,,christuslegenden                      
,naar het ,zweedsch                     
van                                     
,,selma ,,lagerl,f                      
,schrijfster van3                       
,gsta ,berling1 ,ingrid1                
,de ,koninginnen van ,kungahlla1        
,de ,wonderen van den ,antichrist1      
,jeruzalem1 ,onzichtbare ,ketenen4      
door                                    
,,margaretha ,,meijboom                 
,geautoriseerde uitgave                 
,amsterdam                              
,h4 ,j4 ,w4 ,becht                      
,,inhoud4                               
,bladz4        ,de heilige nacht        
#a      ,het visioen van den ,keizer    
#aa      ,de bron der ,wijzen           
#bc      ,de ,kinderen van ,bethlehem   
#cg      ,de vlucht naar ,egypte        
#fi      ,in ,nazareth                  
#ha      ,in den ,tempel                
#hi      ,de ,zweetdoek van de ,heilige 
,veronica    #aaa      ,vogel ,roodborst
                         #agi      ,onze

 ,lieve ,heer en de ,heilige ,petrus    
#aia      ,de ,kaarsvlam                
#bjg                ,,de ,,heilige      
,,nacht4      ,toen ik vijf jaar oud    
was1 trof mij een groot verdriet4 ,ik   
kan mij  niet herinneren dat ik ooit    
grooter verdriet gehad heb4 ,dat was de 
dood van mijn grootmoeder4 ,tot dien    
tijd toe had zij elken dag in  den hoek 
van de sofa gezeten en verhalen verteld4
    ,ik kan me niet anders herinneren1  
dan dat ,grootmoeder aldoor maar  zat te
 vertellen van den morgen tot den avond1
 en dat wij1 kinderen1  stil naast haar 
zaten te luisteren4 ,dat was een        
heerlijk leven4 ,geen  kind had het zoo 
goed als wij4    ,ik kan me niet veel   
meer herinneren van ,grootmoeder4 ,ik   
herinner me1  dat ze mooi spierwit haar 
had1 en dat ze heel krom liep en altijd 
aan  een kous zat te breien4 ,en ik     
herinner me ook1 dat zij1 als ze een    
verhaal gedaan had1 haar hand op mijn   
hoofd placht te leggen en dan zei  ze3  
,en dat alles is waar gebeurd1 zoo waar 

als je mij ziet en ik jou4    ,ik       
herinner me ook1 dat ze liedjes zingen  
kon1 maar dat deed ze niet  alle dagen4 
,een van die liedjes was van een ridder 
en een meermin en  daarvan was het      
refrein3 ,koud waait de wind over de    
zee4    ,en dan herinner ik me een      
gebedje1 dat ze mij geleerd heeft1 en   
een gezangvers4    ,van alle verhalen1  
die zij gedaan heeft1 heb ik nog maar   
een flauwe1  verwarde herinnering4 ,er  
is maar n dat ik nog z goed weet1 dat ik
  't zou kunnen navertellen4 ,dat is een
 verhaal van ,jezus' geboorte4    ,zie1 
dat is bijna alles wat ik van mijn      
grootmoeder weet1 behalve  dat wat ik me
 't allerbest herinner--en dat is het   
groote gemis1  toen zij was heengegaan4 
,ik herinner me dien morgen1 toen de    
canap daar leeg stond--en toen  ik maar 
niet begrijpen kon1 hoe de dag om komen 
zou6 ,dat weet ik  nog zoo goed4 ,dat   
vergeet ik nooit4 ,en ik weet hoe wij1  
kinderen1  bij de doode gebracht werden 
om haar hand te kussen4    ,en we waren 

bang1 toen we dat doen moesten1 maar    
iemand zei ons toen1  dat het de laatste
 maal was1 dat we ,grootmoeder konden   
bedanken voor  al het pleizier1 dat zij 
ons gedaan had4    ,en ik weet nog1 hoe 
de verhalen en liedjes heengingen van   
onze hoeve1  ingepakt in een lange      
zwarte kist en hoe ze nooit weerom      
kwamen4    ,ik weet1 dat er iets weg was
 uit ons leven4 ,het was alsof de deur  
van een mooie tooverwereld gesloten was1
 een deur1 waar we vroeger  vrij uit- en
 inliepen4 ,en nu was er niemand1 die   
die deur weer open  kon maken4    ,en ik
 weet1 hoe wij kinderen zoo             
langzamerhand met poppen en speelgoed   
leerden spelen1 en leven zooals andere  
kinderen1 en toen kon 't wel  schijnen1 
alsof we ,grootmoeder niet meer misten  
of aan haar dachten4    ,maar nog op    
dezen dag1 veertig jaar later1 nu ik    
hier zit en de  legenden van ,christus  
verzamel1 die ik nu in 't ,oosten       
gehoord heb1  wordt dat kleine verhaal  
van ,jezus' geboorte1 dat ,grootmoeder  

me  placht te vertellen1 weer in me     
wakker4 ,en ik moet daar nog eens over  
spreken en het opnemen in mijn          
verzameling4        't ,was op een      
,kerstdag4 ,allen waren naar de kerk1   
behalve ,grootmoeder  en ik4 ,ik geloof 
dat we heel alleen in huis waren4 ,wij  
mochten niet  meerijden1 omdat de eene  
te jong en de andere te oud was4 ,en het
  speet ons allebei1 dat we niet mee    
naar de vroeg-mis mochten rijden  en de 
,kerstlichtjes zien4    ,maar toen we   
daar zoo alleen zaten1 begon            
,grootmoeder te vertellen4    ,er was   
eens een man1 zei ze1 die uitging in den
 donkeren nacht  om vuur te leenen4 ,hij
 ging van 't eene huis naar het andere  
en  klopte aan4    ,ach1 vrienden1 zei  
hij1 helpt mij4 ,mijn vrouw heeft pas   
een kind  gekregen en ik moet vuur      
aanmaken om haar en den kleine te       
verwarmen4    ,maar 't was laat in den  
nacht4 ,en alle menschen sliepen4       
,niemand  antwoordde hem4    ,de man    
liep steeds door4 ,eindelijk zag hij    

heel in de verte het  schijnsel van een 
vuur4 ,hij ging in die richting en zag  
dat het vuur  in het open veld brandde4 
,een menigte witte schapen lagen er om  
heen  te slapen en een oude herder zat  
hen te hoeden4    ,toen de man1 die vuur
 wilde leenen1 tot bij de schapen       
gekomen was1  zag hij1 dat drie groote  
honden aan de voeten van den herder     
lagen  te slapen4 ,zij werden alle drie 
wakker1 toen hij kwam1 en sperden  de   
bekken wijd open1 alsof ze wilden       
blaffen1 maar geen geluid werd  gehoord4
 ,de man zag1 dat de haren op hun ruggen
 overeind gingen staan1  hij zag hun    
tanden wit glimmen in 't schijnsel van  
het vuur en zij  vlogen op hem aan4 ,hij
 voelde1 dat een van hen hem in 't been 
wilde  bijten en een in zijn hand en dat
 een aan zijn keel kwam hangen4 ,maar   
de kaken en tanden1 waarmee de honden   
bijten moesten1 wilden niet  gehoorzamen
 en de man werd in 't minst niet gewond4
    ,nu wilde hij verder gaan om te     
krijgen wat hij noodig had4 ,maar de    

schapen lagen z dicht op elkaar1 rug aan
 rug1 dat hij er niet door  kon4 ,toen  
sprong de man op de ruggen van de dieren
 en liep naar het  vuur4 ,en geen van de
 dieren werd wakker of verroerde zich4  
,tot nu toe had ,grootmoeder ongestoord 
verteld4 ,maar nu kon ik niet  laten    
haar in de rede te vallen4 ,waarom      
werden ze niet wakker1  ,grootmoeder8   
vroeg ik4    ,dat zul je straks hooren1 
zei ,grootmoeder1 en vertelde voort4    
,toen de man bijna bij 't vuur was1 zag 
de herder op4 ,hij was een oud1  knorrig
 man1 onvriendelijk en hard tegen alle  
menschen4 ,en toen hij  den vreemde zag 
aankomen1 greep hij zijn langen spitsen 
staf1 dien  hij gewoonlijk in de hand   
had1 als hij zijn kudde hoedde1 en wierp
 hem  dien tegemoet4 ,en de staf vloog  
suizend op den man aan1 maar eer hij    
hem trof1 week hij op zij af en snorde  
voorbij hem ver het veld in4    ,toen   
,grootmoeder zver gekomen was1 viel ik  
haar weer in de rede3  ,grootmoeder1    
waarom wilde de staf dien man niet      

treffen8 ,maar  ,grootmoeder antwoordde 
mij niet1 maar vertelde voort3    ,nu   
kwam de man bij den herder en zei3      
,vriend1 help mij1 en leen me  wat vuur4
 ,mijn vrouw heeft pas een kindje       
gekregen en ik moet vuur  aanmaken1 om  
haar en den kleine te verwarmen4    ,de 
herder had 't liefste neen gezegd1 maar 
toen hij er over dacht1  dat zijn honden
 den man geen kwaad hadden kunnen doen1 
dat de schapen  niet voor hem           
weggeloopen waren en dat zijn staf hem  
niet had willen  treffen1 werd hij een  
beetje bang en durfde hem niet weigeren 
wat  hij vroeg4    ,neem zooveel ge     
noodig hebt1 zei hij tot den man4       
,maar 't vuur was nagenoeg uit4 ,er     
lagen geen stokken of takken1 maar      
niets dan een gloeiende hoop en de      
vreemde had geen schop of schep1  waarin
 hij de heete kolen dragen kon4    ,toen
 de herder dat zag1 zei hij opnieuw3    
,neem zooveel als gij noodig  hebt1 en  
hij was er blij om1 dat de man geen vuur
 zou kunnen meenemen4    ,maar de man   

boog zich neer1 zocht kolen uit de asch 
met zijn handen  en legde ze in zijn    
mantel4 ,en de kolen brandden zijn      
handen niet1  toen hij ze aanraakte en  
ook zengden ze zijn mantel niet1 maar de
  man droeg ze weg1 alsof het noten of  
appelen waren4    ,maar opnieuw werd de 
vertelster in de rede gevallen3         
,grootmoeder1  waarom wilden de kolen   
den man niet branden8    ,dat zul je    
hooren1 zei ,grootmoeder1 en vertelde   
verder3    ,toen de herder1 die een     
nare1 knorrige man was1 dat alles zag1  
werd hij heel verbaasd3 ,wat kan dat    
toch voor een nacht zijn1 dat  de honden
 niet bijten1 de schapen niet bang      
worden1 de speer niet  doodt en 't vuur 
niet zengt8    ,hij riep den vreemde    
terug en vroeg hem3 ,wat is dit toch    
voor een  nacht8 ,en hoe komt het toch1 
dat alle dingen barmhartigheid betoonen8
    ,toen zei de man3 ,ik kan het u niet
 zeggen1 als gij het zelf niet  ziet4   
,en hij wilde heengaan1 om spoedig vuur 
aan te maken en vrouw  en kind te kunnen

 verwarmen4    ,maar toen dacht de      
herder1 dat hij den man niet geheel uit 
het  oog moest verliezen1 eer hij       
begrepen had wat dit alles toch kon     
beteekenen4    ,hij stond op en ging den
 man na1 tot hij gekomen was waar hij   
woonde4    ,toen zag de herder1 dat de  
man zelfs geen hutje had om in te wonen1
  maar dat zijn vrouw en kind in een    
grot lagen1 waar niets te zien  was dan 
kale1 naakte steenen wanden4    ,toen   
dacht de herder1 dat dit arme1          
onschuldige kindje wel dood zou  kunnen 
vriezen daar in de grot1 en hoewel hij  
een hardvochtig man was1  werd hij      
aangedaan en wilde het kind helpen4     
,en hij nam zijn ransel van de schouders
 en nam er een zachte witte  schapenpels
 uit1 gaf die aan den vreemde en zei dat
 hij het kindje  daarop moest leggen4   
,maar op hetzelfde oogenblik dat hij ook
 toonde barmhartig te kunnen  zijn1     
werden zijn oogen geopend en hij zag wat
 hij te voren niet had  kunnen zien en  
hoorde wat hij te voren niet had kunnen 

hooren4    ,hij zag1 dat om hem heen een
 dichtgesloten kring van engeltjes met  
zilveren vleugels stond4 ,en ieder van  
hen had een harp in de hand en  allen   
zongen luid1 dat dien nacht de          
,verlosser geboren was1 die de  wereld  
zou redden uit haar zonden4    ,toen    
begreep hij1 dat alle dingen z blij     
waren1 dat ze geen kwaad  wilden doen4  
,en niet alleen om den herder heen waren
 engelen1 maar hij zag ze  overal4 ,zij 
zaten in de grot en buiten op den berg  
en zij vlogen langs  den hemel4 ,zij    
kwamen aanloopen over de golven in      
groote scharen en  als zij              
voorbijgingen1 bleven zij staan en keken
 naar het kindje4    ,er was zulk een   
jubelende vreugde1 zooveel zang en spel6
 ,en dat alles  zag hij in den donkeren 
nacht1 waar hij vroeger niets had kunnen
  onderscheiden4 ,hij werd zoo blij1    
omdat zijn ooren geopend waren1  dat hij
 op de knien viel en ,god dankte4       
,maar toen ,grootmoeder zoover gekomen  
was1 zuchtte ze en zei3 ,maar  wat die  

herder zag1 kunnen wij ook zien4 ,want  
in elken ,kerstnacht  vliegen de engelen
 langs den hemel4 ,als wij ze maar zien 
konden4    ,en toen legde ,grootmoeder  
haar hand op mijn hoofd en zei3 ,dat    
moet  je goed onthouden1 want dat is zoo
 waar als dat jij mij ziet en ik  jou4  
't ,zit hem niet in kaarsen en lampen en
 't is niet verborgen in  zon of maan1  
maar het ne noodige is1 dat wij oogen   
hebben1 die ,gods  heerlijkheid kunnen  
zien4                ,,het ,,visioen    
,,van ,,den ,,keizer4      ,het was in  
den tijd1 dat ,augustus keizer in ,rome 
was en ,herodes koning  in ,jeruzalem4  
,toen gebeurde het1 dat een grootsche1  
heilige nacht over de aarde  neerdaalde4
 't ,was de donkerste nacht1 dien ooit  
iemand gezien had2  men zou kunnen      
denken1 dat de heele aarde in een kelder
 terechtgekomen  was4 ,het was          
onmogelijk het water van het land te    
onderscheiden en men  kon den meest     
bekenden weg niet vinden4 ,en dat kon   
ook niet anders1  want van den hemel    

kwam geen enkele lichtstraal4 ,alle     
sterren waren  thuis gebleven en de     
liefelijke maan had haar gelaat         
afgewend4    ,en even diep als de       
duisternis was de doodsche stilte4 ,de  
rivieren  staakten haar loop1 de wind   
bewoog zich niet en zelfs de            
espebladeren  hadden opgehouden te      
trillen4 ,had iemand aan den oever van  
de zee  gestaan1 hij zou gezien hebben1 
dat de golven niet meer op het strand   
sloegen1 en wie in de woestijn gekomen  
was1 zou het zand niet hebben  hooren   
knarsen onder zijn voeten4 ,alles was   
versteend en hield zich  onbeweeglijk om
 den heiligen nacht niet te verstoren4  
't ,gras durfde  niet groeien1 de dauw  
kon niet vallen1 de bloemen waagden 't  
niet  haar geuren uit te ademen4    ,in 
dien nacht jaagde geen enkel roofdier1  
beten de slangen niet1  blaften de      
honden niet4 ,en wat nog heerlijker was1
 geen van de  levenlooze dingen zou de  
heiligheid van dien grootschen nacht    
hebben  willen storen door zich tot een 

booze daad te leenen4 ,geen looper  zou 
een slot hebben kunnen opensteken en    
geen mes bloed vergieten4    ,juist in  
dien nacht kwam in ,rome een kleine     
groep menschen van het  keizerlijk      
paleis op den ,palatin1 en nam den weg  
over het ,forum naar  het ,kapitool4 ,in
 den afgeloopen dag hadden namelijk de  
raadsheeren  den keizer gevraagd1 of hij
 er iets tegen had1 dat zij hem een     
tempel  bouwden op den heiligen berg van
 ,rome4 ,maar ,augustus had niet        
dadelijk  zijn toestemming gegeven4 ,hij
 wist niet1 of het den goden behaagde1  
dat hij een tempel zou hebben naast de  
hunnen en hij had geantwoord1  dat hij  
eerst door een nachtelijk offer aan zijn
 beschermgeest hun  wil in deze zaak    
wilde uitvorschen4 ,hij was het1 die nu1
 vergezeld  door enkele vertrouwden1 dit
 offer ging brengen4    ,augustus liet  
zich in zijn draagstoel brengen1 want   
hij was oud en  de vele trappen van het 
,kapitool vermoeiden hem4 ,hij hield    
zelf de  kooi met duiven in de hand1 die

 hij zou offeren4 ,geen priesters of    
soldaten of raadsheeren volgden hem1    
alleen zijn naaste vrienden4    ,de     
fakkeldragers gingen voor hem uit1 als  
om een weg door 't nachtelijk  duister  
te banen en achter hem kwamen slaven1   
die het drievoetige  altaar droegen1 de 
kolen1 de messen1 het heilige vuur--en  
alles wat  er verder voor het offer     
noodig was4    ,onderweg sprak de keizer
 opgeruimd met zijn vertrouwden1 en     
daarom  lette niemand van hen op de     
zeldzame1 ademlooze stilte van den      
nacht4 ,eerst toen ze op het bovenste   
gedeelte van het ,kapitool de  ledige   
plaats bereikten1 die voor den nieuwen  
tempel was afgezet1  openbaarde het zich
 voor hen1 dat er iets ongewoons was4   
,dit kon geen nacht zijn als alle       
anderen1 want boven op den rand  van de 
rots zagen zij een allerwonderlijkst    
wezen4 ,ze meenden eerst1  dat het een  
oude vergroeide olijfstam was2 toen     
meenden zij1 dat een  oeroud steenen    
beeld van uit den ,jupiterstempel naar  

buiten op de  rots gekomen was4         
,eindelijk meenden zij1 dat het niemand 
anders kon  zijn dan de oude ,sibylle4  
,zooiets ouds1 verweerds1 reuzengroots  
hadden zij nog nooit gezien4 ,die  oude 
vrouw was verschrikkelijk om aan te     
zien4 ,als de keizer er niet  bij       
geweest was1 waren ze allen naar hun    
legersteden gevlucht4 ,zij  is het1     
fluisterden ze elkaar toe1 die zooveel  
jaren telt als er  zandkorrels aan de   
kust van haar geboorteland zijn4 ,waarom
 is zij juist  vannacht uit haar grot te
 voorschijn gekomen8 ,wat zal zij den   
keizer  en het rijk voorspellen1 zij1   
die haar profetien op de bladeren der   
boomen schrijft en weet1 dat de wind    
orakelspreuken brengt tot hen1  aan wie 
ze zijn afgezonden8    ,zij waren z     
bang1 dat allen op de knien zouden zijn 
gevallen met het  voorhoofd op den      
grond1 als de sibylle ook maar een      
enkele beweging  gemaakt had4 ,maar zij 
zat doodstil1 alsof ze levenloos was4   
,ze zat  aan den uitersten rand van de  

rots neergehurkt en zag1 met de hand    
over de oogen1 uit in den nacht4    ,zij
 zat daar1 alsof zij op de rots         
geklommen was1 om iets1 wat heel  in de 
verte gebeurde1 beter te kunnen zien4   
,hoe kon zij iets zien1 in zulk een     
nacht8    ,opeens merkten de keizer en  
zijn gevolg1 hoe diep de duisternis     
was4 ,niemand kon een handbreed voor    
zich uitzien4 ,en wat een stilte1  wat  
een ademlooze stilte6 ,zelfs het doffe  
bruisen van den ,tiber konden  ze niet  
hooren4 ,maar 't was alsof de lucht hen 
wilde smoren2 het koude  zweet parelde  
op hun voorhoofd en hun handen waren    
stijf en machteloos4    ,zij dachten3   
,er moet iets vreeselijks gebeuren4     
,maar niemand wilde toonen1 dat hij bang
 was en allen zeiden tot den  keizer1   
dat dit een goed teeken was3 de heele   
natuur hield den adem  in om den nieuwen
 god te begroeten4    ,zij drongen er op
 aan1 dat ,augustus zich haasten zou met
 het offer  en zeiden1 dat de oude      
sibylle zeker uit haar grot was         

opgestegen om  zijn beschermgeest te    
begroeten4    ,maar de waarheid was1 dat
 de oude sibylle z verdiept was in een  
visioen1 dat zij niet eens wist1 dat    
,augustus op het ,kapitool gekomen  was4
 ,zij was met haar geest in verre landen
 en het was haar1 alsof  ze daar over   
een groote vlakte ging4 ,in het donker  
stootte zij met  den voet onophoudelijk 
tegen iets1 dat zij voor bosjes gras    
hield4 ,zij  boog zich neer en voelde   
met de hand4 ,neen1 dat waren geen      
bosjes gras1  maar schapen4 ,zij liep   
tusschen groote kudden slapende schapen4
    ,nu bemerkte zij het vuur der       
herders4 ,dat brandde midden op het veld
  en zij zocht den weg er heen4 ,de     
herders lagen bij 't vuur te slapen  en 
naast hen lagen de lange spitse staven1 
die zij gebruikten om de  kudde tegen   
wilde dieren te beschermen4 ,maar die   
kleine dieren met de  glinsterende oogen
 en de dikke staarten1 die naar het vuur
 slopen1  waren dat geen jakhalzen8 ,en 
toch slingerden de herders hun staven   

niet naar hen1 de honden sliepen door1  
de schapen vluchtten niet en  de wilde  
dieren legden zich ter ruste naast de   
menschen4    ,dit zag de sibylle2 maar  
ze wist niets van wat er achter haar op 
den  berg gebeurde4 ,ze wist er niets   
van1 dat men daar een altaar bouwde1  de
 kolen aanstak1 wierook strooide en dat 
de keizer de eene duif uit  de kooi nam 
om haar te offeren4 ,maar zijn handen   
sliepen en hij kon  den vogel niet      
houden4 ,met een enkelen wiekslag maakte
 de duif zich  vrij en verdween in 't   
duister van den nacht4    ,toen dat     
gebeurde1 zagen de hovelingen           
wantrouwend naar de oude  sibylle4 ,zij 
meenden1 dat zij dit ongeluk bewerkt    
had4    ,konden zij weten1 dat de       
sibylle steeds bij 't kolenvuur der     
herders  meende te staan en dat ze nu   
luisterde naar een zwak geluid1 dat door
  den doodstillen nacht klonk van uit de
 verte8 ,ze hoorde het lang1  eer ze    
merkte1 dat het niet van de aarde kwam1 
maar van den hemel4    ,eindelijk hief  

zij het hoofd op en toen zag ze         
lichtende1 schitterende  gestalten      
daarboven in 't donker voortglijden4 't 
,waren kleine scharen  engelen1 die     
liefelijk zingend en als zoekend heen en
 weer vlogen  over de wijde vlakte4     
,juist terwijl de sibylle naar het      
engelengezang luisterde1 bereidde  de   
keizer een nieuw offer voor4 ,hij       
waschte zijn handen1 reinigde  het      
altaar en liet zich de andere duif      
geven4 ,maar hoewel hij alle  krachten  
inspande om haar vast te houden1 gleed  
het lichaam van de  duif door zijn      
handen en de vogel steeg op in den      
ondoordringbaar  duisteren nacht4    ,de
 keizer was ontzet4 ,hij viel op de     
knien voor het leege altaar  en bad tot 
zijn beschermgeest4 ,hij riep hem aan om
 kracht1 om de  ongelukken af te wenden1
 die deze nacht scheen te voorspellen4  
,ook hiervan had de sibylle niets       
gehoord4 ,zij luisterde met heel  haar  
ziel naar het engelengezang1 dat al     
sterker klonk4 ,eindelijk  werd het z   

krachtig1 dat het de herders wekte4 ,zij
 hieven zich  overeind op de ellebogen  
en zagen glanzende scharen van          
zilverwitte  engelen zich boven hen in  
't donker bewegen in lange1 golvende    
rijen1  als trekvogels4 ,sommigen hadden
 luiten en violen in de hand1 anderen   
cithers en harpen1 en hun lied klonk zoo
 vroolijk als kinderlachen  en zoo      
zorgeloos als leeuwerikgekweel4 ,toen de
 herders dat hoorden1  stonden ze op om 
naar de stad op den berg te gaan1 waar  
zij woonden1  om van het wonder te      
vertellen4    ,zij trachtten vooruit te 
komen op een smal slingerend pad1 en de 
oude sibylle volgde hen4 ,opeens werd   
het licht op den berg4 ,een  groote     
heldere ster fonkelde er midden boven1  
en de stad op den  bergtop glinsterde   
als zilver in het sterrenlicht4 ,al de  
rondzwervende  engelenscharen haastten  
zich daarheen onder jubelkreten en de   
herders  versnelden hun schreden en     
liepen zoo hard als zij konden4    ,toen
 zij de stad bereikt hadden1 vonden zij 

de engelen verzameld boven  een lagen   
stal bij de stadspoort4 't ,was een     
onooglijk gebouw met een  rieten dak en 
de naakte rots als achterwand4 ,daar    
stond de ster boven  en daarheen        
stroomden steeds meer engelen samen4    
,sommigen zetten zich  op het rieten dak
 of sloegen neer op den steilen bergwand
 achter het  huis1 anderen zweefden er  
klapwiekend over4 ,hoog1 heel hoog was  
de  lucht1 lichtend van stralende       
engelenvleugels4    ,op hetzelfde       
oogenblik1 dat de ster ontvlamde boven  
de bergstad1  ontwaakte de geheele      
natuur en de mannen1 die op de hoogte   
bij 't  ,kapitool stonden1 konden niet  
nalaten dat op te merken4 ,zij voelden  
frissche1 maar streelende koelten door  
de lucht gaan1 liefelijke  geuren stegen
 op om hen heen1 de boomen ruischten1 de
 ,tiber begon te  bruisen1 de sterren   
straalden en de maan stond plotseling   
hoog aan  den hemel en verlichtte de    
wereld4 ,en uit de wolken kwamen de twee
  duiven neerdalen en zetten zich op de 

schouders van den keizer4    ,toen dit  
wonder gebeurde1 stond ,augustus op in  
fiere vreugde1 maar  zijn vrienden en   
slaven vielen op de knien4 ,ave1        
,caesar6 riepen  zij4 ,uw beschermgeest 
heeft ,u geantwoord4 ,gij zijt de ,god1 
die  aangebeden moet worden op het      
,kapitool4    ,en de hulde1 die de      
verrukte mannen den keizer toejubelden1 
klonk  z luid1 dat de oude sibylle het  
hoorde4 ,die wekte haar uit haar        
visioenen4 ,zij stond op van haar plaats
 aan den rand van de rots en  ging op de
 menschen toe4 ,het was alsof een       
donkere wolk uit den afgrond  was       
opgestegen en over den heuvel           
neergedaald4 ,zij was vreeselijk in     
haar ouderdom4 ,ruige haren hingen in   
dunne vlokken om haar hoofd1 de         
gewrichten der ledematen waren uitgezet2
 en de donkere huid bekleedde           
rimpelend1 hard als boombast1 haar      
lichaam4    ,maar geweldig en eerwaardig
 was zij1 toen zij den keizer tegemoet  
ging4 ,met de eene hand vatte zij hem om

 den pols1 met de andere wees  zij naar 
het verre oosten4    ,zie1 beval zij    
hem4 ,en de keizer hief de oogen op en  
zag4 ,de ruimte  opende zich voor zijn  
blikken en zij drongen door tot het land
 in  het verre oosten4 ,en hij zag een  
armoedigen stal onder een steilen       
rotswand en in de open deur eenige      
herders1 die geknield lagen4 ,in  den   
stal zag hij een jonge moeder op de     
knien voor een kindje1  dat op een      
stroobos op den grond lag4    ,en de    
groote1 beenige vingers van de sibylle  
wezen op dat arme kind4    ,ave1        
,caesar6 zei ze met een hoonlach4 ,dr is
 de ,god1 die op den  heuvel van het    
,kapitool zal worden aangebeden4        
,toen deinsde ,augustus achteruit1 alsof
 hij een krankzinnige voor  zich had4   
,maar de sibylle veranderde in een      
machtige profetes4 ,haar doffe  oogen   
begonnen te branden1 ze hief haar handen
 ten hemel1 haar stem  veranderde1      
zoodat die niet meer haar eigen scheen1 
maar een klank en  een kracht had1 die  

de wereld over had kunnen klinken4 ,en  
zij sprak  woorden1 die ze uit de       
sterren scheen te lezen3    ,op den     
heuvel van het ,kapitool zal ,hij       
aanbeden worden1 die de  wereld         
vernieuwt4    ,christus of              
,anti-,christus1 maar geen onvolmaakte  
menschen4    ,toen zij dit gezegd had1  
ging zij heen van de door schrik        
verslagen  mannen1 liep langzaam den    
berg af en verdween4    ,maar ,augustus 
liet den volgenden dag 't volk streng   
verbieden een  tempel voor hem op het   
,kapitool te bouwen4 ,in plaats daarvan 
richtte  hij er een heiligdom op voor   
het pasgeboren ,godenkind en noemde dat3
  ,altaar des ,hemels1 ,ara ,coeli4     
,,de ,,bron ,,der ,,wijzen4      ,in het
 oude land van ,juda ging de droogte    
rond1 met holle oogen en  verbitterd1   
tusschen verschrompelde distels en      
verdord gras4    't ,was in den zomer4  
,de zon scheen op schaduwlooze          
bergruggen1 de  minste windkoelte dreef 
dichte wolken kalkstof op uit het       

witgrauwe  veld1 de kudden stonden      
bijeen in de dalen bij de uitgedroogde  
beken4    ,de droogte ging rond en      
inspecteerde den watervoorraad4 ,ze     
dwaalde naar  ,salomons vijvers en zag  
zuchtend1 dat ze nog een massa water    
tusschen  hun rotsige oevers bewaarden4 
,daarop ging ze naar de beroemde bron   
van  ,david bij ,bethlehem en vond ook  
daar water4 ,toen liep ze met slependen 
tred langs den grooten landweg1 die van 
,bethlehem naar ,jeruzalem leidt4       
,toen ze ongeveer halfweg gekomen was1  
zag zij de ,bron der ,wijzen1  die daar 
dicht aan den weg ligt1 en zij merkte   
spoedig1 dat die bijna  uitgedroogd was4
 ,de droogte zette zich op den rand van 
de put1 dien  uit n grooten1 uitgeholden
 steen bestaat1 en keek naar beneden  in
 de bron4 ,de blanke waterspiegel1 die  
anders heel dicht bij de  opening lag1  
was nu diep omlaag gezonken en slik en  
modder van den  bodem maakte hem onrein 
en troebel4    ,toen de bron het        
bruinverbrande gezicht van de droogte   

zag afgebeeld  op haar doffen           
waterspiegel1 begon zij te golven van   
angst4    ,ik zou wel eens willen weten1
 wanneer 't met jou gedaan kan zijn1    
zei de droogte4 ,je zult wel geen       
waterader kunnen vinden daar in de      
diepte1 die je nieuw leven kan komen    
brengen4 ,en van regen kan er1          
,goddank1 in de eerste twee1 drie       
maanden nog geen sprake zijn4    ,je    
kunt gerust wezen1 zuchtte de bron2     
niemand kan me helpen4 ,daar  zou       
minstens een bronar uit het ,paradijs   
voor noodig zijn4    ,dan zal ik je niet
 verlaten1 voor alles voorbij is1 zei de
  droogte4 ,ze zag1 dat de oude bron    
haar einde tegemoet ging1 en nu  wilde  
ze het genoegen hebben haar druppel voor
 druppel te zien sterven4    ,ze zette  
zich behaaglijk op den rand van den put 
en verheugde zich  als zij de bron in de
 diepte hoorde zuchten4 ,zij had er ook 
veel  pleizier in te zien hoe dorstige  
reizigers naar den put kwamen1  den aker
 lieten neerdalen en dien optrokken met 

een paar modderige  droppels van den    
bodem4    ,zoo ging de heele dag voorbij
 en toen de schemering viel1 keek de    
droogte weer in den put4 ,er blonk nog  
wat water in de diepte4    ,ik blijf    
hier vannacht1 riep ze4 ,haast je maar  
niet4 ,als het zoo  licht is1 dat ik je 
weer zien kan1 ben ik er zeker van1 dat 
't met  je gedaan is4    ,de droogte    
ging op het dak over den put zitten1    
terwijl de heete nacht1  die nog        
akeliger en pijnlijker was dan de dag1  
neerdaalde over het land  van ,juda4    
,honden en jakhalzen huilden zonder     
ophouden en dorstige  koeien en ezels   
antwoordden hen van uit hun warme       
stallen4 ,toen  eindelijk de wind       
opstak1 bracht hij geen koelte1 maar was
 heet en  verstikkend1 als de hijgende  
adem van een groot slapend monster4     
,maar de sterren lichtten met haar      
allerliefelijksten glans en een  kleine1
 blinkende maansikkel spreidde haar mooi
 groenblauw licht over  de grijze       
heuvels4 ,en in dat licht zag de droogte

 een groote karavaan  aankomen en den   
heuvel optrekken1 waar de ,bron der     
,wijzen lag4    ,de droogte zat op het  
lange dak te kijken en verheugde zich   
opnieuw  in al den dorst1 die naar de   
bron kwam en daar geen druppel water    
vinden zou om gelescht te worden4 ,daar 
kwamen zooveel dieren en  kameelleiders 
aan1 dat zij de bron wel hadden kunnen  
leegdrinken1 al  was die ook heelemaal  
vol geweest4 ,plotseling kreeg zij den  
indruk1  dat er iets wonderlijks1 iets  
spookachtigs was aan die karavaan1  die 
daar kwam aanzetten in den nacht4       
,alle kameelen kwamen eerst te          
voorschijn op een heuvel1 die scherp    
tegen den horizon afstak2 het was alsof 
zij uit den hemel kwamen4 ,zij  schenen 
ook grooter dan gewone kameelen en      
droegen al te gemakkelijk  de           
reusachtige lasten1 waarmee zij beladen 
waren4    ,maar toch kon ze niet anders 
denken dan dat het werkelijkheid  was4  
,zij zag ze immers heel duidelijk4 ,ze  
kon zelfs ook zien1 dat  de drie eerste 

dieren dromedarissen waren met grauw    
glanzend vel en  dat ze rijk opgetuigd  
waren1 gezadeld met mooie matten met    
franje1  en bereden door schoone1       
voorname ruiters4    ,de heele optocht  
hield stil bij de bron4 ,de             
dromedarissen legden  zich neer op het  
veld met drie onwillige1 schokkende     
bewegingen1  en hun ruiters stegen af4  
,de pakkameelen bleven staan en naarmate
 ze dichter bij elkaar kwamen1  schenen 
ze een onafzienbaar bosch te vormen van 
lange halzen en bulten  en wonderlijk   
opeengestapelde pakken4    ,de drie     
ruiters kwamen snel op de droogte toe en
 begroetten haar  door de handen op de  
borst te leggen1 ,zij zag1 dat zij      
glanzend witte  gewaden droegen en      
reusachtige tulbanden1 waarop bovenaan  
een helder  glinsterende ster bevestigd 
was1 die straalde alsof zij direct van  
den hemel genomen was4    ,wij komen uit
 een ver land1 zei een van de           
vreemdelingen1 en wij  verzoeken u ons  
te zeggen of dit werkelijk de ,bron der 

,wijzen is4    ,zoo wordt zij vandaag   
nog genoemd1 zei de droogte2 maar morgen
 is  het geen bron meer4 ,zij zal       
vannacht sterven4    ,dat kan ik        
begrijpen1 omdat ik u hier zie1 zei de  
man2 maar is  dit niet een van de       
heilige bronnen1 die nooit uitdrogen8   
,en vanwaar  heeft zij haar naam8    ,ik
 weet dat ze heilig is1 zei de droogte2 
maar wat kan haar dat  helpen8 ,de drie 
wijzen zijn in het ,paradijs4    ,de    
drie reizigers zagen elkander aan4      
,kent ge werkelijk de geschiedenis van  
de oude bron8 vroegen ze4    ,ik ken de 
geschiedenis van alle putten en beken en
 stroomen1 zei  de droogte trotsch4     
,doe ons dan het genoegen en vertel ons 
die1 vroegen de vreemdelingen4    ,en ze
 zetten zich neer om de oude vijandin   
van alles wat groeit1  en luisterden4   
,de droogte kuchte even en kroop op den 
rand van den put1 als een               
sagenverteller op zijn hoogen stoel en  
begon haar verhaal3    ,in ,gabes1 in   
,medi1 een stad die aan de grenzen van  

de woestijn  ligt1 en waar ik mij daarom
 gaarne ophoud1 leefden voor vele jaren 
drie mannen1 die beroemd waren om hun   
wijsheid4 ,zij waren heel arm1  wat een 
ongewoon verschijnsel was1 want in      
,gabes werd kennis hoog in  eere        
gehouden en goed betaald4 ,maar voor    
deze mannen kon dit haast  niet anders1 
want een van hen was buitengewoon oud1  
de tweede was  melaatsch en de derde was
 een neger1 pikzwart en met dikke       
lippen4 ,de  menschen vonden den eerste 
al te oud om hun wat te kunnen leeren1  
den tweede ontweken ze uit vrees voor   
besmetting en naar den derde  wilden zij
 niet luisteren1 omdat ze meenden te    
weten1 dat nooit eenige  wijsheid uit   
,ethiopi gekomen was4    ,de drie wijzen
 sloten zich intusschen in hun ongeluk  
bij elkaar  aan4 ,zij bedelden overdag  
bij dezelfde tempelpoort en sliepen des 
nachts op hetzelfde dak4 ,op die wijze  
hadden zij ten minste gelegenheid  zich 
den tijd te korten door het gezamenlijk 
onderzoeken van al het  wonderbare1 dat 

zij bij dingen en menschen opmerkten4   
,op een nacht dat ze1 zij aan zij1      
sliepen op een dak1 dat dicht  begroeid 
was met roode bedwelmende papavers1 werd
 de oudste van hen  wakker en nauwelijks
 had hij een blik om zich heen geworpen1
 of hij  wekte de beide anderen4        
,gezegend zij onze armoede1 die ons     
noodzaakt in de open lucht  te slapen1  
sprak hij tot hen4 ,ontwaakt en heft uw 
oogen op naar  den hemel4    ,nu1 zeide 
de droogte met een wat zachter stem1 dit
 was een nacht1  dien niemand1 die hem  
gezien heeft1 ooit kan vergeten4 ,het   
heelal was  zoo licht1 dat de hemel1 die
 meestal op een vast gewelf gelijkt1    
diep  en doorschijnend en vol golven    
scheen als een zee4 ,het licht stroomde 
er heen en weer en men zag de sterren   
drijven op ongelijke diepten1  sommige  
midden in de lichtgolven1 andere op hun 
oppervlakte4    ,maar zoo ver mogelijk  
en zoo hoog mogelijk zagen de drie      
mannen  een zwakke duisternis en dat    
duistere vloog door de ruimte als  een  

bal en kwam al dichter bij en naarmate  
de bal naderde1 begon  hij te lichten4  
,maar hij lichtte zooals rozen--,god    
late ze alle  verdorren--wanneer ze pas 
uit den knop komen4 ,hij werd al grooter
 en  het donkere hulsel er om heen      
sprong langzamerhand en het licht       
barstte  naar buiten in vier heldere    
bladeren aan de kanten4 ,eindelijk1 toen
  hij zoover naar beneden was gekomen   
als de dichtstbijzijnde ster1  hield hij
 stil4 ,toen bogen de donkere stukken   
geheel op zijde en  er wikkelde zich het
 eene blad na het andere los van een    
prachtig  stralend rozenkleurig licht1  
tot hij eindelijk geheel klaar was en   
straalde als de schoonste onder de      
sterren4    ,toen de arme mannen dat    
zagen1 zei hun wijsheid hun1 dat op dit 
uur  op aarde een machtig ,koning       
geboren werd1 een wiens macht die van   
,cyrus en ,alexander te boven zou gaan4 
,en ze zeiden tot elkander3 ,laat ons   
naar den vader en de moeder  van den    
,pasgeborene gaan en hun zeggen wat we  

zooeven gezien  hebben4 ,misschien dat  
ze ons dan beloonen met een zak munten  
of met  een gouden armband4    ,ze namen
 hun lange wandelstaven op en begaven   
zich op weg4 ,zij gingen  de stad door  
en de stadspoort uit4 ,maar daar waren  
ze een oogenblik in  de war1 want nu    
breidde zich voor hen uit de groote     
droge1 lieflijke  woestijn1 die de      
menschen verafschuwen4 ,toen zagen ze1  
hoe de nieuwe  ster een smalle streep   
licht over het woestijnzand wierp en zij
 gingen  getroost voort met de ster als 
wegwijzer4    ,zij gingen den heelen    
nacht voort over de witte zandvlakte en 
onder  den heelen tocht spraken ze over 
den jongen pasgeboren ,koning1  dien ze 
zouden vinden1 slapend in een gouden    
wieg1 en spelend met  edelgesteenten4   
,zij verkortten de uren van den nacht   
door er over te  spreken1 hoe zij tot   
zijn vader1 den koning1 zouden gaan en  
tot zijn  moeder1 de koningin1 en hun   
zeggen dat de hemel hun zoon kracht en  
macht en schoonheid en geluk voorspelde1

 grooter dan die van ,salomo4    ,ze    
verhieven er zich op1 dat ,god hen      
geroepen had om de ster te  zien4 ,zij  
zeiden1 dat de ouders van den           
jonggeborene hen niet met  minder dan   
twintig zakken goud konden beloonen4    
,misschien zouden zij  zelfs wel zooveel
 geven1 dat zij de pijn van de armoede  
niet meer  behoefden te dragen4    ,ik  
lag op de loer in de woestijn als een   
leeuw1 zei de droogte1  en wilde mij op 
deze reizigers werpen met alle ellende  
van den dood1  maar ze ontkwamen mij4   
,de ster leidde hen den heelen nacht en 
tegen  den morgen1 toen het licht werd  
en de andere sterren verbleekten1  bleef
 deze hardnekkig staan en lichtte over  
de woestijn1 tot ze  hen geleid had naar
 een oase1 waar zij een bron en         
vruchtdragende  boomen vonden4 ,daar    
rustten zij den geheelen dag en eerst   
tegen den  nacht1 toen ze het           
sterrenlicht over het woestijnzand      
zagen1 gingen  zij verder4    ,voor een 
mensch1 ging de droogte voort1 was het  

een heerlijke  wandeling4 ,de ster      
leidde hen zoo1 dat ze honger noch dorst
 behoefden  te lijden4 ,zij bracht hen  
voorbij de scherpe distels4 ,zij        
ontweken het  diepe losse stuifzand1 zij
 ontkwamen den scherpen zonneschijn en  
den  heeten woestijnstormen4 ,de drie   
wijzen zeiden aanhoudend tegen elkaar3  
,god beschermt ons en zegent onzen gang2
 wij zijn ,zijn gezanten4    ,maar zoo  
langzamerhand kreeg ik toch macht over  
hen1 ging de droogte  voort4 ,het hart  
van die sterrenreizigers veranderde in  
een woestijn1  even droog als die waar  
ze doortrokken4 ,zij werden vol         
onvruchtbaren  trots en verwoestende    
gierigheid4 ,wij zijn ,godsgezanten1    
herhaalden  de drie ,wijzen4 ,de vader  
van den pasgeboren ,koning beloont ons  
niet  te hoog1 als hij ons een karavaan 
schenkt1 beladen met goud4    ,eindelijk
 leidde de ster hen over den beroemden  
,jordaan en de  heuvels van ,jeruzalem  
op4 ,en op een nacht bleef die staan    
boven de  stad ,bethlehem1 die tusschen 

de groene olijven op een heuvel lag  te 
schitteren4    ,de drie ,wijzen zagen   
rond naar een paleis en vestingtorens en
 muren  en al zulke dingen1 die bij een 
koningsstad hooren2 maar zij zagen      
niets4 ,en wat erger was1 het           
sterrenlicht leidde hen niet eens de    
stad in1 maar bleef staan bij een grot  
aan den kant van den weg4 ,daar  gleed  
het zachte licht naar binnen door de    
opening en toonde den drie  wandelaars  
een kindje1 dat op zijn moeders schoot  
rustig lag te slapen4    ,maar hoewel nu
 de drie ,wijzen zagen1 dat het         
sterrenlicht het hoofdje  van het kind  
omstraalde als een kroon1 bleven zij    
buiten de grot  staan4 ,zij gingen niet 
naar binnen om den kleine eer en een    
koninkrijk  te voorspellen4 ,zij wendden
 zich af zonder hun tegenwoordigheid te 
verraden1 en zij vluchtten van het kind 
weg en liepen terug naar  den heuvel4   
,zijn wij uitgegaan naar bedelaars1 die 
even arm zijn als wij8 zeiden  ze4      
,heeft ,god ons hierheen geleid1 opdat  

wij met ,hem zouden spotten1  en eer en 
aanzien voorspellen aan den zoon van een
 schaapherder8 ,dat  kind brengt het    
nooit verder dan dat hij zijn kudde     
hoeden zal hier  in het dal4    ,de     
droogte hield op en knikte bevestigend  
haar toehoorders toe4 ,heb  ik geen     
gelijk8 scheen zij te vragen4 ,er is    
iets1 dat droger is  dan woestijnzand1  
maar niets is onvruchtbaarder dan het   
menschenhart4    ,de drie ,wijzen hadden
 niet lang geloopen1 toen het hun       
voorkwam1  dat zij verdwaald waren en de
 ster niet goed gevolgd hadden1 ging de 
droogte voort4 ,en zij zagen omhoog om  
de ster te vinden en den rechten  weg4  
,maar toen was de ster1 die zij heel uit
 het oosten gevolgd hadden1  van den    
heuvel verdwenen4    ,de drie           
vreemdelingen maakten een heftige       
beweging en op hun aangezicht  lag een  
uitdrukking van diepe smart4    ,wat nu 
gebeurde1 ging de spreekster voort1 is  
van 't standpunt  van een mensch uit    
gezien1 misschien gelukkig4 ,dit is     

zeker1 dat  de drie mannen1 toen zij de 
ster niet meer zagen1 begrepen dat zij  
tegen ,god gezondigd hadden4 ,en hun    
geschiedde1 vertelde de droogte  bevend 
verder1 zooals het veld in den herfst1  
als de sterke regens  beginnen4 ,zij    
beefden van schrik als voor donder en   
bliksem1 hun ziel  werd week1 en ootmoed
 ontsproot in hun hart als groen gras4  
,drie dagen en drie nachten dwaalden zij
 door het land om het kind  te vinden1  
dat zij moesten aanbidden4 ,maar de ster
 vertoonde zich  niet aan hen4 ,zij     
verdwaalden steeds verder1 en voelden de
 grootste  smart en wanhoop4 ,in den    
derden nacht kwamen zij aan deze bron om
 te  drinken4 ,en toen had ,god hun de  
zonde vergeven1 zoodat toen ze over  het
 water bogen1 zij daar in de diepte het 
spiegelbeeld zagen van de  ster1 die hen
 uit het oosten hierheen geleid had4    
,en onmiddellijk zagen zij die ook aan  
den hemel en zij leidde hen  opnieuw    
naar de grot in ,bethlehem4 ,en zij     
knielden voor het kind  en zeiden3 ,wij 

brengen ,u gouden schalen met wierook en
 kostbare  kruiden4 ,gij zult de        
grootste koning worden1 die op aarde    
geleefd  heeft1 van haar schepping af   
tot haar ondergang toe4    ,toen legde  
het kind zijn hand op hun gebogen       
hoofden1 en toen zij  opgestaan waren1  
had het hun geschenken gegeven1 grooter 
dan een  koning ze geven kon4 ,want de  
oude bedelaar was jong geworden1 de     
melaatsche was gezond en de zwarte was  
een schoon blank man4 ,en men  zegt1 dat
 zij zoo heerlijk waren om aan te zien1 
dat zij heentrokken  en koning          
werden--ieder in zijn eigen land4    ,de
 droogte hield op met vertellen en de   
drie vreemdelingen prezen haar3  ,ge    
hebt goed verteld1 zeiden zij4    ,maar 
het verwondert mij1 zei de eene1 dat de 
drie ,wijzen niets  voor de bron deden1 
die hun de ster toonde4 ,zouden ze zulk 
een weldaad  geheel vergeten8    ,moet  
zulk een bron niet altijd blijven       
bestaan8 zei de tweede  vreemdeling1 om 
den menschen te herinneren1 dat het     

