---------------------------------------- ------------------------ ,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3 ,de tek/ 9 dit be/& wordt we]gegev5 9 de orig9ele1 v]\d]de spell+4 ,er is ge5 pog+ g$aan de tek/ te mod]nis]54 ,bladzijde-numm]+ is v]wijd]d4 ,afgebrok5 woord5 aan het e9de van de regel zijn /ilzwijg5d h]/eld4 ,voetnot5 zijn v]plaat/ na> het e9d van de al9ea met de v]wijz+4 ,de 9 het orig9eel als cursieve tek/ is we]gegev5 als cursief4 ,uitgespatie]de tek/ is we]gegev5 als uitgespatie]d4 ,ov]duidelijke druk- en spelf\t5 9 het orig9eel zijn gecorrige]d4 ,v>iaties 9 spell+ zijn beh\d54 ,aan het e9d van het boek volgt e5 ov]zi*t van de aangebra*te correcties4 ---------------------------------------- ------------------------ ,,het ,,e]/e ,,ontw]p ,,voor ,,de ,,b$ijk+ ,,d] ,,zuid]zee #ahdh ,,door ,j4 ,,klopp5burg ,,en ,p4 ,,faddegon ,pz4 ,,met ,,e5 ,,inleid+ ,,van ,w4 ,h4 ,,klopp5burg ,,civ4-,,+5ieur ,,g$rukt ,,bij ,w4 ,j4 ,,?ieme ,,cie ,,te ,,zutph5 ,voorwoord4 ,op het ,+5ieurs-congres tijd5s de int]nationale t5toon/ell+ te ,am/]dam 9 #ahhc 0 aan d5 +5ieur ,j4 ,w4 ,welck]1 lid van het ,kon9klijk ,in/ituut van ,+5ieurs1 door d5 ,raad van ,be/uur de e]volle taak opg$rag5 e5 ov]zi*t te gev5 van de voornaam/e ontw]p51 welke a*t]e5volg5s voor de droogmak+ van de ,zuid]zee zijn op5ba> gemaakt4 ,inmiddels zijn wij de #bj/e eeuw +egaan4 ,als uitnem5d k5n] van zijne l&g5oot5 nop5s de b$a*tzaamheid wa>mee 9 ,n$]l& d]gelijke groots*e ontw]p5 word5 beh&eld1 sprak hij de volg5de m]kwa>dige woord51 die nu re$s bewa>heid zijn3 ,do* al zull51 indi5 ik mij niet b$rieg1 sle*ts de jong/5 onz]1 zooals wij hi] v]gad]d zijn1 welli*t e5maal op gevord]d5 leeftijd d5 dag zi5 aanbrek51 wa>op met de droogmak+ wordt begonn51 enz4 ,intuss*5 br5gt ook die b$a*tzaamheid zijne voordeel5 mee4 ,d]tig ja> lat]1 9 #aiac1 we]klonk5 9 's l&s v]gad]zaal de bemo$ig5de woord5 van de troonr$e1 dat nu de tijd 0 aangebrok5 om e5 daadw]kelijk beg9 te mak5 met de b$ijk+ en de droogmak+ d] ,zuid]zee4 ,9 hetzelfde ja> 0 ook e5 nieuw m9i/]ie opgetr$51 wa>bij aan het ho(d van het ,dep>tem5t van ,wat]/aat b5oemd w]d ,dr4 ,c4 ,lely1 c4 i41 die als adviseur van de ,zuid]zee-v]e5ig+ 9 #h a*t]e5volg5de nota's het groots*e ontw]p op grondige wijze _h be/ude]d4 ,e5 bet]e introductie van deze plann5 bij d5 ,wat]/aat dan door dez5 m9i/] kan m5 zi* bezwa>lijk d5k54 ,nu de kon9klijke boods*ap het ,n$]l&s*e volk heeft b]eikt en wij het w]k veilig zi5 9 h&5 wa>9 het behoort1 de welgeprez5 ,holl&s*5 ,wat]/aat1 wa*t5 wij met gepa/5 e]bi$ geleidelijke afwikkel+ d] zak5 af4 ,d5k e*t] niet1 gea*te lez]1 dat het publiek zi* onbetuigd heeft gelat5 zijne belang/ell+ te toon5 bij het ,zuid]zee-vraag/uk1 re$s lang voor #aiac4 ,om dit te illu/re]51 lat5 wij hi] volg51 wat 9 het ,algeme5 ,h&elsblad van #ca ,octob] #ahhe /aat te lez53 ,het is opm]kelijk1 hoe vaak de e]/e g$a*te tot e5 groot op5ba> w]k door niet-+5ieurs wordt aangegev5 en dan blijkt het soms lat] dat het1 door d5 niet met te*nis*e k5nis gewap5d5 man aangeprez5 d5kbeeld1 veel practis*] en voor de uitvo]+ veel bet] ges*ikt is1 dan de door te*nici gew5s*te wijze4 ,deze bew]+ kl9kt vreemd en to* ond]v9dt m5 9 de dagelijks voorkom5de gevall5 er vaak de wa>heid van4--,e5 eig5a>dig sprek5d geval 9 deze is1 dat van d5 aanleg van het ,noord-,holl&s*e kanaal1 dat door de +5ieursw]eld is doorg$rev51 t]wijl op de ontw]p-ka>t van dat kanaal ,kon+ ,willem ,i e5 potlood/reep trok1 9 de ri*t+1 wa> m5 lat] t] v]vang+ van het ,noord-,holl&s* kanaal het kanaal door ,holl& op zijn ,smal/ heeft moet5 grav51 t]wijl ,z4 ,m4 bij het plaats5 van die /reep moet gezegd hebb53 ,ik me5 dat het hi] moet kom54 ,met de afsluit+ en droogmak+ d] geheele ,zuid]zee v]ke]5 wij ?ans e5ig]mate 9 hetzelfde geval4 ,9 ons e]/e op/el v]meldd5 wij1 dat de +5ieur van d5 wat]/aat ,welck] 9 e5e lez+ te ,am/]dam dat w]k voor e5e onmogelijkheid heeft v]kla>d en dat de +5ieurs ,/ieltjes en ,cal& er van hebb5 gezegd3 dat het d5kbeeld ge5 #e m9ut5 ern/ig ond]zoek wa>d 04 ,en ?ans ziet m5 de he]5 ,buma en van ,diggel51 beide mann5 geheel buit5 het vak van d5 +5ieur1 met d5 mee/5 ijv] aan het w]k1 om het groots*e d5kbeeld nad] te do5 ond]zoek5 voor te b]eid5 en zoo mogelijk te do5 uitvo]54 ,het e]/e w]kje1 dat ov] de droogmak+ d] ,zuid]zee 9 #ahdh het li*t zag1 0 ho(dzakelijk van niet deskundig51 ,i4 ,klopp5burg en ,p4 ,faddegon ,pz4 ,de e]/e 0 e5 groot voor/&] van droogmak]ij en heeft voornamelijk tot de droogmak+ van het ,,ij1 vele ijv]ige pog+5 9 het w]k ge/eld1 do* 0 9 het geheel niet met te*nis*e k5nis toeg]u/4 ,faddegon ev5wel /ond niet geheel buit5 het vak1 hij is bek5d als de uitv9d] van e5 nieuw wat]opvo]+sw]ktuig1 de/ijds de ,wat]brak] g5aamd2 hij 0 e5 practis* wat]b\wkundige1 do* niet de man met die te*nis*e wet5s*app5 toeg]u/1 wa>door m5 e5 zaak1 als de droogmak+ d] ,zuid]zee degelijk kan ov]zi54 ,ma> het is niet me] te loo*551 dat ev5go$ als ,leeghwat] het e]/ s*reef ov] de droogmak+ van de ,ha>lemm]me]1 de he]5 ,klopp5burg en ,faddegon de voorloop]s w>5 van het spo$ig da>op 9 #ahdi gevolgde1 me] doorwro*te w]k van d5 +5ieur ,b4 ,p4 ,g4 van ,diggel5 ov] de droogmak+ d] geheele ,zuid]zee en d] ,wadd54 ,van ,diggel5 ev5wel heeft het d5kbeeld niet van ,klopp5burg en ,faddegon ov]g5om51 do* 0 re$s druk aan het w]k van zijn plan1 to5 het e]/e w]kje het li*t zag4 ,9 de ,gids van #ahdi zegt pr(essor ,viss]+ da>van3 ,t]wijl ,klopp5burg en ,faddegon hunn5 arbeid liet5 drukk51 zond de he] van ,diggel5 d5 zijn5 t] p]se4 ,do* het gebeurt me]1 dat e5 zelfde g$a*te op e5 zelfde oog5blik1 op v]s*ill5de plaats5 ont/aat4 ,bijzond]e oorzak5 zijn hi]toe soms de aanleid+4 ,wij hebb5 wel e5s g$a*t1 dat het uitgev5 van e5 ka>t da>toe aanleid+ z\ hebb5 kunn5 gev51 want is onze zi5swijze jui/ gewee/1 dan heeft het telk5s bes*\w5 van de ka>t van d5 bodem d] ,zuid]zee1 die op het bureau van e5 de/ijds jong +5ieur d5 he] ,van ,diggel5 dagelijks ond] de oog5 kwam en die hij da> m5ig oog5blik met ern/ be/ude]de1 de grondg$a*te van ,van ,diggel5s groot w]k gelegd4 ,do* lat5 wij e]/ de d5kbeeld5 van de he]5 ,klopp5burg en ,faddegon 9 h]9n]+ br5g51 want al mag hun w]k op v]re na niet op voll$igheid bog51 zijn to* hunne d5kbeeld5 zoo geheel v]w]pelijk niet4 ,het 9 #ahdh door h5 aangegev5 plan be/aat uit #c deel53 #a4 de droogmak+ van het ,y en het grav5 van het kanaal door ,holl& op zijn smal/1 #b4 afsluit5 van de ,zuid]zee langs de lijn ,enkhuiz5-,/avor5 en het droogmak5 van dat g$eelte en #c4 het aanhe*t5 van de eil&5 langs onze ku/1 zo[el ond]l+1 als met d5 ,held] en ,emd5 en de droogmak+ van dat noordelijk deel4 ,dit d]de p]ceel bes*rijv5 die he]5 ev5wel m9d] uitvo]ig en wel voornamelijk1 zoo mij lat] wel e5s t] oore is gekom51 omdat ze het d5kbeeld koe/]5 dat noordelijk deel liev] door opslibb+ dan wel door droogmak+ tot l& te mak54 ,zij beoogd5 to* de bep]k+ van d5 invlo$ d] ,noordzee door de aanhe*t+ d] eil&51 welke bep]k+ zek] tot e5 d] e]/e w]k5 z\d5 behoor54 ,da> het d]de p]ceel als all]laat/e deel d] uitvo]+ door de aanslibb+ dan alre$s zulke groote en voordeelige v]&]+ z\de hebb5 ond]gaan1 poogd5 zij niet1 di5aanga&e e5e nad]e ontwikkel+ hunn] d5kbeeld5 op papi] te br5g5 en bleef dus dit deel van l&aanw9n+ 9 hun plan me] 9 de lu*t hang54 ,het d5kbeeld tot afleid+ van d5 ,i,jsel w]d door die he]5 m9d] voll$ig beh&eld en z\de zek] na> hun plan niet kunn5 ges*i$54 ,ze /eld5 voor e5 kanaal te grav5 door de hooge ,veluwegrond5 van ,we/]voort tot ,nijk]k1 ze wild5 d5 teg5woordig5 ,i,jsel kanalise]5 en d5 kop van de ,i,jselrivier met e5 ov]laat ( regela> bij hooge rivi]/&5 bep]k54 ,het wat] w]d 9 e5 r+va>t om de drooggemaakte ,zuid]zee geleid1 die met sluiz5 z\de afgeslot5 zijn4 ,de s*rijv] volg5s m$$eel+ van de ,directie van het ,algeme5 ,h&elsblad aan de huidige ,r$actie onbek5d1 e9digt 9 dit numm] zijn op/el1 wa>van wij sle*ts de e]/e helft hebb5 ov]g5om5 met d5 volz93 ,al het ?ans meeg$eelde moge er toe leid51 dat zij het plan d] ,h4,h4 ,klopp5burg en ,faddegon nog e5s ov]weg51 die het hunne zull5 moet5 bijdrag5 tot het nem5 van initiatief tot het opmak5 d] ontw]p5 voor de afsluit+ en droogmak+ d] ,zuid]zee4 99 99 99 99 99 ,ook op de v]gad]+1 van het ,kon9klijk ,in/ituut van ,+5ieurs op #af ,augu/us #ahhc is de e] van e]/e ontw]p]s te zijn1 gegev5 aan de he]5 ,klopp5burg en ,faddegon2 er wordt e*t] dadelijk aan toegevoegd dat hun w]k 9 grondige bew]k+ niet de v]gelijk+ kon door/aan met het hi]bov5 v]melde n ja> lat] v]s*ijn5de plan van d5 ,+5ieur van 's ,rijks ,wat]/aat ,b4 ,p4 ,g4 van ,diggel54 ,op bladzijde #adf van het boekje 9 #ahdh v]s*551 getiteld3 ,de indijk+ en droogmak+ van de ,zuid]zee en het ,y1 s*rijv5 de he]5 ,klopp5burg en ,faddegon zelf er van3 ,vele gele]d5 zull5 zi* welli*t omtr5t d5 inh\d b$rog5 v9d51 dewijl ons ges*rijf ge5 te*nis* betoog is1 zooals m5 lat] welli*t van e5 me] bekwame h& dan de onze zal kunn5 v]wa*t5 do* dit 0 ons doel niet4 ,9 zoodanige w]k5 kom5 /ati/ieke tabell5 en wat]b\wkundige opgav5 te pas1 die zulk e5 w]k ze] ko/ba> en ze] droog voor d5 lez] mak51 wa>door de s*rijv] bij deskundig5 veel e] en roem v]krijgt1 ma> wa>bij het algeme5 m9d] belang heeft4 ,deze v]kl>+ door h5zelve afgelegd1 ontslaat mij van de moeite van het lev]5 van nad] comm5ta> op dit punt4 ,hoe is het nu ge/eld met de e] en roem die de deskundige collega van d5 he] ,welck] oog/ 9 di5s ov]zi*t t5 aanhoore van de v]gad]+ van het ,in/ituut van ,+5ieurs8 ,slaan wij we] de notul5 van de v]gad]+ van #af ,augu/us #ahhc op4 ,nadat de he] ,welck] het ontw]p van ,diggel5 9 korte trekk5 heeft ges*et/ zegt hij voorts3 ,dit is 9 ho(dzaak het ontw]p1 dat voorzek] op d5 e]/5 aanblik door zijne /\!id v]ra/4 ,re$s 9 d5 we9ig uitgew]kt5 toe/&1 wa>9 het door d5 ontw]p] is bek5d gemaakt1 lijdt het e*t] aan kapitale gebrek51 die het tot onuitvo]ba>heid v]oordeel54 ,wat dunkt d5 lez] van zulk e5 kritiek8 ,met d5 e]/5 volz9 /elt hij zijn collega ,van ,diggel5 met zijn doorwro*t voor/el op e5 voet/uk1 ma> re$s heeft hij het zwa>d g]e$ om hem te on?o(d54 ,dat gelukt hem dan met d5 twe$5 volz9 als met n slag4 ,e5 kopp5snell] kan er jalo]s* op word54 ,ma> dit is d5 he] ,welck] niet voldo5de en na de t]e*t/ell+ gaat hij tot de sectie ov] en h\dt als e5 pr(essor e5 anatomis*e les voor zijne toehoord]s4 ,m5 leze v]d] en oordeele zelf3 ,de aftapp+ van de b$ijkte ,zuid]zee door natuurlijke looz+ tot #a1be ,a4,p4 t]wijl da>op het wat] van ,i,jsel en ,zw>te ,wat] en tal van &]e rivi]tjes blijft afvloei5 is e5 h]s5s*im2 en to* b]u/ hi]op de aanleg d] /roomban5 voor d5 ,i,jsel en het beh\d van de teg5woordige toe/&5 langs die rivi]4 ,ook de aanleg di] /roomban5 is e5 d5kbeeld dat voorwa> niet pleit voor ,van ,diggel5s rivi]kundige k5nis4 ,zoo gaat de he] ,welck] nog e5 ve]tigtal regels door1 die ik d5 lez] besp>5 zal1 en geeft dan nog ev5 de op9ie van de bek5de +5ieurs ,beij]9ck en ,/ieltjes we] a4 v43 ,t]e*t gav5 zo[el ,beij]9ck als ,/ieltjes 9 ,septemb] #ahfe aan d5 ,m9i/] ,ro*uss5 t]/ond te k5n5 dat de afsluit+ van d5 ,i,jsel het ontw]p ,van ,diggel5 t5 e55male onuitvo]ba> maakt1 omdat de droogmak+ z\ bezwa>d word5 met het wat] van ruim #h millio5 hekt>54 ,dit zegt g5oeg en het ontw]p is met betrekk+ tot de uitvo]+ hi]mee geoordeeld en v]oordeeld4 ,ge5 deskundige heeft het na d5 ontw]p] zelv5 nog 9 besliss+ g5om54 ,ook deze v]kl>+5 z\d5 mij van nad] comm5ta> ov] de beoordeel+ van het plan ,van ,diggel5 ontslaan1 w>e het niet dat dege5 die de critiek lev]de op di5s ontw]p1 zelve 9 zijne absoluu!id te v] w>e gegaan4 ,meegesleept door de felheid wa>mee deze laat/e zi* oppone]de teg5 elk plan dat de b$ijk+ beoogde met insluit+ van d5 ,i,jsel1 dus b5oord5 de afsluitlijn ,kamp5-,enkhuiz51 s*reef de he] ,welck] na nog ev5 het plan ,buma g$u*t ond] h&5 g5om5 te hebb53 ,alzoo nimm] de ,i,jsel b9n5 de droogmak]ij1 luidt de uitspraak van elk deskundige1 7pag4 #ac d] ,notul574 ,n4,b4 ,re$s 9 #ahgi 0 het d5kbeeld van e5 ,i,jselmeer geopp]d met e5 v]b9d+ da>van met e5e doorgrav+ van ,holl& op zijn ,smal/1 de op5 doorgrav+ volg5s de ideen van wijl5 +5ieur ,huet6 ,en nu de oploss+ van het ,noordzeekanaal re$s zijn beslag heeft gekreg5 volg5s de ideen van het e]/e g$eelte d] plann5 ,klopp5burg en ,faddegon met sluiz5 aan de ,noordzee1 e5e oo/elijke afdamm+ van het ,,ij is nog 9 het laat/e ontw]p van ,m9i/] ,lely de ,i,jsel b9n5 de droogmak+ g5om5 en ziet m5 da>door hoe ,welck] d5 bal missloeg1 omdat hij niet voldo5de op de hoogte 0 van hetge5 &]5 voor di5 datum hadd5 gepublice]d4 ,hoe geheel &]s is het ond]zoek geleid ond] leid+ en door d5 ,+5ieur ,lely6 ,9 het plan ,klopp5burg-,faddegon z\ de ,i,jsel gekanalise]d word5 en de aanmond+ aan d5 ,rijn afgeslot5 met beh\d van e5 s*utsluis en bov5 d5 dam e5 ov]laat wa>door wat] afgetapt kan word5 voor e5 s*eepva>t kanaal dw>s door de ,veluwe na> de r+va>t van de ,zuid]zee-,pold]4 ,het me]d]e wat] dat niet b5oodigd 0 voor dit kanaal en d5 gekanalise]d5 ,i,jsel moe/ langs ,waal en ,n$]-,rijn word5 afgevo]d hetge5 di5/ig z\ zijn voor de dieph\d+ dez] ,rijn>m54 ,de v]b9d+ van ,rijn met ,am/]dam is nu s$]t lang door het ,am/]dam-,m]w$e kanaal bew]k/elligd1 dus het kanaal door de ,veluwe is ?ans niet me] noodig voor e5e v]b9d+ van ,am/]dam met d5 ,rijn4 ,e*t] is degelijk ond]zo*t door ,lely ( met voordeel het ,i,jselwater bij ,hoogwat]/&5 langs de &]e ,rijn>m5 kon word5 afgevo]d4 ,het resultaat van dit ond]zoek 01 dat op de e9dsom van de b$ijk+ en droogmak+ van de ,zuid]zee als het ,i,jselwater bij ,hoogwat]afvo] niet 9 de droogmak+ w]d opg5om5 #h millio5 guld5 kon word5 bespa>d en voor die #h millio5 is dit ,i,jselwater niet langs &]e rivi]5 af te leid54 ,ook is door ,lely ov]wog5 9 plaats van de looz+ op de sluiz5 bij ,wi]+5 de op5 doorgrav+ van ,holl& op zijn smal/ da>voor te bezig54 ,het z\ wel mogelijk zijn1 do* de s*eepva>t z\ la/ hebb5 van v]&]lijke wat]/&5 en /]ke /room+5 zoodat de loss+ bij ,wi]+5 bet] is gea*t4 ,hi] alzoo ge5 holle phras5 do* ern/ig ond]zoek6 ,wij zi5 hi] het groote ond]s*eid en wijz5 er met nadruk op4 ,t]wijl ,welck] de idee het ,i,jselwater na> eld]s af te vo]5 v]w]pt en het &]e voor/el om het ov] e5 te beh\d5 ,i,jselmeer en e5 op5 doorgrav+ van ,holl& op zijn smal/ 9 de ,noordzee te looz5 nege]t1 zijn beide middel5 door ,lely deugdelijk ond]zo*t4 ,9 de buit5gewone v]gad]+ van het ,kon9klijk ,in/ituut van ,+5ieurs d4d4 #b ,octob] #ahhc zeide het lid ,hut3 ,indi5 het hem v]gund w>e e5 pa> bladzijd5 voor te lez5--wat hij e*t] niet do5 zal--hij da>toe kiez5 z\ bladzijde #h en #i van het ges*rift zoo ev5 aan het ,in/ituut aangebod5 en door ,klopp5burg en ,faddegon sam5ge/eld4 7door ,j4 ,g4 ,jg]1 oud-concession>is van het ,noordzee-kanaal74 ,m5 z\ 9 die bladzijd5 e5e reeks van w]k5 v]meld zi51 die s$]t de uitgave van dit w]kje all5 uitgevo]d zijn en da>9 het bewijs kunn5 v9d51 dat deze s*rijv]s vol/rekt niet ondoorda*t ges*rev5 ma> ind]daad ern/ig5 arbeid gelev]d hebb54 ,wat me] is1 m5 zal da>9 ook v9d5 de r+va>t ,muid5-,kamp5 die lat] door ,bey]9ck is opg5om5 9 zijn ontw]p tot droogmak+1 en door ,/ieltjes 9 het gewijzigd ontw]p is beh\d54 ,hoe kan m5 dan nog bew]5 dat dit ontw]p zulk e5e g]+e wa>de _h8 ,zooals ik bov5 memore]de1 het idee het ,i,jselwater bij hoogwat]afvo] langs ,waal en ,lek af te vo]5 is nog niet zoo h]s5s*immig1 &]s z\ ,lely zijne becijf]+ van #h millio5 onko/5 niet gemaakt hebb54 ,om d5 lez] e5ig d5kbeeld te gev5 hoe groote ontw]p5 zooals nu door ,lely word5 aangebod5 geleidelijk tot ontwikkel+ kom5 en hoe het idee ,i,jselmeer 9 de w]eld kwam lat5 wij nog e5 extract uit de notul5 van de buit5gewone v]gad]+ van het ,kon9klijk ,in/ituut van ,+5ieurs van #b ,octob] #ahhc volg54 ,het lid ,hut zegt3 ,wil m5 d5 ,i,jsel buit5sluit5 dan is de droogmak+ uit d5 a>d d] zaak bep]kt tot 'n kle9 deel van de ,zuid]zee2 wil m5 e5 groot] deel droog mak51 dan is m5 v]pli*t d5 ,i,jsel door sluiz5 afleid+ te gev5 ( hem door leidijk5 te v]l5g52 de bezw>5 teg5 het e]/e zijn te wel bek5d om die opnieuw aan te wijz5 en het laat/e is ev5m9 go$ uitvo]ba>4 ,s*ijnba> is er dus ge5 middel om uit dit dilemma te g]ak5 en de he] ,welck] heeft 9 zijn voordra*t ook d5 indruk gegev51 dat er v]d] ov] dit ho(dpunt niets te zegg5 viel4 ,nu is e*t] 9 #ahgi 9 het ,in/ituut e5 ontw]p gegev51 wa>bij de moeilijkh$5 van de beide zooev5g5oemde oploss+5 v]m$5 word52 en die oploss+ zooals to5 ook w]d aangewez51 is het e]/ gegev5 door d5 onbek5d5 s*rijv] van 'n bro*ure getiteld3 ,wat nu8 ,da>9 w]d voorge/eld de op5 doorgrav+ door sprek] /e$s v]d$igd1 9 v]b& te br5g5 met e5e afsluit+ d] ,zuid]zee tuss*5 ,enkhuiz5 en ,/avor54 ,de ,i,jsel loo/ dan 9 de afgeslot5 kom en die kom loo/ door ,holl& op zijn ,smal/ 9 de ,noordzee4 ,het m]kwa>dige 9 deze oploss+1 wa>bij de uitlooz+ van d5 ,i,jsel onge/oord blijft1 is--hoewel dit door d5 s*rijv] d] bro*ure niet op d5 voorgrond is ge/eld--hi]9 geleg51 dat de ,zuid]zee dan voor deze rivi] dezelfde rol gaat v]vull5 als bijvoorbeeld het me] van ,con/anz voor d5 ,rijn en het me] van ,g5ve voor d5 ,rhne4 ,zulk e5 me] vormt 9 het l5gtepr(il d] rivi] e5 nag5oeg horizontaal g$eelte1 dat &]s uit d5 a>d d] zaak 9 het l5gtepr(il e5] rivi] nimm] kan voorkom5 en neemt alzoo het bezwa> weg1 dat bij e5 v]l5g+ van de rivi] tuss*5 leidamm5 ov] groot] af/& z\ word5 ontmoet4 ,het ,i,jselmeer door wijl5 ,pr(essor ,huet als e5 tr\vaille bes*rev5 is ind]daad het middel geword51 wa>bij het probleem van het wat]bezwa> van het /roomgebi$ van d5 ,i,jsel tot de huidige oploss+ is gebra*t4 ,de aanleid+1 dat de he] ,huet hi] t] sprake is gebra*t zijn de wa>de]5de woord5 gewijd aan het boek 9 #ahdh door ,klopp5burg en ,faddegon ges*rev5 en teg5 d5 prijs van f #a4ej bij d5 uitgev] ,g4 ,m4 ,p4 ,londonck te ,am/]dam v]krijgba> ge/eld4 ,9 v]b& met de huidige door ,m9i/] ,lely aanhangig gemaakte voor/ell5 heeft het ge5 nut d5 he] ,huet v]d] 9 zijn betoog te volg54 ,er is na rijp b]aad afgezi5 van e5 op5 doorgrav+ van ,holl& op zijn ,smal/4 ,ook omtr5t dit punt s*reef de he] ,i4 ,klopp5burg het navolg5de 9 het ,am/]dams* ,h&elsblad4 ,ik e] elk /rev5 en i$]s gevoel51 het doel zijnde1 om tot het algeme5 welzijn bij te drag51 al kan ik mij ook niet met de voorge/elde ri*t+ v]e5ig54 ,er is veel aanlokkelijks 9 de voor/ell5 van d5 he] ,huet2 de !orie van e5 diep5 bre$5 /room is go$1 do* de practijk le]t1 dat rivi]5 die voordeel5 voor de s*eepva>t niet oplev]5 als de kanal52 ma> m5 di5t zi* bij het voordrag5 di] !orin to* ook aan de wa>heid te h\d5 en die niet te v]kra*t54 ,ik weet niet ( de he] ,huet het erg5s heeft gezegd1 ma> de he] ,r4 ,g4 ,b4 de ,vaijnes van ,brakel laat d5 he] ,huet1 9 zijne bro*ure te ,arnhem uitgegev51 e5e rivi] ( op5 zeegat door ,holl& op zijn ,smal/ mak51 wa> de eb en vlo$ regelmatig1 zooals op &]e rivi]5 loopt2 dit druis*t teg5 de wa>heid 91 zoo m5 ond]/ell5 mag1 dat de wa>nem+5 jui/ zijn1 welke g$aan zijn door en ond] toezi*t van d5 ho(d-+5ieur van d5 ,wat]/aat 9 #ahea bela/ gewee/ door de ,/ad ,am/]dam om de mogelijkheid d] doorgrav+ te ond]zoek54 ,nu lee/ m5 9 het desbetreff5d v]slag op pag4 #g b4 ,dat het te ,durg]dam ongeve] #b ur5 vroeg] hoog wat] is1 dan te ,spa>ndam4 c4 ,dat het hoog wat] te ,wijk aan ,zee drie m9ut5 vroeg] invalt dan te ,spa>ndam4 ,hi]uit blijkt nu imm]s duidelijk1 dat 9 de te s*epp5 rivi] ( ,noordzee voor ,am/]dam1 nimm] e5 regelmatige eb en vlo$1 zooals op gewone rivi]5 plaats heeft1 zal kunn5 be/aan2 dat de beide vlo$5 op e5 ( &] punt 9 dat op5 gat teg5 elka> z\d5 bots51 en ook de ebb5 z\d5 s*eid5 zoodat ook nimm] e5 regelmatige /room z\ kunn5 ont/aan1 wa>door v]slibb+ ( v]z&+ 9 dat op5 gat w]d geke]d4 ,het is wel ge5e zaak van ov]weg5d belang1 die w>5 er ov]ig5s ge5e bezw>5 teg5 de ,noordzee voor ,am/]dam1 da>om voldo5d5 grond z\ oplev]51 om geheel van zoodanige ond]nem+ af te zi51 ma> zek] is het to*1 dat de paalworm veel geva>lijk] voor de wat]ke]+sw]k5 9 het ,y z\ word51 dan hij ?ans is1 da> de worm bet] 9 het zuiv]e1 z\t]e wat] van de ,noordzee ti]t1 dan 9 het slibb]ige1 zoet]e wat] van het ,y4 ,dit s*reef hij 9 ,juli #ahfb1 dus tijd5s d]gelijke vrag5 t] beh&el+ 9 het ,kon9klijk ,in/ituut w]d5 g5om54 ,behalve 9 artikel5 van het ,am/]dams* ,h&elsblad1 zijn nog twee bro*ures van d5 he] ,i4 ,klopp5burg gepublice]d3 ,het kanaal van ,am/]dam tot 9 de ,noordzee met e5e indijk+ van het ,y1 bes*\wd 9 het belang van de /ad en het gewe/1 voor #dj c5t v]krijgba> ge/eld bij ,g4 ,m4 ,p4 ,londonck te ,am/]dam 9 het ja> #ahed4 ,het /&punt1 wa>op zi* de s*rijv] bij het publice]5 van dit w]kje ge/eld heeft1 blijkt uit de volg5de z9sn$e aan deze bro*ure ontle5d3 ,ik gelo( te mog5 zegg51 dat de enkel te*nis*e b$rev5e1 de wat]b\wkundige1 de +5ieur1 di5t +eli*t te word5 door dezulk51 welke met de behoefte van de s*eepva>t1 d5 h&el1 de indu/rie en d5 l&b\w bet] bek5d zijn2 g55 to* hebb5 hunn5 tijd moet5 be/$5 aan de /udie d] hoog/ belangrijke wat]b\w en wat]b\w-w]ktuigkundige aangeleg5h$51 en zond] da>om hunne tal5t5 m9 te a*t51 mag m5 ev5wel v]ond]/ell51 dat zij met &]e1 zooals met de hi]bov5 v]melde vakk5 en wet5s*app51 m9d] bek5d zull5 zijn1 wat dan ook niet me] als natuurlijk is4 ,9 deze bro*ure wordt e5 nauwkeurige bes*rijv+ gegev5 van zijn plan voor het ,noordzeekanaal en om dit aan te toon5 a*t ik het noodig enkele regels er van aan te hal53 ,wij /ell5 ons e5 kanaal voor met groote sluiz51 zoo groot als de kun/ ze ma> imm] mak5 kan1 beh\d5s de noodige veiligheid voor het b9n5l&4 ,die sluiz5 aan zee1 om de zee te w]51 me55 wij1 moe/5 niet 9 de onmiddellijke nabijheid van het /r& ligg51 ma> m9/5s op e5 kw>ti] af/&s da>van1 b9n5 9 de du95 geleg5 zijn4 ,wij zegg5 sluiz51 zoo wijd en diep en lang1 als de kun/ ze1 v]bond5 aan veiligheid1 kan da>/ell51 want l5gte1 bre$te en diepgang van s*ep51 gelijk die ?ans 9 het buit5l& geb\wd word51 z\de m5 voor e5ige j>5 als fabela*tig bes*\wd hebb52 do* zij behoor5 ?ans tot de w]kelijkheid en zooveel do5lijk moet toegang1 door de sluiz51 aan die groote s*ep5 en /oomka/eel5 v]le5d word54 ,de af/& d] sluiz5 van de zee a*t5 wij raadzaam1 tot me]d]e zek]heid voor die sluiz51 bij e5 ev5tueel vij&elijk5 aanval1 g$eeltelijk tot het da>/ell5 van e5e ruime buit5hav51 welke alsdan het kanaal zal vorm51 deels voor s*ep51 die niet voor de sluiz5 blijv5 ligg51 bij het doors*utt5 en het opon?\d da>door v]oorzaakt1 e5 gun/ig hoog tij z\d5 kunn5 miss54 ,wij /ell5 ons voor om aan het beg9 van het kanaal1 bij de /ad ge5e sluis ( sluiz5 te legg54 ,wij a*t5 dit ov]bodig bij e5e afdamm+ van het ,y1 beoo/5 de /ad1 wa>ov] wij /raks zull5 sprek5 enz4 ,ov] deze afdamm+ van het ,y beoo/5 de /ad is 9 die tijd5 e5 hevige /rijd gevo]d4 ,nadat de s*rijv] nog e5 ti5tal bladzijd5 voortgaat met de bes*rijv+ van zijn plan beg9t hij de voordeel5 er van op te somm5 en is dan e]/ re*t op dreef4 ,hij is de groote en?\sia/ voor de v]bet]+ van de hav5toe/&5 van ,am/]dam4 ,9 #ahfb s*reef hij op ruim zev5tig j>ig5 leeftijd nog e5 bro*ure getiteld ,wordt ,am/]dam alle5 gebaat door de doorgrav+ van ,holl& op zijn smal/8 ,op het exempla> dat voor mij ligt /aat3 uitgegev5 bij ,p4 ,d4 van ,es #ahfb te ,am/]dam 7,twe$e druk74 ,dit ges*rift vond blijkba> veel aftrek bij zijne /adg5oot54 ,de h&el van ,am/]dam _h dr+5d behoefte aan hulp t5 e9de voor nog me] v]val beho$ te word54 ,het protectie/elsel tijd5s onze v]e5ig+ met ,belgi _h ,am/]dam b5adeeld en ,hamburg als concurr5t do5 bloei54 ,rott]dam 0 9 opkom/ en dreigde de ho(d/ad van het ,l& de loef af te /ek54 ,voor d5 aanleg van spoorweg5 w]d door de v]teg5woordig]s 9 de ,/at5-,g5]aal voor de &]e prov9cin belangrijke somm5 gevord]d1 ja zelfs voor de v]bet]+ van het ,noord-,holl&s* ,kanaal na> d5 ,held] w>5 mann5 van invlo$ 9 de we]1 die e5 gun/ige bes*ikk+ voor het kort]e ,noordzee-kanaal teg5w]kt54 ,om aan de rivaliteit van ,am/]dam en ,rott]dam tegemoet te kom5 0 o4a4 door de he]5 ,c4 ,v]loop ,zoon1 ,ar*itect-,+5ieurs1 e5e aanvrage om concessie +$i5d voor e5 zeekanaal uit de ,noordzee tuss*5 ,noordwijk en ,z&voort en v&a> met twee kanal5 na> ,am/]dam en ,rott]dam4 ,9 e5 oud5 boek5trommel vond ik niet m9d] dan #bj ges*rift5 van all]lei p]son5 betreff5de de v]b9d+ van ,am/]dam met de ,noordzee alle g$ate]d voor #ahfd1 het ja> wa>9 aan d5 he] ,j4 ,g4 ,jg] concessie w]d v]le5d voor het ,noordzeekanaal van ,holl& op zijn ,smal/ n4m4 bij de wet van d5 #aa;d5 ,juni #ahfd1 ,/aatsblad ,no4 #gb4 ,met d5 he] ,jg] /ond de he] ,klopp5burg 9 go$e relatie4 ,deze laat/e _h de a&a*t getrokk5 door e5 artikel 9 het ,h&els en ,effect5blad ond] d5 titel van3 ,hoe /aan wij ?ans met de doorgrav+ van ,holl& op zijn smal/8 e5 vraag 9 ,ma>t #ahfa4 ,de he] ,klopp5burg w]d uitg5oodigd bij d5 he] ,j4 ,heemsk]k ,az4 te kom5 wa> hij nog de he]5 van ,heukelom en ,cool ontmoette1 alle ,raadsl$5 van ,am/]dam4 ,ook met d5 to5malig5 v]teg5woordig] van ,dev5t] d5 he] ,?orbecke _h hij te vor5 e5 ond]h\d die hem aanraadde zi* te w5d5 tot d5 g5]aal ,delprat en hem aanmo$igde zijn ges*rift 9 druk te do5 v]s*ijn54 ,9 bov5v]meld ges*rift e5 #bd bladzijd5 druks vull5de 0 aang$rong5 op d5 afsluitdam beoo/5 het ,y met e5 gekoppelde s*utsluis en 0 er de a&a*t op geve/igd dat e5 kanaalplan 9 v]b& met e5e bet]e taxatie d] 9 te dijk5 ,ypold]s de basis voor e5e concessie-aanvrage z\ word5 met e5e r5teg>antie door d5 ,/aat4 ,dank zij d5 invlo$ van d5 he] ,?orbecke 9 d5 ,/at5-,g5]aal w]d t5 slotte aan d5 he] ,jg] e5e voorloopige concessie v]le5d4 ,de he] ,jg] betuigde zijn erk5telijkheid voor de bemoeing5 van d5 he] ,klopp5burg 9 deze door hem op d5 fee/dag1 to5 heel ,am/]dam jubelde om de v]le5de concessie1 e5 album 9 rood m>okijn aan te bi$5 wa>op met g\d5 lett]s g$rukt /ond3 ,het kanaal door ,holl& op zijn ,smal/4 ,voor9 prijkte e5e keurige fotografie van d5 he] ,i4 ,klopp5burg1 wa>ond] met eig5 h& van d5 donateur /ond ges*rev53 ,am/]dam #ahdh-ahfc4 ,s\v5ir van ,j4 ,g4 ,jg]1 da>a*t] het uitgegev5 plan van het ,kanaal door ,holl& op zijn ,smal/ en de da>bij ontworp5 l&aanw9n+ met de da>bij gevoegde ,n$]l&s*e en ,frans*e uitlegg+4 ,ook ontv+ hij de toezegg+ van e5 me] honoraire dan effectieve betrekk+ van adviseur bij de ,kanaalw]k54 ,deze bijzond]h$5 zijn ontle5d aan e5 s*rijv5 van d5 he] ,i4 ,klopp5burg aan d5 he] ,i4 ,dirks1 ,directeur d] ,am/]dams*e ,kanaal ,maats*appij1 dd4 #be ,ma>t #ahfe1 wa>9 de s*rijv] zi* met wa>de]+ uitliet ov] d5 he] ,j4 ,g4 ,jg]1 die inmiddels zijne concessie _h ov]g$rag5 aan de ,am/]dams*e ,kanaal ,maats*appij4 ,bij die ov]dra*t w]d tev5s de v]pli*t+ ov]g5om51 om d5 he] ,i4 ,klopp5burg e5 b$rag van vi]duiz5d guld5 uit te ke]5 voor zijne adviez5 voor het ontw]p1 hetge5 ook na e5ig ges*rijf is uitbetaald4 ,de gezondheid/oe/& van d5 to5 vijf en zev5tig ja> oud5 he] ,klopp5burg sloot e5 daadw]kelijke v]d]e bemoeing met de w]kzaamh$5 van de uitvo]+ van het groots*e plan uit4 ,voor e5 onp>tijdig lez] blijkt uit de m$eg$eelde feit5 dat voor die tijd5 e5 b$rag van vi] duiz5d guld5 e5 /(felijk bewijs van erk5telijkheid is1 dat niet onbelangrijk kan word5 g5oemd4 ,9 i$] geval zal het voor d5 groot5 en?\sia/ e5e groote voldo5+ zijn gewee/ het beg9 van de vurig gew5s*te v]bet]+ van de ,am/]dams*e hav5toe/&5 nog te hebb5 mog5 belev54 ,m5 vraagt zi* welli*t af hoe e5 p>ticuli] al op gevord]d5 leeftijd er toe kwam zi* zoo geheel te wijd5 aan e5 d]gelijk5 lev5/aak4 ,e5e korte lev5sbes*rijv+ moge hi] volg53 ,zijn vad] ,wilcke ,klopp5burg1 9 #agea te ,colm> 9 ,old5burg gebor51 ve/igde zi* 9 #agha als poort] te ,am/]dam1 wa> hij huwde met ,anna ,m>ia ,l5tz4 ,9 de familie ,klopp5burg 0 het e]/geboort]e*t van kra*t1 zoodat het groot-grondbezit 9 ,old5burg ov]g+ op zijn bro$]1 wi5s af/ammel+5 ook ?ans nog zi* mog5 v]heug5 9 het bezit van de grond5 s9ds eeuw5 h] het familie-go$ vorm5de4 ,deze l&go$]5 zijn da> te l&e bek5d ond] d5 naam van ,de ,twaalf ,apo/el51 groote bo]d]ij54 ,bij e5 bezoek t] plaatse toonde m5 mij 9 e5 k]k e5 groot orgel1 wa>op met guld5 lett]s 0 v]meld dat dit k]korgel e5 ges*5k 0 van ,wilcke ,klopp5burg4 ,ook e5 reusa*tige grafz]k met gebeeldh\wd familiewap5 uit de #ag;de eeuw w]d mij getoond4 ,de familie ,klopp5burg1 wa>van deze ,i4 ,klopp5burg af/amde1 0 dus van ,duits*5 oorsprong4 ,m5 heeft 9 ,old5burg ook e5 kle9e /ad ,klopp5burg en de familie is s$]t eeuw5 h] da> te l&e bek5d als ze] welge/eld4 ,door zijn vad]1 die te ,am/]dam ,*ef e5] re$]ij 01 w]d ,i4 ,klopp5burg 9 d5 h&el opgeleid4 ,van zijn #ad;d5 tot zijn #bj/e ja> bra*t hij door 9 ,engel& en 0 lat] als c>gadoor w]kzaam te ,am/]dam1 en reisde als sup]-c>ga e5ige mal5 na> ,am]ika en t]ug1 woonde afwissel5d ook te ,leid51 te ,rott]dam en ve/igde zi* als zeepfabrikant te ,am]sfoort4 ,da> kwam hij 9 aanrak+ met ,faddegon1 e5 w]ktuigkundige1 met wi5 hij te zam5 9 #ahdh het e]/e plan voor de drooglegg+ van de ,zuid]zee uitgaf4 ,als ram+ssom wordt 9 dit w]k g5oemd ruim neg5tig millio5 guld54 ,ind]daad vond ik ook e5e g$etaille]de ram+ met e5 e9dsom van ruim #ib millio5 guld51 betrekk+ hebb5de op het g$eelte van het w]k zooals het op d5 omslag is ges*et/1 dus niet inbegrep5 is hi]bij3 het g$eelte b5oord5 d5 afsluitdijk ,enkhuiz5-,/avor54 ,de ram+ en bep]kte oms*rijv+ hebb5 als curiositeit e5ige wa>de en zijn als bijlag5 a*t]9 opg5om54 ,de liefhebb]s die zi* ga>ne 9 details v]diep5 word5 na> de ram+ v]wez54 ,da>5teg5 kunn5 zij die we9ig lu/ gevoel5 het oud]wets*e boek te lez51 vol/aan met het lez5 van de beknopte oms*rijv+ als aanhangsel bijgevoegd4 ,9 d5 tek/ van het oude boek zijn ge5 wijzig+5 gebra*t wat betreft de oud]wets*e spell+4 ,ev5m9 als e5 antiqua> e5 bronz5 vaatw]k zal oppoets5 heb ik geme5d aan d5 oorspronkelijk5 tek/ iets te moet5 wijzig5 ( te s*rapp54 ,het geheel lijkt mij wel de moeite wa>d1 om aan de v]getelheid ontrukt te word54 ,mo*t ooit beslot5 word5 e5 museum op te ri*t5 betrekk+ hebb5de op curiosa betreff5de de ,zuid]zee1 dan moge dit boekje da>9 e5 bes*eid5 plaats innem5 als s\v5ir aan d5 groot5 en?\sia/4 ,gebor5 te ,am/]dam op #af ,decemb] #agij ov]le$ hij te ,ha>lem op #bc ,decemb] #ahfh4 ,dank zij de zorg5 van zijne zoons ,i4 ,klopp5burg en ,h4 ,c4 ,klopp5burg g5oot hij nog e5 betrekkelijk gelukkig5 oud5 dag1 want door zijn v]want5 w]d hem vaak v]wet5 dat hij zijne eig5 belang5 heeft opge(f]d aan het algeme5 welzijn1 9 't bijzond] aan zijn geboorte/ad ,am/]dam4 ,apeldoorn1 #ca ,ma>t #aiaf4 ,w4 ,h4 ,,klopp5burg1 c4 i4 ,,de ,,indijk+ ,,en ,,droogmak+ ,,van ,,de ,,zuid]zee ,,en ,,het ,,ij1 ,,met ,,kanal5 ,,van ,,af ,,d5 ,,ijssel ,,bij ,,arnhem1 ,,langs ,,am/]dam ,,tot ,,9 ,,de ,,noordzee2 ,,voorge/eld ,,en ,,aangeprez5 ,,als ,,e5 ,,kra*tig ,,middel ,,tot ,,v]heff+ ,,van ,,h&el1 ,,s*eepva>t1 ,,en ,,l&b\w ,,9 ,,n$]l&4 ,,te ,,am/]dam1 ,,bij ,g4 ,m4 ,p4 ,,londonck4 #ahdh4 ,,voorb]igt4 ,nimm] is er groots*] ontw]p aan de ,n$]l&s*e natie voorg$rag51 dan hetwelk wij ha> ?ans t] ov]weg+ en t] uitvo]+ aanbi$52 ma> ook nimm] 0 de tijd da>voor zoo gun/ig1 nimm] be/ond da>voor zulke dr+5de noodzakelijkheid1 nimm] gevoelde het algeme5 zulk e5e wez5tlijke behoefte aan vru*tdrag5de b$rijvigheid1 dan jui/ nu4 ,de nood1 hoe hoog dikw]f hi] te l&e ook 9 m5ig5 oorlog geklomm51 w]d altoos nog door hoop op vr$e gel5igd en de vr$e bragt dan ook uitkom/ en r$d+ aan2 ma> ?ans1 na j>5 van vr$e1 v]ke]5 wij 9 e55 toe/&1 welke1 hoe wij het ook will5 v]bloem51 elk5 regts*ap5 ,n$]l&] met lev5dige bezorgdheid v]vult4 ,wie /a>t niet weemo$ig op v]vlog5e groo!id1 e] en aanzi5 bij onz5 kwijn5d5 toe/& en to5em5d v]val van h&el8 ,wie let niet op de vooruitgang en b$rijvigheid d] ons omr+5de volk]51 en betreurt niet d5 a*t]uitgang van ons 9 vele opzigt5 /iefmo$]lijk b$eeld ,n$]l&1 wa> tot hi]toe e5 heilloos /elsel van beh\d1 van het ,hooge ,be/uur af tot het nietig/e dorpsbe/uur toe d5 scept] zwaaide2 wa> te v] g$rev5 zu*t tot beh\d d] voorvad]lijke in/ell+5 7t]wijl die voorvad]5 ev5wel de bak5s na> de getijd5 v]zett57 all5 voortuitgang we]t1 en wa>door wij bij hoog]e vlugt van vreemd5 nietig]1 zwak en arm word54 ,zie1 t5 bewijze1 op onze grootboek5 van de nationale s*uld1 op de begroot+5 van uitgav51 wa>aan gev5r$igde inkom/5 ontbrek51 bij e5e bevolk+1 die de la/5 niet tors*5 kan1 die ha> hoop b\wt op e5e1 ge5 ond]/& behoev5de1 kolonie1 ma> welke h>e middel5 tot zelfbeh\d behoeft en h>e be/e sapp5 9 e5 twijfela*tig batig slot aan ons v]lie/4 ,zie op onze m>9e1 te zwak 9 ev5r$igheid van de behoefte4 ,zie op ons gebrek aan middel5 om e5e /rijdkra*t te l&e te ond]h\d5 tot wa>borg voor ons be/aan 9 de rij d] volk54 ,/a> de /$5 aan1 die ja>lijks 9 bevolk+ van gego$5 afnem51 9 bevolk+ van dieg551 die d5 middel/& en d5 arbeid] door hunn5 h&el en b$rijv5 vo$d52 onze /$51 wa> wele] fabrijk5 bloeid51 die ?ans kwijn5de1 d5 w]kman e5 loon to$eel51 wa>door lev5s g]ekt word51 ma> 't welk dan ook e5 lev5 is1 wa>bij de ve]kra*t v]lamd1 de gee/ v]do(d en alle edele gevoel5s v]/ikt word51 t]wijl de s*a>s voorzi5e arm5kass5 als het eig5dom all] s*amel5 bes*\wd wordt4 ,gave de ,voorzi5igheid1 dat het &]s w>e6 ,die w5s* tot v]bet]+ van onz5 toe/& kan1 ond] ,gods zeg51 door ons v]vull+ erlang51 en de middel5 da>toe me55 wij 9 ons ontworp5 plan aan te wijz56 ,het is wa>1 niet all5 jui*5 toe1 wat groots* is1 wat inspann+ van kra*t5 v]eis*t2 niet all5 bezielt de zu*t om 't ge5 veel omvatt5d is1 te help5 da>/ell54 ,m5 w]pt nietige bezw>5 op1 die v]trag+ aanbr5g51 die de uitvo]+ belemm]5 en dikw]f s*ipbreuk do5 lijd54 ,m5 v9dt er1 die jui*5 bij d5 ond]gang van nieuwe ond]nem+51 welke bij welslag5 me]d]e vru*t5 z\d5 drag5 dan het 9 /& h\d5 van inrigt+51 die op oude /ell+5 gegrond zijn1 wa>bij de toepass+ d] nieuw]e wet5s*ap ontbreekt4 ,wij zi5 er ook ma> al te veel1 die1 (s*oon niet teg5/rev5de1 mo$eloos en w]keloos blijv51 en da>door me]d] nadeel b]okk551 dan zij zi* voor/ell5 te do54 ,er zull5 er zijn1 die van project5mak]ij gewag51 do* deze all5 zull5 de noodzakelijkheid d] uitvo]+ onz] ontw]p5 niet ontz5uw54 ,heeft e5 ,,leeghwat] zijn geliefkoosd ontw]p1 de droogmak+ van het ,ha>lemm]-me] zi5 bespott51 de naneef zet hem ?ans de kroon op het ho(d6 ,9 e55 tijd1 dat de ,kon+ en de ,natie tot vooruitgang zijn ge/emd2 9 e55 tijd1 wa>9 m5 op geheele opheff+ van alle belemm]+5 van d5 h&el1 d5 groot/5 /eunpila> van ons be/aan1 a&r+t1 en tot deszelfs algeheele vrijheid moet blijv5 a&r+52 9 e55 tijd1 wa>9 de v]d]felijke h&el 9 fonds5 d5 val van duiz5d5 b]okk5de1 van agiotage nog z$elooz] dan het lottospel2 9 e55 tijd1 wa>9 m5 doorziet1 dat de me]gego$5 de la/5 moet5 drag51 en het volk moet ontla/ word51--9 zulk e55 tijd kan ons ontw]p al?ans niet ontijdig gea*t word54 ,wij drag5 het da>om ook aan d5 ,kon+ en aan de ,natie op1 met het bewu/zijn van liefde tot ons vad]l&1 voor het voor alle volk]5 /e$s op5 ge/aan hebb5de v]blijf1 hetwelk de zetel 0 van kun/5 en wet5s*app51 van h&el en nijv]heid1 wa> vrijheid van gewet5 en godsdi5/ troonde1 alle zoo vele oorzak5 om dit l& tot e5 voorbeeld van &]5 te do5 v]/rekk51 deszelfs lui/] te v]hoog5 en het tot e5e zon t] v]li*t+ van de geheele w]eld te do5 zijn4 ,de tijd1 di5 wij belev51 is vru*tdrag5de 9 ontwikkel+ van d5kbeeld51 die m5 wele] als g$rogt5 van e5 v]hit bre9 bes*\wde4 ,europa v]ke]t 9 e55 /aat van opgewond5heid en ov]spann+1 wa>9 de groot/e kalmte van gee/ v]eis*t wordt4 ,go$ zal da>uit zek]lijk ont/aan2 do* aan di5 toe/& is spann+ v]bond51 die h&el en v]ti] aan b&5 legt1 wantr\w5 doet ont/aan en het v]ke] belemm]t1 van da> ophoop+ van go$]51 bij /e$s dal5de wa>de 9 alle l&51 weg5s gebrek aan geld en w]k voor de indu/rie1 wa>toe het onmisba> is2 het geld is uit d5 omloop v]dw551 en het nadeel1 da>door aan h&el en b$rijvigheid toegebragt1 is onb]ek5ba>1 en w]kt nadeelig op d5 