53 de  n$]laag kan        
v]zwakk5 en 9 /& h\d51 de ov]w9n+       
v]slapp5  en w9/ br5g5 7ook aan de      
v]ke]de kant71 het krijgskansspel luidt 

nu e5s qui p]d gagne1 dan we] qui gagne 
p]d4 ,we zag5 dat bov54  ,en erk5t niet 
,,/e9metz zelf1 dat m5s5v]lies en       
contraselektie  door oorlog5 fataal0 kan
 word51 dat imm]s oorlog5 abnorm hufig1 
blutig und ohne entspre*5d5 ,gew9n fr   
die ,entwicklung und die  ,expansion des
 betreff5d5 ,volkes /attf9d50 kunn58#ci 
,ne51 de  w]kelikheid pleit ook niet    
ondubbelz9nig voor de opvo$]/al5t5  van 
oorlog4 ,zijn de ,turk51 van ouds de    
krijg]s bij uitnem5dheid1  pioni]s d]   
bes*av+8 ,bij al hun oorlog5 zijn ,rusl&
 ( ,turkije  ( de &]e ,balkan/at5       
tamelik voos en a*t]lik geblev51 bij al 
hun vr$e blev5 ,n$]l& en ,sk&9avi nog   
tamelik gezond en op  peil4#dj ,exak!id 
van b]ek5+ ( bewijsvo]+ is hi] natuurlik
  we] uitgeslot52 de ges*i$5is k5t bloei
 en v]val na n$]lag5  ev5ze] als na     
ov]w9n+53 propt] ( ondanks8 ,om 't ev54 
,9 ge5  geval betek5t vr$e3 /il/&1 b$]f4
 ,/at5 en volk5 bloei5  en kwijn5 9     
vr$e/ijd1 zond] oorlog1 als gez9n5 en   
/$51  ond]nem+5 en p>tij5--nooit is vr$e

 /rijdeloo%eid1 integ5deel1  arbeid en  
w$ijv]1 het eig5lik ekonomies1 politiek 
en gee/elik  lev51 produktie1 wet5s*ap1 
kun/ ze v]eis5 vr$e--ze /aan  /il1 ligg5
 lamgeslag5 tijd5s oorlog4 ,de zgn4     
,godsvr$e0 jui/ is  /il/& van           
produktieve1 lev5wekk5de /rijd--wee zo  
hij lang z\  dur54 ,en gelijk de vr$e   
bes*ikt ov] e5 gezondh\d5de dynamiek  zo
 heeft hij ook zijn g5ez5de1 zuiv]5de1  
b$]fk]5de dynamiese  faktor53 al wat    
ziekelik ( v]ke]d ( onvoldo5de          
funktione]t 9  volk ( /aat1 al wat voos 
( rot is--wekt le$1 ell5de1 misnoeg51   
ontevr$5heid1 v]ontwa>dig+ 7,emprung0371
 v]zet 7,erhebung037  tot op/& toe1     
re=matie ( revolutie4 ,zi$a> het ri*t5d 
en  h]vorm5d automatisme1 be/emd en     
ges*ikt voor de taak wa>9  oorlog       
jamm]lik te kort s*iet4#da ,van de      
,russies-,japanse oorlog  lez5 wij3 die 
,russ5 d] h*/5 und gebildet/5 ,kreise   
begehrt5  die ,ni$]lage ihr] ,he]e1 da  
sie wus/51 dass die ,auf]/ehung  ihres  
,volkes hi]dur* am be/5 gefrd]t         

wrde40#db ,de oorlog  bra*t de n$]laag4 
,ma> de h]vorm+ ( omw5tel+ bra*t hij    
niet4 ,als e5 onfeilba>0 middel teg5    
alle kwal5 bij geval niet  helpt1 ligt  
dat niet aan het middel1 ma> aan de     
patint3 ,wie  gewiss5los1 wie ti]is*    
abge/umpft muss e9e ,regi]ung se91 die  
dur* sol*e ,/immung d] be/5 ,brg] ni*t  
bewog5 wird1 die  grndli*/e ,re=mation  
dur*zufhr504--,wij ontk5n5 niet1 dat ook
  oorlog e5 kata-/r(e is1 9 de dubbele  
z9 van het woord1 ramp en  ommeke]1--en 
als zodanig z'n go$e zijde heeft--wel   
all]e]/ deze  negatieve1 zi* te k]5 teg5
 zi* zelf1 z'n eig5 e9de telk5s te      
v]haa/5 na>mate hij erg]lik] wo$t--en op
 de duur zi* zelf  ondragelik en        
onmogelik te mak51 ma> teg5ov] de ze]   
onzek]e  kans op e5 v]snell+ van        
vooruitgang1 die zijn s*ok1 zijn ke]  kn
 br5g51 /aat hi] w$]om de zk]heid van   
/age v]trag+  door zijn gewap5de vr$e1  
met z'n milli>d5(f]s1 ja> 9 ja> uit     
onttrokk5 aan sociale1 produktieve1     
lev5r$d5de1 le$opheff5de1  volkskra*t en

 volksv]heff+ di55de doele9d54#dc ,wel  
zwa> is  de v]antwoordelikheid van wie  
voor z onzek] e5 go$ z zek] e5  kwaad   
aanva>dt6 ,ik laat nu nog buit5 g$+ de  
na> het s*ijnt  nog lang niet ov]al     
uitgespeelde rol van leg] en milit>isme 
als  bolw]k van beh\d en reaktie1 van   
feodaliteit01 als rem voor  /(felike en 
gee/elike volksbevrijd+--en ik h]9n] er 
hi]  sle*ts t]loops aan1 dat het be/e1  
wat van de oorlog als opvo$]  d] soldat5
 en (fici]5 die er aan deelnem5 kan     
word5 gezegd1  nog dit is1 dat de te    
v]wa*t5 ,zunahme von ,roheit1           
,grausamkeit1  ,missa*tung fremd5       
,eig5tums und ,leb5s1 ,selb/b]hebung1   
,missa*tung  fremd]1 besond]s weibli*]  
,ehre und ,p]snli*keit0444 niet zodanige
  afmet+5 aanneemt1 dat de krim9ele     
/ati/iek er ondubbelz9nig  van          
getuigt444 ,selb/v]/ndli* bleib5 die    
mei/5 ,folg5 sol*]  ,neigung5 v]borg5   
od] knn5 sie w5ig/5s ni*t re*t objectiv 
/udi]t und v]gli*5 w]d540444 ,9 elk     
geval is de ri*t+ dez]  oorlogsp$agogie 

onmisk5ba>1 word5 d]gelijke ru:eid1     
wre$heid1  brutaliteit aufs sorgfltig/e 
gez*tet1 es gilt die umgekehrte  ,moral 
von son/1 0 soll es uns wund]nehm51 dass
 s die ,*>akt]e  v]dorb51 die ,h&lung5  
v]bre*]is* w]d54 ,das ,s*limm/e  muss   
hi] zur ,selb/v]/ndli*keit              
h]abs9k504--,aan de z$elike  h]vorm+ en 
opvo$+ van het 9 oorlog gewikkeld volk 9
 z'n geheel1  de zeg5+5 van uit]/e      
kra*ts9spann+ en (f]va>digheid1 van     
oorlogsolid>iteit en oorlog%]osme1 dus  
wat we kunn5 noem5 de  volkspsy*ologie  
van de oorlog1 zull5 wij /raks nog      
afzond]lik onze  a&a*t wijd54    #ci ,d]
 ,krieg bl4 #da4    #dj ,,/e9metz'      
oorlogsfilos(ie weet 7zond] oorzakelik  
ond]zoek7 van       de ,n$]l&]s3 die zu 
lange ,fri$5sp]iode ers*laffte ihre     
gute ,anlage06 ,n$]l& v]zuime dus niet  
de geleg5heid tot e5       v]/]k5d      
oorlogskuurtje-- la ,belgi4    #da ,zo  
noemt ,,/e9metz zelf die kn/li*e ,z*tung
 d]       ,sozialdemokratie0 9 ,duitsl& 
e5 soort /raf0 voor das       p]snli*e  

,regim5t0 en die ,junk]privilegi]ung1   
die beide 9       e9em ,volke von       
gebildet5 ,m5s*5 unduldb> s9d0 7,ph4 d4 
,kr4       #bbg74    #db ,ph4 d4 ,kr4   
#agf_/g4    #dc ,vgk4 we] ,ph4 d4 ,kr4  
bl4 #ajj1 wat met d5 ,unsumm51 die d]   
,krieg im ,fri$5 v]s*l+t0 niet al kon   
word5 b]eikt3 ,alle       /aatli*e      
,w]k/tt5 knnt5 zu ,mu/]an/alt5 w]d51 das
       ,bildungswes5 knnte die jetzt    
b]haupt mgli*e ,vollkomm5heit           
errei*51 sog> die ,arbeit]v]si*]ung all]
 ,art5 brau*te des       ,geldes weg5   
ni*t e+es*rnkt zu w]d51 j$] ,/aat knnte 
se9e drck5d5 ,s*uld5 abls51 die ,geme9d5
 htt5 ,geld1 ihre       hygi5is*5 und   
/hetis*5 ,v]an/altung51 die s un5dli*   
viel zur ,v]s*n]ung des ,leb5s beitrag51
 auszudehn54 ,alles1       alles fa/    
knnte getan w]d5 ohne neu5 ,druck       
aufzuleg540      #d4 ,oorlogs           
alzijdigheid4 ,/rijd met lle middel58   
,wat blijft nu bij nad] bes*\w+ van 's  
oorlogs alzijdigheid  ov]8 ,niets4 ,het 
s*ema 0 mooi en e5v\dig g5oeg3 ,oorlog  

meet lle  kra*t52 alle kulturele wa>d51 
kun/1 wet5s*ap1 godsdi5/ kom5  9 oorlog 
t5 oordeel3 ze help5 e5 volk v]slapp5 ( 
v]/]k56#dd    #dd ,im ,kriege w]d5 die  
voll/ndig5 ,resultant5 all] ,krfte      
d] betreff5d5 ,/aat5 mit e9&]           
gemess504444 ,alles wirkt       mit zum 
,siege od] zur ,ni$]lage1 ab] eb5       
,alles04441 ,man kann       getro/      
behaupt51 dass ke9e e9zige ,kraft des   
,ganz5 im ,kriege       unb5utzt        
bleibt40 enz4    ,ma> weggeblaz5 wordt  
dat s*ema1 wordt heel die alzijdigheid  
door  elk d] bov5 aangewez5 faktor51 die
 militair succs en volkskra*t  s*eid51  
die n$]laag ( ov]w9n+ onafhankelik mak5 
van z$elik  en gee/elik volkspeil4      
,zek]1 de godsdi5/ is lang niet zond]   
militair belang1 al vo]5  wij ge5       
godsdi5/oorlog me]4 ,ma> als de ,turk5  
en hun bondg5ot5  het w9n5--heeft dan de
 ,islam gelijk gekreg5 bov5 de godsdi5/ 
van  hun teg5p>tij8 ,zelfs komt het mij 
twijfela*tig voor ( vel5 onz]  de ,islam
 met zijn heilige oorlog0 teg5 de       

ongelovige hond5 en zijn  soldat5hemel  
zull5 v]]5 b4v4 bov5 het za*tmo$ig1     
onbaatzu*tig1  v]draagzaam ,bo$dhisme4  
,ne51 onze godsdi5/kritiek is nog iets  
&]s dan krijgsges*i$5is4    ,ook als    
kun/kriticus moet5 wij de oorlog wrak54 
,zek]1 zelfs voor  de kun/ kan wie zoekt
 nog wel enig selektief v]b& met oorlog 
v9d53 e5 slap en week ae/het5dom kan    
miss*i5 de militaire kra*t  s*ad56 ,ma> 
kan zk] ge5 grote kun/ voortbr5g56      
,dekad5tie  /raft zi* zelf onmiddellik 9
 ha> produkt51 all]e]/ 9 de  kun/4      
,dekad5tie gaat zond] oorlog aan zi*    
zelf te gronde--wa>  oorlogspolitiek    
desnoods zelfs dekad5tie bes*]mt en     
ov]e9d h\dt  7,turkije1 ,portugal74 ,wat
 e5 volk voor de kun/ en de kun/ voor e5
  volk betek5t1 dat z\ 9 oorlog blijk51 
alzijdig1--bet] blijk5 dan  9 vr$e8     
,voorwa>1 wij k5n5 oorlog ook als       
kun/re*t]3 ,reims1  ,yp]51 ,me*el51     
,leuv5 enz4 ,van de b\wkun/ wordt altans
 gemet51  9 hoev]re sommige van ha>     
produkt5 v]s*ans+51 se9- (              

obs]vatiepo/5 lev]5 en teg5 bomb>dem5t  
be/& zijn--ma> wat  van de s*ild]kun/1  
skulptuur1 muziek8 ,e5 w]eldkun/ kan    
bloei5  bij e5 kle91 militair           
onaanzi5lik volk 7,vla&]5674 ,wee het   
kun/vonnis van militaire ma*tmet+6      
,ne51 al moge dan groepsgeweld m9d]     
e5zijdig zijn dan individuele           
geweldpleg+1 v]re van alzijdig1 9       
e5zijdigheid gebor5 en  tot e5zijdigheid
 g$oemd is de w$/rijd1 welk volk1 ne5   
welke  volk5groep]+ ad hoc1 op e5 gegev5
 tijd/ip het mee/e en  ges*ikt/e lev5d  
en dood moord- en v]niel+smat]iaal      
oplev]t1  welke p>tij de &]e het e]/ het
 ondragelik/ v]mag te knauw54  ,jui/ al 
wat aan e5 volk zijn eig5 k>akt]1 zijn  
biezond]e wa>de1  zijn betek5is voor de 
m5%eid geeft1 de volksziel1 de          
volksgee/1  zoals die zi* uit en        
ond]s*eidt 9 zijn taal1 zijn lett]51    
zijn  zang en muziek1 zijn beeld5de1    
s*epp5de kun/1 zijn gee/elik besef1     
zijn di*t5 en d5k51 lev5%\d+ en         
lev5s/ijl--al die fijn]  en hog]        

kulturele wa>d51 die 9 vr$e/ijd w$ijv]5 
en hun  gee/es/rijd /rijd5--dat alles   
komt 9 oorlog op soortgelijke wijze  tot
 zijn re*t als op het slagveld de       
biezond]e gav5 en ontwikkel+1  kun/ en  
wij%eid1 k>akt] en k5nis d] enkel+51 die
 als troep50  word5 misbruikt4          
,oorlogvo]51 bruikb>e1 ko/elike troep5  
lev]51 met haat en  dapp]heid uitg]u/ en
 geld en wap5tuig bije5br5g51 dat kunn5 
vooralsnog al onze kultuurvolk5--het    
spel kan zijn gang gaan--ma> e5  lid van
 de bije5gekonkelde volk5groep1 die het 
dan op e5 bepaald  tijd/ip van de &]e   
w9t01 toont da>mee nog ge5 e]bi$wa>dige1
  laat /aan alzijdige sup]ioriteit bov5 
enig lid d] v]liez5de  groep4 ,al w9n50 
de ,duits]s en ,hong>5 het met de ,turk5
 en  ,toe>egs--v]mo$elik zull5 er zelfs 
nog ,duits]s zijn1 die voor  de ,franse 
g5ius1 voor ,franse kun/ en wet5s*ap1   
,frans k>akt]1  kultuurpeil1 /aatsbe/el 
nog me] e]bi$ hebb5 dan voor ,turkse    
kun/1 wet5s*ap1 kultuur en /aat4 ,en al 
w9t0 de ,triple ,ent5te met  ha>        

bondg5ot5--zelfs e5 ,fransman zal alli*t
 de ,duitse di*t]s en  d5k]s1 ,duitse   
w]kkra*t en organisatie1 z$5 en         
ontwikkel+speil  niet /ell5 ond] die van
 ,s]vi ( ,mont5egro1 ( de ,russiese     
adm9i/ratie gezond] a*t5 dan de ,duitse1
 ( de vitaliteit0 en  volkskra*t0 van   
,duitsl& zwakk] dan die van ,portugal4  
,ja1 z\ wel  iem& onz]1 z\ zelfs        
,,/e9metz de positieve ( negatieve graad
 van  zijn e]bi$ ( g5eg5heid jeg5s e5 d]
 betrokk5 volk5 ( rass5  wijzig5 na>    
ov]w9n+ ( n$]laag8 ,ik gelo( het        
nauweliks4 ,t5zij  dan jui/ de n$]laag  
sympa?ie z\ wekk5 ( v]9nig51 haat (     
antipa?ie demp5 en v]zo554    ,ne51 wij 
hebb5 gezi51 e]bi$wa>dig hoeft e5       
ov]w9n+ niet  te zijn en n$]laag ge5    
s*&e1--alzijdig kan ge5 oorlogsuitslag  
wez54           99       99       99    
99       99    ,met de                  
kollektief-selektieve re*tva>dig+ en de 
kulturele  alzijdigheid van oorlog valt 
nu ook het pr9cipieel v]s*il tuss5 het  
ruw1 gr( e5zijdig1 niet-besliss5d0      

individueel geweld1 dat tot             
abnormaliteit1 misdaad0 w]d en de na>   
het heette niet grove1 niet  ruwe1      
alzijdige1 dus besliss5de0              
/aatsgeweldpleg+4    ,ja1 zolang m5 het 
s*one s*ema kon aanva>d53 blo$ige       
wor/el+--het gr(/e1 sle*ts op brute     
kra*t selig]5d middel  van individuele  
konkurr5tie1 ma> het enig en onmisba>   
want op  gee/esadel1 op altrusme0#de    
selig]5d middel van kollektieve1 van    
/at5-w$ijv]6    #de ,d] ,krieg i/ d]    
e9zige altrui/is*e ,kampf40    ,ma>     
zelfs toegegev51 dat /at50 als zodanig  
alle5 konkurr]5  9 en door oorlog 7dus  
niet ekonomies en via hun ond]wijs1     
re*t1 v]ke]1 gezondheidszorg enz47 en   
dat er ge5 &]e  groepsgewijze /rijd     
be/aat 7klass5/rijd1 vakv]5ig+5 contra  
w]kgev]sorganisaties1 tal5/rijd1        
politieke p>tij5/rijd enz47 dan  nog z\ 
die enige kollektieve0 oorlogselektie   
na> wij betoogd5 n  misba> n weg5s ha>  
onbetr\wba>heid onduldba> zijn4    ,dat 
s*ema zal dus wel niet me] impon]54     