geluk1 dat  verloren wordt op de bergen 
van den hoogmoed1 teruggevonden kan     
worden  in het dal van de nederigheid8  
,zijn de overledenen dan erger dan de   
levenden8 zei de derde4 ,sterft  de     
dankbaarheid bij hen1 die leven in het  
,paradijs8    ,maar toen zij dat zeiden1
 sprong de droogte op met een kreet4    
,zij  had de vreemdelingen herkend1 ze  
begreep wie die reizigers waren4 ,en    
zij vluchtte als een razende om niet te 
behoeven zien hoe de drie  ,wijzen hun  
dienaren riepen en hun kameelen naar de 
bron leidden1 allen  beladen met        
waterzakken1 en de arme1 stervende bron 
vulden met water1  dat zij uit het      
,paradijs gehaald hadden4               
,,de ,,kinderen ,,van ,,bethlehem4      
,buiten de stadspoort te ,bethlehem     
stond een ,romeinsch krijgsman op       
wacht4 ,hij droeg harnas en helm1 een   
kort zwaard op zij en een lange  speer  
in de hand4 ,hij stond den heelen dag   
bijna onbeweeglijk1 zoodat  men         
werkelijk denken kon1 dat hij van ijzer 

was4 ,de stadsbewoners  gingen de poort 
uit en in1 bedelaars zetten zich neer in
 de schaduw  onder het poortgewelf1     
vruchtenverkoopers en wijnhandelaars    
zetten  hun manden en potjes op 't veld 
naast den krijgsman1 maar hij nam       
nauwelijks de moeite het hoofd om te    
wenden om ze aan te zien4    ,dat is    
niet de moeite waard om naar te kijken1 
scheen hij te willen  zeggen4 ,wat geef 
ik om jelui1 die werken en handel       
drijven en komen  aanloopen met         
oliepotjes en wijnzakken8 ,laat mij een 
leger zien1 dat  zich opstelt om den    
vijand tegemoet te gaan6 ,laat mij het  
krioelen  zien en den heeten strijd van 
een troep ruiters1 die zich op een      
schaar voetvolk werpt4 ,laat mij de     
dapperen zien1 die met stormpas         
vooruitsnellen om de muren van een      
belegerde stad te bestormen4 ,niets  kan
 mijn oogen doen genieten dan de oorlog4
 ,ik verlang er naar den  ,romeinschen  
adelaar weer in de lucht te zien        
glinsteren4 ,ik verlang  naar het       

gedruisch van de koperbazuin1 naar de   
glanzige wapens1  de roode              
bloeddroppels4    ,buiten de stadspoort 
lag een prachtig veld1 geheel bedekt met
  lelin4 ,de krijgsman stond daar       
iederen dag1 de blikken steeds op dit   
veld gericht1 maar hij dacht er geen    
oogenblik aan1 de buitengewone          
schoonheid der bloemen te bewonderen4   
,nu en dan merkte hij1 dat de           
voorbijgangers bleven staan en van het  
zien van de lelies genoten1  en dan     
verwonderde hij er zich over1 dat ze hun
 tocht vertraagden  om naar zooiets     
onbeduidends te kijken4 ,die menschen   
weten niet wat  mooi is1 dacht hij4     
,en terwijl hij dat dacht1 zag hij niet 
meer het groenende veld en de           
olijvenheuvels om ,bethlehem heen voor  
zijn oogen1 maar hij droomde  zich ver  
weg in een gloeiende woestijn in het    
zonnige ,lybi4 ,hij zag  een legioen    
soldaten in een lange rechte lijn over  
het gele1 effen  zand trekken4 ,nergens 
vonden ze beschutting tegen de          

zonnestralen1  nergens een              
verfrisschende bron1 nergens zagen zij  
een grens aan de  woestijn of een doel  
voor hun tocht4 ,hij zag de soldaten    
voortloopen  met wankelende schreden1   
uitgeput door honger en dorst4 ,hij zag 
den  een na den ander omvallen1         
neergeveld door de gloeiende hitte4     
,maar  niettegenstaande dit alles trok  
de troep toch altijd voort1 zonder      
aarzelen1 zonder er aan te denken hun   
veldheer ontrouw te worden en  terug te 
gaan4    ,zie1 dt is mooi1 dacht de     
krijgsman1 dat is de moeite waard voor  
een dapper man1 om te zien4    ,terwijl 
de krijgsman dag aan dag op post stond  
op dezelfde plaats1  had hij de beste   
gelegenheid de mooie kinderen te        
bekijken1 die om hem  heen speelden4    
,maar het ging met de kinderen als met  
de bloemen4 ,hij  begreep niet1 dat het 
de moeite waard was naar hen te zien4   
,wat is  daar voor aardigs aan8 dacht   
hij1 wanneer hij menschen zag lachen1   
als zij naar de spelen der kinderen     

keken4 't ,is wonderlijk1 dat  menschen 
pleizier in zulke kleinigheden kunnen   
hebben4    ,op een dag1 dat de krijgsman
 als gewoonlijk op zijn post stond      
buiten  de stadspoort1 zag hij een      
kleinen jongen1 die zoowat drie jaar    
oud kon zijn1 op 't veld komen om te    
spelen4 't ,was een arm kind1  met een  
kleinen pels aan1 dat heelemaal alleen  
speelde4    ,de soldaat stond op dien   
kleinen nieuweling te letten bijna      
zonder  't zelf te merken4    't ,eerste
 wat hem boeide1 was dat die kleine zoo 
licht over 't  veld sprong2 't was alsof
 hij over de punten van de grassprietjes
  zweefde4 ,maar toen hij hem later in  
zijn spelen volgde1 werd hij  nog       
verbaasder4    ,bij mijn zwaard6 zei hij
 eindelijk4 ,dit kind speelt niet als   
anderen4 ,wat kan het toch zijn waar hij
 mee bezig is8    't ,kind speelde maar 
een paar stappen van den krijgsman af1  
zoodat  deze kon zien wat hij deed4 ,hij
 zag hem de hand uitstrekken om een  bij
 te vangen1 die op den rand van een     

bloem zat en zoo zwaar beladen  was met 
stuifmeel1 dat zij nauwelijks de        
vleugels tot vliegen kon  opheffen4 ,hij
 zag tot zijn groote verbazing1 dat de  
bij zich liet  opnemen1 zonder te       
probeeren weg te vliegen en zonder haar 
angel te  gebruiken4 ,maar toen hij de  
bij goed en wel in de hand had1 liep de 
knaap vlug naar een scheur in den       
stadsmuur1 waar een troep bijen  haar   
woning hadden en zette haar daarbij     
neer4 ,en zoo gauw hij op die  manier   
een bij geholpen had1 haastte hij zich  
een andere te zoeken4 ,den  heelen dag  
zag de soldaat hem bijen vangen en naar 
haar huis dragen4    ,die jongen is     
zoowaar nog dwazer dan ik er ooit een   
gezien heb1  dacht de krijgsman4 ,hoe   
komt hij er toch bij die bijen te willen
  helpen1 die zich zoo goed zonder hem  
redden kunnen en die hem op den  koop   
toe nog kunnen steken8 ,wat zal daar    
voor een mensch van groeien1  als hij in
 't leven blijft6    ,de kleine kwam dag
 aan dag terug en speelde buiten op het 

veld1 en  de krijgsman kon niet laten   
met verbazing naar hem en zijn spelen te
  kijken4 ,dat is toch wonderlijk1 dacht
 hij4 ,ik heb hier nu volle  drie jaar  
op wacht gestaan bij de poort1 en tot nu
 toe heb ik niets  gezien1 dat mijn     
gedachten innemen kon1 behalve dit kind4
    ,maar de krijgsman was in 't geheel 
niet ingenomen met het  kind4           
,integendeel1 de kleine deed hem        
aanhoudend denken aan een  vreeselijke  
voorspelling van een oud joodsch        
profeet4 ,die had namelijk  gezegd1 dat 
een tijd van vrede eenmaal over de aarde
 komen zou4 ,in een  tijd van duizend   
jaar zou er geen bloed vergoten1 geen   
oorlog gevoerd  worden1 maar de menschen
 zouden elkaar als broeders liefhebben4 
,als  de krijgsman er aan dacht1 dat    
zooiets vreeslijks werkelijkheid zou    
kunnen worden1 ging er een rilling door 
zijn leden en hij klemde de  hand om    
zijn speer1 als om steun te zoeken4     
,en nu--hoe meer de krijgsman naar den  
kleine en zijn spelen zag1  hoe vaker   

hij aan het rijk van den duizendjarige  
vrede dacht4 ,wel  was hij niet bang1   
dat het al gekomen kon zijn1 maar hij   
hield er  niet van aan zooiets akeligs  
te denken4    ,op een dag1 dat de kleine
 tusschen de bloemen op het mooie  veld 
speelde1 kwam er een geweldige regenbui 
uit de wolken  neerkletteren4 ,toen hij 
voelde hoe groot en zwaar de droppels   
waren1  die op de teere lelies          
neersloegen1 scheen hij bezorgd over    
zijn  sierlijke vrienden te worden4 ,hij
 haastte zich naar de grootste en       
mooiste van hen en boog den stijven     
stengel1 die de bloemen droeg1  naar den
 grond1 zoodat de regendroppels den     
onderkant van de kelken  troffen4 ,en   
zoo gauw hij dit met n bloemsteel gedaan
 had1 haastte  hij zich naar een anderen
 en boog dien op dezelfde wijze1 zoodat 
de  bloemkelken naar den grond gekeerd  
stonden4 ,en toen naar een derden  en   
een vierden tot alle bloemen van het    
veld voor den hevigen regen  beschut    
waren4 ,de krijgsman lachte in stilte1  

toen hij dat werk van  den jongen       
aanzag4 ,ik ben bang1 dat de lelies hem 
daar niet dankbaar  voor zijn1 zei hij4 
,elke stengel is natuurlijk gebroken4   
,dat gaat  niet1 die stijve planten zoo 
te buigen4    ,maar toen de regenbui    
eindelijk ophield1 zag de krijgsman den 
kleinen jongen gauw weer naar de lelies 
loopen en ze weer overeind  zetten4 ,en 
tot zijn onbeschrijfelijke verbazing    
boog het kind  zonder de minste moeite  
de stijve stengels weer recht4 ,het     
bleek1  dat geen enkele gebroken of     
beschadigd was4 ,hij snelde van de  eene
 bloem naar de andere en alle geredde   
lelies prijkten in volle  pracht op het 
veld4 ,toen de krijgsknecht dat zag1    
werd hij door een  wonderlijk gevoel van
 toorn aangegrepen4 ,kijk nu zoo'n kind 
eens1  dacht hij4 't ,is ongeloofelijk1 
dat iemand zooiets onzinnigs doen  kan4 
,wat zal er voor een man uit zoo'n      
jongen groeien1 die niet  verdragen kan1
 dat een lelie vernield wordt8 ,hoe zou 
't gaan als zoo  iemand in den oorlog   

moest8 ,wat zou hij doen als hem bevolen
 werd een  huis in brand te steken vol  
vrouwen en kinderen1 of een schip in den
  grond te boren met alle manschappen   
aan boord8 ,weer moest hij denken  aan  
die oude profetie en hij begon bang te  
worden1 dat de tijd toch  werkelijk     
gekomen kon zijn1 dat die in vervulling 
zou gaan4 ,nu er  zulk een kind gekomen 
is als dit1 dacht hij1 is die           
vreeselijke tijd  misschien heel nabij4 
,nu al is er vrede in de heele wereld en
 zal de  dag van oorlog misschien nooit 
meer aanbreken4 ,van nu af aan zullen   
alle menschen gezind zijn als dit kind4 
,zij zullen niet eens het hart  hebben  
een bij of een bloem te vernielen4 ,geen
 groote heldenfeiten  zullen meer       
verricht worden1 geen heerlijke         
overwinningen behaald1  en geen         
stralende held zal zegevierend naar het 
kapitool trekken4 ,er  zal niets meer   
zijn om naar te verlangen voor een      
dapper man4    ,en de krijgsman1 die    
aldoor hoopte spoedig nieuwe oorlogen te

 beleven  en er naar verlangde door     
heldendaden tot macht en rijkdom te     
komen1  voelde zich zoo gergerd door den
 kleinen driejarige1 dat hij dreigend   
met de speer naar hem stak1 toen hij    
weer voorbij kwam4    ,op een anderen   
dag waren het geen lelin of bijen1 die  
de kleine  trachtte te helpen1 maar hij 
deed iets wat den krijgsman nog veel    
onnoodiger en ondankbaarder voorkwam4   
't ,was een vreeselijk warme dag en de  
zonnestralen1 die op den helm  en het   
harnas van den soldaat vielen1 verhitten
 die zoo sterk1 dat  hij een gevoel had1
 alsof hij een uniform van vuur droeg4  
't ,scheen  den voorbijgangers toe1 dat 
hij vreeslijk door de warmte leed4 ,zijn
  oogen waren met bloed beloopen en     
puilden hem uit het hoofd1 en 't  vel op
 zijn lippen kromp ineen2 maar de       
krijgsman1 die zoo gehard was1  dat hij 
de brandende hitte in de ,afrikaansche  
woestijn kon verdragen1  vond dit een   
kleinigheid en dacht er niet aan zijn   
gewone plaats te  verlaten4 ,hij had er 

integendeel plezier in den              
voorbijgangers te  toonen1 dat hij zoo  
sterk en volhardend was1 dat hij geen   
beschutting  voor de zon behoefde te    
zoeken4    ,maar terwijl hij daar zoo   
stond en zich bijna levend liet braden1 
kwam  de kleine jongen1 die gewoonlijk  
op 't veld speelde1 plotseling naar  hem
 toe4 ,hij wist wel1 dat de krijgsman   
niet tot zijn vrienden hoorde1  en hij  
was gewend zich in acht te nemen1 zoodat
 hij niet binnen het  bereik van zijn   
speer kwam1 maar nu sprong hij zelfs    
naar hem toe1  bekeek hem lang en       
nauwkeurig en liep toen in volle vaart  
weg4 ,toen  hij na een poosje terugkwam1
 hield hij beide handen uitgebreid als  
een schotel en bracht op die manier een 
paar droppels water me4    ,zou dat kind
 nu de moeite genomen hebben weg te     
loopen om water voor  mij te halen8     
dacht de krijgsman4 ,dat is toch al te  
onwijs6 ,zou  een ,romeinsch soldaat    
niet een beetje warmte kunnen verdragen6
 ,wat  hoeft die snaak zoo te loopen om 

allerlei hulp te brengen1 die niet      
noodig is4 ,ik heb geen zin in zijn     
barmhartigheid4 ,ik wou1 dat hij  en    
zijns gelijken de wereld uit waren6     
,de kleine kwam zachtjes aanloopen4 ,hij
 hield de vingers vast  opeengedrukt1   
opdat niets zou verloren gaan door      
overloopen4 ,terwijl  hij den krijgsman 
naderde1 hield hij zijn oogen angstig op
 het beetje  water gericht1 dat hij     
meebracht2 en hij zag dus niet1 dat de  
man  daar stond met gefronst voorhoofd  
en afwijzende blikken4    ,eindelijk    
bleef hij dicht voor den krijgsman staan
 en bood hem het  water aan4    ,terwijl
 hij liep waren zijn zware1 blonde      
krullen al verder en verder  over zijn  
voorhoofd en oogen gevallen4 ,hij       
schudde meermalen het  hoofd om het haar
 weg te krijgen1 zoodat hij op kon zien4
 ,toen hem dat  eindelijk gelukte en hij
 de harde uitdrukking op het gezicht van
 den  soldaat zag1 werd hij toch niet   
bang1 maar bleef staan en noodigde  hem 
met een betooverend glimlachje uit van  

het water te drinken1  dat hij          
megebracht had4 ,maar de krijgsman had  
geen lust een weldaad  aan te nemen van 
dit kind1 dat hij als zijn vijand       
beschouwde4    ,hij zag het niet in 't  
lieve gezichtje1 maar bleef stijf en    
onbeweeglijk staan en toonde niet1 dat  
hij begreep wat het kind voor  hem wilde
 doen4    ,maar het knaapje kon ook niet
 begrijpen dat de ander hem afwijzen    
wou4 ,hij bleef even vertrouwelijk      
lachen1 hief zich op de teenen op  en   
strekte de handen zoo ver mogelijk      
omhoog1 opdat de lange soldaat  bij het 
water zou kunnen komen4    ,de krijgsman
 voelde zich zoo beleedigd doordat een  
kind hem wilde  helpen1 dat hij zijn    
speer greep om den kleine weg te jagen4 
,maar nu gebeurde het1 dat op datzelfde 
oogenblik de hitte en de  zonnestralen  
zoo heftig neerstroomden over den       
krijgsman1 dat hij  roode vlammen voor  
zijn oogen zag en zijn hersens in zijn  
hoofd voelde  smelten4 ,hij vreesde1 dat
 de zon hem zou vermoorden1 als hij niet

  oogenblikkelijk eenige verlichting kon
 vinden4 ,en buiten zich zelf  van      
schrik door het gevaar1 waarin hij      
verkeerde1 wierp hij de speer  op den   
grond1 omvatte het kind met beide handen
 en zoog zooveel hij  kon van het water 
op1 dat het in de handjes hield4    't  
,waren maar een paar droppels1 die hij  
zoodoende binnen kreeg1  maar meer was  
ook niet noodig4 ,zoodra hij het water  
geproefd had1  voelde hij een liefelijke
 koelte door zijn lichaam gaan en zijn  
helm  en harnas brandden en drukten niet
 meer4 ,de zonnestralen hadden hun      
moordende kracht verloren4 ,zijn droge  
lippen werden weer zacht en de  roode   
vlammen dansten niet meer voor zijn     
oogen4    ,voor hij nog tijd had dit    
alles op te merken1 had hij het kind    
weer  neergezet en dit liep nu weer op  
het veld te spelen4 ,en hij vroeg  zich 
verwonderd af3 ,wat was dat voor water1 
dat het kind me gaf8 't  ,was een       
heerlijke drank6 ,ik moet het toch mijn 
dankbaarheid toonen4    ,maar omdat hij 

den kleine haatte1 verjoeg hij die      
gedachte4 't ,is  immers maar een kind1 
dacht hij1 't weet zelf niet waarom het 
zoo  of zoo doet4 ,hij speelt maar het  
spelletje1 dat hij het prettigst  vindt4
 ,zou hij dank krijgen van de bijen of  
van de lelies8 ,voor dien  kleinen snaak
 hoef ik me toch geen moeite te geven1  
hij weet niet eens1  dat hij me geholpen
 heeft4    ,en hij gevoelde zich een    
oogenblik later zoo mogelijk nog meer   
gerriteerd tegen 't kind1 toen hij den  
aanvoerder der ,romeinsche  soldaten1   
die te ,bethlehem gedetacheerd waren1 de
 poort uit zag  komen4 ,kijk1 dacht hij1
 wat ben ik door dien jongen in gevaar  
geweest6 ,als ,voltigius maar even      
eerder voorbij gekomen was1 zou hij  mij
 met een kind in de armen hebben zien   
staan4    ,de hoofdman ging intusschen  
recht op den krijgsman toe en vroeg hem 
of zij hier konden spreken zonder dat   
iemand hen hoorde3 hij had hem  een     
geheim me te deelen4 ,als wij maar tien 
stappen van de poort  weggaan1          

antwoordde de krijgsman1 dan kan niemand
 ons hooren4    ,je weet1 zei de        
hoofdman1 dat koning ,herodes meer dan  
eens getracht  heeft een kind machtig te
 worden1 dat hier in ,bethlehem         
opgroeit4 ,zijn  profeten en priesters  
hebben hem gezegd1 dat dit kind zijn    
troon zal  bestijgen en bovendien hebben
 zij voorspeld1 dat de nieuwe ,koning   
een  duizendjarig rijk van vrede en     
heiligheid stichten zal4 ,je begrijpt   
dus1 dat ,herodes hem graag onschadelijk
 maken wil4    ,ja1 dat begrijp ik1 zei 
de krijgsman levendig1 maar dat moet    
immers  de eenvoudigste zaak van de     
wereld zijn4    ,dat zou ook zeker heel 
gemakkelijk zijn1 zei de hoofdman1 als  
de  koning maar wist welk van al de     
kinderen in ,bethlehem het bedoelde     
was4    ,de krijgsman trok zijn         
voorhoofd in diepe rimpels4 't ,is      
jammer1  dat zijn profeten hem dat niet 
hebben kunnen zeggen4    ,maar nu heeft 
,herodes een list bedacht1 waardoor hij 
meent den jongen  ,vredevorst           

onschadelijk te kunnen maken1 ging de   
hoofdman voort4 ,hij  looft een prachtig
 geschenk uit aan iedereen1 die hem     
helpen wil4    ,wat ,voltigius ook      
beveelt1 zal worden uitgevoerd1 ook     
zonder belooning  of geschenken1        
antwoordde de soldaat4    ,ik dank je1  
antwoordde de hoofdman4 ,hoor nu wat de 
koning van plan  is4 ,hij wil den       
verjaardag van zijn jongsten zoon vieren
 door een  feest te bereiden1 waarop    
alle jongens in ,bethlehem1 die tusschen
  de twee en drie jaar oud zijn1 zullen 
worden uitgenoodigd met hun  moeders4   
,en op dit feest----    ,hij hield op en
 lachte1 toen hij de uitdrukking van    
afkeer zag1  die op het gezicht van den 
soldaat kwam4    ,vriend1 ging hij      
voort1 je hoeft niet bang te zijn1 dat  
,herodes  van plan is ons als           
kindermeisjes te gebruiken4 ,breng nu je
 oor bij  mijn mond1 dan zal ik je zijn 
plannen toevertrouwen4    ,de hoofdman  
fluisterde lang met den krijgsman en    
toen hij hem alles  verteld had1 zei    

hij3 ,ik behoef je zeker niet te zeggen1
 dat de  grootste geheimhouding noodig  
is1 als niet de heele onderneming  zal  
mislukken4    ,ge weet1 ,voltigius1 dat 
ge op mij vertrouwen kunt1 zei de       
krijgsman4    ,toen de hoofdman was     
heengegaan en de krijgsman weer alleen  
op  zijn post stond1 keek hij rond naar 
het kind4 ,dat speelde nog altijd       
tusschen de bloemen1 en het verraste den
 soldaat1 dat hij onwillekeurig  dacht1 
dat het zoo licht en gracelijk          
rondzweefde als een vlinder4            
,plotseling begon de krijgsman te       
lachen4--'t ,is waar1 zei hij1  ik zal  
me niet lang aan dat kind daar hoeven te
 ergeren4 ,dat wordt  vanavond ook op   
het feest van ,herodes genoodigd4    ,de
 krijgsman bleef den heelen dag door op 
zijn post staan1 tot de  avond viel en  
het tijd werd de stadspoorten voor den  
nacht te sluiten4    ,toen dit gedaan   
was1 liep hij door smalle en donkere    
straten naar  een prachtig paleis1 dat  
,herodes in ,bethlehem bezat4    ,binnen

 in dit reusachtige paleis was een      
groote steenen plaats1  door gebouwen   
omringd1 waar drie open galerijen omheen
 liepen1 boven  elkaar4 ,op de bovenste 
galerij had de koning bepaald1 dat het  
feest  voor de ,bethlehemsche kinderen  
plaats zou hebben4    ,deze galerij was1
 evenzoo op 's konings uitdrukkelijk    
bevel1  zoo veranderd1 dat het een      
overdekte gang leek in een heerlijken   
lusthof4 ,in het dak slingerden zich    
wijngaardranken van waar heerlijke      
druiventrossen afhingen1 en aan de      
wanden en pilaren stonden kleine        
granaat- en oranjeboomen1 die met rijke 
vruchten bedekt waren4 ,de vloer  was   
bestrooid met rozebladen1 licht en zacht
 als een kleed1 en langs  de balustrade1
 langs de lijst van het dak1 langs de   
tafels en de lage  divans1 overal liepen
 guirlanden van schitterend witte lelies
 langs4    ,in dezen bloementuin stonden
 hier en daar groote bassins van marmer1
  waar glinsterende zilver- en          
goudvisschen in 't doorschijnende water 

speelden4 ,in de boomen zongen bonte    
vogels uit verre landen1 en in  een kooi
 zat een oude kraai1 die onophoudelijk  
sprak4    ,toen het feest begon1 trokken
 kinderen en moeders naar die galerij4  
,de  kinderen werden dadelijk bij 't    
binnenkomen in 't paleis getooid  in    
witte kleeren met purperen randen en    
kregen kransen van rozen op  de donkere 
haren4 ,de vrouwen kwamen aan in statige
 roode en blauwe  gewaden en witte      
sluiers1 die van hooge puntige kappen   
neerhingen1  met munten en kettingen    
behangen4 ,sommige droegen haar kind    
hoog op  de schouders1 andere leidden   
haar zoontje bij de hand en weer andere1
  wier kinderen verlegen en angstig     
waren1 droegen ze op de armen4    ,de   
vrouwen zetten zich op den vloer in de  
galerij4 ,zoodra ze plaats  genomen     
hadden kwamen er slaven aan en zetten   
lage tafels voor haar1  waarop          
uitgezochte spijzen en dranken werden   
voorgediend1 zooals het  past op een    
koninklijk feest1 en al die gelukkige   

moeders begonnen  haar maaltijd zonder  
die fiere gracieuse waardigheid af te   
leggen1  die het grootste sieraad der   
,bethlehemsche vrouwen is4    ,langs de 
wanden der galerij en bijna verborgen   
achter de  bloemguirlanden en met       
vruchten beladen boomen waren dubbele   
rijen  krijgslieden in volle uniform    
opgesteld4 ,zij stonden volkomen        
onbeweeglijk1 als hadden ze niets te    
maken met wat er om hen heen  gebeurde4 
,de vrouwen konden toch niet laten nu en
 dan die geharnaste  schare verwonderd  
aan te zien4    ,waarom staan die daar8 
fluisterden zij2 meent ,herodes1 dat we 
ons  niet behoorlijk zullen gedragen8   
,denkt hij1 dat er zooveel krijgslieden 
noodig zijn om op ons te passen8        
,maar anderen fluisterden weer1 dat het 
zoo hoorde bij een  koning4 ,herodes    
zelf gaf nooit een feest zonder dat zijn
 heele huis  vol krijgsknechten was4    
,het was om haar eer te bewijzen1 dat de
  zwaarbewapende soldaten daar op wacht 
stonden4    ,in het begin van het feest 

voelden de kinderkens zich verlegen en  
onveilig1 en hielden zich dicht bij hun 
moeders1 maar al spoedig  kwamen ze in  
beweging om de heerlijkheden in bezit te
 nemen1 die  ,herodes hun aanbood4 ,het 
was een betooverend land1 dat de koning 
voor  zijn kleine gasten geschapen had4 
,als ze de galerij doorwandelden1 vonden
 ze bijenkorven1 waaruit ze  honig      
mochten plunderen1 zonder dat een enkele
 knorrige bij hen  hinderde4 ,zij vonden
 boomen1 die hun met vruchten beladen   
takken  voor hen neerbogen4 ,zij vonden 
in een hoek goochelaars1 die in een     
oogenblik hun zakken vol speelgoed      
tooverden1 en in een anderen hoek  van  
de galerij een dierentemmer1 die hun een
 paar tijgers toonde1  die zoo tam      
waren1 dat zij op hun rug konden rijden4
    ,maar in dit paradijs1 met al zijn  
vreugd was er toch niets1 wat  zoo de   
aandacht trok van de kleinen als de     
lange rij krijgslieden1  die            
onbeweeglijk langs de eene zij van de   
galerij stonden4 ,hun oogen  werden     

geboeid door hun glinsterende helmen1   
door hun strenge trotsche  gezichten1   
door hun korte zwaarden1 die in rijk    
versierde scheeden  gestoken waren4 ,en 
terwijl zij met elkaar speelden en      
juichten1  dachten ze toch onophoudelijk
 aan de krijgslieden4 ,zij hielden zich 
nog op een afstand1 maar ze verlangden  
bij hen te komen1 om te zien  of ze     
levend waren en zich wezenlijk konden   
bewegen4    ,het spel en de feestvreugde
 nam ieder oogenblik toe1 maar de       
soldaten  stonden altijd door           
onbeweeglijk4 ,het kwam den kleinen     
ongelooflijk  voor1 dat menschen zoo    
dicht bij die druiventrossen en al dat  
lekkers  konden staan1 zonder de hand   
uit te steken en ze te grijpen4         
,eindelijk was er een van de jongetjes1 
die zijn nieuwsgierigheid niet  kon     
beheerschen4 ,hij naderde zachtjes en   
bereid tot snelle vlucht1  een van de   
geharnasten en daar de soldaat          
voortdurend onbeweeglijk  bleef staan1  
kwam hij al nader4 ,eindelijk was hij   

zoo dicht bij hem1  dat hij aan zijn    
sandaalriemen kon voelen en aan zijn    
schenen4    ,toen1 alsof dat een        
ongehoorde misdaad was1 kwamen opeens al
 die  ijzeren menschen in beweging4 ,met
 een onbeschrijfelijke razernij  wierpen
 ze zich op de kinderen en grepen ze4   
,sommigen zwaaiden ze  over hun hoofden 
als werpspiesen en slingerden ze        
tusschen lampen en  guirlanden door over
 de balustrade der galerij op den grond1
 waar ze  verbrijzeld werden op de      
marmeren steenen4 ,enkelen trokken het  
zwaard  en doorboorden hun hart1 anderen
 verbrijzelden hun hoofden tegen den    
muur1 vr zij ze naar beneden wierpen op 
de donkere plaats4    ,in het eerste    
oogenblik na dien overval was het       
ademloos stil4 ,de  kleine lichamen     
zweefden nog in de lucht1 de vrouwen    
waren versteend  van schrik4 ,maar      
opeens kwamen al die ongelukkigen tot   
het bewustzijn  van wat er gebeurd was1 
en zij vlogen gelijktijdig met een      
vreeselijken  kreet op de krijgslieden  

toe4    ,er waren nog kinderen over op  
de galerij4 ,de krijgsknechten joegen   
ze voort en hun moeders wierpen zich    
voor hen op den grond en grepen  met de 
handen de ontbloote zwaarden om den     
doodelijken slag af te  wenden4 ,eenige 
vrouwen1 wier kinderen reeds gedood     
waren1 wierpen  zich op de soldaten1    
grepen ze bij de keel en trachtten haar 
kleinen  te wreken door hun moordenaren 
te worgen4    ,onder die woeste         
verwarring1 terwijl ontzettende kreten  
door het paleis  klonken en de          
vreeselijkste bloedige daden bedreven   
werden1 stond de  krijgsman1 die        
gewoonlijk de wacht hield aan de        
stadspoort1 volkomen  onbeweeglijk vlak 
onder aan de trap1 die van de galerij   
naar beneden  leidde4 ,hij nam geen deel
 aan den strijd en het bloedbad4 ,alleen
 hief  hij het zwaard op tegen de       
vrouwen1 wien het gelukt was haar kind  
te grijpen en die er de trap mee        
trachtten af te vluchten4 ,en alleen    
zijn gezicht1 terwijl hij daar somber en

 onbeweeglijk stond1 was zoo            
vreeselijk1 dat de vluchtenden liever   
over de balustrade sprongen of          
terugkeerden in het strijdgewoel1 dan   
zich bloot te stellen aan het  gevaar   
van hem voorbij te gaan4    ,voltigius  
heeft wel gelijk gehad1 dat hij mij     
dezen post gaf1  dacht de krijgsman1 een
 jong1 onnadenkend soldaat zou zijn     
plaats  verlaten hebben en zich in het  
gewoel begeven4 ,als ik mij hiervandaan 
had laten lokken1 zouden minstens een   
tiental kinderen ontkomen zijn4         
,terwijl hij zoo dacht1 werd zijn       
aandacht gevestigd op een jonge vrouw1  
die haar kind naar zich toe getrokken   
had en nu in snelle vlucht naar  hem toe
 kwam rennen4 ,geen van de krijgslieden1
 die ze voorbijvloog1  kon haar den weg 
versperren1 omdat ze in het heetst van  
't gevecht  waren met andere vrouwen1 en
 zoo was ze tot aan het eind van de     
galerij gekomen4    ,ziedaar een1 die   
hoopt gelukkig weg te komen1 dacht de   
krijgsman2  noch zij noch het kind is   

gekwetst4 ,als ik nu niet hier stond4444
    ,de vrouw kwam op den krijgsknecht  
af met een vaart1 alsof ze vloog1  en   
hij had geen tijd om duidelijk haar     
gezicht of dat van het kind  te zien4   
,hij stak alleen het zwaard naar hen uit
 en met het kind in  haar armen stormde 
ze daarop af4 ,hij verwachtte1 dat zij  
en het kind  het volgend oogenblik      
doorboord op het veld zouden neervallen4
    ,maar op hetzelfde oogenblik hoorde 
de soldaat een woedend gonzen  boven het
 hoofd en onmiddellijk daarop voelde hij
 een hevige pijn  in het eene oog4 ,die 
was zoo scherp en snijdend1 dat hij     
bedwelmd en  verward werd en het zwaard 
viel hem uit zijn hand op den grond4    
,hij  bracht de hand aan het oog1 greep 
een bij en begreep1 dat wat hem  die    
vreeselijke pijn veroorzaakte1 niet     
anders was dan de steek van  dat kleine 
dier4 ,hij boog zich bliksemsnel neer   
naar zijn zwaard1  in de hoop1 dat het  
nog niet te laat zou zijn om de         
vluchtende tegen  te houden4 ,maar de   

kleine bij had haar werk zeer goed      
gedaan4 ,in den  korten tijd1 dat zij   
den krijgsman verblind had1 was het de  
jonge  moeder gelukt hem voorbij en de  
trap af te snellen1 en hoewel hij  haar 
haastig achterna liep1 kon hij haar niet
 meer inhalen4 ,zij was  verdwenen en in
 heel het groote paleis kon niemand haar
 vinden4        ,den volgenden morgen   
stond de krijgsman met eenigen van zijn 
kameraden  op wacht1 dicht bij de       
stadspoort4 't ,was nog vroeg en de     
zware poorten  waren pas geopend4 ,maar 
het scheen alsof niemand verwacht had1  
dat  zij dien morgen geopend zouden     
worden1 want geen schare landarbeiders  
stroomden de stad uit zooals gewoonlijk 
iederen morgen4 ,al de inwoners  van    
,bethlehem waren zoo vol ontzetting over
 het bloedbad van dien  nacht1 dat      
niemand 't waagde zijn huis te verlaten4
    ,bij mijn zwaard1 zei de soldaat1   
terwijl hij daar stond en de nauwe      
straat inzag1 die naar de poort leidde1 
ik geloof1 dat ,voltigius  een          

onverstandig besluit genomen heeft4 't  
,was beter geweest als  hij de poorten  
gesloten had gehouden en ieder huis in  
de stad had  laten doorzoeken1 tot hij  
den jongen gevonden had1 wien het gelukt
  is van het feest te ontkomen4         
,voltigius rekent er op1 dat zijn ouders
  zullen probeeren hem hiervandaan te   
brengen1 zoodra ze weten1 dat de        
poorten openstaan en hij hoopt1 dat ik  
hem zal kunnen vangen juist  hier in de 
poort4 ,maar ik vrees dat die berekening
 niet verstandig  is4 ,hoe licht kan het
 niet gelukken een kind te verbergen4   
,en hij  dacht er over na1 of ze ook    
zouden probeeren het kind te verbergen  
in de manden met vruchten op een ezel of
 in een grooten oliepot4 ,of  in balen  
met koren op een karavaan4    ,terwijl  
hij daar stond te wachten of men hem ook
 op die manier zou  trachten te         
verschalken1 kreeg hij een man en een   
vrouw in 't oog1  die haastig de straat 
uit kwamen en de poort naderden4 ,zij   
liepen hard  en keken angstig om1 als   

vluchtten ze voor een gevaar4 ,de man   
had een  bijl in de hand en hield die   
stevig vast1 alsof hij besloten was zich
  met geweld een weg te banen1 als      
iemand dien voor hem versperren wilde4  
,maar de krijgsman zag niet zoozeer naar
 den man1 dan wel naar de  vrouw4 ,hij  
dacht erover dat ze even groot was als  
de jonge moeder1  die hem den vorigen   
avond ontkomen was4 ,hij merkte ook op1 
dat zij  den rok van haar kleed over 't 
hoofd geslagen had4 ,hij dacht3 ,dat    
doet ze misschien om te verbergen1 dat  
ze een kind op den arm draagt4    ,hoe  
dichter ze bij hem kwamen1 hoe          
duidelijker de krijgsman het kind1  dat 
de vrouw op den arm droeg1 zich zag     
afteekenen onder het omhoog  geslagen   
kleedingstuk4    ,ik ben er zeker van   
dat zij het is1 dacht hij1 die mij      
gisteren  ontvluchtte4 ,ik kon haar     
gezicht niet zien maar ik herken die    
lange  gestalte4 ,en hier komt ze nu aan
 met het kind op den arm1 zonder  zelfs 
te trachten het te verbergen4 ,ik had   

niet op zooveel voorspoed  durven hopen4
    ,de man en de vrouw zetten hun      
haastige wandeling voort tot aan de     
stadspoort4 ,het was duidelijk1 dat zij 
niet verwacht hadden hier  tegengehouden
 te worden2 zij krompen ineen van       
schrik1 toen de  krijgsman zijn speer   
voor hen velde en hun den weg versperde4
    ,waarom mogen we niet naar het veld 
gaan om te werken8 vroeg de man4    ,je 
moogt dadelijk gaan1 zei de soldaat2 ik 
moet alleen maar eerst  even zien1 wat  
je vrouw onder haar kleed verbergt4     
,wat is daaraan te zien8 zei de man1 het
 is alleen wat brood en wijn1  waar we  
vandaag van moeten leven4    ,het is    
misschien waar1 wat je zegt1 zei de     
soldaat2 maar als dat  zoo is1 waarom   
wendt ze zich dan af1 waarom laat zij   
mij dan niet  gewillig zien wat ze      
draagt8    ,ik wil niet hebben1 dat je  
het ziet en ik raad je ons voorbij te   
laten gaan4    ,op hetzelfde oogenblik  
hief de man de bijl op1 maar de vrouw   
legde  de hand op zijn arm4    ,neen1 ga

 nu niet vechten1 smeekte ze4 ,ik zal   
hem laten zien wat  ik draag1 en ik weet
 zeker1 dat hij het geen kwaad kan doen4
    ,en met een fieren glimlach en vol  
vertrouwen keerde zij zich naar  den    
soldaat toe1 en sloeg een slip van haar 
kleed op4    ,en op hetzelfde oogenblik 
schrikte de soldaat terug en hield de   
hand  voor de oogen1 als verblind door  
een sterken glans4 ,wat de vrouw  onder 
haar kleed verborgen hield1 straalde hem
 tegen met zulk een  schitterend witten 
glans1 dat hij eerst niet wist wat hij  
zag4    ,ik dacht1 dat je een kind op   
den arm hadt1 zei hij4    ,je ziet nu   
wat ik draag1 antwoordde de vrouw4      
,toen eindelijk zag de soldaat dat1 wat 
daar schitterde en blonk1 niet  anders  
was dan een bos witte lelies van        
dezelfde soort1 die op het  veld        
groeide4 ,maar haar glans was veel      
rijker1 veel stralender4 ,hij  kon er   
nauwelijks naar kijken4    ,hij stak    
zijn hand in de bloemen4 ,hij kon de    
gedachte niet van zich  afzetten1 dat   

het een kind was1 dat de vrouw droeg4   
,hij voelde niets  dan de koele         
bloembladeren4    ,hij voelde zich      
bitter bedrogen en hij had graag in zijn
 boosheid  den man en de vrouw allebei  
gevangen genomen1 maar hij begreep1  dat
 hij geen reden zou kunnen opgeven voor 
zulk een handelwijze4    ,toen de vrouw 
zijn verbazing zag1 vroeg ze3    ,wil je
 ons nu laten gaan8    ,de krijgsman nam
 zwijgend de speer weg1 die hij voor de 
poort gehouden  had en trad op zij4     
,maar de vrouw trok weer haar kleed over
 de bloemen en bekeek op  hetzelfde     
oogenblik wat ze op haar arm droeg met  
een lieflijken  glimlach6    ,ik wist   
wel1 dat je het geen kwaad zou kunnen   
doen1 als je het maar  zag1 zei ze tegen
 den krijgsman4    ,en toen snelde ze   
weg4 ,maar de krijgsman stond ze na te  
zien zoolang  ze in 't gezicht waren4   
,en terwijl hij hen met de blikken      
volgde1 was hij er weer zeker van1  dat 
ze geen bos lelies op haar arm droeg1   
maar een echt levend kind4    ,maar     

terwijl hij de beide zwervers nazag1    
hoorde hij luide kreten  uit de straat4 
,het was ,voltigius met eenigen van zijn
 mannen1 die aan  kwamen loopen4 ,houd  
ze6 riepen ze4 ,sluit de poort voor hen6
 ,laat  hen niet ontkomen6    ,en toen  
ze den krijgsman bereikten1 vertelden   
zij1 dat zij het spoor  van den ontkomen
 knaap gevonden hadden4 ,zij hadden hem 
nu in zijn  huis gezocht1 maar van daar 
was hij weer gevlucht4 ,zij hadden zijn 
ouders met hem zien wegloopen4 ,de vader
 was een krachtig man1 met een  grijzen 
baard1 en droeg een bijl2 de moeder was 
een lange vrouw1 die  't kind verborgen 
had onder haar kleed1 dat ze omhoog     
geslagen had4    ,op 'tzelfde oogenblik1
 dat ,voltigius dat vertelde1 kwam een  
,bedouen  de poort inrijden op een mooi 
paard4 ,de krijgsman snelde zonder een  
woord te zeggen op den ruiter toe4 ,hij 
rukte hem met geweld van het  paard1    
wierp hem op den grond1 en met n sprong 
was hij zelf in  't zadel en joeg voort 
over den weg4        ,een paar dagen    

later reed de krijgsman door de         
vreeslijke bergwoestijn1  die 't zuiden 
van ,judea vult4 ,hij vervolgde nog     
altijd de vluchtelingen  van ,bethlehem 
en hij was buiten zichzelf over dien    
vruchteloozen tocht1  waar maar geen    
einde aan kwam4    't ,schijnt          
waarachtig wel1 of die menschen in den  
grond kunnen  zinken1 zei hij morrend4  
,hoe dikwijls ben ik hun in deze dagen  
niet  zoo dicht op de hielen geweest1   
dat ik mijn speer naar het kind had     
kunnen slingeren1 en toch ontkwamen ze  
nog4 ,ik begin bang te worden1  dat ik  
ze nooit kan vinden4    ,hij voelde zich
 moedeloos1 als een die tegen een       
overmacht strijdt4 ,hij  vroeg zich af  
of het mogelijk was dat de goden deze   
menschen tegen  hem beschermden4    't  
,is vergeefsche moeite4 ,laat ik toch   
teruggaan1 eer ik van honger  en dorst  
omkom in dit eenzame land6 zei hij      
herhaaldelijk in zichzelf4    ,maar dan 
overviel hem de vrees voor wat hem bij  
zijn thuiskomst  wachtte1 als hij       

onverrichter zake terugkwam4 ,hij was   
het1 die nu  al twee keer het kind had  
laten ontkomen4 't ,was niet denkbaar1  
dat ,voltigius of ,herodes hem zooiets  
zouden vergeven4    ,zoolang ,herodes   
weet1 dat een van de kinderen van       
,bethlehem nog  leeft1 zal hij          
voortdurend aan denzelfden angst lijden1
 zei de  krijgsman4 't                  
,waarschijnlijkste is1 dat hij--om zijn 
ellende te  verzachten--mij aan het     
kruis zal slaan4    't ,was een heete   
middag1 en hij leed vreeselijk onder het
 rijden in  deze boomlooze bergstreek op
 een weg1 die zich door diepe ravijnen  
in  't dal slingerde1 waar geen         
windzuchtje zich bewoog4 ,het paard en  
de  ruiter beide waren op 't punt te    
bezwijken4    ,reeds sedert verscheidene
 uren had de krijgsman elk spoor van de 
vluchtenden uit het oog verloren en hij 
voelde zich moedeloozer  dan ooit4      
,ik moet het opgeven1 dacht hij4        
,voorwaar1 ik geloof niet1 dat het  de  
moeite loont ze verder te vervolgen3 zij

 moeten toch omkomen in  deze           
vreeselijke woestijn4    ,toen hij zoo  
dacht1 ontdekte hij in een rotswand1 die
 zich aan den  weg verhief1 den         
gewelfden ingang van een grot4    ,hij  
stuurde zijn paard aanstonds in de      
richting van de  grot-opening4 ,ik zal  
een poos uitrusten in die koele         
rotsholte1  dacht hij4 ,misschien dat ik
 later de vervolging met vernieuwde     
kracht  kan hervatten4    ,toen hij de  
grot in wilde gaan1 verraste hem iets   
merkwaardigs4 ,aan  beide zijden van den
 ingang groeide een schoone lelieplant4 
,ze stonden daar hoog en rank1 vol      
bloemen4 ,ze geurden bedwelmend1  als   
honig en een menigte bijen gonsden er om
 heen4    ,dat was zulk een ongewoon    
gezicht in deze woestenij1 dat de       
krijgsman  iets buitengewoons deed4 ,hij
 brak een groote1 witte bloem af en nam 
die mee in de grot4    ,de rotsholte was
 niet diep of donker en zoodra hij 't   
gewelf  binnenkwam1 zag hij1 dat zich   
daar al drie reizigers bevonden4 't     

,waren  een man1 een vrouw en een kind1 
die op den grond waren uitgestrekt1  in 
diepen slaap verzonken4    ,de krijgsman
 had nooit zijn hart z voelen bonzen als
 toen hij dat  zag4 ,dat waren juist de 
drie vluchtelingen1 die hij zoo lang had
  nagezet4 ,hij herkende ze dadelijk4   
,en hier lagen ze nu te slapen1  buiten 
staat zich te verdedigen1 geheel en al  
in zijn macht4    ,zijn zwaard gleed    
kletterend uit de scheede en hij boog   
zich nu over  het slapende kind4    ,hij
 bracht de punt van 't zwaard zacht bij 
't hart van het kind en  mikte          
nauwkeurig om het met n stoot te dooden4
    ,maar hij hield een oogenblik op om 
zijn gezichtje te zien4 ,nu hij  zich   
zeker voelde van de overwinning1 voelde 
hij een wreed genot bij  't bekijken van
 zijn offer4    ,maar toen hij 't kind  
zag1 werd zijn vreugde zoo mogelijk nog 
verhoogd1  want hij herkende den kleinen
 jongen1 dien hij met de bijen en de    
lelin had zien spelen op het veld buiten
 de stadspoort4    ,ja zeker1 dacht hij1

 dat had ik al lang moeten begrijpen4   
,daarom  heb ik dat kind hier altijd    
gehaat4 ,dat is de aangekondigde        
vredevorst4 ,hij liet zijn zwaard weer  
zakken1 terwijl hij dacht3  ,als ik het 
hoofd van dit kind voor ,herodes        
neerleg1 zal hij mij tot  aanvoerder van
 zijn lijfwacht aanstellen4    ,terwijl 
hij de punt van zijn zwaard al nader bij
 den slapende bracht1  verheugde hij    
zich door in zich zelf te zeggen3 ,deze 
keer tenminste  zal er niemand tusschen 
komen om hem aan mijn handen te         
ontrukken4    ,maar de krijgsman had de 
lelie1 die hij aan den ingang van de    
grot  geplukt had1 nog in de hand en    
terwijl hij zoo dacht1 vloog een bij1   
die in den kelk verborgen gezeten had1  
eenige keeren gonzend omhoog  en om zijn
 hoofd4    ,de krijgsman schrikte op4   
,hij dacht opeens aan de bij1 die de    
kleine  jongen naar huis gedragen had en
 hij dacht er aan1 dat het een bij was1 
die het kind geholpen had om te ontkomen
 aan het feest van ,herodes4    ,die    

gedachte trof hem als iets heel         
verbazends4 ,hij hield zijn zwaard  stil
 en stond naar de bij te luisteren4     
,nu hoorde hij het diertje niet meer    
gonzen1 maar terwijl hij daar  zoo stil 
stond1 trok de sterke1 liefelijke geur1 
die uit de lelie  in zijn hand opsteeg1 
zijn aandacht4 ,en nu dacht hij aan de  
lelin1  die de kleine jongen geholpen   
had1 en hij herinnerde zich dat het  een
 bos lelies was1 die het kind voor zijn 
blikken verborgen hadden  en het hadden 
helpen ontkomen door de stadspoort4     
,hij verzonk al dieper in gedachten1 en 
trok zijn zwaard terug4    ,bijen en    
lelies hebben hem zijn weldaden         
vergolden1 fluisterde hij4    ,hij dacht
 er aan1 hoe de kleine ook hem een      
weldaad bewezen had en  een diepe blos  
kwam op zijn gezicht4    ,kan een       
krijgsman uit de ,romeinsche legioenen  
vergeten een bewezen  dienst te         
vergelden8 fluisterde hij4 ,hij voerde  
een korten strijd  met zich zelf2 hij   
dacht aan ,herodes en aan zijn eigen    

lust om den  jongen vredevorst te       
vernietigen4    ,mij past het niet dit  
kind te dooden1 dat mijn leven gered    
heeft1  zei hij toch eindelijk4 ,en hij 
boog zich neer en legde zijn zwaard     
naast het kind neer1 opdat de           
vluchtelingen bij hun ontwaken begrijpen
  zouden aan welk gevaar zij ontkomen   
waren4    ,toen zag hij1 dat het kind   
wakker was4 ,het lag hem met zijn mooie 
oogen aan te zien1 die als sterren      
straalden4    ,en de krijgsman boog een 
knie voor het kind4    ,heer1 ,gij zijt 
de machtige1 sprak hij4 ,gij zijt de    
sterke1 de  overwinnaar4 ,gij zijt      
degene1 dien de goden liefhebben4 ,gij  
zijt  degene1 die slangen en            
schorpioenen in het stof treedt4    ,hij
 kuste de voeten van het kind en ging   
zachtkens uit de grot1 terwijl  de      
kleine hem lag na te kijken met groote1 
verwonderde kinderoogen4                
,,de ,,vlucht ,,naar ,,egypte4      ,ver
 weg in een van de oostersche woestijnen
 groeide voor lange1  lange jaren een   

palm1 die buitengewoon hoog was4 ,allen1
 die door de  woestijn trokken1 moesten 
blijven stilstaan om hem te bewonderen1 
want hij was veel grooter dan andere    
palmen1 en men placht te zeggen1  dat   
hij zeker hooger dan de obelisken en    
pyramiden zou worden4    ,toen nu die   
groote palm daar zoo eenzaam stond uit  
te zien  over de woestijn1 kreeg hij op 
een dag iets in 't oog1 dat zijn        
geweldige bladerkroon op den dunnen stam
 heen en weer deed wiegen  van          
verwondering4 ,ver weg aan den rand van 
de woestijn kwamen twee  eenzame        
menschen aan4 ,zij waren nog zoo ver    
weg1 dat kameelen op zulk  een afstand  
niet grooter dan mieren schijnen1 maar  
het waren toch  zeker twee menschen4    
,twee1 die vreemd waren in de           
woestijn1--want de  palm kende het      
woestijnvolk2 een man en een vrouw1 die 
geen gidsen1  geen lastdier1 geen tent  
of geen reiszak bij zich hadden4        
,voorwaar1 zei de palm tot zichzelf1 die
 twee zijn hier gekomen om  te sterven4 