f9antiel5 toe/& van alle natin t]ug1 t]wijl d5 volk5 de middel5 b5om5 word51 om 's l&s kass5 door v]di5/5 te /ijv54 ,het geld is nog voorh&51 ook hi] te l&e2 en is er vooruitzigt op secure belegg+1 dan zal het ook wel uit zijne niet r5tegev5de ru/plaats5 te voors*ijn kom54 ,er ont/ond op het woord van tijdelijk5 wa>borg door ,kon+ ,,willem ,i hi] te l&e e5e h&elsmaats*appij1 wa>aan me] dan de gevraagde kapital5 aangebod5 w]d51 e5e uit d5 a>d d] zaak ko/b>e maats*appij4 ,hoeze] deze zi* zek]e voordeel5 toeb$eeld ziet1 blijft zij e*t] e5 lig*aam1 welks fonds door onvoorzi5e ev5em5t5 aan wisselvallige tijdsom/&igh$5 ond]worp5 is1 wa>door de v]me5de wa>d51 wa>op zij b\wde1 wa>deloos kunn5 word54 ,kwam nu zulk e5e ond]nem+ door ins*rijv+5 tot /&1 hoeveel te m9d] moet dan de door ons voorge/elde1 die aan het rijk als e5 afdo5d r$middel 9 zijn5 b5>d5 toe/& wordt aangebod51 weg5s geldelijk bezwa> onuitgevo]d blijv56 ,is het niet e5 ontw]p1 dat bij e5 vrijgevig h&els/elsel de /ad ,am/]dam1 bij e5e v]bet]de ligg+ aan de zee1 tot e5 w]eld-entrept zal v]heff52 e5 ontw]p1 wa>bij voor de uitvo]ba>heid ge5e natuurlijke h9d]pal5 9 d5 weg /aan2 e5 ontw]p1 dat aan d5 middel/& en aan de arbeid5de klass5 j>51 ja eeuw5 a*t]e5 vo$sel zal gev52 e5 ontw]p1 hetwelk d5 gelds*iet] 9 d5 drooggemaakt5 vru*tb>5 grond e5 wa>borg met ruim5 int]e/ aanbi$t2 e5 ontw]p1 dat ond] en bij deszelfs voltooij+ d5 toe/& van het geheele rijk zal help5 v]bet]586--,voor het uitvo]5 van zulk e5 ontw]p zijn alle tijd5 ges*ikt1 ma> nu is de tijd gebi$5d6 ,toon5 wij d] w]eld1 dat de ,holl&]1 e55 /uurman gelijk1 9 de /orm5 het ho(d mo$ig omhoog heft1 en door kloek beleid het ranke s*ip beh\d5 b9n5 loot/4 ,onze bes*\w+ omtr5t het ontw]p van de droogmak+ d] ,zuid]zee met de da>aan v]bond5e kanalisatin is sle*ts kort1 het ond]w]p is te veel omvatt5d1 om 9 we9ige blad5 ontwikkeld te word52 vele punt5 zijn m9 toegeli*t1 om het w]kje niet te omslagtig en zoo veel do5lijk voor het algeme5 bevattelijk te mak54 ,wilde m5 na> eis* ov] zulk e5 gewigtig ond]w]p s*rijv5 en alles beh&el51 het z\de e5 w]k van v]s*eid5e boekdeel5 word52 tot de ov]weg+ da>van behoorde m$e e5 geheel ov]zigt omtr5t d5 toe/& van het ,rijk1 9 betrekk+ tot deszelfs ku/5 en zeew]+51 ov] d5 loop d] rivi]5 alsm$e de af- en uitwat]+5 van alle om de ,zuid]zee en het ,,ij geleg5e l&5 en pold]s1 t]wijl m5 voor deze op v]&]+ van wett5 van behe] a&r+t1 die voor het algeme5 welzijn bevord]lijk gea*t word54 ,mogt de a&a*t d] ,rege]+ en van de ,natie door onze bes*\w+1 9 deze blad5 v]vat1 op het gewigtig ond]w]p geve/igd word51 dan w]d onze w5s* v]vuld1 en weldadig z\d5 de gevolg5 da>van op het algeme5 t]ugw]k54 ,,inleid+4 ,de natuur is1 s*oon langzaam en voor het m5s*elijk oog naauw m]kba>1 niettem9 onafgebrok5 w]kzaam om de g$aante d] a>de te v]&]51 en met de afwissel5de g$aante van d5 grond gaat ook die van de zee gepa>d4 ,be/aan er v]mo$5s1 gegrond op de ov]lev]+51 omtr5t e5 l&1 wele] 9 d5 ,oceaan1 bewe/5 de zuil5 van ,h]kules1 de /raat van ,gibralt>1 geleg51 me] gegrond zijn onze v]mo$5s omtr5t e5 l&1 dat zi* 9 de ,noordzee1 9 de nabijheid van onze ku/5 bevond5 heeft1 ( dat zelfs da>aan v]bond5 is gewee/2 e5 l&1 welligt groot] 9 uitge/rek!id dan ons l& ?ans is1 hetwelk lat] e5e prooi d] golv5 w]d4 ,als de ov]blijfsel5 van dat gewe/ kan m5 de nog be/a&e1 do* /e$s afnem5de1 bank de ,breeve]ti5 bes*\w51 wa>van de vroeg] zi* v]d] 9 de zee uitge/rekt hebb5de ,haaks5 m$e e5 ov]blijfsel zijn4 ,da>1 wa> nu het oog sle*ts zee ontwa>t1 lag5 nog voor e5e eeuw1 om/reeks ,huisdu95 en ,pett51 v]uitge/rekte grond51 wa>van 9 d5 zom] aanzi5lijke hoeveelh$5 hooi gehaald w]d52 en toont de oude v]vall5e ,pett5s*e ,sluis niet aan1 dat h>e vroeg]e uitwat]+ v]d]1 wa> het ?ans zee is1 geloop5 heeft8 ,moet het ,huis te ,britt5 niet door l&]ij5 omgev5 zijn gewee/8 ,en wr zijn die grond5 geblev58 ,zijn er niet nog ond] ons oud5 van dag51 die zi* e5 huis h]9n]51 dat op dezelfde plaats ge/aan heeft1 wa> voor om/reeks het vi]de e5] eeuw de ,wass5a> bleef1 welligt op dezelfde plaats1 wa>ov] vroeg]e ,,wass5a>s hunn5 scept] zwaaid58 ,de g$aantev]wissel+51 v]woe/+5 van l& en wat]1 h\d5 aan2 soms zijn die naauwelijks te bespeur51 soms v]dwijn5 uitge/rekte l&5 9 e5s1 zoo als onze lat]e s*rijv]s d5 ond]gang van v]s*eid5e /$5 en dorp5 9 de ,zuid]zee geboekt hebb51 en langzam]h&1 door ev5 dreig5de en v]niel5de /room5 en golv51 onze /e$s zwakk] word5de bolw]k51 de du951 langs ,noord- en ,zuid-,holl&4 ,met geweld tra*t zi* de zee mee/] van ons grondgebi$ te mak51 zoo als kortel+s bij ,t]-heide bleek1 wa> de zee diep l&wa>ts 9 drong1 ,delfsl& en zelfs d5 ,haag b$reig5de4 ,de ,zuid]zee 0 vroeg] diep2 de toegang tot de hav5s van onze aan die zee geleg5e /$51 wa>aan ,nerl&s roem v]bond5 01 0 vrij4 ,?ans zijn die hav5s v]slibt en met de trapsgewijze v]slibb+ v]dwe5 de s*eepva>t--en met ha> de welva>t4 ,de v]slibb+ van de ,zuid]zee w]d en wordt nog bew]kt door de ,breeve]ti54 ,de millio55 kubieke ell5 wat]1 welke tweemaal daags 9 en uit onze zeegat5 /room51 vloeij5 ov] de ,breeve]ti5 he51 s*ur5 h>e kleilaag af1 en v]plaats5 die klei 9 ons midd51 om ons de geleg5heid te v]s*aff51 e5 nieuw gebi$ da> te /ell51 welke de s*oon/e p>el aan ,nerl&s kroon kan word54 ,de ,holl&] heeft zi* vroeg] teg5 de gang5 d] natuur v]zet1 en is de s*epp] van de ,n$]l&54 ,hij v]b9de ?ans d5 ,held] aan ,texel en ke]e1 door a&ijk+ d] eil&5 tot bij ,emd51 d5 /room uit de ,zuid]zee1 en alsdan zal ook de v]woe/+ aan de du95 en ku/5 oph\d51 t]wijl de /room van om de ,oo/1 alsdan d5 weg na> de diepte en het kanaal zoek5 en onze hol rond5de ku/5 v]lat5 zal1 die niet me] af- ma> zull5 en moet5 to5em54 ,gelijk de ,zuid]zee met h>e onbruikba> geword5e hav5s1 zoo zu*t5 ook de rivi]5 ov] het ha> s9ds eeuw5 aang$aan geweld1 wa>omtr5t elk zi* tot op dag5 toe v]meet1 h>5 loop te bemoeijelijk5 en te b$]v54 ,voor e5e eeuw wa>s*uwde hi]teg5 e5 ,,van ,,velz51 to5 e5 pr(eet 9 de woe/ijn1 zijn /em w]d niet gehoord1 en nog1 (s*oon de voorzegg+5 bewa>heid zijn1 v]ona*tzaamt m5 zijne /em4 ,het eig5belang van ne /ad 7,kamp57 doet d5 ,i,jssel e5 groot g$eelte van ,geld]l& en ,ov]ijssel ov]/room51 en tapt het wat] van d5 ,rijn1 zijn5 natuurlijk5 loop1 af4 ,langs zijn geheel5 loop1 tot aan ,rott]dam toe en v]d]1 wordt die s*adelijke bekribb+ van bov5 gevoeld en word5 de b5$5-rivi]5 b$orv54 ,het w]pt e5e smet op ,n$]l&1 dat van zijne l&gr5z5 af tot 9 de zee met zoodanig groot v]val is begun/igd door matige rivi]51 dat m5 die zoo wan/altig heeft gemaakt en ze dus s*adelijk1 tot ons v]d]f1 laat be/aan4 ,ons drukt de geesel van prov9cialismus1 van ,b>onnismus1 van dijk- en pold]be/ur51 wa>bij wele] elk voor zi* zelv5 zorgde en dit nog doet2 wa>bij alles de k5m]k5 draagt1 dat het algeme5 belang v]wa>loosd wordt1 en de zorg voor eig5e belang5 alles doet v]a*t]5 en b$]v54 ,wat bat5 ons onze wat]b\wkundig51 zoo hun w]kkr+ tot e5 enkel gewe/ bep]kt wordt1 en wa> gemis aan e5 doorta/5d algeme5 ,wat]/aats-be/uur is1 hetwelk het algeme5 belang moe/ ov]zi5 en beh>tig58 ,er is me] dan behoefte aan e5 alles omvatt5d ,be/uur van ,wat]/aat1 te zam5ge/eld uit onp>tijdige deskundige mann51 9 /aat om groots*e plann5 te vorm5 en te beoordeel52 ma> ook hi] v]lamt alles bij d5 tijdv]niel5d5 adm9i/rativ5 gang van zak51 wa>bij veel ges*rev5 wordt1 ma> niets wez5tlijks tot /& komt4 ,n$]l&1 hetwelk zijn aanzijn aan zijne bewon]s v]s*uldigd is2 het l&1 dat door vlijt1 kun/ en inspann+ 9 wez5 blijft2 het l&1 dat de beuk5de slag5 van d5 ,oceaan op e5e wijd uitge/rekte lijn moet v]dur51 dat di5 vij&1 die tallooze lev5s1 die l&5 en millio55 s*ats v]slond1 9 zijn midd5 heeft1 dat da>5bov5 magtige vlo$51 die v]woe/+ en v]delg+ met zi* slep51 ov] zijn gebi$ ziet he5 /room51 dat l& is 9 /aat1 met inspann+ van kra*t51 di5 vij& te v]drijv5 en zijn v]ov]d gebi$ te h]w9n51 het /rijdp]k te v]kle951 en hond]d ur5 lange v]d$ig+sw]k5 7de dijk5 om de ,zuid]zee7 ov]bodig te mak51 t]wijl het zi* van de eil&51 als van /]kt51 tot v]w]+ kan b$i554 ,m5 zal de ,zuid]zee1 9 e5e welige l&\w kunn5 h]s*epp51 d5 loop d] rivi]5 v]bet]51 de ,ho(d/ad w$] tot zeehav5 mak51 zeekanal5 da>/ell51 die aan v]slibde hav5s1 wi] v]kwijn5de /$51 v]ma>d uit onz5 heldhaftig51 het ,spaans*e juk afw]p5d5 bevrijd+soorlog1 bek5d /aan1 diepte en h]nieuwd lev5 zull5 gev51 en uitwat]+5 v]zek]51 wa>door mo]ass5 tot vru*tb>e veld5 g$ij5 kunn54 ,n$]l&1 het l& van d5 w]eldh&el d] vroeg]e eeuw51 dat zeen en volk5 behe]s*te1 is bij v]zwakk+ zijn] magt1 de v]slibb+ zijn] hav5s1 het v]spoel5 zijn] grond51 het v]lies van zoo vele ,kolonin1 en bij de ontwikkel+ van &]e volk51 het l& niet me]1 wat het 01 wat het zijn konde en moe/2 e*t] is het 9 /aat1 om1 door de hi] voor te /ell5 middel51 deszelfs h&el1 s*eepva>t en l&b\w te v]heff51 en da>aan e55 langdurig5 bloei te v]zek]54 ,doordrong5 van liefde tot ons ,vad]l&1 v]tr\w5 wij1 dat1 met d5 onwrikb>5 wil1 da>voor te zijn1 hetge5 m5 da>voor zijn kan en moet--bij de k5nis d] wat]b\wkunde1 dat edele vak1 wa>op wij roem mog5 drag51 e5 w]k niet onuitgevo]d zal blijv51 hetwelk uitvo]ba> is4 ,da>door zal voorspo$ en heil voor ons l& en volk kunn5 word5 v]worv54 ,de gee/ des tijds en de behoeft5 w]k5 da>toe m$e4 ,s*att51 nu ongebruikt ligg5de1 ( aan vreemd5 t] le5 v]/rekt1 kunn5 da>toe voordeelig en met zek]heid aangew5d word52 duiz5d5 arbeidzame +ezet551 nu vru*teloos w]k zoek5de1 met hunne oog5 op vreemde gewe/5 geve/igd1 zull5 alsdan voor j>5 en eeuw5 e5 onbezorgd be/aan kunn5 v9d54 ,door onze1 bov5 onze voorzat5 me]d]e kunde en ond]v9d+1 gepa>d aan de /oomkra*t en v]bet]de wat]-opvo]+s-w]ktuig51 welke de zek]heid tot het droogmak5 en droogh\d5 v]s*aff51 is ons de magt gegev51 om datg5e da> te /ell51 wa>toe onze voor\d]s wel d5 wil1 ma> niet de kunde en de middel5 bezat54--,bij gemis van welva>t en h&el1 gelijk wele]1 en bij de g$a*te1 wat er van onze zeeva>t geword5 is1 kwam ons de ?ans ell5dige ligg+ van ,am/]dam voor d5 gee/4 ,wij da*t5 aan e5 zeekanaal1 langs ,z&poort door de du95 gegrav51 tot 9 de ,noordzee1 als uitwat]+1 zoo noodig voor de droogmak+ van de ,zuid]zee en het ,ha>lemm]-me]1 en da> v]rees1 als e5e held]e zon1 e5 v]nieuwde lui/] voor de /ad ,am/]dam en geheel het l&6 ,wij lat5 het ,noord-,holl&s*e kanaal1 door welks gebruikmak+ vel]lei tijd en ko/5 v]spild word51 da> het voor de s*ep5 e5 doortogt van dag5 en wek5 is1 ligg51 en s*epp5 d5 h&ela> e5 kanaal1 wa>door zijn rijk belad5 s*ip1 zond] la/brek+1 9 we9ige ur5 tijds1 uit de ,noordzee voor ,am/]dam ligt4 ,wij zull5 voor onze lez]s zoo duidelijk mogelijk ons ontw]p toeli*t54 ,m5 z\de 9 e5s wel de ,zuid]zee1 van af d5 ,held] ov] de eil&5 he51 kunn5 indijk51 do* dan w>e de droogmak+ en droogh\d+ ondo5lijk4 ,er ligg5 vele /$5 en hav5s aan de ,zuid]zee1 wi] regt5 ongekr5kt moet5 blijv52 er /room5 rivi]51 rivi]tjes en bek5 9 dezelve2 zoo vele1 hoewel veelal v]lamde1 sluiz5 en afwat]+5 be/aan er1 die all5 voorzi5+ behoev51 zoodat er1 alvor5s met indijk5 te beg9n51 voor de afwat]+ en het ond]h\d d] wat]geme5s*ap moet gezorgd word54 ,de e]/e behoefte be/aat 9 de da>/ell+ van e5e kra*tig w]k5de afwat]+1 en dus e5 groot1 wijd en diep kanaal van bij ,am/]dam1 loop5de door de du95 tot 9 de ,noordzee1 welks op5+ 9 de zee van /evige ho(d5 moet word5 voorzi54 ,om/reeks ,z&poort hebbe m5 e5ige groote sluiz5 te legg51 om het wat] te kunn5 lat5 oploop51 ( zulks te kunn5 ke]52 tev5s e5e res]ve zijnde1 om het indr+5 van het zeewat] bij hooge vlo$5 te belett54 ,dit kanaal1 hetwelk wij het e]/e p]ceel d] indijk+ noem51 zal ze] ko/ba> zijn2 do* om de ko/5 da>van te be/rijd51 v]b9d5 wij aan dat kanaal de indijk+ van het ,,ij1 beg9n5de van het ,we/]dok op het tolhek aan d5 dijk te legg54 ,9 dit af te damm5 ,,ij zull5 om/reeks #hjjj bund]s be/ kleil& beslot5 ligg51 en van ,za&am af kon1 9 de rigt+ van halfweg ,ha>lem1 e5 voldo5d kanaal tot 9 het groote kanaal gegrav5 word52 v]volg5s e5 twe$e kanaal van af ,nau]na1 9 de rigt+ van ,spa>ndam4 ,zoo w]d voor alle v]d] be/a&e uitwat]+5 en wat]geme5s*ap m$e zorg g$rag54 ,die ,i,jpolder w]d1 dus do5de1 9 drie pold]s v]deeld2 m5 bleef met het groote kanaal op e5ig5 af/& van de sluiz5 te ,halfweg en te ,spa>ndam1 die onmiddellijk 9 het groote zeekanaal kond5 spuij51 en langs de te legg5 dijk5 ont/ond5 jaagpad5 en rijweg54 ,dit w]k voltooid zijnde1 z\de er e5 beg9 met de eig5tlijke indijk+ van e5 g$eelte d] ,zuid]zee kunn5 word5 gemaakt4 ,de voorloopige w]kzaamh$5 z\d5 be/aan1 9 de r+va>t5 voor de noodige afwat]+5 en t5 di5/e d] s*eepva>t1 opdat die onge/oord konde blijv52 t]wijl 9 het v]volg de dijk 9 zee1 tuss*5 ,enkhuiz5 en ,laaksum ( het ,klift1 9 de nabijheid van ,/av]51 ov] de ondiept5 z\de kom5 te legg51 moe/5 er r+va>t51 van af d5 lat] 9 het ,,ij te legg5 dijk1 tuss*5 het ,dijkgraaf-huis van ,diem5 en ,durg]dam1 van werszijd5 om de zee gegrav5 word54 ,m5 z\de dan e5 beg9 mak5 met het grav5 van e5 kanaal ( va>t1 van af di5 dijk bij ,diem5 op ,muid5 aan2 deze v]volg5de buit5 om ,na>d5 he51 op d5 mond van d5 ,eem aan2 van da> op de ,/e55kam] bov5 ,nijk]k1 langs ,h>d]wijk en ,elburg2 van da> langs de ,ketel ( mond+ van d5 ,i,jssel1 op ,g5emuid51 ( de da>om/reeks da>ge/eld word5de w]k5 van het ,zwols*e diep1 voorbij ,voll5hove1 ,blokzijl en de ,ku9d]t1 de ,lemm] b]eik5de1 van wa>1 tot bij ,laaksum1 deze va>t met e5e s*utsluis z\de e9dig54 ,aan de &]e zijde w]d van af de ,willemssluis1 de va>t op ,monnik5dam gevolgd1 voorts op ,hoorn e5 kanaal gegrav5 tot bij ,enkhuiz51 alwa> m$e e5e sluis moe/ word5 gelegd4 ,de me]d] be/a&e hav5s en uitwat]+5 w]d5 van beide zijd5 9 de r+va>t5 opg5om51 wa>bij de re$s nu grootelijks w]kelooze sluiz5 e5 behoorlijk spuij+sv]mog5 v]kreg54 ,er bleef nog e5 groot bezwa> 9 de voltooij+ van dit w]k3 het ,i,jsselwater1 dat langs ,kamp5 he5 af/roomt4 ,m5 z\ d5 ,i,jssel1 door het droog te mak5 t]re91 op ,enkhuiz5 aan di55 te v]l5g51 dat ev5wel met groote ko/5 z\de gepa>d gaan2 do* da>m$e w>5 de wat]ophoop+5 9 ,geld]l& en ,ov]ijssel niet geke]d1 en die di55 9 het belang dez] gewe/5 te v]dwijn51 en de w]k+ onz] rivi]5 di5t v]bet]d te word54 ,door bov5 aan d5 ,i,jssel e5e krib te legg51 heeft m5 d5 ,rijn het noodige wat] ontnom51 en v]krijgt de ,i,jssel nu me] wat]1 dan langs zijne natuurlijke b$d+ kan afloop51 zoodat de uit]wa>d5 niet alle51 ma> ook vele b\wl&51 ond] /aan1 en bij hoog5 /& d] bov5-rivi]51 lang5 tijd 9 het voorja> ond] blijv5 /aan1 wa>door onb]ek5b>e s*ade wordt gel$54 ,de ,i,jssel is dikwijls re$s bij ,kamp5 op gewoon peil g$aald1 wanne] b\w- en weil&51 hoog] op1 nog ond] /aan4 ,met d5 ,i,jssel te v]l5g51 w>e de kwaal niet g5ez52 er di5t dus na> e5 &] middel omgezi5 te word51 en dit z\de1 onzes era*t5s1 voll$ig b]eikt word51 door e5 kanaal te grav51 van af om/reeks e5 half uur b5$5 het ve] van ,we/]voort1 bij ,velp de hoogt5 doorsnijd5de1 om 9 de rigt+ van de ,/e55kam] 9 de r+va>t te kom52 m5 z\de 9 d5 ,i,jssel zelv5 welligt drie s*utsluiz5 di55 te legg51 om wat] op d5zelv5 te h\d54 ,aan de mond+ van het kanaal moe/ e5e sluis word5 gelegd1 b5ev5s nog twee &]e tuss*5 beid54 ,op #ej ell5 af/&s van het kanaal z\d5 dijk5 ( kad5 di55 te ligg51 om bij hoog5 /& van het wat]1 als uit]wa>d51 tot wat]b]g+ te di554 ,afges*eid5 van de sluis1 b5$5 het ve] van ,we/]voort1 moe/ aan werszijd5 van de sluis e5 ov]laat gelegd word51 om bij hoog5 wat]/& als regela> te di551 wa>door de dikw]f geva>lijke toe/& van het l& w]d voorkom54 ,dit kanaal tev5s behoorlijk bre$1 z\ ze] di5/ig zijn voor d5 h&el van ,am/]dam na> d5 ,rijn1 als lev]5de niet alle5 e5 kort] traject op1 ma> het w>e ook bet] te bev>51 dan langs ,utre*t1 het kanaal en d5 ,rijn op1 ( langs ,gorkum 9 de ,waal1 /roomopwa>ts4 ,wij on?\d5 ons van het v]d] ontw]p hi] t] n$] te /ell54 ,de indijk+ van het ov]ige g$eelte d] ,zuid]zee1 door middel van dijk5 de eil&5 aan elk&] te v]e5ig51 is do5lijk1 alsm$e kanal5 da> door te grav51 van ,h>l+5 af1 na> de gat5 van het ,vlie en van ,t]s*ell+ en van ,gron+5 door de ,lauw]zee op ,amel&1 b5ev5s de b5oodigde r+va>t5 om de w$]zijds*e ku/54 ,de ko/5 z\d5 da>van m9d] ov] elk bund] b$rag5 dan ov] de twee e]/e p]ceel52 do* middel]wijl de twee e]/e vakk5 voltooid en ges*ikt voor de cultuur gemaakt w]d51 is er tijd g5oeg om de a&a*t op het ov]ige te ve/ig54 ,m5 _h dan door het da>/ell5 van de e]/e w]k51 me]d]e ond]v9d+ v]kreg51 om met me] zek]5 kans op voordeel het v]d]e door onze nazat5 te lat5 vole9dig54 ,de opp]vlakte van het 9 te dijk5 g$eelte van de ,zuid]zee1 van bij ,enkhuiz5 tot bij ,/avor51 is om/reeks #bfj1jjj bund]s2 het ov]ige om de eil&5 en de ,gron+] ku/ he5 tot 9 d5 ,doll>d1 #edj1jjj bund]s4 ,tuss*5 de twee dijk5 9 het ,,ij1 van bij het ,we/]dok na> het ,tolhek en van ,diem5 op ,durg]dam1 behield m5 e5e wat]kom van om/reeks #abjj bund]s opp]vlakte1 e5e s*oone ruimte voor e5e hav5 voor ,am/]dam1 ruim g5oeg om de groot/e vloot van oorlog- en koopva>dijs*ep5 te bevatt52 er be/ond e5 groot v]val van het ,,ij 9 de ,noordzee1 wa>door het spuij+sv]mog5 d] sluiz5 van de /ad1 hetwelk nu zoo onvoll$ig is1 kra*tig bevord]d z\ word52 zoodat de gra*t5 met zoet ,ve*twat] z\d5 v]fris*t word5 en de /ank1 die nu ja>lijks1 door het /il/a& wat]1 to5eemt1 z\de geheel v]dwijn54 ,wij zijn ge5e gele]d51 gewoon om hunne lett]vru*t5 aan het publiek m$e te deel51 ma> diep doorda*t en veel besprok5 is ons ontw]p2 en?usia/5 mog5 wij 9 de zaak zijn1 do* wij mak5 desniettem9 van ons oordeel e5 b$a>d gebruik4 ,ev5wel zijn wij m9d] ges*ikt1 om bij het lev5dig gevoel1 ov] de w5s*elijkheid en noodzakelijkheid1 d] t5 uitvo]legg+ van ons plan1 hetzelve 9 di5 /ijl en zoo regelmatig voor te drag51 als wij het wel z\d5 w5s*51--dit gelieve de lez] 9 het oog te h\d52 hi] wordt h&el5 en da>/ell5 b$oeld--t]wijl wij d5 l&g5oot zoek5 te ov]tuig51 dat er groote behoefte be/aat1 om de zaak 9 h>e uitvo]ba>heid1 w5s*elijkheid en nuttige /rekk+ te ov]weg51 en h&5 aan het w]k te slaan1 om hetzelve te volbr5g52 e5e zaak1 die elk5 ,n$]l&] t] h>te moet gaan1 en die zoo ontzaggelijk veel tot h]lev+ en bevord]+ van d5 bloei en welva>t van ons vad]l& zal en moet m$ew]k54 ,ve/ig5 wij ons oog op de noodzakelijkheid d] droogmak+ van de ,zuid]zee1 zoo mog5 wij het ons niet ontve9z51 dat wij door d5 ,belgis*5 op/& en het v]lies van zoovele prov9cin1 met h>e inwon]s1 op e5 lag] /&punt 9 de rij d] volk5 zijn g$aald1 dat wij door d5 afval van ,belgi1 9 aantal van bevolk+ en 9 onze f9ancin grootelijks zijn b5adeeld geword51 dat ons da>door hooge s*uld5la/5 zijn opgelegd1 die1 m5 moge zegg51 dat ze dragelijk zijn 9 voorspo$1 e*t] bij onz5 kwijn5d5 toe/& e5 drukk5de la/ zijn geword54 ,de middel5 aan te wijz5 en tev5s aan te grijp51 om die te kunn5 tors*5 en te bov5 kom51 is de pligt zo[el van d5 ond]daan als van de reg]+3 de ond]daan1 de middel5 aanwijz5de1 maakt zi* v]di5/elijk aan d5 /aat2 de reg]+ w>e te lak51 zoo zij die niet beh>tigde1 omdat het initiatief niet door ha> 0 g5om54 ,noodzakelijk voor het welzijn van de geheele ,natie is dus de aanw9/ e5] prov9cie1 welke ons door ge5e politiek kan word5 betwi/4 ,de noodzakelijkheid gebi$t de indijk+ van de ,zuid]zee1 om de /e$s to5em5de v]spoel+ onz] grond51 die d5 toe/& van het l& g$urig b5>d] maakt2 wij blijv5 er zorgeloos op />51 zi5 het /e$s aangroeij5de geva> ov] het ho(d en d5k5 sle*ts dr aan h]/ell51 wa> zigtb>e s*ade aang]igt ( wa> het h]/ell5 onv]mijdelijk is2 ma> wij bezig51 helaas6 ge5e middel51 om de h]haalde1 ons /e$s v]zwakk5de1 aanvall5 geheel kra*teloos te mak54 ,is e5maal de 9- en uit/room+ van het wat] onz] zeegat5 gewe]d1 zoo zal de /room1 die nu langs de eil&5 en de ku/ loopt en dezelve ond]mijnt1 oph\d51 en da>door de v]d]e afspoel+ niet me] plaats hebb54 ,niet alle5 zull5 de ontzaggelijke da>m$e gepa>d ga&e uitgav5 word5 bespa>d1 ma> er zal ook nog aanw9/ van grond aan de nu /e$s afnem5de ku/ ont/aan4 ,noodzakelijk wordt de indijk+ d] ,zuid]zee gevord]d om de ja>lijks plaats hebb5de dijkbreuk5 en de da>door v]oorzaakt word5de inundatin te ke]54 ,de prov9cin to* word5 9 hunne f9ancin te onmagtig1 de ko/5 van h]/el alle5 te drag5 en de te kort5 9 's l&s kas jag5 te veel s*rik aan1 om rijks-subsidin te g$oog51 t]wijl m5 al tevr$5 moet s*ijn51 de dijk5 9 di5 toe/& te kunn5 h\d51 wa>9 zij zijn1 als de middel5 ontbrek51 om de gew5s*te v]/]k+5 da>aan te bew]k/ellig54 ,noodzakelijk wordt de indijk+1 om door e5 bet] te v]krijg5 afloop van wat]1 9 en door de r+va>t5 en kanal51 de plaats v9d5de ov]/room+51 zoo door w9d51 als door gebrek aan afloop van rivi]- en reg5wat] te ke]54 ,er kan aan ge5e v]bet]+ van grond5 door beme/+ en beb\w+ word5 g$a*t1 wanne] onvru*tba> reg5wat] ma&5 lang a*t]e5 op de veld5 blijft /aan1 wanne] de /& d] zee te hoog is ( het spuij+sv]mog5 aan de sluiz5 ontbreekt1 om de gew5s*te afwat]+ te kunn5 bew]k/ellig51 al is het wat] ook laag 9 de ,noordzee4 ,voor millio55 nadeel is da>door aan onz5 grond b]okk5d3 grond51 die wa>de bezat51 zijn tot mo]ass5 geword51 wa> de opbr5g/ d] l&5 de pold]la/5 niet me] kan go$mak54 ,het is wa>1 m5 gew5t er zi* aan1 zulks met onv]s*illigheid aan te zi51 zond] de kra*t5 9 te spann51 dit te ke]5 en te v]bet]54 ,de reg]+1 zoo als 9 vele &]e zak51 k5t de behoeft5 niet1 is niet op de hoogte en dikwijls niet bij magte om datg5e da> te /ell51 wat w5s*elijk en noodig is4 ,prov9ciale en plaatselijke belang51 word5 door teg5 elk&] s*ijnba> indruis*5de belang5 g$w>sboomd en alles is en blijft 9 e55 v]a*t]d5 en nog /e$s me] v]slimm]5d5 toe/& ligg54 ,d] ,g5ie w]d voor om/reeks drie j>5 bela/1 om de l9ie van def5sie1 van af de ,grebbe tot bij ,am]sfoort1 op te nem52 en die v]wa>loosd ligg5de v]d$ig+sw]k5 7ho(dzakelijk tot inundatie7 te h]/ell54 ,jamm]lijk is het ge/eld met de afwat]+ van de ,veluwe4 ,m5 v]langde tegelijk met de v]nieuw+ d] def5sie-kanal51 e5 kanaal tot afwat]+2 plann5 en be/ekk5 w]d5 gemaakt1 de plaatselijke be/ur5 w]d5 opg]oep51 er w]d veel gesprok51--ma> niets beslot54 ,alles blijft dus 9 /atus quo1 en de g5ie gaat nu voort1 alle5 voor h>e def5siew]k5 te zorg51 zond] dat er iets hoeg5aamd1 voor het welzijn d] prov9cie uit voortvloeit4 ,9 ,geld]l& moet er aan g$a*t word51 om voor die prov9cie alle5 e5ige v]bet]+5 aan de afwat]+5 da> te /ell51 als( ,geld]l& niet1 ev5 als ,utre*t1 e5 g$eelte van het geheel w>e4 ,door v]m9d]+ van welva>t 9 de ,veluwe moet5 ze] natuurlijk de opbr5g/5 van alle rijksla/5 alda> v]m9d]52 dit m9d] beloop moet door alle &]5 gezam5tlijk v]go$ word51 zoodat het ,algeme5 belang heeft bij de welva>t van de ,veluwe1 en zoo is het er ov]al m$e geleg54 ,ge5 ,ov]ijssel moe/ 9 v]s*il zijn met ,dr5! ov] kanal51 en de vraag moe/ ma> zijn ( het ,algeme5 er voordeel van trekt8--de hooge reg]+ moe/ dit punt besliss54 ,hoevele nuttige ond]nem+5 blijv5 niet1 door zoog5aamde plaatselijke belang51 onuitgevo]d1 da> ge5e d] p>tij5 toegev5 wil1 en het aan e5 opp]gezag ontbreekt1 om1 e5zijdige en kortzigtige plaatselijke belang5 t] zijde /ell5de1 d5 knoop door te hakk58 ,alles hi] te l&e v]lamt da>door4 ,ve/igt m5 het oog op ,belgi1 hetwelk s$]t deszelfs op/& dit /elsel heeft lat5 v>51 welke v]bet]+5 zijn da> niet 9 v]gelijk+ met hi]1 s$]t di5 tijd da>ge/eld8 ,ge5e toll5 me] op algeme5e rijksweg51 en e5 algeme5 spoorweg/elsel aang5om51 dat algeme5 en niet e5zijdig w]kt4 ,te ,am]sfoort be/aat e5e ,arrondissem5ts-regtbank1 en het ontbreekt 9 het ,arrondissem5t aan weg51 om d] regtbank te nad]54 ,e5 weg van ,wijk bij ,duur/$e na> ,am]sfoort wordt all]dr+5d/ gevord]d2 de h&el 9 vru*t5 uit de ,betuwe na> ,vriesl& en ,gron+5 z\de da>door ze] to5em54 ,de /ad ,am]sfoort legde1 +evolge mondel+s*e ov]e5kom/1 op eig5e ko/5 e5 g$eelte van di5 weg tot aan ,leusd5 aan1 en bij de prov9ciale /at5 er op a&r+5de1 dat de weg z\de word5 v]l5gd1 vond m51 dat niets da>van 9 de ,protocoll5 0 opgeteek5d4 ,s$]t twee j>5 zijn er door twee v]s*ill5de p>tij5 aanvrag5 g$aan1 om e55 weg te mak5 van ,w\d5b]g na> het /ation van d5 ,rijn-spoorweg te ,ma>sb]g51 en van da> op ,le]sum2 j>5 bleef dit punt onbesli/1 (s*oon de /ad ,tiel met de omligg5de ,betuwe1 ,am]ong51 ,w\d5b]g enz4 als ook de ,rijn-spoorweg er het groot/e belang bij hebb54 ,zoo is het doorgaans 9 het geheele ,rijk ge/eld4 ,niet alle5 dat e5e bet]e afloop van wat] hoog/ noodig is1 er is ook behoefte aan wat]b]g+4 ,is de ,zuid]zee hoog1 dan is er ook ge5e geleg5heid1 de sluiz5 te op55 en 9 dezelve het tot ons nadeel v]/rekk5de wat] te loz52--da>aan hebb5 ,noord-,holl&1 ,utre*t1 ,geld]l&1 ,ov]ijssel1 ,dr5!1 ,vriesl& en ,gron+5 behoefte4 ,onze r+va>t5 kunn5 tot wat]b]g+ di551 en te gelijk]tijd is door de noordelijke en we/elijke uitgang51 nu door d5 e551 dan door d5 &]51 geleg5heid tot afloop4 ,?ans is er bij e55 noordelijk51 dus op/opp5d51 w9d ge5e geleg5heid wat] te loz51 dat alsdan door het kra*tig w]k5d zeekanaal van ,am/]dam na> de ,noordzee zal kunn5 ges*i$51 en van zeg5rijk5 invlo$ op vele prov9cin zijn4 ,zoolang m5 9 e55 toe/& v]ke]t1 die drukk5d is1 en wa>voor ge5e uitkom/ d5kba> s*ijnt1 moet m5 9 di5 toe/& blijv5 v]ke]52 wordt er e*t] e5 middel aangewez51 di5 toe/& te v]help51 zoo is het pli*tmatig1 dit middel aan te w5d54 ,als r$elijke wez5s ru/ op ons die v]pligt+1 en te regt z\d5 wij word5 bes*uldigd1 onze di]ba>/e belang5 te hebb5 v]wa>loosd1 als wij de middel51 om onz5 toe/& te v]bet]51 niet aanw5dd54 ,het groot/e g$eelte van ,noord-,holl&1 ,am/]dam1 ,am/ell& en e5 g$eelte van ,rijnl& lijd5 9 hooge mate door de aanslibb+ van het ,,ij2 de sluiz5 word5 da>door w]keloos2 de /aat d] l&]ij5 is v]a*t]5d2 da>1 wa> welige weid51 vru*tb>e moesgrond51 7die m5 bij vroeg]5 voorspo$ van vele fabrijk51 aan h&el en zeeva>t v]bond51 ontb]5 kon7 z\d5 zijn1 v9dt m5 ?ans mo]ass51 die /e$s aangroeij54 ,deze /e$s v]slimm]5d5 toe/& s*ijnt te v]help52 do* door het voorge/elde kanaal1 dat e5 v]val van wat] van e5 el zal gev5 9 de ,noordzee1 zal het spuij+sv]mog5 kunn5 h]/eld word51 en nu gebi$t de noodzakelijkheid1 dit r$middel niet van de h& te wijz54 ,al onze noordelijke prov9cin hebb5 gebrek aan wat]loz+1 de dijk5 vord]5 voorzi5+1 en--het middel tot h]/el1 de indijk+ van de ,zuid]zee1 is da>1 de pligt gebi$t dus dit w]k te ond]nem54 ,d5kt m5 er wel aan1 welke noodlottige gevolg5 e5e inbreuk aan d5 ,we/vries*5-,dijk bij ,hoorn voor twee j>5 _h kunn5 hebb51 indi5 niet de ,voorzi5igheid er voor gewaakt _h1 dat het nog dag 01 zoodat m5 dus nog r$d+smiddel5 kon bijbr5g58 ,welke jamm]5 w>5 er ont/aan1 hoevele m5s*5lev5s er v]lor51 hoeveel vee en hooi v]nield1 indi5 zulks 9 d5 na*t w>e ges*i$1 gelijk als 9 #ahbe6 ,dit kan 9 het v]volg word5 voorkom51 en de pligt gebi$t1 da>toe m$e te w]k54 ,de noodzakelijkheid gebi$t de droogmak+ van de ,zuid]zee2 om ontg9n+5 van uitge/rekte heidegrond5 met go$ gevolg te kunn5 ond]nem51 is er behoefte aan me/1 dat door e55 vee/apel moet v]kreg5 word52 het vee moet hooi hebb5 en dat is er niet g5oegzaam voorh&51 ma> zal 9 de drooggemaakte ,zuid]zee kunn5 gewonn5 word5--?ans zijn er duiz5de nijv]e b\wli$51 die vru*teloos na> l& t] beb\w+ zoek51 het gevolg da>van is1 dat de pa*t5 d]wijze hoog opg$rev5 word51 dat de hur5 niet kunn5 word5 betaald1 dat de bo] v]>mt1 en de grondeig5a> t5 slotte v]lie/2 da>5bov5 be/aat er e5e ov]bevolk+ t5 platte l&e1 wa>door de concurr5tie na> w]k zoo groot wordt1 en de arbeidsloon5 dusdanig v]m9d]51 dat de arbeid] met zijn gez9 gebrek lijdt--tot voor #ae c5t5 p] dag w]kt m5 9 d5 w9t]4 ,die toe/& zal v]bet]5 door de voorge/elde droogmak+1 en m5 mag dezelve dus niet onuitgevo]d lat54 ,de middel/& kwijnt1 en alles duidt /il/& aan1 hetwelk a*t]uitgang1 en alzoo ge5e v]bet]+ is4 ,dat de veeteelt hi] te l&e e5 bet] resultaat oplev]t1 is aan de mild]e beg9sel5 van e55 ,,peel te dank54 ,br5gt zij e*t] aan de e5e zijde voordeel aan1 aan de &]e zijde lijdt de middel/& da>door1 en wel bijzond] die 9 de /$54 ,door me]d]e aanfokk+ van vee zull5 de prijz5 matig] en het ev5wigt h]/eld word51 do* dit kan niet ges*i$51 t5zij de droogmak+ d] ,zuid]zee ons da>voor d5 grond oplev]e2 ook da>om bijzond] is er behoefte aan deze indijk+4 ,de middel/& kwijnt1 omdat er gebrek is aan v]ti] door h&el en ond]l+ v]ke]4 ,h&elsvrijheid moet er zijn1 da>op moet de ,natie bij de ,/at5-,g5]aal a&r+51 en da>toe de besluitelooze rege]+ aanzett52 do* welke voordeel5 wij ons ook van vrij5 h&el mog5 voor/ell51 m5 geloove nimm] aan die hooge v]di5/5 en s*att51 welke wij v]kreg51 tijd5s &]e natin niet zoo w>5 +eli*t1 zoo als zij ?ans zijn4 ,ev5wel zull5 wij me] h&el krijg5 door e5 vrijgevig] /elsel1 ma> nog me] door h&el 9 eig5 product51 welke m$e e5 v]ti] oplev]t1 wa>door elk amba*tsman1 elk n]+do5de en elk koopman tot lev5 en b$rijvigheid zal g]ak54 ,de nijv]e amba*tsman1 die nu vru*teloos w]k zoekt1 zal w]k hebb52 d5 n]+do5de en h&ela> zal het niet aan v]ti] ontbrek54 ,het zijn niet alle5 de millio551 welke aan dagloon5 zull5 word5 uitgegev51 die ons zull5 v]rijk51 het zijn de millio551 die voorts tot aanb\w en kultuur zull5 /rekk52 het zijn de millio551 welke door de product5 van de grond5 d] +$ijkte ,zuid]zee1 zull5 gewonn5 word51 en wa>door w$]om v]ti] van millio55 zal ont/aan4 ,het middel is da>1 om /il/& en a*t]uitgang te w]54 ,en uit di5 toe/&1 welke ons me] en me] v]zwakt1 kunn5 wij g]ak5 door de droogmak+ van de ,zuid]zee4 ,de middel5 zijn voorh&51 en de noodzakelijkheid gebi$t da>van gebruik te mak54 ,de noodzakelijkheid gebi$t1 dit w]k niet te v]zuim54 ,ons f9antiewez5 is 9 e55 onvoordeelig5 toe/&4 ,blo$ige (f]s ko/te ons de le5+swet1 en wat heeft zij ons gebaat8 ,uit/el van executie1 hoe m5 de bela/+5 ook productief wil mak56 ,er moet5 ond]dan5 zijn1 die de la/5 drag5 en betal5 kunn54 ,ev5wel1 ondanks de v]hoog+51 word5 de bela/+5 m9d] productief1 i$] bekrimpt1 bezu9igt1 het aantal gego$5 v]m9d]t2 de arm5 nem5 toe2 de bronn5 van welva>t nem5 af1 en de tekort5 b$reig5 ons op nieuw2--er is h]/el voor die kwaal1 en wel door de droogmak+ van de ,zuid]zee6 ,de droogmak+ van de ,zuid]zee zal h&5>beid v]s*aff52 dit is van groot5 invlo$ op 's ,rijks inkom/52 zij zal h&el en v]ti] do5 h]lev51 da>door bloeit de middel/&1 de h>tad] van d5 ,/aat1 door dez5 moet de s*atki/ ge/ijfd word51 om e5 /aatsbankroet te voorkom54 ,het middel is da>2--de noodzakelijkheid gebi$t ook drom de droogmak+ van de ,zuid]zee4 ,de armo$e demoralise]t d5 arbeid] en d5 middel/&4 ,g5e tre$t s*aamteloos voor het huwelijksalta>4 ,vraagt m5 hem1 welke middel5 van be/aan hij heeft voor vr\w en toekom/ig kroo/8 ,ev5 s*aamteloos matigt hij zi* het regt op de arm5kas aan1 gelijk zoo vel5 vr hem d$54 ,m5 mag ?ans niet me] ond]zoek51 ho$anig de behoeftige tot d5 /aat van behoefte is v]vall52 g5oeg is het1 dat er behoefte is1 en dat da>9 moet voorzi5 word54 ,de r$elijk d5k5de en a*t+swa>dige middelklasse ziet zi* g$wong51 van d5 huwelijk5 /aat1 's m5s*5 hoog/e geluk op a>de1 af te zi54 ,e5 gez9 om zi* he5 te s*>51 zond] g5oegzame middel5 van be/aan1 is afgrijselijk4 ,mo$willig wil hij zi* zulk le$ niet b]okk551 hij blijft ongehuwd1 en de gevolg5 zijn z$eloo%eid en misdaad4 ,het kwaad be/aat1 ma> ook de middel5 tot h]/el zijn voorh&5 door de indijk+ en droogmak+ van de ,zuid]zee4 ,er moet e5 kra*tig w]k5d middel word5 aangew5d1 om de l&v]huiz+ te ke]54 ,dit kan niet door dwangmiddel5 en belemm]+5 ges*i$51 ook niet door ov]r$+2 want no* door dwang1 no* door ov]r$+ kan m5 d5 nijv]51 na> b$rijvigheid om zi* he5 zoek5d5 w]kelooz5 burg] brood en be/aan v]s*aff54 ,ons be/e blo$ wordt ons afgetapt2 wij bezitt5 ge5e kolonin1 7en m5 s*ijnt er ook niet na> uit te zi51 dezelve te v]krijg57 w]wa>ts de l&v]huiz] zijne s*r$5 kan w5d51 om door w$]ke]ige belang5 aan ons v]bond5 te blijv51 en die ons vo$sel z\d5 gev51 t]wijl zij 9 groo!id z\de to5em54 ,engel& ziet met vreugde vel5 d] zijn5 na> &]e gewe/5 v]trekk51 omdat het lat] da>door 9 voorspo$1 invlo$ en magt aanw9t1 t]wijl de b&5 blijv5 be/aan2 ma> wij mog5 bij het afs*eid nem5 van onze l&g5oot5 wel tran5 /ort54 ,er moge nog weemo$ig a&5k5 a*t] blijv51 do* mat]ieel word5 zij voor ons belangeloos en vreemd4 ,zij word5 ond]dan5 van e55 /aat1 uit welk] h&elsv]ke] met ons we9ig voordeel voor ons voortspruit5 kan4 ,de nijv]e burg]1 hij zij bo] ( amba*tsman1 die met zijn huisgez9 v]trekt1 is e5 groot v]lies voor ons4 ,door hem 9 de geleg5heid te /ell51 vrijelijk de godsdi5/1 na> zijne begripp51 uit te oef55 en hem vooruitzigt5 op e5 onbezorgd be/aan te gev51 zull5 wij hem hi] h\d52 want uit weelde ( losb&igheid v]trekt hij niet4 ,het is de bezadigde ,holl&]1 die wel rijpelijk ov]wog5 heeft1 alvor5s te besluit51 en zek] moet5 er zwa>wigtige r$55 be/aan1 die hem kunn5 nop51 g$eeltelijk zijn v]mog5 op te (f]51 om na> e5 &] l& te gaan1 wa> op nieuw 9 alles moet word5 voorzi51 alvor5s w$] tot e5 be/aan te kunn5 kom54 ,het middel1 om deze v]huiz+ te w]51 geeft de droogmak+ van de ,zuid]zee aan de h&6 ,volga>ne zal m5ige5 van het l&v]huiz5 afzi51 om d5 di]b>5 grond te v]lat51 wa>op1 bij e5e droogmak+1 duiz5de huisgez9n5 kunn5 lev5 en ti]56 ,e5 l& als ,n$]l&1 hetwelk e5 /ip op de w]eldka>t beslaat1 dat door magtige1 volkrijke /at5 is omr+d1 die beurtel+s1 en ook gezam5tlijk beproefd51 dat kle9e l& te ov]weldig51 en vaak op het punt w>51 _h ,god het niet v]ho$1 hun oogm]k te b]eik51 wa> nog da>5bov5 het naijv]ige oog op zijne zwak v]d$igde ov]zees*e bezitt+5 geve/igd is1 om ook die1 9 spijt van gemaakte ov]e5kom/51 g$eeltelijk 9 bezit te nem51--zulk e5 l& heeft behoefte aan e5e zw>e bevolk+1 welke go$ toeg]u/1 9 /aat is1 ha> gebi$ te v]d$ig51 en van h>e eig5e bevolk+ koloni/5 na> h>e bezitt+5 ov] te z5d51 om da> door l&zat5 en niet door vreemdel+5 /]k te word54 ,van da>1 dat de l&v]huiz+ h>] +ezet551 e5 dubbel v]lies voor ha> is4 ,de behoefte aan l& is groot2 vele /rek5 ligg5 nog onbeb\wd1 en zijn d] ontg9n+ ov]wa>dig2 kapitali/5 kunn5 die ontg9n+5 met voordeelig gevolg ond]nem51 omdat zij da>door me]d]e int]e/1 en op zek]d] grondslag1 dan op effect51 kunn5 trekk52 do* dit kan de m9d] v]mog5de niet do51 die moet zi* won+1 b\wg]e$s*app5 en e5e vee/apel aans*aff51 welke laat/e hem da>5bov5 door gebrek aan g5oegzaam hooi ondo5lijk wordt4 ,wij hebb5 zelv5 groote behoefte aan hooi en ev5wel haalt de vreemdel+ het ons van voor de oog5 weg1 tot prijz51 die de eig5 b\wman da>voor kwalijk be/$5 kan4 ,uit v]bet]de afwat]+5 zal spo$ig v]bet]+ van l&1 ges*ikt voor d5 hooib\w1 voortvloeij5 en veel grond 9 de ,zuid]zee zal da>toe g]e$ ligg54 ,gaat ons voor/el tot indijk+ van de ,zuid]zee door1 zoo zal het vooruitzigt1 om l& te bekom51 m5ige51 die nu weifelt1 van de v]huiz+ do5 afzi52 hi] blijft hij ond] eig5e l&g5oot51 zond] door vreemde taal1 wett5 en z$5 belemm]d te word51 en hij weet1 hoe hi] te h&el51 hij zal zijn geheele lev5 niet 9 e5e woe/e1 onbeb\wde /reek behoev5 te slijt51 wa> hij nog da>5bov5 de ziekt51 aan dat l& eig51 veelal zond] g5eeskundige hulp1 moet door/aan1 en wie wa>borgt alsdan d5 vad]1 zoo onmisba> voor zijn huisgez91 het lev58 ,ook deze l&v]huiz+1 zoo s*adelijk voor het l&1 toont ons de noodzakelijkheid aan1 om de droogmak+ van de ,zuid]zee niet onuitgevo]d te lat54 ,het groot/e g$eelte van onze hui%\delijke fabrijk5 kwijnt1 en da>door is het dan ook1 dat zoovele h&w]ksli$5 l$ig loop51 zoodat1 vr dat de w9t] beg9t1 re$s dikw]f duiz5d5 buit5 be/aan zijn4 ,wie kan het lev5 en het v]ti] s*ets51 die uit de voorge/elde droogmak+ van de ,zuid]zee zull5 voortspruit51 da> /e5bakk]ij51 kalkov5s1 h\tzaagmol5s1 sm$]ij51 wag5mak]s1 kle9s*ipp]ij1 timm]li$5 en metsela>s 9 zoo vele behoeft5 te voorzi5 zull5 hebb54 ,d5 vlijtig5 amba*tsman1 die zoo ga>ne wil w]kzaam zijn1 en1 nu ge5 w]k v9d5de1 zijn oog op vreemde gewe/5 ve/igt1 hi] te h\d51 is behoefte1 en dit vord]t de droogmak+ van