,noem5 wij nu alzijdig0 7d]halve        
re*tva>dig7 en dus besliss5d  9 laat/e  
in/antie01 onaanve*tba>0 e5 met+ van    
alle  kulturele kra*t5 7behalve de      
li*amelike ook de intellektuele1        
morele1 arti/ieke v]mog5s7 dan heet     
t]e*t de blo$ige  twee/rijd1 das        
physis*e ,gefe*t zwis*5 ,e9zeln501 ni*t 
ents*eid5d4444 ma> ev5m9 mag dn oorlog  
ents*eid5d het51 mag  m5 dn ,kriege     
vollgltige ,ents*eidung51 unanfe*tb>e   
,messung50  noem53 te veel kulturele    
wa>d5 word5 da>bij f toevallig 9 't     
geheel niet f e5zijdig en v]ke]delik na>
 e5 ongepa/e1 met hun  wez5 niet /rok5de
 maat/af gemet54    ,do* nu tra*t die   
nieuwe t]m besliss5d0 ons te vang5 9 e5 
misleid5de dubbelz9nigheid4 ,want       
alzijdig0 en besliss5d 9 laat/e         
in/antie0 kan m5 ook noem51 en noemt    
,,/e9metz ook--de /rijd met  lle1 ook en
 inzond]heid de all]uit]/e middel51 de  
/rijd1 die  ge5 wap5 ongebruikt laat1 ( 
de /rijd1 om het uit]/e01 op lev5  en   
dood4--,wie lle middel51 dus ook geweld1

 b$rog en d]gelijke1  heeft uitgeput1   
moet zi* wel bij de besliss+            
ne]legg5--indi5 hij  niet re$s is444    
ne]gelegd4    ,ma> 9 deze z9 is we]     
individueel geweld tuss5 enkel+5 op z'n 
m9/ ev5 besliss5d als oorlog tuss5 /at54
 ,e5 uit de weg  g]uimd m$$+] heeft het 
def9itief afgelegd op elk gebi$4    ,de 
tweerlei alzijdigheid0 ( besliss5dheid03
 en]zijds met+  van lle kra*t5 en       
&]zijds /rijd met lle middel5 7ook  de  
uit]/e van geweld enz47 mag niet        
v]haspeld2 9 plaats van  n te zijn vorm5
 zij e5 teg5/ell+1--hoe me] en hoe e]   
het  geweld besli/1 des te m9d] met+    
all] v]mog5s1 z[el bij de  /at5/rijd als
 bij de individuele w$ijv]4    ,ook     
v]w>re m5 niet uit]/e kra*ts9spann+0 met
 met+ van  lle kra*t501 wanne] m5       
v]neemt1 dat alle5 oorlog5 laat/e       
besliss+5 zijn1 wa>bij z[el /at5 als    
enkel+5 si* b]uhig5  knn51 si* b]uhig5  
mss51 weil es nun e9mal ke9e &]e1       
grss]e ,an/r5gung gibt4 ,es wurd5 ja    
alle ,krfte v]w5det40    ,we zijn tans  

dunkt me voldo5de gewap5d teg5 de       
aanprijz+ van  besliss5d geweld1 van    
/rijd met alle middel51 die ik hi]      
lett]lik  laat volg53      ,/reit ohne  
,b5utzung d] be/51 letzt5 ,waff5 i/ ab] 
g> ke9    ,/reit1 ke9e ,messung all]    
,krfte1 ke9e uss]/e ,an/r5gung3    die  
,b$eutung des ,/reites liegt g]ade hi]94
 ,w] wrde si* fr    besiegt halt51 d]   
si* bewus/ wre no* e9e unv]w5dete ,waffe
 zu    bezitz58      ,w5n es also d5    
,individu5 erlaubt bleib5 soll1 die     
,krfte ihr]    ,gesamm!it5 zu b5utz51   
und das i/ do* selb/v]/ndli*1 s i/    es
 unmgli* ihn5 d5 ,krieg zu v]biet54 ,das
 hiesse ja d5 ,kampf mit    e9em        
fe/gebund55 ,arm vors*reib51 und e9     
sol*] ,kampf i/ ke9e    ,ents*eidung4   
,w5n die gei/ig5 und moralis*5 ,krfte   
ers*pft    s9d1 bleib5 hi] no* die      
physis*52 w] dur* die er/]n besiegt     
i/1 muss zu d5 letzt5 greif51 son/ wre  
er no* g> ni*t    besiegt4 ,w] si*      
wahrhaftig behaupt5 w1 muss alle1       
?ats*li*    alle ,mittel v]w5d504 7,d]  

,krieg1 p4 #ad_/e7 ,w] diese uss]/5     
,mittel no* ni*t ers*pft hat1 d] i/ no* 
g> ni*t besiegt1 d]    kann se95 ,gegn] 
no* ni$]w]f540 7,ph4 d4 ,kr4 p4 #bag74  
,wanne] uit deze r$5]+ niet volgt--en   
het volgt er gelukkig  ook voor         
,,/e9metz niet uit6--dat enkel+5 met lle
 gee/elike  en fysieke0 wap5s moet5 (   
mog5 konkurr]5 en ve*t51 dus als  alle  
&]e1 tamme01 middel5 faald5 tot blo$ig  
geweld1 b$reig+1  mi%&el+1 doodslag1 (  
veelzijdig0 intellektueel0 b$rog1 ro(   
en d]g4 hun toevlu*t moet5 ( mog5 nem51 
da> ze &]s niet  ov]wonn50 zijn1 nog    
niet de zwak/e0 zijn geblek5--dan volgt 
uit  deze r$5]+ datzelfde ev5m9 t5      
aanzi5 van de /at54 ,wie te  veel       
bewij/1 bewij/ niets6 ,aldus ,,/e9metz1 
die als volgt voortgaat3      ,w5n d]   
,/aat se9en ,brg]n 9 j$] ,weise geholf5 
hat1    moralis* und gei/ig1 und die    
zahm51 ,ph4 d4 ,kr4 ,hilfsmittel d]     
,diplomatie ers*pft s9d1 da muss er das 
letzte ,mittel angreif51 d5    ,krieg1  
son/ lief]t er se9e ,brg] unbesiegt1    

unntig1 dem ,gegn]    aus1 d] si* dann  
g> ni*t als d] wirkli* ,/rk]e erwies5   
hat04    7,krieg p4 #ae47    ,ge voelt  
wel3 hi] is re$s ond]/eld1 dat oorlog e5
 geoorlo(d  middel van w$ijv]1 v]rijk+ (
 ges*ilbesle*t+ is--en ov] het  al (    
niet toelaatb>e van /rijd met lle (     
zelfs met bepaalde  middel51 zo voor    
enkel+5 als /at51 kan niet op deze      
wijze1 moet  op heel &]e grond5 word5   
besli/4    ,wa>om nu mog5 enkel+5 niet  
met alle middel5 konkurr]501 niet  met  
alle wap5s /rijd58 ,wa>om mag de enkel+ 
zijn m$$+] niet  me] mi%&el51 b$rieg51  
b]ov51 v]moord58 ,soms omdat hij deze   
bevoegdheid aan de /aat heeft ov]g$rag5 
en deze 't nu voor hem  doet8#df ,ne51 9
 plaats van zi* da>toe te l551 heeft    
jui/ de  /aat tot taak1 teg5 al d]gelijk
 /rijdbeleid te wak54 ,is het dan       
miss*i51 omdat die uit]/e middel51 als  
de blo$ige wor/el+ op  lev5 en dood1    
niet afdo5de1 niet besliss5d z\d5 zijn8 
,( zijn  ze te e5zijdig1 te gr(1 te     
fysiek8 ,ma> ze kunn51 als opli*t+1     

b$rog en d]gelijke1 ze] veelzijdig1 fijn
 en intellektueel0 zijn4  ,dan soms1    
omdat er (f]s bij vall58 ,ne51 die vall5
 ook 9 de  ekonomiese /rijd met oorb>e  
middel5 dag 9 dag uit4 ,om het le$0  dus
 al ev5m94    #df ,m5 z\ het bijna d5k51
 wanne] m5 bij ,,/e9metz lee/3          
,das uss]/e ,mittel d>f ni*t aus dem    
,ars5ale v]s*w9d54       ,die           
,e9zelp]son5 hab5 d5 ,kampf mit all5    
,mitteln nur de%alb       an d5 ,/aat   
b]trag51 weil d] ,/aat ihn5 mit se95    
,mitteln       ,hilfe lei/5 kann4444    
,die ,individu51 die ihr uss]/es        
,kampfmittel an d5 ,/aat abtrat5 und    
d>auf d5 ,volksg5oss5 und       d5      
,e9zeln5 geg5b] ganz ,v]zi*t lei/et51   
mus/5 dafr       im uss]/5 ,falle auf d5
 ,/aat mit se95 voll5 ,ma*tmitteln      
re*n5 knn540 7,ph4 d4 ,kr4 #bae74 ,wa>  
we bel&5 met zulk       e5 b]oep op de  
/aat1 niet als re*t%&hav]1 ma> jui/ als 
geweld5a>8 ,wel1 zegt ,,/e9metz1 wie    
individueel w$ijv]5d met       alle     
z$elike en gee/elike kra*t5 het ond]spit

 moet5 delv51       kunn5 nog door      
kollektief geweld w9n54 ,dus altans     
intellektueel       contraselektie8 ,nu 
ja1 dat is e5 &] ho(d/uk4 ,ma> wa>om    
z\d5 de zwakk]51 individueel            
m9d]wa>dig51 heet het nu1       van hun 
kollektief wap5geweld af/& do58 ,als de 
individuele       ,rus het zond]        
geweldpleg+ z\ aflegg5 van de           
individuele       ,jood1 dan heeft hij  
nog zijn ,russies /aatsgeweld1 dat kan  
en       moet bijspr+51 t]wijl e5       
,joodse /aat ontbreekt4 ,da i/ es       
wohl sehr begreifli*1 dass d] ,jude     
ke9e86 /aatli*e ,hilfe       v]langt und
 mei/ ke9 ,freund d] ,kriegsgefahr i/ de
 niet-jood       wel81 und dass         
umgekehrt d] ,russe auf die grosse      
kollektive       ,kraft se9es ,/aates   
ni*t g]ne v]zi*tet1 au* ni*t se95       
individuell /rk]5 ,gegn]n zuliebe40     
7#baf74 ,wa>om z\ dus1       zo v]volg  
ik1 de /aat zijn ,russ5 niet met        
,jod5ontre*t+1       pogroms en d]g4    
mog5 /eun58 ,we%alb sollte do* nur0 zo  

v]volgt ,,/e9metz diese ,kategorie von  
,krft5 unb5utzt bleib58       ,weil sie 
,opf] =d]t8 ab] tut das die individuelle
 ,konkurr5z       viellei*t ni*t8 ,d5   
,s*w*]5 9 dem letzt]5 ,kampfe d>f man   
diese ,waffe ni*t v]sag5 und die ,sieg] 
drf5 ni*t v]lang51       dass ihre      
,gegn]1 die son/ unt]lieg5 wrd51 ihn5 zu
 ,gefall5       diese letzte ,wehr      
wegw]f50 7ibidem74         ,wanne] dus  
we] dit r$ebeleid niet voor             
e*t-,russiese       pogroms van         
/aatswege pleit--en ik kan mij niet     
voor/ell51       dat het er na>         
,,/e9metz' b$oel+ voor z\ pleit5--wa>om 
pleit het dan wl voor oorlog--(         
liev]--pleit het niet ev5       /]k tg5 
zulk e5 oorlogsv]d$ig+ als het vr zulke 
pogroms pleit8 ,w$]om--wie te veel      
bewij/1 bewij/ niets1 (       liev]1    
pleit zi* zelf ad absurdum6    ,z\ het  
niet zijn1 omdat enkel+5 ond]l+ re*t5s  
e5 m9imum  en z$elik e5 maximum van     
objektiviteit hebb5 te betra*t51  die   
e5s &]s gelijk re*t0 erk5t1--dus re*t5  

e]bi$igt1  e5 re*tsorde0 s*ept en da>mee
 voor i$] e5 zek]e sfe] van  p]soonlike 
en zakelike ons*5dba>heid v]langt en    
wa>borgt1 aan  i$] e5 zek]e integriteit 
van zijn li*amelike1 gee/elike en       
z$elike vrijheid1 van e] en lev5 en     
gezondheid1 van eig5dom en  huisvr$e    
v]zek]t8--    ,da>om alle5 mog5 enkel+5 
niet met alle middel5 konkurr]51 is     
moord en mi%&el+1 dwang1 afp]s+ en      
afdreig+1 ro(1 inbraak1  br&/i*t+ en    
d]g4 ook t4a4v4 vreemdel+ ( p]soonlike  
vij&  tot ongeoorlo(de s*5nis van re*t5 
geword51 wa>teg5 de /aat  als re*t%&hav]
 waakt4    ,wa>om nu mog5 /at5 niet met 
alle middel5 konkurr]508    ,voore]/3   
omdat ook /at5 ond]l+ re*t5s e5 m9imum  
en  z$elik e5 maximum van objektiviteit 
hebb5 te betra*t51 die e5s  &]s gelijk  
re*t0 erk5t--dus v]worv5 re*t5 e]bi$igt1
  e5 int]nationale re*tsorde0 s*ept en  
da>mee voor i$]e /aat  e5 zek]e sfe] van
 ons*5dba>heid v]langt en wa>borgt1     
integriteit van grondgebi$1             
onafhankelikheid1 soev]e9iteit0--die    

ev5ze] inm5g+ 9 b9n5l&se aangeleg5h$5   
7re*tspraak1  wetgev+1 adm9i/ratie7 als 
gewelddadige aanr&+ van gr5z5  ( dome9 (
 ook van vrijheid1 lev5 ( bezit d]      
/aatsburg]s  v]bi$t als z$elik en       
volk5re*telik ongeoorlo(de s*5nis van   
re*t54--,da>om alle5 re$s mog5 /at5 niet
 met alle middel5  konkurr]501 niet met 
het georganise]d geweld1 dat oorlog0    
heet1 w9/bejag zoek5 t5 ko/e van &]51   
niet dus voor hun  burg]s eld]s         
/aats9braak ( l&svr$ebreuk pleg5 7inval0
  raid01 bezett+07 ( op ro( 7v]ov]+01   
annexatie07 en  afp]s+ 7requisitie01    
s*att+07 uitgaan1 ( zi* aan afdreig+    
7ultimatum0 dat inbreuk op soev]e9iteit 
( op neutraliteit ei/7  s*uldig mak54   
,en v]volg5s3 is het niet e5 absurdum   
morale1 e5 z$elike  gruwel1 wanne]      
diezelfde /aat1 die re*t%&hav]1 die alle
  konkurr5tie0 van enkel+5 met nog zo   
g]+e geweldpleg+ teg5  lev51 vrijheid1  
eig5dom v]bi$t en wreekt--zelf voor     
diezelfde  enkel+5 gaat konkurr]50 met  
al dat re*ts*5n5d geweld1 ja  zelfs h5  

organise]t en dw+t 7desnoods teg5 hun   
gewet5 97 tot  zodanige w$ijv]0 met     
behulp van m5s5sla*t+1 vrijheidsb]ov+1  
br&/i*t+ en v]niel+1 kortom tot s*5d+ en
 v]a*t+ van de  hoog/e re*tsgo$]58      
,m5 voelt wel algeme51 dat het gebruik  
van zulk soort uit]/e0  middel5 sle*ts n
 re*tva>dig+1 n v]onts*uldig+           
k5t--gelijkelik voor enkel+ en /aat--3  
nood ( noodwe]1 geweld  als nig middel  
van lev5sr$d+1 re*t%&hav+ ( re*t%]/el4  
,en hi] blijkt nu ind]daad e5 groot     
v]s*il tuss5 enkel+ en  /aat3 t]wijl    
teg5 re*ts*5nis door enkel+5 de /aat als
  re*t%&hav] waakt en d]halve           
gewelddadig v]we] sle*ts 9 het  uit]/e  
geval en teg5 oog5blikkelijke0          
w$]re*telike aanr&+  d] hoog/e          
re*tsgo$]5 nodig en geoorlo(d zal zijn1 
ontbreekt  vooralsnog e5 bov5 alle      
/at5willekeur v]hev5 bevoegde re*tspraak
  en re*tsma*t t] h&hav+ d]             
int]nationale re*tsorde1 zodat  de      
objektiviteit van het volk5re*t1 sle*ts 
he]s5d bij de gratie  van subjektieve   

willekeur1 ges*ond5 niet alle5 ma>      
uitges*akeld  wordt door nag5oeg elk    
volk5re*telik onre*t--en v]vang5 door   
de re*teloze natuurtoe/&01 wa>9         
gewelddadige zelfv]d$ig+  7zgn4         
eig5ri*t+07 niet het uit]/e1 ma> het    
enig middel is  tot re*t%&hav+ en       
re*t%]/el1 dus re*t bukt en wijkt voor  
ma*t4 ,zo wordt hi] alom gewelddadig    
v]we] voorb]eid ook teg5 het  v]/       
v]wijd]d geva>--en ont/aat het mon/rum  
van e5 w$]zijdse  noodwe] met voorb$a*t5
 rade1 die op zijn be/ 7d4w4z4 bij      
uitsluit+ van elke aggressieve en       
(f5sieve1 dus w$]re*telike  b$oel+7     
sle*ts di5t tot het s*epp5 van de te k]5
 nood6    ,dat is de gewap5de vr$e01    
voorb]eid+ en voorwa>de van oorlog1  e5 
vr$e1 wi5s paleis sle*ts deze           
gevelspreuk v]di5t3 ,,si ,,vis          
,,bellum4 ,,p>a ,,pacem--wilt gij       
oorlog1 wap5 u t5 vr$e6    ,zond] die   
geweldpleg+sorganisatie1 zond] leg] en  
vloot1 z\ de  mee/e1 de eig5like1       
geva>like1 tot gewelddadig v]we] nop5de 