,de palm wierp snel een blik om zich    
heen4    ,het verwondert me1 zei hij1   
dat de leeuwen dien buit nog niet       
vervolgen4 ,maar ik bespeur er nog      
nergens een4 ,ook zie ik nog geen  van  
de woestijnroovers1 maar ze zullen wel  
komen4 ,hen wacht een  zevenvoudige     
dood1 dacht de palm4 ,de leeuw zal ze   
verslinden1 de  slangen zullen hen      
bijten2 van dorst zullen ze omkomen1 de 
zandstorm  zal ze begraven1 de roovers  
vermoorden hen1 een zonnesteek zal hen  
treffen en de vrees ze doen sterven4    
,en hij probeerde aan wat anders te     
denken4 ,het lot van deze menschen      
stemde hem weemoedig4 ,maar in de heele 
woestijn1 die zich aan alle  kanten om  
den palm heen uitstrekte1 was niets wat 
hij al niet duizend  jaren gekend en    
gezien had4 ,niets kon zijn aandacht    
boeien4 ,hij moest  weer aan die twee   
zwervers denken4    ,bij de droogte en  
den storm6 zei de palm1 de twee         
gevaarlijkste  vijanden van het leven   
aanroepende1 wat heeft die vrouw daar op

 den  arm8 ,ik geloof1 dat die dwazen   
ook nog een kindje bij zich hebben4     
,de palm1 die vrziende was1 zooals de   
ouden van dagen gewoonlijk  zijn1 had   
werkelijk goed gezien4 ,de vrouw droeg  
een kind op den arm1  dat het hoofdje   
tegen haar schouder leunde en sliep4    
't ,kind heeft niet eens genoeg kleeren 
aan1 zei de palm4 ,ik zie1  dat de      
moeder haar kleed heeft losgemaakt en   
dat om het kindje  heengeslagen4 ,zij   
heeft het in groote haast uit zijn bedje
 genomen  en is er me weggesneld4 ,nu   
begrijp ik het3 deze menschen zijn      
vluchtelingen4    ,toch zijn het dwazen1
 ging de palm voort4 ,als niet een engel
  hen beschermt1 hadden ze liever het   
ergste van hun vijanden moeten          
afwachten1 dan de woestijn in te gaan4  
,ik kan me wel voorstellen hoe alles    
gegaan is4 ,de man was aan  zijn werk1  
het kind sliep in de wieg1 de vrouw is  
naar buiten  gegaan om water te halen4  
,toen ze even buiten de deur gekomen    
was1  heeft ze vijanden zien aanstormen4

 ,ze is naar binnen gevlogen1  heeft het
 kind gegrepen en den man toegeroepen   
haar te volgen1 en  is weggevlucht4     
,sinds dien tijd zijn ze den heelen dag 
op de vlucht  geweest en hebben zeker   
geen oogenblik gerust4 ,ja1 zoo is alles
 gegaan1  maar toch zeg ik3--als geen   
engel ze beschermt4444    ,zij zijn z   
bang1 dat ze nog geen moeheid of ander  
lijden voelen1  maar ik zie hoe de dorst
 hun uit de oogen kijkt4 ,ik ken het    
gezicht  van een dorstig mensch maar al 
te goed4    ,en toen de palm aan den    
dorst dacht1 ging een kramptrekking door
  zijn langen stam en de vele punten van
 zijn lange bladen krulden om1  alsof ze
 boven het vuur gehouden werden4    ,als
 ik een mensch was1 zij hij1 zou ik me  
nooit in de woestijn  wagen4 ,wie zich  
hierheen waagt1 zonder wortels te       
bezitten1 die bij  de nooit verdrogende 
wateraren kunnen komen1 moet wel heel   
moedig  zijn4 ,zelfs voor palmen kan 't 
hier gevaarlijk zijn4 ,zelfs voor palmen
  zooals ik4    ,als ik hun kon raden1  

zou ik hun smeeken terug te keeren4 ,hun
 vijanden  kunnen nooit zoo wreed zijn  
als de woestijn4 ,misschien meenen zij1 
dat het gemakkelijk is hier te leven4   
,maar ik weet1 dat zelfs ik vaak  moeite
 gehad heb om in 't leven te blijven4   
,ik herinner me nog hoe in  mijn jeugd  
een stormwind een heelen berg zand over 
me heen gooide4 ,ik  was bijna gestikt4 
,als ik had kunnen sterven1 zou dat mijn
 laatste  uur geweest zijn4    ,de palm 
dacht aldoor hardop1 zooals ouden en    
eenzamen gewoonlijk doen4    ,ik hoor   
een wonderlijk melodisch suizen door    
mijn kroon gaan1 zei  hij1 alle punten  
aan mijn bladen moeten trillen4 ,ik weet
 niet1 wat  me zoo beweegt bij het      
gezicht van deze arme vreemdelingen4    
,maar  die bedroefde vrouw is zoo mooi4 
,zij herinnert me aan het               
wonderbaarlijkste1 wat ik ooit beleefde4
    ,en terwijl de bladen voort bleven  
trillen in een melodisch suizen1        
herinnerde de palm zich hoe eens1 hl    
lang geleden1 twee schitterende  schoone

 menschen de woestijn bezocht hadden4   
,het was de koningin  van ,saba1 die    
daar gekomen was1 door den wijzen       
,salomo vergezeld4 ,de  schoone koningin
 zou weer naar haar land terugkeeren2 de
 koning had  haar een eind begeleid en  
nu moesten zij scheiden4    ,ter        
herinnering aan dit oogenblik1 zei toen 
de koningin1 leg ik nu  een dadelpit in 
den grond en ik wil1 dat daaruit een    
palm ontkiemen  zal1 die zal groeien en 
leven tot er in ,juda een koning zal    
opstaan1  die grooter is dan ,salomo4   
,en toen zij dit gezegd had1 stak zij de
  pit in den grond en haar tranen       
bevochtigden die4    ,hoe kan dat zijn1 
dat ik daar juist vandaag aan denk1 zei 
de  palm4 ,zou deze vrouw zoo mooi zijn1
 dat zij mij aan de schoonste  aller    
koninginnen doet denken1 aan haar1 door 
wier woorden ik geleefd  heb en gegroeid
 ben tot op dezen dag toe8    ,ik hoor  
mijn bladen steeds sterker suizen1 zei  
de palm1 en het  klinkt droevig als een 
doodslied4 ,het is als een voorteeken4  

't ,is  goed1 dat ik weet1 dat het mij  
niet gelden kan1 want ik kan niet       
sterven4    ,de palm meende1 dat het    
suizen in de bladen de twee eenzame     
zwervers  gelden moest4 ,en zelf        
geloofden zij ook zeker1 dat hun laatste
 ure  naderde4 ,men kon het zien aan de 
uitdrukking op hun gezicht1 als  zij    
voorbij een van de kameelsskeletten     
gingen1 die aan beide kanten  van den   
weg lagen4 ,men kon het zien aan de     
blikken1 die ze een paar                
voorbijvliegenden gieren toewierpen4    
,het kon wel niet anders4 ,ze  moesten  
omkomen4444    ,zij hadden den palm en  
de oase in het oog gekregen en haastten 
zich  daarheen om water te vinden4 ,maar
 toen zij er eindelijk aankwamen1       
zonken zij ineen van wanhoop1 want de   
bron was uitgedroogd4 ,de vrouw  legde  
uitgeput het kind neer en zette zich    
schreiend aan den rand van  de bron4 ,de
 man wierp zich naast haar op den grond 
en sloeg met zijn  beide vuisten op den 
dorren bodem4 ,de palm hoorde1 hoe zij  

er samen  over spraken1 dat zij sterven 
moesten4    ,hij hoorde ook uit hun     
spreken1 dat koning ,herodes alle       
kinderen van  twee en drie jaar had     
laten vermoorden1 uit vrees1 dat de     
groote1  verwachte koning van ,juda     
geboren zou zijn4    ,het suist al      
sterker in mijn bladen1 zei de palm4    
,spoedig zal voor  deze arme            
vluchtelingen hun laatste ure slaan4    
,hij hoorde ook hoe bang ze waren voor  
de woestijn4    ,de man zei1 dat het    
beter geweest was te blijven en met de  
krijgsknechten te strijden1 dan hierheen
 te vluchten4 ,hij zei1 dat  zij        
zoodoende een lichteren dood zouden zijn
 gestorven4    ,god zal ons bijstaan1   
zei de vrouw4    ,wij zijn alleen       
tusschen roofdieren en slangen1 zei de  
man4 ,wij  hebben geen eten en geen     
water4 ,hoe kan ,god ons bijstaan8      
,hij scheurde zijn kleeren van wanhoop  
en drukte het gezicht tegen  den grond4 
,hij was hopeloos1 als iemand met een   
doodelijke wonde in  het hart4    ,de   

vrouw zat rechtop1 met de handen        
gevouwen om de knien4 ,maar de          
uitdrukking van haar oogen1 als zij de  
woestijn inzag1 sprak van  grenzenlooze 
vertwijfeling4    ,de palm hoorde1 dat  
het weemoedige suizen in zijn bladen al 
sterker  werd4 ,de vrouw moest het ook  
gehoord hebben1 want zij hief het hoofd 
op en zag naar de kroon van den boom4   
,o1 dadels1 dadels6 riep zij4    ,er    
klonk zulk een groot verlangen in haar  
stem1 dat de palm wenschte1  dat hij    
niet grooter was dan een bremstruik en  
dat de dadels zoo  gemakkelijk te       
bereiken waren1 als de bottels van den  
rozestruik4 ,hij  wist wel1 dat zijn    
kroon vol groote trossen dadels hing1   
maar hoe  zouden de menschen ooit tot   
zulk een duizelingwekkende hoogte op    
kunnen klimmen8    ,de man had al       
gezien1 hoe onoverkomelijk hoog de      
dadeltrossen  hingen4 ,hij hief niet    
eens het hoofd op4 ,hij smeekte zijn    
vrouw1  niet naar het onmogelijke te    
verlangen4 ,maar het kind1 dat alleen   

had  rondgeloopen en met stokjes en     
strootjes gespeeld1 had den uitroep  van
 zijn moeder gehoord4    ,het kleintje  
kon zich zeker niet voorstellen1 dat    
zijn moeder niet  alles kon krijgen1 wat
 zij verlangde4 ,zoodra hij van de      
dadels had  hooren spreken1 begon hij   
naar den boom te kijken4 ,zijn voorhoofd
  trok hij bijna in rimpels onder de    
lichte krullen4 ,eindelijk gleed er  een
 glimlach over zijn gezichtje4 ,hij had 
het middel gevonden4 ,hij  ging op den  
palm toe1 streelde dien met zijn handje 
en zei met zijn  lief kinderstemmetje3  
,palm1 buig je1 palm1 buig je4    ,maar 
wat was dat nu1 wat was dat toch6 ,de   
palm suisde1 alsof een orkaan  zijn     
takken schudde en door den langen       
palmestam ging de eene rilling  na de   
andere4 ,en de palm voelde1 dat de      
kleine hem te machtig was4 ,hij  kon hem
 niet weerstaan4 ,en hij boog zijn      
langen stam voor het kind1  zooals      
menschen voor vorsten buigen4 ,in een   
geweldigen boog zonk hij  ter aarde en  

kwam eindelijk zoo ver naar beneden1 dat
 de groote kroon  met de trillende      
bladen het woestijnzand raakte4    ,het 
kind scheen niet verschrikt of verbaasd1
 maar met een vreugdekreet  kwam het    
aanloopen en maakte den eenen tros na   
den anderen los uit  de kroon van den   
ouden palm4 ,toen hij genoeg geplukt had
 en de boom  nog bleef liggen op het    
veld1 ging het kindje weer naar den     
stam1  streelde dien1 en zei met zijn   
liefste stemmetje3    ,sta op1 palm1 sta
 op1 palm4    ,en de groote boom rees   
stil en eerbiedig overeind op zijn      
veerkrachtigen stam1 terwijl al zijn    
bladen zongen als harpen4    ,nu weet   
ik1 voor wie ze de doodsmelodie spelen1 
zei de oude palm  in zich zelf1 toen hij
 weer rechtop stond4 ,dat is niet voor  
een van  deze menschen4    ,maar de man 
en de vrouw lagen op hun knien en       
loofden ,god4    ,gij hebt onzen angst  
gezien en dien weggenomen4 ,gij zijt de 
sterke1  die den stam van den palm buigt
 als een riet4 ,voor wie van onze       

vijanden zullen wij nog vreezen1 als    
,gij ons beschermt8    ,den eersten keer
 daarna1 dat een karavaan door de       
woestijn trok1 zagen  de reizigers1 dat 
de bladerkroon van den grooten palm     
verdord was4    ,hoe kan dit zijn8 zeide
 een reiziger4 ,deze palm zou immers    
niet  sterven1 voor hij een koning      
gezien had1 die grooter was dan ,salomo8
    ,misschien heeft hij dien ook       
gezien1 antwoordde een ander van de     
woestijnreizigers4                ,,in  
,,nazareth4      ,eens1 toen ,jezus nog 
maar vijf jaar oud was1 zat hij op de   
stoep  van zijns vaders werkplaats in   
,nazareth en was bezig met vogels  te   
boetseeren uit een klomp vochtige1      
lenige klei1 die hij van den            
pottenbakker aan de andere zij van de   
straat gekregen had4 ,hij was  zoo blij 
als nooit te voren1 want alle kinderen  
uit de buurt hadden  ,jezus gezegd1 dat 
de pottenbakker een knorrige man was1   
die niet te  bewegen was door           
vriendelijke blikken of honigzoete      

woorden en hij had  hem nooit iets      
durven vragen4 ,maar zie--hij wist      
nauwelijks hoe dat  gegaan was3 hij had 
maar op zijn stoep gestaan en verlangend
 naar zijn  buurman gekeken4 ,en toen   
was de man uit zijn winkel gekomen en   
had hem  zooveel klei gegeven1 dat hij  
er wel een wijnvat van had kunnen maken4
    ,op de stoep voor het huis daarnaast
 zat ,judas1 die leelijk was en rood    
haar had en een gezicht vol sproeten1 en
 kleeren vol scheuren1 die hij  gekregen
 had in zijn voortdurende gevechten met 
de straatjongens4 ,voor  't oogenblik   
was hij stil2 hij kibbelde en vocht     
niet1 maar werkte aan  een stuk klei op 
dezelfde manier als ,jezus1 maar die    
klei had hij zelf  niet kunnen krijgen1 
hij durfde den pottenbakker nauwelijks  
onder de  oogen te komen1 want die      
beschuldigde hem van steenen op zijn    
broze  waar te gooien en zou hem met    
stokslagen hebben weggejaagd4 ,jezus    
had zijn voorraad met hem gedeeld4      
,naarmate de kinderen hun vogels van    

klei afhadden1 zetten zij ze in een     
kring voor zich neer4 ,zij zagen er uit 
zooals vogels van klei er altijd        
uitgezien hebben4 ,ze hadden een grooten
 klomp om op te staan in plaats  van    
pootjes1 korte staarten1 geen hals en   
bijna onzichtbare vleugels4    ,toch was
 er al gauw een verschil te zien        
tusschen het werk van de  kameraadjes4  
,de vogels van ,judas waren zoo scheef1 
dat ze aanhoudend  omvielen1 en hoe hij 
ook werkte met zijn kleine stijve       
vingers1 hij  kon hun lichamen niet knap
 en goedgevormd krijgen4 ,hij keek nu en
  dan van ter zijde naar ,jezus om te   
zien wat hij toch deed1 om zijn  vogels 
zoo mooi gelijk en glad te krijgen als  
de eikenbladen in de  bosschen op       
,tabor4    ,bij elken vogel1 dien ,jezus
 afkreeg1 werd hij gelukkiger2 de eene  
kwam  hem nog mooier voor dan de andere 
en hij bekeek ze met trots en liefde2   
zij moesten zijn speelkameraden worden1 
zijn broertjes en zusjes2  zij zouden in
 zijn bed slapen1 hem gezelschap houden1

 liedjes voor  hem zingen1 als zijn     
moeder van hem wegging4 ,hij had zich   
nooit zoo  rijk gevoeld2 nooit meer zou 
hij nu eenzaam of verlaten wezen4    ,de
 forschgebouwde waterdrager kwam        
voorbij1 gebogen onder zijn  zwaren zak1
 en dadelijk daarna kwam de             
groentehandelaar1 die zat  te zwaaien op
 den rug van zijn ezel1 midden tusschen 
de groote1  leege teenen korven4 ,de    
waterdrager legde de hand op ,jezus'    
lichte1  krullende haren en vroeg hem   
naar zijn vogels1 en ,jezus vertelde    
hem1  dat zijn vogels namen hadden en   
konden zingen4 ,al zijn vogeltjes waren 
uit vreemde landen bij hem gekomen en   
hadden hem allerlei verteld1  wat alleen
 hij en zij wisten4 ,en ,jezus sprak z1 
dat de waterdrager  en de               
groentehandelaar langen tijd hun werk   
vergaten om naar hem  te luisteren4     
,maar toen ze verder wilden gaan1 wees  
,jezus op ,judas4 ,kijk eens wat  mooie 
vogels ,judas maakt1 zei hij4    ,toen  
hield de groentehandelaar goedig zijn   

ezel in en vroeg ,judas of  zijn vogels 
ook namen hadden en zingen konden4 ,maar
 ,judas wist daar  niets van2 hij zweeg 
hardnekkig en hief de oogen niet op van 
zijn  werk4 ,en de groentehandelaar     
schopte knorrig naar een van zijn vogels
  en reed door4 ,zoo ging de middag     
voorbij en de zon straalde zoo ver1  dat
 haar schijnsel naar binnen kon komen   
door de lage stadspoort1 die  met een   
,romeinschen adelaar versierd1 zich aan 
het eind van de straat  verhief1 en de  
zonneschijn die tegen den avond kwam was
 rozerood1  alsof die met bloed vermengd
 was1 en kleurde alles wat hem in den   
weg  kwam1 terwijl hij door de smalle   
straat gleed4 ,die tintte de vaten  van 
den pottenbakker evengoed als de        
planken1 die knarsten onder de  zaag van
 den timmerman1 en den witten doek om   
het aangezicht van ,maria4    ,maar het 
allermooist blonk de zonneschijn in de  
kleine waterplasjes1  die tusschen de   
groote ongelijke straatsteenen lagen1   
die de straat  bedekten4444 ,en         

plotseling stak ,jezus zijn hand in de  
plas1 die het  dichtst bij hem was4 ,hij
 was op den inval gekomen zijn grauwe   
vogels  met den fonkelenden zonneglans  
te verven1 die 't water1 den huismuren  
en alles om hem heen zulk een mooie     
kleur gaf4    ,en de zonneschijn liet   
zich met welgevallen opvangen als verf  
uit  een schilderspot1 en toen ,jezus   
hem uitstreek over de vogeltjes van     
klei1 bleef hij stil liggen en bedekte  
ze geheel met een glans als  van        
diamanten4 ,judas1 die nu en dan naar   
,jezus gekeken had om te  zien of hij   
ook meer en mooier vogels maakte dan    
hij1 gaf een kreet  van blijde          
bewondering1 toen hij zag1 hoe ,jezus   
zijn vogels van klei  met zonneschijn   
schilderde1 dien hij opnam uit de       
waterplassen van  de straat4 ,en ,judas 
doopte ook de hand in het glinsterende  
water en  trachtte den zonneschijn op te
 vangen4    ,maar die liet zich door hem
 niet vangen4 ,die gleed tusschen zijn  
vingers door en hoe snel hij ook        

probeerde de handen te roeren om hem  te
 grijpen1 de zonneglans sloop weg en hij
 kon geen nieuwe kleur aan  zijn arme   
vogels geven4    ,wacht1 ,judas6 zei    
,jezus4 ,ik zal bij je komen en je      
vogels verven4    ,neen1 zei ,judas1 je 
moogt er niet aankomen1 ze zijn mooi    
genoeg1  zooals ze zijn4    ,hij stond  
op met gefronste wenkbrauwen en         
opeengeklemde lippen4 ,en  hij zette    
zijn breeden voet op de vogels en       
veranderde den een na  den ander in een 
klein platgetrapt klompje klei4 ,toen al
 zijn vogels  vernield waren1 ging hij  
naar ,jezus1 die zijn kleien vogeltjes  
zat  te streelen1 die glinsterden als   
juweelen4 ,judas bekeek ze een poosje   
zwijgend1 toen hief hij zijn voet op en 
vertrapte er een van4    ,toen hij zijn 
voet terugtrok en 't vogeltje in een    
propje klei  veranderd zag1 gaf hem dit 
zulk een verlichting1 dat hij begon te  
lachen1 en hij hief den voet op om er   
nog een te vertrappen4    ,judas6 riep  
,jezus1 wat doe je8 weet je niet1 dat ze

 leven en  kunnen zingen8    ,maar      
,judas lachte en vertrapte een tweeden  
vogel4    ,jezus keek rond naar hulp4   
,judas was groot en sterk en ,jezus had 
geen kracht om hem terug te houden4 ,hij
 keek naar zijn moeder4 ,zij  was niet  
ver weg1 maar eer zij bij hem was1 zou  
,judas al zijn vogels  kunnen vernielen4
 ,jezus kreeg de oogen vol tranen4      
,judas had al vier  van zijn vogels     
vertrapt1 er waren er nog maar drie     
over4    ,hij ergerde zich over zijn    
vogels1 die daar zoo stil stonden en    
zich  lieten vertrappen1 zonder op het  
gevaar te letten4 ,jezus klapte in  de  
handen en riep ze toe3 ,vliegt weg1     
vliegt weg6    ,toen begonnen de drie   
vogels hun vleugeltjes te bewegen en    
angstig  fladderend gelukte het hun toch
 op de dakgoot te komen1 waar ze  veilig
 waren1 maar toen ,judas zag1 dat de    
vogels de vleugels bewogen  en wegvlogen
 op ,jezus' bevel1 begon hij te         
schreien4 ,hij rukte zich  de haren uit 
het hoofd1 zooals hij de anderen had    

zien doen als ze  in angst en droefheid 
waren en wierp zich aan ,jezus' voeten4 
,en daar bleef hij liggen en wentelde   
zich in 't stof1 en kuste ,jezus'       
voeten en smeekte hem zijn voet op te   
heffen en hem te vertrappen1  zooals hij
 het zijn speelgoed gedaan had4    ,want
 ,judas had ,jezus lief1 en bewonderde  
hem1 en aanbad hem--en haatte  hem      
tegelijk4    ,maar ,maria1 die al dien  
tijd op het spel der kinderen gelet had1
  stond nu op4 ,zij hief ,judas op van  
den grond1 nam hem op haar schoot  en   
liefkoosde hem4    ,arm kind1 zei ze4   
,je weet niet1 dat je iets geprobeerd   
hebt wat geen  schepsel kan4 ,doe dat   
nooit weer1 want dan wordt je de        
ongelukkigste  mensch van de wereld4    
,hoe zou het ons gaan1 als we probeerden
 een  wedstrijd aan te gaan met ,hem1   
die met zonneschijn schildert en den    
adem des levens in de doode klei blaast8
                ,,in ,,den ,,tempel4    
,er waren eens arme menschen3 een man1  
een vrouw en een kind1 die in  den      

grooten tempel te ,jeruzalem rondliepen4
 ,hun zoontje was zulk een  mooi kind4  
,hij had krullend haar en oogen die     
straalden als sterren4    ,de zoon was  
niet in den tempel geweest1 sinds hij   
groot genoeg was  om te begrijpen wat   
hij zag en nu gingen zijn ouders met hem
 rond en  lieten hem alle heerlijkheden 
zien4 ,daar waren lange zuilenrijen1    
vergulde altaren1 heilige mannen1 die   
hun leerlingen zaten te  onderwijzen1 de
 hoogepriesters met hun versierselen van
 edelsteenen1  het voorhang uit         
,babylon1 met gouden rozen doorweven1 en
 de groote  koperen poorten1 die z zwaar
 waren1 dat er dertig man voor noodig   
waren om ze op haar hengsels te doen    
draaien4    ,maar de kleine jongen1 die 
pas twaalf jaar oud was1 gaf niet       
zooveel  om dat alles4 ,zijn moeder zei 
hem1 dat wat ze hem nu lieten zien het  
merkwaardigste op de wereld was4 ,zij   
zei hem1 dat het nog wel lang  duren kon
 eer hij weer zooiets zag4 ,in het arme 
,nazareth1 waar zij  woonden1 was niets 

anders dan grijze straten om naar te    
kijken4    ,maar haar vermaningen       
hielpen niet veel4 ,de kleine jongen    
keek alsof  hij graag was weggeloopen   
uit dien prachtigen tempel en in plaats 
daarvan verlof had willen hebben om naar
 buiten te loopen en in de  nauwe straat
 te ,nazareth te spelen4    ,maar het   
was eigenaardig3 hoe onverschilliger de 
jongen zich toonde1  des te opgewekter  
en vroolijker werden de ouders1 zij     
knikten elkaar  toe over zijn hoofd en  
waren een en al tevredenheid4           
,eindelijk zag de kleine er zoo moe en  
uitgeput uit1 dat de moeder  medelijden 
met hem kreeg4 ,nu hebben we te lang met
 je geloopen1  zei ze4 ,kom1 nu moet je 
een poosje rusten4    ,ze ging zitten   
bij een pilaar en zei1 dat hij op den   
grond moest  gaan liggen1 met het hoofd 
in haar schoot4 ,en dat deed hij en     
sliep  spoedig in4    ,nauwelijks was   
hij in slaap of de vrouw zei tegen den  
man3    ,ik heb nergens zoo tegen       
opgezien als tegen het oogenblik1 dat   

hij  hier zou komen in den tempel te    
,jeruzalem4 ,ik meende1 dat als hij  dit
 huis van ,god zag hij hier altijd zou  
willen blijven4    ,ik ben ook bang     
geweest voor deze reis1 zei de man4     
,toen hij geboren  werd1 zijn er zooveel
 teekenen geschied1 die er op wezen dat 
hij een  machtig heerscher zou worden4  
,maar wat beteekent de waardigheid van  
een koning onder deze bekommeringen en  
gevaren8 ,ik heb altijd gezegd1  dat het
 voor hem en ons het beste was1 als hij 
nooit anders werd dan  een timmerman in 
,nazareth4    ,al sinds zijn vijfde     
jaar1 zei de moeder nadenkend1 zijn er  
geen  wonderen meer met hem gebeurd4 ,en
 hij zelf herinnert zich niets meer  van
 wat er in zijn eerste kindsheid gebeurd
 is4 ,hij is nu heelemaal  een kind met 
andere kinderen4 ,gods wil geschiede    
boven alles1 maar ik  begin bijna te    
hopen1 dat de ,heer in ,zijn genade een 
ander zal kiezen  voor die groote       
roeping1 en ,hij mij mijn zoon zal laten
 behouden4    ,wat mij betreft1 zei de  

man1 ik ben er in elk geval zeker van1  
dat1 als hij niets hoort van de teekenen
 en wonderen1 die er in zijn  eerste    
levensjaren gebeurd zijn1 alles goed zal
 gaan4    ,ik spreek nooit met hem over 
dat wonderbare1 zei de vrouw4 ,maar  ik 
ben altijd bang1 dat er buiten mijn     
toedoen iets gebeuren kan1  waardoor hij
 begrijpt wie hij is4 ,vooral ben ik er 
bang voor geweest  hem hier naar dezen  
tempel te brengen4    ,ge moogt blij    
zijn1 dat het gevaar nu voorbij is1 zei 
de man4 ,we  zullen hem nu gauw weer    
thuis hebben in ,nazareth4    ,ik ben   
bang geweest voor de wijze mannen in den
 tempel1 zei  de vrouw4 ,ik was bang    
voor de profeten1 die hier op hun matten
  zitten4 ,ik dacht1 dat als hij hun    
onder de oogen kwam1 ze zouden  opstaan 
en zich neerbuigen voor het kind en hem 
begroeten als den  koning van ,judea4 't
 ,is wonderlijk1 dat ze zijn            
heerlijkheid niet  voelen4 ,zulk een    
kind hebben ze nog nooit gezien4    ,ze 
zat een poos zwijgend naar het kind te  

kijken4    ,ik kan 't bijna niet        
begrijpen1 zei ze4 ,ik dacht dat1 als   
hij die  rechters zag1 die zitten in 't 
huis van den ,heilige en de twisten der 
menschen beslechten1 en die leeraars1   
die tot hun leerlingen spreken  en de   
priesters1 die den ,heer dienen1 hij    
opeens wakker zou worden  en zeggen3    
,hier1 bij die rechters1 die leeraars1  
die priesters wil  ik leven1 daarvoor   
ben ik geboren4    ,wat zou dat voor een
 geluk zijn1 in deze zuilengangen       
opgesloten te  zitten8 viel de man haar 
in de rede4 't ,is beter voor hem rond  
te  dwalen op de heuvels en bergen om   
,nazareth4    ,de moeder zuchtte even4  
,hij is zoo gelukkig bij ons thuis1 zei 
ze4 ,wat is hij niet blij1 als hij met  
de schaapherders mee mag op  hun eenzame
 zwerftochten1 of op 't veld gaan1 om te
 zien naar het  werk der landlieden8 ,ik
 kan niet gelooven1 dat we verkeerd     
doen1  door te trachten hem voor ons te 
behouden4    ,wij besparen hem een      
groote smart1 zei de man4    ,zoo       

spraken zij door tot het kind wakker    
werd4    ,zie zoo1 zei de moeder1 ben je
 nu uitgerust8 ,sta nu op1 want het     
loopt tegen den avond en wij moeten naar
 onze slaapplaatsen terug4    ,zij waren
 in het afgelegenste gedeelte van het   
gebouw toen zij den  tocht naar den     
uitgang aanvingen4 ,een oogenblik later 
moesten zij  door een oud gewelf1 dat   
was blijven staan in den tijd1 toen er  
voor  't eerst een tempel gebouwd werd  
op dezen plaats1 en daar tegen  den muur
 geleund stond een oude koperen bazuin1 
reusachtig groot  en zwaar1 bijna als   
een zuil1 die men voor den mond kon     
zetten en  bespelen4 ,die stond daar    
gedeukt en gegroefd1 vol stof en        
spinnewebben  van buiten en van binnen1 
omgeven door een nauwlijks zichtbare rij
  oude letters4 ,duizenden jaren waren  
zeker voorbijgegaan1 sedert iemand      
getracht had er een toon uit te halen4  
,maar toen de knaap die groote bazuin   
zag1 bleef hij verwonderd  staan4 ,wat  
is dat daar8 vroeg hij4    ,dat is de   

groote bazuin1 die de ,stem van den     
,wereldvorst heet1  antwoordde de       
moeder4 ,daarme riep ,mozes de kinderen 
,israls bijeen1  toen ze in de woestijn 
verspreid waren4 ,niemand heeft na dien 
tijd er  ook maar een enkelen toon uit  
kunnen krijgen4 ,maar hij die dat kan1  
zal alle volken der aarde onder zijn    
heerschappij brengen4    ,zij lachte    
hierom2 ze geloofde1 dat het een oude   
sage was1 maar de  knaap bleef bij de   
groote bazuin staan1 tot ze hem riep4   
,die bazuin  was het eerste van al1 wat 
hij in den tempel gezien had1 dat hem   
aantrok4 ,hij had er bij willen blijven 
staan om haar lang en goed  te bekijken4
 ,zij hadden niet lang geloopen1 toen ze
 in een grooten  breeden tempelhof      
kwamen4 ,hier was in den berggrond zelf 
een kloof1  diep en breed1 die al van   
oudsher zoo geweest was4 ,die spleet had
  koning ,salomo willen vullen toen hij 
den tempel bouwde4 ,geen brug had  hij  
er over gelegd1 geen slagboom had hij   
opgericht bij den steilen  afgrond4 ,hij

 had over de kloof een kling van staal  
gespannen1 die  verscheidene ellen lang 
was1 scherp geslepen en met den scherpen
 kant  naar boven lag1 en na een        
oneindig aantal jaren en veranderingen  
lag  de kling nog over den afgrond4 ,nu 
was die toch bijna geheel verroest2  aan
 de einden zat hij niet meer goed vast1 
maar trilde en schommelde1  zoodra      
iemand met zware stappen over den       
tempelhof ging4 ,toen de  moeder den    
knaap met een omweg langs de kloof      
leidde1 vroeg hij haar3  ,wat is dat    
voor een brug8    ,die is daar          
neergelegd door koning ,salomo1         
antwoordde de moeder1 en  wij noemen die
 de ,paradijsbrug4 ,als je die kloof    
kunt oversteken op die  zwaaiende brug1 
waarvan de scherpe kant dunner is dan   
een zonnestraal1  kun je er zeker van   
zijn in het ,paradijs te komen4 ,en ze  
lachte en  liep haastig verder1 maar de 
knaap bleef staan en zag naar de smalle1
  trillende kling1 tot ze hem riep4     
,toen hij haar gehoorzaamde1 zuchtte    

hij er over1 dat ze hem die twee        
wonderbare dingen niet eerder had  laten
 zien1 zoodat hij tijd genoeg gehad had 
om ze te bekijken4    ,zij gingen nu    
door1 zonder opgehouden te worden tot ze
 de groote  ingangspoort bereikten met  
haar vijfdubbele zuilenrijen4 ,hier     
stonden  in een hoek een paar pilaren   
van zwart marmer1 op hetzelfde voetstuk1
  z dicht bij elkaar1 dat er nauwelijks 
een strootje tusschen door  kon gestoken
 worden4 ,zij waren hoog en majestueus1 
met rijk versierde  kapiteelen1 waarom  
een rij van wonderlijk gevormde         
dierenkoppen  liep4 ,maar geen duimbreed
 van die mooie zuilen was zonder        
schrammen  en scheuren1 zij waren 't    
meest beschadigd en versleten van alles 
wat in den tempel was4 ,zelfs de vloer  
er omheen was glad afgesleten  en was   
uitgehold door vele voetstappen4        
,weer hield de knaap zijn moeder staande
 en vroeg haar3 ,wat zijn dit  voor     
pilaren8    ,dat zijn zuilen1 die vader 
,abraham heeft meegebracht naar         

,palestina  van uit het verre ,chaldea1 
en die hij de ,poort der                
,rechtvaardigheid  noemde4 ,hij1 die    
daar door kan komen1 is rechtvaardig    
voor ,god en  hij heeft nooit een zonde 
begaan4 ,de knaap bleef staan en zag met
  groote oogen naar de zuilen4    ,je   
zult wel niet probeeren er door te      
komen1 zei de moeder  lachend4 ,je ziet 
hoe de vloer er omheen versleten is door
 de velen1  die geprobeerd hebben door  
de nauwe opening te komen1 maar je kunt 
wel denken1 dat het niemand gelukt is4  
,maar haast je nu6 ,ik hoor het  gedreun
 van de koperen poorten1 de dertig      
tempeldienaars zetten er  hun schouders 
tegen om ze in beweging te brengen4     
,maar den ganschen nacht lag de knaap   
wakker in de tent en hij zag niet       
anders vr zich dan de ,poort der        
,rechtvaardigheid1 de ,paradijsbrug  en 
de ,stem van den ,wereldvorst4 ,van     
zulke wonderbare dingen had hij  vroeger
 nooit gehoord1 en hij kon ze maar niet 
vergeten4    ,en den volgenden morgen   

was het niet beter3 hij kon aan niets   
anders  denken4 ,dien morgen zouden zij 
naar huis gaan4 ,zijn ouders hadden veel
  te doen1 eer ze de tent opgebroken en 
op een grooten kameel geladen  hadden1  
en alles in orde gebracht was4 ,zij     
zouden niet alleen reizen1  maar met    
veel familieleden en buren1 en omdat er 
zooveel menschen  waren1 die op reis    
moesten1 ging het pakken natuurlijk heel
 langzaam4    ,de knaap hielp niet bij  
het werk4 ,midden in de drukte en de    
verwarring  zat hij stil aan die drie   
wonderbare dingen te denken4 ,plotseling
 kwam  hij op de gedachte1 dat hij naar 
den tempel moest gaan om ze nog eens  te
 zien4 ,er was nog zooveel1 dat ingepakt
 moest worden4 ,hij zou wel  voor de    
afreis uit den tempel terug kunnen zijn4
    ,hij haastte zich voort1 zonder     
iemand te zeggen waar hij heen  wilde4  
,hij vond dat niet noodig4 ,hij zou     
immers gauw terug zijn4 ,het  duurde    
niet lang of hij had den tempel bereikt 
en kwam in de portiek1  waar de twee    

zwarte zusterzuilen stonden4    ,zoodra 
hij die zag1 begonnen zijn oogen te     
schitteren van vreugd4 ,hij  ging bij   
haar op den grond zitten en zag naar ze 
op4 ,als hij er aan  dacht1 dat hij1 die
 zich tusschen die twee zuilen door kon 
dringen1  rechtvaardig was voor ,god en 
nooit een zonde begaan had1 vond hij1   
dat hij nooit zoo iets wonderbaars      
gezien had4    ,hij dacht er aan1 hoe   
heerlijk het zijn zou1 zich tusschen die
 twee  zuilen door te dringen4 ,maar zij
 stonden z dicht bij elkaar1 dat  het   
zelfs onmogelijk was het te beproeven4  
,zoo zat hij ruim een uur voor de zuilen
 zonder het te weten4 ,hij  meende1 dat 
hij ze maar een korten tijd had bekeken4
    ,maar nu waren in de prachtige      
portiek1 waar de knaap zat1 de rechters 
van den ,hoogen ,raad bijeen om het volk
 te helpen hun twisten te  beslechten4  
,de heele portiek was vol menschen1 die 
klaagden over  grenssteenen1 die verzet 
waren1 over schapen1 die van de kudde   
waren  weggevoerd en met valsche merken 

voorzien1 en over schuldenaren1 die  hun
 schulden niet wilden betalen4 ,onder   
anderen kwam een rijk man1  gekleed in  
slepende purperen kleederen1 en bracht  
voor het gerecht  een arme weduwe1 die  
hem eenige sikkelen zilver schuldig zou 
zijn4    ,de arme vrouw jammerde en zei1
 dat de rijke onrechtvaardig  handelde4 
,zij had hem haar schuld al eens betaald
 en nu wilde hij haar  dwingen het nog  
eens te doen4 ,maar dat kon ze niet4    
,zij was zoo arm  dat zij1 als de       
rechters haar veroordeelden te betalen1 
genoodzaakt  zou zijn aan den rijke haar
 dochters als slavinnen over te geven4  
,hij1 die op den hoogsten rechterstoel  
zat1 wendde zich tot den rijken  man1 en
 zei tot hem3    ,durft ge er een eed op
 doen1 dat die arme vrouw u nog niet    
betaald  heeft8    ,toen antwoordde de  
rijke3 ,heer1 ik ben een rijk man2 zou  
ik de moeite  nemen mijn geld van deze  
arme weduwe op te eischen1 als ik daar  
geen  recht op had8 ,ik zweer dat1 zoo  
waarachtig als nooit iemand zal gaan    

door de ,poort der ,rechtvaardigheid1   
zoo waarachtig is deze vrouw mij  de som
 schuldig1 die ik van haar begeer4      
,toen de rechters dien eed hoorden1     
geloofden zij wat hij zeide en  deden   
uitspraak1 dat de arme weduwe hem haar  
dochters als slavinnen  zou geven4      
,maar de knaap zat dichtbij en hoorde   
dit alles4 ,hij dacht bij  zich zelf3   
,wat zou het goed zijn1 als iemand door 
de ,poort der  ,rechtvaardigheid kon    
dringen4 ,die rijke man daar spreekt    
stellig de  waarheid niet4 ,het is      
vreeselijk voor die arme vrouw1         
genoodzaakt te  zijn haar dochters tot  
slavinnen te maken4    ,hij sprong op   
het voetstuk1 waarvan de twee zuilen    
omhoog stegen1  en keek door de spleet4 
,ach1 was het toch maar niet heelemaal  
onmogelijk1 dacht hij4    ,hij was zoo  
bedroefd ter wille van die arme vrouw4  
,nu dacht hij er  heelemaal niet aan1   
dat hij1 die door deze poort drong1     
rechtvaardig  en zonder zonde zou zijn4 
,hij wilde er alleen maar doorkomen ter 

wille van die arme vrouw4    ,hij zette 
zijn schouder in de reet1 tusschen de   
zuilen1 als om zich  een weg te banen4  
,en op dat oogenblik zagen alle         
menschen1 die onder de portiek stonden1 
naar de ,poort der ,rechtvaardigheid4   
,want het dreunde in het gewelf1  en de 
oude zuilen zongen1 en zij bewogen zich 
op zij1 de een rechts  en de ander      
links1 en lieten zulk een groote ruimte 
over1 dat het  tengere lichaam van den  
jongen er tusschen door kon4    ,dat    
wekte de grootste verbazing en          
ontroering4    ,in het eerste oogenblik 
wist niemand wat hij zeggen moest4 ,de  
menschen  stonden maar te kijken naar   
dien kleinen jongen1 die zulk een wonder
  verricht had4 ,de eerste1 die tot zich
 zelf kwam1 was de oudste van  de       
rechters4 ,hij riep1 dat men den rijken 
koopman grijpen zou en hem  voor de     
rechtbank brengen4 ,en hij veroordeelde 
hem al zijn bezittingen  aan de arme    
weduwe te geven1 omdat hij een valschen 
eed gezworen had  in ,gods tempel4      

,toen dit was uitgemaakt1 vroeg de      
rechter naar den knaap1 die door  de    
,poort der ,rechtvaardigheid gedrongen  
was4    ,maar toen de menschen rondkeken
 om hem te vinden was hij  verdwenen4   
,want op hetzelfde oogenblik1 dat de    
pilaren van elkaar  gleden1 was hij als 
uit een droom ontwaakt1 en had hij zich 
zijn  ouders en de reis naar huis       
herinnerd4    ,nu moet ik mij haasten1  
dacht hij2 anders moeten mijn ouders op 
mij wachten4    ,maar hij wist er niets 
van1 dat hij een heel uur gezeten had   
voor  de ,poort der ,rechtvaardigheid2  
hij dacht1 dat hij er maar een paar     
minuten gebleven was4 ,daarom meende    
hij1 dat hij nog wel tijd had  even naar
 de ,paradijsbrug te kijken1 die in een 
heel ander gedeelte  van den grooten    
tempel lag4    ,maar toen hij de scherpe
 stalen kling zag1 die over de kloof was
  gespannen1 en er aan dacht1 dat de    
mensch1 die over die brug daar  kon     
gaan1 er zeker van was in het ,paradijs 
te zullen komen1 vond hij1  dat dit het 

merkwaardigste was1 dat hij ooit gezien 
had4 ,en hij ging  op den rand van de   
kloof zitten om de kling te bekijken4   
,hij zat er aan te denken hoe heerlijk  
het moest zijn in het ,paradijs  te     
komen en hoe graag hij over die brug zou
 loopen4 ,maar op hetzelfde  oogenblik  
zag hij in1 dat het volslagen onmogelijk
 was het zelfs maar  te probeeren4      
,en zoo zat hij twee uur lang te        
peinzen4 ,maar hij wist er niets van1   
dat de tijd voorbijging4 ,hij zat maar  
aan het ,paradijs te denken4    ,maar nu
 was het zoo1 dat op de plaats1 waar die
 diepe kloof zich  bevond1 een groot    
offer-altaar was opgericht4 ,en         
daaromheen liepen  witgekleede          
priesters1 die het vuur op het altaar   
moesten aanhouden  en offergaven        
aannemen4 ,op de plaats stonden ook     
velen1 die offers  kwamen brengen en een
 groote menigte1 die alleen de          
godsdienstoefening  bijwoonden4    ,daar
 kwam ook een arme1 oude man1 die een   
heel klein mager lammetje  droeg1 dat   

nog op den koop toe door een hond       
gebeten was1 zoodat het  een groote wond
 had4    ,de man ging naar de priesters 
met dit lam en vroeg of hij dit mocht   
offeren1 maar dat weigerden zij4 ,zij   
zeiden1 dat hij zulk een ellendig       
geschenk den ,heer niet aanbieden kon4  
,de oude smeekte1 dat zij uit           
barmhartigheid het lam zouden aannemen1 
want zijn zoon lag op sterven4 ,hij     
bezat niets anders wat hij aan  ,god kon
 offeren voor zijn genezing4    ,ge moet
 mij dit offer laten brengen1 zei hij2  
anders komt mijn  gebed niet voor ,gods 
aangezicht en mijn zoon zal sterven4    
,ge kunt gerust gelooven1 dat ik        
medelijden met u heb1 zei de  priester2 
maar het is bij de wet verboden een     
beschadigd dier te  offeren4 ,het is    
even onmogelijk aan uw verzoek te       
voldoen1 als het  is over de            
,paradijsbrug te loopen6    ,de knaap   
zat zoo dicht bij1 dat hij alles hoorde4
 ,hij dacht er dadelijk  aan hoe jammer 
het was1 dat niemand over die brug kon  

komen4 ,misschien  kon die arme zijn    
zoon behouden als het lam geofferd werd4
    ,de oude man ging bedroefd weg uit  
den tempelhof4 ,maar de knaap stond  op1
 ging naar de trillende brug en zette er
 zijn voet op4    ,hij dacht er in 't   
geheel niet aan1 dat hij er over wilde  
gaan om  zeker te zijn van het          
,paradijs4 ,zijn gedachten waren bij den
 arme1  dien hij verlangde te helpen4   
,maar hij trok de voet terug1 want hij  
dacht3 ,dat is onmogelijk2  zij is veel 
te oud en roestig1 zij kan mij niet eens
 dragen4    ,meer dan eens gingen zijn  
gedachten naar den arme1 wiens zoon op  
sterven lag en weer zette hij den voet  
op de kling4 ,toen merkte hij1  dat die 
ophield te trillen en hij voelde haar   
breed en vast onder  zijn voet4    ,en  
toen hij den volgenden stap deed1 voelde
 hij1 dat de lucht om hem  heen hem     
ondersteunde1 zoodat hij niet kon       
vallen4 ,die droeg hem1  alsof hij een  
vogel geweest was en vleugels had4      
,maar uit de gespannen kling trilde een 

lieflijke toon1 toen de knaap  er over  
ging1 en een van hen1 die in den hof    
stonden1 wendde zich om1  toen hij dien 
toon hoorde4 ,hij gaf een kreet en nu   
keerden zich ook  de anderen om en zij  
zagen den kleinen jongen1 die over de   
stalen  kling liep4 ,en er was groote   
ontroering en verbazing over allen1  die
 daar stonden4    ,de eersten1 die tot  
bezinning kwamen1 waren de priesters4   
,zij zonden  dadelijk een bode naar den 
arme1 en toen hij terugkwam1 zeiden ze  
tot hem3 ,god heeft een wonder gedaan1  
om ons te toonen1 dat hij uw  geschenk  
wil aanvaarden4 ,geef ons uw lam1 dan   
zullen wij het offeren4    ,en toen dit 
gebeurd was1 vroegen ze naar den kleinen
 jongen1 die over  de kloof was         
geloopen1 maar toen zij naar hem        
zochten1 konden ze hem  niet vinden4    
,want juist1 toen de knaap over den     
afgrond geloopen was1 had hij  weer     
gedacht aan de thuisreis en aan zijn    
ouders4 ,hij wist er niets  van1 dat de 
morgen en voormiddag nu voorbij waren1  

maar hij dacht3  ,ik moet nu gauw       
teruggaan1 zoodat zij niet op mij       
behoeven te  wachten4 ,ik wil toch eerst
 gauw even heengaan1 om te kijken naar  
de  ,stem van den ,wereldvorst4    ,en  
hij sloop weg tusschen het volk en      
haastte zich op vlugge voeten  naar den 
donkeren zuilengang1 waar de koperen    
bazuin tegen den muur  geleund stond4   
,toen hij die zag en er aan dacht1 dat  
hij indien hij daar een toon  aan       
ontlokken kon1 eens alle volken der     
aarde onder zijn heerschappij  zou      
vereenigen1 vond hij1 dat hij nooit iets
 zoo merkwaardigs gezien  had4 ,en hij  
ging naast de bazuin zitten om die te   
bekijken4    ,hij dacht er aan1 hoe     
grootsch het zou wezen alle menschen der
 aarde  te kunnen overwinnen en hoe     
graag hij wilde1 dat hij in die oude    
bazuin zou kunnen blazen4    ,maar hij  
begreep1 dat dit onmogelijk was1 zoodat 
hij het niet eens  durfde probeeren4    
,zoo zat hij verscheidene uren1 maar hij
 wist niet1 dat de tijd voorbij  ging4  

