,,de ,,wijz5 ,,van ,,het ,,oo/54 ,brahmanisme1 ,bo$dhisme1 ,*9ees*e ,philosophie1 ,mazdesme door ,dr4 ,c4 ,hille ,ris ,lamb]s4 ,coh5 ,zon51 ,am/]dam4 ,,voorr$e4 ,twee dwal+5 he]s*5 er nog altijd op het gebi$ van godsdi5/ en wijsbege]te4 ,de e]/e is1 dat m5 de wijsbege]te vij&ig /elt teg5ov] alles wat na> godsdi5/ gelijkt en aan de d5kbeeld5 en voor/ell+51 uit d5 godsdi5/ ontsprot51 sle*ts e5 my?ologis*e wa>de toek5t4 ,de &]e is1 dat m5 e5 ( &]5 godsdi5/1 lat5 wij zegg5 d5 ,*ri/elijk5 godsdi5/1 als d5 e5ig w>51 door ,god zelf geop5ba>d5 bes*\wt en van uit dit /&punt met e5 meelijd5de glimla* op al de dwaze ideen d] heid55 ne]ziet4 ,beide deze opvatt+5 zijn vrij algeme54 ,do* voor de re*tbank d] wet5s*ap lat5 zij zi* ge5 van beide h&hav54 ,wie w]kelijk de moeite neemt v]s*ill5de godsdi5/5 te ond]zoek5 moet ze wel lat5 v>54 ,als hij zi* niet laat v]bij/]5 door alle wond]lijke god5nam5 en zond]l+e gebruik51 ma> tra*t door te dr+5 tot het h>t1 het wez5 van e5ig5 godsdi5/1 zal hij van zijn teg5/ell+ tuss*5 godsdi5/ en wijsbege]te t]ugkom54 ,hij zal inzi51 dat i$]e godsdi5/ e5 antwoord tra*t te gev5 op vrag5 als3 ,wie b5 ik1 vanwa> kom ik1 wa> ga ik he58 ,welk5 weg moet ik volg5 9 't lev58 ,wat is de w]eld1 die mij omr+t8 ,dezelfde vrag5 m4 a4 w4 wa>m$e ook de wijsbege]te zi* bezig h\dt4 ,en hij zal1 al?ans 9 de godsdi5/5 d] me] ontwikkelde volk51 antwoord5 op deze vrag5 hoor51 die wel degelijk v]di55 ern/ig te word5 ov]wog54 ,het kan niet miss5 ( zijn ond]zoek zal hem leid5 tot de erk5t5is dat er wijsge]ig nad5k5 is 9 d5 godsdi5/1 ma> ook dat er godsdi5/ moet zijn 9 d5 wijsge]4 ,zoo wordt hij dus v]lo/ van het vooroordeel1 dat godsdi5/ en wijsbege]te teg5ov] elka> /aan4 ,ma>--'t kan ook zijn dat e5 gans* &] vooroordeel 9 hem woont4 ,dat hij1 als ,*ri/5 geloovige b4v4 met zek]e m9a*t+ ne]ziet op al di5 heid5s*5 afgod5di5/1 imm]s niets dan dui/]nis4 ,ook dat vooroordeel zal voor zijn ond]zoek bezwijk54 ,hij zal--indi5 hij al?ans w]kelijk iets 9 zi* opneemt 7er zijn ook /ompe h]s551 die lez51 do* niet v]/aan71 mot5 erk5n5 dat het goddelijk li*t niet alle5 geblonk5 heeft 9 ,galilea1 ma> ook 9 &]e l&5 en ond] &]e volk54 ,de ziel van d5k]s en wijz5 zal sprek5 tot zijne ziel en hem1 miss*i5 e]/ v]bij/]5 do* /raks v]kwikk54 ,en1 al moge hij1 t]e*t1 zijn eig5 godsdi5/ het hoog/ blijv5 /ell51 to* zal hij met dankba>heid en wa>de]+ het li*t begroet51 ov]al wa> het s*ijnt4 't ,z\ mij niet v]baz51 indi5 m5ig lez] van de groote d5k]s1 aan het e9d van dit deel g5ad]d1 deze mijne opm]k+5 volkom5 deelt4 ,me dunkt1 dat kan bijna niet &]s4 ,want n het ,brahmanisme1 n 't ,bo$dhisme1 en de oude wij%eid van ,*9a en van ,p]zi /aan hoog g5oeg om vooroordeel51 als ik u da>ev5 s*et/e1 te do5 v]dwijn54 ,i$] van