volk5re*ts*5nis e5v\dig onmogelik       
zijn--van oorlog als middel  teg5 dit   
soort s*5nis moet5 wij zegg53 het middel
 s*ept de kwaal4    ,wie dus volk5re*t  
wil1 moet oorlog1 niet sle*ts als       
re*taanr&5d  middel van re*tsv]w]v+1 ma>
 ook als re*tuits*akel5d middel  van    
re*tsbeh\d v]foei52 zal volk5re*t geld51
 me] zijn dan  zoete waan en vrome      
w5s--dan di5t s*5nis voorkom5 ( b]e*t1  
ges*il besle*t 9 plaats van uitgevo*t54 
,voorkom+ s*ijnt  hi] e] b]eikba> dan   
b]e*t+3 zelf/&ige /at5 zull5 zi*        
gemakkelik] tot e5 re*tsgeme5s*ap       
aane5sluit51 wa>b9n5  met de militaire  
gr5z5 niet sle*ts oorlogsmogelikheid1   
ma> ook  oorlogsbelang v]dw55 is 7vgk4  
de ,v]5igde ,/at5 ( ,duitsl&71  dan bij 
beh\d van militaire zelf/&igheid1       
oorlogsaanleid+ en  oorlogsbelang hun   
int]nationale willekeur ond]w]p5 aan    
hog]  int]nationale re*tsoev]e9iteit1 al
 laat die hun soev]e9iteit  9 eig5 kr+01
 hun eig5-mee/]s*ap0 ev5 onges*ond5 als 
bond/aatvorm+4    ,ma> wie het volk5re*t

 voldo5de v]a*t om aan de /aat1 de      
re*t%&hav]1 zelfs w$/rijd1 w9/bejag met 
alle middel50 ook  met het re*ts*5n5d   
geweld1 dat oorlog heet1 te v]gunn5--met
 welk  re*t1 op welke grond weig]t hij  
hem oorlog met lle middel58  ,wa>om dan 
de zuiv]e kollektieve ma*tmet+ b$orv5   
door h9d]like  kle+ee/ige ond]s*eid9kjes
 tuss5 /aat en volk1 militair en  burg]1
 combattant en non-combattant#dg1 al (  
niet ( voorwa>delik  kontrab&e1 al (    
niet effektieve blokkade1 p>tikuli] en  
geme5te-1  dan wel /aatseig5dom1 al (   
niet op50 /$5 en wa>s*uw+ bij           
bomb>dem5t1 bomm5 en h&granat5 (        
dum-dums en ontpl(b>e kogels1           
krijgs-li/0 ( krijgs-/reek01 al ( niet  
gev5 van kw>ti] en  wat dies me] zij8   
,nog kl9kt het 9 ons na3 ,das hiesse ja 
d5 ,kampf  mit e9em fe/gebund55 ,arm    
vors*reib51 und e9 sol*] ,kampf i/  ke9e
 ,ents*eidung0444 ,w] si* wahrhaftig    
behaupt5 w1 muss alle1  ?ats*li* alle   
,mittel v]w5d50444 ,en we h]9n]5 ons3   
hoe  onm5selik]1 hoe s*rikwekk5d] de    

oorlog1 des te kort]1 des te            
m5sliev5d]4 ,wat moet1 wat wil dus      
zog5aamd oorlogsre*t08 ,en wat  v]mag   
het8 ,oorlog trapt op de fijne          
ond]s*eid+5 tuss5 v]bod5  en toegelat5  
onm5selikheid1 v]s*eurt all]e]/ de      
papi]5  muilkorv5 van re*t en traktaat1 
decl>atie0 en conv5tie0444  dat is zijn 
re*t1 zijn raison03 hij hui*elt ge5     
humaniteit (  re*tsontzag1 die aan zijn 
doel en wez5 vreemd zijn4#dh ,wie hem   
wil  moet hem nem5 zoals hij is1 niet   
zoals brave naiveteit ( geve9sdheid  hem
 op papi] fatso5ne]t4 ,oorlogsre*t0     
/rijdt met oorlog's re*t4  ,altans bij  
bes*aafde volk54 ,want die ve*t5 alle5  
nog uit nood4 ,en  nood breekt wet1 ja  
,n k5nt ke9 ,gebot4    #dg ,getuigt de  
gehe*!id aan deze ess5tile0 teg5/ell+5  
niet van e5 ietwat bijzi5de             
gevoeligheid8 ,als( niet gemiddeld      
elk s*ot1 elke /eek1 die e5 man v]m9kt (
 v]moordt1       door het h>t g+ van e5 
mo$] ( vad] ( vr\w ( meisje             
7gezweg5 nog van de k9d]571 die veelal  

liev] zelf w>5       gewond (           
ne]gelegd--en als( combattant5 niet ev5 
we]loos0       aan onv]ho$se lu*t- (    
ond]zeeaanvall5 ( &]e mod]ne            
ma*9ale sla*tme?odes w>5 ov]gelev]d4    
,ridd]likheid is       sp>5 van         
zwakheid1 vloekt dus met kra*tmet+4 ,en 
z\ niet       oorlog van kort] duur1 dus
 human] zijn1 wanne] op de vr\w5        
en k9d]5 niet via de mann51 ma>         
re*t/reeks en e]lik w]d       gemikt8   
#dh ,gelijk de oude deskundige          
krijgsfiloso( ,,clausewitz v]bi$t1      
oorlog door e5 beg9sel van matig+0 te   
b$]v51 zo zegt       admiraal ,,john    
,,fi%]3 ,het wez5 d] oorlogvo]+ is      
geweld2       gematigdheid is domheid4  
,sla toe1 sla h>d en sla wa> ge kunt40  
#e4 ,oorlog als ,g5otmiddel4            
,ontzegg5 dus re*tsz9 en z$elik         
besef--afgezi5 van alle  m$elijd50--aan 
volk en /aat oorlog als w$ijv] met lle01
 met de  uit]/e0 middel51 is oorlog     
misdadig#di1 dan zal m5 v]geefs ons     
oorlog qua uit]/e kollektieve           

kra*ts9spann+1 diep/e kollektief  geva> 
en le$1 aanprijz5 als444 hoog/e         
kollektief g5otmiddel1  als weg tot     
ond]maanse zaligheid04    #di ,het      
behoeft nauweliks opgem]kt1 dat deze    
z$elike blaam sle*ts  de in/ell+ treft  
en niet van ha> ons*uldige tot          
oorlogvo]5  g$oemde sla*t(f]s           
misdadig]s0 maakt3 slav]nij1            
gewet5sdwang1  kett]v]br&+1 blo$wraak   
noem5 wij tans t]e*t misdadig--ma>  die 
deze in/ell+5 gehante]d hebb5 kunn5     
hoog/ a*t5swa>dige  m5s5 gewee/ zijn4   
,v]geefs dan h\dt m5 ons voor 7bl4 #bbj7
 die tiefgeh5de  ,b$eutung d]           
,kontra/wirkung fr die ,/eig]ung d]     
,lu/03 ,um  himmelho* jau*z5 zu knn51   
muss man er/ zu ,tode betrbt gewes5     
se904 ,v]geefs dan raadt m5 ons oorlog  
aan als middel teg5  ,leb5sb]druss01    
plaat/ m5 ons voor het h$oni/ies        
dilemma3  vr$e--veiligheid en v]vel+01 (
 oorlog--geva> en zaligheid04  ,v]geefs 
dan roemt m5 ons 7bl4 #baj7 als he]like 
ruil voor die im  ,kriege z]s*oss55     

,gli$] und die v]s*wund55 ,milli>d50 de 
vreugd5 van het oorlogspatriottisme als 
beglck5d] ,leid5s*aft01  diesem die     
,million5 beseel5d5 und beselig5d5      
,gefhle01 ja1  noemt het de erg/e       
misdaad1 ons lev5 te b]ov5 van zulk e5  
ppig  spr+5d] ,glcksquelle06            
,himmelho* jau*z5d--,zum ,tode          
betrbt0444 het is de /emm+swissel+  d]  
v]liefdheid1 die ,,goe! bij monde van   
,egmont's ,clr*5 aldus  bez+t--zond]    
deze climax van het ,freudvoll und      
leidvoll0 al te  tragies te b$oel53 het 
li$je v]volgt en besluit3 ,glckli* alle9
  i/ die ,seele die liebt0--,hi] bij    
,,/e9metz da>5teg5 wordt het  blo$ige1  
tragiese ern/3    _/    ,wir v]wehr5 uns
 geg5 das letzte1 de%alb wird das er/e  
uns    selb/v]/ndli* v]sagt4 ,wir zieh5 
,si*]heit und ,langeweile d]    ,gefahr 
und d] ,seligkeit vor4      ,die        
,ri*tigkeit dies] ,leb5spolitik s*e9t   
mir ni*t s sehr b]    j$5 ,e9wurf       
erhab51 dass man b]e*tigt wre1 sie au*  
auf die    ,vlk] anzuw5d504  _/    ,mij 

s*ijnt de jui/heid van die &]e1 ietwat  
avontuurlike1 ik z\  haa/ zegg5 hy/]iese
 lev5spolitiek1 die speelt met dodelik  
le$  en geva>1 e5 politiek01 wa> niem&  
lev5 ( geluk van de zijn5  ( zi*zelf aan
 waagt1 niet z ze] bov5 alle b$5k+      
v]hev51  dat m5 zelfs zuiv] h$oni/ies   
het re*t z\ hebb51 er volk5  aan prijs  
te gev54 ,hoe troo/rijk en v]heff5d het 
ook weze voor  de v]m9kt5 en de         
a*t]geblev5 w$uw5 en bruid51 oud]s en   
k9d]5 d] gesneuveld51 dat hun le$ en    
v]lies en het lijd5 en  /]v5 van hun    
di]b>5 tot hoog/e g5otmiddel di5t voor  
vij& en  volksg5oot1 ik vrees1 dat ge5  
volk1 wanne] het zelf de bes*ikk+  9 h&5
 neemt ov] oorlog en vr$e1 v]li*t g5oeg 
zal zijn om zijn  zon51 go$ en blo$ te  
(f]5 voor de kans op hemelhoog gejui*4  
,mij  dunkt1 zelfs voor zuiv]e1 door    
re*t no* pli*t geplaagde g5otzu*t  wordt
 oorlog's korte kontra/zaligheid nog    
v]gald door e5 h9d]lik  lijk5lu*tje en  
e5 wee smaakje na> blo$ en tran54       
,ma> al kon m5 teg5ov] het one9dig0     

oorlogswee one9dig0  oorlogsg5ot /ell51 
ong]e*tva>digd bleef het oorlogsonre*t4 
,en e5 m5%eid1 z lev5s>m en gee/eloos1  
dat zij oorlog als  lev5sprikkel z\     
behoev5 ( hant]51 de$ bet] te gronde te 
gaan1  zi* dood te v]vel54      #f4     
,/aat en volk1 isolem5t en liefde zond] 
oorlog4    ,v]w]pelik 0 oorlog als      
re*tsv]loo*5+1 onre*t als aanr&+  van de
 gr5z5 en re*t51 de vrijheid en         
zelf/&igheid van /at5  en volk54 ,ma>   
moet niet wie /at5 en volk5 wil1 oorlog 
will51  als het enige1 wat voldo5de     
isole]t en b9dt8 ,zond] oorlog  ge5     
isolem5t1 dus ge5 /aat--zond] oorlog ge5
 liefde1 ge5 e*te  innige zelfop(f]5de  
geme5s*apsliefde1 zond] oorlog          
endosmose01  ,atomisirung d] ,m5s*504   
,zo luidt het s*ema--dat voor de        
w]kelikheid we] ge5 /& h\dt4            
,isolem5t en liefde--toets5 we beide4   
,isolem5t0 0 nodig voor het ont/aan d]  
soort51 de t]m  behoort tot de inv5t>is 
van het ,d>w9isme4 ,e5 zek] isolem5t is 
ongetwijfeld ook voor in/&h\d+ van      

groep51 van volk5 v]ei/1  wi] rijke     
v]s*eid5heid van fijng$iff]5tie]de      
kultur5 niet  zond] grote s*ade kon     
word5 gemi/4 ,ma> voor dit isolem5t0  d]
 volk51 d] nationaliteit5 zijn niet e5s 
/at51 voor het  isolem5t0 van /at5 ge5  
oorlog5 nodig4 ,,/e9metz noemt oorlog   
e5 middel1 zelfs het enige middel voor  
/at5 om si* geg5seitig  abzus*liess501  
om die ,/aat5 und die ,vlk] e9ig]maass5 
zu isolir501 en doet het dan voorkom51  
als w>e oorlog1 (  oorlogsmogelikheid1  
e5 soort middel tot w]+ van immigratie1 
van  vreemdel+51 die zi* bij voll/ndige 
int]nationale ,freizgigkeit0  ov]al     
e9ni/50 kond5#ej4 ,het v]b& tuss5       
oorlogsmogelikheid  en dit soort isol]+0
 ontgaat mij4 ,teg5 transfusie0 door    
v]huiz+--voor onze kultuur/at51 na> het 
mij voorkomt1 e5 niet al  te dreig5d    
geva>--wak5 uitsluit5d en afdo5de       
bep]k+sbepal+5  op de immigratie1 voor  
de re/ is i$] tans re$s ev5 vrij om na> 
e5 &]e /aat te v]huiz51 als na> e5 &]e  
prov9cie4 ,heel  wat me] ,i]5 trekk5 na>

 ,am]ika dan na> ,engel&4 ,v]huiz+  na> 
aangr5z5d &]/aats do* gelijktalig gebi$ 
kan heel wat  makkelik] zijn dan na>    
afgeleg5] &]talig eig5/aats gewe/4  ,wat
 v]plaats+ op grote s*aal belemm]t ook  
b9n5sl&s (  bevord]t ook buit5/aats zijn
 niet militaire gr5z51 ma> heel  &]e1   
voornamelik ekonomiese faktor5 en het   
volksv]b9d5d en  volk5s*eid5d middel bij
 uitnem5dheid1 de taal4 ,im ,pr9cip muss
  j$es /aatli* organisirte ,volk das    
,re*t behalt5 si* auf se9em  ,t]ritoir  
abzus*liess504 ,natuurlik4 ,ma> ge5 volk
 is zo dwaas1 van  dit re*t gebruik te  
mak5--en elk volk h\dt dit re*t ook     
zond]  oorlog4 ,ja1 zond] oorlog z\ i$] 
ongew5/ indr+]0 te w]51  ov]/rom+0 niet 
me] te du*t5 zijn4 ,gaan we na1 wat     
isole]t  en b9dt1 dus voor afzond]lik   
groepsbe/aan zorgt1 dan moet5 we        
ond]s*eid51 wat de oorlogsfilos(ie mee/ 
doore5haspelt3 /aat en  volk4 ,dat /at5 
voor ond]l+e afs*eid+ en afzond]lik     
be/aan  ge5 militaire gr5z51 dus oorlog 
no* oorlogsmogelikheid behoev51  wordt  

niet alle5 re$s door de w]kelikheid     
bewez5 7,bei]51  ,wurtemb]g1 ,pruis5    
zijn op z'n m9/ ev5 welges*eid5         
organism5 als  de ,middel- (            
,zuid-,am]ikaanse ,/at57 ma> ligt ook   
voor de h&3 heel  het /aatsbe/el is     
afbak5+3 afzond]like re*tsb$l+1 wetgev+ 
en politiek lev51 be/uur en adm9i/ratie4
 ,van transfusie0 ge5  sprake444 dan    
alle5 jui/ zov] oorlog 9 't spel        
komt4--,hoe /aat  het nu met de volk58  
,hi] zijn de isol]+sfaktor5 van ietwat  
&] gehalte2 ma> ook hi] komt oorlog1 die
 imm]s voor ,,/e9metz e5  ze] zeldzame  
kort/ondige uitzond]+/oe/& behoort te   
word51  nauweliks 9 aanm]k+1 t]wijl     
oorlogsmogelikheid1 dus militaire       
gr5safs*eid+1 9 w]kelikheid al we] niet 
nodig blijkt 7wa> wo$t  de              
nationaliteit5/rijd1 het                
volk5-antagonisme fell] dan b9n5 de     
/aat ,oo/5rijk-,hong>ije8 ,de ,vlam+5   
ond]s*eid5 zi* van de  ,wal5 b9n5       
,belgi1 de ,i]5 van ,s*ott5 en ,engels51
 hoeveel fell]  is de teg5/ell+ tuss5   