,hij dacht er alleen aan wat dt wel voor
 een gevoel zou zijn1  alle menschen der
 aarde onder zijn heerschappij te       
vereenigen4    ,maar nu was het zoo1 dat
 in die koele zuilengang een heilig man 
zat en zijn leerlingen onderwees4 ,en   
hij wendde zich nu tot een  van de      
jongelingen1 die aan zijn voeten zaten  
en zei hem1 dat hij  een bedrieger was4 
,anderen hadden hem verraden1 zei de    
heilige1 dat  deze jongeling een vreemde
 was en geen ,israliet4 ,en nu vroeg hem
  de heilige1 waarom hij zich tusschen  
zijn leerlingen had ingedrongen  onder  
een valschen naam4    ,toen stond de    
vreemde jongeling op en zeide1 dat hij  
door woestijnen  geloopen had en over   
groote zeen gevaren was1 om de ware     
wijsheid  te hooren en de leer van den  
eenigen ,god4    ,mijn ziel versmachtte 
van verlangen1 zei hij tot den heilige2 
maar  ik wist1 dat gij mij niet zoudt   
willen leeren1 als ik niet zeide1  dat  
ik een ,israliet was4 ,daarom heb ik    
gelogen1 opdat aan mijn  verlangen      

voldaan zou worden1 en ik smeek u1 laat 
mij bij u blijven4    ,maar de heilige  
stond op en hief de armen ten hemel4    
,gij zult evenmin  bij mij blijven als  
daar iemand zal komen en blazen op die  
groote  koperen bazuin1 die wij de ,stem
 van den ,wereldvorst noemen4 ,het  is u
 niet eens geoorloofd deze plaats in den
 tempel te betreden1  daar gij een      
heiden zijt4 ,spoed u weg van hier1     
anders zullen mijn  leerlingen u        
aanvallen en verscheuren1 omdat uw      
tegenwoordigheid den  tempel ontheiligt4
    ,maar de jongeling bleef staan en   
zeide3 ,ik wil nergens anders  heengaan1
 waar mijn ziel toch geen voedsel vindt4
 ,ik wil liever aan  uw voeten sterven4 
,nauwelijks had hij dat gezegd1 of de   
leerlingen van den heilige  stonden op  
om hem weg te drijven4 ,en toen hij zich
 verweerde1  wierpen zij hem op den     
grond en wilden hem dooden4 ,maar de    
knaap  zat daar dichtbij1 zoodat hij dit
 alles hoorde en zag1 en hij dacht3     
,dit is zeer hard6 ,ach6 kon ik toch    

maar op de koperen bazuin blazen1       
zoodat hij geholpen was4    ,hij stond  
op en legde de hand op de bazuin4 ,op   
dat oogenblik wenschte  hij niet meer   
haar aan de lippen te brengen1 omdat    
hij1 die dat  vermocht1 een groot       
heerscher zou worden1 maar omdat hij    
hoopte  daarmee iemand te kunnen helpen1
 wiens leven in gevaar was4    ,en hij  
greep de koperen bazuin met zijn handjes
 om te beproeven of hij  haar oplichten 
kon4 ,toen voelde hij1 dat de           
reusachtige bazuin zich  ophief tot zijn
 lippen4 ,en toen hij maar even ademde1 
drong een sterk  klinkende toon uit de  
bazuin en klonk door heel het groote    
tempelruim4    ,toen wendden allen hun  
oogen daarheen en zij zagen1 dat het een
 kleine  jongen was1 die met de bazuin  
aan de lippen stond en er de klanken    
aan ontlokte1 die gewelven en zuilen    
deed trillen4    ,dadelijk zonken alle  
handen neer1 die zich hadden opgeheven  
om den  vreemden jongeling te slaan1 en 
de heilige leeraar sprak tot hem3  ,kom1

 en zet u aan mijn voeten1 waar gij tot 
nu toe gezeten hebt6 ,god  heeft een    
wonder gedaan om mij te toonen1 dat het 
,zijn wil is1 dat  ge wordt ingewijd in 
,zijn dienst4    ,tegen den avond van   
dien dag kwamen een man en een vrouw    
haastig aan  op den weg naar ,jeruzalem4
 ,zij zagen er verschrikt en onrustig   
uit  en zij riepen ieder1 dien zij      
tegenkwamen1 toe3 ,wij hebben onzen     
zoon verloren4 ,wij meenden1 dat hij met
 onze familieleden en buren  was        
meegegaan1 maar niemand van hen heeft   
hem gezien4 ,is een van u  op weg ook   
voorbij een alleenloopend kind gereden8 
,zij1 die uit ,jeruzalem kwamen1        
antwoordden3    ,wij hebben uw zoon niet
 gezien1 maar in den tempel zagen wij   
een  heerlijk kind4 ,hij was als een    
engel uit den hemel en hij is gegaan    
door de ,poort der ,rechtvaardigheid4   
,ze zouden dit graag heel nauwkeurig    
verteld hebben1 maar de ouders  hadden  
geen tijd om te luisteren4    ,toen zij 
een eind geloopen hadden1 kwamen zij    

andere menschen tegen  en vroegen het   
hun4    ,maar zij1 die van ,jeruzalem   
kwamen1 wilden alleen vertellen van een 
heerlijk kind1 dat er uitzag alsof het  
uit den ,hemel gekomen was en  dat      
geloopen had over de ,paradijsbrug4 ,zij
 hadden graag over dit alles  staan     
praten tot laat in den avond1 maar de   
man en de vrouw hadden  geen tijd om    
naar hen te luisteren1 maar haastten    
zich de stad in4    ,zij gingen de eene 
straat na de andere in en uit zonder hem
 te  vinden4 ,eindelijk kwamen zij aan  
den tempel4    ,toen zij daar           
voorbijgingen1 zei de vrouw3 ,nu we toch
 hier zijn1  laat ons nu naar binnen    
gaan1 om te zien wat het voor een kind  
is1  waarvan ze zeggen1 dat het uit den 
,hemel is gekomen4    ,zij gingen naar  
binnen en vroegen waar ze het kind      
konden zien4    ,ga recht uit1 tot waar 
de heilige leeraren met hun leerlingen  
zitten2  daar is het kind4 ,de ouden    
hebben hem tusschen zich in gezet4 ,zij 
vragen hem en hij vraagt hun en allen   

verwonderen ze zich over  hem4 ,maar    
alle menschen blijven staan voor den    
tempelhof1 alleen om  een glimp te zien 
van hem1 die de ,stem van den           
,wereldvorst aan zijn  lippen heeft     
gebracht4    ,de man en de vrouw baanden
 zich een weg door het volk en zij zagen
  dat het kind1 dat bij de wijze        
leeraren zat1 hun zoon was4    ,maar    
zoodra de vrouw het kind herkende1 begon
 ze te schreien4    ,en de knaap1 die   
bij de wijze mannen zat1 hoorde dat     
iemand  schreide4 ,en hij herkende de   
stem van zijn moeder4 ,toen stond hij op
  en kwam bij zijn moeder1 en de vader  
en de moeder namen hem tusschen  zich in
 en gingen met hem uit den tempel4      
,maar al dien tijd bleef de moeder      
schreien en het kind vroeg3  ,waarom    
weent ge8 ,ik kwam immers bij u1 zoodra 
ik uw stem hoorde8    ,zou ik niet      
schreien8 zei de moeder2 ik meende dat  
je voor mij  verloren waart4    ,zij    
gingen de stad uit en het duister viel4 
,en nog altijd schreide  de moeder4     

,waarom schreit ge8 vroeg het kind2 ik  
wist niet dat de dag voorbij  was4 ,ik  
dacht1 dat het nog morgen was1 en ik    
kwam bij u1 zoodra ik  uw stem hoorde4  
,zou ik niet schreien8 zei de moeder2 ik
 heb je den heelen dag  gezocht2 ik     
meende dat je voor mij verloren waart4  
,zij liepen den heelen nacht door en    
aldoor schreide de moeder4 ,bij  het    
aanbreken van den dag zei het kind3     
,waarom schreit ge8 ik heb  niet mijn   
eigen eer gezocht1 maar ,god heeft mij  
wonderen laten doen1  omdat ,hij deze   
drie arme menschen helpen wilde en      
zoodra ik uw stem  hoorde1 kwam ik weer 
bij u terug4    ,mijn zoon1 antwoordde  
de moeder1 ik schrei1 omdat ge toch voor
  mij verloren zijt4 ,mij zult ge nooit 
meer toebehooren4 ,van nu af  aan zal uw
 geheele streven zijn3 rechtvaardigheid1
 en uw verlangen  zal uitgaan naar het  
,paradijs en uw liefde zal alle arme    
menschen  omvatten1 die de aarde        
bevolken4                ,,de           
,,zweetdoek ,,van ,,de ,,heilige        

,,veronica4      ,i4    ,in een van de  
laatste jaren van de regeering van      
keizer ,tiberius  gebeurde het1 dat een 
arme wijngaardarbeider en zijn vrouw    
zich  neerzetten in een eenzame hut1    
hoog in de ,sabijnsche bergen4 ,zij     
waren  vreemden en leefden in de        
grootste eenzaamheid1 zonder ooit van   
iemand  bezoek te ontvangen4 ,maar op   
een morgen1 dat de arbeider zijn deur   
opendeed1 vond hij tot zijn verbazing   
een oude vrouw1 ineengedoken op  den    
drempel zitten4 ,zij was in een         
eenvoudigen grijzen mantel gewikkeld  en
 zag er uit alsof ze heel arm was4 ,maar
 niettegenstaande dat1 kwam ze  hem zoo 
eerbiedwaardig voor1 toen ze opstond en 
hem te gemoet ging1 dat  hij            
onwillekeurig denken moest aan wat de   
sagen vertellen van godinnen1  die in de
 gedaante van een oude vrouw de menschen
 bezocht hadden4    ,mijn vriend1 zei de
 oude tegen den arbeider1 ge moet u er  
niet over  verwonderen1 dat ik vannacht 
op uw drempel geslapen heb4 ,mijn ouders

  hebben in deze hut gewoond en hier    
werd ik voor bijna negentig jaar        
geboren4 ,ik had gedacht1 ze leeg en    
verlaten te vinden4 ,ik wist niet1  dat 
menschen haar opnieuw in bezit genomen  
hadden4    ,het verbaast mij niet1 dat  
gij meendet1 dat een hut1 die zoo hoog  
in deze woeste bergen ligt1 leeg en     
verlaten zou staan1 zei de  arbeider2   
maar mijn vrouw en ik komen uit een ver 
land1 en wij arme  vreemdelingen hebben 
geen beter huis kunnen vinden4 ,en voor 
u1 die  hongerig en moe moet zijn na die
 lange wandeling1 die ge in uw hoogen   
ouderdom ondernomen hebt1 moet het beter
 zijn1 dat de hut door menschen  bewoond
 wordt1 dan door wolven van de ,sabijner
 bergen4 ,nu vindt ge  toch daarbinnen  
een bed om op te rusten1 een schotel    
geitenmelk en  een stuk brood1 als ge   
dat voor lief wilt nemen4    ,de oude   
glimlachte even1 maar dat lachje was zoo
 vluchtig1 dat het  de uitdrukking van  
diepe smart niet kon verdrijven1 die op 
haar  gezicht rustte4    ,ik heb mijn   

heele jeugd hier in de bergen           
doorgebracht1 zei ze2 ik  ben de kunst  
nog niet vergeten een wolf uit zijn hol 
te verdrijven4    ,en ze zag er         
werkelijk zoo sterk en krachtig uit1 dat
 de arbeider er  niet aan twijfelde1 dat
 zij1 niettegenstaande haar hoogen      
ouderdom1  nog kracht genoeg had om te  
strijden met de wilde dieren in het     
bosch4    ,hij herhaalde intusschen zijn
 uitnoodiging en de oude vrouw trad de  
kamer binnen4    ,zij zette zich aan den
 maaltijd met de arme lieden en nam     
daaraan  deel zonder aarzelen4    ,maar 
hoewel zij heel tevreden scheen met het 
grove brood in melk  geweekt1 dachten de
 man en de vrouw beiden3 ,waar kan toch 
die  oude zwerfster vandaan komen8 ,zij 
heeft zeker vaker faisanten van         
zilveren schotels gegeten1 dan zij      
geitenmelk heeft gedronken uit  aarden  
schotels4    ,nu en dan hief zij haar   
oogen op van den grond en keek rond1    
alsof ze  trachten wilde alles in de hut
 te herkennen4 ,de armoedige woning met 

haar kale wanden van klei en haar aarden
 vloer waren zeker niet veel  veranderd4
 ,zij wees zelfs haar gastheer en       
gastvrouw hoe op de muren  nog enkele   
sporen te zien waren van honden en      
herten1 die haar vader  daar geteekend  
had tot vermaak van zijn kleine         
kinderen4 ,en op een  plank in de hoogte
 meende zij nog de scherven te zien van 
een aarden  vat1 waarin zij zelf de melk
 placht te gieten4    ,maar de man en de
 vrouw dachten3 ,het zal zeker wel waar 
zijn1 dat  zij in deze hut geboren is1  
maar zij heeft toch wel anders in het   
leven te doen gehad dan geiten melken en
 boter en kaas maken4    ,zij merkten   
ook1 dat zij dikwijls ver weg was met   
haar gedachten1  en dat ze diep en zwaar
 zuchtte zoo vaak ze tot zichzelf kwam4 
,eindelijk stond ze op van den maaltijd4
 ,ze dankte vriendelijk voor  de        
gastvrijheid1 die ze genoten had en ging
 naar de deur4    ,maar toen kwam het   
den arbeider voor1 dat zij zoo          
deerniswaardig  eenzaam en arm was1 dat 

hij uitriep3 ,als ik mij niet vergis1   
was  het uw plan niet1 zoo spoedig deze 
hut te verlaten1 toen ge vannacht       
hierheen kwaamt4 ,als ge werkelijk zoo  
arm zijt als ge schijnt1 zal  het wel uw
 bedoeling geweest zijn1 hier al de     
jaren te blijven1 die  ge nog te leven  
hadt4 ,maar nu wilt ge heengaan1 omdat  
mijn vrouw en  ik de hut reeds in bezit 
genomen hebben4    ,de oude ontkende    
niet1 dat hij goed geraden had4 ,maar   
deze hut1 die  zooveel jaren alleen     
gestaan heeft1 hoort evenzeer van u als 
van mij1  zei ze4 ,ik heb geen recht u  
daaruit te verdrijven4    ,maar het is  
toch de hut van uw ouders1 zei de       
arbeider2 en ge hebt  er zeker meer     
recht op dan ik4 ,bovendien zijn wij    
jong en gij zijt  oud4 ,daarom moet gij 
blijven en wij zullen heengaan4    ,toen
 de oude deze woorden hoorde1 was zij   
zeer verwonderd4 ,zij wendde  zich om op
 den drempel en staarde den man aan1    
alsof zij niet begrepen  had wat hij met
 zijn woorden meende4 ,maar nu mengde   

zich de jonge  vrouw in 't gesprek3     
,als ik mocht doen wat ik wilde1 zei ze 
tegen den man1 zou ik die  oude vrouw   
willen vragen1 of ze ons niet als haar  
kinderen beschouwen  wil en ons hier bij
 haar laten blijven om haar op te       
passen4 ,wat  zou het haar helpen1 of we
 haar al deze armoedige hut gaven en    
haar  dan verlieten8 ,het zou vreeselijk
 voor haar zijn alleen hier in de       
wildernis te wonen en waar zou ze van   
leven8 ,het zou hetzelfde zijn  als haar
 dood te laten hongeren4    ,maar de    
andere ging naar den man en de vrouw toe
 en keek ze  onderzoekend aan4          
,waarom spreekt ge zoo1 vroeg ze2 waarom
 bewijst ge mij  barmhartigheid8 ,ge    
zijt immers vreemdelingen8    ,toen     
antwoordde de jonge vrouw3 ,dat doen    
wij1 omdat we eenmaal zelf  groote      
barmhartigheid ondervonden hebben4      
,,ii4    ,de oude vrouw kwam zoo inwonen
 in de hut van den arbeider en zij sloot
  groote vriendschap met de jongelieden4
 ,maar toch zei ze hun nooit  van waar  

ze gekomen was of wie ze was1 en zij    
begrepen1 dat ze het  niet aangenaam zou
 gevonden hebben1 als zij het haar      
gevraagd hadden4    ,maar op een avond1 
toen 't werk gedaan was en ze alle drie 
op den  grooten platten steen voor de   
deur zaten en 't avondmaal gebruikten1  
zagen zij een oud man het pad opkomen4  
't ,was een groot en sterk gebouwd man1 
met schouders zoo breed als  die van een
 worstelaar4 ,op zijn gezicht lag een   
strakke1 sombere  uitdrukking4 't       
,voorhoofd stak vooruit over de diep    
liggende oogen1  en de lijnen om den    
mond spraken van bitterheid en          
verachting4 ,zijn  houding was fier en  
zijn bewegingen waren snel4    ,de man  
droeg eenvoudige kleeren1 en de arbeider
 dacht zoodra hij hem  zag3 ,die man is 
een oud soldaat1 een die uit den dienst 
ontslagen  is en nu op weg naar huis is4
    ,toen de vreemde dicht bij hen      
gekomen was bleef hij als in twijfel    
staan4 ,de arbeider1 die wist1 dat de   
weg een eind boven de hut  doodliep1    

legde zijn lepel neer en riep hem toe3  
,zijt ge verdwaald1  vreemdeling1 dat ge
 bij deze hut komt8 ,niemand neemt de   
moeite hierheen  te klimmen1 die niet   
een boodschap heeft voor ons1 die hier  
wonen4    ,terwijl hij zoo vroeg kwam de
 vreemdeling dichter bij3 ,ja1 't is    
zooals ge zegt1 zei hij4 ,ik ben        
verdwaald en nu weet ik niet waar  ik   
heen moet4 ,als ge me hier een poos wilt
 laten uitrusten en mij  dan zeggen     
welken weg ik moet inslaan om bij een   
hoeve te komen1  zal ik heel dankbaar   
zijn4    ,met deze woorden nam hij      
plaats op een van de steenen1 die voor  
de  hut lagen4    ,de jonge vrouw vroeg 
of hij geen deel aan hun maaltijd wilde 
nemen1  maar hij wees dat glimlachend   
af4 ,daarentegen was hij zeer geneigd   
met hen te spreken2 onder het eten vroeg
 hij de jonge menschen naar  hun        
levenswijze en hun werk en zij          
antwoordden opgeruimd en openhartig4    
,maar plotseling wendde de arbeider zich
 tot den vreemde en begon hem  uit te   

hooren3 ,ge ziet hoe verlaten en eenzaam
 we wonen1 zei hij4 't  ,is wel een jaar
 geleden1 dat ik iemand anders sprak dan
 herders en  arbeiders in den wijngaard4
 ,kunt gij1 die van een of ander leger  
komt1  ons niet wat vertellen van ,rome 
en van den keizer8    ,nauwelijks had de
 man dit gezegd of de jonge huismoeder  
merkte1 dat  de oude vrouw hem een      
waarschuwenden blik toewierp1 en dat zij
 met de  hand het teeken gaf1 dat men   
met zijn woorden voorzichtig moest zijn4
    ,de vreemdeling antwoordde          
intusschen zeer vriendelijk3 ,ik        
begrijp1  dat ge me voor een soldaat    
aanziet1 en ge hebt geen ongelijk1      
hoewel ik  al lang geleden uit dienst   
gegaan ben4 ,onder de regeering van     
,tiberius  was er niet veel werk voor   
ons1 krijgslieden4 ,en toch was hij eens
 een  groot veldheer4 ,dat was zijn     
gelukkige tijd4 ,nu denkt hij aan niets 
anders dan om zich te beschermen tegen  
samenzweringen4 ,in ,rome spreken  alle 
menschen er over1 dat hij verleden week 

den senator ,titus heeft  laten gevangen
 nemen en terechtstellen1--alleen op een
 verdenking4    ,die arme keizer1 hij   
weet niet meer wat hij doet1 barstte de 
jonge  vrouw uit4 ,ze breidde de handen 
uit en schudde treurig en verwonderd    
het hoofd4    ,ge hebt werkelijk gelijk1
 zei de vreemde1 terwijl een trek van   
diepe  somberheid op zijn gezicht kwam4 
,tiberius weet1 dat alle menschen  hem  
haten1 en dat brengt hem bijna tot      
waanzin4    ,wat zegt ge8 antwoordde de 
vrouw4 ,waarom zouden we hem haten8 ,wij
  beklagen hem alleen1 omdat hij niet   
meer zulk een groot keizer is  als in 't
 begin van zijn regeering4    ,ge       
vergist u1 zei de vreemde4 ,alle        
menschen haten en verachten  ,tiberius4 
,waarom zouden ze anders doen8 ,hij is  
niets dan een wreede  en onbarmhartige  
tiran4 ,en in ,rome gelooft men1 dat hij
 van nu af  aan nog erger wordt dan hij 
geweest is4    ,is er dan iets gebeurd1 
dat hem tot een nog grooter monster     
maken  zal dan hij al is8 vroeg de man4 

,toen hij dat zei1 merkte de huisvrouw1 
dat de oude hem opnieuw een             
waarschuwend teeken gaf1 maar z in 't   
verborgen1 dat hij 't niet  zien kon4   
,de vreemdeling antwoordde hem          
vriendelijk1 maar een eigenaardige      
glimlach gleed op hetzelfde oogenblik   
over zijn lippen4    ,ge hebt misschien 
hooren vertellen1 dat ,tiberius tot nu  
toe in  zijn omgeving een vriendin had1 
waarop hij vertrouwen kon en die hem    
altijd de waarheid zeide4 ,alle anderen1
 die aan zijn hof leven1 zijn           
gelukzoekers en huichelaars1 die de     
booze en listige daden van den  keizer  
evenzeer prijzen als zijn goede en      
edele4 ,toch was er1 zooals  ik zei1 een
 enkele1 die nooit bang was hem te      
zeggen wat zijn daden  waard waren4 ,die
 mensch1 die moediger was dan senatoren 
en veldheeren1  was de oude min van den 
keizer3 ,faustina4    ,dat is waar1 ik  
heb van haar gehoord1 zei de arbeider4  
,men heeft mij  gezegd1 dat de keizer   
haar altijd groote vriendschap bewezen  

heeft4    ,ja1 ,tiberius wist haar      
genegenheid en trouw op prijs te        
stellen4 ,hij  heeft die arme           
boerenvrouw1 die in een ellendig hutje  
op de  ,sabijnerbergen geboren werd1 als
 zijn tweede moeder behandeld4 ,zoolang 
hij zelf zich in ,rome ophield1 liet hij
 haar wonen in een huis op  het         
,palatino1 om haar altijd in zijn       
nabijheid te hebben4 ,geen van  ,rome's 
voornaamste matronen had het beter dan  
zij4 ,ze werd in een  draagstoel door de
 straten gedragen en haar gewaad was als
 dat van  een keizerin4 ,toen de keizer 
naar ,capri verhuisde1 moest zij hem    
daarheen vergezellen1 en hij liet daar  
voor haar een landgoed koopen  vol      
slaven en kostbaar huisraad4    ,zij    
heeft het werkelijk goed gehad1 zei de  
man4    ,nu was hij het1 die alleen het 
gesprek met den vreemde gaande hield4   
,de  jonge vrouw zat zwijgend de        
verandering na te gaan1 die er met de   
oude  vrouw gebeurde4 ,reeds van 't     
oogenblik1 dat de vreemde gekomen was1  

had zij geen woord meer gesproken4 ,zij 
had haar zacht en vriendelijk  uiterlijk
 verloren4 ,zij had het eten van zich af
 geschoven en zat  daar stijf en strak  
tegen den deurpost gedrukt4 ,zij staarde
 recht  voor zich uit met een streng    
gezicht1 als versteend4    ,het was de  
bedoeling van den keizer1 dat zij een   
gelukkig leven zou  hebben1 zei de      
vreemdeling1 maar niettegenstaande al   
zijn weldaden  is zij hem nu ook ontrouw
 geworden4    ,de oude vrouw kromp ineen
 bij deze woorden1 maar de jonge vrouw  
legde  troostend de hand op haar arm4   
,daarop begon ze te spreken met haar    
warme1 zachte stem4 ,ik kan toch  niet  
gelooven1 dat de oude ,faustina zoo     
gelukkig geweest is aan 't  hof1 als ge 
zegt1 zeide ze1 zich tot den vreemde    
wendend4 ,ik ben  er zeker van1 dat zij 
,tiberius heeft liefgehad1 alsof hij    
haar eigen  zoon was4 ,ik kan me        
begrijpen hoe trotsch ze op zijn edele  
jeugd was1  en ik kan ook begrijpen1 wat
 een verdriet het voor haar geweest is1 

dat hij op zijn ouden dag wantrouwend en
 wreed geworden is4 ,ze heeft  hem zeker
 elken dag vermaand en gewaarschuwd4 't 
,moet vreeslijk voor  haar geweest zijn1
 dat dit alles vergeefsch was4          
,eindelijk heeft zij  't niet kunnen    
uithouden hem al dieper en dieper te    
zien zinken4    ,de vreemde boog zich   
verrast een weinig voorover bij 't      
hooren van  deze woorden4 ,maar de jonge
 vrouw keek niet naar hem op4 ,ze hield 
de  oogen neergeslagen en ze sprak heel 
zacht en ootmoedig4    ,misschien hebt  
ge gelijk met wat ge van de oude vrouw  
zegt1  antwoordde hij4 ,faustina is     
werkelijk niet gelukkig geweest aan  't 
hof4 ,maar 't is toch vreemd1 dat zij   
den keizer in haar hoogen  ouderdom     
verliet1 nu zij het een heel leven bij  
hem had uitgehouden4    ,wt zegt ge     
daar8 zei de man4 ,heeft de oude        
,faustina den keizer  verlaten8    ,ze  
is uit ,capri verdwenen1 zonder dat     
iemand het wist1 zei de  vreemde4 ,ze is
 even arm teruggegaan als ze gekomen is4

 ,ze heeft niet  n van haar schatten    
megenomen4    ,en weet de keizer        
volstrekt niet1 waarheen ze gegaan is8  
vroeg de  jonge vrouw met haar zachte   
stem4    ,neen1 niemand weet zeker      
welken weg ze gegaan is4 ,maar men houdt
  het voor waarschijnlijk1 dat ze haar  
toevlucht tot de bergen van haar        
vaderland genomen heeft4    ,en de      
keizer weet ook niet1 waarom ze is      
heengegaan8 vroeg de  jonge vrouw4      
,neen1 de keizer weet er niets van4 ,hij
 kan niet gelooven1 dat ze hem  verlaten
 heeft1 omdat hij haar eens gezegd      
heeft1 dat ze hem diende  om loon en    
geschenken--zij zoo goed als de anderen4
 ,ze weet toch  wel1 dat hij nooit aan  
haar onzelfzuchtigheid getwijfeld heeft4
 ,hij  heeft altijd gehoopt1 dat ze     
vrijwillig naar hem terug zou komen1    
want niemand weet beter dan zij1 dat hij
 nu geheel zonder vrienden is4    ,ik   
ken haar niet1 zei de jonge vrouw1 maar 
ik geloof toch1 dat  ik wel zeggen kan1 
waarom zij den keizer verliet4 ,de oude 

vrouw is  opgevoed in eenvoud en vrome  
zeden hier in de bergen en zij heeft    
altijd door naar hier terug verlangd4   
,zij zou toch zeker nooit den  keizer   
verlaten hebben1 als hij haar niet      
beleedigd had1 maar ik  begrijp1 dat zij
 daarna1 nu haar dagen bijna geteld     
waren1 meende recht  te hebben ook aan  
zichzelf te denken4 ,als ik een arme    
vrouw uit de  bergen was1 zou ik zeker  
handelen als zij4 ,ik zou gedacht       
hebben1 dat  ik genoeg gedaan had als ik
 mijn heer een leven lang gediend had4  
,ik  zou eindelijk weggegaan zijn van   
een weelderig leven en keizersgunst  om 
mijn ziel te doen genieten van eer en   
rechtvaardigheid1 voor zij  van mij     
heenging op de lange reis4    ,de       
vreemde zag de jonge vrouw droevig en   
somber aan4 ,ge denkt er  niet aan1 dat 
de handelingen van den keizer nu nog    
vreeselijker dan  ooit zullen worden4   
,nu is er niemand1 die hem tot kalmte   
kan brengen1  als wantrouwen en         
menschenverachting hem bestormen4 ,denk 

u hier eens  in1 ging hij voort en      
boorde zijn sombere blikken diep in de  
oogen  van de jonge vrouw1 in de heele  
wereld is er nu niemand meer1 die  hij  
niet haat1 niemand1 dien hij niet       
veracht4    ,toen hij deze woorden van  
bittere vertwijfeling uitsprak1 maakte  
de  oude vrouw een snelle beweging en   
wendde zich tot hem1 maar de jonge  zag 
hem vast in de oogen en antwoordde3     
,tiberius weet1 dat ,faustina weer bij  
hem komt1 zoodra hij dat  wenscht4 ,maar
 eerst moet zij weten1 dat haar oude    
oogen aan zijn hof  geen zonde en       
schande behoeven te zien4    ,zij waren 
allen bij deze woorden opgestaan1 en de 
arbeider en zijn  vrouw gingen voor de  
oude vrouw staan1 als om haar te        
beschermen4    ,de vreemde sprak geen   
woord meer1 maar hij zag de oude vragend
 aan4 ,is  dat ook uw laatste woord8    
scheen hij te willen zeggen4    ,de     
lippen der oude beefden en de woorden   
bleven haar in de keel steken4    ,als  
de keizer zijn oude dienares heeft      

liefgehad1 dan moet hij haar  de rust   
gunnen in haar laatste dagen1 zei de    
jonge vrouw4    ,de vreemde aarzelde    
nog1 maar plotseling klaarde zijn donker
 gezicht  op4 ,mijn vrienden1 zei hij1  
wat men ook zeggen mag van ,tiberius1   
er is toch n ding1 dat hij beter geleerd
 heeft dan anderen--en dat  is ontberen4
 ,ik heb nog maar n ding te zeggen3 als 
die oude vrouw1  waar we over spraken1  
deze hut mocht bezoeken1 ontvang haar   
dan  vriendelijk4 ,de gunst des keizers 
rust op ieder1 die haar bijstaat4       
,hij wikkelde zich in zijn mantel en    
ging heen1 langs denzelfden weg  waar   
langs hij gekomen was4          ,,iii4  
,na dien tijd spraken de arbeider en    
zijn vrouw nooit meer met de oude  vrouw
 over den keizer4 ,onder elkaar         
verwonderden zij er zich over1  dat zij 
op haar hoogen leeftijd de kracht gehad 
had al dien rijkdom en  macht1 waaraan  
zij gewend was1 te verzaken4 ,zou ze    
niet gauw weer naar  ,tiberius          
teruggaan8 vroegen zij elkander af4 ,zij

 heeft hem zeker  nog lief4 't ,is in de
 hoop1 dat dit hem tot bezinning zal    
brengen  en hem er toe brengen zich te  
bekeeren van zijn slechte handelwijze1  
dat ze hem verlaten heeft4    ,zoo'n oud
 man als de keizer komt er nooit toe een
 nieuw leven te  beginnen1 zei de       
arbeider4 ,hoe wil je zijn groote       
verachting voor  de menschen van hem    
wegnemen8 ,wie zou bij hem kunnen komen 
en hem  leeren ze lief te hebben8 ,vr   
dit gebeurd is1 kan hij niet van zijn   
wantrouwen en wreedheid genezen worden4 
,je weet1 dat er een is1 die dat        
werkelijk zou kunnen1 zei de  vrouw4 ,ik
 denk er dikwijls aan1 hoe het gaan zou1
 als die twee elkaar  ontmoetten4 ,maar 
,gods wegen zijn onze wegen niet4    ,de
 oude vrouw scheen haar vorig leven in  
't geheel niet te  missen4 ,eenigen tijd
 later kreeg de jonge vrouw een zoon en 
toen de  oude dien mocht verzorgen1 was 
ze z vergenoegd1 dat het scheen1  of ze 
al haar verdriet vergat4    ,ieder half 
jaar wikkelde zij zich in den langen    

grijzen mantel en  ging naar ,rome4     
,daar bezocht ze niemand1 maar ging     
regelrecht naar  het ,forum4 ,daar stond
 ze stil voor een kleinen tempel1 die   
aan de  eene zijde van de prachtig      
versierde markt was opgericht4    ,die  
tempel bestond eigenlijk alleen uit een 
buitengewoon groot  altaar1 dat onder   
den blooten hemel op een met marmer     
bevloerde plaats  stond4 ,hoog op het   
altaar troonde ,fortuna1 de godin van   
het geluk en  aan zijn voet stond een   
beeld van ,tiberius4 ,om de plaats heen 
lagen  gebouwen voor priesters1         
bewaarplaatsen voor brandstof en stallen
  voor offerdieren4    ,de wandeling van
 de oude ,faustina strekte zich nooit   
verder uit dan  tot dezen tempel1 want  
daar plachten zij te komen1 die om geluk
 voor  ,tiberius wilden bidden4    ,als 
zij een blik naar binnen geworpen en    
gezien had dat het beeld  van de godin  
en dat van den keizer beide met bloemen 
versierd waren1  dat het offervuur      
vlamde en een schaar eerbiedige         

aanbidders voor het  altaar verzameld   
waren1 als ze gehoord had hoe de hymnen 
der priesters  er omheen klonken keerde 
zij om en begaf zich weer naar de       
bergen4    ,op die manier kwam zij te   
weten1 zonder dat ze iemand behoefde te 
vragen1 dat ,tiberius nog onder de      
levenden behoorde en dat het hem  wel   
ging4    ,den derden keer1 toen ze dien 
tocht ondernam1 wachtte haar een        
verrassing4 ,toen ze bij den kleinen    
tempel kwam1 vond ze dien stil en       
verlaten4 ,geen vuur vlamde voor de     
beelden en zij zag geen enkelen         
aanbidder4 ,een paar verdroogde         
guirlanden waren nog aan het altaar     
blijven hangen1 maar dat was ook alles  
wat nog van de vroegere  heerlijkheid   
getuigde4 ,de priesters waren weg en het
 keizersbeeld1  dat daar onbewaakt      
stond1 was beschadigd en bezoedeld4     
,de oude vrouw wendde zich tot den      
eersten den besten voorbijganger3  ,wat 
moet dat beteekenen8 zei ze4 ,is        
,tiberius dood8 ,hebben wij een  and'ren

 keizer8    ,neen1 antwoordde de        
,romein1 ,tiberius is nog keizer4 ,maar 
wij hebben  opgehouden voor hem te      
bidden4 ,onze gebeden baten hem niet    
meer4    ,vriend1 zei de oude1 ik woon  
ver weg in de bergen1 waar men niets    
hoort van wat er in de wereld gebeurt4  
,wilt ge me niet zeggen welk  ongeluk   
den keizer getroffen heeft8    ,het     
vreeselijkste van alle1 zei de man4 ,hij
 is aangetast door een  ziekte1 die     
vroeger niet in ,itali bekend geweest   
is1 maar die schijnt  voor te komen in  
't oosten4 ,sinds die ellende over den  
keizer kwam1  is zijn aangezicht        
veranderd1 zijn stem is als die van een 
knorrend  dier geworden en zijn teenen  
en vingers teren weg4 ,en voor die      
ziekte schijnt geen geneesmiddel te     
bestaan4 ,men gelooft1 dat hij  binnen  
eenige weken zal sterven1 maar als hij  
niet sterft moet men  hem afzetten1 want
 zoo'n ziek1 ellendig mensch kan niet   
regeeren4 ,ge  begrijpt dus wel1 dat    
zijn lot beslist is4 ,het baat niet de  

godin  om geluk voor hem aan te roepen4 
,en 't is ook de moeite niet waard1     
voegde hij er bij met een glimlach1     
niemand heeft nu meer iets van hem  te  
hopen en te vreezen4 ,waarom zullen we  
nu moeite doen om zijnentwil8    ,hij   
groette en ging heen1 maar de oude vrouw
 bleef als bedwelmd staan4    ,voor 't  
eerst in haar leven zonk ze ineen en zag
 er uit als iemand1 die  door den       
ouderdom overwonnen was4 ,ze stond met  
gebogen rug en trillend  hoofd en       
handen1 die hulpeloos voor zich         
uittastten in de lucht4    ,zij         
verlangde van die plaats weg te komen1  
maar ze verzette de voeten  langzaam en 
bewoog zich wankelend voort4 ,ze zag om 
naar iets wat ze als  staf gebruiken    
kon4 ,eenige oogenblikken later gelukte 
het haar toch  met een ongehoorde       
krachtsinspanning haar matheid te       
overwinnen4 ,ze  richtte zich op en     
dwong zich met vaste schreden door de   
dicht bevolkte  straten te gaan4        
,,iv4    ,een week later ging de oude   

,faustina de steile helling van het     
eiland  ,capri op4 't ,was een warme dag
 en het vreeslijk gevoel van ouderdom   
en matheid kwam weer over haar1 terwijl 
ze zich langs de slingerende  wegen naar
 boven werkte op de in de rots          
uitgehouwen trappen1 die  naar de villa 
van ,tiberius leidden4    ,dat gevoel   
nam toe1 toen ze begon te merken hoe    
veranderd alles was in  den tijd1 dat ze
 weg geweest was4 ,voorwaar1 langs deze 
trappen waren  altijd groote scharen    
menschen op en neer gegaan4 ,hier       
wemelde het  vroeger van senatoren1 die 
zich lieten dragen door reusachtige     
,lybirs1  van gezanten uit de           
provincie--die in lange optochten       
vergezeld  van slaven aankwamen--van    
sollicitanten1 van aanzienlijke mannen1 
die uitgenoodigd waren om deel te nemen 
aan de feesten van den keizer4    ,maar 
vandaag waren die trappen en gangen     
geheel verlaten4 ,de  grijsgroene       
hagedissen waren de eenige levende      
wezens1 die de oude  vrouw op haar weg  

ontdekte4    ,zij was er verwonderd over
 dat alles al scheen te vervallen4 ,de  
ziekte van den keizer kon hoogstens een 
paar maanden geduurd hebben1  en toch   
was het gras al geworteld tusschen de   
marmeren steenen4 ,fijne  gewassen1 die 
in schoone vazen geplant stonden1 waren 
al verdroogd1  en domme vernielaars1 die
 niemand had tegengehouden1 hadden op   
een  paar plaatsen de balustraden       
afgebroken4    ,maar 't                 
allerzonderlingste vond ze toch die     
volkomen afwezigheid van  menschen2 al  
was het ook aan vreemdelingen verboden  
zich op het eiland  te vertoonen1 dan   
moesten zij er toch wel zijn1 die       
eindelooze scharen  van krijgslieden en 
slaven1 van danseressen en muzikanten1  
van koks en  tafelbedienden1 van        
paleiswachters en tuinarbeiders1 die tot
 's keizers  huishouding hoorden4 ,eerst
 toen ,faustina het bovenste terras     
bereikt  had1 kreeg ze een paar oude    
slaven in 't oog1 die op de stoep voor  
de villa zaten4 ,toen ze hen naderde1   

stonden ze op en bogen voor haar4       
,wees gegroet1 ,faustina6 zei de een4   
,het is een god1 die u zendt  om ons    
ongeluk te verzachten4    ,wat is dat   
toch1 ,milo1 vroeg ,faustina1 waarom is 
't hier zoo  eenzaam8 ,men heeft mij    
toch gezegd1 dat ,tiberius nog op ,capri
 woont4    ,de keizer heeft al zijn     
slaven weggedreven1 omdat hij vreest1   
dat  een van ons hem vergif bij den wijn
 te drinken gegeven en daardoor de      
ziekte veroorzaakt heeft4 ,hij zou ook  
mij en ,tito hebben weggejaagd1  als wij
 niet hadden geweigerd hem te           
gehoorzamen4 ,en ge weet1 dat  wij den  
keizer en zijn moeder ons heele leven   
gediend hebben4    ,ik vraag niet alleen
 naar slaven1 antwoordde ,faustina1 waar
 zijn  de senatoren en veldheeren8 ,waar
 zijn de vertrouwden van den keizer1  en
 al de kwispelstaartende gelukzoekers8  
,tiberius wil zich niet meer aan        
vreemden vertoonen1 zei de slaaf2  de   
senatoren ,lucius en ,macro1 aanvoerders
 van de lijfwacht1 komen  hier elken dag

 zijn bevelen ontvangen4 ,niemand anders
 mag hem naderen4    ,faustina was de   
stoep opgegaan om de villa binnen te    
treden4 ,de slaaf  ging voor haar uit en
 onder het loopen vroeg ze hem3 ,wat    
zeggen de  geneesheeren van de ziekte   
van ,tiberius8    ,niemand van hen kan  
die ziekte behandelen4 ,zij weten niet  
eens of  zij snel of langzaam doodt2    
maar dit kan ik u wel zeggen1 ,faustina1
  dat ,tiberius sterven moet1 wanneer   
hij zooals nu1 alle voedsel weigert1    
uit vrees dat het vergiftigd kan zijn4  
,en ik weet1 dat een zieke het  niet    
uithouden kan1 dag en nacht te waken1   
zooals de keizer doet1  uit angst om in 
den slaap vermoord te worden4 ,als hij  
op u vertrouwen  wil zooals in vroeger  
dagen1 dan kon het u misschien gelukken 
hem er  toe te brengen te eten en te    
slapen4 ,daarmee kunt ge zijn leven vele
  dagen verlengen4    ,de slaaf voerde  
,faustina langs velerlei gangen en      
binnenplaatsen naar  een terras1 waar   
,tiberius zich gewoonlijk ophield om het

 uitzicht  te genieten over de heerlijke
 baaien en den trotschen ,vesuvius4     
,toen  ,faustina op het terras kwam1 zag
 ze daar een griezelig wezen met een    
opgezwollen gezicht en dierlijke        
trekken4 ,zijn handen en voeten waren   
met witte verbanden omwonden maar uit   
het verband staken hier en daar  half   
verteerde vingers en teenen1 en de      
kleeren van dien mensch waren  stoffig  
en vuil4    ,men kon begrijpen1 dat hij 
niet in staat was rechtop te gaan1 maar 
op het terras had moeten kruipen4       
,hij lag met gesloten oogen bij de      
balustrade en bewoog zich niet1  toen de
 slaaf en ,faustina aankwamen4    ,maar 
,faustina fluisterde den slaaf1 die voor
 haar liep1 toe3 ,maar  ,milo1 hoe kan  
zulk een mensch hier op het terras van  
den keizer zelf  komen8 ,breng hem gauw 
weg4    ,maar nauwelijks had zij dat    
gezegd1 of ze zag hoe de slaaf zich ter 
aarde boog voor den ellendige1 die daar 
lag4    ,caesar ,tiberius1 zei hij1 ik  
heb u eindelijk een blijde boodschap  te

 brengen4    ,op dat oogenblik wendde de
 slaaf zich naar ,faustina1 maar toen   
week  hij verbaasd achteruit en kon geen
 woord meer uitbrengen4    ,hij zag niet
 meer de trotsche matrone1 die er zoo   
sterk had uitgezien1  dat men had kunnen
 verwachten1 dat haar leeftijd zoo hoog 
zou worden  als die van een sibylle4 ,in
 dat oogenblik was ze ineen gezonken als
 in  machteloozen ouderdom4 ,en de slaaf
 zag voor zich een gebogen oude vrouw   
met somberen blik en tastende handen4   
,want wel had ,faustina gehoord1  dat de
 keizer vreeselijk veranderd moest      
wezen1 maar ze had toch  geen oogenblik 
opgehouden zich hem voor te stellen als 
den sterken1  krachtigen man1 dien zij  
het laatst gezien had4 ,zij had ook     
iemand  hooren zeggen1 dat deze ziekte  
langzaam werkte en dat die jaren noodig 
had om een mensch te veranderen4    ,zij
 wankelde naar den keizer4 ,ze kon niet 
spreken1 maar stond stil  naast hem te  
schreien4    ,zijt ge nu gekomen1       
,faustina8 zei hij toen zonder de oogen 

te  openen4 ,ik lag hier en verbeeldde  
mij1 dat ge bij mij stondt en om mij    
schreide4 ,ik durf niet opzien uit angst
 dat het maar een dwaling is4    ,toen  
zette de oude zich naast hem neer4 ,zij 
hief zijn hoofd op en  legde het in haar
 schoot4    ,maar ,tiberius bleef stil  
liggen zonder haar aan te zien4 ,een    
gevoel  van lieflijke rust kwam over hem
 en hij viel een oogenblik later in  een
 gezonden slaap4          ,v4    ,eenige
 weken later kwam een van de slaven van 
den keizer naar de  eenzame hut in de   
,sabijner-bergen4 ,het liep tegen den   
avond1 en de  arbeider en zijn vrouw    
stonden in hun deur en zagen de zon     
ondergaan  in het verre westen4 ,de     
slaaf ging van het pad af1 kwam op hen  
toe  en groette hen4 ,daarop nam hij een
 zware beurs1 die hij in den gordel     
droeg en hij legde die in de hand van   
den man4    ,dit zendt u ,faustina1 de  
oude vrouw1 aan wie gij barmhartigheid  
bewezen hebt1 zei de slaaf2 zij verzoekt
 u voor dit geld u een eigen  wijngaard 

te koopen en u een huis te bouwen1 dat  
niet zoo hoog op de  bergen ligt als een
 arendsnest4    ,leeft de oude ,faustina
 dan werkelijk nog8 zei de man2 we      
hebben haar  gezocht in kloven en       
moerassen4 ,toen zij niet meer          
terugkwam1 meende  ik1 dat zij den dood 
gevonden had tusschen deze ellendige    
bergen4    ,herinner je je niet1 zei de 
vrouw1 dat ik niet wilde gelooven1  dat 
ze dood was8 ,heb ik je niet gezegd1 dat
 ze weer naar den keizer  teruggegaan   
was8    ,ja1 gaf de man toe2 dat heb je 
werkelijk gezegd1 en ik ben blij1  dat  
je gelijk hebt1 niet alleen omdat       
,faustina op die manier rijk  genoeg    
geworden is om ons uit de armoede te    
helpen1 maar ook ter  wille van den     
armen keizer4    ,de slaaf wilde nu     
spoedig afscheid nemen om nog in        
bewoonde streken  te komen vr de nacht  
inviel4 ,maar dit stonden de beide      
echtgenooten  niet toe4    ,ge moet bij 
ons blijven tot morgen1 zeiden ze4 ,we  
kunnen u niet  laten gaan voor ge ons   

