,paliwanag ng ,tagapagsal93 ,ang tek/ong ito ay nasa lumang ,tagalog1 na gumagamit ng titik g na may tilde sa ibabaw 7g71 na makikita halimbawa sa mga salitang ng1 mga1 at ngayn4 ,kung h9di maayos na nakikita ang titik g1 tiyak+ ,,utf-#h ang nakasaad na file encod+ sa iyong text read]4 ,maa>i r+ kailangang palitan ang font na iyong gamit4 ,m9umungkahi ang mga font na ,consolas at ,deja,vu ,sans ,mono4 ,kung h9di sapat ang mga paglutas na ito1 gamit9 na lamang ang ,lat9-#a na b]syon ng e-text na ito4 ,m>am+ pagkakaiba ang mga katawagang g9amit ng may-akda doon sa mga g9agamit sa kasalukuyan sa makabagong bal>ilang ,filip9o4 ,halimbawa ay ang 8pangdiw0 ng may-akda ay tumutukoy sa n\n sa ,+les1 nguni't sa makabagong bal>ila ang p&iwa ay v]b sa ,+les4 ,ang mga bahagi ng tek/o na may mga pahilig na titik 7italic7 ay ip9aloob sa mga salungguhit4 ,ang mga bahag+ may makakapal na titik 7boldface7 ay ip9aloob sa mga simbolong panumbas4 ,,bal>ilang ,,tagalog ,bal>ilang ,tagalog ,,s9ulat ,,ni ,,mam]to ,,pagl9awan ,katulong sa 8,taliba0 at sa ilng phayagng litw sa ,maynil4 ,,unang ,,pagk,,limb,g ,,maynil4--,s4 ,p4 ,limbagang ,magit+ ni ,honorio ,lpez4 ,dang ,anloague1 blg4 #cai4--;,b9undok #aiaj ,arng tunay ng ,kuma?4--,pag-usig9 ang magpalimbg ng wal siyng pah9tulot1 at ipallagy na nakaw ang aklt na walng t&ng lihim ng nagpalimbg4 ,ang aklt na x'y ip9agbibil sa madlng ,aklatan sa ,maynil4 ,nagbibil r9 ng t+ at pakyawan sa bahay ng ,kuma?1 ,santamesa1 blg4 #dfg1 7looban #c7 ,sampalok1 ,maynil1 ,k4 ,p4 ,,sa ,,katagalugan ,ikw1 masayng bayan ng mga ,,taga-,,ilog1 mag&ng lah ng mga ,,bayani1 bayan at lahng s9ilangan ng mga dakilng ,lakang-,dula at ,balagts1 ng magigitng na ,rizal at ,bonifacio1 bayan at lahng may isng wikng s>ili at katutub1 matams at mayaman1 wikng p9akammahl at s9salit ng angawangaw na pilip9o ng isng lahng may s>il+ puri1 dangl at kabihasnn1 ng wikng p9pangarap ko't 9asahan na1 siyng magigng ,,wik ,,ng ,,sangkapilip9uhan sa maligayang araw ng ,bukas2 ikw ng1 bayan ng mga ,taga-,ilog at lah ng mga ,bayani1 ang siyng tangng p9aghh&ugn nitng munt at abng aklt na x1 nang paghah&g na magiliw sa dibdb1 malugd sa pus at tas sa klulw4 ,mam]to ,pagl9awan ,sampalok1 ,maynil1 ,disiembre1 #aiaj4 ,,paunaw ,sapl nang lumunsd s9 ,magallanes sa mga kawiliwil+ baybay9 ng lupng ,seb1 dil kay'y nang ituntng ang kanyng mga pa sa ,kapulng ,pilip9as na sa kanyng k>iktn ay nagkpalad tuly tawag+ ,muty ng ,silangan1 sapl nang kanyng mtukls ang lupng x1 na may s>il+ kabihasnn1 may s>il+ pammahal1 may s>il+ pananmpalataya1 wik1 ugal1 tugtug91 pananamt1 atbp41 at hanggng sa mga s&alng x na1 ang bayang ,amrika1 ang bayang mbituwn at msalap ay siyng naghhawak ng at+ buhay at kapal>an1 ng at+ klulw at pag-isip1 ng at+ g9hawa at kalayan1 dito sa mga dakilng s&alng x na nagsusumikap tayo ng bung laks at kumikilos ng bung sigl sa ikapagttam at ikapagwwag ng at+ ,,ban,l ,,na ,,layon1 hangg ngayn1 muulit ko1 ay walng nag-akal nangahs yum> 7ipagpatawad sa ak9 ang pagttapt7 ng isng wags na ,bal>ilng ,tagalog upng mapagbatayn sa tumpk na pagsasalit at matuwd na pagsulat sa mayamang wik ni ,balagts4 ,lumilipas ang mga s&al1 dum>an ang mga araw1 mga araw at s&alng h9d na magbbalk na1 wal tayong maanag-ag sa kasaysayan ng at+ wik liban sa mallab maddilm na talat4 ,h9d ko it9takuwl ang kasalukuyang pagsulong ng wikng s>ili1 h9d ko p9awwalng kabuluhn ang masiglng pagsusumikap ng at+ mga mnunult at mnanagalg sa pagppad+l at pagpaplaganap ng at+ klulw1 bagks p9akappuri ko at pakappurih9 ang kanilng mga pagppagl at pagpapakpuyat4 ,ngun't guntn nat+ sum&al1 ng isng pagggunitng matas at malalim kung paano ang ngay'y nangyay>i sa at+ wik4 ,nrit na tayo sa kapanhunan ng ,siglo ,,xx at hanggng sa mga s&alng x ay wal pa tayong mga s>il+ aklt na sukat pagkkilanln ng at+ mayamang salit at matuwd na pagsulat4 ,kah't manaw>ng sa h9h>p ay mag-ibayo tayo ng sigl at huwg tumugot kailan man hanggng h9d mpatampk sa dakilng luklukan ang wik ni ,lakang-,dula6 ,is sa mahhalagng slirann na ngay'y k>apatdapat pag-kulan ng at+ pagkukur ay ang nuukol sa slirann ng wik4 ,xng slirann ng wik ay makabuluhn at dakil1 pagk't siyng diw klulw ng ,bayan4 ,h9d kil sa at9 na1 ang may hawak ngayn ng ,pmahaln sa ,pilip9as ay ang bayan ni ,wa%+ton1 at h9d r9 nlil+id na1 ang kanyng s9salit'y ang wik ni ,%akspe>e4 ,ang wikng g9gamit p9ag-aralan sa ,pilip9as gaya r9 namn ng ibng bayang mahih9 ay ang wik ng sumsakp at h9d ng s9sakp1 gayng ang matuwd sana at siyng dapat sundn ay gamit9 at pag-ralan ang wik ng s9sakp at h9d ng sumsakp4 ,dahiln dito1 kung kay ang wikng +ls ay siyng sa ngay'y it9utur sa mga paralng bayan1 sa mga batng siyng sa k9bukasa'y mangagsisilalak1 at sanh sa ganitng pagtutur at pagpaplaganap ay p9agllaann na tuly ng isng npakalakng gugol4 ,aln mang ,pmahaln ay may s>il+ laks sa kanyng mga akal1 at dahiln dito kung kay ang paglaganap sa isipng pilip9o ng nturang salit ay h9d na dapat taw>an4 ,ang ganitng mga pangyay>i1 mga pangyay>+ p> sa ati'y mahalag1 ay siyng lag nang pumpukaw sa matahimik na pagpaph+aly ng ak+ gunit1 siyng tuw na'y lumilikh sa ak+ gungun ng mga panukal at mga p>ang ikabbuhay1 ikadidilg at ikallaganap ngayn at kailan man ng matams at mayamang wik ni ,risl4 ,x ang sa aki'y nag-udyk1 x ang nagpasulk sa malamg na tubig ng ak+ pus at iyn ang pumukaw sa mapayapng pagkakgulayly ng ak+ pag-isip1 at dahiln dito'y siy ang ak+ kalasag sa pakikipgtunggal1 siy ang ak+ baluti sa pangngahs ko ng pagy> nitng ,,bal>ilang ,,tagalog na dapat panundn sa pagsulat at pagsasalit ng s>il+ wik4 ,h9d lamang ang matul+ paglaganap ng wikng +ls ang nagbunsd sa ak9 sa pagy> ng aklt na x4 ,mayron pa3 ang pagkakibibng ayos ng panunulat na ngay'y g9agaw ng at+ mga mnunult at mnanagalg1 pagkakibibng ang is't is'y nagkaklabglabg at ang baw't is'y may kankaniyng tuntun+ s9sund sa s>ili na siyng sanh ng malimit na kamaln1 ngun't kamalng h9d mipalagy na ganit dahil sa kasalatn ng mga ptak>ng dapat taluntunn4 ,sa pagnanas ko ngng map>am ang ganitng mga ulap na nakattab+ sa man+nng na liwanag ng at+ panunulat1 ay p9ag9utan ko ngng sulat9 ang aklt na x na siyng magigng ilaw at tungkd sa pagtahak sa l&as+ madilm at maduls ng at+ pagsulat4 ,sa ganng pagkukur ko1 ang isng malakng balakd na nakapp9sal sa pagksulong at paglaganap ng at+ wik ay ang kasalatn ng isng ,bal>il ,gramtikng sukat alituntunn ng mga nangagssisulat4 ,ang pagkaksalungatan sa pagsulat ay nabbatay sa pagkakbukdbukd ng mga mnunult at mnanagalg4 ,sa kasalukuyan1 ang mga x'y nabbahagi sa dalawng malakng pangkt3 is'y ang t9tawag na makalum at p9ammagatng makabago ang ikalaw4 ,ang mga makalum'y sumsund sa mga tuntun+ lum dati ng pagsulat na siyng sa ganng pagkukur nil ay tumpk2 at ang mga makabago'y sumsund namn sa mga ptak>ng bagong likh ng pag-isip bagong p>an ng pagsulat ng at+ wik4 ,ang pagtutunggalng x ay lubhng mahigpt3 is't is'y may s>il+ ayos p>ang p9annangnn sa pagy> ng gayng hugis any at sa pagsund sa gay't ganitng pagsulat4 ,ak1 palibhas'y nmulat sa mga hulng kapanhunang x1 maibign sa mga bagong likhn ng pag-isip at sapagk't 9akal kong tumpk ang mga tuntun+ s9sund ng mga makabago1 kay't ang npita kong sundn ay ang mga kap>aanng ntukls at s9sund ngayn ng at+ m>am+ mnunult at mnanagalg sa likd ng isng matas at mahabng pagsusur na ak+ g9aw ukol sa bagay na x4 ,is pa r9 sa lalng makkabuluhng bagay na sa aki'y umakit na sulat9 ng ang aklt na x ay ang pagdami ng mga phayagn1 ang pagdags ng mga nobela at ang pagssimul sa paglabs ng mga aklt na nuukol sa k>unungan na1 p>ap>ang nasusulat sa ,wikng ,tagalog4 ,ang laht ng x ay nagll>awan ng mann+z na sul upng tumanglw at magbigy liwanag sa mga gunitng dahp1 sa mga gunitng h9d nakmasd ng man+nng na liwanag ng k>unungan dahil sa kkapusn ng pisng sukat makabt sa matayog na luklukan ng pag-aral4 ,ngun't k9akailangan namn na1 ang mga phayagng iyn1 mga nobela at mga aklt k>unungan ay magkais sa matwd na l&as9 ng pagsulat1 at upng maganp x'y kailangang msalig sa mga tuntun+ nilagd sa ,bal>il ,gramtik upng ang pagbbalit1 pagssalaysy pagpapaliwanag ay mpawa/ mpatumpk4 ,sum&alng pagbalikn sa at+ mga gunit yang tumutukoy sa mahalag at mdakilng slirann ng isng wik4 ,sa ,el ,filibu/]ismo ni ,rizal1 xng bantg na aklt sa ,europa ma't ,amrika ay nagsad ng isng mahalag at dakilng aral1 na3 ,,ang ,,wik ,,ay ,,siy,,ng ,,pag-,,isip ,k,,luluw ,,ng ,,bayan4 ,dito'y mpipig nat9 ang isng masagan at makabuluhng kats1 isng mas>p at mal9amnm na lasa na dapat sundn1 pagyaman9 at ipagtanggl4 ,t9utukoy ko ang ,wikng ,tagalog1 ang wikng mahl sa at+ mga pus1 hiys ng at+ lah1 sagisag ng at+ ugal at l>awan ng at+ kabihasnn1 na1 sang-ayon sa pants na aral ng at+ ,bayani ng ,kalayan ay k9akailangang mahaln1 pagyaman9 at ipagtanggl sa mga nangag-akalng um9s ng kanyng h9+1 sa mga nangagnnasng sumugp ng kanyng kasiglahn at sa mga nangagnnais na pumaty sa kanyng dakilng diw at sa kanyng man+nng na ur4 ,at9 ngng mahaln1 pagyaman9 at ipagtanggl ang katutubng wik na g9amit n9 ,lakang-,dula1 ,pilapil1 ,balagts1 ,rizal1 ,mab9i1 ,pl>idel1 atbp4 at ng wikng ngay'y g9gamit ng bung ,katagalugan magng sa pag-ibig1 sa pananmpalataya1 sa pag-awit1 sa pakikpanaym1 sa pagppulong1 sa pakikpagl>1 sa pagtulog1 sa paglliwalw1 at sa laht na ng mga kilos ng katawn1 galw ng bisig1 mi? ng pus1 pangarap ng diw1 adhik ng damdam91 udyk ng kalooban1 tibk ng dibdb1 likh ng pag-isip at ib't ib pa1 sukdng ang magiliw na pagmmahl at masiglng pagtatanggl na x ay pagk>amayan ng m>am+ paghihirap1 pagkagugulan ng at+ mga bisig at pagkh&ugn ng at+ mga buhay1 huwg lamang makapanag ang mga nangag-akalng um9s pumaty sa kluluw at buhay ng isng wikng g9gamit ng angawangaw na tao at ng isng lahng may s>il+ dangl at may s>il+ kabihasnn4 ,bayng ang isng wik ng bayan ay mpasailalim ng isng kapuw wik1 bayng ang wikng ya'y malansg at magkadurogdurog1 itakwl sa gunit't alaala1 ay katumbs ng pagpapabay na yurakan ang kanyng watawat1 na sakmaln ang kanyng buhay1 na durug9 ang kanyng kluluw1 na lansagn ang kanyng lah4 ,wal nang katotohanang gaya nit1 palibhas ang wik ay an9o ng ugal ng isng bayan1 l>awan ng kanyng mga kilos at hilig1 sagisag ng kanyng angkn1 banag ng kanyng kabihasnn at baks ng isng matas na pag-ibig at pagmmahl sa bayang k9gisnn4 ,s9o mang nagmmahl sa isng wik ay nagmmahl d9 sa kanyng bayan at sa kanyng lah4 ,s9o mang tumtakuwl sa wikng s>ili ay tumtakuwl d9 sa bayang k9gisnn at sa lahng nagbibigy ng kanyng dangl at kabuhayan4 ,ilng pagkukurng mahhalag ang ak9 namng tutukuy9 ngayn ukol sa mga wik sa ,pilip9as at ang khalagahng tagly ng ,wikng ,tagalog4 ,tatlng wik lamang ang p9akmalaganap sa kasalukuyan3 is'y ang bisay1 na s9salit sa dakong ,timog ng ,kapuln1 tagalog ang ikalaw na s9salit sa gitn at ibab ng ,lusng at ilokano ang ikatl na s9salit namn sa dakong ,hilag ng ,pilip9as4 ,kung issalig sa dami ng mga tong gumgamit1 ang wikng bisay'y siyng pangulo sa laht1 sang-ayon sa talng nbasa ko4 ,ngun1 kung ur9 sa kag&ahan ng is't is1 sa katamisn1 sa kayamanan1 sa k>amihan ng mga phayagn1 sa kasaganan ng mga aklt at mga dul1 ang ,wikng ,tagalog ay siyng pangulo at siyng may matas na ur sa laht1 lalng lal na kung isasgunit ang masisiglng kilos sa hulng kapanhunang x na walng tigil ng pagppalimbg ng mga aklt1 ng pagppalabs ng mga phayagn at ng pagppatanghl ng mga dul4 ,al9sunod sa mga pangyay>+ x1 ay labis ang ak+ pag-asa na1 ang araw ay drat+ na mtutupd ang ak+ pangarap na1 ang wik sa hah>apn ng ,kapilip9uhan ay ang wik ng mga ,taga-,ilog1 ang wikng matams ng mga ,lakang-,dula1 ng mga ,balagts1 ng mga ,risl1 ng mga ,mab9i1 atbp4 ,bbanggitn ko rito ang mga aklt na ak+ p9agsalign sa pagnanas kong makay> ng isng ,gramtikng bu at wags na wags na tagalog4 ,s9anggunn ko ang ,diccion>io ni ,san ,luc>1 p9ag-aralan ko ang mga ,gramtica ,hispano-,tagala n9 ,fr4 ,m+uella at ,campomanes1 s9ur ko ang mahhalagng la?al ni ,rizal ukol sa bagong pagsulat ng tagalog na npala?al sa ,la ,solid>idad1 nilitis ko ang makkabuluhng la?al ni ,g4 ,eusebio ,daluz1 inisis ko ang mahhalag r+ la?al ng katotong ,s(ronio ,g4 ,cald]n1 at matas kong s9ur at p9ag-aralan ang ib't ibng pagkukur at s>s>ng palagy ng mga litw na mnunult at mnanagalg1 gayn ang mga aklt sa s>il+ wik na akd ng at+ magigitng na kababayan4 ,baw't salit1 baw't palagy at baw't tuntun+ s9ip ko h9alw kay sa mga nturang aklt at la?al ay malabis kong p9assalamatan sa baw't is at sa laht4 ,ngay'y magssalaysy ak ng ilng halw na pagkukur ukol sa aklt na x4 ,xng ,,bal>ilang ,,tagalog ay may apat na pangulong bahagi3 ,pagbigks 7 ,prosodia72 ,pagkilala 7 ,analoga72 ,paglalakip 7 ,s9taxis7 at ,pagsulat 7 ,ortografa74 ,h9d ko na isisahn ang baw't bahagi upng ipaliwanag ang khalagahn ng is't is1 sapagk't x'y h9d ntutungkl sa ak9 kund sa mga babasa at mag-aral4 ,tangng bbanggitn ko rito ay ang nuukol sa pagkaksalaysy4 ,p9agpumilitan ko1 hangg't maar1 na ang baw't tuntun9 ay mihany na maliwanag1 ang mga salit'y magng wags na tagalog at mlagyn ng mabbabaw at mahhalagng halimbaw na angkp na angkp sa mga panuto 7 regla7 upng mawatasang maigi ng babasa at madalng mtutuhan ng bayan4 ,pagktapos milahd ang mga ab kong pagkukur1 pagktapos misulit ang mga tibk ng ak+ s>il+ damdam9 ay wal akng msasabi at mipagtatapt kund ak'y tao4 ,s9abi ko ang ganit1 upng ipakilala na ang tao'y nagkkamal1 at sapagk't ak'y ganit ay h9d malayng magkmal r9 sa ak+ mga g9aw4 ,9asahan ko1 ngayn pa1 na ak'y magk>on ng mga mal sa pagy> ng aklt na x1 gaya r9 namn ng pag-asang mbubuld sa hukay ang isng tong lumlakad sa pok na ganit sa mga gabng kadilimn4 ,dahil sa panniwalng x ay malugd kong t9tawagan ang mga mnunult at mnanagalg at ang madlng mahilign sa s>il+ wik na mangy>+ pans9n ang ak+ mga kamaln na kanilng mpupun sa aklt na x4 ,s9o mang pumansn ng ak+ mga mal1 s9o man ang magpalagy magmungkah kay na ang gay't ganitng tuntun9 ay h9d tumpk1 s9o man ang magdagdg ng an mang palagy an mang paghahak1 kailan ma't ang mga x'y nuukol sa ikawwa/ ng mga tuntun9 at ikassulong ng at+ wik ay malabis kong passalamatan1 ng isng passalamat na tas sa pus4 ,sa ganitng kap>aan'y nanniwal akng ll9is hhusay ang mga ptak>ng s9sund sa at+ pagsasalit at pagsulat1 at sa hah>ap'y magkakron tayo ng isng wags1 bu at tumpk na ,bal>ilng ,tagalog na siyng haligi ng at+ pagsulat at ng at+ wik4 ,sa waks ay tanggapn n9y1 mga kababayang mahhilign sa ,wikng ,tagalog1 ang isng muntng aklt na x na nilikh ng paht kong isip at ng munt kong laks sa likd ng masiglng pagsusumikap1 ng masaganng pagl at m>am+ pagtitiyag sa s>il+ katawn1 udyk lamang na magk>on tayo ng isng aklt na mapagbbatayn sa at+ pagsasalit at sa at+ pagsulat4 ,ang pus ko'y mallunod sa katuwan kung ang pagkaklabs ng aklt na x ay maktulong sa pagppadilg at pagpaplaganap ng at+ wik4 ,ang damdam9 ko'y mabbusg sa galk kung ang aklt na x'y pag-ralan nat91 upng mipakilala m9san pa ang at+ wags na pag-ibig at magiliw na pagmmahl sa s>il+ ar1 sa s>il+ diw at sa s>il+ kluluw ng at+ 9ibig na bayan4 ,at khulhuliha'y isng matas na dalang91 dalang+ nagbuhat sa pus1 na1 maano nawng sa h9h>p ay magng wik ng ,sangkapilip9uhan ang wikng matams ng mga ,taga-,ilog1 ang wikng mayaman ng mga ,lakang-,dula1 ng mga ,balagts1 ng mga ,risl1 ng mga ,mab9i1 at ib pa6 ,mam]to ,pagl9awan4 ,,tuntun9 ,,kabanata ,,tudl,,ng ,paunaw #g ,simul #ag ,,unang ,,bahagi ,pagbigks ,prosodia ,i4--,ang ,pagbigks at ang kaniyng saklw #ai ,,ii4--,abakadng tagalog #bj ,,iii4--,pagbigks ng mga t+ig 7 vocal7 #ba ,,iv4--,pagbigks ng mga pangt9ig 7 consonante7 #bc ,v4--,tungkl sa mga pantg 7 slaba7 #bf ,,vi4--,h+gl sa mga diptongo #bg ,,vii4--,sa mga pangungusap salit #bi ,,viii4--,ukol sa din 7 ac5to prosdico7 #cj ,,ix4--,tungkl sa paglilihim 7 s9alefa7 #ce ,x4--,h+gl sa mga pang-anib 7 ligazn7 #cf ,,ikalaw,,ng ,,bahagi ,pagkilala ,analoga ,i4--,ang ,pagkilala at ang kaniyng saklw #ci ,,ii4--,salitng ,pang-akby 7 ,artculo7 #dc ,pang-akby sa mga ngalan ng tao #dd ,pang-akby sa mga ngalan ng bagay #dg ,,iii4--,salitng ,pangdiw 7 ,su/antivo7 #ej ,ukol sa ilng bahagi ng pangdiw #ec ,pangdiwng pangwatas 7 v]bal7 #ef ,pangdiwng malimit 7 frecu5tativo7 #eg ,pangdiwng k>amihan 7 colectivo7 #eh ,,iv4--,salitng ,pangtur+ 7 ,adjetivo7 #ei ,ukol sa bilang na dalaw m>ami #fc ,sa mga salitng pangtulad 7 comp>ativo7 #fe ,sa mga salitng pangtas 7 sup]lativo7 #fh ,sa mga salitng panglak 7 aum5tativo7 #fi ,sa mga salitng panglit 7 dim9utivo7 #gj ,sa ib pang bahagi ng salitng pangtur+ #ga ,v4--,salitng ,pangtay 7 ,pronombre7 #gb ,pangtay sa ngalan ng tao 7 p]sonal7 #gc ,pangtay sa pagtutur 7 demo/rativo7 #gi ,pangtay sa pag-ar 7 posesivo7 #ha ,pangtay sa pagtatanng 7 int]rogativo7 #hc ,pangtay sa pagbabalak 7 indet]m9ado7 #he ,sa mga anyng is9sama sa mga pangtay #he ,,vi4--,salitng ,pangwatas 7 ,v]bo7 #hf ,sa mga pangulong bahagi ng mga any #hi ,,vii4--,ukol sa pagbabayby 7 conjugacin7 #ic ,sa mga ayos ng pangwatas #ic ,sa mga panahn ng pangwatas #id ,sa mga bilang at sa mga katawn #ig ,,viii4--,ang pangbalak na anyng 8um0 #ih ,mga tuntun9 sa pagbabayby #ii ,kgamitn ng anyng 8um0 #ajc ,,ix4--,ang pangbalak na anyng 8mag0 #ajf ,mga panuto sa pagbabayby #ajf ,kgamitn ng anyng 8mag0 #ajh ,x4--,ang pangtiyk na anyng 890 #aac ,hugis ng 890 at ang kanyng mga tuntun9 sa pagbabayby #aae ,kgamitn ng anyng 890 #aai ,,xi4--,ang pangtiyk na anyng 8i0 #abd ,mga ptak>n sa pagbabayby #abd ,kgamitn ng anyng 8i0 #abg ,,xii4--,ang pangtiyk na anyng 8an0 #abi ,mga panuto sa pagbabayby #aca ,kgamitn ng anyng 8an0 #acc ,,xiii4--,pangtiyk ng anyng 8um0 #ace ,,xiv4--,pangtiyk ng anyng 8mag0 #acg ,,xv4--,ang pangbalak na anyng 8mang0 #adc ,mga tuntun9 sa pagbabayby #add ,pangtiyk ng anyng 8mang0 #ade ,kgamitn nitng anyng 8mang0 #adh ,,xvi4--,ang pangbalak na anyng 8ma0 #aea ,mga ptak>n sa pagbabayby #aea ,pangtiyk ng anyng 8ma0 #aeb ,kgamitn nitng anyng 8ma0 #aed ,,xvii4--,pagbabayby sa mga anyng pangbalak #aef ,huw>an ng unang pagbabayby #aeg ,huw>an ng ikalawng pagbabayby #afb ,huw>an ng ikatlng pagbabayby #afd ,huw>an ng ikapat na pagbabayby #aff ,,xviii4--,pagbabayby sa mga anyng pangtiyk #afh ,huw>an sa unang pangtiyk ng 8um0 #afi ,huw>an sa ikalawng pangtiyk ng 8um0 #aga ,huw>an sa ikatlng pangtiyk ng 8um0 #agc ,huw>an sa unang pangtiyk ng 8mag0 #age ,huw>an sa ikalawng pangtiyk ng 8mag0 #agg ,huw>an sa ikatlng pangtiyk ng 8mag0 #agi ,huw>an sa unang pangtiyk ng 8mang0 #aha ,huw>an sa ikalawng pangtiyk ng 8mang0 #ahc ,huw>an sa ikatlng pangtiyk ng 8mang0 #ahe ,huw>an sa unang pangtiyk ng 8ma0 #ahg ,huw>an sa ikalawng pangtiyk ng 8ma0 #ahi ,,xix4--,sa mga pangtulong na any ng pangwatas #aia ,,xx4--,ukol sa anyng 8mak0 #aic ,ang kanyng pangtiyk #aie ,kgamitn ng nturang any #aig ,,xxi4--,h+gl sa anyng 8magpa0 #bjj ,ang kanyng pangtiyk #bja ,kgamitn ng nsab+ any #bjc ,,xxii4--,tungkl sa anyng 8pa0 #bjf ,ang kanyng pangtiyk #bjg ,kgamitn ng anyng nbanggt #bji ,,xxiii4--,ukol sa anyng 8magpaka0 #baa ,ang kanyng pangtiyk #bab ,kgamitn ng nturang any #bae ,,xxiv4--,h+gl sa anyng 8mak0 #bag ,ang kanyng pangtiyk #bah ,kgamitn ng nsab+ any #bai ,,xxv4--,tungkl sa anyng 8magk0 #bba ,ang kanyng pangtiyk #bbb ,kgamitn ng anyng nbanggt #bbc ,,xxvi4--,ukol sa anyng 8magng0 #bbd ,,xxvii4--,h+gl sa anyng 8mags0 #bbg ,,xxviii4--,tungkl sa anyng 8magpat0 #bbi ,,xxix4--,ukol sa anyng 8mangh0 #bca ,,xxx4--,h+gl sa anyng 8magkng0 #bcd ,,xxxi4--,tungkl sa anyng 8magsa0 #bcf ,,xxxii4--,salitng ,pangbago 7 ,adv]bio7 #bch ,sa ib't ibng bahagi ng pangbago #bdj ,,xxxiii4--,salitng ,pang-ukol 7 ,preposicin7 #bdb ,,xxxiv4--,salitng ,pangbigks 7 ,conjuncin7 #bde ,pangbigks sa pag-is #bde ,pangbigks sa paghihiwaly #bdh ,pangbigks sa pagsubal #bdi ,ukol sa ibng pangbigks #bej ,,xxxv4--,salitng ,pangdamdm 7 ,int]jeccin7 #beb ,,xxxvi4--,ukol sa ,pagbabawas 7 ,sncopa7 #bed ,,xxxvii4--,h+gl sa ,pangdulo 7 ,des95cia7 #bef ,,ikatl,,ng ,,bahagi ,paglalakip ,s9taxis ,i4--,ang ,paglalakip at ang kaniyng saklw #beh ,,ii4--,ukol sa pagkakaayon 7 concordancia7 #bei ,,iii4--,h+gl sa paghah> 7 rgim57 #bfa ,,iv4--,tungkl sa pagbubu 7 con/ruccin7 #bff ,v4--,ukol sa mga kaisipn 7 oracin7 #bfi ,,vi4--,sa mga kaisipng dalisay 7 simple7 #bgb ,,vii4--,sa mga kaisipng mayhal 7 compue/a7 #bgd ,,viii4--,paglalakip na likh 7 ,s9taxis figurada7 #bge ,,ix4--,mga kamaln ng salit 7 vicios de diccin7 #bgh ,,ikaapat ,,na ,,bahagi ,pagsulat ,ortografa ,i4--,ang ,pagsulat at ang kanyng saklw #bhb ,,ii4--,h+gl sa malalakng titik #bhc ,,iii4--,paggamit ng ilng titik ayon sa kanyng tung #bhe ,h+gl sa ,e at ,i #bhe ,h+gl sa ,o at ,u #bhf ,h+gl sa ,b at ,p #bhh ,h+gl sa ,k at ,g #bhi ,h+gl sa ,d at ,t #bia ,h+gl sa ,i at ,y #bib ,h+gl sa ,u at ,w #bic ,,iv4--,tungkl sa kudlt 7 ac5to ortogrfico7 #bid ,v4--,mga tuntun9 sa pagkukudlt #bie ,,vi4--,sa mga pangulong t& ng pagsulat #cja ,ang pangtigil 7 coma7 #cjb ,ang tuldk at pangtigil 7 punto y coma7 #cjc ,ang dalawng tuldk 7 dos puntos7 #cje ,ang tuldk 7 punto f9al7 #cjf ,ang pangsugpng tuldk 7 puntos susp5sivos7 #cjf ,ang pangtanng 7 int]rogacin7 #cjg ,ang pangtak 7 admiracin7 #cjh ,,vii4--,sa mga pangtulong na t& ng pagsulat #cji ,,viii4--,ang panghat at ang p>an ng pagkakabahbahagi ng mga pantg #caa ,,ix4--,ukol sa pagsulat ng ilng salit #cac ,x4--,tungkl sa mga salitng hirm #cag ,,xi4--,kung paano ang pagpapalt sa ,wikng ,tagalog ng mga titik na wal sa kany #cai ,ukol sa c #cbj ,h+gl sa * #cbj ,tungkl sa f #cbj ,ukol sa j #cba ,h+gl sa ll #cba ,tungkl sa #cba ,ukol sa q #cba ,h+gl sa rr #cba ,tungkl sa v #cbb ,ukol sa x #cbb ,h+gl sa z #cbb ,,xii4--,mga salitng dagl na malimit gamit9 sa ,wikng ,tagalog #cbb ,bal>ilang ,tagalog4 ,simul4 ,,gur4 ,an ang t9tawag na wik salit8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na wik salit1 ang kabuan ng mga pangungusap at ang mga p>an ng pagsasalit sa baw't bayan bans4 ,g4 ,kung gayn1 an ang t9tawag na ,wikng ,tagalog8 ,n4 ,t9tawag na ,wikng ,tagalog#a ang wikng g9gamit ng ,katagalugan kay'y ng mga tong tub sa gitn at ibab ng ,lusng#b4 ,g4 ,an ang ,bal>il 7 ,gramtica7 ng isng wik8 ,n4 ,bal>il 7 ,gramtica7 ng isng wik ay ang katpunan ng mga panuto 7 arte7 h+gl sa mahusay niyng pagsasalit at ng tumpk na pagsulat4 ,g4 ,kung gayn1 an ang ,bal>ilng ,tagalog8 ,n4 ,bal>ilng ,tagalog ay ang tumpk na pagsasalit at tugmng pagsulat sa wikng tagalog4 ,g4 ,sa iln nabbahagi ang ,bal>il8 ,n4 ,sa apat3 ,pagkilala 7 ,analoga71 ,paglalakip 7 ,s9taxis71 ,pagbigks 7 ,prosodia7 at ,pagsulat 7 ,ortografa74 ,g4 ,an ang t9tawag na ,pagkilala 7 ,analoga78 ,n4 ,ang panig ng ,bal>il na nagtutur at nagpapakilala ng khalagahn at tungkul9 ng mga pangungusap4 ,g4 ,an ang ,paglalakip 7 ,s9taxis78 ,n4 ,ang bahagi ng ,bal>il na nagtutur ng mga kap>aann ukol sa pagbubu paglalakiplakip ng mga salit4 ,g4 ,an namn ang ,pagbigks 7 ,prosodia78 ,n4 ,ang panig ng ,bal>il na nagtutur ng mga p>an h+gl sa tuwd na pagbigks4 ,g4 ,at ang ,pagsulat 7 ,ortografa78 ,n4 ,ang bahagi ng ,bal>il na nagtutur ng angkp na paggamit sa mga titik at ib pang mga t& na gamit sa pagsulat4 ,,talabab,,an #a ,h9d ko pa mitawag sa matams at mayamang wik nat9 ang pamagt na ,,wik,,ng ,,pilip9o na siy ko sanang nais1 sapagk't kung tunay mang ang wikng x ni ,balagts ay siyng k9agigiliwan ng m>am+ pilip9o1 malaganap at may matas na ur kay sa ib1 ay tunay r9 namng hangg ngayn ay lubhng m>ami pa r9 ang d gumgamit sa kany1 lalng lal na ng mga tag ,bisay1 ,iloko1 ,m9danw1 ,kapangpangan1 ,panggas9n1 at ib pa4 ,at sak na nat9 iangkp ang nturang pamagt1 sakalng ang p9apanukalang paglalakiplakip ng ib't ibng wik na ngay'y g9gamit sa ,pilip9as ay maganp sa ibng araw4 #b ,ang mga bayang nagsasalit ng wags na ,wikng ,tagalog ay ,bagong ,esiha1 ,bulakn1 ,risl1 ,bataan1 ,maynil1 ,kabite1 ,laguna1 ,tayabas1 ,batangan at ,m9doro4 ,may mangilnngiln d+ nangungusap sa bayang ,sambales1 ,t>lk1 at ib pang kanugng nitng ,lusng4 ,,unang ,,bahagi ,pagbigks ,prosodia#c ,i ,,kabanata ,ang ,pagbigks at ang kaniyng saklw ,,gur4 ,an ang ktuturn ng ,pagbigks 7 ,prosodia78 ,,nag-,,a>al4 ,ang ,pagbigks ay isng bahagi ng ,bal>il na nagtatatg ng mga panuto sa ikatutuwd ng pagbibigks 7 pronunciacin7 at pagdidin 7 ac5tuacin7 ng mga titik 7 letra71 pantg 7 slaba71 pangungusap at kaisipn4 ,g4 ,an ang t9tawag na t9ig 7 voz78 ,n4 ,t9tawag na t9ig ang tung na nillikh ng hang+ it9apon ng bag pagklabs sa gulunggulungn4 ,g4 ,an ang p9ammagatng titik8 ,n4 ,ang muntng bahagi ng t9ig pag b9igks ang isng tung na maikl at mal9aw4 ,,talabab,,an #c ,m9rapat kong iun ang bahag+ x ng ,,bal>ila1 sapagk't lubhng kailangang mabatd muna nat9 ang nuukol sa ,abakad1 bago tayo tumungo sa pagkilala ng halag at tungkul9 ng mga pangungusap1 sa paglalakiplakip nit1 at pagktapos ang nahih+gl namn sa tumpk na pagsulat4 ,,ii ,,kabanata ,abakadng tagalog#d ,,gur4 ,an ang t9tawag na abakadng tagalog8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na abakadng tagalog ang kabuan ng mga titik na g9gamit sa s>il+ wik4 ,g4 ,ilng titik mayron ang at+ abakad8 ,n4 ,may dalawangp lamang laht1 at xng mga sumsund3 a1 b1 k1 d1 e1 g1 g1 h1 i1 l1 m1 n1 o1 p1 r1 s1 t1 u1 w1 y4 ,g4 ,paano kung bigkasn ang baw't is8 ,n4 ,ang pagbigks ng baw't is ay ganit3 a1 ba1 ka1 da1 e1 ga1 nga1 ha1 i1 la1 ma1 na1 o1 pa1 ra1 sa1 ta1 u1 wa1 ya4 ,g4 ,ang mga titik1 sa an nabbahagi8 ,n4 ,nabbahagi ang mga titik sa t9tawag na t+ig 7 vocal7 at pangt9ig 7 consonante74 ,g4 ,an ang t9tawag na t+ig 7 vocal78 ,n4 ,t9tawag na t+ig 7 vocal7 ang titik na maarng bigkasn sa kaniyng s>ili lamang at bumubu ng isng pantg 7 slaba74 ,g4 ,may iln ang t+ig sa tagalog8 ,n4 ,lim3 a1 e1 i1 o1 u4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na pangt9ig8 ,n4 ,t9tawag namng pangt9ig ang titik na d mibibigks sa kanyng s>ili1 at x'y nangngailangan ng tulong ng isng t+ig 7 vocal74 ,g4 ,may iln namn ang pangt9ig sa at+ wik8 ,n4 ,lab+lim3 b1 k1 d1 g1 g1 h1 l1 m1 n1 p1 r1 s1 t1 w1 y4 ,,talabab,,an #d ,p9amagatng abakad sa tagalog ang t9tawag na alfabeto abec$>io sa ka/il1 sang-ayon sa kapasiyahn ng 8,samahn ng mga ,mnanagalg10 sapagk't ang p9anggal+an at p9agbatayn ng t9urang salit ay ang apat na pangunang titik sa tagalog na a1 b1 k1 d1 na kung bibigkasn ay a1 ba1 ka1 d4 ,,iii ,,kabanata ,pagbigks ng mga t+ig 7 vocal7 ,,gur4 ,paano ang pagbigks ng a sa wikng tagalog8 ,,nag-,,a>al4 ,ang pagbigks ng a sa at+ wik ay kawangkng kawangk ng pagbigks sa wikng ka/il1 liban lamang kung nagtatagly ng mga kudlt na m>in 7 agudo7 at banayad 7 grave71 palibhas ang tung ng mga kudlt na x'y lubhng kaib sa tung ng kudlt ng salitng ka/il4 ,g4 ,paano namn ang pagbigks sa e8 ,n4 ,ang pagbigks sa e ay katulad d9 ng sa ka/il1 liban kung may tagly na kudlt p>is nang s9abi sa a4 ,g4 ,ang i1 paano namn ang pagbigks8 ,n4 ,ang i1 sa una at kalagitnan ng pangungusap ay walng iniwan sa ka/il4 ,kung nasa sa hulng pantg 7 slaba7 ang tung ay bumubuks ng kaunt1 at may bahagyng pagkakahawig sa mga salitng +ls na sorry1 c>ry1 atbp41 na ang t9urang tung ay isng pagdudub ng e at i4#e ,halimbaw ang salitng lalaki3 ang i dito ay d ganit b9ibigks1 kund ie ang pagdudub ng mga tung ng i at e4 ,g4 ,paano ang pagbigks sa o8 ,n4 ,sa gitn ng pangungusap ay p>is d9 sa ka/il ngun't sa katapusn ang kanyng tung ay nagigng katumbs ng ou4 ,g4 ,at ang u1 paano kung bigkasn8 ,n4 ,ang pagbigks sa u ay katulad d9 ng sa ka/il kailan ma't na sa gitn ng pangungusap4 ,g4 ,ang o at u ay magkawangs bag8 ,n4 ,h9d p1 sapagk't ang is't is ay may s>il+ tung at may s>il+ kgamitn4 ,g4 ,kung may s>il+ tung ang baw't is1 bakit ang o ay nagigng katumbs ng ou sa katapusn ng pangungusap8 ,n4 ,ang bagay na iy'y isng pagdudub ng o at u1 pagbigks tung na katutub sa mga dilng tagalog na siyng sanh ng ip9aghihirap sa pagbigks ng mga europeo4 ,halimbaw ang salitng utos3 ang o dito ay d ganyn dapat bigkasn p>is bag ng pagkaksulat kund ang paglalakip ng tung na o at u ay siyng nr>apat gawn4 ,g4 ,sa ganitng pag-alangan+ pagbigks na nangyay>i magng sa e at i at magng sa o at u sa katapusn ng salit1 ay paano ang tumpk na pagsulat na dapat sundn8 ,n4 ,ang pag-alangang pagsulat na ib9ubunga ng ganyng pagdudub1 gaya ng lalaki lalake1 utos utus1 atbp41 ay maliliwanagan sa bahagi ng ,pagsulat 7 ,ortografa74 ,,talabab,,an #e ,sa mat&ng kasulatan nat9 ay tatlng t+ig 7 vocal7 lamang ang k9ikilala3 is'y ang a1 ikalaw'y ang e-i at ikatl'y ang o-u4 ,,iv ,,kabanata ,pagbigks ng mga pangt9ig 7 consonante7 ,,gur4 ,anng tung mayron ang mga pangt9ig na b1 l1 m1 n1 p1 s1 t at y8 ,,nag-,,a>al4 ,ang tung ng madlng titik na x ay kap>is d9 ng sa ka/il1 kailan ma't may kasakasamang t+ig 7 vocal74 ,g4 ,an ang tung ng k8 ,n4 ,ang tung ng k ay katumbs ng ca1 co1 cu1 at qua1 que1 qui1 quo1 quu sa ka/il1 hal43 cuadro1 caballo1 qu]ubn1 atbp41 ay nagigng kuadro1 kabayo1 k]ubn4 ,g4 ,an ang kabutihang id9udulot ng k sa tagalog8 ,n4 ,m>ami p3 unang una ay nagigng madal ang pag-aral at pagtutur1 at ikalaw'y siyng angkp na angkp sa mga pangungusap nat94 ,g4 ,anng tung mayron ang d8 ,n4 ,ang tung ng d ay kawangs sa ka/il kailan ma't na sa una at hulihn ng salit2 ngun't nagigng r kailan ma't p9agigitnan ng mga t+ig 7 vocal7 at ang s9usundn niy ay d katapusn ng pangungusap4 ,halimbaw3 m,a,r,ami1 m,a,r,ilg1 k,a,r,amdaman1 mabut,i ,r,ito1 masam ,r,iyan1 atbp4 ,dtapw't kung s9usundn ng pangt9ig 7 consonante71 d kay'y p9akasimul ng salit ay d na dapat baguh9 paltn4 ,halimbaw3 buha,t ,dito2 sulon,g ,diyn2 dumito ka katot,o1 ,diyn ay mpapahamak ka4 ,dapat d+ mabatd na d sa tuwtuw na'y dapat baguh91 hal43 madal at d m>al2 madilm at d m>ilm2 madilat at d m>ilat1 atbp4 ,at dapat d+ matant na1 kapg ang mga pangt9ig 7 consonante7 na w at y ang siyng s9usundn ay nr>apat d+ baguh92 hal43 buh,y ,r9 siy1 sumiga,w ,rito1 atbp4 ,g4 ,ang g paano namn ang tung8 ,n4 ,ang g sa wikng tagalog ay malumanay kung bigkasn1 d gaya sa ka/ilng malaks4 ,nakkatumbs niy ang gua1 gue1 gui sa ka/il1 bagam't walng u sa gitn2 hal43 g9t1 gis+1 pigng1 lag1 atbp4 ,g4 ,an namn ang tung ng g8 ,n4 ,ang tung nit ay nagbubuhat sa ilng at tumutuly sa llamunan4 ,ang lalng magal+ at angkp na pagbigks ay anyng pahuml4 ,g4 ,an ang khalagahng dapat idulot ng g sa at+ wik8 ,n4 ,ang g na katumbs ng ng ay npakamahalag1 pagk't bukd sa siyng tangng titik na makasusund sa at+ mahirap at mag&ng pagbigks na1 ang tung ng'y sa ilng at llamunan 7nasal-gutural7 at siyng ikaiib sa ibng wik1 ay siy pang madal1 mal9aw at tugmng tugm sa pahuml na pagbigks1 na lubhng m>ami sa wik nat9#f4 ,g4 ,paano kung bigkasn ang h8 ,n4 ,ang h sa tagalog ay may hang9 kung bigkasn1 at x'y h9d nwawangs sa h ng ka/il3 mana pa'y nlalapit ng bahagy sa j bagam't m>ahan dito2 hal43 halk1 hawg1 luh1 buh1 at ib pa4 ,g4 ,ang r1 paano kung bigkasn8 ,n4 ,ang pagbigks sa r ay malumanay4 ,dapat matant na ang titik na x'y mahirap makita sa simul ng salit1 bagam't may mangilnngiln d91 p>is ng rahuyo1 rah1 atbp4 ,sa hul katapusn ay lal ng wal1 bagam't nong dakong una ay palask na palask ang paggamit1 at sa lugl niy'y d ang nhalili4#g ,sa gitn ng pangungusap ay malimit gamit9 kailan ma't napapagitnan ng dalawng t+ig 7 vocal74 ,g4 ,an namn ang tung ng w8 ,n4 ,ang w ay isng bago at mahalagng titik na np>agdg sa tagalog4 ,lubhng npabuti at npatumpk ang m>am+ salit dahiln sa kany4 ,sa dat+ bigks na kalabao1 arao1 s+ao1 ilao1 atbp41 ay nagng kalabw1 araw1 s+w1 ilaw1 na siyng tumpk na tumpk4 ,siy r9 ang nagng kahalili ng t+ig u1 hal43 wik1 wal1 kluluw1 tuw1 atbp41 sa dat+ uica1 uala1 kalol\a1 t\a4#h ,,talabab,,an #f ,ang palagy ni ,g4 ,m>iano ,ponce sa aklt na ,guill]mo ,tell ni ,rizal h+gl sa pag-als ng kudlt sa g at isulat ng ng na walng kudlt sa itas1 pag-als na nagkakahulugn ng pagpaw sa titik na g ay d9>amdm kong d sang-ayunan gaya r9 namn ng d pagsang-ayon ng m>am+ mnunult at mnanagalg4 ,ang nsab+ g9o ay nagbitw ng m>>ami at mahhalagng katwirang p9agbbatayn niy1 na ang is'y nsasalig sa ib't ibng wik at ang ikalaw'y ang kapansanang mangyay>i sa g sakalng magpalimbg sa ibng lup ng mga kasaysayang tagalog4 ,ak man sana ay talagng sang-ayon na rito1 danga't d maam9 niy>+ kalooban ang pagtatapon sa titik na bugtng at katutub na siyng p9akadiw ng at+ wik at siyng katangn sa ib4 ,bukd sa rito1 ang g ay siyng angkp na angkp sa pagbigks at tung ng at+ mga pangungusap4 ,at kung ang titik na iy'y at+ papawi9 at papaltn ng ib1 m>ahil ang mga salit nat9 ay magigng g>l kung bigkasn4 ,at tang pa r9 dito1 yamang is9ad ni ,risl na3 8ang sulat tagalog ay dapat magng sulat tagalog10 kung gayn1 upng matupd ang dakilng salitng x ng magit+ na bayani ay dapat gamit9 nat9 ang g na siyng katutub at siyng diw ng wik ni ,balagts4 #g ,non ngng araw ay malimit gamit9 ang r sa katapusn ng pangungusap1 at ang madals gumamit nit'y ang mga p> sa kanilng pangangaral at sa kanilng mga kasulatan at dsalan1 p>is sa halimbaw ng capatr1 bacor1 lubir1 atb41 sa lugl na sabih+ kapatd1 bakod1 lubid4 ,sa ilng bayan ng ,batangan ay gayn d9 ang pagbigks1 at kung d ak mal ay h9d nagbabago hangg ngayn4 #h ,nong mga panahng lumipas1 palibhas ang w ay d pa ntutukls na gamit9 sa at+ wik1 kung kay ang g9gamit sa lugl niy 7p>is ng s9abi ko7 ay ang t+ig u gaya sa mga salitng uica1 uala1 atbp4 ,at sanh sa kadahilanang x kung kay sa ,ensayo de ,gramtica ,hispano-,tagala ni ,fr4 ,m+uella ay ip9alagay tuly na ang ua at ui ay diptongo1 pagpapalagy na walng katotohanan sapagk't wal nit sa mga salitng wags na tagalog4 ,v ,,kabanata ,tungkl sa mga pantg 7 slaba7 ,,gur4 ,an ang ktuturn ng pantg 7 slaba78 ,,nag-,,a>al4 ,pantg sa t+ig ng ,pagbigks1 ang tung ng is ilng titik na ib9ibigks na bigl ng t9ig1 7 voz7 at ang pak9ig nam'y w>ng t9atanggp ng m9sanan4 ,g4 ,maar bagng magk>on ng pantg kung walng t+ig is man8 ,n4 ,h9d p3 magkakron ng pantg kailan ma't may isng t+ig 7 vocal7 na kasama4 ,g4 ,ilng titik maarng magtagly bumu ng isng pantg8 ,n4 ,ang isng pantg ay maarng magtagly ng is1 dalaw1 tatl apat na titik1 hal43 1 sa1 d91 kung4 ,g4 ,an ang tuntun+ pangkahalatn 7 regla g5]al7 ukol sa pagbigks ng mga pantg sa mga salitng wags na tagalog8 ,n4 ,ang tuntun+ pangkalahatng s9sund nat9 ay x3 8ang isng pangt9ig 7 consonante7 ay h9d dapat mdikt sa kapw pangt9ig3 kailangang ang is't is ay bigkasng mal9aw at magkahiwaly04 ,halimbaw3 h9d dapat bigkasng tu-dlng1 ku-dlt1 ta-gly1 a-klt1 ba-kld atbp41 na ang dalawng pangt9ig 7 consonante7 ay magkasip+ magkadikt sa isng pantg1 kund ang nr>apat ay tud-lng1 kud-lt1 tag-ly1 ak-lt1 bak-ld4 ,,vi ,,kabanata ,h+gl sa mga diptongo ,,gur4 ,an ang t9tawag na diptongo8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na diptongo1 ang isng pantg 7 slaba7 na k9>oroonn ng dalawng t+ig 7 vocal7 na magkasip+ at ib9ibigks lamang ng is4 ,g4 ,may diptongo bag sa at+ wik8 ,n4 ,sa mga salitng wags na tagalog ay wal is mang diptongo1 kah't na magkasip+ ang dalawng t+ig 7 vocal72 hal43 nais1 pa91 ka91 tao1 atbp4 ,g4 ,sa pag-ilag sa diptongo1 an tuly ang nkaugaling gawn sa mga salitng ang dalawng t+ig ay magkasip+8 ,n4 ,nkaugalin na tuly s+itan ng y w sa mga salitng w>ng may diptongo2 hal43 buwn 7buan71 tuw 7tu71 biyk 7bik71 tiyp 7tip71 atbp4 na p>ap>ang b9ibilang sa tigalawng pantg4 ,g4 ,m>apat ba tayong tumanggp ng diptongo8 ,n4 ,oo p1 nr>apat2 at ang pagtanggp na x'y tangng manggagal+ sa mga salitng hirm na may diptongo4 ,g4 ,an ang mpapalng kabutihan sa ganitng pagtanggp8 ,n4 ,sa bagay na x'y maiilagan ang pagkakyuwis 7 confusin7 sa pagkaksip+ ng mga t+ig 7 vocal7 ng mga salit1 p>is ng nais1 pa91 atbp41 at sa pagdudub ng mga t+ig 7 vocal7 ng mga any 7 "pcula71 gaya ng ,iulat1 ,m,ainggitin1 ,m,a,g,s,iamb4 ,g4 ,ilng diptongo lamang ang dapat tanggapn8 ,n4 ,pit3 ia1 ie1 io1 iu1 ua1 ue at ui4 ,g4 ,tungkl sa ganitng pagtanggp1 may panuto r9 bang dapat itatg8 ,n4 ,mayron p3 ngun't dapat alamng ang panutong x'y is lamang psubal 7 excepcin7 at h9d pangkalahatn 7 en g5]al74 ,g4 ,paano ang panutong dapat sundn8 ,n4 ,ganit3 8,ang mga diptongong tagalog ay nanggagal+ sa mga salitng hirm sa ibng wik na 9ar nat9 at nagpapsimul sa mahih9ng t+ig 7 vocales dbiles71 at ang mga diptongong x ay pit3 ia1 ie1 io1 iu1 ua1 ue at ui40 ,halimbaw3 ,prosodia1 ,nobiembre1 silab>io1 siudd1 kuad]no1 kueba1 huebes1 hesuita1 at ib pa#i4 ,g4 ,paano ang gagawn sa mga salitng hirm na nagdudulo ng a at ng ib pang magkakabt ang dalawng t+ig na h9d namn diptongo8 ,n4 ,kung at+ isusulat ang mga salitng gangganit ay d nr>apat baguh91 at dapat matant na sa at9 ma'y h9d r9 diptongo1 hal43 ,m>a1 ,heograpa1 ,ortograpa1 atbp4 ,g4 ,paano ang pagkakasundsund sa pagbigks ng limng t+ig 7 vocal71 sang-ayon sa kanyng baitang na s9sund8 ,n4 ,ganit3 a1 e1 i1 o1 u4 ,g4 ,paano namn ang pagkakaayawayaw na s9sund h+gl sa tung at laks ng mga t+ig 7 vocal78 ,n4 ,ganit3 a1 o1 e1 i1 u4 ,g4 ,aln sa kanil ang t9tawag na malalaks na t+ig 7 vocales fu]tes78 ,n4 ,ang tatlng nuun kay'y ang a1 o at e4 ,g4 ,aln namn ang mahih9ng t+ig 7 vocales dbiles78 ,n4 ,ang dalawng nhuhul kay'y ang i at u4 ,,talabab,,an #i ,ang panutong x'y s9ip ko sa matal9ong kasap sa 8,samahn ng mga ,mnanagalg0 na si ,g4 ,eusebio ,daluz1 na siyng kasang-ayon ko sa palagy ukol sa pagtanggp ng diptongo sa ,wikng ,tagalog na nagbubuhat sa mga salitng hirm4 ,sa ganitng pangyay>i ay mpapaw namng d ssala ang g9agawng pagsis+x ng y sa mga pangungusap na hirm1 p>is sa halimbaw ng ,diys1 ,munisipiyo1 ,huliyo1 atbp4 ay dapat gawng ganit3 ,dios1 ,munisipio1 ,hulio4 ,gayn d9 ang dapat msabi h+gl sa mga salitng s9is+itan ng w1 gaya sa halimbaw ng huwebes1 hesuwita1 kuw5to1 kuwad]no1 ay dapat gawng huebes1 hesuita1 ku5to1 kuad]no4 ,,vii ,,kabanata ,sa mga pangungusap salit ,,gur4 ,an ang pangungusap salit8 ,,nag-,,a>al4 ,aln mang tung1 magng is x at magng m>ami man na ib9ibigks ang isng pagkukur 7 idea7 ay t9tawag na pangungusap salit4 ,g4 ,ilng pantg 7 slaba7 ang kailangan upng bumu ng isng pangungusap8 ,n4 ,mangyay>+ magng is1 dalaw iln mang pantg2 hal43 1 alw1 salap1 pagsisisi4 ,g4 ,ananng pamagt ang ik9akapit sa mga salit sang-ayon sa g9agawng pagdidin8 ,n4 ,ang mga t9tawag na pabigl 7 aguda71 pbanayad 7 grave71 pabagsk 7 esdrjula7 at psagitst 7 sobresdrjula74 ,g4 ,an ang kahulugn ng salitng t9tawag na pabigl 7 aguda78 ,n4 ,t9tawag na salitng pabigl1 yang id9idin ang pagsasalit sa hulng pantg2 hal43 bady1 bagsk1 buld1 tams1 alw1 taksl1 atbp4 ,g4 ,ang salitng pbanayad 7 grave71 an ang ktuturn8 ,n4 ,t9tawag na salitng pbanayad yang id9idin ang pagbigks sa ikalawng hul ng pantg2 hal43 nayon1 sabi1 bayan1 tao1 sulat1 basa1 atbp4 ,g4 ,ang salitng pabagsk 7 esdrjula71 an namn8 ,n4 ,yang pangungusap na id9idin ang pagsasalit sa ikatlng hul ng pantg2 hal43 lirn1 lb+an1 tpanan1 atbp4 ,g4 ,at ang salitng psagitst 7 sobresdrjula78 ,n4 ,yang pangungusap na id9idin ang pagbigks sa ikaapat1 ikalim1 ikailn mang hul ng pantg2 hal43 ptak>n1 phayagn1 mnanagalg1 mnanalaysy4 ,,viii ,,kabanata ,ukol sa din 7 ac5to prosdico7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na din 7 ac5to prosdico78 ,,nag-,,a>al4 ,ang biglng pagbigks kay'y ang pagdiding g9agaw sa gay't ganitng t+ig ng pantg kung b9ibigks ang isng salit pangungusap4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na kudlt 7 ac5to ortogrfico78 ,n4 ,t9tawag na kudlt ang t& na malimit gamit9 sa pagsulat na siyng p9akasagisag l>awan ng gayng pagdiding g9agaw4 ,g4 ,an ang kaibahn ng din sa kudlt8 ,n4 ,na1 ang din ay siyng g9gamit sa pagbigks1 at ang kudlt ay sa pagsulat4 ,laht halos ng mga salitng nagtatagly ng kudlt ay nagtatagly r9 namn ng din1 hal43 sibd1 tugtg1 tams4 ,ngun't ang salitng may tagly na din1 kadalas'y walng kudlt2 hal43 bahay1 nayon1 tao4 ,g4 ,ang pagdidin sa mga salit1 sa an nabbahagi8 ,n4 ,gaya na ng s9abi1 ang mga salit ay nabbahagi sa t9tawag na pabigl pagbigks na m>in sa hulng pantg1 pbanayad pagbigks na m>in sa ikalawng hul ng pantg1 pabagsk pagdidin sa ikatlng hul ng pantg1 at psagitst pagdidin sa ikaapat ikalimng hul ng pantg4 ,g4 ,mayron bagng mga tuntun+ s9sund ukol sa mga salitng pabigl 7 aguda78 ,n4 ,m>ami p1 at xng mga sumsund3 ,una4--,ang mga salitng gaya ng buld1 sigd1 bayw1 sabk1 bang1 ap1 bibg1 sapl1 tams1 mahl1 tung1 am1 is1 gab1 91 kapatd1 dalaw1 halag1 at ib't ib pang gangganit ay b9ibigks na m>in sa hulng pantg4 ,ikalaw4--,laht halos ng mga salitng wags na tagalog na ang katapusng t+ig 7 vocal7 ay p9angungunahan ng dalawng pangt9ig 7 consonante71 ay b9ibigks na m>in sa hulng pantg2 hal43 bi,n,ld1 bi,g,ks1 su,b,sb1 bu,g,tng1 yu,p,yp1 ha,g,dn1 si,k,sk1 a,k,yt1 pa,t,lng1 tu,k,lng1 tu,d,y1 tu,k,s1 lin,g,g1 ba,g,sk1 tu,k,tk1 atbp4 ,ikatl4--,ang mga salitng ntatapos sa iya1 iyo1 uwa1 uwi1 may kasund walng pangt9ig 7 consonante7 ay dapat bigkasng m>in sa hulng pantg1 hal43 tiyp1 liy1 buwn1 buwg1 atbp4 ,ikaapat4--,laht ng mga salitng nagtataps sa tambl na t+ig 7 vocal7 may kasund walng pangt9ig 7 consonante7 ay b9ibigks d9 ng m>in2 hal43 pa1 tim1 din1 dn1 lob1 no1 toto1 alapap1 atbp4 ,ikalim4--,laht ng mga salitng gaya ng ag-g1 ig-g1 iw-w1 is-s1 al-l1 ang-ng1 at ib pang gangganit1 ay b9ibigks d+ m>in ang hulng pantg2 hal43 anag-g1 paig-g1 aliw-w1 alis-s1 buhalhl1 paang-ng4 ,ikaanim4--,ang mga salitng nagtataps sa ab ay b9ibigks na m>in sa hulng pantg1 hal43 sukb1 salakb1 sabsb1 lagablb4#aj ,g4 ,aln namn ang mga panutong s9sund ukol sa mga salitng pbanayad 7 grave78 ,n4 ,ang mga sumsund3 ,una4--,ang mga salitng gaya ng simoy1 sabi1 basa1 sulat1 tao1 sisi1 nayon1 bayan1 sulit1 bahay1 kasama1 k>ayom1 at ib pang gangganit ay b9ibigks na m>in sa ikalawng hul ng pantg4 ,ikalaw4--,laht halos ng mga salitng ugt na may dalaw tatlng pantg1 at ang mga salitng x'y nagtatagly sa katapusn ng kudlt na banayad 7 ac5to grave7 ay b9ibigks na m>in sa ikalawng hul ng pantg2 hal43 wik1 nas1 bat1 lah1 pus1 pak1 s>iw1 timaw1 lag>1 bighan1 p9tuh1 pangak1 atbp4 ,g4 ,aln ang mga tuntun9 ukol sa mga salitng pabagsk 7 esdrjula78 ,n4 ,ang mga tuntun+ sumsund3 ,una4--,ang mga salitng p>is ng bhir1 dlit1 khimn1 kpitan1 at ib pang p>is nit ay b9ibigks na m>in sa ikatlng hul ng pantg4 ,ikalaw4--,laht halos ng mga salitng ugt na may dalawng pantg gaya ng ans1 bulng1 libng1 atbp4 na mga salitng pabigl m>in kung bigkasn sa hulng pantg at sa hul'y d9agdagn ng an han ay b9ibigks na m>in sa ikatlng hul ng pantg1 hal43 nasan1 blungan1 lb+an1 liwan1 bgtungan1 sgiran1 lksuhan1 atbp4 ,ikatl4--,ang iln sa mga salitng ugt na may dalawng pantg gaya ng ibig1 nais1 sabi1 buld1 hilw1 mahl1 atbp4 na p9angungunahan ng any 7 "pcula7 ma na ay b9ibigks d+ m>in sa ikatlng hul ng pantg1 hal43 mibig1 mnais1 msabi1 mhilw1 mmahl1 mbuld1 msabi1 mibig1 nturan1 nbulong1 nbasa1 nka91 atbp4 ,ikaapat4--,ang k>amihan ng mga salitng nagpapsimul sa ka at nagtataps sa an han gaya ng katbayan1 kagl+an1 katpunan1 kabnalan1 kagndahan1 kamhalan1 at ib pang gangganit ay b9ibigks d+ m>in sa ikatlng hul ng pantg4 ,g4 ,aln ang mga panutong dapat sundn ukol sa mga salitng psagitst 7 sobresdrjula78 ,n4 ,ang mga panutong sumsund3 ,una4--,ang mga salitng gaya ng slirann1 ptak>n1 mnunult1 palisipn1 paltuntunn1 mnanagalg1 mmamahayg1 mnanalaysy1 atbp41 ay b9ibigks na m>in sa ikaapat at ikalimng hul ng pantg4 ,ikalaw4--,laht halos ng mga salitng ugt na may tatlng pantg gaya ng himagsk1 sigalt1 himutk1 halakhk1 atbp4 na m>in ang pagbigks sa katapusng pantg at d9>agdagn sa hul ng an ay dapat bigkasng m>in sa ikaapat na hul ng pantg2 hal43 hmagsikan1 sgalutan1 hmutukan1 hlakhakan1 atbp4 ,ikatl4--,laht halos ng mga salitng ugt na may dalawng pantg1 gaya ng lagps1 alw1 bigks1 bulng1 utos1 payo1 atbp4 na p9angungunahan ng pa at d9uduluhan ng an han ay b9ibigks na m>in sa ikaapat na hul ng pantg2 hal43 plagpasn1 paliwn1 pbigkisn1 pbulungn1 putusan1 ppayuhan1 atbp4 ,ikaapat4--,ang mga salitng ugt na may tatlng pantg1 gaya ng lag>1 dalir1 s>iw1 atbp41 na p9angungunahan ng ma ay b9ibigks na m>in sa ikaapat na hul ng pantg1 hal43 malag>1 madalir1 mas>iw1 atbp4 ,ikalim4--,ang mga salitng may dalawng pantg1 gaya ng hul1 sam1 buti1 waks1 l9aw1 at ib pang pawng gangganit1 na may ka sa una at an han sa hul at sak 9ulit ang bung pantg ng ugt1 ay b9ibigks d+ m>in sa ikaanim na hul ng pantg1 hal43 khulhulihan1 ksamsamn1 kbutibutihan1 kwakswakasan1 kl9awl9awan1 atbp4 ,,talabab,,an #aj ,ang limng tuntun+ nuun ng mga salitng pabigl ay s9ip ko kay ,g4 ,eusebio ,daluz4 ,,ix ,,kabanata ,tungkl sa paglilihim 7 s9alefa7 ,,gur4 ,an ang paglilihim 7 s9alefa78 ,,nag-,,a>al4 ,ang pag-als ng is ilng titik sa mga pangungusap kailan ma't naglalakip ang mga x4 ,g4 ,kailn nangyay>i ang paglilihim8 ,n4 ,ang paglilihim ay nangyay>i sa mga salitng nagtataps sa t+ig 7 vocal7 at sa mga pangt9ig 7 consonante7 n at w1 kailan ma't ang sumsund dito'y ang pangbigks 7 conjuncin7 at at ang pang-anib 7 ligazn7 ay4 ,g4 ,sa ilng tuntun9 7 regla7 nbubu ang paglilihim8 ,n4 ,sa dalaw1 at xng mga sumsund3 ,una4--,pagk ang isng pangungusap ay nagtataps sa t+ig 7 vocal7 kay'y sa pangt9ig na w at ang sumsund dito'y ang pangbigks at ng pang-anib ay1 ay maarng alisn ang a sa at ay1 pag-als na kailangang pagitnan ng isng pan& 7 ap/r(o7 upng mkilala ang paglilihim4 ,,mg,a ,,halimbaw ,am't 9 ,am at 94 ,lalaki't babae ,lalaki at babae4 ,sampagita't kampupot ,sampagita at kampupot4 ,ak'y tao ,ak ay tao4 ,siy'y m>angl ,siy ay m>angl4 ,x'y mag& ,x ay mag&4 ,ikw't ak ,ikw at ak4 ,araw't gab ,araw at gab4 ,ikw'y m>unong ,ikw ay m>unong4 ,ang ilaw'y man+z ,ang ilaw ay man+z4 ,ikalaw4--,laht ng pangungusap na nagtataps sa n1 at x'y sumsund sa at ay ay maarng alisn ang nsab+ n1 sak ang a sa ay at1 na1 kailangang pagitnan lamang ng isng pan& 7 ap/r(o74 ,,mg,a ,,halimbaw ,baya't ,pmahaln ,bayan at ,pmahaln4 ,silanga't ,kanluran ,silangan at ,kanluran4 ,pangino't ,alip9 ,panginon at ,alip94 ,ang baya'y h> ,ang bayan ay h>4 ,xng halama'y malusg ,xng halaman ay malusg4 ,ang katwira'y lik ,ang katwiran ay lik4 ,g4 ,s9sund bag ang paglilihim sa tuwtuw na8 ,n4 ,h9d p3 ang paglilihim ay lubhng malay3 maarng sundn ng isng sumusulat at maar namng huwg sang-ayon sa kanyng kibign4 ,x ,,kabanata ,h+gl sa mga pang-anib 7 ligazn7 ,,gur4 ,an ang