,oo/pruisiese ,pol5 en ,pruis51 dan     
tuss5  ,duitse en ,russiese ,pol51      
hoeveel volk5 h&hav5 zi* niet 9 de      
,n$]l&se ( e]/ 9 de ,engelse kolonies67 
en weliswa> /rijdige  belangetjes1 me]  
van ond]groep5 dan van volk5 s*ept      
7hav5s en  rivi]mond51 kolonies en d]g41
 imp]ialisme071 ma> 9 't niet  z9kt1    
v]gelek5 bij de diepe1 wez5like1        
volk5s*ift5de faktor53  ekonomiese      
honkva/heid gepa>d aan taalv]s*il       
7eig5taalse  lit]atuur1 p]s1 ond]wijs1  
kultuur71 v]/]kt dan dikwels nog door   
ras- en gelo(sv]s*il en /atelike (      
gewe/elike gezagsorganisatie  7die      
taalgr5z5 we] zoveel s*]p] helpt        
afbak553 plots &]e  (ficile be/uurs- en 
ond]wij/aal enz74 ,de taal is z         
belangrijk en  ov]he]s5d1 dat de        
e?nografiese gr5z5 en de taalgr5z5 ov]al
  nag5oeg sam5vall53 m5 kijke b4v4 we]  
na> ,oo/5rijk ,hong>ije1  met z'n       
,tsje*5 en ,magy>51 ,belgi met z'n      
,vlam+51 ,rusl& met  z'n ,f9n5 en z'n   
,pol51 om van z'n ti5tall5 &]e          

welond]s*eid5  nationaliteit5 te zwijg51
 ,spanje met z'n ,bask51 ,engel& met z'n
  ,i]5 enz4 enz4 ,vooral ,vla&]51 met   
z'n eig5 taal1 kultuur1 kun/1  eig5 gee/
 en k>akt]1 trots en bov5 z'n altijd    
wissel5de militaire  sam5horigheid 7bij 
,spanje1 ,frankrijk1 ,oo/5rijk1 ,n$]l&51
 ,belgi1  om 't ev57 illu/re]t treff5d  
mijn b$oel+4 ,eig5 taal is eig5         
volk--trots ras en gelo( en /aat4       
,zorgd5 voor taalafs*eid+ en  taalbeh\d 
niet de g5oemde volk5isol]5de faktor5   
buit5 oorlog1  oorlog z\ teg5 taal- en  
volk5m5g+ niets v]mog51 da> oorlog  met 
z'n opp]vlakkige telk5s wissel5de       
/aatsgewijze groep]+ van  vij& en       
bondg5oot om taal no* volk no* ras zi*  
bekomm]t--met  dezelfde bl9de r$eloo%eid
 taalbro$]s1 volksg5ot51 /amv]want5     
teg5 elka> injaagt1 wa> er ma> militaire
 gr5z5 zijn 7d5k aan  al de ,duitse     
/aatjesoorlog51 laat/elik nog ,pruis5 en
 ,oo/5rijk1  aan ,middel-,am]ika nog    
altijd1 aan ,itali en de ,v]5igde ,/at5 
vr hun nword+1 aan de ,pol51 die aan    

we]skant5 mee moet5  do5 9 deze krijg71 
als hij taal/rijd1 nationaliteitsv]s*il1
  kultuurteg5/ell+5 zo nodig v]doezelt  
en v]dr+t 7b4v4 tans 9                  
,oo/5rijk-,hong>ije en ,belgi74    #ej  
,d] ,/aat muss si* geg5 fremde1         
un]wns*te ,p]son5       abs*liess5 knn54
 ,e9 ,/aat1 d] si* b]fliess5 ls/1 luft  
,gefahr zu z]fliess51 und damit wrde    
se9e ,exi/5z aufhr50       7#aif74 ,hoe 
d5kt m5 zi* dit geva>01 dit ov]/rom5444 
zond]       oorlog1 zond] georganise]d  
wap5geweld8    ,en nu de liefde1 die    
groep5 b9dt en sam5h\dt1 geme5s*apsz9 en
  sam5horigheid--is da>voor oorlog      
nodig8 ,ja--zo de m5s e5 onsociaal1  e5 
niet-maats*appelik wez5 w>e1 dat alle5  
door kollektieve  vij&s*ap en haat tot  
de kollektieve solid>iteit van het      
b$reigd  groepsegosme kon kom56         
,gelukkig is dit pessimi/ies s*ema we]  
e5s  9 /rijd met de w]kelikheid1        
gelukkig zijn er positieve b9d5de       
faktor51 t5 dele re$s 9 de vorige al9ea 
aang$uid4 ,want wat na>  buit5 isole]t1 

b9dt na> b9n54 ,lat5 we de kle9]e en    
kle9/e  groep5 hi] buit5 bes*\w+--de    
gez9n5 met hun we]galoze  e5heid en     
op(f]+sgez9dheid1 de                    
dorpsaanhankelikheid en liefde  tot de  
geboorteplaats1 die onuitroeiba> wortelt
 9 de diept5 d]  jeugd9drukk5#ea1 de    
v]5ig+sb&51 de p>tijsolid>iteit en de   
gelo(sg5oots*ap--dan is het we] bov5al  
de taalgeme5s*ap die  gepa>d met        
t]ritoriaal v]b& en v]ke] e5 volkse5heid
 s*ept  en ond]h\dt bov5 alle ras- en   
gelo(s- en /aatsv]deeldheid1  e5heid van
 lett]51 ges*i$5is1 kun/1 kultuur1      
e5heid van  z$5 en gewoont51 van        
volkszang en volksgee/1 met e*t en diep 
sam5horigheidsgevoel1 innige1 vurige    
volksliefde3 z het ,pools1 het          
,honga>s1 het ,prov5aals1 het ,bretons1 
het ,vlaams1 het ,fries1 het  ,zigeun]s1
 het ,baskies1 het ,f9s4    #ea ,volg5s 
,,/e9metz' s*ema ook ge5 hete0          
dorpsliefde zond]       oorlogje3 ,nur  
no* kle9e ,drf]1 die si* mitunt] e9mal  
mit       d5 ,na*b>drf]n h]ums*lag51    

drft5 e*te6 heisse ,liebe im       ,h]z5
 d] ,insass5 erweck51 und nur sol*e6    
feurige ,liebe444       nimmt e9e ,/elle
 9 uns]em ,leb5 e90 7#aig74    ,wanne]  
dit alles zi* kon h&hav5 zond]          
oorlogsmogelikheid1 (  zelfs zond]      
/aatsafs*eid+1 z\ dan de ,n$]l&se1      
,franse1  ,duitse1 ,noorse taal1 kun/1  
gee/1 kultuur zond] oorlogsgeva>        
v]vloei51 bij beh\d van dezelfde        
isol]5de en b9d5de faktor51  bov5di5 nog
 ge/eund door de wetgev5de1 politieke1  
re*tsb$l5de1  /aa?ui%\dkundige1         
be/uurlike /aatsafbak5+8 ,hi] als g9ds  
is w$/rijd en teg5/ell+1 bots+ ( zelfs  
v]ongelijk+  nodig om de gevoel5s fel te
 do5 oplaai5--hi] no* g9ds zijn  voor   
die /rijd de s*5n5de wap55 d] b>b>50    
v]ei/4 ,ja1  z\ m5 zond] oorlog niet e] 
voor te veel dan voor te we9ig          
nationaliteit5dom en taalp>ticul>isme   
moet5 vrez58 ,zek]1  indi5 da> niet de  
grote1 horizonv]ruim5de1 /e$s wass5de   
transnationale v]b9d+s- en s*eid+sma*t5 
w>53 belang5  en teg5/ell+51 die ov]    

alle volks- en /aatsgr5z5 he5  vlieg53  
ond]nem]dom en arbeid]sorganisatie      
7kapitalisme en  socialisme71 v]ke]1    
kr$iet1 al die int]nationale v]5ig+5  en
 gee/es/rom+51 hygi5e1 wet5s*ap1 om     
sle*ts e5 pa>  grep5 te do54--,ma> de   
/aat1 die niet e5 taal- ( volks-e5heid  
is1 zal hij liefde kunn5 wekk5 zond]    
oorlog1 de ,russiese /aat1              
,oo/5rijk-,hong>ije1 ,zwits]l&8 ,het is 
mogelik1 dat e5 individu0  als de       
,russiese /aat zi* niet zond]           
wap5geweld1 zond] oorlog z\  kunn5      
h&hav54 ,ma> dat pleit dunkt mij m9d] vr
 oorlog dan teg5  de ,russiese /aat4 ,e5
 /aat1 die alle5 door oorlog en         
vij&s*ap1  door nood en geva>0 de       
toewijd+ en liefde van zijn burg]s z\   
kunn5 w9n51 z\ liefde no* toewijd+1 laat
 /aan lev5sop(f]+1  wa>d zijn4 ,moet de 
,russiese intellektueel1 die zijn volk  
liefheeft1  de ,russiese /aat bem9n51   
omdat de ,russiese bureaukratie1 de     
reg]+1 de tsj9[nik e5 oorlog ond]neemt  
teg5 ,japan ( eld]s8  ,voor wie is de   

tijdelike e5heid1 die niet diep] wortelt
 dan 9  e5 negatieve haat- en           
geva>solid>iteit1 de oorlogs(f]s wa>d8  
,ge5 bet] toets-/e5 dan de vr$e4 ,s*ijn-
 en dwang-e5heid1 teg5  vr$e niet be/&1 
v]dwijne4 ,zond] vrijheid ge5 liefde1   
ook ge5  vad]l&sliefde1 die naam wa>dig4
 ,zelfs het oorlogspatriottisme1  zov]  
het me] is dan maakw]k en roes1 dan     
massa-psy*ose1 dan bl9de  kollektieve   
opw9d+ van ov]prikkelde vij&ig v]hitte  
gemo$]51  zov] het elem5t5 van          
gee/drift1 van geme5s*apsz91 van liefde 
inh\dt1 geldt niet het ab/ractum /aat01 
ma> de konkrete ,heimat01  huis en h(01 
re*t1 ma*t1 e] van eig5 doorleefde      
kultuur en  da>door op z'n hoog/ h&hav+ 
( h]/el van ges*ond5 re*t als  zodanig4 
,de oorlogsfilos(ie1 die sle*ts oog     
heeft voor /at5 als  militaire e5h$51   
k5t als vad]l&sliefde sle*ts liefde     
jeg5s de  /aat01 met misk5n+ van heel   
het ond]s*eid t5 deze tuss5 /aat  en    
volk4 ,zo wordt dan de /aat v]p]soonlikt
 tot e5 individu01  met eig5 wil en     

k>akt]1 die ge5 kra*tig01 ge5           
leb5sw]tes1  int5sives0 lev5 kan leid51 
zond] geva> en nood01 zond]             
aggressiviteit01 zond] te will5 wor/el50
 met &]e individu501  dat wil hi] dus   
zegg51 zond] oorlogs- en ro(zu*t1 het   
enige1 wat  hem de hete liefde0 d] zijn5
 kan do5 w9n51 nodig om dez5 uit  hun   
suf1 eng egosme op te /uw5 tot ruim en  
vurig kollektief lev5  7#aif-bjj74 ,wie 
voor de /aat zulk soort lev501 zulk     
soort liefde0  v9dice]t1 moet zi* wel   
beklag51 dat er zu all5 ,zeit5 nur      
w5ige0  w>51 von d] e*t5 ,liebe zum     
,/aate ergriff50 en 9 /aat  wahrhaft    
/aatli* zu d5k504    ,lev5s- en         
liefdesvoorwa>d5 zijn nu e5maal voor e5 
/aat niet  alle5 &]s dan voor e5        
enkel+#eb1 ma> ook &]s dan voor e5      
volk4 ,wat volksliefde1 ho(delem5t van  
vad]l&sliefde1 w]kelik  en mogelik maakt
 zond] oorlog1 hebb5 we re$s gezi54 ,hoe
 de /aat  zi* v]kno*!id kan en moet     
v]w]v5 zond] oorlog1 door wij%eid  en   
re*tva>digheid 9 /aatsbe/el en          

/aatsbe/uur1 door opheff+  all]         
bevoorre*t+1 ,,/e9metz zelf wijdt da>aan
 welsprek5de  ontboezem+54#ec           
,ond]s*eid5 we dus liefde voor volk en  
/aat--ongetwijfeld kan niet sle*ts het  
e5 t5 ko/e van het &]1  ma> kunn5 ook   
beide door oorlog int5s] word54 ,int5s]1
 ma> niet  zuiv]d]4 ,en als ideaal      
bes*\w5 wij niet die h*/e ,/eig]ung  des
 m5s*li*5 ,leb5s0 7#aii7 door de fel/e1 
de /]k/e1 de  heftig/e1 ma> door de     
zuiv]/e1 de edel/e en hoog/e gevoel5s4  
#eb ,elem5te und ,gesamm!it5 s9d ab]    
ni*t dasselbe3 es i/ e9       gross]    
,irr?um1 die selb5 ,leb5sb$+ung5 bei d5 
,/aat5       als bei d5 ,individu5      
vorauszusetz5 und ihn5 vorzus*reib50    
7,krieg p4 #be74         ,met analogie  
bewij/ m5 alles en niets4 ,v]vang bov5  
/aat0       door k]k0 en ge geeft aan e5
 aggressieve0 ecclesia militans1        
die zi* wil en moet h&hav5 en uitbreid51
 re*t en pli*t tot       wap5geweld1    
br&/apel en godsdi5/oorlog4 ,zond] deze 
ge5       int5sief0 k]kelik lev51 ge5   

e*te k]kliefde4         ,hi] zij nog    
opgem]kt1 dat re$s de ,r4 ,k4 k]k       
,,/e9metz'       def9itie van /aat0 te  
s*&e maakt3 ,d] ,/aat i/ die            
weite/e reelle und leb5dige             
,organisation d] ,m5s*51 die            
exi/i]t40    #ec ,o w5n er e9mal wirkli*
 wollte1 w5n er e9mal mit dem alt5      
,s*l5drian br*e6 w5n er z4 ,b4 bei se95 
eig55 zahllos5       ,an/ellung5 e9mal  
nur auf die ,befhigung a*t gbe1 und     
diese       ni*t konv5tionell           
beurteilte64444 ,d5k5 wir uns e9mal e9e 
,regi]ung wie e95 klug51 edl5 ,weis56   
,das ganze sittli*e       ,milieu1 das  
von viel grss]] ,b$eutung i/ als das    
physis*e1       wrde &]s w]d54 ,/olze1  
vornehme ,natur5 wrd5 dort erzog5       
w]d51 selb/ndig im ,urteil51 no* im     
,fhl51 />k im ,woll52       wie sol*e d5
 fremd5 ,vlk]n s*w]e ,konkurr5z ma*5    
wrd560       enz4 7#bja74 ,let op1 hoe  
het slot plots detone]t6 ,man m]kt die  
,absi*t444 ,vgk4 ook ov] die ,abneigung 
geg5 d5 ,/aat0 bl4 #bjh3       ,die     

ungeheu]5 ,rck/ndigkeit5 9 man*5        
,v]fassung51 die       viel5 ,re/e      
absolut unb]e*tigt51 v]altet5 ,/ndewes5s
 geb5       diesem ,hasse e95 sehr fe/5 
,grund40 ,hoe go$ wordt hi] /aat        
en volk ond]s*eid56    ,teg5ov] het eng 
p]soonlik egosme laat ,,/e9metz sle*ts  
de keus3  f de e*te lev5de w]kelikheid  
van vad]l&sliefde01 dus /aat  en oorlog1
 f de dode s*ijn van m5%eidsliefde01    
mee/ niets me]  dan e5 onbes*aamde      
frase04 ,do* we behoev5 en beg]5 teg5   
het  egosme no* e5 onwez5lik1 blo$eloos 
humanisme no* e5 blo$ig en  blo$dor/ig  
nationalisme4 ,we hebb5 bet]s4 ,het is  
wa>1 de m5%eid0  laat de mee/5 van ons  
nog tamelik k\d2 voor het wel en wee van
  wildvreemd5 7ook al zijn het kultuur-1
 volks- ( zelfs /adg5ot57  zijn we      
gematigd onv]s*illig1 lez5 we van       
v]ongelijk+ (  mi%&el+1 dan zijn we nog 
het e]/ vatba> voor e5 niet  onv]deeld  
onaang5aam gevoel van v]ontwa>dig+ en   
meew>igheid1  al blijft dit mee/ slapp]1
 dan bij de wa>g5om5 m>tel+ van  e5 di]4

 ,ma> &]zijds is vad]l&sliefde0 e5 vlag1
 die lad+  dekt van ze] v]s*ill5d       
allooi4 ,hoe vel]lei patriottism5 zijn  
er niet1 bem9nelik en ons*uldig ( groots
 en diep ( hatelik en                   
geva>lik--s*oolpatriottisme1            
societeits-1 ambt5a>s1 (fici]s-1        
politiek 7soms feodaal1 soms            
revolutionair71 comm]cieel-indu/rieel1  
dyna/iek-imp]iali/ies1 kun/z9nig        
kultureel1 gr5s- en                     
ball+s*aps-patriottisme4 ,mee/ is het e5
 m5gsel van all]lei  gevoel5s1 hoog en  
laag4 ,van biezond]e belangzu*t afgezi51
 bov5al  e5 soort dankba>heid1          
inzond]heid voor zoete jeugdh]9n]+1 die 
het diep/ ontro]t4 ,wie zijn jeugd moet 
vloek5 zeg5t niet li*t  zijn vad]l&4    
,ma> alle patriottisme zal1 trots zijn  
pr9cipile  begr5sdheid1 zo m5 wil       
bekromp5heid1 te zuiv]d] en edel] zijn1 
na>mate het m9d] negatief1 dus m9d]     
onv]draagzaam1 laatdunk5d1  ijdel en    
he]szu*tig is--bijgevolg 9 de dubbele z9
 van de woord5  m9d] (f5sief01 m9d]     

t]ug/ot5d0 optre$t--en me] positieve    
elem5t5 van liefde1 geme5s*apsz91       
gee/drift voor gee/elike  wa>d5 bevat4  
,,/e9metz zelf prij/ vad]l&sliefde als  
die hohe1  selb/v]/ndli* e*te1 tief]n/e 
,begei/]ung fr e9 grosses  ,ganze04 ,de 
hoogheid0 e*t] van die gee/drift hangt  
niet af van  de kwantitatieve grootte   
van het geheel1 wa>van m5 toevallig deel
  uitmaakt1 ma> van de kwalitatieve     
groo!id van ha> grond1 doel  en ideaal4 
,zo is geme5s*ap van hoge ov]tuig+5 en  
ideal51  zuiv]e gee/v]wants*ap het be/e1
 wat ooit vad]l&sliefde  inh\dt4 ,ma>   
zulke gee/v]wants*ap gaat bov5di5 alle  
nationale  bep]k!id te bov51 gaat hoog  
uit bov5 alle nationalisme z[el als     
bov5 alle kleurloos humanisme4 ,het is  
de m5selik/e1 m5swa>dig/e  v]w9n+ van   
het egosme--de innig/e1 diep/e          
v]kno*!id1 die  alle vri5ds*ap en alle  
liefde1 zelfs tuss5 man en vr\w1 e]/    
adelt1 die me] is1 vrij]1 bezonn5]1     
r$elik]1 dan blo$- en  /am- en ras- en  
taal-v]wants*ap1 en ov] alle eeuw5 en   

alle  l&5 en alle s*eidsmur5 he5reikt1  
die met ha> gee/es/rijd de  heilig/e    
gee/drift en doodsv]a*t+ doet ontbr&5 en
 met ha>  gee/esvrijheid ne]ziet op     
geweld en oorlog als op e5 v] v]l$5  van
 di]like r$eloo%eid4 ,o1 ,,/e9metz zelf 
k5t en erk5t ze wel1  d5 hoh5           
,en?usiasmus im ,m5s*501 die e*te1 />ke 
,begei/]ung  fr wirkli*e ,ideale01      
wanne] hij het teg5ov] ,,kidd           
vanzelfsprek5d  noemt1 dat niet alle5 de
 religie hoge1 opf]freudige0 gee/drift  
wekt1 en uitroept3 ,hat d5n ni*t j$e    
b]zeugung1 j$e grosse  ,liebe ihre      
,mrtyr] gefund58 ,besitz5 die ,be/5     
uns]] heutig5  ,sozialdemokrat5 und     
,an>*i/5 ke9e tatkrftige ,liebe fr ihr  
,ideal8  ,b]uht die russis*e            
,re=mationsbewegung1 s[eit sie ihr5     
,ursprung  9 bewus/5 absi*tli*5         
,an/r5gung5 hat1 ni*t haupts*li* auf    
dem h]rli*51 re9 ideal5 ,/reb5 des be/5 
,teils d] russis*5  ,gebildet580        
,zi$a> dan wat groep5 b9dt en s*eidt1 de
 liefde1 de gee/drift  die ge5 blo$     