alles verteld hebt1 wat met ,faustina   
gebeurd  is4 ,waarom is zij weer naar   
den keizer teruggegaan8 ,hoe was hun    
ontmoeting8 ,zijn ze nu blij1 dat ze    
weer bij elkaar zijn8    ,de slaaf gaf  
toe aan hun verzoek4 ,hij volgde hen in 
de hut en onder  den avondmaaltijd      
vertelde hij van de ziekte des keizers  
en van  ,faustina's terugkomst4    ,toen
 de slaaf zijn verhaal geindigd had1 zag
 hij den man en de  vrouw onbeweeglijk  
zitten1 stom van verbazing4 ,zij hielden
 de oogen  neergeslagen als om de       
ontroering1 die hen aangegrepen had1    
niet  te verraden4    ,eindelijk zag de 
man op en zei tot zijn vrouw3 ,gelooft  
ge niet1  dat dit een beschikking van   
,god is8    ,ja1 zei de vrouw1 zeker was
 het hiervoor1 dat de ,heer ons over zee
  zond naar deze hut4 ,stellig was dit  
,zijn bedoeling1 toen ,hij de oude      
vrouw hierheen voerde naar onze deur4   
,zoodra de vrouw deze woorden gesproken 
had1 wendde de arbeider zich  weer tot  
den slaaf4    ,vriend1 zeide hij tot    

hem1 ge moet een boodschap voor mij naar
  ,faustina brengen4 ,zeg haar dit woord
 voor woord3 ,zoo groet u uw  vriend1 de
 wijngaardarbeider uit de               
,sabijner-bergen3 ,gij hebt de jonge    
vrouw gezien1 die mijn echtgenoote is4  
,vondt ge haar schoonheid niet  lieflijk
 en haar gezondheid bloeiende8 ,en toch 
heeft deze jonge vrouw  eenmaal aan     
dezelfde ziekte geleden1 die nu         
,tiberius heeft aangetast4    ,de slaaf 
maakte een beweging van verwondering1   
maar de arbeider ging  voort met steeds 
sterker nadruk op ieder woord3    ,als  
,faustina mijn woorden niet gelooven    
wil1 zeg haar dan1 dat mijn  vrouw en ik
 uit ,palestina in ,azi komen1 een land1
 waar die ziekte  dikwijls voorkomt4 ,en
 daar is de wet zoo1 dat de melaatschen 
worden  verdreven uit steden en dorpen1 
en op eenzame plaatsen moeten wonen1    
zich hun woning zoekend in greppels en  
grotten4 ,zeg ,faustina1 dat mijn  vrouw
 is geboren in een grot uit zieke ouders
 en zoolang ze nog een  kind was1 was ze

 gezond1 maar toen ze opgroeide tot een 
jonge maagd1  werd zij door de ziekte   
aangetast4    ,toen de arbeider dit     
gezegd had1 boog de slaaf vriendelijk   
lachend  het hoofd en sprak tot hen3    
,hoe wilt ge1 dat ,faustina dat gelooven
 zal8 ,zij heeft immers uw  vrouw in    
haar schoonheid en gezondheid gezien en 
zij weet immers1  dat er geen           
geneesmiddel voor die ziekte is8        
,maar de man antwoordde3 ,het zou het   
beste voor haar zijn1 als ze mij        
geloofde4 ,maar ik ben ook niet zonder  
getuigen4 ,zij moet boodschappers       
zenden naar ,nazareth in ,galilea4 ,daar
 zal ieder mensch bevestigen  wat ik    
gezegd heb4    ,is het misschien door   
een wonderwerk van een of anderen god1  
dat uw  vrouw genezen is8 vroeg de      
slaaf4    ,ja1 antwoordde de arbeider2  
het is zooals ge zegt4 ,op een dag      
verspreidde zich een gerucht onder de   
zieken1 die in de eenzaamheid  leefden3 
,zie1 er is een groot ,profeet opgestaan
 in ,nazareth in  ,galilea4 ,hij is vol 

van ,gods geest en ,hij kan uw ziekte   
genezen door  alleen maar ,zijn hand op 
uw voorhoofd te leggen4 ,maar de zieken1
  die daar lagen in hun ellende1 wilden 
niet gelooven1 dat dit gerucht  waarheid
 was4    ,ons kan niemand genezen1      
zeiden ze2 al sinds de dagen van de     
groote profeten heeft geen mensch iemand
 van ons uit zijn ongeluk  kunnen       
redden4    ,maar er was n van hen1 die  
geloofde1 en dat was een jonge maagd4   
,zij  ging weg van de anderen om te     
trachten naar de stad ,nazareth te      
komen1  waar de profeet zijn verblijf   
hield4 ,en op een dag1 toen ze over     
groote vlakten wandelde1 ontmoette ze   
een man1 die lang en slank was1  een    
bleek gezicht had en wiens haar in      
gladde zwarte lokken lag4 ,zijn  donkere
 oogen glansden als sterren en trokken  
haar aan4 ,maar eer ze  elkaar          
ontmoetten1 riep ze hem toe3    ,kom    
niet bij mij1 want ik ben een onreine2  
maar zeg mij waar ik den  ,profeet van  
,nazareth vinden kan4    ,maar de man   

bleef op haar toekomen1 en toen hij     
dicht voor haar stond1  vroeg hij3      
,waarom zoekt ge den ,profeet van       
,nazareth8    ,ik zoek hem1 opdat hij   
zijn hand op mijn voorhoofd zal leggen  
en  mij van mijn ziekte genezen4        
,toen kwam de man en legde zijn hand op 
haar voorhoofd1 maar zij sprak  tot hem3
    ,wat baat het mij1 of gij uw hand op
 mijn voorhoofd legt8 ,gij zijt  geen   
profeet4    ,toen zag hij haar          
glimlachend aan en zei3    ,ga nu naar  
de stad1 die daarginds op de berghelling
 ligt en vertoon  u aan de priesters4   
,de zieke dacht3 ,hij houdt mij voor den
 gek1 omdat ik denk1 dat  ik genezen kan
 worden4 ,van hem zal ik niet te weten  
komen wat ik  vraag4 ,en zij liep voort4
 ,onmiddellijk daarna zag ze een man1   
die op de jacht ging en over het groote 
veld kwam aanrijden4 ,toen  hij zoo     
dichtbij was1 dat hij haar hooren kon1  
riep zij hem toe3  ,kom niet bij me1    
want ik ben een onreine2 maar zeg mij   
waar ik den  profeet van ,nazareth      

vinden kan4    ,wat verlangt ge van den 
profeet8 vroeg de man en reed langzaam  
naar  haar toe4    ,ik wil alleen1 dat  
,hij ,zijn hand op mijn voorhoofd leggen
 zal en  mij van mijn ziekte genezen4   
,maar de man reed nog nader bij4    ,van
 welke ziekte wilt ge genezen worden8   
vroeg hij4 ,gij hebt geen  geneesmeester
 noodig4    ,ziet ge dan niet dat ik een
 onreine ben8 zeide zij4 ,ik ben uit    
zieke ouders geboren in een grot4       
,maar de man bleef op haar toe rijden1  
want zij was mooi en teer1  als een pas 
uitgekomen bloem4    ,gij zijt de       
schoonste maagd uit ,judea6 barstte hij 
uit4    ,spot nu ook niet met mij1 zei  
ze4 ,ik weet dat mijn trekken verwoest  
zijn en dat mijn stem is als het knorren
 van een wild dier4    ,maar hij zag    
haar diep in de oogen en zei tot haar3  
,uw stem is  helder als die van een beek
 in de lente1 als zij voortkabbelt over 
de kiezelsteenen1 en uw gezicht is als  
een zachte zijden doek4    ,en op dat   
oogenblik was hij haar zoo nabij        

gekomen1 dat zij haar  gezicht kon zien 
spiegelen in het blanke beslag1 dat zijn
 zadel  versierde4    ,ge kunt u hier   
spiegelen1 zei hij4    ,dat deed zij en 
zij zag een gezicht1 dat zacht en lenig 
was als de  vleugel van een pas         
ontpopten vlinder4    ,wat is dat8 riep 
ze1 dat is mijn gezicht niet4    ,ja1   
dat is uw gezicht1 zei de ruiter4       
,maar is mijn stem dan niet heesch2     
klinkt die niet alsof wagens            
voortgetrokken worden over een          
steenachtigen weg8    ,neen1 zij klinkt 
als de schoonste melodien van een       
citherspeler4    ,zij wendde zich om en 
wees in de richting vanwaar zij gekomen 
was4    ,weet ge wie die man is1 die nu 
juist achter die twee eiken  verdwijnt8 
vroeg zij den ruiter4    ,dat is ,hij1  
naar wien ge zoo pas gevraagd hebt1 dat 
is de ,profeet  van ,nazareth1          
antwoordde de man4    ,toen sloeg zij de
 handen ineen van verbazing en haar     
oogen kwamen  vol tranen4    ,o1 ,gij   
,heilige6 ,o1 ,gij drager van de macht  

,gods6 riep zij uit4 ,gij  hebt mij     
genezen6    ,en de ruiter lichtte haar  
in den zadel en bracht haar naar de stad
  op de berghelling en ging met haar    
naar de ouderlingen en priesters  en    
vertelde hun1 hoe hij haar gevonden had4
 ,zij vroegen nauwkeurig  naar alles1   
maar toen zij hoorden1 dat de maagd in  
de woestijn uit  zieke ouders geboren   
was1 wilden zij niet gelooven1 dat zij  
hersteld  was4 ,ga terug vanwaar ge     
gekomen zijt1 zeiden zij4 ,als ge ziek  
geweest zijt1 moet ge dat uw geheele    
leven blijven4 ,ge moet niet hier  naar 
de stad komen om ons met uw ziekte te   
besmetten4    ,zij sprak tot hen3 ,ik   
weet1 dat ik gezond ben1 want de        
,profeet van  ,nazareth heeft ,zijn hand
 op mijn voorhoofd gelegd4    ,toen zij 
dat hoorden1 riepen zij uit3 ,wie is    
hij1 dat hij de  onreinen rein zou      
kunnen maken8 ,dit alles is verblinding 
door booze  geesten4 ,keer terug naar de
 uwen1 opdat gij ons allen niet in het  
verderf stort4    ,zij wilden haar niet 

voor genezen verklaren en zij verboden  
haar zich  in de stad te vertoonen4 ,zij
 bepaalden1 dat ieder1 die haar         
beschermde1  ook onrein zou verklaard   
worden4    ,toen de priesters dit vonnis
 geveld hadden1 zei de jonge maagd tot  
den  man1 die haar op het veld gevonden 
had3 ,waar moet ik nu heengaan8 ,moet   
ik weer naar de woestijn1 naar de zieken
 terug8    ,maar de man hief haar weer  
op zijn paard en zei tot haar3 ,neen1   
gij zult geenszins meer naar de zieken  
in hun grotten gaan1 maar  wij beiden   
zullen over de zee trekken1 naar een    
ander land1 waar  geen wetten voor      
reinen en onreinen zijn4 ,en zij 444    
maar toen de  arbeider zoover gekomen   
was met zijn verhaal1 stond de slaaf op 
en  viel hem in de rede4    ,ge behoeft 
me niets meer te zeggen1 zei hij1 sta   
liever op en ga  met mij mee--gij1 die  
de bergen hier kent1 zoodat ik mijn     
terugtocht  al vannacht beginnen kan en 
niet tot morgen behoef te wachten4 ,de  
keizer en ,faustina kunnen uw boodschap 

geen oogenblik te vroeg hooren4    ,toen
 de arbeider den slaaf een eindweegs had
 weggebracht1 en weer in  de hut        
terugkwam1 vond hij zijn vrouw nog      
wakker4    ,ik kan niet slapen1 zei ze4 
,ik moet er steeds aan denken1 dat deze 
twee elkaar zullen ontmoeten3 ,hij1 die 
alle menschen liefheeft en hij1  die ze 
haat4    ,het is alsof deze ontmoeting  
de wereld uit haar voegen zou kunnen    
brengen4          ,,vi4    ,de oude     
,faustina was op reis naar ,jeruzalem en
 trok door het afgelegen  ,palestina4   
,zij had niet gewild1 dat de opdracht   
den profeet te  zoeken en hem bij den   
keizer te brengen aan een ander dan aan 
haar  zou worden toevertrouwd4 ,zeker   
had zij in zich zelf gedacht3 wat wij   
van dien vreemden man begeeren is iets1 
dat we hem niet met geweld  of          
geschenken kunnen aflokken4 ,maar       
misschien geeft hij het ons1  als iemand
 hem te voet valt en hem zegt in welken 
nood de keizer  verkeert4 ,en wie kan   
beter ,tiberius' voorspraak zijn dan    

iemand1  die onder zijn ongeluk evenveel
 lijdt als hijzelf8    ,de hoop om      
misschien ,tiberius te redden1 had de   
oude vrouw  verjongd4 ,zij had zonder   
moeite de lange zeereis naar ,joppe     
uitgehouden  en op weg naar ,jeruzalem  
gebruikte zij geen draagstoel1 maar reed
 te  paard4 ,zij scheen de moeilijke    
reis even gemakkelijk uit te houden1    
als de ,romeinsche edelen1 de           
krijgslieden en de slaven1 die haar     
gevolg uitmaakten4    ,die reis van     
,joppe naar ,jeruzalem vervulde het hart
 der oude vrouw  met blijdschap en hoop4
 ,het was in de lente en de vlakte van  
,saron1  waarover zij den eersten dag   
hadden gereden1 was n enkel schitterend 
kleed van bloemen4 ,zelfs op de tweede  
dagreis1 toen ze in de bergen van       
,judea waren1 bleven de bloemen hun bij4
 ,al de verschillend gevormde  heuvels1 
waar de weg zich tusschen door          
slingerde1 waren beplant met            
vruchtboomen1 die in vollen bloei       
stonden4 ,en toen de reizenden de       

witrose bloesems van abrikozen en       
perziken moe werden1 konden zij hun     
oogen rust geven door naar het jonge    
wingerdloof te zien1 dat uit de         
zwartbruine wortelstokken te voorschijn 
kwam en dat zoo snel groeide1  dat men  
meende het te kunnen zien groeien4      
,maar het waren niet alleen de bloemen  
en het lentegroen1 die de reis  zoo mooi
 maakten4 ,de grootste bekoring ging uit
 van alle menschen1  die dien morgen op 
weg waren naar ,jeruzalem4 ,van alle    
zijwegjes en  paden1 van eenzame hoogten
 en van de afgelegenste hoekjes van de  
vlakte kwamen de reizigers4 ,toen zij   
den weg naar ,jeruzalem bereikt  hadden1
 sloten de alleen-reizenden zich bij    
elkaar aan in groote  scharen en trokken
 voort onder blij gejubel4 ,om een ouden
 man1 die op  een schommelenden kameel  
reed1 liepen zijn zonen en dochters1    
zijn  schoondochters en al zijn         
kleinkinderen4 ,de familie was zoo      
groot1  dat ze een klein leger vormde4  
,een oude moeder1 die te zwak was om  te

 loopen1 werd door haar zonen op de     
armen gedragen en zij liet zich  fier   
door de eerbiedig op zij wijkende schare
 brengen4    ,voorwaar1 het was een     
morgen1 die zelfs de meest bedroefden   
blij  maken kon4 ,de hemel was wel niet 
helder1 maar met een dunne witgrijze    
wolkenlaag overtrokken1 geen van de     
reizigers toch dacht er aan zich  te    
beklagen1 omdat de sterke zonnegloed wat
 gedempt was4 ,onder dien  gesluierden  
hemel stroomden de geuren van de        
bloeiende boomen en de  pas uitgekomen  
bladeren niet zoo snel als anders in de 
ruimte weg1  maar bleven hangen over    
wegen en velden4 ,en die mooie dag1 die 
met zijn  zacht licht en zijn windstilte
 deed denken aan de rust en den vrede   
van  den nacht1 scheen aan al die       
scharen voortspoedende menschen iets van
  zijn aard mee te deelen1 zoodat ze    
opgeruimd maar toch plechtig gestemd    
voorttrokken1 met gedempte stem overoude
 hymnen zingend1 of spelend  op         
wonderlijke1 ouderwetsche instrumenten1 

waaruit tonen kwamen1  die waren als het
 gonzen van een mug of het zingen van   
een krekel4    ,toen de oude ,faustina  
voortreed onder al die menschen1 werd ze
  werkelijk door hun voortvarendheid en 
blijdschap aangestoken4 ,zij  spoorde   
haar paard tot grooter snelheid aan1    
terwijl ze tot een  jongen ,romein1 die 
naast haar reed1 zeide3 ,ik droomde     
vannacht1  dat ik ,tiberius zag en hij  
verzocht mij de reis niet uit te        
stellen1  maar juist vandaag naar       
,jeruzalem te gaan4 't ,komt mij voor   
alsof de  goden mij een vermaning hebben
 willen zenden1 niet te verzuimen er    
dezen mooien morgen heen te trekken4    
,terwijl zij dat zeide1 had zij den top 
van een uitgestrekten bergrug  bereikt  
en daar hield zij onwillekeurig stil4   
,vr haar lag een  groot1 diep keteldal1 
door mooie heuvels omringd en uit de    
donkere1  schaduwrijke diepte van dat   
dal verrees de reusachtige rots1 die op 
haar schedel ,jeruzalem droeg4    ,maar 
de enge bergstad1 die met haar muren en 

torens als een gekroond  kleinood op den
 platten top van den heuvel lag1 scheen 
haar dien dag  duizendmaal vergroot4 ,al
 de heuvels1 die zich rondom het dal    
verhieven1  waren met bonte tenten      
bedekt en met een oneindige             
menschenmassa4    't ,was duidelijk voor
 ,faustina1 dat de bevolking van het    
heele land  bezig was in ,jeruzalem     
bijeen te komen voor een of andere      
groote  plechtigheid4 ,die 't verst     
woonden1 waren al gekomen en hadden hun 
tenten reeds in orde4 ,zij daarentegen1 
die in de buurt van de stad  woonden1   
waren nog in aantocht4 ,aan den voet van
 alle lichte heuvels  zag men ze        
aankomen als een onafgebroken stroom van
 witte kleeren1  zangen en feestvreugde4
    ,de oude vrouw zag lang neer op die 
aanstroomende menschenmassa en hun      
lange rijen tenten4 ,toen sprak zij tot 
den jongen ,romein1 die naast  haar     
reed3    ,voorwaar1 ,sulpicius1 't      
geheele volk moet naar ,jeruzalem       
gekomen  zijn4    ,dat is werkelijk zoo1

 antwoordde de ,romein1 die door        
,tiberius was  uitgekozen om ,faustina  
te vergezellen1 omdat hij verscheidene  
jaren  in ,judea gewoond had4 ,zij      
vieren nu het groote lentefeest en dan  
trekken alle menschen1 oude en jonge1   
naar ,jeruzalem4    ,faustina bedacht   
zich een oogenblik3    ,ik ben er blij  
om1 dat we in deze stad komen op den    
dag1 dat het  volk hoogtij viert1 zei   
ze4 ,dat kan niet anders beteekenen dan 
dat de goden onze reis beschermen4      
,houdt ge 't niet voor mogelijk1  dat   
hij1 dien we zoeken--de ,profeet van    
,nazareth1 ook naar ,jeruzalem  is      
gekomen om aan 't feest deel te nemen8  
,voorwaar1 ge hebt gelijk1 ,faustina1   
sprak de ,romein4 ,hij is               
hoogstwaarschijnlijk in ,jeruzalem4 ,dat
 is waarlijk een beschikking der  goden4
 ,hoe sterk en krachtig ge ook zijt1    
toch kunt ge blij zijn1 dat  ge de vrij 
lange1 moeilijke reis naar ,galilea niet
 behoeft te maken4    ,hij reed haastig 
op een paar wandelaars toe1 die juist   

voorbij kwamen  en vroeg hun of ze      
geloofden1 dat de ,profeet van ,nazareth
 zich in  ,jeruzalem bevond4    ,wij    
hebben er hem elk jaar om dezen tijd    
gezien1 antwoordde een van  de          
wandelaars4 ,zeker is hij ook dit jaar  
hierheen gekomen1 want hij  is een vroom
 en rechtvaardig man4    ,een vrouw     
strekte de hand uit en wees naar een    
heuvel1 die ten  oosten van de stad lag4
 ,ziet ge die berghelling1 met          
olijfboomen  begroeid8 vroeg ze4 ,daar  
richten de ,galilers gewoonlijk hun     
tenten op en daar kunt ge de zekerste   
berichten krijgen over hem1  dien ge    
zoekt4    ,zij trokken verder1 reden    
langs een slingerend pad eerst naar 't  
diepst van het dal en toen den berg van 
,sion op om de stad op zijn  top te     
bereiken4    ,de steil oploopende weg   
was hier met lage muren omgeven1 en     
daarop  zaten en lagen een eindelooze   
massa bedelaars en kreupelen1 die de    
barmhartigheid van de reizigers         
inriepen4    ,onder het langzaam        

voortrijden kwam een der ,joodsche      
vrouwen op  ,faustina toe3 ,zie daar1   
zei ze1 op een van de bedelaars wijzend1
  die op den muur zat1 dat is een       
,galiler4 ,ik herinner me1 dat ik hem   
onder de leerlingen van den ,profeet    
gezien heb4 ,hij kan u zeggen waar  ge  
hem vinden zult1 dien ge zoekt4         
,faustina reed met ,sulpicius naar den  
man1 die haar was aangewezen4 't  ,was  
een arme oude man met een grooten baard1
 die hier en daar grijs  werd4 ,zijn    
gezicht was gebruind door hitte en      
zonneschijn2 en zijn  handen waren door 
den arbeid vereelt4 ,hij vroeg niet om  
aalmoezen2  integendeel1 hij scheen zoo 
verdiept in bekommering en gepeins1  dat
 hij de voorbijgangers niet eens aanzag4
    ,hij hoorde ook niet1 dat ,sulpicius
 hem aansprak maar deze moest zijn      
vraag een paar maal herhalen4           
,vriend1 men heeft mij gezegd1 dat gij  
een ,galiler zijt4 ,ik verzoek  u       
daarom1 mij te zeggen waar ik den       
,profeet van ,nazareth kan vinden4      

,de ,galiler sprong heftig op en zag    
verwoed om zich heen4 ,maar toen  hij   
eindelijk begreep wat men van hem       
verlangde1 werd hij door toorn  en      
ontzetting aangegrepen4 ,wat zegt ge    
toch6 stoof hij op4 ,waarom  vraagt ge  
mij naar dien man8 ,ik weet niets van   
hem6 ,ik ben geen  ,galiler4    ,de     
,joodsche vrouw mengde zich nu in het   
gesprek4 ,ik heb u toch in  zijn        
gezelschap gezien1 viel zij in4 ,wees   
niet bang1 maar zeg deze  voorname      
,romeinsche vrouw1 die een vriendin van 
den keizer is1 waar  ze hem 't beste kan
 vinden4    ,maar de verschrikte        
leerling werd hoe langer hoe            
verbitterder4 ,zijn  dan alle menschen  
waanzinnig vandaag8 zei hij4 ,zijn ze   
door een  boozen geest bezield1 dat ze  
keer op keer mij naar dien man komen    
vragen8 ,waarom wil niemand me gelooven1
 als ik zeg1 dat ik den ,profeet  niet  
ken8 ,ik ben niet uit zijn land gekomen4
 ,ik heb hem nooit gezien4    ,zijn     
heftigheid trok de aandacht1 en een paar

 bedelaars1 die naast  hem zaten1       
begonnen hem ook tegen te spreken4      
,zeker hebt gij tot zijn discipelen     
gehoord1 zeiden zij4 ,wij weten  allen1 
dat gij met hem uit ,galilea gekomen    
zijt4    ,maar de man strekte beide     
armen ten hemel en riep3 ,ik heb het    
vandaag  niet in ,jeruzalem kunnen      
uithouden om zijnentwil1 en nu laat men 
mij  niet eens met rust hier onder de   
bedelaars4 ,waarom wilt ge mij niet     
gelooven als ik zeg1 dat ik hem nooit   
heb gezien8    ,faustina haalde de      
schouders op en wendde zich af4 ,laat   
ons verder  gaan1 zeide ze4 ,die man    
daar is immers waanzinnig4 ,van hem     
komen  we niets te weten4    ,zij       
trokken verder de berghelling op4       
,faustina was niet verder dan  twee     
stappen van de stadspoort1 toen de      
,isralietische vrouw1 die haar  had     
willen helpen den ,profeet te vinden1   
haar toeriep voorzichtig te  wezen4 ,zij
 hield den teugel in en zag1 dat er een 
man op den weg lag1  vlak voor de voeten

 van het paard4 ,zooals hij daar lag    
uitgestrekt  in het stof1 juist waar het
 gedrang het grootst was1 scheen het een
  wonder1 dat hij niet reeds door dieren
 of menschen vertrapt was4    ,de man   
lag op den rug en staarde naar boven met
 doffe oogen zonder  uitdrukking4 ,hij  
bewoog zich niet1 hoewel de kameelen hun
 zware pooten  dicht naast hem          
neerzetten4 ,hij was armoedig gekleed en
 nu was hij  bovendien vuil door stof en
 aarde4 ,inderdaad had hij zooveel gruis
  over zich heen gegooid1 dat het scheen
 alsof hij zich verbergen wilde  om     
gemakkelijker overreden of vertrapt te  
worden4    ,wat is dat8 ,waarom ligt die
 man hier op den weg8 vroeg ,faustina4  
,op 'tzelfde oogenblik begon de liggende
 de voorbijgangers aan te  roepen3      
,weest barmhartig1 broeder en zuster1   
leidt uw paarden en  lastdieren over mij
 heen4 ,wijkt niet voor mij uit4 ,trapt 
mij tot  stof6 ,ik heb onschuldig bloed 
verraden4 ,trapt mij tot stof6          
,sulpicius vatte het paard van ,faustina

 bij den teugel en leidde het  ter      
zijde4    ,dat is een zondaar1 die boete
 wil doen1 zei hij4 ,laat u dat  niet   
ophouden4 ,dat is een wonderlijk volk en
 men moet het zijn gang  laten gaan4    
,de man op den weg ging voort met       
roepen3 ,zet uw hielen op mijn  hart4   
,laat de kameelen mijn borst vertrappen 
en de ezels hun hoeven  in mijn oogen   
zetten4    ,maar ,faustina vond1 dat ze 
niet voorbij dien ellendige kon rijden  
zonder te beproeven hem te bewegen op te
 staan4 ,zij hield stil  naast hem4     
,de ,isralietische vrouw1 die haar      
vroeger al eens had willen helpen1      
drong nu weer tot haar door3 ,die man   
hoorde ook tot de leerlingen van  den   
,profeet1 zei ze4 ,wilt ge1 dat ik hem  
naar zijn meester vraag8    ,faustina   
knikte bevestigend1 en de vrouw boog    
zich over den liggende4    ,wat hebt    
gij1 ,galilers1 vandaag met uw meester  
gedaan8 vroeg  ze4 ,ik zie u verspreid  
op wegen en paden1 maar hem zie ik      
nergens4    ,maar toen zij hem zoo      

vroeg1 hief de man1 die in het stof van 
den  weg lag1 zich op de knien4 ,wat is 
dat voor een boozen geest1 die  u heeft 
ingeblazen mij naar hem te vragen8 zei  
hij met een stem1  waarin de grootste   
wanhoop klonk4 ,ge ziet immers1 dat ik  
mij in het  stof van den weg gelegd heb 
om vertreden te worden4 ,is dat u nog   
niet  genoeg8 ,moet ge mij nu ook nog   
komen vragen wat ik met hem gedaan heb8 
,ik begrijp niet1 wat ge u te verwijten 
hebt1 zei de vrouw4 ,ik wil  alleen     
weten1 waar ge uw meester hebt4    ,toen
 zij de vraag herhaalde1 vloog de man op
 en hield beide handen  voor de ooren4  
,wee u1 dat ge mij niet in vrede kunt   
laten sterven1  riep hij4 ,hij baande   
zich een weg door het volk1 dat zich    
voor de  poort verdrong en rende weg1   
bevend van ontzetting1 terwijl zijn     
verscheurde kleeren om hem heen         
fladderden als donkere vleugels4    't  
,schijnt wel dat we bij een volk van    
krankzinnigen gekomen zijn1  zei        
,faustina1 toen zij den man vluchten    

zag4 ,zij was ontstemd door het  zien   
van de leerlingen van dezen profeet4    
,zou een man1 die zulke dwazen  onder   
zijn gezellen had1 in staat zijn iets   
voor den keizer te doen8    ,ook de     
,isralietische vrouw zag er bedroefd    
uit1 en zij zei met  grooten ernst tot  
,faustina3 ,vrouwe1 draal niet met hem  
op te zoeken1  dien ge vinden wilt4 ,ik 
vrees1 dat hem iets kwaads overkomen is1
  nu zijn leerlingen buiten zichzelven  
zijn en niet kunnen verdragen1  dat men 
over hem spreekt4    ,faustina en haar  
gevolg reden eindelijk onder 't         
poortgewelf door en  kwamen in nauwe1   
donkere straten1 die overvol van        
menschen waren4 't  ,was bijna          
onmogelijk daaruit te komen in de stad4 
,de rijdenden moesten  keer op keer     
stilhouden4 ,slaven en krijgsknechten   
trachtten te vergeefs  wegen te banen4  
,de menschen bleven zich voortspoeden in
 een dichten1  niet te keeren stroom4   
,voorwaar1 zei de oude vrouw tot        
,sulpicius1 de straten van ,rome  zijn  

stille lusthoven in vergelijking met    
deze4    ,sulpicius zag spoedig in1 dat 
bijna onoverkomelijke moeielijkheden    
hen wachtten4    ,op deze overvolle     
straten is het bijna gemakkelijker te   
loopen dan  te rijden1 zei hij4 ,als gij
 niet al te moe zijt1 zou ik u willen   
raden te voet naar het paleis van den   
landvoogd te gaan4 ,dat ligt  wel ver   
weg1 maar als we moeten rijden1 komen we
 daar zeker niet voor  na middernacht4  
,faustina ging dadelijk op dit voorstel 
in4 ,zij stapte van het paard  en gaf   
dit over aan een der slaven4    ,daarop 
begonnen de ,romeinsche reizigers hun   
wandeling door de stad4    ,dat gelukte 
hun veel beter4 ,zij drongen tamelijk   
vlug door tot het  hartje van de stad1  
en ,sulpicius wees ,faustina juist een  
eenigszins  breeder straat1 die zij     
bijna bereikt hadden4    ,zie daar1     
,faustina1 zeide hij1 als wij daar maar 
komen kunnen1  dan zijn we waar we wezen
 moeten4 ,die straat loopt recht op onze
  herberg aan4    ,maar juist toen zij  

die straat wilden inslaan1 ontmoetten   
zij den  eersten hinderpaal4 ,want op   
hetzelfde oogenblik1 dat ,faustina de   
straat bereikte1 die van het paleis van 
den landvoogd naar de ,poort  der       
,rechtvaardigheid en ,golgotha liep1    
leidde men daar langs een  gevangene1   
die weggevoerd werd om gekruisigd te    
worden4    ,voor hem uit haastten zich  
een schare jonge1 woeste menschen1 die  
de terechtstelling wilden zien4 ,zij    
joegen springend de straat  over1       
strekten de armen in de hoogte van      
verrukking en stootten  onverklaarbare  
klanken uit in hun vreugde iets te      
zullen zien1 wat  niet alle dagen       
voorkwam4 ,achter hen aan kwamen scharen
 mannen in  zijden kleederen1 die tot de
 voornaamsten en meest aristocratischen 
van de stad schenen te behooren1 en     
daarachter liepen vrouwen1--vele  met   
beschreide gezichten4 ,een groep armen  
en kreupelen liepen mee1  onder kreten1 
die de ooren verscheurden4    ,o ,god1  
riepen ze4 ,red hem6 ,zend ,uw engel om 

hem te redden6 ,zend  toch een helper in
 den uitersten nood6    ,eindelijk      
kwamen eenige ,romeinsche krijgslieden  
op groote paarden4 ,zij  waakten1 dat   
niemand uit het volk op den gevangene   
aan zou vliegen  om hem te bevrijden4   
,onmiddellijk achter hen kwamen de      
beulsknechten1 die den man1 die         
gekruist moest worden1 voortleidden4    
,zij hadden een groot1 zwaar  houten    
kruis over zijn schouders gelegd1 maar  
hij was te zwak voor  dezen last4 ,die  
drukte hem z1 dat zijn lichaam geheel   
tot op den  grond gebogen werd4 ,hij    
hield het hoofd z diep voorover1 dat    
niemand  zijn gezicht kon zien4         
,faustina stond aan den ingang van de   
kleine zijstraat en zag den  zwaren     
tocht van den terdoodveroordeelde4      
,verwonderd merkte ze op1  dat hij een  
purperen mantel droeg en dat een doornen
 kroon op zijn  hoofd gedrukt was4      
,wie is die man8 vroeg zij4    ,een van 
de omstanders antwoordde3 ,dat is een1  
die zich keizer  maken wou4    ,dan moet

 hij sterven voor iets1 dat niet zeer   
begeerenswaard is1  zei de oude vrouw   
weemoedig4    ,de veroordeelde bezweek  
onder 't kruis1 hij liep al langzamer4  
,de  beulsknechten hadden een touw om   
zijn middel geknoopt en begonnen        
daaraan te trekken om hem sneller voort 
te krijgen4 ,maar toen zij  dat deden   
viel de man om en bleef liggen met het  
kruis op zich4    ,het gaf een groote   
opschudding4 ,de ,romeinsche soldaten   
hadden  moeite het volk terug te houden4
 ,zij trokken hun zwaard tegen een  paar
 vrouwen1 die trachtten haastig voort te
 komen en den gevallene  te helpen4 ,de 
beulsknechten trachtten hem met slagen  
en stompen te  dwingen tot opstaan1 maar
 hij kon niet om het zware kruis4       
,eindelijk  vatten een paar van hem dat 
aan om het op te lichten4    ,toen hief 
hij het hoofd op en de oude ,faustina   
kon zijn gezicht  zien4 ,zijn wangen    
waren gestriemd door slagen en van zijn 
voorhoofd1 dat door de doornenkroon     
gekwetst was1 parelden een paar         

bloeddruppels4 ,zijn haar hing in       
verwarde lokken1 glibberig van zweet  en
 bloed4 ,hij hield de tanden vast op    
elkaar gesloten1 maar zijn lippen       
trilden1 alsof ze met moeite een kreet  
terughielden4 ,zijn starende  oogen     
waren vol tranen en bijna dof1--gekweld 
en uitgeput als hij was4    ,maar achter
 het gelaat van dezen halfdooden mensch 
zag de oude1 als  in een visioen1 een   
ander1 schoon en bleek1 met heerlijke   
oogen vol  majesteit en met zachte      
trekken4 ,en plotseling werd ze         
aangegrepen  door smart en ontroering   
over het ongeluk en de vernedering van  
dien  vreemden man4    ,o1 wat heeft men
 ,u gedaan1 gij ,arme8 barstte zij uit  
en ging hem  een paar stappen tegemoet1 
terwijl haar oogen vol tranen schoten4  
,ze  vergat haar eigen verdriet en      
onrust voor het lijden van dezen        
gemartelden ,godmensch4 ,het was haar1  
alsof haar hart van medelijden  zou     
breken4 ,zij wilde1 als de andere       
vrouwen1 op hem toeloopen1  om hem aan  

zijn beulen te ontrukken4    ,de        
gevangene zag haar aankomen en hij kroop
 naar haar toe4 ,het was1  alsof hij    
verwachtte bij haar bescherming te      
vinden tegen allen1  die hem vervolgden 
en kwelden4 ,hij omvatte haar knien1 hij
 drukte  zich tegen haar aan als een    
kind1 dat bij zijn moeder vlucht4    ,de
 oude boog zich over hem heen4 ,en op   
datzelfde oogenblik1 terwijl  haar      
tranen stroomden1 voelde zij een zalige 
vreugde1 omdat hij bij  haar bescherming
 was komen zoeken4 ,zij legde haar eenen
 arm om zijn  hals en1 zooals een moeder
 allereerst de tranen van haar kind     
droogt1  zoo legde zij haar zweetdoek   
van koel fijn linnen over zijn gezicht  
om  de tranen en het bloed weg te       
wisschen4 ,maar op dat oogenblik waren  
de beulsknechten gereed met het kruis4  
,zij kwamen nu en rukten den  gevangene 
naar zich toe4 ,ongeduldig over het     
oponthoud1 sleepten zij  hem voort in   
woeste haast4 ,de terdoodveroordeelde   
steunde luid1 toen  hij werd weggevoerd 

van de vrijplaats1 die hij gevonden had4
 ,maar hij  bood geen weerstand4        
,faustina greep hem om hem vast te      
houden en toen  haar zwakke oude handen 
niets vermochten1 maar ze hem zag       
wegvoeren1  had ze een gevoel alsof     
iemand haar haar eigen kind ontrukt had 
en  zij riep uit3 ,neen1 neen1 neem hem 
niet weg van mij4 ,hij moet niet        
sterven1 hij kan niet sterven6    ,zij  
voelde de vreeselijkste smart en toorn1 
omdat hij weggevoerd  werd4 ,zij wilde  
hem na4 ,zij wilde met de beulen        
strijden en hem uit  hun handen rukken4 
,maar bij den eersten stap1 dien ze     
deed1 werd zij door een duizeling  en   
een onmacht overvallen4    ,sulpicius   
haastte zich den arm om haar heen te    
slaan om haar staande  te houden4       
,naast de straat zag hij een klein      
donker winkeltje en hij droeg  haar     
daarin4 ,er was geen stoel of bank1 maar
 de winkelier was een  barmhartig man4  
,hij sleepte een mat naar voren en      
maakte voor de oude  een bed op den     

steenen vloer4    ,zij was niet         
bewusteloos1 maar z sterk was de        
duizeling1 die  haar aangegrepen had1   
dat ze zich niet op kon houden1 maar    
moest  gaan liggen4    ,zij heeft een   
langen tocht gemaakt en het rumoer en   
gedrang in de stad  zijn te veel voor   
haar geweest1 zei ,sulpicius tegen den  
koopman4 ,zij  is heel oud en niemand is
 toch zoo sterk1 dat hij door den       
ouderdom  niet overwonnen wordt4    ,het
 is een zware dag1 ook voor hen1 die    
niet oud zijn1 zei de  koopman4 ,de     
lucht is bijna te zwaar om in te ademen4
 ,het zou mij  niet verbazen als we een 
hevig onweer kregen4    ,sulpicius boog 
zich over de oude heen4 ,zij was        
ingeslapen en sliep met  rustige1       
geregelde ademhalingen na alle          
vermoeienis en aandoeningen  van den    
dag4 ,hij ging aan de winkeldeur staan  
om naar het volk te zien1  terwijl hij  
op haar ontwaken wachtte4               
,,vii4    ,de ,romeinsche landvoogd in  
,jeruzalem had een jonge vrouw en zij   

had  den nacht voor dat ,faustina de    
stad binnentrok1 liggen droomen4    ,zij
 droomde1 dat ze op het dak van haar    
huis stond1 en neerzag op de  mooie     
groote binnenplaats1 die volgens de     
,oostersche zeden met marmer  geplaveid 
was en met edele gewassen beplant4      
,maar op die plaats zag zij verzameld   
alle zieken en blinden en  gebrekkigen1 
die in de wereld waren4 ,zij zag de     
pestzieken met  lichamen1 door builen   
opgezwollen1 de melaatschen met         
verteerde  aangezichten1 de lammen1 die 
zich niet konden verroeren1 maar        
hulpeloos  op het veld lagen en al de   
ellendigen1 die jammerden van smart en  
pijn4 ,en ze drongen allen naar de poort
 om in huis te komen en enkele  van de  
voorsten bonsden met harde slagen op de 
deur van het paleis4    ,eindelijk zag  
ze1 dat een slaaf de deur opende1 op den
 drempel ging  staan en zij hoorde1 dat 
hij hun vroeg wat ze wilden4    ,toen   
antwoordden zij hem en zeiden3 ,wij     
zoeken den grooten ,profeet1  dien ,god 

op aarde gezonden heeft4 ,waar is de    
,profeet van ,nazareth8 ,hij1  die de   
meester van alle plagen is8 ,waar is    
,hij1 die ons verlossen  kan van al ons 
lijden8    ,toen antwoordde de slaaf op 
een onverschilligen toon1 zooals        
paleisdienaars dien gewoonlijk aannemen 
als ze arme vreemdelingen  afwijzen3    
,het baat u niets om den grooten        
,profeet te zoeken4 ,pilatus  heeft hem 
gedood4    ,toen ging van al die zieken 
een weeklagen en jammeren en            
tandenknarsen  op1 dat zij het niet     
aanhooren kon4 ,haar hart werd          
verscheurd door  medelijden en de tranen
 stroomden haar uit de oogen4 ,maar     
doordat ze  was beginnen te schreien1   
was ze wakker geworden4    ,weer was ze 
ingeslapen en weer had ze gedroomd1 dat 
ze op het dak van  haar huis stond1 en  
ze zag neer op de groote plaats1 die zoo
 breed  als een markt was4    ,en zie1  
de plaats was vol van alle menschen1 die
 waanzinnig en  zielsziek waren en      
bezeten door booze geesten4 ,en ze zag  

enkelen1 die  naakt waren en enkelen die
 in hun lange haren waren gehuld1 en    
sommigen  die zich kransen van stroo    
hadden gevlochten of mantels van gras en
  meenden1 dat ze koningen waren4 ,en   
anderen1 die op den grond kropen en     
meenden1 dat ze dieren waren4 ,en weer  
anderen1 die altijd schreiden  over een 
verdriet1 dat zij geen naam konden      
geven4 ,en sommigen1 die  zware steenen 
kwamen aanslepen1 die ze zeiden1 dat van
 goud waren4 ,en  weer anderen1 die     
geloofden1 dat booze geesten door hun   
mond spraken4    ,zij zag ze allen      
dringen naar de poort van het paleis4   
,en zij1 die het  dichtst bij stonden1  
klopten en bonsden om binnen te komen4  
,eindelijk  werd de deur geopend en een 
slaaf kwam naar buiten en vroeg hun3    
,wat verlangt ge8    ,toen begonnen     
allen te roepen en zeiden3    ,waar is  
de groote ,profeet van ,nazareth1 ,hij1 
die door ,god gezonden  is en die ons   
onze ziel en ons verstand zal weergeven8
    ,zij hoorde1 dat de slaaf antwoordde

 op den onverschilligsten toon van  de  
wereld3 ,het dient nergens toe1 dat ge  
den grooten ,profeet zoekt1  ,pilatus   
heeft hem gedood4    ,toen dit gezegd   
werd1 gaven al de waanzinnigen een      
kreet1 die klonk  als het brullen van   
wilde dieren1 en in hun vertwijfeling   
begonnen  zij zich zelf te verwonden1   
zoodat het bloed op de steenen vloot1   
en toen zij1 die droomde1 hun ellende   
zag1 begon ze haar handen te  wringen en
 te jammeren4 ,en ze werd wakker van    
haar eigen gejammer4    ,maar weer was  
ze ingeslapen en weer bevond ze zich in 
haar droom op  het dak van haar huis4   
,en om haar heen zaten haar slavinnen1  
die op  de cimbaal en de cither speelden
 en de amandelboom wierp zijn witte     
bloembladen over haar heen en de        
klimrozen geurden4    ,terwijl ze daar  
zat1 sprak een stem tot haar3 ,ga naar  
de balustrade1  die het dak omgeeft en  
zie neer op de binnenplaats4    ,maar in
 den droom weigerde zij1 en zeide3 ,ik  
wil niets meer zien  van allen1 die     

vannacht op mijn binnenplaats komen4    
,op hetzelfde oogenblik hoorde zij van  
daar een gerammel van ketenen  en het   
gehamer van zware mokers en het geluid  
van hout1 dat op hout  sloeg4 ,haar     
slavinnen hielden op met zang en spel1  
haastten zich naar  de balustrade en    
keken naar beneden4    ,en zij zelf kon 
ook niet blijven zitten1 maar ging      
daarheen en zag  neer op de             
binnenplaats4    ,toen zag ze1 dat de   
plaats in haar huis vol was met al de   
arme  gevangenen van de wereld4    ,zij 
zag hen1 die anders in donkere          
gevangenissen lagen1 gekluisterd  met   
zware ijzeren ketenen4    ,zij zag hen1 
die in de donkere groeven arbeidden1 en 
nu kwamen  aansleepen met hun mokers4   
,en zij1 die roeiers waren op           
oorlogsschepen1 kwamen met hun zware    
roeiriemen van ijzer gesmeed4    ,en    
zij1 die veroordeeld waren om te worden 
gekruisigd1 kwamen met  hun kruisen en  
zij1 die onthoofd moesten worden met hun
 bijlen4    ,zij zag hen1 die in        

slavernij waren weggevoerd naar vreemde 
landen  en wier oogen brandden van      
heimwee4 ,zij zag alle ellendige slaven1
  die moesten werken als lastdieren1 en 
wier ruggen bloedig waren van           
geeselslagen4    ,al die ongelukkigen   
riepen uit n mond en zeiden3 ,doe open6 
doe  open6    ,toen trad de slaaf1 die  
den ingang bewaakte1 naar buiten en hij 
vroeg  hun3 ,wat is het dat gij         
verlangt8    ,en dezen antwoordden als  
de anderen3    ,wij zoeken den grooten  
,profeet van ,nazareth1 die op aarde    
gekomen  is om gevangenen hun vrijheid  
te geven en den slaven hun geluk4    ,de
 slaaf antwoordde met een onverschillig 
gezicht3    ,ge kunt hem hier niet      
vinden1 ,pilatus heeft hem gedood4      
,toen dit gezegd was1 was het haar1 die 
droomde1 alsof al die  ongelukkigen     
uitbarstten in zulk een verachting en   
hoon1 dat zij  voelde1 hoe hemel en     
aarde trilden4 ,zij zelf voelde zich    
versteend  van schrik1 en zulk een schok
 ging door haar lichaam1 dat ze         

ontwaakte4    ,toen ze nu goed wakker   
was1 ging zij overeind in bed zitten en 
zei  in zichzelf3 ,ik wil niet meer     
droomen4 ,nu wil ik mij den heelen      
nacht wakker houden1 zoodat ik niets    
meer van al dat vreeselijke hoef  te    
zien4    ,maar bijna op hetzelfde       
oogenblik1 dat ze dat dacht1 had de     
slaap  haar weer overmeesterd en zij had
 haar hoofd op het kussen gelegd en  was
 ingeslapen4    ,weer had ze gedroomd1  
dat ze op het dak van haar huis zat1 en 
haar  zoontje sprong daar heen en weer  
en speelde met een bal4    ,toen hoorde 
ze een stem1 die tot haar sprak3 ,ga    
naar de balustrade1  die 't dak omgeeft 
en zie1 wie het zijn1 die op de plaats  
staan  te wachten4    ,maar zij1 die    
droomde1 zeide in zichzelf3 ,ik heb     
vannacht zooveel  ellende gezien1 ik kan
 niets meer verdragen4 ,ik wil blijven  
waar  ik ben4    ,op 'tzelfde oogenblik 
wierp haar zoontje zijn bal zoo1 dat die
  buiten de balustrade viel1 en het kind
 sprong er op toe en klom op  het hek4  