pang-anib 7 ligazn78 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na pang-anib1 ang ilng titik any 7"pcula7 na siyng naglalakip sa mga pangungusap na magkahiwaly4 ,g4 ,bakit g9agaw ang ganitng paglalakip8 ,n4 ,nang magk>on ng mag&ng tung1 lambng at tams ang mga salit nat94 ,g4 ,iln ang mga pang-anib sa tagalog8 ,n4 ,apat1 at ganit ang pagkakasundsund3 g1 ng1 na1 ay4 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang g8 ,n4 ,dapat gamit9 ang g kailan ma't ibig paglakip9 ang salitng nagtataps sa n sa pangungusap na sumsund4 ,,mg,a ,,halimbaw ,bayan dakil ,bayang dakil ,kundiman m>ikt ,kundimang m>ikt ,samahn ,taga-ilog ,samahng ,taga-ilog ,g4 ,san g9gamit ang ng8 ,n4 ,sa salitng nagtataps sa t+ig 7 vocal7 na ibig ilakip sa pangungusap na sumsund4 ,,mg,a ,,halimbaw ,mag& babae ,mag&ng babae4 ,dakil ,mi? ,dakilng ,mi?4 ,no maaliwalas ,nong maaliwalas4 ,pa malak ,pang malak4 ,g4 ,sang gamit ang na8 ,n4 ,ang na ay siyng gamit kung ibig paglakip9 ang salitng nagtataps sa pangt9ig 7 consonante7 na h9d n sa kapw salitng sumsund4 ,,mg,a ,,halimbaw ,langx matas ,langx na matas4 ,ilog mababaw ,ilog na mababaw4 ,bundk mat>k ,bundk na mat>k4 ,g4 ,sang gamit namn ang ay8 ,n4 ,ang ay ay siyng naglalakip sa ngalang pangtukoy 7 nom9ativo de p]sona7 sa salitng sa kany'y sumsund na nagbabady ng kalagayan4 ,,mg,a ,,halimbaw ,si ,ba?al m>unong ,si ,ba?al ay m>unong4 ,ang tao tao ,ang tao ay tao4 ,si ,kik dukh ,si ,kik ay dukh4 ,,ikalaw,,ng ,,bahagi ,pagkilala ,analoga ,i ,,kabanata ,ang ,pagkilala at ang kaniyng saklw ,,gur4 ,an ang kahulugn ng ,pagkilala 7 ,analoga78 ,,nag-,,a>al4 ,ang bahagi ng ,bal>il na nagtutur't nagpapakilala ng khalagahn at tungkul9 ng mga pangungusap1 tagly ang kaniyng pagkakabagobago at ang s>il+ ktuturn4 ,g4 ,an ang pangungusap salit8 ,n4 ,isng tung1 kay'y kabuan ng mga tung na ib9ibigks nat9 ang isng pagkukur4 ,g4 ,an ang t9tawag na kaisipn 7 oracin7 sa ur ng ,bal>il8 ,n4 ,ang dalaw ang paglalakiplakip ng mga salit na nagbabady ng isng ganp na pagkukur ang nagtatagly ng isng hu/ng kahulugn4 ,halimbaw3 ,ak'y susulat2 siy'y bumabasa2 sil'y nag-aral ng ,bal>il4 ,g4 ,iln ang mga bahag+ saklw ng kaisipn8 ,n4 ,sa ,wikng ,tagalog ay siym lamang3 pang-akby 7 artculo71 pangdiw 7 su/antivo71 pangtur+ 7 adjetivo71 pangtay 7 pronombre71 pangwatas 7 v]bo71 pangbago 7 adv]bio71 pang-ukol 7 preposicin71 pangbigks 7 conjuncin7 at pangdamdm 7 int]jeccin74 ,g4 ,paano ang pagkakabagong nangyay>i sa mga bahag+ x ng kaisipn8 ,n4 ,ang mga x'y nagkakbagobago sa pamamagitan ng dalawng pangulong ktawagn3 magbal+ 7 decl9>7 at magbayby 7 conjug>74 ,g4 ,an ang kahulugn ng magbal+8 ,n4 ,dalhn sa ib't ibng lagy 7 caso7 ang mga salitng p9agbbal+4 ,g4 ,aln ang mga salitng p9agbbal+8 ,n4 ,ang pang-akby1 ang pangdiw1 ang pangtur+ at ang pangtay4 ,g4 ,an namn ang ktuturn ng magbayby8 ,n4 ,ilagy sa ib't ibng ayos 7 modo71 panahn 7 tiempo71 bilang 7 nm]o7 at katawn 7 p]sona71 kay'y ang pagkakabagobagong nangyay>i sa mga salitng b9abayby4 ,g4 ,aln ang mga salitng b9abayby8 ,n4 ,ang tangng b9abayby ay ang salitng pangwatas2 ngun't dapat alamng sa ,wikng ,tagalog ang aln mang pangkt bahagi ng kaisipn1 lalng lal na ang pangdiw1 pangtur+1 pangbago at pangtay ay maarng gawng pangwatas at baybayn sa pamamagitan ng tulong ng ib't ibng any 7 "pcula74 ,lalng maliliwanagan ang bagay na x pagsapit sa kanyng k9aukulan4 ,g4 ,aln ang mga salitng h9d ntit9ag 7 inv>iables78 ,n4 ,ang mga salitng mahirap talagng h9d maarng baguh9 ay ang pang-ukol 7 preposicin71 pangbigks 7 conjuncin7 at pangdamdm 7 int]jeccin74 ,g4 ,an ang dapat mkilala ukol sa mga salitng p9agbbal+8 ,n4 ,sa mga salitng p9agbbal+ ay dapat mkilala ang kiys 7 gn]o71 ang bilang 7 nm]o7 at ang lagy 7 caso74 ,g4 ,an ang t9tawag na kiys 7 gn]o78 ,n4 ,t9tawag na kiys ang pagbabagong nangyay>i sa ,bal>il upng matala/s kung ang isng pangalan ng tao1 hayop bagay ay tumutukoy sa lalaki sa babae sa bagay4 ,g4 ,mayrong iln ang kiys sa at+ wik8 ,n4 ,tatl3 ,kiys lalaki 7 gn]o mascul9o71 kiys babae 7 gn]o fem59o7 at kiys sa bagay 7 gn]o neutro74 ,g4 ,an ang kiys lalaki8 ,n4 ,ang nuukol sa mga pangalan ng tao hayop na ang kahulug'y nahih+gl nuuw sa kallakihan1 hal43 ,huan1 am1 b9at4 ,g4 ,an namn ang kiys babae8 ,n4 ,ang tumutukoy sa mga pangalan ng tao hayop na ang ktutur'y nuukol sa kabbaihan1 hal43 ,huana1 91 dalaga1 b9ib9i4 ,g4 ,an ang kiys sa bagay8 ,n4 ,ang nuukol sa mga ngalan ng bagay na h9d kiys lalaki ni kiys babae1 gaya ng aklt1 panulat1 bulaklk1 kahoy1 bahay1 tubig1 atbp4 ,g4 ,an ang t9tawag na bilang 7 nm]o78 ,n4 ,t9tawag na bilang ang pagbabagong nangyay>i sa ,bal>il upng mkilala kung ang isng salit ay nuukol sa is m>am+ tao1 hayop bagay4 ,g4 ,mayrong iln ang bilang8 ,n4 ,dalaw3 bilang na is 7 nm]o s+ul>7 at bilang na dalaw m>ami 7 nm]o plural74 ,bilang na is1 ang tumutukoy sa pangalan ng isng tao1 hayop bagay1 hal43 bahay1 aklt1 panulat4 ,bilang na dalaw m>ami1 ang tumutukoy sa pangalan ng dalaw m>am+ tao1 hayop bagay1 hal43 mga bahay1 mga aklt1 mga panulat4 ,g4 ,an ang t9tawag na lagy 7 caso78 ,n4 ,ang kalagayan at mga pangyay>i na1 matatagpn sa kaisipn ang isng salitng p9agbbal+ h+gl sa kapw salit4 ,g4 ,paano ang pagpapkilala ng ganyng kalagayan at mga pangyay>i8 ,n4 ,sa at+ wik'y sa pamamagitan ng mga pang-akby 7 artculo7 at mga pang-ukol 7 preposicin74 ,g4 ,iln ang mga lagy sa ,wikng ,tagalog8 ,n4 ,tatl lamang ang sa kasalukuya'y g9gamit3 pangtukoy 7 nom9ativo71 pang-ar 7 g5itivo7 at panglayon 7 acusativo74 ,g4 ,an ang tungkul9 ng pangtukoy 7 nom9ativo78 ,n4 ,tukuy9 ang pangulo 7 sujeto7 na siyng nagbibigy ng kahulugn sa pangwatas 7 v]bo71 hal43 ,si ,p$ro1 s9 ,m>a4 ,g4 ,an ang kahulugn ng pang-ar 7 g5itivo78 ,n4 ,ang nuukol sa pag-ar1 ang tumutukoy sa bagay na x1 hal43 ,ang aklt ni ,lucio2 ang kay ,kikng panulat4 ,g4 ,an ang ktuturn ng panglayon 7 acusativo78 ,n4 ,ang tumutukoy sa ngalan ng tao bagay na siyng t9utungo nillayon ng pangwatas1 hal43 ,p>on ka kay ,ric>do2 maglakby tayo sa ,bulakn4 ,,ii ,,kabanata ,salitng ,pang-akby 7 ,artculo7 ,,gur4 ,an ang kahulugn ng salitng pang-akby8 ,,nag-,,a>al4 ,ang pang-akby ay isng pangkt bahagi ng kaisipn 7 oracin7 na siyng ip9angunguna ip9ang-akby sa salitng pangdiw 7 su/antivo7 at pangtur+ 7 adjetivo7 upng mkilala ang kanyng lagy 7 caso7 at bilang 7 nm]o74 ,kung m9sa'y ip9ang-akby r9 sa ib pang pangkt ng kaisipn4 ,g4 ,iln sa tagalog ang mga salitng pang-akby8 ,n4 ,dalaw lamang3 si at ang4 ,g4 ,an ang ktawagng dapat ikapit sa dalawng x upng sa paggamit ay magkabukd8 ,n4 ,ang si ay dapat panganlng pang-akby sa mga ngalan ng tao at ang ang ay pang-akby sa mga ngalan ng bagay4 ,g4 ,bakit ang si ay nginanlng pang-akby sa mga ngalan ng tao8 ,n4 ,nginanlng ganit sapagk't siyng iniuna iniakby sa mga pangalan ng tao1 kay'y sa mga hayop bagay na ang kahulug'y nuukol sa tao4 ,g4 ,bakit nginanlng pang-akby sa mga ngalan ng bagay ang ang8 ,n4 ,nginanlng ganit sapagk't siyng inaakby sa mga k>aniwang pangalan ng an mang bagay hayop4 ,,pang-,,akb,y ,,sa ,,mg,a ,,ng,,alan ,,ng ,,tao ,g4 ,sansan dapat iakby ang pang-akby na si8 ,n4 ,sa mga tuntun+ sumsund3 ,una4--,sa pangalan ng tao1 kailan ma't x'y na sa lagy na pangtukoy 7 caso nom9ativo71 hal43 ,si ,huan1 si ,yayang1 si ,mam5g1 si ,n55g4 ,ikalaw4--,sa an mang pangalan ng hayop bagay kay1 kailan ma't x'y +inangalan sa tao ang kahulug'y dito nuuw1 hal43 ,si ,lump1 si ,bulg1 si ,bubuyog1 si ,galit1 si ,sampalok1 si ,katuray4 ,ikatl4--,sa aln mang pamagt ng ka? dul kailan ma't t9utukoy ang kuma?1 hal43 ,si ,banaag at ,sikat1 si ,p9aglahuan1 si ,walng ,sugat4 ,ikapat4--,sa an mang ngalan ng katungkulan kailan ma't b9abanggt sa kasund ang pangalan ng tong may tungkul91 hal43 ,si ,speak] ,osmea1 si ,k9atawng ,quezn1 si ,pr(esor ,blum5tritt1 si ,gob]nador ,santos4 ,ikalim4--,sa mga pangalang it9tawag sa mga magulang at kapatd1 kalah at katoto1 hal43 ,si tatay1 si nanay1 si kaka1 si kuya1 si kababayan1 si kaibigan4 ,gayn d9 sa mga ngalang it9tawag sa mga kamag-anak1 ngun't tangng mangyay>i ang ganit kailan ma't na sa mga salitng hirm1 hal43 ,si tio1 si primo1 si kum>e1 si kump>e4 ,g4 ,kung ibig tumukoy sa dalaw m>ami1 an ang dapat gamit98 ,n4 ,dapat gamit9 ang s91 na nanggal+ sa pang-akby na si at d9agdagn ng na1 kailan ma't ibig tumukoy sa dalaw m>am+ tao1 hal43 ,s9 ,milng1 s9 ,t]oy4 ,sa mga salitng x'y mapagtatant na si ,milng si ,t]oy ay may mga kasamahng akiakibat magng sa pamamahay1 sa paglal>1 sa paglliwalw sa paghahanap-buhay4 ,g4 ,paano ang pagtukoy sa bilang na dalaw m>ami sa mga pangalan ng tao8 ,n4 ,ang pangalang angkn ng isng tao ay h9d maarng ilagy sa bilang na dalaw m>ami 7 nm]o plural7 kailan ma't tumutukoy sa s>ili lamang niyng pagkatao4 ,ngun't kung ang pangalang ntura'y tumutukoy sa kalahatn k>amihan ay maarng ilagy sa bilang na dalaw m>ami1 at sa ganit'y d dapat gamit9 ang s9 kund ang mga na siyng g9gamit sa mga bagay2 hal43 ,ang mga ,p$ro1 ang mga ,k>los1 ibig sabih9 sa makatwd ang mga t9tawag na ,p$ro ang mga nangngalang ,k>los4 ,g4 ,paano ang pagbbal+ 7 decl9acin7 ng pang-akby na si8 ,n4 ,gaya ng sumsund3 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,pang-,,akb,y ,,na ,,si ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,si ,pangtukoy ,s9 ,pang-ar ,ni ,pang-ar ,n9 ,kay ,k9 kan ,panglayon ,kay ,panglayon ,k9 kan ,ni ,n9 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang na sa lagy na pangtukoy8 ,n4 ,g9gamit ang si sa bilang na is at s9 sa dalaw m>ami kailan ma't t9utukoy ang pangalan ng tao1 hal43 ,si ,kuls1 kung siy lamang1 at s9 ,kuls kung may ib pang kasama akibat4 ,g4 ,kailn g9gamit ang na sa lagy na pang-ar8 ,n4 ,g9gamit ang ni sa is at n9 sa dalaw m>ami kailan ma't ang bagay na 9ar sangkp ay unang nbabanggt kay sa may ar k9asasangkapn1 hal43 ang aklt ni ,lucio1 ang bahay n9 ,en*ang4 ,kung ang may ar k9asasangkapn ay siyng unang ntutukoy kay sa 9ar sangkp ay dapat gamit9 ang kay sa is at k9 sa dalaw m>ami1 hal43 ,ang kay ,luciong aklt1 ang k9 kan ,en*ang na bahay4 ,g4 ,kailn g9gamit ang na sa panglayon8 ,n4 ,g9gamit ang kay sa is at ang k9 sa dalaw m>ami1 kailan ma't nagpapakilala ng layon an mang bagay na n9anas1 hal43 ,dumalaw siy kay ,lukas2 p>on tayo k9 kan ,yoyong4 ,kung nagpapakilala ng kung s9o ang may gaw ng isng bagay1 may akd ng aklt may likh ng an man ay dapat gamit9 ang ni sa is at n9 sa dalaw m>ami1 hal43 ,s9ulat ni ,diego xng aklt1 ang bangk'y g9aw n9 ,b9ong4 ,g4 ,kailn h9d dapat gamitan ng pang-akby ang pangalan ng tao8 ,n4 ,h9d ng dapat gamitan kailan ma't b9abanggt sa pagtawag1 pag-utos pakikisuyo1 hal43 ,emong1 halika2 ,lakad na1 ,t9oy2 ,teban1 pakiabot mo ng ang batiy4 ,g4 ,dapat bang lagyn ng pang-akby ang baw't is kung nagkakasundsund ang dalaw m>am+ pangalan ng tao8 ,n4 ,kung magkaksundsund ang dalaw m>am+ ngalan ay dapat akbayn ng si ang baw't is lalng lal na kung b9ibilang t9utukoy na isis1 hal43 ,si ,p$ro1 si ,k>los at si ,fidel ay p>ap>ang mabuti4 ,,pang-,,akb,y ,,sa ,,mg,a ,,ng,,alan ,,ng ,,bagay ,g4 ,sansan dapat iakby ang pang-akby na ang8 ,n4 ,dapat iakby sa mga panutong sumsund3 ,una4--,sa k>aniwang pangalan ng an mang bagay1 hal43 ang bayan1 ang tao1 ang araw1 ang hayop1 ang tubig1 ang talult4 ,ikalaw4--,ang pamagt ng mga bans1 bayan1 llawigan1 nayon1 lansangan1 at mga pok ay k>aniwan ng akbayn ng ang2 hal43 ,ang ,pilip9as1 ang ,amrika1 ang ,bulakn1 ang ,sampalok1 ang ,eskolta1 atbp4 ,ikatl4--,ang pamagt ng mga kapisanan1 samahn simbahan kailan ma't ibig banggitn1 hal43 ,ang ,taga-,ilog1 ang ,katubusan1 ang ,katimawan1 ang ,p>aluman1 ang ,kat$ral4 ,ikaapat4--,ang pamagt ng mga aklt ng k>unungan ng mga ka?ng kasaysayan kailan ma't b9abanggt1 hal43 ang ,gramtik1 ang ,pilosopa1 ang ,noli me tng]e4 ,ikalim4--,ang pangalan ng mga araw sa bung isng l+g at ng mga buwn1 kailan ma't ibig banggitn1 hal43 ang m>ts1 ang huebes1 ang ,ago/o1 ang ,disiembre4 ,ikaanim4--,ang pangalan ng mga katungkulan kailan ma't x'y b9abanggt1 hal43 ,ang ,komisionado1 ang ,k9atawn4 ,kung may kasund na pangalan ng tao ay inaakbayn d9 ng ang1 bagam't maar r9 ang si1 hal43 ,ang ,komisionado ,palma1 si ,komisionado ,palma2 ang ,hukm ,araullo1 si ,hukm ,araullo4 ,ikapit4--,ang pangalan ng tao1 kailan ma't s9usundn ng x1 iyn1 yan1 kay'y kung t9utuntng mabuti1 hal43 ,ang ,yoyong na x1 ang ,husng yan4 ,ikawal4--,iniakby r9 sa mga pangwatas 7 v]bo71 hal43 ,ang b9abasa ni ,p$ro1 ang k9aka9 ni ,m5te1 ang s9usulat ni ,huan4 ,g4 ,an ang dapat gamit9 kung ibig tumukoy sa bilang na dalaw m>ami8 ,n4 ,ang pang-akby na ang ay dapat sundn ng mga kailan ma't tumutukoy sa bilang na dalaw m>ami 7nm]o plural7 na siyng sa bagay na x'y tangng g9gamit sa at+ wik1 hal43 ang tao1 kung is ang b9abanggt2 at ang mga tao kung bumabanggt sa dalaw m>ami4 ,g4 ,ang dalaw m>am+ pangalan ng bagay na nagkakasundsund1 dapat bang akbayn ng ang ang baw't is8 ,n4 ,kung iniisis ang pagbanggt sa hangd na bilang9 lum9aw kay1 ay dapat pangunahan ng ang ang baw't isng pangalan ng bagay1 hal43 ,ang mat1 ang ilng at ang ta+a ay mahhalagng sangkp ng katawn ng tao2 ang ilog at ang dagat ay kapuw tubig4 ,ngun't kung sa isng kaisipn ay nagkakasundsund ang dalaw m>am+ pangdiw 7 su/antivo7 at d lubhng nilil9aw ang pagbanggt ay d dapat akbayng isis ng ang kund ang una lamang1 hal43 ang masas>ap na mangg1 lansones1 santl at mabulo ay tangng halaman sa ,pilip9as4 ,g4 ,paano namn ang pagbbal+ 7 decl9acin7 ng pang-akby na ang8 ,n4 ,gaya nitng sumsund3 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,pang-,,akb,y ,,na ,,ang ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,ang ,pangtukoy ,ang mga ,pang-ar ,ng ,pang-ar ,ng mga ,sa ,sa mga ,panglayon ,sa ,panglayon ,sa mga ,ng ,ng mga ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang na sa lagy na pangtukoy8 ,n4 ,dapat gamit9 ang ang sa is at ang mga sa dalaw m>ami kailan ma't t9utukoy ang pangalan ng bagay1 hal43 ang bayan kung bumabanggt sa is at ang mga bayan kung dalaw m>ami ang ibig tukuy94 ,g4 ,kailn g9gamit ang na sa lagy na pang-ar8 ,n4 ,sa is'y g9gamit ang ng at ng mga sa dalaw m>ami1 kailan ma't ang bagay na 9ar sangkp ay unang nbabanggt kay sa may ar k9asasangkapn1 hal43 ang panitik ng mnunult1 ang ulo ng sanggl1 ang mga bulaklk ng dalaga4 ,kung ang may ar k9asasangkapn ay siyng unang ntutukoy kay sa bagay na 9ar sangkp ay dapat gamit9 ang sa sa is at sa mga sa dalaw m>ami1 hal43 ang sa mnunult na panitik1 ang sa sanggl na ulo1 ang sa dalagang mga bulaklk4 ,g4 ,kailn namn g9gamit ang na sa panglayon8 ,n4 ,g9gamit ang sa sa is at sa mga kung dalaw m>ami kailan ma't nagpapahiwatig ng lugl1 nas an mang bagay na nuukol dito1 hal43 ,maglalakby siy sa ,m9danw1 umanib tayo sa mga kalah4 ,kung nagpapahayag namn nang kung s9o ang gumaw1 kuma? lumikh ng an mang bagay ay g9gamit ang ng sa is at ng mga sa dalaw m>ami1 hal43 ,ang aklt ay niy> ng limbagan1 ang lansanga'y g9aw ng mga tao4 ,,iii ,,kabanata ,salitng ,pangdiw 7 ,su/antivo7 ,,gur4 ,an ang kahulugn ng salitng pangdiw8 ,,nag-,,a>al4 ,salitng pangdiw1 ang bahagi pangkt ng kaisipn na tumutukoy nagpapakilala ng mga pangalan ng tao1 hayop bagay sang-ayon sa kanyng kalikasn1 diw halag2 hal43 ,bahay1 tubig1 dagat1 ,p$ro1 ,bulakn4 ,dapat mabatd na ang pangdiw ay maarng lumagy lumag sa kaisipn sa kanyng s>ili lamang1 at dahil dito kung kay ik9apit ang ganyng pamagt4 ,g4 ,aln ang pangulong bahagi ng pangdiw8 ,n4 ,ang dalawng x3 pangdiw sa bagay at pangdiw sa tao4 ,g4 ,an ang pangdiw sa bagay8 ,n4 ,ang nuukol sa madlng pangalan ng tao1 hayop bagay na k>aniwan na tumutukoy sa isng panig hugis1 hal43 tao1 pus1 ilog1 mga pangalang bumabanggt sa laht ng tao1 sa laht ng pus at sa laht ng ilog4 ,g4 ,an namn ang pangdiw sa tao8 ,n4 ,ang nuukol sa tiyk na pangalan ng tao1 hayop bagay upng mpaib huwg mpalahk sa ibng pangalang tumutukoy r9 sa kanyng panig hugis1 hal43 ,maynil1 ,ric>do1 ,bagumbayan1 mga pamagt na bumabanggt sa isng bayan1 sa isng tao at sa isng dan lansangan4 ,g4 ,an ang dapat matant ukol sa salitng pangdiw8 ,n4 ,na1 sa ,wikng ,tagalog1 ang pangdiw'y h9d pabagobago sa kiys 7 gn]o71 hal43 s1 pus1 kabayo1 mga salitng h9d matiyk kung song lalaki pusng babae1 an man4 ,g4 ,pano ang dapat gawn upng matiyk ang kiys ng pangalan ng isng tao hayop8 ,n4 ,ang mga pangalang tumutukoy sa tao hayop ay dapat dagdagn ng lalaki kung sa kiys na x bumabanggt at babae kung dito namn nuukol1 upng mkilala ang tagly na kiys ng is't is2 hal43 sa bat1 batng lalaki1 kung x ang nais tukuy91 sa pus1 pusng babae1 kung x namn ang ibig banggitn4 ,g4 ,mayron kay sa at+ wik ng mga salit pangalan na sa kaniyng s>ili'y tumutukoy sa lalaki sa babae1 kah't na ang mga x'y h9d idagdg8 ,n4 ,mayron p1 bagam't ang mga salitng x'y kkaunt1 hal43 am1 na sa lalaki tumutukoy1 at 9 sa babae namn1 aman at ali1 b9at at dalaga1 bagongtao at b9ib9i1 at ib pa4 ,g4 ,an ang dapat mabatd ukol sa mga ngalan ng tao8 ,n4 ,ang mga ngalan ng tao na ngay'y kasalukuyang g9gamit nat91 palibhas'y hirm sa wikng ka/il ay may s>il+ kiys na tagly1 sa makatuwd bag'y ang isng ngalan ay naunawan agd kung nahih+gl sa lalaki sa babae2 hal43 ,cl>o ,cl>a1 ,dom+o ,dom+a1 ,pascual ,pascuala4 ,g4 ,paano ang paglalagy sa bilang na dalaw m>ami 7 nm]o plural7 ng mga salitng pangdiw8 ,n4 ,sa dalawng kap>aann3 ,una4--,kung pangdiwng dalisay 7 simple7 ay sa pamamagitan ng mga1 hal43 mga tao1 mga bahay1 mga hayop1 mga bulaklk4 ,ikalaw4--,ang isng pangdiwng mayhal na nagbuhat sa mag ay 9ulit ang unang pantg ng ugt1 hal43 mag-91 mag-am1 magbayw1 ay g9agawng mag-91 mag-am1 magbbayw1 kung tumutukoy sa dalaw m>ami4 ,g4 ,paano ang pagbbal+ sa salitng pangdiw8 ,n4 ,sa pamamagitan ng mga pang-akby na si at ang at ang kankanyng s9saklw4 ,nx ang mga halimbaw3 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,pangdiw ,,sa ,,ng,,alan ,,ng ,,tao ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,si ,lucio4 ,pangtukoy ,s9 ,lucio4 ,pang-ar ,ni ,lucio4 ,pang-ar ,n9 ,lucio4 ,kay ,lucio4 ,k9 kan ,lucio4 ,panglayon ,kay ,lucio4 ,panglayon ,k9 kan ,lucio4 ,ni ,lucio4 ,n9 ,lucio4 ,,sa ,,ng,,alan ,,ng ,,bagay ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,ang aklt4 ,pangtukoy ,ang mga aklt4 ,pang-ar ,ng aklt4 ,pang-ar ,ng mga aklt4 ,sa aklt4 ,sa mga aklt4 ,panglayon ,sa aklt4 ,panglayon ,sa mga aklt4 ,ng aklt4 ,ng mga aklt4 ,,ukol ,,sa ,,il,,ng ,,bahagi ,,ng ,,pangdiw ,g4 ,sa an pa nabbahagi ang salitng pangdiw8 ,n4 ,sa t9tawag na dalisay 7 simple7 at mayhal 7 compue/o74#aa ,t9tawag na dalisay ang salitng walng id9>agdg na an man sa kanyng pagigng salit kay'y ang salitng t9tawag na ugt1 hal43 sanggl1 bahay1 kahoy1 banl4 ,t9tawag na mayhal ang salitng dalisay ugt na d9agdagn ng an mang any 7 "pcula7 magng sa una hulihn kay1 hal43 kabatan1 kabuhayan1 kasalo1 pabang1 pag-ibig1 pag-asa1 atbp4 ,g4 ,paano ang mga kap>aanng g9agaw nang ang salitng dalisay ay magng salitng mayhal8 ,n4 ,sa mga p>ang sumsund3 ,una4--,laht halos ng mga salitng dalisay ugt na inangkapn ng ka at s9ugpungn ng an han sang-ayon sa mga pangyay>i1 hal43 buhay1 bayan1 bat1 g&1 buti1 l9is1 atbp4 ay nagigng kabuhayan1 kabayanan1 kabatan1 kag&ahan1 kabutihan1 kal9isan4 ,ikalaw4--,ang mga salitng dalisay ugt na inangkapn ng ka ay nagigng mayhal1 na1 ang kahulug'y nuuw sa may akibat may kasama may kaakby1 hal43 salo1 sun1 sama1 saby1 pil+1 saky1 l>1 tulong1 atbp4 ay nagigng kasalo1 kasun1 kasama1 kasaby1 kapil+1 kasaky1 kal>1 katulong4 ,dapat alamng ang mga x'y nagbabady lamang ng is sa mga kasama1 akibat kaakby1 at kung ibig magsulit ng dalaw ay kailangang angkapn pa ng anyng mag1 hal43 magkasalo1 magkasun1 magkasama1 magkasaby1 atbp4 ,kung nagbabady namn ng k>amihan ay dapat ulit9 ang unang dalawng pantg ng ugt1 hal43 magkasalosalo1 magkasamasama1 magkasabaysaby1 atbp4 ,ikatl4--,ang mga salitng dalisay na maarng gawng pangwatas ay nagigng mayhal kung angkapn ng anyng pa1 hal43 sa dusa ay p>usa1 sa bang ay pabang1 sa hiys ay pahiys1 sa utang ay pautang1 sa mana ay pamana1 atbp4 ,ikaapat4--,ang mga salitng dalisay na bumabanggt sa ngalan ng mga kamag-anak na inangkapn ng anyng mag ay nagigng mayhal na ang kahulug'y tumutukoy sa dalaw1 hal43 am1 91 bayw1 asawa1 p9san1 ank1 atbp4 ay nagigng mag-am1 mag-91 magbayw1 mag-asawa1 magp9san1 mag-ank4 ,kung nais tumukoy sa tatl m>ami ay dapat ulit9 ang unang pantg ng salitng dalisay1 hal43 mag-am1 mag-91 magbbayw1 magpp9san1 atbp4 ,ikalim4--,ang mga salitng dalisay na nagbabady ng an man na angkapn ng p9aka ay nagigng mayhal na ang kahulug'y ang bagay na humahalili1 hal43 tao1 hayop1 wals1 t9apay1 tubig1 magulang1 91 am1 alil1 atbp4 ay nagigng p9akatao1 p9akahayop1 p9akawals1 p9akatubig1 p9akaan1 p9akaalil1 atbp4 ,ikaanim4--,ang mga dalisay na tumutukoy d9 sa mga ngalan ng mga kamag-anak ay nagigng mayhal kailan ma't inangkapn s9+itan ng anyng 9 at inulit ang kanyng unang pantg1 na ang kahulug'y ang mga ngalang h9d tunay hawa lamang1 hal43 am1 91 ank1 ali1 kapatd1 atbp4 ay nagigng 9am1 991 9ank1 9ali1 k9kapatd4 ,ikapit4--,ang mga dalisay na tumutukoy sa mga ngalan ng bunga1 ng bulaklk1 ng kasangkapan1 atbp4 ay nagigng mayhal kailan ma't inangkapn s9+itan ng 91 na ang kahulug'y ang pagkakatulad pagkakp>is1 hal43 balimb+1 santl1 gulay1 sampaga1 sampagita1 kamatsil1 k>ayom1 s&k1 tab1 ay nagigng b9alimb+1 s9antl1 g9ulay1 s9ampaga1 s9ampagita1 k9amatsil1 k9>ayom1 s9&k1 t9ab4 ,ikawal4--,iln sa mga salitng dalisay ay nagigng mayhal kung angkapn s+itan ng 9 at sugpungn ng an1 na1 ang ktutur'y ang katapusn ng an man1 hal43 kayas1 tabas1 pil1 atbp4 ay nagigng k9ayasan1 t9abasan1 p9ilan4 ,kung nagbabady ng k>amihan1 ang 9 ay dapat dagdagn ng pag1 na sa madalng sabi ay nagigng p9ag at sak sugpungn ng an1 hal43 p9agkayasan1 p9agtabasan1 p9agpilan4 ,ikasym4--,gayn d+ pagbubu ang dapat gawn ukol sa pagbabady ng ilng ngalan ng an mang bagay na g9amitan1 nilagyn g9awng gayn sang-ayon sa ugt na tagly1 hal43 sa pult ay p9ulutn1 sa gulay ay g9ulayan1 sa burd ay b9urdahn1 sa guhit ay g9uhitan1 sa pul ay p9ulahn1 atbp4 ,ikasampu4--,kung iangkp ang anyng pang sa ib't ibng ugt ay nagigng pangdiw1 na1 ang kahulug'y ang kasangkapang ig9agaw ng an man4 ,dapat lamang alamn na xng pang ay siyng bumabago sa ilng titik ng ugt1 gaya ng mpupun sa mga kabanatang hah>apn4 ,halimbaw3 panghakot1 panghuli1 panggapas1 pang-ahit1 pan>k1 pamal1 pamahid1 pangtung1 pangahig1 panil1 atbp4 ,,pangdiw,,ng ,,pangwatas 7 ,,v]bal7 ,g4 ,an ang t9tawag na pangdiwng pangwatas8 ,n4 ,yang pangdiwng nagbuhat nanggal+ sa mga pangwatas4 ,g4 ,alnaln ang mga pangdiwng pangwatas8 ,n4 ,ang mga sumsund3 #a4--,nagagawng mga pangdiw ang mga pangwatas na b9ayby sa um sa pamamagitan ng anyng pag na iniangkp sa mga salitng ugt1 hal43 basa1 sulat1 lakad1 takb1 langy1 ka91 araw1 uln1 suntk1 up1 sigw1 atbp4 ay nagigng pagbasa1 pagsulat1 paglakad1 pagtakb1 paglangy1 pagka91 pag-araw1 pag-uln1 pagsuntk1 pag-up1 pagsigw4 #b4--,nagagaw r+ mga pangdiw ang mga pangwatas na b9ayby sa mag sa pamamagitan ng anyng pag na iniangkp sa mga ugt na inulit ang is dalawng titik ng unang pantg nit1 hal43 aral1 salit1 sa+1 lut1 sabi1 wa/1 masd1 habol1 hany1 bu1 lakip1 atbp4 ay nagigng pag-aral1 pagsasalit1 pagsasa+1 paglulut1 pagsasabi1 pagwawa/1 pagmamasid1 paghahabol1 paghahany1 pagbubu1 paglalakip4 #c4--;,ang mga pangwatas na b9ayby sa anyng mang ay nangagagaw r+ pangdiw sa pamamagitan ng anyng pang na 9ulit ang unang dalawng titik ng ugt na b9ago1 tagly ang kanyng pagkakabagong malimit mangy>i1 hal43 huli1 isd1 utang1 pult1 puti1 bat1 tiklp1 pits1 atbp4 ay nangagigng panghuhuli1 pang+isd1 pangungutang1 pamumulot1 pamumuti1 pangbabat1 pan9iklp1 pamimits4 #d4--,nagagaw pa r+ mga pangdiw ang mga pangwatas na b9ayby sa ma sa pamamagitan ng anyng pagk1 na iniangkp d9 sa salitng ugt1 hal43 tuto1 tulog1 hig1 hulog1 takot1 gulat1 bagd1 9p1 atbp4 ay nagigng pagkatuto1 pagkahulog1 pagkatakot1 pagkagulat1 pagkabagd1 pagka9p4 ,,pangdiw,,ng ,,malimit 7 ,,frecu5tativo7 ,g4 ,an ang t9tawag na pangdiwng malimit8 ,n4 ,yang nagbabady ng kadalasn sa paggaw g9agaw sang-ayon sa mga gaw kilos ng ugt4 ,g4 ,paano ang mga p>an ng pagbubu sa bagay na x8 ,n4 ,sa ib't ibng kap>aann3 ,una4--,sugpungn ng an han sang-ayon sa tuntun+ s9sund ng salitng ugt1 hal43 sa dam ay damuhn1 sa halaman ay hlamann1 sa ikm ay ikmuhan1 sa sag+ ay sag+n1 sa niyg ay niyugan1 sa kawayan ay kwayann1 sa bahay ay bahayn1 sa palig ay paligan1 sa pusal ay pusaln1 atbp4 ,ikalaw4--,sugpungn d9 ng an han ang ugt1 sak ulit9 dalawahn ang unang pantg nit1 hal43 sa ka9 ay kakann1 sa sild ay sisidln1 sa up ay upn1 sa hig ay hihign1 atbp4 ,ikatl4--,angkapn ng ka at sugpungn ng an han ang salitng ugt1 sak ulit9 ang unang pantg nit1 hal43 sa tisod ay katitisuran1 sa hulog ay kahuhulugan1 sa dap ay kadadapan1 sa untg ay kauuntugn1 atbp4 ,ikaapat4--,nagagaw r+ pangdiwng malimit ang ilng mga pangwatas sa kanyng mga panahng hah>apn1 hal43 paghuhukumn1 pagbibitayn1 pagbab>iln1 pagpapatayn1 pagbib9yagn1 pagbabaunn1 atbp4 ,,pangdiw,,ng ,,k>amihan 7 ,,colectivo7 ,g4 ,an ang t9tawag na pangdiwng k>amihan8 ,n4 ,yang na sa bilang na is ay tumutukoy sa m>am+ ngalan1 bagay an man sang-ayon sa lamn ng ugt4 ,g4 ,paano ang kanyng pagbubu8 ,n4 ,sa mga kap>aanng sumsund3 ,una4--,ang ilng salitng ugt na nagbabady ng panahn na angkapn ng anyng mag ay nagsasaysy ng kabuan1 hal43 sa hapon ay maghapon1 sa damg ay magdamg4 ,ikalaw4--,kung iniangkp ang sang na nagbuhat sa is1 ay nagbabady ng laht kabuan ng an mang bagay na tagly ng ugt1 hal43 sang-oras1 sang-araw1 sangl+g1 sangbuwn1 sangtan1 sangpu1 sangdan1 sanglibo1 sanglaks1 sangyut1 atbp4 ,ikatl4--,sa mga ugt na nagsusulit ng pok an man na angkapn ng sang at sugpungn ng an han ay nagbabady r9 ng k>amihan kabuan1 hal43 sangbahayn1 sangbayann1 sangdaigdigan1 sangs9ukuban1 sangt9akpn1 atbp4 ,ikaapat4--,kung angkapn ng sang ang mga pangdiwng mayhal sa pamamagitan ng ka at an han ay nagbabady namn ng ganp na kabuan1 hal43 sangkapuln1 sangkatauhan1 sangkalangitan1 sangkalupan1 at ib pa4 ,,talabab,,an #aa ,g9aw kong isng salit ang mayhal bagam't ang katotohana'y dalaw1 upng mitumbs nat9 sa salitng compue/o ng ka/il4 ,,iv ,,kabanata ,salitng ,pangtur+ 7 ,adjetivo7 ,,gur4 ,an ang ktuturn ng salitng pangtur+8 ,,nag-,,a>al4 ,salitng pangtur+ ay isng bahagi pangkt ng kaisipn na siyng inilalakip id9>agdg sa pangdiw upng mabago mkilala ang ktuturn nit4 ,g4 ,ang mga salitng pangtur+1 sa iln nabbahagi8 ,n4 ,sa dalaw1 gaya r9 ng pangdiw3 dalisay at mayhal4 ,dalisay ang salitng walng id9>agdg na an man sa kanyng pagigng salit1 hal43 tamd1 pangx1 duwg1 payap1 tahimik4 ,mayhal ang salitng ugt dalisay na d9agdagn sa una hulihn ng an mang any 7 "pcula71 hal43 mabuti1 matas1 malak1 masam1 mag&4 ,g4 ,m>ami bag sa at+ wik ng mga pangtur+8 ,n4 ,sa mga salitng dalisay ugt ay h9d lubhng k>amihan1 samantalng sa mga salitng mayhal ay siyng lubhng m>ami4 ,g4 ,pano ang p>ang g9agaw nang ang mga salitng ugt dalisay ay magng salitng mayhal8 ,n4 ,ang k>aniwang gawn ukol sa bagay na x ay d9>agdagn ng ma sa unahn ng salitng ugt dalisay4 ,nrit ang isng tln ng mga salitng ugt dalisay na nagigng salitng mayhal sa mga salitng pangdiw 7 su/antivo7 at sa mga pangtur+ 7 adjetivo74 ,ugt dalisay ,salitng pangdiw ,salitng pangtur+ ,buti ,kabutihan ,mabuti ,sam ,kasaman ,masam ,pul ,kapulahn ,mapul ,lak ,kalakihan ,malak ,hab ,kahaban ,mahab ,laks ,kalakasan ,malaks ,bigt ,kabigatan ,mabigt ,nagigng salitng pangtur+ ang mga ugt na nagbabady ng pagkakp>is pagkakpantay kailan ma't inangkapn ng ka1 hal43 kap>is1 katulad1 kap>a1 kawangs1 kahambng1 kamukh1 kawangk1 kapantay1 at ib pa4 ,nagigng pangtur+ d9 ang mga ugt na nagsusulit ng pagkakahat kalagayan ng an man kailan ma't inangkapn ng ka1 hal43 kahat1 kaputol1 kapiraso1 kabiyk1 kaunt1 kapatk1 k>ampt1 atbp4 ,nagigng pangtur+ pa ang mga ugt na nagsasaysy ng an man kailan ma't inangkapn ng ka at inulit ang bung ugt unang dalawng pantg nit1 hal43 kagulatgulat1 katakottakot1 kagitlgitl1 kas9dks9dk1 kahapi%apis1 kakilkilabot1 katawtaw1 kalugdlugd1 kaibig-ibig1 kaayaaya1 atbp4 ,ang mga pangtur+ na x'y maar r+ sabih9 sa pamamagitan ng naka na inulit ang unang pantg ng ugt1 hal43 nakagugulat1 nakatatakot1 nakagigitl1 atbp4 ,g4 ,mayron pa bagng ibng pangtur+ na nagbubuhat sa ib8 ,n4 ,oo p na nanggal+ sa pangwatas at p9amagatng pangtur+ na malimit4 ,nx ang ib't ibng p>an ng kanyng pagbubu4 ,una4--,angkapn ng ma ang salitng ugt at sugpungn ng 9 h9 sang-ayon sa s9sund na tuntun91 hal43 mas9tah91 maaw91 mahabagn1 maibign1 mawilihn1 masuway91 masunur91 mairugn1 at ib pa4 ,ikalaw4--,angkapn d9 ng ma at sugpungn ng 9 h91 sak ulit9 ang unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt1 hal43 matutulugn1 matatawann1 magagalitn1 malilimutn1 masasaktn1 mapapal>n1 malulugdn1 matatakutn1 atbp4 ,ikatl4--,sugpungn lamang ng 9 h9 ang salitng ugt1 hal43 glis91 mut91 bulutungn1 pigsah91 hik91 iyak91 sumbung91 tiyan91 bukul91 atbp4 ,ikapat4--,nagigng pangtur+ d9 ang mga panahng hah>apn ng pangwatas na b9ayby sa mag1 hal43 magsasak1 magpap&y1 magbabak1 magbababy1 magguguly1 magpapalayk1 magpapasn1 magbubuht1 atbp4 ,ikalim4--,nagigng pangtur+ pa r9 ang mga panahng hah>apn ng pangwatas na b9ayby sa mang1 hal43 manggagaw1 manggugupit1 manghahabi1 mangwawals1 mang+isd1 mnunubs1 mn9il1 mnunult1 mnunul1 mmamahayg1 mnganga?1 mnanalaysy1 mnanagalg1 atbp4 ,ikaanim4--,angkapn ng mapag ang mga salitng ugt1 hal43 mapagbir1 mapagl>1 mapagmasd1 mapagpuyt1 mapagbulng1 mapaglibk1 mapagbiyay1 mapagdasl1 atbp4 ,ikapit4--,angkapn namn ng pal ang ugt1 hal43 palakan1 pala9m1 palausp1 palasump1 palatakb1 palasult1 palabas1 palasayw1 palasuwy1 palasigw1 palal>1 palabihs1 atbp4 ,ikawal4--,angkapn ng tag ang mga salitng ugt4 ,dapat alamng ang mga ugt na b9ayby sa mag mang ay dapat magtagly ng pag pang1 hal43 tagatanod1 tagabanty1 tagatugtg1 tagaka91 tagapaglut1 tagapagsa+1 taga+at1 tagapangasiw1 tagapaglab1 atbp4 ,g4 ,an ang kaibhng nangyay>i sa mga salitng pangdiw at sa mga pangtur+8 ,n4 ,malak p ang pagkakib ng dalawng x1 sapagk't ang pangtur+ kailan ma'y nangngailangan ng tulong ng isng pangdiw upng magtagly ng isng bung kahulugn kay'y bumu ng isng kaisipn 7 oracin72 samantalng ang pangdiw ay d na kailangan ang tulong1 at sukat sa kanyng s>ili'y maarng magk>on ng isng bung ktuturn4 ,halimbaw3 mal9aw na tubig1 mag&ng buwn1 ma9it na araw4 ,sa halimbawng x ang tubig1 ang buwn at ang araw ay mga salitng pangdiw na siyng nagbibigy ng kahulugn sa kaisipn1 at kah't banggitn ang baw't is ay maunawan ng s9o man2 samantalng ang mal9aw1 mag& at ma9it ay mga pangtur+ na siyng bumabago tumutur+ ng ktuturn sa mga pangdiwng kasakasama nil1 at kung banggitn ng walng katulong ay h9d maunawan ng s9o man1 sapagk't h9d matantng kung an ang mal9aw1 kung an ang mag& kung an ang ma9it4 ,g4 ,maar bag kung m9sang malagy siyng mag-is sa kaisipn8 ,n4 ,maar p1 kailan ma't ang salitng pangdiw na siyng nagbibigy ng ktuturn ay h9d nakalantd1 ngun't dapat matala/s na nakatag1 hal43 ang mga masasam'y p9>urusahan1 ang ikalim'y huwg papaty4 ,sa masasam ay nakatag ang salitng tao at sa ikalim ang salitng utos4 ,g4 ,maar kayng ang salitng pangtur+ ay gamit9 lang mag-is sa pamamagitan ng ibng p>an8 ,n4 ,oo p1 maar1 kailan ma't 9akbayn sa una ng pang-akby ang na ang ktutur'y katumbs sa isng ngalang pangdiw1 hal43 ang masam ay dapat itapon1 ibig sabih9 nit sa makatuwd ang kasaman2 ang mabuti ay dapat liran91 sa makatuwd t9utukoy ang kabutihan4 ,,ukol ,,sa ,,bilang ,,na ,,dalaw ,,m>ami ,g4 ,pano ang paglalagy sa bilang na dalaw m>ami ng mga salitng pangtur+8 ,n4 ,kung mga salitng dalisay ugt ay p9angungunahan ng mga na siyng g9gamit sa ganitng bagay1 hal43 pangx na tao1 tamd na lalaki1 kung sa is1 at kung sa dalaw m>ami'y g9agawng mga pangx na tao1 mga tamd na lalaki4 ,kung mga salitng mayhal na nagbuhat sa ma ay 9ulit lamang ang unang pantg ng ugt1 hal43 malakng aklt1 mahabng talumpat1 mag&ng dalaga kung sa is1 at nagigng malalakng aklt1 mahahabng talumpat1 mga magag&ng dalaga kung sa dalaw m>ami4#ab ,ngun't kung ang salitng pangdiw ay siyng nuun kay sa pangtur+ ay dapat lagyn ng mga at x'y kailangang iun sa pangdiw at ulit9 ang unang pantg ng salitng ugt1 hal43 mga talumpatng mahahab1 mga dalagang magag&4 ,g4 ,kung sa isng kaisipn ay nagkakasamasama ang mga salitng pangtur+1 paano ang dapat gawn8 ,n4 ,sakalng ang nuun'y ang salitng pangdiw kay sa mga pangtur+1 dn dapat iun ang mga at sa mga x 7pangtur+7 ay d dapat lagyn ang baw't is ng mga kund ulit9 ang unang pantg ng baw't ugt1 hal43 ,sa ,sangt9akp'y may mga bayang malalak1 madadakil1 magigitng at m>>angl4 ,kung ang nuun nam'y ang isng salitng pangtur+ kay sa pangdiw ay dapat iun ron ang mga at ang mga kasamahn niy'y dapat ulit9 ang mga unang pantg ng ugt1 hal43 ,sa ,sangs9ukob ay may mga masasamng tao1 manglulupig1 manggagag at mammatay sa kapuw tao4 ,dapat alamng ang hulng p>ang x'y h9d lubhng gamit9 d p>is ng una4 ,,sa ,,mg,a ,,salit,,ng ,,pangtulad 7 ,,comp>ativo7 ,g4 ,an ang salitng pangtulad8 ,n4 ,salitng pangtulad1 yang nagpapakilala ng katangn ng isng pangdiw kung ipap>is ihahal9tulad sa kapuw pangdiw4 ,sa ,wikng ,tagalog xng pangtulad ay may dalawng ur3 is'y ang nagbabady ng pagkakatulad at ang ikalaw'y ang pagkakahigt4 ,g4 ,alnaln ang mga salitng pangtulad sa at+ wik8 ,n4 ,m>ami png lubh1 at nrit ang kanyng pagkakbukdbukd3 sa pagkakatulad3 ga gangga1 p>a gaya1 magkap>a magkatulad1 s+ kas+1 at magkasng2 sa pagkakahigt3 lal at pa4 ,g4 ,kailn g9gamit ang ga gangga8 ,n4 ,ang ga ay g9gamit kailan ma't ibig sukat9 ang lak1 tas1 lit1 tigs an man ng isng bagay kung ihahal9tulad sa ib1 hal43 xng brilyante'y ga mungg ang lak1 ga bat ang tigs ng kanyng pus1 ga damak ang tas ng tubig4 ,ang gangga ay kawangk r9 ng ga at is sil sa paggamit1 bagam't ang talagng kgamitn niy'y kung tumutukoy sa bilang na dalaw m>ami1 hal43 ang mga gangganitng gaw ay siyng 9ugal tuw na ng may masasamng budh2 ang mga gangganiyng tao ay siyng mga dakil4 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang p>a gaya8 ,n4 ,g9gamit ang p>a gaya kailan ma't p9agpap>is ang isng bagay sa kapuw bagay ng walng lmangan4 ,ang bagay na ipap>is ay dapat ilagy sa pangtukoy at ang pagpap>isan ay sa pang-ar at ang p>a gaya ay dapat mahul sa pangtur+1 hal43 ,si ,pelisa'y mag&ng p>a ni ,mam5g2 ak'y mabut+ gaya niy2 ang mga mat mo'y man9+nng na p>ang bituwn4 ,dapat alamng ang p>is at tulad ay kawangk r9 ng p>a gaya4 ,dapat d+ matant na1 kung may ka sa unahn1 na sa madalng sabi ay nagigng kap>a1 kagaya1 kap>is1 katulad1 at ang ib pang kas+-ur r9 nit gaya ng kawangs1 kahambng1 kawangk1 kamukh1 kahalimbaw1 kahal9tulad1 ay g9gamit d+ mam9sanm9san katulad ng p>a gaya lalng lal na kung h9d lubhng mahab ang isng kaisipn1 hal43 ,si ,lucio'y katulad ni ,fidel2 ang pus'y kap>is ng tigre4 ,lalng angkp kung gagamit9 sa pagkakail kay'y dagdagn sa una ng wal1 hal43 ,si ,yoyong ay walng kahal9tulad sa k>unungan2 si ,m>a'y walng kahalimbaw sa kah9h9n4 ,g4 ,kailn g9gamit ang magkap>a magkatulad8 ,n4 ,ang magkap>a magkatulad at ib pang gangganit ay dil ib't nanggal+ sa kap>a1 katulad1 kap>is1 atbp4 na inangkapn ng mag4 ,g9gamit ang mga x sa mga bagay na p9agpap>is ng walng lmangan1 na1 ang mga p9agpap>a ay dapat ilagy sa pangtukoy at ang pangtur+ ay sa hul1 hal43 ,si ,petra at si ,m>a'y magkap>a ng g&2 si ,siso at si ,m5te ay magkatulad ng dunong4 ,g4 ,kailn g9gamit ang s+ kas+8 ,n4 ,g9gamit ang s+ kas+ kailan ma't p9agpap>is ang isng bagay sa kapw bagay nang walng lmangan1 at kailangang ilagy sa pangtukoy ang pangalan bagay na ipap>is at sa pang-ar namn ang ngalan bagay na pagpap>isan1 hal43 ang mga ank ni ,lucio'y s+lak ko1 si ,mateo'y kas+tas ni ,k>los4 ,kung tumutukoy sa dalaw m>ami'y kailangang ulit9 ang unang pantg ng ugt ng pangtur+1 hal43 ang mga ank ni ,lucio'y s+lalak ko1 ang mga s'y kasnglalak ng baboy4 ,g4 ,kailn namn g9gamit ang magkasng8 ,n4 ,g9gamit ang magkasng kailan ma't ang mga p9agpap>is ay na sa pangtukoy at nagsasad ng dalawng bagay na magkahal9tulad magkakapanty1 hal43 si ,p$ro at si ,huan ay magkas+dunong1 ang ank mo't ang ank ko ay magkas+buti4 ,kung bumabanggt sa bilang na dalaw m>ami ang baw't is sa mga p9agpap>is ay kailangang ulit9 ang ikalawng pantg ng magkasng1 at sa katagng sabi'y gawng magkakasng1 hal43 ang mga ank ko ay magkakas+buti2 ang mga kababayan mo't mga kababayan ko'y magkakas+tulad ng ugal4 ,g4 ,paano ang gagawn kung ibig tumukoy ng isng ngalan bagay na nakahihigt8 ,n4 ,sa tatlng kap>aanng sumsund3 #a4--;,ilagy sa pangtukoy 7 nom9ativo7 ang nakahihigt at sa panglayon 7 acusativo7 ang nhihigtn1 hal43 si ,&oy ay m>unong kay ,p$ro2 ang s'y matas sa pus4 #b4--;,ang ganit r+ ayos na p9angunahan lamang ng lal ang salitng pangtur+1 hal43 ,si ,lucio'y lalng matas kay ,huan2 ang mangg'y lalng mas>p sa bayabas4 #c4--;,ang gayn d+ ayos na nilagyn ng pa sa hul ng pangtur+1 hal43 si ,yoyong ay maput pa kay ,hus2 ang araw ay mag& pa sa buwn4 ,,sa ,,mg,a ,,salit,,ng ,,pangta,s 7 ,,sup]lativo7 ,g4 ,an ang salitng pangtas8 ,n4 ,salitng pangtas ay siyng nagpapakilala sa mga pangtur+ ng kanyng kataasn1 hal43 ,si ,p$ro'y mabut+ mabuti1 si ,lucio'y lubhng m>unong4 ,g4 ,paano ang pagtatatg ng mga salitng pangtas8 ,n4 ,sa ib't ibng kap>aann3 ,una4--,ilagy sa una hul ang lubh ng salitng pangtur+1 hal43 ,si ,ric>do'y lubhng mabuti1 kay3 ,si ,ric>do'y mabut+ lubh4 ,ikalaw4--,ilagy ang toto sa una hulihn ng salitng pangtur+1 hal43 ,si ,ric>do'y totong mabuti1 kay3 ,si ,ric>do'y mabut+ toto4 ,maar r9 xng dalawahn at gawng totong toto1 hal43 ,si ,ric>do'y totong totong mabuti4 ,ikatl4--,ilagy sa una hulihn ng salitng pangtur+ ang d sapal1 hal43 ,si ,ric>do'y d sapalng mabuti1 kay3 ,si ,ric>do'y mabut+ d sapal4 ,ikaapat4--,ilagy sa una hulihn ng salitng pangtur+ ang d hamak1 hal43 ,si ,ric>do'y d hamak na mabuti1 kay3 ,si ,ric>do'y mabut+ d hamak4 ,ikalim4--,ulit9 dalawahn ang salitng pangtur+ na paglalakip9 sa pamamagitan ng pang-anib 7 ligazn7 na nuukol1 hal43 ,si ,ric>do'y mabut+ mabuti2 ang pag-aral ay mahirap na mahirap4 ,ikaanim4--,ulit9 dalawahn ang salitng pangtur+ at pangunahan ng anyng ka at an han sa hulihn1 hal43 ,si ,ric>do'y kbutibutihan2 ang sampagita'y kag&ag&ahan sa tanng bulaklk4 ,ikapit4--,ang mga salitng ugt dalisay na inangkapn sa una ng npaka1 hal43 ,si ,ric>do'y npakabuti2 ang sampagita'y npakag&4 ,ikawal4--,ang mga pangwatas ay may ilng pangtas1 na1 ang g9agaw ay 9ulit ang bung ugt na s9+itan ng ng1 hal43 tawa ng tawa1 tawag ng tawag1 ka9 ng ka94 ,,sa ,,mg,a ,,salit,,ng ,,panglak 7 ,,aum5tativo7 ,g4 ,an ang salitng panglak8 ,n4 ,salitng panglak1 yang nagpap>agdg sa kahulugn ng ugt4 ,g4 ,paano ang pagbubu ng mga x sa at+ wik8 ,n4 ,sa dalawng kap>aann lamang3 #a7--;,ilagy sa una ng ugt ang salitng malak1 hal43 malakng tao1 malakng hayop1 malakng lalaki1 malakng babae1 malakng bahay1 malakng pus1 malakng sus1 atbp4 #b7--,sugpungn ng an han ang ilng salitng ugt1 hal43 sa ulo ay uluhn1 sa mat ay matahn1 sa ilng ay ilungn1 sa bibg ay bibign1 sa ngu ay ngun1 atbp4 ,dapat alamng ang mga salitng x'y maar r+ sabih9 sa pamamagitan ng malak1 hal43 malakng ulo1 malakng mat1 malakng ilng1 atbp4 ,,sa ,,mg,a ,,salit,,ng ,,pangli,t 7 ,,dim9utivo7 ,g4 ,an ang salitng panglit8 ,n4 ,salitng panglit1 yang nagpapbawas nagpapkulang sa kahulugng tagly ng salitng ugt4 ,g4 ,paano ang p>ang g9agaw sa ganitng pagbabawas8 ,n4 ,sa mga kap>aanng sumsund3 #a4--;,ang mga pangdiwng dalisay ay 9ulit ang bu ang unang dalawng pantg ng ugt at sak s9usugpungn ng an han1 hal43 sa h> ay h>h>an2 sa dios ay diusdiusan2 sa tao ay tatauhan2 sa ibon ay ibunibunan2 sa mat& ay matamat&an2 sa bulaklk ay bulabulaklakan2 atbp4 #b4--;,ang mga pangdiwng mayhal sa pamamagitan ng ka at an han ay nagigng panglit kailan ma't d9agdagn sa una ng may1 hal43 may kalakasan1 may kabutihan1 may kah9an1 may kasaman1 may kapulahn1 atbp4 #c4--;,ang mga pangtur+ na mayhal sa pamamagitan ng ma ay nagigng panglit kailan ma't 9ulit ang salitng ugt1 hal43 maasmasm1 malakslaks1 mabutibuti1 matam/ams1 masamsam1 mapulpul1 atbp4 #d4--;,ang mga pangwatas 7 v]bo7 na b9ayby sa ib't ibng any 7 "pcula7 ay nangagigng panglit kailan ma't inulit ang mga salitng ugt1 hal43 tumatakbtakb1 nagtutulgtulog1 nahihighig1 b9abasabasa1 inilalakadlakad1 p9agsalisalit1 atbp4 #e4--,nagigng panglit d9 sa mga salitng kaunt1 munt1 malit1 ang mga ugt na ib't ib1 hal43 kauntng tubig1 muntng bahay1 malit na mangg1 atbp4 ,,sa ,,ib ,,pang ,,bahagi ,,ng ,,salit,,ng ,,pangtur+ ,g4 ,an pang bahagi mayron ang salitng pangtur+8 ,n4 ,ang mga x3 ,bilang na pangbatay 7 nm]o c>d9al71 bilang na panghany 7 nm]o ord9al71 bilang na pang-ulit 7 nm]o adv]bial7 at bilang na pangbahagi 7 nm]o di/ributivo74 ,g4 ,an ang bilang na pangbatay 7 nm]o c>d9al78 ,n4 ,bilang na pangbatay1 yang tangng tumutukoy sa k>aniwang bilang1 hal43 is1 dalaw1 sampu4 ,kung ibig humigt dito'y kailangang dagdagn sa una ng labng1 at kung magkaganit'y magigng3 labng is1 labng dalaw1 labng siym4 ,kung ibig pa r+ humigt dito kay'y tumukoy ng mata/as ay dapat dagdagn sa hul ng pu1 at kung magkagayo'y magigng3 dalawng pu1 tatlng pu1 siym na pu1 at ib't ib pang pagd>agdg kung ibig tumukoy ng lalng matas na bilang4 ,g4 ,an ang bilang na panghany 7 nm]o ord9al78 ,n4 ,yang g9gamit sa pagbilang na sundsund1 hal43 una1 ikalaw1 ikatl1 ikasangpu4 ,g4 ,pano ang pagtatatg ng mga bilang na x8 ,n4 ,madal p3 sukat na ang dagdagn ng ika ang mga bilang na pangbatay1 maliban lamang ang una na d nangngailangan nit4 ,g4 ,an ang bilang na pang-ulit 7 nm]o adv]bial78 ,n4 ,yang g9gamit sa pagbilang nang kung mkailang g9aw g9anp ang isng bagay1 hal43 m9san1 makalaw1 makatl1 makalim1 makasangpu4 ,g4 ,pano namn ang pagtatatg ng mga ganitng bilang8 ,n4 ,d9>agdagn ng maka sa mga bilang na pangbatay1 liban lamang ang una na d kailangang dagdagn4 ,g4 ,an namn ang bilang na pangbahagi 7 nm]o di/ributivo78 ,n4 ,yang g9gamit sa pagbilang na pahathat paulitulit1 hal43 isis1 tig-is1 is4 ,g4 ,paano ang pagtatatg ng mga bilang na ganit8 ,n4 ,sa mga p>ang sumsund3 ,una4--,ulit9 dalawahn ang mga bilang na pangbatay na kung m9sa'y 9ulit ng bu at kung m9sa'y ilng pantg lamang1 hal43 isis1 daldalaw1 sangpsangpu4 ,ikalaw4--,lagyn sa una ng anyng tig sa mga bilang na pangbatay na kung m9sa'y nwawal ang unang titik ng salitng ugt1 at mul sa lim ay 9ulit ang unang pantg2 hal43 tig-is1 tigalaw1 tigatl1 tiglilim1 tigpipit1 tigsasangpu4 ,ikatl4--,ulit9 dalawahn ang unang pantg ng mga bilang na pangbatay1 hal43 is1 ddalaw1 sasangpu4 ,,talabab,,an #ab ,9akal kong tumpk ang ganitng tuntun9 sa paglalagy sa bilang na dalaw m>ami ng mga salitng pangtur+ na nagbuhat sa ma4 ,m>ami ang npapans9 kong gumagaw na1 p9angungunahan pa ng mga bukd ang pag-ulit sa unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt1 gaya sa halimbaw1 ng3 mga mahahabng talumpat1 mga dalagang magag&4 ,sa ganng kur ko1 ang ganit'y h9d tumpk sapagk't h9d man lagyn ng mga ay nagbabady r9 ng dalaw m>ami4 ,v ,,kabanata ,salitng ,pangtay 7 ,pronombre7 ,,gur4 ,an ang kahulugn ng salitng pangtay8 ,,nag-,,a>al4 ,ang pangtay ay isng pangkt bahagi ng kaisipn 7 oracin7 na siyng inillagy inihahalili sa pangdiw 7 su/antivo7 upng maiwasan ang malimit nitng pag-ulitulit4 ,g4 ,mangyay>i bang ipaliwanag ang bagay na x sa pamamagitan ng isng halimbaw8 ,n4 ,oo p2 masamng d+gn ng s9o man kung sabih9 sa halimbaw3 ,si ,lucio'y nap>on sa pulong at sa pulong si ,lucio'y nagtalumpat4 ,ngun't maunawan ng laht kung sabih+ ganit3 ,si ,lucio'y nap>on sa pulong at dito siy ay nagtalumpat4 ,ang pangtayng dito ay siyng humalili sa pulong1 at siy kay ,lucio4 ,g4 ,ilng bahagi ang saklw ng salitng pangtay8 ,n4 ,lim ang kanyng s9saklw3 ,pangtay sa ngalan ng tao 7 pronombre p]sonal71 pangtay sa pagtutur 7 pronombre demo/rativo71 pangtay sa pag-ar 7 pronombre posesivo71 pangtay sa pagtatanng 7 pronombre int]rogativo71 at pangtay sa pagbabalak 7 pronombre indet]m9ado74 ,,pangtay ,,sa ,,ng,,alan ,,ng ,,tao 7 ,,p]sonal7 ,g4 ,an ang pangtay sa ngalan ng tao8 ,n4 ,yang salitng inillagy inihahalili sa pangdiw na tumutukoy sa pangalan ng tao1 at kung m9sa'y sa mga pangalan ng hayop bagay4 ,g4 ,iln ang mga pangtayng x8 ,n4 ,tatl3 ak1 ikw1 siy1 na p9ammagatng una1 ikalaw at ikatlng katawn 7 p]sona74 ,g4 ,sansan g9gamit ang tatlng katawng x8 ,n4 ,ang ak ay siyng inillagy inihahalili sa ngalan ng tong nangungusap2 ang ikw ay siyng inihahalili sa ngalan ng tong k9akausap2 at siy ay siyng inihahalili sa ngalan ng tao bagay na p9ag-usapan4 ,g4 ,paano ang pagbbal+ 7 decl9acin7 ng mga pangtay sa ngalan ng tao8 ,n4 ,gaya ng mga p>ang sumsund3 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,mg,a ,,pangtay ,,sa ,,ng,,alan ,,ng ,,tao4 ,,unang ,,kataw,n4 ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,ak4 ,pangtukoy ,tayo kam4 ,kit kat4 ,pang-ar ,ak94 ,pang-ar ,at9 nat94 ,ko4 ,am9 nam94 ,kanit nit4 ,nat ta4 ,panglayon ,sa ak94 ,panglayon ,sa at91 sa am94 ,sa kanit1 sa nat4 ,g4 ,kailan g9gamit ang na sa lagy na pangtukoy8 ,n4 ,gaya na ng namalas ang pangtukoy ay may apat na ur na may ib't ibng kgamitn3 ak sa is1 at tayo1 kam at kit kat sa dalaw m>ami4 ,unang ur4--,g9gamit ang ak kailan ma't inihahalili sa ngalan ng tong nangungusap1 hal43 ,ak ay mahirap1 ibig sabih9 nit'y mahirap ang tong nagsasalit1 na kung ang tong x sa halimbaw'y nangngalang ,p$ro1 ang salitng ya'y katumbs ng ,si ,p$ro ay mahirap4 ,ikalaw4--,g9gamit ang tayo kung tumutukoy sa dalaw m>ami1 kailan ma't ang tong nangungusap at ang tong k9akausap ay nassaklw kapw at ib pa1 hal43 ,tayong mga pilip9o ay m>urunong1 ibig sabih9 ng halimbawng x na m>unong ang nagsasalit1 saklw ang kanyng kausap at pat ng ibng kababayan nat94 ,ikatl4--,g9gamit namn ang kam sa dalaw r9 m>ami1 kailan ma't ang tong nagsasalit ay h9d s9saklw ang kanyng kausap kund ang ibng kababayan kasamahn niy1 hal43 ,kamng mga pilip9o ay m>urunong1 ibig sabih9 nit'y m>unong ang nangungusap saklw ang kanyng mga kalah kasama kay1 ngun't ang kausap ay h9d nassaklw4 ,ikaapat4--,g9gamit ang kit kat kailan ma't tumutukoy sa dalaw