die godsdi5/5 to* br5gt e5 eig5a>dige zijde van 't m5s*elijk d5k5 en gevoel5 op d5 voorgrond4 ,het ,brahmanisme spreekt ons 9 teek55 en symbol51 van de ne ma*t die alles bezielt1 van het ne lev51 dat 9 alle wez5s woont en opwa>ts /reeft tot volkom5 l\t]+4 ,het ,bo$dhisme wij/ ons op de ell5de1 wa>aan al wat be/aat ond]worp5 is1 do* toont ons ook het heilige pad1 dat tot bevrijd+ van het lijd5 kan vo]54 ,beide oude godsdi5/5 do5 ons diep gevoel51 dat ge5 uit]lijke d+5 alle5 9 /aat zijn d5 vr$e des gemo$s te s*5k54 ,w$] &]e wa>h$5 zijn het1 die ons teg5kl9k5 uit het al\de ,*9a4 ,we zett5 ons aan de voet5 van ,confucius en die oude wijze ond]h\dt ons ov] ons gebrek aan e]bi$3 e]bi$ voor de wett5 des hemels1 e]bi$ voor oud]s en grijsa>ds en roept ons toe dat er van onze bes*av+ niets kan kom51 als ge5 tr\w en e]bi$ ons bezielt4 ,da>naa/ doet ,lao tsze ons op treff5de wijze gevoel5 dat ook de oude ,*9eez5 liefde en e5v\d k5d5 als de grondslag5 voor des m5s*5 geluk4 ,en mo*t5 wij dan door die liefdespr$ik+ wat al te weekelijk en te zoetelijk word5 ge/emd1 dan gaan we met onze g$a*t5 na> het oude ,p]zi en wij hoor5 ons da> aanbevel5 d5 heilig5 /rijd1 d5 /rijd teg5 al 't booze 9 de natuur1 teg5 al 't v]dorv5e 9 de m5s*5w]eld1 teg5 al 't onre9e 9 ons eig5 lev54 ,en /raks1 /raks zitt5 wij pe9z5d /il1 en wij d5k5 nog e5s we] na1 wat al die groote d5k]s van zooveel eeuw5 da*t54 ,wond]lijk1 dat i$] d] sy/em5 zoo groote aantrekkelijkheid heeft1 dat i$] op zijn beurt ons wil voorkom5 als de w>e wij%eid4 ,wel groote d5k]s moet5 't gewee/ zijn1 die deze godsdi5/5 hebb5 ge/i*t1 deze on/]felijke g$a*t5 hebb5 uitgesprok54 ,en--onwillekeurig plaats5 wij ons lev5 en /rev5 e5s 9 dat li*t d] oudheid4 ,wij vrag5 ons af1 wat wij nu eig5lijk wet5 van 's w]elds be/uur en 's lev5s doel en v]gelijk5 nog e5s die antwoord51 die de oudheid gaf44444 ,wa>lijk1 't 0 niet te v]geefs dat wij ne]zat5 aan de voet5 d] oud51 dat wij tra*tt51 de soms 9 zoo wond]e vorm5 gehulde1 oo/]s*e wij%eid op ons te lat5 inw]k54 ,wij gevoel5 dat zij ook ons nog li*t en troo/ kan s*5k54 ,zoo1 mijne lez]s1 hoop ik dat gij ge/emd zult zijn1 als gij aan 't e9de van dit w]k zijt gekom54 ,gij vraagt miss*i5 nog3 hoe hebt gij1 s*rijv]1 deze uwe taak opgevat8 ,mijn antwoord luidt1 dat ik uit v]s*ill5de bronn5 heb geput1 welke a*t] 9 dit w]k dan ook word5 v]meld4 ,wat de ,*9ees*e wijsbege]te betreft is mijn arbeid groot5deels e5e v]tal+ van het1 mijns inzi5s1 voortreffelijke w]k van d5 ,duits*5 gele]de ,m4 von ,br&t #a1 wa>bij ik e*t] t5 opzi*te van ,lao tsze en di5s le] mijn eig5 weg b5 gegaan4 ,mijn ho(ddoel 0 e5 aans*\welijk beeld te gev5 van het eig5a>dige1 dat i$] d] /raks g5oemde godsdi5/5 k5m]kt1 ze begrijpelijk te mak51 hun s*oonheid