de ,zuid]zee6 ,ligg5 nu de s*eep/imm]w]v5 v]lat51 omdat er ge5e s*ep5 voor de ,o4 ,i4 va>t 9 aanb\w zijn1 v]dwijn5 onze s*eep/imm]li$51 /aan lijnban51 s*eepssm$]ij5 /il1--ook da> is lev5 te v]wa*t51 voor de alsdan h]lev5de b9n5-s*eepva>t1--di5 s*eep/imm]man met alle &]e1 da>bij behoor5de1 amba*tsli$51 gebi$t ons de drang d] noodzakelijkheid1 hi] te h\d51 en drvoor zijn ge5e middel5 te v9d51 dan de indijk+ en droogmak+ van de ,zuid]zee6 ,kwijn5 alle fabrijk5 en trafijk51 welke lev5 9 d5 /aat moe/5 bew]k51 zoo is er ook ge5 v]ti] 9 d5 kle9-h&el1 en wie ma> e5igsz9s1 met d5 h&el bek5d is1 weet zek] d5 b5>d5 toe/& van zoo vele w9keli]s1 hetzij 9 manufactur51 kruid5i]sw>51 kom5ij5 en all51 die door behoefte en kle9e weelde van d5 amba*tsman1 be/aan--deze all51 die1 hoe lang] hoe me] door de zu*t tot l&v]huiz+ word5 aange/ok51 en wel vel51 uit de gegronde oorzaak1 dat zij hi] ge5 be/aan me] kunn5 v9d51 eis*5 voorzi5+ 9 hun lot4 ,de wet d] noodzakelijkheid gebi$t de droogmak+ van de ,zuid]zee1 opdat uit beb\w+ van- en aanb\w 9 de ,zuid]zee me]d] v]ti] voortspruite4#a #a ,w5s*elijk bes*\w5 ook wij1 e5e me]d]e bevolk+ van de kolonie ,sur9ame door l&g5oot51 do* eig5e ond]v9d+1 heeft ons ook gele]d1 dat wel de man da> met g5oeg5 lev5 zal1 do* dat de physieke /aat d] vr\w da>teg5 pleit4 ,jonge mann51 met friss*e kra*t1 en van onb$orv5 z$5 kunn5 het klimaat da> wer/aan1 en bij matig5 veld>beid gezond blijv52 zij wet5 zi* bov5 kle9e ongewone ongemakk5 te v]heff52 ma> de vr\w5 m9d]1 en die gevoel5 zi* da>door ongelukkig4 ,ook is er alda> ge5 gebrek aan blanke vr\w51 zoo als 9 ,oo/-,indin1 zoodat de tr\wlu/ige alda>1 ampele keuze v9dt1 en gelukkig] met e5e alda> gebor5e zijn zal1 dan met e5e gade1 welke uit h>5 gewon5 w]kkr+ v]plaat/ wordt4 ,na> de ,oo/-,indin is het v]trekk5 van huisgez9n5 bet] aan te bevel51 ook da> is het klimaat zoo v]woe/5de niet voor de gezondheid1 en lev]5 de hoog] ligg5de1 go$ te beb\w5 veld51 e5 aang5aam v]blijf op4 ,mogt de l&v]huiz] ook inzi51 hoewel hij m9d] geld voor d5 ov]togt na> ,am]ika geeft1 dan na> de ,oo/-,indin1 deze ov]togt hem nag5oeg ev5veel ko/5 zal1 omdat hij nog hond]de ur5 9 het b9n5l& te reiz5 heeft1 alvor5s de plaats zijn] be/emm+ na> de we/elijke gr5z5 b]eikt is4 ,onze h&el en s*eepva>t vord]5 de indijk+ van de ,zuid]zee1 omdat da>door veilig]1 diep] en bet]e hav5s zull5 ont/aan1 wa>door het v]vo] ov] en door ons grondgebi$1 en langs onze wat]weg5 v]kieselijk bov5 dat onz] nabur5 wordt4 ,algeme5 is het erk5d1 dat wij door h&el en s*eepva>t onz5 voorspo$ moet5 beh\d52 l&b\w en nijv]heid plukk5 da>van de vru*t54 ,die h&el en s*eepva>t kunn5 v]me]d]d word54 ,am/]dam z\ te v]kiez5 zijn bov5 ,antw]p51 door deszelfs nad]e ligg+ aan de ,noordzee2 ma> het is ,am/]dam alln niet1 wa>op wij ons oog geve/igd hebb54 ,zull5 ook niet ,gron+51 ,h>l+51 ,zwol en ,kamp5 jui*51 s*ep5 van me]d]5 diepgang te kunn5 hebb58 ,het is onv]s*illig1 na> welke onz] /$5 de toevo]5 om de ,oo/1 ,noord en ,we/ kom51 zoo dezelve ons niet voorbij gaan en de vreemdel+ ma> me] voordeel tot inkoop5 bij ons v9dt1 dan eld]s4 ,het is onze pligt te zorg51 dat de vreemde onze hav5s moet kiez5 uit eig5belang4 ,van hi] moet5 de toevo]5 uit zee gemakkelijk] na> bov5 te v]z5d5 zijn1 dan van eld]s4 ,wil m5 9 het v]volg v]d] zi51 dat m5 dan ook kanalis]e2 m5 snijde van b5$5 ,nijmeg5 uit de ,waal 9 de ,maas om/reeks ,grave1 en g]u/ mog5 wij dan de concurr5tie van ,belgi met ons aanzi54 ,wij zull5 d5 ze] belangrijk5 h&el op de ,oo/zee1 voor ,am/]dam1 ,kamp51 ,zwol1 ,vriesl& en ,gron+51 voor ons beh\d51 behalve dat het me]d]e v]ti] van onze eig5e produkt51 veeteelt1 hooigewass51 enz41 de vreemdel+5 h]wa>ts lokk5 zal4 ,m5 zal dan niet hebb5 te klag51 wa>9 en op ho$anige wijze m5 met voordeel zijn geld be/$5 kan4 ,m5 ziet na> middel5 om2 wij wijz5 die aan6 en wie zal het niet als e5 v]zuim moet5 bes*\w51 dezelve ongebruikt te lat58 ,wij bes*\w5 het voor drogr$551 te bew]53 ,am/]dam ligt nu aan de zee2 het is wa>1 ook ,kamp51 ,zwol en ,gron+5 ligg5 nu aan de zee1 ma> all5 ligg5 aan halve modd]poel51 wa> ondiepe kanal51 welke m5 /e$s uitdiep5 moet1 d5 toegang tot de zee belett54 ,de af/&5 tot de zee zull5 v]m9d]54 ,ev5 als de groote s*ep5 uit de ,noordzee door /oomslep]s1 9 we9ige ur51 ,am/]dam zull5 kunn5 nad]51 zull5 ook de s*ep5 uit de zee 9 de r+va>t5 en kanal51 ,kamp51 ,zwol1 ,h>l+5 en ,gron+5 kunn5 b]eik54 ,de van #e tot #g el diepe en van #cj tot #bjj el bre$e kanal5 en /room51 zijn wel ges*ikt voor /oomslep]s1 wa>door wij de concurr5tie met de spoorweg5 zull5 kunn5 volh\d54 ,hoe kom5 wij uit onz5 s*uld5la/1 die /e$s ondragelijk] wordt8 ,ook drvoor moet m5 middel5 zoek51 die me] productief zijn4 ,wordt dit woord nu 9 e55 ongelukkig5 z9 opgevat1 en noemt m5 afp]s5 productief mak54--,o laat ons d5 ,algo$e lov51 dat de opbr5g/5 door voorspo$1 productief zull5 word54 ,engel& /rekke tot voorbeeld1 om te bewijz51 van welk5 invlo$ de arbeid op de accijns5 is4 ,ook hi]1 wa> millio55 door h&5 arbeid zull5 circul]51 zull5 millio55 9 's ,rijks s*atki/ vloeij51 wa>op m5 met me] zek]heid zal kunn5 rek551 dan op de batige saldo's uit de ,oo/-,indin1 die eig5lijk tot v]bet]+ aan onze ,o4 ,i4 bezitt+5 moe/5 be/e$ word54 ,de drang d] geldmiddel51 om aan het mo$]l& e5 hoog batig slot te kunn5 uitke]51 /elt onze bezitt+5 9 ,oo/-,indi 9 geva>4 ,w>5 wij op ,borneo behoorlijk v]teg5woordigd gewee/1 7dat welligt1 om ko/5 te besp>51 v]zuimd wordt7 dan hadd5 de ,engels*5 er zi* niet1 met s*5d+ van tractat51 kunn5 ne/el54 ,?ans moet5 wij1 voor ov]magt zwi*t5de1 het als e5 fait accompli aanzi51 en er de wrange vru*t5 van plukk54 ,voor d5 burg]1 de vad] van e5 groot huisgez9 is de droogmak+ van de ,zuid]zee e5e noodzakelijkheid1 om voor zijne k9d]5 middel5 van be/aan te v9d54 ,hij is ge5 bezitt] van middel51 om zijne k9d]5 op ko/b>e ,rijkss*ol5 ond]wijs te do5 g5iet51 en die ,rijkss*ol5 to* lev]5 alle5 het vooruitzigt op bevord]+ bij de reg]+4 ,t]wijl vroeg] de held 9 de kaz]ne opgevo$1 en op het slagveld door ond]v9d+ gevormd w]d1 le]de hij de behoefte van d5 soldaat k5n52 mo$ en beleid bezield5 d5 e]gi]ige1 welke hem d5 weg ba&51 om zelfs tot d5 graad van ,g5]aal te kunn5 opklimm52--?ans kunn5 alln de poort5 van ,br$a1 aanspraak op de epaulett5 gev54 ,pruiss5 kleefde vroeg] ook dit sy/ema aan1 sle*ts de ,adel gaf regt op de porte d'pe2 m5 weet1 wat da>van de gevolg5 w>54 ,9 de bevrijd+soorlog van #ahac en #ahad gebod5 e5e duur geko*te ond]v9d+ en de drang d] om/&igh$51 van dit /elsel af te zi51 en de (fici]1 uit burg]lijk blo$ gesprot51 met mo$ en vad]l&sliefde bezield1 trotse]de vuur en zwa>d1 en h]won de vrijheid4 ,de ,holl&s*e jong5 mag nu niet me]1 9 de hoop van bevord]+1 na> de ,holl&s*e ze$i5/ omzi54 ,ge5 jong5 uit de lijnbaan1 die vuur bezit1 kan me] 9 de voet/app5 van ,,de ,,ruit] tr$54 ,de ,burg]weesjong51 die het praalgraf van ,,van ,,speyk aans*\wt2 zijne mo$ige zelfop(f]+1 om de s*oone ,holl&s*e vlag onges*ond5 te bew>51 bewond]t1 kan niet me] 9 de geleg5heid kom51 zijn held5mo$ig voorbeeld te volg54 ,nog h$5 telt de m>9e m5ig v]di5/elijk zee-(fici] ond] ha> korps1 die 9 de kweeks*ool voor de zeeva>t te ,am/]dam ( aan boord is opgevo$1 en ,vor/ en ,vad]l&1 door zeemans*ap1 kunde1 mo$ en beleid1 met e]e di5t4 ,het is nu e*t] ,m$emblik alln1 dat onze m>9e tot /eun en e] zal v]/rekk54 ,ge5 burg]1 door aangebor5 g5ie en /udie zi* tot +5ieur bekwam5de1 en b]eid d5 ,/aat1 hetzij hi] te l&e ( 9 deszelfs kolonin1 te di551 kan nu me] hoop vo$5 op e5e aan/ell+4 ,door middel van /elselmatige begripp5 gevormd1 en na e5ig5 tijd te ,delft doorgebragt te hebb51 wordt de baan tot aan/ell+ geop5d1 die d5 burg] te ko/ba> wordt gemaakt1 om ha> te kunn5 betr$54#b #b ,m5 heeft te ,delft e55 v]ke]d5 weg +eslag52 door sle*ts modell5 te aans*\w51 wordt m5 ge5 kundig praktis* geoef5d w]ktuigkundige1 de !orie alln is niet voldo5de4 ,engel& heeft zijne groot/e w]ktuigkundige +5ieurs te dank51 aan dezulk51 die 9 de groote w]ktuig5fabrijk51 zoo van /oomw]ktuig5 als &]z9s hebb5 gele]d en gew]kt4 ,dr /aat de toekom/ige +5ieur1 aan e5 aambeeld ( draaibank te w]k51 en le]t de metal5 k5n52 da> le]t hij door ond]v9d+ wat !orie is1 ges*ikt om 9 praktijk gebragt te word52 t]wijl het hem er ook niet aan wet5s*appelijk ond]wijs ontbreekt4 ,b]lijn heeft ook zoodanige s*ool1 die re$s vele bekwame p]son5 heeft opgelev]d4 ,ev5 zoo moe/ ons ,rijk e5e eig5e w]ktuig5fabrijk bezitt51 wa>uit me] nut z\de word5 getrokk51 dan van modell5 te be/ud]54 ,wij z\d5 alsdan zoovele wang$ro*t5 9 onze publieke w]k5 niet hebb51 welke 9 de !orie hoog word5 opgevijzeld1 ma> helaas6 9 de praktijk niet aan de v]wa*t+ beantwoord54 ,algeme5e k5nis we]t a*t]uitgang2 door v]me]d]+ d] k5nis bevord]t m5 vooruitgang4 ,wat wij1 door 9 kun/5 en wet5s*app51 9 natuur-1 s*ei- en w]ktuigkunde /ationnair te blijv51 a*t]uitg+51 blijkt uit het prospectus d] te ,am/]dam opg]igte indu/ries*ool4 ,onze hooges*ol5 hebb5 wel natuurkundige kab9ett51 aan enkel5 is s*eikundig ond]zoek v]bond51 ev5 als zoo vele physica's bij de ,maats*appij tot ,nut van het ,algeme54 ,de voorlez+51 da> geh\d51 miss5 algeme5 hun doel1 omdat die bij ons niet door de gele]d5 9 het daadw]kelijke lev5 word5 toegepa/1 zoo als zulks 9 ,engel& en ,frankrijk ges*i$t1 wa> de gehoorzal5 voor d5 fabrikant en d5 gezel toegankelijk zijn4 ,wij klag5 te regt da>ov]1 dat wij met &]e volk5 niet kunn5 concurr]51 niet omdat het hi] aan geld ontbreekt1 ma> alle5 door gemis aan activiteit en kunde4 ,het zijn ook voornamelijk de rampzalige fonds51 welke dit e5]zijds bewijz51 en &]zijds de w]kloo%eid1 wa>9 wij v]ke]54 ,het ontbreekt ons ev5m9 aan gee/v]mog5s1 als &]e volk52 zij behoev5 sle*ts ontwikkeld en di5/ba> gemaakt te word5 tot de b$rijv54 ,wa>om z\d5 wij niet gelijk5 tr$ kunn5 h\d5 met &]e natin1 die ons1 wel is wa>1 nu 9 vele zak5 zijn vooruitge/reefd8 ,zek] zijn da>aan veel /&va/igheid1 b]ad5heid1 op(f]+51 moeit5 en zorg5 v]bond51 om het v]zuimde w$] 9 te hal51--do* het is do5lijk6 ,en v]heft zi* ,am/]dam uit die le?>gie 7hoog/ nadeelige onb$rijvigheid71 elke /ad 9 ons l& heeft ev5ze] 9 zi* g5oegzaam de middel51 hoewel niet op zoo groote s*aal1 om de k5nis 9 de natuur-1 s*ei-1 wis- en w]ktuigkunde te v]me]d]54 ,vele plaats5 hebb5 bij ons ook nog hunne eig5a>dige b$rijv51 die bij h5 te huis behoor51 wa> ond]wijs 9 die vakk5 ze] bevord]lijk z\de zijn1 tot v]bet]+ en bloei hunn] fabrijk51 wi] fabrikat5 dikwijls geheel van s*eikundig5 a>d zijn1 zond] dat de eig5>5 di] fabrijk5 somwijl5 wet51 wat wel het woord s*eikunde beteek5t4 ,m5 he*t zi* aan het oude1 en bevro$t e]/ dan1 dat er v]bet]+5 mogelijk zijn1 wanne] het v]bet]de fabrikaat ons door vreemd5 te koop wordt aangebod5 tot prijz51 wa>voor de inheems*e fabrikant1 uit gebrek aan h$5daags*e kunde1 niet kan w]k54 ,zoodanig is veelal onze toe/&2 de v]krijg+ van algeme5e k5nis1 moe/ door de hooge rege]+1 de g\v]neurs en de /$elijke be/ur5 word5 aangewakk]d1 en het algeme5 word5 +eli*t1 opdat er ge5e geprevilige]de ka/5 ont/aan1 die ov] e5e onwet5de natie he]s*54#c #c ,te ,am]sfoort heeft m5 e5 ,gymnasium met e55 rector1 e55 conrector1 b5ev5s e55 lector 9 de wis- en natuurkunde1 hetwelk bezo*t wordt door de /ud5t5 van het sem9>ium van het college d] ,r4 ,c4 ,cl]esie1 alsm$e door e5ige we9ig51 welke mee/]s 9 de beide regt5 will5 word51 door enkele toekom/ige godgele]d51 ,m$4 ,art4 ,ob/r4 doctor5 en apo!k]s4 ,9 ,frankrijk en 9 ,am]ika1 beg9t m5 het voor tijdv]kwi/+ te h\d51 ,latijn en ,grieks* te le]51 zoo dat m5 9 de frans*e en engels*e tal5 doce]t4 ,m5 laat de /udie d] oude tal5 ov] aan h51 die wet5s*app5 d] oudheid be/ud]51 en v]spreidt ov]al li*t ov] natuur-1 wis-1 s*ei- en w]ktuigkunde2 m5 is er trots* op1 dat da>door1 zooveel voorspo$ 9 fabrijk5 en h&el he]s*t4 ,niet zoo is het te ,am]sfoort1 da> mag m5 aan het ,gymnasium1 de less5 9 de wis- en natuurkunde niet bijwon5 7wa>van de fabrikant1 de v]w]1 de bleek] enz4 kond5 p>tij trekk57 t5 zij ook de latijns*e en grieks*e tal5 gele]d word54 ,te ,am]sfoort be/aat ook van wege de ,maats*appij3 tot ,nut van het ,algeme5 e5e indu/rie-s*ool voor h&w]ksli$52 ook da> wordt volg5s de /atut5 d5 toegang aan d5 fatso5lijk5 burg]zoon geweig]d1 omdat hij ge5 jong5 is1 die op e5 amba*t gaat4 ,de /ad1 wa> sp9n]ij51 wev]ij51 v]w]ij5 en bleek]ij5 zond] welva>t be/aan1 moet blijv5 kwijn51 niet uit gebrek aan fonds51 want het ,gymnasium ko/ d] burg]ij duiz5de guld5s ja>lijks1 ma> alle5 om de ondoelmatige aanw5d+4 ,e5e v]/&ige h]vorm+ van het ,gymnasium en van de /atut5 d] indu/rie-s*ool w>e w5s*elijk en nuttig4 ,zoo m5ig ambt1 emplooi en betrekk+1 vroeg] met kunde en beleid door d5 burg] b$i5d1 wordt nu d5 gepromove]d5 mee/] toeb$eeld1 zelfs de po/ van kl]k t] ,griffie1 vroeg] e5 be/aan voor e5 burg] jong m5s*1 wordt ?ans door e5 he] en mee/] bekle$t1 t5 e9de ma> e55 voet 9 d5 /ijgbeugel te hebb51 om lat] hoog] op te klimm54 ,ontvang]spo/5 op dorp51 word5 door jonkhe]5 en b>onn5 b$i5d1 die 9 nabijgeleg5 /$5 me] aan hui%uur v]won51 dan de p]ceptie-loon5 en het tractem5t b$rag52 accumulatin van po/5 en exeptin op wett5 bij de vleet1 zoo dat ook hi] alle vooruitzigt5 voor d5 burg] v]dwijn54 ,het w>e ook veel bet] voor d5 burg]1 e5 onafhankelijk lid 9 d5 /aat te zijn1 dan ambt5a> te word51 die1 door in/ructin geboeid1 eig5 v]/&1 oordeel1 en mew>igheid ge5 gehoor mag gev54 ,tr\w5s1 hij1 die weet1 wat zoog5aamde adm9i/ratie is1 dankt d5 hemel1 dat hij op e5e ( &]e wijze geleg5heid gevond5 heeft1 er niet me] m$e 9 aanrak+ te zijn4 ,burg]s6 die d5 /aat di5t1 door uwe nijv]heid 's ,rijks s*atki/ 9 h>e behoefte helpt voorzi51 bejaagt ge5e ambt5 voor u en de uw51 blijft onafhankelijk en /reeft na> bet] be/aan2 de middel5 ligg5 voor u en uw kroo/ 9 de ,zuid]zee4 ,h>e oms*epp+ 9 e5 bloeij5d gewe/ zal u die middel5 v]s*aff54 ,weld5k5d5 en b>mh>tig51 die hond]de en duiz5de guld5s en somwijl5 me]1 elk na> zijn v]mog51 ja>lijks1 niet alln aan de armbezorg]s van v]s*ill5de k]kg5oots*app51 ma> ook aan individun en g5oots*app5 tot le5ig+ van &]s vlijtige1 ma> door gebrek aan w]k behoeftige1 l&g5oot5 be/e$t2 gij1 die vru*teloos pe9/ en d5kt op middel51 hoe di5 kank] uit onze maats*appij te v]bann51 en ur5 en dag5 da>aan op(f]t1--u zij e5e taak van weldadigheid1 die zeg5rijke gevolg5 kan hebb51 opg$rag52 be/e$t e5ig5 tijd tot ond]zoek van ons plan 9 zijne w5s*elijkheid1 noodzakelijkheid en uitvo]ba>heid2 wikt en weegt en1 na b$a>d ond]zoek de zaak go$ bevond5 hebb5de1 zet dan uwe s*\d]s ond] de zuil5 van dit weldadig geb\w1 /elt u als m$e-directeur5 zond] po/5bejag op d5 voorgrond1 en uw naam zal bij d5 lat5 naneef 9 gezeg5d en roemvol a&5k5 blijv54 ,er zijn nog ze] vele zak51 die wij z\d5 kunn5 bijbr5g51 om de noodzakelijkheid te betoog51 dat m5 ons ontw]p 9 ov]weg+ behoort te nem51 en1 na de bes*\w+ d] voor- en nadeel51 bev9d5de1 dat de s*aal1 t5 voordeele da>van doorslaat1 alsdan tot de uitvo]+ met v]e5de kra*t5 ov] te gaan2 do* wij vreez51 d5 lez] te do5 uitroep53 ,h\dt m5 nog niet op1 met het betoog5 van de noodzakelijkheid6--,wij will5 lat] hi] het e5 en &] aan/ipp51 ov] de gew5s*te gevolg51 welke uit de voltooij+ van dit w]k zull5 voortvloeij52 do* vooraf onze d5kbeeld5 ov] deszelfs uitvo]ba>heid ontwikkel54 ,m5 heeft ?ans veel het woord reuz5w]k 9 d5 mond1 en wij z\d5 vreez51 dat1 als m5 ook deze voorge/elde ond]nem+ met di5 naam be/empelde1 er al aan/onds e5e soort van vreesa*tigheid aangejaagd z\ word51 die ons ze] ongevallig z\de zijn2 wij moet5 ge5e vreesa*tig5 hebb51 wij w5s*5 voor+5om551 die door ov]tuig+ tot m$ew]k5 gez9d zijn4 ,reuz5w]k6--da>9 ligt de g$a*te aan e5 w]k1 hetwelk door wez5s met /]k] physiek ge/el1 do* met m9d] g5ie1 dan dat1 wa>op wij trots* mog5 zijn1 t5 uitvo] gebragt w]d1 en wa>bij m9d] het nuttige1 dan wel het mon/]a*tige1 het g$rogtelijk-groote 9 aanm]k+ komt4 ,de b\w d] pyramid51 het opdelv5 van groote rots/ukk51 e]tijds door de ,g]man5 tot e5e soort van (f]alt>5 gebezigd1 zijn na> ons begrip reuz5w]k54 ,de dijk5 door onze voor\d]s gelegd1 zijn e]d] monum5t51 t5 bewijze /rekk5de1 dat zij va/b]ad51 met taai g$uld1 de v]woe/+5 d] natuur zo*t5 teg5 te gaan1 om met onbep]kte vrijheid 9 e5 l&1 dat g5oegzaam hunne eig5e s*epp+ 01 vre$zaam te lev54 ,het /adhuis 7nu ,z4 ,m4 paleis7 te ,am/]dam1 getuigt van e5e edele liefde voor groo!id en van smaak 9 kun/5 en wet5s*app54 ,zulk e5 geb\w z\ door ge5e &]e kunn5 word5 da>ge/eld1 dan door h51 bij wie de gee/kra*t tot w]k5 ontwikkeld 01 die door /\te ond]nem+sgee/ w>5 bezield1 bij wie ev5veel e]zu*t he]s*te als zu*t1 om zi* door groote h&elsop]atin vele en groote rijkdomm5 te v]s*aff54 ,het getuigt van d5 mild5 gee/ des h&ela>s1 die1 9 groots*e ond]nem+5 geslaagd1 altoos groo!id en welva>t om zi* he5 v]spreidt4 ,wij bes*\w5 ons ontw]p uitvo]ba>1 t]wijl alle middel5 da>toe voorh&5 zijn1 zoo wij sle*ts volh>d5 9 d5 wil1 hetzelve da> te /ell52 wij /ell5 e5 me] dan gewoon plan voor1 hetwelk me] dan gewone w]kzaamh$5 9 m5igte 9 zi* omvat1 ma> dat alles vroeg] me] /uksgewijze g$aan is4 ,wij will5 e5e uitwat]+ 9 de ,noordzee da>ge/eld hebb51--dit is re$s met go$ gevolg bij ,katwijk ges*i$t4 ,wij will5 v]s*ill5de groote1 bre$e en diepe kanal51 g5oegzaam nieuwe rivi]5 da>/ell51--het ,voorns*e en het ,noord-,holl&s*e kanaal zijn dr1 om de mogelijkheid te bewijz54 ,wij will5 9 zee a&ijk51--dit hebb5 onze voor\d]s g$aan1 en dit do5 wij nog dagelijks4 ,er ligt 9 ,noord-,holl& alle5 e5e b$ijk+ van hond]d ur53 de e5e h\dt we9ig duiz5d1 de &]e sle*ts e5ige hond]d bund]s b9n5 h>5 omtrek2 door het g]+e bund]getal1 b9n5 die b$ijk+51 w]d5 die dijk5 veelal te ligt aangelegd1 omdat de g]+e opp]vlakte de ko/5 d] b$ijk+ niet konde go$ mak54 ,vaak brak5 die dijk5 door1 en m5 moe/1 om te beh\d5 wat m5 _h1 op nieuw b$ijk5 en v]zw>51 en--m5 legde er geld bij4 ,wij will5 ook indijk51 do* wij hebb5 we9ig b$ijk+ voor te /ell51 en w9n5 b9n5 deze b$ijk+ #fjj1jjj bund]s l& aan2 e5e aanzi5lijke hoeveelheid gronds me]1 dan ne onz] prov9cin aan beb\wd5 grond bevat4 ,sle*ts door e5e kle9e vi] ur5 van ,enkhuiz5 op ,/avor5 aan te dijk51 wordt ons re$s ruim #bfj1jjj bund]s l& bezorgd4 ,wij zull5 ho(d5 9 de zee uit te br5g5 hebb52 welnu1 wie twijfelt aan de mogelijkheid8--aan het ,nieuwe ,diep is e5 ho(d1 dat 9 de diepte 9 e55 zw>5 /room is gelegd4 ,wij zull5 vele sluiz5 te b\w5 hebb5--de 9 lat]5 tijd geb\wde getuig51 dat wij da>voor1 wat si]lijkheid1 soliditeit en doeltreff5dheid aangaat1 bij de vreemd5 ge5e les behoev5 te nem54 ,t5 opzigte van kanal51--wij hebb5 sle*ts 9 de diepte te grav51 wij behoev5 ge5e wat]leid+51 zoo als de oude ,rome95 legd51 en er 9 lat]5 tijd nog 9 ,s*otl& zijn gemaakt1 wa> de s*ep5 ond] de brugg5 van het kanaal doorzeil51 t]wijl hond]de voet5 hooge bog5 d5 e55 b]g aan d5 &]5 v]b9d51 om het kanaal ov] d5zelv5 he5 te leid52 alzoo lev]t ook de b\w onz] kanal5 ge5e /( tot bezwa> op4 ,er zal m5ig du91 9 de rigt+ van ,z&poort na> zee1 moet5 word5 wegg]uimd2 dit doet aan d5 nijv]5 dagloon] veel v]di551 do* is ge5e om/&igheid1 welke de ond]nem+ b$reigt4 ,er zal ge5e g]+e hoeveelheid wat] moet5 uitvloeij5 en uitgemal5 word52 ook zal het ge5e g]+e hoeveelheid zijn1 dat door dit kanaal langs ,am/]dam zal wegloop52 dit /elt tegelijk de geleg5heid da>1 om dat vuile1 /9k5de en v]pe/5de wat] uit de /adsgra*t5 7/il/a&e modd]poel57 te looz51 wa>door alsdan het zilv]w]k enz41 9 go$ geslot5e kab9ett51 voor aanslag gevrijwa>d zal blijv54 ,to5 ,,leeghwat] de droogmak+ van de ,beem/] begon1 _h hij sle*ts w9dmol5s met gebrekkig w]k5de s*eprad]52 ?ans zijn er vele v]bet]+5 aan de mol5s en 9 de wat]-opvo]+s-w]ktuig5 da>ge/eld1 zoodat het droogmak5 en droogh\d5 van m]5 en plass5 ?ans met bet] gevolg1 dan vroeg]1 kan ond]nom5 word54 ,da>1 wa> spo$ige droogmak+ e5 v]eis*te is1 en de opp]vlakte van het droog te mak5 t]re9 groot is1 w5dt m5 met vru*t de /oom aan1 omdat m5 met /oomw]ktuig5 aanh\d5d doorw]k5 kan2 zoo dat1 wat m5 vroeg] voor onuitvo]ba> a*tte1 ?ans veilig kan word5 ond]nom54 ,wij zijn er dan ook voor1 om /oomw]ktuig5 9 dez5 te bezig51 t5 e9de de wat]-opvo]+s-w]ktuig5 voor de droogmak+ ge/adig aan d5 gang te h\d51 hetge5 met d5 onge/adig5 w9d alle5 niet plaats kan hebb54 ,wij zull5 e5s op e5ige daadzak5 9 onze ges*i$5is v]vat1 moet5 t]ug kom51 om de uitvo]ba>heid van onze voorge/elde w]k5 me] dan door enkele r$5]+5 te bewijz52 en zw>igh$51 die geopp]d word51 door voorbeeld5 op te loss54 ,m5 betwijfele de uitvo]ba>heid niet1 om rivi]5 en kanal5 te grav51 en ho(d5 9 de zee uit te br5g54 ,m5 noemde het vroeg] ook e5 onuitvo]ba> reuz5plan1 het mak5 van e5e uitwat]+ bij ,katwijk aan zee2 het z\de me5de m5 t]/ond w$] v]z&52 m5 betwi/te het groote spuij+sv]mog51 m5 haalde d5 vij& 9 het l&2--do* tot nog toe1 nu #dj j>5 gel$51 is de uitwat]+ niet v]z&1 de duurzaamheid is bewez51 de snelheid van uitspuij+ heeft bov5 alle v]wa*t+ aan het doel beantwoord1 en m5 betreurt ?ans1 dezelve niet op groots*] s*aal te hebb5 ond]nom51 dat door de vrees van vel51 weg5s nutteloos geblek5e beho$zaamheid1 w]d v]h9d]d1 da> &]s de gevolg5 voor ,rijnl& aanm]kelijk voordeelig] z\d5 gewee/ zijn1 en nu de te kle9e aanleg vroeg ( laat zal moet5 v]holp5 word54 ,nu is er te ,katwijk sle*ts tijdelijke uit/room+ van wat]2 bij hevig5 /orm ( hoog5 wat]vlo$ 9 de ,noordzee zijn de sluiz5 geslot51 en nietteg5/a&e alsdan de golv5 met ontzett5de kra*t op het /r& aanloop51 blijft de uitwat]+ be/& en v]z&t niet4 ,wij zull5 e55 /room grav51 die aan de mond+ #cej ell5 wijdte zal hebb52 die e5 e9dwegs 9 de ,noordzee zal word5 gelegd1 wa> ge5e bank51 die v]z&+ z\d5 kunn5 v]oorzak51 weg te ruim5 zijn1 en da>5bov5 zal er1 twee maal 9 de #bd ur51 e5e aanm]kelijke hoeveelheid wat] 7#ab millio5 kubiek ell57 uit- en in/room51 dat 9 de diepte afloopt1 en dus s*ur+ geeft1 om de diepte hoe lang] hoe me] te bevord]54 ,ook ma> bij wijze van voorzorg1 om de bevreesd5 g]u/ te /ell51 zull5 wij sluiz5 b9n5 de du95 te ,z&poort legg52 t]wijl de dijk5 aan het kanaal bov5 de hoog/ bek5de vlo$5 zull5 gelegd word51 zoodat1 al drong het wat] b9n51 er ge5e ov]/room+5 te du*t5 z\d5 zijn4 ,groot5deels legg5 wij die sluiz5 ook1 om1 bij lag5 wat]/&1 9 de rivi]5 het zoete wat] op e5 voldo5d peil ( hoogte te h\d51 ook voor de s*eepva>t4 ,het grav5 van het ,noord-,holl&s*e kanaal bes*\wde m5 als e5 w]k1 dat 9 ge5 m5s*5leeftijd te vole9dig5 02 van alle zijd5 v]hief m5 da>5teg5 d5 jamm]kreet1 dat m5 da>door het gewone spuij+sv]mog5 z\de v]liez5 7da>van /rekk5 de ,ulp5 nog t5 bewijze71 m5 bewe]de dat ge5 vee/apel gezond z\de blijv51 wanne] er brak wat] 9 ,noord-,holl&s boezem vloeide1--de ond]v9d+ heeft niettem9 gele]d1 dat het spuij+sv]mog51 met het uitwat]+sv]mog51 aan het ,nieuwe ,diep aanm]kelijk zijn v]bet]d1 en dat m5 die v]bet]+ tot ,za&am toe kan bespeur54 ,alzoo e5 afdo5d bewijs1 dat de w]k+ veel groot] door het zeekanaal te ,z&poort z\de zijn1 wa>door al de nu w]kelooze sluiz5 9 het ,,ij e5 nimm] gek5d v]mog5 zull5 v]krijg54 ,de ja>lijks*e v]slag5 gev5 er getuig5is van1 dat1 s$]t het ,noord-,holl&s*e kanaal 9 wez5 is1 de alom gehe]s*t hebb5de ziekt5 ond] het vee zigtba> hebb5 afg5om54 ,m5 betwijfelde de mogelijkheid1 om sluiz5 te kunn5 legg51 die aan de zee wer/& bi$51 en ev5wel beantwoord5 die sluiz5 t5 volle aan de v]wa*t+4 ,m5 a*tte het onmogelijk1 om door ve51 mo]ass5 en z&grond5 e5 kanaal te kunn5 grav5 van #f ell5 diep1 da> die grond onmiddellijk1 ( 9 kort5 tijd w$] z\ toezakk51 do* van dit alles is niets geblek52 m5 bejamm]t sle*ts1 niet me] diepgang te hebb51 en dat ge5e /oomslep]s op het te enge kanaal kunn5 v>51 om de s*ep51 met m9d]e ko/5 en tijdv]lies1 voor de /ad te /oom54 ,m5 twijfele dan ook niet1 ( m5 ons voor te /ell5 plan zal kunn5 t5 uitvo] br5g5 en rivi]5 zal kunn5 grav54 ,de natuur vormt rivi]5 en zeegat51 de kun/ v]mag dit ook2 die door de natuur zijn da>ge/eld1 mog5 beva>ba> zijn ( niet1 de kun/ vormt dezelve na> de behoefte4 ,wij hebb5 9 de du951 bij het grav5 van e5 buit5gewoon bre$ en diep zeekanaal1 ge5e mo]ass51 wa>m$e m5 bij het grav5 van het ,noord-,holl&s*e kanaal te wor/el5 _h2 v]mo$elijk zal m5 wel va/e kleilag5 v9d51 welke klei ze] wel te /ade zal kom5 bij de b$ijk+1 die buit5 aan de zee moet plaats hebb52 veel van het uit te grav5 ov]tollige z&1 is voor de te luw5 aan de ho(d5 uit]/ di5/ig1 welke1 met ev5 flaauwe hell+ als het /r&1 het geweld d] golv5 zull5 kunn5 v]dur54 ,wij hebb5 miss*i5 t5 onregte e5 d5kbeeld gevormd1 dat de dijk5 bet] te legg5 w>5 9 /room5d wat]1 dan op de ?ans gebruikelijke wijze4 ,het is niet te ontk5n51 dat m5 soms plempw]k5 beproeft1 die geheel mislukk52 dat er bij het /ort5 d] specie vaak ze] veel v]spoelt1 en da>door de ram+ van de hoeveelheid te gebruik5 specie faalt2 dat bij opkom5d5 /orm en vlo$5 soms geheele vakk5 aanzi5lijk bes*adigd word51 wa>van het h]/el nog me] ko/5 v]oorzaakt1 dan die van d5 e]/5 aanleg2 do* me] geva> van zulke teg5spo$5 be/aat er1 wanne] de geldelijke /aat d5 e]/5 aanleg van zw>e dijk5 v]h9d]t1 hetwelk hi] ge5sz9s plaats hebb5 zal4 ,do* om ons nu ov] die wijze van dijk5 legg5 te v]kl>51 a*t5 wij ov]bodig2 komt het tot de v]wez5tlijk+ van ons plan1 zoo be/aat er geleg5heid1 bij het da>/ell5 van het e]/e p]ceel1 da>van e5e behoorlijke proef te nem51 om1 bij welslag51 er lat] p>tij van te trekk54 ,wij hebb5 9 onze dag5 me] kunde v]kreg51 gepa>d met de ond]v9d+ van +5ieurs en aannem]s1 dan onze voor\d]s bezat51 t]wijl ?ans met behulp van de /room en tijdelijk te legg5 spor51 de aanvo] van specie gemakkelijk] is4 ,?ans z\de e5 a&ijk+ van ,wi]+5 niet zoo ondo5lijk gea*t word51 als vroeg]1 zoo als blijkt uit e5 advies1 hetwelk de/ijds de ,/at5 van ,holl& aan die van ,we/vriesl& uitbra*t54 ,m5 vo]de tot r$5 van afwijz5d advies aan3 w5s*elijk1 do* ondo5lijk2 e5 reuz5plan1 door zijne groo!id onmogelijk2 al hadde m5 er het geld voor1 wa> vond m5 dan de h&51 de specie en s*ep5 om dezelve aan te vo]58 ,het is te du*t51 dat hetge5 m5 9 d5 zom] da>/elt1 9 het naja>1 door e55 /ormw9d1 ( 9 d5 w9t] w$] v]dwijnt 7m5 zie hi]ov] de ,m$emblikk] kronijk7#d4 #d ,e]tijds lo(de m51 met het bezit van d5 grond1 twee tonn5 g\ds uit aan d5g5e1 die het ,koegras wilde indijk5--dat w]k is volbragt6 ,,leeghwat] wilde vr twee eeuw5 het ,ha>lemm]-me] droogmak52 m5 hield het voor e5e h]s5s*im--nu dit me] zoo veel groot] en diep] geword5 is1 zal m5 het ond]nem56 ,onnoemelijk zijn nu ook1 ( zull5 de teg5w]p+5 word51 die1 hi] door onkunde1 g9ds door vooroordeel1 da> door v]\d]de begripp51 en wel voornamelijk door vuig eig5belang1 zull5 word5 opgeworp51 wa>teg5 m5 te kamp5 zal hebb51 ma> wa> bov5 m5 zi* zal moet5 wet5 te v]heff51 wil m5 iets groots* en van algeme5 nut tot /& br5g54 ,de diept5 en /room5 zijn ge5e niet te bov5 te kom5 h9d]pal54 ,op de ,lig!lm/one1 e5e 9 de zw>e br&+ ligg5de rots1 w]d e5 vuurtor5 om de hav5 van ,plym\? b9n5 te kom51 geb\wd1 wa> e5 zwa> /roomgetij uit e5e holle zee op- en afvloeit4 ,er v]liep5 dag5 en j>51 alvor5s de +5ieurs het behoorlijke cem5t voor de metselw]k5 gevond5 en op d5 toets ge/eld hadd51 en dat cem5t wordt ?ans ook hi] te l&e gemaakt1 en behoeft 9 deugdelijkheid niet voor het vreemde te wijk51 7m5 zie hi]ov] de v]h&el+ van d5 v]di5/elijk5 he] ,,ros51 ,/ads-,ar*itect te ,rott]dam74 ,9 ,frankrijk en ,engel& heeft m5 aan vele hav5s op de ku/ ho(d5 9 zee1 die nu door beton-w]k51 m9d] moeijelijk1 en me] duurzaam zijn2 en dat wel op plaats51 wa> m5 v]va>lijke /room5 en bij ons onbek5de vlo$51 somwijl5 van #bj #dj voet 9 e5 getij1 heeft4 ,du*t5 wij ,n4 ,w4 /orm51 de zeetijd+5 b]igt5 ons1 dat ook m5ig s*ip op ,albions ku/5 v]gaat1 wa> de zee gram/orig h>e (f]s eis*t1 en wa> nogtans de da>ge/elde w]k5 teg5 de zeen be/& blijv54 ,de w]kzaamh$51 om dijk5 te legg51 het groote1 hoewel korte1 kanaal tot 9 de ,noordzee da> te /ell51 die vele1 e5 geheel uitmak5de1 r+va>t5 en de afwat]+ van d5 ,i,jssel1 door de hooge grond5 van ,geld]l& zijn m5igvuldig1 do* uitvo]ba>4 ,wij will5 nu d5 lez] onze zi5swijze omtr5t de droogmak+ m$$eel53 die weg5s het ,,ij komt naauwelijks 9 aanm]k+ bij h>e ondiepte en 9 v]gelijk bij de uitge/rek!id van dat g$eelte d] ,zuid]zee1 hetwelk ons e]/e doel is1 tot e5e bewoonb>e prov9cie te mak52 de droogmak+ van het ,,ij zal ons de geleg5heid v]s*aff51 om onze /oom- en wat]opvo]+s-w]ktuig5 op d5 toets te /ell51 om tot me] bepaalde resultat5 t] droogmak+ van d5 groot5 plas te kom54 ,opp]vlakkig het oog ve/ig5de op de ,zuid]zee1 z\de m5 het s*i] ondo5lijk a*t51 zulk e5e uitge/rek!id droog te mak51 en desniettem9 geloov5 wij1 dat dit m9d] zw>igheid zal 9 hebb51 dan de droogmak+ van het ,ha>lemm]me]1 zoo als die nu ond]nom5 wordt4 ,de indijk+ en droogmak+ van de geheele ,zuid]zee z\de bij g$eelt5 word5 ond]nom52 en wij h\d5 het er voor1 dat de droogmak+ van het e]/e g$eelte1 e5e opp]vlakte van #bfj1bjj bund]s1 9 om/reeks d5zelfd51 zoo niet 9 m9d]1 tijd dan het ,ha>lemm]-me]1 dat ma> n twaalfde g$eelte van de opp]vlakte d] voorloopig 9 te dijk5 ,zuid]zee beslaat1 zal uit te mal5 zijn4 ,de ,zuid]zee lev]t m9d] bezw>5 teg5 het droogmak51 en de da>aan v]kno*te w]k5 op1 dan het ,ha>lemm]-me]4 ,het ,ha>lemm]-me] ligt doorgaans diep] dan de ,zuid]zee1 wa> m5 /ellig het kra*tig toevloeij5de welwat] zal hebb5 te ov]w9n51 wa>voor de ,zuid]zee door e5e ondoordr+b>e laag klei wordt beveiligd4 ,doorzijpel+ van bel5d5de m]5 en plass51 heeft m5 aan de ,zuid]zee niet te v]wa*t51 v]mits er 9 d]zelv] nabijheid ge5e zijn2 de da> te /ell5 r+va>t51 welke e5e onbelemm]de afwat]+ zull5 hebb51 zull5 op me]d]e diepte word5 gegrav51 dan de bodem d] zee is1 en groot5deels kom5 die va>t5 a*t] de oude ze$ijk5 te ligg51 welke door j>5 ligg5s beklonk5 zijn1 wa> mitsdi5 ge5e doorzijpel+ plaats kan hebb51 en zulks te me] niet1 dewijl die va>t5 niet onmiddelijk aan de dijk51 ma> op behoorlijk5 af/& van dezelve word5 gelegd4 ,deze dijk5 zijn be/& geblev5 teg5 hoog oploop5de vlo$5 die tot aan d]zelv] kru95 reikt51 welke hoogte het wat] 9 de r+va>t5 nimm] zal b]eik54 ,het ,ha>lemm]-me] da>5teg5 heeft dijk5 van d]rie met plempw]k5 doorwev51 welke op d]rie-grond5 ru/54 ,deze van d]rie gemaakte dijk5 zull5 aan m]5 en plass5 teg5/& moet5 bi$51 t]wijl nog da>5bov5 de r+va>t5 onmiddelijk aan die dijk5 v]bond5 zijn4 ,teg5 die dijk5 zal bij het uitmal5 e5e p]s+ van wat] van #d tot #e ell5 ont/aan1 en die p]s+ zal nog belangrijk] word51 door de nog diep] te grav5 sloot5 en wet]+51 wanne] de drooggemaakte grond gesle*t en bekaveld is4 ,wij bes*\w5 de p]s+ van die hoeveelheid wat]1 teg5 dijk5 van zulk allooi1 als de behoorlijke droogmak+ en droogh\d+ b$reig5de1 en da>van heeft m5 aan de ,zuid]zee op ge5 punt hoeg5aamd iets te du*t52 zull5de m5 altoos op bijzond]e punt5 buit5gewone middel5 tot afw]+ en voorkom+ kunn5 bezig51 wanne] die zi* mogt5 voordo54 ,m5 zal met ons toe/emm51 dat het bov5/a&e1 t5 opzigte van de zek]heid d] droogmak+ en droogh\d+1 alsm$e van het bet] be/& zijn d] dijk51 voor de veiligheid d] droog te mak5 ,zuid]zee pleit4 ,de doorloop5de diepte d] ,zuid]zee kan m5 op om/reeks #d ell5 aannem54 ,wij sprek5 van dat g$eelte1 wa>van wij de indijk+ beoog51 van af ,enkhuiz5 en ,/avor5 en dan zal #d ell5 nog wel te veel bevond5 word52 iets me] ( m9d]e diepte komt 9 ge5e aanm]k+4 ,wanne] e5maal de dijk tuss*5 ,enkhuiz5 en ,/avor5 gelegd1 en dit g$eelte van de zee afgeslot5 is1 zal er door het ,noordzee-kanaal1 voorbij ,am/]dam1 m9/5s e5e el hoogte van het wat] d] +$ijkte ,zee1 vrijelijk afloop5 ( afgetapt kunn5 word51 doordi5 de wat]/& 9 de ,noordzee1 bij ,z&poort1 teg5 di5 van het ,,ij1 veel me] dan e5e el lag] is bij gewoon getijde2 het gevolg da>van is1 dat er ge5e #d el1 ma> #c el wat]hoogte zal behoev5 uitgemal5 te word54 ,wij will5 ons oordeel ops*ort5 ov] de w]ktuig51 die tot de droogmak+ zull5 moet5 word5 gebezigd4 ,g$ur5de d5 tijd1 dat de voorb]eid5de w]k5 da>ge/eld word51 kunn5 er behoorlijke proev5 g5om5 word51 om de keuze d] be/e w]ktuig5 te bepal5--ma> de middel5 zijn voorh&51 om spo$ig droog te mak51 en dit is e5 ho(dv]eis*te2 want ev5 veel gewigt als wij aan e5e spo$ige da>/ell+ d] dijk5 he*t51 omdat m5 alsdan van dezelve m9d] geva> te du*t5 heeft1 door opkom5de /orm5 en hooge vlo$5 groote s*ade te lijd51 wi] h]/el veelal met nog me]d]e ko/5 gepa>d is1 dan die d] e]/e da>/ell+2 ev5 veel gewigt he*t5 wij er aan1 om1 wanne] alles tot de droogmak+ g]e$ is1 de droogmak+ met spo$ te voltooij54 ,bij e5e spo$ige droogmak+ word5 de well5 m9d] s*adelijk2 deze hebb5 da>door m9d] tijd tot toevloeij52 zij kunn5 zi* m9d] ontwikkel51 en zull5 da>door 9 belangrijkheid afnem54 ,bij e5e spo$ige droogmak+ heeft m5 m9d] reg5wat] uit te mal54 ,bij e5e spo$ige droogmak+ is m5 e]d] 9 het g5ot van d5 grond2 da>om z\d5 wij ook nimm] buit5gewoon zw>e w]ktuig5 will5 hebb51 omdat d]zelv] aanleg me]d] tijd vord]t1 en m5 bij e5 voorkom5d defekt1 wa>aan m51 ondanks alle mogelijke voorzorg5 van he*!id en /]kte1 bloot/aat1 te veel tijd v]lie/ bij de h]/ell+ van zulk e5 groot w]ktuig4 ,m5 rek5t1 dat e5 kloeke wat]mol5 #bj pa>d5kra*t5 bezit1 zoodat #be mol5s gelijk /aan aan e5 /oomw]ktuig van #ejj pa>d5kra*t53 bij het m9/e defekt nu aan de ma*9]ie van dit w]ktuig word5 er zoo veel als #be mol5s tot w]keloo%eid gebragt1 en da>door wordt het nadeel altoos betrekkelijk nog groot]1 dan het voordeel van e5ige bezu9ig+51 welke m5 bij het da>/ell5 van e5 groot geheel me5t te v]krijg54 ,tijd is geld6--dit is ook hi] e5e wa>heid4 ,elk ja> toev5s b]o(t ons van groote voordeel5 ( inkom/54 ,de pa*t van #bfj1jjj bund]s l&1 teg5 f #ej p] bund] 9 het ja>1 b$raagt f #ac1jjj1jjj1 dat wa>lijk e5e aanw9/ is1 die ons moet aanspor51 om alle kra*t5 9 te spann51 en met spo$ e5e droogmak+ te bew]k/ellig51 die zulk e5e aanzi5lijke som kan oplev]54 ,het plan van droogmak+ d] ,zuid]zee1 v]deeld 9 drie p]ceel51 h\d5 wij v]re weg de voorkeur te v]di551 bov5 dat1 hetwelk het algeme5 ,h&elsblad1 9 e5 ho(d>tikel1 9 het naja> van #ahde voor/ond4 ,het v]kla>de zi* voor e5e droogmak+1 die trapsgewijze1 /uksgewijze1 van liev]l$e moe/ plaats hebb51 wa>bij de omtrek van de ,zuid]zee al me] en me] v]kle9d w]d4 ,hi] is e5e coalitie bezig1 om dit /ukje te b$ijk51 g9ds e5 &]e1 om e5 &] /uk4 ,m5 zoekt de be/e mootjes van d5 zalm voor zi* te beh\d51 en t5 slotte wordt de algeme5e toe/& van geheel ons l& v]slimm]d4 ,het is natuurlijk1 dat elk t5 di5 opzigte ma> op eig5belang en voordeel ziet4 ,heeft e5e v]e5ig+ het oogm]k b]eikt1 van vijf duiz5d bund]s l& te hebb5 +$ijkt1 dan gaat er e5 galm op van de voordeel5 voor het algeme51 en jui/ het algeme5 lijdt nadeel4 ,de a*t] e5 nieuw +$ijkte pold] ligg5de pold] wordt niet bet] gemaakt2 het is wa>1 deszelfs sluiz5 zijn veelal nu re$s w]keloos1 do* die word5 alsdan nog w]kelooz] gemaakt1 uit ho(de van d5 v]l5gd5 afloop van het wat] door d5 nieuw +$ijkt5 grond4 ,door dit p>tiel indijk5 blijv5 de m9/ voordeel aanbi$5de /ukk5 ligg51 en het onv]mijdelijk gevolg da>van z\de zijn1 dat er na v]loop van tijd e5 m5igte van m]5 en me]tjes 9 de ,zuid]zee ov]blev51 middel]wijl de we/elijke ku/ van ,noord-,holl& all5gsk5s me] en me] v]dwe51 zoo niet al vroeg] de ,noordzee groote v]woe/+5 da>aan hadde toegebragt1 zoo als te ,pett5 en te ,t] ,heyde voor ,delfsl& te du*t5 /aat4 ,de nazaat z\de1 onze ges*i$5is lez5de1 dan kunn5 zegg53 betreur5swa>dig zijn de s*rikb>5de v]woe/+51 e5 smet kleeft op onze voorvad]51 welke die v]woe/+5 z\d5 hebb5 kunn5 voorkom51 door de ,zuid]zee geheel 9 te dijk54 ,bij g$eeltelijke indijk+ d5kt i$] aan zi* zelv51 ma> dat is niet het geval hi]4 ,de ond]nem+ zal voor het individueel nut van elke /ad1 elke hav5 en elke afwat]+ zorg drag54 ,elk hunn] v]krijgt die v]bet]+ voor zi* ko/eloos1 zond] noodig te