lamang at h9d maarng humigt dito1 at ang dalawng ntura'y ang nangungusap at ang k9akausap2 hal43 kit ay m>unong1 kat ay m>unong1 mga salitng katumbs na sabih+ kit katng dalaw ay m>unong4 ,g4 ,kailn g9gamit namn ang na sa pang-ar8 ,n4 ,dapat munang matant na ang pang-ar ay may limng ur na1 kung gamiti'y nagkakaibib3 ,ak9 ko kung sa is at at9 nat91 am9 nam91 kanit nit at nat ta kung sa dalaw m>ami4 ,unang ur4--,sa is'y g9gamit ang ak9 kailan ma't x'y nuun sa pangdiw pangwatas1 at ko kailan ma't nhuhul sa mga x2 hal43 ,ang ak+ bahay ay m>ikt1 ang bahay ko ay m>ikt4 ,ikalaw4--,sa dalaw m>ami'y g9gamit ang at9 nat9 kailan ma't ang nagsasalit'y s9saklw ang kanyng kausap at ib pa4 ,dapat gamit9 ang at9 kailan ma't nuun x sa pangdiw pangwatas1 at nat9 kailan ma't nhuhul1 hal43 ,ang at+ baya'y lubhng mag&1 ang bayan nati'y lubhng mag&4 ,ikatl4--,sa bilang na dalaw m>ami'y g9gamit d9 ang am9 nam9 kailan ma't ang nangungusap ay h9d s9saklw ang k9akausap kund ang ibng kasamahn kapanalig niy4 ,dapat gamit9 ang am9 kailan ma't nuun sa pangdiw pangwatas1 at nam9 kailan ma't nhuhul1 hal43 ,ang am+ lup ay malawak1 ang lup nam9 ay malawak4 ,ikaapat4--,ang kanit nit ay g9gamit sa dalawng dalaw lamang at d maarng humigt1 kailan ma't tangng tumutukoy sumasaklw sa dalawng nag-usap4 ,g9gamit ang kanit kung na sa una ng pangdiw pangwatas at nit kung na sa hul nit1 hal43 ,ang kanitng bahay ay munt1 ang bahay nit ay munt4 ,ikalim4--,ang nat ta ay g9gamit d9 sa dalawng dalaw lamang na nakkatulad ng kanit nat4 ,ang kaibhn lang niy'y h9d maarng gamit9 sa una at hulihn ng pangdiw pangwatas na d gaya nit1 kund sa hulng hul lamang1 hal43 ,ang bahay nat ay munt1 ang bahay ta ay munt4 ,g4 ,kailn namn g9gamit ang na sa panglayon8 ,n4 ,dapat d9 munang matant na ang panglayon ay may apat na ur na kung gamiti'y may ib't ibng kahulugn3 sa ak9 kung sa is1 at sa at91 sa am9 at sa kanit kung sa dalaw m>ami4 ,unang ur4--,g9gamit ang sa ak9 kailan ma't tumutukoy sa is1 hal43 ,xng aklt ay sa ak94 ,ikalaw4--,g9gamit ang sa at9 kailan ma't tumutukoy sa dalawng nag-usap at sa ib pa kung mayron1 hal43 ,xng aklt ay sa at94 ,ikatl4--,g9gamit ang sa am9 kailan ma't tumutukoy sa nangungusap at sa ib pang kasamahn nit1 ngun't h9d nassaklw ang k9akausap1 hal43 ,xng aklt ay sa am94 ,ikaapat4--,g9gamit ang sa kanit kailan ma't tangng bumabanggt sa dalawng nagpapanaym1 hal43 ,xng aklt ay sa kanit4 ,g4 ,paano namn ang pagbbal+ ng ikalawng katawn8 ,n4 ,p>is ng p>ang sumsund3 ,,ikalaw,,ng ,,kataw,n4 ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,ikw4 ,pangtukoy ,kay4 ,ka4 ,pang-ar ,iy4 ,pang-ar ,iny4 ,mo4 ,n9y4 ,panglayon ,sa iy4 ,panglayon ,sa iny4 ,g4 ,kailan g9gamit ang na sa lagy na pangtukoy8 ,n4 ,g9gamit ang ikw ka sa is at kay sa dalaw m>ami kailan ma't inihahalili sa ngalan ng tong k9akausap4 ,ikw kailan ma't nuun sa pangdiw pangwatas1 at ka kailan ma't nhuhul1 hal43 ,ikw ay isng tao1 isng tao ka4 ,ang kay kailan ma't tumutukoy sa dalaw m>ami1 malagy man sa una hul ng pangdiw pangwatas1 hal43 ,kay'y may salap1 may salap kay4 ,g4 ,kailn g9gamit ang na sa pang-ar8 ,n4 ,g9gamit ang iy mo sa is at iny n9y sa dalaw m>ami4 ,iy kailan ma't na sa una ng pangdiw pangwatas1 at mo kung sa hul1 hal43 ,ang iyng mukh1 ang mukh mo4 ,iny kung nuun sa pangdiw pangwatas1 at n9y kung nhuhul1 hal43 ,ang inyng mga bahay1 ang mga bahay n9y4 ,g4 ,kailn namn g9gamit ang na sa panglayon8 ,n4 ,g9gamit ang sa iy sa bilang na is at sa iny sa bilang na dalaw m>ami1 mapaun mapahul man sa pangdiw pangwatas1 hal43 ang aklt na x ay sa iy2 ang aklt na x ay sa iny4 ,g4 ,paano ang pagbbal+ ng ikatlng katawn8 ,n4 ,gaya ng sumsund3 ,,ikatl,,ng ,,kataw,n4 ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,pangtukoy ,siy4 ,pangtukoy ,sil4 ,pang-ar ,kaniy4 ,pang-ar ,kanil4 ,niy4 ,nil4 ,panglayon ,sa kaniy4 ,panglayon ,sa kanil4 ,g4 ,kailan g9gamit ang na sa pangtukoy8 ,n4 ,g9gamit ang siy sa is at sil sa dalaw m>ami kailan ma't siyng inihahalili sa ngalan ng tao bagay na p9ag-usapan1 hal43 ,siy ay m>unong2 sil ay mangmng4 ,g4 ,kailan g9gamit ang na sa pang-ar8 ,n4 ,g9gamit ang kaniy niy sa is at kanil nil sa dalaw m>ami4 ,kaniy kung na sa una ng pangdiw pangwatas1 at niy kung na sa hul1 hal43 ,ang kaniyng kapatd1 ang kapatd niy4 ,ang kanil kung nuun sa pangdiw pangwatas1 at nil kung nhuhul1 hal43 ,ang kanilng tniman1 ang tniman nil4 ,g4 ,kailn g9gamit ang na sa panglayon8 ,n4 ,g9gamit ang sa kaniy sa is at sa kanil sa dalaw m>ami1 hal43 ,iyng panulat ay sa kaniy2 xng s9amay ay sa kanil4 ,,pangtay ,,sa ,,pagtutur 7 ,,demo/rativo7 ,g4 ,an ang pangtay sa pagtutur8 ,n4 ,yang salitng g9gamit sa pagtutur sa pangalan ng tao bagay4 ,g4 ,may iln ang saklw ng pangtayng x8 ,n4 ,tatl3 x y>1 iyn at yan4 ,g4 ,paano ang paggamit ng baw't is8 ,n4 ,g9gamit ang x y> kung ang isng pangalan ng tao bagay na it9utur ay malapit sa nangungusap kay sa nakik9g4 ,iyn kung ang it9utur ay malapit sa nakik9g kay sa nangungusap4 ,at yan kung ang bagay na it9utur p9ag-usapa'y malay sa dalawng nag-usap4 ,g4 ,paano ang pagbbal+ ng mga pangtay sa pagtutur8 ,n4 ,gaya ng mga kap>aanng sumsund3 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,mg,a ,,pangtay ,,sa ,,pagtutur4 ,,x ,,y>4 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,x y> ,pangtukoy ,xng mga y>ng mga ,pang-ar ,dito sa d9i sa ,pang-ar ,dito sa mga d9i sa mga ,nit nir ,nitng mga nirng mga ,panglayon ,nit nir ,panglayon ,nitng mga nirng mga ,dito sa d9i sa ,dito sa mga d9i sa mga ,,iy,n4 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,iyn ,pangtukoy ,iyng mga ,pang-ar ,diyn sa ,pang-ar ,diyn sa mga ,niyn ,niyng mga ,panglayon ,niyn ,panglayon ,niyng mga ,diyn sa ,diyn sa mga ,,ya,n4 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,yan ,pangtukoy ,yang mga ,pang-ar ,dn sa ,pang-ar ,dn sa mga ,niyan non ,niyang mga nong mga ,panglayon ,niyan non ,panglayon ,niyang mga nong mga ,dn sa ,dn sa mga ,g4 ,paano ang paggamit ng mga pangtay sa pagtutur8 ,n4 ,nbubu sa mga ganitng kap>aann3 ,una4--,g9gamit ang x y> sa is at xng mga y>ng mga sa dalaw m>ami kailan ma't na sa pangtukoy at ang bagay na it9utur ay malapit sa nagsasalit kay sa nakik9g1 hal43 ,xng ak+ pus1 y>ng ak+ pus2 xng mga mat ko1 y>ng mga mat ko4 ,ikalaw4--,g9gamit ang iyn sa is at iyng mga sa dalaw m>ami kailan ma't na sa pangtukoy at ang bagay na it9utur ay malapit sa nakik9g kay sa nangungusap1 hal43 ,iyng damt mo2 iyng mga bisig mo4 ,ikatl4--,g9gamit ang yan sa is at yang mga sa dalaw m>ami kailan ma't na sa pangtukoy at ang bagay na it9utur ay malay sa dalawng nag-usap1 hal43 ,yang pun ng sag+ ay malay2 yang mga bulaklk ay magag&4 ,ang mga lagy na nasa sa pang-ar at panglayon ay g9gamit katulad d9 halos ng mga nangaunng pangtay4 ,g4 ,paano ang dapat gawn kung ang pagtutur sa isng bagay ay t9itiyk t9utukoy na mabuti8 ,n4 ,kung ang an mang pangtay 7 pronombre7 ay na sa unahn ng pangdiw ay 9ulit ang pangtayng na nasa pangtukoy sa hulihn nit1 kah't na ang una 7pangtay7 ay na sa lagy na pang-ar panglayon1 hal43 xng batng x2 dukh ang am niyng batng iyn4 ,g4 ,may ib bang p>an upng huwg dalawahn ang pangtay kah't na ang isng bagay ay t9itiyk na mabuti8 ,n4 ,mayron p1 at sa bagay na x'y dapat lagyn ng pang-akby ang pangdiw at sa hul nit'y ang nuukol na pangtayng dapat taglayn1 hal43 ang batng x ay malikt1 sa lugl na sabih+3 xng batng x ay malikt2 mahirap ang buhay ng mat&ng yan1 sa lugl na sabih+3 mahirap ang buhay niyang mat&ng yan4 ,,pangtay ,,sa ,,pag-,,ar 7 ,,posesivo7 ,g4 ,an ang pangtay sa pag-ar8 ,n4 ,yang salitng g9gamit sa pag-angkn pag-ar ng an mang bagay1 hal43 ,ang ak+ bahay1 ang iyng lup1 ang kaniyng mank4 ,g4 ,alnaln ang mga pangtay sa pag-ar8 ,n4 ,laht ng mga pang-ar 7 g5itivo7 ng mga pangtay sa ngalan ng tao 7 pronombre p]sonal74 ,g4 ,paano ang g9agawng pagbbal+8 ,n4 ,sa pamamagitan ng mga pang-akby ng mga pangalan ng bagay4 ,,pagb,,bal+ ,,ng ,,mg,a ,,pangtay ,,sa ,,pag-,,ar4 ,,ak94 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,ang ak9 ko ,pangtukoy ,ang ak+ mga ko ,pang-ar ,ng ak9 ko ,pang-ar ,ng ak+ mga ko ,sa ak9 ko ,sa ak+ mga ko ,panglayon ,sa ak9 ko ,panglayon ,sa ak+ mga ko ,ng ak9 ko ,ng ak+ mga ko ,,iy4 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,ang iy mo ,pangtukoy ,ang iyng mga mo ,pang-ar ,ng iy mo ,pang-ar ,ng iyng mga mo ,sa iy mo ,sa iyng mga mo ,panglayon ,sa iy mo ,panglayon ,sa iyng mga mo ,ng iy mo ,ng iyng mga mo ,,kaniy4 ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,ang kaniy niy ,pangtukoy ,ang kaniyng mga niy ,pang-ar ,ng kaniy niy ,pang-ar ,ng kaniyng mga niy ,sa kaniy niy ,sa kaniyng mga niy ,panglayon ,sa kaniy niy ,panglayon ,sa kaniyng mga niy ,ng kaniy niy ,ng kaniyng mga niy ,ang at9 nat91 ang iny n9y at kanil nil ay b9abal+ d+ kap>is ng mga nun4 ,,pangtay ,,sa ,,pagtatan,,ng 7 ,,int]rogativo7 ,g4 ,an ang pangtay sa pagtatanng8 ,n4 ,ang inihahalili sa ngalan ng tao bagay sa mga pagtatanng4 ,g4 ,sa iln nbubu8 ,n4 ,sa tatl3 s9o1 an at aln4 ,g4 ,pano ang pagbbal+ sa tatlng x8 ,n4 ,gaya nitng sumsund3 ,,s9o ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,s9o ,pangtukoy ,s9os9o s9ong mga ,pang-ar ,kan9o ,pang-ar ,kankan9o kan9ong mga ,n9o ,panglayon ,sa kan9o ,panglayon ,sa kankan9o kan9ong mga ,,an ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,an ,pangtukoy ,anan anng mga ,pang-ar ,sa an ,pang-ar ,sa anan anng mga ,ng an ,ng anan anng mga ,panglayon ,sa an ,panglayon ,sa anan anng mga ,ng an ,ng anan anng mga ,,al,n ,bilang na is4 ,bilang na dalaw m>ami4 ,pangtukoy ,aln ,pangtukoy ,alnaln alng mga ,pang-ar ,sa aln ,pang-ar ,sa alnaln alng mga ,ng aln ,ng alnaln alng mga ,panglayon ,sa aln ,panglayon ,sa alnaln alng mga ,ng aln ,ng alnaln alng mga ,g4 ,paano ang paggamit ng s9o1 an at aln8 ,n4 ,g9gamit ang s9o kailan ma't ang pagtatanng ay tumutukoy sa tao pangalan ng tao1 hal43 ,s9o ang h9ahanap mo8--,si ,p$ro2 ,s9o ang t9tawag niy8--,si ,huan4 ,g9gamit ang an kailan ma't tumutukoy ang pagtatanng sa mga bagay lamang1 hal43 an ang ibig mong maka98--,ang t9apay2 an ang hawak niy8--,ang aklt4 ,g9gamit namn ang aln kailan ma't ang pagtatanng ay bumabanggt sa mga pangalan ng tao sa mga bagay1 hal43 aln ang mag& kay ,petra at kay ,m>a8--,si ,m>a2 aln ang m9amasdn mo8--ang dagat4 ,g4 ,paano ang paggamit sa kan9o at n9o8 ,n4 ,g9gamit ang kan9o kailan ma't ibig mabatd kung s9o aln ang k9aukulan ng isng bagay1 hal43 ,kan9ong aklt x8--,kay ,lucio2 kan9o xng kan98--,sa pus4 ,g9gamit namn ang n9o kailan ma't h9d nawatasan ang sagt sa pagtatanng1 hal43 kan9ong bahay yan8--,kay ,m5ang4--,n9o8 ,,pangtay ,,sa ,,pagbabalak 7 ,,indet]m9ado7 ,g4 ,an ang pangtay sa pagbabalak8 ,n4 ,yang tumutukoy sa mga pangalan ng tao bagay na d ntitiyk4 ,g4 ,alnaln ang mga pangtayng x8 ,n4 ,ang k>aniwang gamiti'y xng mga sumsund3 ,an man1 bahagy kaunt1 balng1 s9o man1 iln1 is1 ib1 ib pa at wal4 ,halimbaw3 ,wal akng mamalas na an man2 bahagy nang umuln kahapon2 balng araw2 wal siyng makitang s9o man2 may nap>itong ilng tao2 may ibng tong dumat+2 at ib pa4 ,,sa ,,mg,a ,,any,,ng ,,is9,,sama ,,sa ,,mg,a ,,pangtay ,g4 ,mayron ba sa at+ wik ng mga any 7 "pcula7 na is9sama sa mga pangtay8 ,n4 ,mayron p1 at ang mga pangulo ay x3 ,ba bag at kay4 ,g4 ,an ang kabutihang ntatam sa ganitng pagsasama8 ,n4 ,ang kabutihan nit'y nagpapag& sa mga salit at nagbibigy laks sa mga pagtatanng4 ,g4 ,sansan g9gamit ang ba bag at kay8 ,n4 ,ang mga x'y malimit gamit9 sa mga pagtatanng1 at kung m9sa'y kah't h9d sa bagay na x4 ,dapat matant na ang mga iy'y inillagy sa hulihn ng mga pangtay1 hal43 ,an ba ang hawak mo8 kay'y an bag ang hawak mo8 ,s9o kay ang tong x8 ,,vi ,,kabanata ,salitng ,pangwatas 7 ,v]bo7 ,,gur4 ,an ang ktuturn ng salitng pangwatas8 ,,nag-,,a>al4 ,salitng pangwatas ay isng bahagi pangkt ng kaisipn na siyng msasab+ diw ng isng wik1 na1 nagbabady ng lasa halag1 gaw1 ayos lagy na lagng nagpapahayag ng panahn 7 tiempo71 bilang 7 nm]o7 at katawn 7 p]sona74 ,g4 ,bakit ang salitng pangwatas ay siyng diw ng isng wik8 ,n4 ,sapagk't ang pangwatas ay siyng nagbibigy buhay ktuturn sa mga salit at kaisipn1 hal43 ,si ,p$ro ay susulat1 ang sanggl ay umiyk1 ang pus ay kaka94 ,ang mga pangwatas sa halimbawng x'y ang susulat1 umiyk at kaka94 ,g4 ,sa an nabbahagi ang salitng pangwatas8 ,n4 ,ang pangwatas ay nabbahagi sa mga sumsund3 pangdan 7 transitivo71 pangtatg 7 intransitivo71 pangpalt 7 recproco71 pangtag 7 imp]sonal71 pangbalak 7 activo7 at pangtiyk 7 pasivo74 ,g4 ,an ang t9tawag na pangwatas na pangdan8 ,n4 ,ang pangwatas1 na1 ang kanyng gaw kahulug'y dum>an maarng duman sa ngalan ng tao bagay na siyng layon pangtungo 7complem5to7 ng kaisipn1 hal43 ,,umibig sa ,dios1 ,,bumasa ng aklt1 ,,humukay ng lup4 ,g4 ,an ang pangwatas na pangtatg8 ,n4 ,ang pangwatas1 na1 ang kanyng gaw ktutur'y h9d dum>an lumalamps sa isng ngalan ng tao bagay1 hal43 matulog1 mamaty1 mahig4 ,g4 ,an ang t9tawag na pangwatas na pangpalt8 ,n4 ,ang pangwatas na nagbabady ng kilos galw ng dalaw ang pagpapalitan ng gaw ng dalaw m>am+ tao1 hal43 si ,lucio at si ,p$ro ay ,,nagsusulatan2 s9 ,mam5g ay ,,nag-,,aawitan2 ang mga bat'y ,,nagkukutusan4 ,g4 ,an ang pangwatas na pangtag8 ,n4 ,ang pangwatas na h9d nagbabady ng pangulo 7 sujeto7 at sa pag-isip ay kailangang may itagng an man1 hal43 umuln1 um>aw1 bumagy1 kumulg1 kumidlt1 gumab1 humpon1 umumaga1 at ib pang gangganit4 ,dapat alamng ang mga pangwatas na x'y tangng magagamit sa mga pangbady 7 inf9itivo7 at sa ikatlng katawn 7 p]sona7 ng bilang na is sa laht ng panahn4 ,g4 ,an ang pangwatas na pangbalak8 ,n4 ,ang pangwatas na tumutukoy nagbabady ng an mang pangalan bagay na h9d tiyk1 hal43 sumulat1 magsa+1 mangisd1 mahig4 ,g4 ,an ang pangwatas na pangtiyk8 ,n4 ,ang pangwatas na bumabanggt nagbabady ng an mang pangalan bagay na tiyk1 hal43 basah91 iluto1 sulatan4 ,g4 ,paano ang pagbubu ng salitng pangwatas8 ,n4 ,sa at+ wik'y b9ubu ang salitng x ng ugt 7 raz7 at ng any 7 "pcula7 na may ib't ibng hugis4 ,g4 ,an ang t9tawag na ugt8 ,n4 ,t9tawag na ugt ang salitng dalisay kay'y ang walng halng an man1 gaya ng basa1 sulat1 lakad1 takb1 ka91 tulog1 l>1 up1 hig1 bahn1 atbp4 ,g4 ,an ang t9tawag na any8 ,n4 ,t9tawag namng any ang ilng titik pantg na ang k>amiha'y walng ktuturng tagly kung sa kanyng s>ili lamang1 na siyng iniangkp1 is9is+x is9usugpng sa mga salitng ugt upng x'y magk>on ng ib't ibng ayos at kahulugn sa at+ wik4 ,g4 ,sa an dapat hat9 ang mga any8 ,n4 ,upng maiwasan ang pagkaklahklahk1 ang mga any ay dapat bahagi9 sa tatlng ktawagn3 ,anyng pang-angkp1 anyng pangs+x1 at anyng pangsugpng4 ,g4 ,an ang ktuturn ng anyng pang-angkp8 ,n4 ,yang anyng inillagy iniangkp sa una ng salitng ugt upng magng pangwatas1 hal43 ,u,mibig1 ,m,a,gsaing1 ,m,a,n,gbugbg1 ,m,alig4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng pangs+x8 ,n4 ,yang anyng inillagy sa gitn is9is+x sa unang dalawng titik ng unang pantg ng salitng ugt upng magng pangwatas1 hal43 t,u,makb1 g,u,mibik1 s,u,mugat4 ,g4 ,an ang kahulugn namn ng anyng pangsugpng8 ,n4 ,ang anyng inillagy sa hulihn id9urugtng sa salitng ugt upng magng pangwatas1 hal43 ibig,i,n1 pulut,i,n1 tugtug,a,n1 utang,,an4 ,g4 ,laht an mang ugt sa at+ wik ay nagagaw bagng pangwatas8 ,n4 ,oo p1 kah't na ang mga ugt na x'y magng salitng pangdiw 7 su/antivo7 at salitng pangtur+ 7 adjetivo71 sa pamamagitan ng ib't ibng any na 9angkp1 is9is+x at is9usugpng4 ,g4 ,m>ami bag ang mga anyng g9gamit sa at+ wik8 ,n4 ,lubhng m>ami p1 at ang mga naggigilasang anyng x ay lubhng malak ang it9utulong sa at+ salit at siyng bumubu nit magng sa t9tawag na pangdiw1 sa pangtur+1 sa pangwatas at sa ib't ibng pangkt bahagi ng kaisipn4 ,,sa ,,mg,a ,,pang,,ulong ,,bahagi ,,ng ,,mg,a ,,any ,g4 ,aln ang mga bahag+ lalng mahalag ng mga any8 ,n4 ,ang p9akapangulong bahagi nit'y dalaw lamang3 anyng pangbalak 7 "pcula indet]m9ada7 at anyng pangtiyk 7 "pcula det]m9ada74 ,g4 ,an ang ktuturn ng anyng pangbalak8 ,n4 ,ang mga anyng kung iangkp1 is+x isugpng sa mga ugt ay nangagigng pangwatas na pangbalak na tumutukoy nagbabady ng an mang bagay pangalang h9d tiyk1 hal43 b,u,masa ka ng aklt1 at sa ganit'y kah't anng aklt2 ,m,a,glut ka ng mank at sa ganit'y kah't anng mank2 ,m,a,n,ghuli ka ng palak at sa ganit'y kah't anng palak4 ,g4 ,an ang ktuturn ng anyng pangtiyk8 ,n4 ,ang mga anyng kung iangkp1 is+x isugpng sa mga ugt ay nangagigng pangwatas na pangtiyk na nagbabady ng an mang tiyk na bagay pangalan na siyng katugm ng mga anyng pangbalak4 ,halimbaw3 basa,h,i,n mo xng aklt at sa ganit'y t9utukoy ang aklt na babasah92 lut,,9 mo iyng mank1 at sa ganit'y t9itiyk ang mank na lulut92 huli,h,i,n mo yang palak1 at sa ganit'y d9adalir ang palakng huhulih94 ,g4 ,ang mga anyng pangbalak at pangtiyk1 sa an dapat hat98 ,n4 ,magng ang pangbalak at magng ang pangtiyk ay dapat bahagi9 sa dalaw3 pangulo at pangtulong4 ,t9tawag na pangulo ang anyng lalng mahalag at malimit gamit91 na1 siyng nagpapagalw sa at+ mga pangwatas4 ,t9tawag namng pangtulong ang anyng kung pakasusur+ maigi ay h9d kailangan1 ngun't mahalag r9 sapagk't bukd sa siyng tumutulong sa mga pangulo ay siy pang lalng nagpap>ikt sa at+ mga salit4 ,g4 ,alnaln ang mga pangulo at mga pangtulong na any sa pangbalak8 ,n4 ,ang mga pangulong any sa pangbalak na siyng p9anununtunn ng ib ay apat3 ang um1 ang mag1 ang mang at ang ma4 ,xng mga anyng x ay nangagigng pangwatas kailan ma't iniangkp1 is9+x is9ugpng sa mga ugt1 gaya sa halimbaw ng utang ay ,u,mutang1 ng l> ay ,m,a,glar1 ng hul ay ,m,a,n,ghul1 ng tulog ay ,m,atulog4 ,ang mga pangtulong ay lubhng m>ami at dahil dito'y lubhng mahirap itanghl ng pm9sanan4 ,sak na x mapapag-aralan kung sumapit na sa kanyng kabanatang k9aukulan4 ,g4 ,alnaln namn ang mga pangulo at mga pangtulong na any sa pangtiyk8 ,n4 ,ang mga pangulong any sa pangtiyk na siyng p9agbbatayn ng mga ib ay tatl3 ang 91 ang i at ang an4 ,kung ang mga anyng x ay iangkp isugpng sa mga ugt ay nangagigng pangwatas d9 na siyng g9gamit sa pagtukoy pagdalir ng an mang ngalan bagay2 hal43 sa sulat ay sulat,i,n1 sa sub ay ,isub1 sa hul ay hul,,an4 ,ang mga pangtulong na any ay nakakpatas sa k>amihan ng mga pangtulong sa pangbalak at kung m9sa'y humihigt dito1 kay't h9d na dapat itanghl sa kabanatang x kund sa kanyng k9aukulan4 ,g4 ,sa madalng sabi1 aln ang mga pangulong any na s9saklw ng pangbalak at ng pangtiyk8 ,n4 ,nx ang saklw ng is't is na siyng p9akapangulo3 anyng pangbalak3 um1 mag1 mang at ma2 at anyng pangtiyk3 91 i at an4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng um8 ,n4 ,t9tawag na anyng um1 ang pangwatas na k9asis+itan k9aangkapn ng um ang salitng ugt4 ,ang um ay pangs+x kung ang ugt ay nagpapsimul sa pangt9ig 7 consonante71 gaya ng b,u,masa1 l,u,makad1 t,u,makb2 at pang-angkp kung nagpapsimul namn sa t+ig 7 vocal71 p>is ng ,u,muln1 ,u,makay1 ,u,mutang4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng mag8 ,n4 ,t9tawag na anyng mag ang pangwatas1 na1 naangkapn ng mag ang salitng ugt1 p>is ng ,m,a,gsaing1 ,,mag-alay1 ,m,a,glar4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng mang8 ,n4 ,t9tawag na anyng mang ang pangwatas na ang salitng ugt ay 9angkapn ng mang1 p>is ng ,m,a,n,gbihag1 ,,mangahoy1 ,,mangu4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng ma8 ,n4 ,t9tawag na anyng ma ang pangwatas1 na1 k9aangkapn ng ma ang salitng ugt1 gaya ng ,m,ahulog1 ,m,agulat1 ,m,ahig4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na anyng 98 ,n4 ,t9tawag na anyng 9 ang pangwatas na k9asusugpungn ng 9 ang salitng ugt1 p>is ng buhat,i,n1 tapus,i,n1 ulit,i,n4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng i8 ,n4 ,t9tawag na anyng i ang pangwatas na may pang-angkp na i sa salitng ugt1 p>is ng ,isulat1 ,isumbng1 ,ilakad4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng an8 ,n4 ,t9tawag na anyng an ang pangwatas1 na1 ang salitng ugt ay s9usugpungn ng an1 gaya ng utang,,an1 sumbung,,an1 tuksuh,a,n4 ,,vii ,,kabanata ,ukol sa pagbabayby 7 conjugacin7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na pagbabayby 7 conjugacin78 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na pagbabayby ang pagkakasundsund ng nangyay>+ pagkakabagobago sa pangwatas4 ,g4 ,sa an nabbahagi xng pagbabayby8 ,n4 ,nabbahagi sa apat na siyng p9agmumulan ng pagkakibib ng pangwatas3 ,ayos 7 modo71 panahn 7 tiempo71 bilang 7 nm]o7 at katawn 7 p]sona74 ,,sa ,,mg,a ,,ayos ,,ng ,,pangwatas ,g4 ,an ang mga ayos ng pangwatas 7 modos del v]bo78 ,n4 ,t9tawag na mga ayos ng pangwatas1 yang mga k>aniwang hugis na ib't ib sa pagsasaysy pagbabady ng pangwatas4 ,g4 ,iln ang mga ayos na g9gamit sa at+ wik8 ,n4 ,apat1 katulad ng sa ka/il3 ,pangbady 7 inf9itivo71 panghiwatig 7 indicativo71 pang-utos 7 imp]ativo7 at pangsukob 7 subjuntivo74 ,g4 ,an ang ip9ahahayag ng ayos pangbady8 ,n4 ,ang pangbady ay nakkawangkng toto ng mga salitng pangdiw 7 su/antivo7 na may hugis pangwatas at siyng p9anggagal+an ng ib't ibng ayos1 hal43 ,sumulat1 magtago1 manglibk1 mah9og4 ,dapat mabatd na ang ayos na x ay h9d maarng magbady ng panahn1 ng bilang ni ng katawn 7 p]sona74 ,g4 ,an ang s9asaysy ng ayos panghiwatig8 ,n4 ,ang panghiwatig ay nagpapahayag ng lubs1 malay at tpatang ktuturn ng pangwatas1 na h9d nangngailangan ng an mang tulong ng ib1 at dahil dito kung kay siyng lalng madals gamit9 kay sa ib1 hal43 ,ak'y bumabasa1 siy'y sumusulat1 tayo'y nang+isd1 sil'y nangagsasa+4 ,g4 ,an ang ib9abady ng ayos pang-utos8 ,n4 ,ang pang-utos ay nagbabady ng pag-utos1 panunuy1 pangangaral pagpapah9tulot2 hal43 bumasa ka1 mangu tayo1 tumakb kay4 ,g4 ,an namn ang s9asabi ng ayos pangsukob8 ,n4 ,ang pangsukob ay h9d nagbabady ng an mang ktuturn kung sa kanyng s>ili lamang kund nangngailangan ng tulong ng kapw pangwatas1 at g9gamit kailan ma't nagsasaysy ng pagnanais pakikibagay 7 condicional71 hal43 ,kung susulat siy ay sabih9 mo sa ak91 kung nangungusap ka'y nagagalit ak4 ,,sa ,,mg,a ,,panah,n ,,ng ,,pangwatas ,g4 ,an ang mga panahn ng pangwatas 7 tiempos del v]bo78 ,n4 ,t9tawag na mga panahn ng pangwatas1 yang ib't ibng panig ng pagbabayby 7 conjugacin7 na nagpapakilala ng panahng g9agaw nangyay>i ang ktuturn ng pangwatas4 ,g4 ,iln ang mga panahn ng pangwatas na dapat gamit98 ,n4 ,ang mga panahng x1 kung talagng titiyak+ maigi ay may tatl lamang na siyng matatawag na ganp3 ang kasalukuyan 7 pres5te71 ang nak>an 7 pasado7 at hah>apn 7 v5id]o71 ngun't xng dalawng nhuhul ay h9ahat pa sa ib't ibng bahagi4 ,g4 ,iln ang mga panahng saklw ng ayos panghiwatig 7 modo indicativo78 ,n4 ,sa ,wikng ,tagalog ay apat lamang3 kasalukuyan 7 pres5te71 nak>an 7 pretrito p]fecto71 nak>an na 7 pretrito pluscuamp]fecto7 at hah>apn 7 futuro74 ,sa ibng pangwatas ay may is pang panahng id9>agdg na t9tawag na k>>an pa 7 pretrito imp]fecto74 ,g4 ,an ang ip9ahahayag ng kasalukuyan ng panghiwatig 7 pres5te de indicativo78 ,n4 ,ang kasalukuyan ng panghiwatig ay nagbabadyng ang ktuturn ng pangwatas ay g9aganp1 g9agaw nangyay>i sa ngayn1 hal43 ,ak'y bumabasa1 siy'y sumusulat1 sil'y naglal>4 ,g4 ,an ang s9asaysy ng nak>an 7 pretrito p]fecto78 ,n4 ,ang nak>an ay nagsasaysy na ang ktuturn ng pangwatas ay nangy>i lumipas na1 hal43 ,siy'y nag-aral1 ak'y natulog1 tayo'y naglakd4 ,g4 ,an ang ib9abady ng nak>an na 7 pluscuamp]fecto78 ,n4 ,ang nak>an na1 ay nagbabady na ang ktuturn ng pangwatas ay nangy>i na1 higt pa sa panahng nak>an2 hal43 nakasulat na ak nang dumat+ ang liham2 nang umuln ay nakapalig na siy4 ,g4 ,an ang s9asabi ng panahng hah>apn 7 futuro78 ,n4 ,ang hah>apn ay nagsasaysy na ang ktuturn ng pangwatas ay mangyay>i1 gagawn gaganapn1 hal43 ,ak'y mang+isd1 siy'y maglalakby1 tayo'y magpupulong4 ,g4 ,iln ang panahng saklw ng ayos pang-utos 7 modo imp]ativo78 ,n4 is p lamang1 at ang isng x'y t9tawag na kasalukuyan 7 pres5te71 sapagk't ang salitng nagbabady ng pag-utos1 panunuy1 at ib pa ay spilitng na sa panahng nsabi1 kah't na ang pag-utos na x at panunuy ay g9aganp gaganapn pagktapos2 hal43 ,xng sulat ay dalhn mo ngayn1 xng sulat ay dalhn mo bukas4 ,dapat matant na ang panahng x ay walng unang katawn1 7 prim]a p]sona7 sapagk't h9d mangyay>i kailan man na ang isng nag-utos ay mag-utos sa kanyng s>ili4 ,g4 ,iln ang panahng saklw ng ayos pangsukob 7 modo subjuntivo78 ,n4 ,tatl lamang3 kasalukuyan 7 pres5te71 nak>an 7 pasado7 at hah>apn 7 futuro74 ,g4 ,an ang s9asaysy ng panahng kasalukuyan8 ,n4 ,ang nagbabady ng g9aganp nangyay>i sa ngayn kailan ma't nagkakahulugn ng pagnanais pakikibagay1 hal43 ,kung bumabasa ak ay sumusulat ka2 kung kumaka9 ka ay huwg kang maglal>4 ,g4 ,an ang ip9ahahayag ng panahng nak>an8 ,n4 ,ang panahng nak>an ay nagpapahayag na ang ktuturn ng pangwatas ay nangy>i na1 at nagkakahulugn ng pagnanais pakikibagay2 hal43 bumasa ka sana at ak'y babasa r92 kung ikw'y lumakad ay nakita mo sana ang prusisin4 ,g4 ,an ang ib9abady ng panahng hah>apn8 ,n4 ,ang panahng hah>apn ay nagbabadyng ang ktuturn ng pangwatas ay mangyay>i gagawn1 at nagkakahulugn ng pagnanas pakikibagay2 hal43 kung als ka'y sabih9 mo sa ak92 kung babasa ka ay bumasa ka ng m>ahan4 ,,sa ,,mg,a ,,bilang ,,at ,,sa ,,mg,a ,,kataw,n ,g4 ,an ang bilang ng pangwatas 7 nm]o del v]bo78 ,n4 ,bilang ng pangwatas ang nangyay>+ pagkakabagobago na nagbabady kung ang pangulo 7 sujeto7 ay nuukol sa is m>am+ tao bagay4 ,g4 ,iln xng mga bilang ng pangwatas8 ,n4 ,dalaw1 kap>is ng ibng bahagi ng kaisipn3 bilang na is at bilang na dalaw m>ami4 ,kung tumutukoy lamang sa isng tao bagay ay dapat gamit9 ang bilang na is1 gaya ng ,si ,p$ro ay bumabasa1 si ,lucio ay sumusulat4 ,kung bumabanggt namn sa dalaw m>am+ tao bagay1 ay dapat gamit9 ang bilang na dalaw m>ami1 gaya ng tayo ay kuma91 sil'y maglut4 ,g4 ,an ang katawn 7 p]sona7 sa ur ng ,bal>il8 ,n4 ,t9tawag na katawn ang aln mang salitng pangdiw 7 su/antivo7 pangtay 7 pronombre7 na siyng pangulo 7 sujeto7 ng pangwatas4 ,g4 ,iln ang mga katawn8 ,n4 ,may anim na laht3 tatl ang nuukol sa bilang na is3 ak1 ikw at siy2 hal43 ,ak'y bumabasa2 ikw'y sumusulat2 siy'y naglal>2 at tatl r9 ang sa dalaw m>ami3 tayo kam1 kay at sil1 hal43 tayo kam ay nag-aral1 kay'y naglulut1 sil'y lumlakad4 ,dapat matant na ang ikw ay nagigng ka kailan ma't nhuhul sa pangwatas1 gaya ng ikw'y sumusulat1 sumusulat ka4 ,,viii ,,kabanata ,ang pangbalak na anyng 8,,um0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng um8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng um ang pangwatas na may pangs+x pang-angkp na um sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang khalagahng tagly ng anyng x8 ,n4 ,malak p1 sapagk't sa kany nanggagal+ ang lubhng m>am+ pangwatas na tagalog na siyng nagbibigy kpakann sa at+ mga salit1 at dahil dito kung kay ang um ay dapat ibilang sa isng mahalag at pangulong any sa at+ wik4 ,g4 ,may ilng hugis 7 =ma7 xng anyng um8 ,n4 ,dalaw3 ,una1 kung ang um ay nkukulng ng dalawng titik ng unang pantg ng salitng ugt na nagsisimul sa pangt9ig 7 consonante72 at ikalaw1 kung naangkp sa salitng ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal74 ,,mg,a ,,tuntun9 ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,paano ang pagbabayby 7 conjugacin7 sa unang hugis ng anyng 8um08 ,n4 ,bago tumungo sa pagbabayby ay kailangan munang matant ang mga tuntun9 nit1 at xng mga sumsund3 ,una4--,ang pangbady 7 inf9itivo7 ay b9ubu ng salitng ugt na nagsisimul sa pangt9ig at ng anyng 8um0 na is9is+x x sa unang dalawng titik niyn1 gaya ng sumulat1 gumamt1 lumay4 ,ikalaw4--,ang panahng kasalukuyan ng panghiwatig 7 pres5te de indicativo7 ay b9ubu ng pangbady at 9ulit ang unang pantg ng salitng ugt1 gaya ng sumusulat1 gumagamt1 lumalay4 ,ikatl4--,ang panahng nak>an 7 tiempo pasado7 ay katulad d9 ng pangbady1 na1 b9ubu ng salitng ugt at ng pangs+x na um gaya ng sumulat1 gumamt1 lumay4 ,ikaapat4--,ang panahng nak>an na 7 pluscuamp]fecto7 ay may dalawng p>an ng pagbubu3 una1 9angkapn ng naka ang salitng ugt at sa hul'y d9>agdagn ng na gaya ng nakasulat na1 nakagamt na1 nakalay na2 at ikalaw1 ang pangbady at d9>agdagn pa sa hul ng na1 gaya ng sumulat na1 gumamt na1 lumay na4 ,ikalim4--,ang panahng hah>apn 7 futuro7 ay b9ubu ng salitng ugt at ang pag-ulit ng unang pantg nit1 gaya ng susulat1 gagamt1 lalay4 ,ikaanim4--,ang pang-utos 7 imp]ativo7 ay ang g9gamit sa pangbady kay'y ang ugt na s9+itan ng um sa unang pantg nit2 gaya ng sumulat1 gumamt1 lumay4 ,ikapit4--,ang panahng kasalukuyan ng pangsukob 7 pres5te de subjuntivo7 ay b9ubu ng kasalukuyan sa panghiwatig at sak p9angungunahan ng salitng kung2 gaya ng kung sumusulat1 kung gumagamt1 kung lumalay4 ,ikawal4--,ang panahng nak>an 7 tiempo pasado7 ay b9ubu ng nak>an sa panghiwatig at sa una'y nillagyn ng kung2 gaya ng kung sumulat1 kung gumamt1 kung lumay4 ,ikasiym4--,ang panahng hah>apn 7 tiempo futuro7 ay b9ubu ng hah>apn sa panghiwatig at sa una'y d9>agdagn ng kung2 gaya ng kung susulat1 kung gagamt1 kung lalay4 ,g4 ,ngayng mitatg na ang mga tuntun9 ukol sa unang hugis ng anyng um1 paano ng ang kanyng pagbabayby8 ,n4 ,sang-ayon sa mga tuntun+ nilagd ay dapat baybayn ang unang hugis ng um na siyng is9is+x sa unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt na nagpapsimul sa pangt9ig 7 consonante7 sa p>ang sumsund4 ,ilagy na halimbaw ang ugt na sulat at s+itan nat9 ng um ang unang pantg nit1 na nagigng pangwatas na sumulat4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,um0 ,,unang ,,hugis4 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,sumulat4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,sumusulat4 ,nak>an ,sumulat4 ,nak>an na ,nakasulat na4 ,sumulat na4 ,hah>apn ,susulat4 ,pang-utos ,sumulat4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung sumusulat#ac4 ,nak>an ,kung sumulat#ad4 ,hah>apn ,kung susulat4 ,g4 ,paano namn ang mga tuntun9 ng pagbabayby sa ikalawng hugis ng anyng um8 ,n4 ,ang mga tuntun+ g9amit sa pagbabayby sa unang hugis ay katulad d9 nitng ikalaw1 ngun't ang kauntng kaibhn lamang ay iniangkp dito ang um sa mga salitng ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal7 samantalng d'y is9is+x4 ,baybayn nat9 ang ugt na ibig sang-ayon sa ikalawng hugis ng anyng um1 sa makatwd ang pangwatas na umibig4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,um0 ,,ikalaw,,ng ,,hugis4 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,umibig4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,umibig4 ,nak>an ,umibig4 ,nak>an na ,nakaibig na4 ,umibig na4 ,hah>apn ibig4 ,pang-utos ,umibig4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung umibig4 ,nak>an ,kung umibig4 ,hah>apn ,kung ibig4 ,g4 ,an ang dapat ipaalaala ukol sa anyng um8 ,n4 ,na1 ang anyng um magng sa una at ikalawng hugis1 sa ilng llawigang nagsasalit ng ,wikng ,tagalog ay g9agawng na sa panahng kasalukuyan1 hal43 ,si ,p$ro ay nsulat1 siy'y nbulong1 ak'y n9m sa lugl na sabih+ sumusulat1 bumubulng at um9m4 ,g4 ,an pa ang mga kabaguhang nangyay>i ukol sa um8 ,n4 ,bukd sa mga tuntun9 nang nilagd ukol sa pagbabayby1 ay mayron pang isng p>ang s9sund na siyng msasab+ tang bukd na tangng mangyay>i kailan ma't ang pangwatas ay may dalawng pantg at nagpapsimul sa titik na b1 k p1 na1 aln man sa mga x'y nagigng m kung sa pangbady 7 inf9itivo7 at pang-utos 7 imp]ativo71 at nagigng n kung sa kasalukuyan at nak>an ng panghiwatig 7 indicativo74 ,ang ibng mga panahn ay s9sund ang dat+ tuntun94 ,halimbaw xng sumsund3 ,ugt ,pangbady ,pang-utos ,kasalukuyan ,nak>an ,bihag4 ,mihag4 ,mihag4 ,nnihag4 ,nihag4 ,kuha4 ,muha4 ,muha4 ,nnuha4 ,nuha4 ,payag4 ,mayag4 ,mayag4 ,nnayag4 ,nayag4 ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng 8,,um0 ,g4 ,kailn g9gamit ang pangulong anyng x8 ,n4 ,sa ib't ibng pangkt na nuuw sa s>s>ng bagay4 ,nrit ang mga tuntun+ sumsund ukol sa kanyng paggamit3 ,i4--,sa pagpapahayag ng pagbabago ng an man1 hal43 pumut1 umitm1 pumul1 lumak1 lumit1 umunt1 tumas1 bumab1 atbp4 ,,ii4--,sa pagsusulit ng pagbabago ng katawn ng tao hayop1 hal43 pumayt1 tumab1 umunld1 lumak1 tumas1 tumangkd1 pum&k1 gumalng1 lumubh1 sumam1 bumuti1 atbp4 ,ang iln nit'y g9gamit sa mag1 gaya ng magbunts1 maghirap1 maglubh atbp4 ,,iii4--,sa pagsasaysy ng kilos na k9ukus ng tao1 hal43 lumakad1 tumakb1 gumapang1 tumab1 dumap1 tumagilid1 umup1 lumuhd1 tum9dg1 tumihay1 tumaln1 lumusong1 lumangy1 lumuks1 atbp4 ,,iv4--,sa pagsasabi ng mga katutubng gaw ng katawn1 hal43 lumuh1 umiyk1 tumangis1 dumahk1 lumur1 sumuka1 kuma91 lumamon1 um9m1 lumagk1 kumamot1 humikb1 bumahn1 atbp4 ,v4--,sa pagbabady ng mga s>il+ gaw ng damdam9 kung s9asady1 hal43 tum+91 dum9g1 umamy1 lumasp1 numamnm1 humip1 dumum1 atbp4 ,ang iln nit'y g9gamit sa mag1 gaya ng magmasd1 magmalas1 atbp4 ,,vi4--,sa pagsusulit ng kusng pagsir1 paglupt pagsakt1 hal43 pumaty1 sumugat1 sumunog1 sumir1 gumib1 bumasak1 bumal1 sumuntk1 pumutk1 kumurt1 kumalabt1 tumampl1 sumikad1 sumip1 atbp4 ,,vii4--,sa pagpapahayag ng s>s>ng katayn ng halaman1 hal43 tumub1 sumuplng1 sumibol1 lumitw1 lumak1 tumas1 lumag1 lumusg1 tumab1 umunld1 umusbng1 sumang1 sum>iw1 atbp4 ,ang iln nit'y g9gamit sa mag1 mang ma1 gaya ng mag-ugt1 mamulaklk1 maunsiyam1 atbp4 ,,viii4--,sa pagsasaysy ng ib't ibng kilos galw ng tubig1 hal43 bumukl1 bumalong1 lumak1 bumuh1 lumit1 kumati1 umalon1 tumapon1 umagos1 tumilansk1 atbp4 ,,ix4--,sa pagsasabi ng paggaw ng an man sa ib1 hal43 gumupt1 gumamt1 kumamot1 sumukly1 umahit1 kumapit1 tumangan1 humilot1 atbp4 ,x4--,sa pagsasad ng mga kilos na may t9atanggp ang kumikilos ang gumagaw1 hal43 umutang1 bumil1 umabt1 humuli1 sumunggb1 dumaklt1 kumuha1 tumanggp1 atbp4 ,,xi4--,sa pagbabady ng mga kilos ng dalaw1 kailan ma't tumutukoy lamang sa is1 hal43 sumama1 sumaby1 sumund1 sumalo1 sumun1 tumir1 atbp4 ,kung bumabanggt sa dalaw ay g9gamit sa anyng mag1 gaya ng magsama1 magsaby1 magsund1 magsalo1 atbp4 ,,xii4--,sa pagsusulit ng lagy ng panahn at ng lakad ng ib't ibng tanglw sa kalangxn1 hal43 um>aw1 umuln1 umumaga1 tumanghal1 humpon1 gumab1 humat+gab1 sumikat1 sumilang1 lumiwanag1 dumilm1 kumulimlm1 kumislp1 num+nng1 atbp4 ,tumutukoy r9 kung m9san sa mga anyng mag at mang1 p>is ng magdilm1 mamanaag1 atbp4 ,,xiii4--,sa pagsasad ng mga katutubng pangyay>i sa panganor9 at sa katalagahn1 hal43 humang91 bumagy1 umuln1 umambn1 kumidlt1 kumulg1 lum9dl1 atbp4 ,,xiv4--,sa pagsasaysy ng pagsigd pagkagt ng an mang hayop1 hal43 kumagt1 sumigd1 tumuk1 sumakml1 pumupog1 kumamot1 sumuwk1 sumip1 atbp4 ,,xv4--,sa pagsasabi ng mga sigw huni ng an mang hayop1 hal43 sumigw1 humuni1 umungal1 tumahl1 ngumiyw1 tumilaok1 sumiyp1 kumakag1 atbp4 ,,xvi4--,sa pagbabady ng mga s>s>ng pagtugtg pag-awit na g9agaw ng tao sa s>ili niy sa ib't ibng kasangkapan1 hal43 umawit1 kumant1 tumugtg1 humihip1 tumip1 sumutst1 pumito1 atbp4 ,,xvii4--,sa pagsusulit ng nahih+gl sa pok dako1 hal43 lumapit1 lumay1 gumitn1 tumab1 dumon1 dumito1 dumiyn1 pum>ito1 pum>on1 pum>9i1 pum>iyn1 atbp4 ,,xviii4--,sa paggamit ng ib't ibng hugis ng kasangkapan sa paggaw ng an man1 hal43 sa b>l ay bum>l1 sa sibt ay sumibt1 sa sumpt ay sumumpt1 sa bat ay bumat1 sa lag> ay lumag>1 sa pat ay pumat1 sa guntng ay gumuntng1 sa tab ay tumab1 sa saguwn ay sumaguwn1 sa timb ay tumimb1 atbp4 ,,talabab,,an #ac ,dapat alamng sa panahng x ay maar r+ gamit9 ang pag1 pagk1 kapg at kapagk1 baga ma't ang kung ay siyng angkp na angkp na gamit94 #ad ,sa mga panahng nak>an at hah>apn nitng pangsukob ay maar namng sundn ng sana dis94 ,,ix ,,kabanata ,ang pangbalak na anyng 8,,mag0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng mag8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng mag ang pangwatas na may pang-angkp na mag sa salitng ugt4 ,g4 ,mahalag r9 bag ang anyng x na p>is ng um8 ,n4 ,kung ang um ay may matas na ur at lubhng makabuluhn sa at+ mga pangwatas gayn sa at+ wik1 ang mag namn ay mayrong d+ urng dakil at khalagahng tagly2 kay't ang mag ay nbibilang na pangalaw ng um4 ,,mg,a ,,panuto ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,paano ang mga tuntun+ s9sund sa pagbabayby nitng anyng mag8 ,n4 ,ang mga panuto ptak>ng dapat sundn sa pagbabayby ay xng mga sumsund3 ,una4--,ang pangbady 7 inf9itivo7 ay b9ubu ng salitng ugt at ng pang-angkp na mag1 gaya ng ,m,a,glar1 ,,mag-isip1 ,m,a,gnas4 ,ikalaw4--,ang panahng kasalukuyan ng panghiwatig 7 pres5te de indicativo71 ang mag ay dapat gawng nag at ulit9 dalawahn ang unang pantg ng salitng ugt1 gaya ng naglal>1 nag-isip1 nagnanas4 ,ikatl4--,ang panahng nak>an ay b9ubu ng salitng ugt at sak nag na siyng nagng kapalt ng mag1 gaya ng nagl>1 nag-isip1 nagnas4 ,ikaapat4--,ang panahng nak>an na ay may dalawng kap>aann ng pagbubu3 una1 ang pangbadyng mag ay dapat gawng pag at sak angkapn ng naka bago sa hul'y d9>agdagn ng na1 gaya ng nakapagl> na1 nakapag-isip na1 nakapagnas na2 at ikalaw1 ang panahng nak>an at sak d9>agdagn sa hul ng na1 gaya ng nagl> na1 nag-isip na1 nagnas na4 ,ikalim4--,ang panahng hah>apn ay b9ubu ng pangbady at sak 9ulit d9adalaw ang unang pantg ng salitng ugt1 gaya ng maglal>1 mag-iisip1 magnanas4 ,ikaanim4--,ang pang-utos 7 imp]ativo7 ay katulad d9 ng pangbady kay'y ang ugt na inangkapn ng mag1 gaya ng magl>1 mag-isip1 magnas4 ,ikapit4--,ang panahng kasalukuyan ng pangsukob 7 pres5te de subjuntivo7 ay b9ubu ng kasalukuyan sa panghiwatig at sak p9angungunahan ng kung1 gaya ng kung naglal>1 kung nag-isip1 kung nagnanas4 ,ikawal4--,ang panahng nak>an ay b9ubu ng nak>an sa panghiwatig at nillagyn sa una ng kung1 gaya ng kung nagl>1 kung nag-isip1 kung nagnas4 ,ikasiym4--,ang panahng hah>apn ay b9ubu ng hah>apn sa panghiwatig at sak nillagyn sa una ng kung1 gaya ng kung maglal>1 kung mag-iisip1 kung magnanas4 ,g4 ,paano ngayn ang hugis ng pagbabayby ng anyng mag8 ,n4 ,sang-ayon sa mga nilagdng tuntun9 ay dapat baybayn sa kap>aanng sumsund4 ,ilagy na halimbaw ang ugt na l> at angkapn x ng mag1 na nagigng pangwatas na magl>4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,mag0 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,magl>4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,naglal>4 ,nak>an ,nagl>4 ,nak>an na ,nakapagl> na4 ,nagl> na4 ,hah>apn ,maglal>4 ,pang-utos ,magl>4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung naglal>4 ,nak>an ,kung nagl>4 ,hah>apn ,kung maglal>4 ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng 8,,mag0 ,g4 ,kailan dapat gamit9 ang anyng 8mag0 na siyng ikalawng pangulo ng mga anyng pangbalak8 ,n4 ,sa mga bagay at kap>aanng sumsund3 ,i4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagtatapon1 pagbibiyay pagpapahayag1 hal43 magtapon1 maglabs1 magbigy1 magkalob1 magbiyay1 magtulot1 magsulit1 magsalit1 magsaysy1 magtalumpat1 magpahayag1 atbp4 ,,ii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagkilos paggalw na g9agaw sa ib1 hal43 mag-als1 maglagy1 maglapit1 maglay1 magpanhik1 magpanaog1 atbp4 ,kung ang pagkilos paggalw na x'y ib9abagay lamang sa s>ili ay dapat iukol sa um1 hal43 umals1 lumagy1 lumapit1 lumay1 pumanhk1 pumanaog1 atbp4 ,,iii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagkilos paggaw na g9aganp ng s9o man sa kaniyng s>ili1 hal43 mag-ahit1 maggupit1 maghilamos1 maghugas1 magsukly1 atbp4 ,,iv4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagsusut ng paggamit sa katawn na nanggal+ sa mga ngalan ng kasutan1 hal43 sa b> ay magb>1 sa salawl ay magsalawl1 sa tapis ay magtapis1 sa s+s+ ay mags+s+1 sa hikaw ay maghikaw1 sa salakt ay magsalakt1 sa payong ay magpayong1 sa tungkd ay magtungkd4 ,v4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagigng an man na nagbuhat sa mga ngalan ng katungkulan1 na lalng kapit na kapit sa mga salitng hirm1 hal43 magdiputado1 7diputado72 mag-abogado1 7abogado72 maggob]nador1 7gob]nador72 maggur1 7gur72 magmdiko1 7mdiko72 atbp4 ,,vi4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng paggaw ng an mang lut na nagbuhat sa mga salitng pangdiw 7 su/antivo71 hal43 signg1 magsigng2 paksw1 magpaksw2 gulay1 maggulay2 kan91 magkan92 gis1 maggis2 lut1 maglut2 ihaw1 mag-ihaw2 bagong1 magbagong2 atbp4 ,,vii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng paggamit1 na nanggal+ sa mga pangdiw 7 su/antivo71 hal43 suk1 magsuk2 pats1 magpats2 zn1 mag-zn2 ulam1 mag-ulam2 atbp4 ,,viii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagtatangkilik paggaw ng an man na nanggal+ sa mga salitng pangdiw 7 su/antivo71 hal43 bahay1 magbahay2 aklt1 mag-aklt2 pr9s1 magpr9s2 as>ol1 mag-as>ol2 pis1 magpis2 katm1 magkatm2 sus1 magsus2 atbp4 ,,ix4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng sumaky maglakby na nagbubuhat sa mga pangalan ng sasakyn1 hal43 bangk1 magbangk2 trambia1 magtrambia2 tr51 magtr52 bapor1 magbapor2 globo1 magglobo2 k>itn1 magk>itn2 atbp4 ,x4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pakikipanig pakikitulad sa asal at kasutan ng mga bans1 bayan lah na nangagsipagbuhat sa mga ngalan ktawagn ng mga x1 hal43 am]ikano1 mag-am]ikano2 ka/il1 magka/il2 intsk1 mag-intsk2 atbp4 ,,xi4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng an man sang-ayon sa ugt na tagly1 na nanggagal+ sa mga salitng hirm1 hal43 sombr]o1 magsombr]o2 tsikolate1 magtsikolate2 misa1 magmisa2 m>tilyo1 magm>tilyo2 asukal1 mag-asukal2 atb4 ,,xii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng mga kilos ng dalaw kung ang mga x'y nbabanggt kapw1 hal43 magkita1 mag-usap1 mag-away1 magtalo1 magsama1 magpulong1 magyakap1 atbp4 ,kung bumabanggt sa tatl m>ami ay dapat ulit9 ang bung ugt ang dalawng pantg nit1 at ang mag ay dapat ilagy na palag sa pang-angkp2 hal43 magkitakita1 magtalotalo1 magyakapyakap1 atbp4 ,,xiii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng paggagawan pagkikilusn ng dalaw magng sa an man tumutukoy1 at sa mga pangwatas na x'y dapat na sugpungn ng an han1 hal43 mag-aliwan1 magyakapn1 mags9tahan1 magsayahan1 magtuksuhan1 magtawanan1 atbp4 ,upng tumukoy sa tatl m>ami ay d9adalaw ang ugt1 hal43 mag-alwalwan1 magtukstuksuhan1 magyakpyakapan4 ,ukol sa hulng bagay na x ay may is pang p>ang g9agaw1 at x'y ang paglalagy sa bilang na dalaw m>ami 7 nm]o plural7 ng pangwatas1 hal43 mangag-aliwan1 mangagtuksuhan1 mangagyakapan4 ,,xiv4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagkukunw> pagdadahiln1 at ang pagbubu nit'y d9adalaw 9ulit ang salitng ugt na may dalawng pantg na 9angkapn ng mag at s9usugpungn ng an han2 hal43 magbulagbulagan1 magsaktsakitan1 mag-iyakiyakan1 atbp4 ,kung may tatlng pantg ay dapat ulit9 lamang ang unang pantg at ang unang dalawng titik ng ikalawng pantg ng ugt1 hal43 maghimuhimutukan4 ,,xv4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagmamayabng pamam>ali pagsasay na nagbubuhat sa mga salitng pangtur+ 7 adjetivo7 na inangkapn ng ma1 hal43 magmabut1 magmatas1 magmalak1 magm>unong1 magmabihs1 magmagils1 magmasay1 magmagalk1 atbp4 ,,xvi4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng mga kilos na pagpap>ami pagpapalabis1 na kung sa um ay nagkakahulugn ng is1 at ang mga pangwatas na x'y dapat bigkasng m>in sa hulng pantg2 hal43 sumulat1 magsult2 tumawa1 magtaw2 bumasa1 magbas2 atbp4 ,ngun't k9akailangang ulit9 dalawahn ang unang pantg ng ugt ng ilng pangwatas ng um1 hal43 bumil1 magbibil2 tumakb1 magtatakb2 atbp4 ,,xvii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagd>agdg pagpapalawig1 kailan ma't d9adalaw 9ulit ang salitng ugt1 hal43 magkurkur1 magnilaynilay1 magdildil1 mag-isipisip4 ,,xviii4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng paglalakip ng dalaw ang nuukol sa mga kamag-anak1 katoto1 kapanalig1 hal43 mag-am1 mag-91 mag-ank1 magbiyanan1 magkaibigan1 magkatoto1 magbayw1 atbp4 ,,xix4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng pagppitagan pag-anyay1 kailan ma't dalaw ang t9utukoy1 hal43 magpugay1 magkamy1 magyakap1 magpaalam1 mag-anyay1 magyakag1 magyay1 atbp4 ,,xx4--,sa mga bilang na m>ami kung ip9angbabahagi sa hany1 pulutng tumpk1 at sa bagay na x ay 9ulit ang unang dalawng pantg kah't na magk>on x ng pantg na dalaw tatl1 hal43 mag-isis1 magdaldalaw1 maglimlim1 atbp4 ,,xxi4--,sa mga pangwatas na nagkakahulugn ng ib't ibng kilos ng paghahalaman pagtatanm kailan ma't tumutukoy sa pagkak>on1 hal43 magtanm1 magpunl1 mag-usbng1 magsang1 magbunga1 magdilg1 mag-ugt1 magdahon1 atbp4 ,,xxii4--,ang mga salitng ugt na nagpapsimul sa m na h9d maarng baybayn sa um1 ay g9agawng pangwatas sa pamamagitan ng mag1 hal43 magmat1 magmasd1 magmalas1 magmana1 atbp4 ,,xxiii4--,ang mga salitng ugt na nagpapsimul sa w na h9d maarng baybayn sa um1 ay g9agawng pangwatas sa pamamagitan ng mag1 gaya sa w> ay magw>1 sa wa/ ay magwa/1 sa wik ay magwik1 sa wilg ay magwilg1 sa wals ay magwals1 atbp4 ,x ,,kabanata ,ang pangtiyk na anyng 8,,90 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng 98 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng 9 ang pangwatas na may sugpng na 9 sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang khalagahn ng anyng x8 ,n4 ,malak p1 sapagk't nanggagal+ sa kany ang mga pangwatas na tagalog na nagbabady ng an mang tiyk na bagay pangalan1 na siyng nagigng katugm ng mga anyng pangbalak2 kay't ang 9 ay siyng pangulo sa mga anyng pangtiyk4 ,g4 ,paano ang paggamit sa anyng 98 ,n4 ,may dalawng p>an ang paggamit sa anyng x3 ,una1 kung ang salitng ugt ay nagtataps sa pangt9ig 7 consonante71 kay'y sa t+ig 7 vocal7 na may kudlt na banayad 77 salakt 77 ay g9gamit ang 91 gaya sa lasp ay lasapn1 sa has ay has91 sa l> ay l>91 atbp4 ,ikalaw1 kung ang salitng ugt ay nagtataps sa t+ig 7 vocal7 na walng din kudlt1 kay'y sa t+ig na may kudlt na m>in 771 ang anyng 9 ay dapat gawng h91 gaya sa mana ay manah91 sa hila ay hilah91 sa dam ay damahn damhn1 sa bat ay batahn ba?n4 ,g4 ,aln ang mga kabaguhang dapat mangy>i sa pagsusugpng nitng 9 sa salitng ugt8 ,n4 ,xng mga sumsund3 ,una4--,kung e ang katapusng titik ng salitng ugt ay dapat gawng i1 gaya sa page ay pagih91 sa gabe ay gabih91 sa buts ay butsihn1 sa kap ay kapih94 ,ikalaw4--,kung ang katapusng pantg ng ugt ay may e na p9agigitnan ng mga pangt9ig 7 consonante71 ang nturang e ay dapat gawng i1 gaya sa kisks ay kiskisn1 sa