bege]t1 ge5 geweld behoeft1 ge5 dwang   
zelfs  duldt4 ,zuiv]e gee/v]wants*ap1   
die ma*tige1 /at5kruis5de  int]nationale
 geme5s*app5 vormt1 is e5 nog           
betrekkelik jong1 e5  mod]n v]s*ijnsel1 
met e5 grote1 grootse toekom/1 symptoom 
van  de vooruitgang d] m5%eid3 ,dwang1  
in/9kt1 erfelikheid1 sleur1  traditie1  
ns ov]ma*tig en onontbe]lik voor de     
kudd51 wijk5  alom voor vrijheid1       
inzi*t1 r$e1 p]soonlike                 
v]antwoordelikheid  en keuze4 ,zo bij   
het huwelik1 wa> tans ook voor de vr\w  
re$s met  ha> ekonomiese en             
maats*appelike bevrijd+ het             
p]soonlikheidsre*t  beg9t te glor54#ed  
,zo bij gelo( en w]eldbes*\w+4 ,bij /&  
en b]oep4 ,bij omgang en v]ke]4 ,bij    
alle groepvorm+1 van gez9 tot           
w]eldbond4 ,erfvij&s*ap behoort 9       
dubbele z9 tot de hi/orie4  ,de ma*t5   
van het v]l$51 ges*i$5is1 voorvad]51 mos
 word5  v]drong5 door de kra*t5 van h$5 
en toekom/3 eig5 begrip en wil1         
zelfv]worv5 ov]tuig+ en ideaal4 ,de     

romanticus mag het betreur5  en         
,,maet]l9ck ons t]e*t v]man51 dat oud en
 bl9d in/9kt soms  wijz] is en me] ziet 
dan de jonge zi5de r$e1 heel het v]l$5  
komt  ons voor als e5 dui/]e drang na>  
onze nieuwe bewu/word+ en we  beklag5   
ons niet1 dat wij niet e]1 wel dat we te
 vroeg zijn gebor5  voor de fe/ijn5 van 
de gee/1 die kom5de gesla*t5 zull5 vi]5 
9  de tu9 d] m5%eid4    #ed ,d5 ,v]e9   
whlt man na* se9em ,ges*mack1 9 d5 ,/aat
 wird       man h9e+ebor51 man muss si* 
mit ihm abf9d51 wie es       eb5 geht4  
,wie un5dli* erhht das d5 ,w]t des      
,/aates als       ,leb5ss*ule1 als      
,leb5sgeme9s*aft6 ,j$e &]e ,geme9s*aft  
i/ ,spiel]ei neb5 ihm1 er i/ d] ,ern/   
des leb5s1 d5 man       ni*t whlt1      
sond]n wrdig und tapf] trgt4 ,er i/ die 
,ehe1       alle frei5 ,v]e9e s9d       
,konkub9ate40 ,dit is niet door e5      
,*9ees ges*rev5 t] h&hav+ van de g$wong5
 e*t en teg5       de vrije             
huwelikskeuze4 ,ev5m9 door e5 ,russies  
pope1 die van       /aat0 sprak1 ma> k]k

 b$oelde1 no* zelfs door e5 middeleeuws 
voor/&] van l&%origheid ( v]bi$] van    
,freizgigkeit6       ,ma> door ,,/e9metz
 t] v]d$ig+ van e5 /aatsliefde01 die    
dwang1 traditie en--oorlog behoeft 7,ph4
 d4 ,kr4 #aig74    ,gee/v]wants*ap is   
tot oordeel des ond]s*eids gekom5       
geme5s*ap4  ,wij zijn ontgroeid aan de  
oude di/9ktieloze kollektieve haat  en  
liefde1 gelijk wij ontgroeid zijn aan de
 oude di/9ktieloze  kollektieve s*uld en
 aansprakelikheid#ee4 ,e5 ,*9ees boks]  
kan nog  om wat e5 ,engelsman ( ,rus (  
&] ,europeaan hem ( e5 d] zijn5  misde$ 
e5 willekeurig ,we/]l+--,fransman (     
,duits]1 dat doet er  niet toe1 als het 
ma> e5 van de vreemde duivels0 is--hat5 
en dod54  ,met de kreet de ,jod5 hebb5  
,jezus gekruisigd0 kan e5 door /aat1    
k]k en wodki voldo5de v]/ompt ,moezjik  
nog altijd word5 opgehit/  teg5 de      
nakomel+5 van het volk van ,jezus4 ,wa> 
ook nog /amwraak en  v5detta mog5       
he]s5--onze re*tspraak en ons z$elik    
bewu/zijn zijn  niet me] 9 /aat1 iem& te

 /raff5 ( te v]a*t5 omdat zijn bro]  (  
vad] ( voorvad] zi* misdrag5 ( v]a*t+   
v]di5d heeft#ef4  ,wie onz] is nog gr(  
g5oeg om de ,frans51 de ,duits]s1 de    
,jod51 de  ,russ51 de ,rooms-,ka?oliek5 
te kunn5 hat5 ( liefhebb58 ,wij hebb5   
gele]d--en het behoort tot het ko/elik/e
 wat we gele]d hebb51  tot onze nieuwe  
humaniteit--de m5s5 met de nodige       
ond]s*eid+  te bejeg554 ,ma> de oude met
 wa>heid en re*t /rijdige  kollektieve  
gr(heid en onzuiv]heid--het is de w>e   
oorlogsfe]3  zij alle5 heeft oorlog     
oorspronkelik mogelik gemaakt en wat is 
het  oorlogsnationalisme &]s dan de     
v]n$]5de1 bes*am5de t]ugval 9  deze     
gee/esge/eldheid8 ,oorlog mi/ alle      
di/9ctie--da>om vloekt hij  met ons     
kultuurpeil1 da>om is hij e5 leug5 voor 
onze kultuurvolk51  met zijn valse      
solid>iteit zond] gee/v]wants*ap1 zond] 
z$elike  e5heid en zijn valse haat zond]
 gee/elik teg5/&]s*ap4--,9 e5  ro]5de   
brief ,an die ,freunde 9 ,fremdl&01     
wa>mee de di*t] ,,/efan  ,,zweig1 v]tal]

 van ,,v]ha]51 afs*eid neemt fr lange   
,tage van zijn  kun/vri5d5 en           
gee/esbro$]s 9 ,frankrijk1 ,belgi en    
,engel&1 het  fijn/e1 wat ik van ,duitse
 oorlog/emm+ tot dusv] las1 s*rijft     
hij1 hoe hij zijn p]soonlike liefde en  
haat1 zijn vri5ds*ap en zijn  vri5d5    
tans v]loo*55 moet3 ,me9e eig5e ,sa*e i/
 jetzt ni*t  mehr1 i* k5ne ke9e         
,freunds*aft1 i* d>f ke9e k5n51 als die 
des ganz5 ,volkes1 me9e ,liebe und me9  
,hass gehr5 mir ni*t mehr  zu4 ,und i*  
b9 nur dann ganz wahr1 w5n i* eu*       
e9zelne v]leugne3  d] g]+/e plattdeuts*e
 ,bau]1 d] kaum e9 ,wort me9] ,spra*e   
v]/eht und si*]li* ke9 ,wort me9es      
,h]z5s1 /eht mir nh] 9  dies5 ,/und5 als
 ihr1 ihr ,lieb51 d55 i* s (t mi* h+ab  
mit  me9] inn]/5 ,empf9dung1 imm] von   
,v]/ndnis umfang51 imm] von  ,v]trau5   
umfas/444 ,i* muss v]gess51 0 i* von eu*
 empf+1 um  bess] fhl5 zu knn5 0 alle   
&]5 deuts*5 ,leute empf9d54  ,ni*t eu*  
muss i* v]leugn5 und die ,liebe zu eu*1 
sond]n mi*  selb/1 j$5 e9zeln5 ,g$ank5  

knick51 d] ni*t aufs*ies/ 9  d] gross5  
deuts*5 ,saat04 ,we zull5 /raks zi51 hoe
 ,,zweig niet  alle5 z'n kun/z9nig1 ma> 
ook z'n z$elik zelf1 z'n g]e*tigheid    
bewu/ t5 (f] br5gt4 ,do* wij moet5      
,,zweig's dilemma nog e5  we9ig zuiv]5  
en v]diep54 ,de vad]l&se bo]5pummel kan 
nog  z$elik me] wa>d zijn1 dan de       
ui!emse kun/bro$]4 ,ma> z\  ook de      
v]a*telik/e ,duitse s*urk ( vlegel      
,,zweig nad] /aan 9  deze dag5 dan de   
nobel/e ,franse k>akt]held8 ,ik vrees   
van ja4 ,zo  we9ig kieskeurig1 zo       
onp]soonlik en amoreel--( moet ik zegg5 
onz$elik8--is nu e5maal de oorlogs-1 de 
geva>solid>iteit en  de nationale       
oorlog%aat4 ,e5 ,,zweig kan zi* eig5lik 
niet zo v]  v]get54 ,i* habe ni*t       
v]gess51 0 ihr mir w>d und zutief/ no*  
seid1 ab] i* b9 9 dies5 ,tag5 ni*t d]   
,glei*e1 d] mit eu*  sass1 me9 ,wes5 i/ 
glei*sam umgew&t1 und das1 0 9 mir      
deuts*  i/1 b]flutet me9 ganzes         
,empf9d50444 ,und dies5 ,hass geg5      
eu*--obzw> i* ihn ni*t empf9de--i* w ihn

 do* ni*t mssig51  weil er ,siege zeugt 
und heldis*e ,kraft04--,oorlog b9dt en  
s*eidt met  feloplaai5de massa-drift51  
volk%>t/o*t51 zond] matig+--en  zond]   
diepte4 ,oorlog is voor de volk5 wat    
/orm is op zee--e5                      
opp]vlaktev]s*ijnsel4 ,huiz5hoog /eig]5 
golv5 van gee/drift  en kolk5 van haat  
woel5 de wat]5 om tot op de bodem--zo   
s*ijnt  het4 ,ma> ti5 ( tw9tig met] ond]
 het zeeopp]vlak dr+t ge5  /orm ooit    
door--o]ma*tig en onwrikba> volg5 de    
diepzee/rom5 hun  eeuwige baan en vo]5  
het wrakh\t en de lijk5 mee die er re/5 
van  re$s lang v]vlog5 orkan54    #ee   
,da>voor omvangt ons e5 nieuwe          
z$elik-maats*appelike                   
v]antwoordelikheid3 wij all5 zijn de    
drag]s van onze       tijd--wij all5    
pr(it]5 van de toe/&5 en in/ell+51      
die oorlog 7gelijk pro/itutie (         
prolet>iaat7 onv]mijdelik       hebb5   
gemaakt--en /raks 9 vr$e van de (f]s1   
voor die vr$e       gebra*t444 zo heeft 
i$] onz] zijn deel van de s*uld te drag5

       en te delg54    #ef              
,m]kwa>dig]wijze reage]t ,,/e9metz teg5 
uns]e eng-private                       
,s*uldauffassung06 7,krieg1 p4 #bf74    
,wat de gee/5 wa>lik s*eidt en b9dt zijn
 gee/e/rom+51 die wel  voor e5 og5blik  
v]get51 ma> niet v]drong5 kunn5 word5   
door  opp]vlakkig /orm5d oorlogsgeweld4 
,gee/ sme$t bet] dan blo$ en  ijz]4 ,en 
wat wij met millio55 geme5 hebb5 zond]  
gee/v]wants*ap  kan nooit veel biezond]s
 zijn1 t5zij het tot die                
algeme5-m5selike  biezond]heid behoort1 
die bov5 alle gr5z5 van tijd en ruimte  
de  e5heid van het m5sdom vormt1 de     
gee/eswettelikheid van ons d5k5  met    
zijn ene1 eeuwige wa>heid1 van ons      
z$elik oordeel met zijn ene  eeuwige    
heiligheid en van gevoel en aans*\w+ met
 hun ene eeuwige  s*oonheid4    ,oorlog 
sprak bij monde van ,keiz] ,,wilhelm 9  
de ,rijksdag3 ,ik k5  ge5 p>tij5 me]--ik
 k5 sle*ts ,duits]s40 ,plots tre$t e5   
man  de zaal 9 en roept3 ,ik k5 ge5     
,duits]s en ge5 vij&5--alle5  naa/51 die

 ik liefheb als mijzelf40--,gesis1      
gefluit1 tumult--grob]  ,unfug0 wordt   
g]oep51 v]/or+ van e5 hi/ories mom5t6   
,m5  wil de zond]l+ te lijf1 die er     
uitziet als e5 jood4 ,lafa>d60          
,vat]l&slos] ,gesell601 s*reeuwt m5 hem 
toe4 ,da> kl9kt we] zijn  /em ov] alles 
he53 ,ik b5 de groot/e1 de volmaakte    
patriot1 want  mijn vad]l&sliefde k5t   
ge5 gr5z540 ,m5 wil hem grijp51 ma> hij 
is v]dw554 ,de l$5 h]nem5 hun plaats1 de
 wijd+ en orde k]5  t]ug--en de ,keiz]  
v]volgt zijn r$e3 ,laat dus uw h>t5     
slaan voor  ,god1 ,keiz] en ,vad]l&1 en 
uw vui/5 op de vij&40 ,het smakeloos1   
erg]lik incid5t d] v]s*ijn+ van die     
dwaas is v]get5--en  ges*rapt door de   
c5suur4          ,,iv4                  
,,oorlogspatriottisme ,,en              
,,oorlog%]o,,sme4 ,,e5 ,,grote ,,tijd8  
,v]wijl5 we tans nog e5 og5blik bij de  
psy*ologie van  oorlog1--inzond]heid bij
 wat ons deze e*t/e0 all] oorlog5       
da>omtr5t le]t--bij oorlog/emm+ en      
oorlogsdeugd3  oorlogspatriottisme en   

oorlog%]osme1 die ons als de be/e1      
hoog/e  voortbr5gsel5 van oorlog word5  
geprez54 ,van /emm+ moet5 we            
sprek5--tot k>akt]wijzig+ is oorlog we] 
niet 9 /aat3 m5  v]lie/ zijn egosme     
niet1 ma> v]geet het door oorlog444 e5  
wijle4#eg ,vooral kle9e bekromp5 ziel51 
voor wie 9 vr$e ge5  gem5ebe/ be/ond--ze
 belev5 9 oorlog/ijd e5 ongek5de wijd+  
en v]heff+--ze word5 lett]lik bov5 zi*  
zelf uitgehev5--zijn  bet]1 ruim]1 grot]
 dan ze zijn4 ,heel die massa1 die van  
ouds  door haat en wo$e--de (ficile     
krijg/]m is heilige toorn0--e]  ontvlamt
 dan door v]]+ en liefde1 all5 die      
bov5di5 ongevoelig  g5oeg zijn voor het 
e9deloos trie/ en onh]/elba> le$1 dat   
elke  oorlogsdag ov] de duiz5d5 gez9n5  
ne]zwadd]t--zij kunn5 9  oorlogsdag5 e5 
lev5svolheid1 e5 ,leb5s]weit]ung01 e5   
zaligheid  g5iet5 als nooit te vor51    
vooral na zegepral51 wanne] de vreugde  
nog gekruid wordt door kontra/1         
kollektieve trots en le$v]maak4 ,de     
be/5 zull5 het nooit v]d] kunn5 br5g5   

dan tot e5 elegiese  /emm+1 e5 weemo$ige
 blijds*ap4 ,ma> de mee/5 zull5 ind]daad
  hun eng-p]soonlike belangetjes1       
beslomm]+5 en v]heug+5  kle9] zi5 dan   
&]s1 zi* g$rag5 voel51 opge/uwd door e5 
ma*tige /room van geme5s*apslev54 ,de   
betrekkelike wa>de da>van  ontk5n5 we   
niet--al is de oorlogsolid>iteit sle*ts 
troebel  surrogaat van zuiv]e           
kultuurgeme5s*ap1 en al w]kt deze       
kollektieve  gemo$sb]o]+ en a&a*tbepal+ 
als bewu/zijnsv]nauw+ zek]  niet m9d] t5
 kwade dan t5 go$e4 ,all]lei frivoliteit
 s*ijnt  weggevaagd door de ern/ van de 
tijd4 ,p>ijs en ,b]lijn het5 solide0    
geword54 ,ma> laat ons van de nood ge5  
deugd mak54 ,het ,luna-p>k  w]d laz>et4 
,de neig+5 zijn dezelfde geblev51 ook   
wa> ze  tijdelik zijn v]drong54 ,en dan 
nog444 ,het krant5lez5d publiek z\      
vreemd opkijk51 wanne] het las1 hoe e5  
d] grote g5eeskundige  tijds*rift5      
7,frans1 ,duits ( ,engels1 dat doet er  
hi] niet toe7  klaagt ov] het           
s*rikwekk5d to5em5 van gesla*tsziekt5   

ond]  de troep5 op het oorlogspad444 ov]
 het door afs*uwelike cijf]s  gellu/re]d
 de]n5geva> voor de /rijd5de leg]s zelf 
en voor  de gez9n5 ?uis4 ,ook teg5      
alkoholuitspatt+5 zijn 9 oorlog  de     
/r5g/e v]bod5 nodig--en onto]eik5d4 ,ma>
 met het nodig  voorbeh\d erk5n5 we1 dat
 oorlog1 als alle nood1 geva> en sm>t1  
de lu/ tot all]lei ijdel en wuft v]maak 
b5eemt1 all]lei kle9  gehaspel1 gekijf  
en g$oe aan kant zet4 ,het lev5sgeva>   
/emt ern/ig1  het l&sgeva> bov5di5      
solidair1 maats*appelik1 (f]va>dig4--,zo
  lev]t oorlog1 nog bov5 pe/ en a>dbev+1
 v]mo$elik zelfs 9  ,n$]l&1 de tek/ voor
 m5ige wa>lik niet on/i*telike preek ov]
  het nut d] teg5spo$504 ,en hij heeft  
da>5bov5 z'n v]heff5de1  soms zelfs     
v]hev5 mom5t54 ,want m5 (f]t dan to* z'n
 lev51 z'n  man1 z'n k9d]5 m5igmaal     
zelfs m9 ( me] vrijwillig4 ,ik weet  van
 e5 mo$]1 die vi] zoons v]loor en zi*   
sle*ts beklaagt ov]  de vijfde1 die zi* 
niet heeft opgegev5 als vrijwillig]4    
,dat zijn  ongetwijfeld hoge gevoel5s0  

ik z\ niet e5s durv5 zegg51 gelijk ik   
erg5s ges*rev5 zag1 van lag] orde04     
,laat m5 (f]5 aan e5 waan1  bl9de liefde
 kan grot] zijn dan v]/&ige b]ek5+4 ,to*
 blijft  oorlog/emm+ zv] b5$5 w>e       
groot%eid1 w>e wijd+1 dat wij  ge5 volk 
er om z\d5 b5ijd51 ook al 0 ze zond]    
oorlogsell5de  te krijg4 ,te ze] is ze  
raz]nij1 zelfs van ha> deugd51 te ze]   
is vij&s*ap1 haat de grondtoon1 zelfs   
van ha> solid>iteit4 ,de  v]hitt+ d]    
gemo$]5 en gee/5 is e5                  
bewu/zijnsv]nauw+1  die kritiekloos1    
uitz9nig1 onto]ek5ba> maakt1 als 9 roes1
 droom  ( hypnose4 ,vals en krijs5d zijn
 de geluid5 uit oorlogsl&1 die  het volk
 zelf h\dt voor zuiv]e bezielde muziek4 
,welk e5 walm5 van  leug5 en la/]1      
ges*imp en ges*amp] slaan ons teg5 uit  
de p]s6  ,v]giftigd blijkt heel de      
atmosfe]4 ,iets po5igs is 9 de gee/5    
gev>51 iets van de miles gloriosus0     
onzalig] g$a*t5is1 met  z'n *auv9isme1  
z'n eig5g]e*tigheid1 z'n zelfov]s*att+1 
die  fru*tb>/e ,mutt] d] ,la/]0         