hebb5 voor het ond]h\d1 di] ko/eloos da>ge/elde v]bet]+51 imm] e5e bijdrage te do54 ,de da> te /ell5 r+va>t5 blijv5 t5 la/e van de ond]nem+2 zoo m$e het ond]h\d aan dezelve1 en door deze r+va>t5 wordt aan e5 i$] e5e onbelemm]de af-1 9- en uitwat]+ bezorgd1 behalve dat elk plaatsje1 hoe g]+ het ook zij1 e5 v]lev5digd v]ti]1 door af- en aanvo] na> en van d5 nieuw5 grond1 v]krijg5 zal2 da>gelat5 nog de dadelijke voordeel51 welke voortspruit5 uit de dagloon51 welke 9 hunne nabijheid1 door al het grav5 en b\w5 9 hun midd51 9 all] h&5 moet5 kom54 ,m5 w5dt teg5 de uitvo]ba>heid aan1 dat er gebrek aan geld is4 ,de ges*i$5is geeft ons less51 welke1 v]tr\w5 wij1 d5 lez] zull5 ov]tuig51 dat hij1 door het help5 tot /& br5g5 dez] ond]nem+1 zi* zelv5 zal bevoordeel51 en da> m$e de algeme5e welva>t1 zal help5 bevord]54 ,de ,spanja>d5 w>5 voor de v]ov]+ van ,am]ika arbeidzaam en b$rijvig1 ond] h5 bloeid5 kun/5 en wet5s*app51 en1 da>m$e v]e5igd1 tallooze fabrijk51 hetwelk alles bijdroeg1 om de natie groot en magtig te mak51 zooals lat] de ,n$]l&51 en h$5 t5 dage ,engel&1 ,frankrijk en vele /rek5 van ,duits*l&4 ,to5 hun e*t] het g\d uit ,am]ika toevloeide1 hetwelk de natie weeld]ig1 trots* en onb$rijvig maakte1 en de &]s dankb>e grond ond] die he]lijke lu*t/reek onbeb\wd bleef ligg51 v]viel het rijk1 ondanks al het toegevloeide g\d1 tot armo$e en het w]d1 tot zelfs voor de e]/e dagelijks*e behoeft51 cijnsba> aan deszelfs vij&54 ,de ond]nem+sgee/ sluim]de 92 de dw+el&ij1 welke onwet5dheid en bijgelo( aankweekt1 droeg er het h>e niet we9ig toe bij1 om de gee/kra*t te ontz5uw51 en het rijk van ,spanje w]d uit de rij d] groote mog5dh$5 ges*rapt4 ,ev5 als ,spanje hebb5 ook &]e magtige rijk5 e5 tijdp]k1 van hetwelk hun val dagteek5t4 ,onze eig5e ges*i$5is teek5t m$e e5e vlek aan1 die wij niet will5 ophal51 do* van af d5 tijd di] to5 gepleegde ong]egtigheid dagteek5t ook het tan5 van onz5 voorspo$ en onz] magt1 omdat er s$]t e5e s*eidsmuur tuss*5 de rege]+ en het volk is opgetrokk51 die tot ons v]d]f is blijv5 be/aan1 en die1 hop5 wij1 nu voor altijd omv]geworp5 zal zijn4 ,de abt ,,raynal betoogde1 voor bijkans e5e eeuw1 dat de ,holl&]s s*att5 inoog/t5 door hunne le5+5 aan vreemde mog5dh$54 ,hij heeft e*t] de v]d]felijke gevolg5 da>van voor ons l&1 ondanks zijne s*r&]heid1 niet voorzi54 ,deze le5+5 mogt5 voordeel5 oplev]51 zoolang de mog5dh$5 t] go$] tr\w blev5 h&el51 en wij te vele kapital5 hadd51 om die aan eig5e indu/rie te be/$52 ma> ?ans leid5 die vreemde fonds5 ons t5 v]d]ve4 ,die s*att51 welke na> buit5 's l&s gegaan en v]lor5 zijn1 w>5 voor d5 h&el1 voor de indu/rie1 voor d5 l&b\w1 voor ontg9n+5 en indijk+5 beh\d5 geblev51 en het geld1 al w>e er somwijl5 ook e5ige s*ade gel$51 z\de 9 ons l& van de e5e b$rijvige h& 9 de &]e zijn ov]gaan4 ,h&el1 indu/rie1 l&b\w en alles z\d5 e5e hoog]e vlugt hebb5 g5om51 t]wijl het da>door ont/ane v]ti] brood aan vel5 v]s*aft z\de hebb51 dat w$]om welva>t aanbragt4 ,hoevel5 telt m5 niet 9 ,am/]dam1 alle5 van a*t5swa>dige huisgez9n51 tot e55 /aat van behoefte en armo$e v]vall51 welke1 aan h&el en b$rijvigheid va>wel gezegd hebb5de1 ook ma> bij matig spel 9 de fonds5 hun v]mog5 hebb5 v]lor54 ,&]5 da*t51 bij het g5ot van r5t51 /il te lev5 en v]trokk5 na> ,geld]l&1 b\wd51 zond] k5nis da>van te bezitt51 op e5 /ukje gronds1 met g\d betaald1 en welke grond ge5e vru*t5 aflegt1 huiz51 wa> het l&lev5 met /ads weelde gepa>d gaat1--de fonds5 zijn v]dw551 de huiz51 met hypo!ek bezwa>d1 v]/rekk5 d5 bezitt]s tot la/6 ,het fonds5spel en de le5+5 v]lamd5 d5 lu/ tot w]kzaamheid1 middel]wijl de vreemd5 zi* met onze kapital5 v]rijkt51 ons de s*rale int]ess5 somwijl5 niet e5s betaald51 en 9 b$rijvigheid met onze kapital5 woek]54 ,welke s*att5 zijn er niet van ons na> ,am]ika gegaan1 wa> woe/ ligg5de grond51 zoo als wij er bij duiz5de bund]tall5 9 alle ,prov9cin v]wa>loosd hebb5 ligg51 m$e zijn ontgonn51--en t5 slotte w5d5 de ,/at5 bankbreuk voor1 t]wijl de +ezet55 alda> 9 voorspo$ lev51 en die zelfde ,/at5 weig]a*tig blijv51 om hunne ond]dan5 ook ma> e5e matige bela/+ op te legg51 om ons onze geld5 te remb\rs]58 ,da>h55 vloeid5 onze s*att51 die ons nimm] t]ug betaald zull5 word51 om kanal5 en middel5 van v]vo] da> te /ell51 t]wijl wij zulke kanal5 blev5 ontb]54 ,da>he5 vloeit ons geld 9 bank-actin1 wa>van m5 de in/ell+ hi] te l&e afkeurt2 en nog zijn wij door s*ade niet wijz]1 t]wijl het ons aan geld blijft ontbrek51 om1 midd5 9 ons rijk1 kanal5 te grav51 om indijk+5 te bew]k/ellig51 v]ve5+5 te do51 pold]s droog te mak51 l&]ij5 te v]bet]51 vee/apels aan te kweek51 hooi en beme/+ te v]krijg5 en heidegrond5 te ontg9n51 welke ev5veel wa>de z\d5 hebb5 als de ,am]ikaans*e1 ma> wa>bij de +ezet55 niet ond] zoo vele en zoo zw>e la/5 gebukt gaan4 ,er is ge5 geld1 zegt e5 prolongant1 t]wijl hij e5ige hond]de 9 prolongatie g5om5 ,portuges*e obligatin natelt2 wa>borg5 op de go$e tr\w van het ,portuges*e g\v]nem5t1 wa>van wij onlangs nog e5 s*oon blijk hebb5 gezi51 door ma> met e5e p5ne/reek #bj van de geconditione]de r5te af te h\d54 ,zijn die ,portugez5 e5 bet]e wa>borg1 dan de uit de ,zuid]zee te h]rijz5 grond1 welke aan dagloon5 enz41 door d5 eig5 l&g5oot1 d5 bro$] en vri5d v]di5d1 sle*ts f #cjj tot f #cej p] bund] zal ko/51 en die f #ajjj en welligt aanzi5lijk me]d]e wa>de v]krijg5 kan1 t]wijl de int]e/ door de v]pa*t+5 gewa>borgd wordt en blijft8 ,lev]5 de effect5 van ,spanje1 s$]t j>5 r5teloos1 met hunne1 na> fijn b]ek5de agiotage1 nu e5s brave ,m9i/]s op het papi] hebb5de dan e5s w$] v]ontru/5de tijd+51 om op de ligtgeloovigheid en vreesa*tigheid d] ,am/]damm]s te specul]51--lev]5 die ,spaans*e1 ( welke &]e effect5 ook1 me]d]e inn]lijke wa>de op1 dan e5 +$ijkt bund] eig5 l&8 ,wilde het ,g\v]nem5t ons ma> bevrijd5 van la/ige en ko/b>e =maliteit51 zoo van regi/ratie als hypo!k5 en die omtr5t de onteig5+1 da> door 's ,rijks adm9i/ratief tijdroov5d ond]zoek en deszelfs bemoeij+51 dikw]f de be/e plann5 tot ontg9n+5 en indijk+5 aan b&5 word5 gelegd4 ,wij zwijg5 nog van de voorwa>d51 om zi* voor zee en wat] vooruit te lat5 betal51 wanne] somwijl5 de kans5 op welslag5 nog door onvoorzi5e ev5em5t5 van /orm en hooge vlo$5 twijfela*tig word51 de wez5tlijke b$oel+5 d] wet 7van d5 zesd5 ,junij #ahdj7 tot aanmo$ig+ door ha> w]keloos gemaakt wordt1 en e5 ,m9i/] het zi* bij de kam] en de natie1 als e5 v]di5/e aanrek5t1 d5 l&e e5ige duiz5de guld5s bevoordeeld te hebb54 ,bij deze wet wilde m5 het indijk5 aanmo$ig52 er is 9 die wet hoeg5aamd ge5e sprake van1 om aan het ,rijk vooraf het uit te mal5 wat] te betal51 dat ha> ja>lijks s*att5 voor de beteugel+ ko/1 t]wijl bov5di5 door d5 aanleg van nieuwe dijk51 het 9 /& h\d5 d] oud51 met de da>aan v]bond5e ko/51 wordt ov]bodig gemaakt4 ,z4 ,m4 ,kon+ ,willem ,i maakte e5e wet1 wa>van de b$oel+ go$ 01 do* de gevolg5 all]s*adelijk/ w>54 ,z4 ,m4 wilde vreemde geldle5+5 w]51 omdat hij inzag1 dat het geld1 9 eig5e ond]nem+5 ge/ok51 me] voordeel moe/ oplev]54 ,do* hij heeft door zijn bevels*rift het belegg5 van geld5 9 vreemde fonds5 niet gewe]d1 hij heeft sle*ts de groote voordeel5 op die le5+5 aan onze banki]s ontnom51 zoo als de provisin op de negotiatin en op de ja>lijks*e r5tebetal+5 en d5 l&e het voordeel van e5 matig zegelregt op elke obligatie1--dit alles g+ door e5e enkele p5ne/reek v]lor51--en ev5wel blijft de beurs ov]/roomd van vreemd papi]4 ,het bleek hi]uit1 dat de ,reg]+1 zoo als ook uit &]e voorh&5 zijnde dad5 blijkt1 de behoefte van l& en h&el niet k5de4 ,9 /$e van die v]bodswet 7e5 dood pa>d aan e55 boom gebond5671 _h zij trapsgewijze1 door me]d]e h&elsvrijheid1 de ond]nem+5 moet5 aanwakk]54 ,zoo sme$de de ,m9i/] ,,van ,,tets e5e wet1 die d5 /&a>d van onze munt besnoeide2 e5 fictieve bezu9ig+s-maatregel1 wa>door de natie ja>lijks millio55 d]ft4 ,de ,rus c4 s4 ontv+ van ons oude wigtige guld5s voor zijne aangegane le5+52 ma> z5dt ons nu1 door die m9i/]ile maatregel1 da>voor m9d] zilv]1 om guld5s van m9d]e wa>de te mak51 om da>m$e kapitaal af te loss5 en r5te te betal54 ,h&elt het ,russis*e1 ,oo/5rijks*e ( ,napolitaans*e g\v]nem5t loijal]1 t]wijl het de e5e le5+ door de &]e aflo/1 dan eig5e +ezet551 die geld zoek51 om e5 ontw]p t5 uitvo] te br5g51 dat algeme5 nuttig en w5s*elijk gea*t wordt8 ,en ?ans1 welke s*romelijke gevolg5 hebb5 wij niet te betreur51 die uit nuttige h]vorm+5 9 de /aatsbe/ur5 ont/aan4--,elke ,/aat is met groot] s*uld5la/ bezwa>d1 dan dat de +ezet55 er de int]ess5 van z\d5 kunn5 opbr5g54--,all]wege zal m5 zi* wap551 en all]wege ontbreekt het aan geld--ge5 wond]1 dat de fonds5 e5e geweldige dal+ ond]gaan1 en er j>5 zull5 v]loop5 e] de gel$5e v]liez5 9 de kapital51 zi* e5ig] mate zull5 kunn5 h]/ell5--inmiddels zijn er vele tot d5 b$el/af gebragt--die dobbeld5 om groote =tu952 welke1 w>5 zij aan nuttige b$rijvigheid gewoon gewee/1 hun v]mog5 niet aan onvoorzi5e ev5em5t5 prijs z\d5 gegev5 hebb54 ,met ons geld1 dat door kans5 op lot]ij-w9/5 tot remb\rs ons uit de h&5 gespeeld wordt1 legt m5 9 vreemde l&5 spoorweg5 aan4 ,bij ons laat m5 voordeelige ond]nem+51 zoo als gasv]li*t+ enz4 door vreemde exploit]5 en dan de actin voor s*ral5 int]e/ bele554 ,wa>om heeft het wantr\w5 9 onze eig5e ond]nem+5 de plaats van het v]tr\w5 +5om58 ,wa> is die ond]nem+sgee/1 wa>van ,am/]dam nog1 9 zijne paleiz51 pra*tige geb\w5 en 9 zijne ?ans ongebruikt /a&e pakhuiz51 voorraads*ur5 enz41 als zoo vele ,monum5t5 van deszelfs vroeg]e groo!id1 de h]9n]+ opwekt8 ,de ges*i$5is heeft opgeteek5d1 dat ,,cornelis ,,h\tman1 ,holl&s* koopman1 9 ,lissabon om s*uld5 gegijzeld w]d4 ,hij s*reef to5 na> ,am/]dam aan koopli$53 ,ik heb de sleutel na> de ,oo/-,indin2 z5dt geld1 om mij huiswa>ts te do5 ke]54 ,h$5 t5 dage z\de m5 op de ontvang/ van zoodanig s*rijv5 zegg53 is de k]el gek8 ,geld z5d51 om hem uit het hok te hal51 en nog als e5 plann5mak] da>5bov58 ,zoo da*t m5 vroeg] niet4--,zijn w5s* w]d v]vuld1 en kort5 tijd da>na /ev5de ,,h\tman na> de ,oo/-,indin1 en ba&e d5 weg voor /\te en voorspo$ige ond]nem+51 welke ons g$ur5de e5ige eeuw5 v]rijkt52 er v]liep5 ge5e ma&51 ge5e j>51 om te b]aadslag51 en de e5e zw>igheid voor en de &]e na te opp]51 wa>door de ontvlamde gee/ e9delijk wordt uitg$o(d2--go$ +ezi5 en kort b]aad6 0 de tijdleus van die dag54 ,wij will5 het ons ev5wel niet ontve9z52 er be/aan hi] en da> soms r$55 voor wantr\w5 en omzigtigheid4 ,zo[el hi] als eld]s1 heeft m5 nuttige ond]nem+5 voorg$rag51 en het v]tr\w5 misbruikt1 zi* als directeur5 en commiss>iss5 opgeworp51 d5 buit ond]l+ deel5de1 voordat nog de voordeel5 aanwezig w>54 ,het nadeel1 da>door v]oorzaakt1 behalve het /e$s klimm5de wantr\w51 is1 dat nuttige en groote ond]nem+5 onuitgevo]d blijv51 en de oude ond]nem+sgee/ v]flauwt en onta>dt4 ,/elt m5 iets go$s voor1 het is aanleid+ tot e5 gesprek op de beurs1 wa> m5 to* ma> uit gewoonte moet v]s*ijn52 het is e5e s*oone geleg5heid1 om e5' &] 9 het k(fijhuis1 door het v]tell5 van het nieuws van d5 dag1 e5e p>tij dom9o te do5 v]liez54 ,deze haalt er de s*\d]s voor op2 g5e la*t er e5 &] om uit4 ,m5 h\dt zi* bij ,russ56 ,alles blijft bij het oude2 do* de bewon] van e5 huis klage niet ov] ongemak van het oude huis1 zoo hij niet de noodige h]/ell+5 wil do51 om de oude gebrek5 op te ruim54 ,het blijft ev5wel 9 alles niet bij het oude4 ,9 d5 tijd onz] voorvad]51 to5 onze bloei en welva>t aanwakk]d51 w>5 onze voor\d]s mann51 welke g]+e bezw>5 ov] het ho(d zag51 met mo$ en inspann+ van kra*t5 te w]k g+51 en datg5e v]wez5tlijkt51 hetwelk wij nu nog bewond]54 ,wakk]5 wij nu di5 +esluim]d5 gee/ w$] op1 dan zull5 wij ook zak5 kunn5 volbr5g51 welke de vreemdel+ zal bewond]51 en die hem zull5 belett51 met di5 toon van m9a*t+ ov] ons te sprek51 zoo als hij zi* h$5 t5 dage v]oorlo(t4 ,zoo als 9 het dagelijks*e lev5 met d5 m5s*1 gaat het ook met e55 ,/aat4 ,al ligt slaat e5 huisvad]1 die 9 v]a*t]de om/&igh$5 v]ke]t1 tot mismo$igheid ov]2 het is ( de lu/ tot w]k5 bij hem v]lamt4 ,dezelfde gee/ grijpt ook e55 a*t]uitga&5 en z9k5d5 ,/aat aan1 en zulks vooral1 wanne] de rege]+1 bij di5 /& van zak51 de /aatsla/5 niet alle5 niet v]m9d]t1 ma> v]me]d]t en van /ationair spreekt1 hetwelk a*t]uitgang is2 ja1 van welva>t rept1 wanne] de b>omet] 7de accijns57 /e$s dal5de blijft4 ,/raalt er e5ige hoop op h]/el door1 wie ziet dan niet de activiteit van d5 huisvad] v]dubbel52 ook zoo zal het met de gezam5tlijke inwon]s van d5 ,/aat gaan1 en e5e reg]+1 die de impulsie da>toe niet gegev5 heeft1 volgt van zelv54 ,m5ig jong m5s* gaat van zijne r5t5 lev51 die op de s*ool go$ gele]d heeft1 en 9 het oud]lijke huis1 wa>9 vroeg] gew]kt w]d1 ma> ?ans de less5a>s v]lat5 /aan1 weeld]ig opgevo$ is4 ,wa>aan zal hij zi* toewijd51 t]wijl hij 9 die j>51 wa>9 m5 d5 h&el1 ev5 zo[el als e5 amba*t1 le]5 moet1 niets da>aan g$aan heeft8 ,wantr\w5d gemaakt1 onttrekt hij ook het geld aan d5 e]lijk5 en ijv]ig5 b$i5de1 die ond]v9d+ g5oeg bezit1 om door zijn beleid geld met geld te v]di554 ,do* ne53 hij wil r5t5i]52 hij h\dt zijn kapitaal bije51 ma> blijft voortlev5 9 di5 rang en /aat1 wa>9 hij opgevo$ is2 hij huwt1 en krijgt e5 groot huisgez9 met k9d]54 ,do* nu v]&]5 de zak56 ,hij wordt het ongeluk di] k9d]51 da> ook zij dezelfde zorgvuldige en weeld]ige opvo$+ ontvang51 dezelfde behoeft5 hebb5 le]5 k5n51 en nu zi* niet kunn5 v]m9d]54 ,het oud]lijk v]mog5 wordt v]deeld1 en het ongeluk is da>6 ,zijn er dan familie-betrekk+51 zoo is er nog hoop op e55 po/2 do*--re$s is het getal van po/5bejag]s legio6 ,g5e onttrekt zi*1 uit gebrek aan k5nis van h&el1 van s*ei- en w]ktuigkunde1 aan het maats*appelijk lev51 en koopt duur1 zond] vooruitzigt op w9/ bij d5 v]koop1 grond en bo]d]ij1 wa>op de bo]1 zelf ploeg5de en zwoeg5de1 zijn be/aan heeft1 lev5de als bo]1 met de k5nis van e55 bo] toeg]u/--en drop zal e5 he]1 met de m9d]e v]di5/5 van e55 bo]1 die zelf zond] huurl+5 w]kt1 als he] lev56 ,m5 /ude]t1 m5 le]t en bevlijtigt zi*1 het voorbeeld van &]e natin te volg51 en m5 v9dt e5' w$]/rev5d5 l&b\w]1 die niets go$keurt1 hetwelk zijne voor\d]s niet d$51 en zoo komt m5 niet v]d]4 ,m5 b]oept zi* op l&hui%\dkundige boek51 ma> het is !orie zond] praktijk2 t]wijl de nuttige w5k51 9 die boek5 v]vat1 door deskundig5 moet5 word5 toegepa/ en opgevolgd4 ,m5 kie/ kiezelm]g1 kalk en guano1 wa> m5 d5 grond en de mell]+5 niet k5t1 en deze me//(f51 duur aangeko*t1 blijv5 zond] uitw]k+4 ,alvor5s door ond]v9d+ van j>5 +eli*t te zijn1 heeft m5 re$s e5 afke] van de zak5 gekreg51 en aanm]kelijk +ebo]d en +ete]d4 7,ontg9n+5 9 het groot aangelegd1 keur5 wij da>om ev5wel niet af47 ,zi$a> nu d5 gang van zak5 met onz5 vroeg]5 ,am/]dams*5 h&ela>2 t]wijl1 go$ +ezi51 voor hem alles moe/ m$ew]k51 om zi* w$] uit d5 v]a*t]d5 /& van zak5 op te heff51 da> die &]s 9 me] v]val moet5 g]ak51 zoo als de om/&igh$5 re$s a&uid54 ,want de /ad ,am/]dam ligt van de zee afges*eid51 en het is g5oegzaam alle5 de ,oo/ en eig5e behoeft51 die aan h>e bevolk+1 da>door veel te groot1 ond]h\d v]s*aft4 ,laat ,am/]dam het beseff51 ( eig5 beh\d ha> niet dw+t1 om het zeekanaal da> te /ell51 al lag5 er 9 het ,,ij ge5e grond51 wa>door de ko/5 van dat kanaal go$gemaakt zull5 word58 ,rott]dam en ,dordre*t bloeij5 door transito1 en uitvo] na> eld]s1 van inl&s*e product54 ,wat 9 de rigt+ van ,am/]dam moe/ vloeij51 vloeit da>he51 om h>e gemakkelijke wat]-geme5s*ap met ,engel&4 ,wat ,noord-,holl& na> ,am/]dam vo]5 moe/1 gaat na> het ,nieuwe ,diep4 ,wat ,dev5t]1 ,kamp5 en ,zwol ha> &]s uit ,ov]ijssel en ,geld]l& toevo]d51 wordt nu door eig5e re$]ij51 wel nog gebrekkig1 ma> /e$s v]bet]5d1 v]vo]d4 ,niet dat wij d] kle9e hav5s en /$5 d5 buit5l&s*5 h&el will5 onttrekk52 ma> datg5e wat1 het kanaal da> zijnde1 aan ,am/]dam z\de toevloeij51 wordt ,am/]dam nu onttrokk54 ,het zijn ook de belangrijke /$51 dorp5 en vlekk51 die te ,am/]dam moet5 m>kt52 wa> ,am/]dam het v]ti] voor op55 moet2 welk v]ti] ont/aan zal uit directe geme5s*ap1 door het kanaal1 ov] zee met &]e volk54 ,geld moet er gevond5 word56--en gelukkig voor de welva>t van de /ad1 dat het gevond5 kan word51 t]wijl de bodem van het ,,ij d5 grond voor de hypo!ek aanbi$t4 ,m5 mag de /ad v]gelijk5 bij e5 huis2 het huis wordt door gebrek aan h]/ell+5 al me] en me] onbewoonba>2 de eig5a>1 van deszelfs inkom5 lev5de1 moet1 wil hij da>voor huurd]s v9d51 lat5 rep>]52--en wi5 is het nad]1 het geld te s*iet51 dan hun1 die er het mee/e belang bij hebb58 ,als m5 e5s alles ov]ziet1 wat door die rep>atie gewonn5 kan word53 het h]/el van geme5s*ap met de ,noordzee1 en dit nog wel langs e55 v]kort5 en veilig5 weg1 zal m5 zi* dan nog v]wond]5 ov] de woord51 welke e5 onz] gea*t/e gezagvo]d]s van e55 ,oo/-,indinva>d]1 9 v]rukk+1 bij het v]nem5 van dit ontw]p1 uitriep3 ,ik w5s*te1 dat ik het re$s zag6 ,door bet]e geme5s*ap met de zee1 z\ ,am/]dam lev5dige /oomva>t1 h&el met uitvo]-artikel51 9 m5igte v]krijg52 als hav5 e5e voordeelig]e ligg+1 dan de &]e1 die ha> 9 dit opzigt ?ans all5 vooruit zijn3 m5 z\de bij het nu vrijgevig] h&els/elsel h>e hav5 v]kiez5 bov5 de ,s*elde met h>e bank51 bov5 ,hamburg1 wi] geme5s*ap met de zee moeijelijk]1 geva>lijk] en langzam] is4 ,am/]dam v]kreeg e5e bre$e1 ruime en onaanta/b>e hav51 wa>9 e5e oorlogsvloot veilig z\ kunn5 ligg51 wa>9 voor aanb\w en h]/el di] vloot de be/e geleg5heid z\ gevond5 word51 wa> nu ongebruikte tuighuiz5 en w]v5 d] m>9e w$] t] di5/e z\d5 zijn1 en van wa>1 9 tijd van oorlog1 langs r+va>t51 na> vijf v]s*ill5de hav5s1 teg5 ?ans n1 oorlogs*ep5 en boot5 v]zond5 z\d5 kunn5 word54 ,welke hoog]e wa>de v]kreg5 h>e huiz5 en pakhuiz5 niet8 ,en 0 e5e belegg+ 9 actin1 op de droogmak+ van de ,zuid]zee1 alsdan niet voor elk1 die iets te belegg5 heeft1 de voordeelig/e geldbelegg+8 ,is het niet e5e geoorlo(de1 e5e w9/ aanbi$5de speculatie van e5' eig5a> van e5 huis1 om de wa>de van zijn huis te v]hoog51 da>op hypo!ek te nem51 en zoo1 door de dus v]kreg5e geld5 bij te drag51 om a&eel5 9 de droogmak+ van de ,zuid]zee te nem51 er toe bij1 tot me]d]e wa>de van zijn eig5 go$8 ,v]s*ill5de plann5 zijn er gevormd1 het e5e m9 het &]e me] ko/ba> en onuitvo]ba>1 om de /ad van v]s* dr9kwat] te voorzi51 welke plann5 ov]bodig z\d5 word51 da> al de /ads gra*t5 alsdan dr9kba> wat] z\d5 oplev]51 dat ?ans met s*uit5 van de ,ve*t moet aangebragt word54 ,de geld51 welke m5 t] v]wez5tlijk+ van de plann5 tot het aanlegg5 van wat]leid+5 wilde bezig51 w>5 nuttig] aan de droogmak+ d] ,zuid]zee be/e$4 ,bes*\w5 zoovele +ezet55 d] /ad het nuttig1 om deze zaak tot /& te br5g51 en alzoo hunne belang5 te bevord]51 en drag5 zij da>toe door ruime ins*rijv+5 bij1--z\de dan e5e /$elijke rege]+ w]keloos mog5 blijv51 ( z\de zij niet1 door het cr$iet1 hetwelk zij bezit1 tot e5e le5+ bij moet5 drag51 om a&eel5 te nem51 tot h]krijg+ en bevord]+ van de groo!id en het aanzi51 dat d] /ad j>5 lang ontbreekt1 en dat1 9 dez5 /& van zak51 ja>lijks v]m9d]5 moet8 ,het heeft d] /ad ,am/]dam nimm] aan cr$iet ontbrok51 en het zal ha>1 om negotiatin te do51 da>aan nooit ontbrek51 zoo lang zij h>e v]b9dt5iss5 naleeft4 ,het is ook niet ,am/]dam alln1 dat zoo aanzi5lijk zal bevoordeeld word54 ,ve/ig5 wij ons oog1 voor e5e poos1 op de om/rek5 d] /ad2 hoevele /$51 vlekk5 en dorp5 v9d5 wij da> niet1 die all5 9 ev5 kwijn5d5 toe/& zijn1 zoo 9 h&el als 9 akk]b\w2 die all5 het groot/e belang hebb5 bij het tot /& br5g5 onz] ontw]p51 en wa> 7dank zij d5 hemel671 ev5 als 9 ,am/]dam1 nog aanzi5lijke s*att5 zijn1 welke met vru*t t] bevord]+ van eig5e welva>t kunn5 word5 aangew5d2 wa> ook de vraag g$aan wordt3 hoe be/e$ ik mijn geld het voordeelig/e8 en welke middel5 zijn to* de be/e1 om ook voor mijne k9d]5 e5 toekom/ig be/aan te v9d58 ,die middel5 ligg5 ook voor u 9 de droogmak+ d] ,zuid]zee1 en ook gij kunt de uitvo]ba>heid mogelijk mak5 door uwe bijdrag54 ,ev5 zoo als ,am/]dam1 zull5 ook alle zaanl&s*e dorp5 v]korte geme5s*ap met de zee v]krijg51 en ook van dr zull5 directe aan- en afvo]5 van en na> alle l&5 ges*i$5 kunn54 ,ev5e5s als nu1 van uit het ,nieuwe ,diep1 van ,rott]dam en van ,h>l+51 het vee1 de eig5e product51 v]vo]d word51 ev5e5s zal dit van uit de zaanl&s*e dorp5 plaats hebb54 ,de ligg+ d] fabrijk5 w]d gun/ig]1 het v]ti] aan de mol5s1 en van zoovele door d5 h&el be/a&e b$rijv51 w]d5 da>door v]lev5digd1 en op nieuw tot b$rijvigheid gebragt4 ,dat m5 zi* ma> de moeite wille gev51 dit alles go$ 9 te zi51 en da>na> te h&el54 ,?ans moet5 u1 ,zaankant]s6 uwe gro5t51 uwe lev5smiddel5 van ,broek op ,lang5dijk1 van ov] ,am/]dam aangevo]d word51 t]wijl uw nu mo]assige en drabbige grond1 door e5e voldo5de1 zond] ko/5 te v]krijg5 afwat]+1 door uwe ?ans w]kelooze sluiz51 alsdan droog blijft ligg51 en 9 ko/elijke w>moez5i]s en tu+rond5 zal h]s*ap5 word51 wa>op zoovel51 die nu l$igloop5 en uit de arm5kass51 onvoldo5de1 om de dr+5de behoefte te le5ig51 trekk51 w]k zull5 v9d5 en alsdan zelfs zull5 kunn5 bijdrag51 om die kass5 te help5 s*rag51 opdat zij tot hulp v]/rekk5 voor dieg551 wa>voor dezelve oorspronkelijk be/emd w>51 voor de oud5 van dag51 voor door ziekelijkheid v]a*t]d51 en voor w$uw5 en wez54 ,het ,dep>tem5t d] maats*appij3 tot ,nut van 't ,algeme5 aan de ,zaan1 kan deszelfs prijsvraag1 tot w]+ van de /e$s to5em5de armo$e1 alsdan intrekk52--het tijdelijk plaats gehad hebb5de gebrek1 zal e5e gebeurt5is 9 de ges*i$5is word51 welke opgeh\d5 zal hebb5 te be/aan6 ,er zijn zek]e ong]iefelijkh$51 wa>op m51 van zijne jeugd af er aan gewoon1 naauwelijks me] let1 ( gevoelt1 dat ze be/aan4 ,wie d5kt er aan de ,zaan aan1 dat het e5 ong]ief is om1 naauwelijks uit het huis kom5de1 geva> te loop5 van 9 het wat] te /app58 ,v]krijgt m5 e5s e5e v]bet]de afwat]+1 zoodat de l&]ij5 droog blijv51 wa>door m5 zond] klomp5 droogvoets kan loop5 dan zal m5 erk5n51 van e55 groot5 la/ ontslag5 te zijn1 di5 m5 nu naauwelijks me] opm]kt4 ,do* niet alln1 dat het eig5a>dig zoog5aamde ,wat]l& e5 droog l& zal word51 ma> da>door zal het ook tot alle kultuur ges*ikt word51 en alzoo zal de wa>de d] l&]ij5 niet alle5 v]hoog51 ma> ook de b\w en v]koop d] produkt5 zal to5em51 en da>door me] arbeid en welva>t gebor5 word54 ,hoe vele duiz5de bund]s l&1 b9n5 d5 omtrek van ,am/]dam en ,za&am1 nu drassig en mo]assig ligg5de en kwalijk e5ig gras oplev]5de1 zull5 door de droogmak+ dubbele wa>de v]krijg54 ,draagt da>om ook1 n voor uw zelfbeh\d1 n voor de v]me]d]+ uw] middel51 n voor de toekom/ige welva>t uw] k9d]5 van het uwe bij1 opdat de droogmak+ d] ,zuid]zee t5 uitvo] gelegd kunne word54 ,en zijn zoovele ,we/-,vries*e /$51 wi] kronijk5 van vroeg]e welva>t meld+ mak51 b9n5 wi] mur5 de half gesloopte b\wvall5 van be/aan hebb5de paleiz51 pakhuiz51 w]v51 enz41 d5 voorbijgang] weemo$ig da>op do5 />5 met one9dig me] belang/ell+ dan de teg5woordige inwon] van ,rome de ov]blijfsel5 d] groo!id zijn] voorzat51 wi] be/aan hij naauwelijks kan bevro$54 ,ne51 nog zijn die tijdp]k5 zoo v] niet 9 het v]l$5e1 nog lee/ m5 9 de ges*i$5is van ons vad]l& met bewond]+ en belang/ell+ het tijdp]k d] bevrijd+ van het ,spaans*e juk1 en hoe de ,wat]geuz5 van uit hunne hav5s tot de bevrijd+ van hun vad]l& hielp5 bijdrag52 hoe de ,n$]l&]s1 de vrijheid bevo*t5 zijnde1 me] vr$eliev5de1 do* niet m9d] geva>lijke togt5 ond]nam51 hoe zij ,nova ,zembla nad]d5 en de ,oo/-,indin bezo*t51 hoe zij uit het ,noord5 d5 walvis*1 uit het ,oo/5 de geurige spec]ij5 m$e huiswa>ts bragt56 ,moge alsnu de va>t van uit die hav5s niet me] na> zoo v] geleg5e /rek5 plaats hebb51 de inwon]s zull5 ev5wel geleg5heid v9d51 om s*ep5 tot aan- en afvo] van vel]lei behoeft5 voor zi* zelv5 en de bewon]s van de drooggemaakte ,zuid]zee1 b9n5 hunne hav5s te zi5 lad5 en loss52 t]wijl zij ?ans de magt niet bezitt51 om door de slib1 die h5 omgeeft1 hunne hav5s g5aakba> te mak54 ,wij kunn5 het geheele t]ritoir niet bew&el51 dat d5 weldadig5 invlo$ van deze ond]nem+ zal ond]v9d54 ,de bewon]s van elke plaats moet5 da>ov] nad5k51 de voordeel5 opsomm51 wikk51 weg5 en besliss51 ( niet de drang d] noodzakelijkheid1 hun all5 gebi$t1 met d5 mee/5 spo$ tot het t5 uitvo] br5g5 d] droogmak+ van de ,zuid]zee m$e te w]k51 opdat de voorgespiegelde welva>t ge5e ijdele begoo*el+ blijve1 ma> zi* met de daad v]wez5tlijke4 ,e5e wa>heid is en blijft het1 dat wij op de ,voorzi5igheid moet5 blijv5 v]tr\w52 het is e*t] niet m9d] wa>heid1 dat wij v]pligt zijn1 na> onze m5s*elijke inzigt5 de middel51 welke tot v]bet]+ van onz5 toe/& kunn5 leid51 t] h& te nem51 om da>op na> de b$oel+5 van d5 ,alwijze1 zijn5 zeg5 af te wa*t54 ,wij mog5 bes*\w5 en bepe9z51 ma> dat moet ge5e besluiteloo%eid word51 die de geleg5heid laat voorbijgaan1 om tot de algeme5e v]bet]+ van onz5 toe/& h&5 aan het w]k te slaan4 ,dat to* niet op d5 duur de s*imp des vreemdel+s bewa>heid worde3 ,de ,holl&] praat veel1 do* vo]t niets uit6 ,duldt niet1 dat de droogmak+ van de ,zuid]zee uit gebrek aan geld1 onuitgevo]d blijve1 zoodat ook de vreemdel+ met zijn geld er toe bijdrag5 moet1 en het d5 s*ijn z\de hebb51 als( het u onv]s*illig w>e1 hoe de droogmak+ tot /& moge kom54 ,en wat is er dan wel noodig1 om dat alles da> te /ell58 zal m5 welligt vrag54--,om de ,zuid]zee van ,enkhuiz5 af tot bij ,/avor5 9 te dijk5 en droog te mak51 met de indijk+ van het ,,ij1 het da>m$e v]bond5e kanaal tot 9 de ,noordzee1 de va>t5 van ,za&am en ,nau]na1 al de opgegev5e r+va>t5 om de ,zuid]zee1 b5ev5s het afwat]+skanaal door de ,geld]s*e ,veluwe na> de ,/e55kam]1 voor dit alles1 b5ev5s het slot51 sle*t5 en kavel5 van de geheele opp]vlakte d] #bgj1jjj bund]s1 word5 ruim neg5tig millio55 guld5s v]eis*t4 ,ma> die som w>e er noodig1 zoo m5 alles wilde da>/ell51 en /a&e de volvo]+ van het geheel1 niets wilde v]koop52--do* het droog gemaakte en geheel voor de kultuur g]e$e ,,ij1 heeft m9/5s e5e wa>de van ze/i5 millio55 guld5s1 welke te realis]5 w>54 ,het slot51 sle*t51 kavel5 f #hd1-- ov] d5 #bfj1jjj ,bund]s b]ek5d1 beloopt wel tw9tig millio55 guld5s4 ,het toeb]eid5 van het l& kon trapsgewijze ges*i$51 na> gelang dat er v]huurd ( v]ko*t w]d1 9 welk laat/e geval het slot51 sle*t5 en kavel5 aan d5 koop] konde ov]gelat5 word51 zoodat met om/reeks #ej #fj millio55 guld5s e5 w]k te voltooij5 w>e1 dat ja>lijks millio55 guld5s kan oplev]54--,vi] en vijftig millio55 guld5s ko/te de enkele spoorweg van ,lond5 na> ,birm+ham1 en de ins*rijv+ da>voor 0 b9n5 we9ig tijds vol en welke wa>borg bi$t die weg d5 gelds*iet] aan8 ,e5 v]mo$elijk v]ti] van reizig]s en het v]vo] van go$]51 t]wijl e5e opkom5de concurr5tie1 e5e v]bet]de uitv9d+ van weg5 te legg51 die e5 go$koop] v]vo] oplev]t1 gezweg5 nog van het lu*treiz51 dat1 na> m5 zegt1 door e55 ,holl&] s*ijnt mogelijk gemaakt te zull5 word51 de wa>de d] actin tot nul zal kunn5 do5 dal5--het l&1 hetwelk f #cej1-- het bund]1 geheel t] beb\w+ g]e$1 zal kunn5 ko/51 kan door ge5 onvoorzi5 ev5em5t v]lor5 gaan4 ,l& is zek]e bezitt+1 zegt het spreekwoord4 ,de zaak zal1 wat het geld betreft1 wel uitvo]ba> word51 indi5 er ma> e5e directie gekoz5 wordt1 wi] p]soonlijk k>akt] en moraliteit v]tr\w5 inboezemt4 ,het is 9 ,am/]dam niet alln1 het is ov]al 9 ons vad]l&1 dat er zoovele inrigt+51 aan de weldadigheid gewijd1 9 /ilte be/aan1 wa> niet m$e gepraald wordt1 zooals 9 ,engel&1 door de woord53 ,ge/i*t door vrijwillige bijdrag51 9 v]gulde lett]s voor de gevels te he*t52 ma> welke ge/i*t5 desniettem9 door belanglooze wa>nem+ van het behe] voldo5+ geeft voor de e]lijkheid en go$e tr\w d] be/uurd]s4 ,nog mag m5 9 deze de ,holl&s*e tr\w roem51 en het /rekt ons t5 bewijze1 dat het niet aan mann5 zal ontbrek51 welke er e5e e] 9 zull5 /ell51 dit ontw]p met belanglooz5 ijv] te help5 tot /&br5g54 ,mog5 wij nam5 noem51 wij zegg5 dan1 kie/ m$e 9 het be/uur d5 teg5woordig5 burgemee/] van ,am/]dam1 d5 man1 die 9 de zitt+ d] twe$e kam] van de ,/at5 ,g5]aal blijk5 gaf1 de belang5 van het rijk belangloos voor te /aan1 door van het ,honor>ium af te zi52 d5 man1 die e5 d] edel/e voor/&]s1 van de ,kweeks*ool voor de ,zeeva>t is1 wa> hij ev5 tr\w d5 toe/& van de ziek5 ond]zoekt1 als 9 d5 vroeg5 morg51 9 de op5 lu*t1 de ex]citin d] kweekel+5 bijwoont2 hij1 die bewijz5 gegev5 heeft1 de /ads belang5 voor te /aan1 en met mo$ ontzag 9 te boezem5 tot wa>nem+ d] v]pligt+51 die op de ambt5>5 ru/51 en die welligt sle*ts door d5 gebrekkig5 langzam5 gang1 di5 de v]\d]de vorm van reg]5 m$e br5gt1 v]h9d]d wordt1 om aan de /ad me]d]e welva>t te v]s*aff54 ,s*\wt om u he51--zoo v9dt gij er nog vel5 bij ons4 ,wij k5n5 er ook1 die ga>ne z\d5 will5 m$ew]k51 ma> die te naauwgezet zijn1 en wi5 de vrees werh\dt1 omdat hun go$5 naam &]5 z\ aanspor5 tot geldelijke bijdrag51 en zij zi* da>door bij ev5tueel nadeel1 e5 onv]di5d v]wijt z\d5 op d5 hals hal54 ,heeft m5 op ,engels*e wijze e5e naamlij/ van de notabel/e +ezet55 van ,am/]dam1 aan e5e1 zoo niet geheel1 nogtans me]5deels ,engels*e ond]nem+1 de ,rijn-,spoorweg1 wet5 te voeg51 die1 zond] voordeel te trekk51 zelfs nog met op(f]+5 de belang5 d] ond]nem+ voor/aan2 wa>om z\de het met deze ond]nem+ dan niet ges*i$51 wa>aan de belang51 de voorspo$ en welva>t van all5 9 dit ,rijk v]bond5 zijn8 ,z\d5 hi] niet ook ,grav51 ,b>onn5 en ,jonkhe]5 will5 m$ew]k5 7niet blootelijk 9 s*ijn hun naam pre/]5de1 zooals 9 ,engel&71 om e5e zaak voor te /aan1 wa>m$e ook hun belang v]bond5 is2 grondeig5>51 wi] eig5domm5 all5 v]bet]5 zull51 door de da> te /ell5 bet]e uit- en afwat]+58 ,wij z\d5 v]lang51 dat e5e commissie zi*1 zond] dadelijke geldelijke beloon+1 bela/te met e5 ond]zoek omtr5t de uitvo]ba>heid van ons ontw]p1 en wat het te*nis*e betreft1 deze taak liet wa>nem5 door wat]b\wkundig51 da>bij respectabele aannem]s voeg5de1 welke door practis*e ond]v9d+ geleid1 e5e1 hoewel /e$s globale b]ek5+ van de ko/5 kond5 indi551 ( de door ons gemaakte ram+51 9 ov]leg met ons1 kond5 ond]zoek51 om da>9 zoodanige wijzig+5 te mak51 als zij met hunne kunde en ond]v9d+ geloov5 te moet5 mak54 ,er w>5 zek] aanvankelijk wel e5ige ko/5 m$e gemoeid1 do* er heeft zoo m5ig voorloopig ond]zoek1 op deze wijze1 9 m9d] belangrijke aangeleg5heid plaats gevond51 wa>om z\d5 wij dan betwijfel51 dat m5 hi] niet z\de slag58 ,is dit voorloopig ond]zoek gun/ig1 dan s*>e m5 uit alle /&5 notabel5 om zi* he51 welke e5e directie kiez51 die zi* con/itue]t1 en de gevord]de maatregel5 neemt1 om e5e maats*appij te vorm51 die het voorge/elde doel zal t5 uitvo] br5g52 die de noodige ond]h&el+5 met de hooge rege]+ leidt1 zoo m$e met alle hi]9 betrokk5e p>tij51 en zi* van e5 to]eik5d kapitaal voorziet4 ,deze directie bes*\we1 totdat er voordeelige resultat5 aanwezig zijn1 h>e taak als e55 e]epo/2 zij b$5ke1 hoeveel tijd1 ko/5 en moeite zoo vele commissin ?ans vord]51 om de be/a&e armo$e te l5ig51 om gebrek voor te kom51 om tijdelijk te voorzi51 wa> de toekom/ ?ans niet gun/ig] is1 t]wijl da>5teg51 door het da>/ell5 dez] ond]nem+1 de oorzak5 van de armo$e1 en dit gebrek 9 tijdelijke voorzi5+51 zull5 oph\d5 te be/aan4 ,hi] zal het be/uur d] w]kzaamh$5 van alle zijd5 m$ew]k+ v9d51 t]wijl e5s i$]s voordeel da>aan v]bond5 is4 ,hoe spo$ig] de dijk5 da>ge/eld1 de omdijk+5 g]e$1 en de droogmak+ d] ,zuid]zee vole9digd zal zijn1 zooveel te spo$ig] zal ook de zorgelijke ge/eldheid1 wa>9 e5 i$]1 zo[el als de s*atki/1 v]ke]t1 oph\d5 te be/aan4 ,wa>om dit ontw]p niet aan de reg]+ +$i5d1 opdat het door ha> worde t5 uitvo] gebragt8 heeft m5 ons gevraagd en zal m5 nog wel vrag54 ,wij kom5 er onbewimpeld voor uit1 dat wij da>9 groote zw>igheid v9d54 ,engel& en ,frankrijk /rekk5 ons t5 voorbeeld1 dat zij het raadzaam oordeel51 groote ond]nem+5 door p>ticuli]e associatin te lat5 t5 uitvo] br5g51 omdat deze1 9 hun eig5 belang w]k5de1 dezelve zu9ig] en met me]d]e spo$ da>/ell51 het ook hi] te l&e plaats v9dt4 ,bij e5e reg]+ moet na> adm9i/ratieve in/ructin geh&eld word52 da> word5 zek]e plann5 b]aamd1 die plann5 word5 door ha> alln gevormd1 ov]wog5 en go$gekeurd1 zond] da>ov] adviez5 van &]e deskundig5 9 te w9n51 wa>door zw>igh$5 opgelo/1 en v]ke]de b]ek5+5 z\d5 kunn5 word5 opgeheld]d4 ,alles wordt op de bureaux 9 het geheim beh&eld1 en no* het publiek1 no* deskundig51 kunn5 er ov] oordeel51 dan wanne] het te laat is2 e]/ dan1 wanne] m5 re$s e5 beg9 met de uitvo]+ gemaakt heeft1 en de feil5 onh]/elba> zijn1 word5 er somwijl51 op go$e grond5 ru/5de1 v]slag5 m$eg$eeld 9 de dagblad51 de ag5t5 van het be/uur antwoord5 niet1 en wanne] zulks al e5s ges*i$t1 dan nog ma> ze] onvoll$ig en opp]vlakkig4 ,de toegevoegde commissin1 wa>van veelal de l$5 notabel5 zijn1 welke het somwijl5 aan de noodige kunde ontbreekt1 om de dr e5zijdig voorgelegde plann5 en be/ekk5 te beoordeel51 roep5 ge55 raad van onzijdige deskundig5 91 welke 9 /aat z\d5 zijn1 h5 voor te li*t5 omtr5t de e5zijdig ge/elde ontw]p51 en aldus word5 plann5 van m5s*51 die natuurlijk met hun eig5 w]k zijn +5om51 zond] neutraal ond]zoek1 en zond] eig5e kunde d] commissie go$gekeurd en aang5om54 ,dit nu heeft bij ond]nem+5 door p>ticuli]5 ge5e plaats2 da> heeft m5 natuurlijk zijne eig5e1 da>toe gekoz5e1 deskundig52 ma> d]zelv] ontw]p5 word5 niet adm9i/ratief ond]zo*t4 ,dat ag5da's s*riftelijk om rapport5 en advies vrag51 valt da> weg2 het gekoz5e commit hoort1 ziet1 oordeelt1 en besli/ spo$ig en tijdig4 ,bij de rege]+ heeft m5 sup]ieur5 en ond]ges*ikt51 de g5]aal en de korporaal1 en bl9del+s moet5 da> de ord]s gevolgd word54 ,is de sup]ieur kundig1 dan heeft hij somwijl5 onv]s*illige en trage ond]ges*ikt52 deze do5 zooveel en zoo we9ig als hun wordt voorges*rev51 en als zij v]antwoord5 kunn54 ,zi5 zij f\t51 zij lat5 dezelve oogluik5d voorbijgaan3 het is zek]1 dat zij h]/eld moet5 word51--do* zi$a> e5e r$51 wa>om het w]k lang] ond]h&5 blijft1 en er alzoo me]d] kans is1 om lang] gemploije]d te blijv54 ,weet m5 iets bet]s1 m5 zwijgt2 en wel vooral1 wanne] de sup]ieur e5 opgeblaz5 p]soon is4 ,de sup]ieur moge ges*ikt zijn1 ma> trage ond]ges*ikt5 hebb51 hij vord]t niet2 zoo lang zij als ma*9es de hun opgelegde taak volbr5g51 kunn5 zij niet ontslag5 word54 ,is de sup]ieur v]wa&1 en zijn de ond]ges*ikt5 bekwaam1 zij moet5 zwijg52 zij word5 als wijsneuz5 bes*\wd1 en hun wordt aangema&1 niet te d5k51 ma> te h&el51 zooals hun voorges*rev5 is4 ,voor vel5 onz] bekwame wat]b\wkundig5 is dikwijls de m9d] kundige ond]ges*ikte e5 la/1 wa>van zij niet kunn5 ontslag5 word51 en wa>door dan dikw]f niet zoo geh&eld wordt1 als wel behoort1 t]wijl hij zelf aan bep]kte in/ructin gebond5 is1 en zijne1 na bev9d van zak5 bet]e inzigt51 moet lat5 ru/54 ,is hij da>5teg5 bij e5e p>ticuli]e ond]nem+1 da> is elke voorge/elde v]bet]+ welkom1 dewijl m51 voor eig5 belang w]k5de1 niet van hoog]e magt afhankelijk is2 m5 komt dan tot e5 dadelijk besluit4 ,bij zulke ond]nem+5 word5 de ond]s*eid5e v]di5/5 ook bet] beloond1 wa>door de ambitie geprikkeld wordt4 ,ook is er1 bij aanbe/$+ d] w]k5 door p>ticuli]51 me]d] vooruitzigt1 dat de voorge/elde w]k5 go$koop] aang5om5 word5 en bet] t5 uitvo] zull5 gebragt word5--zulks is door de ond]v9d+ beve/igd4 ,dit wordt v]oorzaakt1 door di5 de aannem] vrij]e magt heeft om te h&el54 ,de lett] van het be/ek op te volg51 is veelal s*i] ondo5lijk1 en wordt ev5wel door 's ,rijks ,+5ieurs gevord]d2 en dit volg5 d] lett] van het be/ek heeft m5ig aannem] t5 val gebragt1 t]wijl het ,rijk er jui/ niet bet] bij gev>5 is4 ,als m5 bij p>ticuli]e aanbe/$+5 bespeurt1 dat de aannem] zijn5 pligt betra*t1 en de zaak 7hoewel niet lett]lijk volg5s het be/ek7 t5 uitvo] br5gt1 dan is m5 tevr$54 ,is er somwijl5 v]s*il1 m5 gaat vrijelijk na> de directie2 ma> ge5 aannem] bij het ,rijk1 die zi* ov] d5 bij het w]k aange/eld5 ,+5ieur beklag5 zal1 want hij weet1 voor ns en voor altijd1 dat het nutteloos en ondo5lijk is4#e #e ,bij ons be/aat e5 ze] groot ong]ief4 ,e5 burg]1 die zi* ov] e5 ambt5a> te beklag5 heeft1 lev]t zijne klagt5 9 bij d5 m9i/]4 ,dit beklag wordt door ,z4,ex4 