ats ay atis94 ,ikatl4--,kung o ang katapusng titik ng salitng ugt ay dapat gawng u1 gaya sa tuks ay tuksuhn1 sa l> ay l>91 sa pas ay pasu94 ,ikaapat4--,kung ang katapusng pantg ng ugt ay may o na p9agigitnan ng mga pangt9ig 7 consonante71 ang nsab+ o ay dapat gawng u1 gaya sa bunot ay bunut91 sa kahoy ay kahuy91 sa pukpk ay pukpukn4 ,ikalim4--,kung ang katapusng pantg ng salitng ugt ay nagdudulo sa ad1 ed1 id1 od1 ud1 na ang mga x'y maarng baybayn sa 91 ang d ay dapat gawng r sang-ayon sa talagng tuntun+ s9sund ukol dito2 gaya sa tild ay til>n1 sa lipd ay lip>91 sa sisid ay sisir91 sa ubod ay ubur91 atbp4 ,kung m9san ay h9d nagbabago ang d1 at dahil dito ay nwawal ang i ang o sa mga salitng nagtataps sa id od1 gaya sa patd ay patdn1 sa bukd ay bukdn4 ,dapat matant na ang dalawng tuntun+ nuun ay bihirng mangy>i1 sapagk't sa ,wikng ,tagalog ay madalang kung d man msasab+ wal ang mga salitng mayrong e sa katapusng pantg ng mga salitng ugt4 ,,hugis ,,ng 8,,90 ,,at ,,ang ,,kany,,ng ,,mg,a ,,tuntun9 ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,mayrong iln ang hugis 7 =ma7 ng 98 ,n4 ,katulad d9 p ng um na may dalawng hugis3 ,una1 kung ang ugt ay nagpapsimul sa pangt9ig 7 consonante7 ay g9gamit ang 9 sa pangs+x at pangsugpng2 at ikalaw1 kung ang ugt ay nagpapsimul sa t+ig 7 vocal7 ay g9gamit namn ang 9 sa pang-angkp at pangsugpng4 ,g4 ,tungkl sa unang hugis1 aln ang mga panutong sukat mapagptak>n ukol sa pagbabayby 7 conjugacin78 ,n4 ,ang mga sumsund na tuntun91 sang-ayon sa kaniyng mga ayos at mga panahn3 #a4--;,ang pangbady ay b9ubu ng salitng ugt at ng pangsugpng na 91 gaya ng tawag91 basag91 hampasn4 #b4--;,ang panahng kasalukuyan ng panghiwatig ay b9ubu ng ugt na s9+itan ng 9 sa unang dalawng titik ng unang pantg at sak 9ulit ang unang pantg ng nturang ugt1 gaya ng t9tawag1 b9abasag1 h9ahamps4 #c4--;,ang panahng nak>an ay b9ubu na ugt at sak s9is+itan ng 9 sa unang dalawng titik ng unang pantg ng nturang ugt1 gaya ng t9awag1 b9asag1 h9amps4 #d4--;,ang panahng nak>an na ay b9ubu ng panahng nak>an at sak sa hul'y s9usundn ng na1 gaya ng t9awag na1 b9asag na1 h9amps na4 #e4--;,ang panahng k>>an ay b9ubu ng ugt na inulit ang unang pantg nit1 sak 9angkapn ng ka at sa hul'y s9usundn ng pa2 gaya ng ktatawag pa1 kbabasag pa1 khahamps pa4 #f4--;,ang panahng hah>apn ay b9ubu ng pangbady at sak 9ulit ang unang dalawng titik ng unang pantg ng salitng ugt1 gaya ng tatawag91 babasag91 hahampasn4 #g4--;,ang pang-utos ay katulad d9 ng pangbady kay'y ang ugt na s9ugpungn ng 91 gaya ng tawag91 basag91 hampasn4 #h4--;,ang panahng kasalukuyan ng pangsukob ay b9ubu ng kasalukuyan sa panghiwatig at sak nillagyn sa una ng kung gaya ng kung t9tawag1 kung b9abasag1 kung h9ahamps4 #i4--;,ang panahng nak>an ay b9ubu ng nak>an ng panghiwatig at may kung sa una1 gaya ng kung t9awag1 kung b9asag1 kung h9amps4 #aj4--;,ang panahng hah>apn ay b9ubu ng hah>apn ng panghiwatig at nillagyn sa una ng kung1 gaya ng kung tatawag91 kung babasag91 kung hahampasn4 ,g4 ,ngayng nilagd na ang mga tuntun9 ng pagbabayby nitng 91 paano namn ang kanyng hugis8 ,n4 ,sa pagbabayby nitng unang hugis ng 9 ay ilagy na halimbaw ang ugt na tawag at sak sugpungn ng 9 na nagigng pangwatas na tawag91 pangwatas xng katugm ng tumawag na b9ayby sa um4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,904 ,,unang ,,hugis4 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,tawag94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,t9tawag4 ,nak>an ,t9awag4 ,nak>an na ,t9awag na4 ,k>>an ,ktatawag pa4 ,hah>apn ,tatawag94 ,pang-utos ,tawag94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung t9tawag4 ,nak>an ,kung t9awag4 ,hah>apn ,kung tatawag94 ,g4 ,s9sund bag sa tuwtuw na ang ganitng pagbabayby sa unang hugis ng anyng 98 ,n4 ,h9d p1 at may isng psubalng 7excepcin7 dapat matatg na siyng k9agawng gawn ng m>ami1 tang sa madalng bigkasn at mag&ng pak+gn4 ,ang nunng psubal ay nuuw sa ganit3 ,laht halos ng mga salitng ugt1 na nagpapsimul sa mga pangt9ig na l1 w1 at y na b9abayby sa anyng pangtiyk na 91 x 7ang 97 ay nagigng ni at h9d is9is+x kund iniangkp1 na tangng mangyay>i sa mga panahng kasalukuyan 7 pres5te71 nak>an 7 pasado7 at ang mga saklw nit1 ngun't sa ib pang panahn ay dapat sundn ang talagng tuntun+ s9sund ng 94 ,nx ang ilng halimbaw ukol sa dalawng tuntun+ pangkalahatn at psubal3 ,ugt4 ,panahn4 ,pangkalahatn4 ,psubal4 ,l9ng ,kasalukuyan ,l9il9ng ,nilil9ng ,nak>an ,l99ng ,nil9ng ,wa/ ,kasalukuyan ,w9awa/ ,niwawa/ ,nak>an ,w9a/ ,niwa/ ,yantk ,kasalukuyan ,y9ayantk ,niyayantk ,nak>an ,y9antk ,niyantk ,g4 ,tungkl sa ikalawng hugis1 aln namn ang mga panutong dapat taluntunn sa pagbabayby8 ,n4 ,gaya r9 ng mga ptak>ng nilagd at s9und sa unang hugis1 ngun't ang kauntng kaibhn lamang ay sa ikalawng hugis na x'y ang 9 ay iniangkp sa mga lugl na p9agsis+itan sa unang ayos4 ,baybayn nat9 ngayn ang ugt na agaw sang-ayon sa ikalawng hugis ng 91 sa makatwd ang pangwatas na agaw94 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,904 ,,ikalaw,,ng ,,hugis4 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,kasalukuyan ,agaw94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,9agaw4 ,nak>an ,inagaw4 ,nak>an na ,inagaw na4 ,k>>an ,kaagaw pa4 ,hah>apn agaw94 ,pang-utos ,kasalukuyan ,agaw94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung 9agaw4 ,nak>an ,kung inagaw4 ,hah>apn ,kung agaw94 ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng 8,,90 ,g4 ,malimit bagng gamit9 xng anyng 9 sa at+ mga pangwatas8 ,n4 ,ang pangtiyk na anyng 9 ay totong makabuluhn at siyng malimit gamit9 sa at+ mga salit1 sapagk't siy ang tumitiyk ng an mang b9abanggt ng pangwatas4 ,g4 ,alnaln ang mga tuntun+ dapat mataluntn sa paggamit ng nturang any8 ,n4 ,lubhng mahirap png bigyn ng mga tuntun+ tiyk na tiyk ng sa kany'y paggamit1 dahil sa k>amihan ng mga anyng pangtiyk na g9gamit sa at+ wik4 ,gayn man1 ay mallagyn ng mga tuntun+ sukat mapagptak>n ng paggamit sa anyng 91 at xng mga sumsund3 ,i4--,g9gamit ang anyng 9 sa mga salitng ugt na nagkakahulugn ng pagkuha pagdampt ng an man1 hal43 sa samsm ay samsamn1 sa gamit ay gamit91 sa dakt ay dakutn1 sa dal ay dalhn1 sa bil ay bilhn1 sa dampt ay damputn1 atbp4 ,,ii4--,g9gamit ang anyng 9 sa mga salitng ugt na nagkakahulugn ng pagh+ paghirm ng an man1 hal43 sa h+ ay h+n1 sa hirm ay hiramn1 sa utang ay utang91 atbp4 ,,iii4--,ang mga salitng pangtay sa pag-ar 7 pronombre posesivo7 ay magagawng pangwatas sa pamamagitan ng 91 na nagkakahulugn ng pag-ar ng an man1 hal43 sa ak9 ay ak991 sa iy ay iyuh91 sa kany ay kanyahn1 sa at9 ay at991 sa iny ay inyuh91 atbp4 ,,iv4--,ang mga salitng ugt na nagkakahulugn ng pagka9 pag-9m ng an man na g9aganp ng s>ili1 ay b9abayby sa 91 hal43 sa ka9 ay ka99 kan91 sa lamon ay lamun91 sa 9m ay inum91 sa higop ay higup91 sa tungg ay tungg91 sa hi?t ay hi?itn1 sa tagy ay tagay91 atbp4 ,v4--,ang mga salitng ugt na may ktuturn ng pagtawag pagsund sa s9o man1 ay b9abayby r9 sa 91 hal43 sa tawag ay tawag91 sa sund ay sundn1 sa kaon ay kaun91 atb4 ,kung m9san ang ilng ugt na saklw nitng pagtawag pagsund ay b9abayby sa an1 gaya ng kawy ay kawayn1 ng sutst ay sutsutn1 atbp4 ,,vi4--,ang mga salitng ugt na may kahulugn ng pag-akit pag-alk ng is sa is ay b9abayby r9 sa 91 hal43 sa pigng ay pig+n1 sa akit ay akit91 sa alk ay alukn1 atbp4 ,,vii4--,ang mga ugt na nagtatagly ng kahulugn ng paghanap pagsaliksk ng an man1 ay b9abayby r9 sa 91 hal43 sa hanap ay hanap91 sa halihaw ay halihaw91 sa saliksk ay saliksikn1 sa apuhap ay apuhap91 sa kap ay kap91 sa salt ay salatn1 atbp4 ,,viii4--,g9gamit ang 9 sa mga salitng ugt na ang kahulug'y pagkib paggalw ng an man1 hal43 sa kib ay kib91 sa galw ay galawn1 sa luglg ay luglugn1 sa alk ay alukn1 sa kundy ay kunday91 atbp4 ,,ix4--,g9gamit ang 9 sa mga salitng ugt na ang ktutur'y pagdadal pagpapasn ng an man na g9aganp ng s>ili1 hal43 pasn1 pasann2 dal1 dalhn2 tagly1 taglayn2 kilik1 kilik92 kalong1 kalung92 buhat1 buhat92 atbp4 ,x4--,g9gamit ang 9 sa mga salitng ugt na nagkakahulugn ng pagtanggp ng an man1 hal43 tanggp1 tanggapn2 sahod1 sahur92 sambt1 sambut92 salubong1 salubung92 atbp4 ,,xi4--,g9gamit ang 9 sa mga salitng ugt na ang ktutur'y nagbabady ng mga p>an sa paghuli ng an mang hayop na gumagal sa lup at sa himpapawd1 hal43 sa batng ay bat+n1 sa sumpt ay sumpitn1 sa sil ay sil91 sa b>l ay b>il91 sa bat ay batuhn1 atbp4 ,,xii4--,g9gamit ang anyng 9 sa mga ugt na ang kahulug'y nagbabady ng mga kap>aanng g9agaw sa paghuli ng mga isd ng mga hayop na tumatahn sa tubig1 hal43 sa lambt ay lambatn1 sa dal ay dalh91 sa b+uwt ay b+uwitn1 sa lambng ay lambungn1 sa sik ay siik91 sa salapng ay salapangn4 ,,xiii4--,ang mga salitng ugt na tumutukoy sa mga gaw ng damdam9 ay maarng gamit9 sa 9 kailan ma't ang kahulug'y pakabg sa gumagaw1 hal43 tanw1 tanawn2 panod1 panoor92 l+n1 l+un92 d+ig1 d+ign d+gn2 lasp1 lasapn2 namnm1 namnamn2 amy1 amuyn2 s+hd1 s+hur92 hip1 hip92 dam1 damahn damhn2 atbp4 ,m>ami r9 ang g9gamit sa an ukol sa bagay na x1 gaya ng t+n ay t+nn2 tikm1 tikmn2 pak9ig1 pak+gn2 atbp4 ,,xiv4--,ang mga salitng ugt na tumutukoy sa pag-isip1 pag-alala at pag-ibig ay g9gamit d9 sa 91 hal43 isip91 kur91 buhay91 usis91 alalahan91 guntn1 panimdimn1 ibig91 nas91 irug91 s9tahn1 nais91 atbp4 ,,xv4--,ang mga salitng ugt na nagkakahulugn ng pagputol1 pagtimbng at pagsukat ay b9abayby r9 sa 91 hal43 sa putol ay putul91 sa tag ay tag91 sa tabas ay tabas91 sa palakl ay palakuln1 sa lag> ay lag>91 sa timbng ay timbangn1 sa taya ay tayah91 sa balak ay balak91 sa takal ay takal91 atbp4 ,,xvi4--,ang mga salitng ugt na nagbabady ng pagsir paggib paglupt ay b9abayby r9 sa 91 hal43 sa sir ay sir91 sa gib ay gib91 sa sunog ay sunug91 sa guh ay guh91 sa paty ay patayn1 sa sundng ay sundang91 sa gulok ay guluk91 atbp4 ,may iln d+ b9abayby sa an1 gaya sa sugat ay sugatan1 atbp4 ,,xvii4--,ang mga salitng ugt na tumutukoy sa mga bagay na k>aniwan ay nagagawng pangwatas sa pamamagitan ng 9 na nagkakahulugn ng paggaw sang-ayon sa kpakann ng is't is2 hal43 sa b> ay b>91 sa salawl ay salawaln1 sa balabal ay balabal91 sa tungkd ay tungkur91 sa bahay ay bahay91 sa payong ay payung91 atbp4 ,,xviii4--,ang mga salitng ugt na tumutukoy sa pagbilang ay maar r+ gawng pangwatas dito sa 91 at kung magkaganit'y nagkakahulugn ng paggaw ng an man sang-ayon sa kpakann ng is't is1 gaya sa is ay isahn1 sa dalaw ay dalawahn1 sa lim ay limahn1 sa sampu ay samp91 atbp4 ,,xix4--,g9gamit ang 9 sa pagtiyk ng ib't ibng sakt na d9>amdm1 hal43 sa lagnt ay lagnatn1 sa hik ay hik91 sa ngiki ay ngikih91 sa ub ay ubuhn1 sa iti ay itih91 sa sikmur ay sikmur91 sa bulutong ay bulutungn1 sa kl]a ay kol]ahn atbp4 ,,xx4--,nagsusulit ng pagkakwangs pagkay>1 kailan ma't tumutukoy sa panahng nak>an1 hal43 sa sag+ ay s9ag+1 sa duhat ay d9uhat1 sa santl ay s9antl1 sa sampalok ay s9ampalok1 sa gulay ay g9ulay1 sa bataw ay b9ataw1 atbp4 ,,xxi4--,ang mga salitng pangtur+ ay ngagawng pangwatas dito sa anyng 91 hal43 mahl1 mahaln2 mag&1 mag&ahn2 masam1 masam92 mabuti1 mabutih92 matams1 matams92 atbp4 ,,xi ,,kabanata ,ang pangtiyk na anyng 8,i0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng i8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng i ang pangwatas na may pang-angkp na i sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang khalagahng tagly ng anyng x8 ,n4 ,kung ang 9 ay siyng kununahan sa mga anyng pangtiyk ng mga pangwatas tagalog1 ang i nam'y h9d nagigng hul sa kany kung isusumag d9 lamang sa daldalng khalagahn1 kung kay't ang anyng x ay siyng nbibilang na pangalawng ur sa mga pangtiyk na any4 ,,mg,a ,p,,tak>,n ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,sa pagbabayby nitng anyng i aln namn ang mga ptak>ng dapat taluntunn8 ,n4 ,ang mga tuntun+ sumsund sang-ayon sa pagkakabaibaitang na dapat gawn3 #a4--;,ang pangbady ay b9ubu ng salitng ugt at ng pang-angkp na i1 gaya ng ibil1 isulat4 #b4--;,ang panahng kasalukuyan ng panghiwatig ay b9ubu ng ugt na s9is+itan ng 9 sa unang dalawng titik ng unang pantg1 sak 9ulit d9adalaw ang unang pantg ng ugt1 bukd pa ang pag-angkp ng anyng i1 gaya ng ib9bil1 is9usulat4 #c4--;,ang panahng nak>an ay b9ubu lamang ng ugt na may pangs+x na 9 at sak may pang-angkp na anyng i1 gaya ng ib9il1 is9ulat4 #d4--;,ang panahng nak>an na ay b9ubu nitng panahng nak>an at sak s9usundn ng na1 gaya ng ib9il na1 is9ulat na4 #e4--;,ang panahng hah>apn ay b9ubu ng salitng ugt1 sak 9ulit ang unang pantg nit at bago 9angkapn ng anyng i1 gaya ng ibbil1 isusulat4 #f4--;,ang pang-utos ay g9gamit ang sa pangbady kay'y ang ugt na may pang-angkp na i1 gaya ng ibil1 isulat1 atbp4 #g4--;,ang panahng kasalukuyan ng pangsukob ay b9ubu ng kasalukuyan sa panghiwatig at sa una'y nillagyn ng kung1 gaya ng kung ib9ibil1 kung is9usulat4 #h4--;,ang panahng nak>an ay b9ubu ng nak>an sa panghiwatig at nillagyn ng kung sa una1 gaya ng kung ib9il1 kung is9ulat4 #i4--;,ang panahng hah>apn ay b9ubu r9 ng hah>apn ng panghiwatig at may kung sa una1 gaya ng kung ibbil1 kung isusulat4 ,g4 ,paano ngayn ang hugis ng pagbabayby sa anyng pangtiyk na i8 ,n4 ,sa pagbabayby nit ay kun+ halimbaw ang ugt na bil at sak angkapn x ng anyng i na nagigng pangwatas na ibil na siyng pangtiyk ng bumil at magbil na b9ayby sa um at mag4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,i04 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,ibil4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ib9bil4 ,nak>an ,ib9il4 ,nak>an na ,ib9il na4 ,hah>apn ,ibbil4 ,pang-utos ,ibil4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ib9bil4 ,nak>an ,kung ib9il4 ,hah>apn ,kung ibbil4 ,g4 ,wal bagng psubal 7 excepcin7 ang mga ptak>ng x sa pagbabayby8 ,n4 ,mayron p1 at isng psubalng lalng mahalag kay sa 91 isng psubalng dapat matant at dapat sundn1 sapagk't natutungod sa ikagag& at ikagagan sa pagbigks ng at+ mga salit4 ,g4 ,paano ang dapat itakdng psubal8 ,n4 ,xng sumsund3 ,ang mga salitng ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal71 sa mga pangt9ig na h1 l1 w1 at y1 ay may ibng hugis ng pagbubu kailan ma't tumutukoy sa mga panahng kasalukuyan 7 pres5te7 at nak>an 7 pasado7 at sa mga saklw nit1 ibng hugis na ang 9 ay dapat gawng ni sang-ayon sa k9agawn at gayn sa ikagagan ng pagsambt at ikagag& ng mga salit4 ,dapat matant na ang anyng i ay h9d ntit9ag sa talagng k9alalagyn niy4 ,dapat d+ matant na ang ib't ib pang panahn ay dapat isund sa talagng tuntun9 ng anyng i4 ,nx sa kasund ang isng tln ng mga ugt na ntatakd sa psubal1 at upng lumiwanag ay m>apat pag-agapayan9 ang dalawng tuntun91 gayn ang mga ugt at mga panahng k9aukulan ng baw't is4 ,ugt4 ,panahn4 ,pangkalahatn4 ,psubal4 ,alay ,kasalukuyan4 ,i9aalay4 ,inialay4 ,nak>an4 ,i9alay4 ,inialay4 ,ilag ,kasalukuyan4 ,i9iilag4 ,iniilag4 ,nak>an4 ,i9ilag4 ,iniilag4 ,utang ,kasalukuyan4 ,i9uutang4 ,iniutang4 ,nak>an4 ,i9utang4 ,iniutang4 ,habol ,kasalukuyan4 ,ih9ahabol4 ,inihhabol4 ,nak>an4 ,ih9abol4 ,inihabol4 ,luhog ,kasalukuyan4 ,il9uluhog4 ,inilluhog4 ,nak>an4 ,il9uhog4 ,iniluhog4 ,wakwk ,kasalukuyan4 ,iw9awakwk4 ,iniwwakwk4 ,nak>an4 ,iw9akwk4 ,iniwakwk4 ,yaps ,kasalukuyan4 ,iy9ayaps4 ,iniyayaps4 ,nak>an4 ,iy9aps4 ,iniyaps4 ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng 8,i0 ,g4 ,sansan g9gamit ang anyng i8 ,n4 ,xng anyng i ay is r+ makabuluhng any sa mga pangtiyk at is r9 sa madals gamit9 sa mga pangwatas tagalog4 ,ang mga tuntun9 ng sa kany'y paggamit ay xng mga sumsund3 ,i4--,g9gamit xng anyng i sa mga salitng ugt na nagbabady ng pagtatapon paghahagis ng an man1 hal43 sa tapon ay itapon1 sa buhos ay ibuhos1 sa hagis ay ihagis1 sa hulog ay ihulog1 sa buld ay ibuld1 sa pukl ay ipukl1 sa bat ay ibat1 sa suka ay isuka1 sa luw ay iluw1 sa uh ay iuh1 sa bub ay ibub1 atbp4 ,,ii4--,g9gamit ang anyng i sa mga salitng ugt na nagsusulit ng pagpupunl pagtatanm ng an man kailan ma't ip9angtitiyk1 hal43 sa tanm ay itanm1 sa punl ay ipunl1 sa hask ay ihask1 sa tub ay itub1 sa ban ay iban1 sa sabog ay isabog1 atbp4 ,,iii4--,g9gamit d9 ang anyng i sa mga salitng ugt na nagpapahayag ng pagkakalat pagpaplaganap ng an man kailan ma't ip9angtitiyk1 hal43 sa kalat ay ikalat1 sa laganap ay ilaganap1 sa sambulat ay isambulat1 sa bulaksk ay ibulaksk1 atbp4 ,,iv4--,g9gamit d9 ang anyng i sa mga salitng ugt na nagbabady ng paghahal pagsasahk ng an man kailan ma't pangwatas na ip9angtitiyk1 hal43 sa hal ay ihal1 sa sama ay isama1 sa sahk ay isahk1 sa kanw ay ikanw1 sa sawsw ay isawsw1 sa lahk ay ilahk1 atbp4 ,v4--,nagagawng pangtiyk na pangwatas dito sa i ang mga ugt na nagbabady ng pagtutulad pagtitimbng ng isng bagay sa kapuw bagay1 hal43 sa tulad ay itulad1 sa p>is ay ip>is1 sa gaya ay igaya1 sa p>a ay ip>a1 sa wangk ay iwangk1 sa mukh ay imukh1 sa bagay ay ibagay1 sa gagd ay igagd1 sa timbng ay itimbng1 sa panty ay ipanty1 sa tumbs ay itumbs1 atbp4 ,,vi4--,nagagaw r+ pangtiyk na pangwatas sa i ang mga pangwatas na nagbabady ng pagsasalit pagsasaysy at pagtutur1 hal43 sa saysy ay isaysy1 sa tanng ay itanng1 sa sagt ay isagt1 sa bulng ay ibulng1 sa sumbng ay isumbng1 sa balit ay ibalit1 sa ans ay ians1 sa tur ay itur1 sa aral ay i>al1 atbp4 ,kung m9san ang mga pangwatas na pangbalak na b9ayby sa mag ay g9agawng pangtiyk sa pamamagitan ng pangtiyk nit1 hal43 sa salit ay ipagsalit1 sa wik ay ipagwik1 atbp4 ,,vii4--,sa anyng i ay nagagaw r+ pangtiyk na pangwatas ang mga nagbabady ng pagbibil paghah&g ng an man1 hal43 sa lak ay ilak1 sa t9d ay it9d1 sa h&g ay ih&g1 sa alay ay ialay1 sa gawad ay igawad1 atbp4 ,b9abayby r9 ang iln sa pangtiyk na ipag na siyng katugm ng mag1 hal43 sa bil ay ipagbil1 sa amot ay ipag-amot1 sa kalob ay ipagkalob1 sa biyay ay ipagbiyay1 atbp4 ,,viii4--,ang mga salitng ugt na nagbabady ng paglalagy sa isng pok dako ng an man ay nagagawng pangtiyk dito sa anyng i1 hal43 sa lagy ay ilagy1 sa lantd ay ilantd1 sa bunyg ay ibunyg1 sa bild ay ibild1 sa patong ay ipatong1 sa s+x ay is+x1 sa siksk ay isiksk1 sa salong ay isalong1 sa gatong ay igatong1 sa tapal ay itapal1 atbp4 ,,xii ,,kabanata ,ang pangtiyk na anyng 8,,an0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng an8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng an ang pangwatas na may sugpng na an sa salitng ugt4 ,g4 ,mahalag r9 bag ang pangtiyk na anyng x gaya ng mga anyng 9 at i8 ,n4 ,sa mga anyng pangtiyk1 xng an ay siyng ikatl sa bilang na siyng g9gamit sa mga pangwatas tagalog4 ,xng an ay malimit d+ gamit9 kap>is ng dalawng nun sa kany1 at is r9 sa m>am+ saklw sa at+ mga salit4 ,g4 ,paano ang paggamit dito sa anyng an8 ,n4 ,gaya r9 ng sa anyng 9 na may dalawng kap>aann3 ,una1 kung ang salitng ugt ay nagtataps sa pangt9ig 7 consonante7 kay'y sa t+ig 7 vocal7 na may kudlt na banayad 77 salakt 77 ay g9gamit ang an1 gaya sa tapon ay tapun,a,n1 sa sus ay sus,,an1 sa tap ay tap,,an1 atbp4 ,ikalaw1 kung ang ugt ay nagtataps sa t+ig 7 vocal7 na walng kudlt1 kay'y sa t+ig na may kudlt na m>in 771 ang anyng an ay dapat gawng han1 gaya sa p>usa ay parusa,h,a,n1 sa kasi ay kasi,h,a,n1 sa t9d ay t9d,,han1 atbp4 ,g4 ,mayron d9 bang nangyay>+ pagkakabago ukol sa pagsusugpng ng an sa salitng ugt8 ,n4 ,mayron p1 at ang mga pagkakabagong x'y katulad d9 ng nangyay>i sa 94 ,dapat d9 ditong itanghl ang mga tuntun9 nitng an1 upng mkilala ang ganng kabaguhan nit4 ,una4--,kung e ang katapusng titik ng ugt ay dapat gawng i1 gaya sa gabe ay gabihn1 sa page ay pagihn1 sa kap ay kapihn1 atbp4 ,ikalaw4--,kung ang hulng pantg ng ugt ay may e na p9agigitnan ng mga pangt9ig 7 consonante71 ang nturang e ay dapat gawng i gaya sa kisks ay kiskisn1 sa tites ay titisan1 atbp4 ,ikatl4--,kung ang katapusng titik ng ugt ay dapat gawng u1 gaya sa dulo ay duluhan1 sa z ay asuhn1 sa bat ay batuhn1 sa tamp ay tampuhn1 atbp4 ,ikaapat4--,kung ang hulng pantg ng ugt ay may o na p9agigitnan ng mga pangt9ig 7 consonante71 ang nsab+ o ay dapat gawng u1 gaya sa amy ay amuyn1 sa utos ay utusan1 sa kuts ay kutusn1 sa subok ay subukan1 atbp4 ,ikalim4--,kung ang hulng pantg ng ugt ay nagtataps sa ad1 ed1 id1 od1 ud1 na maarng baybayn sa an1 ang d ay dapat gawng r sang-ayon sa ptak>ng s9sund ukol sa bagay na x2 gaya sa bayad ay bay>an1 sa gild ay gilirn1 sa t+kd ay t+k>n4 ,ang d ay h9d nagbabago kung m9san1 at kung magkaganit'y kailangan namng mawal ang i ang o sa mga salitng nagtataps sa id od1 gaya sa masd ay masdn1 sa sund ay sundn1 atbp4 ,dapat d9 namng mabatd na ang unang dalawng tuntun9 ay bihibihirng mangy>i1 sapagk't sa at+ wik ay kaunt ang mga salitng mayrong e sa katapusng pantg ng mga salitng ugt1 gaya ng matatant sa ikaapat na bahagi ng ,bal>ilng x4 ,,mg,a ,,panuto ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,aln ang mga panuto nitng anyng an na dapat alituntunn sa kanyng pagbabayby8 ,n4 ,xng anyng an ay walng m>am+ pagkakabagobagong nangyay>i1 at dahil dito ay d na kailangang isishn ang tuntun9 ng kaniyakaniyng panahn at gayn d9 ng ayos4 ,dapat lamang matant1 na ang an ay palagng s9usugpng sa salitng ugt na ibig baybayn1 at sa kasalukuyan 7 pres5te7 at mga nak>an 7 pretrito7 ay kailangang isund sa 9 kung pano ang pagkakabu nit1 ulit9 dalawahn ang unang pantg ng ugt sa panahng hah>apn 7 futuro71 at khulhuliha'y dapat isugpng sa ugt ang an han sa pangbady at pang-utos4 ,baybayn nat9 xng anyng an sang-ayon sa mga tuntun+ ip9alala1 at ilagy nat+ halimbaw ang ugt na sulat at sak x sugpungn ng an na nagigng pangwatas na sulatan na siyng pangtiyk ng sumulat na b9ayby sa um4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,an0 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,sulatan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,s9usulatan4 ,nak>an ,s9ulatan4 ,nak>an na ,s9ulatan na4 ,hah>apn ,susulatan4 ,pang-utos ,sulatan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung s9usulatan4 ,nak>an ,kung s9ulatan4 ,hah>apn ,kung susulatan4 ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng 8,,an0 ,g4 ,alnaln ang mga tuntun9 sa paggamit nitng anyng an8 ,n4 ,xng an ay siyng ikatl sa bilang ng mga anyng pangtiyk1 at dahil dito'y h9d mapag-al9langanang sambit9 na siy'y is r9 sa mga nagbibigy ng malakng tulong sa mga pangwatas na h9d tiyk sa at+ s>il+ wik4 ,xng mga sumsund ang mga ptak>n ng sa kany'y paggamit3 ,i4--,g9gamit ang an sa mga pangwatas na nagbabady ng dako pok na k9>oroonn ng an man1 lalng lal na sa panahng nak>an1 hal43 sa tapon ay t9apunan1 sa lagy ay nilagyn1 sa sild ay s9idln1 sa tay ay t9ayn1 sa sult ay s9ulutn1 sa pasak ay p9asakan1 atbp4 ,,ii4--,g9gamit ang an sa mga pangwatas na nagbabady ng pagbibigy pagkuha ng an man kailan ma't x'y tiyk1 hal43 sa bigy ay bigyn1 sa h&g ay h&ugn1 sa alay ay alayan1 sa bil ay bilhn1 sa dal ay dalhn1 sa bawas ay bawasan1 sa kuha ay kunan1 sa h+ ay h+n1 atbp4 ,,iii4--,g9gamit d9 ang an sa mga pangwatas na nagsusulit ng pangangaral pagtawag sa s9o man kailan ma't tiyk x1 hal43 sa aral ay aralan1 sa hatol ay hatulan1 sa tur ay turan1 sa tawag ay tawagan1 sa sigw ay sigawn1 sa kawy ay kawayn1 sa bulng ay bulungn1 sa ans ay anasn1 atbp4 ,ang iln sa mga pangwatas na x ay b9abayby sa pangtiyk na pag-an na siyng katugm ng mag1 hal43 sa sabi ay pagsabihan1 sa usap ay pangusapan1 atbp4 ,,iv4--,g9gamit ang an sa mga salitng ugt na nagbabady ng mga gawng liks ng damdam9 kailan ma't tumutukoy sa s9o man1 hal43 sa t+n ay t+nn1 sa masd ay masdn1 sa amy ay amuyn1 sa hawak ay hawakan1 sa dil ay dilan1 atbp4 ,may iln sa bagay na x ang g9gamit sa 9 gaya ng lasp ay lasapn1 ng d9g ay d+gn1 ng tanw ay tanawn1 atbp4 ,v4--,ang mga salitng pangdiw na nagbabady ng an man at sugpungn ng anyng an at ulit9 dalawahn ang bung salitng ugt na nsabi ay nagkakahulugn ng kaliitan kawalng kabuluhn ng isng bagay1 hal43 sa tao ay tatauhan1 sa bahay ay bahybahayan1 sa pus ay puspusan1 sa langx ay langtlangitan1 sa santl ay santlsantulan1 at ib pa4 ,kung ang ugt ay may tatl apat na pantg ay sukat ng ulit9 ang unang dalawng pantg niy1 hal43 sa t9apay ay t9t9apayan1 sa salawl ay salsalawalan1 atbp4 ,,vi4--,ang mga salitng ugt na nagbabady ng an man sang-ayon sa kpakann ng baw't is at msungpungan ng an ay nagigng salitng ang kahulug'y pok ng k>amihan1 hal43 sa bahay ay bahayn1 sa santl ay santulan1 sa mangg ay manggahan1 sa sag+ ay sag+n1 sa bayan ay bayann1 sa duhat ay duhatn1 atbp4 ,,xiii ,,kabanata ,pangtiyk ng anyng 8,,um0 ,,gur4 ,aln ang pangtiyk nitng um8 ,,nag-,,a>al4 ,gaya ng nsabi1 ang mga anyng pangbalak na d dumadalir tumitiyk ng an mang bagay pangalan1 ay may mga katapt katugmng mga anyng pangtiyk na siyng tumutukoy sa mga bagay pangalang tiyk dam4 ,baw't anyng pangbalak ay may katugmng anyng pangtiyk na h9d lamang is kund dalaw tatl ang kadalasn4 ,ang katugm nitng anyng um kung talagng susur9 ay ang tatlng pangulong pangtiyk na s9undn na isisng p9ag-ukulan ng masusng pag-aral at matamng pagsusur1 na dil ib't ang 91 ang i at ang an4 ,g4 ,aln ang dapat ksalign sa pagbabayby ng mga pangtiyk ng um8 ,n4 ,ang pagbabayby sa 9 ay dapat msalig ng sa anyng 91 ang sa i ay dapat mabatay ng sa anyng i at ang sa an ay dapat mayon ng sa anyng an4 ,baybayn nat+ isis ang tatlng pangtiyk ng um at pag-kulan nat9 ng dalawng pangwatas3 is'y ang tumakb na tumutukoy sa unang hugis ng um at umutang na bumabanggt sa ikalaw4 ,,94 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbabayby4 ,pangbady ,takbuhn4 ,utang94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,t9takb4 ,9utang4 ,nak>an ,t9akb4 ,inutang4 ,nak>an na ,t9akb na4 ,inutang na4 ,k>>an ,kattakb pa4 ,kautang pa4 ,hah>apn ,tatakbuhn4 utang94 ,pang-utos ,takbuhn4 ,utang94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung t9takb4 ,kung 9utang4 ,nak>an ,kung t9akb4 ,kung inutang4 ,hah>apn ,kung tatakbuhn4 ,kung utang94 ,i4 ,pangbady ,itakb4 ,iutang4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,it9takb4 ,iniutang4 ,nak>an ,it9akb4 ,iniutang4 ,nak>an na ,it9akb na4 ,iniutang na4 ,hah>apn4 ,xtakb4 ,iutang4 ,pang-utos ,itakb4 ,iutang4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung it9takb4 ,kung iniutang4 ,nak>an ,kung it9akb4 ,kung iniutang4 ,hah>apn ,kung xtakb4 ,kung iutang4 ,,an4 ,pangbady ,takbuhan4 ,utangan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,t9takbuhn4 ,9utangan4 ,nak>an ,t9akbuhn4 ,inutangan4 ,nak>an na ,t9akbuhn na4 ,inutangan na4 ,hah>apn ,tatakbuhn4 utangan4 ,pang-utos ,takbuhan4 ,utangan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung t9takbuhn4 ,kung 9utangan4 ,nak>an ,kung t9akbuhn4 ,kung inutangan4 ,hah>apn ,kung tatakbuhn4 ,kung utangan4 ,,xiv ,,kabanata ,pangtiyk ng anyng 8,,mag0 ,,gur4 ,aln namn ang pangtiyk nitng mag8 ,,nag-,,a>al4 ,laht ng mga anyng pangbalak sa ,wikng ,tagalog na d mim9san nang nsabi ay may katapt katugmng anyng pangtiyk na h9d lamang is kund m>ami4 ,k>aniwang gawn upng ang anyng pangbalak ay magng pangtiyk ay g9agawng p ang mga unang titik niyang nagpapsimul sa m1 maliban lamang ang iln na h9d nangyay>i ang ganitng pagbabago4 ,sang-ayon sa p>ang katutukoy1 pag ang siyng pangtiyk nitng mag4 ,x namng pag ay nangngailangan ng tulong ng mga pangulong any sa pangtiyk na 91 i at an1 na susog sa bagay na x ang pag ay nagigng pag-91 ipag at pag-an4 ,bukd sa mga pangtiyk na x1 ang mag ay mayron pang tatlng pangtiyk d+ katugm1 na1 dil ib't ang 91 ang i at ang an na walng pag4 ,dapat matant na ang pag-9 ay bihirng gamit91 sapagk't ang k>amihang ugt na nuukol sa kany ay b9abayby na sa 94 ,gayn man1 ang pag-9 ay kailangan d9 kung m9san1 lalng lal na kung tumutukoy sa mga salitng nagbabady ng pag-utos panunuy4 ,g4 ,yamang ang 91 i at an ay napag-ukulan na ng kankaniyng pag-aral1 an namn ang t9tawag na anyng ipag8 ,n4 ,t9tawag na anyng ipag ang pangwatas na may pang-angkp na ipag sa salitng ugt1 gaya ng ipag-utos1 ipagbil91 ipagsama na mga pangtiyk na pangwatas ng mag-utos1 magbil9 at magsama4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng pag-an8 ,n4 ,t9tawag na anyng pag-an ang pangwatas na may pang-angkp na pag at may sugpng na an sa ugt1 gaya ng pagsalitan1 pagkalooban1 pagb9tangn1 na mga pangtiyk na pangwatas ng magsalit1 magkalob at magb9tng4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng pag-98 ,n4 ,t9tawag na anyng pag-9 ang pangwatas na may pang-angkp na pag at may sugpng na 9 sa salitng ugt1 gaya ng pag-awit91 pagdasal91 pagsayaw9 na mga pangtiyk na pangwatas ng mag-awit1 magdasl at magsayw4 ,g4 ,alnaln ang mga panutong dapat taluntunn sa pagbabayby ng mga pangtiyk ng anyng mag8 ,n4 ,ang pagbabayby sa 91 i at an ay dapat ibatay ng sa mga anyng 91 i at an2 ang sa ipag ay gaya r9 ng sa i na s9+itan lamang ng pag sa gitn ng ugt at ng nsab+ i2 ang sa pag-an ay gaya ng sa anyng an na inangkapn ng pag sa ugt2 at ang sa pag-9 ay p>is d9 ng sa anyng 9 na inangkapn namn ng pag sa salitng ugt4 ,isis nat+ baybayn ang mga nturang pangtiyk ng mag at kun9 nat+ halimbaw ang mga pangwatas na magsa+ at magmana na ang una'y nagtataps sa pangt9ig at ang ikalaw'y sa t+ig 7 vocal74 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,mg,a ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mag0 ,,94 ,pangbady ,sa+94 ,manah94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,s9asa+4 ,m9amana4 ,nak>an ,s9a+4 ,m9ana4 ,nak>an na ,s9a+ na4 ,m9ana na4 ,k>>an ,kasasa+ pa4 ,kamamana pa4 ,hah>apn ,sasa+94 ,mamanah94 ,pang-utos ,sa+94 ,manah94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung s9asa+4 ,kung m9amana4 ,nak>an ,kung s9a+4 ,kung m9ana4 ,hah>apn ,kung sasa+94 ,kung mamanah94 ,i4 ,pangbady ,isa+4 ,imana4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,is9asa+4 ,im9amana4 ,nak>an ,is9a+4 ,im9ana4 ,nak>an na ,is9a+ na4 ,im9ana na4 ,hah>apn ,isasa+4 ,imamana4 ,pang-utos ,isa+4 ,imana4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung is9asa+4 ,kung im9amana4 ,nak>an ,kung is9a+4 ,kung im9ana4 ,hah>apn ,kung isasa+4 ,kung imamana4 ,,an4 ,pangbady ,sa+an4 ,manahan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,s9asa+an4 ,m9amanahan4 ,nak>an ,s9a+an4 ,m9anahan4 ,nak>an na ,s9a+an na4 ,m9anahan na4 ,hah>apn ,sasa+an4 ,mamanahan4 ,pang-utos ,sa+an4 ,manahan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung s9asa+an4 ,kung m9amanahan4 ,nak>an ,kung s9a+an4 ,kung m9anahan4 ,hah>apn ,kung sasa+an4 ,kung mamanahan4 ,,ipag4 ,pangbady ,ipagsa+4 ,ipagmana4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9agsasa+4 ,ip9agmamana4 ,nak>an ,ip9agsa+4 ,ip9agmana4 ,nak>an na ,ip9agsa+ na4 ,ip9agmana na4 ,hah>apn ,ipagsasa+4 ,ipagmamana4 ,pang-utos ,ipagsa+4 ,ipagmana4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ip9agsasa+4 ,kung ip9agmamana4 ,nak>an ,kung ip9agsa+4 ,kung ip9agmana4 ,hah>apn ,kung ipagsasa+4 ,kung ipagmamana4 ,,pag-,,an4 ,pangbady ,pagsa+an4 ,pagmanahan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,p9agsasa+an4 ,p9agmamanahan4 ,nak>an ,p9agsa+an4 ,p9agmanahan4 ,nak>an na ,p9agsa+an na4 ,p9agmanahan na4 ,hah>apn ,pagsasa+an4 ,pagmamanahan4 ,pang-utos ,pagsa+an4 ,pagmanahan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung p9agsasa+an4 ,kung p9agmamanahan4 ,nak>an ,kung p9agsa+an4 ,kung p9agmanahan4 ,hah>apn ,kung pagsasa+an4 ,kung pagmamanahan4 ,,pag-,,94#ae ,pangbady ,pagsa+94 ,pagmanah94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,p9agsasa+4 ,p9agmamana4 ,nak>an ,p9agsa+4 ,p9agmana4 ,nak>an na ,p9agsa+ na4 ,p9agmana na4 ,hah>apn ,pagsasa+94 ,pagmamanah94 ,pang-utos ,pagsa+94 ,pagmanah94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung p9agsasa+4 ,kung p9agmamana4 ,nak>an ,kung p9agsa+4 ,kung p9agmana4 ,hah>apn ,kung pagsasa+94 ,kung pagmamanah94 ,,talabab,,an #ae ,sakal mang toto na xng pag-9 ay d kailangan dahil sa anyng 91 ay tunay r9 namng ang nturang pag-9 ay makabuluhn kung m9san at may s>il+ ktuturn4 ,kung ang pag-an ay kailangan baga ma't mayron nang an1 ang pag-9 nam'y kailangan d9 kah't na mayrong 94 ,l9aw9 nat9 sa pamamagitan ng halimbaw4 ,kung sabih+ sa tiyk na bagay at pag-utos na3 ,l>9 mo ang bat ay h9d ng maarng sabih9 pang pagl>9 mo ang bat1 sapagk't may magkaibng kahulugn silng dalaw4 ,ang una'y nagsasad ng pag-utos sa s9o man na siy ang magl> sa bat1 samantalng ang ikalaw'y nagbabady namn ng pag-utos sa s9o man na siy'y mag-utos magsabi magpabay ng paglal> sa bat4 ,ganit r+ kaibhn ang ndadam ukol sa an at pag-an1 gaya sa mga salitng l>an at pagl>an4 ,,xv ,,kabanata ,ang pangbalak na anyng 8,,mang0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng mang8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng mang ang pangwatas na may pang-angkp na mang sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang khalagahn nitng mang sa at+ mga pangwatas8 ,n4 ,kung may khalagahng tagly ang um at mag sa mga anyng pangbalak ng pangwatas tagalog1 ang mang nam'y is r9 sa nbibilang sa matatas na ur ng mga any at is r9 sa nagbibigy ng mahalagng tulong sa at+ mga salit4 ,g4 ,aln ang mga pagbabagong k>aniwang mangy>i sa pag-angkp ng mang sa salitng ugt8 ,n4 ,sang-ayon sa simulng titik nitng ugt ay nabbagong madals ang mga titik ng pangwatas kung iniangkp ang mang1 at sa pagbabagong x ay mitatakd ang mga ganitng tuntun93 ,una4--,ang mga salitng ugt na nagpapsimul sa b p ay k>aniwang magng m at ang anyng mang ay nwawal ang hulng dalawng titik1 sa makatwd bag'y nagigng ma1 gaya sa bulk ay mamulk1 sa bayabas ay mamayabas1 sa pukot ay mamukot1 sa pul ay mamul4 ,ikalaw4--,ang k>amihan sa mga salitng ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal71 ay nabbago ang pang-angkp na mang sa mang1 gaya sa isd ay mangisd1 sa u ay mangu1 sa ibig ay mangibig1 sa una ay manguna4 ,ikatl4--,ang mga salitng ugt na ang unang titik ay k ay k>aniwang nwawal ang titik na x1 at dahiln dito ang anyng mang ay dapat gawng mang gaya sa kahoy ay mangahoy1 sa kulam ay mangulam1 sa kuts ay manguts1 sa kitl ay mangxl4 ,ikaapat4--,ang k>amihan sa mga salitng ugt na ang psimulng titik ay s t at kung m9sa'y d ay k>aniwang magng n at dahiln dito ang mang ay nagigng ma1 gaya sa sumbng ay manumbng1 sa sisi ay manisi1 sa tiklp ay maniklp1 sa tiktk ay maniktk1 sa dikt ay manikt1 sa dalang9 ay manalang94 ,,mg,a ,,tuntun9 ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,aln ang mga tuntun+ dapat pagbatayn ukol sa pagbabayby nitng anyng mang8 ,n4 ,kung ang pangwatas na babaybayn ay walng pagkakabagong nangyay>i ay dapat isalig ang pagbabayby sa mga tuntun9 ng anyng mag na walng pagkakib liban sa mang ang anyng iangkp4 ,ngun't kung pangwatas namng may pagbabago1 ang babaybayn ay gaya r9 ng mga tuntun9 ng mang ang dapat sundn baga ma't kailangang ibatay sa apat sa panutong inilagd ukol sa mga kabaguhang sukat mangy>i4 ,baybayn nat9 ang dalawng bagay p>ang kasasambit at iukol sa una ang ugt na habol at sa ikalaw'y tiklp na kung angkapn kapw ng mang ay nagigng pangwatas na manghabol at maniklp sang-ayon sa mga ptak>ng nilagd4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,mang0 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,manghabol4 ,maniklp4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nanghhabol4 ,nanniklp4 ,nak>an ,nanghabol4 ,naniklp4 ,nak>an na ,nakahabol na4 ,nakatiklp na4 ,nanghabol na4 ,naniklp na4 ,hah>apn ,manghhabol4 ,man9iklp4 ,pang-utos ,manghabol4 ,maniklp4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nanghhabol4 ,kung nanniklp4 ,nak>an ,kung nanghabol4 ,kung naniklp4 ,hah>apn ,kung manghhabol4 ,kung man9iklp4 ,,pangtiy,k ,,ng ,,any,,ng 8,,mang0 ,g4 ,aln ang anyng pangtiyk nitng mang8 ,n4 ,sang-ayon sa mga p>ang s9ambt na sa anyng mag ang pangtiyk nitng mang ay pang4 ,x namng pang ay nangngailangang tulungan ng mga pangulong any sa pangtiyk na 91 i at an upng ang paggamit ay mpawa/1 at sang-ayon d9 sa bagay na x1 ang pang ay nagigng pang-91 ipang at pang-an4 ,g4 ,an kung gayn ang t9tawag na anyng pang-98 ,n4 ,t9tawag na anyng pang-9 ang pangwatas na may pang-angkp na pang at may sugpng na 91 gaya ng pangisdn1 pangunah91 pamukut91 na mga pangtiyk na pangwatas ng mangisd1 manguna1 at mamukot4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng ipang8 ,n4 ,t9tawag na anyng ipang ang pangwatas na may pang-angkp na ipang1 gaya ng ipanghuli1 ipam9ts1 ipangu1 na mga pangtiyk na pangwatas ng manghuli1 mam9ts at mangu4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na anyng pang-an8 ,n4 ,t9tawag na anyng pang-an ang pangwatas na may pang-angkp na pang at may sugpng na an1 gaya ng pangahuyan1 pamangkan1 pamayanan1 na mga pangtiyk na pangwatas ng mangahoy1 mamangk1 at mamayan4 ,g4 ,nabbago r9 bag xng pangtiyk na pang8 ,n4 ,oo p1 at ang pagkakabagong x'y ntutulad sa nangyay>i sa mang1 kay't ang mga tuntun9 nit'y siy r+ dapat pairal9 sa pang4 ,g4 ,aln namn ang mga tuntun9 sa pagbabayby nitng pangtiyk na pang8 ,n4 ,ang pagbabayby sa pang-9 ay nsasalig ng sa anyng 91 na inangkapn ng pang2 ang sa ipang ay naayon ng sa anyng i1 na s9+itan lamang ng pang sa gitn ng ugt at ng nturang i2 at ang sa pang-an ay nabbatay namn ng sa anyng an na inangkapn ng pang4 ,sa pagbabayby nitng mga pangtiyk ng mang ay kun9 nat9 ang dalawng pangwatas na manghul at manah1 na ang is'y nabbago ang mga titik ng ugt at ang is'y h9d4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,mg,a ,,pangtiy,k ,,ng ,,any,,ng 8,,mang04 ,,pang-,,94 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,panghul94 ,panah94 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,p9anghuhul4 ,p9ananah4 ,nak>an ,p9anghul4 ,p9anah4 ,nak>an na ,p9anghul na4 ,p9anah na4 ,k>>an ,kapanghuhul pa4 ,kapapanah pa4 ,hah>apn ,panghuhul94 ,pananah94 ,pang-utos ,panghul94 ,panah94 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung p9anghuhul4 ,kung p9ananah4 ,nak>an ,kung p9anghul4 ,kung p9anah4 ,hah>apn ,kung panghuhul94 ,kung pananah94 ,,ipang4 ,pangbady ,ipanghul4 ,ipanah4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9anghuhul4 ,ip9ananah4 ,nak>an ,ip9anghul4 ,ip9anah4 ,nak>an na ,ip9anghul na4 ,ip9anah na4 ,hah>apn ,ipanghuhul4 ,ipananah4 ,pang-utos ,ipanghul4 ,ipanah4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ip9anghuhul4 ,kung ip9ananah4 ,nak>an ,kung ip9anghul4 ,kung ip9anah4 ,hah>apn ,kung ipanghuhul4 ,kung ipananah4 ,,pang-,,an4 ,pangbady ,panghulan4 ,panahan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,p9anghuhulan4 ,p9ananahan4 ,nak>an ,p9anghulan4 ,p9anahan4 ,nak>an na ,p9anghulan na4 ,p9anahan na4 ,hah>apn ,panghuhulan4 ,pananahan4 ,pang-utos ,panghulan4 ,panahan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung p9anghuhulan4 ,kung p9ananahan4 ,nak>an ,kung p9anghulan4 ,kung p9anahan4 ,hah>apn ,kung panghuhulan4 ,kung pananahan4 ,k,,gamit,n ,,nit,,ng ,,any,,ng 8,,mang0 ,g4 ,aln ang mga ptak>n sa paggamit ng anyng x8 ,n4 ,sa mga pangwatas nat9 na siyng b9ubukaln ng at+ mga salit1 xng mang ay is sa mga nagtatagly ng malakng tulong1 kay't siy ay nbibilang sa pangatl ng mga pangulong anyng pangbalak4 ,ang anyng mang ay g9gamit dito sa mga tuntun+ sumsund3 ,i4--,g9gamit ang mang sa pagbabady ng mga gaw kilos na k>amihan1 na nanggal+ sa mga ugt na b9ayby sa um at mag na is ang kahulugn1 hal43 sa ka9 ay manga91 sa pits ay mamits1 sa kuha ay manguha1 sa buhay ay mamuhay1 sa lur ay manglur1 sa amy ay mangamy1 sa paos ay mamaos1 sa malt ay mamalt1 atbp4 ,,ii4--,ang k>amihan sa salitng ugt na nagbabady ng ib't ibng bagay gaw9 ay b9abayby r9 dito sa mang1 at kung gay'y nagkakahulugn ng pagtupd sa hawak na tungkul91 hal43 sa s+l ay man+l1 sa tah ay manah1 sa aral ay mangaral1 sa kahoy ay mangahoy1 atbp4 ,,iii4--,ang mga kasangkapang patalm ay b9abayby sa mang na ang kahulug'y gumamit magtagly ng nturang patalm1 hal43 sa b>l ay mam>l1 sa kanyn ay manganyn1 sa s&ata ay man&ata1 sa sundng ay manundng1 sa palakl ay mamalakl1 sa xk ay mangxk1 sa tabk ay manabk1 atbp4 ,,iv4--,nagagaw r+ pangwatas dito sa mang ang mga ngalan ng thanan1 bayan1 bundk1 bukid1 atbp4 na ang kahulug'y manirahan mamuhay maglakby1 hal43 sa bayan ay mamayan1 sa bundk ay mamundk1 sa bahay ay mamahay1 sa bukid ay mamukid1 sa p>ang ay mam>ang1 sa gubat ay manggubat1 atbp4 ,v4--,dito sa mang ay nagagaw r+ pangwatas ang ilng ngalan ng sasakyn na ang ktutur'y maglakby sa pamamagitan ng nturang sasakyn1 hal43 sa bangk ay mamangk1 sa kalesa ay mangalesa1 sa kiles ay mangiles1 sa kabayo ay mangabayo1 sa k>o ay mangaro1 atbp4 ,,vi4--,ang mga ngalan ng kasutan ay nagagaw r+ pangwatas sa anyng mang na ang kahulug'y magsut gumamit magtagly1 hal43 sa b> ay mam>1 sa salawl ay manalawl1 sa pany ay mamany1 sa tapis ay manapis1 sa salamn ay manalamn1 atbp4 ,,vii4--,ang mga ugt na tumutukoy sa mga bagay na matatagpn sa dagat1 ilog1 bundk1 bukid1 atbp4 ay nagagaw r+ pangwatas dito sa anyng mang1 na1 ang kahulug'y mangz1 mangisd1 humanap kumuha sang-ayon sa kpakann ng is't is1 hal43 sa duhat ay mangduhat1 sa ibon ay mangibon1 sa isd ay mangisd1 sa palak ay mamalak1 sa pals ay mamals1 sa u ay mangu1 atbp4 ,,viii4--,ang mga kasangkapan sa paghuli ng an man ay ip9angwawatas d9 dito sa mang na ang kahulug'y manghuli sa pamamagitan ng nturang kasangkapan1 hal43 sa b+uwt ay mam+uwt1 sa pukot ay mamukot1 sa lambt ay manglambt1 sa dala ay mangdala1 sa salapng ay manalapng1 sa kitng ay mangxng1 sa bakld ay mamakld1 atbp4 ,,ix4--,g9gamit d9 ang mang sa mga ugt na nagbabady ng paglulupt pananaksl ng is sa is1 magng x'y g9anp sa pamamagitan ng patalm at magng pamal kamy ng tao1 hal43 sa saksk ay manaksk1 sa sakl ay manakl1 sa bugbg ay mangbugbg1 sa pal ay mamal1 sa tampl ay manampl1 sa sip ay manip1 sa tadyk ay manadyk1 sa sakt ay manakt1 sa kurt ay mangurt1 sa suntk ay manuntk1 atbp4 ,,xvi ,,kabanata ,ang pangbalak na anyng 8,,ma0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng ma8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng ma ang pangwatas na may pang-angkp na ma sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang khalagahng tagly nitng ma8 ,n4 ,kung sa mga anyng pangbalak ay lubhng mahalag ang um1 mag at mang1 xng ma nam'y h9d magigng hul ni alangn sa kataasn ng ur na kanyng tagly sa at+ mga pangwatas at sa at+ mayamang salit1 kay't siy'y nbibilang na is sa mga pangulong anyng pangbalak4 ,,mg,a ,p,,tak>,n ,,sa ,,pagbabayb,y ,g4 ,dito sa anyng ma1 aln namn ang mga ptak>ng dapat taluntunn sa kanyng pagbabayby8 ,n4 ,xng pagbabayby sa anyng ma ay walng p9ag-ibhn halos ng sa anyng mag1 na walng g1 kay't ang mga tuntun9 nit'y siyng dapat ksalign ng mga ptak>n niyn1 baga ma't ang kahulugn ng is't is ay lubhng nagkakalay4 ,dapat matant na ang anyng x ay nailalagy sa bilang na dalaw m>ami1 at sa ganit'y d9>agdagn ng nga sa pag-itan ng anyng ma at ng ugt sa laht ng panahn4 ,sa pagbabayby ay kun+ halimbaw ang pangwatas na mahig na nagbuhat sa ugt na hig na inangkapn ng anyng ma1 at pag-agapayan9 ang mga bilang na is at dalaw m>ami4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,any,,ng 8,,ma0 ,pangbady ,mahig4 ,mangahig4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nhihig4 ,nangahhig4 ,nak>an ,nahig4 ,nangahig4 ,nangakahig4 ,nak>an na ,nakahig na4 ,nangahig na4 ,nahig na4 ,hah>apn ,mahihig4 ,mangahihig4 ,pang-utos ,mahig4 ,mangahig4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nahihig4 ,kung nangahhig4 ,nak>an ,kung nahig4 ,kung nangahig4 ,hah>apn ,kung mahihig4 ,kung mangahihig4 ,,pangtiy,k ,,ng ,,any,,ng 8,,ma0 ,g4 ,aln ang pangtiyk na any nitng ma8 ,n4 ,kung pakasusur+ maigi ang pangtiyk na any nitng ma ay msasab+ wal1 sapagk't siy gaya r9 ng um ay walng katugm katapt na any na d gaya ng k>amihan sa at+ salit4 ,gayn man1 ay mayron siyng pangtiyk1 sapagk't sa ,wikng ,tagalog gaya na ng nsabi ang mga pangbalak ay may katugmng anyng pangtiyk4 ,ang katugm nitng ma ay dalaw lamang3 ang ika na tumutukoy sa dahiln panahn at ka-an na tumutukoy sa pok dako4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng ika8 ,n4 ,t9tawag na anyng ika ang pangwatas na may kaangkp na ika sa salitng ugt1 gaya ng ikasunog1 ikabasag1 ikahulog1 na mga pangtiyk na pangwatas ng masunog1 mabasag at mahulog4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na anyng ka-an8 ,n4 ,t9tawag na anyng ka-an ang pangwatas na may pang-angkp na ka at may sugpng na an1 gaya ng kahulugan1 kabalian1 katisuran na mga pangtiyk na pangwatas ng mahulog1 mabal at matisod4 ,g4 ,sa pagbabayby nitng mga pangtiyk ng ma1 alnaln ang mga tuntun+ s9sund8 ,n4 ,ang pagbabayby sa ika ay dapat isalig ng sa anyng i na d9agdagn lamang x ng ka1 at ang sa ka-an ay dapat iayon ng sa anyng an na inangkapn ng ka4 ,kun9 nat+ halimbaw ang mga pangwatas na matisod at mahulog4 ,,pagbabayb,y ,,sa ,,mg,a ,,pangtiy,k ,,ng ,,any,,ng 8,,ma0 ,,ika4 ,ayos4 ,panahn4 ,pagbayby4 ,pangbady ,ikatisod4 ,ikahulog4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ik9attisod4 ,ik9ahuhulog4 ,nak>an ,ik9atisod4 ,ik9ahulog4 ,nak>an na ,ik9atisod na4 ,ik9ahulog na4 ,k>>an ,katitisod pa4 ,kahuhulog pa4 ,hah>apn ,ikattisod4 ,ikahuhulog4 ,pang-utos ,ikatisod4 ,ikahulog4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ik9attisod4 ,kung ik9ahuhulog4 ,nak>an ,kung ik9atisod4 ,kung ik9ahulog4 ,hah>apn ,kung ikattisod4 ,kung ikahuhulog4 ,,ka-,,an4 ,pangbady ,katisuran4 ,kahulugan4 ,panghiwatig ,kasalukuyan ,k9attisuran4 ,k9ahuhulugan4 ,nak>an ,k9atisuran4 ,k9ahulugan4 ,nak>an na ,k9atisuran na4 ,k9ahulugan na4 ,hah>apn ,katitisuran4 ,kahuhulugan4 ,pang-utos ,katisuran4 ,kahulugan4 ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung k9attisuran4 ,kung k9ahuhulugan4 ,nak>an ,kung k9atisuran4 ,kung k9ahulugan4 ,hah>apn ,kung katitisuran4 ,kung kahuhulugan4 ,k,,gamit,n ,,nit,,ng ,,any,,ng 8,,ma0 ,g4 ,sansan g9gamit xng anyng ma8 ,n4 ,ang talagng kgamitn ng anyng x ay tumutukoy sa kilos galw ng s9o man sa kanyng s>ili lamang na h9d maarng bumanggt ng sa ib4 ,ngun't nang ang pag-aral ay lalng lumiwanag1 ay nrit ang mga tuntun9 ng sa kany'y paggamit4 ,i4--,g9gamit ang ma sa mga pangwatas na nagbabady ng mga kasakunang h9d s9asady na nangyay>i sa katawn ng s9o man1 hal43 mahulog1 matisod1 mamaty1 maduls1 malunod1 m>ap1 matumb1 mabungg1 masangg1 masalng1 masagas1 mabulag1 