,toen werd zij bang1 ze sprong op en    
greep het kind4    ,maar daardoor kwam  
zij er toe een blik naar beneden te     
werpen en weer  zag zij1 dat de plaats  
vol menschen was4    ,en daar waren al  
de menschen der aarde1 die in den oorlog
 gewond  waren4 ,zij kwamen met         
verminkte lichamen1 met afgehouwen      
ledematen  en met groote open wonden1   
waaruit bloed vloeide1 zoodat de heele  
plaats er door overstroomd werd4    ,en 
daarnaast verdrongen zich alle menschen 
der aarde1 die hun geliefden  op het    
slagveld verloren hadden4 ,het waren de 
vaderloozen1 die hun  verdedigers       
betreurden en de jonge vrouwen1 die om  
haar geliefden  riepen1 en de ouden1 die
 om hun zonen zuchtten4    ,die het     
meest vooraan stonden1 drongen naar de  
deur en de poortwachter  kwam zooals te 
voren en opende de deur4    ,en hij     
vroeg allen1 die in twisten en gevechten
 gewond waren3 ,wat  zoekt gij in dit   
huis8 ,en zij antwoordden3 ,wij zoeken  
den grooten  ,profeet van ,nazareth1 die

 strijd en oorlog verbieden zal en vrede
 op  aarde brengen4 ,wij zoeken hem1 die
 de speer tot een zeis zal maken  en het
 zwaard tot een wijngaardmes4    ,toen  
antwoordde de slaaf3 ,laat nu niet meer 
menschen mij komen plagen1  ik heb het  
nu al zoo dikwijls gezegd3 ,de groote   
,profeet is hier  niet4 ,pilatus heeft  
hem gedood4 ,daarop sloot hij de poort4 
,maar  zij1 die droomde1 dacht aan al   
het gejammer1 dat nu komen zou4 ,ik  wil
 het niet meer hooren1 zei ze en snelde 
weg van de balustrade4 ,op  'tzelfde    
oogenblik werd zij wakker en toen merkte
 ze1 dat zij in haar  schrik uit haar   
bed op den kouden steenen vloer         
gesprongen was4    ,weer had zij        
gedacht1 dat zij dien nacht niet meer   
slapen wou en  weer had haar de slaap   
overmand1 zoodat zij haar oogen gesloten
 had  en was beginnen te droomen4       
,weer stond zij op het dak van een huis 
en naast haar stond haar man1  en zij   
vertelde hem van haar droomen en hij    
lachte haar uit4    ,en weer hoorde ze  

een stem1 die tot haar sprak3 ,ga naar  
de menschen  zien1 die op uw            
binnenplaats wachten4    ,maar zij      
dacht3 ,ik wil ze niet zien4 ,ik heb    
vannacht ongelukkigen  genoeg gezien4   
,op 'tzelfde oogenblik hoorde ze drie   
harde slagen op de poort en haar  man   
ging naar de balustrade om te zien wie  
het was1 die in zijn huis  verlangde    
binnen te komen4 ,maar nauwelijks had   
hij zich over het hek  gebogen of hij   
wenkte zijn vrouw om bij hem te komen4  
,kent gij dien man niet8 vroeg hij en   
wees naar beneden4    ,toen zij naar    
beneden zag op de binnenplaats1 merkte  
zij1 dat die  vol was van ruiters en    
paarden4 ,slaven waren bezig ezels en   
kameelen  te ontdoen van hun lasten4    
,het scheen1 dat een voornaam reiziger  
was aangekomen4    ,aan den ingang stond
 de reiziger4 ,hij was een groot oud man
 met breede  schouders en een           
zwaarmoedig en somber uiterlijk4    ,de 
droomende herkende dadelijk den         
vreemdeling en ze fluisterde haar  man  

toe3 ,dat is ,caesar ,tiberius1 die naar
 ,jeruzalem gekomen is4 ,het  kan       
niemand anders zijn4    ,ik meen hem ook
 te herkennen1 zei haar man en legde    
dadelijk  den vinger op den mond als een
 teeken1 dat ze stil moesten zijn en    
luisteren naar wat er beneden op de     
plaats gezegd werd4    ,ze zagen1 dat de
 deurwachter naar buiten kwam en den    
vreemde vroeg3  ,wien zoekt gij8    ,en 
de reiziger antwoordde3 ,ik zoek den    
grooten ,profeet van ,nazareth1  die    
begiftigd is met ,gods wonderdoende     
kracht4 ,keizer ,tiberius roept  hem1   
opdat hij hem bevrijden zal van een     
vreeselijke ziekte1 die geen  ander     
geneesmeester wegnemen kan4    ,toen hij
 uitgesproken had boog zich de slaaf    
zeer ootmoedig en zei3  ,heer1 wees niet
 vertoornd1 maar uw wensch kan niet     
vervuld worden4    ,toen wendde zich de 
keizer tot zijn slaven1 die achteraan op
 de plaats  wachtten en gaf hun een     
bevel4    ,toen haastten zich de slaven2
 sommigen hadden de handen vol          

versiersels1 anderen hadden schalen     
opgehoopt met paarlen1 anderen  sleepten
 met zakken vol gouden munten4 ,de      
keizer wendde zich tot den  slaaf1 die  
de poort bewaakte en zeide3 ,dit alles  
zal 't zijne zijn1  als hij ,tiberius   
bijstaat4 ,hiermee kan hij al den armen 
der aarde  rijkdom geven4    ,maar de   
deurwachter boog zich nog dieper dan te 
voren en zeide3  ,heer1 wees niet       
vertoornd op uw dienaar1 maar uw        
begeerte kan niet  worden vervuld4      
,toen wenkte de keizer zijn slaven nog  
eens en een paar van hen kwamen  haastig
 aan met een rijk geborduurd kleed1     
waarop een borststuk van  juweelen      
glinsterde4    ,en de keizer sprak tot  
den slaaf3 ,zie hier4 ,wat ik hem       
aanbied is de  macht over ,judea4 ,hij  
zal zijn volk besturen als de hoogste   
rechter1  als hij mij maar volgt en     
,tiberius geneest4    ,maar de slaaf    
boog zich nog dieper ter aarde en sprak3
 ,heer1 het  staat niet in mijn macht u 
te helpen4    ,toen wenkte de keizer    

nogmaals en zijn slaven kwamen haastig  
aan met  een gouden hoofdring en een    
purperen mantel4    ,zie1 sprak hij1 dit
 is de wil des keizers4 ,hij belooft hem
 te  benoemen tot zijn erfgenaam en hem 
heerschappij over de wereld te  geven4  
,hij zal de macht hebben de geheele     
aarde te besturen volgens  den wil van  
zijn ,god4 ,als hij maar van te voren   
zijn hand uitsteekt  en ,tiberius       
geneest4    ,toen viel de slaaf ter     
aarde voor de voeten van den keizer en  
sprak  jammerend3    ,het staat niet in 
mijn macht ,u te gehoorzamen4 ,hij1 dien
 gij zoekt1  is niet meer hier1 ,pilatus
 heeft hem gedood4          ,,viii4     
,toen de jonge vrouw wakker werd was het
 reeds helder dag en haar  slavinnen    
stonden te wachten om haar te helpen met
 aankleeden4 ,zij  was heel stil1       
terwijl zij zich kleedde1 maar eindelijk
 vroeg zij  de slavin1 die haar kapte of
 haar man al op was4 ,zij hoorde toen1  
dat hij geroepen was om recht te spreken
 over een misdadiger4    ,ik had hem    

graag willen spreken1 zei de jonge      
vrouw4    ,meesteres1 zei de slavin1 dat
 gaat moeilijk nu midden onder het      
rechtsgeding4 ,wij zullen u bericht     
brengen zoodra het afgeloopen is4       
,zij bleef nu zwijgend zitten tot ze    
geheel gekleed was4 ,toen vroeg ze3     
,heeft iemand van u hooren spreken van  
een profeet uit ,nazareth8    ,de       
,profeet van ,nazareth6 ,dat is een     
,joodsch wonderdoener1 antwoordde       
dadelijk een der slavinnen4    ,dat is  
wonderlijk1 ,meesteres1 dat gij vandaag 
naar hem vraagt1  zei een andere slavin4
 ,hij is het juist1 dien de ,joden hier 
naar het  paleis gebracht hebben om hem 
door den landvoogd te laten verhooren4  
,zij beval dadelijk1 dat ze zouden gaan 
hooren1 waarvoor hij was  aangeklaagd4  
,en een van de slavinnen verwijderde    
zich4    ,toen zij terugkwam zei ze3 ,ze
 klagen hem aan1 omdat hij zich tot     
koning over dit land maken wil en zij   
roepen1 dat de landvoogd hem  moet laten
 kruisigen4    ,maar toen de vrouw van  

den landvoogd dit hoorde1 werd zij zeer 
verschrikt en zeide3 ,ik moet mijn man  
spreken6 anders gebeurt hier  vandaag   
een ontzettend ongeluk4    ,toen de     
slavinnen haar nog eens zeiden1 dat dit 
onmogelijk was1  begon ze te beven en te
 schreien1 en een van haar werd bewogen1
  zoodat ze zei3    ,als gij een        
schriftelijke boodschap wilt zenden aan 
den landvoogd1  zal ik trachten hem die 
te brengen4    ,zij nam dadelijk een    
stift en schreef eenige woorden op een  
wastafeltje1 en dat werd aan ,pilatus   
overgebracht4    ,maar hem zelf kon ze  
niet alleen spreken dien heelen dag1    
want toen  hij de ,joden had weggezonden
 en de veroordeelde was weggeleid naar  
de gerechtsplaats1 was het tijd voor den
 maaltijd1 en daarvoor had  ,pilatus een
 paar van de ,romeinen uitgenoodigd1 die
 in dien tijd in  ,jeruzalem waren4 ,het
 waren de aanvoerder van de troepen1 een
 jonge  leeraar in de welsprekendheid en
 nog een paar anderen4    ,die maaltijd 
was niet heel opgewekt1 want de vrouw   

van den landvoogd  zat zwijgend en      
ontstemd1 zonder aan het gesprek deel te
 nemen4    ,toen de gasten vroegen of ze
 ziek of bedroefd was1 vertelde de      
landvoogd lachend van de boodschap1 die 
ze hem dien morgen gezonden  had1 en hij
 schertste er over1 dat zij gemeend had1
 dat een ,romeinsch  landvoogd zich bij 
zijn rechtspraak zou laten leiden door  
de droomen  van een vrouw4    ,zij      
antwoordde stil en bedroefd3 ,voorwaar1 
dit was geen droom1 maar  een           
waarschuwing1 door de goden gezonden4   
,gij hadt tenminste den man  dezen eenen
 dag nog in 't leven moeten laten4      
,zij zagen1 dat ze werkelijk bedroefd   
was4 ,zij wilde zich niet laten         
troosten1 hoezeer ook de gasten zich    
inspanden om haar door een  onderhoudend
 gesprek die dwaze inbeeldingen te doen 
vergeten4    ,maar na een poos hief een 
van hen 't hoofd op en zei3 ,wat is     
dat8 ,hebben we z lang aan tafel        
gezeten1 dat de dag al voorbij is8      
,allen zagen nu op1 en zij merkten1 dat 

een zwakke schemering daalde4 't  ,was  
vooral merkwaardig te zien hoe heel het 
bonte kleurenspel1 dat  over alle dingen
 en alle wezens ligt1 zachtkens         
uitdoofde1 zoodat  alles eentonig grijs 
scheen4    ,evenals al 't andere        
verloren ook hun eigen aangezichten hun 
kleur4    ,wij zien er uit als dooden1  
zei de jonge redenaar met een  rilling4 
,onze wangen zijn grauw en onze lippen  
zwart4    ,terwijl deze duisternis al   
dieper werd nam ook de angst der jonge  
vrouw toe4    ,ach1 liefste6 riep ze    
eindelijk uit1 ziet ge nu nog niet in1  
dat  de onsterfelijken u willen         
waarschuwen8 ,zij zijn vertoornd1 omdat 
ge  een heilig en onschuldig man ter    
dood hebt veroordeeld6 ,ik denk1 dat1   
al is hij nu misschien al aan 't kruis  
geslagen1 hij nog niet gestorven  is4   
,laat hem afnemen van het kruis4 ,ik wil
 met eigen handen zijn wonden           
verbinden4 ,sta alleen toe1 dat hij in  
't leven teruggeroepen wordt4    ,maar  
,pilatus antwoordde lachend3 ,zeker hebt

 gij gelijk1 dat  dit een teeken van de 
goden is4 ,maar zij laten de zon haar   
glans  niet verliezen1 omdat een        
,joodsche dwaalleeraar tot den kruisdood
  veroordeeld is4 ,daarentegen kunnen   
wij gewichtige gebeurtenissen           
verwachten1 die het geheele rijk        
betreffen4 ,wie kan weten1 hoelang  nog 
de oude ,tiberius444    ,hij voltooide  
den zin niet1 want de duisternis was z  
diep geworden1  dat hij niet eens den   
wijnbeker vlak voor hem kon zien staan4 
,hij  hield op om den slaven te bevelen 
haastig een paar lampen te brengen4     
,toen het zoo licht geworden was1 dat   
hij het gezicht van zijn gasten  zien   
kon1 kon hem de ontstemming1 die zich   
van hen meester maakte1  onmogelijk     
ontgaan4    ,zie nu eens1 zei hij tot   
zijn vrouw4 ,nu komt' t mij voor1 dat   
het  u gelukt is ons genoegen te        
bederven met uw droomen4 ,maar als ge nu
  eenmaal aan niets anders denken kunt1 
laat ons dan liever hooren1  wat ge     
gedroomd hebt4 ,vertel het ons en wij   

zullen beproeven de  bedoeling te       
begrijpen4    ,hiertoe was de jonge     
vrouw dadelijk bereid4 ,en terwijl zij  
't eene  visioen na het andere vertelde1
 werden haar gasten al ernstiger4 ,zij  
lieten hun bekers onaangeroerd staan en 
er kwamen rimpels in hun  voorhoofd4 ,de
 eenige1 die bleef lachen en alles onzin
 noemde1 was de  landvoogd zelf4        
,toen 't verhaal uit was1 zei de jonge  
redenaar3 ,voorwaar1 dat is  meer dan   
een droom1 want ik heb vandaag niet den 
keizer1 maar zijn  oude vriendin        
,faustina de stad zien binnentrekken4   
,het verwondert  mij alleen1 dat zij    
zich nog niet heeft vertoond in 't      
paleis van  den landvoogd4    ,er loopt 
werkelijk een gerucht1 dat de keizer    
door een vreeselijke  ziekte is         
aangetast1 merkte de aanvoerder op4 't  
,komt ook mij  mogelijk voor1 dat de    
droom van uw vrouw een waarschuwing is1 
door  de goden gezonden4    't ,is in 't
 geheel niet ongelooflijk1 dat ,tiberius
 iemand tot den  ,profeet heeft gezonden

 om hem aan zijn ziekbed te roepen1     
stemde de  jonge redenaar toe4    ,de   
aanvoerder wendde zich met diepen ernst 
tot ,pilatus en sprak3  ,als de keizer  
werkelijk op den inval gekomen is dezen 
wonderdoener  bij zich te roepen1 is het
 beter voor u en voor ons allen1 dat hij
  hem in 't leven vindt4    ,pilatus    
antwoordde half boos3 ,is 't die        
duisternis1 die u allen  tot kinderen   
maakt8 ,men zou denken1 dat ge allen    
droomuitleggers en  profeten geworden   
waart4    ,maar de hoofdman ging voort  
met zijn aandringen3 't ,zou misschien  
niet onmogelijk zijn het leven van dien 
man te redden1 als ge een  ijlbode      
zondt4    ,ge wilt me toch niet tot spot
 voor de menschen maken1 antwoordde de  
landvoogd4 ,zeg nu zelf hoe het gaan zou
 met recht en orde hier in 't  land1 als
 men hoorde1 dat de landvoogd een       
misdadiger genade schonk1  omdat zijn   
vrouw een akeligen droom had gehad4     
't ,is waarheid1 en geen droom1 dat ik  
,faustina in ,jeruzalem gezien  heb1 zei

 de jonge redenaar4    ,ik zal mijn     
handelingen wel tegenover den keizer    
verdedigen1  zei ,pilatus4 ,hij zal wel 
begrijpen1 dat deze dweper1 die zich1   
zonder weerstand te bieden1 door mijn   
knechten liet mishandelen1  hem niet had
 kunnen helpen4    ,op 'tzelfde         
oogenblik1 dat hij deze woorden         
uitsprak1 dreunde het huis  als door een
 geweldigen rollenden donderslag1 en een
 aardbeving deed  het veld schudden4 't 
,paleis van den landvoogd bleef         
onbeschadigd  staan1 maar gedurende de  
minuten1 die de aardbeving duurde1      
hoorde  men van alle kanten een         
schrikwekkend gedruisch van instortende 
huizen  en vallende pilaren4    ,zoodra 
een menschenstem zich kon laten hooren1 
riep de landvoogd  een slaaf4    ,haast 
u naar de gerechtsplaats en beveel in   
mijn naam1 dat de ,profeet  van         
,nazareth van het kruis genomen moet    
worden4    ,de slaaf spoedde zich weg4  
,het gezelschap begaf zich uit de       
eetzaal  naar de zuilengang1 om onder   

den blooten hemel te zijn als de        
aardbeving zich herhaalde4 ,niemand     
durfde een woord spreken4 ,allen        
wachtten op de terugkomst van den slaaf4
    ,die kwam spoedig terug4 ,hij bleef 
voor den landvoogd staan4    ,vondt ge  
hem nog in leven8 vroeg deze4    ,heer1 
hij was gestorven1 en op het oogenblik  
dat hij den geest gaf1  kwam de         
aardbeving4    ,nauwelijks was dit      
gezegd of een paar harde slagen klonken 
op de  buitenste poort4 ,toen zij dit   
hoorden1 sprongen allen op1 alsof er    
een nieuwe aardbeving gekomen was4      
,onmiddellijk daarna naderde een slaaf3 
,het is de oude ,faustina en            
,sulpicius1 de bloedverwant van den     
keizer4 ,zij zijn gekomen om u te       
vragen hen te helpen om den ,profeet van
 ,nazareth op te zoeken4    ,er ging een
 zacht geruisch door de zuilengang en   
lichte stappen werden  gehoord4 ,toen de
 landvoogd omzag1 merkte hij1 dat zijn  
vrienden zich  van hem teruggetrokken   
hadden1 als van iemand over wien het    

ongeluk  gekomen is4          ,,ix4     
,de oude ,faustina was aan land gestapt 
in ,capri en had den keizer  opgezocht4 
,zij had hem alles verteld en terwijl ze
 sprak1 durfde  zij hem bijna niet      
aanzien4 ,in haar afwezigheid was de    
ziekte op de  vreeselijkste wijze       
toegenomen1 en ze dacht3 ,als er        
barmhartigheid bij  de goden geweest    
was1 zouden zij me hebben laten sterven 
eer ik dezen  armen1 gemartelden mensch 
zeggen moest1 dat alle hoop voorbij is4 
,tot haar verbazing luisterde ,tiberius 
met de grootste onverschilligheid  naar 
haar4 ,toen ze vertelde hoe de groote   
wonderdoener gekruisigd was  op         
denzelfden dag1 dat zij in ,jeruzalem   
aankwam1 en hoe zij hem bijna  gered    
had1 begon zij te schreien door de pijn 
van die teleurstelling4    ,maar        
,tiberius zei alleen3    ,treurt ge hier
 werkelijk over6 ,ach ,faustina1 heeft  
een heel leven  in ,rome u dan nog niet 
afgebracht van het geloof aan toovenaars
  en wonderdoeners1 dat ge in uw        

kindsheid in de ,sabijnerbergen hebt    
opgedaan8    ,toen zag de oude in1 dat  
,tiberius nooit eenige hulp van den     
profeet  van ,nazareth verwacht had4    
,waarom liet ge mij die reis naar dat   
verre land doen als ge aldoor  meendet  
dat het nutteloos zou zijn8    ,gij zijt
 de eenige vriend1 die ik bezit1 zei de 
keizer4 ,waarom zou  ik u een verzoek   
weigeren1 zoolang ik de macht heb dit in
 te willigen8    ,maar de oude was er   
door gekwetst1 dat de keizer haar       
misleid had4    ,dat is weer uw oude    
listigheid1 viel zij uit4 ,dat is juist 
wat ik u  't allerminst vergeven kan4   
,ge hadt niet bij mij terug moeten      
komen1 zei ,tiberius4 ,ge hadt in  uw   
bergen moeten blijven4    ,een oogenblik
 scheen het alsof die twee menschen1 die
 al zoo dikwijls  getwist hadden1 weer  
tot een woordenstrijd zouden komen1 maar
 de toorn  van de oude vrouw was spoedig
 overgedreven4 ,de tijd was voorbij1 dat
  ze in ernst met den keizer twisten    
kon4 ,zij sprak zachter1 hoewel ze  nog 

niet laten kon een poging te wagen om   
gelijk te krijgen4    ,maar de man was  
werkelijk een profeet1 zei ze4 ,ik heb  
hem  gezien4 ,toen zijn oogen de mijne  
ontmoetten1 geloofde ik1 dat hij  een   
god was4 ,ik was waanzinnig1 toen ik hem
 in den dood liet gaan4    ,ik ben blij1
 dat ge hem sterven liet1 antwoordde    
,tiberius4 ,hij  was een                
,majesteitsschenner en een              
oproerstichter4    ,weer was ,faustina  
bijna boos geworden4    ,ik heb met veel
 van zijn vrienden te ,jeruzalem over   
hem gesproken1  zei ze4 ,hij heeft de   
misdaden1 waarvoor hij is aangeklaagd1  
niet  begaan4    ,al heeft hij nu ook   
juist die misdaden niet begaan1 dan is  
hij toch  zeker niet beter dan iemand   
anders1 zei de keizer mat4 ,waar is de  
mensch1 die niet duizendmaal in zijn    
leven den dood verdient4    ,maar deze  
woorden van den keizer deden ,faustina  
besluiten iets te doen1  waarvoor ze tot
 nu toe nog teruggedeinsd was4    ,ik   
zal u toch een bewijs van zijn macht    

geven1 zeide ze4 ,ik zei  u daar straks1
 dat ik mijn zweetdoek over zijn gezicht
 legde4 ,dat  is dezelfde doek1 dien ik 
nu in mijn hand heb4 ,wilt ge dien een  
oogenblik bekijken8    ,zij spreidde den
 zweetdoek voor den keizer uit en hij   
zag daarop  flauw het beeld van een     
menschengezicht4    ,de stem van de oude
 beefde van ontroering toen ze          
voortging3 ,die man  zag1 dat ik hem    
liefhad4 ,ik weet niet door welke macht 
hij in staat  was mij zijn beeld achter 
te laten4 ,maar mijn oogen komen vol    
tranen1  zoo dikwijls ik het zie4    ,de
 keizer boog zich voorover en zag naar  
het beeld1 dat scheen  geteekend met    
bloed en tranen en de zwarte schaduwen  
van de  smart4 ,langzamerhand kwam het  
geheele gezicht voor hem op1 zooals  het
 op den zweetdoek was afgedrukt4 ,hij   
zag de bloeddroppels op het  voorhoofd1 
de stekende doornenkroon1 het haar1     
kleverig van bloed1  en den mond1       
waarvan de lippen van lijden schenen te 
trillen4    ,hij boog zich al dieper    

over het beeld4 ,al helderder en        
helderder kwam  het gezicht te          
voorschijn en uit de schaduwachtige     
omtrekken zag hij  opeens de oogen      
stralen1 als van een verborgen leven4   
,en op denzelfden  tijd1 dat ze tot hem 
spraken van het vreeselijkste lijden1   
toonden ze  hem een reinheid en         
hoogheid1 zooals hij nooit te voren had 
aanschouwd4    ,hij lag op zijn rustbank
 en dronk het beeld met zijn oogen in4  
,is  dit een mensch8 zei hij1 zacht en  
week4 ,is dit een mensch8    ,weer lag  
hij stil naar het beeld te staren4 ,de  
tranen begonnen over  zijn wangen te    
stroomen4 ,ik treur over uw dood1 gij   
onbekende1  fluisterde hij4             
,faustina1 riep hij eindelijk uit1      
waarom hebt gij dien mensch  laten      
sterven6 ,hij zou mij genezen hebben4   
,en weer verzonk hij geheel in 't       
beschouwen van het beeld4    ,gij1      
mensch6 zeide hij na een poos4 ,als ik  
van u mijn gezondheid  niet herkrijgen  
kan1 dan kan ik u toch wreken4 ,zwaar   

zal mijn hand  rusten op hen1 die mij u 
ontstolen hebben4    ,weer bleef hij    
lang liggen4 ,toen liet hij zich op den 
vloer glijden  en viel voor het beeld op
 de knien4    ,gij zijt de mensch6 zei  
hij4 ,gij zijt1 wat ik niet geloofd heb 
ooit  te zullen zien4 ,en hij wees op   
zichzelf1 op zijn verwoest gezicht  en  
verteerde handen4 ,ik en anderen zijn   
wilde dieren en monsters1  maar gij zijt
 de mensch6    ,hij boog het hoofd zoo  
diep over 't beeld1 dat hij den grond   
raakte4    ,erbarm u over mij1 gij      
onbekende1 zei hij1 en zijn tranen      
bevochtigden de steenen4 ,als gij in 't 
leven gebleven waart1 zou uw  aanblik   
alleen mij genezen hebben4    ,de arme  
oude vrouw schrikte van wat zij gedaan  
had4 't ,was beter  geweest1 als zij den
 keizer het beeld niet had laten zien1  
meende  zij4 ,zij was van den beginne af
 bang geweest1 dat zijn smart te groot  
zou zijn als hij het zag4    ,en in haar
 wanhoop over het verdriet van den      
keizer1 trok zij het  beeld naar zich   

toe1 als om het uit zijn oogen weg te   
nemen4    ,toen zag de keizer op4 ,en   
zie1 zijn gezicht was geheel veranderd1 
en hij was zooals hij vroeger geweest   
was4 't ,was alsof de ziekte  wortel    
geslagen had in de haat en verachting   
voor de menschen1 die in  zijn hart     
gewoond hadden1 en ze had moeten wijken 
op het oogenblik1  dat hij liefde en    
medelijden voelde4        ,den volgenden
 dag zond ,tiberius drie boden af4      
,de eerste bode ging naar ,rome1 met het
 bevel dat de senaat een  onderzoek in  
zou stellen naar de wijze waarop de     
landvoogd in ,palestina  zijn ambt      
bekleedde1 en hem straffen als het mocht
 blijken1 dat hij  het volk verdrukte of
 onschuldigen ter dood veroordeelde4    
,de tweede ging naar den arbeider en    
zijn vrouw om hen te beloonen  en te    
danken voor den raad1 dien zij den      
keizer gegeven hadden en om  hun tevens 
te zeggen hoe alles was afgeloopen4     
,toen ze alles gehoord  hadden1         
schreiden ze stil en de man zei3 ,ik    

weet1 dat ik er heel  mijn leven over   
peinzen zal wat er gebeurd zou zijn1 als
 deze twee  elkaar hadden ontmoet4      
,maar de vrouw antwoordde3 ,het kon niet
 anders zijn4 't ,was een te  groote    
gedachte dat deze twee elkaar zouden    
ontmoeten4 ,god1 de ,heer1  wist dat de 
wereld dit niet zou kunnen dragen4      
,de derde bode ging naar ,palestina en  
bracht van daar eenige van ,jezus'      
leerlingen naar ,capri1 en deze begonnen
 daar de leer te verkondigen1  die de   
gekruiste gepredikt had4    ,toen deze  
leeraren op ,capri aankwamen lag de oude
 ,faustina op haar  sterfbed4 ,maar zij 
konden haar nog vr haar dood tot een    
discipel  van den ,profeet maken en haar
 doopen4 ,en zij noemden haar ,veronica1
  omdat het haar gegeven was aan de     
menschen het ware beeld van hun         
,verlosser te brengen4                  
,,vogel ,,roodborst4      ,het was in   
den tijd1 dat ,onze ,lieve ,heer de     
wereld schiep1 toen ,hij  niet alleen   
hemel en aarde maakte1 maar ook alle    

dieren en gewassen  en ze te gelijk een 
naam gaf4    ,er zijn veel verhalen uit 
dien tijd1 en als men ze alle kende1    
zou men ook alles in de wereld1 wat men 
nu niet begrijpen kan1  kunnen          
verklaren4    ,nu gebeurde het1 dat op  
een dag ,onze ,lieve ,heer in het       
,paradijs de  vogels zat te schilderen  
en dat de verf in de verfpotten         
opraakte1  zoodat de distelvink zonder  
kleur gebleven zou zijn1 als ,onze      
,lieve  ,heer niet alle penseelen op    
zijn veeren had afgeveegd4    ,en toen  
was het ook1 dat de ezel zijn lange     
ooren kreeg1 omdat hij  maar niet       
onthouden kon welken naam hij gekregen  
had4 ,hij vergat het1  zoodra hij een   
paar stappen op de wei in 't ,paradijs  
gedaan had1  en driemaal kwam hij terug 
om te vragen hoe hij heette1 tot ,onze  
,lieve ,heer wat ongeduldig werd en hem 
bij beide ooren nam en zei3  ,je naam is
 ezel1 ezel1 ezel6    ,en terwijl ,hij  
zoo sprak trok ,hij de ooren van het    
dier wat uit opdat  hij beter zou hooren

 en onthouden wat men hem zei4    ,op   
dien dag werd ook de bij gestraft4 ,want
 toen de bij geschapen  werd1 begon ze  
dadelijk honig in te zamelen en menschen
 en dieren1  die merkten hoe heerlijk de
 honig geurde1 kwamen aan en wilden er  
van proeven4 ,maar de bij wilde alles   
zelf houden en joeg met haar  giftigen  
angel allen weg1 die bij den honig      
kwamen4    ,dat zag ,onze ,lieve ,heer  
en dadelijk riep ,hij de bij en strafte 
haar4    ,ik heb je de gave gegeven om  
honig in te zamelen1 het liefelijkste   
wat  er in de schepping is1 zei ,onze   
,lieve ,heer2 maar daarom gaf ik je nog 
niet het recht om hard tegen je naaste  
te wezen4 ,onthoud het nu goed3  als je 
iemand steekt1 die je honig proeven wil1
 dan moet je sterven4    ,ach ja1 toen  
was het ook1 dat de krekel blind werd1  
en de mier haar  vleugels verloor4 ,er  
gebeurde zooveel wonderlijks op dien    
dag4    ,onze ,lieve ,heer zat1 groot en
 vriendelijk1 den geheelen dag te       
scheppen  en in 't leven te roepen4 ,en 

tegen den avond viel het ,hem in om een 
kleinen1 grauwen vogel te maken4        
,onthoud goed dat je naam roodborstje   
is1 zei ,onze ,lieve ,heer tot  den     
vogel1 toen hij klaar was en ,hij zette 
hem op ,zijn open hand en  liet hem     
vliegen4    ,maar toen de vogel een poos
 rondgevlogen had en de mooie aarde     
bekeken1 waarop hij leven zou1 kreeg hij
 ook lust om zich zelf te  bekijken4    
,toen zag hij dat hij heelemaal grijs   
was2 en zijn borst  was even grijs als  
al het andere4    ,roodborstje wendde en
 draaide zich en spiegelde zich in het  
water1  maar hij kon geen enkele roode  
veer ontdekken4    ,toen vloog de vogel 
terug naar ,onzen ,lieven ,heer4 ,onze  
,lieve ,heer  zat daar1 zacht en        
vriendelijk en uit ,zijn handen kwamen  
vlinders  te voorschijn1 die om ,zijn   
hoofd vlogen4 ,duiven kirden op ,zijn   
schouders en uit het veld om ,hem heen1 
bloeiden rozen op en lelin  en          
duizendschoonen4    't ,hart van den    
kleinen vogel bonsde hevig van angst4   

,maar in lichte  bogen vloog hij toch al
 nader en nader naar ,onzen ,lieven     
,heer en  eindelijk zette hij zich neer 
op ,zijn hand4    ,toen vroeg ,onze     
,lieve ,heer wat hij wenschte4    ,ik   
wil ,u maar n ding vragen1 zei de kleine
 vogel4    ,wat wilt ge weten8 vroeg    
,onze ,lieve ,heer4    ,waarom moet ik  
roodborstje heeten1 nu ik heelemaal     
grauw ben1 van  mijn snavel af tot de   
punt van mijn staart8 ,waarom word ik   
roodborstje  genoemd1 als ik geen enkele
 roode veer bezit8    ,en het vogeltje  
zag ,onzen ,lieven ,heer smeekend aan   
met zijn kleine  zwarte oogen en draaide
 heen en weer4 ,om zich heen zag hij    
fazanten1  heelemaal rood met wat       
goudstof besprenkeld1 papegaaien met    
weelderige  roode halskragen1 hanen met 
roode kammen1 om niet te spreken van    
vlinders1 goudvisschen en rozen4 ,en    
natuurlijk dacht hij er aan hoe  weinig 
er maar noodig was1--maar een klein     
droppeltje verf op zijn  borst--om hem  
tot den mooien vogel te maken1 waar zijn

 naam voor paste4    ,waarom moet ik    
roodborstje heeten terwijl ik heelemaal 
grijs  ben8 vroeg de vogel opnieuw1 en  
hij verwachtte1 dat ,onze ,lieve ,heer  
zou zeggen3 ,ach vriendje1 ik zie1 dat  
ik vergeten heb je borstveeren  rood te 
schilderen1 wacht maar een oogenblik1   
dan is het klaar4    ,maar ,onze ,lieve 
,heer lachte alleen maar stil en zei3   
,ik heb je  roodborstje genoemd en      
roodborstje zul je heeten4 ,maar je moet
 zelf  maar zien1 dat je je roode       
borstveeren verdient4    ,en toen hief  
,onze ,lieve ,heer de hand op en liet   
den vogel opnieuw  uitvliegen4    ,de   
vogel vloog rond in het ,paradijs in    
diep gepeins4 ,wat zou een kleine  vogel
 als hij kunnen doen om zich roode      
veeren te verschaffen8 ,het  eenige wat 
hij bedenken kon was in een doornstruik 
te gaan wonen4 ,hij  ging bouwen        
tusschen de stekels van een dichten     
doornstruik4 ,het was  alsof hij        
verwachtte1 dat een rozeblad zich bij   
zijn keel vast zou  zetten en die       

kleuren4        ,een oneindige massa    
jaren was voorbijgegaan na dien dag1 den
  heerlijksten van de wereld4 ,sinds    
dien tijd hadden menschen en dieren  het
 ,paradijs verlaten en zich over de     
aarde verspreid4 ,en de menschen  waren 
zoover gekomen1 dat zij geleerd hadden  
het veld te ontginnen en  de zee te     
bevaren4 ,zij hadden zich kleeren en    
versierselen aangeschaft1  ja1 ze hadden
 al lang geleden geleerd1 groote tempels
 en machtige  steden te bouwen zooals   
,thebe1 ,rome en ,jeruzalem4 ,toen kwam 
een nieuwe  dag1 die ook lang herdacht  
zou worden in de geschiedenis van de    
aarde4    ,en op den morgen van dien dag
 zat de vogel roodborstje op een        
kleinen1  kalen heuvel buiten de muren  
van ,jeruzalem en zong voor zijn jongen1
  die in een nestje lagen midden in een 
lagen doornstruik4    ,het roodborstje  
vertelde aan zijn kleintjes van den     
wonderbaren  scheppingsdag1 en hoe hij  
zijn naam gekregen had1 zooals alle     
roodborstjes gedaan hebben van af het   

eerste1 dat ,gods ,woord gehoord  heeft 
en uitging uit ,gods ,hand4    ,en zie  
nu eens1 besloot hij treurig4 ,zooveel  
jaren zijn  voorbijgegaan1 zooveel rozen
 hebben gebloeid en zooveel jonge vogels
  zijn uit de eieren gekomen1 sinds den 
scheppingsdag1 dat niemand  ze tellen   
kan en nog altijd is het roodborstje een
 kleine grijze  vogel4 ,het is hem nog  
niet gelukt zijn roode borstveeren te   
winnen4    ,de jongen sperden den snavel
 wijd open en vroegen of hun voorvaderen
  niet getracht hadden een of ander     
groot werk te verrichten1 om die        
onschatbare roode kleur te verwerven4   
,we hebben allen gedaan wat we konden1  
zei het vogeltje2 maar het is  alles    
mislukt4 ,het eerste roodborstje al     
ontmoette eens een anderen  vogel1 die  
sprekend op hem leek en hij begon dien  
dadelijk z hevig  lief te hebben1 dat   
hij zijn borst voelde gloeien4    ,och1 
dacht hij toen1 nu begrijp ik het6 ,het 
is de bedoeling van  ,onzen ,lieven     
,heer1 dat ik zoo warm zal liefhebben1  

dat mijn borstveeren  rood worden door  
den liefdegloed1 die in mijn hart woont4
 ,maar het  mislukte hem1 zooals het    
allen na hem mislukt is en zooals het u 
ook  mislukken zal4    ,de jongen       
tsjilpten bedroefd4 ,zij begonnen er al 
over te treuren1  dat die roode kleur   
hun donzige borstjes niet zou versieren4
    ,wij hebben ook op het zingen       
gehoopt1 zei de oude vogel1 nu in lange 
gerekte tonen sprekend4 ,reeds het      
eerste roodborstje zong zoo1 dat  zijn  
borst van verrukking zwol en hij begon  
opnieuw te hopen4 ,ach1  dacht hij1 het 
is de zangersgloed1 die in mijn ziel    
woont1 die mijn  borstveeren rood verven
 zal4    ,maar het mislukte hem1 zooals 
het allen na hem mislukt is en zooals   
het ook u mislukken zal4    ,opnieuw    
werd een droevig piepen uit de          
halfnaakte keeltjes van de  jongen      
gehoord4    ,we hebben ook gehoopt op   
onzen moed en onze dapperheid1 zei de   
vogel4 ,reeds het eerste roodborstje    
streed dapper met andere vogels en  zijn

 borst vlamde van strijdlust4 ,ach1     
dacht hij1 mijn borstveeren  zullen rood
 worden van den strijdlust1 die gloeit  
in mijn hart4    ,maar 't mislukte hem1 
zooals het allen na hem mislukt is en   
zooals  het ook u mislukken zal4    ,de 
jongen piepten er heel moedig over1 dat 
zij toch wilden  beproeven 't zoo       
gewenschte voorrecht te verwerven4 ,maar
 de oude  vogel antwoordde hun droevig  
dat het onmogelijk was4 ,hoe konden zij 
dat hopen daar zooveel uitstekende      
voorvaderen 't doel niet hadden  kunnen 
bereiken4 ,wat konden ze meer doen dan  
liefhebben1 zingen en  vechten4 ,wat    
konden4444 ,de vogel hield midden in den
 zin op1 want uit  een der poorten van  
,jeruzalem kwamen een menigte menschen  
stroomen  en de heele schare kwam snel  
op den heuvel af1 waar de vogel zijn    
nest had4    ,het waren ruiters op      
trotsche paarden1 krijgslieden met lange
 speren1  beulsknechten met hamers en   
spijkers1 het waren waardig             
voorttrekkende  priesters en rechters1  

schreiende vrouwen en voor alles een    
troep  wild rondspringend1 losloopend   
volk1 een afschuwelijke huilende  bende 
straatslijpers6    ,de kleine grijze    
vogel zat trillend op den rand van zijn 
nestje4 ,hij  vreesde ieder oogenblik1  
dat het doornstruikje vertrapt zou      
worden  en zijn jongen gedood4    ,wees 
voorzichtig6 riep hij den weerloozen    
diertjes toe1 kruip  bij elkaar en wees 
doodstil4 ,daar komt een paard1 dat gaat
 dwars  over ons heen1 daar komt een    
soldaat met sandalen met ijzeren zolen1 
daar komt de heele woeste bende         
aanstormen4    ,opeens hield de vogel   
met zijn waarschuwingen op en bleef     
doodstil  zitten4 ,hij vergat bijna het 
gevaar1 waarin hij verkeerde4           
,plotseling sprong hij in het nest en   
spreidde de vleugels over zijn  jongen  
uit4    ,neen1 dat is al te vreeselijk1 
zei hij1 ik wil niet1 dat jelui  dat    
zien zult4 ,daar zijn drie misdadigen1  
die gekruisigd moeten  worden4 ,en hij  
spreidde de vleugels uit1 zoodat de     

kleinen niets  zien konden4 ,ze hoorden 
alleen dreunende hamerslagen1           
jammerkreten  en het wilde gejoel van   
het volk4 ,het roodborstje volgde het   
heele  tooneel met oogen groot van      
ontzetting1 hij kon de blikken niet van 
de drie ongelukkigen afwenden4    ,wat  
zijn de menschen wreed1 zei de vogel na 
een poos1 het is hun  nog niet genoeg   
die arme schepsels aan het kruis te     
nagelen1 maar  ze hebben op het hoofd   
van dien eene ook nog een kroon van     
scherpe  doornen gezet4    ,ik zie1 dat 
de doornen zijn voorhoofd hebben gewond1
 zoodat zijn  bloed vloeit1 ging hij    
voort4 ,en die man is zoo heerlijk en   
ziet om  zich heen met zulke zachte     
oogen1 dat ieder hem lief moet hebben4  
,het  is me alsof een pijl mijn hart    
doorboort1 nu ik hem lijden zie4    ,het
 vogeltje begon een al sterker          
medelijden te gevoelen met den man1  die
 de doornenkroon droeg4    ,als ik mijn 
broeder de arend was1 dacht hij1 zou ik 
de spijkers  uit zijn handen rukken1 en 

met mijn sterke klauwen al die menschen 
op de vlucht jagen1 die hem pijnigen4   
,hij zag hoe het bloed langs het        
voorhoofd van den gekruiste vloeide  en 
toen kon hij niet langer stil in zijn   
nest blijven4    ,al ben ik klein en    
zwak1 ik kan toch wel iets voor dien    
armen  gemartelde doen1 dacht de vogel  
en hij verliet het nest en vloog op  in 
de lucht1 groote kringen beschrijvend om
 den gekruisigde heen4 ,hij  zweefde    
verscheidene keeren om hem heen1 zonder 
nader te komen1 want  hij was een       
schuwe1 kleine vogel1 die nog nooit     
gewaagd had een mensch  te naderen4     
,maar langzamerhand vatte hij moed1     
vloog naar hem toe en trok met  zijn    
snavel den doorn uit1 die in het        
voorhoofd van den gekruisigde  gedrongen
 was4    ,maar terwijl hij dat deed1    
viel een droppel van het bloed van den  
gekruiste op de borst van den vogel1 die
 breidde zich snel uit en  verfde al    
zijn teere borstveertjes4    ,maar de   
gekruiste opende zijn lippen en         

fluisterde den vogel toe3  ,terwille van
 uw barmhartigheid hebt gij nu gewonnen1
 waar uw geslacht  naar gestreefd heeft 
sinds de schepping der wereld4          
,zoodra de vogel in zijn nest terugkwam1
 riepen zijn jongen hem toe3  ,uw borst 
is rood1 uw veeren zijn rooder dan      
rozen4    ,dat is maar een bloeddroppel 
van het voorhoofd van dien armen man1   
die verdwijnt zoodra ik mij baad in een 
beek of een heldere bron4    ,maar hoe  
het vogeltje ook baadde1 de roode kleur 
week niet meer van  zijn borst en toen  
zijn jongen volwassen waren1 was de     
schitterende  roode kleur ook op hun    
borstveeren1 zooals die op de keel en de
 borst  van ieder roodborstje te zien is
 tot op den huidigen dag4               
,,onze ,,lieve ,,heer ,,en ,,de         
,,heilige ,,petrus4      ,het was in den
 tijd1 dat ,onze ,lieve ,heer en de     
heilige ,petrus  pas teruggekomen waren 
in het ,paradijs1 na over de aarde te   
hebben  rondgewandeld en veel ellende   
geleden te hebben1 vele jaren lang4 ,ge 

kunt wel begrijpen hoe blij de heilige  
,petrus was4 ,ge kunt wel denken1  dat  
het heel wat anders was op den          
,paradijsberg te zitten en over  de     
wereld uit te zien1 dan van deur tot    
deur te zwerven1 als een  bedelaar4 ,het
 was heel wat anders1 in de lusthoven   
van het ,paradijs  rond te wandelen1 dan
 op aarde te zijn en niet te weten of   
men een  dak boven 't hoofd zou hebben  
in den stormachtigen nacht1 of dat  men 
gedwongen zou zijn buiten op den weg    
rond te zwerven in kou en  duisternis4  
,ge kunt u voorstellen welk een vreugd  
het moet geweest  zijn eindelijk op de  
rechte plaats te zijn aangekomen1 na    
zulk een  reis4 ,de heilige ,petrus was 
er nog altijd niet zeker van geweest1   
dat alles goed zou afloopen4 ,hij had   
niet kunnen laten nu en dan te          
twijfelen en onrustig te zijn1 want het 
was bijna onmogelijk geweest  voor den  
heiligen ,petrus1 dien stakker1 te      
begrijpen waar het voor  dienen moest1  
dat zij het z zwaar hadden1 als ,onze   

,lieve ,heer  bestuurder van de heele   
wereld was4    ,en nu zou nooit eenig   
verlangen meer over hem komen4 ,ge kunt 
begrijpen1  dat hij daar blij om was4   
,nu kon hij er om lachen1 als hij er aan
 dacht1 hoe bedroefd hij en  ,onze      
,lieve ,heer dikwijls geweest waren en  
met hoe weinig zij tevreden  hadden     
moeten zijn4    ,eens1 toen het hun zoo 
slecht ging1 dat hij meende het niet    
langer  te kunnen uithouden1 had ,onze  
,lieve ,heer hem megenomen en was een   
hoogen berg opgegaan1 zonder hem te     
zeggen1 wat zij daar boven te  maken    
hadden4    ,ze waren voorbij steenen    
grotten gekomen1 die aan den voet van   
den  berg lagen en voorbij kasteelen1   
die hooger op lagen4--,zij waren nog    
verder gegaan dan waar de boerderijen   
liggen en de hutten der herders1  en zij
 hadden de steenen grot van den laatsten
 houthakker ver achter  zich gelaten4   
,eindelijk waren zij daar gekomen1 waar 
de berg naakt was1 zonder  boomen of    
planten1 en waar een hermiet zich een   

hut gebouwd had om  reizigers in nood te
 kunnen helpen4    ,toen waren zij over 
het sneeuwveld gegaan1 waar de marmotten
 slapen  en bij de woeste1              
opeengestapelde ijsmassa's aangekomen1  
die hier en  daar met kanten en punten  
naar boven staken1 zoodat daar          
nauwelijks  een steenbok vooruit kon    
komen4    ,daar had ,onze ,lieve ,heer  
een klein goudvinkje gevonden1 dat      
doodgevroren op het ijs lag1 en hij had 
het opgenomen en bij zich  gestoken4 ,en
 de heilige ,petrus herinnerde zich1 dat
 hij zich afgevraagd  had1 of die vogel 
misschien hun middagmaal uitmaken zou4  
,toen hadden ze een langen tijd over de 
glibberige ijsblokken  voortgeloopen en 
de heilige ,petrus had gemeend1 dat hij 
nooit het  doodenrijk meer nabij geweest
 was1 want een ijskoude wind en een     
stikdonkere nevel was om hen heen1 en   
zoover hij kon nagaan was daar  niets   
levends meer4 ,en toch waren zij nog    
niet verder dan midden op  den berg     
gekomen4    ,toen had hij ,onzen ,lieven

 ,heer gesmeekt om terug te keeren4     
,nog niet1 antwoordde ,onze ,lieve      
,heer1 want ik wil u iets laten zien1   
dat u moed zal geven om alles te        
verdragen4    ,dus waren ze verder      
gegaan door nevel en kou1 tot ze bij een
 eindeloos  hoogen muur kwamen1 die hun 
belette verder te komen4    ,deze muur  
gaat verder om den berg1 sprak ,onze    
,lieve ,heer1 en ge  kunt er nergens    
over heen komen4 ,evenmin kan eenig     
mensch iets zien  van wat daar achter   
is1 want daar zijn de velden van het    
,paradijs1  en hier wonen de zaligen4   
,maar de heilige ,petrus kon niet       
helpen1 dat hij er ongeloovig  uitzag4  
,daar binnen is het niet donker en koud 
als hier1 sprak ,onze  ,lieve ,heer4    
,daar is het zomer en staat alles groen 
in den helderen  schijn van zon en      
sterren4    ,maar de heilige ,petrus had
 het niet kunnen gelooven4 ,toen nam    
,onze  ,lieve ,heer het vogeltje1 dat   
,hij op het ijsveld gevonden had en ,hij
  boog zich achterover en wierp het over

 den muur1 zoodat het in het  ,paradijs 
viel4    ,en onmiddellijk daarna hoorde 
de heilige ,petrus een jubelend gekweel 
en herkende het gezang van den goudvink4
 ,en hij was zeer verbaasd4    ,hij     
wendde zich tot ,onzen ,lieven ,heer en 
zei3 ,laat ons weer naar  de aarde      
teruggaan en alles verdragen2 want nu   
zie ik1 dat ,gij de  ,waarheid gesproken
 hebt1 en dat er een plaats is1 waar het
 leven den  dood overwint4    ,en zij   
waren neergedaald van den berg en waren 
hun zwerftocht opnieuw  begonnen4 ,sinds
 dien tijd had de heilige ,petrus in    
lange jaren niets  anders van het       
,paradijs gezien dan dit1 en had maar   
steeds loopen  verlangen naar het land  
achter den muur4 ,en nu was hij er      
eindelijk  en hoefde niet meer te       
verlangen4 ,nu kon hij heel den langen  
dag met  beide handen genot en vreugde  
scheppen uit onuitputtelijke bronnen4   
,maar de heilige ,petrus was nog geen   
veertien dagen in het ,paradijs  geweest
 of een engel kwam bij ,onzen ,lieven   