aan d5 betrokk55 ambt5a> toegezond51 t] f9e van consid]atie en advys1 op deszelfs rapport1 wordt door zijne ,z4,ex4 conclusie g5om51 en hoe dit antwoord gewee/ is1 krijgt de g]iefde nimm] te wet54 ,en hoe z\ het mogelijk zijn1 7wij will5 niet zegg51 dat hij 9 het ongelijk wordt ge/eld71 dat het indi55 van klagt5 hem iets z\d5 bat53 de e5e heeft zijne vri5d5 en betrekk+5 bij het m9i/]ie1 en de &]e k5t de la>sjes en de trapp5 niet1 om op te klimm54 ,w]d e*t]1 zooals regt en billijk 01 d5 klag] het rapport van d5 aangeklaagd5 ambt5a>1 t] w$]legg+1 tot repliek m$eg$eeld1 en dan 9 h&5 ge/eld van onzijdig51 dan w>e het vrij wat bet] voor ons volksgeluk4 ,bij p>ticuli]e ond]nem+51 weet de aannem]1 is er voor de /ipte betal+ gezorgd1 en bij het ,rijk8--hoe dikwijls zijn aannem]s da> niet te leur ge/eld8 ,9 #ahae en #ahaf ontv+5 zij voor hunne f #ajj 9 plaats van geld1 syndicaat t] wa>de van #hj #he1 9 #ahcj s*atki/biljett5 van #gj #hj4 ,dit gebruik mak5 van zoodanige hulpmiddel51 hetwelk m5ig5 ons*uldige 9 v]leg5heid bragt1 heeft het ,rijk veel me] geko/1 dan het v]s*il tuss*5 d5 prijs van het papi] en kontant b$roeg4 ,9 ,engel& betaalt m5 imm] 's ,rijks w]k5 met wissels op #c_/m4 op de bank1 met inbegrip d] #c_/m4 disconto4 ,dan di5t ook de me]d]e spo$ 9 aanm]k+ te kom51 wa>door de p>ticuli]e1 uit d5 a>d d] zaak1 aan de reg]+sw]k5 vooruit zijn4 ,veel wordt bij p>ticuli]5 mondel+ beh&eld1 hetwelk bij de reg]+ s*riftelijk moet ges*i$54 ,deze s*riftelijke voor/ell5 hebb5 e55 g]uim5 tijd noodig1 om 9 en uit de h&5 d] ma> op zek]e tijd5 bije5kom5de commissin te kom52 en dan moet5 dezelve nog door vele h&5 9 de m9i/]in circul]51 alvor5s de m9i/] fiat teek5t4 ,bij e5e p>ticuli]e directie heeft i$] belang en w9/ bij spo$2 da>5teg5 bij rijks-commissin wordt aan de l$5 ge5 nadeel b]okk5d door v]trag+2 het honor>ium gaat door4 ,de ,+5ieur1 die bij e5e droogmak+ zijne buit5gewone toelage g5iet1 zoo lang de droogmak+ duurt1 heeft er ge5 belang bij1 dezelve met spo$ te volbr5g52 want eig5belang is en blijft imm] e5e /]ke drijfve]4 ,zoo wil m51 dat er e9delijk v]/opt g]aakte pomp5 9 de dijk5 van e55 drooggemaakt5 plas gevond5 zijn1 t]wijl m5 vele giss+5 gemaakt heeft omtr5t het ge/adige toevloeij5 van het wat]4 ,intuss*5 heeft de droogmak+ vele duiz5d5 bov5 de va/ge/elde ram+ geko/4 ,ev5 als de pomp5 bij toeval zijn v]/opt g]aakt1 ev5 zoo zijn zij bij toeval ontdekt4 ,bij vele d+5 ligt ev5wel de blaam niet op de hooge reg]+ zelve1 het is de adm9i/ratie aan wi] w]kzaamh$51 zoo het s*ijnt1 niet me] spo$ kan bijgezet word51 da> h>e omslagtigheid all5 spo$ we]t4 ,wij hebb5 onbewimpeld onze g$a*t5 gezegd2 de to$ragt d] zaak1 na> ons inzi51 bloot legg5de1 bes*uldig5 wij niem&4 ,wij hebb5 me]mal5 de e] gehad1 vele v]di5/elijke ambt5>51 zoo 9 hooge als m9d]e betrekk+51 te le]5 k5n51 wi] kunde en beleid wij alle a*t+ to$rag54 ,hoe ook door dez5 en g55 onze wijze van d5k5 en sprek5 moge bes*\wd word51 m5 zal moet5 erk5n51 dat wij1 zoo v]re het 9 ons b]eik mogelijk is1 nut will5 /i*t54 ,wij will5 ook e5e nationale e]ezuil oprigt53 wij will5 's ,rijks s*atki/ door 's ,l&s welva>t ge/ijfd hebb52 wij will5 e55 magtig5 /eun gev5 aan h&el1 aan s*eepva>t1 aan l&b\w1 en aan alle bij ons te huis behoor5de fabrijk5 en trafijk54 ,de g$rukte middel/& zal nieuw lev5 erlang51 en voor j>5 zal de armo$e gewe]d zijn2 er zal me] nationale rijkdom ont/aan1 doordi5 wij e5e groot]e hoeveelheid go$5 beb\wb>5 7slib7grond zull5 aanw9n51 dan wij ?ans bezitt54 ,de noodzakelijkheid en de uitvo]ba>heid betoogd hebb5de1 will5 wij de ond]nem+ e]/ e5s uit /aatkundig oogpunt bes*\w54 ,wij prijz5 dezelve aan1 als e5e s*adev]go$+ voor het door d5 ,belgis*5 op/& gel$5 v]lies van grondgebi$4 ,zij zal d5 ,/aat tot voordeel zijn1 door d5 aanwas d] bevolk+ te bevord]51 da> op d5 aan de zee ontwoek]d5 grond1 mee/al1 zoo niet geheel1 van d5 vru*tba>/5 a>d1 /$5 en dorp5 zull5 h]rijz51 wa>9 duiz5de huisgez9n5 9 welva>t en voorspo$ zull5 kunn5 lev54 ,door de geleg5heid da> te /ell51 om de ov]vlo$ige geld51 nu ongebruikt ( aan vreemd5 t] le5 v]/rekt1 voordeelig t] bevord]+ van eig5 welva>t te be/$54 ,door de nijp5de armo$e te beteugel51 da> er om/reeks ta*tig millio55 guld5s1 alln ( me]5deels1 aan graaf- en dijkw]k51 met inbegrip van slot51 sle*t5 en bekavel51 zal moet5 word5 be/e$1 behalve hetge5 aan b\wmat]ial51 fabrijk- en /oom-w]ktuig5 zal moet5 word5 t5 ko/e gelegd4 ,de nijv]heid1 gepa>d met aanzi5lijke vord]+5 9 wis-1 natuur-1 s*ei- en w]ktuigkunde1 heeft ond] alle volk5 v]baz5de voortgang5 gemaakt1 en all]wege he]s*t e5e ov]productie4 ,door d5 ontzett5d5 aangroei d] bevolk+1 vooral 9 de fabrijkdi/rikt5 en /$51 is er e5 ov]vlo$ van m5s*51 welke1 bij de v]e5v\dig+ d] w]ktuig5 9 de fabrijk51 wa>door m9d] h&5 b5oodigd word51 onmogelijk w]k en brood kunn5 v9d54 ,voor die ov]bevolk+ hi] te l&e1 9 groote mate door v]m9d]d5 h&el en da>door ont/aan gebrek aan v]ti] v]oorzaakt1 moet na> middel5 van be/aan en w]k omgezi5 word54 ,voor d5 l&b\w is de h&w]k] zoo niet 9 e5s bekwaam2 er moet5 dus op5b>e w]k5 ond]nom5 word51 wa>door n l&b\w n v]ti] bij de amba*t5 en b$rijv5 ont/aat2 en da>toe /rekt ons ontw]p4 ,de nationale rijkdom zal aanzi5lijk v]me]d]53 m5 s*atte de #fjj1jjj bund]s ev5tueel 9 te dijk5 grond gemiddeld ma> op f #ejj p] bund]1 hetwelk e5e v]me]d]+ geeft van f #cjj1jjj1jjj aan eig5dom2 dan zal m5 het niet voor ov]drijv+ h\d51 dat de 9 de zee aanwezige slibgrond51 die de be/e 9 ons rijk zull5 ev5>51 na v]loop van tijd e5e wa>de van me] dan f #ajjj p] bund] zull5 v]krijg51 da>gelat5 nog1 dat de g]+ te heff5 pold]la/51 en het niet wisselvallige van het droogh\d51 e5e betrekkelijk me]d]e wa>de aan dez5 grond zull5 v]zek]51 en nmaal die #fjj1jjj bund]s1 beb\wd word5de1 op e5e ruwe gemiddelde huurwa>de aangeslag5 van f #fj f #gj p] bund]1 zal dit ja>lijks e5e circulatie van plus m9us ve]tig millio55 guld5s te weeg br5g51 behalve hetge5 de gebruik] voor zi* en de arbeid]s v]di5t4 ,de aanslag voor de bela/+5 z\de v]m9d]d kunn5 word51 door v]me]d]+ van bela/b>e p]son5 en voorw]p54 ,dus invlo$rijke v]me]d]+ van inkom/5 van 's ,rijks directe en indirecte bela/+5 en accijns54 ,de ond]v9d+ le]t het1 en de /ati/ieke opgav5 van ,engel& lev]5 er de bewijz5 van1 hoe voordeelig h&5>beid op 's ,rijks inkom/5 t]ugw]kt4 ,e5e hoog/ belangrijke besp>+ z\de plaats hebb5 aan om/reeks hond]d ur5 lange zeew]+51 dijk-1 paal- en sluisw]k51 wa>m$e de ,zuid]zee1 om v]d]e inbraak en v]woe/+ van grond5 te belett51 moet beteugeld word51 en welke s*i] all5 zull5 v]vall51 alsm$e het ond]h\d aan al de 9 en om de ,zuid]zee ligg5de eil&54 ,de physieke toe/& van het ,rijk z\de v]bet]51 en door v]bet]de afwat]+5 aanzi5lijk bevoordeeld word51 wa>door het ,rijk en v]s*eid5e prov9cin van geldelijke en &]e moeijelijkh$5 z\d5 word5 on!v54 ,9 de behoefte aan go$ b\w-1 hooi- en weil& w]d voorzi52 bij gebrek aan l&1 na> ev5r$igheid van pa*t]s1 wordt ?ans de huurwa>de onmatig opg$rev51 wa>door de ond]gang van de pa*t]s wordt b]okk5d1 en wa>door de eig5domm5 lat] 9 wa>de moet5 dal54 ,door het da> te /ell5 lag]e peil ( me]d]e v]val 9 de ,noordzee1 v]krijgt e5 groot g$eelte van ,rijnl&1 geheel ,am/ell&1 het ,noord] kw>ti] van ,holl& en de ,ve*t en ,eeml&5 e5e bet]e wat]looz+ dan imm]2 de v]ve5+5 zull5 da>door gemakkelijk] word5 gemaakt1 de wa>de d] l&]ij51 welke nu bij het kada/] als mo]assig en drassig op de laag/e tauxatie /aan1 zal aanzi5lijk v]me]d]51 doordi5 het l& droog word5 zal en blijv51 en tot kultuur ges*ikt word52 zoo zull5 vele duiz5de bund]s v]a*t]d1 en /e$s v]slimm]5d l&1 9 wa>de aanzi5lijk moet5 rijz51 gezweg5 nog van de me]d]e welva>t1 die de l&man zal v]krijg51 hetwelk w$]om van groot5 invlo$ op het v]ti] 9 de /$5 moet zijn4 ,het is niet alle5 9 de hi]vor5 g5oemde di/rict51 ma> ov] alle gewe/51 zo[el noordelijk als oo/elijk1 wa> v]bet]de afwat]+1 zoo reikhalz5d wordt v]langd hetwelk ma> al te duidelijk uit de prov9ciale v]slag5 blijkt1 zoodat v]bet]de afloop des wat]s bijdrag5 zal1 tot v]me]d]+ van 's ,rijks welva>t en inkom/54 ,het is ook e5 gewigtige om/&igheid1 dat de ,rijks m>itieme w]f te ,am/]dam w$] als vroeg] zal kunn5 word5 gebruikt2--dat van dr voll$ig uitg]u/e s*ep5 van het zwa>/e kalib]1 b9n5 we9ige ur5 9 de ,noordzee zull5 kunn5 kom52 ma> dat ook de m>itieme hav5 van ,am/]dam vatba> voor e5 groote vloot wordt1 welke veilig voor elk5 vij&elijk5 aanval zal zijn1 en behalve dit1 da> wij ?ans ma> e5e betrekkelijk gebrekkige hav51 die aan het ,nieuwe ,diep1 bezitt51 dat wij er alsdan #e nieuwe bij zull5 bekom51 welke all5 van uit het h>t van het ,rijk1 van alles zull5 kunn5 word5 voorzi54 ,niet alle5 zal dan het b9n5loop5 d] s*ep5 9 tijd5 van oorlog gemakkelijk word5 gemaakt1 ma> ook door middel d] r+va>t5 zull5 met d5 mee/5 spo$ van ,am/]dam en eld]s1 /oomboot5 na> alle zeehav5s kunn5 word5 afgezond51 om d5 vij&1 die alsdan zes 9 /$e van n punt z\de te obs]v]5 hebb51 te be/ok54 ,uit e5 h&els-politiek oogpunt bes*\wd1 is het voor de /ad ,am/]dam van het groot/e gewi*t1 dat dezelve door het zeekanaal1 dan e5e zeehav5 geword51 voordeelig] ligg+ v]krijgt dan de /$5 ,antw]p51 ,hamburg en ,brem51 en dat ook de &]e1 ?ans sle*ts door s*ep5 van m9d] diep5 gang te nad]51 h&el/$51 zooals ,gron+51 ,h>l+51 ,zwol en ,kamp51 9 bet]e geme5s*ap zull5 g]ak5 met ,groot-,brittanje en de ,oo/zee2 langs de kanal5 van da> de ,duits*e gr5z5 b]eik5de1 zull5 de aan- en afvo]5 door die /$5 van en na> het noordelijke ,duits*l&1 ev5 go$ als d5 ,rijn op- en afwa>ts1 spo$ig]1 veilig] en m9d] ko/ba> word51 dan ?ans ov] ,hamburg en ,brem54 ,bij matig] regt51 en bij e5 vrij gran5/elsel1 zal m5 ,am/]dam ook bov5 ,hamburg en ,brem5 de voorkeur gev51 da> de togt na> en van ,am/]dam1 door het zeekanaal1 kort]1 veilig] en m9d] ko/ba> wordt1 dan 9 en uit de ,noordzee1 uit en 9 de ,elbe en ,wez]4 ,de groote h9d]paal voor ,am/]dam1 dat e5 groot s*ip 9 het ,nieuwe ,diep moet loss51 om door het ,noord-,holl&s*e ,kanaal te kunn5 kom51 met welk5 doortogt gemiddeld #ad dag5 zijn gemoeid1 w>e alsdan uit d5 weg g]uimd4 ,ve/ig5 wij het oog op d5 h&el zelv51 de heilrijke gevolg5 da>voor1 welke uit dit ontw]p zull5 ont/aan1 zijn niet te b]ek554 ,mogt ook al vroeg] m5ige5 het nut van e5 kanaal1 door de du95 he5 tot 9 de ,noordzee1 +ezi5 hebb51 niet sle*ts voor d5 h&el1 ma> ook voor de droogmak+ van het ,ha>lemm] ,me]1--m5 w]d afges*rikt1 niet om het onmogelijke d] uitvo]+1 ma> om de ko/54 ,van dit bezwa> wordt m5 e*t]1 door de w9/ aanbr5g5de indijk+ en droogmak+ van het ,,ij1 on!v51 wa>toe sle*ts e5 voors*ot noodig is1 dat g5oegzaam g]e/itue]d zal word54 ,am/]dam zal ,rott]dam zijn5 /room niet me] te b5ijd5 hebb51 da> het alsdan bet] 9 geme5s*ap met de zee zal kom54 ,het is ge5 trek van wangun/1 die ons deze zaak te b]de doet br5g51 het is sle*ts om aan te toon51 hoe m5 dit bezwa>1 hetwelk ,am/]dam imm] heeft gevoeld1 z\ kunn5 opheff51 dat wij zulks hi] aan/ipp54 ,het is voor beide /$5 van het groot/e belang1 dat de h&el van beide worde uitgebreid2 en wordt de h&el op de e5e plaats v]lev5digd1 zoo blijft dit niet zond] invlo$ op de &]e1 t]wijl het v]ke] tuss*5 beide zoo gemakkelijk is4 ,boeit m5 sle*ts d5 h&el niet1 dan zal de drukte en b$rijvigheid groot] word5 dan imm]4 ,door ,,peels /elsel1 door d5 to5em5d5 h&el en de behoefte 9 de ,rijn-prov9cin1 de uitbreid+ da>van 9 ,zwits]l& en 9 het oo/elijk g$eelte van ,frankrijk1 zal m5 bij ons ?ans re$s me] vrijgevig h&els/elsel1 en da>door van alles me] voorzi5e hav5s1 de voorkeur gev5 bov5 de ,belgis*e1 wa> m51 g$wong51 sle*ts e55 vrij5 v]vo]weg geeft1 en baatzu*tig en kortzi5de1 alle vreemde fabrikat5 9 eig5 gebruik van de h& wij/4 ,alle &]e moeijelijkh$5 da>lat5de1 die d5 doortogt door het ,noord-,holl&s*e kanaal belemm]51 blijft de onges*ik!id van hetzelve voor /oomboot- en /oomsleepdi5/ het groote bezwa>4 ,alle voorge/elde kanal5 en r+va>t51 zull5 da>voor ges*ikt zijn4 ,welk v]ti] door de v]korte geme5s*ap van de zee1 met al de hav5s aan de ,zuid]zee gebor5 zal word51 is moeijelijk te b]ek55 en te bes*rijv54 ,er zull5 van ,am/]dam directe /oombootdi5/5 kunn5 geop5d word51 op vele d] ,engels*e hav5s en op die van ,frankrijk1 en zij zull5 kunn5 word5 uitgebreid op de ,we/-,indin en op ,am]ika4 ,is de h&el van vee1 gro5t5 en vru*t5 van ,rott]dam1 ,h>l+5 en het ,nieuwe ,diep zoo belangrijk geword51 hoeveel belangrijk] zal dit niet kunn5 word51 door de aanw9/ van zooveel me] grond1 als nu 9 het ,,ij en 9 de ,zuid]zee ligt1 en door de v]bet]+ d] nu door gebrek aan afwat]+ g$urig a*t]uitga&e l&]ij51 wa> ond] er1 zoo als om de ,zaan he51 zijn1 die voor w>moezi]d]ij van de edel/e soort ges*ikt zijn1 die van het ,we/l& ev5>5de2 dan ligg5 er ook nog de deels uitgeve5de1 deels niet uitgeve5de ,loosdre*t51 ,breukel]ve5 enz41 wa>1 als het wat] sle*ts uitgemal5 is1 be/e grond5 g]e$ zull5 zijn4 ,door de v]me]d]+ van weil&51 van vee1 hooi1 bot] en kaas1 all]h&e vru*t51 zull5 wij1 wanne] onze akk]b\w1 welke1 zoo als ,,peel zelfs omtr5t ,engel& zegt1 nu nog 9 h>e k9ds*heid is1 me]d]e ontwikkel+ v]krijgt1 9 uitvo] van lev5smiddel51 zoo na> ,engel& als na> ,oo/- en ,we/-,indi1 met ,noord-,am]ika kunn5 concurr]54 ,zijn de kanal5 9 ,ov]-,i,jssel en ,dr5! g]e$1 zoo v9d5 wij e5e spo$ige en go$koope geme5s*ap met ,hannov] en ,we/phal51 en dan zijn de af/&51 uit onze eig5e prov9cin1 door de bet] da>ge/elde geme5s*app5 v]kort1 zoodat dan ook alle &]e m9d]e voortbr5gsel5 van d5 l&e me]d]e wa>de v]krijg51 zooals zulks om ,nijmeg51 ov]al langs de ,maas1 de ,waal en de ,rijn door de snell]e geme5s*ap met /oomboot5 plaats v9dt4 ,v]w]p5 wij e5e bet]e geme5s*ap1 met de ho(d/ad van ons rijk niet1 vooral wanne] zi* da>m$e buit5l&s*e h&el pa>t4 ,rott]dam1 door h>e bet]e geme5s*ap langs de rivi]5 met het buit5l&1 dankt da>aan g$eeltelijk ha> be/aan4 ,prov9cin en /$51 die nad] bij ,am/]dam ligg5 en ,am/]dam z\d5 kiez51 zijn door h>e gebrekkige ligg+ aan de zee1 buit5 aanrak+ met ha>4 ,het groot/e g$eelte van ,geld]l&1 tot aan de ,pruisis*e gr5z51 v]vo]t deszelfs produkt5 na> ,rott]dam1 omdat het v]vo] bij e55 veilig5 wat]togt langs de rivi]5 da>he5 gemakkelijk is1 en v&a> e5 g]e$e aftrek op ,engel& enz4 be/aat1 al hetwelk ?ans te ,am/]dam niet het geval is4 ,de concurr5tie dw+t tot bezu9ig+ van ko/5 en da>om zal het voor ,noord-,holl& van belang word51 zijne eig5e voortbr5gsel51 ook langs eig5e kanal51 ov] zee te z5d51 en ge5e omweg51 ov] het ,nieuwe ,diep ( ,rott]dam te moet5 kiez54 ,alle be/a&e /oomboot-di5/51 zooals op ,za&am1 ,h>l+51 ,zwol en ,kamp51 zull5 langs de r+va>t5 beh\d5 blijv51 d]zelv] ond]nem]s1 zull5 het zi* niet voor s*ade aanrek551 dat zij hunne ko/b>e zeeboot5 voor b9n5- ( rivi]boot5 kunn5 v]ruil54 ,deze en alle &]e ov]zees*e s*ipp]s1 zoo vaak door laag en door hoog wat]1 door /orm en teg5w9d51 door geva>lijke togt5 op zee teg5 geh\d51 zull5 ga>ne1 ga&e weg1 hunne ?ans 9 aanb\w zijnde en door ond]h\d ko/ba>d] zees*ep5 voor trekboot5 ruil51 wa>aan het wisselvallige d] zeetogt5 niet is v]bond54 ,wordt de moeijelijkheid voor de va>t1 met onze aan de ,zuid]zee geleg5e /$5 en hav5s uit d5 weg g]uimd1 van niet m9d] gewigt zal het v]korte traject1 van uit de ,noordzee langs ,z&poort na> ,am/]dam zijn1 teg5 dat van na> het ,nieuwe ,diep1 en van da> door het ,noord-,holl&s*e kanaal na> ,am/]dam1 voor onze h&el>5 en re$]ij5 en voor vreemd51 welke v]me551 dat e5 s*ip te ,antw]p5 gelo/ en gelad51 en w$] zee gekoz5 heeft1 alvor5s e5 &] van het ,nieuwe ,diep voor ,am/]dam kan kom54 ,bov5di51 welk nadeel ons e5 vroeg invall5de1 lang aanh\d5de w9t] b]okk5t1 dat heeft ons die van #ahdd en #de bewez54 ,wij z\d51 bij het voorge/elde zeekanaal1 ge5e vi] ma&5 van alle geme5s*ap met &]e l&5 en w]elddeel5 v]/ok5 zijn2 onze product5 z\d5 hunne wa>de niet v]liez51 door ma&5 lang gebrek aan geleg5heid1 om die te kunn5 v]z5d5 na> alle plaats5 en l&51 welke gewoon zijn1 onze toevo]5 te ontvang54 ,op die plaats51 en 9 die gewe/5 ont/ond alsdan wel gebrek aan onze voortbr5gsel51 do* da>9 w]d voorzi5 door &]51 en wij mi/5 de geleg5heid1 onze voortbr5gsel5 te v]koop51 en alzoo kwam het nadeel op ons n$]4 ,w>e er de behoefte niet1 om 9 d5 w9t] e5e ges*ikte zeehav5 te hebb51 m5 z\de ge5e plann5 gevormd hebb51 om zoodanige hav5 bij ,s*ev5+5 aan te legg54 ,9 vi] ma&5 ge5e toevo] van provisin uit ,n$]l& na> deszelfs eig5e kolonin2 ook da>9 moe/ door &]e natin word5 voorzi51 en da>5bov5 trokk5 deze de voor ons be/emde ret\r5 en wa>d51 en wij zelv5 hadd5 ge5 deb\*4 ,vi] ma&5 lang moe/5 de re$]ij5 7zoo al niet de s*ep51 omdat zij het ,nieuwe ,diep niet b9n5 kond5 kom51 9 ,engel&s hav5s blev5 ligg567 het equipagie-loon en de lev5smiddel5 gev51 wa>door dikwijls e5e1 &]s w9/gev5de1 vra*t v]lies b]okk5de2 vi] ma&5 lang bleef e5 assuradeur risico loop51 wa>van hij 9 we9ige ur5 bevrijd konde zijn2 vi] ma&5 lang d]fde de h&ela> zijne go$]51 en moe/ zi* s*adelijke1 zijn cr$iet niet v]heff5de1 maatregel5 getroo/51--dit alles z\de v]vall54 ,de eb en vlo$1 bij het groot] v]val en de diepte van het zeekanaal1 z\d5 d5 nieuw5 /room van af de sluiz5 tot 9 de zee op5h\d51 de uitijz+1 wanne] gevord]d1 z\de ge5e week5 lange vru*telooze ond]h&el+5 behoev51 de va>t tuss*5 ,am/]dam tot ,z&poort w>e op5 te h\d5 door af- en toev>5de /oomslep]s4 ,en legt de doorvo]-h&el niet alle voordeel5 van eig5 commissie-h&el af2 het is dan to* voordeelig]1 door het b9n5 kom5 en uitgaan d] s*ep51 door hun loss5 en lad5 enz41 t]wijl al die s*ep5 zek]e behoeft5 hebb51 wa>9 moet word5 voorzi51 iets te v]di551 dan ook dit aan &]5 ov] te lat54#f #f ,het g\v]nem5t /elde 9 #ahae en #ahaf e5 transitoregt van #c1 met #ac opc5t51 op kato55 g>5s4 ,e5 huis te ,am/]dam _h met e5 huis te ,lond5 e5e ov]e5kom/ getr(f54 ,het lond5s*e huis _h zijne ag5t5 te ,liv]pool en ,man*e/]1 en /ond 9 relatin met alle kato5sp9n]s1 en wilde #ajj1jjj pond /4 bezig51 om de ges*ik/e sort]+51 twi/5 ( gesponn5e g>5s1 voor de duits*e en zwits]s*e m>kt5 te koop51 en te zorg51 dat da>van t5 all5 tijde ruim5 voorraad te ,am/]dam z\de zijn4 ,duits*l& en ,zwits]l& hadd5 sle*ts de nomm]s op te gev51 en er kon te ,am/]dam t]/ond 9 hunne behoeft5 word5 voorzi52 er circule]d5 re$s e5ige tonn5 g\ds4 ,de concept-wet bij de ,/at5-,g5]aal +$i5d zijnde1 vond zi* het am/]dams*e huis v]pligt1 het lond5s*e da>van te v]wittig54 ,e5 bek5de uit ,hamburg 0 te ,lond5 bij de ontvang/ van dez5 brief teg5woordig4 ,m5 sprak er ov]3 de ,hamburg] bewe]de1 de doorvo]regt5 9 ,holl& w>5 te hoog4 ,wat te ,am/]dam niet me] kon plaats hebb51 kon nu ev5 ges*ikt te ,hamburg ges*i$54 ,d5 ,hamburg] w]d de zaak toev]tr\wd1 en de zi* deswege getablise]d hebb5de ,duits*] re$1 b9n5 we9ige j>51 9 e5e elegante cal*e met vi] pa>d54 ,de ,am/]damm] bezo*t we9ig tijds da>na e55 vri5d 9 d5 ,haag1 e]/e commies bij het ,m9i/]ie van ,f9ancin4 ,m5 dut/e zi*1 zooals de ,duits*] zegt1 en het volg5de gesprek viel voor3 ,de ,,am/]damm]4 ,zoo1 ,,jaap6 hoe heb je het8 ,de ,,hag5a>4 ,wl1 ,,ko6 ,ma> hoe zie jij er zoo b$rukt uit8 ,de ,a4 ,dat is j\ s*uld1 ,,jaap6 ,de ,h4 ,mijn s*uld--dat begrijp ik niet4 ,de ,a4 ,gij hebt #c transito regt op de twi/5 gelegd1 en die gaan nu ov] ,hamburg voor 2 dit maakt mij 9 ,am/]dam e5e misrek5+ van f #bce1jjj1 wa>van mij ja>lijks ruim f #ajj1jjj z\d5 zijn toegekom54 ,de ,h4 ,maak mij die rek5+ e5s1 ,,ko6 ,de ,a4 ,hoor6 #ajj1jjj pond /4 is f #a1bjj1jjj1 gemiddeld die som1 drie maal 9 e5 ja> omgezet1 maakt e5e som van f #c1fjj1jjj4 da>op het l& f #ah1jjj provisie en delcr$i]e #c #ajh1jjj c\rtage #a #cf1jjj duits*e commissionair #a #ed1jjj regi/ratie voor remises en traites #b o_/oo #g1bjj wissel-c\rtage #a o_/oo #c1fjj onko/5 #i1jjj --------- dit zijn f #bce1hjj door e5 enkel huis 9 n ja>4 ,de ,h4 ,ik heb niet gewet51 dat da> zulke somm5 m$e gemoeid zijn4 ,de ,a4 ,dan hadt gij e]/ de zak5 moet5 ond]zoek51 alvor5s zulke runeuze wett5 te mak54 ,en is die we9ige doorvo]h&el1 di5 wij ?ans nog ma> bezitt51 niet voor e5 groot g$eelte het gevolg van gebrek aan ond]nem+5 van onze zijde1 welke e5sdeels w]d5 ge/aakt door hooge 9- en doorvo]regt51 &]deels door gebrek aan eig5e m$ew]k+8 ,vroeg] wi/ de duits*e fabrikant ge5 &] deb\*1 dan door v]koop aan ons2 wij ko*t5 hem zijne artikel5 af1 en v]s*eept5 die1 voor eig5e rek5+ na> eld]s1 en bragt5 van eld]s de ret\r5 m$e4 ,door ons prohibitief /elsel w]d5 vele1 zoo niet alle1 fabrikant5 g5oodzaakt1 &]e middel5 te beproev51 om hunne go$]5 te v]koop52 de go$]5 w]d5 nu na> ,hamburg v]zond52 m5 ontv+ e5ige voors*ott51 en v]s*eepte de go$]51 voor duits*e rek5+1 na> &]e w]elddeel52 ,hamburg ontv+ en v]ko*t de da>voor t]uggezond5e product5 en g5oot da>van de w9/54 ,door dit alles w]d de ,duits*] +eli*t1 en van dr dat die ?ans bet]e h&elsbetrekk+5 heeft dan wij1 omdat de eig5 bro$]1 zoon ( l&g5oot1 9 ,noord-,am]ika1 ,brazili enz4 geve/igd1 hem van da> met d5 /& van zak5 bek5d maakt1 tot zelfs uit onze eig5e kolonin1 da> ,duits*e natuurkundig5 voll$ige b]igt5 ov] ,java na> hun l& z5d51 die wij v]m9kt na ja> en dag 9 de m5gelw]k5 onz] tijds*rift5 en dagblad5 t]ug v9d54 ,wij /aan d5 vrij5 h&el voor3 met e5 ze] matig gelijk w]k5d t>ief1 z\ de ,/aat1 wat zij aan de e5e zijde aan rev5un op 9- en doorvo]regt5 d]fde2 &]zijds door me]d]e welva>t d] +ezet55 t]ug bekom54 ,door welva>t van d5 h&el v]me]d]5 's ,rijks magt1 aanzi5 en middel51 dit le]t ons onze eig5e ges*i$5is4 ,het w>5 de ,h&eldrijv5de prov9cin ,holl& en ,zeel&1 die vroeg] het l& en tijd5 van geva>1 met volk1 met s*ep5 en geld te gemoet sneld54 ,hoe vleide m5 zi* 9 #ahad en #ahae met h]/el van vroeg]5 h&el1 en re$s begon dezelve te ontluik51 to5 e5 rampzalig fabrijk-protectie/elsel ons de blijde toekom/ v]nielde1 de ond]nem+sgee/ uitdo(de1 vooruitgang en wet5s*app5 9 en de toepass+ da>van op de fabrijk51 en de k5nis van h&eldrijv5de volk5 belette1 voor imm] d5 h&el 9 duits*e l9n5s1 en zoovele niet op onz5 grond te huis behoor5de fabrijkat5 uit het l& v]b&e1 wa>door de ret\r5 uit di5 h&el met ,noord-,am]ika1 ,brazili en ,we/-,indi geke]d1 en da>m$e d5 uitvo]h&el van onze eig5e voortbr5gsel51 van d5 eig5 grond1 bot]1 kaas enz4 /remm5de1 de ond]nem+5 op d5 ,/ill5 ,oceaan en de ,zuidzee /uitte1 wa>he5 ,brem5 ons met vlot5 bes*aamt1 de aan s*eepva>t eig5e v]bond5 fabrijk5 w]keloos maakte1 zoodat de w]v5 hi] gesloopt1 ma> 9 ,hamburg en ,brem5 aangeb\wd w]d54 ,de graanh&el w]d v]drev51 en da>door het middel van de h& gewez51 om onze eig5e gran5 7m9d]e soort1 met bet]e v]m5gd7 af te zett54 ,de pakhuiz5 voor l9n5s en koorns*ur51 die ,europa voorzag51 wa>deloos gemaakt1 duiz5d51 die door inspann+ van gee/- en lig*aamskra*t5 d5 middel/& d$5 bloeij51 w]keloos1 en tot d5 b$el/af gebragt#g4 #g ,m5 b]ek5t het op f #ajj p] la/ graan1 ons uit d5 vreemde toegevo]d1 dat er aan vra*t1 assurantie1 loss51 opdrag51 v]s*iet51 meetloon1 afdrag51 pakhui%uur1 c\rtage en provisieloon5 is 9 h&5 gekom51 behalve de w9/ en vra*t bij d5 w$]-uitvo]4 ,9 #ahag w]d5 er alle5 #hj1jjj la/ t>we aangevo]d1 da>aan w>5 dus f #h1jjj1jjj v]di5d2 rogge w]d 9 gelijke v]h\d+ aangebragt4 ,lat5 nu de voor/&]s d] graanwett5 ons de v]di5/5 van d5 l&b\w1 teg5 die s*ade opweg5de1 aanwijz54 ,e5 koopman betaalt milde loon52 e5 koorndrag] kan van f #a1ej tot f #b daags v]di551 en 9 d5 w9t] wordt door d5 l&b\w]s 9 de ,betuwe #ae c5ts daags betaald4 ,dit alles dank5 wij d] protectie1 aan d5 l&b\w en de fabrijk5 v]le5d2 halve maatregel51 hoog opgevo]de s*aalregt5 en transito-regt51 die d5 doorvo] v]bod51 wa>door millio551 die door onze h&5 hadd5 moet5 gaan1 met de v]di5/5 da>op uit het l& zijn gewe]d1 en aan &]5 w]d5 prijs gegev54 ,m5 bes*uldige ons niet1 dat wij d5 l&b\w will5 v]wa>loosd zi52 deze kan zi* zelv5 help52 zulks heeft1 voor we9ige j>51 nog e5 ,zeeuw1 e5 groot l&hui%\dkundige bewe]d4 ,de l&b\w heeft zi* imm] zelf geholp51 en wij hebb5 ko/elijke weid5 voor de veeteelt1 zoo wij sle*ts ons bee/5ras v]bet]51 en zorg5 dat de bot] en kaas niet1 na oud5 sl5driaan1 half b$orv5 word5 v]vo]d1 t]wijl de onkundige waant1 dat ge5 &] product het zijne kan ev5>51 en de gego$e ,engels*man ze niet op zijne tafel zi5 wil1 da> zij bij hem sle*ts ko/ voor de m9d]51 en tot voorzi5+ van arm5ge/i*t5 en w]khuiz5 is4 ,de grondeig5a> betaalt d5 grond buit5 v]h\d+ hoog1 wa>door hij zi* zelv5 b5adeelt4 ,door het me] dan b5oodigde getal bo]51 die na> e5e h(/$e d+51 word5 de huurprijz5 zoo hoog opg$rev51 dat de huurd]1 bij d5 m9/5 teg5spo$1 dezelve niet kan opbr5g52 en dit wil m5 nu door graan-protectie-wett5 v]help51 wa>door de ,/aat al me] en me] wordt te gronde g]igt6 ,dat de l&b\w uit de ges*i$5is de bewijz5 bijbr5ge1 dat hij gelijke di5/5 als de h&el aan d5 ,/aat bewees2 welke door zijn gezag1 door zijn5 invlo$ en magt1 en door zijne ruime (f]s aan het l& voorkwam1 dat het niet re$s voor lang5 tijd geheel ( t5 deele e5 w+ewe/ van e55 &]5 ,/aat geword5 is4 ,de h&el kwijnt ook wel door deze ( g5e gebeurt5is1 ma> s*reeuwt dan niet om bij/& t5 ko/e van all54 ,wordt het algeme5 door rijke oog/5 gezeg5d1 zoo kunn5 ge5e protectie-wett5 de graanprijz5 do5 /ijg51 en elke guld5 protecti]egt is e5e bela/+ op het algeme51 t5 gun/e van e5ige we9ig51 t]wijl de l&b\w bij s*a>/e door hooge prijz5 wordt s*adeloos ge/eld4 ,e5]zijds jui*t m5 ,albions vrijgevig /elsel toe en m5 is v]blijd1 da>door zijne hav] tot voordeelige prijz5 te kunn5 v]koop51 en &]zijds zal m5 ons belett5 gelijke voordeel51 door ev5 vrij5 invo] te g5iet54 ,m5 v]lieze nimm] uit het oog1 dat wij graanh&el>5 behoev51 die gego$ en ond]nem5d moet5 zijn1 die bij dreig5d gebrek kapital5 moet5 bezitt5 en d5 mo$ hebb51 die te wag51 om door ruime aanvo]5 het gebrek te voorkom51 m5 beseffe dat het de graanh&el is1 die 9 tijd5 van ov]vlo$ h>e s*ur5 op5t1 en specul]5de1 d5 l&b\w] zijn5 ov]tollig5 voorraad afkoopt1 welke &]s alle wa>de z\de v]liez54 ,m5 heeft groote ontg9n+51 wa>van sommige met gebrek aan kunde en doorzigt ond]nom51 die zelf bij vrijdom van grond-la/5 ge5e rek5+ gev52 wel sprek5 de afgeva>digd5 uit de prov9cin wa> die ontg9n+5 w]d5 ond]nom51 luide voor s*aalregt5 om hunne speculatin te s*rag51 t]wijl d5 vrij5 graanh&el en d5 h&el>51 door h5 ov]/emd1 ge5e v]go$+ wordt gegev5 voor het groote nadeel1 dat hun1 met die duiz5d51 die door d5 graanh&el lev51 b]okk5d wordt4 ,da>bij beg9t het gezond v]/& ov]al de bov5h& te v]krijg51 dat1 (s*oon bela/+ op het gemaal moge gehev5 word51 het algeme5 niet me] cijnsba> mag word5 gemaakt1 aan e5 re$s te lang bevoorregte klasse4 ,zo*t5 grondbezitt]s rondom het ,ha>lemm]-me]1 de droogmak+ da>van te ke]51 uit vrees dat hunne eig5domm5 da>door 9 wa>de z\de v]m9d]51 wij vreez5 dan ook1 dat dez5 door hunn5 baatzu*t1 t5 ko/e van de welva>t d] geheele natie1 wel w$] de groot/e teg5/&]s van ons ontw]p zull5 zijn4 ,wij /aan d5 vrij5 h&el voor1 omdat wij me551 dat jui/ de fabrijk51 welke hoog bes*]m5de regt5 g5iet51 da>door wel oog5s*ijnlijk bevoordeeld1 e*t] wez5tlijk b5adeeld word54 ,vr het v]bod van uitvo] van lomp51 en vr dat er hooge regt5 op het papi] w]d5 gelegd1 bloeid5 onze papi]-fabrijk51 en ov]al wilde m5 holl&s* papi]4 ,de fabrikant1 /e$s bege]ig1 v]langde v]bod van uitvo] van lomp51 en ge5 invo] van papi]2 ma> welk gevolg heeft dit gehad8 ,hij gaf zi* ge5e moeite me]1 sluim]de 91 tot dat hij zijn debiet geheel v]lor5 _h1 en nu blijkt het1 bij ond]zoek1 dat hem &]e natin op het gebi$ van s*ei- en w]ktuigkunde v]re zijn vooruitge/reefd4 ,w>e de concurr5tie blijv5 be/aan1 dan z\ de vrees voor eig5 beh\d hem op de hoogte geh\d5 hebb5 di] wet5s*app51 welke onafs*eidba> aan zijne fabrijk v]bond5 zijn4 ,nu d]v5 onze papi]-fabrijk5 hun debiet1 en wij word5 ov]/roomd met vreemd fabrikaat2 e5e reeks van j>5 heeft m5 hi] e55 hoog/ aanzi5lijk5 h&el 9 lomp5 gewe]d1 t]wijl niet me] w]d +evo]d1 dan voor eig5 behoefte b5oodigd 04 ,9 ,engel& is1 s$]t d5 vrij5 invo] van wol1 de s*ap5teelt niet a*t]uit gegaan2 s$]t het opheff5 van het v]bod van uitvo] d] wol1 zijn ook dr de lak5-fabrijk5 niet v]a*t]d en door d5 vrij5 aanvo] van wol uit alle l&51 is de fabrikant niet me] zoo bep]kt1 9 de keuze van zijne grond/(f54 ,en wat is er van onze lak5-fabrijk5 geword58 ,,cocqu]il ,,de ,,oude1 boodt zijne nieuwe wijze van fabric]5 te ,leid5 aan2 die /ad 0 b]oemd om h>e lak5-fabrijk51 en wa&e zi* dus v]hev5 bov5 de &]52 ,,cocqu]il dr afgewez51 w5dde zijne s*r$5 na> ,v]vi]s1 wa> m51 s*r&]d] dan te ,leid51 d5 inv5teur van iets nieuws met op5 arm5 ontv+4 ,v]vi]s voorziet ?ans alle w]elddeel5 van lak51 en ,leid5 bezit ge5e fabrijk me]4 ,de h&el bi$t aan de wet5s*app5 de h&1 en van da> voorspo$2 t]wijl kle+ee/ige begripp5 v]dwijn51 en de ond]nem+sgee/ aangewakk]d wordt4 ,g\da klaagt ov] v]val h>] pijp5-fabrijk52 ma> ge5 inboorl+ van ,g\da1 die weet1 dat er 9 ,am]ika en 9 ,engel& vele pijp5 van sle*t] allooi en fatso5 gebruikt word51 zal er he5 gaan1 om zelf ond]zoek te do51 en e5 bet] fabrikaat aan te bi$52--dit ligt niet 9 zijn5 a>d4 ,de ,commissin op de pijp5 moet5 hem1 als wele]1 op g]egelde tijd5 geword52--dit nu niet ges*i$5de1 wordt er ov] v]val geklaagd2 op wie ru/ de blaam8 ,vele rekwe/5 van wolkamm]s zijn er +$i5d1 om bes*]m5de regt5 op de g>5s4 ,zij hebb5 het v]bet]de engels*e fabrikaat voor oog51 en ev5wel blijft m5 kamm5 zoo als voor eeuw54 ,m5ig bemiddelde ond] h51 die k9d]5 heeft1 is te beang/1 om h5 uit het vad]lijke oog te lat5 gaan1 ( het komt 9 zijne g$a*te niet op1 h5 na> ,engel& te z5d51 om ond]zoek te do5 na> de wijze1 wa>op de ,engels*5 w]k51 en bet]e artikel5 kunn5 lev]54 ,wij z\d5 nog e5e reeks van voorbeeld5 van gelijk5 a>d kunn5 bijbr5g51 om te bewijz51 dat het niet raadzaam is1 om door v]hoogde regt5 fabrijk5 te bevoorregt52 ma> wel dat de wet5s*app5 aangekweekt en ond] het volk v]spreid moet5 word51 wa>door wij zull5 word5 9 /aat ge/eld1 om met &]e natin te kunn5 concurr]54 ,m5 wordt hi] met d5 v+] nagewez51 als m5 iets1 zoog5aamd nieuws1 ond]neemt1 dat veelal j>5 a*t]e5 9 &]e l&5 bij ond]v9d+ is geblek5 go$ te zijn4 ,wa>om lijd5 sommige di] ond]nem+5 bij ons s*ipbreuk8 ,deels door de traagheid d] natie1 welke e5e afke] s*ijnt te hebb5 van al wat nieuw is2 deels door eig5belang2 deels door gebrek aan behoorlijk ond]zoek en aan de noodige kunde van d5 ond]nem]1 om zelf te oordeel51 zelf e5 wak5d oog te h\d5 op de w]kzaamh$53 deels door te go$ v]tr\w5 op de vreemd51 wa>van sommige wel de noodige bekwaamh$5 bezitt51 do* ook vaak met ondeugd5 behebt zijn1 om welke zij hun eig5 l&1 met bet]e inkom/51 hebb5 moet5 v]lat52 deels1 omdat bij ons w]kvolk de ond]/eun+1 de bekwaamheid en de lu/ ontbreekt1 om de behulpzame h& te bi$54 ,nog ze] kort gel$5 hoord5 wij e55 ?ans ov]l$51 met ond]nem+sgee/ bezield5 b>on1 die groote bekwaamh$5 _h1 lak51 om de 7zoog5aamde zotte7 nieuwigh$51 die hij bij zijn5 l&b\w _h will5 invo]51 zoo als v]bet]de wijze van ploeg51 zaaij51 enz4 ,de v]di5/elijke ov]l$5e _h zi* vele v]bet]de w]ktuig5 aanges*aft2 ma> alles bleef mee/ ongebruikt1 omdat zijn volk dezelve deels met vooroordeel1 deels met teg5z9 hante]de4 ,e5 onz] hui%\dkundig5 bezo*t onlangs ,engel&1 en doorreisde vooral zulke /rek51 wa> de grond met de zijne niet v]s*ilde4 ,hij moe/ erk5n51 dat m5 er ons v]re vooruit 02 ma> _h ge5e d] dr met voordeel gebruikt word5de w]ktuig5 m$e gebragt1 omdat zijn volk er niet m$e wi/ om te gaan1 en hij1 zoo do5de1 v]geefs*e ko/5 z\de hebb5 gemaakt4 ,wilde m5 met voordeel op engels*e wijze1 en met engels*e w]ktuig5 w]k51 dan z\de m5 e]/ e5ige jongeli$5 uit d5 bo]5/&1 da> h55 moet5 z5d51 om1 ond] e5e v]/&ige leid+1 9 het w]k51 en door te w]k51 ond]rigt te g5iet51 wa>van dan hi] voordeel z\de kunn5 word5 getrokk54 ,dit z\de me] afdo51 dan het bes*\w5 van de w]ktuig51 welke 9 onze l&hui%\dkundige kab9ett5 voor /aatsie /aan1 en alle j>5 e5s voor de t5toon/ell+ word5 opgepoet/4 ,het na> ,engel& z5d5 van jonge li$51 uit d5 bo]5/&1 z\de ?ans aan niet veel zw>igheid ond]hevig zijn1 s$]t de engels*e nieuwsblad5 ons b]igt51 dat1 t5 gevolge van het aanlegg5 van zoovele spoorweg51 da> gebrek aan h&5 voor d5 l&b\w ont/aat4 ,het w>e dus ma> ho(dzakelijk de reisko/52 het engels* sprek5 le]t m5 spo$ig g5oeg1 voor zoov]re het noodig is4 ,bleef de natie 9 alles zi*1 als 9 h>e zu*t voor het oude1 gelijk1 wij z\d5 dan vrij wat m9d] s*att+ aan de p>ijs*e indu/rie betal51 en de ko/5 d] hui%\delijke ameubelem5t5 en kle$+ z\d5 vrij wat g]+] zijn2 do* hi]9 is de zu*t voor het oude ge5sz9s blijkba>4 ,het zal e5maal zoo v] kom51 dat er ge5e nationale kle$]dragt5 9 onze bes*aafde w]eld zull5 be/aan2 zoo als m5 zi* te ,p>ijs kle$t1 zal m5 zi* op elk dorp ook moet5 kle$54 ,wij zi5 het bewijs da>van 9 de p>ijs*e modeplaatjes1 die tot op de g]+/e dorp5 toe voor de glaz5 prijk51 wa> ma> e5 klermak] ( arti/e voor de dames woont4 ,dat m5 nu e5 w9keli]1 madame1 tel et telle e]t en a*t1 welke die mode>tikel51 9 groote magazijn51 uit d5 vreemde t5 toon spreid51 lat5 wij da>1 ma> dat m5 d5 ,holl&] v]a*t1 die door eig5 vlijt ond]neemt1 om ook iets nieuws da> te /ell51 wa>door 9 die behoefte kan word5 voorzi51 dit is onv]geeflijk4 ,w>5 onze voor\d]s ook zoo aan het oude gehe*t8 ,s*uwd5 ook zij de nationale uitv9d+51 zoodat e5 uitv9d] zi* kwalijk1 om niet 7imp]t95t7 la/ig te zijn1 bij e5 groot he] durft te lat5 a&i558 ,haalde m5 bij h5 ook voor e5 groot g5ie de s*\d]s op1 die het e5 ( &] durfde ond]nem58 ,van wr dan die vele ontdekk+5 op het gebi$ van kun/5 en wet5s*app51 zoodat zij de be/e papi]fabrikant5 w>51 de be/e uurw]k5 en klokk5 v]va>digd52 hunne lak5s bov5 &]e de voorkeur hadd52 niets hunne bleek5 ev5a>de2 dat zij de h\tzaagmol5s uitvond51 olieslag]ij51 lijnban51 9 de to5malige hoog/e volmaak!id1 bezat51 en het aan ontdekk+s-ond]nem+5 na> het ,noord5 en ,zuid5 niet ontbrak8 ,van wr1 dat de trots*e1 zi* onov]w9nelijk wan5de ,spanja>d1 als hij d5 ,holl&] op zee ontmoette met de lont 9 de h&1 liev] 9 de lu*t will5de spr+51 dan zi* aan hem ov]gev51 om g5ade riep1 en zi*1 (s*oon e5e groote ov]magt hebb5de1 aan d5zelv5 ov]gaf8 ,van wr1 dat e5 ,,cza> ,,pet] ,,de ,,groote1 na> ons l& reisde1 en er zijn v]blijf hield1 om de s*eepsb\wkunde te le]58 ,is het de reg]+1 die de volksgee/ niet weet te v]heff58 ( is het1 omdat het volk hoe lang] hoe onv]s*illig] wordt1 en d5kt3 het is to* alles ma> te v]geefs8 ,aan beide is het te wijt54 ,de reg]+ a*t zi* veelal bov5 de voor/ell5 van d5 ond]daan v]hev51 en de ond]dan5 h&el5 niet geme5s*appelijk1 om hetge51 wat nuttig is en noodzakelijk wordt1 voor te drag5 en klem aan h>e v]toog5 te gev51 en die met va/b]ad5heid door te zett54 ,de reg]+ /elt de popul>iteit niet g5oeg op prijs1 v]lie/ dezelve uit het oog1 het volk zwijgt1 hetwelk v]ke]delijk als e5 blijk van go$keur+ wordt voorg$rag52 wat wond]1 dat dus alles v]a*t]t en het algeme5 er door lijdt8 ,wordt er e5 ( &] voorw]p ( uitv9d+ aan het be/uur1 tot ond]zoek1 voorg$rag51 en b]eikt de da>bij belanghebb5de zijn doel1 dat het door d5 ,m9i/] wordt aang5om51 zoo waant hij zi* g]$4 ,hij dwaalt6 ,de ambt5a>1 aan wi5 nu de taak van het ond]zoek wordt opg$rag51 is ( traag1 ( bevreesd1 dat hij1 door het uitbr5g5 van e5 op wa>heid gegrond rapport1 zi* op de e5e ( &]e wijze compromite]5 zal1 en /elt het 9 di] voege1 dat er ge5 eig5tlijk besluit op g5om5 kan word51--en de belanghebb5d5 ziet zijne pog+ v]ijdeld6 ,vaak ook druis*t e5e uitv9d+ teg5 wez5tlijke ( v]me5de belang51 van bij het be/uur aange/eld5 ( magt5 9 d5 ,/aat en commissin1 aan2 en dan1 t5zij de uitv9d] e5 man van gewigt is1 leid5 de be/e pog+5 s*ipbreuk4 ,dat heeft m5 hi] niet alle5 bij ond]v9d+1 het s*ijnt ov]al het geval te zijn2 v&a> dan ook1 dat vele uitv9d]s de vru*t5 van hun g5ie niet plukk54 ,v]volg5 wij nu d5 loop onz] g$a*t51 hoe de h&el1 door de in/&br5g+ van ons plan1 g$i5d zal zijn4 ,m5 v]gunne ons1 d5 lez] nog e5s nad] toe te li*t51 welk nut uit de indijk+ van e5 g$eelte van het ,,ij getrokk5 zal word54 ,het voordeel1 door de indijk+ van #hjjj bund]s be/e kleigrond 9 het ,,ij te v]krijg51 9 /$e van e51 ko/5 zond] voordeel aanbr5g5d1 wat] te beh\d51 valt van zelf 9 het oog4 ,am/]dam wilde vroeg] nimm] g$oog51 dat de ,slap]dijk v]hoogd w]d4 ,het regt van zelfbeh\d wa&e1 dat1 wanne] de ,slap]dijk ov]liep1 de /ad alsdan g]$ w>e1 ev5 als( bij e551 door de ,voorzi5igheid gelukkig altoos afgew5d51 aanh\d5d5 /orm en hoog5 vlo$1 er niet me] wat] uit de ,noordzee 9 de ,zuid]zee _h kunn5 dr+51 dan ,rijn- en ,delfsl& kunn5 v]zwelg51 en dat dan ,am/]dam1 bij de indr++ van dat wat]1 ook niet z\ hebb5 kunn5 ( moet5 ond]loop54 ,er zijn nu nog m5s*5 9 lev51 die zi* het ov]loop5 van d5 nu v]hoogd5 ,slap]dijk h]9n]51 en die de s*rik en ell5de kunn5 bes*rijv51 door dit ov]loop5 v]oorzaakt4 ,het is ook nog 9 vel] geheug51 welke s*ade en ongelukk51 door d5 hoog5 vlo$ van #ahbe 9 ,noord-,holl& en alom 9 ons ,rijk v]oorzaakt zijn2 alsm$e 9 welk5 ang/ m5 lat] nog te ,spa>ndam en te ,am/]dam heeft v]ke]d4 ,er kunn5 w$] /orm5 en hooge vlo$5 kom51 en is dan ons plan voltooid1 dan kunn5 wij die zond] bezorgdheid te gemoet zi51 da>1 bij d5 ov]vlo$ van specie uit de diep te grav5 kanal51 bre$]e en hoog]e dijk51 dan nu be/aan1 zull5 kunn5 gelegd word54 ,m5 v]beelde zi* e5s1 het ,,ij +$ijkt1 zoo als wij zulks voor/ell54 ,er z\d5 alsdan drie weg5 van geme5s*ap met ,noord-,holl& kom51 wa> er nu ge5 enkele is3 m5 kwam van het ,we/]-dok na> het ,tolhek1 van ,za&am op ,halfweg1 en van ,nau]na op ,spa>ndam1 zoodat m5 bij ijsgang ge5e ov]togt51 van #d ur5 van de ,nieuwe ,/ads-h]b]g na> het ,tolhek1 te vreez5 _h4 ,behalve langs de g]egelde va>t5 van uit de ,zaan1 z\d5 's w9t]s langs die weg5 de toevo]5 van de ,zaanl&s*e fabrijk51 van vee uit ,noord-,holl&1 en van de behoeft5 na> de ,zaan en ,noord-,holl&1 met g]+e ko/5 kunn5 ges*i$51 hetwelk nu dikw]f voor wek5 en ma&5 niet ges*i$5 kan2 en wanne] het al plaats kan hebb51 dan nog sle*ts met groote bezw>51 vele ko/5 en opon?