7,,/e9metz74 ,zo wordt het patriottisme 
de doodsvij& van re*tsz9 en             
objektiviteit1 en culm9e]t 9 het  bewu/ 
en s*aamteloos "r or wrong1 my          
c\ntry6#eh ,objektivitt  wird da fa/    
unmgli*1 ja1 sie gilt man*em als        
,v]bre*50 s*rijft  de vrij bezonn5      
geblev5 ,,kautsky 9 de ,neue ,zeit#ei   
van #b  ,oktob]4 ,de wijsg]ige          
taal-kriticus ,,fritz ,,mau?n] getuigt 9
 e5  artikel ov] ,die ,philosophie und  
d] ,krieg3 ,d] gute ,krieg i/  es1 d]   
j$e ,sa*e heiligt04444 ,au* uns]        
moralis*es ,urteil i/1  ob wir woll5 od]
 ni*t1 unwid]/ehli* national und        
patriotis*  geword54 ,das angebli*6     
wiss5s*aftli*e und unp>teiis*e ,g]$e  b]
 vlk]re*tli*e ,frag5 wid]/eht uns0444   
,die eig5tli*e  ,philosophie1 die n*t]ne
 ,erk5ntniskritik1 hat vorlufig zu      
s*weig504 ,ma> fijn] en erg] is1 wat    
,,/efan ,,zweig s*rijft 9  zijn         
bov5g5oemd op/el4 ,voorbij nu de he]like
 vri5ds*ap1 m'n  lieve vri5d51 ik moet  
met m'n volk meehat51 0 9 mir deuts* i/ 

b]flutet me9 ganzes ,empf9d54 ,no*      
v]m*te i*1 eu* g]e*t zu  se91 ab] i*    
f9de d5 ,will5 ni*t mehr1 g]e*t zu se94 
,heute  i/ das ,mass v]w&elt0 enz4 7zie 
bov52 ik cursive]de74 ,bl9de haat  is nu
 nodig1 ik mag m'n soldat5 niet door de 
/em van re*t en r$e1  die ik 9 mij hoor1
 die ge hi] van mij hoort1 v]murw56     
,erw>tet  d>um ni*t1 dass i* heute fr   
eu* spre*e1 dass i* sage1 ,belgi5s      
,m5s*5 s9d ni*t ,meu*elmrd] und ,s*nd]  
von ,v]wundet51 die  sol*e ,tat5 tun1   
gehr5 9 j5e ,unt]s*i*t1 die 9 j$] ,masse
  d5 trb5 ,bod5satz bild5 und von d5    
,ereigniss5 emporges*ttelt  das ,bild   
e9] ganz5 ,nation trb54 ,dass i* sage1  
,frankrei* i/  fri$li* und nur v]leitet1
 und ni*t j$] ,englnd] sei p]fid  und   
ph>isis*1 laakt niet dass i* ni*ts tue1 
mi* mit ,wort5  j5] ,welle von ,zorn    
entgeg5zuw]f51 die ,deuts*l& heute geg5 
ihre ,b$rng] s*leud]t4 ,i* weiss1 es wre
 g]e*t1 dies laut zu  sag51 und weiss1  
wie s*n es i/1 au* 9 d] ,leid5s*aft     
g]e*t zu  se94 ,ab] fr die ,s*nheit i/  

heute ke9 ,raum 9 d] ,zeit0444 ,w]  no* 
ni*t mitkmpft1 d>f d5 &]5 zum9de/ ni*t 9
 die ,waff5  fall50444 ,ab] glaubt ni*t 
d>um1 ihr ,lieb51 es sei mir lei*t1     
dieses ,s*weig560 ,ma> het moet t]wille 
van de natie en ha> e5heid4  ,uns]e     
,freunds*aft i/ v]gebli*1 solange uns]e 
,vlk] 9 ,waff5  s9d1 ab] sie wird       
zwiefa* w]tvoll na* j5em gross5 ,r+54   
,d5n  dann wird /att j5es heilig5       
,zornes viel kle9e ,bitt]keit1 viel     
ni$]] ,groll1 viel erb>mli*e            
,gehssigkeit 9 d] ,welt se91 dann  woll5
 wir uns] ,sam>it]w]k beg9n51 die ,wund5
 zu heil51 die  uns]e ,brd] ges*lag5    
hab54 ,wir woll5 v]su*51 s[eit uns]e    
,krfte rei*51 uns]e m5s*li*e            
,freunds*aft vorbildli* zu ma*5  fr e9e 
d] ,vlk]0444 ,dat is sm>telike1 bijna   
edele v]zak+ van  re*t en wa>heid1      
wa>toe het patriottisme deze voorname1  
nobele gee/  v]leidt4    #eg ,vgk4      
,,/e9metz1 #bjf3 ,nie wird d] natrli*e  
,egoismus dur*       ,hund]ttaus5de s   
voll/ndig v]gess5 als eb5 im ,kriege40  

#eh ,to* twijfelt bij de keuze tuss5    
g]e*tigheid en patriottisme       het   
z$elik besef ge5 og5blik3 het heeft van 
ouds de       g]e*tigheid gemaakt tot   
attribuut van de ,godheid en het        
patriottisme zelfs voor e5 /am- (       
krijgsgod niet go$ g5oeg       gea*t4   
,ook de ,god van ,duitsl& ( van ,rusl& (
 van ,turkije zal       wel e5 ,god zijn
 van wa>heid en g]e*tigheid04    #ei    
,dit tijds*rift heeft m]kwa>dig we9ig   
van de oorlog/emm+       gel$54 ,zie    
b4v4 hoe ,,eck/e9 er het befaamde       
manife/ d] #ic 9       beoordeelt ond]  
het motto3 ,d] ,fa*mann als ,laie 7#af  
,okt4 '#ad74    ,soortgelijke bewu/e    
re*tva>digheidsv]zak+ hor5 wij uit      
,frankrijk1 wanne] b4v4 de oud-commun>d 
,,alb]t ,,g\ll s*rijft 9 zijn  ,le      
,salut ,social3 ,als de jonge mann5 van 
mijn l& aan het ve*t5  zijn teg5 de     
jonge mann5 van e5 &] l&1 dan kan en wil
 ik niet  onp>tijdig zijn4 ,de onz5 zijn
 held54 ,zij die de onz5 will5 dod5     
zijn b&iet54--,ik s*aam me er 9 het     

geheel niet ov]1 dat ik te  hunn5 aanzi5
 vol haat en onre*tva>digheid b540      
,en welk e5 v]grov+ en v]ruw+ 9 het     
algeme51 ook en jui/ van  h51 die we    
gew5d w>51 als de groot/5 en de be/5 van
 hun volk  te bes*\w51 welk e5 ziekelike
 zelfv]he]lik+1 en welk e5 lomp  smad5  
en s*eld5 zond] billikheid en zond]     
matig+--e5zijdig1  kle9 en bekromp54    
,belangwekk5d en k5s*ets5d 9 deze zijn  
ook  de lag]e region5--zo b]eik5 de     
spotblad5 bijvoorbeeld tans  e5 mate van
 ord9airheid1 die zelfs 9 het eig5 l&   
we]z9 en  v]ontwa>dig+ wekt--ma>        
corruptio optimi pessima1 het b$]f van  
de be/5 is het erg/4 ,ond] de gee/elike 
keurb5d5 wo$t e5  patriottiese v]dwaz+1 
die 9 ha> al te kompromitt]5de uit+5    
7t5 onz5t d5ke m5 aan het geval         
,,lasson7 door eig5 l&g5ot5  als        
intellektuele oorlogs-neurose0 en als   
on-nationaal wordt  g$esav\e]d1 ma> 9   
niet m9d] beklag5swa>dige v]tolk+5 de   
volks/emm+ ma> al te ze] 9 't gevlei    
komt4 ,wie _h ooit van e5  zo univ]seel 

wet5s*appelik d5k] als ,,wundt e5       
pamflet v]wa*t  als zijn r$e b] d5      
wahrhaft5 ,krieg08 ,alle5 de eig5 groep 
7nu dus /ellig ook ,turkije7 vo]t e5    
wa>a*tige1 e5 heilige  oorlog0--de vij&5
 d5 unwahr51 d5 trg]is*5 und lg5haft5   
,krieg01 hun oorlog is e9 ehrlos]       
rub]is*] b]fall1 dess5  ,mittel ,mord1  
,pirat]ie und ,flibu/i]tum s9d1 ni*t d] 
(f5e1  ehrli*e ,kampf mit d5 ,waff504   
,vraagt m5 bij het v]nem51 dat  de      
wahrhafte ,krieg0 nur die ,abwehr fremd]
 ,v]gewaltigung zum  ,zweck hat0 s*u*t]3
 dus ,belgi8 dan luidt het antwoord3 ,0 
kmm]n uns demgeg5b] sc4 ,engel& die     
,belgi]1 die 9 ihr]  waghalsig5         
,v]bl5dung dies5 ,krieg gefhrt hab51 um 
vor all]  ,welt endgltig ihre           
,exi/5zunfhigkeit als ,/aat zu beweis580
 ,e5  ,,wundt1 de psy*oloog1 die ge5    
ond]zoek behoeft om de b]i*t5 b]        
angebli*e ,gewalttat51 die uns]5 wack]5 
,krieg]n aufgebrdet  w]d50 voor leug5s  
te v]kl>5 en van de vij&5 elke laagheid 
te gelov53 ,s*weig5 wir von d5 ,greueln 

d] ,belgi]1 die zum  ,teil we9ig/5s auf 
die be/ialis*e ,wut ,e9zeln] zurckgefhrt
  w]d5 mg51 w5n au* ,anzei*5 g5ug dafr  
vorh&5 s9d1 dass  die ,mrd] im brg]li*5 
,rock mit ihr] ,regi]ung und ,he]fhrung 
konspiri]504#fj ,e5 ,,wundt1 de e?icus1 
die het ,engels volksk>akt]  smaadt met 
e5 b]oep op het utilisme van ,,b5?am1   
hi] g$uid als  de le]1 wi] grond/ell+5  
luid53 ,j$] tue1 0 ihm selb/  ntzli* i/0
 en ,das ,gut1 das mehr ,geld ko/et1 i/ 
das h"h ,gut06  ,van deze laat/e        
moraalregel v]kla>t ,,wundt3 ,dies5     
,grundsatz teil5  zw> ke9eswegs alle6   
utilit>is*5 ,philosoph5 ,engl&s1 ab] d] 
,dutz5d5glnd] lebt na* diesem ,rezept1  
und (f5b> teilt ihn au*  die englis*e   
,regi]ung0 etc4 ,zo /aan teg5ov] het    
,engels geldzu*tig  utilisme wij        
,duits]s0 met ons heilig idealisme0444  
,e5 ,,wundt1 die  als doel van de door  
,duitsl& te dikt]5 vr$e na die ,million5
  und ,milli>d51 die wir uns fr die ,n  
und das ,el5d dies] ,wo*5  als          
,kriegs5ts*digung zahl5 lass50 all]e]/  

/elt3 het kle9e  ,engel& te ontla/5 van 
zijn te veel0 aan kolonies6#fa ,v]d]    
kom5  de ,balt5 en de ,russiese ,pol5   
ond] ,duitsl& en ,oo/5rijk1 ,f9l&  mag  
als zelf/&ige /aat ,duitsl& voor zijn   
bevrijd+ dank wet51  e5 mitteleuropis*e 
,fd]ation0 zal met de ,v]5igde ,/at5 de 
vr$e  h&hav5 en zorg51 dat het ,duitse  
volk die fhr5de ,/ellung gew9ne  und    
bewahre1 die ihm gebhrt01 d]            
,revan*eg$anke muss d5 ,franzos5  fr    
imm] unmgli* gema*t w]d501 t]wijl ,belgi
 wordt ov]geslag5  en blijkba> is       
+elijfd4    #fj ,omtr5t de              
dum-dum-kogels3 ,engl& und ,frankrei*   
b5utz5 diese       ,ges*osse0444 enz4   
enz4    #fa ,ik spot niet4 ,von ,engl&  
freili* wird es wohl heiss53 wem        
viel gegeb5 i/1 von dem kann man viel   
=d]n4 ,engl& trgt       auss]dem fr e95 
kle95 ,insel/aat allzu s*w] an se9em    
kolonial5 ,besitz4 ,es wird uns rei*li* 
zahl5 mss5 von dem1       0 es zu viel  
hat1 w5n aus diesem ,krieg e9e g]e*te   
,v]teilung       d] kolonial5           

,kultur>beit d] ,nation5 h]vorgeh5      
soll04    ,zi$a> wat de oorlog van e5   
,,wundt heeft gemaakt1 het 0 mij niet   
mogelik1 het u zond] zijn eig5 woord5 te
 do5 beseff54 ,er mag e5  we9ig         
ov]w9n+sroes d] e]/e wek5 bij 9 't spel 
zijn#fb--;het  zijn nu e5maal /]ke b551 
die de weelde van e5 zegepraal kunn5    
drag5 en hoeveel kwaad blo$ heeft niet  
re$s ov]w9na>%oogmo$  gezet s9ds        
'#gj_/'ga--;9 't algeme5 hebb5 we hi] e5
 zuiv]  voorbeeld1 dat met ti5tall5 z\  
zijn aan te vull51 van de wijze  wa>op  
oorlog de gee/5 knauwt4 ,v]taal         
,,wundt's oordeel ov] de oorlog  d]     
vij&5 9 het ,engels--spreek dus van a w>
 ( assass9ation1  pillage &             
de/ruction0--en ge hebt het algeme5     
,engels oordeel  ov]444 ,duitsl&s       
oorlog--lett]lik aldus ge=mule]d door   
,,wilfrid  ,,w>d#fc4 ,de ,duits]s vo]5 a
 campaign ( sy/ematic cruelty04         
,*ivalry1 hon\r1 & humanity seem to h   
almo/ disappe>$ f  ! ,g]man army0444 !  
:ite flag has be5 con/antly violat$0    

enz4  en zo is zijn slotsom3 ,! _s fo/]$
 by ! w> has br\ght out  9 ! "o race an 
outbur/ ( ,*ri/ian virtue2 9 ! o!r      
cruelty1  excess1 & trea*]y01 wa>naa/ we
 we] e5s /ell5 e5 woord  van de fijne   
,graecus en oud-gr5adi]                 
,,wilam[itz-,,moell5dorff#fd3  ,ja1 d]  
,krieg i/ d>um etwas ,grosses1 weil er  
die ,h]z5 wgt2  er br+t ans ,li*t1 0 9  
j$em ,h]z5 i/0444 zo heeft hij 9  het   
,duitse volk on?uld dapp]heid1 e5dra*t  
en tr\w tot 9 de  dood444 ,und seh5     
,sie1 0 d] ,krieg en?llt hat bei d5 &]56
  ,zie1 dat wordt go$1 d5kt m52 die     
heeft dus oog geh\d5 voor  hetzelfde    
v]s*ijnsel buit5 de gr5s4 ,0 i/         
h]ausgekomm5 aus  d] belgis*5 ,seele8   
,bravo1 m5 kan het kle9e volk1 dat m5   
uit  nood moe/ ov]rompel51 altans z'n   
h]osme nagev5 ,wie hat sie si*  (f5b>t  
als e9e ,seele d] ,feigheit und des     
,meu*elmordes60 enz4  ,i$] weet dass    
uns]e ,krieg] unfhig s9d zu d5          
,geme9heit51 zu  dem ,meu*elmord1 zu d] 
,h9t]li/1 mit d] si* die ,fe9de hi]     

zijn het we] ,frans5 ni*t nur an uns]5  
,soldat51 sond]n au* an  uns]5 rzt5 und 
,pfleges*we/]n v]greif51 und uns]e      
,v]wundet5  v]/mmeln und abs*la*t54 ,wir
 wiss51 das kann e9 deuts*]  ,soldat    
e9fa* ni*t b]s ,h]z br+54 ,es i/ s*on   
s*reckli*1  dass er es ahnd5 muss4      
,uns]e ,leute erfllt es mit ,ekel1 w5n  
sie  die ,be/i5 aufhng5 mss54 ,ab] sie  
mss5 es wohl od] bel tun4  ,gebe ,gott1 
dass uns]e gut5 ,leute drauss5 dur5     
dieses s*eussli*e  ,h&w]k ni*t selb/    
v]roht w]d5 und gezwung5 ni$]/eig5 auf  
d5 tief]5 ,/&punkt d] ,zivilisation1    
dess5 uns]e ,fe9de si*  wohl g> b]hm540 
enz4 ,m5 leze nu da>naa/ we] het 9      
,decemb]  gepublice]de (ficile ,franse  
rapport van de #bc ,septemb] b5oemde    
commission d'enqute omtr5t het g$rag van
 de vij& 9 ,frankrijk1  e5 rapport1 dat 
voor e5 nu*t] neutraal lez] niet me] en 
niet  m9d] v]tr\w5 v]di5t1 dan de       
soortgelijke ,duitse rapport5--en  m5   
weet444 nauweliks wat fell] teg5 de     
oorlogsgee/ getuigt1 de  m5taliteit die 

zi* 9 zulke dad5 ( die zi* 9 zulke      
woord5 uit4  ,hoeze] het                
oorlogspatriottisme de gee/5 bezo$elt en
 de /emm+  v]giftigt--laat ons de       
p]soonlike voorbeeld5 v]d] sp>51 alle5  
nog opm]k51 dat de ,duits]s niet m9d]   
gr( bel$igd word51 b4v4  door e5        
,,maet]l9ck ( e5 ,,b]gson1 dan zij bij  
monde van e5 ,,euck5  ( e5 ,,somb>t hun 
vij&5 bejeg554 ,de grote nam5 vall5 het 
mee/  op4 ,ma> 9 alle kr+5 wo$t de      
ziekte04    #fb ,ma> ov] wa>heid0 en    
leug50 treft ons uit alle oorlogsl&5    
dezelfde v]bl9d+4 ,en nu pas nog1 9     
,janu>ie1 zegt ,pr(4 ,,re9       uit    
,j5a1 dat dit e5 ,krieg hh]] ,art0 is1  
wa>9 ,ormoezd1 de       heilige gee/ van
 li*t en wa>heid1 /aat teg5ov] ,ahriman1
 de       gee/ d] dui/]nis en des       
leug5s1 e5 oorlog1 die dus die          
,ents*eidung br+5 soll b] ,w]t und      
,unw]t1 ,s9n und ,uns9n1       ,kraft   
und ,ohnma*t dies] ,welt04              
,precies zo1 ma> natuurlik 9 omgeke]de  
z91 noem5 b4v4 ,engelse       !os(5 als 