,heer1 die op ,zijn troon  zat1 boog    
zeven maal voor ,hem en zeide1 dat den  
heiligen ,petrus een  groot ongeluk     
moest zijn overkomen4 ,hij wilde niet   
eten of drinken1  en zijn oogen waren   
rood1 alsof hij in vele nachten niet    
geslapen  had4 ,zoodra ,onze ,lieve     
,heer dit hoorde1 stond ,hij op en ging 
den  heiligen ,petrus opzoeken4    ,hij 
vond hem ver weg aan de grens van het   
,paradijs4 ,hij lag op den  grond1 alsof
 hij te uitgeput was om te staan1 en hij
 had zijn kleeren  verscheurd en asch op
 zijn haar gestrooid4 ,toen ,onze ,lieve
 ,heer hem  zoo bedroefd zag1 ging ,hij 
naast hem zitten op den grond en sprak  
hem toe1 zooals ,hij gedaan zou hebben1 
toen zij nog beneden in de              
bekommeringen der aarde samen           
rondwandelden4    ,wat maakt u zoo      
bedroefd1 heilige ,petrus8 vroeg ,onze  
,lieve ,heer4    ,maar de droefheid van 
den heiligen ,petrus was z groot1 dat   
hij geen  antwoord kon geven4    ,wat   
maakt u zoo bedroefd1 heilige ,petrus8  

vroeg ,onze ,lieve ,heer  opnieuw4      
,toen ,onze ,lieve ,heer die vraag      
herhaalde1 nam de heilige ,petrus zich  
de gouden kroon van het hoofd en wierp  
die voor de voeten van ,onzen  ,lieven  
,heer1 alsof hij zeggen wou1 dat hij    
geen deel meer aan ,zijn  eer en        
heerlijkheid wou hebben4 ,maar ,onze    
,lieve ,heer begreep wel1  dat de       
heilige ,petrus z bedroefd was1 dat hij 
niet wist wat hij  deed en ,hij werd ook
 niet boos op hem4    ,ge moet me toch  
zeggen wat u scheelt1 zei ,hij even     
zachtmoedig als  te voren en met nog    
grooter liefde in zijn stem4    ,maar nu
 sprong de heilige ,petrus op en ,onze  
,lieve ,heer zag nu1 dat  hij niet      
alleen bedroefd1 maar ook boos was4 ,hij
 kwam naar ,onzen  ,lieven ,heer toe met
 gebalde vuisten en fonkelende oogen4   
,nu wil ik mijn ontslag uit ,uw dienst  
hebben1 zei de heilige  ,petrus4 ,ik wil
 geen dag langer in het ,paradijs       
blijven4    ,en ,onze ,lieve ,heer zocht
 hem tot kalmte te brengen1 zooals ,hij 

al  zoo dikwijls gedaan had1 als de     
heilige ,petrus opstoof4    ,ge zult    
zeker verlof krijgen om heen te gaan1   
zei ,hij1 maar eerst  moet ge mij zeggen
 wat u mishaagt4    ,ik wil ,u wel      
zeggen1 dat ik beter loon verwachtte1   
toen wij beiden  in de wereld allerlei  
ellende verdroegen1 zei de heilige      
,petrus4    ,onze ,lieve ,heer zag1 dat 
de ziel van den heiligen ,petrus met    
bitterheid  vervuld was en ,hij werd    
niet boos op hem4    ,ik zeg u immers1  
dat het u vrijstaat heen te gaan1       
wanneer ge wilt1  zei ,hij1 alleen moet 
ge mij zeggen1 wat u zoo bedroefd maakt4
    ,toen vertelde de heilige ,petrus   
eindelijk1 waarom hij zoo ongelukkig    
was4 ,ik had een oude moeder1 zei hij1  
en zij stierf een paar  dagen geleden4  
,nu weet ik1 wat u kwelt1 zei ,onze     
,lieve ,heer4 ,ge lijdt1 omdat uw       
moeder niet hier in het ,paradijs       
gekomen is4    ,zoo is het1 antwoordde  
de heilige ,petrus1 en weer werd zijn   
smart  z hevig1 dat hij begon te snikken

 en te jammeren4    ,ik meende toch wel1
 dat ik verdiend had1 dat zij hier mocht
 komen1  zei hij4    ,maar nu ,onze     
,lieve ,heer wist waarom de heilige     
,petrus zoo treurde1  werd ,hij op ,zijn
 beurt bedroefd1 want de moeder van den 
heiligen ,petrus  was niet zoo geweest1 
dat zij in den hemel kon komen4 ,ze had 
nooit  aan iets anders gedacht dan aan  
geld bijeen te schrapen1 en aan armen1  
die aan haar deur kwamen1 had ze niets1 
zelfs nooit een glas water of  een stuk 
brood1 gegeven4 ,en nu vond ,onze ,lieve
 ,heer het hard om den  heiligen ,petrus
 te zeggen1 dat zijn moeder zoo gierig  
geweest was1  dat zij de zaligheid niet 
kon genieten4    ,heilige ,petrus1 zei  
,hij1 hoe kunt ge zoo zeker weten1 dat  
uw moeder  zich gelukkig zou voelen bij 
ons8    ,zie1 zoo iets zegt ,ge maar om 
mijn gebed niet te hoeven verhooren1    
zei de heilige ,petrus4 ,wie zou nu niet
 gelukkig in het ,paradijs zijn8        
,zij1 die geen vreugde kennen over de   
blijdschap van anderen1  antwoordde     

,onze ,lieve ,heer4    ,dan zijn er wel 
anderen dan mijn moeder1 die hier niet  
passen1  zei de heilige ,petrus en ,onze
 ,lieve ,heer merkte1 dat hij aan ,hem  
dacht4    ,en ,hij voelde zich diep     
bedroefd1 omdat de heilige ,petrus door 
zulk een  felle smart getroffen was1 dat
 hij niet meer wist wat hij zeide4 ,hij 
bleef een poos staan wachten of de      
heilige ,petrus ook berouw zou  toonen  
en begrijpen1 dat zijn moeder niet in   
het ,paradijs paste1  maar hij wilde    
niet toegeven4    ,toen riep ,onze      
,lieve ,heer een engel en beval hem neer
 te dalen naar de  hel1 en de moeder van
 den heiligen ,petrus naar het ,paradijs
 te halen4    ,laat mij zien hoe hij    
haar naar boven brengt1 vroeg de heilige
  ,petrus4    ,onze ,lieve ,heer nam hem
 bij de hand en leidde hem naar den rand
 van  een rots1 die aan den eenen kant  
loodrecht naar beneden ging4 ,en hij    
wees hem hoe hij daar maar overheen te  
kijken had1 om regelrecht in  de hel te 
kunnen zien4    ,toen de heilige ,petrus

 naar beneden keek1 kon hij in 't begin 
niet  meer onderscheiden1 dan wanneer   
hij in een put had gezien4 ,het was     
alsof zich een bodemlooze afgrond onder 
hem opende4    ,het eerste1 wat hij     
later kon onderscheiden1 was de engel1  
die reeds  op weg naar de diepte was4   
,hij zag hoe hij in de dichte duisternis
  naar beneden snelde1 zonder eenige    
vrees1 en alleen de vleugels            
uitspreidde om niet al te snel te       
vallen4    ,maar toen de oogen van den  
heiligen ,petrus wat meer aan 't duister
  wenden1 begon hij steeds meer te zien4
 ,hij zag eerst1 dat het ,paradijs  op  
een ringvormigen berg lag1 dat een diepe
 afgrond het omgaf en dat de  verdoemden
 op den bodem daarvan huisden4 ,hij zag 
hoe de engel altijd  door daalde en     
daalde1 zonder nog geheel in de diepte  
te komen4 ,hij  werd er geheel door     
ontzet1 dat het z ver weg was4    ,als  
hij nu maar weer naar boven kan komen   
met mijn moeder1 zeide hij4    ,onze    
,lieve ,heer zag den heiligen ,petrus   

aan met groote1 bedroefde  oogen4    ,er
 is geen gewicht z groot1 dat mijn engel
 niet dragen kan1  zei ,hij4    ,het was
 zoo diep daar in den afgrond1 dat geen 
zonnestraal er kon  doordringen1 en het 
was er volslagen duister4 ,maar het was1
 alsof de  engel in zijn vlucht wat     
licht had meegebracht1 zoodat het       
mogelijk  werd voor den heiligen ,petrus
 te onderscheiden1 hoe het er uitzag4   
,daar was een eindelooze1 donkere       
rotswoestijn2 scherpe1 spitse  punten   
bedekten den ganschen bodem en          
daartusschen waren zwarte  waterplanten4
 ,er was geen groen halmpje1 geen boom1 
geen teeken van  leven4 ,maar overal    
tegen de scherpe rotspunten waren de    
onzaligen  opgeklommen4 ,zij hingen over
 de rotsen1 waar ze tegen op waren      
gekropen1 in de hoop over de kloof heen 
te komen en toen ze zagen1  dat ze      
nergens heen konden1 waren ze daar boven
 gebleven1 versteend  van wanhoop4      
,de heilige ,petrus zag1 hoe sommigen   
van hen zaten of lagen met de armen     

uitgestrekt in onophoudelijk verlangen  
en met de oogen voortdurend  naar boven 
gericht4    ,zij stonden allen          
onbeweeglijk stil1 want geen van allen  
had lust  een beweging te maken4        
,sommige lagen doodstil in de           
waterplassen1  zonder te probeeren er   
uit te komen4    ,het vreeselijkste was1
 dat er zulk een massa verdoemden waren4
 ,het  was alsof de bodem van de kloof  
uit niets anders bestond dan uit        
lichamen en hoofden4    ,en weer werd de
 heilige ,petrus onrustig4 ,ge zult     
zien1 dat hij haar  niet vindt1 zei hij 
tegen ,onzen ,lieven ,heer4    ,onze    
,lieve ,heer zag hem aan met denzelfden 
bedroefden blik van  zooeven4 ,hij wist 
wel1 dat de heilige ,petrus niet        
ongerust over den  engel behoefde te    
zijn4    ,maar 't scheen den heiligen   
,petrus nog altijd toe1 dat de engel    
zijn  moeder niet vinden kon onder die  
massa's onzaligen4 ,hij spreidde de     
vleugels wijd uit en zweefde heen en    
weer over den afgrond1 terwijl  hij haar

 opzocht4    ,opeens kreeg een van de   
armzalige stumpers daar in den afgrond  
den  engel in het oog4 ,en hij sprong   
op1 stak de armen naar hem uit en riep3 
,neem mij mee1 neem mij mee6    ,en     
opeens kwam er leven in de heele schare4
 ,al die millioenen en  millioenen1 die 
daar beneden in de hel versmachtten1    
stormden omhoog  op 'tzelfde oogenblik1 
met opgeheven armen en riepen den engel 
aan1  dat hij hen mee zou voeren naar   
het ,paradijs der zaligen4    ,hun      
kreten drongen door tot ,onzen ,lieven  
,heer en den heiligen ,petrus  en hun   
harten beefden van smart1 toen zij het  
hoorden4 ,de engel hield  zich zwevend  
hoog boven de verdoemden1 maar naarmate 
hij heen en weer  vloog om haar te      
ontdekken1 die hij zocht1 stormden allen
 hem na1  zoodat het scheen of zij door 
een wervelwind werden meegesleurd4      
,eindelijk had de engel haar1 die hij   
halen moest1 in het oog  gekregen4 ,hij 
vouwde de vleugels samen over den rug en
 schoot  bliksemsnel neer4 ,en de       

heilige ,petrus slaakte een kreet van   
blijde  verrassing1 toen hij zag hoe de 
engel de armen om zijn moeder heen      
sloeg en haar ophief4    ,gezegend zijt 
gij1 die mijn moeder bij mij brengt1    
riep hij4    ,onze ,lieve ,heer legde   
zacht de hand op den schouder van den   
heiligen  ,petrus1 alsof ,hij hem wilde 
waarschuwen1 zich niet te vroeg aan zijn
  vreugde over te geven4    ,maar de    
heilige ,petrus was op het punt van te  
schreien van blijdschap1  omdat zijn    
moeder gered was en kon niet begrijpen1 
dat nu nog iets hen  zou kunnen         
scheiden4 ,en zijn vreugde werd nog     
verhoogd1 toen hij zag1  dat--hoe snel  
de engel ook te werk gegaan was toen hij
 haar opnam--het  toch nog enkelen van  
de verdoemden gelukt was zich vast te   
haken aan  haar1 die gered zou worden1  
om met haar naar het ,paradijs te gaan4 
,het  waren er ongeveer twaalf1 die zich
 aan de oude vrouw vastklemden1 en  de  
heilige ,petrus vond1 dat het een groote
 eer voor zijn moeder was1  zooveel     

ongelukkigen van de verdoemenis te      
redden4    ,ook de engel deed niets om  
hen in hun voornemen te verhinderen4    
,hij  scheen door den last niet         
bezwaard1 maar steeg en steeg en        
gebruikte  zijn vleugels met niet meer  
inspanning1 dan alsof hij een dood jong 
vogeltje naar den hemel droeg4    ,maar 
daar zag de heilige ,petrus opeens1 dat 
zijn moeder zich van de  onzaligen begon
 los te maken4 ,zij greep hun handen en 
rukte ze los1  zoodat de een na den     
ander terugtuimelde in de hel4    ,de   
heilige ,petrus kon hooren1 hoe ze haar 
baden en smeekten1 maar de  oude vrouw  
scheen niet te willen hebben1 dat iemand
 anders dan zij  zelf zalig zou worden4 
,zij maakte zich los van den een na den 
ander  en liet ze in de ellende storten4
 ,en als zij vielen1 weerklonk de       
geheele ruimte van weeklachten en       
vervloekingen4    ,toen riep de heilige 
,petrus zijn moeder1 en bezwoer haar    
barmhartigheid  te bewijzen1 maar ze    
wilde niet hooren3 ze ging door zooals  

ze  begonnen was4    ,en de heilige     
,petrus zag hoe de engel al langzamer   
vloog1 naarmate  zijn last lichter werd4
 ,toen werd hij door zulk een schrik    
aangegrepen1  dat zijn beenen hem niet  
langer konden dragen en hij op de knien 
viel4    ,eindelijk was er nog maar n   
onzalige1 die zich aan de moeder van    
den heiligen ,petrus vastklemde4 ,het   
was een1 die aan haar hals hing  en vlak
 aan haar ooren smeekte en bad1 dat zij 
haar zou laten meegaan  naar het        
gezegende ,paradijs4    ,toen was de    
engel met zijn last al zoo dichtbij     
gekomen1 dat de heilige  ,petrus de     
armen uitstrekte om zijn moeder te      
ontvangen4 ,het kwam hem  voor1 dat de  
engel nog maar een paar vleugelslagen   
behoefde te doen  om op den berg te     
zijn4    ,maar toen hield de engel      
plotseling de vleugels doodstil en zijn 
aangezicht werd duister als de nacht4   
,want nu had de oude vrouw de handen    
naar achter gestrekt en de armen  van   
haar1 die om haar hals hing1 gegrepen2  

en zij rukte en trok tot  het haar      
gelukte de gevouwen handen te scheiden1 
zoodat ze zich nu  ook vrij van deze    
laatste gemaakt had4    ,toen de        
verdoemde viel1 zonk de engel vele      
vademen neer1 en het scheen1  alsof hij 
zijn vleugels niet meer uit kon slaan4  
,hij zag op de oude vrouw neer met diep 
bedroefde blikken1 zijne handen  lieten 
haar langzaam los en hij liet haar      
vallen1 alsof zij voor hem  een te zware
 last was1 nu ze alleen overbleef4 ,toen
 steeg hij met  een enkelen wiekslag tot
 in het ,paradijs4    ,maar de heilige  
,petrus lag lang in dezelfde houding te 
snikken en  ,onze ,lieve ,heer stond    
zwijgend naast hem4    ,heilige ,petrus1
 zei ,onze ,lieve ,heer eindelijk1 nooit
 heb ik gedacht1  dat ge nog z zoudt    
schreien1 als ge in 't ,paradijs gekomen
 waart4    ,toen hief ,gods oude dienaar
 het hoofd op en antwoordde3 ,wat is dat
  voor een ,paradijs1 waar ik hen1 die  
ik het liefst heb1 hoor jammeren  en    
mijn medemenschen zie lijden8    ,maar  

het aangezicht van ,onzen ,lieven ,heer 
werd verduisterd door de  diepste smart4
 ,wat zou ik liever willen1 dan u allen 
een ,paradijs  bereiden van louter      
stralend geluk8 sprak hij4 ,begrijpt ge 
dan  niet1 dat ik daarom naar beneden   
naar de menschen ben gegaan1 om ze  te  
leeren hun naasten lief te hebben als   
zichzelf8 ,want zoolang ze  dit niet    
doen1 is er geen plaats voor hen1 in den
 hemel of op aarde1  waar smart en      
droefheid hen niet bereiken kunnen4     
,,de ,,kaarsvlam4      ,i4    ,vele     
jaren geleden1 toen de stad ,florence   
pas een republiek geworden  was1 leefde 
daar een man1 die ,raniero di ,ranieri  
heette4 ,hij was de  zoon van een       
wapensmid en had zijn vaders handwerk   
geleerd1 maar hij  hield er niet veel   
van om het uit te oefenen4    ,die      
,raniero was een buitengewoon sterk man4
 ,men zei van hem1 dat hij  een zwaar   
ijzeren harnas even gemakkelijk droeg   
als een ander een  zijden hemd4 ,hij was
 nog een jong man1 maar hij had al vele 

bewijzen  van zijn buitengewone kracht  
gegeven4 ,op een dag was hij in een     
huis1  waar ze koren op den zolder      
gebracht hadden4 ,maar zij hadden       
daarboven  te veel koren opgehoopt en   
terwijl ,raniero zich in het huis       
bevond1  brak een van de draagbalken2   
het heele dak stond op het punt van in  
te storten4 ,toen waren allen           
weggeloopen1 behalve ,raniero4 ,hij stak
  de armen op en hield het dak tegen1   
tot het den anderen gelukt was  balken  
en stutten te halen1 om het te steunen4 
,men zei ook van ,raniero1 dat hij de   
dapperste man was1 die ooit  in         
,florence geleefd had en dat hij nooit  
genoeg van den strijd kon  krijgen4     
,zoodra hij het een of ander rumoer op  
de straat hoorde1 liep  hij weg van de  
werkplaats in de hoop1 dat er een       
gevecht was ontstaan1  waar hij aan deel
 kon nemen4 ,als hij er maar op in kon  
slaan1 vocht  hij evenlief met          
eenvoudige landlieden als met geharnaste
 ridders4 ,hij  vloog als een razende in

 den strijd1 zonder rekening te houden  
met  zijn tegenstanders4    ,nu was     
,florence niet heel machtig in zijn     
tijd4 ,het volk daar bestond            
grootendeels uit wolspinners en         
lakenwevers1 en die begeerden niet      
beter dan in vrede hun arbeid te        
verrichten4 ,er waren flinke mannen     
genoeg1 maar zij waren niet             
strijdlustig1 integendeel1 zij stelden  
er  een eer in1 dat er in hun stad meer 
orde heerschte dan ergens anders4       
,raniero klaagde er dikwijls over1 dat  
hij niet in een land geboren  was1 waar 
een koning was1 die dappere mannen om   
zich heen verzamelde1  en hij zei1 dat  
hij in dit geval tot groote eer en      
aanzien opgeklommen  zou zijn4          
,raniero was een pocher en een          
schreeuwer1 wreed voor dieren1 hard     
voor zijn vrouw1 voor niemand prettig om
 mee samen te leven4 ,hij zou  mooi     
geweest zijn als hij niet dwars over    
zijn gezicht verscheidene  litteekens   
had gehad1 die hem ontsierden4 ,hij was 

vlug in 't besluiten1  en in zijn manier
 van doen was iets grootsch1 vaak ook   
iets ruws4    ,raniero was getrouwd met 
,francisca1 dochter van ,jacopo degli   
,uberti1  een wijs en machtig man4      
,jacopo had niet veel lust om zijn      
dochter aan zoo'n vechtersbaas als      
,raniero te geven2 en had zich lang     
tegen het huwelijk verzet4 ,francisca   
had hem gedwongen toe te geven1 door te 
zeggen1 dat ze nooit met  iemand anders 
zou trouwen4 ,toen ,jacopo eindelijk    
zijn toestemming  gaf1 had hij tegen    
,raniero gezegd3 ,ik meen opgemerkt te  
hebben1  dat mannen als gij de liefde   
van een vrouw gemakkelijker winnen dan  
die behouden4 ,daarom moet ge mij       
beloven1 dat1 als mijn dochter het  zoo 
moeilijk bij u krijgt1 dat zij naar mij 
wil terugkeeren1 ge het  haar niet      
beletten zult4    ,francisca zei1 dat   
het onnoodig was zooiets te beloven1    
omdat ze  ,raniero zoo liefhad1 dat     
niets hem van haar zou kunnen scheiden4 
,maar  ,raniero gaf die belofte         

dadelijk4 ,daar kunt ge zeker van zijn1 
,jacopo1 zei hij2 dat ik nooit een vrouw
 zal terughouden1 die van  mij weg wil4 
,francisca ging nu bij ,raniero inwonen1
 en alles was goed tusschen hen  beiden4
 ,toen ze eenige weken getrouwd waren1  
kreeg ,raniero den inval1  dat hij zich 
in het schijfschieten zou oefenen4 ,hij 
schoot eenige  dagen op een bord1 dat   
hij aan den muur hing4 ,hij was spoedig 
geoefend  en trof iederen keer het doel4
 ,eindelijk wilde hij eens probeeren op 
een moeilijker doel te schieten4    ,hij
 keek rond naar iets geschikts1 maar    
ontdekte niets dan een kwartel1  die in 
een kooi boven de deur van de plaats    
zat4 ,de vogel behoorde  aan ,francisca1
 en zij hield heel veel van het dier4   
,maar ,raniero zond  toch een knecht om 
de kooi open te maken1 en schoot den    
kwartel toen  hij opvloog1 in de lucht4 
,dat vond hij een mooi schot en hij     
beroemde er zich op bij iedereen1  die  
het maar hooren wilde4    ,toen         
,francisca hoorde1 dat ,raniero haar    

vogel doodgeschoten had1  werd zij bleek
 en zag hem verbaasd aan4 ,het          
verwonderde haar1 dat hij  iets had     
willen doen1 dat haar verdriet moest    
doen1 maar zij vergaf  het hem spoedig  
en had hem even lief als tevoren4       
,alles ging nu een poos weer goed4      
,de schoonvader van ,raniero1 ,jacopo1  
was linnenwever4 ,hij had een groote    
werkplaats1 waar veel werk verricht     
werd4 ,raniero meende ontdekt te        
hebben1 dat er hennep door het vlas     
gemengd was in ,jacopo's werkplaats  en 
hij verzweeg dit niet1 maar sprak er    
hier en daar in de stad over4           
,eindelijk hoorde ook ,jacopo die       
praatjes en hij trachtte ze dadelijk  te
 stuiten4 ,hij liet door verscheidene   
andere linnenwevers zijn  garen en      
weefstoelen onderzoeken1 en zij vonden1 
dat het alles van  het fijnste vlas was4
 ,alleen in een pak1 dat bestemd was om 
buiten  ,florence verkocht te worden1   
vonden ze eenig mengsel4 ,jacopo zei    
toen1  dat dit bedrog gepleegd was      

buiten zijn weten door eenige van zijn  
knechten1 maar hij begreep spoedig1 dat 
hij dat den menschen moeilijk  kon laten
 gelooven4    ,hij had altijd een       
buitengewoon goeden naam gehad wat      
eerlijkheid  betreft1 en hij leed er    
onder1 dat zijn eer was aangetast4      
,raniero  daarentegen pochte er op1 dat 
hij een bedrog ontdekt had en hij blufte
  er ook op1 als ,francisca het hoorde4 
,zij voelde een groote droefheid en     
tegelijk dezelfde verbazing1  als toen  
hij den vogel schoot4 ,terwijl ze       
daaraan dacht was het haar  plotseling1 
alsof ze haar liefde voor zich zag      
liggen als een groot  stuk schitterend  
goudbrocaat4 ,zij zag hoe groot en hoe  
glanzend het  was4 ,maar van een hoek   
was een stuk afgeknipt1 zoodat het niet 
zoo  groot en heerlijk meer was als het 
vroeger geweest was4    ,toch was het   
nog zoo weinig beschadigd1 dat ze dacht3
 ,er is nog wel  genoeg zoolang ik leef4
 ,het is zoo groot1 dat het nooit op kan
 raken4    ,weer ging een tijd voorbij1 

waarin zij en ,raniero even gelukkig    
waren  als in het eerst4    ,francisca  
had een broeder1 die ,teddeo heette4    
,die was naar ,veneti  geweest voor     
handelszaken4 ,daar had hij kleeren     
gekocht van zij en  fluweel1 en toen hij
 thuis kwam1 liep hij daarmee te        
pronken4 ,maar  in ,florence was het    
geen gewoonte zich kostbaar te kleeden1 
zoodat  er velen waren1 die met hem     
spotten4    ,op een nacht waren ,teddeo 
en ,raniero in een herberg4 ,teddeo was 
gekleed met een groenen mantel met sabel
 gevoerd en een violet buis4    ,raniero
 verleidde hem nu om zooveel wijn te    
drinken dat hij in slaap  viel1 nam toen
 zijn mantel en hing dien om een        
vogelverschrikker1  die tusschen de kool
 stond4    ,toen ,francisca dit hoorde1 
werd zij weer boos op ,raniero en op    
hetzelfde oogenblik zag zij het groote  
stuk goudbrocaat weer voor zich  en het 
was haar1 als zag zij het kleiner       
worden1 doordat ,raniero het  eene stuk 
na het andere afknipte4    ,na dien tijd

 werd het weer goed tusschen die beiden2
 maar ,francisca was  niet meer zoo     
gelukkig als vroeger4 ,want zij         
verwachtte voortdurend1  dat ,raniero   
het een of ander doen zou1 dat haar     
liefde zou kunnen  schaden4    ,dit liet
 ook niet lang op zich wachten1 want    
,raniero kon zich nooit  rustig houden4 
,hij begeerde ook1 dat de menschen      
altijd over hem  zouden praten en zijn  
moed en onverschrokkenheid prijzen4     
,op de domkerk1 die vroeger in ,florence
 was en die veel kleiner is  dan de     
tegenwoordige1 hing heel in de hoogte op
 den eenen toren een  groot zwaar       
schild1 dat daar gebracht was door een  
van ,francisca's  voorvaderen4 ,het was 
het zwaarste schild1 dat eenig man in   
,florence  had kunnen dragen en allen in
 de familie ,uberti waren er trotsch op1
  dat een van hen in den toren had      
kunnen klimmen en het daar ophangen4    
,maar nu klom ,raniero op een dag naar  
het schild1 hing het op den rug1  en    
kwam er mee naar beneden4    ,toen      

,francisca dat hoorde1 sprak zij voor   
het eerst met ,raniero over  wat haar   
hinderde en ze vroeg hem1 dat hij toch  
niet op die manier  zou trachten het    
geslacht te vernederen1 waartoe zij     
behoorde4    ,raniero1 die verwacht had1
 dat ze hem zou prijzen voor zijn moed1 
werd heel boos4 ,hij antwoordde1 dat hij
 al lang gemerkt had1 dat ze  zich niet 
verheugde in zijn voorspoed1 maar alleen
 aan haar eigen  familie dacht4    ,ik  
denk aan iets anders1 zei ,francisca2 en
 dat is mijn liefde2 ik  weet niet hoe  
het daarmee gaan moet1 als je op die    
manier voortgaat4    ,hierna kwamen ze  
er dikwijls toe1 booze woorden te       
wisselen1 want  ,raniero deed bijna     
altijd juist dat wat ,francisca het     
minst van al  kon verdragen4    ,op     
,raniero's werkplaats was een knecht1   
die klein en mank was4 ,die man  had    
,francisca liefgehad vr ze trouwde4 ,en 
hij bleef haar liefhebben  ook na haar  
huwelijk4    ,raniero1 die dat wist1    
begon den gek met hem te steken1 vooral 

als  ze aan tafel zaten4 ,en eindelijk  
ging het zoo ver1 dat de man1 die  niet 
verdragen kon belachelijk gemaakt te    
worden in het bijzijn van  ,francisca1  
op een dag op ,raniero aanvloog en met  
hem wilde vechten4    ,maar ,raniero    
lachte hoonend en schopte hem op zij4   
,toen meende de stumperd1 dat hij niet  
langer leven kon4 ,hij ging weg  en hing
 zich op4    ,toen dat gebeurde waren   
,raniero en ,francisca zoowat een jaar  
getrouwd4 ,het was ,francisca aldoor als
 zag ze haar liefde voor zich als  een  
schitterend stuk goudbrocaat1 maar aan  
alle zijden waren er stukken            
afgesneden1 zoodat het nauwlijks half   
zoo groot was als in den beginne4       
,zij schrikte hevig toen zij dit zag en 
ze dacht3 ,als ik nog een jaar  bij     
,raniero blijf1 zal hij mijn liefde     
vernielen4 ,ik word nog even  arm als ik
 vroeger rijk geweest ben4    ,toen     
besloot ze ,raniero's huis te verlaten  
en bij haar vader te gaan  wonen1 opdat 
de dag niet komen zou1 dat ze ,raniero  

even sterk zou  haten als ze hem nu     
liefhad4    ,jacopo degli ,uberti zat   
bij zijn weefgetouw met al zijn knechten
 om  zich heen te werken1 toen hij haar 
zag aankomen4    ,hij zag1 dat nu       
gebeurd was wat hij zoo lang verwacht   
had1 en heette  haar welkom4 ,hij liet  
dadelijk al zijn volk ophouden met      
werken1  en beval hun zich te wapenen en
 het huis te sluiten4    ,later ging    
,jacopo naar ,raniero4 ,hij trof hem op 
de werkplaats4    ,mijn dochter is      
vandaag bij mij teruggekomen en heeft   
mij gevraagd1  of ze weer onder mijn dak
 mag wonen1 zei hij tot zijn schoonzoon1
  en nu verwacht ik1 dat ge haar niet   
dwingt tot u terug te komen1  volgens de
 belofte1 die ge mij gedaan hebt4       
,raniero scheen dit niet heel ernstig op
 te nemen4 ,hij antwoordde  heel kalm3  
,al had ik u ook niets beloofd1 zou ik  
toch nooit een vrouw  teruggeischt      
hebben1 die mij niet wil toebehooren4   
,hij wist hoe innig ,francisca hem      
liefhad en hij zei in zich zelf3  ,ze is

 vr den avond alweer bij me terug4      
,maar zij verscheen niet2 noch dien dag1
 noch den volgenden4    ,den derden dag 
ging ,raniero uit om een paar roovers te
 vervolgen1 die  reeds lang de          
,florentijnsche kooplieden hadden       
verontrust4 ,het gelukte  hem ze te     
overwinnen en ze gevangen naar ,florence
 te brengen4 ,hij bleef  daar een paar  
dagen1 tot hij zeker was dat dit        
heldenfeit de geheele  stad door bekend 
zou worden1 maar het ging niet zooals   
hij verwachtte4    ,het bracht          
,francisca niet bij hem terug4          
,raniero had nu den grootsten lust haar 
met de wet in de hand te  dwingen bij   
hem terug te komen1 maar hij vond1 dat  
hij dat niet  doen kon om zijn belofte4 
,maar het kwam hem toch onmogelijk voor 
in  dezelfde stad te leven met de vrouw1
 die hem verlaten had en hij trok  weg  
uit ,florence4    ,hij werd nu eerst    
soldaat bij de legioenen1 en al spoedig 
werd hij  aanvoerder van een vrijcorps  
en voerde vaak strijd en diende vele    

heeren4    ,hij won veel eer als        
krijgsman1 zooals hij altijd voorspeld  
had4 ,hij  werd tot ridder geslagen door
 den ,keizer en men rekende hem onder de
  groote mannen4    ,eer hij uit        
,florence wegtrok1 had hij een gelofte  
afgelegd bij een  heilig ,madonnabeeld  
in de domkerk1 aan de heilige ,maagd het
 voornaamste  en beste te schenken wat  
hij in iederen strijd zou winnen4 ,voor 
dat  beeld zag men voortdurend          
kostbaarder geschenken1 die door        
,raniero  waren geschonken4    ,raniero 
wist dus1 dat al zijn heldenfeiten in   
zijn geboortestad bekend  waren4 ,hij   
was er heel verbaasd over1 dat          
,francisca degli ,uberti niet  weer bij 
hem terugkwam1 nu ze van al zijn        
voorspoed wist4    ,in dien tijd werden 
de kruistochten gepredikt om het        
,heilige  ,graf te bevrijden en ,raniero
 nam het kruis aan en vertrok naar het  
,oosten4 ,gedeeltelijk verwachtte hij1  
dat hij daar in den vreemde een  slot en
 een leengoed zou winnen om over te     

bevelen1 ten deele dacht  hij1 dat hij  
nu in staat zou zijn zulke schitterende 
heldenfeiten te  bedrijven1 dat zijn    
vrouw hem weer lief zou krijgen en weer 
bij hem  terug zou komen4--             
,,ii4    ,den nacht1 na den dag1 dat    
,jeruzalem veroverd was1 heerschte er   
groote  vreugd in het leger der         
kruisvaarders buiten de stad4    ,bijna 
in iedere tent werd een drinkgelag      
gehouden1 en ver in 't rond  hoorde men 
gedruisch en gejoel4    ,raniero di     
,ranieri zat ook met eenige             
krijgsmakkers te drinken en  bij hem    
ging het bijna nog wilder toe dan ergens
 anders4 ,de dienaren  konden nauwlijks 
de bekers vullen1 voor ze opnieuw       
geledigd waren4    ,maar ,raniero had   
alle reden om een groot feest te vieren1
 want hij  had dien dag grooter eer     
behaald dan ooit te voren4    ,dien     
morgen1 toen de stad bestormd werd1 was 
hij de eerste geweest1  die de muren    
beklommen had1 na ,godfried van         
,bouillon4 ,en op dien  avond was hem   

eer bewezen om zijn dapperheid voor het 
heele leger4    ,toen plundering en     
moord voorbij waren en de kruisvaarders 
in  boethemden en met onaangestoken     
waskaarsen in de hand1 in de ,kerk  van 
het ,heilige ,graf getrokken waren1 was 
hem namelijk door ,godfried  aangezegd1 
dat hij de eerste wezen zou1 die zijn   
licht mocht aansteken  aan de heilige   
vlammen1 die voor het graf van ,christus
 brandden4 ,toen  meende ,raniero1 dat  
,godfried hem op die wijze toonen wilde1
 dat hij  hem voor den dapperste in het 
heele leger aanzag1 en hij was zeer     
verheugd over de wijze1 waarop hij voor 
zijn dapperheid beloond werd4    ,laat  
in den nacht1 toen ,raniero en zijn     
gasten in de beste luim  waren1 kwamen  
een nar en een paar muzikanten1 die door
 het heele kamp  rondgeloopen en de     
menschen met hun invallen vermaakt      
hadden1 in de  tent van ,raniero1 en de 
,nar vroeg om toestemming om een        
vermakelijk  verhaal te doen4           
,raniero wist1 dat die nar heel bekend  

was om zijn vroolijkheid1  en hij       
beloofde naar zijn vertelling te        
luisteren4    ,het gebeurde eens1 zei de
 ,nar1 dat ,onze ,lieve ,heer en de     
heilige  ,petrus een heelen dag in den  
hoogsten toren op den burg in het       
,paradijs  gezeten en naar de aarde     
gekeken hadden4 ,zij hadden zooveel     
gehad  om op te letten1 dat ze nauwlijks
 tijd hadden gehad een woord te         
wisselen4 ,onze ,lieve ,heer had al dien
 tijd heel stil gezeten1 maar  de       
heilige ,petrus had nu eens in de handen
 geklapt van blijdschap1  en dan weer   
met afschuw het hoofd gewend2 nu eens   
had hij gejubeld  en gelachen1 en dan   
weer had hij geschreid en gejammerd4    
,eindelijk1 toen de dag ten einde liep1 
en de avondschemering over het          
,paradijs daalde1 wendde ,onze ,lieve   
,heer zich tot den heiligen ,petrus  en 
zei1 dat hij nu wel blij en tevreden    
moest zijn4    ,waar zou ik tevreden mee
 zijn8 vroeg de heilige ,petrus heftig4 
,nu1 zei ,onze ,lieve ,heer zachtmoedig1

 ik dacht1 dat je blij zou  zijn met wat
 je vandaag gezien hadt4    ,maar de    
heilige ,petrus wilde zich niet zachter 
laten stemmen4    ,het is waar1 zei hij1
 dat ik er jaren lang over geklaagd heb1
  dat ,jeruzalem in de macht van de     
ongeloovigen was1 maar na wat er        
vandaag gebeurd is1 dunkt mij1 dat het  
evengoed had kunnen blijven  zooals het 
was4    ,raniero begreep nu1 dat de ,nar
 spreken wou over wat er in den loop    
van den dag gebeurd was4 ,hij en de     
andere ridders begonnen met grooter     
belangstelling te luisteren dan in het  
begin4    ,toen de heilige ,petrus dit  
gezegd had1 ging de ,nar voort1 terwijl 
hij een listigen blik op de ridders     
wierp1 boog hij zich over de  tinnen van
 den toren en wees naar de aarde4 ,hij  
liet ,onzen ,lieven  ,heer een stad     
zien1 liggend op een groote eenzame     
rots1 die uit een  bergdal naar boven   
stak4    ,ziet ,ge die hoopen lijken    
daar1 zei hij2 en ziet ,ge het bloed1   
dat  op die straten stroomt en ziet ,ge 

de naakte1 ellendige gevangenen1  die   
jammeren over den kouden nacht8 ,en ziet
 ,ge al die rookende  brandhoopen8      
,onze ,lieve ,heer scheen niets te      
willen antwoorden4    ,maar ,petrus ging
 voort met zijn gejammer4 ,hij zei1 dat 
hij wel dikwijls  boos geweest was op   
die stad daar1 maar z veel kwaad had hij
 haar  nooit toegewenscht1 dat zij 't   
zoo slecht hebben zou4    ,toen         
antwoordde ,onze ,lieve ,heer eindelijk 
en trachtte een tegenwerping  te maken4 
,je kunt toch niet ontkennen1 dat de    
,christenridders hun leven gewaagd      
hebben met de grootste                  
onverschrokkenheid4    ,hier werd de    
,nar in de rede gevallen door           
betuigingen van bijval1  maar hij       
haastte zich met verder vertellen4      
,neen1 stoor me niet1 zei hij1 nu weet  
ik niet meer waar ik gebleven  ben4 ,o  
ja1 't is waar1 ik wou juist zeggen1 dat
 de heilige ,petrus een  paar tranen    
afdroogde die in zijn oogen kwamen en   
die hem beletten te  zien4 ,ik had nooit

 kunnen denken dat ze zulke wilde dieren
 waren1  zei hij4 ,ze hebben den heelen 
dag gemoord en geplunderd4 ,ik begrijp  
heelemaal niet1 dat ,gij lust hadt ,u te
 laten kruisigen om zulke  volgelingen  
te krijgen4    ,de ridders namen die    
scherts goed op4 ,ze begonnen luid en   
vroolijk te  lachen4 ,wel zoo6 is de    
heilige ,petrus zoo boos op ons1 ,nar8  
riepen  ze4    ,houdt je nu stil en laat
 ons hooren of ,onze ,lieve ,heer ons   
niet  verdedigt1 zei een ander4         
,neen1 ,onze ,lieve ,heer zweeg         
vooreerst maar1 zei de ,nar4    ,hij    
wist van ouds1 dat als de heilige       
,petrus zoo aan den gang was1  het niets
 hielp als hij tegengesproken werd4 ,hij
 praatte maar door1 en  zei1 dat ,onze  
,lieve ,heer nu niet zeggen moest1 dat  
ze eindelijk er aan  dachten in welke   
stad ze waren1 en naar de kerk gingen in
 boethemden  en op bloote voeten4 ,die  
godsdienstoefening duurde niet zoo lang1
  dat het de moeite waard was er over te
 praten4 ,en daarop boog hij  zich nog  

eens neer over de tinnen van den toren  
en wees naar beneden  naar ,jeruzalem4  
,hij wees op het leger van de           
,christenen buiten de  stad4 ,ziet ,gij 
nu hoe ,uw ridders hun overwinning      
vieren8 vroeg hij4    ,en ,onze ,lieve  
,heer zag1 dat er overal in 't leger een
 drinkgelag  gehouden werd4 ,ridders en 
krijgsknechten zaten naar ,syrische     
danseressen te kijken4 ,gevulde bekers  
gingen rond2 met dobbelsteenen          
verspeelde men den buit en4444    ,men  
luisterde naar ,narren1 die domme       
verhalen deden1 viel ,raniero  in4 ,was 
dat ook niet een groote zonde8    ,de   
,nar lachte en knikte ,raniero toe alsof
 hij zeggen wilde3 ,wacht  maar1 dat zal
 ik je wel betaald zetten4    ,neen1 val
 me nou niet in de rede1 verzocht hij   
weer4 ,een arme ,nar  vergeet zoo licht 
wat hij zeggen wou4 ,o ja1 dit was het3 
,de heilige  ,petrus vroeg ,onzen       
,lieven ,heer met zijn strengste stem1  
of ,hij veel  eer behaalde met dat volk 
daar4 ,en hierop moest ,onze ,lieve     

,heer wel  antwoorden1 dat hij dat niet 
zeggen kon4    ,ze waren roovers en     
moordenaars1 eer ze van huis gingen1 zei
  de heilige ,petrus1 en roovers en     
moordenaars zijn ze nog op dezen  dag4  
,dit werk hadt ,ge evengoed ongedaan    
kunnen laten1 daar komt niets  goeds van
 terecht4    ,nar1 ,nar1 zei ,raniero   
waarschuwend4 ,maar de ,nar scheen er   
een eer  in te stellen te probeeren hoe 
ver hij gaan kon1 zonder dat iemand     
opvloog en hem de deur uitgooide1 en hij
 ging onvervaard voort4    ,onze ,lieve 
,heer boog het hoofd als iemand1 die    
erkent dat hij met  recht bestraft      
wordt1 maar in 't volgend oogenblik boog
 ,hij zich  haastig voorover en zag nog 
oplettender naar beneden dan vroeger4   
,de heilige ,petrus keek toen ook naar  
beneden4 ,waar ziet ,ge  naar8 vroeg hij
 verwonderd4    ,de ,nar vertelde dit   
met een zeer levendige mimiek4 ,alle    
ridders zagen  ,onzen ,lieven ,heer en  
,petrus voor zich1 en ze waren          
nieuwsgierig wat  ,onze ,lieve ,heer in 

't oog gekregen had4    ,onze ,lieve    
,heer antwoordde1 dat 't niets          
bijzonders was1 zei de ,nar1  maar ,hij 
bleef toch steeds naar beneden kijken4  
,de heilige ,petrus  volgde de richting 
van ,zijn blikken en hij kon niets      
anders zien  dan dat ,onze ,lieve ,heer 
naar een groote tent zat te kijken1 waar
  buiten een paar ,saracenenkoppen op   
lange lansen stonden en waar een        
menigte prachtige matten1 gulden bokalen
 en kostbare wapens1 die uit  de heilige
 stad waren weggenomen1 lagen           
opgestapeld4 ,in die tent ging  het op  
dezelfde wijze toe als overal elders in 
het leger4 ,daar zaten  scharen ridders 
en ledigden de bekers4 't ,eenige       
verschil was1 dat er  daar meer         
gedruisch was en meer gedronken werd dan
 ergens anders4 ,de  heilige ,petrus kon
 niet begrijpen waarom ,onze ,lieve     
,heer zoo blij was  toen ,hij daarheen  
keek1 dat de vreugd in ,zijn oogen      
schitterde4 ,zooveel  strenge en        
schrikwekkende gezichten als hij daar   

bijeen zag1 meende  hij nooit te voren  
om een feestdisch bijeen gezien te      
hebben4 ,en  hij1 die gastheer was op   
dit feest1 was de vreeselijkste van     
allen1  't ,was een man van vijfendertig
 jaar1 vreeslijk groot en grof1  met een
 koperrood gezicht1 doorsneden met      
litteekens en schrammen1  met harde     
vuisten en sterke1 luidruchtige stem4   
,hier hield de ,nar een oogenblik op1   
alsof hij bang was om verder te  gaan1  
maar ,raniero en de anderen vonden het  
wel aardig om hem over  henzelf te      
hooren spreken en zij lachten maar om   
zijn onbescheidenheid4    ,je bent een  
brutale kerel1 zei ,raniero1 laat ons nu
 eens hooren  waar je heen wilt4        
,eindelijk zei ,onze ,lieve ,heer iets1 
ging de ,nar voort1 dat maakte1  dat de 
heilige ,petrus begreep waarom ,hij zoo 
blij was4 ,hij vroeg den  heiligen      
,petrus of hij goed zag1 of het         
werkelijk zoo was1 dat een  van de      
ridders een brandende kaars naast zich  
had4    ,raniero voelde een schok door  

de leden bij deze woorden4 ,hij werd  nu
 eerst recht boos op den ,nar en strekte
 de hand uit naar een zware  wijnkan om 
hem die in 't gezicht te werpen1 maar   
hij bedwong zich om  te hooren of wat   
die kerel daar zei hem tot eer of oneer 
zou strekken4    ,de heilige ,petrus zag
 nu1 vertelde de ,nar1 dat hoewel de    
tent  overigens door fakkels verlicht   
was1 een van de ridders een brandende   
kaars naast zich had4 't ,was een groote
 dikke kaars1 een die er op  berekend   
was een dag en een nacht te branden4 ,de
 ridder1 die geen  kandelaar had om ze  
in te zetten1 had een massa steenen bij 
elkaar  gezocht en er omheen gelegd om  
ze overeind te houden4    't ,gezelschap
 barstte in luid lachen uit bij deze    
woorden4 ,allen wezen  op een kaars1 die
 naast ,raniero op tafel stond en die   
heelemaal zoo was  als de ,nar          
beschreven had4 ,maar ,raniero steeg het
 bloed naar het hoofd1  want dit was de 
kaars1 die hij een paar uur geleden aan 
het ,heilige  ,graf had aangestoken4    