\d4 ,gelijk deze geme5s*ap met ,am/]dam z\de v]bet]51 vond zulks ook met ,ha>lem plaats2 en is e5maal de droogmak+ van het ,ha>lemm]-me] voltooid1 dan word5 da>door w$]ke]ige behoeft5 gebor51 welke d5 weg en de va>t1 van de ,zaan op ,halfweg1 van het groot/e gewigt z\de do5 word51 en ,halfweg tot e5e plaats van lev5dig v]ti] mak51 iets1 dat voorhe5 niem& 9 de g$a*t5 kwam4 ,ook het opon?\d1 hetwelk onze b9n5l&s*e h&el en s*eepva>t zoo vaak ond]v9d51 dat m51 om oo/5-w9d en gebrek aan wat]1 niet van ,spa>ndam1 no* van de ,zaan weg kan kom51 ( dat m5 dikwijls dag5 a*t]e5 moet blijv5 ligg51 wanne] door hoog5 wat]/& niet ges*ut kan word51 z\ niet me] plaats hebb54 ,door al zulke nu zoo veelvuldig 9 het naja> en 9 d5 w9t] plaats hebb5de /oorniss5 9 de va>t1 wordt ze] veel v]lies gel$51 dat1 alhoewel niet algeme5 bek5d1 door de belanghebb5d51 die het ond]v9d51 ma> al te go$ kan beoordeeld word51 zoodat m5 met vreugde middel5 zal zi5 aanw5d51 om zulk ong]ief1 wa>aan groote v]liez5 v]bond5 zijn1 uit d5 weg te ruim54 ,m5 v]ond]/elle e5s1 alles be/ond re$s1 gelijk wij het hi] voorge/eld hebb54 ,nu kwam m5 op het d5kbeeld1 om1 voor ,am/]dam e5e wat]b]g+ behoev5de 7ev5 als ,rijnl& het j>5 lang heeft do5 voorkom51 da>toe het ,ha>lemm]-me] te behoev51 #a_/c van ,rijnl&s geheele opp]vlakte71 die #hjjj bund]s s*oone1 vru*tb>e veld5 9 wat] te v]&]51 en dat m5 om di5 boezem dijk5 moe/ aanlegg5 met ko/b>e sluiz52--z\de m5 dan niet e5e algeme5e kreet hoor5 opgaan8 #hjjj bund]s be/ l& aan de zee t] prooi te gev56 ,dijk5 te moet5 beko/ig51 9 aanleg en ond]h\d bezw>5de6 ,de zoo noodige l&- en veilige wat]geme5s*ap op te brek56 ,de g]egelde droogh\d+ d] l&]ij5 b9n5 die dijk5 te belett54 ,da>door duiz5de bund]s l& 9 mo]ass5 te v]&]51 dat to* het gevolg moet word51 aangezi5 de boezem1 na v]loop van tijd1 onv]mijdelijk z\ moet5 v]slibb56 ,am/ell& ook van g]egelde spuij+ te b]oov51 en de /ads-gra*t51 /e$s van v]s* en go$ dr9kwat] voorzi51 9 zoo vele /9kpoel5 te v]&]51 wa>door m5 s*uit5 wat] van eld]s z\ moet5 lat5 kom51 en er sprake z\ moet5 zijn1 om ko/b>e wat]leid+5 te mak51 die to* op de gewone wijze1 met veel ov]legg+5 en veel prat51 niet tot /& z\d5 kom56 ,v]beeld u al deze niet ov]drev5e nadeel51--welke te v]help5 zijn1 als m5 sle*ts wil1--die ?ans be/aan en van ja> tot ja> to5em54 ,9 het tot dus v]re afgeh&elde is er van zelf re$s veel sprake gewee/ van de v]bet]+5 voor d5 l&b\w1 welke uit de exploitatie van ons ontw]p zull5 ont/aan2 do* die l&b\w is te gewigtig1 en te vel5 hebb5 er belang bij1 om niet nog e5ige bijzond]h$5 da>ov] op te teek551 wa>bij de v]bet]de wat]looz+1 door h>e w5s*elijke gevolg51 d5 e]/5 rang bekle$t4 ,wat m5 nimm] bevro$de1 en wa>van m5 alzoo nimm] de gew5s*te gevolg5 b]ek5d heeft1 is1 dat door d5 kra*tig5 /room1 met groot5 diepgang en wat]boezem voor de /ad ,am/]dam1 geheel ,noord-,holl& en ,am/ell& op ,rijnl&s-peil zull5 word5 gebragt4 ,wat weldaad zulks voor ,noord-,holl& z\de zijn1 zull51 ond] me] &]51 de ,he]-hug[a>d1 de ,s*ag]wa>d en het di/rict van ,i]swo]de wet5 te wa>d]51 welke alle afgeslot5 ligg5 van het ,noord-,holl&s*e ,am/el-peil1 wa>door de ,he]-hug[a>d en de ,s*]m] zooveel boezems en /rijkgemaal behoev51 die dikw]f niets bat54 ,er moet5 duiz5dtall5 bund]s op boezems uitmal51 welke el lag] ligg5 dan het ,noord-,holl&s*e ,kanaal4 ,de nadeel51 welke da>uit ont/aan1 zijn niet te b]ek554 ,hoe s*rikkelijk w]d m5 9 de ,he]-hug[a>d1 9 het natte ja> #ahda1 getei/]d door gebrek aan uitwat]+4 ,e5s moe/ m5 ti5 a*t]e5volg5de dag5 d5 /evig5 w9d door de hekk5 lat5 waaij51 da> de boezem bov5 peil /ond1 en m5 dus door de lag]e ligg+ niets kon ontla/54 ,de ell5de 9 die pold] /eeg t5 top2 het wat] /ond er op e5e el hoogte1 zoodat die wa>d na> e5e zee geleek4 ,soortgelijke ramp5 w>5 voor imm] gewe]d en voorgekom54 ,de noodzakelijkheid1 om het ,noord-,holl&s*e ,kanaal altijd op deszelfs teg5woordig peil te h\d51 v]viel1 da>aan 0 ge5e behoefte me]1 dewijl de groote en diepga&e s*ep5 het ,kanaal niet me] z\d5 pass]51 enkele gevall5 uitgezond]d4 ,door het ont/ane lag]e peil w]d e5e geheele /reek van ,noord-,holl&1 van ,z&poort af tot aan het ,buit5veld toe1 van bemal+ ontslag54 ,het is bek5d1 dat de sluiz5 van het ,noord-,holl&s*e ,kanaal1 aan het ,nieuwe ,diep1 v]mog5d] zijn1 dan al de &]e sluiz5 9 ,noord-,holl& te zam5 g5om54 ,hi]uit nu mag m5 afleid51 dat de uitwat]+ door het ,zeekanaal 9 de ,noordzee1 die #ad #ae ur5 nad] aan d5 hoek van ,holl& ligt1 veel kra*tig] zal word51 dan die aan het ,nieuwe ,diep1 t]wijl ook nog dit nieuwe kanaal bre$] en diep] wordt1 en zi* 9 e5 magtig] buit5v]hang v]lie/4 ,bij d5 bloei van d5 groo?&el1 van de zeeva>t en van de tallooze fabrijk5 van vroeg]e dag51 lette m5 niet op d5 rijkdom van grond aan de ,zaan1 ev5 m9 als 9 vele &]e prov9cin van ons ,rijk4 ,?ans1 da> vele bronn5 van welva>t alda> v]dw55 zijn1 en da>door de armo$e s*rikwekk5d to5eemt1 zal m51 bij e5e v]bet]de afwat]+1 veel van die armo$e kunn5 ke]51 en d5 la/ en druk da>van kunn5 l5ig54 ,g5oegzaam ko/eloos en onopgem]kt1 zull5 de nu mo]assige l&5 alsdan da> droog blijv54 ,die grond5 zijn bij uit/ek ges*ikt voor de teelt van gro5t5 en vru*t54 ,het is e5e uitge/rek!id van duiz5de bund]s1 en die uitge/rek!id wordt van zelf groot]1 doordi5 m5 het groote aantal van sloot5 en slootjes zal kunn5 ontb]51 hetwelk m5 da> ?ans heeft4 ,bij de da> te /ell5 s*eepsgeleg5h$5 na> buit5'sl&s1 kan m5 op e55 g]egeld5 aftrek van all]lei vru*t51 gro5t51 gevogelte1 eij]51 enz4 rek554 ,met we9ig moeite en ko/5 w>e alsdan veel te v]bet]54 ,de pold]s van d5 ,oo/- en ,we/-zan]-ban z\d5 gevoegelijk1 door de /oombemal+ van d5 nieuw te s*epp5 ,midd5-,,ij-pold]1 kunn5 word5 geholp51 wanne] er soms nog behoefte aan bemal+ mogt be/aan1 na alvor5s alle fabrijk5 aan de ov]zijde van d5 ,zaan/room1 alsm$e die van ,we/zan51 behoorlijk met kad5 buit5 g$ijkt te hebb51 en wel zoodanig1 dat de ho(d- en dw>sva>t5 tot geme5s*ap 9 wez5 blev52 van de elf b9n5sluiz51 z\d5 er ook v]s*eid5e kunn5 v]vall52 ?ans kan de ,we/zan]-sluis alle5 bij e5 dood getij spuij51 en zij zal1 met e5 veel groot] v]hang1 op de b9n5va>t5 van d5 nieuw te s*epp5 ,i,jpolder kunn5 w]k54 ,het is onnoodig1 de alsdan alda> te v]krijg5 voordeel5 v]d] toe te li*t54 ,het uitge/rekte gebi$ d] ,ilp5 is1 bij d5 aanleg van het ,noord-,holl&s*e ,kanaal1 door onkunde en voor+5om5heid van deszelfs to5malige be/uurd]s1 teg5 bet]e inzigt5 van d5 ,wat]/aat1 9 sle*t] toe/& g]aakt1 dan imm] te vor54 ,door aanh\d5d5 toevo] van hond]de kubieke ell5 ziltig wat]1 bij elke s*utt+ van de sluiz51 op zijne re$s drassige l&51 v]viel zijn toe/& van erg] tot erg]4 ,ui?o(de d] teg5kant+ van dit be/uur1 moe/ er te ,purm]5d e5e ko/b>e sluis gelegd word51 met dat ongelukkig gevolg1 dat de ,willemssluis niet 9 het ,,ij kan spuij51 en al ha> wat] nu ov] hoog] ligg5de grond51 zoo als die van het ,z& ( ,koegras1 na> het ,nieuwe ,diep moet geloosd word54 ,het w>e voor ,noord-,holl& voordeelig] gewee/1 wanne] het geheele kanaal op ,am/el-peil w>e gelegd4 ,nu die ,ilp5 door dure ond]v9d+ van het b$]f hunn] l&]ij5 +eli*t zijn1 mog5 zij aanzoek do5 bij het ,hooge ,be/uur1 om hunn5 misslag h]/eld te krijg51 en de vroeg]e plann5 van d5 ,wat]/aat 9 wez5 te roep51 ma> ze] wa>s*ijnlijk lijdt hun w5s* s*ipbreuk om de da>m$e gepa>d ga&e groote ko/54 ,met ons plan z\d5 de ,ilp5 ook g]$ zijn4 ,door de /e$s aangroeij5de v]slibb+ van het ,,ij1 wordt de uitwat]+ van ,am/ell& me] en me] belemm]d1 zoodat ,am/]dam er ook d5 la/ van ond]v9dt2 door het ,noordzee-,kanaal zal de uitwat]+ h]/eld en e5 voldo5d spuij+sv]mog5 v]kreg5 word54 ,het is bek5d1 dat ,rijnl& e5 groot half el me] v]val door de ,katwijk]sluiz5 9 de ,noordzee heeft1 dan door h>e sluiz5 9 het ,,ij1 en die sluiz5 van het ,ha>lemm]-me] aan ,halfweg en ,spa>ndam ligg5 re$s #c palm5 lag]1 dan die van ,am/ell&1 zoo dat ,am/ell& v]mo$elijk e5 el me] v]val zal krijg51 dan het nu bezit4 ,het is ligt na te gaan1 welk voordeel dit me]d]e v]val van wat] d] /ad ,am/]dam zal aanbr5g51 da> de /ads-gra*t5 en h>e s+els s*oon geh\d5 en van v]s* en dr9kba> ,ve*twat] zull5 voorzi5 word51 alsm$e de ,ov]toom1 de ,wet]+5 en de buit5- en b9n5-,am/el4 ,bijzond] zal zulks voor de gezondheid d] +ezet55 ze] bevord]lijk zijn4 ,de v]leg5heid1 wa>9 m5 zi* dikw]f bev9dt1 om dr9kba> wat] te krijg52 het g5oegelijk] v]blijf voor +ezet55 en vreemdel+51 welke zi* niet aan de onaang5ame lu*t alda> gew5n5 kunn52 de voorzi5+ van vele fabrijk51 welke met bezwa>de ko/5 s*uit5 voor wat] moet5 aanh\d51--dit alles zijn voordeel51 die buit5 het h&elsbelang wel 9 aanm]k+ di55 te kom51 en wa>bij nog bov5di5 de 9 ,am/ell& geleg5e grond5 aanm]kelijk zull5 v]bet]54 ,het pold]wat]1 hetwelk nu e5e wez5tlijke la/ is voor de /ad1 zal ha> alsdan tot e55 zeg5 v]/rekk52 want hoe /]k]1 de a&rang da>van na> de /ad zal zijn1 hoe zuiv]d] de gra*t5 zull5 kunn5 word5 geh\d54 ,wij geloov51 dat het spuij+sv]mog5 zoo aanzi5lijk zal word51 dat m5 het w5s*elijk zal oordeel51 dat de ,ve*t en ,rijnl& met het wat]s*ap van ,wo]d5 zi* van de /ad zull5 will5 b$i551 voor welke laat/e het e5e groote weldaad zal zijn4 ,heeft m5 het geopp]d ontw]p nog niet geheel t] zijde ge/eld1 om wat] uit het ,,ij 9 de gra*t5 te lat5 loop51 en hetzelve da>van door wat]-opvo]+s-w]ktuig51 door /oom bewog51 w$] te ontla/51 om zoodo5de de gra*t5 e5ig]mate te zuiv]51--bij ons plan z\de dit ontw]p v]vall54 ,onopgem]kt zal het voor de onkundig5 geblev5 zijn1 dat de sluiz5 d] /ad aan het ,,ij1 en die van ,rijnl& aan ,halfweg en te ,spa>ndam1 ma> t5 halve w]k51 da> de laag slib1 die voor de sluiz5 ligt1 hoog] is dan de drempel di] sluiz51 wa>door de afloop van wat] belemm]d en v]traagd wordt4 ,door het da>/ell5 d] twee zoog5aamde dokk5 heeft m5 wel e5e aanzi5lijke s*ur+ 9 d5 /room v]kreg51 zoodat da>door voor de /ad e5e me] dan b5oodigde diepte is ont/aan2 ma> ook door het lat5 be/aan van die ruimte1 tuss*5 de dijk5 d] twee dokk51 wa>door e5e inham is gevormd1 heeft het door d5 /room opge/uwd word5de troebele wat] tijd om te bezakk54 ,de ondiepte neemt alda> dus be/5dig toe1 en de modd]mol5s1 moet5 ge/adig w]kzaam blijv51 zond] dat dit e5 gew5s*t gevolg oplev]t4 ,hadde m5 9 e5e b$ijk+1 van het e5e dok na> het &]e gelegd1 en dan de uitwat]+ d] sluiz51 tot aan d5 /room1 die met eb en vlo$1 uit en 9 het ,,ij vloeit1 gelegd1 dan w>e er bet] spuij+s-v]mog5 aan de sluiz5 gebragt4 ,voor ,am/]dam is dezelfde f\t begaan1 als voor het ,nieuwe ,diep1 alwa> m5 de groote sluis voor de m>9e1 b9n5 9 d5 bogt heeft gelegd1 die1 ondanks al het bagg]51 onbruikba> blijft4 ,door d5 voor de /ad te vorm5 boezem ( de hav51 ( dit g$eelte van het ,,ij1 hetwelk da>toe be/emd blijft1 en dat om/reeks #abjj bund]s ( #ab1jjj1jjj kwadraat ell5 zal beslaan1 zal er met het me]d]e v]hang tot 9 de ,noordzee1 en wel van bijna #b el bij hoog tij1 tweemaal 's daags e5 aan- en afvo] van #bd1jjj1jjj kubiek ell5 wat] ont/aan2 de w]k+1 die da>door op de sluiz5 voor de /ad zal word5 v]wekt1 die alsdan op halve diepte van het kanaal zull5 ligg51 zal da>aan gev5r$igd groot zijn1 en nimm] zal er zulk e5 groot v]mog5 be/aan hebb54 ,de vraag zal dan niet me] behoev5 geopp]d te word51 da> die van zelve opgelo/ zal zijn3 ( het ,,ij1 9 zijn geheel voor wat]b]g+1 tot na geindigde droogmak+ van het ,ha>lemm]-me]1 9 wez5 zal moet5 blijv58 ,het ,zeekanaal1 de boezem voor de /ad ,am/]dam1 de r+va>t5 tot ,enkhuiz51 en die langs ,muid5 tot ,/avor51 all5 begrep5 9 de indijk+ van ,enkhuiz5 op ,/avor5 aan1 lev]5 e5e opp]vlakte van om/reeks #cj1jjj1jjj :ite squ>e el voor wat]b]g+ op4 ,bij het tijdig afsluit5 van de sluiz5 te ,z&poort en te ,enkhuiz5 en ,/avor51 zal m5 9 e5 reg5a*tig seizo51 bij e55 op/opp5d5 w9d1 e5 dubbel getal1 en dus #fj1jjj1jjj kub4 el wat] 9 dat kanaal1 di5 boezem en die r+va>t5 kunn5 b]g51 zoodat deze gezam5tlijk e5 ze] aanzi5lijke boezem uitmak54 ,dusdanige geleg5heid van buit5-wat]b]g+ be/aat er ?ans niet2 want bij e55 op/opp5d5 w9d belet de hooge wat]/& 9 de ,zuid]zee1 d5 afloop van het wat] uit onze sluiz5 en afwat]+52 hij doet nog me]3 het wat] d] ,zuid]zee dr+t door de rivi]51 door op5e1 niet b$ijkte1 en niet afgeslot5e afwat]+51 tot v] het l& 91 en zoolang het b9n5ge/uwde wat] niet w$] afgeloop5 is1 kan het ov]tollige pold]- en b9n5wat] ook niet ontla/ word54 ,dit s*adelijke b9n5dr+5 van zeewat] wordt voore]/ belet1 en da>5bov5 is er dan nog geleg5heid gemaakt1 dat het ov]tollige b9n5wat] ook tijdig weg kan4 ,dat dit van het groot/e belang voor vijf prov9cin is1 welke all5 behoefte aan deze v]bet]+ hebb51 is kla>blijkelijk1 en zal door d5 l&man na> wa>de ges*at word54 ,de geleg5heid1 dit wat] te kunn5 b]g51 wanne] het gevord]d wordt1 is ook van gewigt1 tijd5s het droogmak5 van de ,zuid]zee en van het ,ha>lemm]-me]1 omdat m5 da>door 9 /aat ge/eld is1 onafgebrok5 te kunn5 blijv5 doorw]k54 ,het hi] t] n$]ge/elde is e5 afdo5d bewijs1 dat het da>/ell5 van het kanaal ze] bevordelijk zal zijn aan de droogmak+ van het ,ha>lemm]-me]1 en van het w5s*elijke1 dat het zeekanaal be/ond1 alvor5s m5 met de uitmal+ van het ,ha>lemm]-me] e55 aanvang maakte4 ,m5 weet1 hoe g]+ het aantal sluisgang5 te ,halfweg en te ,spa>ndam 9 v]gelijk+ met de sluisgang5 te ,katwijk is2 w>e het kanaal g]e$1 dan z\d5 die sluiz5 niet zoo w]keloos zijn1 en alsdan door hun aantal1 en door de me]d]e diepte van het kanaal1 me] effect do51 dan de ,katwijk] sluiz52 het ko/b>e /rijkgemaal te ,spa>ndam w]d ov]bodig1 dat buit5di5 niet w]k5 kan1 wanne] het boezemwat] 9 het ,,ij hoog is4 ,m5 heeft veelvuldige m]5 en plass51 welke aan het ,ha>lemm]-me] bel5d51 van welke m5 sommige van het ,me] zelf afg$amd heeft1 die m5 ook al1 om aan de be/a&e vooroordeel5 van wat]b]g+ te gemoet te kom51 9 wez5 heeft gelat52 ma> welke dreig51 na v]loop van j>51 w$]om e5e opp]vlakte zoo als ?ans het ,me] heeft1 te zull5 beslaan1 met hunne ko/5 t] beteugel+1 voor v]woe/+5 enz4 ,het z\de wel de moeite beloon51 om te ond]zoek51 9 hoev]re het do5lijk en raadzaam w>e1 deze m]5 en plass5 9 e5s met het ,ha>lemm]-me] droog te mak52 t]wijl het spuij+sv]mog5 door /]k w]k5d5 afloop door middel van het kanaal1 zoo veel aanzi5lijk] w]d4 ,lev]5 nu het spuij+sv]mog5 en de wat]-opvo]+sw]ktuig5 bet]e resultat5 dan vroeg] op1 zoo moet5 natuurlijk de ko/5 tot be/rijd+ van het droogmak5 aanm]kelijk m9d] word51 wa>door voor onuitvo]ba> geh\d5e1 ma> gew5s*te1 plann5 v]wez5lijkt kunn5 word51 dat ze] veel tot de mat]ile welva>t van ons l& z\d5 bijdrag54 ,wij a*t5 die m]5 en plass51 met het ko/b>e ond]h\d1 da>aan v]bond51 onnoodig voor wat]b]g+4 ,,leeghwat] hield 9 de ,beem/] ge5e bund]s l& voor boezems a*t]2 wij zull5 die ev5m91 9 het droog te mak5 ,,ij en 9 de ,zuid]zee behoev51--de ,noordzee is er voor4 ,m5 ziet to* nu wel 91 dat1 wanne] er behoorlijk voor de afwat]+5 van /room5 en rivi]5 gezorgd wordt1 en de afwat]+5 voor pold]s enz4 onafgebrok5 9 w]k+ zijn1 er ge5e duiz5d5 bund]s voor wat]b]g+1 en wa>voor de zee di5/ba> is1 noodig zijn4 ,mogt ,rijnl& voor dez5 zoo ang/ig ge/r$5 hebb5 voor het beh\d van zijn51 /e$s aangegroeid zijnde1 boezem1 die het e5 d]de g$eelte van zijne opp]vlakte ontnam1 millio55 guld5s1 aan ond]h\d ko/te1 duiz5de +el&5 ongelukkig maakte1 die dorp5 met inwon]s1 h en vee v]slond1 het z\de door twee ge/adig w]k5de uitwat]+5 9 de ,noordzee e5 d] mee/ begun/igde pold]s 9 ons ,rijk kunn5 word5#h4 ,footnote #h3 ,hoe kle+ee/ig ,rijnl&s collegie nog ov] de wat]b]g+ d5kt1 le]t ons het volg5de3 ,m5 heeft aanvraag g$aan1 om e5 kle9 me]tje van #cjj bund]s1 van het ,ha>lemm]-me] te mog5 afdamm5 en droog mak52 de ,m9i/]s /emd5 toe1 ma> ,rijnl& niet1 om behoefte aan wat]b]g+4 ,het ziet er wa>lijk erg bij ons uit1 wanne] aan zulke collegie's de magt en het regt toegek5d wordt1 om nuttige ond]nem+5 op fautive grond5 te ke]54 ,voor de aan en om de ,ve*t geleg5e l&51 voor de prov9cin ,ov]ijssel en ,dr5!1 zal de e]/ te ond]nem5e indijk+ van e5 g$eelte d] ,zuid]zee niet m9d] voordeelig zijn1 dan voor ,noord-,holl&4 ,voor imm] w>e m5 da> m$e gewa>borgd voor die s*adelijke inundatin1 door het 9 de ,zuid]zee zoo vaak opge/uwd word5de wat] v]oorzaakt1 wa>van de nadeelige gevolg5 onb]ek5ba> zijn4 ,door e55 gewa>borgd5 g]egeld5 afloop van het ,i,jsselwater zull5 de wat]op/opp+5 9 het h>t d] prov9cie ,ov]ijssel en ,geld]l& geke]d kunn5 word51 en zal m5 9 de prov9cin zelve alsdan met vru*t veel tot v]bet]+ kunn5 bijdrag54 ,er ligt da> veel grond1 welke1 bij tijdig5 afloop van het wat]1 9 het vroege voorja>1 veel 9 vru*tba>heid zal w9n51 en wa>door dan de wa>de d] l&]ij5 met de me]d]e welva>t d] bevolk+ zal to5em54 ,g5oegzaam dezelfde voordeel51 zull5 de prov9cin ,vriesl& en ,gron+5 v]krijg51 wanne] de indijk+ van de geheele ,zuid]zee wordt t5 uitvo] gebragt1 en m5 ook om de ku/ van ,gron+5 e5 bolw]k zal gelegd hebb51 wa>door de nu nog be/a&e bezorgdheid voor h>e veiligheid zal v]dwijn54 ,ook w>e het do5lijk1 wanne] er fonds g5oeg +es*rev5 w]d1 de omdijk+ van de ,gron+]-ku/1 te gelijk met die van het e]/e g$eelte te beg9n51 t]wijl da>door de in/&h\d+ d] geme5s*ap niet belemm]d wordt1 en de w]kzaamh$5 aan de beide vakk5 v] g5oeg van elk&] zijn afgeleg51 om ge5e /oornis 9 dezelve1 van de e5e door de &]e1 te du*t5 te hebb54 ,komt m5 tot e5e opsomm+ van al de te v]krijg5 voordeel51 welke deze ond]nem+1 tot /& kom5de1 zal kunn5 oplev]51 zoo zull5 die wel opweg5 teg5 e5e +ebeelde v]m9d]+ van l&swa>de1 door de aanw9/ van #fjj1jjj bund]s l&1 wa>op e5 da>aan behoefte hebb5de bo]5/& wa*t4 ,bov5di5 z\de het wel begrep5 belang niet m$e br5g51 dat de ond]nem+ h>e bezitt+5 spo$ig g+ v]koop51 da> de v]pa*t+ e5e voordeelige geldbelegg+ aanbi$t1 en bij d5 ov]vlo$ van geld1 dat m5 ga>ne 9 va/e go$]5 wil belegg51 het ev5wigt zi* ze] spo$ig h]/ell5 z\4 ,d5 ang/ig5 moge vrees aangejaagd word51 die h5 tot d5 v]koop van l& beweegt1 spo$ig zull5 zij e*t] inzi51 dat hunne r5t5 blijv5 be/aan en de grond niet v]z9kt1 ma> 9 wa>de to5eemt4 ,voor de l&b\w en de ontg9n+ van heidegrond51 z\de de ond]nem+ ze] heilzame gevolg5 hebb54 ,de vru*tba>heid van het groot/e g$eelte d] grond5 9 de ,zuid]zee is bov5 all5 twijfel v]hev53 hi] va/e blaauwe klei1 da> slib met e5 ze] fijn z& v]m5gd1 en alzoo grond51 welke voor de mee/ w9/gev5de kultuur vatba> zijn4 ,t>we1 koolzaad en vlas zull5 da> ev5 go$ kunn5 word5 geteeld1 als 9 de vru*tba>/e /rek5 van ,zeel&1 da>voor wa>borg5 ons het +$ijkte ,eij]l&1 het ,koegras1 de ,wi]+]wa>d4 ,wordt de l&b\w 9 d5 pold] zelv51 door zijne vru*tba>heid bevord]d en begun/igd1 dan zal het niet m9d] voordeel5 voor ,noord-,holl& en al de &]e prov9cin oplev]54 ,de vee/apel zal aanzi5lijk kunn5 word5 v]me]d]d1 doordi5 m5 ov]vlo$ van hooi zal kunn5 w9n51 t]wijl m5 nu 9 ,noord-,holl&1 9 het naja>1 g$wong5 is1 het vee bij duiz5d5 tot g]+5 prijs1 uit gebrek aan vo$]1 te v]koop51 en er bij late voorj>51 als het hooi op en er nog ge5 gras op de veld5 is1 nog groot] s*ade aang]igt wordt1 wa>door niet alle5 de bo] v]lie/1 ma> ook de h&el 9 bot] en kaas veel lijdt4 ,is de me]d]e productie van hooi w5s*elijk voor ,noord-,holl& enz41 het is m$e e5e dr+5de behoefte voor ontg9n+5 van heidegrond51 wa> m5 zi* niet bepaalt bij het aanplant5 van h\t4 ,wa> m5 de grond5 wil beb\w51 moet m5 me/ aanw5d51 en da>toe is vee b5oodigd2 voor vee moet m5 vo$] hebb51 welk vo$] de z&grond5 niet 9 g5oegzame hoeveelheid oplev]54 ,dikw]f is er re$s gebrek aan hooi1 ( /ijgt de prijs da>van door buit5l&s*e vraag zoo hoog1 dat de bo] di5 hoog5 prijs niet kan be/$54 ,m5 zal met kun/me/51 met guano1 enz4 veel kunn5 v]help52 desniettem9 h\d5 wij het er voor1 dat e5 vee/apel d5 l&b\w] bij d5 graanb\w voordeel zal aanbr5g54 ,zij1 die v>k5s go$ will5 me/51 moet5 melk hebb5 en om melk te v]krijg5 is vee onontbe]lijk1 en da>voor is hooi e5e e]/e behoefte2 alles hangt dus als e5 s*akel aan elk&]4 ,wordt de ,zuid]zee beb\wd1 dan v]rijz5 da> /$5 en dorp52 da> moet turf gebruikt word51 alzoo ook voordeel voor de ve552 er moet br&h\t zijn1 dus w$] voordeel voor deg551 die akk]maals-h\t aanplant54 ,door e55 v]groot5 vee/apel zal de uitvo] van vee na> ,engel& aanm]kelijk kunn5 word5 uitgebreid4 ,dit rijk1 dat ons zooveel door h>5 h&elsnaijv] heeft b5adeeld1 en p> =ce majeure1 nog 9 ,oo/-,indi ons we9igje1 9 v]gelijk van h>e bijna onmetelijke bezitt+5 9 ,azi1 ontneemt1 wordt dan op e5e &]e wijze aan ons cijnsba>4 ,door die aanw9/ van grond 9 de ,zuid]zee1 zal ons l& het ,rijk word51 wa>op de ons omr+5de ,natin het oog moet5 geve/igd h\d51 om door ons1 op de voordeelig/e wijze1 van e5e d] voornaam/e lev5sbehoeft51 het vlees*1 te word5 voorzi54 ,ons l&1 zoo bijzond] voor de veeteelt ges*ikt1 mag ma> niet lang] onv]s*illig omtr5t de v]bet]+ d] l&]ij51 door v]bet]de afwat]+51 blijv54 ,mog5 de pold]-reglem5t5 h]zi51 de voor/ell5 tot v]bet]+ niet door k>igheid en baatzu*t j>5 lang 9 ov]weg+ word5 geh\d51 dan zull5 er duiz5de bund]s l& tot kultuur1 vetweid]ij en hooil& ont/aan1 welke nu groot5deels ge51 ( ma> we9ig en sle*t hooi oplev]54 ,ons l& is e5 wat]rijk l&1 en onze grondbezitt]s en b\wli$5 moe/5 all5 met de wat]-b\wkunde m9 ( me] bek5d zijn1 en middel5 aangrijp5 om hunne grond5 te v]bet]52 do* duiz5de hunn] hebb5 er nog ge5e inzigt5 van en zijn traag1 om geld tot v]bet]+ van d5 grond uit te gev54 ,onkunde1 vadzigheid1 w]keloo%eid1 mo$eloo%eid1 wangun/1 zu*t om zw>igh$5 te opp]51--het e5e pa>t zi* aan het &]e om w]keloos te blijv5 en alles te lat5 v]a*t]51 wa> veel te v]bet]5 is4 ,da> ligt voor ons het ,buns*ot]veld1 om/reeks #djjj bund]s groot4 ,elk /emt toe1 bij behoorlijk droogh\d51 w]d elke bund] hond]de guld5s me] wa>d4 ,wij will5 sle*ts f #ajj p] bund] s*att51 zoodat het geheele veld b9n5 kort f #djj1jjj me]d] wa>de z\de bezitt51 behalve de ja>lijks*e me]d]e inkom/51 da> de pa*t me] dan v]dubbel5 z\de4 ,met hoog/5s ti5 mol5s1 gezam5tlijk f #fj1jjj ko/5de1 w>e m5 g]$4--,elk w5s*t het1 ma> da> blijft het bij4--,9 ,ma/5broek is m5 re$s j>5 a*t]e5 aan het plann5 mak51 het e5e voor/el volgt het &]e op1 en--het blijft1 zooals het 04 ,9 de om/rek5 van ,breukel5 zijn l&]ij51 nu t] wa>de van hoog/5s f #cjj1 die f #hjj hebb5 gegold54 ,to5 w>5 het w9/gev5de vetweid]ij51 do* door zorgeloo%eid en v]ke]de bezu9ig+ van de pold]be/ur51 is het da> zoo v]re gekom54--,wij z\d5 e5 boekdeel van soortgelijke gevall5 kunn5 vol s*rijv54 ,is het niet b$roev5d1 dat er 9 ons kle9 l&je met deszelfs ov]bevolk+ grond5 zijn1 die aan het rijk v]vall51 omdat zij de pold]- en grond-la/5 niet kunn5 go$ mak52 en1 dome9 geword51 het rijk met adm9i/ratie ko/5 bezw>51 groot] dan de inkom/5 d] geadm9i/re]de grond58 wa>1 somwijl5 door a*teloo%eid 9 het be/uur1 het l& en da>m$e de +el& v]>mt1 t]wijl dijk- en heemrad5 en de pold]-be/ur5 hooge sal>iss5 blijv5 g5iet51 en de fabrijk de la/5 zond] afdo5de v]bet]+5 9 wez5 laat8 wa> de r5t5 p]petueel word51 op t] le5 v]/rekte kapital51 die bij e5 behoorlijk behe] kond5 word5 afgelo/8 ,bij e5 be/uur1 wa>9 de mee/e l$5 /adbewon]s w>51 regt]s enz41 die nimm] 9 d5 pold] kwam51 onkundig van de mol5s1 w]d e5 +el& +ekoz51 die v]kla>de1 dat alles s*&elijk v]a*t]d 01 en die ge5 zitt+ wilde nem51 t5 zij er aanzi5lijke somm5 tot h]/el be/e$ w]d51--m5 zo*t de e5e bezu9ig+ bij zijne begroot+ voor en de &]e na op4 ,valt er dan niets me] te bezu9ig58 vroeg e5 hunn]4--,ja1 he]51 antwoordde de nieuw +ekoz5e1 mij dunkt1 wij kond5 onze traktem5t5 wel e5s e5 pa> j>5 miss56--,elk zweeg1 er w]d van ge5 bezu9ig5 me] g]ept 7de sal>iss51 wa> voor niets g$aan w]d1 b$roeg5 om/reeks f #fjj 's ja>s74 ,dat de l&b\w de hem t] di5/e /a&e hulpmiddel5 met onwrikb>5 wil te baat neme en beh>tige1 om uit e55 kwijn5d5 toe/& te g]ak51 9 /$e van protectie te will5 hebb51 die hem niet bat5 kan1 en tot algeme55 ond]gang leidt4 ,ook de l&b\w heeft me] wet5s*appelijk ond]rigt en k5nis noodig4 ,het is laagh>tig te zegg53 de bo] moet niet wijz] zijn1 dan hij is4 ,wij zijn van oordeel3 hoe bes*aafd] de bo] is1 hoe bet] ond]rigt hij zal g5ot5 hebb51 zoo veel me] zal hij tot de mat]ile welva>t des l&s bijdrag54 ,hij moet ook k5nis g5oeg hebb51 om zelf1 met gezond v]/&1 ov] d5 aanleg van dijk51 kad5 en wat]-afleid+5 en mol5s te oordeel54 ,wij z\d5 v]s*eid5e voorbeeld5 kunn5 aantoon51 wa> zo[el p>ticuli]5 als pold]-be/ur51 door gebrek aan oordeel en kunde omtr5t de wat]-opvo]+s-w]ktuig5 en de toepass+ van de /oomkra*t da>op1 door de doelloos gemaakte ko/51 groote v]liez5 hebb5 ond]gaan4 ,hoe bet] de l&man 9 zijn vak ond]rigt is1 hoe me] voordeel hij ook van zijn b]oep zal trekk54 ,s$]t ons hooi ook re$s buit5 's l&s bege]d wordt1 zoodat er vele v]z5d+51 tot zelfs na> ,algi]s toe1 plaats hebb51 heeft m5 niet te vreez51 dat wij da> te veel van kunn5 aanw9n54 ,het is 9 't geheel e5 v]blijd5d en bemo$ig5d vooruitzigt voor d5 l&b\w en voor de teelt van alle boom- en tu9vru*t51 dat de vraag da>na> voor het buit5l& zoo to5eemt4 ,de teelt van boom- en tu9vru*t5 zal aan m5ig5 nijv]5 huisvad] met zijn gez91 die ge5e middel5 bezit1 om pa*t] van e5e groote bo]5h(/$e te word51 en te veel kunde1 om sle*ts bo]5kne*t te blijv51 e5 9 zijn5 kr+ r$elijk be/aan kunn5 v]s*aff54 ,dat er dan ook ma> voor go$e wat]geme5s*ap gezorgd worde1 opdat hij zijne vru*t5 spo$ig aan e5e m>kt kunne br5g51 vanwa> dezelve na> buit5 word5 v]zond54 ,door de ruime wat]b]g+1 wa>van voortdur5d1 en niet sle*ts tijdelijk1 gebruik zal kunn5 gemaakt word51 moet5 de uit- en afwat]+5 van zelve v]bet]54 ,het gevolg da>van zal zijn1 dat de la/51 die op e55 pold] drukk51 door de v]bet]+5 m9d] zwa> zull5 vall51 ja zelfs ook v]m9d]d zull5 kunn5 word54 ,het zijn de grondla/5 niet alle51 het zijn de pold]la/51 met dijk-1 kaai- en mol5geld51 die het mee/e drukk54 ,zijn e5maal vele d] ?ans be/a&e dijk5 ov]bodig geword51--als de afwat]+5 op e55 v]bet]d5 voet zull5 gebragt1 en 9 het gebrek van hooi voorzi5 zal zijn1 dan zull51 na> ons inzi51 nog m9d] r$55 be/aan1 voor graan-protectie-wett54 ,na> onze wijze van zi51 is het v]ke]d geh&eld van grondeig5>5 en l&b\w]s1 d5 invo] van vreemd graan te belett52 da>door wordt de uitvo] van vele onz] eig5e voortbr5gsel5 belemm]d2 te me]1 da> er v]s*ill5de soort5 van graan zijn1 welke onges*ikt zijn1 om zond] v]m5g+ met &]e gebruikt te word54 ,vroeg] vo]de m5 ,oo/-,zees*e t>we met ,gron+] k(f5 aan2 het ,gron+] product vond m$e zijn5 aftrek te ,am/]dam2 da> v]/ond m5 de kun/1 om ges*ikte mel]+5 voor de v]s*ill5de m>kt5 te mak51 en door dezelfde ,k(f5 welke het vreemde graan aangevo]d hadd51 w]d dit1 met het inl&s*e v]m5gd1 w$] uitgevo]d en de s*ep5 vond5 ret\rlad+5 met wijn1 olie1 enz4 ,to5 t5 tijd bragt de t>we prijz5 op1 wa>ov] de l&b\w] zi* niet beklaagde en niet bewe]de1 dat hij ond]/eun+ behoefde4 ,da>bij le]t de ond]v9d+1 dat de sle*ts produc]5de en niet h&eldrijv5de l&5 9 ge55 deele bevoordeeld zijn4 ,zij /aan doorgaans te veel bloot aan d5 wisselvallig5 aftrek hunn] produkt51 en moet5 dezelve somwijl5 j>5 a*t]e5 op elk&] ge/apeld h\d5 ligg51 wanne] de oog/5 ov]al ov]vlo$ig zijn1 en dan he]s*t 9 die sle*ts produc]5de l&5 armo$e en nood4 ,pol5 en ,oo/-,pruiss5 lev]5 ge5sz9s de bewijz5 op van groot]e welva>t1 (s*oon zij de voorraads*ur5 van ,europa w>54 ,da>5bov5 mag m5 de geheele bevolk+ van e5 l&1 t] gun/e van we9ig5 niet dw+51 om e5 onsmakelijk vo$sel te gebruik51 dat de be/&deel5 van go$ vo$zaam brood 7de e]/e lev5sbehoefte7 mi/1 door dwang duur betaald moet word51 en wa>op bov5di5 zw>e1 zoo ,rijks- als /$elijke-accijns5 drukk51 zoodat de re$s k>ige g5iet+5 van e5 groot gez9 al me] en me] moet5 v]m9d]54 ,de s*eepsb\w en s*eepva>t gev5 brood 9 het ,gron+]l& aan e5e aanzi5lijke m5igte amba*tsli$5 en v>5sgezell51 en deze hebb5 ook regt51 die geerbi$igd moet5 word51 zo[el als de graanh&el1 wa>m$e het be/aan van duiz5d5 gemoeid is4 ,h&el en s*eepva>t moet5 vooral 9 ons bep]kt l&1 dat met zulk5 enorm groot5 s*uld5la/ bezwa>d is1 d5 l&b\w s*rag51 t]wijl door dez5 d5 aftrek d] produkt5 bevord]d moet word51 en de /adbewon]1 die het groot/e g$eelte d] opbr5g/5 betaalt1 heeft van regtswege aanspraak1 dat m5 hem dus ook de middel5 niet ontneme1 wa>door hij de la/5 kan betal54 ,treurig g5oeg ziet m5 bij onze v]m9d]de s*eepva>t e5 v]s*ijnsel1 dat het onteg5sprekelijk bewijs is1 hoe alles t5 onz5 nadeele omgeke]d is4 ,bij de aanzi5lijke hoeveelh$5 spek1 die ons ,gron+51 ,ov]ijssel1 ,dr5! en ,geld]l& lev]d51 hadd5 wij nog behoefte aan toevo] uit ,we/phal5 en ,pruiss51 do* ?ans lev]5 ons die gewe/5 dit niet me]4 ,bij d5 me] lev5dig5 h&el van ,hamburg en ,brem51 en de alda> /e$s to5em5de s*eepva>t1 gaan de v]z5d+5 van spek enz4 da> he54 ,rijn-,pruiss51 dat ons vroeg] ga>ne voor zag1 trekt nu1 bij me]d]e welva>t alda>1 het spek uit onze prov9cin1 hetwelk wij vroeg] voor onze eig5e s*eepva>t niet kond5 ontb]54 ,het moge d5 l&b\w] onv]s*illig zijn1 wa> zijne product5 blijv51 wanne] hij ma> geleg5heid heeft1 dezelve te kunn5 v]koop52 do* zoodanige v]s*ijnsel51 welke t5 duidelijk/e e5e geheele ommeke] van zak5 do5 blijk51 behoort de hooge reg]+ met ge5 onv]s*illig oog te blijv5 aanzi54 ,het lev]t de onbetwi/b>e bewijz5 op1 hoe t5 onz5 nadeele de zak5 v]&]d zijn1 en welke treurige gevolg5 dit moet hebb52 zoodat alle middel5 di55 te word5 aangew5d1 om het kwaad zooveel mogelijk te ke]54 ,e5 punt1 dat betrekk+ heeft op al de bij de uitwat]+5 te ,z&poort belang hebb5de di/rict51 is1 dat de sluiz5 alda> niet alle5 z\d5 gelegd word51 om het buit5wat] bij hoog5 vlo$ te ke]51 ma> te gelijk] tijd1 om ook het rivi]wat] op te kunn5 h\d51 opdat er niet te veel van afloope4 ,zoo kan het ook di5/ig zijn1 9 drooge zom]s1 wanne] er gebrek aan wat] 9 ,noord-,holl& is1 om het van bov5 afloop5de zoete wat]1 9 de sluiz5 te leid51 alwa> m5 &]s wel g5oodzaakt is1 zi* met z\t wat] te behelp51 dat all]nadeelig/ is voor de kaasmak]ij4 ,de r+va>t5 zull5 van onb]ek5b>e di5/ word51 voor onze kle9e /$5 met h>e onbruikba> geword5e hav5s2 het zijn niet alle5 de ,we/-,vries*e /$51 die door het v]slibb5 h>] hav5s h>5 h&el en h>e welva>t zag5 v]dwijn51 ma> ook de +ang van de ,eem zal v]bet]d word51 als ook de hav5s van ,h>d]wijk1 ,elburg1 ,voll5hov51 en e5ige me]1 wa> lokale om/&igh$5 en gebrek aan middel5 beletsel5 zijn4 ,ze] dikwijls ligg5 zoovele l&5 om d5 ,eem1 op het ,kamp] eil&1 om de geheele ku/ en b9n5 de prov9cie ,ov]ijssel1 bij hooge vlo$51 tot laat 9 het voorja> ond] wat]2 dan dr+t de zee langs d5 kronkel5d5 ,i,jssel en het ,zwols*e ,diep1 tot v] l&wa>ts 91 b5adeelt d5 hooib\w1 en rigt wijd en zijd ontzett5de v]woe/+5 aan1 hetwelk door onze voorge/elde b$ijk+5 voor imm] geke]d wordt4 ,die vlo$51 door op/opp5de w9d5 v]oorzaakt1 zull5 ge5e s*ade me] kunn5 toebr5g5 en de v]wa*t+5 van d5 l&man op e55 go$5 oog/ niet me] b$reig54 ,door de r+va>t51 die voorbij ,am/]dam op het ,zeekanaal uitloop51 zal de ,i,jssel zelf1 tot bij ,kamp51 e5 bet] v]hang tot 9 de ,noordzee v]krijg5 en wel van vijf duim op elk uur gaans1 welk v]hang gelijk is aan dat bij de brug voor ,kamp52 en bov5di5 zull5 de sluiz5 9 de r+va>t1 bij ,/avor5 en ,enkhuiz5 van groot nut zijn1 voor d5 ,i,jssel4 ,het ,zwols*e-,diep en het wat]rijk ,dr5!1 tot aan de ,vries*e ku/ toe1 zoo v] de e]/e indijk+ z\de /rekk51 wordt ook da>door voor ov]/room+ beveiligd4 ,e5e ramp1 zoo als m5 die 9 het ja> #ahbe beleefd heeft1 to5 het wat] omtr5t #b ell5 hoog b9n5 de /ad ,meppel1 en 9 h>e om/rek5 /ond en deze alsm$e g5oegzaam geheel ,ov]ijssel e5e v]woe/+ ond]g+51 wa>voor j>5 b5oodigd w>51 om de gel$5e s*ade te kunn5 h]/ell51 _h m5 niet me] te du*t54 ,w>e e5maal de indijk+ van ,enkhuiz5 op ,/avor5 volbragt 7het da>bij te lat5 b]u/51 w>e ma> half w]k71 dan konde m5 aan de niet m9d] gewigtige indijk+ van het ov]ige g$eelte van de ,zuid]zee en de ,wadd5 beg9n51 dat met m9d] ko/b>5 aanleg ev5 go$e uitkom/5 z\d5 oplev]51 ,vriesl& w]d da>door tot op e55 aanm]kelijk5 af/& van de ,zee v]wijd]d1 en h>e op vele plaats5 ?ans zorgwekk5de dijk51 w]d5 dan geheel ov]bodig4 ,het ond]h\d da>van v]viel1 h>e beemd5 voor veeteelt1 koolzaad en vlas w]d5 aanzi5lijk uitge/rekt1 en zij g5oot1 ev5 als alle &]e di/rict51 al de weldad51 welke door v]bet]de afwat]+5 en wat]geme5s*app5 te v]krijg5 zijn4 ,vele h>] uitge/rekte ve551 w>5 met bet] gevolg dan nu te bew]k51 en vele van d]zelve m]51 en plass51 z\d5 alsdan met voordeel droog gemaakt kunn5 word51 wa>door h>e to5em5de bevolk+ m$e geleg5heid vond1 om e5 ruim be/aan te v]w]v54 ,wij z\d5 vreez51 door e5e h]haalde opsomm+ van alda> te v]krijg5 voordeel51 d5 gea*t5 lez] te v]moeij52 ma> wij moet5 er ?ans op wijz5 en dr+5 er op aan1 dat m5 de zaak ook 9 ,vriesl& en op de ,eil&5 9 rijpe ov]weg+ neme4 ,wij twijfel5 ge5sz9s1 van ook da> vele w>me voor/&]s te zull5 v9d51 welke het niet bij ov]legg+ zull5 lat51 ma> m$e help5 bijdrag5 tot d]zelv] v]wez5tlijk+4 ,ook de da> te grav5 r+va>t5 en kanal5 zull5 voll$ige wat]b]g+ gev51 die #ac1jjj1jjj kwadraat-ell5 beloop52 wij kreg5 alsdan da>voor e5 geheel van #cfjj bund]s opp]vlakte1 dat d5 mee/ bezorgd5 da>ov] r$5 tot tevr$5heid kan gev51 (s*oon wij geloov51 dat1 na volbragte droogmak+1 de r+va>t5 en kanal51 als eig5tlijke boezems ov]bodig zull5 zijn2 t]wijl de v]hang51 na> gelang d] w9d51 zoo kra*tdadig om het noord51 het we/5 en zuidwe/5 zull5 kunn5 w]k51 dat er altijd van de e5e ( &]e zijde1 zoo niet ov]al te gelijk] tijd1 g5oegzame afloop van wat] zal plaats hebb51 wa>van al de bel5d5de prov9cin p>tij zull5 trekk54 ,de ,i,jssel 0 altoos1 en blijft bij gewon5 wat]/& op de rivi]5 de ,waal en ,rijn1 de oorzaak van groot v]lies van wat] op dezelve4 ,alle wat]b\wkundig5 bege]d5 veel wat] op d5 ,rijn en op de ,waal1 om da>door me]d]e s*ur+ en m9d]e aanslibb+ te bekom54 ,ov]ijssel v]langde zulks m$e voor d5 ,i,jssel en heeft dat dan ook t5 ko/e d] ho(drivi]5 v]kreg5 ( g5om51 en wel door middel van e55 s*epp5d5 arm ( kribw]k bov5 aan d5 mond+ van d5 ,i,jssel te legg54 ,door die bekribb+ e*t] w]d de laat/e dood/eek aan ,rijn en ,waal gegev51 en ,geld]l& en ,ov]ijssel veel s*ade1 door te veel toevo] van wat]1 toegebragt4 ,er zull5 we9ige j>5 me] v]loop51 ( ,rott]dam en ,dordre*t zull5 bij gewon5 wat]/&1 9 d5 zom] en 9 het naja>1 ge5e belad5e s*ep5 me] /roomopwa>ts kunn5 z5d54 ,door de /e$s to5em5de aanslibb+ van ,waal en ,rijn ond]v9d5 de /oombootdi5/5 re$s me]d] opon?