,,annie ,,besant dit e5 oorlog van de   
witte0 teg5 de       zw>te0 kra*t51 van 
,"r aga9/ ,might1 ,law aga9/ ,=ce1      
,fre$om aga9/ ,slav]y1 ,bro!rhood aga9/ 
,tyranny04    #fc ,! w> _s &            
,*ri/ianity1 ,=tnightly ,review1 ,,xii  
'#ad4    #fd ,zwei ,r$53 ,krieges       
,anfang1 ,die ges*i*tli*5 ,ursa*5 des   
,krieges4    ,normale wa>d]+ van 's     
vij&s k>akt] wordt onmogelik1 (  zwijgt1
 v]mo$elik uit patriottisme1 miss*i5 ook
 door c5suur4 ,wat  weet tr\w5s de      
gemiddelde ,duits] van de gemiddelde    
,engelsman en  omgeke]d8 ,we9ig me] dan 
niets4 ,de taal isole]t deze volk5 nog  
op e5 wijze1 die wij polyglott5 ons     
nauweliks kunn5 voor/ell54  ,de ond]l+e 
gez9dheid is dus bijna uitsluit5d       
opp]vlakkig  p]smaaksel4 ,ma> zie1 da>  
v]s*ijnt 9 het ,septemb]numm] van       
,we/]mann's ,monat%efte plots e5 artikel
 van ,pr(4 ,dr4 ,,ern/ ,,siep]  7die te 
,mn*5 ,engelse filologie doce]t1 en j>5 
9 ,engel& heeft  gewoond7 ov] ,d]       
,kulturw]t ,engl&s0--m5 v]wa*t we] van  

't uni=m-lak5 e5 pak--en het blijkt van 
't beg9 tot het e9d  l\t]e1 bov5 alle   
krijgsrumo] en vij&s*appelike v]dwaz+   
v]hev5 hoogs*att+ van ,engelse vrijheid 
en self-gov]nm5t 7bov5  dril en         
,massregelung71 religieu%eid en         
sob]heid1 k>akt]kra*t1  ,kultur0444 met 
getuig5iss5 als3 de ,duitse doc5t heeft 
me] k5nis1  de ,engelse me] bes*av+0444 
en wa>9 sle*ts n z9netje aan  oorlog    
h]9n]t3 ik s*rijf all]m9/ om de ,engels5
 komplim5tjes  te mak51 ma> t5 di5/e van
 mijn ,duits]s1 want ik h\d het er      
voor1 dat m5 zelfs van z'n vij&5 kan    
l]5444 ,re$s voor gewone  tijd5 0 het e5
 weldadig-ruim1 anti-*auv9i/ies         
artikel--tans  leek het mij groot--en   
groot het volk wa>van v]wa*t wordt1 dat 
het zulk e5 erk5n+ van 's vij&s deugd   
v]draagt1 als iets dat  van zelf        
spreekt4 ,9 het ,oktob]numm] v]kla>t de 
,r$aktie3 ,pr(4  ,ern/ ,siep]s          
,aufsatz4444 w>1 s g]n wir das getan    
htt51 ni*t  mehr zur*zuhalt51 als si*   
,engl&s wahres ,gesi*t dur* die         

,kriegs]klrung vom #d ,augu/ vor uns    
en?llte0444 nun die ,tcke des  ,fe9des  
si* (f5b>t hat1 wird das ,s*w]t die     
,antwort geb5 und mit  dem ,v]bre*5 des 
,gegn]s au* die eign5 ,irrtm] shn540 ,zo
 spreekt  oorlog4 ,en de s*rijv] zelf1  
aangevall5 als e5 soort l&v]rad]1  _h   
re$s op5lik zijn daad v]loo*5d1 zijn    
gebrek aan takt  betreurd4444 het 0 e5  
oud artikel gewee/1 dat tans niet _h    
mog5  v]s*ijn5444 ,sic transit444    ,en
 blijft de v]god+ van eig5 volk1 zaak1  
/emm+ niet ev5  kle9 en onsmakelik als  
de kle9]+ van wat des vij&s is8 ,9 n    
adem wordt gewaagd van die erhab5e      
,weihe dies] heilig5 ,zeit0444  wir     
kmpf5 fr das ,gttli*e0444 en van ,v]rat1
 ,geme9heit1  ,v]/ndnislosigkeit drei]  
,vlk]04 ,alom is het patriottisme       
geword51 zur ,kun/1 mitzuheul5444 zum   
,anreiz1 grob absi*tli*e                
,ges*i*tsfls*ung5 als ,religion         
h9wegzunehm5 und 9 diesem  ,gtz5di5/    
se9e ,seele zu v]rat50 7,s,,ng]74 ,hoor 
ook dat valse  pa?os1 dat 9 de talloze  

bundels krijgspozie0 de volks/emm+      
v]tolkt1 ( 9 de krijgsretoriek tot      
uitb>/+ komt4 ,ne51 van e5  gewijde1    
heilige tijd /ell5 wij ons &] geluid    
voor4    ,ma> halt1 laat dan het        
oorlogspa?os1 laat ook de oorlogsleuz5  
vals  en voos wez5--oorlog is ge5 tijd  
van het woord1 ma> van de daad1 en      
erk51 dat de dad5 subliem zijn1 dat     
oorlog held5 kweekt1 heilige            
(f]va>digheid en /]v5smo$4              
,opf]freudige1 /]b5sb]eite  ,m5s*5liebe 
i/ nun e9mal ke9e ,exi/5zb$+ung uns]es  
gesells*aftli*5 ,leb5s1 ,h]oismus i/    
dageg51 wie alle ,kriege bis  auf d5    
letzt5 9 erhhtem ,masse beweis51 die    
,b$+ung des ,sieges im  ,vlk]kampfe0    
7,ph4 d4 ,kr4 #bje74 ,e9 ,he]1 9 wel*em 
d] ,h]oismus  s selt5 wre wie die       
todesfreudige ,m5s*5liebe im ,volke1 w>e
 d]  ,ni$]lage gewiss1 es knnte kaum zum
 ,kriege komm540 7ib47    ,ik voel het1 
nu*t]e kritiek doet hi]1 als zo dikw]f1 
aan als  heiligs*5nis4 ,ma> laat ons hi]
 als eld]s niettem9 de mo$ d]  wa>heid  

hebb54 ,en ik weet1 gij mann51 die uw   
jonge lev5s en  gij oud]s en vr\w51 die 
uw jong5s hebt moet5 (f]5 aan de        
oorlogsmolo*1 gij zult het mij niet     
euvel duid51 wanne] ik mij er  teg5     
v]zet1 dat hij uw (f]s zelf gebruikt als
 propag&a voor zijn  zaak4    ,laat dan 
h]osme n van de voorwa>d5 zijn van      
ov]w9n+--ik  beg9 met de opm]k+1 dat    
alle oorlog5 tot en met de all]laat/e  9
 v]hoogde mate bewijz51 dat h]osme zond]
 de nodige middel5 het  aflegt teg5 de  
nodige middel5 zond] h]osme1 dat e5     
kanon e]  e5 held ( zelfs tal van held5 
uit de weg kan ruim51 dan dez5 e5       
kanon4 ,al w>5 al die #hjj mann5 van het
 =t ,lonc9 /]v5sva>dige  held51 de pa>  
man1 die het morti] b$i5d51 dat h5 met n
 s*ot  v]plett]d heeft1 hadd5 ge5 h]osme
 da>bij nodig4    ,en vanwa> dan1 moet  
,,/e9metz zi* to* afvrag51 bij zo we9ig 
(f]va>dige m5s5liefde 9 het volk1 al die
 held51 al die  op(f]+ 9 de leg]s8 ,doet
 geva>1 doet nood wond]58 ,ne54 ,nood   
le]t bidd5--wie niet vroom is1 nood le]t

 gev5 wie niet gul is1  nood le]t durv5 
aan wie laf is4 ,selb] d5 ,feig5 erzeugt
 er d5  ,mut0 zegt ,,s*ill] t]e*t van de
 krijg4 ,en ,,/e9metz zelf heeft        
ind]tijd e5s opgem]kt3 ,vele444         
militair5 z\d5 ge5 held5 zijn1  als zij 
ma> laf dor/5 wez50--wa>bij m5 d5kt aan 
e5 gezegde  van ,,?4 ,,gauti]3 ,peu de  
g5s ont le c\rage d'tre l*es devant     
tmo9s04 ,zo is oorlogsmo$ dan voor e5   
deel de mo$ d] lafheid1  die het niet   
gebra*t heeft tot de lafheid van de mo$4
 ,en voor de  re/ geeft oorlog ook hi]  
ge5 &] k>akt]1 ge5 &]e neig+1  ma> &]   
motief en &] g$rag4 ,wie ge5 held is vr 
de oorlog  wordt ge5 held door de       
oorlog--en wie e5 held 0 van te vor5    
hoeft  het door oorlog niet te word54   
,held5 word5 niet gekweekt1 ma>         
gebor5444 en g$ood4 ,de enige held51 die
 oorlog kweekt1 zijn de dode  held5 van 
de lugub]-panegyriese v]lieslij/51      
familieb]i*t5 en  grafs*rift54 ,en de   
lev5de held51 die we zo nodig hebb51    
zijn nog  zeldzam] dan te vor54 ,het is 

moeilik]1 h]oiek te lev51 dan h]oiek  te
 /]v54 ,het v]ei/ soms me] mo$1 zi* te  
lat5 uitla*51 dan  zi* te lat5 sneuvel54
 ,doodsv]a*t+ is lev5sv]a*t+4 ,en       
lev5sv]a*t+ kan e5 ze] hoge--ma> ook e5 
ze] lage trap van  z$elikheid bewijz54  
,lev5sv]a*t+ kan het natuurlik gevolg   
zijn  van e5 v]a*telik lev51 van e5     
lev51 dat het lev5 niet wa>d is4  ,de   
desp]ado's met hun mo$ d] wanhoop01 de  
v]lor5 lev5s1 zij  die niets me] te     
v]liez5 hebb51 die niets ( niet veel    
zaaks op  het spel zett51 wanne] zij hun
 lev5 op het spel zett51 dat re$s       
v]speeld en v]spild is1 die bij wijze   
van uitge/elde zelfmoord  uitgaan op    
supreem avontuur en di5/ nem5 erg5s 9 d5
 vreemde--dat  zijn de heldhaftig/e     
soldat51 de dapp]/5 d] dapp]54 ,van  het
 vreemdel+5legio5 zegt de deskundige    
,,pi]re ,,mille3 ,t\t le  monde y e/    
brave1 et la l*et le seul crime         
imp>donnable04 ,hoe  diep] de lev5s]n/  
en dus de lev5svreugde wordt en hoe     
rijk] en  innig] de lev5sb&51 des te    

m9d] wordt er met het lev5--ook  van    
&]56--gespeeld4 ,hoe lag] het peil van  
e5 volk1 des te  grot]1 na> het s*ijnt1 
zijn doodsv]a*t+1 d4w4z4 de v]a*t+  en  
onv]s*illigheid voor eig5 en &]] lev54  
,hoe jong is 9 de  ges*i$5is de e]bi$   
voor het lev5 van het k9d1 van de vr\w1 
van de arbeid]4 ,wanne] wij ons tra*t5  
voor te /ell51 welk e5  erb>melik       
wa>deloos d+ het lev5 voor de grote     
massa bij tal van  volk5 nog is 9 onze  
dag51 en da>bij d5k5 aan de rol van het 
gelo(1 dat v]loss+ belo(t en eeuwige    
hemelse zaligheid1 dan  begrijp5 we de  
wellu/1 de v]vo]+ van die inl&se        
poepoetans  wa>van ons ,,van ,,kol      
v]telt1 die opp]/e doodsv]a*t+ van de   
b>ba>se ,d]wisj51 wa>van ,,/eev5s 7,)   
,kit*5] to ,kh>t\m07  v]haalt bij       
,,norman ,,angell1 die voor hun ,mahdi  
ev5 pra*tig /]v5  als zij hem s*&elik   
v]rad5 en b]ov54 ,en ik h]9n] aan  het  
,russiese nitsjewo01 het doet er niet   
toe01 die b]u/5de1  fatali/iese         
lev5sonv]s*illigheid1 die zi* g$wee de  

krijg en  de dood 9 laat drijv51        
wa>omtr5t ,,/e9metz zelf cite]t 7#abf73 
,es i/ unntz1 si* dem ,will5 ,gottes zu 
wid]setz51 und au* e9e  ,snde444 ,s9d   
wir ni*t auf d] ,erde zu e9] kurz5 und  
s*m]zli*5  ,prfung8 ,selig d]1 d5 d]    
,himmel zu si* ruft4 ,w>um lebt man1    
arbeitet man1 geht 9 d5 ,krieg1 ttet1   
gehor*t8 ,w] befiehlt alles8  ,w] kann  
das wiss58 ,die ,vorgesetzt5 wiss5 es444
 ,s i/ d] ,russe2 s  hab5 sie ihn       
gema*t04 ,fr ihn i/ alles v]bot54 ,etwas
 unt]nehm51  v]bot56 ,wns*51 v]bot56    
,d5k51 v]bot56 ,0 hat er dafr zum       
,ersatz8 ,d5 ,himmel0444 ,er weiss zu   
/]b51 son/ ni*ts04    ,zo kan dus       
lev5sop(f]+ alles wez5--van het v]hev5/e
  m>tela>s*ap tot de g5otzu*tig/e       
spekulatie en de laf/e                  
lev5sontvlu*t+--mo$eloo%eid en zwakheid 
ev5ze] als mo$  en kra*t4 ,doodsv]a*t+  
is d]halve ge5 bewijs van z$elike       
groo!id en k>akt]4 ,all]m9/ 9 oorlog1   
met zijn fataal moet51  zijn kollektieve
 zelfv]get5 bez9n+loo%eid en zijn       

atmosfe]  van lev5sgeva>1 wa>van de druk
 t5 slotte niet me] wordt  gevoeld4 ,al 
v]di55 ongetwijfeld tal van vrijwillig]s
 onze volle  bewond]+--wij moet5 ons    
ho$5 voor de romantiese ov]s*att+  van  
het krijg%eld5dom4 ,e5 volk van held5   
sans peur et sans  repro*e is ev5ze]    
krijgsleg5de als e5 volk van hui*ela>s (
  van onm5s54#fe ,gelukkig word5 ons van
 alle /rijd5de leg]s  tans ongeve]      
dezelfde deugd5 en ondeugd5 gemeld--hoe 
m9d] r$5  voor v]hova>dig+ en v]wijt1   
des te me] kans op v]zo5+ sans  rancune4
 ,oorlog en romantiek zijn van ouds     
v]wante leug5ma*t5  gewee/4 ,wee de     
dubbele leug5 d] oorlogsromantiek6 ,want
 oorlog is  wa>lik e5 te ern/ige zaak om
 ons te lat5 v]bl9d5 en v]zo55  door de 
s*one1 de demonies s*one s*ijn4    #fe  
,hoe er met het held5dom0 gesold wordt 9
 oorlog/ijd blijkt het       be/1 wanne]
 b4v4 e5 (fici] s*rijft ov] de          
held5dood0       van de444 pa>d51 ( de  
h(di*t] ,,joseph ,,von ,,lauff zelfs e5 
krijgspoem aldus besluit3               