mapilay1 maull1 mabung atbp4 ,,ii4--,g9gamit ang ma sa mga pangwatas na nagbabady ng mga pangyay>+ katutub sa damdam9 na h9d k9ukus g9agaw ng p9angyay>ihan1 hal43 matakot1 magitl1 mang9g1 magulat1 masawan1 mas9dk1 malumby1 malugd1 magalit1 mahiy1 magulumihanan1 magulantng1 atbp4 ,,iii4--,g9gamit d9 ang ma sa mga pangwatas na nagsusulit ng kalagayan ng sikmur2 hal43 mabusg1 magutom1 mauhaw1 masir1 atbp4 ,,iv4--,sa mga pangwatas na nagsusulit ng mga kilos galw ng katawn na kusng g9agaw ng s9o man sa kanyng s>ili1 hal43 maup1 mahig1 matulog1 magisng1 atbp4 ,ang iln sa mga x'y g9gamitan ng um at mag1 gaya ng lumakad1 tumakb1 tumay1 magpasyl1 atbp4 ,v4--,ang ma ay g9gamit d9 sa mga pangwatas na nagbabady ng mga kasirng nangyay>+ kus sa mga kasangkapang gamit ng mga tao1 hal43 masunog1 magib1 maguh1 mabasag1 madurog1 mabal1 masir1 mawalat1 mapunit1 masir1 atbp4 ,,vi4--,sa mga pangwatas na nagbabady ng mga liks na kalagayan ng mga halaman ay g9gamit d9 ang ma1 hal43 malant1 matuy1 maunsiyam1 mabulas1 malag1 malusg1 mamaty1 masir1 malagt1 mapatd1 atbp4 ,,vii4--,g9gamit d9 ang ma sa mga ugt na nagbabady ng an man na siyng nagigng salitng pangtur+ 7 adjetivo71 hal43 sa sam ay masam1 sa buti ay mabuti1 sa lak ay malak1 sa lit ay malit1 sa tas ay matas1 sa bab ay mabab1 sa lay ay malay1 sa lapit ay malapit1 sa pul ay mapul1 sa put ay maput1 atbp4 ,,viii4--,ang mga ugt na nagbabady ng an man at sak angkapn ng ma ay nagigng pangdiw na nagkakahulugn ng k>amihan1 hal43 sa langaw ay malangaw1 sa lamk ay malamk1 sa palay ay mapalay1 sa bigs ay mabigs1 atbp4 ,,xvii ,,kabanata ,pagbabayby sa mga anyng pangbalak ,,gur4 ,dapat bagng baybayng isis at italng bung bu ang mga pangulong anyng pangbalak8 ,,nag-,,a>al4 ,oo p1 lubhng k9akailangang baybayng isis at bung itakd ang mga pangulong anyng pangbalak na um1 mag1 mang at ma1 sapagk't lalng lliwanag at lalng dadal ang pag-aral ng s9o man sa ,wikng ,tagalog1 lubh pa't kung isasagunitng ang pag-aral ng wikng x ay bagong bago pa sa mga damdam9 nat94 ,s9abi kong ang pagtatal rito ng mga pagbabayby ay isng p>ang ikalliwanag at ikadadal sa pag-aral ng s>il+ wik1 sapagk't sa biglng t+n ng isng nag-a>al ay maliwanag na mamamasdn at malilirip ang ib't ibng sangkp ng pangwatas gaya ng mga ayos 7 modo71 mga panahn 7 tiempo71 mga bilang 7 nm]o7 at mga katawn 7 p]sona71 gayn ang ib't ibng hugis ng mga any gaya ng um1 mag1 mang at ma na kung d paggugugulan ng pagwaw>w> ay malapit mahulog sa pagkakmal kay'y sa pagkaklahklahk pagkaksamasama4 ,nrit ng ang mga pagbabayby sa um1 mag1 mang at ma na dapat pamagatng una1 ikalaw1 ikatl at ikaapat na pagbabayby na nuukol sa baw't is4 ,,huw>an ,,ng ,,unang ,,pagbabayb,y ,,any,,ng 8,,um0 7,,unang ,,hugis7 ,,ayos ,,pangbady ,sumulat4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,sumusulat ak#af ,sumusulat tayo ,sumusulat ka ,sumusulat kay ,sumusulat siy ,sumusulat sil ,panahng nak>an ,sumulat ak ,sumulat tayo ,sumulat ka ,sumulat kay ,sumulat siy ,sumulat sil ,panahng nak>an na ,,unang ,,hugis ,nakasulat na ak ,nakasulat na tayo ,nakasulat ka na#ag ,nakasulat na kay ,nakasulat na siy ,nakasulat na sil ,,ikalaw,,ng ,,hugis ,sumulat na ak ,sumulat na tayo ,sumulat ka na ,sumulat na kay ,sumulat na siy ,sumulat na sil ,panahng hah>apn ,susulat ak ,susulat tayo ,susulat ka ,susulat kay ,susulat siy ,susulat sil ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,sumulat tayo ,sumulat ka#ah ,sumulat kay ,sumulat siy ,sumulat sil ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung sumusulat ak#ai ,kung sumusulat tayo ,kung sumusulat ka ,kung sumusulat kay ,kung sumusulat siy ,kung sumusulat sil ,panahng nak>an ,kung sumulat ak#bj ,kung sumulat tayo ,kung sumulat ka ,kung sumulat kay ,kung sumulat siy ,kung sumulat sil ,panahng hah>apn ,kung susulat ak ,kung susulat tayo ,kung susulat ka ,kung susulat kay ,kung susulat siy ,kung susulat sil ,,any,,ng 8,,um0 7,,ikalaw,,ng ,,hugis7 ,,ayos ,,pangbady ,umibig4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,umibig ak ,umibig tayo ,umibig ka ,umibig kay ,umibig siy ,umibig sil ,panahng nak>an ,umibig ak ,umibig tayo ,umibig ka ,umibig kay ,umibig siy ,umibig sil ,panahng nak>an na ,,unang ,,hugis ,nakaibig na ak ,nakaibig na tayo ,nakaibig ka na ,nakaibig na kay ,nakaibig na siy ,nakaibig na sil ,,ikalaw,,ng ,,hugis ,umibig na ak ,umibig na tayo ,umibig ka na ,umibig na kay ,umibig na siy ,umibig na sil ,panahng hah>apn ibig ak ibig tayo ibig ka ibig kay ibig siy ibig sil ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,umibig tayo ,umibig ka ,umibig kay ,umibig siy ,umibig sil ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung umibig ak ,kung umibig tayo ,kung umibig ka ,kung umibig kay ,kung umibig siy ,kung umibig sil ,panahng nak>an ,kung umibig ak ,kung umibig tayo ,kung umibig ka ,kung umibig kay ,kung umibig siy ,kung umibig sil ,panahng hah>apn ,kung ibig ak ,kung ibig tayo ,kung ibig ka ,kung ibig kay ,kung ibig siy ,kung ibig sil ,,huw>an ,,ng ,,ikalaw,,ng ,,pagbabayb,y ,,any,,ng 8,,mag0 ,,ayos ,,pangbady ,magl>4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,naglal> ak ,naglal> tayo ,naglal> ka ,naglal> kay ,naglal> siy ,naglal> sil ,panahng nak>an ,nagl> ak ,nagl> tayo ,nagl> ka ,nagl> kay ,nagl> siy ,nagl> sil ,panahng nak>an na ,,unang ,,hugis ,nakapagl> na ak ,nakapagl> na tayo ,nakapagl> ka na ,nakapagl> na kay ,nakapagl> na siy ,nakapagl> na sil ,,ikalaw,,ng ,,hugis ,nagl> na ak ,nagl> na tayo ,nagl> ka na ,nagl> na kay ,nagl> na siy ,nagl> na sil ,panahng hah>apn ,maglal> ak ,maglal> tayo ,maglal> ka ,maglal> kay ,maglal> siy ,maglal> sil ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,magl> tayo ,magl> ka ,magl> kay ,magl> siy ,magl> sil ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung naglal> ak ,kung naglal> tayo ,kung naglal> ka ,kung naglal> kay ,kung naglal> siy ,kung naglal> sil ,panahng nak>an ,kung nagl> ak ,kung nagl> tayo ,kung nagl> ka ,kung nagl> kay ,kung nagl> siy ,kung nagl> sil ,panahng hah>apn ,kung maglal> ak ,kung maglal> tayo ,kung maglal> ka ,kung maglal> kay ,kung maglal> siy ,kung maglal> sil ,,huw>an ,,ng ,,ikatl,,ng ,,pagbabayb,y ,,any,,ng 8,,mang0 ,,ayos ,,pangbady ,mangisd4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,nang+isd ak ,nang+isd tayo ,nang+isd ka ,nang+isd kay ,nang+isd siy ,nang+isd sil ,panahng nak>an ,nangisd ak ,nangisd tayo ,nangisd ka ,nangisd kay ,nangisd siy ,nangisd sil ,panahng nak>an na ,,unang ,,hugis ,nakapangisd na ak ,nakapangisd na tayo ,nakapangisd ka na ,nakapangisd na kay ,nakapangisd na siy ,nakapangisd na sil ,,ikalaw,,ng ,,hugis ,nangisd na ak ,nangisd na tayo ,nangisd ka na ,nangisd na kay ,nangisd na siy ,nangisd na sil ,panahng hah>apn ,mang+isd ak ,mang+isd tayo ,mang+isd ka ,mang+isd kay ,mang+isd siy ,mang+isd sil ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,mangisd tayo ,mangisd ka ,mangisd kay ,mangisd siy ,mangisd sil ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung nang+isd ak ,kung nang+isd tayo ,kung nang+isd ka ,kung nang+isd kay ,kung nang+isd siy ,kung nang+isd sil ,panahng nak>an ,kung nangisd ak ,kung nangisd tayo ,kung nangisd ka ,kung nangisd kay ,kung nangisd siy ,kung nangisd sil ,panahng hah>apn ,kung mang+isd ak ,kung mang+isd tayo ,kung mang+isd ka ,kung mang+isd kay ,kung mang+isd siy ,kung mang+isd sil ,,huw>an ,,ng ,,ikapat ,,na ,,pagbabayb,y ,,any,,ng 8,,ma0 ,,ayos ,,pangbady ,matulog4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,natutulog ak ,nangatutulog tayo ,natutulog ka ,nangatutulog kay ,natutulog siy ,nangatutulog sil ,panahng nak>an ,natulog ak ,nangatulog tayo ,natulog ka ,nangatulog kay ,natulog siy ,nangatulog sil ,panahng nak>an na ,,unang ,,hugis ,nakatulog na ak ,nangakatulog na tayo ,nakatulog ka na ,nangakatulog na kay ,nakatulog na siy ,nangakatulog na sil ,,ikalaw,,ng ,,hugis ,natulog na ak ,nangatulog na tayo ,natulog ka na ,nangatulog na kay ,natulog na siy ,nangatulog na sil ,panahng hah>apn ,matutulog ak ,mangatutulog tayo ,matutulog ka ,mangatutulog kay ,matutulog siy ,mangatutulog sil ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,mangatulog tayo ,matulog ka ,mangatulog kay ,matulog siy ,mangatulog sil ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung natutulog ak ,kung nangatutulog tayo ,kung natutulog ka ,kung nangatutulog kay ,kung natutulog siy ,kung nangatutulog sil ,panahng nak>an ,kung natulog ak ,kung nangatulog tayo ,kung natulog ka ,kung nangatulog kay ,kung natulog siy ,kung nangatulog sil ,panahng hah>apn ,kung matutulog ak ,kung mangatutulog tayo ,kung matutulog ka ,kung mangatutulog kay ,kung matutulog siy ,kung mangatutulog sil ,,talabab,,an #af ,dapat mabatd na ang mga katawng x ay na sa pangtukoy1 at dapat d+ matant na ang mga nsab+ katawn ay maarng mapaun mapahul sa pangwatas1 liban lamang sa pang-utos na lagng ip9agpapahuli4 #ag ,sa ikalawng katawng x1 ang na ay nhuhul sa ka1 baga ma't maar r+ iun dito1 at kung magkaganit'y ang k ay dapat gawng ikw1 sa makatuwd ay nakasulat na ikw4 #ah ,gaya na ng nsabi1 xng pang-utos ay walng unang katawn1 sapagk't h9d mangyay>+ ang isng nag-utos ay mag-utos sa kanyng s>ili4 #ai ,sa panahng x1 ay maar r+ gamit9 ang pag1 pagk1 kapg at kapagk1 sa lugl ng kung1 7gaya na ng ip9aliwanag7 baga ma't x'y siyng angkp na angkp at malimit gamit94 #bj ,dito sa panahng nak>an at gayn sa hah>apn ng ayos pangsukob ay maarng lagyn sa hul ng sana dis91 gaya nang ip9atala/s4 ,,xviii ,,kabanata ,pagbabayby sa mga anyng pangtiyk ,,gur4 ,kailangan d9 kayng baybayn bung bu ang mga pangulong anyng pangtiyk8 ,,nag-,,a>al4 ,kailangan d9 p1 at h9d lamang ang mga pangtiyk na 91 i at an kund pat ang mga katugm ng mga anyng um1 mag1 mang at ma1 ay dapat d+ baybayng isis1 upng ganp na mkilala ang mga galw pagkakabagobago ng at+ mga pangwatas1 sapagk't ang pagbabayby sa mga anyng pangtiyk ay isng p>an ng maliwanag na pagssalaysy at madalng pag-aral1 bukd pa ang mga kagal+ang mtatam kung isasagunitng ang mga pangtiyk na pangwatas ay siyng malimit gamit9 sa ,wikng ,tagalog kay sa mga pangwatas na d dumadalir tumitiyk ng an mang bagay pangalan4 ,m>apat ngng italatag na bung bu ang pagbabayby sa mga anyng pangtiyk gaya ng g9agaw sa mga pangbalak1 at unah9 nat+ baybayn ang tatlng pangulong anyng 91 i at an na nuukol sa um at mag at isund nat9 dito ang ipag1 pag-an at pag-91 7kung x'y dapat baybayn7 na nuukol d9 sa mag1 sak ang pag-91 ipang at pang-an na nuukol sa mang at khulhuliha'y ang ika at ka-an na nahih+gl namn sa ma4 ,,huw>an ,,sa ,,unang ,,pangtiy,k ,,ng 8,,um0 ,,any,,ng 8,,90 ,,ayos ,,pangbady ,sulat94 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,s9usulat ko x#ba ,s9usulat nam9 nat9 x ,s9usulat mo x ,s9usulat n9y x ,s9usulat niy x ,s9usulat nil x ,panahng nak>an ,s9ulat ko x ,s9ulat nam9 nat9 x ,s9ulat mo x ,s9ulat n9y x ,s9ulat niy x ,s9ulat nil x ,panahng nak>an na ,s9ulat ko na x ,s9ulat na nam9 nat9 x ,s9ulat mo na x ,s9ulat na n9y x ,s9ulat na niy x ,s9ulat na nil x ,panahng k>>an ,ksusulat ko pa x ,ksusulat pa nam9 nat9 x ,ksusulat mo pa x ,ksusulat pa n9y x ,ksusulat pa niy x ,ksusulat pa nil x ,panahng hah>apn ,susulat9 ko x ,susulat9 nam9 nat9 x ,susulat9 mo x ,susulat9 n9y x ,susulat9 niy x ,susulat9 nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,sulat9 nam9 nat9 x ,sulat9 mo x ,sulat9 n9y x ,sulat9 niy x ,sulat9 nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung s9usulat ko x ,kung s9usulat nam9 nat9 x ,kung s9usulat mo x ,kung s9usulat n9y x ,kung s9usulat niy x ,kung s9usulat nil x ,panahng nak>an ,kung s9ulat ko x ,kung s9ulat nam9 nat9 x ,kung s9ulat mo x ,kung s9ulat n9y x ,kung s9ulat niy x ,kung s9ulat nil x ,panahng hah>apn ,kung susulat9 ko x ,kung susulat9 nam9 nat9 x ,kung susulat9 mo x ,kung susulat9 n9y x ,kung susulat9 niy x ,kung susulat9 nil x#bb ,,huw>an ,,sa ,,ikalaw,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,um0 ,,any,,ng 8,i0 ,,ayos ,,pangbady ,isulat4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,is9usulat ko x ,is9usulat nam9 nat9 x ,is9usulat mo x ,is9usulat n9y x ,is9usulat niy x ,is9usulat nil x ,panahng nak>an ,is9ulat ko x ,is9ulat nam9 nat9 x ,is9ulat mo x ,is9ulat n9y x ,is9ulat niy x ,is9ulat nil x ,panahng nak>an na ,is9ulat ko na x ,is9ulat na nam9 nat9 x ,is9ulat mo na x ,is9ulat na n9y x ,is9ulat na niy x ,is9ulat na nil x ,panahng hah>apn#bc ,isusulat ko x ,isusulat nam9 nat9 x ,isusulat mo x ,isusulat n9y x ,isusulat niy x ,isusulat nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,isulat nam9 nat9 x ,isulat mo x ,isulat n9y x ,isulat niy x ,isulat nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung is9usulat ko x ,kung is9usulat nam9 nat9 x ,kung is9usulat mo x ,kung is9usulat n9y x ,kung is9usulat niy x ,kung is9usulat nil x ,panahng nak>an ,kung is9ulat ko x ,kung is9ulat nam9 nat9 x ,kung is9ulat mo x ,kung is9ulat n9y x ,kung is9ulat niy x ,kung is9ulat nil x ,panahng hah>apn ,kung isusulat ko x ,kung isusulat nam9 nat9 x ,kung isusulat mo x ,kung isusulat n9y x ,kung isusulat niy x ,kung isusulat nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikatl,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,um0 ,,any,,ng 8,,an0 ,,ayos ,,pangbady ,sulatan4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,s9usulatan ko x ,s9usulatan nam9 nat9 x ,s9usulatan mo x ,s9usulatan n9y x ,s9usulatan niy x ,s9usulatan nil x ,panahng nak>an ,s9ulatan ko x ,s9ulatan nam9 nat9 x ,s9ulatan mo x ,s9ulatan n9y x ,s9ulatan niy x ,s9ulatan nil x ,panahng nak>an na ,s9ulatan ko na x ,s9ulatan na nam9 nat9 x ,s9ulatan mo na x ,s9ulatan na n9y x ,s9ulatan na niy x ,s9ulatan na nil x ,panahng hah>apn ,susulatan ko x ,susulatan nam9 nat9 x ,susulatan mo x ,susulatan n9y x ,susulatan niy x ,susulatan nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,sulatan nam9 nat9 x ,sulatan mo x ,sulatan n9y x ,sulatan niy x ,sulatan nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung s9usulatan ko x ,kung s9usulatan nam9 nat9 x ,kung s9usulatan mo x ,kung s9usulatan n9y x ,kung s9usulatan niy x ,kung s9usulatan nil x ,panahng nak>an ,kung s9ulatan ko x ,kung s9ulatan nam9 nat9 x ,kung s9ulatan mo x ,kung s9ulatan n9y x ,kung s9ulatan niy x ,kung s9ulatan nil x ,panahng hah>apn ,kung susulatan ko x ,kung susulatan nam9 nat9 x ,kung susulatan mo x ,kung susulatan n9y x ,kung susulatan niy x ,kung susulatan nil x ,,huw>an ,,sa ,,unang ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mag0#bd ,,any,,ng 8,,ipag0 ,,ayos ,,pangbady ,ipagl>4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,ip9aglal> ko x ,ip9aglal> nam9 nat9 x ,ip9aglal> mo x ,ip9aglal> n9y x ,ip9aglal> niy x ,ip9aglal> nil x ,panahng nak>an ,ip9agl> ko x ,ip9agl> nam9 nat9 x ,ip9agl> mo x ,ip9agl> n9y x ,ip9agl> niy x ,ip9agl> nil x ,panahng nak>an na ,ip9agl> ko na x ,ip9agl> na nam9 nat9 x ,ip9agl> mo na x ,ip9agl> na n9y x ,ip9agl> na niy x ,ip9agl> na nil x ,panahng hah>apn ,ipaglal> ko x ,ipaglal> nam9 nat9 x ,ipaglal> mo x ,ipaglal> n9y x ,ipaglal> niy x ,ipaglal> nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,ipagl> nam9 nat9 x ,ipagl> mo x ,ipagl> n9y x ,ipagl> niy x ,ipagl> nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung ip9aglal> ko x ,kung ip9aglal> nam9 nat9 x ,kung ip9aglal> mo x ,kung ip9aglal> n9y x ,kung ip9aglal> niy x ,kung ip9aglal> nil x ,panahng nak>an ,kung ip9agl> ko x ,kung ip9agl> nam9 nat9 x ,kung ip9agl> mo x ,kung ip9agl> n9y x ,kung ip9agl> niy x ,kung ip9agl> nil x ,panahng hah>apn ,kung ipaglal> ko x ,kung ipaglal> nam9 nat9 x ,kung ipaglal> mo x ,kung ipaglal> n9y x ,kung ipaglal> niy x ,kung ipaglal> nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikalaw,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mag0 ,,any,,ng 8,,pag-,,an0 ,,ayos ,,pangbady ,pagl>an4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,p9aglal>an ko x ,p9aglal>an nam9 nat9 x ,p9aglal>an mo x ,p9aglal>an n9y x ,p9aglal>an niy x ,p9aglal>an nil x ,panahng nak>an ,p9agl>an ko x ,p9agl>an nam9 nat9 x ,p9agl>an mo x ,p9agl>an n9y x ,p9agl>an niy x ,p9agl>an nil x ,panahng nak>an na ,p9agl>an ko na x ,p9agl>an na nam9 nat9 x ,p9agl>an mo na x ,p9agl>an na n9y x ,p9agl>an na niy x ,p9agl>an na nil x ,panahng hah>apn ,paglal>an ko x ,paglal>an nam9 nat9 x ,paglal>an mo x ,paglal>an n9y x ,paglal>an niy x ,paglal>an nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,pagl>an nam9 nat9 x ,pagl>an mo x ,pagl>an n9y x ,pagl>an niy x ,pagl>an nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung p9aglal>an ko x ,kung p9aglal>an nam9 nat9 x ,kung p9aglal>an mo x ,kung p9aglal>an n9y x ,kung p9aglal>an niy x ,kung p9aglal>an nil x ,panahng nak>an ,kung p9agl>an ko x ,kung p9agl>an nam9 nat9 x ,kung p9agl>an mo x ,kung p9agl>an n9y x ,kung p9agl>an niy x ,kung p9agl>an nil x ,panahng hah>apn ,kung paglal>an ko x ,kung paglal>an nam9 nat9 x ,kung paglal>an mo x ,kung paglal>an n9y x ,kung paglal>an niy x ,kung paglal>an nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikatl,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mag0 ,,any,,ng 8,,pag-,,90 ,,ayos ,,pangbady ,pagl>94 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,p9aglal> ko x ,p9aglal> nam9 nat9 x ,p9aglal> mo x ,p9aglal> n9y x ,p9aglal> niy x ,p9aglal> nil x ,panahng nak>an ,p9agl> ko x ,p9agl> nam9 nat9 x ,p9agl> mo x ,p9agl> n9y x ,p9agl> niy x ,p9agl> nil x ,panahng nak>an na ,p9agl> ko na x ,p9agl> na nam9 nat9 x ,p9agl> mo na x ,p9agl> na n9y x ,p9agl> na niy x ,p9agl> na nil x ,panahng k>>an ,kapaglal> ko pa x ,kapaglal> pa nat9 nam9 x ,kapaglal> mo pa x ,kapaglal> pa n9y x ,kapaglal> pa niy x ,kapaglal> pa nil x ,panahng hah>apn ,paglal>9 ko x ,paglal>9 nam9 nat9 x ,paglal>9 mo x ,paglal>9 n9y x ,paglal>9 niy x ,paglal>9 nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,pagl>9 nam9 nat9 x ,pagl>9 mo x ,pagl>9 n9y x ,pagl>9 niy x ,pagl>9 nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung p9aglal> ko x ,kung p9aglal> nat9 nam9 x ,kung p9aglal> mo x ,kung p9aglal> n9y x ,kung p9aglal> niy x ,kung p9aglal> nil x ,panahng nak>an ,kung p9agl> ko x ,kung p9agl> nam9 nat9 x ,kung p9agl> mo x ,kung p9agl> n9y x ,kung p9agl> niy x ,kung p9agl> nil x ,panahng hah>apn ,kung paglal>9 ko x ,kung paglal>9 nam9 nat9 x ,kung paglal>9 mo x ,kung paglal>9 n9y x ,kung paglal>9 niy x ,kung paglal>9 nil x ,,huw>an ,,sa ,,unang ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mang0 ,,any,,ng 8,,pang-,,90 ,,ayos ,,pangbady ,pangisdn4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,p9ang+isd ko x ,p9ang+isd nam9 nat9 x ,p9ang+isd mo x ,p9ang+isd n9y x ,p9ang+isd niy x ,p9ang+isd nil x ,panahng nak>an ,p9angisd ko x ,p9angisd nam9 nat9 x ,p9angisd mo x ,p9angisd n9y x ,p9angisd niy x ,p9angisd nil x ,panahng nak>an na ,p9angisd ko na x ,p9angisd na nam9 nat9 x ,p9angisd mo na x ,p9angisd na n9y x ,p9angisd na niy x ,p9angisd na nil x ,panahng k>>an ,kapapangisd ko pa x ,kapapangisd pa nat9 nam9 x ,kapapangisd mo pa x ,kapapangisd pa n9y x ,kapapangisd pa niy x ,kapapangisd pa nil x ,panahng hah>apn ,pang+isdn ko x ,pang+isdn nam9 nat9 x ,pang+isdn mo x ,pang+isdn n9y x ,pang+isdn niy x ,pang+isdn nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,pangisdn nam9 nat9 x ,pangisdn mo x ,pangisdn n9y x ,pangisdn niy x ,pangisdn nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung p9ang+isd ko x ,kung p9ang+isd nam9 nat9 x ,kung p9ang+isd mo x ,kung p9ang+isd n9y x ,kung p9ang+isd niy x ,kung p9ang+isd nil x ,panahng nak>an ,kung p9angisd ko x ,kung p9angisd nam9 nat9 x ,kung p9angisd mo x ,kung p9angisd n9y x ,kung p9angisd niy x ,kung p9angisd nil x ,panahng hah>apn ,kung pang+isdn ko x ,kung pang+isdn nam9 nat9 x ,kung pang+isdn mo x ,kung pang+isdn n9y x ,kung pang+isdn niy x ,kung pang+isdn nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikalaw,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mang0 ,,any,,ng 8,,ipang0 ,,ayos ,,pangbady ,ipangisd4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,ip9ang+isd ko x ,ip9ang+isd nam9 nat9 x ,ip9ang+isd mo x ,ip9ang+isd n9y x ,ip9ang+isd niy x ,ip9ang+isd nil x ,panahng nak>an ,ip9angisd ko x ,ip9angisd nam9 nat9 x ,ip9angisd mo x ,ip9angisd n9y x ,ip9angisd niy x ,ip9angisd nil x ,panahng nak>an na ,ip9angisd ko na x ,ip9angisd na nam9 nat9 x ,ip9angisd mo na x ,ip9angisd na n9y x ,ip9angisd na niy x ,ip9angisd na nil x ,panahng hah>apn ,ipang+isd ko x ,ipang+isd nam9 nat9 x ,ipang+isd mo x ,ipang+isd n9y x ,ipang+isd niy x ,ipang+isd nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,ipangisd nam9 nat9 x ,ipangisd mo x ,ipangisd n9y x ,ipangisd niy x ,ipangisd nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung ip9ang+isd ko x ,kung ip9ang+isd nam9 nat9 x ,kung ip9ang+isd mo x ,kung ip9ang+isd n9y x ,kung ip9ang+isd niy x ,kung ip9ang+isd nil x ,panahng nak>an ,kung ip9angisd ko x ,kung ip9angisd nam9 nat9 x ,kung ip9angisd mo x ,kung ip9angisd n9y x ,kung ip9angisd niy x ,kung ip9angisd nil x ,panahng hah>apn ,kung ipang+isd ko x ,kung ipang+isd nam9 nat9 x ,kung ipang+isd mo x ,kung ipang+isd n9y x ,kung ipang+isd niy x ,kung ipang+isd nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikatl,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,mang0 ,,any,,ng 8,,pang-,,an0 ,,ayos ,,pangbady ,pangisdan4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,p9ang+isdan ko x ,p9ang+isdan nam9 nat9 x ,p9ang+isdan mo x ,p9ang+isdan n9y x ,p9ang+isdan niy x ,p9ang+isdan nil x ,panahng nak>an ,p9angisdan ko x ,p9angisdan nam9 nat9 x ,p9angisdan mo x ,p9angisdan n9y x ,p9angisdan niy x ,p9angisdan nil x ,panahng nak>an na ,p9angisdan ko na x ,p9angisdan na nam9 nat9 x ,p9angisdan mo na x ,p9angisdan na n9y x ,p9angisdan na niy x ,p9angisdan na nil x ,panahng hah>apn ,pang+isdan ko x ,pang+isdan nat9 nam9 x ,pang+isdan mo x ,pang+isdan n9y x ,pang+isdan niy x ,pang+isdan nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,pangisdan nam9 nat9 x ,pangisdan mo x ,pangisdan n9y x ,pangisdan niy x ,pangisdan nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung p9ang+isdan ko x ,kung p9ang+isdan nam9 nat9 x ,kung p9ang+isdan mo x ,kung p9ang+isdan n9y x ,kung p9ang+isdan niy x ,kung p9ang+isdan nil x ,panahng nak>an ,kung p9angisdan ko x ,kung p9angisdan nam9 nat9 x ,kung p9angisdan mo x ,kung p9angisdan n9y x ,kung p9angisdan niy x ,kung p9angisdan nil x ,panahng hah>apn ,kung pang+isdan ko x ,kung pang+isdan nam9 nat9 x ,kung pang+isdan mo x ,kung pang+isdan n9y x ,kung pang+isdan niy x ,kung pang+isdan nil x ,,huw>an ,,sa ,,unang ,,pangtiy,k ,,ng 8,,ma0 ,,any,,ng 8,,ika0 ,,ayos ,,pangbady ,ikatisod4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,ik9attisod ko x ,ik9attisod nam9 nat9 x ,ik9attisod mo x ,ik9attisod n9y x ,ik9attisod niy x ,ik9attisod nil x ,panahng nak>an ,ik9atisod ko x ,ik9atisod nam9 nat9 x ,ik9atisod mo x ,ik9atisod n9y x ,ik9atisod niy x ,ik9atisod nil x ,panahng nak>an na ,ik9atisod ko na x ,ik9atisod na nam9 nat9 x ,ik9atisod mo na x ,ik9atisod na n9y x ,ik9atisod na niy x ,ik9atisod na nil x ,panahng hah>apn ,ikattisod ko x ,ikattisod nam9 nat9 x ,ikattisod mo x ,ikattisod n9y x ,ikattisod niy x ,ikattisod nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,ikatisod nam9 nat9 x ,ikatisod mo x ,ikatisod n9y x ,ikatisod niy x ,ikatisod nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung ik9attisod ko x ,kung ik9attisod nam9 nat9 x ,kung ik9attisod mo x ,kung ik9attisod n9y x ,kung ik9attisod niy x ,kung ik9attisod nil x ,panahng nak>an ,kung ik9atisod ko x ,kung ik9atisod nam9 nat9 x ,kung ik9atisod mo x ,kung ik9atisod n9y x ,kung ik9atisod nil x ,kung ik9atisod nil x ,panahng hah>apn ,kung ikattisod ko x ,kung ikattisod nam9 nat9 x ,kung ikattisod mo x ,kung ikattisod n9y x ,kung ikattisod niy x ,kung ikattisod nil x ,,huw>an ,,sa ,,ikalaw,,ng ,,pangtiy,k ,,ng 8,,ma0 ,,any,,ng 8,,ka-,,an0 ,,ayos ,,pangbady ,katisuran4 ,,ayos ,,panghiwatig ,panahng kasalukuyan ,bilang na is ,bilang na dalaw m>ami ,k9attisuran ko x ,k9attisuran nam9 nat9 x ,k9attisuran mo x ,k9attisuran n9y x ,k9attisuran niy x ,k9attisuran nil x ,panahng nak>an ,k9atisuran ko x ,k9atisuran nam9 nat9 x ,k9atisuran mo x ,k9atisuran n9y x ,k9atisuran niy x ,k9atisuran nil x ,panahng nak>an na ,k9atisuran ko na x ,k9atisuran na nam9 nat9 x ,k9atisuran mo na x ,k9atisuran na n9y x ,k9atisuran na niy x ,k9atisuran na nil x ,panahng hah>apn ,katitisuran ko x ,katitisuran nam9 nat9 x ,katitisuran mo x ,katitisuran n9y x ,katitisuran niy x ,katitisuran nil x ,,ayos ,,pang-,,utos ,panahng kasalukuyan ,katisuran nam9 nat9 x ,katisuran mo x ,katisuran n9y x ,katisuran niy x ,katisuran nil x ,,ayos ,,pangsukob ,panahng kasalukuyan ,kung k9attisuran ko x ,kung k9attisuran nam9 nat9 x ,kung k9attisuran mo x ,kung k9attisuran n9y x ,kung k9attisuran niy x ,kung k9attisuran nil x ,panahng nak>an ,kung k9atisuran ko x ,kung k9atisuran nam9 nat9 x ,kung k9atisuran mo x ,kung k9atisuran n9y x ,kung k9atisuran niy x ,kung k9atisuran nil x ,panahng hah>apn ,kung katitisuran ko x ,kung katitisuran nam9 nat9 x ,kung katitisuran mo x ,kung katitisuran n9y x ,kung katitisuran niy x ,kung katitisuran nil x ,,talabab,,an #ba ,inilagy ang x upng tumukoy ng bagay na g9agaw1 at dapat matant na ang mga katawn 7 p]sona7 ay dapat ilagy sa pang-ar na siyng angkp sa mga pangtiyk na pangwatas4 #bb ,h9d ko na inilagy rito ang ikalawng hugis nitng 91 sapagk't h9d lubhng naiib sa una1 liban sa pag-angkp niy sa ugt4 #bc ,dapat alamng sa mga anyng i at an ay walng panahng k>>an1 kund sa 9 lamang4 #bd ,h9d na kailangang ital ang 91 i at an na mga katugm nitng mag1 sapagk't kap>is d9 ng sa um4 ,tangng bbanggitn dito ang mga pangtiyk d9 nitng mag na ipag1 pag-an at pag-9 7kung x'y maar74 ,,xix ,,kabanata ,sa mga pangtulong na any ng pangwatas ,,gur4 ,alnaln namn ang mga anyng pangtulong ng at+ pangwatas8 ,,nag-,,a>al4 ,npak>ami p at nang mkilala ay nx ang mga anyng pangtulong sa pangbalak3 mak1 magpa1 pa1 magpaka1 mak1 magk1 magng1 mags1 magpat1 mangh1 magkng at magsa4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng mak8 ,n4 ,t9tawag na anyng mak ang pangwatas na may pang-angkp na mak sa salitng ugt1 gaya ng makalakad1 makautang1 makaka94 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magpa8 ,n4 ,t9tawag na anyng magpa ang pangwatas na may pang-angkp na magpa sa salitng ugt1 gaya ng magpatur1 magpalamg1 magpag&4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng pa8 ,n4 ,t9tawag na anyng pa ang pangwatas na k9aangkapn nit1 gaya ng patulong1 pahilot1 patampl4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magpaka8 ,n4 ,t9tawag na anyng magpaka ang pangwatas na k9aangkapn ng anyng x1 gaya ng magpakabab1 magpakabat1 magpakarunong4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng mak8 ,n4 ,t9tawag na anyng mak ang pangwatas na b9ubu ng salitng ugt at ng pang-angkp na mak1 gaya ng makipanaym1 makka/il1 makapy4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magk8 ,n4 ,t9tawag na anyng magk ang pangwatas na b9ubu ng ugt at ng pang-angkp na magk1 gaya ng magkutang1 magksakt1 magksunog4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na anyng magng8 ,n4 ,t9tawag na anyng magng ang pangwatas na k9aangkapn nit1 gaya ng magng tao1 magng hayop1 magng tal4 ,g4 ,an namn ang t9tawag na anyng mags8 ,n4 ,t9tawag na anyng mags ang pangwatas na k9aangkapn nit1 gaya ng magspasok1 magsitakb1 magsidalang94 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magpat8 ,n4 ,ang pangwatas na b9ubu ng salitng ugt at ng pang-angkp na magpat1 gaya ng magpatiluhd1 magpatirap1 magpatihig4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng mangh8 ,n4 ,ang pangwatas na b9ubu ng salitng ugt at ng pang-angkp na mangh1 gaya ng manghnguk1 manghn+1 manghnguto4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magkng8 ,n4 ,t9tawag na anyng magkng ang pangwatas na may kaangkp ng anyng x1 gaya ng magkanghihirap1 magkangpuputot1 magkangih4 ,g4 ,an ang t9tawag na anyng magsa8 ,n4 ,t9tawag na anyng magsa ang pangwatas na may kaangkp nit1 gaya ng magsaka/il1 magsailokano1 magsahapons4 ,g4 ,aln namn ang mga anyng pangtulong sa pangtiyk na katugm ng mga anyng pangbalak na t9alikdn8 ,n4 ,m>ami r9 p1 at baw't isng anyng pangbalak ay may katugmng pangtiyk na ang kadalas'y dalaw1 tatl at kung m9san pa'y humigt sa bilang na x4 ,sapagk't lubhng malawig na isishn ay h9d na dapat banggitn dito kund sa k9aukulan ng baw't is4 ,,xx ,,kabanata ,ukol sa anyng 8,,mak0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng mak8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng mak ang pangwatas na may pang-angkp na mak sa salitng ugt4 ,g4 ,an ang kahulugn nitng anyng mak8 ,n4 ,nuuw x sa dalawng kahulugn3 ang una'y kapangy>ihan 7 pot5cial7 gaya ng makalakad1 makatakb1 at ang ikalaw'y kadahilanan 7 causal7 gaya ng makabuti1 makag9hawa4 ,g4 ,paano ang pagbabayby nitng anyng mak8 ,n4 ,gaya r9 ng sa mga anyng mag1 mang at ma na 9ulit ang unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,baybayn nat9 ang mga pangwatas na makatakb at makagalng na ang una'y nuukol sa kapangy>ihan at ang hul'y sa kadahilanan4 ,ayos ,panahn ,kapangy>ihan ,kadahilanan ,pangbady ,makatakb ,makagalng ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nakatatakb ,nakagagalng ,nak>an ,nakatakb ,nakagalng ,nak>an na ,nakatakb na ,nakagalng na ,hah>apn ,makatatakb ,makagagalng ,pang-utos ,makatakb ,makagalng ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nakatatakb ,kung nakagagalng ,nak>an ,kung nakatakb ,kung nakagalng ,hah>apn ,kung makatatakb ,kung makagagalng ,g4 ,an ang dapat matant ukol sa pagbabayby nitng mak8 ,n4 ,dapat matant na kung ang pangwatas na b9abayby ay nagbuhat sa anyng 8um0 ay dapat isund sa g9awng pagbabayby sa mga pangwatas na makatakb at makagalng1 ngun't kung sa 8mag0 ay dapat d+ ibatay sa nturang pagbabayby1 na ang kaibhn lamang nit ay d9>agdagn pa ng pag#be sa gitn ng mak at ng ugt4 ,dapat d+ matant na ang bagay na x'y tangng nangyay>i sa kapangy>ihan at h9d sa kadahilanan4 ,baybayn namn nat9 ang mga pangwatas na makapag-aral at makapagtur na nagbuhat sa mag-aral at magtur4 ,ayos ,panahn ,kapangy>ihan ,pangbady ,makapag-aral ,makapagtur ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nakapag-aral ,nakapagtutur ,nak>an ,nakapag-aral ,nakapagtur ,nak>an na ,nakapag-aral na ,nakapagtur na ,hah>apn ,makapag-aral ,makapagtutur ,pang-utos ,makapag-aral ,makapagtur ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nakapag-aral ,kung nakapagtutur ,nak>an ,kung nakapag-aral ,kung nakapagtur ,hah>apn ,kung makapag-aral ,kung makapagtutur ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln ang pangtiyk ng mak kung nuukol sa kapangy>ihan8 ,n4 ,kung nuukol sa kapangy>ihan1 ang pangtiyk ng mak ay ma-91 mai at ma-an1 kailan ma't ang pangwatas ay nagbuhat sa 8um04 ,ngun't dapat mabatd1 na1 ang 9 ay 9als sa ma-9 at nagigng ma lamang at sa mai at ma-an ay 9als d9 ang nturang 94 ,kung ang pangwatas ay nagbuhat sa mag1 ang ma1 mai at ma-an ay dapat gawng mapag1 maipag at mapag-an4 ,nrit ang dalawng halimbaw na nuukol sa baw't is4 ,n,,uukol ,,sa 8,,um0 ,ma4 ,mai4 ,ma-an4 ,pangbady ,masulat ,maisulat ,masulatan ,kasalukuyan ,nasusulat ,naisusulat ,nasusulatan ,nak>an ,nasulat ,naisulat ,nasulatan ,nak>an na ,nasulat na ,naisulat na ,nasulatan na ,hah>apn ,masusulat ,maisusulat ,masusulatan ,pang-utos ,masulat ,maisulat ,masulatan ,kasalukuyan ,kung nasusulat ,kung naisusulat ,kung nasusulatan ,nak>an ,kung nasulat ,kung naisulat ,kung nasulatan ,hah>apn ,kung masusulat ,kung maisusulat ,kung masusulatan ,n,,uukol ,,sa 8,,mag0 ,mapag4 ,maipag4 ,mapag-an4 ,pangbady ,mapag-aral ,maipag-aral ,mapag-aralan ,kasalukuyan ,napag-aral ,naipag-aral ,napag-aralan ,nak>an ,napag-aral ,naipag-aral ,napag-aralan ,nak>an na ,napag-aral na ,naipag-aral na ,napag-aralan na ,hah>apn ,mapag-aral ,maipag-aral ,mapag-aralan ,pang-utos ,mapag-aral ,maipag-aral ,mapag-aralan ,kasalukuyan ,kung napag-aral ,kung naipag-aral ,kung napag-aralan ,nak>an ,kung napag-aral ,kung naipag-aral ,kung napag-aralan ,hah>apn ,kung mapag-aral ,kung maipag-aral ,kung mapag-aralan ,g4 ,aln ang pangtiyk ng mak kung nuukol sa kadahilanan8 ,n4 ,kung nuukol sa kadahilanan1 ang pangtiyk ng mak ay ika kung tumutukoy sa pangwatas na nagbuhat sa um1 at ikapag kung tumutukoy namn sa pangwatas na nanggal+ sa mag4 ,dapat mabatd na1 magng ang ika at magng ang ikapag ay dapat s+itan ng 9 sa gitn ng k at a sa mga panahng kasalukuyan at mga nak>an4 ,nrit ang halimbaw ng is't is4 ,ayos4 ,panahn4 ,ika4 ,ikapag4 ,pangbady ,ikagalng ,ikapagsa+ ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ik9agagalng ,ik9apagsasa+ ,nak>an ,ik9agalng ,ik9apagsa+ ,nak>an na ,ik9agalng na ,ik9apagsa+ na ,hah>apn ,ikagagalng ,ikapagsasa+ ,pang-utos ,ikagalng ,ikapagsa+ ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ik9agagalng ,kung ik9apagsasa+ ,nak>an ,kung ik9agalng ,kung ik9apagsa+ ,hah>apn ,kung ikagagalng ,kung ikapagsasa+ ,k,,gamit,n ,,ng ,n,,turang ,,any ,g4 ,aln ang kgamitn ng anyng mak8 ,n4 ,xng mak baga ma't nbibilang sa mga anyng pangtulong ay is r9 sa malimit gamit9 sa at+ mayamang salit4 ,nx ang mga s9sund na tuntun9 ng sa kany'y paggamit3 ,i4--,g9gamit ang mak sa mga pangwatas na nagbabady ng kalayang makagaw ng an mang kilos sa s>il+ katawn1 hal43 makabasa1 makasulat1 makaka91 makaih1 makatakb1 makalakad1 makapasok1 makalabs1 makalig1 makalangy1 makagaw1 makadip1 makatulog1 atbp4 ,,ii4--,ang mga salitng ugt na tumutukoy sa kaisipn at sa damdam9 ng tao ay nagagaw r+ pangwatas dito sa mak at kung magkaganit'y nagbabady ng mga kilos gaw+ pagkaktan h9d 9asahang mangy>i1 hal43 sa alala ay makaalala1 sa gunit ay makagunit1 sa isip ay makaisip1 sa damdm ay mak>amdm1 sa dam ay makadam1 sa hip ay makahip1 sa kita ay makakita1 sa masd ay makamasd1 sa t+n ay makat+n1 sa d9g ay mak>9g1 sa amy ay makaamy1 atbp4 ,,iii4--,kung ang isng pangwatas ay nagkakahulugn ng an mang bagay na b9abalak gawn1 ang ugt na ya'y magagaw r+ pangwatas dito sa mak na ang kahulug'y kung makakayang ganapn ang nturang balak1 hal43 ,mang+isd ak kung makakapangisd1 susulat siy kung makasusulat1 papasok ak kung makapapasok1 atbp4 ,,iv4--,g9gamit d9 ang mak sa mga pangwatas na nagbabady ng kasirng h9d s9asady na ib9unga ng mga katutubng pangyay>i4 ,dapat matant na x'y malimit gamit9 sa mga panahng nak>an1 hal43 ang hang9 ay siyng nakagib ng mga bahay1 ang apy ay siyng nakatupok ng thanan1 ang l9dl ay siyng nakaguh ng simbahan1 ang bah ay siyng nakasir ng mga halaman1 atbp4 ,v4--,nagagaw r+ pangwatas dito sa mak ang mga ugt na nagbabady ng lumby say ng s9o man1 at ang mga pangwatas na x'y nagkakahulugn ng an mang pangyay>i na siyng lumilikh ng gayng kalumbayan kasayahan1 hal43 sa iyk ay makaiyk1 sa lumby ay makalumby1 sa lungkt ay makalungkt1 sa luh ay makaluh1 sa say ay makasay1 sa alw ay makaalw1 sa tawa ay makatawa1 atbp4 ,dapat lamang mabatd1 na1 ang mga pangwatas na x'y napakalimit gamit9 sa panahng nak>an4 ,,vi4--,ang mga salitng ugt na nagbabady ng kagal+an kasaman ng an mang bagay ay nagagaw r+ pangwatas dito sa mak na nagkakahulugn ng isng bagay na siyng lumilikh ng nsab+ kagal+an kasaman1 hal43 sa buti ay makabuti1 sa galng ay makagalng1 sa buhay ay makabuhay1 sa g9hawa ay makag9hawa1 sa sam ay makasam1 sa lal ay makalal1 sa sakt ay makasakt1 atbp4 ,,vii4--,ang mga ugt na nagbabady ng an man at nangkapn ng mak ay nagigng salitng pangdiw 7 su/antivo7 na ang kahulug'y pagkamp pagsap sa gay't ganitng pangkt1 panig1 lapn1 atbp41 hal43 sa bago ay makabago1 sa lum ay makalum1 sa bayan ay makabayan1 sa p> ay makap>1 sa tao ay makatao1 sa hayop ay makahayop1 sa ka/il ay makaka/il1 sa intsk ay maka9tsk1 atbp4 ,,viii4--,ang mga ugt na tumutukoy sa ib't ibng any kilos ng katawn ng tao ay naipangwawatas d9 sa mak na ang kahulug'y ang kalabisn kasagwan ng nturang any kilos1 hal43 sa dilat ay makadilat1 sa ngisi ay makangisi1 sa ngang ay makangang1 sa t+n ay makat+n1 atbp4 ,,talabab,,an #be ,dapat alalahan9 na ang pag ay siyng pangtiyk ng mag4 ,gayn d9 ang dapat gawn sa ibng anyng pangulo ng pangwatas4 ,,xxi ,,kabanata ,h+gl sa anyng 8,,magpa0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magpa8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na magpa ang pangwatas na may pang-angkp na magpa sa salitng ugt4 ,g4 ,paano ang pagbabayby sa anyng x8 ,n4 ,madal p3 sukat nang maalaman na sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn ay kailangang ulit9 dalawahn ang unang dalawng titik ng hulng pantg ng anyng magpa4 ,baybayn nat9 ang mga pangwatas na magpabasa at magpatanm na nagbuhat sa bumasa at magtanm#bf4 ,ayos ,panahn ,bumasa ,magtanm ,pangbady ,magpabasa ,magpatanm ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nagpapabasa ,nagpapatanm ,nak>an ,nagpabasa ,nagpatanm ,nak>an na ,nagpabasa na ,nagpatanm na ,hah>apn ,magpapabasa ,magpapatanm ,pang-utos ,magpabasa ,magpatanm ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nagpapabasa ,kung nagpapatanm ,nak>an ,kung nagpabasa ,kung nagpatanm ,hah>apn ,kung magpapabasa ,kung magpapatanm ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln ang pangtiyk nitng anyng magpa8 ,n4 ,ang pangtiyk ng magpa ay pa lamang4 ,xng pa kung tulungan ng mga pangulong anyng pangtiyk ay nagigng pa-91 ipa at pa-an na siyng mga pangtiyk ng magpa kung ang pangwatas na ibig baybayn ay nagbuhat sa um4 ,kung nagbuhat namn sa mag1 ang pangtiyk ng magpa ay papag-91 ipapag at papag-an4 ,sa pagbabayby sa mga pangtiyk ng nturang magpa ay kun9 d9 nat+ halimbaw ang dalawng pangwatas na bumasa at magtanm na babaybayng isis hiwhiwaly4 ,n,,uukol ,,sa 8,,um0 ,,pa-,,9 ,,ipa ,,pa-,,an ,pangbady ,pabasah9 ,ipabasa ,pabasahan ,kasalukuyan ,p9ababasa ,ip9ababasa ,p9ababasahan ,nak>an ,p9abasa ,ip9abasa ,p9abasahan ,nak>an na ,p9abasa na ,ip9abasa na ,p9abasahan na ,hah>apn ,pababasah9 ,ipababasa ,pababasahan ,pang-utos ,pabasah9 ,ipabasa ,pabasahan ,kasalukuyan ,kung p9ababasa ,kung ip9ababasa ,kung p9ababasahan ,nak>an ,kung p9abasa ,kung ip9abasa ,kung p9abasahan ,hah>apn ,kung pababasah9 ,kung ipababasa ,kung pababasahan ,n,,uukol ,,sa 8,,mag0 ,,papag-,,9 ,,ipapag ,,papag-,,an ,pangbady ,papagtanimn ,ipapagtanm ,papagtanimn ,kasalukuyan ,p9apagtatanm ,ip9apagtatanm ,p9apagtatanimn ,nak>an ,p9apagtanm ,ip9apagtanm ,p9apagtanimn ,nak>an na ,p9apagtanm na ,ip9apagtanm na ,p9apagtanimn na ,hah>apn ,papagtatanimn ,ipapagtanm ,papagtatanimn ,pang-utos ,papagtanimn ,ipapagtanm ,papagtanimn ,kasalukuyan ,kung ,kung ,kung p9apagtatanm ip9apagtatanm p9apagtatanimn ,nak>an ,kung ,kung ,kung p9apagtanm ip9apagtanm p9apagtanimn ,hah>apn ,kung ,kung ,kung papagtatanimn ipapagtanm papagtatanimn ,g4 ,maar bagng baybayn sa ib xng anyng magpa8 ,n4 ,ang magpa ay nababayby sa ibng p>an kailan ma't inangkapn ng mak na nuukol sa kapangy>ihan1 at kung magkaganit ang magpa ay magigng pagpa4 ,ihalimbaw nat9 ang ugt na g9hawa at panhik na sang-ayon dito ay nagigng makapagpag9hawa at makapagpapanhik4 ,ayos4 ,panahn4 ,g9hawa4 ,panhik4 ,pangbady ,makapagpag9hawa ,makapagpapanhik ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nakapagpapag9hawa ,nakapagpapapanhik ,nak>an ,nakapagpag9hawa ,nakapagpapanhik ,nak>an na ,nakapagpag9hawa na ,nakapagpapanhik na ,hah>apn ,makapagpapag9hawa ,makapagpapapanhik ,pang-utos ,makapagpag9hawa ,makapagpapanhik ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ,kung nakapagpapag9hawa nakapagpapapanhik ,nak>an ,kung nakapagpag9hawa ,kung nakapagpapanhik ,hah>apn ,kung ,kung makapagpapag9hawa makapagpapapanhik ,k,,gamit,n ,,ng ,n,,sab+ ,,any ,g4 ,sansan g9gamit ang anyng magpa8 ,n4 ,ang talagng ktuturn nitng magpa kung naangkp sa salitng ugt ay ang mag-utos magtulot mamanhk sa kan9o man na gawn ang an mang bagay sang-ayon sa ktuturng tagly ng ugt4 ,gayn man1 upng matala/s ang ib't ibng kgamitn na kanyng s9saklw ay nx ang mga tuntun9 ng sa kany'y paggamit4 ,i4--,g9gamit ang magpa sa mga pangwatas na nagbabady ng pag-utos ng isng tao sa s9o man na gawn ang iniutos sang-ayon sa kahulugn ng ugt1 hal43 sa gaw ay magpagaw1 sa tah ay magpatah1 sa t9d ay magpat9d1 sa lut ay magpalut1 sa lakad ay magpalakad1 sa lig ay magpalig1 sa basa ay magpabasa1 sa sulat ay magpasulat1 sa tanm ay magpatanm1 sa langy ay magpalangy1 atbp4 ,,ii4--,tungkl sa mga ugt na nagpapahayag ng an man at magawng pangwatas dito sa anyng magpa ay nagbabady ng pagkakawang gaw ng is sa s9o man sang-ayon sa ktuturn ng ugt1 hal43 sa buhay ay magpabuhay1 sa ka9 ay magpaka91 sa 9m ay magpa9m1 sa tir ay magpatir1 sa damt ay magp>amt1 atbp4 ,,iii4--,h+gl namn sa mga ugt na nagsusulit ng mga liks na pangyay>i ay nagagaw r+ pangwatas sa magpa1 na ang ktutur'y lumikh ng an man sang-ayon sa ugt1 na1 tangng magagaw ng ,dios ng katalagahn1 hal43 sa kulg ay magpakulg1 sa kidlt ay magpakidlt1 sa araw ay magpa>aw1 sa uln ay magpauln1 sa bagy ay magpabagy1 sa l9dl ay magpal9dl1 sa bah ay magpabah1 atbp4 ,ang gayng paglikh ay magagaw r9 kung m9san ng s9o mang tao1 hal43 sa alon ay magpaalon1 sa hang9 ay magpahang91 sa tung ay magpatung1 sa ugong ay magpaugong1 atbp4 ,,iv4--,kung naangkapn ng magpa ang mga ugt na nagbabady ng panahn ay nagtatagly ng kahulugng pag-utos sa ib dil kay'y kus sa kanyng s>ili na magpatir magpabayng abut9 ng an man sang-ayon sa ugt1 hal43 sa gab ay magpagab1 sa tanghal ay magpatanghal1 sa umaga ay magpaumaga1 sa hapon ay magpahapon1 sa hat+-gab ay magpahat+-gab1 atbp4 ,v4--,ukol sa ib't ibng ugt na nagbabady ng an man ay naipangwawatas d9 sa magpa1 at ang mga x'y nagkakahulugn ng tiks kusng paggaw ng s9o man sa kanyng s>ili sang-ayon sa is9asaysy ng ugt1 hal43 sa g& ay magpag&1 sa buti ay magpabuti1 sa araw ay magpa>aw1 sa uln ay magpauln1 sa lamg ay magpalamg1 sa hang9 ay magpahang91 sa anod ay magpaanod1 atbp4 ,,vi4--,nagtatagly ng kahulugn ang mga pangwatas na b9ayby sa magpa ng pagh+ pagbibigy ng an man sang-ayon sa ktuturn ng ugt1 hal43 sa lims ay magpalims1 sa buws ay magpabuws1 sa utang ay magpautang1 sa sangl ay magpasangl1 sa tub ay magpatub1 sa hirm ay magpahirm1 atbp4 ,,vii4--,kung ang anyng magpa ay alisn ng g at ang natir'y iangkp sa mga ugt na nagbabady ng an man ay nagtatagly ng kahulugng map>on sa isng dako pok kay'y map>on sa kan9o man san man kailan man1 hal43 sa ibab ay mapaibab1 sa itas ay mapaitas1 sa sulok ay mapasulok1 sa siksk ay mapasiksk1 sa iy ay mapaiy1 sa ak9 ay mapaak91 sa silanganan ay mapasilanganan1 sa kalunuran ay mapakalunuran1 sa araw ay mapa>aw1 sa gab ay mapagab1 sa hapon ay mapahapon1 atbp4 ,,talabab,,an #bf ,dapat matant na sa pangbalak ng anyng x ay walng kailangang ang isng pangwatas ay magbuhat sa um sa mag4 ,ngun't sa pangtiyk ay kailangang matala/s ang pag na siyng katugm ng mag4 ,,xxii ,,kabanata ,tungkl sa anyng 8,,pa0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng pa8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng pa ang pangwatas na may pang-angkp na pa sa salitng ugt4 ,g4 ,paano namn ang pagbabayby sa anyng x8 ,n4 ,gaya r9 ng mga ib1 at ang tangng dapat matant ay sa mga panahng kasalukuyan at mga nak>an ay dapat iangkp ang na1 at kailangang ulit9 dalawahn sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn ang unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt1 kay'y is9is+x ang sa sa ugt at sa any sa madlng panahn ng pangwatas gaya ng g9agawng mam9sanm9san4 ,ihalimbaw nat9 ang dalawng ugt na diyn at bundk na kung iayon sa mga kap>aanng b9anggt ay nagigng pangwatas na p>iyn at pasabundk4 ,ayos ,panahn ,p>iyn ,pasabundk ,pangbady ,p>iyn ,pasabundk ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nap>iriyn#bg ,napasasabundk ,nak>an ,nap>iyn ,napasabundk ,nak>an na ,nap>iyn na ,napasabundk na ,hah>apn ,p>iriyn ,pasasabundk ,pang-utos ,p>iyn ,pasabundk ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nap>iriyn ,kung napasasabundk ,nak>an ,kung nap>iyn ,kung napasabundk ,hah>apn ,kung p>iriyn ,kung pasasabundk ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln namn ang pangtiyk nitng pa8 ,n4 ,ang anyng pa ay siyng anyng pangbalak at siy r+ anyng pangtiyk4 ,ngun't sa bagay na x ang pa ay nagigng pa-91 ipa at pa-an1 sapagk't kailangang tulungan ng mga pangulong anyng pangtiyk gaya na ng g9aw sa mga anyng nak>an4 ,dapat namng matala/s na ang ikalawng p>ang g9amit sa pangbalak ay h9d maarng ilagy sa pangtiyk4 ,kun9 nat+ halimbaw ang pangwatas na pahalk na b9ubu ng anyng pa at ng ugt na halk4 ,,pa-,,9 ,,ipa ,,pa-,,an ,pangbady ,pahalikn ,ipahalk ,pahalikn ,kasalukuyan ,p9ahahalk ,ip9ahahalk ,p9ahahalikn ,nak>an ,p9ahalk ,ip9ahalk ,p9ahalikn ,nak>an na ,p9ahalk na ,ip9ahalk na ,p9ahalikn na ,hah>apn ,pahahalikn ,ipahahalk ,pahahalikn ,pang-utos ,pahalikn ,ipahalk ,pahalikn ,kasalukuyan ,kung p9ahahalk ,kung ip9ahahalk ,kung p9ahahalikn ,nak>an ,kung p9ahalk ,kung ip9ahalk ,kung p9ahalikn ,hah>apn ,kung pahahalikn ,kung ipahahalk ,kung pahahalikn ,g4 ,mayron pa bang ibng pangtiyk ukol sa anyng pa8 ,n4 ,mayron p1 ngun't x'y tangng maar sa mga pangwatas na pum>ito1 pum>iyn at pum>on4 ,ang mga pangtiyk na x'y ang ika na tumutukoy sa kadahilanan 7 causal7 at pa-an na bumabanggt sa pok 7 local74 ,ang ka-9 ay h9d maar1 sapagk't nagtatagly ng ibng ktuturn4 ,ihalimbaw nat9 sa pagbabayby ang pangwatas na p>ito sang-ayon sa anyng p9ag-aralan4 ,ayos ,panahn ,,ika ,,pa-,,an ,pangbady ,ikap>ito ,p>ituhan ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ik9ap>irito ,p9>irituhan ,nak>an ,ik9ap>ito ,p9>ituhan ,nak>an na ,ik9ap>ito na ,p9>ituhan na ,hah>apn ,ikap>irito ,p>irituhan ,pang-utos ,ikap>ito ,p>ituhan ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ik9ap>irito ,kung p9>irituhan ,nak>an ,kung ik9ap>ito ,kung p9>ituhan ,hah>apn ,kung ikap>irito ,kung p>irituhan ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng ,n,,bangg,t ,g4 ,sansan namn g9gamit xng anyng pa8 ,n4 ,xng pa ay isng anyng malimit gamit9 sa ,wikng ,tagalog4 ,ang talagng ktuturn niy'y ang pag-utos1 panunuy1 pagpapabay pagpapah9tulot sa kan9o man na nuukol sa kanyng s>ili sang-ayon sa lamn ng ugt4 ,nang lalng lumiwanag ay nrit ang kanyng mga kgamitn4 ,i4--,g9gamit ang anyng pa sa mga pangwatas na nagbabady ng pag-utos na hum+ ng an man na nuukol sa s>ili ng s9o mang tao1 hal43 sa lims ay palims1 sa kupkp ay pakupkp1 sa ampn ay paampn1 sa ka9 ay paka91 sa aw ay paaw1 sa k&il ay pak&il1 sa tanggl ay patanggl1 sa sanggalng ay pasanggalng1 sa saklolo ay pasaklolo1 atbp4 ,,ii4--,g9gamit d9 ang pa sa mga pangwatas na nagsusulit ng pagpapabay pagpapah9tulot na gawn sa kan9o man ang bagay na s9asabi ng ugt1 hal43 sa kurt ay pakurt1 sa halk ay pahalk1 sa sundt ay pasundt1 sa hip ay pahip1 sa kagt ay pakagt1 sa tampl ay patampl1 sa sikad ay pasikad1 sa hamps ay pahamps1 atbp4 ,,iii4--,ukol sa mga ugt na nagsusulit ng ib't ibng kilos galw ay nagagaw r+ pangwatas dito sa pa1 at ang ktutur'y ang any hugis ng an man sang-ayon sa lamn ng ugt1 hal43 sa labs ay palabs1 sa pasok ay papasok1 sa unt ay paunt1 sa lak ay palak1 sa laks ay palaks1 sa h9 ay pah91 sa lal ay palal1 sa tas ay patas1 sa bab ay pabab1 sa init ay pa9t1 sa lamg ay palamg1 sa hils ay pahils1 sa lik ay palik1 atbp4 ,,iv4--,tungkl sa mga ugt na nagsasaysy ng dako pok at angkapn ng pa ay nagigng pangwatas d91 hal43 d9i1 p>9i2 dito1 p>ito2 diyn1 p>iyn2 dn1 p>on2 atbp4 ,v4--,kung ang anyng pa ay sugpungn ng sa1 gaya na ng nsabi1 at sundn ng ib't ibng ugt na nagsasad ng pok dako ay nagkakahulugn ng pagp>on sang-ayon sa lamn ng ugt1 hal43 sa ilog ay pasailog1 sa dagat ay pasadagat1 sa bukid ay pasabukid1 sa gubat ay pasagubat1 sa llawigan ay pasalalawigan1 sa ,amrika ay pasa ,amrika1 sa ,hapn ay pasa ,hapn1 atbp4 ,,vi4--,ang anyng pa ay nagkakahulugn ng magsabi magsaysy ng an man sang-ayon sa k9aangkapng ugt1 hal43 sa oo ay paoo1 sa ayaw ay paayaw1 sa h9d ay pah9d1 sa 9 ay pa91 atbp4 ,,vii4--,h+gl sa mga ugt na nagbabady ng s>s>ng kilos any ng katawn na inangkapn ng pa ay nagpapakilala ng gayng any hugis sang-ayon sa ktuturn ng ugt1 hal43 sa lakad ay palakad1 sa takb ay patakb1 sa up ay paup1 sa hilg ay pahilg1 sa tay ay patay1 sa tab ay patab1 sa hig ay pahig1 sa lawt ay palawt1 sa yuk ay payuk1 sa kub ay pakub1 atbp4 ,,talabab,,an #bg ,9akal kong h9d tumpk sa mga anyng ganit ang pag-ulit ng anyng pa sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn na ang g9agaw'y napap>iyn at pap>iyn4 ,kailangang ulit9 ang unang pantg ng ugt at h9d ng any gaya ng g9aw sa halimbaw4 ,,xxiii ,,kabanata ,ukol sa anyng 8,,magpaka0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magpaka8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magpaka ang pangwatas na may pang-angkp na magpaka sa salitng ugt4 ,g4 ,paano ang p>an ng kanyng pagbabayby8 ,n4 ,gaya r9 ng mga kap>aanng p9airal sa mga anyng t9alikdn1 at ang dapat lamang matant sa anyng x ay ang pag-ulit ng pa sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,sa pagbabayby ay kun+ halimbaw ang mga ugt na busg at hirap na kung mangkapn ng magpaka ay nagigng pangwatas na magpakabusg at magpakahirap4 ,ayos ,panahn ,busg ,hirap ,pangbady ,magpakabusg ,magpakahirap ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nagpapakabusg ,nagpapakahirap ,nak>an ,nagpakabusg ,nagpakahirap ,nak>an na ,nagpakabusg na ,nagpakahirap na ,hah>apn ,magpapakabusg ,magpapakahirap ,pang-utos ,magpakabusg ,magpakahirap ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nagpapakabusg ,kung nagpapakahirap ,nak>an ,kung nagpakabusg ,kung nagpakahirap ,hah>apn ,kung magpapakabusg ,kung magpapakahirap ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln ang pangtiyk ng magpaka8 ,n4 ,gaya r9 ng anyng magpa na may dalawng kap>aann3 is'y kung ang pangwatas ay magbuhat sa um at ang ikalaw'y kung magbuhat sa mag4 ,ang pangtiyk ng magpaka sa unang p>an ay paka na nagigng paka-91 ipaka at paka-an dahiln sa tulong ng mga pangulong anyng pangtiyk2 sa ikalaw ay pakapag na nagigng pakapag-91 ipakapag at pakapag-an sang-ayon sa dahilng nbanggt4 ,kailangang pag-kulan ng tig-isng halimbaw ang magpak>ahan at ang magpakasisi na nagbuhat sa dumahan at magsisi4 ,n,,uukol ,,sa 8,,um0 ,,paka-,,9 ,,ipaka ,,paka-,,an ,pangbady ,pak>ahan9 ,ipak>ahan ,pak>ahanan ,kasalukuyan ,p9ak>>ahan ,ip9ak>>ahan ,p9ak>>ahanan ,nak>an ,p9ak>ahan ,ip9ak>ahan ,p9ak>ahanan ,nak>an na ,p9ak>ahan na ,ip9ak>ahan na ,p9ak>ahanan na ,hah>apn ,pak>>ahan9 ,ipak>>ahan ,pak>>ahanan ,pang-utos ,pak>ahan9 ,ipak>ahan ,pak>ahanan ,kasalukuyan ,kung ,kung ,kung p9ak>>ahan ip9ak>>ahan p9ak>>ahanan ,nak>an ,kung p9ak>ahan ,kung ip9ak>ahan ,kung p9ak>ahanan ,hah>apn ,kung pak>>ahan9 ,kung ipak>>ahan ,kung pak>>ahanan ,n,,uukol ,,sa 8,,mag0 ,,pakapag-,,9 ,,ipakapag ,,pakapag-,,an ,pangbady ,pakapagsisih9 ,ipakapagsisi ,pakapagsisihan ,kasalukuyan ,p9akapagsisisi ,ip9akapagsisisi ,p9akapagsisisihan ,nak>an ,p9akapagsisi ,ip9akapagsisi ,p9akapagsisihan ,nak>an na ,p9akapagsisi na ,ip9akapagsisi na ,p9akapagsisihan na ,hah>apn ,pakapagsisisih9 ,ipakapagsisisi ,pakapagsisisihan ,pang-utos ,pakapagsisih9 ,ipakapagsisi ,pakapagsisihan ,kasalukuyan ,kung ,kung ,kung p9akapagsisisi ip9akapagsisisi p9akapagsisisihan ,nak>an ,kung ,kung ,kung p9akapagsisi ip9akapagsisi p9akapagsisihan ,hah>apn ,kung ,kung ,kung pakapagsisisih9 ipakapagsisisi pakapagsisisihan ,g4 ,mayron pa bang ibng pangtiyk xng magpaka8 ,n4 ,mayron pa p1 ngun't bihirng gamit9 sapagk't kaunt ang mga ugt na nuukol sa kany4 ,ang nsab+ pangtiyk ay pagpaka na maarng tulungan lamang ng i at ng an1 sa makatuwd ay nagigng ipagpaka at pagpaka-an4 ,baybayn nat9 ang ugt na busg na siyng angkp sa mga pangtiyk na x4 ,ayos ,panahn ,,ipagpaka ,,pagkapa-,,an ,pangbady ,ipagpakabusg ,pagpakabusugn ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9agpapakabusg ,p9agpapakabusugn ,nak>an ,ip9agpakabusg ,p9agpakabusugn ,nak>an na ,ip9agpakabusg na ,p9agpakabusugn na ,hah>apn ,ipagpapakabusg ,pagpapakabusugn ,pang-utos ,ipagpakabusg ,pagpakabusugn ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ,kung ip9agpapakabusg p9agpapakabusugn ,nak>an ,kung ip9agpakabusg ,kung p9agpakabusugn ,hah>apn ,kung ipagpapakabusg ,kung pagpapakabusugn ,k,,gamit,n ,,ng ,n,,turang ,,any ,g4 ,alnaln ang mga kgamitng saklw nitng magpaka8 ,n4 ,ang kanyng saklw sa paggamit ay xng mga sumsund3 ,i4--,ang anyng magpaka ay nagagawng pangwatas na ang kahulug'y ang paggaw pagtitis na kus sa s>il+ kalooban ng s9o man sang-ayon sa ktuturng tagly ng ugt1 hal43 magpakabusg1 magpakagutom1 magpakauhaw1 magpakabuti1 magpakagalng1 magpakatapang1 magpakalaks1 magpakabab1 magpakatas1 magpakayaman1 magpakahirap1 magpak>ukh1 magpakabuti1 magpakamaty1 magpakatis1 atbp4 ,dapat matant na sa mga pangwatas na x'y nuukol ang mga pangtiyk na ipagpaka at pagpaka-an4 ,,ii4--,g9gamit xng magpaka upng magbigy ng mat9dng kahulugn sa an mang bagay1 kilos galw sang-ayon sa lamn ng ugt1 hal43 magpaka+at1 magpak>ahan1 magpakabat1 magpakaisip1 magpakahusay1 magpakatuwd1 magpakat&1 atbp4 ,dapat d+ matant1 na1 dito nuukol ang mga pangtiyk na paka-91 ipaka at paka-an kung sa um at pakapag-91 ipakapag at pakapag-an kung sa mag4 ,,iii4--,kung ulit9 dalawahn ang ugt ng mga pangwatas na nuukol sa una at ikalawng tuntun9 ay lalng nagbibigy ng mat9dng kahulugn1 hal43 magpakababbab1 magpakabutibuti1 magpakahiraphirap1 magpakabusgbusg1 magpakaisipisip1 magpakabatbat1 magpak>ah&ahan1 magpaka+at-+at1 atbp4 ,dapat matantng kung ang ugt ay may tatlng pantg ay 9ulit lamang ang dalawng una1 hal43 sa dlit ay magpakadalidlit1 atbp4 ,,xxiv ,,kabanata ,h+gl sa anyng 8,,mak0 ,,gur4 ,an ang p9ammagatng anyng mak8 ,,nag-,,a>al4 ,p9ammagatng anyng mak ang pangwatas na may pang-angkp na mak sa salitng ugt4 ,g4 ,paano namn ang kanyng pagbabayby8 ,n4 ,h9d r9 naglalay sa mga kap>aanng g9amit sa mga nun1 at ang dapat matant rito'y ang pag-ulit sa ikalawng pantg ng anyng mak sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,gaya na ng mga nsabi1 ang pag ay dapat alalahan9 kailan ma't ang pangwatas ay nagbuhat sa mag4 ,sa pagbabayby ay kun+ halimbaw ang mga ugt na tulog at usap na sang-ayon sa anyng x ay nagigng pangwatas na makitulog at makipag-usap4 ,ayos ,panahn ,tulog ,usap ,pangbady ,makitulog ,makipag-usap ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nakikitulog ,nakikipag-usap ,nak>an ,nakitulog ,nakipag-usap ,nak>an na ,nakitulog na ,nakipag-usap na ,hah>apn ,makikitulog ,makikipag-usap ,pang-utos ,makitulog ,makipag-usap ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nakikitulog ,kung nakikipag-usap ,nak>an ,kung nakitulog ,kung nakipag-usap ,hah>apn ,kung makikitulog ,kung makikipag-usap ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln ang pangtiyk na ntutugm sa mak8 ,n4 ,ang katugmng pangtiyk ng anyng x ay pak4 ,sa pagtulong ng mga pangulong anyng pangtiyk ay t9atanggp lamang ang i at ang an at ang 9 ay h9d1 kay't nagigng ipak at paki-an4 ,nrit ang mga halimbawng ang is'y nuukol sa um at ang ikalaw'y sa mag4 ,n,,uukol ,,sa 8,,um0 ,ayos ,panahn ,,ipak ,,paki-,,an ,pangbady ,ipakitulong ,pakitulungan ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9akikitulong ,p9akikitulungan ,nak>an ,ip9akitulong ,p9akitulungan ,nak>an na ,ip9akitulong na ,p9akitulungan na ,hah>apn ,ipakikitulong ,pakikitulungan ,pang-utos ,ipakitulong ,pakitulungan ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ip9akikitulong ,kung p9akikitulungan ,nak>an ,kung ip9akitulong ,kung p9akitulungan ,hah>apn ,kung ipakikitulong ,kung pakikitulungan ,n,,uukol ,,sa 8,,mag0 ,ayos ,panahn ,,ipakipag ,,pakipag-,,an ,pangbady ,ipakipag-usap ,pakipag-usapan ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9akikipag-usap ,p9akikipag-usapan ,nak>an ,ip9akipag-usap ,p9akipag-usapan ,nak>an na ,ip9akipag-usap na ,p9akipag-usapan na ,hah>apn ,ipakikipag-usap ,pakikipag-usapan ,pang-utos ,ipakipag-usap ,pakipag-usapan ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ,kung ip9akikipag-usap p9akikipag-usapan ,nak>an ,kung ip9akipag-usap ,kung p9akipag-usapan ,hah>apn ,kung ipakikipag-usap ,kung pakikipag-usapan ,k,,gamit,n ,,ng ,n,,sab+ ,,any ,g4 ,alnaln ang mga kgamitn ng anyng mak8 ,n4 ,ang mga tuntun9 niy sa paggamit ay xng mga sumsund3 ,i4--,sa mga pangwatas na nagbabady ng pakikisama ng is sa is1 hal43 sa sama ay makisama1 sa saky ay makisaky1 sa sun ay makisun1 sa salo ay makisalo1 sa saby ay makisaby4 ,,ii4--,sa mga pangwatas na nagbabady ng pakikiramay ng is sa ib1 sang-ayon sa lamn ng ugt1 hal43 sa tuw ay makituw1 sa lungkt ay makilungkt1 sa damay ay makiramay1 sa pighat ay makipagpighat1 sa tangis ay makitangis1 sa luh ay makiluh1 atbp4 ,,iii4--,sa mga pangwatas na nagsusulit ng mga kilos galw ng kamy ng bibg ng is sa is al9sunod sa lamn ng ugt1 hal43 sa l> ay makipagl>1 sa away ay makipag-away1 sa bun ay makipagbun1 sa usap ay makiusap makipag-usap1 sa kamy ay makikamy makipagkamy1 sa yakap ay makiyakap makipagyakap1 sa talo ay makipagtalo1 sa panaym ay makipanaym1 atbp4 ,,iv4--,naipangwawatas d9 ang mak na s9ugpungn ng an han at nagkakahulugn ng mga gawng k9us sa s>ili sang-ayon sa ugt1 hal43 sa bir ay makipagbiran1 sa sagt ay makipagsagutan1 sa salit ay makipagsalitan1 sa tanm ay makipagtaniman1 atbp4 ,v4--,kung iangkp ang anyng mak sa mga ugt na nagbabady ng bayan1 lah1 ugal1 hilig1 lagy1 ur1 atbp4 ay nagkakhulugan ng pakikitulad pakikiayos1 hal43 makam]ikano1 makika/il1 makintsk1 makitao1 makihayop1 maklalaki1 makibabae1 makipus1 makiunggy1 makiahas1 atbp4 ,,vi4--,kung iangkp ang mak sa mga ugt na nagbabady ng mga k>aniwang gamit9 sa pamumuhay ng tao ay nagkakahulugn ng pagh+ ng kaunt ng an man sang-ayon sa ugt na tagly1 hal43 sa apy ay makiapy 7makis9d71 sa zn ay makiasn1 sa alak ay makialak1 sa higop ay makihigop1 sa h+ ay makih+1 sa sawsw ay makisawsw1 sa ngang ay mak+ang1 atbp4 ,,xxv ,,kabanata ,tungkl sa anyng 8,,magk0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magk8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magk ang pangwatas na may pang-angkp na magk sa salitng ugt4 ,g4 ,aln ang dapat ksalign sa kanyng pagbabayby8 ,n4 ,dapat niyng ksalign ang hugis p>an sa pagbabayby na g9aw sa anyng mak1 na1 ang ik9aib nit'y walng g at ya'y mayron4 ,baybayn nat9 ang mga ugt na sala at utang na nagigng pangwatas kung mangkapn ng magk4 ,ayos ,panahn ,sala ,utang ,pangbady ,magkasala ,magkautang ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nagkakasala ,nagkakautang ,nak>an ,nagkasala ,nagkautang ,nak>an na ,nagkasala na ,nagkautang na ,hah>apn ,magkakasala ,magkakautang ,pang-utos ,magkasala ,magkautang ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nagkakasala ,kung nagkakautang ,nak>an ,kung nagkasala ,kung nagkautang ,hah>apn ,kung magkakasala ,kung magkakautang ,,ang ,,kany,,ng ,,pangtiy,k ,g4 ,aln ang katugmng pangtiyk ng magk8 ,n4 ,ang katugm nit1 gaya ng mga anyng pangbalak na nagpapsimul sa m ay pagk4 ,sa tulong ng mga pangulong anyng pangtiyk1 xng pagk ay nagigng pagka-91 ipagka at pagka-an4 ,ngun't h9d t9atanggp xng pagka-9 kund ang dalawng nhuhul3 ang ipagka at pagka-an4 ,ilagy nat9 sa pangtiyk ang pangwatas na magkasala na b9ayby sa pangbalak4 ,ayos ,panahn ,,ipagka ,,pagka-,,an ,pangbady ,ipagkasala ,pagkasalahan ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9agkakasala ,p9agkakasalahan ,nak>an ,ip9agkasala ,p9agkasalahan ,nak>an na ,ip9agkasala na ,p9agkasalahan na ,hah>apn ,ipagkakasala ,pagkakasalahan ,pang-utos ,ipagkasala ,pagkasalahan ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ip9agkakasala ,kung p9agkakasalahan ,nak>an ,kung ip9agkasala ,kung p9agkasalahan ,hah>apn ,kung ipagkakasala ,kung pagkakasalahan ,k,,gamit,n ,,ng ,,any,,ng ,n,,bangg,t ,g4 ,sansan g9gamit ang anyng magk8 ,n4 ,ang talagng kahulugn ng magk kung mangkp sa ugt ay magk>on ng an man sang-ayon sa ugt na tagly4 ,nang lalng maliwanagan ang bagay na x ay kailangang ilagd ang mga ganitng tuntun93 ,i4--,ang mga ugt na nuukol sa mga sakt ng katawn ng tao na mangkapn ng magk ay nagkakahulugn ng pagkak>on ng an man na dati'y wal al9sunod sa lamn ng ugt1 hal43 sa sakt ay magkasakt1 sa sipn ay magkasipn1 sa mut ay magkamut1 sa gals ay magkagals1 sa lagnt ay magkalagnt1 sa pigs ay magkapigs1 atbp4 ,,ii4--,nagkakahulugn d9 ng pagkak>on na dati'y wal kung siy'y iangkp sa mga ugt na tumutukoy sa mga kapal>an ng tao1 hal43 sa palad ay magkapalad1 sa ank ay magkaank1 sa pilak ay magkapilak1 sa lup ay magkalup1 sa g9t ay magkag9t1 sa bahay ay magkabahay1 sa tungkl ay magkatungkl1 atbp4 ,,iii4--,gayn d+ kahulugn ang mtatam kung angkp sa mga ugt na bumabanggt sa s>s>ng sangkp pag-ar ng tao sa an mang bagay1 hal43 sa tubig ay magkatubig1 sa apy ay magkaapy1 sa kahoy ay magkakahoy1 sa langs ay magkalangs1 sa tab ay magkatab1 sa bunga ay magkabunga1 sa hayop ay magkahayop1 atbp4 ,,iv4--,ang mga ugt na nuukol sa ib't ibng kasakunang nangyay>i sa bayan sa mga tao ay magagaw r+ pangwatas sa magk1 na1 ang kahulug'y ang pagkak>on ng an man na dati'y wal sang-ayon sa lamn ng ugt1 hal43 sa gutom ay magkagutom1 sa gul ay magkagul1 sa bagy ay magkabagy1 sa salot ay magkasalot1 sa digm ay magkadigm1 sa l9dl ay magkal9dl1 atbp4 ,v4--,ang mga ugt namng nagbabady ng mga kasirn ng an man na 9ulit ang nsab+ ugt at angkapn ng magk ay nagtatagly ng mat9dng kahulugn1 hal43 magkagibgib1 magkabuwlbuwl1 magkaguhguh1 magkabutsbuts1 magkapuntpunt1 magkasirsir1 magkaw9dngw9dng1 magkalansglansg1 atbp4 ,,vi4--,sa mga pagkaktang pangyay>i ay b9abayby r9 sa anyng magk1 hal43 magkatipon1 magkasalubong1 magkapanaym1 magkatam1 magkasama1 magkaaway1 magkagul4 ,,vii4--,kung angkapn ng magk ang ugt at sugpungn ng an han ay nagkakahulugn d9 ng mga pangyay>+ h9d k9ukus1 hal43 magkatakbuhan1 magkasuntukan1 magkasik>n1 magkahag>n1 magkamatayn1 magkadagann1 atbp4 ,,xxvi ,,kabanata ,ukol sa anyng 8,,mag,,ng0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magng8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magng ang pangwatas na may pang-angkp na magng sa salitng ugt4 ,g4 ,paano ang mga p>an ng kanyng pagbabayby8 ,n4 ,ang mga kap>aann ng pagbabayby sa magng ay katulad d9 ng sa mga ibng any4 ,dapat maalalang sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn ay kailangang ulit9 ang unang dalawng titik ng hulng pantg ng nturang any4 ,ihalimbaw nat9 ang mga ugt na suk at alak na kung angkapn kapw ng magng ay nagigng mga pangwatas4 ,ayos ,panahn ,suk ,alak ,pangbady ,magng suk#bh ,magng alak ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nagigng suk ,nagigng alak ,nak>an ,nagng suk ,nagng alak ,nak>an na ,nagng suk na ,nagng alak na ,hah>apn ,magigng suk ,magigng alak ,pang-utos ,magng suk ,magng alak ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nagigng suk ,kung nagigng alak ,nak>an ,kung nagng suk ,kung nagng alak ,hah>apn ,kung magigng suk ,kung magigng alak ,g4 ,aln ang pangtiyk ng anyng magng8 ,n4 ,ang katugm nitng anyng x ay pagng4 ,sa mga pangulong anyng pangtiyk ay is lamang ang t9atanggp3 ang i na nagigng ipagng4 ,baybayn nat9 dito ang pangwatas na magng suk4 ,ayos ,panahn ,,ipag,,ng ,pangbady ,ipagng alak ,panghiwatig ,kasalukuyan ,ip9agigng alak ,nak>an ,ip9agng alak ,nak>an na ,ip9agng alak na ,hah>apn ,ipagigng alak ,pang-utos ,ipagng alak ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung ip9agigng alak ,nak>an ,kung ip9agng alak ,hah>apn ,kung ipagigng alak ,g4 ,may ib pa bagng pangtiyk xng magng8 ,n4 ,mayron pa p3 ang ika na nagsusulit ng dahiln 7 motivo7 at pa-9 na nagbabady ng pag-utos1 na kung iangkp sa pagng ay nagigng ikapagng at papagng-94 ,baybayn namn nat9 dito ang pangwatas na magng alak4 ,,ikapag,,ng ,,papag,,ng-,,9 ,pangbady ,ikapagng alak ,papagng alak9 ,kasalukuyan ,ik9apagigng alak ,p9apagigng alak ,nak>an ,ik9apagng alak ,p9apagng alak ,nak>an na ,ik9apagng alak na ,p9apagng alak na ,hah>apn ,ikapagigng alak ,papagigng alak9 ,pang-utos ,ikapagng alak ,papagng alak9 ,kasalukuyan ,kung ik9apagigng alak ,kung p9apagigng alak ,nak>an ,kung ik9apagng alak ,kung p9apagng alak ,hah>apn ,kung ikapagigng alak ,kung papagigng alak9 ,g4 ,aln ang kgamitn ng anyng magng8 ,n4 ,g9gamit siy sa mga tuntun+ sumsund3 ,i4--,an mang ugt ay magagawng pangwatas sa magng na ang kahulug'y ang pagkakabago pagigng an man ng isng bagay1 hal43 magng suk1 magng alak1 magng kahoy1 magng tao1 magng hayop1 magng banl1 magng dukh1 magng mank1 atbp4 ,,ii4--,g9gamit d9 ang magng sa ib't ibng pangungusap at nagkak>on namn ng ib't ibng kahulugn1 hal43 magng ak91 magng iy1 magng toto1 magng kabulanan1 magigng iln8 at ib't ib pa4 ,,talabab,,an #bh ,dapat matant na xng magng at ang kaniyng saklw ay s9is+itan ng nga na nagigng mangagng1 nangagigng1 at ib pa1 kailan ma't tumutukoy sa bilang na dalaw m>ami4 ,,xxvii ,,kabanata ,h+gl sa anyng 8,,mags0 ,,gur4 ,an ang p9ammagatng anyng mags8 ,,nag-,,a>al4 ,p9ammagatng anyng mags ang pangwatas na may pang-angkp na mags sa salitng ugt4 ,g4 ,aln ang tuntun9 ng kanyng pagbabayby8 ,n4 ,ang mga tuntun9 nitng mags ay katulad d9 ng sa magng na 9ulit ang hulng pantg ng any sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,ang dapat lamang maalala sa anyng x ay ang pangwatas na nagbuhat sa um at ang sa mag4 ,kung nuukol sa una ay mags lamang at sa hul'y magsipag4 ,baybayn nat9 ang mga pangwatas na tumangis at mag-aral sa anyng xng mags at magsipag4 ,nagbuhat sa 8,,um0 ,nagbuhat sa 8,,mag0 ,pangbady ,magsitangis#bi ,magsipag-aral ,kasalukuyan ,nagsisitangis ,nagsisipag-aral ,nak>an ,nagsitangis ,nagsipag-aral ,nak>an na ,nagsitangis na ,nagsipag-aral na ,hah>apn ,magsisitangis ,magsisipag-aral ,pang-utos ,magsitangis ,magsipag-aral ,kasalukuyan ,kung nagsisitangis ,kung nagsisipag-aral ,nak>an ,kung nagsitangis ,kung nagsipag-aral ,hah>apn ,kung magsisitangis ,kung magsisipag-aral ,g4 ,aln ang pangtiyk ng anyng mags8 ,n4 ,ang pangtiyk na nuukol sa kany'y ang pags4 ,x'y maar lamang tulungan ng mga pangulong anyng i at an na nagigng ipags at pagsi-an4 ,baybayn nat9 sa mga nturang pangtiyk ang pangwatas na magsitangis4 ,ipags ,pagsi-an ,pangbady ,ipagsitangis ,pagsitangisan ,kasalukuyan ,ip9agsisitangis ,p9agsisitangisan ,nak>an ,ip9agsitangis ,p9agsitangisan ,nak>an na ,ip9agsitangis na ,p9agsitangisan na ,hah>apn ,ipagsisitangis ,pagsisitangisan ,pang-utos ,ipagsitangis ,pagsitangisan ,kasalukuyan ,kung ip9agsisitangis ,kung p9agsisitangisan ,nak>an ,kung ip9agsitangis ,kung p9agsitangisan ,hah>apn ,kung ipagsisitangis ,kung pagsisitangisan ,g4 ,aln ang talagng kahulugn ng nturang any8 ,n4 ,ang tunay na kahulugn ng mags ay tumutukoy sa k>amihan sa laht na siyng gumagaw nagtitis ng an man sang-ayon sa lamng tagly ng ugt1 hal43 magsitangis1 magsitawa1 magsigaw1 magsilakad1 magsitakb1 magsituly1 magsipanhk1 magsipasok1 magsisulat1 magsibasa1 magsilabs1 magsipanod1 magsiahon1 magsipagsimb1 magsipaglut1 magsipagtanm1 magsipagpasil1 magsipag-aral1 magsipagsa+1 magsipagla?al1 atbp4 ,,talabab,,an #bi ,nangyay>i kung m9san na xng mags at magsipag ay s9is+itan ng nga1 na1 sa madalng sabi ay nagigng mangags at mangagsipag1 gaya ng mangagsitangis at mangagsipag-aral4 ,ang kahulugn nit'y h9d lubhng naiib sa mga yan1 baga ma't x'y nagbabady ng lalng k>amihan4 ,,xxviii ,,kabanata ,tungkl sa anyng 8,,magpat0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magpat8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magpat ang pangwatas na may pang-angkp na magpat sa salitng ugt4 ,g4 ,aln ang mga panutong s9sund sa kanyng pagbabayby8 ,n4 ,ang panuto nitng magpat ay dapat isund sa magpaka na 9ulit ang hulng pantg sa nturang any sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,sa pagbabayby ay ihalimbaw nat9 ang mga ugt na luhd at hig na kung angkapn ng magpat ay kapuw nagigng pangwatas4 ,luhd ,hig ,pangbady ,magpatiluhd ,magpatihig ,kasalukuyan ,nagpapatiluhd ,nagpapatihig ,nak>an ,nagpatiluhd ,nagpatihig ,nak>an na ,nagpatiluhd na ,nagpatihig na ,hah>apn ,magpapatiluhd ,magpapatihig ,pang-utos ,magpatiluhd ,magpatihig ,kasalukuyan ,kung nagpapatiluhd ,kung nagpapatihig ,nak>an ,kung nagpatiluhd ,kung nagpatihig ,hah>apn ,kung magpapatiluhd ,kung magpapatihig ,g4 ,aln ang katugmng pangtiyk ng magpat8 ,n4 ,ang katugm nit ay pagpat4 ,t9atanggp niy sa pagtulong ang ika na nagbabady ng bagay dahiln at an na nagsusulit namn ng pok dako2 an pa't sa katagng sabi ang pangtiyk ng magpat ay ikapagpat at pagpati-an4 ,baybayn nat9 sa dalawng x ang pangwatas na magpatiluhd4 ,,ikapagpat ,,pagpati-,,an ,pangbady ,ikapagpatiluhd ,pagpatiluhurn ,kasalukuyan ,ik9apagpapatiluhd ,p9agpapatiluhurn ,nak>an ,ik9apagpatiluhd ,p9agpatiluhurn ,nak>an na ,ik9apagpatiluhd na ,p9agpatiluhurn na ,hah>apn ,ikapagpapatiluhd ,pagpapatiluhurn ,pang-utos ,ikapagpatiluhd ,pagpatiluhurn ,kasalukuyan ,kung ik9apagpapatiluhd ,kung p9agpapatiluhurn ,nak>an ,kung ik9apagpatiluhd ,kung p9agpatiluhurn ,hah>apn ,kung ikapagpapatiluhd ,kung pagpapatiluhurn ,g4 ,san g9gamit ang anyng magpat8 ,n4 ,ang mga ugt na nagbabady ng s>s>ng any kilos ng katawn na b9abayby sa um sa mag1 ay b9abayby r9 dito sa magpat na ang kahulugn nit'y umayos umany sa biglng gaw kilos ng an man sang-ayon sa ktuturng tagly ng ugt1 hal43 magpatiluhd1 magpatirap1 magpatihulg1 magpatihig1 magpatisubsb1 magpatilagpk1 magpatiup1 magpatihapay1 magpatiduls1 magpatiluklk1 atbp4 ,kung sa magpat ay alisn ang g1 at ang ntitirng mapat ay iangkp sa mga nturang kilos ng katawn ay nagkakahulugn ng gaw1 ayos galw na h9d k9ukus al9sunod sa ugt na tagly1 hal43 mapatiluhd1 mapatirap1 mapatiup1 mapatisubsb1 mapatihig1 mapatihulg1 mapatihapy1 mapatitumb1 atbp4 ,dapat namng mabatd na kah't walng ti ang magpat kund magpa lamang ay nagtatagly r9 ng gayng kahulugn kung iangkp sa mga nsab+ ugt1 hal43 mapaluhd1 map>ap1 mapaup1 mapasubsb1 mapahig1 mapahulog1 atbp4 ,,xxix ,,kabanata ,ukol sa anyng 8,,mangh0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng mangh8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng mangh ang pangwatas na may pang-angkp na mangh sa salitng ugt4 ,g4 ,nagkak>on ba ng mga kabaguhan xng mangh8 ,n4 ,nagkak>on p kailan ma't iniangkp sa mga ugt1 at ang tuntun9 ng kanyng pagkakabagobago ay dapat ial9sunod sa anyng mang gaya sa kuk ay mangh+uk1 sa t+ ay mangh9+4 ,g4 ,paano ang p>an ng kanyng pagbabayby8 ,n4 ,gaya r9 ng mga natapos ay 9ulit ang hulng pantg ng any sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,kun9 nat+ halimbaw ang b9anggt na kuk at t+4 ,kuk ,t+ ,pangbady ,mangh+uk ,mangh9+ ,kasalukuyan ,nanghih+uk ,nanghih9+ ,nak>an ,nangh+uk ,nangh9+ ,nak>an na ,nangh+uk na ,nangh9+ na ,hah>apn ,manghih+uk ,manghih9+ ,pang-utos ,mangh+uk ,mangh9+ ,kasalukuyan ,kung nanghih+uk ,kung nanghih9+ ,nak>an ,kung nangh+uk ,kung nangh9+ ,hah>apn ,kung manghih+uk ,kung manghih9+ ,g4 ,aln ang pangtiyk ng mangh8 ,n4 ,ang katugm nitng pangtiyk ay pangh4 ,tumutukoy dito ang i at ang an na nagigng ipangh at panghi-an4 ,ang anyng 9 ay maar r+ tumulong kung m9san baga ma't kaunt ang saklw niyng mga ugt4 ,sa pagbabayby nitng pangtiyk ay kun9 nat+ halimbaw ang pangwatas na mangh+uk4 ,,ipangh ,,panghi-,,an ,,panghi-,,9 ,pangbady ,ipangh+uk ,pangh+ukuhn ,pangh+ukuhn ,kasalukuyan ,ip9anghih+uk ,p9anghih+ukuhn ,p9anghih+uk ,nak>an ,ip9angh+uk ,p9angh+ukuhn ,p9angh+uk ,nak>an na ,ip9angh+uk na ,p9angh+ukuhn na ,p9angh+uk na ,hah>apn ,ipanghih+uk ,panghih+ukuhn ,panghih+ukuhn ,pang-utos ,ipangh+uk ,pangh+ukuhn ,pangh+ukuhn ,kasalukuyan ,kung ,kung ,kung ip9anghih+uk p9anghih+ukuhn p9anghih+uk ,nak>an ,kung ,kung ,kung ip9angh+uk p9angh+ukuhn p9angh+uk ,hah>apn ,kung ,kung ,kung ipanghih+uk panghih+ukuhn panghih+ukuhn ,g4 ,alnaln ang kanyng mga kgamitn8 ,n4 ,g9gamit ang mangh sa mga ugt na tumutukoy sa ilng mga dum ng katawn sa ilng mga hayuphayupan na nagkakahulugn ng paglil9is1 hal43 sa kuk ay mangh+uk1 sa t+ ay mangh9+1 sa kuto ay mangh+uto1 sa tuma ay mangh9uma1 sa mut ay manghimut1 sa tutul#cj ay mangh9ul1 atbp4 ,g9gamit d9 ang mangh sa ilng mga ugt na bumabanggt sa mga bagay na maarng pulut91 kun91 pil91 hanap91 atbp41 hal43 sa palay ay manghimalay1 sa pulot ay manghimulot1 sa puti ay manghimuti1 sa tabas ay mangh9abas1 atbp4 ,g9gamit pa r9 ang mangh sa ilng ugt na tumutumbk sa ib't ibng bagay1 gaya sa saw ay mangh9aw1 sa sayang ay mangh9ayang4 ,,talabab,,an #cj ,ang ugt na x'y nwawal ang unang pantg kung iangkp sa mangh4 ,,xxx ,,kabanata ,h+gl sa anyng 8,,magk,,ng0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magkng8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magkng ang pangwatas na may pang-angkp na magkng sa salitng ugt4 ,g4 ,paano namn ang p>an ng kanyng pagbabayby8 ,n4 ,ang kaibhn nitng magkng sa ibng mga any ay 9ulit ang unang pantg ng ugt sa laht ng panahn1 bukd pa ang pag-ulit sa unang dalawng titik ng hulng pantg ng nturang any sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,sa pagbabayby nit ay kun9 nat+ halimbaw ang mga ugt na pawis at ih na kung angkapn ng magkng ay nangagigng pangwatas4 ,pawis ,ih ,pangbady ,magkangpapawis ,magkangih ,kasalukuyan ,nagkakangpapawis ,nagkakangih ,nak>an ,nagkangpapawis ,nagkangih ,nak>an na ,nagkangpapawis na ,nagkangih na ,hah>apn ,magkakangpapawis ,magkakangih ,pang-utos ,magkangpapawis ,magkangih ,kasalukuyan ,kung nagkakangpapawis ,kung nagkakangih ,nak>an ,kung nagkangpapawis ,kung nagkangih ,hah>apn ,kung magkakangpapawis ,kung magkakangih ,g4 ,aln ang katugmng pangtiyk ng magkng8 ,n4 ,ang katugm nitng anyng x ay pagkng4 ,x'y t9utulungan ng i at ng an na nagigng ipagkng at pagkng-an4 ,sa pagbabayby ay kun9 nat+ halimbaw ang pangwatas na magkangpapawis4 ,,ipagk,,ng ,,pagk,,ng-,,an ,pangbady ,ipagkangpapawis ,pagkangpapawisan ,kasalukuyan ,ip9agkakangpapawis ,p9agkakangpapawisan ,nak>an ,ip9agkangpapawis ,p9agkangpapawisan ,nak>an na ,ip9agkangpapawis na ,p9agkangpapawisan na ,hah>apn ,ipagkakangpapawis ,pagkakangpapawisan ,pang-utos ,ipagkangpapawis ,pagkangpapawisan ,kasalukuyan ,kung ip9agkakangpapawis ,kung p9agkakangpapawisan ,nak>an ,kung ip9agkangpapawis ,kung p9agkangpapawisan ,hah>apn ,kung ipagkakangpapawis ,kung pagkakangpapawisan ,g4 ,san g9gamit ang anyng magkng8 ,n4 ,g9gamit ang magkng sa mga ugt na tumutukoy sa mga bagay na lumalabs sa katawn ng tao sa mga any nit na h9d k9ukus kund pagkaktan pagkapilit1 hal43 magkangpapawis1 magkangluluh1 magkangdudug1 magkangih1 magkangtatae1 magkangtatawa1 magkanggagalit1 magkanghihiy1 magkangpuputot1 atbp4 ,bukd dito ay g9gamit d9 sa ibng bagay1 gaya ng magkangtutuy1 magkanghuhulog1 magkangsasakt1 magkanglilihs1 magkanghuhubd1 magkanglalabis1 atbp4 ,,xxxi ,,kabanata ,tungkl sa anyng 8,,magsa0 ,,gur4 ,an ang t9tawag na anyng magsa8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na anyng magsa ang pangwatas na may pang-angkp na magsa sa salitng ugt4 ,g4 ,paano ang kanyng p>an sa pagbabayby8 ,n4 ,gaya r9 ng mga anyng nagdan1 na 9ulit ang hulng pantg ng anyng ibig baybayn sa mga panahng kasalukuyan at hah>apn4 ,ihalimbaw nat9 sa pagbabayby ang ugt na tagalog na nagigng pangwatas kung angkapn ng magsa4 ,ayos ,panahn ,tagalog ,pangbady ,magsatagalog ,panghiwatig ,kasalukuyan ,nagsasatagalog ,nak>an ,nagsatagalog ,nak>an na ,nagsatagalog na ,hah>apn ,magsasatagalog ,pang-utos ,magsatagalog ,pangsukob ,kasalukuyan ,kung nagsasatagalog ,nak>an ,kung nagsatagalog ,hah>apn ,kung magsasatagalog ,g4 ,aln ang pangtiyk nitng magsa8 ,n4 ,ang talagng katugm nit'y pagsa sana1 ngun't x'y h9d angkp na gamit94 ,dapat lamang gamit9 ang sa na t9utulungan ng 9 at ng i na nagigng sa-9 at sa4 ,dapat lamang mabatd na ang mga pangtiyk na x'y tangng magagamit kailan ma't ang kahulugn ng pangwatas ay nuukol sa pagsasal9 ng isng wik sa isng kapw wik4 ,baybayn nat9 ang pangwatas na magsaka/il4 ,,sa-,,9 ,,sa ,pangbady ,saka/il9#ca ,isaka/il ,kasalukuyan ,s9asaka/il ,is9asaka/il ,nak>an ,s9aka/il ,is9aka/il ,nak>an na ,s9aka/il na ,is9aka/il na ,hah>apn ,sasaka/il9 ,isasaka/il ,pang-utos ,saka/il9 ,isaka/il ,kasalukuyan ,kung s9asaka/il ,kung is9asaka/il ,nak>an ,kung s9aka/il ,kung is9aka/il ,hah>apn ,kung sasaka/il9 ,kung isasaka/il ,g4 ,san g9gamit xng anyng magsa8 ,n4 ,kung iangkp sa mga ugt na an man ay nagkakahulugn ng pagp>is pagtulad sa mga gaw1 kilos1 ugal1 pananamt1 atbp41 hal43 magsaam]ikano1 magsaka/il1 magsa+ls1 magsa9tsk1 magsabisay1 magsailokano1 magsapus1 magsakahoy1 magsabanal1 atbp4 ,kung iangkp sa mga ngalan ng ib't ibng wik sa ,sangs9ukob ay nagkakahulugn namn ng pagsasal9 ng is sa is1 hal43 magsaka/il1 magsatagalog1 magsa+ls1 magsabisay1 magsailokano1 magsaalemn1 magsa9tsk1 magsakapangpangan1 atbp4 ,,talabab,,an #ca ,lalng malimit gamit9 sa ganitng bagay ang 9 lamang na walng sa1 sa makatuwd bag'y nagigng ka/il91 k9aka/il1 kaka/il91 atbp4 ,,xxxii ,,kabanata ,salitng ,pangbago 7 ,adv]bio7 ,,gur4 ,an ang ktuturn ng salitng pangbago8 ,,nag-,,a>al4 ,ang pangbago ay isng pangkt bahagi ng kaisipn na siyng malimit na is9sama sa pangwatas1 sa ib pang pangungusap na saklw ng kaisipn upng bumago sa kanyng tagly na kahulugn2 gaya ng3 lumakad ka ng ,,m>ahan1 bumasa kay ng ,,madal1 tumakb siy ng ,,matul92 mga pagbabadyng ang mga pangbagong m>ahan1 madal1 matul9 ay siyng bumabago sa mga pangwatas na lumakad1 bumasa at tumakb4 ,g4 ,aln pang mga salit ang maarng samahn ng pangbago8 ,n4 ,bukd pa sa pangwatas ay maar r+ sumama ang pangbago sa pangtur+ 7 adjetivo71 sa kapuw pangbago at kung m9sa'y sa pangdiw 7 su/antivo72 hal43 totong ,,pang,,x1 lubhng ,,malay1 labis na ,,kag&ahan4 ,g4 ,aln ang kaibhn ng pangbago sa pangtur+8 ,n4 ,ang pangbago ay naiib sa pangtur+ dahil sa x'y lagng kasakasama ng pangdiw at ya'y kaakibat na madals ng pangwatas4 ,m>ami ngng salitng pangtur+ ang g9gamit d9 sa pangbago1 ngun't x'y nagkakahulugn ng mga bagay na h9d tiyk1 at lagng na sa bilang na is1 mga bagay dahilng mal9aw na makikilala sa lamn ng pangungusap ng kaisipn4 ,ang bagay na x'y lalng maliliwanagan sa pamamagitan ng isng halimbaw4 ,kung sabih+ ang ,,tubig ay ,,mal9aw1 at xng ,,tao ay ,,mabuti ay h9d mapag-al9langanang ang mga salitng mal9aw at mabuti ay kapuw pangtur+ na k9asasamahan ng mga pangdiwng tubig at tao4 ,ngun't kung sabih9 namng ,,mang,,usap kang ,,mal9aw1 at ,,sumulat siyng ,,mabuti1 ang mga salit ritong mal9aw at mabuti ay mga pangbago at h9d mga pangtur+1 sapagk't ang kanilng k9asasangkapn ay mga pangwatas na mangusap at sumulat4 ,g4 ,may ilng ur ang mga salitng pangbago8 ,n4 ,may dalaw katulad ng salitng pangtur+3 dalisay 7 simple7 at mayhal 7 compue/o74 ,gaya nang ip9aliwanag1 dalisay ay ang ugt na walng sangkp1 gaya ng dito1 diyn1 dn1 labis1 lubh1 lal1 oo1 h9d1 toto1 atbp42 at mayhal ay ang ugt na may sangkp1 na x'y mangyay>i sa pag-angkp ng ma1 gaya ng matul91 m>ahan1 mal9aw1 mabuti1 masam1 madal1 malimit1 malay1 madalang1 m>ami1 atbp4 ,g4 ,ang mga pangbago ay maar r9 bang gawng salitng pangtas 7 sup]lativo7 at pangbawas 7 dim9utivo78 ,n4 ,maar r9 p2 ang pagbubu sa pangtas ay 9ulit ang bung salitng pangbago1 gaya ng mabut+ mabuti1 masamng masam1 mal9aw na mal9aw1 mahusay na mahusay1 atbp42 ang sa pangbawas ay 9ulit lamang ang unang dalawng pantg ng salit kung x'y may tatl1 at kung may dalaw ay 9ulit namng bu1 gaya ng mam9sanm9san1 manakanaka1 mmaymay1 mabutibuti1 maigiigi1 9t9t1 untunt1 dah&ahan1 atbp4 ,,sa ,,ib',t ,,ib,,ng ,,bahagi ,,ng ,,pangbago ,g4 ,h+gl sa ib't ibng kahulugn nitng pangbago1 sa paano dapat hat9 upng magkabukdbukd8 ,n4 ,dapat bahagi9 sa mga ganitng ktawagn3 pangbago sa panahn 7 tiempo71 sa pok 7 lug>71 sa ayos 7 modo71 sa sukat 7 cantidad71 sa tulad 7 comp>acin71 sa hany 7 ord571 sa pagpapatoto 7 afirmacin71 sa pagkakail 7 negacin7 at sa l9langan 7 duda74 ,g4 ,alnaln ang saklw ng kankanyng bahagi8 ,n4 ,ang mga pangulong saklw ng baw't ktawagn ay xng mga sumsund3 ,sa ,,panah,n1 gaya ng ngayn1 bukas1 kahapon1 kamakalaw1 kamakailan1 kan9a1 muna1 bago1 mmay1 sak1 hul1 tanghal1 maaga1 kagab1 tuw1 tuw na1 kailan man1 samantal1 atbp4 ,sa ,,po,k1 gaya ng dito1 d9i1 diyn1 dn1 malapit1 malay1 san1 sa lob1 sa labs1 sa h>p1 sa likd1 sa itas1 sa ibab1 sa ibabaw1 sa ilalim1 sa tapt1 sa gitn1 sa sip+1 sa tab1 sa pag-itan1 sa pil+1 sa kabil1 san man1 atbp4 ,sa ,,ayos1 gaya ng ganit1 ganir1 ganon gayn1 ganyn1 gaya1 p>a1 mabuti1 masam1 tiks1 sady1 kus1 kag9sg9s1 bigl1 agd1 kagyt1 bukd tang1 akby1 agapay1 saby1 pagdaka1 liban1 lamang1 bahagy1 halos1 ayon1 al9sunod1 baligtd1 tiw>k1 atbp4 ,sa ,,sukat1 gaya ng m>ami1 kaunt1 kapatk1 k>ampt1 munt1 wal1 kasiyahan1 kaigihan1 katamtaman1 siy na1 sukat1 lubh1 atbp4 ,sa ,,tulad gaya ng lal1 higt1 labis1 kulang1 atbp4 ,sa ,,han,y gaya ng kununahan1 sundsund1 khulhulihan1 ktapu/apusan1 kwakswakasan1 atbp4 ,sa ,,pagpapatoto1 gaya ng oo1 oo ng1 siy ng1 toto1 totong toto1 gayn gayn d91 m&n1 kaipal pa1 atbp4 ,sa ,,pagkakail1 gaya ng h9d d1 dil1 ni1 is man1 h9d r91 huwg1 h9dng h9d1 kailan man1 atbp4 ,sa ,,l9lang,,an1 gaya ng m>ahil1 sakal1 kung sakal1 kung bag1 sakal1 dis91 diwa1 tila1 bak1 atbp4 ,g4 ,mayron bang pangbago na nuukol sa dalawng ktawagn8 ,n4 ,mayron p1 ngun't iln lamang1 gaya ng kailan man na nuukol sa ,,panah,n at sa ,,pagkakail1 hal43 ngayn at ,,kailan ,,man2 h9d ko g9agaw ,,kailan ,,man ang iyng s9asabi4 ,,xxxiii ,,kabanata ,salitng ,pang-ukol 7 ,preposicin7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na salitng pang-ukol8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na pang-ukol ang pangkt bahagi ng kaisipn na siyng g9gamit sa pagbabady ng kaukuln kapangy>ihan ng dalawng pangungusap2 hal43 tubig na mal9aw2 aklt ni ,t]io2 kumot sa ,iloko4 ,g4 ,m>ami bag ang mga salitng pang-ukol sa at+ wik8 ,n4 ,sa biglng pagkukur ay wal is man sa ,wikng ,tagalog ng mga salitng pang-ukol1 sapagk't ang mga nuukol sa kany ay g9gamit na sa ibng panig gaya sa pang-anib 7 ligazn7 at sa pang-akby 7 artculo74 ,gayn man1 sapagk't xng bahagi ng pang-ukol ay is sa mahhalagng pangkt ng kaisipn ay k9akailangang magk>on siy ng mga salitng dapat gamit9 yamang dito'y lalng tumpk ang paggamit4 ,nx ang mga salitng pang-ukol sa at+ wik3 na1 ni1 kay1 ng1 p> kay1 p> sa1 laban kay1 laban sa1 sa h>p1 sa ilalim1 sa may1 mul sapl1 dapit dako1 hanggn1 ayon al9sunod1 at bagay sa1 tungkl sa4 ,g4 ,kailn g9gamit ang baw't is8 ,n4 ,isishn nat9 ang pagpapaliwanag3 ,g9gamit ang na kung p9aglalakip ang dalawng bagay na1 ang is'y nuukol sa is1 hal43 bahay na pawid1 aklt na mapul1 tubig na mal9aw4 ,dapat matant na xng pang-ukol na na ay inillagy na na kailan ma't ang unang salit bagay ay nagtataps sa pangt9ig1 liban lamang sa n4 ,kung nagtataps namn sa t+ig 7 vocal71 ang na ay nagigng ng1 na is9usugpng sa unang salit1 gaya ng3 mag&ng b>1 dakilng asal1 malakng bahay4 ,kung nagtataps sa n1 ang na ay nagigng g lamang na is9usugpng d9 sa unang salit1 gaya ng3 bayang m>angl1 kundimang m>ikt1 tugtugang masay4 ,g9gamit ang ni kailan ma't p9aglalakip ang isng bagay na an man sa isng ngalan ng tong k9aukulan nagmamay>1 hal43 bahay ni ,tasio1 alak ni ,ayala1 aklt ni ,huan4 ,g9gamit ang kay kailan ma't p9agsasama ang isng salitng nagbabady ng an mang layon sa ngalan ng tong paglalayunan1 hal43 tumir kay ,luis1 dumalaw kay ,m>iano1 tumungo kay ,p$ro4 ,g9gamit ang ng kailan ma't ibig pagsamah9 ang isng bagay kasangkapan sa isng kapw bagay ngalan ng katungkulan na siyng k9aukulan nagmamay>1 hal43 haligi ng bahay1 tungk ng kaln1 bayabas ng tao1 aklt ng abogado1 panitik ng mnunult4 ,kung m9sa'y h9d na nillagyn ng ng1 hal43 ,panulat-babae1 timpalk-kag&ahan1 atbp4 ,g9gamit ang sa kailan ma't nais pagsamah9 ang isng salitng nagsusulit ng an mang layon sa ngalan d9 ng an mang bagay na p9aglalayunan1 hal43 lumangy sa tubig1 sumaky sa bangk1 tumungo sa bukid1 tumir sa bundk4 ,g9gamit d9 ang sa kailan ma't p9aglalakip ang an mang bagay sa bayang kanyng p9anggal+an1 hal43 tubig sa ,m>ilw1 tabako sa ,kagayn1 tao sa ,bisay1 kumot sa ,iloko1 b> sa ,kalibo1 ,birh5 sa ,mulaw91 atbp4 ,sa bagay na x'y madals d9 namng h9d na lagyn ng sa1 dil kay'y sa pamamagitan lamang ng pang-anib 7 ligazn71 hal43 tubig ,m>ilw1 kumot ,iloko1 tabakong ,kagayn1 taong ,bisay1 b>ng ,kalibo1 atbp4 ,g9gamit ang p> kay kung ibig pagsamah9 ang isng bagay ngalang tiyk sa isng ngalan namn ng tao na kanyng k9aukulan1 hal43 xng mangg'y p> kay ,luis1 yang sag+ ay p> kay ,b9ong1 si ,mam5g ay p> kay ,huan1 si ,anong ay p> kay ,b9ay4 ,g9gamit namn ang p> sa kailan ma't p9agsasama ang isng bagay ngalan sa isng bagay na kanyng k9aukulan1 hal43 ,ang ,pilip9as ay p> sa mga pilip9o1 ang babae ay p> sa lalaki1 ang ank ay p> sa 91 ang tao ay p> sa bayan1 ak'y p> sa iy1 si ,huan ay p> sa pus4 ,g9gamit d9 ang laban kay kailan ma't nais pagsamah9 ang isng bagay ngalang tiyk sa isng ngalan ng tong k9akalaban kakalaban91 hal43 ,si ,jeffries laban kay ,johnson1 ang suiso'y laban kay ,rak1 si ,kuls ay laban kay ,n9oy4 ,g9gamit ang laban sa kailan ma't p9agsasama ang isng bagay ngalan sa isng bagay na kanyng k9akalaban1 hal43 ang pus'y laban sa s1 ang ahas ay laban sa dag1 ang tao'y laban sa hayop1 si ,lucio'y laban sa tigre1 ang ,rusia'y laban sa ,hapn1 ang ,espanya'y laban sa ,m>uekos4 ,ang kgamitn ng ib pang pang-ukol ay d na dapat pagpaliwanagan1 sapagk't h9d lubhng kahirapang gawn4 ,,xxxiv ,,kabanata ,salitng ,pangbigks 7 ,conjuncin7 ,,gur4 ,an ang salitng pangbigks8 ,,nag-,,a>al4 ,pangbigks ay isng pangkt bahagi ng kaisipn na siyng g9gamit sa pagbibigks pagsasama ng mga pangungusap at ng mga kaisipn1 hal43 ,si ,lucio ,,at si ,p$ro ay kapuw mabuti2 si ,lukas ay mayaman1 ,,ng,,un',t m>amot2 siy'y h9d p>oron1 ,,sapagk',t may sakt4 ,g4 ,upng magkabukdbukd ang ib't ibng ur ng mga pangbigks sa an x dapat hat98 ,n4 ,dapat hat9 sa mga ktawagng sumsund3 pangbigks sa pag-is 7 copulativa71 sa paghihiwaly 7 disyuntiva71 sa pagsubal 7 adv]sativa71 sa pagtikm 7 condicional71 sa pagdadahiln 7 causal71 sa pagpapatuly 7 cont9uativa71 sa pagpap>is 7 comp>ativa71 sa paglalayon 7 f9al7 at sa pagtatam 7 ilativa74 ,,pangbigk,s ,,sa ,,pag-,,is ,g4 ,an ang pangbigks sa pag-is at aln ang kanyng saklw8 ,n4 ,ang salitng g9gamit lamang sa pagsasama ng isng pangungusap sa kapuw1 kay'y sa dalawng kaisipn4 ,ang kanyng saklw ay x3 at1 sak1 pat1 sampu1 ni1 man4 ,g4 ,san g9gamit ang at8 ,n4 ,g9gamit ang at sa mga salit sa mga kaisipng nagsasad ng pagpapatoto1 hal43 ang tao ,,at ang hayop ay kapuw k9apl ng ,lumikh2 si ,m>iano ,,at si ,antonio ay kapuw m>unong2 ang pagmmahl sa at+ wik ay isng banl na gaw ,,at ang gumgamit sa kany'y maitutur+ na magit+ sa at+ bayan4 ,pagk m>ami ang mga pangungusap kaisipng nagkakasundsund na pagsasamasamah9 sa pamamagitan ng pangbigks at1 x'y kailangan lamang gamit9 sa hulng salit kaisipn1 hal43 ang mga tao1 hayop1 langx1 lup ,,at halaman ay p>ap>ang nilikh ng ,maykapl2 ang pagsusugl ay siyng nagpapadayukdk1 nagpapasir ng puri ,,at humihila sa katam>n4 ,kung m9sa'y ang at ay paulitulit at siyng nagsasama sa dalaw tatlng salit na bumubu ng mga pangkt na ib't ib1 at ang pangkt na x'y h9d kailangang dugtungn ng nsab+ at1 hal43 ang lalaki ,,at babae1 bat1 b9at ,,at mat&1 panginon ,,at alil1 mayaman ,,at dukh ay p>ap>ang tao na may k>apatng mabuhay sa balt ng lup4 ,sa ilng salitng pangdiw1 pangtur+ pangwatas ay nangyay>+ huwg lagyn san man ng at1 hal43 ang mga bahay1 simbahan1 tuly1 halaman ay pawng nangasir laht2 si ,p$ro'y mabat1 m>unong1 mag&1 mayaman2 sumulong ka1 lakad1 takb4 ,kung m9san nam'y 9ulit sa baw't salit ang pangbigks at kah't na ya'y lubhng m>ami1 hal43 s9igawn ko sil ng is at dalaw at tatl at apat na sigw at h9d r9 mangak>9g4 ,g4 ,san g9gamit ang sak8 ,n4 ,g9gamit xng sak sa pagbibigks d9 ng mga salitng nagbabady ng pagpapatoto4 ,kung talagng pakasusur9 ang talagng kahulugn ng sak ay nakkatumbs ng pa na naghihiwatig ng pagd>agdg1 hal43 ang pus1 s1 baboy sak mank ay pawng mga hayop4 ,nakkatumbs d9 niyng madals ang pangbigks at1 hal43 ang pus1 s1 baboy at mank1 atbp4 ,malimit d+ mangy>i na ang sak ay id9urugtng sa at na ang kahulug'y h9d r9 nagbabago1 hal43 ang pus1 s1 baboy at sak mank ay pawng mga hayop4 ,dapat matant na ang kaibhn ng sak sa at ay h9d yan maarng gamit9 sa pagbibigks ng mga kaisipn 7 oracin74 ,g4 ,san g9gamit ang pat8 ,n4 ,gaya r9 ng sak na g9gamit sa pagsasama ng mga salitng nagsusulit ng pagpapatoto1 baga ma't ang pat ay nagkakahulugn ng pagkaksama at h9d pagd>agdg1 hal43 ,no'y payap ang dagat1 tahimik ang hang91 pat ng ibo'y humuhuni ng bung lugd sa himpapawd4 ,kung ang pat ay h9d pangungunahan ng isng pangtigil 7 coma7 ay k>aniwang pangunahan ng at1 hal43 ,payap niyn ang dagat at pat ng hangi'y lubhng tahimik4 ,kung ang pat ay na sa una ng mga salit ay nakkatumbs ng pa baga ma't x'y h9d r9 lubhng angkp1 hal43 pat ak'y kanyng id9amay2 pat ng s&k ay iyng h9ihirm2 na1 ganit ang mga katumbs na sabih93 ak pa'y kanyng id9amay2 ang s&k pa'y iyng h9ihirm4 ,g4 ,san namn g9gamit ang sampu8 ,n4 ,g9gamit xng katulad na katulad ng pat1 magng sa una mapalagay at magng sa gitn4 ,g4 ,an ang kgamitn ng ni8 ,n4 ,g9gamit ang ni sa pagbibigks ng dalawng salit na nagbabady ng pagkakail2 at sa bagay na x ay 9ulit d9 ang ni1 kay sa una'y g9gamitan ng isng pangbago 7 adv]bio7 na may kahulugn d+ pagkakail1 hal43 ni ak ni ikw ay h9d magtatam ng kapal>an2 h9d nagalit ni natuw ang ak+ b9ir4 ,sa hulng bagay na x'y maar r+ sundn ng isng pangbago ang pangbigks ni na1 ang nturang pangbago ay siy r+ g9amit sa una1 upng magk>on ng lalng laks ang pagtatatuw1 hal43 h9d nagalit ni d natuw ang ak+ b9ir4 ,g4 ,aln ang kgamitn ng man8 ,n4 ,g9gamit ang man gaya r9 ng ni sa pagsasama ng dalawng salitng nagsusulit ng pagtatatuw1 baga ma't siy'y walng totong laks na tagly na p>is ng ni1 hal43 ni ikw ni ak ay h9d nagkpalad2 ay msasabi sa man ng ganit3 ikw ma't ak ay h9d nagkpalad4 ,,pangbigk,s ,,sa ,,paghihiwal,y ,g4 ,an ang pangbigks sa paghihiwaly1 at aln ang kanyng saklw8 ,n4 ,ang salitng nagbabady ng pagkakib pagkakhiwaly pagkakabago ng dalaw m>am+ bagay1 mga pagkukur mga pangalan4 ,ang s9saklw niy'y x3 1 kay1 dil kay1 magng4 ,g4 ,san g9gamit ang 1 kay1 dil kay8 ,n4 ,g9gamit ang sa mga salitng nagsusulit ng pagkakhiwaly1 hal43 tao hayop1 paty buhy1 ikw ak4 ,g9gamit d9 ang sa pagpapaliwanag ng salitng s9ambt na1 hal43 si ,rizal ang ,dakilng ,bayani ng mga pilip9o ay p9aty ng kanyng kaaway4 ,g9gamit ang kay kawangk ng lamang1 hal43 tao kay'y hayop2 paty kay'y buhy1 atbp4 ,g9gamit namn ang dil kay katulad d9 ng kay1 hal43 bukas dil kay'y sa makalaw2 sa sbado dil kay'y sa l+g4 ,dapat matant na x'y h9d malimit gamit9 d gaya ng at kay4 ,g4 ,san g9gamit namn ang magng8 ,n4 ,g9gamit ang magng sa mga bagay na r+ nasambt1 at sa kanyng paggamit ay kailangang ulit91 hal43 magng ngayn1 magng bukas ay walng kailangan2 magng ikw1 magng ak ay is r94 ,kailangang matant na kung p9ag-ulitulit xng magng ay k>aniwan nang pag-itanan ng pangbigks na 1 hal43 magng sa lakad1 magng sa takb magng sa langy ay wal kang magagaw4 ,,pangbigk,s ,,sa ,,pagsubal ,g4 ,an ang s9asaysy ng pangbigks sa pagsubal8 ,n4 ,ang salitng nagsasaysy ng ilng paglabg pagsuwy ukol sa mga nsabi at sa mga sasabih94 ,g4 ,alnaln ang malimit gamit98 ,n4 ,xng mga sumsund3 ngun1 dtapuw dapuw1 subal1 baga man1 kah khimn1 bagks1 kund2 hal43 ,ibig ko sanang kuma91 ngun't h9d ma>2 siy'y m>iwas1 dtapuw't 7 dapuw't7 m>amot2 ang mga lihim ng ,kalikasn ay h9d maabtabt ng isip ng tao1 subal't p9agsusumikapang mat>k hanggng kaubduburan2 baga ma't siy'y dukh ay m>angl namng tao2 kah't 7 khimn7 ak'y walng muwng ay nakababatd d9 ng ilng k>apatng katutub sa tao2 huwg mong gawn sa ganyng p>an kund sa ganit4 ,g4 ,anng kaibhn mayron ang kund sa kung d8#cb ,n4 ,h9d dapat ibilang sa is ang dalawng x1 sapagk't may malakng aguwt ang kahulugn ng is't is4 ,ang kund na may isng pangungusap ay pangbigks 7 conjuncin7 at ang kung d na may dalawng salit ay pangbago 7 adv]bio74 ,upng maiwasan ang pagkakalahk pagkakmal ay dapat matantng ang kung d ay maarng gawng kung h9d na may isng