,hij had 't niet over zich kunnen       
verkrijgen1  die uit te laten gaan4     
,toen de heilige ,petrus die kaars daar 
zag1 zei de ,nar1 werd het  hem         
natuurlijk duidelijk waar ,onze ,lieve  
,heer blij om was1 maar toch  kon hij   
niet laten een beetje medelijden met    
,hem te hebben4    ,nu ja1 zei hij1 dat 
is die ridder1 die vanmorgen op den muur
 sprong  na den ,heer van ,bouillon en  
die vanavond zijn kaars vr alle anderen 
mocht aansteken aan het ,heilige ,graf4 
,ja1 zoo is het1 zei ,onze ,lieve ,heer1
 en zooals je ziet1 heeft hij  zijn     
kaars nog aan4    ,de ,nar sprak nu heel
 snel1 terwijl hij telkens een loerenden
 blik op  ,raniero wierp3 ,de heilige   
,petrus kon maar steeds niet laten een  
beetje  medelijden met ,onzen ,lieven   
,heer te hebben4 ,kunt ,ge niet         
begrijpen  waarom hij die kaars nog aan 
heeft8 zei hij4 ,ge meent zeker1 dat    
hij aan ,uw lijden en dood denkt1 als   
hij er naar kijkt4 ,maar hij  denkt aan 
niets anders dan aan de eer1 die hij won

 toen hij erkend  werd als de dapperste 
in 't leger naast ,godfried van         
,bouillon4    ,bij deze woorden lachten 
alle gasten van ,raniero4 ,raniero was  
heel  boos1 maar hij dwong zich om me te
 lachen4 ,hij wist1 dat allen  het dwaas
 zouden vinden1 als hij een beetje      
scherts niet had kunnen  verdragen4     
,maar ,onze ,lieve ,heer sprak ,petrus  
tegen1 zei de ,nar4 ,zie je niet  hoe   
bang hij voor die kaars is8 vroeg ,hij4 
,hij houdt de hand voor  de vlam1 zoodra
 iemand de tent uit of in gaat1 uit     
angst dat ze  uitwaaien zal4 ,en hij is 
aldoor bezig de nachtvlinders weg te    
jagen1  die er omheen vliegen en dreigen
 ze uit te blazen4    ,men lachte al    
luider1 want wat de ,nar zei was de     
zuivere  waarheid4 ,raniero had steeds  
meer moeite zich te bedwingen4 ,hij     
voelde1 dat hij niet verdragen kon1 dat 
iemand over de heilige  kaarsvlam       
schertste4    ,de heilige ,petrus was   
nog wantrouwend1 ging de ,nar voort4    
,hij  vroeg ,onzen ,lieven ,heer of hij 

dien ridder wel kende1 hij hoort  juist 
niet tot hen1 die dikwijls naar de mis  
gaan of het bidbankje  verslijten4 zei  
hij4    ,maar ,onze ,lieve ,heer liet   
zich niet overtuigen4 ,heilige ,petrus1 
heilige ,petrus1 zei hij4 ,onthoud nu1  
dat die ridder daar vromer  dan         
,godfried worden zal4 ,van waar zal     
zachtheid en vroomheid uitgaan  als 't  
niet van mijn graf is8 ,ge zult zien hoe
 ,raniero weduwen en  noodlijdende      
gevangenen helpt4 ,ge zult hem zieken en
 bedroefden zien  verzorgen1 zooals hij 
nu de heilige kaarsvlam verzorgt4       
,hierom lachte men uitbundig4 ,dat kwam 
allen1 die ,raniero's karakter  en      
levenswijze kenden1 zoo vermakelijk     
voor4 ,maar hij zelf vond n  die scherts
 n dat lachen onverdraaglijk4 ,hij vloog
 op en wilde den  ,nar terechtwijzen en 
daarbij stootte hij zoo heftig tegen de 
tafel1  die niet anders was dan een     
deur1 die op een paar schragen gelegd   
was1  dat die wankelde1 en de kaars     
omviel4 ,toen bleek het hoe ,raniero er 

op gesteld was1 de kaars brandende te   
houden4 ,hij bedwong zijn toorn1  zoodat
 hij den tijd nam ze op te nemen en de  
vlam weer aan te wakkeren1  eer hij op  
den ,nar aanliep4 ,maar toen hij met de 
kaars klaar was1  had de ,nar de tent al
 verlaten en ,raniero begreep1 dat het  
de moeite  niet loonen zou hem in het   
duister van den nacht te vervolgen4 ,ik 
zal  hem op een anderen keer wel        
krijgen1 dacht hij1 en ging weer zitten4
    ,de gasten hadden intusschen        
uitgelachen en een van hen wendde zich  
tot  ,raniero en wilde de scherts       
voortzetten3 ,er is toch n ding wat     
zeker  is1 ,raniero1 en dat is1 dat je  
dezen keer niet het kostbaarste wat je  
in den strijd gewonnen hebt1 naar de    
,madonna in ,florence kunt sturen4      
,raniero vroeg waarom hij meende1 dat   
hij dezen keer zijn oude gewoonte  niet 
volgen zou4    ,nergens anders om1 zei  
de ridder1 dan dat het kostbaarste wat  
je  gewonnen hebt die kaarsvlam daar is1
 die je onder de oogen van het  heele   

leger in de kerk van het ,heilige ,graf 
hebt aangestoken4 ,en die  kun je toch  
niet naar ,florence zenden4    ,weer    
lachten de andere ridders1 maar ,raniero
 was nu in een stemming1  dat hij het   
onmogelijkste gedaan zou hebben om aan  
hun lachen een  eind te maken4 ,hij nam 
een snel besluit1 riep een ouden        
wapendrager  en zei tot hem3 ,maak je   
gereed1 ,giovanni1 voor een groote reis1
  morgen moet je naar ,florence met de  
heilige kaarsvlam4    ,maar de          
wapendrager antwoordde knorrig neen op  
dit bevel4 ,dat is  iets wat ik niet op 
mij nemen wil1 zeide hij4 ,hoe zou het  
mogelijk  zijn naar ,florence te reizen 
met een kaarsvlam8 ,die zou uit zijn1   
voor ik buiten de legerplaats was4      
,raniero vroeg den een na den ander van 
zijn mannen4 ,hij kreeg van  allen      
hetzelfde antwoord2 zij schenen zijn    
bevel niet eens ernstig op  te nemen4   
,het was natuurlijk1 dat de vreemde     
ridders die zijn gasten  waren1 al      
luider en vroolijker begonnen te lachen1

 toen het bleek1  dat geen van          
,raniero's mannen zijn bevel wilde      
uitvoeren4 ,raniero  geraakte in de     
hevigste opgewondenheid4 ,eindelijk     
verloor hij zijn  geduld en riep uit3   
,die kaarsvlam zal toch naar ,florence  
gebracht  worden en nu niemand dat      
aandurft zal ik het zelf doen4          
,bedenk u wel voor gij zooiets belooft1 
zei een ridder1 gij laat  hier een      
vorstendom achter4    ,ik zweer u1 dat  
ik die kaarsvlam naar ,florence zal     
brengen1 riep  ,raniero1 ik zal doen wat
 niemand anders heeft aangedurfd4    ,de
 oude wapendrager verdedigde zich3      
,heer1 voor u is het iets anders1  gij  
kunt een groot gevolg meenemen1 maar mij
 wildet gij alleen zenden4    ,maar     
,raniero was buiten zichzelf en overwoog
 zijn woorden niet4 ,ik  zal ook alleen 
reizen1 zei hij4    ,maar hiermee had   
,raniero zijn doel bereikt4 ,allen in de
 tent hadden  met lachen opgehouden2 zij
 zaten hem verschrikt aan te staren4    
,waarom lach jelui niet meer8 vroeg     

,raniero4 ,die onderneming is  maar een 
kinderspel voor een dapper man4         
,,iii4    ,den volgenden morgen bij het 
aanbreken van den dag steeg ,raniero te 
paard4 ,hij was gekleed in volle        
wapenrusting1 maar daar overheen  had   
hij een groven pelgrimsmantel geworpen1 
opdat de ijzeren  kleedingstukken niet  
al te zeer door de zon verhit zouden    
worden4 ,hij  was met een zwaard en     
strijdknots gewapend1 en hij reed op een
 goed  paard4 ,hij hield een brandende  
kaars in de hand en aan zijn zadel  had 
hij een paar groote bossen lange kaarsen
 vastgemaakt1 zoodat de  vlam niet zou  
behoeven uit te gaan door gebrek aan    
voedsel4 ,raniero  reed langzaam door de
 lange drukke rijen tenten en zoolang   
ging alles  goed4 ,het was nog zoo      
vroeg1 dat de nevels1 die uit de diepe  
dalen om  ,jeruzalem heen opstegen1 nog 
niet opgetrokken waren1 en ,raniero reed
  voort als door een witten nacht4 ,het 
heele leger sliep en ,raniero kwam      
gemakkelijk voorbij de wachtposten4     

,geen van hen riep hem aan1 want de     
dichte nevel belette hun hem te zien1 en
 op de wegen lag een voet hoog  mul     
stof1 dat de hoefslagen van het paard   
onhoorbaar maakte4 ,raniero  was spoedig
 buiten het leger en nam den weg1 die   
naar ,joppe leidde4    ,hij had nu een  
beteren weg1 maar hij ging steeds heel  
langzaam voort1  ter wille van de       
kaarsvlam4 ,die brandde slecht1 met een 
rood trillend  schijnsel1 in den dikken 
nevel4 ,voortdurend kwamen er groote    
insecten1  die met klapperende          
vleugelslagen recht op de vlam afvlogen4
    ,raniero had de handen vol om die te
 beschermen1 maar hij was  heel opgewekt
 en vond aldoor1 dat wat hij op zich    
genomen had zoo  gemakkelijk was1 dat   
een kind het wel had kunnen doen4       
,intusschen werd het paard dat langzaam 
loopen moe4 ,toen begon de  kaarsvlam   
door den tocht te flikkeren4 ,het hielp 
niet1 dat ,raniero  ze met den mantel   
trachtte te beschutten4 ,hij zag dat zij
 op het punt  was om uit te gaan4       

,maar hij had geen lust de zaak zoo gauw
 op te geven4 ,hij hield het  paard in  
en zat een poos stil na te denken4 ,hij 
sprong eindelijk uit  het zadel en      
probeerde er achterste voor op te gaan  
zitten1 zoodat  hij met zijn lichaam de 
vlam voor wind en tocht beschutte4 ,op  
die  manier gelukte het hem die aan te  
houden1 maar hij merkte nu1 dat de      
tocht moeilijker zou worden dan hij in  
het begin gedacht had4 ,toen  hij over  
de bergen gekomen was1 die ,jeruzalem   
omgeven1 was de nevel  opgetrokken4 ,hij
 reed nu in de grootste eenzaamheid4    
,daar waren  geen menschen of gehuchten 
of groene boomen en gewassen1--enkel    
kale heuvels4    ,hier werd ,raniero    
door roovers aangevallen2 het waren     
losloopende  mannen1 die zonder         
vergunning het leger volgden en van roof
 en  plundering leefden4 ,zij hadden    
achter een bergje gelegen en ,raniero1  
die achteruit reed1 had ze niet gezien1 
voor ze hem reeds omringd  hadden en hun
 zwaarden tegen hem ophieven4 ,het waren

 twaalf mannen1  ze zagen er ellendig   
uit en reden op slechte paarden4        
,raniero zag  dadelijk1 dat het hem niet
 moeilijk zou vallen zich door den troep
 heen  te slaan en weg te rijden4 ,maar 
hij begreep1 dat hij dat niet doen  kon1
 zonder de kaars weg te werpen1 en hij  
vond toch1 dat hij na de  fiere woorden1
 die hij den vorigen nacht gesproken    
had1 zich niet zoo  spoedig van zijn    
plan kon laten afbrengen4 ,hij zag dus  
geen anderen  uitweg dan een            
overeenkomst met de roovers te sluiten4 
,hij zei tegen  hen1 dat daar hij zoo   
goed gewapend was en een flink paard    
bereed het  hun moeilijk vallen zou hem 
te overwinnen als hij zich verdedigde1  
maar daar hij zich gebonden voelde door 
een gelofte1 wilde hij geen  weerstand  
bieden1 maar hen laten nemen wat zij    
wilden zonder strijd1  als zij maar     
beloofden zijn licht niet uit te blazen4
    ,de roovers hadden een harden strijd
 verwacht4 ,zij waren heel blij met  het
 voorstel van ,raniero1 en begonnen hem 

dadelijk te plunderen4 ,zij  namen hem  
zijn wapenrusting en zijn paard af1 zijn
 wapens en zijn  geld4 't ,eenige wat ze
 hem lieten behouden was de grove mantel
 en de  beide bossen kaarsen4 ,en ze    
hielden ook eerlijk hun woord en bliezen
  zijn kaars niet uit4    ,een van hen  
was op ,raniero's paard gesprongen4     
,toen hij merkte hoe  goed dat was      
scheen hij een beetje medelijden met den
 ridder te  krijgen4 ,hij riep hem toe3 
,zie eens1 we zullen niet al te hard    
zijn  voor een ,christen4 ,ge kunt mijn 
oud paard krijgen om op te rijden4      
,dat was een ellendig oud dier4 ,het    
bewoog zich zoo langzaam en stijf1      
alsof het van hout was4    ,toen de     
roovers eindelijk weg waren en ,raniero 
op dat oude paard  ging zitten1 zei hij 
in zich zelf3 ,ik moet betooverd zijn   
door die  kaarsvlam4 ,ter wille van dat 
lichtje moet ik nu over den weg rijden  
als een dwaze bedelaar4    ,hij begreep1
 dat hij wijs zou doen met om te keeren1
 omdat de  onderneming in werkelijkheid 

onuitvoerbaar was4 ,maar zulk een sterk 
verlangen om het tch te doen was over   
hem gekomen1 dat hij den lust  niet kon 
weerstaan het door te zetten4    ,hij   
trok dus verder4 ,voortdurend zag hij   
dezelfde kale1 lichtgele  heuvels om    
zich heen4    ,na een poos reed hij     
voorbij een jongen herder1 die vier     
geiten  hoedde4 ,toen ,raniero de dieren
 zag grazen op het naakte veld1 dacht   
hij in zich zelf3 ,zouden ze aarde eten8
    ,de herder daar had waarschijnlijk  
een grooter kudde gehad1 die hem  door  
de kruisvaarders afgestolen is4 ,toen   
hij nu een eenzaam ,christen  zag       
rijden1 trachtte hij hem zooveel kwaad  
te doen als hij kon4 ,hij  snelde op hem
 af en sloeg met zijn staf naar zijn    
kaars4 ,raniero was  zoo gebonden door  
de vlam1 dat hij zich niet eens tegen   
een herder  verdedigen kon4 ,hij trok   
alleen de kaars wat dichter naar zich   
toe  om die te beschutten4 ,de herder   
sloeg er nog een paar keer naar1  maar  
toen bleef hij verwonderd staan en hield

 op met slaan4 ,hij zag  dat ,raniero's 
mantel in brand geraakt was1 maar dat   
hij niets deed  om het vuur te stuiten1 
zoolang de vlam in gevaar was4 ,men kon 
aan  den herder zien1 dat hij zich      
schaamde4 ,hij liep ,raniero lang na1 en
  op een plaats1 waar de weg heel smal  
was en tusschen twee afgronden          
doorliep1 kwam hij naar hem toe en      
leidde het paard voor hem4    ,raniero  
lachte en dacht1 dat de herder hem zeker
 voor een heilige  hield1 die boete     
deed4    ,tegen den avond kwam ,raniero 
weer menschen tegen4 ,het gerucht van   
den val van ,jeruzalem was in den       
afgeloopen nacht al tot de kust         
doorgedrongen1 en een menigte menschen  
hadden zich gereedgemaakt  om daarheen  
te trekken4 't ,waren pelgrims1 die     
jaren lang op de  gelegenheid gewacht   
hadden om in ,jeruzalem te komen4 't    
,waren nieuw  aangekomen troepen1 en    
voor alles kooplieden1 die zich er heen 
spoedden  met ladingen levensmiddelen4  
,toen deze scharen ,raniero tegenkwamen1

 die achteruit aan kwam rijden1  met een
 brandende kaars in de hand1 riepen ze3 
,een gek1 een gek6    ,de meesten waren 
,italianen1 en ,raniero hoorde hoe ze   
riepen in zijn  eigen taal3 pazzo1      
pazzo6 dat beteekent3 een gek1 een gek6 
,raniero1 die zich den heelen dag zoo   
goed had weten te bedwingen1 werd  hevig
 verontwaardigd door deze1 telkens      
weerkomende uitroepen4 ,opeens  sprong  
hij uit den zadel en begon met zijn     
harde vuisten de roependen  te          
tuchtigen4 ,toen de menschen voelden hoe
 zwaar de slagen aankwamen  gingen ze   
allen spoedig op de vlucht en hij stond 
spoedig alleen op  den weg4    ,raniero 
kwam nu weer tot zichzelf4 ,ze hadden   
wel gelijk toen ze je  pazzo noemden1   
zei hij tot zich zelf1 terwijl hij naar 
de kaars  keek2 want hij wist niet waar 
die gebleven was4 ,eindelijk zag hij1   
dat die van den weg was afgerold in een 
greppel4 ,de vlam was uit1  maar hij zag
 vuur glinsteren in een droog bosje gras
 daar dicht bij  en hij begreep dat het 

geluk hem gediend had1 zoodat de kaars  
het  gras had kunnen aansteken vr ze was
 uitgegaan4    ,dat was bijna een       
erbarmelijk eind van veel moeite        
geweest1 dacht  hij1 terwijl hij de     
kaars aanstak en zich weer in den zadel 
zette4 ,hij  was heel ootmoedig gestemd4
 ,het scheen hem niet heel              
waarschijnlijk1  dat zijn tocht hem zou 
gelukken4    ,tegen den avond kwam      
,raniero in ,ramle aan en reed naar een 
plaats1 die  de karavanen gewoonlijk    
voor nachtherberg gebruiken4 't ,was een
 groote1  overbouwde plaats4 ,daar      
omheen waren met balken omheinde        
plaatsen1  waar de reizigers hun paarden
 konden zetten4 ,daar waren geen kamers1
  maar de menschen moesten bij de dieren
 slapen4    't ,was er overvol met      
menschen1 maar de waard maakte toch     
plaats  voor ,raniero en zijn paard4    
,hij gaf ook voer aan de dieren en een  
middagmaal aan hun heer4    ,toen       
,raniero merkte1 dat hij zoo goed       
behandeld werd1 dacht hij3 ,ik  begin   

haast te gelooven1 dat de roovers mij   
een dienst gedaan hebben  door mij mijn 
wapenrusting af te nemen4 ,ik kom zeker 
gemakkelijker  door de wereld1 als men  
mij voor een gek houdt4    ,toen        
,raniero zijn paard naar den stal leidde
 ging hij op een bos  stroo zitten1 en  
hield de kaars in de handen4 't ,was    
zijn bedoeling  niet te slapen2 hij zou 
den heelen nacht waken4 ,raniero was    
toch maar  nauwelijks gaan zitten of hij
 sliep in4 ,hij was vreeselijk moe1 hij 
strekte zich in den slaap uit zoo lang  
hij was1 en sliep door tot  den morgen4 
,toen hij wakker werd zag hij geen vlam 
en geen kaars1  hij zocht in het stroo  
naar de kaars1 maar vond die nergens4   
,iemand moet ze weggenomen hebben en    
uitgedaan1 zei hij4 ,en hij  probeerde  
te gelooven1 dat hij blij was1 omdat    
alles nu voorbij was  en hij geen       
onmogelijke onderneming te volbrengen   
had4    ,maar op hetzelfde oogenblik1   
dat hij dit dacht1 kreeg hij een gevoel 
van leegte en gemis4 ,hij had nooit     

zooveel lust gehad te slagen met  iets  
wat hij zich voorgenomen had4    ,hij   
bracht het paard naar buiten1 roskamde  
en zadelde het4    ,toen hij klaar was  
kwam de waard van de herberg naar hem   
toe met  een brandende kaars4 ,hij zei  
tegen hem in het frankisch3 ,ik moest  u
 gister uw kaars afnemen1 omdat gij in  
slaap gevallen waart1 maar  hier hebt   
gij ze weer4    ,raniero liet niets     
merken maar zei heel kalm3 ,het was     
verstandig  van u dat gij ze uitgedaan  
hebt4    ,ik heb ze niet uitgedaan1 zei 
de man1 ik zag dat ze brandde toen  gij 
hier kwaamt en ik meende1 dat het van   
belang voor u was dat ze  zou blijven   
branden4 ,als gij ziet hoeveel kleiner  
ze geworden is zult  gij wel begrijpen1 
dat ze den heelen nacht gebrand heeft4  
,raniero straalde van blijdschap1 hij   
prees den waard zeer en reed  verder in 
de beste stemming4          ,,iv4       
,toen ,raniero van ,jeruzalem wegging   
was hij voornemens over zee van  ,joppe 
naar ,itali te gaan4 ,maar hij          

veranderde van besluit toen de  roovers 
hem zijn geld afgenomen hadden1 en      
besloot over land te reizen4    ,dat    
werd een lange reis2 hij trok van ,joppe
 noordwaarts naar de kust  van ,syri4   
,vandaar ging de reis naar 't westen    
langs het schiereiland  van ,klein-,azi4
 ,later weer naar het noorden heel tot  
,konstantinopel4 ,en  van daar was het  
nog ver tot ,florence4    ,al dien tijd 
leefde ,raniero van vrome giften4       
,meestal waren het de  pelgrims1 die nu 
in menigte naar ,jeruzalem stroomden1   
die hun brood  met hem deelden4         
,hoewel ,raniero bijna altijd alleen    
reed1 werden zijn dagen toch niet  lang 
of eentonig4 ,hij moest aldoor op de    
kaarsvlam passen en hij was  daar nooit 
rustig over4 ,er was maar een           
windzuchtje noodig1 of een  waterdroppel
 en alles was uit6 ,terwijl ,raniero op 
eenzame wegen reed1  en er alleen maar  
aan dacht zijn vlam brandend te houden1 
schoot het  hem te binnen1 dat hij      
vroeger nog eens zooiets had bijgewoond4

 ,hij  had nog eens een mensch iets zien
 bewaken1 dat even teer was als  een    
kaarsvlam4 ,dat stond hem in 't begin   
zoo flauw voor den geest1  dat hij zich 
afvroeg of 't ook iets was dat hij      
gedroomd had4    ,maar terwijl hij zoo  
alleen door het land trok1 kwam het hem 
onophoudelijk voor1 dat hij zooiets al  
eens beleefd had4    ,het is alsof ik   
mijn heele leven van niets anders       
gehoord heb1  zei hij4    ,op een avond 
reed ,raniero een stad binnen4 't ,was  
avond en de  huismoeders stonden in de  
deur en keken uit naar haar man4        
,raniero  zag toen een van haar1 die    
lang en teer was en ernstige oogen had4 
,zij  herinnerde hem aan ,francesca     
degli ,uberti4    ,op hetzelfde         
oogenblik werd het ,raniero duidelijk   
waar hij over had  loopen denken4 ,hij  
dacht er aan1 dat voor ,francesca haar  
liefde als  een kaarsvlam geweest was1  
die ze brandend had willen houden1 en   
dat  ze aanhoudend bang geweest was1 dat
 ,raniero die uit zou dooven4 ,hij  was 

verbaasd over die gedachte1 maar hij    
werd er meer en meer van  overtuigd1 dat
 het zoo was4 ,voor het eerst begon hij 
te begrijpen  waarom ,francesca hem     
verlaten had1 en dat het niet met       
wapenfeiten was1  dat hij haar zou      
terugwinnen4    ,de reis1 die ,raniero  
deed1 werd heel lang4 ,en niet het minst
 omdat  hij niet buiten wezen kon1      
wanneer het weer ongunstig was4 ,hij zat
 dan  in de herberg en paste op de      
kaarsvlam4 ,dat waren heel moeilijke    
dagen4    ,op een dag1 dat ,raniero over
 den berg ,libanon trok zag hij1  dat er
 een onweer begon op te komen2 hij was  
toen hoog op den  berg tusschen         
vreeselijke afgronden en steilten1 ver  
van iedere  menschenwoning4 ,eindelijk  
ontdekte hij op een rotspunt een        
,saraceensch  heiligengraf4 't ,was een 
klein vierkant gebouwtje van steen1 met 
een gewelfd dak4 ,hij vond1 dat het 't  
beste was1 daar zijn toevlucht  te      
nemen4    ,nauwelijks was ,raniero daar 
binnen gekomen1 of er barstte een       

sneeuwstorm los1 die twee dagen aaneen  
raasde4 ,en tegelijk werd het  zoo      
vreeselijk koud1 dat hij bijna          
doodgevroren was4 ,raniero wist1  dat er
 buiten op den berg veel rijs en takjes 
te vinden waren1 zoodat  het niet       
moeilijk voor hem geweest zou zijn      
brandhout te verzamelen  en vuur aan te 
maken4 ,maar hij vond de kaarsvlam1 die 
hij droeg1  heel heilig1 en wilde er    
niets anders me aanmaken dan kaarsen    
voor  't altaar van de ,heilige ,maagd4 
't ,onweer werd al erger en eindelijk   
hoorde hij den donder rollen en  zag hij
 de bliksemstralen4    ,en een          
bliksemstraal sloeg in op den berg dicht
 voor 't graf en stak  een boom in      
brand4 ,en zoo kreeg ,raniero zijn vuur 
aan zonder dat hij  het heilige licht   
hoefde te gebruiken4        ,toen       
,raniero door een eenzaam gedeelte in   
een bergstreek in  ,sicili reed1 raakten
 zijn kaarsen op4 ,de bossen1 die hij   
met zich  meegenomen had uit ,jeruzalem1
 waren al lang verbruikt1 maar hij had  

zich toch kunnen redden1 doordat er     
langs den heelen weg christelijke       
gemeenten waren1 waar hij om nieuwe     
kaarsen gebedeld had4 ,maar nu was  zijn
 voorraad op en hij dacht1 dat nu wel   
het einde van zijn tocht  naderen zou4  
,toen de kaars zoo ver opgebrand was1   
dat de vlam hem de hand  verbrandde1    
sprong hij van het paard en raapte      
takjes en dor gras op  en stak die aan  
met het laatste vlammetje4 ,maar er was 
niet veel op  dien berg1 dat branden kon
 en het vuur zou spoedig opgebrand zijn4
    ,terwijl ,raniero daar zat en er    
over treurde1 dat de heilige vlam       
sterven moest1 hoorde hij gezang op den 
weg en een processie van  pelgrims kwam 
het pad op met kaarsen in de hand4 ,zij 
waren op weg  naar een grot waar een    
heilige geleefd had en ,raniero ging me4
 ,onder  hen was een oude vrouw1 die    
moeilijk liep en ,raniero hielp haar den
  berg op4    ,toen zij hem later       
dankte1 gaf hij haar een teeken1 dat ze 
hem haar  kaars geven zou4 ,en dat deed 

ze en ook vele anderen gaven hem de     
kaarsen1 die ze droegen4    ,hij blies  
de kaarsen uit en spoedde zich 't pad af
 en stak een van de  kaarsen aan met het
 laatste vonkje van het vuur1 dat met de
 heilige  vlam was aangemaakt4          
,op een middag was het heel warm en     
,raniero was gaan liggen slapen in  een 
groep dichte struiken4 ,hij sliep vast  
en de kaars stond naast hem  tusschen   
een paar steenen1 maar toen hij een poos
 geslapen had1 begon  het te regenen en 
het duurde tamelijk lang eer hij wakker 
werd4 ,toen  hij eindelijk uit den slaap
 opsprong was de grond om hem heen nat1 
en hij durfde nauwelijks naar de kaars  
zien uit angst1 dat ze uit  zou zijn4   
,maar de kaars brandde kalm en stil     
midden in den regen en ,raniero zag  dat
 dit kwam doordat een paar vogeltjes een
 eind boven de vlam heen  en weer       
fladderden4 ,zij streelden elkaar met de
 snavels en hielden de  wiekjes         
uitgespreid1 en zoo hadden zij de vlam  
voor den regen beschut4    ,raniero nam 

dadelijk de muts op en hing die boven de
 vlam4 ,toen  strekte hij de hand uit   
naar de vogeltjes1 want hij had lust ze 
te streelen4 ,en geen van beide vloog   
voor hem weg1 maar hij kon ze  vangen4  
,raniero was er zeer verbaasd over1 dat 
de vogels niet bang  voor hem waren maar
 hij dacht3 ,dat is omdat ze weten1 dat 
ik nergens  anders aan denk dan om het  
teerste1 wat er is1 te beschermen4      
,daarom  zijn ze niet bang voor mij4    
,raniero reed in de richting van ,nicea 
en ontmoette daar heeren uit  het       
westland1 die een hulpleger aanvoerden  
naar het ,heilige ,land4 ,in  die schaar
 bevond zich ook ,robert ,taillefer1 die
 een ridder en  troubadour was4         
,raniero kwam in zijn versleten mantel  
met de kaars in de hand  aanrijden1 en  
de soldaten begonnen als gewoonlijk te  
roepen3 ,een  gek6 een gek6 maar ,robert
 gebood stilte en sprak den ruiter aan3 
,hebt ge lang op deze wijze gereisd8    
vroeg hij hem4    ,ik ben op deze manier
 van ,jeruzalem gekomen1 antwoordde     

,raniero4    ,is uw kaars dikwijls uit  
geweest onderweg8    ,op mijn kaars     
brandt nog dezelfde vlam1 als toen ik   
uit ,jeruzalem  ging1 antwoordde        
,raniero4    ,toen sprak ,robert        
,taillefer tot hem3 ,ik ben ook een van 
hen1 die een  vlam dragen1 en ik wilde1 
dat die eeuwig brandde4 ,maar misschien 
kunt  gij1 die uw licht brandende       
gehouden hebt heel van ,jeruzalem       
hierheen1  mij zeggen wat ik doen moet1 
opdat die niet zal uitdooven4    ,toen  
antwoordde ,raniero3 ,heer1 dat is een  
zwaar werk1 al lijkt het  ook           
onbeduidend4 ,want deze kleine vlam     
eischt van u1 dat ge volkomen  zult     
ophouden met aan iets anders te denken4 
,ze staat u niet toe een  liefste te    
hebben1 als ge dat soms wenschen zoudt1 
en ook moogt ge  ter wille van de vlam u
 niet neerzetten aan eenig drinkgelag4  
,ge moogt niet anders in uwe gedachten  
hebben dan deze vlam1 en geen  vreugde  
smaken4 ,maar waarom ik u 't allermeest 
afraad denzelfden  tocht te maken1 dien 

ik deed1 is dat ge u geen oogenblik     
veilig  kunt voelen4 ,door hoeveel      
gevaren ge de vlam ook heengedragen     
hebt1  ge kunt u geen oogenblik zeker   
voelen1 maar moet verwachten1 dat het   
volgend oogenblik de vlam u begeeft4    
,maar ,robert ,taillefer hief fier het  
hoofd op en zei3 ,wat ge voor uw  vlam  
gedaan hebt zal ik weten te doen voor de
 mijne4        ,raniero was in ,itali   
gekomen2 hij reed op een dag op eenzame 
wegen  in de bergen4 ,toen kwam een     
vrouw hem hard achterna loopen en vroeg 
hem even van zijn vlam vuur te mogen    
leenen4 't ,vuur is bij mij  uitgegaan1 
zei ze1 mijn kinderen hebben honger4    
,leen mij vuur1  zoodat ik mijn oven kan
 verwarmen en brood voor hen bakken4    
,zij strekte de handen uit naar de      
kaars1 maar ,raniero hield die op een   
afstand1 want hij wilde niet toelaten1  
dat iets anders met die vlam  werd      
aangestoken dan de kaarsen voor het     
beeld van de ,heilige ,maagd4    ,toen  
sprak de vrouw tot hem3 ,geef mij vuur1 

pelgrim1 want het leven  van mijn       
kinderen is de vlam die mij opgelegd is 
brandende te houden4    ,en ter wille   
van die woorden liet ,raniero haar de   
pit van haar lamp  aansteken aan zijn   
vlam4    ,eenige uren later reed        
,raniero een stad binnen4 ,die lag hoog 
op de  bergen1 zoodat daar een felle kou
 heerschte4 ,een jonge boer stond op    
den weg en zag den stumper1 die daar in 
zijn versleten mantel kwam  aanrijden4  
,hij maakte snel de korte pelerine los1 
die hij droeg en  wierp ze den man1 die 
daar op het paard zat1 toe4 ,maar de    
pelerine  viel vlak op de kaars en      
doofde de vlam4 ,toen herinnerde        
,raniero zich  de vrouw1 die vuur van   
hem geleend had4 ,hij ging naar haar    
terug en  stak zijn kaars opnieuw aan   
het heilige vuur aan4    ,toen hij      
verder zou rijden1 zei hij tot haar3    
,gij zegt1 dat de vlam  die gij te      
bewaken hebt1 het leven van uw kinderen 
is4 ,kunt ge mij  zeggen welken naam de 
vlam draagt1 die ik op verre wegen      

gedragen heb8    ,waar werd uw vlam     
aangestoken8 vroeg de vrouw4    ,die    
werd aangestoken op het graf van        
,christus1 zei ,raniero4    ,dan kan ze 
niet anders genoemd worden dan zachtheid
 en  menschenliefde1 zei de vrouw4      
,raniero lachte om dat antwoord4 ,hij   
vond zich zelf een zonderlinge  apostel 
voor zulke deugden4    ,raniero reed    
voort tusschen schoongevormde blauwe    
heuvelen4 ,hij zag1  dat hij in de      
nabijheid van ,florence was4    ,hij    
dacht er aan1 dat hij nu spoedig van die
 zorg voor de kaarsvlam  af zou zijn4   
,hij dacht aan zijn tent in ,jeruzalem  
die hij1 vol buit1  verloren had en aan 
de dappere krijgslieden1 die hij in     
,palestina  had achtergelaten en die er 
zich op zouden verheugen1 dat hij  het  
oorlogsbedrijf weer ter hand zou nemen  
en hen aanvoeren naar  overwinningen en 
veroveringen4    ,toen merkte ,raniero1 
dat hij in 't geheel geen vreugde voelde
 bij die  herinnering1 maar dat zijn    
gedachten liever een andere richting    

namen4    ,raniero zag toen voor het    
eerst in1 dat hij niet meer dezelfde man
 was1  die van ,jeruzalem wegtrok4 ,deze
 rit met de kaarsvlam had hem gedwongen1
  zich te verheugen over allen1 die     
vreedzaam en wijs en barmhartig  waren1 
en de woesten en strijdlustigen te      
verafschuwen4 ,hij voelde  blijdschap1  
zoovaak hij dacht aan menschen1 die     
vredig in hun huizen  arbeidden en het  
viel hem in1 dat hij graag zijn oude    
werkplaats  in ,florence weer betrekken 
zou om fraaie en kunstige werken te     
maken4 ,voorwaar1 die vlam heeft mij    
geheel veranderd1 dacht hij1  ik geloof 
dat die mij tot een ander mensch gemaakt
 heeft4          ,v4    ,het was        
,paschen toen ,raniero ,florence        
binnenreed4 ,nauwelijks was  hij de     
stadspoort binnengekomen1               
achteruitrijdend1 de kap over het       
gezicht getrokken en de brandende kaars 
in de hand1 of een bedelaar  stond op en
 riep het gewone3 ,pazzo6 pazzo6    ,op 
dit geroep vloog een straatjongen uit   

een gang en een dagdief1  die in lang   
geen ander werk gehad had1 dan op zijn  
rug te liggen en  naar den hemel te     
kijken1 sprong overeind1 en beiden      
riepen hetzelfde3  ,pazzo6 pazzo6       
,daar ze nu met hun drien aan het       
schreeuwen waren1 maakten ze leven      
genoeg om alle straatjongens wakker te  
maken4 ,die kwamen aanrennen  uit hoeken
 en gaten1 en zoodra ze ,raniero zagen  
in zijn versleten  mantel en op zijn    
ellendig paard1 riepen ze3 ,pazzo6      
pazzo6    ,maar daar was ,raniero al aan
 gewend4 ,hij reed stil door de straten1
  zonder op het geroep te letten4       
,maar ze vergenoegden zich niet met     
roepen4 ,een van hen sprong op  en      
trachtte het licht uit te blazen4       
,raniero hield de kaars in de  hoogte en
 trachtte tegelijk zijn paard aan te    
zetten om den jongens  te ontkomen4     
,maar zij hielden gelijken tred met hem 
en deden wat ze konden1 om  het licht   
uit te blazen4 ,hoe meer ,raniero zich  
inspande om de vlam  te beschutten1 hoe 

wilder de straatjongens werden4 ,zij    
sprongen op  elkaars rug en bliezen uit 
alle macht4 ,zij gooiden met hunne      
mutsen  naar de kaars4 ,het kwam alleen 
omdat er zoo veel waren en ze elkaar    
verdrongen1 dat het hun niet lukte de   
vlam te dooven4    ,dat gaf een groote  
opschudding op straat4 ,de menschen     
stonden aan  de vensters te lachen4     
,niemand had medelijden met den gek1 die
 zijn  kaarsvlam wilde verdedigen4 ,het 
was kerkdag en vele kerkgangers waren   
op weg naar de mis4 ,zij bleven ook     
staan en keken naar het spel4    ,maar  
nu stond ,raniero recht overeind in het 
zadel om zijn kaars  te beveiligen4 ,hij
 zag er woest uit4 ,zijn kap was naar   
achteren  gevallen en men zag zijn      
gezicht uitgeteerd en bleek als dat van 
een  martelaar4 ,de kaars hield hij     
omhoog1 zoo hoog hij kon4 ,de heele     
straat  krioelde van menschen4 ,ook de  
anderen begonnen deel aan het spel te   
nemen4 ,de vrouwen wuifden met haar     
hoofddoeken1 de mannen zwaaiden  met hun

 baretten4 ,allen deden hun best om de  
kaars uit te krijgen4    ,raniero reed  
dicht langs een huis met een balcon4    
,daarop stond een  vrouw4 ,zij boog zich
 over het hek1 rukte hem de kaars uit de
 hand en  ging er haastig mee naar      
binnen4    't ,heele volk barstte uit in
 een schaterend lachen en jubelen1  maar
 ,raniero wankelde in het zadel en      
stortte neer op den grond2  toen hij    
daar lag1 verslagen en bewusteloos1 werd
 de straat spoedig  ontruimd4 ,niemand  
dacht er aan den gevallene te verzorgen4
 ,zijn paard  was de eenige1 die bij hem
 bleef staan4    ,zoodra de volkshoop   
weg was uit de straat kwam ,francesca   
degli ,uberti  uit haar huis met een    
brandende kaars in de hand4 ,zij was nog
 mooi1  haar trekken waren zacht en haar
 oogen ernstig en diep4    ,zij ging op 
,raniero toe en boog zich over hem heen4
 ,hij was  bewusteloos1 maar zoodra de  
lichtglans op zijn gezicht viel1 ging   
hem  een schok door de leden4 ,het      
scheen1 dat de kaarsvlam groote macht   

over  hem had4 ,toen ,francesca zag1 dat
 hij bijgekomen was1 zei ze3 ,hier  is  
de kaars2 ik rukte je die uit de hand1  
omdat ik zag hoe graag je  die brandend 
wou houden4 ,ik wist geen andere manier 
om je te helpen4    ,raniero was leelijk
 gevallen en had zich gekwetst4 ,hij    
begon langzaam  op te staan4 ,hij wilde 
loopen2 maar zakte in elkaar en was     
bijna  weer gevallen4    ,toen beproefde
 hij op het paard te komen4             
,francesca hielp hem4    ,waar wil je   
heen8 vroeg zij1 toen hij eindelijk in  
't zadel zat4    ,ik wil naar de        
domkerk1 zei hij4    ,dan ga ik mee1    
sprak ze2 want ik wil naar de mis4      
,en ze nam het paard bij den teugel en  
leidde het4    ,francesca had van het   
eerste oogenblik af ,raniero herkend4   
,maar ,raniero  zag niet1 wie ze was1   
want hij nam den tijd niet haar aan te  
zien4 ,hij  hield de oogen uitsluitend  
op de vlam gevestigd4    ,zij spraken   
geen woord onder den rit4 ,raniero dacht
 alleen aan de  kaarsvlam en hoe hij die

 in het laatste oogenblik goed          
beschutten  zou4 ,francesca kon niet    
spreken1 omdat ze liever niet zeker     
wilde  weten wat ze vreesde4 ,zij kon   
niet anders denken dan dat ,raniero     
krankzinnig thuis gekomen was1 en hoewel
 zij daar bijna van overtuigd  was1     
wilde zij liever niet met hem spreken1  
zoodat haar de zekerheid  daarvan       
bespaard bleef4    ,na een poos hoorde  
,raniero1 dat iemand naast hem liep en  
schreide1  maar ,raniero zag haar maar  
een oogenblik aan en sprak niet tegen   
haar4 ,hij wilde alleen aan de kaarsvlam
 denken4    ,hij liet zich naar de      
sacristy brengen4    ,daar steeg hij van
 't paard4 ,hij ging alleen de sacristy 
in1 naar  den geestelijke4    ,francesca
 ging de kerk binnen4    ,het was de    
avond voor ,paschen en al de kaarsen in 
de kerk waren  onaangestoken ten teeken 
van rouw4    ,francesca had een gevoel1 
dat het met haar evenzoo was1 dat ieder 
vlammetje van hoop1 dat in haar gebrand 
had1 nu gedoofd was4    ,in de kerk     

heerschte groote plechtigheid4 ,er waren
 veel priesters  bij het altaar4 ,de    
domheeren zaten allen in het koor en de 
bisschop  vooraan4 ,na een poos merkte  
,francesca1 dat er beweging onder de    
geestelijken kwam4 ,bijna allen1 die    
niet noodzakelijk bij de mis            
tegenwoordig moesten wezen1 stonden op  
en gingen naar de sacristy4 ,ten        
laatste ging ook de bisschop4    ,toen  
de mis voorbij was kwam een geestelijke 
naar voren in het koor  en begon het    
volk toe te spreken4 ,hij vertelde1 dat 
,raniero di ,ranieri  naar ,florence was
 gekomen met heilig vuur van ,jeruzalem4
 ,hij vertelde  wat de ridder onderweg  
had uitgestaan en geleden1 en hij prees 
hem  bovenmate4 ,de menschen zaten er   
verwonderd naar te luisteren4 ,francesca
  had nooit zulke heerlijke oogenblikken
 beleefd4 ,haar tranen stroomden        
terwijl ze zat te luisteren4 ,de        
geestelijke sprak lang en goed4 ,hij    
zei ten slotte met luider stem3 ,nu kan 
het wel is waar een kleinigheid         

schijnen1 dat een kaarsvlam hier naar   
,florence gebracht werd1 maar ik  zeg u1
 bidt ,god1 dat hij ,florence veel      
dragers van het heilig vuur  zendt1 dan 
zal het groot en machtig worden en een  
gezegende onder  de steden4    ,toen de 
geestelijke zijn toespraak geindigd had1
 gingen de hoofddeuren  van de domkerk  
open en een processie1 zoo goed die in  
der haast  geordend was kunnen worden1  
trok naar binnen4    ,daar gingen de    
domheeren en monniken en priesters en   
zij trokken door  de middelgang naar het
 altaar4 ,het allerlaatst kwam de       
bisschop en  naast hem ,raniero met     
denzelfden mantel1 dien hij op de heele 
reis  gedragen had4    ,maar toen       
,raniero over den drempel van de kerk   
gekomen was1 stond een  oud man op en   
ging hem te gemoet4 ,dit was ,oddo1 de  
vader van een gezel1  dien ,raniero op  
zijn werkplaats had gehad en die zich   
opgehangen had  om oneenigheid met hem4 
,toen de man bij den bisschop gekomen   
was boog hij voor hen4 ,toen zei  hij   

met zoo luide stem1 dat allen in de kerk
 het konden hooren3    't ,is een zaak  
van groot gewicht voor ,florence1 dat   
,raniero met heilig  vuur uit ,jeruzalem
 gekomen is4 ,zooiets is vroeger nooit  
gehoord of  beleefd4 ,misschien zullen  
velen daarom zeggen dat het onmogelijk  
is4 ,daarom zou ik willen vragen dat men
 't heele volk bekendmake  met de       
bewijzen en getuigen1 die ,raniero heeft
 meegebracht dat dit  werkelijk het vuur
 is1 dat in ,jeruzalem is aangestoken4  
,toen ,raniero deze woorden hoorde1 zei 
hij3 ,nu helpe mij ,god6 ,hoe  kan ik   
getuigen hebben8 ,ik heb de reis alleen 
gemaakt4 ,woestijnen en  wildernissen   
moeten hier komen en voor mij getuigen4 
,raniero is een eerlijk ridder1 zei de  
bisschop1 en wij gelooven  hem op zijn  
woord4    ,raniero kon wel begrijpen dat
 hieraan getwijfeld zou worden1 zei     
,oddo4 ,hij zal wel niet heelemaal      
alleen gereden hebben4 ,zijn pages      
kunnen wel voor hem getuigen4    ,toen  
spoedde ,francesca degli ,uberti zich   

uit de volksmassa naar voren  en ging op
 ,raniero toe3 ,wat hebben wij getuigen 
van noode8 zei  zij4 ,alle vrouwen in   
,florence willen er op zweren1 dat      
,raniero de  waarheid zegt4    ,toen    
glimlachte ,raniero en zijn gezicht     
straalde een oogenblik4 ,maar  dadelijk 
daarna wendde hij oogen en gedachten    
weer naar de kaarsvlam4    ,er ontstond 
een groot tumult in de kerk4 ,sommigen  
zeiden1 dat ,raniero  de kaars op het   
altaar niet mocht aansteken voor hij    
zijn zaak bewezen  had4 ,hierbij voegden
 zich vele van zijn oude vijanden4      
,toen stond ,jacopo degli ,uberti op en 
verdedigde ,raniero4 ,ik denk  wel1 dat 
allen weten1 dat er geen al te groote   
vriendschap bestond  tusschen mijn      
schoonzoon en mij1 zeide hij1 maar nu   
willen toch  mijn zonen en ik allen borg
 voor hem staan4 ,wij gelooven1 dat hij 
het heldenfeit heeft volbracht en wij   
weten1 dat hij die zulk een  onderneming
 volbrengt1 een wijs en voorzichtig en  
edelaardig man is1  dien wij met vreugde

 in ons midden opnemen4    ,maar ,oddo  
en vele anderen waren niet voornemens   
,raniero het geluk1 dat  hij begeerde1  
te laten genieten4 ,zij stonden bijeen  
in een dichte groep  en 't was          
gemakkelijk te zien1 dat zij hun eisch  
niet wilden opgeven4    ,raniero        
begreep1 dat als het nu tot een strijd  
kwam zij dadelijk  zouden probeeren de  
kaarsvlam te dooven4 ,met de oogen      
voortdurend op  zijn tegenstanders      
gevestigd1 hield hij de kaars zoo hoog  
hij kon4    ,hij zag er doodmoe en      
wanhopig uit4 ,men kon hem aanzien1 dat 
hoewel  hij het zoo lang mogelijk wilde 
uithouden hij niet anders dan een       
nederlaag verwachtte4 ,wat baatte het   
hem nu of hij de vlam mocht  aansteken8 
,oddo's woorden waren een doodsteek     
geweest4 ,nu de twijfel  eenmaal gewekt 
was1 zou die verbreid worden en groeien4
 ,hij had een  gevoel alsof ,oddo de    
kaarsvlam al voorgoed had uitgeblazen4  
,een vogeltje fladderde de kerk in door 
de groote open deuren4 ,het  vloog recht

 op ,raniero's kaars aan4 ,hij had geen 
tijd die terug te  trekken1 de vogel    
stootte er tegen en maakte de vlam uit4 
,raniero's arm zonk neer en tranen      
kwamen in zijn oogen4 ,maar in 't       
eerste oogenblik voelde hij het als een 
verlichting1 't ,was beter  dan dat     
menschen het gedaan hadden4    't       
,vogeltje zette zijn vlucht in de kerk  
voort en fladderde verward  rond1 zooals
 vogels gewoonlijk doen1 als ze         
binnenshuis komen4    ,opeens bruiste   
door de kerk een luid roepen3 ,de vogel 
brandt6 ,het  heilige vuur heeft zijn   
vleugels aangestoken4    ,het diertje   
piepte angstig4 ,het vloog een oogenblik
 rond als een  fladderende vlam onder de
 hooge gewelven van het koor4 ,toen zonk
 het  snel en viel dood neer op het     
altaar van de ,madonna4    ,maar op     
hetzelfde oogenblik1 dat de vogel op het
 altaar viel1 stond  ,raniero daar4 ,hij
 had zich een weg door de kerk gebaand2 
niets had hem  kunnen tegenhouden4 ,en  
aan de vlammen1 die de vleugels van den 

vogel  verteerden1 stak hij de kaarsen  
voor het altaar van de ,madonna aan4    
,toen hief de bisschop zijn staf omhoog 
en riep3 ,god wilde het6 ,god  heeft    
voor hem getuigd6    ,en alle menschen  
in de kerk1 zijn vrienden en            
tegenstanders1 twijfelden  niet langer1 
maar waren zeer verbaasd4 ,zij riepen   
allen1 verrukt over  dit wonder ,gods3  
,god wilde het6 ,god heeft voor hem     
getuigd6        ,van ,raniero is nu     
alleen nog te zeggen dat hij groot geluk
 smaakte  alle zijn levensdagen en wijs 
en voorzichtig en barmhartig was4 ,maar 
de menschen in ,florence noemden hem    
altijd ,pazzo di ,ranieri1 ter          
herinnering1 dat men hem voor           
krankzinnig gehouden had4 ,en dat werd  
een eeretitel voor hem4 ,hij werd de    
stamvader van een beroemd geslacht  en  
dat nam den naam ,pazzi aan1 en zoo     
noemen zij zich nog tot op den  huidigen
 dag4    ,verder is het nog de moeite   
waard te vertellen dat in ,florence elk 
jaar  op den avond vr ,paschen een feest

 gevierd wordt ter herinnering aan      
,raniero's thuiskomst met het heilige   
vuur1 en dat men daarbij altijd  een    
kunstvogel met vuur door den dom laat   
vliegen4 ,en dit feest is er  zeker van 
't jaar nog geweest1 wanneer daar niet  
pas een verandering  in gebracht is4    
,maar of het waar is wat velen meenen1  
dat de dragers van het heilig  vuur1 die
 in ,florence geleefd hebben en die de  
stad tot een van de  heerlijkste steden 
van de wereld hebben gemaakt1 aan       
,raniero een  voorbeeld genomen hebben  
en daardoor zijn aangemoedigd om te     
offeren1  te lijden en te volharden1 zal
 hier niet beslist worden4    ,want wat 
er uitgewerkt is door het licht1 dat in 
donkere dagen van  ,jeruzalem is        
uitgegaan1 dat is niet uit te meten noch
 te berekenen4