,wird gewiss die fleissge ,b]ta         
,unsre grs/e ,held9 se960    ,en lat5   
wij het ru/ig drag51 wanne] m5 ons matig
 ontzag voor  het oorlogs-h]osme en     
zelfs ons teg5/&]s*ap van oorlog 9  het 
algeme5 duidt1 gelijk m5 pleegt te do51 
als gebrek aan eig5  mo$4 ,zo s*rijft   
,,/e9metz van de reeks d5k]s1 die oorlog
 hebb5  v]oordeeld1 dat zij dat mogelik 
d$5 aus eig5em ,mangel an d5 von  uns   
angefhrt5 ,kriegsqualitt50 7sc4 e5 zek]e
 graad van egosme  en van me$og5loo%eid 
b5ev5s ,mut und ,wagelu/071 0 ft] als   
man me9t d] ,fall se9 wird04 ,e5 &]     
vurig oorlogsvri5d noemt de  teg5/&]s   
alte ,weib] 9 ,mnn]hos51 die d5 ,krieg  
fr*t5 und  d>um jamm]n1 er sei grausig  
od] hssli*0#ff ( ,/ub5hock]1  die uns d5
 ,krieg v]leid5 woll501 (               
,fri$5sseu*l]01 weibis*e                
,pazifizi/50444 ,we will5 hi]op alle5   
antwoord51 dat de vr\w de  kun/1        
heldhaftig te lev51 wa>s*ijnlik bet]    
v]/aat dan de man1  dat h>] is dat m9d] 
opzi*tig1 m9d] roemru*t1 ma> zuiv]d] en 

v]hev5] h]osme van het dageliks lev51   
het held5dom van de /ille  glimla*1 die 
&]e mo$1 die ook 9 oorlog van ha> wordt 
gev]gd  en v]wa*t1 l'autre c\rage1 dont 
le gnie n'e/ qu'une longue  pati5ce01   
na> ,,s>cey's fijne v>iant4 ,en voorts1 
dat ,/ub5hock]0  soms me] mo$ behoev5 en
 beton5 dan ooit het veld van e]0       
v]ei/--dat mogelik]wijze bijvoorbeeld   
,,lu!r zijn /ell+5 (  ,,giordano        
,,bruno1 de m>tela> d] nieuwe           
w]eldbes*\w+01 zijn  d5kbeeld5 a*t] de  
w>me ka*el heeft uitgebro$4    #ff ,deze
 s*rijv] zegt3 ,ne91 d] ,krieg i/       
s*n0--en behoort       tot die ophits]s1
 die na> deze oorlog gesnakt hebb54 ,9  
de ,jung-deuts*l& ,po/01 ,wo*5s*rift fr 
,deuts*l&s       ,jug5d1 s*reef hij 9   
het artikel van #be ,jan4 #aiac1 wa>aan 
het tek/citaat is ontle5d3 ,heid5dom en 
,*ri/5dom l]51       dat de ziel5 d]    
dod5 ge5 ru/ hebb5 bis e9 ,kampf mit    
,sieg und ,triumph uns]] ,waff5 ge5det  
hat40 4444,d>um i/       d] ,krieg die  
hehr/e und heilig/e ,aeuss]ung m5s*li*5 

,h&elns0444 ,au* uns wird e9mal die     
frohe1 grosse ,/unde e9es       ,kampfes
 s*lag54 ,9 ,tag5 zweifelnd]1 vorlufig  
nur heimli*       frohlock5d] ,erw>tung0
 kl9kt dan de ,ruf zur ,s*la*t en het   
volk z+t ,es brau/ e9 ,ruf wie          
,donn]hall'444 ,e9 e*t]                 
,s*la*t5*oral i/ das ,li$ und do* kl+t  
jau*z5d des       ,deuts*5 ,freude an   
,krieg und ,held5/]b5 h9e90444 ,ja1 das 
wird e9e frohe1 e9e grosse ,/unde1 die  
wir uns heimli* wns*5       drf54 ,d]   
laute ,wuns* na* ,krieg wird (t zu      
eitlem ,prahl5 und       l*]li*em       
,sbelrasseln4 ,ab] /ill und tief im     
deuts*5 ,h]z5       muss die ,freude am 
,krieg und e9 ,sehn5 na* ihm leb504444  
het       is he]lik] auf d] ,held5tafel 
9 d] ,kir*e ewig =tzuleb51       als    
nam5los d5 ,/rohtod im ,bett zu /]b540  
,volgt gee/driftig       relaas van e5  
soldat5li$1 hoe de oude ,fritz im       
,wolk5saai       drob50 de gevall5 held5
 met ,prs5ti]m>s*0 ontvangt4444         
,das sei ,jungdeuts*l&s ,himmelrei*4 ,s 

sehne es si*1 an       uns]es ,h]rgotts 
,tr zu klopf540 7,aangehaald uit3 ,d]   
deuts*e       ,*auv9ismus van ,pr(4 ,dr4
 ,o4 ,,nippold1 ,v]ff5tli*ung5 des      
,v]b&es fr ,int]nationale ,v]/ndigung1  
,heft #i74           99       99        
99       99       99    ,we moet5 het er
 zelfs op wag51 te ontk5n51 dat e5 grote
 oorlog  vanzelf betek5t e5 grote0 tijd4
 ,zek]1 titanies zijn de kra*t51  tans  
ontket5d1 tot v]delg+1 ma> ook tot r$d+ 
en beh\d4 ,wat  titanies is1 groot van  
afmet+51 wekt bewond]+1 impone]t4 ,groot
  en groots1 hoog en v]hev5 hang5 ook   
psy*ologies t5 nauw/e  sam54 ,ma> ho$5  
wij ons w$]om voor de s*ijnv]hev5heid   
van  wat alle5 door zijn afmet+5 groot  
is en geweldig4 ,wa>lik groot  en groots
 is e5 tijd van gee/elik nieuw lev51    
nieuwe bez9n+1  nieuwe v]rijz5is1 nieuwe
 s*epp+1 nieuwe bevrijd+--groot 0 de    
,r5aissance1 de ,h]vorm+1 de            
,revolutie--ma> niet e5 gee/eloze tijd  
van nieuwe v]bitt]+1 nieuwe v]dwaz+1    
nieuwe gebond5heid1 die  ge5 hog] en    

ruim] ideal5 me] k5t dan die van e5     
v]wo$ geprangd  patriottisme4 ,zulk e5  
tijd heilig0 te noem5 is van e5         
soortgelijke  frivoliteit als de        
h$5daagse fabric]+ van heilige oorlog04 
,ne51  groot is deze oorlog/ijd nog lang
 niet1 trots zijn grote mom5t51  die we 
dankba> erk5n5#fg4 ,zek]1 het is e5 tijd
 van kata/r(e1  van ommeke]4 ,er kn uit 
deze woel+ en dit wee1 uit deze baai]d  
groots en blijv5ds te voors*ijn kom5444 
ma> helaas1 z[el t5 kwade  als t5 go$e6 
,dat v]geet ons onv]bet]lik illusionair1
 miss*i5  bem9nelik ma> /ellig geva>lik 
optimisme ma> al te ga>ne--en het       
v]kondigt al va/ het hymnies gelo(1 dat 
deze ontzett5d/e van alle  oorlog5 e5   
nieuwe a>de ons zal br5g51 v]nieuw+ en  
v]jong+  op elk gebi$444 uit            
georganise]de krankz9nigheid1           
georganise]de  gezondheid44404 ,het kan 
zijn4 ,ma> het kan ook zijn1 dat        
ti5tall5  van j>5 de volk5 op zi*zelf en
 9 hun ond]l+ v]ke] niet  we] kunn5     
br5g5 op het peil van vr deze oorlog4   

,het kan  ook zijn1 dat haat en wrok en 
wraakzu*t blijv51 wanne] de             
noodsolid>iteit al lang we] spoorloos is
 v]dw554 ,het kan ook zijn1  dat deze   
oorlog voldo5de v]wikkel+5 br5gt 7met   
het v]re ,oo/5  bijvoorbeeld7 voor tal  
van nieuwe oorlog5444 ,het kan ook zijn1
 al  kl9kt het nog zo h>d1 dat al het   
blo$ v]geefs is v]got51 dat voor  al wat
 onh]roepelik v]lor5 g+ ge5 &]e v]go$+  
ons wa*t1  dan het trie/e voordeel1 dat 
deze oorlog ons altans v]lo/ heeft--van 
deze oorlog4 ,het kan zijn1 ze] zek]1   
dat deze oorlog nu e5s e5  wa>lik grote 
volksbeweg+ ontket5t teg5 die           
m9d]heidsma*t51  die de vre$zaam        
v]k]5de1 /(felik en gee/elik w$ijv]5de  
volk5 9 oorlog en vij&s*ap hebb5 g$rev53
 e5 aan vr$e ziek5d  milit>isme1 e5     
feodale geheime onv]antwoordelike       
diplomatie1 e5  bl9t1 van /aetzu*t      
a5gevo]t0 *auv9isme1 e5 veile /ookp]s en
  la/ n lea/ e5 deels dyna/iek-militair1
 deels groot-kapitali/ies  imp]ialisme4 
,ma> het kan ook zijn1 dat de volk5 de  

sukkels blijv51  van wie ,,/e9metz      
pr(et]5 kan3 nur e9 bis*5 politis*e     
,aufregung1 die s lei*t gema*t wird1 und
 die ,kriegs/immung i/ da60  7#ccg74 ,de
 sukkels1 die hun w]eld door oorlog niet
 alle5 met hun  blo$1 ma> telk5s ook we]
 rijkelik met nieuwe oorlogskiem5 lat5  
bezaai5 voor k9d en nagesla*t4 ,nog     
altijd 0 oorlog het kor5 op de  mol5 van
 het milit>isme2 vulgair betek5t n$]laag
 vr alles3 bet]  bewap5+1               
revan*e--zegepraal3 leg]v]he]lik+4 ,zal 
het ditmaal  &]s gaan8 ,zal m5 tans uit 
oorlogsroes en vij&s*apswaanz9  ontwak5 
met e5 /ille bes*am+ zond]              
ov]w9na>sv]wat5heid  en ov]wonnel+5wrok1
 tot e5 vr$e1 die ge5 wap5/il/&1 ma>    
v]giff5is en v]bro$]+ betek5t8 ,zal er  
tans e5 ma*tig v]zet  rijz5 teg5 oorlog 
als in/ell+1 die met re*t en gewet5     
vloekt1  die h& en ziel bezo$elt met    
ons*uldig bro$]blo$--teg5 de  p>asiet1  
die de volkskra*t erg] uitm]gelt1 ja> 9 
ja> uit1 dan  dat &]e sle*ts voor de    
belanghebb5d5 v]/]k5de middel01 de      

alkohol1 en die van de re/]5de kra*t5   
dan nog het be/e deel  v]sl9dt 9        
kra*tmet+501 door onuitroeiba> r$eloos  
toeval0  b$orv58 ,zull5 de volk51 zal   
het volk e9delik wa>borg5 eis5 en  nem5 
teg5 ov]rompel+ met door niem& gewilde0 
krijg8 ,zull5 zij  e9delik inzi51 dat   
niet hun vij&s*ap ( belang5/rijd oorlog 
v]wekt1 ma> jui/ omgeke]d oorlog alle51 
oorlogsvoorb]eid+ en  oorlogskliek1 hun 
belang5 en hun gemo$]5 s*eidt en hun    
gee/5  v]bl9dt voor hun wez5like1 bij   
/ijg5de kultuur /e$s kla>d]  besefte    
/(felike en gee/elike solid>iteit8 ,ja1 
dn z\ dit wa>lik  e5 grote tijd kunn5   
word56 ,ma> zulk e5 grote tijd ei/ e5   
groot  gesla*t--ei/ edelmo$igheid en    
wij%eid4 ,en is niet oorlog de vij&  van
 deze deugd58 ,laat ons dus onze        
v]wa*t+5 niet te hoog spann54  ,deze    
oorlog zal /ellig niet de laat/e zijn4  
,ma> ev5 /ellig  zal oorlog wijk5 voor  
re*tsgeme5s*ap4 ,dat wa>borgt ons heel  
de  ontwikkel+sges*i$5is van enkel+ en  
m5%eid1 die leidt van  v]snipp]+ en     

/rijd tot organisatie en e5heid04       
,int]nationale  e5heid en organisatie is
 op kom/ 9 het ekonomies lev5 d]        
m5%eid--int]nationale e5heid en         
geme5s*ap /raalt ov] de w]eld  uit het  
rijk van de wet5s*ap 7al v]leidt oorlog 
zelfs hi] tot  enkele p]soonlike        
kle+ee/igh$571 van de kun/ 7al /empelt  
oorlog  wa>d]+ van e5 ,,van ,,gogh1     
,c,,zanne1 ,,hokusai tot vat]l&sv]gess5e
  ,s*w*li*keit5071 van de wijsbege]te1  
van z$elikheid en re*t3  int]nationaal  
en n is de ,objektieve ,gee/4 ,die zal  
de oorlog dod54  ,en het zal ge5 vloek  
zijn1 ma> e5 zeg54        ,dan zal hij  
s*eidsre*t] zijn tuss5 talrijke volk51  
en /]ke natin hoe v] zij ook won5       
t]e*twijz5      en zij zull5 hun zwa>d5 
slaan tot spad5      en hun sp]5 tot    
sikkel51      niet me] zal volk teg5    
volk het zwa>d opheff5      en zij zull5
 de krijg niet me] l]5--      ma> i$]   
zal zitt5 ond] zijn wijn/ok en ond] zijn
 vijgeboom      en niem& me] zal h5     
v]s*rikk504                             

,,mi*a ,,iv3 #c1 #d4    #fg ,groot is   
bijvoorbeeld het antwoord van de        
,belgiese reg]+       en het ,belgiese  
volk op het ultimatum van de ,duitse    
reg]+4 ,want       ,de ,duitse ,wa>heid 
ov] d5 ,oorlog0 heeft gelijk 7bl4 #fg73 
,de ,belg5 z\d5 wijs geh&eld hebb51 als 
zij vrijwillig d5       doorto*t van de 
,duits*e troep5 hadd5 toege/aan4 ,zij   
hadd5       da>m$e de ong]ep!id8 van hun
 gebi$ v]zek]d1 en met de       go$ en  
contant betal5de ,duits*e troep5 ge5    
sle*te zak5       g$aan40 ,heil de      
,belg51 die de dwaa%eid van de pli*t1 al
 ko/       die het l& en het lev51 hebb5
 v]kor5 bov5 de wij%eid van       de    
go$e zak54          ,,inh\d4            
,blz4      ,i4 ,,inleid+4 ,,teg5        
,,/e9metz' ,,me?ode                     
#e     ,,ii4 ,,de ,,oorlogsre*tva>dig+4 
#a4 ,de ,oorlogsnadel54 ,ge/oorde       
illusies                      #ac       
#b4 ,oorlogs onmisb>e kultuurfunktie    
#ah    ,,iii4 ,,de ,,kep]4           #a4
 ,/aties0 ,re*t en dynamiese0 ,oorlog   

#bb           #b4 ,de kollektieve       
selektie                                
#be              ,a4 ,gun/ige           
individuele selektie4 ,groep5/rijd en   
selektiev]bet]+ zond] oorlog            
#bf              ,b4 ,wat oorlogs       
kollektieve selektie v]h9d]t en b$]ft   
#cb                  a4 ,ge5            
groepsuitroei+ me]                      
#cb                  b4                 
,contraselektieve faktor58              
#cc                  c4 ,de             
non-selektieve faktor53 het oorlog/oeval
       #cf                  d4 ,besluit3
 ,oorlog als w]eldg]i*t4 ,des ,pudels   
,k]n  #dd           #c4 ,oorlog als     
h]vorm] en opvo$]                       
#dg           #d4 ,oorlogs alzijdigheid4
 ,/rijd met lle middel58            #di 
#e4 ,oorlog als ,g5otmiddel             
#eh           #f4 ,/aat en volk1        
isolem5t en liefde zond] oorlog         
#ei    ,,iv4  ,,oorlogspatriottisme ,,en
 ,,oorlog%]o,,sme4 ,,e5 ,,grote ,,tijd8 
#gj          ,bij d5 ,uitgev] dezes is  

vroeg] v]s*553                          
,,k5nisle]                              
,,contra                                
,,mat]ie-,,realisme                     
,,bijdrage ,,tot ,,kritiek0 ,,en        
,,kant-,,begrip                         
,,door                             ,,leo
 ,,polak1 ,,jur4 ,,docts4               
,,xvi#dcd blzn41 prijs f#c4ij +41 f#d4ej
 geb4    ,de e]/e p5nevru*t van d5 he]  
,leo ,polak is niet e5 boek1 dat        
gelez51 go$- ( afgekeurd en da>na w$]   
v]get5 zal word54 ,want  het is e5 boek 
van e5 d5k]0444444444444 ,9 di5 dubbel5 
z9 zijn  er ma> we9ige d5k]s044444444   
door zijn enorme belez5heid1 zijn  go$  
begrip en zijn buit5gewoon critis* tal5t
 0 hij in/aat e5  boek te lev]5 van     
groote zelf/&ige wa>de04                
7,uit het art4 van ,pr(4 ,dr4 ,jhr4     
,,van ,,d] ,,wyck 9                ,onze
 ,eeuw1 ,octob] #aiac1 ov] ,het ,boek   
van ,leo ,polak047                      
,,boek- ,,en ,,kun/drukk]ij             
,v_/,h ,,roel(fz5-,h,,bn]  ,,van        

,,sant51                                
,,am/]dam4                              
----------------------------------------
----------------                        
,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3          
,de volg5de correcties zijn 9 de tek/   
aangebra*t3                             
,bron 7,b37 -- ,correctie 7,c37         
,b3 wordt niet voordur5d deze v]h\d+    
,c3 wordt niet voortdur5d deze v]h\d+   
,b3 ge5 oorlogsla*t(f]s1 hoe talrijk    
ook1                ,c3 ge5             
oorlogssla*t(f]s1 hoe talrijk ook1      
,b3 v]foeit1die hem z$elik              
,c3 v]foeit1 die hem z$elik             
,b3 zelfopvo$+ d] m5%eid0#ae ,en wij    
,c3 zelfopvo$+ d] m5%eid04#ae ,en wij   
,b3 aanhang invlo$1 ma*t en e]          
,c3 aanhang1 invlo$1 ma*t en e]         
,b3 oordeel ov] ,rusl&1 ,ph4 d ,kr      
,c3 oordeel ov] ,rusl&1 ,ph4 d4 ,kr4    
,b3 lev5%\d+ en lev5/ijl--al die fijn]  
,c3 lev5%\d+ en lev5s/ijl--al die fijn] 
,b3 gee/e/rijd /rijd5--dat alles komt   
,c3 gee/es/rijd /rijd5--dat alles komt  

,b3 ( veelzijdig0 intellektueeel0 b$rog1
                 ,c3 ( veelzijdig0      
intellektueel0 b$rog1                   
,b3 ,w$]om--wie te bewij/ niets1        
,c3 ,w$]om--wie te veel bewij/1 bewij/  
niets1 (           ,b3 en gee/e/rom+51  
hygi5e1 wet5s*ap                 ,c3 en 
gee/es/rom+51 hygi5e1 wet5s*ap          
,b3 die ge5 kra*tig0 ge5 leb5sw]tes1    
,c3 die ge5 kra*tig01 ge5 leb5sw]tes1   
,b3 ,van deze laat/e moraalregel v]kla>t
                  ,c3 ,van deze laat/e  
moraalregel v]kla>t                     
,b3 zijn1 daat haat en wrok en wraakzu*t
                    ,c3 zijn1 dat haat  
en wrok en wraakzu*t                    
----------------------------------------
----------------