ktuturn1 samantalng ang kund ay d maarng baguh9 dagdagn4 ,halimbaw3 ,h9d ikw ang t9tawag ko kund 7pangbigks7 si ,p$ro2 h9d mo siy abutan kung d 7 kung h9d7 ka magmamadal4 ,,ukol ,,sa ,,ib,,ng ,,pangbigk,s ,g4 ,an ang ib9abady ng pangbigks sa pagtikm8 ,n4 ,nagbabady ng ilng pagtikm 7 condicin7 ang nangngailangang maganp ang an mang pangyay>i4 ,g4 ,alnaln ang mga pangbigks na x8 ,n4 ,ang mga x3 kung1 pag1 kapg1 pagk1 kailan man1 yamang yayamang4 ,halimbaw3 kung ibig mong matuto ay mag-aral ka2 kapg ikw'y natulog ak ay als2 pagk ak'y sumusulat ay huwg kang magalw2 makapaglal> ka1 kailan ma't natapos mo ang iyng g9agaw2 tuwng babasa ka'y babasa r9 ak2 yamang 7 yayamang7 ak'y s9aklolohan mo1 kit nam'y pagpapal94 ,dapat mabatd na ang pangbigks kung ay h9d nagbabady kung m9san ng pagtikm kund ng pag-al9langan1 hal43 kung s9o ak8 kung araw bukas8 ,dapat d+ mabatd na ang mga salitng sa tuw tuw na ay katulad d9 ng pangbigks na tuw4 ,g4 ,an ang pangbigks sa pagdadahiln8 ,n4 ,ang salitng ip9angunguna sa mga kaisipng nagbibigy ng dahiln katuwiran sa an mang bagay na s9ambt4 ,ang kanyng saklw ay x3 sapagk't pagk't1 palibhas2 hal43 h9d siy makapasok1 sapagk't 7 pagk't7 may sakt2 siy'y m>unong ngayn1 palibhas'y p9ag-aral siy ng kanyng magulang4 ,g4 ,an ang pangbigks sa pagpapatuly8 ,n4 ,ang salitng g9gamit sa pagpapatuly pagtulong sa kaisipn1 at x3 kung gayn1 kay ng2 hal43 ,ip9angangaral ko sa iy1 kung gayn1 na huwg mo nang gagawn sa mulmul2 kay ng1 nang huwg tayong madakp ay huwg kang ma+ay4 ,g4 ,an ang kahulugn ng pangbigks sa pagpap>is8 ,n4 ,yang salitng nagsusulit ng pagpap>a pagtutulad ng isng bagay na tal+hag sa isng kaisipng tal+hag r91 at nx3 kung paano1 gayn1 gayn d91 hal43 kung paano ang kadilimn ng panginor9 kung nagbabalng umuln1 ay gayn 7 gayn d97 ang kalaban ng katuwiran sa ibabaw ng lup4 ,g4 ,an ang ktuturn ng pangbigks sa paglalayon8 ,n4 ,yang salitng inillagy sa una ng isng kaisipn na siyng nag-ulat ng layon nas ng is ilng kaisipng nangaun1 at nx3 upng1 nang1 p>1 hal43 ,nagsisikap siy sa paggaw upng mabuhay2 nag-aral ang tao nang dumunong2 naghahanap-buhay ak p> sa kagal+an mo4 ,g4 ,an ang kahulugn namn ng pangbigks sa pagtatam8 ,n4 ,ang salitng g9gamit sa pagtatam pagkak>on ng isng kabagayn h+gl sa mga bagay na naipahiwatig na1 at nx3 kung gayn kung magkagayn2 hal43 ,wal kang puknt sa pagtatapon ng salap sa mga bagay na walng kabuluhn1 kung gayn 7 magkagayn7 ay drat+ ang araw ng iyng pagtangis at pagsisisi4 ,,talabab,,an #cb ,sa ikailag sa pagkakmal ng dalawng x ay 9akal kong tumpk na ang kund 7pangbigks7 ay isulat lamang ng ganit ng walng g sa gitn1 at ang kung d 7pangbago7 ay ganit namn dapat gawn4 ,,xxxv ,,kabanata ,salitng ,pangdamdm 7 ,int]jeccin7 ,,gur4 ,an ang salitng pangdamdm8 ,,nag-,,a>al4 ,pangdamdm ay siyng khulhulihang pangkt bahagi ng kaisipn na siyng g9gamit sa pagbabady ng mga s>s>ng bagay na nangyay>i sa at+ damdam9 na nillikh ng at+ namamalas1 n>ir9g1 nagugunit1 n>>amdamn1 n9anas 9ibig4 ,g4 ,an ang talagng salitng pangdamdm8 ,n4 ,ang ganp na pangdamdm ay mga sigw hibk na h9d halos mawatasan1 sapagk't ang isng pagkagulat pagkatakot ay biglng ib9ibigks sa at+ damdam9 na walng ibng nasng sabih9 kund ang kanyng namalas nad9g na kagulatgulat kataktak1 kay't ang mga pangdamdm ay nagkakatulad halos sa mga g9gamit ng ib't ibng wik4 ,g4 ,aln ang mga pangdamdm na k>aniwan sa at+ wik8 ,n4 ,xng mga sumsund3 ,ab61 ah61 oh61 ay61 bah61 ary61 ayn61 hoy61 ab ko61 9 ko6 nak61 ss61 p%e61 sits61 uy61 p+61 atbp4 ,mayron pang m>am+ pangdamdm na nagbuhat sa ib't ibng pangkt ng kaisipn gaya ng dal61 lakad61 sulong61 tab61 ilag61 sayang61 naw61 urong61 tayo na61 hal9a61 hilat61 ikw pal61 buti ng61 buwisit61 sawng palad61 kah't manaw>61 ,dios ko6 atbp4 ,mayron pa r+ pangdamdm sa at+ wik na mga bubu nang pangungusap na nagbabady ng pagtatak panunump pagtutungayw1 gaya ng3 kay dam+ tao6 kay dunong mo6 kay laks niy6 sumpa ko6 saks ko ang langx6 saks ko ang lup6 t9amaan ka ng kulg6 tamaan ka sana ng hang96 kan9 ka ng buwaya6 lamun9 ka ng lup6 atbp4 ,iln sa mga pangdamdm ay k>aniwang 9ulit upng magk>on ng lalng laks sa pagsusulit pagd>amdm1 gaya ng sulong sulong61 lakad lakad61 tab tab61 hala hala61 dal dal61 ab ab61 ay1 ay6 atb4 ,,xxxvi ,,kabanata ,ukol sa ,pagbabawas 7 ,sncopa7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na pagbabawas8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na pagbabawas ang salitng b9awasan inalisn sa gitn ng ilng titik1 pantg kung m9san1 upng magk>on ng madalng pagbigks kay'y nang lalng gum& at tumams ang at+ s>il+ wik1 hal43 sa matuwd ay matwd1 sa sakayan ay sakyn1 sa atipn ay aptn1 sa buhusan ay busan4 ,g4 ,aln ang mga tuntun+ s9sund ukol dito8 ,n4 ,ang mga tuntun9 ptak>n sa mga salitng pagbabawas ay xng mga sumsund3 ,una4--,ang mga salitng may tatl1 apat iln mang pantg 7 slaba7 na sa gitn niy'y may magkasip+ na uw ay maarng alisn ang u1 at sa ganit'y nbabawasan namn ng isng pantg ang nturang salit1 hal43 sa kapuw ay kapw1 sa takuwl ay takwl1 sa kluluw ay klulw1 sa biguwasn ay bigwasn1 sa kaluwalhatian ay kalwalhatian4 ,dapat mabatd na h9d maarng bawasan ang mga salitng may dalawng pantg1 gaya sa halimbaw ng huwg1 tuwd1 duwg1 tuw1 tuwd1 tuw1 buwl1 buwg1 atbp4 ay d magagawng hwg1 twd1 dwg1 tw1 twd1 tw1 bwl1 bwg4 ,ikalaw4--,ang mga salitng may tatl1 apat iln mang pantg na sa gitn nit'y may magkasip+ na iy ay maarng alisn ang i1 at sa dahilng x'y nbabawasan ng isng pantg ang nsab+ salit1 hal43 sa pasiy ay pasy1 sa akiyt ay akyt1 sa kudiyap ay kudyap1 sa kabiyawan ay kabyawan1 atbp4 ,dapat d+ matant na h9d maarng bawasan ang may dalawng pantg p>is sa halimbaw ng tiyp1 tiyk1 biyk1 liyg1 atbp4 ay d magagawng tyap1 tyak1 byak1 lyag4 ,ikatl4--,ang ilng pangungusap na may apat lim iln mang pantg na sa gitn nit'y may magkasip+ na t+ig 7 vocal7 na magkatambl1 ang is'y maarng alisn1 at sa bagay na x'y nbabawasan namn siy ng isng pantg1 hal43 ,ikaapat1 ikaanim1 katotoohanan1 atbp4 ay g9agawng ikapat1 ikanim1 katotohanan4 ,ikaapat4--,ang mga salitng ugt na nsusugpungn ng 9 an ay k>aniwang mawal maals ang hulng t+ig ng nturang ugt1 hal43 sa gaw9 ay gawn1 sa basn ay basn1 sa batahn ay ba?n1 sa sunurn ay sundn1 sa hatirn ay hatdn1 sa sakayan ay sakyn1 sa bukurn ay bukdn1 sa sakitan ay saktn1 atbp4 ,ikalim4--,ang iln sa mga salitng ugt bukd sa b9abawas 9als ang kanyng hulng t+ig 7 vocal7 ay nagkakapalitan pa ng mga pangt9ig 7 consonante71 hal43 sa atipn ay aptn1 sa silirn ay sidln1 atbp4 ,ikaanim4--,ang iln sa mga ugt ay nwawal kung m9san sa gitn ang isng bung pantg 7 slaba71 kay'y ang dalawng titik lamang1 hal43 sa buhusan ay busan1 sa hihipan ay hipan1 sa kuhan9 ay kun91 sa dat+an ay datnn1 sa h9tayn ay h9tn1 atbp4 ,ikapit4--,kung m9san1 ang salitng ugt ay h9d nbabawasan kund n>>agdagn ng ilng titik kailan ma't s9usugpungn ng 9 an1 ka-an1 hal43 sa tawa ay tawa,n,a,n1 sa toto ay katoto,h,a,n,a,n1 atbp4 ,dapat matala/s na xng hulng tuntun+ x ay bihibihirng mangy>i4 ,at dapat d+ matant na ang pagbabawas 7 sncopa7 ay tangng magagamit sa mga salitng p9ahih9tulutan ng tuntun9 at ng mga k>aniwang pagbigks4 ,,xxxvii ,,kabanata ,h+gl sa ,pangdulo 7 ,des95cia7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na pangdulo8 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na pangdulo ang an mang any 7"pcula7 ilng titik kay na siyng id9udulo is9usugpng sa mga ib't ibng salit na nagkak>on namn ng s>is>il+ kahulugn sang-ayon sa pangdulong is9usugpng4 ,g4 ,san magbubuhat ang mga pangdulong x8 ,n4 ,ang ,wikng ,tagalog baga ma't mayamang mayaman na sa s>s>ng any na siyng tumutulong sa at+ mga salit ay nangngailangan pa r+ humirm sa ibng wik ng mga any pangdulo na h9d matumbasn sa at+ s>il+ wik4 ,ang mga pangdulong x na nanggal+ sa ka/il ay kailangan ngng hiramn nat9 at ipalagy na p>ang s>il+ ar samantalng h9d pa tayo nakakatukls ng mga anyng maitutumbs sa kaniy1 sapagk't malimit gamit9 sa at+ dil ang mga salitng nturan na nsusugpungn ng s>s>ng any4 ,g4 ,alnaln ang mga pangdulong dapat tanggapn8 ,n4 ,ang mga salitng k9asasangkapn nit na k>aniwang gamit9 sa at+ wik ay siyng tangng m>apat tanggapn4 ,ngun't kung ang nturang salit ay k9asasangkapn ng mga pangdulong maarng makayuwis mapagkamaln sa ib1 kay'y may katumbs maarng tumbasn sa at+ wik ng ibng pangungusap ay h9d kailangang mapalakip sa mga p&ulong at+ hihiram9 na k9>oroonn ng mga salitng hirm na at+ ar93 ano gaya ng amrikano1 aglipayano1 romano4 ino pilipino4 ante kom&ante1 prote/ante4 ente t5iente4 ero tabakero1 bangkero1 lab&ero4 ario diksionario1 silabario1 kal5dario4 or emp]ador1 doktor1 gob]nador4 tris emp]atris1 matris4 ia demokrasia4 a pilosopa1 an>ka1 tranba4 idd unib]sidd1 elektrisidd4 ik elektrik1 katolik1 apo/olik4 ik gramtik1 matemtik1 politik4 i/a mak9i/a1 ap>ati/a4 ismo katolisismo1 an>kismo1 espiritismo4 ado komisionado1 konsulado1 abogado4 ap s9ematograp4 ura agrikultura1 agrim5sura4#cc ,g4 ,an ang sukat msabi ukol sa mga pangdulo8 ,n4 ,na1 ang iln sa kany'y maarng gamit9 ang hugis babae 7 =ma fem59a71 gaya ng sa pilip9a1 am]ikana1 katlik1 tabak]a1 lab&]a1 atbp4 ,,talabab,,an #cc ,ang mga pangdulong x ay s9ip ko kay ,g4 ,eusebio ,daluz na nagk>on lamang ng kauntng pagbabago4 ,,ikatl,,ng ,,bahagi ,paglalakip ,s9taxis ,i ,,kabanata ,ang ,paglalakip at ang kaniyng saklw ,,gur4 ,an ang ktuturn ng ,paglalakip8 ,,nag-,,a>al4 ,ang bahagi ng ,bal>il na nagtutur ng mga kap>aann ukol sa pagbubu paglalakiplakip ng ilng salit sa kapuw salit sa ikayay>ng tumpk ng mga kaisipn 7 oracin74 ,g4 ,ang ,paglalakip1 sa an nabbahagi8 ,n4 ,nabbahagi siy sa t9tawag na liks 7 regul>7 at likh 7 figurada74 ,g4 ,an ang paglalakip na liks8 ,n4 ,ang mga tuntun9 sa paglalagy ng mga pangungusap sang-ayon sa katutubng hany ng mga pagkukur4 ,g4 ,at an ang paglalakip na likh8 ,n4 ,ang mga ptak>ng lumalabg sa paglalakip na liks1 na nagbabady ng mga kap>aann sa matuwd na pagpapalitpalit ng mga salit upng magk>on ng laks at g& ang mga pangungusap kaisipn4 ,g4 ,ilng bagay ang kailangan upng may> mabu ng tumpk ang isng kaisipn8 ,n4 ,tatl3 pagkakaayon 7 concordancia71 paghah> 7 rgim57 at pagbubu 7 con/ruccin74 ,,ii ,,kabanata ,ukol sa pagkakaayon 7 concordancia7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na pagkakaayon8 ,,nag-,,a>al4 ,ang pagkaksalig ng mga pangungusap sa ib't ibng pangkt bahagi ng kaisipn4 ,g4 ,paano ang pagkakaayon ng pang-akby 7 artculo7 sa pangdiw 7 su/antivo78 ,n4 ,sa ,wikng ,tagalog1 palibhas ang mga salit ay walng tagly na kiys 7 gn]o7 kung sa kanyng s>ili lamang1 kay't ang pang-akby ay walng kailangang gamit9 magng sa ngalan bagay na tumutukoy sa lalaki kay'y sa babae1 hal43 ,si ,p$ro1 si ,luisa1 ang am1 ang 91 ang pus1 ang s1 atbp4 ,ngun't kung bumabanggt sa bilang 7 nm]o7 ay kailangang gamit9 ang si at ang sa is1 at s9 at ang mga sa dalaw m>ami1 hal43 ,si ,lucio1 ang bulaklk 7kung tumutukoy sa is72 s9 ,lucio at ,huan1 ang mga bulaklk 7kung bumabanggt namn sa dalaw m>ami74 ,g4 ,paano ang pagkakaayon ng pangtur+ 7 adjetivo7 sa pangdiw 7 su/antivo78 ,n4 ,ang pagkakaayon ng dalawng x ay msasab+ walng kabuluhn1 sapagk't maar silng pagsamah9 kah't na ang is'y tumutukoy sa lalaki at ang ikalaw'y sa babae1 bligt>an1 hal43 mabut+ am1 mabut+ 91 mag&ng dalaga1 mag&ng b9at4 ,kung tumutukoy sa bilang 7 nm]o7 ay kailangang tant9 kung sa an bumabanggt1 hal43 malantg na dalir1 mal9aw na salamn1 kung sa is2 kung sa dalaw m>ami ay nagigng3 malalantig na dalir1 malil9aw na salamn4 ,g4 ,sakalng mayrong dalaw higt na pangdiw na tumutukoy sa bilang na is 7 s+ul>71 at ang mga x'y isasama sa isng pangtur+ lamang1 sa an x dapat ilagy8 ,n4 ,dapat ilagy sa bilang na dalaw m>ami 7 plural74 ,kung ang pangtur+ na isasama ay mayhal ay 9ulit lamang ang unang dalawng titik ng unang pantg ng ugt1 hal43 ,si ,kuls at si ,lucio ay m>urunong2 ang mangg at ang santl ay matatams4 ,kung pangtur+ namng dalisay ay p9angungunahan ng mga1 hal43 ,si ,luisa at si ,m>a ay mga pangx2 ang s at pus ay mga duwg4 ,g4 ,paano namn ang pagkakaayon ng pangtay 7 pronombre7 sa pangdiw 7 su/antivo78 ,n4 ,kung tungkl sa kiys 7 gn]o7 ay h9d kailangang mapasama sa aln man1 hal43 x'y lalaki1 x'y babae1 atbp4 ,kung tungkl sa bilang ay kailangang ial9sunod sa tumutukoy ng salit1 hal43 ak'y tao1 x'y sag+1 sa is2 ak'y mga tao1 x'y mga sag+1 kung sa dalaw m>ami4 ,g4 ,paano ang pagkakaayon ng pangwatas 7 v]bo7 sa pangdiw 7 su/antivo78 ,n4 ,ang pangwatas na k>aniwan sa ,wikng ,tagalog ay walng kailangang malakip sa pangdiw kah't na x'y nagtatagly ng an mang bilang 7 nm]o7 at katawn 7 p]sona71 hal43 ang ibon ay kumaka91 ang mga ibon ay kumaka92 si ,p$ro ay sumulat1 s9 ,lucio ay sumulat4 ,ngun't may ilng pangwatas na ang k>amiha'y nagbubuhat sa anyng 8ma01 na kailangang isalig kung sa anng bilang tumutukoy1 hal43 ang pus ay nagisng1 ang mga pus ay nangagisng2 ang tao ay natatalisod1 ang mga tao ay nangatatalisod4 ,sa unang halimbaw1 ang pangwatas na nagisng ay na sa bilang na is 7 s+ul>7 na naayon sa pangdiwng pus na nasa gayn d+ bilang4 ,sa ikalaw ang nangagisng ay na sa bilang na dalaw m>ami 7 plural7 na naayon namn sa mga pus na nasa bilang d+ dalaw m>ami4 ,g4 ,paano namn ang pagsasama ng pangtayng k9atawn 7 relativo7 sa salitng pangdiwng nuun sa kany 7 antec$5te78 ,n4 ,pagsasamah9 sil sa pamamagitan ng bilang 7 nm]o71 na ang pangtayng k9atawn ay dapat ibatay sa pangdiwng nuun1 hal43 ,t9awag ko ang bat1 at x ay lumapit agd4 ,ang pangdiwng bat ay na sa bilang na is kay't ang pangtayng x ay na sa gayn d+ bilang4 ,kung sabih9 namng3 ,t9awag ko ang mga bat1 at ang mga x'y lumapit agd4 ,ang salitng mga bat ay na sa bilang na dalaw m>ami1 kung kay namn ang pangtay'y inilagy d9 sa nturang bilang3 mga x4 ,,iii ,,kabanata ,h+gl sa paghah> 7 rgim57 ,,gur4 ,an ang t9tawag na paghah>8 ,,nag-,,a>al4 ,ang kaukuln ng ilng pangungusap sa iln d+ pangungusap ng kaisipn4 ,g4 ,an ang kahulugn ng salitng naghah> 7 reg5te7 at ng salitng p9aghah>an 7 regido78 ,n4 ,salitng naghah> ang nangngailangan ng isng pangungusap upng bumu ng kaisipn2 salitng p9aghah>an ang bumubu ng nturang kaisipn na siyng nuukol sa naghah>4 ,halimbaw3 ,ang b> ni ,p$ro4 ,b> ay salitng naghah>1 sapagk't siyng nangunguna umakby sa pangdiwng si ,p$ro sa pamamagitan ng pang-ukol 7 preposicin7 ni1 at si ,p$ro ay salitng p9aghah>an1 sapagk't nuukol sa pangdiwng b>4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangdiw sa kapuw pangdiw8 ,n4 ,sa pamamagitan ng isng pang-ukol 7 preposicin71 hal43 bahay na bat2 aklt ni ,lucio2 lup ng magsasak2 si ,huan laban kay ,kuls2 ang tao'y laban sa hayop2 ang buhay ay p> sa bayan2 si ,m>a'y p> kay ,mam5g4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangdiw sa pangtur+8 ,n4 ,sa ib't ibng kap>aann3 una1 sa pamamagitan ng pang-ukol na1 hal43 tubig na mal9aw1 bahay na malak2 ikalaw1 sa pamamagitan ng pang-anib 7 ligazn7 ng1 hal43 babaing mag&1 lalaking makisig2 ikatl1 sa pamamagitan d9 ng pang-anib g1 hal43 bayang m>angl1 tapayang munt2 at ikaapat1 sa pamamagitan ng salitng ay1 hal43 ,si ,p$ro ay masam1 si ,lucio ay m>unong4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangdiw sa pangwatas8 ,n4 ,sa pamamagitan d9 ng salitng ay1 hal43 ,si ,kuls ay bumabasa2 si ,lucio ay susulat2 ang ibon ay umaawit2 ang dag ay kumakalusks2 ang bat ay umiyk4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangtur+ sa pangdiw8 ,n4 ,sapagk't sa at+ wik ay walng kailangang mapaun mapahul kay ang aln man sa dalawng x1 kung kay ang paghah> ng pangdiw sa pangtur+ ay h9d lubhng nagkakalay sa paghah> namn ng pangtur+ sa pangdiw1 at sa katunaya'y b9ubu x sa pamamagitan d9 ng na1 ng1 g1 hal43 m>ikt na bahay2 mas>p na mangg2 mag&ng dalaga2 masamng tao2 matisng hayop2 mas9tah9g magulang4 ,ang paghah> ng pangtur+ sa pangdiw ay nagaganp d9 sa pamamagitan ng mga pang-akby na si at ang1 hal43 mabaksk si ,celso1 matapang si ,yoyong1 maasim ang santl1 matams ang mabulo1 mapat ang duhat4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangtur+ sa pangwatas na nasa pangbady8 ,n4 ,natutupad x sa ib't ib r+ kap>aann3 ,una1 sa pamamagitan ng salitng kung1 hal43 madal kung bumasa1 maikl kung sumulat1 mabab kung humagis2 ikalaw1 sa pamamagitan ng na1 hal43 masipag na mag-aral1 m>unong na magl>1 madalang na lumakad2 ang kadalasn nit'y h9d na nillagyn ng na1 gaya ng3 masipag mag-aral1 m>unong magl>2 ikatl1 sa pamamagitan ng ng1 hal43 mahabng magsalit1 payapng mangusap1 masamng tumakb2 at ikaapat1 sa pamamagitan ng g1 hal43 matul9g lumakad1 mah9hng kumilos4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangtur+ sa pangtay8 ,n4 ,sa pamamagitan ng pang-ukol 7 preposicin7 sa1 hal43 mag& sa ak91 pangx sa iy1 m>amot sa kany4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangwatas sa pangdiw8 ,n4 ,laht halos ng mga pangwatas ay may tagly na isng pangdiw 7 su/antivo7 pangtay sa ngalan ng tao 7 p]sonal74 ,magaganp ang paghah>ng x kung pangwatas na pangbalak sa mga p>ang sumsund3 una1 kung ang p9aghah>an ay tumutukoy sa ngalan ng tao ay sa pamamagitan ng kay1 hal43 ,umibig siy kay ,m>a1 p>on ka kay ,huan1 nakika9 siy kay ,lucio2 ikalaw1 kung tumutukoy sa ngalan ng bagay ay sa pamamagitan namn ng sa1 hal43 tumakb siy sa bayan1 lumay kay sa sugl1 kuma9 ka sa h&4 ,kung pangwatas na pangtiyk1 ang paghah> nit sa pangdiw ay mtutupd sa pamamagitan ng si kailan ma't nagbabady ng ngalan ng tao1 hal43 ,iibig9 niy si ,mam5g1 tutulungan ko si ,k>los1 p>unn mo si ,yoyong4 ,kung nagbabady namn ng bagay ay sa pamamagitan ng ang1 hal43 pitasn mo ang bulaklk1 h9ukay niy ang lup1 papag-aral9 n9y ang bat4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangwatas sa kapuw pangwatas8 ,n4 ,sa tatlng kap>aann3 ilagy ang pangwatas na p9aghah>an 7regido7 sa pangbady1 sa panghiwatig1 sa pangsukob4 ,g4 ,kailn inillagy ang pangwatas sa pangbady8 ,n4 ,g9aganp x kailan ma't ang ktuturn ng pangwatas na p9aghah>an ay nuuw sa nais hangd ng pangulo 7 sujeto7 ng pangwatas na naghah> 7 reg5te71 hal43 ,si ,lucio ay ibig kuma92 ang bat'y ibig magl>4 ,sa mga halimbawng x1 ang mga pangbadyng kuma9 at magl> na siyng mga pangtungo 7 complem5to7 ng kaisipn ay nagsusulit ng nais hangd ni ,lucio at ng bat na siy namng kanyng pangulo 7 sujeto74 ,may m>am+ pangwatas1 lalng lal na ang mga b9ayby sa anyng 8ma0 ay nangngailangang pag-itanan ng mga pangbigks na upng p> nang1 hal43 ,ak'y umals upng mangisd2 sil'y nakilaban p> magwag2 kuma9 nang mabusg4 ,g4 ,kailn inillagy ang pangwatas sa panghiwatig 7 indicativo78 ,n4 ,inillagy dito kailan ma't nagkakib ang mga pangulo 7 sujeto7 ng mga pangwatas na naghah> at p9aghah>an1 at nangngailangang pag-itanan ng pang-ukol na1 kay'y ng mga pang-anib 7 ligazn7 ng1 g1 hal43 ang ,dios ay nagnanais na bumuti ang tao2 ang gur ay nagnanasng dumunong ka2 at+ sabih9g sumulat siy4 ,g4 ,kailn namn inillagy ang pangwatas sa pangsukob8 ,n4 ,p>is d9 ng sa panghiwatig1 na1 nangyay>i kailan ma't nagkakib ang mga pangulo 7 sujeto71 baga ma't dito'y sa pamamagitan ng kung na siyng t& sa at+ wik ng ganitng ayos1 ng mga pangbago 7 adv]bio71 hal43 mag-aral siy kung ibig mo2 sil'y kaka9 kailan ma't sumigw ka2 drat+ ang iyng ank kailan ma't nais mo4 ,g4 ,paano ang paghah> ng pangwatas sa pangbago8 ,n4 ,laht halos ng mga pangwatas ay napaghah>n ng mga pangbago2 at ang mga x'y nuukol sa pangwatas1 gaya r9 namn ng nangyay>i sa pangtur+ at pangdiw4 ,ang pangwatas baga ma't siyng salitng lubhng mahalag sa laht ng wik ay walng ib9abadyng an man kund ang kanyng nais1 g9agaw1 d9>amdm atbp4 ng pangulo 7 sujeto7 na kanyng kaakby2 at ang pangbago 7 adv]bio7 ay siyng nagpapliwanag ng mga kilos p9angy>ihan ng ktuturn ng pangwatas sa ib't ibng bahag+ saklw niy2 at sa pagkaganp ng paghah>ng x'y kailangang pagitnan ng na1 ng1 g1 sang-ayon sa dapat kaukuln at kung m9sa'y kah't wal nit1 hal43 ak'y nagisng na maaga2 si ,luis ay bumabasang mabuti2 ang bat'y bumahng malaks2 ak'y p>irito bukas4 ,,iv ,,kabanata ,tungkl sa pagbubu 7 con/ruccin7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na pagbubu8 ,,nag-,,a>al4 ,ang ayos hany na dapat sundn ukol sa paglalagy ng mga pangungusap sa kaisipn4 ,g4 ,paano ang pagbubu ng pang-akby 7 artculo78 ,n4 ,dapat na iunng palag sa mga pangdiw1 hal43 si ,lucio1 si ,mam5g1 s9 ,milng1 ang lup1 ang aklt1 ang mga bulaklk4 ,g4 ,maar bagng s+itan ng an mang salit sa gitn ng pang-akby at pangdiw8 ,n4 ,oo p2 maarng is+x ang isng pangtur+ 7 adjetivo71 hal43 ,ang mabut+ tao2 ang mag&ng ibon2 si mat&ng ,lucio2 si hukm ,yusay4 ,g4 ,paano ang pagbubu ng pangdiw 7 su/antivo78 ,n4 ,kung pangtukoy ng pangwatas1 ay maarng mapaun mapahul1 hal43 si ,kuls ay maglal>1 maglal> si ,kuls4 ,kung panglayon pangtungo 7complem5to7 ay dapat ilagy sa hul1 hal43 ang 9'y nagmmahl sa mga mabat4 ,g4 ,anng salit ang maarng is+x sa gitn ng pangdiw at pangwatas8 ,n4 ,ib't ib png mga salit1 kay't nr>apat na isishn3 ,una4--,maarng is+x ang is pang pangdiw sa pamamagitan ng may wal1 hal43 isng lalak+ may salakt ay namalas ko2 isng baba+ walng tapis ay tumatakb4 ,ikalaw4--,maarng is+x ang isng salitng pangtur+ 7 adjetivo71 hal43 ang tong masam ay ibig sa sugl1 ang mga dalagang magag& ay 9ibig ng mga b9at4 ,ikatl4--,maarng is+x ang isng pangtur+ na may akibat kasamang ibng pangdiw na issalig x sa paghah> 7 rgim571 hal43 ang tong mahilig sa sugl ay maghihirap na palag2 ang h&ng pun sa mga ulam at sa mga matams ay nakalilit sa isng kumaka94 ,g4 ,paano ang pagbubu ng mga pangtay sa ngalan ng tao 7 p]sonal78 ,n4 ,mangyay>+ mapaun mapahul al9sunod sa mibigan1 lamang ay dapat alamn ang kanyng pagkakabagobago1 hal43 ak'y babasa1 babasa ak2 ikw ay susulat1 susulat ka2 sil'y kaka91 kaka9 sil4 ,dapat mabatd na sa ayos pang-utos 7 imp]ativo7 ay dapat ipagpahul1 hal43 ,lumakad ka1 tumakb kay1 mag-aral sil4 ,g4 ,paano ang pagbubu sa mga pangdamdm 7 int]jeccin71 kay'y sa mga kaisipng paputl8 ,n4 ,dapat na iun sa pangwatas ang mga nsab+ pangdamdm1 mga kaisipng paputl1 hal43 ,si ,milng--oh anng alw6--ay drat+ bukas2 ang hulng palabs--dapat mong isaisip--ay matatapos sa gabng x4 ,g4 ,paano ang pagbubu sa salitng ay8 ,n4 ,b9ubu sa m>am+ kap>aann3 una1 sa pagbubu ng dalawng pangdiw1 hal43 ,si ,m>iano ay manggagaw1 si ,b9ong ay mnunult2 ikalaw1 sa pagbubu ng isng pangdiw at isng pangtur+1 hal43 ang santl ay matams1 ang bulaklk ay mag&2 ikatl1 sa pagbubu ng isng pangdiw at isng pangwatas1 hal43 ,si ,huan ay susulat1 ang araw ay tumatakb4 ,g4 ,paano ang pagbubu ng pangwatas sa kapuw pangwatas8 ,n4 ,ang paghah> ng pangwatas ay h9d maarng lumamps sa pangdiw 7su/antivo7 sa pangtay 7pronombre7 kund sa kapuw pangwatas d91 at ang mga salitng id9>agdg dito ay may s>il+ paghah> 7 rgim571 hal43 ,ibig niyng magl> ng kalumbibt1 sil'y nakihamk upng magtagumpy sa kalaban4 ,v ,,kabanata ,ukol sa mga kaisipn 7 oracin7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na kaisipn 7 oracin78 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na kaisipn sa ,bal>il ang dalaw1 ang kabuan ng mga pangungusap na nagbabady ng isng ganp na pagkukur4 ,g4 ,ilng ur mayron ang kaisipn8 ,n4 ,dalaw3 dalisay 7 simple7 at mayhal 7 compue/a74 ,g4 ,an ang kaisipng dalisay8 ,n4 ,ang b9ubu lamang ng isng pangwatas 7 v]bo71 hal43 ,ang aklt ay nagtutur sa bayan4 ,g4 ,an ang kaisipng mayhal8 ,n4 ,ang b9ubu namn ng dalawng kaisipn 7 oracin71 hal43 ,huwg kang gagaw ng masam kung ayaw kang map>usahan4 ,g4 ,ang kaisipng dalisay1 sa an nabbahagi8 ,n4 ,sa t9tawag na panguna at pangalaw4 ,g4 ,aln ang kaisipng panguna8 ,n4 ,ang b9ubu ng pangulo 7 sujeto71 pangwatas 7 v]bo7 at pangtungo 7 complem5to71 hal43 ,ang araw ay sumisilang sa umaga4 ,sa halimbawng x ang araw ay siyng pangulo1 sumisilang ay pangwatas at umaga ay pangtungo4 ,g4 ,aln ang kaisipng pangalaw8 ,n4 ,ang b9ubu lamang ng pangulo at pangwatas1 hal43 ,ang buwn ay sumisilang4 ,sa halimbaw namng x1 ang buwn ay siyng pangulo at sumisilang ang pangwatas4 ,g4 ,an ang t9tawag na pangulo ng kaisipn8 ,n4 ,ang isng salit1 kabuan ng mga salit na tumutukoy sa ngalan bagay na siyng gumagaw gumaganp sa ib9abady ng pangwatas1 hal43 ,si ,lucio ay bumabasa ng aklt2 ang batng mabat ay nagtatapt sa magulang4 ,g4 ,paano ang pagkakilala sa pangulo ng kaisipn8 ,n4 ,pangunahan ang pangwatas ng tanng na s9o ang8 ,iangkp nat9 x sa mga halimbawng nak>an1 at ganit dapat sabih93 s9o ang bumabasa8 s9o ang nagtatapt8 ,ang kasaguta'y madalng mababatd na siyng pangulo ng baw't kaisipn3 ,si ,lucio sa una1 at sa ikalaw'y ang batng mabat4 ,g4 ,an ang t9tawag na pangtungo ng kaisipn8 ,n4 ,ang salit1 kabuan ng mga salit na b9abanggt sa ngalan bagay na siyng g9agaw g9aganp nang is9asaysy ng pangwatas1 hal43 ,si ,daniel ay gumagaw ng t9apay2 si ,yoyong ay bumibil ng mga aklt4 ,g4 ,mayrong iln ang hugis ng pangtungo8 ,n4 ,may dalaw3 tapt 7 directo7 at lik 7 indirecto74 ,g4 ,an ang t9tawag na pangtungong tapt8 ,n4 ,ang ngalan bagay na t9atanggp ng tpatan ang kahulugn ng pangwatas1 hal43 ,ak'y naglulut ng isd4 ,g4 ,paano ang pagkakilala na ang pangtungo 7 complem5to7 ay tumatanggp ng tpatan sa gaw ng pangwatas8 ,n4 ,makikilala sa pamamagitan ng isng pagsusur1 na1 kung ang nturang pangtungo ay maarng gawng pangulo 7 sujeto7 ng kaisipn1 na1 ang pangwatas ay illagy sa pangtiyk 7 voz pasiva74 ,ilagy nat9 sa bagay na x ang halimbawng si ,yoyong ay humukay ng lup1 at kung magkaganit'y magigng3 ang lup ay h9ukay ni ,yoyong4 ,dahil namn dito ang lup ay pangtungong tapt na siyng tumatanggp ng tpatan sa gaw ng pangwatas4 ,g4 ,may ib pa bang kap>aann sa pagkilala ng pangtungong tapt8 ,n4 ,oo p1 sa pamamagitan ng ganitng tanng3 ,s9o ang8 anng bagay8 na s9usundn ng pangtiyk na pangwatas at ng pangulo ng kaisipn4 ,halimbaw3 ,si ,huan ay sumaksk kay ,lucio2 si ,nicanor ay nagpak ng kahoy4 ,iangkp nat9 ang mga tanng na3 s9o ang s9aksk ni ,huan8--,si ,lucio2 anng bagay ang p9agpakuan ni ,nicanor8--,ang kahoy4 ,g4 ,an ang pangtungong lik 7 indirecto78 ,n4 ,ang ngalan bagay na h9d t9atanggp ng tpatan ang gaw ng pangwatas1 hal43 ,ak'y maglalakby sa ,tayabas4 ,g4 ,paano namn ang pagkakilala1 na1 ang gaw ng pangwatas ay h9d t9atanggp ng tpatan8 ,n4 ,makikilala siy sa pamamagitan ng paglalagy ng kaisipn sa pangtiyk 7 pasiva71 na ang nturang pagtungo 7 complem5to7 ay h9d maarng ilagy sa pangulo 7 sujeto7 ng kaisipn4 ,tikmn nat+ ilagy sa pangtiyk ang halimbawng si ,lucio ay maglalakby sa ,tayabas4 ,kung magkaganit'y magigng3 ,ang ,tayabas ay paglalakbayn ni ,lucio at dito'y mapagkikilalang ang ,tayabas ay h9d t9atanggp ng tpatan ang gaw ng pangwatas4 ,,vi ,,kabanata ,sa mga kaisipng dalisay 7 simple7 ,,gur4 ,ilng hugis mayron ang mga kaisipng dalisay8 ,,nag-,,a>al4 ,mayrong ib't ibng hugis at may ib't ibng ktawagn sang-ayon sa pangwatas na tagly ng kaisipn4 ,g4 ,maar bagng bumu ng isng kaisipn sa pamamagitan ng salitng ay8 ,n4 ,maar p1 kailan ma't nagtatagly ng isng pangulo at isng pangtungo1 na1 maarng pangdiw pangtur+1 at ip9agigitn ang ay sa dalawng x1 hal43 ,si ,lukas ay anluwage2 ang bulaklk ay mag&4 ,g4 ,anan ang bumubu sa mga pangwatas na nagbuhat sa ma1 sa mga ibng pangwatas na may gangganitng kahulugn8 ,n4 ,bumubu lamang ng dalaw3 pangulo at pangwatas1 hal43 ,si ,hus ay natulog2 ang pus ay namaty4 ,g4 ,an ang kaisipng t9tawag na pangtag 7 imp]sonal78 ,n4 ,ang b9ubu lamang ng pangwatas na may ganitng ur1 at walng tagly na pangulo ni pangtungo1 hal43 ,umuln1 bumagy1 humang91 lum9dl1 kumulg1 kumidlt1 umumaga1 gumab1 humpon4 ,g4 ,an ang kaisipng t9tawag na pangbalak 7 activa78 ,n4 ,ang kaisipng may pangwatas na ganitng hugis4 ,g4 ,sa iln nabbahagi ang kaisipng pangbalak8 ,n4 ,gaya na ng nsabi ay sa dalaw3 panguna at pangalaw4 ,g4 ,an ang kaisipng panguna ng pangbalak8 ,n4 ,ang b9ubu ng pangulo1 ng pangwatas na kanyng p9aghah>an1 at ng pangtungong tapt 7 directo71 hal43 ,si ,beloy ay gumaw ng bahay2 ang ibon ay kuma9 ng sag+4 ,g4 ,an ang kaisipng pangalaw ng pangbalak8 ,n4 ,ang b9ubu lamang ng pangulo at ng pangwatas na p9aghah>an niy1 hal43 ,si ,yoyong ay naglulut2 ang bat'y bumabasa4 ,g4 ,an ang kaisipng pangtiyk 7 pasiva78 ,n4 ,ang b9ubu ng pangulo1 ng pangwatas na nasa pangtiyk1 at ng pangtungong p9aghah>an ng ni ng1 al9sunod sa ngalan ng tao bagay1 hal43 ,ang lup ay h9ukay ni ,lucio2 ang damt ay k9ahig ng mank4 ,g4 ,paano ang pagtutumbalk ng isng kaisipng panguna ng pangbalak sa is namng pangtiyk8 ,n4 ,dapat munang mabatd na ang kaisipng panguna ng pangbalak ay b9ubu ng pangulo ng pangwatas at ng pangtungong tapt4 ,sa pangtiyk1 xng pangtungong tapt ay siyng g9agawng pangulo1 at ang pangwatas na pangbalak ay inillagy sa pangtiyk1 at ang pangulo sa kaisipng pangbalak ay nagigng pangtungo sa kaisipng pangtiyk sa pamamagitan ng ni ng1 hal43 ,ang bahay ay g9aw ni ,beloy1 ang sag+ ay k9a9 ng ibon4 ,g4 ,paano namn kung ibig itumbalk sa pangbalak ang isng kaisipng pangtiyk8 ,n4 ,dapat gawng pabaligtd1 sa mal9aw na sabi'y kun9 ang pangtungo na may dalng pang-akby at siyng gawng pangulo1 ang pangwatas ay ilagy sa pangbalak1 at ang pangulo'y dapat namng ilagy sa pangtungong tapt1 hal43 ,si ,beloy ay gumaw ng bahay4 ,,vii ,,kabanata ,sa mga kaisipng mayhal 7 compue/a7 ,,gur4 ,paano ang pagkakabubu ng mga kaisipng mayhal8 ,,nag-,,a>al4 ,sa dalawng kap>aann3 una1 ang gayn d+ ayos ng pangwatas na walng namamagitnng ib pang salit na siyng naglalakip sa dalawng kaisipn1 at ikalaw'y ang gayng hugis na may namamagitnng ibng pangungusap2 hal43 sa unang p>an3 ,ang h> ay nananaog sa hagdn1 ang mga tao'y nagtit+inan sa kany4 ,g4 ,an ang dapat mabatd ukol sa mga kaisipng ganit8 ,n4 ,ang pagtatang sa t9tawag na pangulong kaisipn 7 oracin pr9cipal7 na may kahulugng ganp1 at ang t9tawag na panghulng kaisipn 7 oracin accesoria7 na siyng nagbibigy ngalan sa kany4 ,g4 ,sa halimbawng b9anggt1 aln ang pangulong kaisipn at aln ang panghul8 ,n4 ,ang pangulong kaisipn ay x3 ,ang mga tao'y nagtit+inan sa kany4 ,ang panghul ay x namn3 ,ang h> ay nananaog sa hagdn4 ,g4 ,anng salit ang dapat ipagitn sa paglalakip ng dalawng kaisipn8 ,n4 ,ang salitng na1 hal43 ang bayan ,,na nakik9g ngayn1 ay siyng nagpapatoto4 ,ang pangulong kaisipn sa halimbawng x ay3 ang bayan ay siyng nagpapatoto2 ang panghul ay3 na nakik9g ngayn4 ,sa unang kaisipn1 ang pangulo'y ang bayan2 at sa ikalaw1 ang pangulo'y ang bayan d91 ngun't x'y k9akatawann ng salitng na4 ,,viii ,,kabanata ,paglalakip na likh 7 ,s9taxis figurada7 ,,gur4 ,an ang paglalakip na likh8 ,,nag-,,a>al4 ,yang paglalakip na1 sa ikallaks ikagag& ng pagbabady ay nagpaph9tulot na baguh9 ang liks na ayos hany ng mga pangungusap1 bawasan dagdagn1 ng iln lumabg kay sa mga tuntun9 ng ,paglalakip2 hal43 ,d+gn mong matas sa iyng pus ang kalunoslunos na dang ng mga dukh1 ngun't huwg pagpupuri ang iyng iukol sa halakhk ng mayayaman4 ,g4 ,paano dapat ilagy ang mga salitng x sang-ayon sa s9sund na mga tuntun9 ng paglalakip na liks8 ,n4 ,sa ganitng ayos3 ,ang kalunoslunos na dang ng mga dukh ay d+gn mong matas sa iyng pus1 kay sa mga halakhk ng mayayaman1 ngun't huwg pagpupuri ang iyng iukol4 ,g4 ,iln at alnaln ang mga pah9tulot sa pagbubu 7 figuras de con/ruccin78 ,n4 ,lim3 pagpapalt 7 hiprbaton71 pagkukulang 7 elipsis71 paglalabis 7 pleonasmo71 pagtatanyg 7 silepsis7 at paglilipat 7 traslacin74 ,g4 ,an ang t9tawag na pagpapalt 7 hiprbaton78 ,n4 ,ang pagkakapaltpalt pagkakabagobago ng liks na hany ng mga pangungusap1 hal43 ,h9ukay ni ,lukas ang lup2 nahal ang bigs sa palay2 na1 kung iayon sa talagng tuntun9 ay ganit dapat sabih93 ang lup'y h9ukay ni ,lukas2 ang bigs ay nahal sa palay4 ,g4 ,ang laht bang salit ay maar ng gamit9 sa p>ang x8 ,n4 ,h9d p1 at ang katunaya'y mayrong mga pangkt ng kaisipn na h9d maarng pagpalitn1 gaya ng pang-akby1 pang-ukol at pangbigks4 ,halimbaw'y h9d maarng gawng ganit3 ,lucio ,,si2 aklt ,,ang2 bahay bat ,,na2 tubig ,m>ilw ,,sa2 atbp41 sa lugl na sabih+3 ,si ,lucio1 ang aklt1 bahay na bat1 tubig sa ,m>ilw4 ,g4 ,an ang t9tawag na pagkukulang 7 elipsis78 ,n4 ,ang pag-als ng ilng pangungusap1 na sa biglng t+n paggamit ay walng halag1 ngun't lubhng kailangan kung pakasusur9 at iayon sa tuntun+ liks ng pagbubu4 ,g9gamit ditong malimit ang mga salit sa paggalang pagbabatn1 na sa klawigang toto ng mga pangungusap1 kung kay'y 9als ang iln at ang b9ibigks lamang ay yang mahalag na mawawatasan ng kausap4 ,madals nat+ m>9ig ang mga bigy-galang na3 ,mag&ng araw p2 tao p2 at ang tanng na an8 ,sa mga pangungusap na x ay may ilng inals1 at ang talagng dapat sabih9 ay ganit3 ,bigyn ka p 7 kay sil7 ng mag&ng araw2 may tong tumatawag humahanap at an ang ibig mo8 an ang s9abi mo8 ,g4 ,an ang t9tawag na paglalabis 7 pleonasmo78 ,n4 ,ang pagd>agdg ng ilng salit na h9d kailangan labis1 ngun't nagbibigy ng mag&ng pagbabady at nagpapalay sa mga l9langan ng ibig sabih9 ipatunay1 hal43 ,ang ibo'y nakita ko ,,ng ,,ak+ ,,mg,a ,,mat2 ang ugong ay ,,n>9,g ,,ng ,,ak+ ,,ta+,a4 ,sa mga halimbawng x'y labis ang mga salitng ng ak+ mga mat1 at ng ak+ ta+a1 at sukat nang sabih+3 ang ibo'y nakita ko1 at ang ugong ay ak+ n>9g4 ,gayn d9 ang sukat msabi sa mga salitng3 umakyt ,,sa ,,ita,s1 pumanaog ,,sa ,,ibab1 lumipd ,,sa ,,himpapaw,d1 lumangy ,,sa ,,tubig1 sapagk't ang katotohana'y labis ang mga salitng sa itas1 sa ibab1 sa himpapawd1 sa tubig1 palibhas'y h9d mangyay>+ umakyt sa ibab1 pumanaog sa itas1 lumipd sa lup1 ni lumangy sa katihan2 ngun't ang mabut+ paggamit ay p9agtitibay ang ganit4 ,g4 ,an ang pagtatanyg 7 silepsis78 ,n4 ,ang g9agawng pagkakaayon 7 concordancia71 na ang 9alam ay h9d ang mga pangungusap kund ang it9atanyg k9akatawann4 ,sa at+ wik1 ang mga pangtay sa ngalan ng tao 7 pronombre p]sonal7 na kay at sil na kapuw na sa bilang na dalaw m>ami 7 plural71 ay malimit gamit9 sa bilang na is kapg tumutukoy sa paggagalangan1 gaya ng3 ,,kay p ,g4 ,agu/9 ang t9utukoy ko2 ,,sil p'y si ,g4 ,aguil>1 na maar r9 namng sabih9 at siy ngng katumbs na3 ikw p ,g4 ,agu/91 siy p'y si ,g4 ,aguil>4 ,g4 ,an ang paglilipat 7 traslacin78 ,n4 ,g9gamit x sa ilng mga panahn ng pangwatas na may ktuturng kung pagkasusur+ maigi ay h9d angkp kay't kailangang hal9hn ilipat sa ibng panahn1 gaya ng madals sabih+3 ,,babasa ak ngayn sa lugl na ,,bumabasa ak ngayn2 huwg kang ,,tumakb sa lugl na huwg kang ,,tatakb2 huwg kang ,,kuma9 sa dapat sabih+ huwg kang ,,kaka91 at ib pa4 ,,ix ,,kabanata ,mga kamaln ng salit 7 vicios de diccin7 ,,gur4 ,alnaln ang mga kamalng dapat mailagan magng sa pagsasalit at magng sa pagsulat8 ,,nag-,,a>al4 ,ang mga pangulong kamaln ay xng mga sumsund3 kaibhn 7 b>b>ismo71 kasirn 7 solecismo71 kakulitn 7 cac(ona71 kalaban 7 anfibologa7 at kahirapan 7 pobreza74 ,g4 ,an ang t9tawag na kaibhn 7 b>b>ismo78 ,n4 ,ang kakulangng nangyay>i laban sa mga tuntun9 at kalikasn ng wik4 ,s9saklw ng kamalng x ang mga bahag+ ,pagkilala1 ,pagbigks at ,pagsulat4 ,g4 ,alnaln ang mga kaibhng nangyay>i sa ,pagsulat8 ,n4 ,ang mga sumsund3 ,una4--,kudlitn ang mga pangungusap na h9d dapat kudlitn1 gaya ng nyon1 byan1 pagslang1 paggliw atbp42 sa lugl na nayon1 bayan1 pagsilang1 paggiliw4 ,ikalaw4--,gamitan ng ibng kudlt ang mga salitng may s>il+ kudlt na tagly1 gaya ng sus1 l>1 lah1 wik1 b9h1 ngx1 atbp42 sa dapat gawng sus1 l>1 lah1 wik1 b9h1 ngx4 ,ikatl4--,gawng salitng pagbabawas 7 sncopa7 ang pangungusap na h9d maarng gawng ganit1 gaya ng dwg1 hwg1 twd1 bwg1 bwn1 bwl1 twd1 tw1 atbp4 sa lugl na duwg1 huwg1 tuwd1 buwg1 buwn1 buwl1 tuwd1 tuw4 ,ikaapat4--,hat9 ng masamng paghahat ang mga salit1 gaya ng ku-dlt1 tu-klng1 pa-tlng1 ma-twd1 ba-dy1 bi-gws1 atbp42 sa dapat gawng kud-lt1 tuk-lng1 pat-lng1 mat-wd1 bad-y1 big-ws4 ,ikalim4--,sulat+ masam ang mga pangungusap1 gaya ng mabut,e1 lalak,e1 pul,es1 alip,en1 but,u1 tub,u1 kut,us1 ut,us1 suka,p1 hika,p1 h>,b1 higo,b1 sunto,g1 bags,g1 lam,k1 ban,k1 lip,t1 sisi,t1 awi,d1 sapo,d1 ha,kdn1 ba,ksg1 pu,gp,g1 atbp42 sa dapat gawng mabuti1 lalaki1 puls1 alip91 b1 tub1 kuts1 utos1 sukb1 hikb1 h>p1 higop1 suntk1 bagsk1 lamg1 bang1 lipd1 sisid1 awit1 sapot1 hagdn1 bagsk1 pukpk4 ,ikaanim4--,gamit9 ang isng salitng h9d angkp sa talagng ktuturn1 hal43 ,,s9ip ko ang mag&ng talumpat ni ,osmea1 sa dapat sabih+ h9alw ko1 atbp42 sapagk't ang isng nakik9g ay h9d mangyay>+ sumip ng isng talumpat kund humalw lamang4 ,sumip ay kun+ bung bu1 at humalw ay kun9 ang bahag+ lalng mahalag4 ,g4 ,an ang t9tawag na kasirn 7 solecismo78 ,n4 ,ang pagsir sa ilng ptak>n ng ,paglalakip sa mga bahagi niyng pagkakaayon1 paghah> at pagbubu4 ,g4 ,aln ang mga kasirng nangyay>i sa pagkakaayon8 ,n4 ,xng mga sumsund3 ,una4--,ukol sa bilang 7 nm]o71 hal43 ang ibon at isd ay ,,mag&2 ang tao at hayop ay ,,mamamat,y2 sa dapat sabih+ ang ibon at ang isd ay magag&2 ang tao at hayop ay mangamamaty4 ,ikalaw4--,ukol sa lagy 7 caso71 hal43 ,ang bat'y bumil ng aklt1 ,,at ,,ang ,,akl,t ,,na ,,x',y it9apon lamang2 sa lugl na sabih+3 ang bat'y bumil ng aklt1 at x'y it9apon lamang4 ,ikatl4--,h+gl sa katawn 7 p]sona71 hal43 ,,kay ay m>unong1 xng bahay ay ,,at91 sa dapat sabih+ ikw ay m>unong1 xng bahay ay am94 ,g4 ,aln ang kasirng nagagaw sa paghah>8 ,n4 ,magkapalitan ang mga pang-ukol 7 preposicin71 hal43 mngangalakl ,,sa abak2 nagmamay> ,,sa bahay2 sa dapat sabih+ mngangalakl ng abak2 nagmamay> ng bahay4 ,g4 ,aln ang kasirng nangyay>i sa pagbubu8 ,n4 ,ang masamng pagkaklagy ng mga pangungusap1 hal43 may siyng bayabas1 sa lugl na sabih+ may bayabas siy4 ,g4 ,an ang t9tawag na kakulitn 7 cac(ona78 ,n4 ,ang masamng tung na nillikh ng pagkakaulitulit ng mga pantg mga titik na may isng hugis1 hal43 ang na,s',y pasa,s ng maririwa,s2 ang la,n,g,,itng,,x ng sa,h,i,g ay nakatutu,l,i,g2 ang hu,n,i ,,ni ,n,inoy ay m>ahan4 ,g4 ,sa tuwtuw na ba'y masam ang ganitng pagkakaulitulit8 ,n4 ,h9d p1 sapagk't ang kadalas'y nagigng mag& at tumpk1 palibhas'y nagkak>on ng tams at lambng ang gayng pagpap>isp>is1 lal na kung gugunit+ sa ,wikng ,tagalog ay totong malimit ang ganyng tung4 ,g4 ,an ang kalaban 7 anfibologa78 ,n4 ,ang kadilimng ib9ubunga ng h9d tumpk na pagkaksalansn ng mga pangungusap1 hal43 ,mga damt p> sa mga lalak+ matitibay1 sa dapat gawng3 mga damt na matitibay p> sa mga lalaki4 ,g4 ,an ang kahirapan 7 pobreza78 ,n4 ,ang madals na paggamit ng isng pangungusap sa m>am+ salitng t9utukoy1 hal43 ,ang bagy ay ,,sumir ng bahay1 ng halaman1 ng simbahan1 ng tuly1 ng lansangan1 atbp4 ,ang halimbawng x'y dapat sabih9 ng lalng m>ikt sa at+ wik3 ,ang bagy ay siyng sumir ng bahay1 pumals ng halaman1 nagpaguh ng simbahan1 nagpagib ng tuly1 nagpasam ng lansangan1 atbp4 ,ang kahirapan ay h9d dapat pairal9 sa may mayayamang salit gaya ng tagalog1 sapagk't nwawal ang g&ng dapat mad9g at nagpapasir sa kayamanang tagly ng isng wik4 ,,ikaapat ,,na ,,bahagi ,pagsulat ,ortografa ,i ,,kabanata ,ang ,pagsulat at ang kanyng saklw ,,gur4 ,an ang ,pagsulat 7 ,ortografa78 ,,nag-,,a>al4 ,pagsulat1 ay isng ,bahagi ng ,bal>il na nagtutur ng tumpk na pagsulat1 sa mabut+ pagkakaayawayaw ng mga titik at ng mga ib pang t&ng g9gamit4 ,g4 ,an ang kaibhn ng ,pagsulat 7 ,ortografa7 sa t9tawag na ,kaligrapa8 ,n4 ,na1 ang ,pagsulat 7 ,ortografa7 ay nagtutur ng paggamit na dapat gawn sa mga titik1 gayn sa mga kudlt at sa mga t& ng pagsulat2 at ang ,kaligrapa'y ang kap>aanng s9sund ukol sa mabuti at mag&ng t9dig1 any hugis ng mga titik4 ,g4 ,sa an nabbahagi ang mga titik8 ,n4 ,ang mga titik ay nabbahagi sa malalak 7 mayscula7 at mumunt 7 m9scula74 ,,malalak,,ng ,,titik3 ,a1 ,b1 ,k1 ,d1 ,e1 ,g1 ,g1 ,h1 ,i1 ,l1 ,m1 ,n1 ,o1 ,p1 ,r1 ,s1 ,t1 ,u1 ,w1 ,y4 ,,mumunt,,ng ,,titik3 a1 b1 k1 d1 e1 g1 g1 h1 i1 l1 m1 n1 o1 p1 r1 s1 t1 u1 w1 y4 ,,ii ,,kabanata ,h+gl sa malalakng titik ,,gur4 ,an ang hangd ng malalakng titik8 ,,nag-,,a>al4 ,ang hangd nit'y itang ang mga pangungusap na lalng dakil1 m>angl mahalag nang lalng lumiwanag ang sulat pagsulat4 ,g4 ,aln ang mga tuntun+ dapat sundn upng gamit9 ang malalakng titik8 ,n4 ,dapat gamit9 ang malalakng titik sa mga sumsund na tuntun93 #a47--;,ang unang titik ng baw't sulat1 at ang una r9 pagktapos ng tuldk 7 punto f9al71 hal43 ,t9anggp kong malugd ang iyng liham kan9ang umaga4 ,napagtant kong laht ang ibig mong sabih94 ,kung m9san1 kah't walng s9usundng tuldk ay g9agaw r+ malakng titik kailan ma't ang sumsund na salit ay katumbs sa simul ng sulat1 hal43 ,ang nakalagd'y nagsasabi3 ,na1 yamang ak'y inihall na punong bayan sa llawigang4444 #b47--,laht ng mga ktawagn sa ,dios1 gaya ng ,ba?al1 ,lumikh1 ,maykapl1 ,hesukri/o1 ,mnunubs1 atbp4 #c47--;,ang unang titik ng laht ng pangalang nuukol sa tao1 hal43 ,rizal1 ,bonifacio1 ,burgos1 ,del ,pil>1 ,ja5a1 ,mab9i1 ,balagts1 ,lak&ula1 atbp4 #d47--,laht ng mga pangalang m>>angl ng katungkulan1 gaya ng ,gob]nador1 ,speak]1 ,komisionado1 ,k9atawn1 ,mahi/rado1 ,hukm1 ,abogado1 ,mdiko1 atbp4 #e47--;,ang unang titik ng mga pamagt ng limng panig ng ,daigdg1 hal43 ,europa1 ,asia1 ,aprika1 ,amrika at ,oseana4 #f47--;,ang laht ng pangalan ng mga bans1 bayan lah at llawigan1 hal43 ,pilip9as1 ,amrika1 ,espanya1 ,pransia1 ,maynil1 ,bulakn1 ,kabite1 ,laguna1 atbp4 #g47--;,ang mga pamagt ng mga ilog1 bundk1 yungb1 bulkn1 atbp41 hal43 ,pasig1 ,makil+1 ,/a4 ,gronima1 ,mayn1 ,tal1 atbp4 #h47--;,ang mga pamagt ng mga phayagn1 gaya ng ,taliba1 ,ang ,mi?1 ,ang ,democracia1 ,katuwiran1 ,lunas ng ,bayan1 ,pl>idel1 atbp4 #i47--;,ang mga pamagt ng mga paraln1 gaya ng ,liceo de ,manila1 ,la ,jurisprud5cia1 ,in/ituto ,burgos1 ,colegio ,m]cantil1 ,la ,reg5]acin1 atbp4 #aj47--;,ang mga pamagt ng ib't ibng kapisanan1 hal43 ,samahn ng ,mnanagalg1 ,muty ng ,silangan1 ,malayng ,araw1 ,taga-,ilog1 ,ang ,sul1 atbp4 #aa47--,laht ng mga pamagt ng mga aklt at dul1 hal43 ,banaag at ,sikat1 ,busabos ng ,palad1 ,an9o ng ,kahapon1 ,walng ,sugat1 ,k>aniwang ,ugal1 ,ang ,kalup1 atbp4 #ab47--;,ang mga paggalang1 lalng lal na kung nasa mga salitng dagl 7 abreviatura71 hal43 ,kgg4 7kagalanggalang71 ,g4 7g9o71 ,bb4 7b9ib9i7 atbp4 #ac47--;,ang ilng salitng k>aniwan kung bumabanggt sa ibng ktuturn1 hal43 ,puhunan1 ,salap1 ,pawis1 ,s&ata1 ,panulat1 ,k>iwasan1 ,kahirapan1 ,pagtulog1 ,dlit1 ,p>aluman1 ,liwaywy1 ,pag-asa1 atbp4 #ad47--,laht ng pangunang titik ng tul1 baga ma't maar r+ isulat sa mumuntng titik4 ,,iii ,,kabanata ,paggamit ng ilng titik ayon sa kanyng tung ,,h+g,l ,,sa ,e ,,at ,i#cd ,,gur4 ,alnaln ang mga tuntun9 ukol sa paggamit ng e i8 ,,nag-,,a>al4 ,ang mga tuntun+ sumsund3 ,una4--,sa unang pantg ng madlng pangungusap na tagalog1 magsimul man sa t+ig 7vocal7 kay'y pangt9ig 7consonante71 ay nr>apat gamit9 ang i na siyng tumpk at h9d e na bihirng bihirng magamit2 hal43 ,x1 ,ikw1 ,ilaw1 ,91 ,iwan1 ,ibig1 ,iyk1 d,ilg1 t,ibay1 d,ito1 s,itaw1 t,iklp1 t,ir1 t,isod at ib't ib pa4 ,psubal4--,ang mga salitng b9awasan 7 s9copado7 p>is ng eto 7nx71 ewan 7aywn71 m]on 7mayron71 t5a 7tayo na71 bewang 7baywng71 atbp41 at sak ang pangdamdm 7 int]jeccin7 eh6 eh6 eh6 ,gayn d9 ang mga palayaw pangalang buhat sa ka/il1 p>is ng ,ed5g1 ,entang1 ,m5ang1 ,teban1 ,teto1 atbp4 ,ikalaw4--,sa hulng pantg ng mga pangungusap1 magtaps man sa t+ig pangt9ig na nag-alangan+ isulat ng e i ay dapat gamit9 ang i na siyng lalng nlalapit sa liks na pagbigks nat9 kay sa e na lubhng malawig sa at+ dil at masaguwng d+gn sa pak9ig4 ,nx ang mga halimbawng sumsund3 ,lalaki at d ,lalake4 ,maigi ,maige4 ,mabuti ,mabute4 ,gab ,gab4 ,saks ,saks4 ,malak ,malak4 ,bat ,bat4 ,h> ,h>4 ,lah ,lah4 ,p> ,p>4 ,ngx ,ngx4 ,budh ,budh4 ,tagur ,tagur4 ,mi? ,mi?4 ,atis ,ates4 ,lupt ,lupt4 ,dilis ,diles4 ,sumpt ,sumpt4 ,puls ,puls4 ,alip9 ,alip54 ,psubal4--,ang mga salitng babae1 page1 gabe1 tae1 buts1 atbp41 at h9d babai1 pagi1 gabi1 tai1 butsi1 na lubhng matigs d+gn4 ,gayn d9 ang mga palayaw pangalang gal+ sa ka/il1 p>is ng ,mange1 ,ige1 ,bale1 atbp41 at sak ang mga salitng ka/il na 9ar nat91 gaya ng anghl1 kiles1 k+k at ib pa4 ,,h+g,l ,,sa ,o ,,at ,u ,g4 ,aln namn ang mga panutong dapat pairal9 ukol sa paggamit ng o at u1 upng mabigyng hangg ang malimit na pag-alangan9 sa pagsulat8 ,n4 ,ang mga panutong dapat sundn ay xng mga sumsund3 ,una4--,ang simulng pantg ng mga salitng tagalog1 magsimul man sa t+ig kay'y pangt9ig1 ay dapat gamit9 ang u na siyng lalng tumpk at may m>am+ gumgamit kay sa o na lubhng masaguw sa unahn4 ,halimbaw3 utos1 ul+1 uban1 u1 ull1 bulg1 tutol1 luby1 kulam1 luhog1 atbp41 at h9d otos1 ol+1 oban1 os1 oll1 at ib pa p>is ng g9agawng pagsulat ng mga prail5g mnanagalg4 ,psubal4--,ang mga salitng oo1 op1 ory1 oh61 lob1 boo1 pot1 pok1 toto1 at ib pa1 at sak ang mga salitng buhat sa ka/il1 gaya ng oras1 oros1 at ib pang gangganit4 ,ikalaw4--,ang katapusng pantg ng mga salitng nag-alangan+ isulat ng o at u1 magtaps man sa t+ig kay'y pangt9ig1 ay o ang dapat gamit9 na siyng lalng angkp sa at+ pagbigks at pangd9g kay sa u na lubhng matigs at masamng pak+gn4 ,nx ang ilng halimbaw3 ,tub at d ,tub4 ,tuks ,tuks4 ,b ,b4 ,pus ,pus4 ,bir ,bir4 ,suy ,suy4 ,dug ,dug4 ,l> ,l>4 ,sul ,sul4 ,busl ,busl4 ,mnunubs ,mnunubs4 ,m>amot ,m>amut4 ,taps ,taps4 ,utos ,utus4 ,tutol ,tutul4 ,kuts ,kuts4 ,maayos ,maayus4 ,subok ,subuk4 ,lips ,lips4 ,ba/s ,ba/s4 ,psubal4--,ang mga salitng nak6 h6 ss6 atbp4 na dapat gamitan ng u at h9d o4 ,gayn d9 ang ilng salitng ka/il na is9usulat sa wik nat91 gaya ng ,hess1 at ib pa4 ,,h+g,l ,,sa ,b ,,at ,p ,g4 ,h9d ba magkaib ang tung ng b at p8 ,n4 ,magkaib ng1 ngun't napapagkamaln ang is't is sa talagng paggamit4 ,g4 ,san malimit mangy>i ang ganit8 ,n4 ,ang kadalasn ng ganyng pangyay>i'y sa katapusn ng pangungusap1 samantalng sa dakong simul at kalagitnan ay bihibihir4 ,g4 ,aln ang mga panutong dapat sundn h+gl sa tumpk na paggamit ng is't is8 ,n4 ,totong mahirap maglagy ng panutong sukat taluntunn sa bagay na iyn4 ,g4 ,kung walng tuntun+ sukat mitatg1 wal na bang ibng kap>aanng dapat sundn upng huwg mahulog sa kamaln ang isng nag-al9langan8 ,n4 ,mayron p1 at ang p>ang x'y siyng msasab+ tang na dapat gamit91 sakalng ang isng pangungusap ay nag-alangan+ isulat ng b p4 ,halimbaw ang salitng sagp2 nang matant nat+ kung x'y tumpk na ang pagkaksulat kay'y mal1 ay kailangang ibahn ang salit at sa hul'y dagdagn ng 9 7sa halimbawng x71 kung magkaganit'y magigng sagipn1 at dito