\d dan vroeg]4 ,m5 beg9t dan nu ook 9 te zi5 en te erk5n51 dat de te weeg gebragte wat]afleid+ langs d5 ,i,jssel e5 v]lies van wat] aan de beide ho(drivi]5 t5 gevolge heeft2 dat zij onbruikba> zull5 word51 en om zulks e5ig]mate te v]help51 wil m5 hebb51 dat de ,kille bij ,w]k5dam zal g$igt word51 iets1 wa>van voor e5e eeuwe ,c4 ,,van ,,velz5 de noodzakelijkheid re$s heeft betoogd4 ,dan dat digt5 van de ,kille bij ,w]k5dam zal ,rijn en bov5-,waal niets bat51 zoo lang als d5 ,i,jssel wordt toege/aan1 deze rivi]5 dood te tapp51 zoo als nu plaats heeft4 ,m5 moet e*t] de hulp1 die de ,i,jssel v]le55 kan1 om1 wanne] er te veel wat] van bov5 komt1 om door ,waal en ,rijn te kunn5 afloop51 niet uit het oog v]liez52 da>om w>e het e5e behoefte d5 ,i,jssel van drie sluiz51 op af/&5 van elk&] gelegd1 te voorzi51 die het wat] tot op e5 bepaald peil z\d5 kunn5 ke]51 en dat hoog g5oeg w>e1 om de rivi] beva>ba> te h\d5 en de ,i,jssel1 bij hoog5 bov5-wat]/&1 zijne uit]wa>de bleef inund]54 ,het voorge/elde kanaal van af b5$5 ,we/]voort1 door de hooge grond5 en de ,veluwe he51 tot na> de ,/e55-kam] te grav51 om d5 ,i,jssel te v]vang51 z\de 9 e5e regte lijn afloop52 het moe/ van drie sluiz5 word5 voorzi51 om 9 gewon5 tijd e5 v]val van a*t ell5 te ke]51 van d5 ,i,jssel af tot aan de ,zuid]zee1 aan werszij de d] sluiz5 en het kanaal e55 bre$5 ov]laat mak5de1 om1 9 tijd5 van nood1 bij ijsop/opp+5 en hoog5 wat]/& tot ontla/+ van het wat] te di551 en da>door de v]woe/+1 uit doorbrak5 ont/a&e1 en de v]niel+ van m5s*5lev5s en vee te voorkom54 ,dit kanaal z\ e5 afdo5d r$middel voor al de om ,rijn en ,waal geleg5e wa>d5 en l&5 word5 en langs di5 regtlijnig5 /room z\de1 met e5 v]val van #a el op e5 uur1 ( #e /rep5 op e5e el l5gte1 e5e v]baz5de hoeveelheid wat] af/room5 wa> &]s e5 regtlijnige /room voor e5e rivi]1 9 gewon5 tijd1 nadeel aan dezelve1 door te veel spo$1 toebr5gt1 z\ het 9 dit geval e5 v]eis*te word54 ,m5 heeft niet te vreez51 dat bij e55 regtlijnig5 /room van #cjj ell5 bre$te1 met het v]hang van e5e el op e5 uur1 ge5e g5oegzame hoeveelheid wat] z\ kunn5 afloop52 m5 moet de regel5 d] snelheid niet na> de snelheid van e55 ov]laat b]ek551 wa> het wat] uit ru/ 9 beweg+ moet kom51 en bijgevolg tijdv]lies plaats heeft2 m5 z\de zi* alsdan v]giss5 kunn51 ev5 als zulks bij het legg5 van de afwat]+ssluis te ,katwijk plaats _h4 ,na g5om5e wa>nem+5 omtr5t ov]lat51 hebb5 de ontw]p]s op veel m9d] snell5 afloop van wat] door de sluiz5 g]ek5d1 dan daadw]kelijk1 na de op5+ d]zelve1 heeft plaats gevond51 en gelukkig1 dat de misrek5+ voordeelig uitviel4 ,wij mog5 niet nalat51 hi]bij nog e5s vlugtig het oog op de hell+ van ons l& te slaan4 ,nag5oeg van de ,noordzee bij d5 ,doll>t af tot aan ,emm]ik toe1 is ons l&1 als e5 ku/l&1 door hoog]e l&5 omgev51 dat door p]s+1 gev5r$igd aan die hoog]e ligg+1 e55 a&rang van wat] op ons lag] ligg5d grondgebi$ doet ont/aan4 ,door d5 a&rang van het hoog] afkom5de wat] wordt de la/1 welk5 wij van het wat] op ons grondgebi$ hebb51 natuurlijk groot]2 t]wijl het wat] door de v]slibb+ d] ,zuid]zee en van de mond+5 d] rivi]51 alsm$e door de v]hoog+ van d]zelv] b$d+51 al?ans omlaag1 9 zijn5 vrij5 afloop v]h9d]d wordt4 ,hi]toe drag5 de /e$s v]hoogd word5de dijk5 7welk v]hoog5 to* e5maal e5 e9de zal moet5 hebb57 m$e niet we9ig bij4 ,door al deze oorzak5 nem5 de ophoop+5 van wat] b9n5 9 ons ,l& toe1 en da>door de ov]/room+52 wa>bij nog de door noordwe/e /orm5 v]oorzaakte vlo$5 kom51 zoodat de vru*tba>/e /rek5 9 ons ,rijk hoe lang] hoe me]1 en het mee/ getei/]d word54 ,ov]ijssel en ,dr5! zijn ?ans 9 /rijd1 weg5s het br5g5 van kanal5 tot op de gr5z5 7het w>e veel v]/&ig]1 om geme5s*appelijk te w]k te gaan71 welke kanal51 zond] iem& te s*ad51 tot aan de gr5z5 kond5 gebragt word51 om da>door van die zijde onz5 h&el met ,hannov] te v]lev5dig54 ,wij me55 behoorlijk en duidelijk g5oeg betoogd te hebb51 dat wij voornamelijk de r+va>t5 will5 da>ge/eld hebb51 om de wat]geme5s*ap1 zoo doelmatig als do5lijk1 9 te rigt51 t5 e9de da>door 9 het ond]l+ v]ke] van h&el en s*eepva>t te voorzi51 t]wijl zij te gelijk] tijd voor de af- en uitwat]+5 word5 di5/ba> gemaakt4 ,als wat]b]g+ v]me55 wij dezelve te kunn5 ontb]54 ,9 de drooggemaakte ,zuid]zee zull5 v]s*eid5e va>t5 gegrav5 word51 welke di5 grond1 tot all] gemak1 9 v]s*ill5de rigt+5 zull5 doorkruis51 en langs welke bre$e rijweg5 kunn5 aangelegd word51 met boom5 en plantso5 bezet1 zoodat de drooggemaakte ,zuid]zee e5 niet m9d] aang5aam oord zal word5 dan de ,beem/]1 do* desniettem9 vrij wat uitge/rekt]1 wa>91 na v]loop van tijd1 m5ige /ad en m5ig dorp zal kunn5 ge/i*t word54 ,de /raks g5oemde va>t51 welke beva>ba> zull5 word5 voor ruime1 wel+]igte treks*uit5 en b>ges1 met paviljo51 a*t]- en voorkajuit1 na>mate van d5 /& d] reizig]s1 zull5 ov]vlo$ van wat]b]g+ oplev]54 ,heeft m5 vroeg] al v]s*ill5de indijk+5 9 de ,zuid]zee ond]nom51 en is m5 nu nog da>m$e bezig1 de we9ig voldo5de uitkom/5 van vel5 d]zelv5 zijn niet ze] ges*ikt1 om d5 lu/ tot soortgelijke ond]nem+5 aan te wakk]54 ,van ze] v]s*ill5d5 a>d ev5wel zijn de r$551 wa>door v]lies 9 /$e van w9/ gel$5 wordt4 ,vele di] indijk+5 en droogmak+5 w]d5 op te kle9e s*aal ond]nom51 zoodat het getal +$ijkte bund]s de ko/5 van e5 soli$e b$ijk+ niet kond5 go$mak52 vooral1 wanne] da>bij teg5spo$5 kwam51 welke m5 niet v]wa*tte1 die e*t] uit d5 a>d d] zaak te du*t5 w>51 omdat m51 om ko/5 te sp>51 de grondslag5 d] dijk5 te ligt maakte2 aan die kwalijk voltooide1 v]s* gelegde dijk5 w]d1 bij hooge vlo$5 en /room door d5 afslag veel s*ade aangebragt1 en1 om di5 w$] te h]/ell51 moe/ op nieuw geld word5 g5egocierd1 wa>door de e]/e ond]nem] aan d5 twe$5 gelds*iet] zijn regt op d5 gewonn5 grond voorloopig moe/ af/aan4 ,het is e*t] de b$ijk+ niet alle51 ma> het zijn ook de uitwat]+51 mol5vliet51 mol5s en sluiz51 die 9 v]h\d+ tot we9ige hond]de bund]s de ko/5 zwa>d] do5 weg51 dan 9 v]h\d+ tot zooveel maal duiz5d52 en wanne] alles zond] teg5spo$ afloopt1 dan heeft de gelds*iet] bij e5e kle9e indijk+ nog ma> e55 k>ig5 int]e/4 ,de voorwa>d51 welke dikw]f d5 nieuw5 ond]nem] voorges*rev5 word5 door de a*t] de nieuwe b$ijk+ ligg5d5 en bevoordeeld word5d5 pold]1 b]okk55 ook nadeel54 ,zoo is het ges*i$1 dat het be/uur van e55 a*t] e5e voorg5om5e indijk+ ligg5d5 pold]1 tot bewillig+ d] nieuwe indijk+1 de voorwa>de /elde1 dat langs de uitge/rek!id van d5 oud5 dijk1 welke door de nieuwe indijk+ g5oegzaam geheel ov]bodig w]d1 tot ond]h\d van di5 dijk e5e /rook gronds van d5 nieuw5 pold]1 langs d5 oud5 dijk1 tot zoog5aamd ond]h\d da>van1 da>aan moe/ afge/aan word51--grond51 die nog e]/ moet5 aangewonn5 word56 ,het be/uur van de nieuwe ond]nem+1 dat e]d] e5ige toelage ( uitke]+ van d5 oud5 pold] _h kunn5 vrag51 da> het ond]h\d aan d5 oud5 dijk g5oegzaam ov]bodig w]d1 willigde welligt uit de niet ongegronde vrees voor langrekk5de teg5w]k+51 d5 me] dan onbillijk5 eis* 94 ,de geheele aanw9/ van grond b$roeg ge5e #aejj bund]s1 da> moe/ e5 ze$ijk van bijna #gjjj ell5 om he5 gelegd word51 en da>5bov5 moe/ m5 zi* aan zulke s*adelijke en onbillijke conditin ond]w]p54 ,er kom5 bov5di5 nog &]e nieuwe bezw>5 bij3 het g\v]nem5t lo(de premin uit aan h51 die indijk5 wild54 ,bij de wet ( het besluit van d5 #f ,junij #ahdj w]d m5 da>toe aangemo$igd2 do* ?ans word5 h>de bepal+5 opgelegd1 wanne] m5 concessin tot indijk+5 wil v]krijg51 door vooraf d5 grond met g\d te moet5 koop54 ,w>5 onze reg]+ en h>e ag5t5 niet bov5 all5 twijfel van v5aliteit v]hev51 voorwa>6 er w>e ge5e ges*ikt]e geleg5heid voor uit te d5k54 ,deze s*att+ te moet5 betal51 h\d5 wij voor onbillijk1 en voor ge5e regtva>dig+ vatba>4 ,heeft het rijk da>op wettige aanspraak8 ,is de zee ha> dome98 ,op welk ar*ief b]oept m5 zi*1 om dit te bewijz58 ,dan moe/ deze bezitt+1 ev5 als alle dome951 publiek t5 v]koop aangebod5 word5 ( zijn4 ,van e5e &]e zijde bes*\wd1 is het voordeel5 trekk5 op e5e onbehoorlijke wijze4 ,het rijk wordt van de zorg en ko/5 tot ond]h\d d] ze$ijk5 on!v51 voor directe en indirecte s*ad51 door het opg]uimde wat]1 beveiligd en komt bov5di5 9 het g5ot van inkom/5 van all]lei a>d1 door d51 tot kultuur ges*ikt geword51 nieuw aangewonn5 grond1 en nu wil m5 da>5bov5 nog1 niet bij de wet g]egelde1 ond]h&s*e s*att+5 heff54 ,behalve de zw>igh$51 door ons opgeteek5d1 bij b$ijk+5 van kle95 omvang1 kom5 nog de ko/5 van e5 be/uur1 dat met de mol5- en &]e pold]-la/51 e5 voortdur5d drukk5d bezwa> blijft1 hetwelk na> gelang d] hoegroo!id van d]zelv] b$rag1 de wa>de van e551 &]s vru*tb>5 grond1 niet onaanzi5lijk v]m9d]t4 ,bij de door ons voorge/elde ond]nem+5 loss5 zi* alle gemaakte b$5k+5 van zelve op4 ,er is e5e aanzi5lijke hoeveelheid +$ijkte grond teg5ov] we9ige dijk54 ,9 alles om/reeks #d ur5 gaans b$ijk+1 teg5ov] e5 getal van #bfj1jjj bund]s vru*tba> l&4 ,de te legg5 dijk5 word5 door de ruime middel51 door voorraad van specie1 voor premptoire s*ade beveiligd1 en hebb5 we9ig ond]h\d1 als ze e5s go$ gelegd zijn4 ,er is sle*ts e5 g]+ getal sluiz51 uitwat]+51 beslag van mol5s1 9 v]h\d+ tot het groote geheel1 noodig1 en da>5bov5 zal het b$rag d] te betal5 pold]la/5 g]+ zijn4 ,deze bes*\w+5 zijn niet ges*ikt1 om hi] de door ons gemaakte b]ek5+ van ko/5 na te gaan1 het zijn sle*ts voorloopige b]am+51 welke door e5e speciaal da>toe te b5oem5 commissie1 9 ov]leg met ons1 kunn5 word5 beoordeeld1 om tot grondslag di] ev5tueele ko/5b]ek5+ te di554 ,9 onze b]ek5+5 zijn de ko/5 voor sluisw]k51 brugg5 enz4 opg5om51 tot prijz51 wa>voor de re$s be/a&e sluiz5 enz4 zijn gelegd1 zoodat da>9 ge5 groot v]s*il zal zijn4 ,m5 z\de het somwijl5 noodzakelijk kunn5 a*t51 me]d]e sluiz5 aan te legg51 do* dit zal de v]wez5tlijk+ van het w]k niet kunn5 v]h9d]54 ,de ko/5 aan de duiz5d5 ell5 lange r+va>t51 die 9 de millio55 loop51 te be/$51 zull5 ze] zek] b5$5 de ram+ blijv54 ,al de millio55 kubiek ell5 graafw]k zijn tot #cj ,ct4 p] kub4 el b]ek5d1 wa>op de ram+5 bij het rijk ( eig5tlijk bij het ,ha>lemm]-me] ook gemaakt zijn2 intuss*5 zijn dezelve #ej p,ct4 da> b5$5 geblev54 ,de dijk tuss*5 ,enkhuiz5 en ,/avor5 is op f #a1ej p] kub4 el b]ek5d1 gelijk ook het uitgrav5 d] specie 9 het ,zeekanaal1 dat me] dan gewone diepte heeft1 ook hoog] aangeslag5 w]d4 ,het b$rag d] ko/5 voor /e5kol5 voor de /oom-wat]-w]ktuig5 is /ellig te hoog aang5om52 de consumptie van br&/(f5 van het e5e w]ktuig v]s*ilt aanzi5lijk met die van het &]e4 ,er zijn 9 de laat/e tijd5 groote v]bet]+5 9 het vur5 aangebragt1 en da>door blijft het cijf] ze] moeijelijk te bepal54 ,wij hebb5 da>om liev] e5e ruim]e b]ek5+ tot grondslag g5om51 dewijl e5e voordeelige uitkom/ altijd aang5am] is dan te kort54 ,het spreekt van zelf1 dat wij nog ge5e lokale opmet+51 peil+5 en bor+5 hebb5 g$aan1 de jui/e l5gt5 hebb5 om die r$55 nog niet kunn5 word5 bepaald2 do* valt ons aang5om5 getal op d5 e55 af/& teg51 het kan op e55 &]5 m$evall54 ,de diept5 d] zee zijn niet gepeild2 do* eig5e wa>nem+51 de rapport5 van loods51 s*ipp]s en viss*]s kunn5 tot1 al?ans v]mo$elijk1 zek]e gids5 v]/rekk54 ,de ko/5 van bekavel51 sle*t5 en sloot5 hebb5 wij op om/reeks f #hd p] bund] aangeslag52 dit zal alm$e bevond5 word5 te veel te zijn1 en dit v]s*il maakt ov] de aanzi5lijke opp]vlakte e5e groote som uit4 ,bij d5 groot5 omvang van de 9 te dijk5 zee en het g]+e aantal dijk51 dat gelegd zal moet5 word52 bij de om/&igheid1 dat er bij het droogmak5 voor het droogh\d5 me] dan voldo5d beslag van wat]w]ktuig5 is voorge/eld1 zull5 de te heff5 pold]la/5 al ze] g]+ zijn4 ,wordt er e5 go$ pold]-reglem5t gemaakt1 en da>aan de h& geh\d51 zoodat de sloot5 en wet]+5 behoorlijk word5 s*oon geh\d51 wa>door de toes*iet+ tot de wat]w]k5 niet belemm]d wordt1 dan zal de droogh\d+1 bij de diep te grav5 sloot51 ev5 als 9 de ,beem/]1 niets te w5s*5 ov]lat54 ,is deze ond]nem+ niet de mee/ kolossale1 die ooit 9 ons ,rijk is ond]nom5 ( voorge/eld geword58 ,is zij dus niet e5ig 9 h>e soort1 zij is ook e5ig door de voordeel51 die zij aanbi$t4 ,9 e55 onlangs +$ijkt5 pold]1 die met hooge la/5 bezwa>d is1 w]d de bund] be/e kleigrond teg5 f #gj v]pa*t2 m5 v]ond]/elle zi* de #bfj1jjj bund]s ook droog1 en die all5 teg5 sle*ts f #dj v]huurd1 dan z\de dit f #aj1djj1jjj aan ja>lijks*e inkom/5 opbr5g54 ,m5 moge aannem51 dat er ook z&bank5 9 de ,zuid]zee zull5 ligg54 ,wij voor ons geloov51 dat de mee/e da>van met slib zull5 doorm5gd zijn1 die eeuw5 lang vru*tba> kunn5 blijv54 ,mog5 er dan ook /rek5 zijn van e5' onvru*tba>d] a>d1 da>5teg5 zull5 er ook vele zijn1 welke1 vooral 9 de nabijheid van volkrijke plaats51 twee- en driemaal me] zull5 opbr5g5 dan gewone grond54 ,de adm9i/ratie-ko/5 zull5 wel kunn5 be/r$5 word51 uit de opbr5g/5 d] hooiv]pa*t+5 op de uitge/rekte dijk5 d] r+va>t5 en buit5wa>d51 t]wijl er matige sluis- en kanaalgeld5 zull5 kunn5 b]ek5d word52 do* da>5bov5 zal het z& uit de du+rond5 e5e aanzi5lijke som opbr5g5 als balla/ voor de s*ep54 ,wij will5 ge5e hooge wa>de d] grond5 tot b]ek5+ voor de w9/5 d] ond]nem+ /ell51 ma> kunn5 to* de daadzaak aanvo]51 dat vele grond51 tot vlas1 koolzaad1 mo/a>d- en t>web\w ges*ikt1 e5e vi]v\dige en me]d]e wa>de dan f #dj p] bund] 9 huur zull5 hebb54 ,9 de ,wi]+]wa>d geldt e5 bund] l&s1 dat voor de vla/eelt b]eid is1 f #bjj 9 huur4 ,de ,i,jpolder z\de al ze] spo$ig g]e$ zijn1 en bij het wez5tlijk gebrek aan go$ l&1 9 het midd5 e5] groote bevolk+1 zal de grond da>9 ze] zek] hooge prijz5 opbr5g52 indi5 de ond]nem+ het al niet doelmatig mogt a*t51 om 9 de e]/e j>5 d5 grond voor eig5 rek5+ te beb\w51 en de oog/ te velde te v]koop51 ev5 zoo als m5 9 de ,beem/] de$1 welke 9 #aj j>51 nietteg5/a&e de teg5spo$5 en groot]e ko/51 geheel vrij is geword54 ,de reg]+ laat ook 9 v]s*ill5de droog gemaakte plass5 de grond5 voor h>e rek5+ beb\w51 en de te veld /a&e gewass5 v]koop54 ,de geheele 9 te dijk5 opp]vlakte zal ook niet 9 e5s voor beb\w+ g]e$ zijn2 e*t] om de ku/5 he5 zal er al spo$ig grond droog ligg51 wa>m$e ga&e weg aan de e]/e behoefte aan l& kan word5 voldaan4 ,wij h]hal5 het1 wij will5 t] aanmo$ig+1 om deelnem]s te v9d51 ge5e b]ek5+ van hooge pa*t5 mak51 desniettem9 is de concurr5tie om l& te krijg5 zoo groot1 dat het voor kort5 tijd 9 de ,betuwe gebeurd is1 dat de v]huurd] v]kla>de1 ge5e v]hoog+ op d5 inzet te will5 nem51 welligt uit ov]tuig+1 dat de inzet zoo hoog 01 dat hij vreesde1 dat de huurd] bezwa>lijk de pa*t z\de kunn5 opbr5g54 ,het l&1 9 kle9e p]ceel5 v]huurd1 br5gt da>1 voor d5 a>dappel5b\w gebezigd1 van #be tot #dj cts4 de kle9e ro$e op4 ,niet sle*ts1 zooals m5 z\de kunn5 bew]51 9 de onmiddellijke nabijheid d] /$51 ma> ook ov]al zal de grond 9 de zee e5e aanzi5lijke wa>de v]krijg51 da> de ond]nem+ zoo geheel 9 d5 gee/ valt van de wet 7( het besluit7 van d5 #f;en ,junij #ahdj1 vooral met betrekk+ tot ,art4 #af1 wa>bij de uitge/rek/e vrij/ell+5 van grondla/5 en regi/ratie-ko/51 van de regt5 op d5 ov]gang d] da> te /ell5 geb\w51 voor me] dan e5e halve eeuw gewa>borgd word52 en er zijn 9 die wet t]m51 welke aanleid+ gev5 om g5oegzaam e5 gelijk aantal j>51 dezelfde voorregt5 te blijv5 g5iet54 ,da>bij komt nog1 dat m5 veel van de1 tijd v]spill5de1 regtsg$+5 zal kunn5 v]mijd51 die bij de onteig5+ zoo vele bezw>5 oplev]51 t]wijl de wett5 bij dijk-collegin en pold]-be/ur5 d5 af/& van grond1 da> wa> het tot v]bet]+ van d5 pold] noodzakelijk gea*t wordt1 na> e5e va/ ge/elde wa>de gebi$54 ,het lijdt ge5e teg5spraak1 dat hi]1 ev5 zoo wel als bij &]e ond]nem+51 zek]e belang5 zull5 gekwet/ word54 ,hoe vele hond]de huisgez9n5 lijd5 niet 9 hun be/aan door de spoorweg51 wa>teg5 w$] &]5 bevoordeeld zijn1 en die spoorweg5 zijn to* voor het algeme5 van ov]weg5d belang4 ,ev5 als bij de spoorweg-maats*appij51 z\de m5 het zi* hi] ook tot e55 pligt kunn5 mak51 om de b5adeeld51 die w]kzaam will5 zijn1 aan e5 be/aan te help54 ,de viss*]ij op de ,zuid]zee moge b5adeeld word52 do* gaat m5 de ja>lijks*e v]slag5 na1 dan is de toe/& d]zelve niet b5ijd5swa>dig4 ,hoe dikwijls w]d niet de liefdadigheid voor de bewon]s van ,s*okl& en ,urk +]oep54 ,het groot/e g$eelte di] eil&]s zal zi*1 door ond]v9d+ gele]d1 gelukkig a*t51 het vis*tuig met de spade te kunn5 v]wissel51 wa>m$e de viss*] voor zijn huisgez91 ond] m9d] afwissel+ van voor- en teg5spo$1 e5 aanzi5lijk] /uk brood zal kunn5 v]di554 ,vele di] viss*]s1 die ho(dzakelijk ma> jag]s zijn1 welke na> de zeegat5 zeil51 om alda> d5 vis* te koop51 zull5 langs de r+va>t5 hun b$rijf kunn5 blijv5 doorzett51 en g]egeld] de vang/ kunn5 aanvo]51 wa>9 zij nu dikw]f door /orm ( door /ilte belet word54 ,de groot-viss*]ij zal da>5teg5 ruims*oots bevoordeeld word54 ,de viss*]s zull5 9 e5 pa> ur5 uit de ,noordzee te ,am/]dam kunn5 zijn1 van wa>1 langs de r+va>t5 en spoorweg51 hunne vang/ onv]wijld na> het b9n5l& kan word5 v]vo]d4 ,e5maal het ,zeekanaal g]e$ zijnde1 zull5 zij zi* van bet] zee b\w5de1 en snell] zeil5de1 s*ep5 voor de vis*vang/ kunn5 voorzi51 dan de bomm5 zijn1 welke voor het nad]5 van e5 vlak /r&1 en het da>op va/ zitt51 zoo moe/5 geb\wd word54 ,wij zijn ge5sz9s bevreesd voor gebrek aan h&5 t5 behoeve d] vele da> te /ell5 w]k54 ,er op55 zi* vooruitzigt5 voor d5 pold]ga/ ( arbeid]1 om e5e won+ en e5 /uk gronds da>bij t] beb\w+ te kunn5 krijg54 ,m5 z\ e5e voorwa>de kunn5 mak51 wa>bij bepaald w]d1 dat #a_/aj g$eelte d] dagloon5 +eh\d5 z\de word54 ,dit moe/ di551 om d5 arbeid] e5e won+ en e5 /uk gronds te bezorg51 welk e5 en &] hij 9 huur _h1 ( na v]loop van tijd tot zijn eig5dom zal kunn5 v]krijg51 het zij dat de arbeid] 9 het res]ve fonds e5e to]eik5de som ov]gespa>d hebbe1 ( dat hij uit &]e1 hem t] bes*ikk+ /a&e1 middel51 zi* won+ en grond1 voor e5e1 matig te s*att51 som aans*affe4 ,op p]ceel51 te v] van /$5 ( dorp5 v]wijd]d1 w>51 voor tijdelijke huisve/+ d] arbeid]s1 loods5 op te slaan1 wa> zij e5e gezonde drooge ligg+ hadd51 met e5e ziek5-zaal1 wa>toe wekelijks e5e g]+e bijdrage konde afgezond]d word54 ,victualie-w9kels kond5 ond] toezigt e5] commissie word5 geop5d1 wa> de arbeid] teg5 matig ge/elde prijz51 go$e w>51 en al het b5oodigde voor zijn ond]h\d moe/ kunn5 v9d51 opdat hij niet1 zoo als ma> te dikw]f het geval is1 zooveel voor ligg+ en vo$sel behoeve te betal51 dat hem te we9ig ov]blijft om zijn afwezig huisgez9 te kunn5 ond]h\d51 hetwelk m5ig5 arbeidzam5 huisvad] noodzaakt1 van zoodanig w]k af te zi54 ,e5 bezwa>1 na voltooij+ d] w]k5 d5 pold]ga/ 9 d5 omtrek zw]v5de te v9d51 dat tot onru/ aanleid+ geeft1 kon word5 opgehev51 door namelijk bij elke #ej bund]s l& e5e plek voor won+ en tu9 af te zond]51 wa>door er geleg5heid z\de gegev5 word5 tot va/ v]blijf1 met het vooruitzigt1 om bij d5 groot5 b\wman ( grondbezitt]s lat] voortdur5d van w]k v]zek]d te zijn1 en het gaf d5 l&b\w]1 die &]s om arbeid]s v]leg5 kon zijn1 geleg5heid dezelve om zi* he5 te v9d54 ,de ond]nem+1 die dusdanige voordeel5 aan d5 l&b\w] en d5 dagloon] v]zek]de1 z\de ge5e uits*ott5 voor d5 aanb\w van won+5 te do5 hebb52 t]wijl dezelve uit de +eh\d5 #a_/aj d] loon5 w]d5 be/r$52 voorts v]ko*t ( v]huurde zij aldus e5ige duiz5de bund]s l&1 wa>op e5e nijv]e bevolk+ z\de aangroeij51 die door h>5 aanwas tot v]hoog+ d] wa>de van d5 grond veel z\de bijdrag54 ,door de da> nut /i*t5de arbeid]s-gez9n51 w]d5 eld]s arm5kass5 v]ligt4 ,wij gelov51 dat het tot de spo$ige kolonisatie des pold]s z\de bevord]lijk zijn1 wanne] m5 p]cel5 van #be bund]s ( da>omtr5t1 voor d5 tijd van #be #cj j>5 9 pa*t gave met e5e kle9e erfpa*t1 om won+5 da>op te b\w52 d5 pa*t] het regt gev5de1 om de 9 pa*t g5om5 grond1 g$ur5de ( na de vole9dig+ van de pa*tj>51 voor e5e va/ge/elde som te kunn5 ov]nem54 ,aan de mond+5 d] kanal51 en vooral aan die te ,z&poort1 z\d5 al spo$ig dorp51 door viss*]s en loods5 bewoond1 ont/aan1 welke de nu woe/ ligg5de du+rond5 z\d5 beb\w51 en aan dezelve vele wa>de v]s*aff51 dewijl die grond go$ voor beb\w+ ges*ikt is4 ,er z\d5 welligt bij ( aan de mond+5 d] zeegat5 van rijkswege vuurtor5s en def5sie-w]k5 moet5 aangelegd word51 e5 punt1 dat wij geheel aan de zorg van de rege]+ kunn5 ov]lat54 ,de aanleg van beid5 z\d5 ko/5 v]oorzak51 do* die ko/51 ev5 als de v]m9d]de inkom/5 van het ,noord-,holl&s*e kanaal1 w]d5 rijkelijk v]go$1 door de me]d]e opbr5g/51 welke uit deze ond]nem+ zull5 voortvloei51 en uit de besp>+ van zoo vele ko/51 aan dijk- en &]e wat]w]k51 welke nu ja>lijks moet5 word5 gemaakt1 en die e5 drukk5de en blijv5de la/ voor de /aat zijn1 ma> alsdan z\de v]vall54 ,wij mog5 nog e5 gewigtig punt hi] niet met /ilzwijg5 voorbij gaan1 namelijk de gezondheid4 ,de b>on ,,van ,,lijnd5 ,,van ,,hemm51 heeft da>aan e5 geheel ho(d/uk gewijd 9 zijn w]k ov] de droogmak+ van het ,ha>lemm]-me]1 toegeli*t met c]tificat5 en de gevoel5s van ,h4,h4 ,pr(essor5 en ,doctor51 welke all5 ze] gun/ig luid54 ,wij me55 tot g]u//ell+ d5 lez] da>he5 te kunn5 v]wijz51 en mog51 geloov5 wij1 veilig da>bij voeg51 dat door v]bet]de afwat]+51 vele mo]ass5 zull5 opg]uimd word51 wi] opruim+ veel tot de gezondheid zal bijdrag51 wa>door van zelve de op/ijg+ van vele s*adelijke damp5 zal oph\d51 welke tot koorts5 en &]e geva>lijke ziekt5 aanleid+ gev54 ,de ,zuid]zee is groot5deels klei1 aangegroeide slib en z&1 en alzoo ge5 mo]as2 van opdroog5de klei en z& heeft m5 ge5e nadeelige gevolg5 te vreez52 ma> da>5bov5 h\d5 wij het er voor1 dat uit de opruim+ van de groote wat]plas 9 de ,zuid]zee niet dan voordeel voor de gezondheid zal ont/aan4 ,wij a*t51 op we9ige bladzijd5 na1 onze d5kbeeld51 omtr5t de droogmak+ van de ,zuid]zee zooveel noodig ontwikkeld te hebb54 ,vele gele]d5 zull5 zi* welligt omtr5t d5 inh\d b$rog5 v9d51 dewijl ons ges*rijf ge5sz9s e5 te*nis* betoog is1 zooals m5 lat] welligt van e5e me] bekwame h& dan de onze zal kunn5 v]wa*t51 do* dit 0 ons doel niet4 ,9 zoodanige w]k51 kom5 /ati/ieke tabell5 en wat]b\wkundige opgav5 te pas1 die zulk e5 w]k ze] ko/ba> en ze] droog voor d5 lez] mak51 wa>door de s*rijv] bij deskundig5 veel e] en roem v]krijgt2 ma> wa>bij het algeme5 m9d] belang heeft4 ,er is ook veel tijd toe noodig1 b5ev5s de toegang tot bureaux en ar*iev51 al hetwelk ons ontbrok5 heeft2 en to* hop5 wij me] nut te /i*t51 dan &]51 met bet] v]/& en me]d] moeite4 ,wij hebb5 de voordeel51 welke uit de droogmak+ van de ,zuid]zee en het ,,ij en de da> te /ell5 kanalisatin zull5 ont/aan1 zoo kort do5lijk voorge/eld4 ,alle prov9cin1 /$5 en dorp51 welke met de voorge/elde ond]nem+ 9 aanrak+ kom51 zull5 de mee/ gew5s*te v]bet]+5 en voordeel5 ko/eloos v]krijg51 wa>aan w$]om &]e voordeel5 v]bond5 zijn4 ,tot de noodzakelijkheid d] droogmak+ toe1 en het te ke] gaan van v]d]e v]woe/+5 en s*ad51 hebb5 wij bewez54 ,wij hebb5 nu nog te betoog51 dat aan de voltooij+ van e5 zoo nuttig en w5s*elijk w]k ge5e moeijelijkh$5 9 d5 weg gelegd1 no* dat hetzelve door nuttelooze v]trag+5 moet opgeh\d5 word54 ,buit5gewone om/&igh$5 vord]5 buit5gewone maatregel51 en wa> zulk e5 voor/el als dit te b]de komt1 zal m5 op middel5 b$a*t moet5 zijn1 om buit5 d5 gewon5 vorm van d5 trag5 gang d] adm9i/ratin 9 het beh&el5 van zak51 d5 spo$ en de m$ew]k+ van alle zijd5 9 te roep51 om alle hulp aan de des b5oemde commissie van ond]zoek te v]le552 wa>toe mondel+1 9 /$e van s*riftelijke antwoord51 me] bevord]lijk zull5 kunn5 zijn4 ,kle9e gekwet/e belang5 zull5 zi* om billijke v]go$+ mog5 aanmeld51 die hun ook zull5 geword52 zij mog5 /a&e het ond]zoek e*t] ge5e beletsel5 zijn4 ,voor het algeme5 belang geloov5 wij te mog5 bew]51 dat er ge5e nuttelooze bemoeijelijk+5 9 d5 weg gelegd zull5 word51 no* dat m5 v]trag5de belemm]+5 9 de w]kzaamh$5 zal ond]v9d54 ,het is de onmisk5b>e b$oel+ van de hooge reg]+1 dat p>ticuli]51 zi* tot uitge/rekte ond]nem+5 t5 algeme55 nutte v]e5ig51 en van da> de wet 7het besluit7 van d5 #f ,junij #ahdj1 welke aanmo$ig5 z\de1 alles1 wat wij voor/ell5 te ond]nem54 ,zij wilde uitge/rekte woe/e grond5 ontgonn5 hebb51 zij wilde zeen +$ijkt en drooggemaakt zi51 zij wilde dat /room5 v]bet]d en v]legd en nieuwe da>ge/eld w]d51--nu komt e5 voor/el1 dat dit alles omvat1 en wa>van de uitvo]ba>heid mogelijk is4 ,de dep>tem5t5 van f9ancin1 oorlog1 m>9e en b9n5l&s*e zak52 prov9ciale1 plaatselijke en pold]be/ur52 wat]- en heemraads*app51 en kam]s van kooph&el zull5 ge5e bezw>5 kunn5 opw]p51 die niet kunn5 opgelo/ word54 ,al deze m9i/]iele dep>tem5t51 hooge collegin en a*tb>e be/ur51 zull5 e5 votum van go$keur+ kunn5 uitbr5g51 en de hooge reg]+ 9 /aat /ell51 h>e bekra*tig+ te v]le551 aan e5 ontw]p1 hetwelk zulk e5 alles omvatt5d1 zulk e5 afdo5d r$middel is1 hetwelk /rekk5 zal tot de physieke v]bet]+ van ons vad]l&1 en wa>door de welva>t d] +ezet55 zoo kra*tig zal bevord]d word54 ,na> alle1 om dit w]k geleg5e1 m>kt5 zull5 7hetzij dat de uitge/rek!id 9 te dijk5 grond al ( niet e5e op zi* zelve /a&e en behe]de prov9cie zal word57 en van die grond5 voortkom5de product51 welke millio55 guld5s zull5 b$rag51 toevloeij51 van die m>kt5 uit zal ook 9 de groote en vele behoeft51 d] nieuwe prov9cie moet5 word5 voorzi54 ,de omzett+5 van zoovele millio551 zull5 op al die m>kt51 bloei en welva>t a*t]lat54 ,bij d5 da>door ont/an5 h&el voeg5 zi* voor de bel5d5de prov9cin en /$5 de voor hun ko/eloos da> te /ell5 v]bet]de geme5s*ap en afwat]+51 met nimm] gek5de en hoog/ v]bet]de wat]b]g+ bij hooge vlo$52 h]/el van hav5s met gew5s*te diepga&e kanal5 tot 9 de ,noordzee1 behalve e5 aantal nieuwe veilige l&- en b9n5wat]weg51 welke e5 ond]l+ v]ke] zull5 op551 die het v]ti] zull5 v]gemakkelijk51 en wa>door alle prov9cin1 tot elk&] 9 ligg+ zull5 v]bet]54 ,ge5 /ad1 dorp ( vlek1 9 de nabijheid van dit groote w]k geleg51 die niet hun wel begrep5 belang er 9 z\de erk5n51 en alzoo niet m$e z\de w]k51 om alles te bevord]51 wat tot de spo$ige da>/ell+ van de geheele ond]nem+ kan /rekk54 ,ge5 pold]be/uur1 wat]- ( heemraads*ap1 dat 9 zijne regt5 bemoeijelijkt zal word54 ,hunne ?ans v]m5igvuldig5de zorg5 tot be/rijd+ van /e$s /ijg5de ko/5 zull5 v]m9d]54 ,hunne wat]looz+5 zull5 door kra*tig w]k5de sluiz5 spuij54 ,door de g$urig 9 de r+va>t5 afloop5de boezems zal ge5 mol5 me] tot /il/& word5 g$wong51 wanne] er aan mal5 behoefte is1 t]wijl ?ans de w9d vaak nutteloos door de hekk5 speelt4 ,m5 zal ge5 ov]loop ( doorbraak van dijk5 me] te vreez5 hebb51 no* bezorgd behoev5 te zijn voor v]slibb+ van de sluiz51 van hav5s en uitwat]+5 door de kra*tig w]k5de v]hang5 9 de ,noordzee1 langs nieuwe en v]l5gde /room54 ,de in/&h\d+ d] veiligheid van alle w]k5 aan dijk51 hav5s en sluiz5 zal gewa>borgd zijn4 ,al de ?ans ko/b>e en moeijelijk 9 go$5 /aat te h\d5 zeew]+51 word5 9 bes*]m+sw]k5 voor d5 droog te h\d5 grond 9 de ,zuid]zee v]&]d4 ,groot] bewijs voor de alsdan te v]krijg5 veiligheid is wel niet te b$5k54 ,de oude ze$ijk51 monum5t5 van voor\d]lijke vlijt en inspann+1 zull5 dan e5e teg5ov]ge/elde di5/ v]rigt53 zij zull5 weeld]ige beemd5 bes*]m51 wa> e5s m5ig rijmela> kw9kel]5 zal6 ,de kam]s van kooph&el zull5 met lev5dige vreugde e5 ontw]p omhelz51 dat door ,n$]l&]s is ontworp51 en ov]wa>dig1 om ook door ,n$]l&]s te word5 t5 uitvo] gebragt2 e5 ontw]p1 hetwelk e5e lev5svraag voor de f9ancin1 d5 h&el en de s*eepva>t1 fabrijk5 en l&b\w is4 ,wij lat5 ga>ne aan bet]e beoordeela>s1 dan wij zijn1 de taak ov]1 al de voordeel5 te b]ek55 en aan te wijz51 welke de v]wez5tlijk+ van dit belangrijk ontw]p zal t5 gevolge hebb54 ,de wat]/aat zal h>e zorg5 v]ligt v9d51 omtr5t zoo vele belemm]de afwat]+51 9 de be/rijd+ van ko/5 tot ja>lijks ond]h\d aan sle*ts t5 halve w]k5de middel5 van zeew]+51 t] voorkom+ van afspoel+5 en v]plaats+5 van l&1 welke ?ans zoo vele bekomm]+5 oplev]51 en die alsdan van zelf oph\d5 te be/aan4 ,ook die wat]/aat zal ga>ne e5 plan bevord]51 wa> de wat]b\wkunde tot volksgeluk zal bijdrag54 ,9 d5 roem1 dit w]k te hebb5 help5 voltooij51 zal dit lig*aam deel51 t]wijl het door ons altijd voor w5s*elijk wordt geh\d51 dat uit ha> midd5 ons e5 commiss>is worde toegevoegd1 die1 door zijne kunde en zijn beleid veel zal bijdrag5 tot bevord]+ van het doel1 en tev5s alle be/a&e regt5 en belang5 zal kunn5 voor/aan1 wa> het zaak is1 het go$e met het nuttige te v]b9d54 ,het is niet te betwijfel51 ( dit lig*aam zal volijv]ig will5 m$ew]k51 om deszelfs al\d5 roem 9 de geheele w]eld te blijv5 h&hav54 ,het m9i/]ie van b9n5l&s*e zak5 zal zi* v]heug51 dat het ov]al de ?ans be/a&e zorg5 ziet wijk51 die door de /e$s to5em5de armo$e word5 v]wekt4 ,de aan hetzelve g]igte rapport5 van prov9ciale /at51 zull5 dan van alle kant5 te gewag5 hebb5 van b$rijvigheid en n]+51 van trafijk5 en fabrijk54 ,het m9i/]ie van oorlog zal zijn5 w]kkr+ doelmatig uitgebreid zi51 door d5 aanleg van v]d$ig+sw]k5 aan nieuwe hav5s1 die tot roem van de l&magt zull5 kunn5 v]/rekk51 wa> de kunde onz] ,g5ie1 zond] belemm]+51 zal kunn5 uitmunt5 9 h>e keuze van t]re9 voor ve/+w]k5 op te w]p51 wa> zij blijk5 kan gev51 e55 ,,coehoorn te ov]treff54 ,de m>9e zal 9 het bezit word5 ge/eld van me]d]e en diep]e hav5s1 met e5e onaanta/b>e zeehav5 voor de /ad ,am/]dam1 wa> da>5bov5 de groote w]f1 ?ans g5oegzaam sle*ts tuighuis en door v]slibb+ ontoegankelijk1 w$] 9 h>e behoeft51 als vroeg]1 zal kunn5 voorzi54 ,van voor de /ad ,am/]dam zal het groot/e l9ies*ip1 onbekomm]d omtr5t diepgang1 toeg]u/1 gewap5d en bem&1 zee kunn5 kiez54 ,de m>9e zal ook h>e m$ew]k+ niet ontzegg52 bij to5em5de s*eepva>t wakk]t ook de m>9e aan1 da>1 9 tijd5 van geva>1 de e]/e de /eun voor de laat/e wordt1 om ha> w$]ke]ig te bes*]m54 ,door voorspo$ en v]me]d]d5 h&el v]m5igvuldigt de koopva>dij en groeit de m>9e aan4 ,h>e ?ans k>ige budgett5 zull5 onbekromp5 kunn5 word54 ,door me]d]e koopva>dij- en me]d]e oorlogs*ep5 zal de s*oone holl&s*e vlag zi* alom 9 v]wijd]de zeen en hav5s ontroll5 en golv54 ,de tijd5 kunn5 kom51 dat wij w$] mann5 als ,,de ,,ruit] en ,,tromp noodig hebb5 tot v]d$ig+ van onz5 h&el en van onze kolonin1 en dan zijn zoo veel onaanta/b>e hav5s e5 e]/e v]eis*te2 dit bewijz5 ons de s*att51 welke door onze nabur5 met v]kwi/5de h&5 da>aan be/e$ word51 en die1 door v]wez5tlijk+ van ons plan1 voor onze m>9e ko/eloos zull5 word5 v]kreg54 ,de inkom/5 van het dep>tem5t van f9ancin zull5 door spo$ig v]me]d]5de opbr5g/51 door d5 me]d]5 omloop van geld1 door h&5>beid v]kreg51 en door de gevolg5 d] indijk+ word5 v]m5igvuldigd4 ,het cr$iet van d5 ,/aat v9dt e5e groot]e wa>borg 9 de v]me]d]+ van het nationaal v]mog51 9 de me]d]e welva>t en weelde1 die de onafs*eidb>e trawant5 van b$rijvigheid zijn4 ,het dep>tem5t van f9ancin kan e5e bron 9 de zee1 welke zoo mild voor hetzelve zal vloeij51 niet will5 v]/opp54 ,al deze /aatsmagt51 elk hunn] afzond]lijk voor h>e belang5 na> n doel /rev5de1 vorm5 e5 geheel1 hetwelk de ,hooge ,reg]+ gun/ig zal do5 /emm5 voor e5 ontw]p1 hetwelk onafzi5ba>1 zoo 9 dadelijke voordeel5 als 9 de gevolg51 voor ha> is4 ,voorzek] e5e bemo$ig+ 9 d5 druk van dure tijd51 tijd5 van w]keloo%eid en v]slag5heid voor vel51 e5e r$5 van v]/omm+ voor h51 die de kra*t5 van het volk &]s z\d5 will5 aanw5d51 dan tot w]kdadige v]bet]+51--v]bet]+51 te groot en te veel1 daadw]kelijk en 9 de gevolg51 om door d5 groot/5 /aatsman 9 e5s te kunn5 omvat en oms*rev5 word51 die 9 e5e bet]e toekom/ voor onze natie ligg5 v]borg54 ,de gun/ige gevolg5 naga&e1 welke wij met zek]heid door het indijk5 en droogmak5 van de ,zuid]zee 9 d]zelv] geheel5 omvang1 door het da>/ell5 van zoo veel kanal51 door d5 aanb\w d] grond5 9 die zee zull5 v]krijg51 hebb5 ons d5 teg5woordig5 toe/& van ons ,l& me] le]5 k5n5 en do5 ov]weg54 ,n$]l& is dat niet me]1 wat het vroeg] 01 wat het nog zijn kon en zijn moe/4 ,dat1 wat de wangun/ van vreemd5 beoogde1 wat de m$$++ van &]e volk5 zo*t te bew]k51 is s*i] b]eikt4 ,onze ontzag9boezem5de magt is v]dw552 onze groo!id en invlo$ na> buit5 zijn te niet2 vele onz] kolonin zijn ons ontnom52 weg zijn onze w]eldh&els-vlot51 met oorlogsmagt bem&2 weg is die /\te ond]nem+sgee/ van vroeg]1 die 9 #ahad nog e5s w$] h]leefde2 weg is onze voordeelige ligg+ aan de zee1 wa>9 wele] zi* rivi]5 loosd51 welke m5 ?ans ontb]5 wil1 en vroeg] niet ontb]5 kon1 dewijl zij door v]slibb+ h>] b$d+5 en mond+5 onbruikba> word51 en door tijd en ko/5 v]sl9d5de kanal5 zijn v]vang54 ,wij /aan t5 a*t]5 met onze weg5 van v]ti]--en te laat vatt5 wij d5 /oom aan1 die weg5 baant1 zond] af/&5 te k5n54 ,wat moet er van ,n$]l& word51 bij de m$$++1 en bij die bet]e weg5 van v]vo] onz] nabur58 ,n$]l&1 ov]vleugeld door magt1 b$reigd door zeen en rivi]51 doorwev5 van ko/b>e wat]ke]+sw]k51 zoo na> b9n5 als na> buit5 bezaaid met sluiz5 en wat]opvo]+s-w]ktuig51 welke 9 ligg+1 aanleg en ond]h\d te ko/ba>1 en 9 uitw]k+ te kort s*iet5d bevond5 word51 wa>door zij hun doel mi/52 de grond5 v]a*t]51 en de l&b\w1 met de la/5 da>van bezwa>d1 teg5 me] bevoordeeld5 magteloos zi* zoekt te v]heff52 wa> onto]eik5de middel5 t] v]bet]+ d] hydrauliek aangew5d1 wa> ko/5 tot h]/el ontzi5 word51 en de physieke toe/& niet v]bet]t4 ,het komt ons ?ans me] dan imm] te pas1 het go$ bevond5 voorbeeld onz] voor\d]s na te volg51 en d5 grond aan de ,zuid]zee te ontwoek]51 di5 deze ons ontnam1--ja zelfs me] dan zij ons ontnam1 en d5 h]wonn51 ons ontro(d gewee/ zijnde grond1 tot e5 s*oone p>el aan onze kroon te mak51 ko/elijk] dan die1 welke ha> ?ans omr+54 ,op di5 grond1 zoo vru*tba>1 zoo edel1 zal onze ov]bevolk+ g$ij51 die nu e5 la/1 ma> dan e55 zeg5 wordt4 ,onze k9d]5 zull5 het vad]l& niet v]lat51 om te v]get51 dat zij ,n$]l&]s w>54 ,door aanw9/ van l& zull5 wij onz5 l&b\w v]bet]51 ( door afwat]+ v]rijk54 ,de l&b\w zal alsdan de middel5 v]s*aff51 wa>door de fabrijk5 op v]ti] na> buit5 kunn5 w]k51 en met vreemd5 zull5 kunn5 concurr]51 zoo do5de zull5 l&b\w en fabrijk51 ges*raagd door h&el en s*eepva>t1 w$]ke]ig h&el en s*eepva>t s*rag54 ,door onze v]bet]de geme5s*ap met de zee- en h&elskanal51 door v]bet]d5 l&b\w1 door bloei van op onz5 grond te huis behoor5de fabrijk51 die ge5e behoeftige bevolk+ aankweek51 en door bloeij5d5 h&el1 zull5 wij ons voor &]e volk5 onmisba> mak51 en door het belang dat zij bij ons hebb51 h5 tot onze vri5d5 mak51 en tot hunn5 spijt blijv5 be/aan1 die d5 ons zoo di]b>5 grond ga>ne zag5 v]sl9d51 om van ,keul5 af d5 ,oceaan te kunn5 bev>54 ,wij h]hal5 het1 ,n$]l& kan door inspann+ van kra*t51 e5 gelukkig l& word54 ,het is voor hetzelve e5e lev5svraag1 behalve de aanw9/ van e5e rijke prov9cie1 v]korte geme5s*ap met de zee da> te /ell51 welke door m9d]e ko/51 af- en aanvo] aanwakk]5 zull54 ,het is e5e lev5svraag om aan d5 gezonk5 h&el1 s*eepva>t en l&b\w1 nieuwe bronn5 van welva>t te v]s*aff51 da>bij d5 bloei van fabrijk5 v]zek]5de4 ,de aanw9/ e5] s*oone en ko/elijke prov9cie ligt 9 ons b]eik1 ov] welk] 9 bezitnem+1 wij met ge5e vreemde mog5dh$5 zull5 hebb5 te ond]h&el52 wa>toe sle*ts de wil noodig is1 om ze de onze te mak54 ,deze s*oone taak op ons nem5de1 dat groots*e w]k voltooij5de1 da>voor word5 de inspann+ van kra*t5 en de gemaakte ko/5 rijkelijk v]go$1 het late nagesla*t zal er ons voor zeg554 ,het zal aan onze v]guisde natie a*t+ en ontzag h]gev54 ,de invlo$ zal moreel en physiek zijn3 moreel omdat onze w]kzame gee/ /( tot w]k zal v9d52 physiek da> onze ge/eldheid alom zal v]bet]54 ,wij drag5 met v]tr\w5 op de uitvo]ba>heid e5 