matataya nat9 ang sagp ay tumpk1 sapagk't ang sagb sagibn ay wal sa salitng tagalog4 ,ganit r9 ang m>apat gawn sa ibng pangungusap1 baga ma't ang id9>agdg ay nagkakaibib4 ,nang lalng lumiwanag ang bagay na x at huwg mangy>i ang pagkakmal1 ay nrit ang isng tln ng ilng mga pangungusap na dapat gamitan ng b at p1 upng magng huw>an at batayn sa mabuti at tumpk na pagsulat4 ,b ,anib ,dibdb ,liblb ,talahib ,sukb ,sabsb ,tuklb ,hikb ,salakb ,lagablb ,dub ,lob ,s9ukob ,dubdb ,lublb ,kutb ,p ,panag9ip ,alitaptp ,halukipkp ,alapap ,h9agap ,tiklp ,silip ,h>p ,talop ,kupkp ,hirap ,ganp ,apuhap ,dahp ,higop ,hihip ,idlp ,lasp ,sagp ,tanggp ,sulyp ,s>p ,l+ap ,usap ,langkp ,kislp ,ulap ,9p ,,h+g,l ,,sa ,k ,,at ,g ,g4 ,h9d ba magkaib r9 ang tung ng dalawng pangt9ig na x8 ,n4 ,ang k at g ay magkaib ng r9 sa tung1 ngun't malimit mangy>i ang pagkakagw sa paggamit kailan ma't na sa katapusn ng pangungusap4 ,g4 ,wal r9 bang panutong sukat masundn nang maiwasan ang pagkakmal8 ,n4 ,wal p4 ,g4 ,wal kayng ibng p>ang dapat sundn8 ,n4 ,mayron p1 at ang p>ang x'y kap>is d9 ng sa b at p1 na1 sakalng nag-al9langang magtaps sa k g ang isng pangungusap p>is ng salitng bihag sa halimbaw1 x'y nr>apat dagdagn sa hul ng 9 upng mkilala kung ang pagkaksulat ay tumpk h9d2 kung magkagayn ang salitng bihag ay magigng bihag91 at dito matatantng tugm ang pagkaksulat2 sapagk't kung k ang gagamit91 ang bihak ay magigng bihak91 pananalitng mal kung h9d man msasab+ wal sa at+ wik4 ,ganit r+ p>an ang dapat pairal9 sa mga salitng nagtataps sa k4 ,nang lalng lum9aw ang bagay na x at mlay sa mga kamaln1 ay nx ang isng tln ng ilng mga salit na dapat gamitan ng k at g tlng maarng gawng huw>an at salign sa ibng mga salitng gangganit4 ,k ,halimuyak ,bulaklk ,s9dk ,tadyk ,gayk ,tabk ,bulak ,iyk ,tahimik ,bagsk ,siksk ,tiktk ,hibk ,halk ,t9k ,lalik ,himutk ,pukpk ,buhk ,batok ,tibk ,suntk ,salok ,subok ,g ,banaag ,liwanag ,lagalg ,dilg ,liyg ,habg ,tibg ,dilg ,lantg ,lamg ,bang ,ibig ,t9ig ,bisig ,bibg ,panalig ,tagalog ,al9dg ,tulog ,irog ,hulog ,ilog ,bilog ,h&g ,,h+g,l ,,sa ,d ,,at ,t ,g4 ,an ang dapat msabi ukol sa d at t8 ,n4 ,na1 ang dalawng pangt9ig na x'y nagkakib1 at gaya r9 ng mga nun ay nagkakagw sa paggamit sa katapusn ng pangungusap4 ,g4 ,aln ang mabut+ p>ang dapat patnubayan ukol sa bagay na x nang maiwasan ang pagkakmal8 ,n4 ,ang tang at mabut+ p>ang dapat sundn ay p>is ng s9und sa b at p at sa k at g4 ,halimbaw ang salitng awit3 nang matala/s kung ang pagkaksulat nit'y tumpk at map>am tuly ang pag-al9langan at pagkakmal1 ay kailangang dugtungn sa hul ng 9 an1 at kung magkaganit'y magigng awit9 awitan2 at sa ganit'y mahuhul nang walng l9langan na ang pagkaksulat sa awit ay tumpk1 sapagk't kung ang gagawi'y awid1 at x'y d>agdagn ng 9 an ay magigng awid9 awidan1 bagay na h9d tam angkp1 pagk't mga salitng bukd sa mal ay wal sa at+ wik4 ,ganit r+ kap>aann ang dapat taluntunn ukol sa mga salitng nagtataps sa d4 ,nrit r9 ang isng tln ng mga salitng g9gamitan sa hul ng d at t1 upng may mapagkunang huw>an at sanggunn ang isng may pag-al9langan sa pagsulat4 ,d ,palakad ,t+kd ,lakad ,palad ,gagd ,tamd ,bantd ,lipd ,tild ,bayad ,ubod ,sayod ,sund ,lugd ,batd ,litid ,masd ,sild ,gild ,sisid ,l+kd ,t ,sikat ,dagat ,sulat ,sapt ,salt ,akyt ,tatt ,patpt ,satst ,langx ,awit ,galit ,sungx ,sungkt ,dalt ,bitbt ,waglt ,dikt ,kampupot ,lungkt ,pult ,gamt ,dulot ,siklt ,takot ,talult ,supot ,,h+g,l ,,sa ,i ,,at ,y ,g4 ,an ang kaibhn ng i at y8 ,n4 ,ang dalawng x'y lubhng nagkakib magng sa ktawagn at magng sa tung4 ,magkaib sa tawag sapagk't ang una ay t+ig 7 vocal7 at ang ikalaw'y pangt9ig 7 consonante74 ,magkaib sa tung sapagk't ang una'y b9ibigks na i lamang1 samantalng ang hul ay ya4 ,g4 ,aln ang mga tuntun+ dapat mapagbatayn ukol sa paggamit ng i at y8 ,n4 ,ang mga sumsund3 ,una4--,laht halos ng mga salitng wags na tagalog1 na sa gitn'y may magkasip+ na ia1 ie at io1 gaya ng t,i,anak1 t,i,ap1 t,i,ak1 kud,i,api1 ak,i,at1 b,i,ak1 k,i,as1 pas,i,a1 t,i,an1 b,i,a1 b,i,enan1 t,i,ope1 at ib pang gangganit ay dapat pagitnan ng y ang t9urang ia1 ie1 io na siyng k>aniwang gawn1 at g9agawng tiyanak1 tiyp1 tiyk1 kudiyap1 akiyt1 kiys1 pasiy1 tiyn1 biy1 biy5an1 tiyope4 ,ikalaw4--,ang mga salitng tagalog na sa gitn nit'y magkasip+ ang dalawng t+ig na a at i ai ay d dapat paltn ng ay ni pagitnan ng y p>is ng g9agaw ng m>ami4 ,halimbaw baitang1 kailan1 kailangan1 ta+a1 ha91 atbp4 ay ganit dapat isulat1 at h9d baytang1 kaylan1 kaylangan1 taynga1 hay94 ,dapat mabatd na x'y maarng gamit9 sa pagtul 7liban lamang ang hul71 sapagk't siy'y lubhng malay sa paggamit4 ,,h+g,l ,,sa ,u ,,at ,w ,g4 ,an namn ang kaibhn ng u sa w8 ,n4 ,na1 ang u ay t+ig at pangt9ig ang w1 at x'y wa kung bigkasn samantalng ya'y u lamang4 ,g4 ,aln ang panuto ukol sa u at w8 ,n4 ,ang panutong dapat sundn bagay sa tumpk na paggamit sa is't is1 ay x3 ,sa may gitn ng laht halos ng mga salitng wags na tagalog na k9>oroonn ng magkakasip+ na t+ig na ua at ui1 ay dapat s+itan ng w na p9agk>aniwanan nang gawn ng m>ami4 ,halimbaw ang mga salitng buan1 tu1 klulu1 dtapu1 sagu1 kapu1 lasu1 tu1 buisit1 sagul1 takul1 bug1 bus1 bitu9 atbp4 ay dapat isulat ng buwn1 tuw1 kluluw1 dtapuw1 saguw1 kapuw1 lasuw1 tuw1 buwisit1 saguwl1 takuwl1 buwg1 buws1 bituwn4#ce ,dapat matant na kung xng ua at ui ay may tagly ng kudlt na banayad 7grave71 na sa mal9aw na sabi'y magng a1 i1 na tangng nangyay>i ang ganit sa mga salitng s9ugpungn ng 9 an1 ay h9d dapat s+itan ng w2 hal43 8kapuln01 8kalaban01 8kasamyan01 8mapusan01 8panibugh901 8p9tuh901 8samy901 8l>901 atbp4 ay d dapat gawng 8kapulwn01 8kalabwan01 8kasamywan01 8mapuswan01 8panibughw901 8p9tuhw901 8samyw901 8l>w904 ,,talabab,,an #cd ,sa pagnanais kong mapaw ang pagkakibib sa pagsulat gaya ng lalaki lalake1 atis ats1 pis pis1 p> p>1 at ib pa1 baga ma't ang gayng pagkakabagobago ay h9d nakasisir muntk man sa talagng kahulugn1 ay m9rapat kong lagyn ng ilng panutong dapat sundn h+gl sa paggamit ng e i1 gayn ang at u1 at ang mga panutong x'y nsasalig sa katutubng pagbigks nat94 ,nbabatd ko1 na1 ang pagbibigks na x'y p9apagsasaliw ang tung ng e at i1 at o at u sa katapusn ng t+ig1 ngun't ang nakakalamng ng bahagy ang siyng ssundn ko't pagsasalign sa pagsulat4 #ce ,malimit kong mpun na xng salitng bituwn ay is9usulat ng bitu91 pagsulat na sa ganng palagy ko ay walng matibay na salign at h9d tumpk4 ,,iv ,,kabanata ,tungkl sa kudlt 7 ac5to ortogrfico7 ,,gur4 ,an ang t9tawag na kudlt 7 ac5to ortogrfico78 ,,nag-,,a>al4 ,t9tawag na kudlt sa pagsulat kay'y kudlt lamang1 ang isng malit na guhit na siyng inillagy sa ibabaw ng t+ig 7vocal7 at siyng p9akat& upng ang mayron niy'y bigkasng gayn sang-ayon sa s9sund sa ,pagbigks4 ,g4 ,ilng hugis mayron sa ,wikng ,tagalog ng gayng t& kudlt8 ,n4 ,tatl na siyng palask na g9gamit sa at+ panunulat4 ,ang unang guhit ay nagsisimul sa kanan at patungong kaliw 77 na p9ammagatng m>in 7 agudo71 ang ikalaw'y nagbubuhat sa kaliw patuly sa kanan 77 na p9anganganlng banayad 7 grave71 at ang ikatl'y ang paglalakip ng dalawng t9uran kay'y ng m>in at banayad 77 na p9ammagatn namng salakt 7 circunflejo74 ,g4 ,sa katagng sabi1 sa an nabbahagi ang kudlt8 ,n4 ,ang kudlt ay nabbahagi sa m>in 7 agudo71 banayad 7 grave71 at salakt 7 circunflejo74 ,g4 ,paano ang pagbigks sa kudlt na m>in8 ,n4 ,ang kudlt na m>in ay b9ibigks na pabigl at buks p>is ng sa ka/il2 sa makatuwd bag'y huwg iimpitn ang tung kund bayng mal9aw at maliwanag2 hal43 bagy1 s9t1 dilm1 aklt4 ,g4 ,ang kudlt na banayad1 paano ang pagbigks8 ,n4 ,ang pagbigks sa kudlt na banayad ay m>ahan at paimpt2 sa makatwd ang tung ay id9>ahan ib9bab sa simul at pagktapos ay p9uputol 9impit na nagigng malab2 hal43 diw1 pus1 gusal4 ,g4 ,paano namn ang sa kudlt na salakt8 ,n4 ,ang kudlt na salakt ay b9ibigks na m>in at paputl2 sa mal9aw na sabi'y naglalakip ng tung ng mga kudlt na m>in at banayad2 hal43 amb1 mi?1 sus4 ,v ,,kabanata ,mga tuntun9 sa pagkukudlt ,,gur4 ,san dapat ibatay ang mga tuntun9 sa pagkukudlt8 ,,nag-,,a>al4 ,ang mga tuntun9 sa pagkukudlt ay dapat ibatay sa mga tuntun9 ng pagdidin1 pagk't bukd sa ang kap>aanng x'y siyng lalng tumpk na tumpk1 ay siyng p>ang lalng madal sa pag-aral at pagtutur4 ,g4 ,kung ang mga tuntun9 sa pagdidin ay siyng pagbabatayn ng sa pagkukudlt1 h9d bag lubhng didilm sa kudlt ang panunulat nat98 ,n4 ,oo p1 pagk't baw't salit halos nat9 ay nagtatagly ng din1 at sapagk't ganit'y kailangang magtagly namn ng kudlt4 ,g4 ,paano ang mabut+ kap>aanng dapat pairal9 upng mailagan ang lubs na pagdidliman sa at+ panunulat8 ,n4 ,tadhanan magtatg ng mga panutong ang gay't ganitng salit ay d dapat kudlitn1 kah't nagtatagly ng din1 at sa ganitng p>a'y maiwasan nat9 ang pagdidilm sa kudlt ng at+ mga salit4 ,g4 ,an ang kabutihang mtatam sakalng lagyn ng tadhan ang pagkukudlt8 ,n4 ,m>ami p3 una'y magigng kaunt ang mga panutong ssundn sa pag-aral at pagtutur at ikalaw'y makapagppabawas sa mga gaw+ h9d maiwasan sakalng sumusulat nagpapalimbg kay4 ,g4 ,m>apat bagng kudlitn ang mga salitng tig-isng pantg 7 palabras monoslabas78 ,n4 ,ang mga salitng tig-isng pantg ay d dapat kudlitn1 gaya ng ka1 ko1 mo1 ba1 sa1 na1 at1 pa1 ni1 ang1 ay1 d91 kay1 daw1 kung1 ng nang1 man1 atbp4 ,psubal3 ,ang t+ig na p9agk>atihan nang kudlitn baga ma't d kailangan4 ,gayn d9 ang mga salitng d1 ng1 na nagtatagly ng kudlt na salakt upng matant ang tunay na pagbigks4 ,g4 ,ang mga salitng pabigl ang id9idin sa hulng pantg ay m>apat bang kudlitn8 ,n4 ,sang-ayon sa p9airal ngayng panunulat ng m>am+ mnunult at mnanagalg1 ang laht halos ng mga salitng id9idin sa hulng pantg ay dapat magtagly ng kudlt2 hal43 am1 gab1 bayw1 mahl1 sambt1 bang1 tams1 at ib pa4#cf ,g4 ,dapat bagng kudlitn ang mga salitng pbanayad ang id9idin sa ikalawng hul ng pantg8 ,n4 ,ang mga pangungusap na id9idin sa ikalawng hul ng pantg1 ay d dapat magtagly ng kudlt1 pagk't bukd sa nagng k>aniwan nang gawn ang ganit ay mababawsbawasn pa ang npak>ami nang kudlt sa at+ wik2 hal43 sabi1 tulak1 sisi1 palad1 nayon1 hirap1 kasalo1 k>ayom1 lag>1 s>iw1 paggiliw1 pagsuyo1 atbp4 ,psubal3 ,ang mga salitng maarng makayuwis makalahk sa ib1 p>is ng bsa sa bas1 ng bga sa bag1 ng s sa z1 ng hpon sa hapn1 ng sla sa sal1 sal at sal1 ng liw sa alw1 ng kyo sa kay1 ng nak sa ank1 ng skit sa sakt1 ng bhay sa buhy1 ng tyo sa tay at ib pang p>is nit4 ,g4 ,m>apat bang lagyn ng kudlt ang mga salitng pabagsk ang id9idin sa ikatlng hul ng pantg8 ,n4 ,ang mga salit sa ikatlng hul ng pantg ay d9idi9n ay nr>apat kudlitn1 hal43 dlit1 khimn1 kpitan1 bhir1 lb+an1 atbp4 ,g4 ,k9ukudlitn d9 ba ang mga salitng psagitst ang id9idin sa ikaapat1 ikalim ik iln mang hul ng pantg8 ,n4 ,ang mga salitng id9idin sa ikaapat1 ikalim ik iln mang hul ng pantg ay nr>apat kudlitn1 hal43 mnunult1 phayagn1 sgalutan1 hmagsikan1 atbp4 ,g4 ,ang kudlt na banayad ay dapat bang ilagy sa mga salitng mayron nit8 ,n4 ,oo p1 nang mkilalang ang salitng k9>oroonn niy ay dapat bigkasng m>ahan at paimpt2 hal43 aw1 bat1 pus4 ,dapat mabatd1 na1 ang kudlt na banayad ay sa katapusn lamang ng salit malimit makita1 kailan ma't nagdudulo sa t+ig 7 vocal74 ,sa simul ng pangungusap ay d dapat magtagly ng t9urang kudlt4 ,sa gitn ng mga salitng ugt ay wal1 ngun't mayron sa mga salitng p9ag-angkp2 hal43 luhan1 bat91 wik91 at ib pa4 ,g4 ,dapat bang ilagy ang kudlt na salakt sa mga pangungusap na mayron nit8 ,n4 ,oo p1 nang mabatd na1 ang salitng k9>oroonn niy ay dapat bigkasng m>in at paputl2 hal43 dukh1 ngx1 dug4 ,dapat matant1 na1 ang kudlt na salakt ay madals makita sa katapusn ng pangungusap1 kailan ma't nagdudulo ng t+ig 7 vocal74 ,sa unahn ng pangungusap ay h9d nagtatagly ng s9ab+ kudlt4 ,sa kalagitnan ng mga salitng ugt ay h9d r9 nagtatagly1 dapw't sa mga salitng p9ag-angkp ay mayron2 hal43 t&an1 sanglan1 higan4 ,g4 ,an ang kabutihang ntatam sa paglalagy ng mga kudlt na banayad at salakt sa mga salitng mayron nit8 ,n4 ,m>ami p3 unang una'y upng mkilala ang talagng tung na dapat bigkasn sang-ayon sa daldalng kudlt at ikalaw'y nang huwg magkayuwisyuwis ang mga pangungusap4 ,halimbaw ang mga salitng bag1 bas1 sal1 at ib pa1 ay dapat kudlitn ng ganit upng huwg mpalahk sa mga salitng bga1 bsa1 sla1 sal sal1 na may mga kahulugng lubhng kaib sa mga iyn4 ,g4 ,an ang sukat msabi ukol sa mga salitng p9ag-angkp na may dalng kudlt na salakt8 ,n4 ,ang mga salitng ganit na inangkapn ng pang-anib na ng p>is ng gawng sa gaw1 masamng sa masam1 mutyng sa muty1 atbp4 ay d dapat baguh9 ang t9urang kudlt upng mkilala na ang mga ganyng salit ay p9ag-angkp at sak ng huwg masir ang talagng kahulugn at p9anggal+an4#cg ,g4 ,an ang dapat msabi sa mga salitng may kudlt na salakt 7 circunflejo78 ,n4 ,ang mga salitng ganit ay nagkak>on ng kauntng kabaguhan kailan ma't s9ugpungn ng mga anyng 9 ng an4 ,kung ang may kudlt na salakt ay ang titik na a ay h9d dapat baguh9 ang nturang kudlt1 gaya ng basn1 tukn1 tln1 atbp4 ,kung ang may kudlt nam'y ang i at ang o 7x'y nagigng u sang-ayon sa tuntun971 ang kudlt na salakt ay dapat gawng banayad 7 grave71 gaya ng tup ay tupn1 ng sungk ay sungk91 ng l> ay l>9 l>an1 ng likm ay likman1 ng sus ay sus91 atbp4 ,g4 ,sa mga salitng tagalog ay mayron bang nagtatagly ng dalawng kudlt8 ,n4 ,mayron p1 at lubhng m>ami4 ,g4 ,aln ang mga panuto ukol sa salitng k9ukudlitn ng dalaw8 ,n4 ,xng mga sumsund3 ,una4--,laht ng mga salitng may dalawng pantg na kung bigkas'y id9idin kapw1 ay h9d dapat magtagly ng dalawng kudlt2 sapagk't gaya nang s9abi ay d dapat kudlitn ang mga salitng may din sa ikalawng hul ng pantg 7 palabras llanas72 hal43 pus1 dil1 bat1 atbp4 ,ikalaw4--,laht ng mga salitng may tatlng pantg na may din sa ikatlng hul niy 7 palabras esdrjulas7 at ang hul'y may tagly na banayad salakt ay dapat kudlitn ng dalaw2 hal43 dlit1 bhir1 dtapw1 nrit1 at ib pa4 ,ikatl4--,laht ng mga salitng may apat1 lim anim na pantg na may din sa mga x 7 palabras sobresdrjulas7 at ang hul'y may tagly na kudlt na m>in1 banayad salakt ay dapat d+ kudlitn ng dalaw2 hal43 psimul1 phayagn1 psulatn1 mnanagalg1 mnanalaysy1 atbp4 ,ikaapat4--,laht ng mga salitng ang katapusng pantg ay nagdudulo sa t+ig 7 vocal7 at x'y may dalng kudlt na banayad salakt1 at sak inangkupn sa hul ng 9 an ay dapat magtagly ng dalawng kudlt kailan ma't ang pagbigks ay id9idin sa dalaw2 hal43 likhn1 lupn1 lapn1 atbp4 ,g4 ,mayron bag sa mga salit nat9 na nagtatagly ng tatlng kudlt8 ,n4 ,mayron p1 at ang tuntun+ dapat pagbatay'y xng mga sumsund3 ,una4--,laht ng mga salitng may tatlng pantg na id9idin sa tatlng t+ig 7 vocal7 ay dapat magtagly ng tatl r+ kudlt2 hal43 tln1 tln1 at ib pa4 ,dapat matant1 na ang mga salitng p>is nit ay kkaunt lamang sa at+ wik4 ,ikalaw4--,laht ng mga salitng may apat limng pantg na id9idin sa mga x 7 palabras sobresdrjulas7 na sa pagbigks ay may tatlng din ay dapat magdal ng tatlng kudlt1 upng unauna'y mkilala ang tunay na pagbigks at ikalaw'y nang huwg maipagkamal sa kapw salit na may ibng kahulugn2 hal43 pmahaln1 pngasiwn1 pmunn1 at ib pa4 ,,talabab,,an #cf ,ang s9o mang ibig makatant ng mga tuntun9 sa pagdiding x sa hulng pantg1 ay kailangang tunghn ang bahagi ng ,pagbigks nang nuukol sa pagdidin 7 ac5to prosdico74 #cg ,m>ami ang nagbabago sa kudlt na salakt sa mga ganitng salit at h9ahal9hn ng kudlt na m>in1 sapagk't anil'y ang pagbigks ay tugm sa hulng kudlt na x p>is ng masamng tao sa halimbaw4 ,may katwiran d9 sana ang mga sumusulat ng ganit1 dangan lamang ang bagay na x'y bukd sa makasisir sa talagng p9agmuln ng salit ay maarng mapagkamaln sa ibng pangungusap4 ,,vi ,,kabanata ,sa mga pangulong t& ng pagsulat ,,gur4 ,aln ang mga pangulong t& sa pagsulat na g9gamit sa ,wikng ,tagalog8 ,,nag-,,a>al4 ,xng mga sumsund3 pangtigil ,,coma 7172 tuldk at pangtigil ,,punto ,y ,,coma 7272 dalawng tuldk ,,dos ,,puntos 7372 tuldk ,,punto ,,f9al 7472 pangsugpng tuldk ,,puntos ,,susp5sivos 744472 pangtanng ,,int]rogaci,n 7872 at pangtak ,,admiraci,n 7674 ,g4 ,bakit g9gamit ang mga t&ng x sa pagsulat8 ,n4 ,g9gamit ang mga t& ng pagsulat1 magng pangulo at magng pangtulong sa nasng lumiwanag at makapagbigy ng mag&ng tung sa mga pangungusap at pananalaysy1 hat9 at paghiwhiwalayn ang ib't ibng panig na bumubu sa kany4 ,kung sa pamamagitan namn ng pangungusap pagtatalumpat ay g9aganp ang gayng pagbabahbahagi at paghihiwhiwaly sa p>ang kung m9sa'y hum9t at magpatuly ang nangungusap1 kung m9sa'y humab at umikl at kung m9sa'y tumas bumab ang tung t9ig4 ,,ang ,,pangtigil 7 ,,coma7 ,g4 ,bakit g9gamit ang pangtigil8 ,n4 ,g9gamit ang t&ng x sa pagsulat1 upng hat9 ang mga pangungusap pangkt na maikl ng isng kaisipn4 ,ang salitng k9>oroonn niy'y dapat tigilan h+ahng sum&al4 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang pangtigil8 ,n4 ,dapat gamit9 sa mga tuntun+ sumsund3 ,una4--,sa una at hulihn ng pangalang tao bagay na siyng k9akausap1 hal43 ,hoy1 ,teto2 ,b9ong1 halika2 ,ibig ko sana1 ,n9oy1 na ak'y d+gn mo4 ,ikalaw4--,upng paghiwhiwalayn ang mga salitng magkaksund at magkakp>is ang kahulugn kung walng an mang pangbigks 7 conjuncin7 na naglakip2 hal43 ,ang bayan ay siyng tukod1 laks1 buhay1 diw ng mga tao4 ,ang mga pilip9o'y m>>angl1 m>urunong1 magigitng at bihas4 ,ikatl4--,sa una at hulihn ng mga kaisipn 7 oracin7 na saltsalt pagkaktang mangy>i1 hal43 8,si ,balagts1 ang dakilng ank ng ,panginay1 ay siyng h> ng mga mnanagalg40 8,ang mga d>akilng aklt ni ,rizal1 kung ak'y may salap lamang1 ay bibilhn ko40 8,pagktapos kong mag-aral1 sakalng h9d mahih9t1 ay maglalakby ak sa ,amrika40 8,ang ,pilip9as1 kung d ak mal1 ay t9ukls ni ,magallanes04 ,ikapat4--,sa unahn ng mga salitng ngun1 dtapw1 subal1 palibhas1 baga man1 kund1 gayn man1 dangan1 dis91 atbp41 kung h9d lubhng malawig ang pangungusap2 hal43 8,si ,lucio'y p9agsady ko1 ngun't d ko inabutan40 8,isng talumpatng maikl1 dapw't malamn at m>+l40 8,si ,kik'y h9d maghihirap1 palibhas'y m>am+ salap04 ,kung lubhng mahab na ang isng pangungusap salaysy ay nillagyn ng tuldk at pangtigil 7 punto y coma72 hal43 8,huwg tayong lubs na magpapaniwal at magpapak9g sa mga katakata at pampamah9 ng at+ matat&2 ngun't kung mabubut+ aral at mahhalagng tur ay at+ d+gn nang lubhng matas sa at+ mga pus40 ,h9d dapat lagyn ng pangtigil ang mga salitng bu at maikl1 hal43 ,si ,luis ay m>unong2 si ,lucio ay dukh2 mayamaya ay als ak4 ,,ang ,,tuld,k ,,at ,,pangtigil 7 ,,punto ,y ,,coma7 ,g4 ,bakit g9gamit ang tuldk at pangtigil8 ,n4 ,g9gamit ang t&ng x sa mahhalagng salaysy pangungusap na h9d pa bu ang talagng kahulugn1 upng mapatang sa ibng mga t& gaya ng pangtigil4 ,sa mga salitng k9>oroonn niy'y dapat tumigil hum+ng matagaltagl1 higt sa pagh+ng g9agaw sa pangtigil4 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang tuldk at pangtigil8 ,n4 ,dapat gamit9 sa mga panutong sumsund3 ,una4--,kapg lubhng mahahab ang ib't ibng panig ng mga pangungusap1 at ang mga x'y p9aglalakiplakip1 kay'y kapg ang ibng salit'y may tagly nang pangtigil4 ,halimbaw3 8,ang mga pilip9ong p9angunguluhan ni ,bonifacio ay nkitunggal ng bung sigl1 ng bung pus at bung buhay2 h9d inal9tan ang init1 ang lamg1 ang gutom at ang uhaw2 h9d inalala ang kanilng mga 91 asawa at ank2 at h9d g9unit ang bahay at pag-ar1 ang buhay at pamumuhay sa hangd na mitanggl ang puri at dangl ng ,9ng ,bayan40 ,ikalaw4--,sa unahn ng mga pangbigks 7 conjuncin7 ngun1 dtapuw1 palibhas1 gayn man1 atbp41 kung ang mga pangungusap na magkakhiwaly ay may kahaban4 ,halimbaw3 8,malabis ang pagmmahl nat9 sa s>il+ lah at masugd na p9agsusumikapan ang kanyng ikassulong at ikadadakil2 ngun't kasakitsakit ang mga nangyay>i kung magugunitng ang iln ay h9d na nakaktulong bagks nakakhambalang pa sa at+ matul+ paglakad40 ,ikatl4--,upng paghiwhiwalayn ang ib't ibng panig ng pangungusap1 baga ma't nuuw r9 sa kahulugng p9anggagal+an4 ,halimbaw3 8,kamalig na kugong may apat na sulok na p>isukt2 gadipng pasibi sa kaliwng panig at gatatlng dangkl na panambl namn sa tatl pang blisbisan2 balag sa h>apng puls na dahong tuy ang n&adalang na habong2 isng pagpagahang halos dikt na sa bubungn ng kamalig1 thanan ng may ar banty-batis1 at k9asas&ign ng isng mahabng hagdanang kawayan44440 ,banaag at ,sikat4 ,,ang ,,dalaw,,ng ,,tuld,k 7 ,,dos ,,puntos7 ,g4 ,bakit g9gamit ang dalawng tuldk8 ,n4 ,ang t&ng x'y g9gamit upng mkilala ang mga pangungusap na bu may s>il+ kahulugn4 ,sa k9>oroonn niy'y dapat tumigil hum+ ng malaon1 mahigt sa kalaunang g9agaw sa tuldk at pangtigil4 ,g4 ,kailan dapat gamit9 ang dalawng tuldk8 ,n4 ,dapat gamit9 sa mga ganitng panuto3 #a4--;,bago bumanggt ng mga salitng s9ip1 hal43 ,s9ad ni ,rizal na3 ,ang wik ay kluluw ng bayan4 #b4--,pagktapos ng unang bat galang sa mga sulat1 hal43 ,mahl na ,g9o3 ,t9anggp ko ang inyng liham4444 #c4--,sa hulihn ng mga salitng halimbaw1 paghalimbaw4 #d4--,sa mga pasiy1 palagy1 kautusn1 atbp41 pagktapos msabi ang dahiln salign2 hal43 ,akng nakalagd sa ibab nit'y nagsasabi3 ,na4444 #e4--,sa unahn ng mga salitng pangtaps sa mga salitng nun2 hal43 8,namalas ko kagab si ,lucio3 m>+l ang sut at makisig p>is ng dati40 #f4--,pagktapos ng isng makabuluhng palagy paghahak kay na may s>ili nang kahulugn1 at s9usundn pa ng ib't ibng pangungusap upng humab kay1 lumiwanag patotohanan ang gayng paghahak4 ,halimbaw3 8,wal nang makapangy>ihan sa ,sangs9ukob p>is ng s&ata3 siy ang nagguguh sa lalng matitibay na bayan2 siy ang nagwawalat sa lalng magag>ng kut2 siy ang naggigib sa lalng m>irikt na kah>an at siy ang pumupuks sa lalng matatapang at mababangs na kaaway40 ,,ang ,,tuld,k 7 ,,punto ,,f9al7 ,g4 ,bakit g9gamit ang tuldk8 ,n4 ,ang t&ng x'y g9gamit upng mkilala na ang salitng k9>oroonn niy'y may ganp na kahulugn4 ,aln mang salitng may tagly na tuldk ay dapat tumigil ng malaon1 upng huwg mpalahk sa mga salitng sa kany'y sumsund4 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang tuldk8 ,n4 ,dapat gamit9 sa mga sumsund3 ,una4--,sa mga salitng may ganp na ganp na kahulugn4 ,halimbaw3 8,nanniwal akng lubs na may isng ,lumalng na siyng lumikh sa araw1 buwn1 lup1 tubig1 ilaw1 tao1 hayop1 atbp4 ,nanniwal r9 ak na ang ,lumikhng iy'y k>unungdunungan1 makapangy>ihan at maaw94 ,ngun't kung pagkurkur9 ko ang kanyng pagklalng ay mal9aw kong nahhagilap sa isip na h9d m&n tumpk40 ,ikalaw4--,sa mga salitng dagl 7 abreviado7 upng mkilalang ganit1 hal43 ,bb41 ,kgg41 ,g41 at ib pa4 ,,ang ,,pangsugp,,ng ,,tuld,k 7 ,,puntos ,,susp5sivos7 ,g4 ,san g9gamit ang pangsugpng tuldk8 ,n4 ,ang pangsugpng tuldk ay g9gamit kailan ma't ang isng pangungusap ay naputol kay'y h9d bu4 ,ang k9>oroonn niy'y dapat na tumigil ng sum&al1 gaya ng g9agaw sa pangtigil4 ,g4 ,kailan dapat gamit9 ang pangsugpng tuldk8 ,n4 ,dapat gamit9 sa mga ganitng tuntun93 #a47--,sa mga salitng h9d bu at p>ang nsugp ang talagng kahulugn1 hal43 8,ang tao'y nagmumul sa munt1 umunld1 lumalak1 tumat& at pagktapos444 ay nammaty40 #b47--,kapg ang pangungusap ay may bung kahulugn1 ngun't kailangang tumigil upng mkilala ang takot1 pag-al9langan pangyay>+ h9d 9asahan2 hal43 8,p9>atangan akng nagnakaw1 ngun't444 kabulanan ang ganit40 #c47--,kapg p9ababayan 9als ang isng panig sa pagsip ng ilng pangungusap4 ,halimbaw3 8,san man may mmumuhunn at manggagaw1 may may lup at magsasak1 panginon at alil1 mayaman at dukh2 ang aral ng ,sosialismo ay kailangan44440 ,banaag at ,sikat4 #d47--;,ang mga salitng pahikbhikb1 pautlutl paputlputl4 ,halimbaw3 8,a444 ak'y tu444 tub sa444 ba444 bayan ng444 ,sam444 ,sampi444 piro40 ,,ang ,,pangtan,,ng 7 ,,int]rogaci,n7 ,g4 ,bakit g9gamit ang pangtanng8 ,n4 ,ang t&ng x'y g9gamit upng mkilala ang tung ng pagtatanng4 ,g4 ,may ilng hugis ang t9urang t&8 ,n4 ,dalaw3 is'y pangsimulng tanng 77 at ang ikalaw'y panghulng tanng 7874 ,g4 ,g9gamit ba ang dalawng x sa isng pangungusap lamang8 ,n4 ,oo p4 ,halimbaw3 ,san ka p>oron82 ,san ka gal+8 ,gayn ma'y dapat matant1 na maar r+ gamit9 ang is lamang at ang isng x'y ang panghulng tanng2 hal43 ,s9o ka8 tao ka ba hayop8 ,g4 ,sa likd ng panghulng tanng na may salitng sumsund1 x ba'y dapat magtagly ng malakng titik8 ,n4 ,kung ang pagtatanng ay maikl1 ang salitng sumsund ay d dapat magtagly ng malakng titik2 hal43 ,9ng1 nagagalit ka ba sa ak98 nagtatamp ka na ba8 ,ngun't kung mahab na'y kailangan nang magtagly ng malakng titik2 hal43 ,s9o sa at9 ang lalng pangahs sa ikw ay gumaw at sukat nang walng kapahpah9tulot8 ,s9o sa at9 ang dapat bagsakn ng sisi at kapulan sa ikw ang siyng may kagagawn sa laht ng nangy>i8 ,,ang ,,pangtak 7 ,,admiraci,n7 ,g4 ,san gamit ang pangtak8 ,n4 ,ang t&ng x'y gamit sa mga pangungusap na may pagdang pagtatak4 ,g4 ,ilng hugis mayron ang pangtak8 ,n4 ,ang pangtak ay may dalawng hugis3 pangsimul 77 at panghul 7674 ,g4 ,dapat bagng gamit9 ang dalawng x sa isng pangungusap8 ,n4 ,op4 ,halimbaw3 ,anng hirap ng namn ng mabuhay6 ,ak'y talagng sawng palad6 ,g4 ,an ang k>aniwan nang gamit98 ,n4 ,sa mga salitng maikl ay k>aniwang gamiti'y ang panghul lamang1 hal43 ,ah6 ,oh6 ,ab6 ,ikw pal6 ,sa mga pangungusap na lubhng mahab ay dapat gamit9 ang dalaw2 hal43 ,anng pagk>iktdikt pagmasdn ang buwn kung x'y man+nng na man+nng sa k>urukan ng langx at kasalsalamuh ng mga tal at bituwn6 ,anng pagkasaysay ng araw kung sa ,silangana'y untuntng nagsasabog ng kanyng mga s9ag at nagpapalaganap ng kanyng mag&ng liwanag6 ,g4 ,mayron bang pangungusap na g9gamitan ng pangtanng at pangtak8 ,n4 ,mayron ng png pangungusap na g9gamitan ng dalawng t&2 sa mal9aw na sabi'y g9gamit sa una ang pangtanng at sa hul'y pangtak kay'y magkabaligt>an 7vicev]sa74 ,halimbaw3 ,anng k9lamn ng tao sa k>unungan ng ,dios6 ,anng kabuhayan kay xng nangyay>i sa at98 ,g4 ,an ang p9apayagang gamit9 sa at+ wik8 ,n4 ,sa wik nati'y p9apayagan ang paggamit ng dalawng t&ng t9uran sa hulihn ng isng salit at nagsusulit ng pag-al9langan2 hal43 diyata68 ak68 na1 ang tung ng pangtanng at pangtak ay naglalakip4 ,,vii ,,kabanata ,sa mga pangtulong na t& ng pagsulat ,,gur4 ,alnaln namn ang mga pangtulong na t& sa pagsulat na g9gamit sa at+ wik8 ,,nag-,,a>al4 ,ang mga sumsund3 kulng ,,p>,,ntesis 771 tuldk ,,comillas 78071 pan& ,,ap,,/r(o 7'71 guhit ,,raya 7--7 at panghat ,,gui,n 7-74 ,g4 ,kailn dapat gamit9 ang kulng 7 p>ntesis78 ,n4 ,g9gamit ang kulng kailan ma't p9uputol ang kabuan ng isng pangungusap salaysy ng mga salitng pangpaliwanag4 ,halimbaw3 8,ang mga nakagugulantng na digman 7na sapl nong araw ay naghah> na at hangg ngayn7 ay is sa mga pagksulong at kabihasnng it9utur+ ng ,sangkatauhan40 8,ang ,dagat na ,pul 7,m> ,rojo7 ang siyng diuman'y d9aann ni ,moiss40 ,kapg ang pangungusap ay maikl1 sa lugl na kulng ang gamit9 ay pangtigil ang inihahalili4 ,halimbaw3 8,si ,luis1 na kaibigan ko1 ay naglakby sa ,tayabas40 ,g4 ,san g9gamit ang tuldk 7 comillas78 ,n4 ,ang tuldk ay siyng g9gamit sa una at hul ng mga salitng s9ip1 lalng lal na kung mahab4 ,halimbaw3 ,s9abi sa ,noli me tng]e ni ,rizal3 8,walng ibng 9isip ang mga b9at nat9 kund ang pag-ibig at paggagalk3 m>am+ panahn ang kanilng g9ugugol at gumagaw ng walng puknt upng maday at masirn ng puri ang isng dalaga kay sa mag-isip ng ikagagalng ng kanyng bayan04 ,g9gamit d9 ang tuldk upng ihalili sa titik na tumb 7letra cursiva7 kay'y nang mpabukd sa ibng pangungusap4 ,halimbaw3 8,t9tawag na 8bayan0 7 bayan7 ang b9ubu ng m>am+ tao40 ,g4 ,san dapat gamit9 ang pan& 7 ap/r(o78 ,n4 ,ang pan& ay siyng is9is+x sa dalawng salitng p9agdudub1 at siyng g9agawng t& upng mkilala na ang kanyng k9>oron'y may inals na is dalawng titik4 ,halimbaw3 ,ak'y dukh sa lugl na ak ay dukh2 ,ang kasilangana'y siyng s9isikatan ng ,araw sa lugl na isulat na ,ang kasilanganan ay siyng s9isikatan ng ,araw4 ,g4 ,san gamit ang guhit 7 raya78 ,n4 ,ang guhit ay siyng t&ng g9gamit sa mga pag-uusap1 kailan ma't nagbabago ang nangungusap4 ,halimbaw ang sumsund na slitan3 --,tayo'y k9akailangang magsikap--ang sabi ng is4 --,sa an8--ang usisa ng ikalaw4 --,bah6 p>ang h9d mo batd na tayo'y naghihirap4 ,g9gamit d9 ang guhit sa unahn at hul ng mga salitng pasaltsalt1 hal43 8,dapat alalahan9--ang wik ni ,voltaire--na ang madlng bayang bansg at kilal444 ay p9amamahalan ng mga aklt40 ,,viii ,,kabanata ,ang panghat at ang p>an ng pagkakabahbahagi ng mga pantg ,,gur4 ,an ang ibig ipakilala ng panghat 7 guin78 ,,nag-,,a>al4 ,ang panghat ay siyng nagpapakilala na ang isng pangungusap ay h9d bu4 ,g4 ,paano ang mabut+ p>an ng pagbbahagi8 ,n4 ,kung tayo'y sumusulat1 at sakalng mangy>i na sa katapusn ng isng talat 7 r5gln7 ay h9d magkahu/ ang isng bung pangungusap1 x'y k9akailangang hat9 sa hu/ bung pantg upng malagy ng tumpk2 hal43 na-sa1 bug-tng1 pa-la-gy1 -na-san4 ,g4 ,tumpk bag ang pagbbahag+ ganit na ang isng t+ig 7 vocal7 ng isng salit ay mtir sa isng talat8 ,n4 ,ang mga salitng nagsisimul nagtataps sa t+ig 7 vocal71 ang t+ig na x'y d dapat ilagy na siyng siy lamang magng sa una at magng sa hul ng talat4 ,halimbaw ang salitng a-ba-ka-d ay h9d tumpk kung illagy ang a- sa katapusn ng talat 7 lnea7 at ang ba-ka-d ay sa kabil namn4 ,gayn d9 ang sukat msabi h+gl sa salitng to-to-3 x'y h9d dapat hat9 sa toto sa talatng katapusn at ang ay sa kabil namn4 ,g4 ,paano ang pagbbahagi sa mga salitng ugt8 ,n4 ,ang mga salitng ugt 7 raz7 ay d dapat hat9 katulad ng g9agaw sa mga salitng ka/il1 kund ang ntutumpk ay hat9 p>is ng sa at+ pagbigks4 ,halimbaw3 tuk-lng1 kud-lt1 pat-lng1 at ib pa1 at h9d tu-klng1 ku-dlt1 pa-tlng4 ,g4 ,paano ang tumpk na paghahat sa mga salitng b9awasan 7 s9copado78 ,n4 ,ang mga salitng b9awasan na lubhng m>ami sa s>il+ wik1 gaya ng matwd1 agwt1 takwl1 klulw1 kalwalhatian1 atbp4 ay dapat paghathat9 ng ganit3 mat-wd1 ag-wt1 tak-wl1 k-lul-w1 atbp4 ,g4 ,paano ang mabut+ pagbbahagi sa mga salitng p9ag-angkp8 ,n4 ,ang mga salitng p9ag-angkp sa pamamagitan ng mga any 7 "pcula7 gaya ng pag1 mag1 at ib pa ay dapat hat9 nang huwg masisir ang ganitng pagkakahiwhiwaly2 hal43 pag-a-sa1 pag-i-big1 mag-i-sip1 mag-a-ka-la4 ,,ix ,,kabanata ,ukol sa pagsulat ng ilng salit#ch ,,gur4 ,paano ang pagsulat ng ng8 ,,nag-,,a>al4 ,xng ng ay salitng dagl 7 abreviatura7 ng nang1 na p9agk>aniwanan nang gawng gayn4 ,dapat mabatd na ang ng ay is9usulat ng ganit kailan ma't pang-ukol 7 preposicin74 ,kung pangbago 7 adv]bio7 ay dapat isulat ng nang na nakkatumbs ng non niyn1 at d d9agl 7 abreviado7 ng4 ,gayn d9 ang dapat gawn kapg nuukol sa pangbigks 7 conjuncin7 na nakkatumbs ng upng4 ,is9usulat d9 ng nang kailan ma't b9ubu ng na at ng pang-anib 7 ligazn7 ng4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng mga8 ,n4 ,ang mga ay k>aniwan nang isulat ng ganit4 ,siy'y salitng dagl 7 abreviatura7 ng manga4 ,g4 ,aln ang tuntun9 sa pagsulat ng anyng mag8 ,n4 ,ang mag ay dapat lagyn ng isng panghat 7 guin7 kailan ma't iniangkp sa mga ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal7 na tumutukoy sa an man1 magng sa pangwatas at magng sa pangdiw2 gaya ng mag-ahit1 mag-aral1 mag-isip1 mag-am1 mag-94 ,kung ang ugt ay nagpapsimul sa pangt9ig 7 consonante7 ay d dapat pagitnan ng isng panghat 7 guin71 hal43 magtuly1 magpasok1 magsa+4 ,g4 ,aln ang panutong s9sund sa pagsulat ng mang8 ,n4 ,xng anyng mang ay dapat gawng mang pagk iniangkp sa ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal71 gaya ng mangisd1 mangutang4 ,kung nagpapsimul sa pangt9ig 7 consonante7 ay d dapat baguh91 gaya ng manghuli1 manghanap4 ,dapat alamng sa anyng mang ay nagkakbagobago ang psimulng titik ng ugt sang-ayon sa tuntun+ s9sund sa kanyng kabanatang k9aukulan4 ,g4 ,aln ang mga tuntun9 sa pagsulat ng pag8 ,n4 ,kung x'y iangkp sa an mang ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal7 ay dapat lagyn ng isng panghat 7 guin7 sa ikalliwanag ng pagsulat at ikallay sa kamaln1 gaya ng pag-isahn1 pag-awayan1 pag-ibig1 pag-asa1 pag-9s4 ,kung nagpapsimul namn sa pangt9ig 7 consonante7 ay h9d kailangan ang panghat1 gaya ng pagsa+an1 paglay91 pagsulong1 pagkusks1 pagtugtg4 ,ngun't kung ang pag ay nuukol sa pangbigks 7 conjuncin7 ay dapat ihiwaly sa an mang salitng sumsund1 hal43 ,pag ikw ay nagl> ay papalu9 kit1 pag lumapit ka ay bibigyn kit ng puto4 ,g4 ,aln ang ptak>n sa pagsulat ng pang8 ,n4 ,kung tumutukoy sa pangwatas at iangkp sa ugt na nagpapsimul sa t+ig 7 vocal7 ay dapat gawng pang1 gaya ng pangisdn1 pangutangan4 ,kung bumabanggt namn sa pangdiw at iangkp sa ugt na nagpapsimul sa t+ig d9 ay dapat pagitnan ng isng panghat1 gaya ng pang-angkp1 pang-anib1 pang-alw1 pang-ahit4 ,kung ang ugt nam'y nagsisimul sa pangt9ig 7 consonante71 tumukoy man sa pangwatas sa pangdiw ay h9d dapat baguh91 gaya ng panghulihan1 pangbat4 ,dapat alamng nagkakbagobago ang mga unang titik ng mga ugt sang-ayon sa mga tuntun9 nitng anyng pang na it9akd sa mga kabanatang nangaun4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng pagka8 ,n4 ,x'y dapat idikt isip+ sa ugt kailan ma't tumutukoy sa pangdiw ang kahulugn1 kah't na siy'y magpasimul sa t+ig 7 vocal7 at pangt9ig 7 consonante71 gaya ng pagkaank1 pagkas1 pagkatakot1 pagkahulog4 ,kung ang ktuturn ng pagka ay nuuw sa pangbigks 7 conjuncin7 ay dapat ihiwaly1 hal43 ,pagk d9ampt mo x ay kagagalitan kit2 pagk ak ang t9tawag mo'y sasagt ak agd4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng kapg at kapagk8 ,n4 ,ang dalawng x'y dapat isulat na hiwaly sa mga salitng sa kany'y sumsund4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng kung8 ,n4 ,x'y dapat isulat na hiwaly sa mga salitng sumsund sa kany4 ,xng kung ay dapat isulat ng ganit1 at h9d kun sapagk't x'y g>l kung ibbatay d9 lamang sa at+ pagbigks4 ,g4 ,aln ang tuntun9 sa pagsulat ng kung d at kund8 ,n4 ,ang kung d 7dalawng salit7 ay is9usulat ng ganit kung pangbago 7 adv]bio71 at ang kund 7isng salit7 ay ganit dapat isulat kung pangbigks 7 conjuncin74 ,g4 ,aln ang ptak>n sa pagsulat ng man d9 at m&n8 ,n4 ,ang man d9 7dalawng salit7 ay g9gamit sa pagppatibay1 hal43 s9und ko na ang mga iniutos at ak pa ,,man ,,d9 ang p9>usahan4 ,ang m&n 7isng pangungusap7 ay g9gamit sa pag-al9langan1 hal43 tila ,,m&,n ikw ang t9tawag at h9d ak4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng may8 ,n4 ,ang pagsulat nit'y dapat ihiwaly sa mga pangungusap na kanyng kasund1 kah't na x'y magsimul sa t+ig pangt9ig1 gaya ng may ar1 may bahay1 may tao1 may salap1 at h9d may>1 maybahay1 maytao1 atbp4 gaya ng gaw ng iln4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng man8 ,n4 ,xng man ay dapat isulat na hiwaly sa an mang pangungusap na sa kany'y nuun1 gaya ng s9o man1 an man1 aln man1 baga man1 ak man1 si ,luis man4#ci ,g4 ,paano ang pagsulat ng pa8 ,n4 ,dapat isulat xng hiwaly sa mga salitng nuun sa kany1 gaya ng an pa1 ak pa1 ikw pa1 siy pa4 ,g4 ,paano ang pagsulat ng mga salitng dambl 7 doble78 ,n4 ,ang mga salitng dambl ay is9usulat ng is magkasip+ kailan ma't h9d p9amagitanan ng pang-anib 7 ligazn7 g at ng gaya ng isis1 ilanilan1 anan1 alnaln1 s9os9o1 samasama1 pisanpisan1 diktdikt4 ,ngun1 kung p9amagitanan ng pang-anib g at ng ay dapat paghiwalayn gawng dalaw upng gum& ang pagkakhany1 umikl ang mga pangungusap at sa biglng masd ng isng bumabasa ay huwg makalit sa pan+n1 gaya ng masamng masam1 mabut+ mabuti1 m>am+ m>ami1 malakng malak4 ,kung mga salitng ang 9ulit ay ang hulng dalawng pantg kay'y ang ugt ay dapat pag-isahn1 gaya ng nagkislpkislp1 nagtungtung1 nagt+int+91 nagmalasmalas4 ,,talabab,,an #ch ,m9rapat kong maglagy ng isng kabanata na nuukol sa mga p>an hugis ng pagsulat ng ilng salitng tagalog1 upng malunasan ang pagkakibibng nangyay>i ngayn na ib9ubunga ng kawaln ng tuntun+ dapat sundn ng mga nagsisisulat4 ,ang mga tuntun+ nallagd sa bagay na x ay nsasalig sa at+ katutubng pagbigks at sa mga panutong s9sund sa ,bal>il4 #ci ,h9d kkaunt ang npupun kong sumusulat ng s9oman1 anoman1 alnman na ang man ay id9idikt4 ,sa ganng hak ko'y h9d tumpk ang ganitng pagsulat4 ,x ,,kabanata ,tungkl sa mga salitng hirm#dj ,,gur4 ,m>apat ba tayong humirm sa ibng wik ng ilng pangungusap8 ,,nag-,,a>al4 ,oo p1 k9akailangan ng nat9 ang panghihirm1 sapagk't kung toto mang ang ,wikng ,tagalog ay isng salitng lubhng mayaman sa mga katutubng t+ig ay toto r9 namng may ilng pangungusap na wal sa at9 ngun't lubhng kailangan4 ,g4 ,alng wik ang dapat hiramn8 ,n4 ,sang-ayon sa kasalukuyang nangyay>i1 ang wikng ka/il ay siyng hhiramn nat9 ng mga salitng kailangan1 sapagk't dito nhubog ang at+ dil nang lubhng mahabng panahn1 at kung wal sa ka/il ay sa +ls1 na1 ngay'y untuntng nnasok ip9apasok sa at+ isipn at kung wal sa +ls ay sa ibng wik namn4 ,g4 ,paano ang gagawng panghihirm8 ,n4 ,ang panghihirm na at+ gagawn ay dapat msalig sa dalawng ur3 salitng hirm na ar9 at salitng hirm na isasul4#da ,g4 ,an ang ibig sabih9 ng salitng hirm na ar98 ,n4 ,salitng hirm na ar91 ibig sabihi'y ang mga h9irm na pangungusap na iayon sa katutubng pagsulat ng at+ wik4 ,halimbaw3 ,espanya1 ,heograpa1 ,pilosopa1 ,hulio1 ,huan1 ,paskual1 at ib pa4 ,g4 ,an namn ang ktuturn ng salitng hirm na isasul8 ,n4 ,salitng hirm na isasul1 ibig sabihi'y huwg nang baguh9 ang pagkaksulat sang-ayon sa p9anggal+an2 hal43 ,espaa1 ,japn1 ,gramtica1 ,retrica1 ,zamora1 z>zuela atbp4 ,g4 ,sa at+ pagsulat1 aln sa dalaw ang lalng mabut+ gamit98 ,n4 ,ang paggamit sa salitng hirm na isasul ay lubhng malay sa isng sumusulat2 lalan bag'y ang mibigang gawn ng s9o man4 ,g4 ,dapat bag tayong humirm sa ibng wik ng isng pangungusap samantalng sa ati'y mayron namn8 ,n4 ,kung ang isng salitng hihirami'y mayron d9 namn sa at+ katumbs1 hangg't maar'y h9d dapat gamit9 ang nturang salitng hirm4 ,halimbaw3 ang salitng ,teatro1 hangg't mangyay>i'y huwg nat+ gamit9 x sapagk't sa at+ wik ay mayrong ,dlaan2 gayn ang ,pmahaln sa ,gobi]no1 ang ,pann>il sa ,indep5d5cia1 ang ,paraln sa ,colegio ,escuela1 at ib pa4 ,gayn ma'y mangyay>i r+ gamit91 lalng lal na sa ikalliwanag ng salit1 hal43 dlaan teatro1 ,pmahaln ,gobi]no1 at ib pa4 ,g4 ,an ang dapat gawn tungkl sa pag-angkn ng mga salit8 ,n4 ,ang isng salitng hirm na 9angkn na k9aggamitan ng mga titik na wal sa at9 ay dapat na ihanap ng katumbs1 kawangs katalamitam sa s>il+ wik4 ,,talabab,,an #dj ,ssamantalahn ko sa kabanatang x ang ak+ pagpapaliwanag h+gl sa pagtatalotalong nangyay>i ukol sa mga salitng hirm4 ,lubhng m>ami ang nagppalagy at sumasang-ayon na ang mga salitng hirm ay dapat isulat sang-ayon sa panunulat nat+ g9agaw1 p>is sa halimbaw ng ,pilip9as1 ,espanya1 ,amrika1 ,k>los1 atbp4 ,may m>ami r9 namn ang nagppalagy na dapat igalang ang pagkaksulat ng isng salitng hirm2 sa katagng sabi'y huwg bbaguh9 ayon sa p9anggal+an1 hal43 ,filip9as1 ,espaa1 ,amrica1 at ib pa4 ,at p> sa ak91 yamang ang is't is ay may katuwirang p9agbbatayn ay kapuw ko sil ig9alang gaya ng mbabasa sa kabanatang x4 #da ,ang pagbbahag+ x'y s9ip ko kay ,g4 ,eusebio ,daluz4 ,,xi ,,kabanata ,kung paano ang pagpapalt sa ,wikng ,tagalog ng mga titik na wal sa kany ,,gur4 ,paano ang pagpapalt sa ,wikng ,tagalog ng mga titik na wal sa kany8 ,,nag-,,a>al4 ,gaya na ng nsabi1 ang isng salitng dayo na k9asasangkapn ng mga titik na wal sa at9 ay dapat na ihanap ng titik na katimbng1 katulad katalamitam4 ,,ukol ,,sa ,c ,g4 ,an ang katumbs ng titik na x sa at98 ,n4 ,ang titik na iyn sa mga salitng ka/ilng ca1 co1 cu1 ay katumbs sa tagalog ng ka1 ko1 ku2 hal43 vaca1 cobre1 cuadro1 atbp4 ay dapat gawng baka1 kobre1 kuadro4 ,ngun't sa mga salitng ce1 ci1 ay kawangs ng s sa at92 p4 h43 ,cic]n1 cdula1 cntimo1 ay dapat isulat ng ,sis]n1 sdula1 sntimo4 ,,h+g,l ,,sa ,,* ,g4 ,an ang katumbs ng *8 ,n4 ,ang katumbs na katumbs ng titik na x sa ati'y ang pagsasama ng t at s4 ,halimbaw3 ,*9a1 *apa1 *apn1 *a1 *i*>rn1 lan*a1 *ocolate1 escabe*e1 ay dapat gawng ,ts9a1 tsapa1 tsapn1 tsa1 tsits>n1 lantsa1 tsikolate1 eskabetse4#db ,,tungk,l ,,sa ,f ,g4 ,an ang kawangs sa at9 ng f8 ,n4 ,ang titik na x'y kawangs ng p2 kay dapat isulat ng ,pebo1 pilibu/]o1 p]ia1 ripa ang mga salitng ka/ilng ,febo1 filibu/]o1 f]ia1 rifa4 ,,ukol ,,sa ,j ,g4 ,an ang katulad nit sa at+ wik8 ,n4 ,ang katulad ng titik na x ay h4 ,halimbaw3 ,japn1 j>dn1 jamn1 jaula1 ay dapat isulat na ,hapn1 h>dn1 hamn1 haula4 ,ngun't kung m9sa'y s ang nakkawangs1 p>is halimbaw ng salitng jabn ay dapat gawng sabn at d habn4 ,,h+g,l ,,sa ,,ll ,g4 ,an ang katimbng ng ll sa tagalog8 ,n4 ,ang katimbng ng titik na x'y ang ly1 hal43 cig>rillo1 ba*ill]1 silln1 at ib pa ay dapat gawng sig>ilyo1 batsily]1 silyn4 ,kung m9sa'y y lamang ang nagigng katumbs1 hal43 caballo1 cebollas1 galleta1 atbp41 ay dapat isulat na kabayo1 sibuyas1 gayeta4 ,,tungk,l ,,sa ,g4 ,an ang katumbs ng titik na x8 ,n4 ,ang paglalakip ng n at ng y ay siyng nakkatumbs ng 4 ,halimbaw3 ,espaa1 pul1 can1 camo1 paoleta1 atbp4 ay dapat gawng ,espanya1 punyl1 kanyn1 knyamo1 panyoleta4 ,,ukol ,,sa ,q ,g4 ,an ang kawangs ng q8 ,n4 ,ang titik na x sa mga salitng qua1 que1 qui1 quo1 quu1 ay kawangs na kawangs ng ka1 ke1 ki1 ko1 ku1 sa at+ wik4 ,halimbaw'y dapat gawng kebrado ang quebrado1 k]ubn ang qu]ubn1 kilgramo ang quilgramo1 kiosko ang quiosco1 at ib pa4 ,,h+g,l ,,sa ,,rr ,g4 ,an ang katumbs nit sa at+ mga titik8 ,n4 ,ang mga salitng hirm na may ganyng titik ay katumbs lamang sa tagalog ng r1 hal43 ,correo1 c>ro1 atbp4 ay dapat lamang gawng koreo1 k>o4 ,,tungk,l ,,sa ,v ,g4 ,an ang katulad sa at9 ng v8 ,n4 ,nakkawangs nit ang b sa tagalog1 hal43 b9tana1 b]bo1 bapor1 b>a1 atbp4 sa lugl na v5tana1 v]bo1 vapor1 v>a4 ,,ukol ,,sa ,x ,g4 ,an ang katimbng ng x8 ,n4 ,dapat munang matant na ang titik na x'y b9ubu ng k at s1 at sa tagalog nam'y nakkatimbng ng ks4 ,halimbaw1 ang mga salitng ka/ilng ,s9taxis1 exm51 sexagsima ay dapat gawng ,s9taksis1 eksam51 seksagsima4 ,ngun't kung m9sa'y nakkatumbs lamang ng s1 hal43 excomulgado1 extranj]o1 exp$i5te1 ay g9agawng eskomulgado1 e/rangh]o1 esp$i5te4 ,,h+g,l ,,sa ,z ,g4 ,an namn ang katumbs ng z8 ,n4 ,ang titik na x'y katumbs ng s4 ,halimbaw3 ,zamora1 zapatos1 z>zuela1 atbp4 ay dapat isulat nang ,samora1 sapatos1 s>suela4 ,,talabab,,an #db ,lubhng m>ami ang npapans9 kong ang * ay it9itimbng lamang sa s1 kay kung gawn ang *apa1 *apn1 lan*a1 *a1 ay sapa1 sapn1 lansa1 sa1 mga salitng bukd sa pangx ay h9d angkp sa talagng ktuturn4 ,,xii ,,kabanata ,mga salitng dagl na malimit gamit9 sa ,wikng ,tagalog ,,gur4 ,bakit g9gamit ang mga salitng dagl 7 abreviatura78 ,,nag-,,a>al4 ,ang mga salitng dagl'y g9gamit upng mpadal ang pagsulat4 ,g4 ,dapat bagng gamit9 sa tuwtuw na ang mga salitng dagl8 ,n4 ,ang paggamit nit'y h9d namn sa laht na kund sa mga salitng kailangan lamang na p9ahih9tulutan ng ,bal>il4 ,g4 ,m>ami ba sa wikng s>ili ng mga salitng dagl8 ,n4 ,h9d p lubhng k>amihan1 at ang palask na g9gamit ay ang mga sumsund3 ,a43 ,n43 ,b43 ,ank ng ,bayan4 atbp4 at ib pa4 ,bb4 ,b9ib9i4 bhy4 banghy4 blg4 bilang4 ,bt4 ,b9at4 kab4 kabanata4 ,kag4 ,kgaw>n4 ,kal4 ,kalihim4 kap4 kapisanan4 ,k43 ,k43 ,k43 ,kataa/aasa't ,kagalanggalang na ,katpunan4 ,kgg4 ,kagalanggalang4 ,k94 ,k9atawn4 ,k4 ,p4 ,kapulng ,pilip9as4 ,g4 ,g9o 7sa lalaki74 ,,gg4 ,mga g9o4 ,gg4 ,g9ang 7sa babae74 ,hal4 hlb4 ,halimbaw halimbaw4 h4 n4 k4 humahalk ng kamy4 ,h4 ,k4 ,hesukri/o4 mga manga4 ng nang4 ,pglo4 ,pangulo4 ,pglw4 ,pangalaw4 ,p4 ,h4 ,panginong ,hesukri/o4 p4 h4 paghalimbaw4 ,sam4 ,samahn4 ,s4 ,p4 ,sangkapulng ,pilip9as4 ,tud4 ,tudlng4 ,,patala/as3--,ipagpaumanhn na ng babasa ng mag-aral ang kauntng kakulangng nangy>i sa pagppalimbg ukol sa kkapusn ng mga titik na tumb 7 letra cursiva7 ng ,limbagan4 ,ipagpaumanhn na r9 ang ilng kamalng h9d naiwasan sa pagppalimbg nang nuukol sa mga titik at sa mga kudlt4 ,sak na malulunasan ang mga bagay na x sakalng mangy>i ang ikalawng pagklimbg ng aklt na x4 ,,mg,a ,,akl,t ,,ng ,,kuma? ,,nit ,,bayan ,,at ,,pag-,,ibig4--,mahalagng aklt na nagsasalaysy ng mga dakilng slirann at matatas na palisipn na nuukol sa ,bayan at ,lah4 ,inihh&g sa madlng kapisanang tatg sa ,sangkapulng ,pilip9as1 at nilagyn ng mahalagng paunaw ni ,g4 ,honorio ,lpez4--,halag3 #j4ej sa ,maynil at #j4fj sa ,llawigan4 ,,gramatikang ,,tagalog4--,b9ubu x ng apat na bahagi3 ,pagbigks 7 ,prosodia71 ,pagkilala 7 ,analoga71 ,paglalakip 7 ,s9taxis7 at ,pagsulat 7 ,ortografa74 ,aklt na nagtutur at nagpapliwanag ng tumpk na pagsasalit at matuwd na pagsulat sa ,wikng ,tagalog4 ,ang salitng g9amit ay wags na tagalog1 kay't ang s9o mang makabasa'y madalng matututo kah't na walng gur4--,ang halag'y #a4cj lamang sa ,maynil at #a4ef namn sa llawigan pat ng gugol sa pagppadal4 ,,guro ,,ng ,,bayan4--,b9ubu x ng tatlng aklt na mahhalag3 ,gramtikng ,tagalog1 ,aritmtikng ,tagalog1 at ,heograpang ,tagalog4 ,ang ,gramtik'y nagtutur ng tumpk na pagsasalit at matuwd na pagsulat sa ,wikng ,tagalog1 ang ,aritmtik'y nagsasalaysy ng pagbilang ng kanyng apat na tuntun9 7 cuatro reglas pr9cipales7 at ib pang saklw ng pagtutus1 at ang ,heograpa'y nagpapliwanag ng mga k>unungang nuukol sa mga ilog1 pul1 dagat1 bans1 bayan1 lupn1 at ib't ib pa4--,halag3 #a4jj sa ,maynil at #a4bf sa ,llawigan4 ,ipahatd ang sulat sa bahay ng kuma?1 ,santamesa1 blg4 #dfg 7looban blg4 #c7 ,sampalok1 ,maynil1 ,k4 ,p4 ,tal ng ,tagapagsal93 ,iw9a/o ang pagbabantas 7punctuation71 ang pagbabaybay1 at ang pag-ee/ilo sa tek/o4 ,p9ag-ayon at iw9a/o ang pagtutuldik sa mga salita1 p>a malunasan ang kakulangan sa mga nakatuldik na titik1 lalo na ng titik g at mga titik na may mga tuldik na paiwa 77 at pakupya 771 ng mga tipo na g9amit sa orih9al p>a sa mga pahilig na tek/o1 mga talababa1 at mga pamagat ng mga bahagi1 kabanata1 at seksyon4 ,g9awa ang mga ito maliban sa pamagat ng aklat at mga pagbanggit nito sa tek/o 78,,bal>ilang ,,tagalog0 o 8,,bal>ila071 at maliban sa mga pamagat ng mga aklat ng may-akda na nakatal sa hulihan ng tek/o4 ,p9anatil+ walang tuldik ang mga ito gaya nang sa orih9al4 ,p9ag-ayon r9 ang paggigitl+ sa mga salita at ang pag-ee/ilo ng mga pamagat ng mga seksyon4 ,g9awang tatlo ang mga tuldok ng lahat ng mga elipsis 744474 ,ang mga ilang naulit na halimbawa sa tek/o ay p9anatili gaya nang sa orih9al4 ,inilipat ang ,tuntun9 mula sa b&ang hulihan ng tek/o4 ,ang mga seksyon sa mga ,kabanata ,,iii at ,,xi ng ,ikaapat na ,bahagi ay h9di nakatal sa orih9al4