ontw]p voor1 dat re$s vroeg] _h moet5 v]wez5tlijkt zijn1 dat door zijne gevolg5 re$s nu zijn5 zeg5 ov] ons l& _h moet5 v]spreid54 ,wa&e e5s ,,napoleon d5 ,held] tot e5e oorlogs- en zeeh&el%av5 te kunn5 v]heff51 hij zag de re$s lang geb\wde w]eld/ad ov] het ho(d1 wa>aan alle5 het ,zeekanaal ontbrak1 om h>e veilige en onaanta/b>e hav5 te nad]51 van wa> zeg5 en voorspo$ alom v]spreid w]d1 en w$]om zal kunn5 v]spreid word54 ,e5maal zal alsdan door de /ad1 welke ?ans ontvlod5 wordt1 weg5s gebrek aan v]s*e lu*t1 aan wat] en aan v]ti]1 de ,rijn kunn5 /room51 en zal h>e sluim]5de groo!id w$] ontwak54 ,wi5 het geluk van ,n$]l& t] h>te gaat1 en gelo(t me]d] voor hetzelve te kunn5 v]rigt51 wijze iets bet]s aan1 dan de droogmak+ d] van ouds g5oemde ,g\dzee met zeehav5s en kanal51 zoo onmisba> voor l&b\w1 fabrijk51 h&el en s*eepva>t1 e5 spoorslag en ontwikkel+ gev5de1 wa>door ,ne]l&s cr$iet1 roem en e] gewa>borgd word5 en ,,leeghwat]s spreekwoord bewa>heid3 ,als het wat] is aan kant1 ,is de vij& uit ons l&4 ,,bijlage ,i4 ,,ontw]p ,,van ,,indijk+ ,,en ,,droogmak+ ,,van ,,e5 ,,g$eelte ,,d] ,,zuid]zee ,,vanaf ,,enkhuiz5 ,,tot ,,/avor5 ,,en ,,indijk+ ,,en ,,droogmak+ ,,van ,,het ,,ij ,,en ,,zeekanaal ,,van ,,am/]dam ,,tot ,,9 ,,de ,,noordzee4 ,korte oms*rijv+4 ,de b$oel+ is voorh&s e5 g$eelte van de ,zuid]zee 9 te dijk5 en da>aan is vooral 9 het belang van de ,/ad ,am/]dam van da> e5 kanaal1 langs ,z&poort tot 9 de ,noordzee lop5de1 v]bond51 wa>door s*ep5 van groot5 diepgang1 met ongebrok5 la/ b9n5 we9ige ur5 de ,/ad zull5 kunn5 nad]54 ,m5 z\de beg9n5 met het ,zeekanaal dat e55 aanvang nam bij het ,we/]dok1 9 e5e regte lijn b9n5- en buit5dijks op ,halfweg aanlop5de1 en van da> langs ,spa>ndam op ,z&poort1 op #ejj ell5 af/& van het ka/eel van ,br$5rode2 hi] w]d5 s*utsluiz5 gelegd1 met nog ov]lat5 t] we]zijde1 van valrakett5 voorzi51 om bij magtig opp]wat] e55 g]egeld5 afloop da>van te v]zek]51 voorts worde van af die sluis 9 e5e regte lijn door de du95 he5 doorgegrav5 tot 9 zee1 9 de ri*t+ van mijlpaal ,no4 #eg4 ,m5 /elt voor aan het geheele kanaal e5e diepte van zev5 ell5 b5$5 ,am/elpeil te gev51 word5de hetzelve buit5 bij de sluiz5 beg9n5de #cjj ell5 wijd en 9 de 9 zee te legg5 ho(d5 #cej ell51 wa>bij #ajj ell5 voor ov]laat1 #ej ell5 aan we]szijde4 ,het b9n5kanaal worde bov5 #cjj ell5 wijd1 lat5de da>van aan we]szijd5 #ej ell5 bre$te1 als uit]wa>d51 di55de om bij hoog5 b9n5wat]/& als wat]b]g+ en me]d]e ruimte tot afloop van wat] te v]/rekk51 blijv5de het eig5tlijke kanaal alzoo #bjj ell5 wijd4 ,wanne] dit w]k voltooid is1 wordt er e5 afdamm+sdijk gelegd 9 het ,,ij1 van af het ,we/]dok 9 rigt+ op de ,willemssluis van het ,noordholl&s*e kanaal4 ,de geheele uitge/rek!id van het ,,ij1 aldus +eslot51 /elt m5 voor droogtemak51 en da>9 twee kanal5 te grav51 wa>van er e5 be/emd is voor de va>t van af ,nau]na op ,spa>ndam #ae ell5 wijd en e5 van ,za&am op ,halfweg aan1 wijd #ej ell51 t]wijl er tev5s e5e r+va>t gemaakt wordt van af te ,bev]wijk op ,spa>ndam aan1 da> en voorts ov]al om het ,,ij alle be/a&e regt5 en uitwat]+5 opnem5de4 ,m5 blijve met het kanaal op e55 af/& van #ejj ell5 van de sluiz5 van ,rijnl& te ,halfweg en ,spa>ndam1 die als dan zoo w]keloos als ?ans niet z\d5 blijv51 da> m5 het v]hang bij gewoon getijde van ,am/]dam tot 9 de ,noordzee bij ,mijlpaal ,no4 #eg op m9/5s e5e el b]ek55 kan en dat van het groot/e gewigt voor ,am/ell&1 de /ad1 ,noordholl& en de droog te mak5 ,ha>lemm]me] en ,rijnl& is4 ,na de da>/ell+ van bov5g5oemde w]k51 welke e5e opp]vlakte na de droogmak+ van ruim #hjjj bund]s z\de beslaan1 all5 van de vru*tba>/e slibgrond51 als m$e1 hi] niet ond] begrep51 e5e /rook d] allodiale grond5 9 de du951 langs het kanaal op uur bre$te t] w$]zijde t] beb\w+ aangeko*t hebb5de1 worde er met de voorb]eid5de maatregel5 voor de indijk+ d] ,zuid]zee begonn54 ,deze be/aan 9 het da>/ell5 van r+va>t5 om de geheele uitge/rek!id d] ku/1 zoo ,we/vries*e tot ,enkhuiz51 als om de &]e zijde1 langs alle de aan zee geleg5e /$51 tot aan ,laaksum1 e5 gehugt 9 de nabijheid van ,/avor54 ,deze r+va>t5 die me]5deels b9n5 de be/a&e dijk5 aangelegd z\d5 word51 om buit5dijks voor de hav5s uit te kom51 di5d5 om de geme5s*ap met die hav5s van uit de ,zuid]zee op5 te h\d51 voorzi5de die r+va>t5 bij ,enkhuiz5 en bij ,/avor5 van s*utsluiz54 ,behalve het ond]h\d5 d] wat]geme5s*app5 w]d5 de r+va>t5 ook di5/ig om alle de uitwat]+5 d] /room51 rivi]51 beek5 enz4 op te nem51 wi] afloop v]zek]d wordt door die r+va>t5 op het zeekanaal en ook na> gelang d] w9d51 door de sluiz51 die bij ,enkhuiz5 en ,/avor5 zull5 word5 gelegd4 ,da> er door het ,noordholl&s*e kanaal en v]d] door tot ,edam e5e voldo5de va>t be/aat1 zoo is er ge5e behoefte da> e5e r+va>t te grav54 ,er worde dan e]/ e5e va>t gemaakt t] wijdte van #cj ell5 en #e ell5 diep1 buit5dijks van af ,edam langs ,oo/huiz5 tot aan het ,galg5wat] bij ,hoorn1 van da> b9n5dijks tot voor ,hoorn buit5dijks1 met e5 bas9 ( kom voor de s*eepva>t voor die /ad1 om te ,enkhuiz5 te e9dig54 ,de r+va>t die om de oo/ van de ,zee gelegd worde1 kreeg tot aan de ,/e55kam] bov5 ,nijk]k1 e5e bre$te van #bjj ell51 met inbegrip van #ajj ell5 ov]laat ( uit]wa>d5 met #e ell5 diepte en z\de van bij het pold]huis van ,diem5 beg9n51 om b9n5dijks doorgegrav51 buit5dijks voor ,muid5 uittekom51 van da> worde voor ,na>d5 he5 op de ,eem1 voorbij ,spak5burg en ,nijk]k tot op de hoogte van de ,/e55kam] de rigt+ van het kanaal ( r+va>t gevolgd4 ,nu e*t] moet m5 e5e voldo5de afwat]+ aan d5 ,geld]s*5 ,i,jssel v]s*aff51 die bij gewoon5 wat]/& langs ,kamp5 door de r+va>t z\de kunn5 looz51 do* bij hoog5 wat]/& 9 d5 w9t] en voorja>/ijd5 w>e dit ong5oegzaam en er di55 &]e voorzorgsmaatregel5 g5om5 te word54 ,het heeft zijne groote bezw>5 om d5 ,i,jssel na de droogmak+ d] ,zuid]zee da>door te leid51 da>door w]d ook niet 9 de ?ans be/a&e behoefte voorzi54 ,m5 heeft zi* voorge/eld door me]d]5 afloop van wat] langs d5 ,i,jssel1 me]d]e s*uur+ aan de ,ketel bij ,kamp5 te bezorg51 dit is ook door de bekribb+ aan de mond+ bov51 ont/aan1 ma> met welke noodlottige gevolg58 dat m5 aan de ,waal en aan d5 ,rijn het voor hun zoo nodige wat] tot in/&h\d+ di] rivi]5 onttrekt en er te veel wat] op d5 ,i,jssel komt1 zoo dat de uit]wa>d5 en de b\wl&5 9 ,geld]l& en 9 ,ov]ijssel dikw]f laat 9 het voorja> nog ond]/aan1 wanne] de rivi] bij ,kamp5 re$s op e55 lag5 /& gekom5 is en de afloop niet spo$ig g5oeg ges*i$5 kan1 om de s*adelijke gevolg5 d] ov]/room+ te voorkom54 ,m5 /elt voor om op nad] aan te wijz5 punt5 drie ke]sluiz5 9 di5 ,i,jssel te legg5 met valrakett5 voorzi51 om het nodige wat] voor de s*eepva>t op de rivi] te beh\d5 en w9t]dag de uit]wa>d5 met slibwat] te kunn5 inund]52 de ,i,jssel behield zoodo5de zijne nodige toevo]5 van wat] en m5 gaf aan d5 ,rijn en ,waal hunne gekr5kte regt5 t]ug2 do* om de geheele ,betuwe en de wa>d5 b5$5wa>ts te sekur]5 bij ev5tueele ijsv]/opp+ bij hooge voorja>svlo$51 wordt er e5 regtlijnig kanaal v]eis*t1 om als regela> te di551 dit kanaal met zijne ov]lat5 #bjj ell5 wijd van drie sluiz5 met rakett5 voorzi51 z\de beg9n5 op om/reeks e5 half uur b5$5 ,we/]voort1 door de b]g5 van ,geld]l& en de ,veluwe 9 de rigt+ van de ,/e55kam]1 om alda> 9 de twe$e r+va>t uit te wat]54 ,het kanaal w]d voor d5 ,am/]dams*5 ,rijnva>?&el ze] di5/ig1 de ,veluwe w]d me] beb\wd en de ge/eldheid onz] ho(drivi]51 die zoo dr+5d voorzi5+ behoev5 w]d v]bet]d4 ,na dit kanaal da>ge/eld te hebb5 ( ook tijd5s di51 worde de r+va>t van #cj ell5 bre$te langs ,h>d]wijk1 ,elburg1 de ,ketel1 ,g5emuid5 op de ,lemm] aan tot bij ,laaksum 9 de nabijheid van ,/avor5 v]volgd1 voor alle de /$5 vrij v]ke] en onbelemm]de afwat]+ lat5de4 ,dit alles voltooid zijnde1 worde de afdamm+sdijk tuss*5 ,enkhuiz5 en ,laaksum1 ov] de ondiept5 he51 die da> 9 de zee m5igvuldig zijn1 gelegd en deze tot /& gebragt1 worde de ,zee afgeslot5 door d5 dijk tuss*5 ,durg]dam en het pold]huis van ,diem51 lat5de aldus 9 het ,,ij e5e kom van om/reeks #abjj ,bund]s1 geleg5 voor ,am/]dam1 die als m>itime en koopva>dij hav5 e5e d] veilig/e1 s*oon/e en ruim/e 9 het ,heelal w]d4 ,onmiddellijk z\de na voltooide afdamm+ tuss*5 ,enkhuiz5 tot 9 de nabijheid van ,/avor5 de ,zuid]zee e5e el en me] wat] van h>e opp]vlakte v]liez51 wa>door veel grond al dadelijk g]e$ t] beb\w+ w]d1 alvor5s m5 tot de droogmak+ ov] g+1 da> alsdan de w]kzaamh$5 da>van e55 aanvang moe/5 nem51 die g5e bezw>5 oplev]54 ,na de voltooide droogmak+ /elt m5 het grav5 van e5 bre$ kanaal door de drooggemaakte grond5 voor 9 de rigt+ van de ,lemm] op ,na>d5 aan1 om voorts ook b9n5va>t51 wet]+51 togtslot5 enz4 da>9 te mak54 ,het z\de aan e5e tot dit w]k gevormde ,commissie ( direktie ov]gelat5 word5 om zelve de aanzi5lijke laat/e w]kzaamh$5 zelve uittevo]5 ( zulks aan ev5tueele pa*t]s ov]telat5 om de l&5 door kavel51 slot51 sle*t5 en grebb5 tot beb\w+ g]e$ te mak51 wa>toe e5e aanzi5lijke som v]eis*t w]d1 aangezi5 er om/reeks #bfjjjj ,bund]s aanwezig zijn1 da> m5 die b]eid+ op f #hd4-- p4 ,bund] begroot4 ,de ram+ van het geheel beloopt #ib millio5 guld5s4 ,het is er e*t] v]re af1 dat deze som b5odigd w>e4 ,het drooggemaakte ,,ij bezat e5e wa>de van #af millio5 guld5s1 die te realise]5 w>54--,door de g5oemde afloop van wat] kwam5 er ook dadelijk na de afdamm+ duiz5de ,bund]s disponibel1 die 9 de nabijheid d] ku/5 spo$ig] aftrek z\d5 v9d5 en het kavel5 enz4 aan de beb\w]s ov]lat5de1 w]d welligt het geheel voor #cj #ce millio55 da>ge/eld1 en met alle de voordeel5 die aan deze ond]nem+ v]bond5 zijn1 kwam de ,bund] l& geheel toeb]eid op tuss*5 f #cbe f #cej te ko/51 e5e som die ze] g]+ is1 aangezi5 de mee/e 9 dit g$eelte d] zee aanwezige grond klei is van e5e ze] vru*tb>5 a>d4 ,,ram+ ,,d] ,,ko/5 van de ,indijk+ en ,droogmak+ d] ,zuid]zee en het ,,ij1 alsm$e voor de da>/ell+ van e5 ,kanaal vanaf ,am/]dam tot 9 de ,noordzee4 ,no4 #a4 ,,mond+ ,,van ,,het ,,kanaal ,,9 ,,de ,,noordzee1 zijnde ,twee ,ho(d5 welke zi* t] l5gte van #hdj ,ell5 9 de ,zee uit/rekk5 zull51 om d5 afloop van het ,wat] van het kanaal van ,am/]dam en hoog] afkom5de te ontvang54 ,hetzelve zal beg9n5 op #ejj ,ell5 af/&s b5oord5 ,mijlpaal ,no4 #eg aan het /r&4 ,rijsw]k voor e5 ,ho(d3 #bj ,kubiek ,el p] ,/rekk5de ,el f #hj p] ,/r4 ,el ov] #hdj ,ell5 l5gte f #fg1bjj ,a>dw]k voor d5 ,dijk1 welke #d ,el bov5 gewoon tij gelegd wordt1 geeft #aej ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el4 ,ov] #hdj ,ell5 zijn #abf1jjj ,ell5 #dj ct4 p] ,kub4 ,el #ej1djj ,/e5beglooij+ b9n5 en buit51 #bj ,kwadr4 ,el4 p] ,/r4 ,el met inbegrip van ,pu9be/ort+1 ov] #hdj ,ell5 l5gte p] ,/r4 ,el f #cbj #bfh1hjj ,ho(d5 van ,paalw]k #abj ,eik5 ,pal5 van #ad ,el f #ej f #f1jjj #aej ,gre55 #aj #cj #d1ejj #ahj #g #bj #c1fjj --------- #ad1ajj ,pu9be/ort+ tuss*5 de #c reij5 pal5 ges*at op #cb ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 ov] #dj ,ell5 l5gte #abhj ,el f #af p] ,kub4 ,el #bj1dhj ,inheij5 en beve/ig5 voor #dej ,pal5 f #aj p] ,paal #d1ejj ----------- f #dbe1dhj ,deze ,som dubbeld voor ,twee ,ho(d5 f #hej1ifj ,uitdiep5 ,wat]spiegel wijd #bej ,ell5 ond] #ajj ---- gemiddeld #age gemiddelde diepte van uit het /r& #d ,el4 zijn #gjj ,el p] ,/r4 ,el1 ov] #hdj ,ell4 is #ehh1jjj ,ell4 f #a4ej p] ,el #hhb1jjj ,dukdalv5 #f /uks f #aejj #i1jjj ----------- #a1gda1ifj ,no4 #b4 ,,het ,,kanaal ,,van ,,de ,,noordzee1 op #ejj ,ell5 b5oord5 d5 ,mijlpaal ,no4 #eg tot op #ejj ,ell4 b5oord5 het ,ka/eel van ,br$]ode bij ,z&poort4 ,de af/& van de ,zee tot aan ,br$]ode1 wordt ges*at te zijn #a ,uur ( #ejjj ,ell51 dit ,kanaal zal l&wa>ts 9 beg9n5 met e5e bre$te van #bjj ,ell51 en all5gs 9 wijdte to5em5 tot #bej ,ell5 wa> de ,ho(d5 beg9n51 dit ,kanaal wordt op #g ,ell4 diepte b5$5 ,a4 ,p4 gegrav51 met #a ,el bov5 ,a4 ,p4 en voorts kom5 da>bij nog #ej ,ell5 bre$te aan we]szijde dus #ajj ,ell5 voor d5 ov]laat4 ,wij b]ek55 dus #cej ,el bre$te voor het ,kanaal en ov]laat met e55 gemiddeld5 bov5/eek van #g ,ell5 en v]krijg5 dus #bdej ,kub4 ,ell4 weg te ruim5 specie p] /rekk5de ,el van d5 bov5/eek1 dit ov] #ejjj ,ell5 l5gte maakt e5 geheel van #ab1bej1jjj ,kub4 ,el4 p] ,el #cj ct4 f #c1fge1jjj de ,bre$te op de ,wat]spiegel zal zijn b9n5 #bjj ,el buit5 #bej ,el ond] #ajj #ajj --- --- gemiddeld #aej #age totaal gemiddeld #afb ,el4 t] diepte van ,a4 ,p4 #g ,el4 en da>bov5 #a -- te zam5 #h ,el1 hetwelk p] ,/r4 ,el geeft #acjj ,kub4 ,ell41 deze ov] #ejjj ,ell4 l5gte is #f1ejj1jjj ,ell4 p] ,kub4 ,el #dj ct4 #b1fjj1jjj ,aan we]szijd5 van het ,kanaal ont/aat bij het wegruim5 d] specie e5 weg welk] bes*ulp+ wij aanslaan op #be1jjj ,wij wild5 aan we]szijd5 van het ,kanaal e5 /rook van #bejj ell5 7 ,uur7 d] allodiale grond5 aankoop51 om die lat] t5 voordeele d] ond]nem+ als ,balla/ te kunn5 gebruik51 di]wijze de grond ontg9n5 en ,p]ceelsgewijze voor aanb\w te v]koop51 dit z\de #bhfb ,bund]s zijn1 p] ,bund] f #be #ga1eej ------------ f #f1cga1eej ,no4 #c4 ,,het ,,kanaal ,,vanaf ,,het ,,ka/eel ,,br$]ode1 a*t] ,z&poort1 lop5de om d5 ,noord] buit5hoek van ,spa>ndam 9 regte lijn op #ejj ,ell5 af/& voor en bij ,halfweg ,ha>lem tot opnem+ van de ,uitwat]+5 van ,rijnl& en lat5de e5e kom voor bov5wijdte 7wat]spiegel7 #bjj ,el ond] #ajj --- gemiddeld #aej diepte #h zijn #abjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 is ov] #hgej ,ell5 l5gte #aj1ejj1jjj ,ell51 p] ,kub4 ,el #cj ct4 f #c1aej1jjj de bov5/eek op de ,b]m wijd #cjj ,el1 diep #a ,el ov] #hgej ,el zijn1 #b1fae1jjj #cj ct4 #ghg1ejj ,plempw]k ov] #bjjj ,ell4 f #dh #if1jjj ,n4,b4 de hi] uitgegrav5 word5de specie wordt voor de ,dijk5 gebruikt en is me] dan voldo5de om zwa>d]e ,dijk5 te legg51 dan imm] te vor5 hebb5 be/aan4 ,het bes*ulp5 van de ,zuidelijke ,kanaaldijk s*att5 wij op #bb1jjj ,de aanb\w van twee ,wat]-,mol5s1 voor twee g$eelt5 ,grond1 welke van de geme5s*ap met ,rijnl& word5 afgesn$51 zijnde e5 /rook grond bel5d5de d5 ,slap]dijk1 b9n5 en buit51 en e5 /rook grond tuss*5 ,halfweg en ,spa>ndam1 bel5d5de m$e de ,pold]s1 b9n5- en buit5dijks1 elke ,mol5 b]ek5d op f #abjjj #bd1jjj ,opruim+ en toes*iet+ voor de ,mol5s #ae1jjj ,onteig5+4 wij b]ek55 voor het ,kanaal en de ,dijk5 #djj ,ell5 bre$te1 is voor #hgej ,ell5 l5gte #c1ejj1jjj ,ell5 ( #cej ,bund]s f #ajjj #cej1jjj ----------- f #d1ddd1ejj ,no4 #d4 ,,het ,,kanaal ,,vanaf ,,bij ,,halfweg ,,ha>lem1 9 regte lijn voorbij ,slot]dijk1 op de hoek van de ,lijnbaan de ,zeeva>t aan1 en de ,afdamm+sdijk van da> op het ,tolhek bij de mond+ van het ,noord-,holl&s* ,kanaal1 dit ,kanaal is lang #gejj ,ell54 ,bov5wijdte 7,wat]spiegel7 #bjj ,el ,ond] #ajj --- ,gemiddeld #aej diep #h is #abjj ,ell5 p] ,/rekk5de ,el1 is ov] #gejj ,ell5 l5gte #i1jjj1jjj ,ell5 #cj ct4 f #b1gjj1jjj de bov5/eek op de ,b]m #cjj ,ell51 diep #a ,el1 ov] #gejj ,ell5 l5gte is #b1bej1jjj ,ell5 #cj ct4 #fge1jjj ,bes*ulp+ #bj1jjj ,de ,aanb\w van e55 ,wat]-,mol51 voor dat g$eelte grond1 hetwelk tuss*5 ,slot]dijk en ,halfweg zal word5 afgesn$5 #ab1jjj ,opruim+ en toes*iet+ voor d5 ,mol5 #aj1jjj ,onteig5+ van #cjj ,bund]s f #ajjj #cjj1jjj ,de ,afdamm+sdijk rek55 wij #bejj ,ell5 ,plempw]k f #dh #abj1jjj ,specie #aej ,kub4 ,el1 p] ,/rekk5de ,el1 zijn #cge1jjj ,ell5 #cj ct4 #aab1ejj ----------- f #c1idi1ejj ,no4 #e4 ,,e5 ,,r+va>t ,,om ,,het ,,ij1 vanaf de ,bev]wijk op ,spa>ndam1 b5ev5s e5 va>t van ,nau]na op ,spa>ndam ,za&am ,halfweg4 ,de ,r+va>t1 die 9 de ,nau]na uitloopt b]ek5d op #fjjj ,ell5 l5gte1 bov5 wijdte #ae ,el ond] #i -- gemiddeld #ab 1 diepte #c ,ell51 zijn #cf ,kub4 ,ell5 p] ,/rekk5de ,el1 is ov] #fjjj ,ell4 l5gte #baf1jjj ,kub4 ,ell5 #cj ct4 f #fd1hjj ,de ,va>t van ,nau]na #gjjj ,ell4 l5gte1 op de zelfde wijdte en diepte #ge1fjj ,e5 ,s*utsluis1 om 9 het ,groote ,kanaal te spuij5 #be1jjj ,de ,va>t van ,za&am1 #ejjj ,ell4 l5gte4 bov5 wijdte #ej ,el ond] #cj -- gemiddeld #dj 1 diepte #e ,ell51 zijn #bjj ,kub4 ,ell4 p] ,/r4 ,el1 ov] #ejjj ,el1 zijn #a1jjj1jjj ,kub4 ,ell5 #cj ct4 #cjj1jjj ----------- f #dfe1djj ,no4 #f4 ,,uitwat]+5 ,,en ,,be/a&e ,,regt54 ,deze ,uitwat]+5 zull5 loop5 langs de nu be/a&e ,noord-,we/elijke ,,ij dijk54 ,e5e ,uitwat]+ van de ,wat]-,mol5 /a&e beoo/5 te ,bev]wijk1 en te ,leyd5 9 de ,wijk]va>t1 t] l5gte van #bjjj ,ell5 bov5 wijdte #e ,el ond] #b -- gemiddelde #c diep #b ,el zijn #g ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 ov] #bjjj ,ell5 l5gte geeft #adjjj ,kubieke ,el #cj ct4 f #d1bjj ,e5e ,uitwat]+ van de ,we/-,zaans*e-,sluis1 9 de ,za&amm]-,va>t lang p4m4 #bjjj ,el bov5 ,wijdte #h ,ell5 ond] #d --- gemiddelde #f diepte #c ,el zijnde #ah ,k4 ,el p] /rekk5de ,el1 zijnde ov] de #bjjj ,el l5gte #cfjjj ,kub4 ,el #cj ct4 #aj1hjj ,n4,b4 deze ,sluis zal bij het ,me]d]e v]hang door de ,nau]na ,va>t op het ,zee-,kanaal geheel kunn5 v]vall5 da> de ,we/-,za&] ban ov]vlo$ van ,sluiz5 bezit1 om zoo als op de ,zaan en ,nau]na ,va>t te kunn5 spuij51 hetge5 ?ans niet do5lijk1 ma> alsdan mogelijk wordt4 ,welligt w>e het ev5 go$ e55 ,mol5 te plaats5 dan de afwat]+ te beh\d51 t]wijl het getal ,mol5s ?ans te g]+ is4 ,e5e ,uitwat]+ van ,l&sme] 9 de ,za&amm] ,va>t1 l5gte1 wijdte en diepte als de voorga&e #aj1hjj ,n4,b4 deze ,uitwat]+ z\de bij de te ont/ane v]bet]de afwat]+ van ,oo/-,zan5 en de ,ulp51 wel ov]bodig kunn5 zijn1 bij e5e ,l&weg-geme5s*ap op ,slot]dijk4 ----------- f #be1hjj ,no4 #g4 ,,droogmak+ ,,van ,,de ,,drie ,,ij ,,pold]s1 alsm$e het s*iet5 van ,slot51 sle*t51 grebb5 en kavel54 ,de drie te v]krijg5 ,pold]s1 word5 ges*at1 te zull5 bevatt5 #hjjj ,bund]s gezam5tlijk1 (s*oon wij gelov51 dat bij jui/e opmet+1 de inh\d groot] zal zijn4 ,de ,wijk] ( ,sophia ,pold] #cjjj ,bund]s de ,zaan ,m>ianna #cjjj de ,am/]dam ,wilhelm9a #bjjj ,9 elke ,pold] van #cjjj ,bund]s z\de e5 ,/oom-,w]ktuig van #dj ,p4kra*t1 tot ,droogmak+ word5 geplaat/1 9 die van #bjjj ,bund]s e5 van #cj ,p4,kr4 en s*att5 elk ,/oom-,wat]-,w]ktuig1 met de ,geb\w5 enz4 op f #ajjj p] ,pa>d5kra*t en mitsdi5 voor #aaj ,pa>d5kra*t f #ajjj f #aaj1jjj ,loon voor n ,opzi5] ,ma*9i/ #a ,ja> f #ajjj drie ,ma*9i/5 te zam5 #bahj zes ,/ok]s #bhjj ------ #e1ihj ,/e5kol54 #b ,w]ktuig5 zull5 #ade dag5 moet5 mal5 en rek55 wij f #a1-- p] ,pa>d5 ,kra*t p] ,dag1 is voor #hj ,pa>d5 ,kra*t f #aa1fjj #a ,w]ktuig #abi_/;d4 #cj ,p4,kr4 f #a #c1hgj -------- #ae1dgj ,kavel51 ,sle*t51 ,grebb5 en ,slot51 aan ,blokk5 van #ejj ,ell5 lang en #bjj ,ell5 bre$1 zoo dat elke ,kavel bij doorsn$e van ,slot5 #aj ,bund]s groot wordt4 ,op elk ,blok grav5 en ,sle*t51 is voor de langsloot #ejj ,ell5 dw>s #bjj --- #gjj bov5 ,wijdte #c ,el ond] #a ,el1 diep #b ,ell5 geeft #d ,kub4 ,el1 p] /rekk5de ,el1 is ov] de #gjj ,ell4 #cj ct4 p4 ,el f #hdj ( f #hd p4 ,bund] en zulks ov] #hjjj ,bund]s #fgb1jjj ,wet]+ ,slot54 ,voor toes*iet+ tot de ,wat]-,w]ktuig5 word5 #ahjjj ,ell5 l5gte voor de #c ,pold]s g]ek5d1 bov5 wijdte #e ,el ond] #b --- gemiddelde #c diepte #b ,el dus #g ,el p] ,/r4 ,el1 zijn ov] #ahjjj ,el #abfjjj ,el #cj ct4 #cg1hjj ----------- f #hda1bej ,no4 #h4 ,,sluis- ,,en ,,brugw]k54 ,de ,sluis1 die aan ,z&poort1 aan de ,/raatweg zal moet5 word5 gelegd1 moet de nodige ruimte hebb51 om aan het ,wat]1 dat dit bre$e kanaal zal kunn5 af/room51 niet te veel teg5/& te bi$51 en dus g5oegzame spuij+ te v]zek]51 het zal dus nodig zijn behalve de #d ,s*utsluiz5 van v]s*ill5de bre$te1 ook nog ,brugw]k met ,valrakett5 op d5 ov]laat te br5g51 die na behoefte geslot5 en geop5d zull5 word54 ,bij ,/orm en hooge ,vlo$51 uit de ,noord-,zee zull5 dezelve geslot5 word51 alsm$e bij lage ,wat]/& op de ,rivi]51 om voldo5de ,wat] op de ,kanal5 en ,r+va>t5 te h\d54 ,de ,sluis met ,brugw]k en ,rakett5 word5 door ons ges*at op f #ejj1jjj met twee dubbelde ,i,jzeren ,draai-,brugg5 #ahj1jjj e5 ,geme5s*aps-,brug voor de ,za&amm] ,va>t #hj1jjj e5 dito voor de ,nau]na #ej1jjj ,neg5 kle9]e ,brugg51 met zes ,bruggemans-,won+51 t]wijl er bij de ,brugg5 bij de ,/oom-,wat]-,w]ktuig5 ge5e ,won+5 b5odigd zijn #dh1jjj ,deze ,brugg5 zull5 gelegd word5 aan de ,bev]wijk1 ,vels51 ,z&poort1 ,slap]dijk1 drie aan de ,/oom-,wat]-,w]ktuig51 en twee aan de ,uitwat]+5 van ,we/zaan en ,l&sme]4 ,drie ,pont-,ve]5 te ,spa>ndam1 ,halfweg en ,slot]dijk #aj1ejj ----------- f #hfh1ejj ,,recapitulatie4 ,no4 #a f #a1gda1ifj #b #f1cga1ejj #c #d1ddd1eaj #d #c1idi1ejj #e #dfd1ejj #f #be1hjj #g #hda1bej #h #hfh1ejj ------------ f #ah1gjg1eaj ,no4 #i4 ,indijk+ van de ,zuid]zee van bij ,enkhuiz5 tot bij ,/avor54 ,aanvang d] ,r+va>t51 om de ,we/-,vries*e ,ku/1 tot bij ,enkhuiz54 ,er be/aat e5e behoorlijke ,va>t1 vanuit het ,noord-,holl&s*e ,kanaal tot ,edam1 zoo dat alda> bij het beg9 d] ,r+va>t1 e5e ,sluis zal moet5 word5 gelegd op ,a4 ,p4 wa> de ,r+va>t van de ,beem/] 9 zal kunn5 w]k54 ,r+va>t van voor ,edam1 buit5dijks langs ,oo/huiz51 tot aan het ,galg5veld bij ,hoorn1 b9n5dijks l5gte #b ,uur ( #ab1ejj ,ell54 bov5 ,wijdte #cj ,ell4 ond] #bj -- gemiddelde #be diep met #a ,el bov5/eek #f ,el1 is #aej ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 zijn #a1hge1jjj ,el #cj ct4 f #efb1ejj ,onteig5+ van #ff ,bund]s f #aejj #ii1jjj ,brugg5 en ,sluiz54 #a ,sluis aan de ,va>t op ,monnik5dam #be1jjj #a ,brug voor ,edam #be1jjj #a ,oo/huiz5 #bj1jjj ----------- f #gca1ejj ,no4 #aj4 ,,r+va>t ,,van ,,af ,,het ,,galg5veld ,,bij ,,hoorn1 b9n5dijks tot voor ,hoorn1 buit5dijks met e5 ,bas9 ( ,peul voor ,hoorn1 en van da> tot ,enkhuiz54 ,de ,dijk voor ,hoorn1 lang #bjjj ,ell54 ,plempw]k p] ,el f #dj f #hj1jjj ,specie #aej ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el is #cjj1jjj ,kub4 ,el1 p] ,el #cj ct4 #ij1jjj -------- f #agj1jjj ,uitdiep5 van de ,va>t voor ,hoorn #aej1jjj ,kub4 ,el #bj ct4 #cj1jjj ,e5 ,brug voor ,hoorn #be1jjj ,e5 ,kanaal tot ,enkhuiz51 t] l5gte van #c ,uur1 ( #agejj ,ell51 wijdte en diepte als vor51 uitmak5de #b1fbe1jjj ,kub4 ,el #cj ct4 #ghg1ejj ,onteig5+ van #ic ,bund]s f #bjjj #ahf1jjj ,e5 dubbelde ,sluis met ,brug #ahj1jjj ----------- f #a1cgh1ejj ,no4 #aa4 ,,r+va>t ,,van ,,af ,,het ,,pold]-,,huis ,,bij ,,diem51 op ,muid5 b9n5dijks1 om voor ,muid5 buit5dijks op de v]d]e ,r+va>t voor bij ,na>d5 te kom54 ,de l5gte is #a ,uur ( #gejj ,ell54 bov5 wijdte #bjj ,el ond] #hj ---- gemiddelde #adj diep met e5 ,el bov5/eek #e ,el1 zijn #gjj ,el p] ,/rekk5de ,el1 is ov] #gejj ,el l5gt5 #e1bej1jjj ,kub4 ,el #cj ct4 f #a1ege1jjj de bov5/eek op de ,b]m ,onteig5+ van #bbe ,bund]s f #ajjj #bbe1jjj ,e5 dubbelde ,sluis met ov]laat en rakett51 te legg5 bij de ,afdamm+ van het ,,ij #abj1jjj ----------- f #a1ibj1jjj ,no4 #ab4 ,,r+va>t ,,van ,,muid5 ,,op ,,de ,,/e55kam]1 deze ,va>t beg9t uit de voorga&e en wordt ges*at op #f ,ur5 l5gte ( #cj1jjj ,ell54 ,plempw]k #ajjj ,el f #dh p] ,/r4 ,el f #dh1jjj ,specie #abj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el #abj1jjj ,el #fj ct4 #gb1jjj -------- f #abj1jjj ,kanaal met ,b]m ( ov]laat1 wijdte en diepte als vor51 #cj1jjj ,el #gjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el zijn #ba1jjj1jjj ,ell4 #cj ct4 #f1cjj1jjj ,onteig5+ van #ijj ,bund]s f #fjj #edj1jjj ,brugg5 tot geme5s*ap bij ,nijk]k en ,spak5burg #be1jjj ov] de ,r+va>t tot de ,nieuwe ,pold]s bij ,muid51 ,na>d51 ,huiz51 de ,eem1 ,spak5burg en ,nijk]k #aej1jjj ----------- f #g1ace1jjj ,no4 #ac4 ,,het ,,kanaal ,,uit ,,d5 ,,ijssel1 b5$5 ,we/]voort tot 9 de ,r+va>t aan de ,/e55kam]1 dit ,kanaal wordt 9 drie ,vakk5 v]deeld1 kom5de er e5 ,ke]-,sluis met ,ov]laat en rakett51 aan de ,mond+ bij ,we/]voort te legg51 de ,twe$e om/reeks ,kamp]b]g en de ,d]de bij ,ess54 ,het ,kanaal van d5 ,/e55kam] tot bij ,ess5 t] l5gte van #c ,ur5 ( #aejjj ,ell54 bov5 wijdte #bjj ,el ond] #ej --- gemiddelde #abe diepte #c ,el met #a ,el bov5/eek zijn #d ,el1 dus #ejj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 is ov] #ae1jjj ,el #g1ejj1jjj ,kub4 ,el #bj ct4 f #a1ejj1jjj ,n4,b4 ,de ,dijk5 word5 op #ej ,ell5 af/& van het ,kanaal gelegd1 kom5de de ,specie da>voor uit het ,kanaal4 ,ke]sluis met ,rakett51 met #c ,el wat]ke]+ #abj1jjj ,onteig5+ van #c ,ur5 ( #djj ,bund]s f #fjj #bdj1jjj ,het ,kanaal van ,ess5 tot ,kamp]b]g1 lang #b ,uur ( #aj1jjj ,ell54 bov5wijdte met ,ov]laat #cjj ,ell51 te ontblot5 van #d ,el bov5/eek1 word5 #abjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 is ov] #ajjjj ,el #ab1jjj1jjj ,el #bj ct4 #b1djj1jjj het ond]g$eelte van het ,kanaal bov5 wijdte #bjj ,ell5 ond] #ej --- gemiddelde #abe diepte #d ,el1 wa>ond] #a ,el bov5/eek1 zijn #ejj ,el p] ,/r4 ,el1 maakt #e1jjj1jjj ,kub4 ,el #bj ct4 #a1jjj1jjj ,ke]sluis met ,rakett5 #abj1jjj ,onteig5+ van #bfg ,bund]s f #cjj #hj1jjj ,e5 ,brug #be1jjj ,het ,kanaal van ,kamp]b]g tot ,velp1 lang #b ,uur ( #acgej ,ell54 bov5 wijdte met ov]laat #cjj ,el1 te ontblot5 van #h ,el bov5/eek1 zijn #bdjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 dus #cc1jjj1jjj ,ell5 #bj ct4 #f1fjj1jjj ,hetzelfde ,p]ceel b5$5/eek1 wijdte met ov]laat als vor5 ov] de l5gte van #ac1gej ,el is #f1hge1jjj ,ell5 #bj ct4 #a1cge1jjj ,ke]sluis met ,rakett5 #abj1jjj ,onteig5+ van #djj ,bund]s f #ajj #dj1jjj ,e5 ,brug #be1jjj ,het ,kanaal van ,velp tot ,we/]voort ,uur ( #bejj ,el1 bov5 wijdte met ov]laat #cjj ,el1 te ontblot5 van e5 ,el1 bov5/eek zijn #gej1jjj ,ell5 #bj ct4 #aej1jjj het ,kanaal ,wijd en ,diep als vor5 #a1bej1jjj ,ell5 #bj ct4 #bej1jjj ,e5 ke]sluis met ,rakett5 #abj1jjj ,onteig5+ van #fg ,bund]s f #ajjj #fg1jjj ,e5 ,brug #be1jjj ,brugg5 bij ,nijk]k1 ,hor/1 ,voor?uiz51 ,putt5 en ,ess51 zijn #e ,brugg5 f #be1jjj #abe1jjj ----------- f#ad1chb1jjj ,no4 #ad4 ,,sluis-,,w]k5 ,,9 ,,d5 ,,geld]s*5 ,,ijsel4 ,er zull5 als 9 het ,we/]voord] ,kanaal op d5 ,/e55kam] aan ,drie ,ke]sluiz5 met ov]lat5 9 d5 ,i,jsel1 di55 te word5 gelegd1 op nad] aan te wijz5 plaats5 om e5]zijds het ,wat] te ke]5 en &]zijds* hetzelve gelijk met de ov]lat5 9 tijd van nood te lat5 w]k51 zoodat de ,uit]wa>d5 het voordeel blijv5 beh\d5 om bij hooge ,w9t]- en ,voorja>s-,vlo$51 ov]/roomd te kunn5 word5 en na gelang da>m$e bezet te h\d54 ,de ko/5 dez] ,sluiz5 met hunne ,brugg5 en ov]lat51 b]ek5d als die1 op het ,kanaal te legg51 elk ad f #abj1jjj f #cfj1jjj ,no4 #ae4 ,,r+va>t ,,van ,,af ,,de ,,/e55kam]1 voorbij ,h>d]wijk1 ,elburg1 ,kamp51 enz4 na> de ,lemm] en van da> tot ,laaksum 9 de nabijheid van ,/avor54 ,deze ,r+va>t begroot op #bc ,ur5 l5gte ( #aaejjj ,ell54 bov5 ,wijdte #cj ,ell54 ond] #bj --- gemiddelde #be diep met #a ,el bov5/reek #e ,ell51 is #abe ,ell5 p] ,/rekk5de ,el zijnde #ad1cge1jjj ,ell5 #cj ct4 f #d1cab1ejj ,zes ,bas9s ( ,komm51 als voor ,h>d]wijk1 ,elburg1 ,g5emuid51 ,blokzijl1 de ,ku9d]t en de ,lemm]1 te zam5 #cj1jjj ,onteig5+ van #fie ,bund]s f #hjj #eef1jjj ,e5 ,sluis bij ,laaksum #abj1jjj ,brugg5 ov] de ,r+va>t1 #aj f #bj1jjj #bjj1jjj ----------- f #e1bah1ejj ,no4 #af4 ,,de ,,dijk ,,tuss*5 ,,enkhuiz5 ,,en ,,laaksum4 ,deszelfs ,l5gte wordt ges*at op #afjjj ,ell51 zull5de de ,dijk zooveel do5lijk1 ov] de ondiept5 word5 gelegd1 en is de ,specie da>toe g5oegzaam 9 de om/rek5 van ,laaksum voorh&54 ,de ,dijk zal #d ,ell5 bov5 hoog-,zee word5 gelegd1 #f ,ell5 bre$ op de kru91 met buit5 doce]+ van #c op #a1 b]ek55de #ahj ,kub4 ,el p] ,/rekk5de ,el1 hetge5 geeft #b1hhj1jjj ,kub4 ,el f #a1ej f #d1cbj1jjj ,rijsw]k p] ,/rekk5de ,el f #dh1-- #gfh1jjj ,/e5beglooij+ en ,pu9 p4 ,/r4 ,el f #bjj1-- #c1bjj1jjj ----------- f #h1bhh1jjj ,no4 #ag4 ,,de ,,afdamm+s-,,dijk ,,van ,,bij ,,durg]dam1 tot aan d5 ,dijk1 van d5 ,diem]me] bij het ,tolhuis4 ,de af/& wordt ges*at op #ahjj ,ell51 m5 b]ek5t voor d5 ,dijk #aej ,ell4 ,kub4 ,specie p] ,/r4 ,el is #bgj1jjj ,kub4 ,ell5 #hj ct4 f #baf1jjj ,/e5glooij+ en bepu95 aan e5e ,zijde #ahjj ,ell51 p] ,/rekk5de ,el f #ajj #ahj1jjj ,rijsw]k #dh #hf1djj ----------- f #dhb1djj ,no4 #ah4 ,,droogmak+1 ,,door ,,/oom-,,wat]opvo]+sw]ktuig54 #ad ,bov5maald]s #bjj ,pa>d5 ,kra*t #bhjj ,p4 ,k4 #bh ,ond]maald]s #ajj #bhjj zijn #efjj ,pa>d5kra*t met de da>toe v]eis*te geb\w5 enz41 b]ek5d p4 ,p4 ,k4 f #ajjj f #e1fjj1jjj ,e5 ,+5ieur f #fjjj #db ,ma*9i/5 voor #b j>5 #hdjjj #hd ,/ook]s #fhbhh -------- #aeh1bhh ,w]ktuig ,fabriek voor ev5tuele h]/ell+5 van defect5 aan de ,w]ktuig5 #aj1jjj ,e5 ,w]ktuig en ,g]e$s*app5 da>9 #be1jjj ,p]soneel voor #b j>5 #bd1jjj ,/e5kol54 ,wij b]ek55 #bhjj ,p4 ,k4 w]k5 #bej ,dag54 #bhjj #bej ,dag54 #bhjj #bej ,dag54 ,zijnde #hdjj ,p4 ,k4 #bej ,dag51 elke ,p4 ,k4 ,p] ,dag f #a1-- #b1ajj1jjj ----------- f #g1iag1bhh ,no4 #ai4 ,,b9n5va>t1 ,,wet]+1 ,,boezem ,,en ,,r+slot54 ,e5 ,b9n5va>t van de ,lemm] op ,na>d51 de ,l5gte b]ek5d op #ab ,uur ( #gcgdj ,ell54 bov5 ,wijdte #cj ,ell54 ond] #bj -- gemiddelde #be diep #c ,el1 is #ge ,kub4 ,ell5 p4 ,/r4 ,el zijn #d1gha1bej ,ell5 #cj ct4 f #a1dcd1cge ,wet]+5 #gg ,ur5 ( #che1jjj ,ell5 lang bov5 wijdte #e ,ell5 ond] #b -- gemiddelde #c ,el1 diepte #b ,ell51 is #g ,el p4 ,/r4 ,el is #b1fie1jjj ,ell5 #bj ct4 #eci1jjj ,boezem ,slot5 #ajh ,uur ( #edb1ejj ,ell5 bov5 ,wijdte #c ,ell5 ond] #a -- gemiddelde #b diepte #b ,ell5 is #d ,ell5 p] ,/r4 ,el is #b1agj1jjj ,ell5 #bj ct4 #dcd1jjj ,r+slot5 #fa ,ur5 ( #cje1jjj ,ell5 wijdte en diepte als vor51 dus #d ,ell51 ov] #cje1jjj ,ell5 is #a1bbj1jjj ,ell5 #bj ct4 #bdd1jjj ----------- f #b1fea1cge ,no4 #bj4 ,,sluis- ,,en ,,brug ,,w]k54 ,e5 ,sluis bij ,laaksum1 tot afsluit+ van de ,r+va>t f #hj1jjj #b ,sluiz5 tot afsluit+ van de ,va>t van de ,lemm] op ,na>d5 #afj1jjj ,a*t ,brugg5 ov] de ,r+va>t1 als te ,laaksum1 de ,lemm]1 de ,ku9d]t1 ,blokzijl1 ,voll5hov51 ,g5emuid5 en ,kamp5 f #ae1jjj #abj1jjj ,ti5 ,dubbelde ,brugg51 ov] de ,boezem's ,va>t51 als vor5 f #ae1jjj #aej1jjj ,ve]tig ,dubbelde ,brugg51 ov] de ,wet]+51 f #aj1jjj #djj1jjj ,twee en ,vijftig ,brugg5 ov] de ,slot51 f #c1jjj #aef1jjj ----------- f #a1jff1jjj ,no4 #ba4 ,,kavel51 ,,slot51 ,,grebb5 ,,en ,,sle*t51 wordt b]ek5d als bij ,no4 #g van de ,,ij ,pold]s ad f #hd p] ,bund]1 en alzoo ov] e5 getal van #bfj1jjj ,bund]s f#ba1hdj1jjj ,,recapitulatie4 ,no4 #a #h f #ah1gjg1eaj #i #gca1ejj #aj #a1cgh1ejj #aa #a1ibj1jjj #ab #g1ace1jjj #ac #ad1chb1jjj #ad #cfj1jjj #ae #e1bah1ejj #af #h1bhh1jjj #ag #dhb1djj #ah #g1iag1bhh #ai #b1fea1cge #bj #a1jff1jjj #ba #ba1hdj1jjj ------------- ,,totaal ,,b$rag f #ib1jgh1jgc ---------------------------------------- ---------------- ,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3 ,de volg5de correcties zijn 9 de tek/ aangebra*t3 ,bron 7,b37 - ,correctie 7,c37 ,b3 d5 wat]/aat welck] 9 e5e lez+ ,c3 d5 wat]/aat ,welck] 9 e5e lez+ ,b3 v]s*ill5de plaats5 ont/aat4 ,c3 v]s*ill5de plaats5 ont/aat4 ,b3 ,van ,diggel5s groot w]k gelegd4 ,c3 ,van ,diggel5s groot w]k gelegd4 ,b3 wij e]/ de de d5kbeeld5 van de ,c3 wij e]/ de d5kbeeld5 van de ,b3 ,klopp5burg en ,faddagon2 er wordt e*t] ,c3 ,klopp5burg en ,faddegon2 er wordt e*t] ,b3 ,klopp5burg en ,faddagon zelf er van3 ,c3 ,klopp5burg en ,faddegon zelf er van3 ,b3 ,faddagon met sluiz5 aan de ,noordzee1 ,c3 ,faddegon met sluiz5 aan de ,noordzee1 ,b3 ern/ig5 arbeid gelev]d hebb54 ,c3 ern/ig5 arbeid gelev]d hebb54 ,b3 zulk e5e g]+e wa>de _h8 ,c3 zulk e5e g]+e wa>de _h8 ,b3 ho(dpunt niets te zegg5 viel4 ,c3 ho(dpunt niets te zegg5 viel4 ,b3 word5 ontmoet4 ,c3 word5 ontmoet4 ,b3 toe/&1 welke1 hoe wy ,c3 toe/&1 welke1 hoe wij ,b3 h&el/elsel de /ad ,am/]dam1 ,c3 h&els/elsel de /ad ,am/]dam1 ,b3 slaan2 e5 ontw]p1 dat aan d5 ,c3 /aan2 e5 ontw]p1 dat aan d5 ,b3 e5e eeuw1 om/eeks ,huisdu95 ,c3 e5e eeuw1 om/reeks ,huisdu95 ,b3 toont de oude v]vall5e pett5s*e ,c3 toont de oude v]vall5e ,pett5s*e ,b3 niets w5z5tlijks tot /& ,c3 niets wez5tlijks tot /& ,b3 spuij+sv]mog5 d] sluizeu van de ,c3 spuij+sv]mog5 d] sluiz5 van de ,b3 de graeht5 met zoet ,ve*twat] z\d5 ,c3 de gra*t5 met zoet ,ve*twat] z\d5 ,b3 wat] onz] zeegal5 gewe]d ,c3 wat] onz] zeegat5 gewe]d ,b3 ,rijn-spoorweg te ,maasb]g51 en van ,c3 ,rijn-spoorweg te ,ma>sb]g51 en van ,b3 s*>51 zond] gezoegzame ,c3 s*>51 zond] g5oegzame ,b3 de m9d] v]mog5d5 niet do51 die ,c3 de m9d] v]mog5de niet do51 die ,b3 bezitt+5 9 ,oo/-,indie 9 geva>4 ,c3 bezitt+5 9 ,oo/-,indi 9 geva>4 ,b3 vo$5 op e5e aan/ell+1 ,door ,c3 vo$5 op e5e aan/ell+4 ,door ,b3 9 de ,frans*e en engels*e tal5 ,c3 9 de frans*e en engels*e tal5 ,b3 altijd onv]geworp5 zal zijn4 ,c3 altijd omv]geworp5 zal zijn4 ,b3 indijk+5 te bew]k/ell+51 v]ve5+5 ,c3 indijk+5 te bew]k/ellig51 v]ve5+5 ,b3 v9d5 en en alsdan zelfs zull5 ,c3 v9d5 en alsdan zelfs zull5 ,b3 enkele spoorweg yan ,lond5 na> ,c3 enkele spoorweg van ,lond5 na> ,b3 zull5 oph\d5 te be/aan1 ,c3 zull5 oph\d5 te be/aan4 ,b3 word5-zulks is door de ond]v9d+ ,c3 word5--zulks is door de ond]v9d+ ,b3 nutteloos en ondo5lijk is1#e ,c3 nutteloos en ondo5lijk is4#e ,b3 ontv+5 zij voor hunne f #ajj ,c3 ontv+5 zij voor hunne f #ajj ,b3 zeeboot5 voor b9n5 ( rivi]boot5 kunn5 ,c3 zeeboot5 voor b9n5- ( rivi]boot5 kunn5 ,b3 ge5e week5 lange lange vru*telooze ,c3 ge5e week5 lange vru*telooze ,b3 /& van zak5 bek5d bek5d maakt1 tot ,c3 /& van zak5 bek5d maakt1 tot ,b3 aan rev5un op 9- en doorvoorregt5 d]fde2 ,c3 aan rev5un op 9- en doorvo]regt5 d]fde2 ,b3 ,h&eldrijv5de prov9cin ,holl& en ,zeel&1 ,c3 ,h&eldrijv5de prov9cin ,holl& en ,zeel&1 ,b3 ,brazili en ,we/-,indi geke]d1 en ,c3 ,brazili en ,we/-,indi geke]d1 en ,b3 ,ha>lemm] me]1 de droogmak+ da>van ,c3 ,ha>lemm]-me]1 de droogmak+ da>van ,b3 dat dus alles v]a*t]d en het ,c3 dat dus alles v]a*t]t en het ,b3 /9kpoel5 te v]&]54 wa>door m5 ,c3 /9kpoel5 te v]&]51 wa>door m5 ,b3 dat de ,willemsluis niet 9 het ,,ij ,c3 dat de ,willemssluis niet 9 het ,,ij ,b3 v]s* en dr9kba> ve*twat] zull5 ,c3 v]s* en dr9kba> ,ve*twat] zull5 ,b3 s*adelijke inundati51 door het 9 ,c3 s*adelijke inundatin1 door het 9 ,b3 door v]bet]de afwat]+5 en en ,c3 door v]bet]de afwat]+5 en ,b3 g5egocierd1 wa>door de de e]/e ,c3 g5egocierd1 wa>door de e]/e ,b3 dan heeft de de gelds*iet] bij ,c3 dan heeft de gelds*iet] bij ,b3 aang5om52 de comsumtie van br&/(f5 ,c3 aang5om52 de consumptie van br&/(f5 ,b3 laat/e lijd5 groote v]bet]+5 ,c3 laat/e tijd5 groote v]bet]+5 ,b3 ( door /ilte belet word51 ,c3 ( door /ilte belet word54 ,b3 h&el en van onze kolonin1 ,c3 h&el en van onze kolonin1 ,b3 die de onafs*eid b>e trawant5 van ,c3 die de onafs*eidb>e trawant5 van ,b3 ,,en ,,indijk+ ,,en ,,droogmak+ ,c3 ,,indijk+ ,,en ,,droogmak+ ,b3 regte lijn b9n5 en buit5dijks op ,c3 regte lijn b9n5- en buit5dijks op ,b3 /room5rivi]51 beek5 enz4 ,c3 /room51 rivi]51 beek5 enz4 ,b3 buit51 #bj ,kwadr4 ,el4 p] ,/r1 ,c3 buit51 #bj ,kwadr4 ,el4 p] ,/r4 ,c3 ond] #ajj ,c3 ond] #ajj ,b3 #aj4jjj ,c3 #aj1jjj ,b3 ct4 #fd1hjj ,c3 ct4 f #fd1hjj ,b3 ,bev]wijk1 en te leyd5 9 de ,wijk]va>t1 ,c3 ,bev]wijk1 en te ,leyd5 9 de ,wijk]va>t1 ,b3 ,/r4 ,el11 ov] #bjjj ,ell5 l5gte ,c3 ,/r4 ,el1 ov] #bjjj ,ell5 l5gte ,b3 ( f #hd p1 ,bund] en zulks ov] ,c3 ( f #hd p4 ,bund] en zulks ov] ,b3 alda> bij het het beg9 d] ,r+va>t1 ,c3 alda> bij het beg9 d] ,r+va>t1 ,b3 word5 gelegd op ,a ,p wa> de ,r+va>t ,c3 word5 gelegd op ,a4 ,p4 wa> de ,r+va>t ,b3 #b4fbe4jjj ,kub4 ,el #cj ct4 ,c3 #b1fbe1jjj ,kub4 ,el #cj ct4 ,b3 l5gt5 #e4bej1jjj ,kub4 ,el #cj ct4 ,c3 l5gt5 #e1bej1jjj ,kub4 ,el #cj ct4 ,b3 ct4 f #a1ege4jjj ,c3 ct4 f #a1ege1jjj ,b3 f #a1ibj4jjj ,c3 f #a1ibj1jjj ,b3 ,ell4 #cj ct4 ,c3 ,ell4 #cj ct4 ,b3 ,twe$e om/reeks ,kamp5b]g en de ,d]de ,c3 ,twe$e om/reeks ,kamp]b]g en de ,d]de ,b3 f #a4ejj1jjj ,c3 f #a1ejj1jjj ,b3 #abj4jjj ,c3 #abj1jjj ,b3 #abjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el4 is ov] ,c3 #abjj ,kub4 ,el p] ,/r4 ,el1 is ov] ,b3 #ejj ,el p] ,/r4 ,el4 maakt #e1jjj1jjj ,c3 #ejj ,el p] ,/r4 ,el1 maakt #e1jjj1jjj ,b3 #hj4jjj ,c3 #hj1jjj ,b3 ,,9 ,,d5 ,,geld]s*5 ,i,j,s,el4 ,c3 ,,9 ,,d5 ,,geld]s*5 ,,ijsel4 ,b3 de ,r+va>t1 #aj4 f #bj1jjj ,c3 de ,r+va>t1 #aj f #bj1jjj ,b3 #b1hhj1jjj ,kub4 ,el f #a1ej ,c3 #b1hhj1jjj ,kub4 ,el f #a1ej ,b3 p] ,/rekk5de ,el f #dh1-- ,c3 p] ,/rekk5de ,el f #dh1-- ---------------------------------------- ----------------