en wij%eid te do5 gevoel51 ook voor m5s*5 van e5 gans* &] ras1 e5 gans* v]s*ill5d5 godsdi5/ en v] uite5loop5de bes*av+4 ,van h>te hoop ik da>9 niet al te ongelukkig te zijn geslaagd4 #b ,juli #aijb4 ,dr4 ,c4 ,,hille ,,ris ,,lamb]s4 ,,ho(d/uk ,i4 ,het ,brahmanisme1 zijn oorsprong1 k>akt] en eig5a>digh$54 ,wanne] wij d5 loop e5] rivi] nagaan1 zi5 we e]/ e5 kle9 beekje1 dat van de b]g5 afdaalt4 ,langzam]h& v]bre$t het zi* en wordt het tev5s kalm] 9 zijn loop4 ,wat]5 van v]s*ill5de kleur en oorsprong neemt het op1 en--voor het de zee b]eikt--split/ zi* de ma*tige /room vaak 9 v]s*ill5de arm54 ,iets d]gelijks zi5 we1 wanne] we nagaan d5 loop van v]s*ill5de godsdi5/5 door de w]eld4 ,we d5k5 bv4 aan d5 godsdi5/ van ,isral4 ,e]/ e5 kle9 beekje1 dat door niets toonde dat het e5 groot]e toekom/ _h dan &]e d]gelijke beekjes4 ,langzam]h& e*t] komt het aan 't li*t dat het kle9e beekje e5 groote rivi] zal word53 't blijkt dat er 9 ,israls godsdi5/ iets ligt1 wa>door hij zi* van &]e godsdi5/5 k5m]k5d ond]s*eidt4 ,/raks komt het alme] 9 e5 va/e b$d+3 oude wett5 en v]hal5 word5 saamgevoegd en als heilig bes*\wd1 e5 prie/]/& krijgt de leid+ 9 h&53 deze wordt /raks uitsluit5d bevoegd om (f]s te br5g5 en v]s*ill5de godsdi5/ige v]ri*t+5 te leid54 ,godsdi5/ige d5kbeeld51 van eld]s ontle5d1 word5 opg5om5 en z 9 't kad] +evoegd dat zij e5 onbreekba> geheel vorm53 ev5als de zijrivi]5 met d5 groot5 /room4 ,zoo vormde zi* uit d5 oud-,isralietis*5 de ,joods*e godsdi5/ met zijn eig5a>digh$53 zijn op d5 voorgrond /ell5 van de nheid ,gods1 zijn gehe*!id aan de geheiligde wett5 en gebruik51 zijn gewijde (f]s en c]emonin4 ,do* da>naa/ vloeide /raks e5 ma*tige zij/room4 ,ond] het oude ,isral _h m5 de pr(et51 de v]kondig]s van vrijheid en zelf/&igheid3 de mann5 die opkwam5 voor de eis*5 van het z$elijk en maats*appelijk lev5 als ,gods groot/e gebod54 ,ook hunne ges*rift5 w>5 door de ,joods*e gele]d5 opg5om5 ond] de heilige s*rift51 do*3 hun d5kbeeld5 v]teg5woordigd5 niet de he]s*5de ri*t+ van het ,jod5dom4 ,/raks e*t] z\ ,israls groot/e zoon ze br5g5 op d5 voorgrond en ze v]d] ontwikkel54 ,hij v]d$igde ze1 9 heet5 /rijd met de ,joods*e s*riftgele]d51 teg5 wetsgezag en prie/]/& 9--en uit zijn optr$5 w]d e5 nieuwe godsdi5/ gebor53 e5 ma*tige zij>m van de groote rivi] spo$de zi* voort4 ,wa>om deze d+5 h]9n]d1 wa> we gaan sprek5 ov] e5 gans* &]5 godsdi5/1 uit e5 gans* &] l&8 ,omdat we hi] ongeve] 't zelfde zi5 gebeur54 ,uit d5 oorspronkelijk5 godsdi5/ to* d] oude ,indirs heeft zi* als e5 ma*tige /room het ,brahmanisme ontwikkeld3 e5 godsdi5/ wa>9 ook w>5 bije5gezameld gewijde ges*rift5 van vroeg] en lat] tijd1 de ,v$a's1 wa>9 ook 0 opgekom5 e5 prie/]/& vol gezag3 de ,brahman54 ,e5 godsdi5/ vol voors*rift51 wett51 en c]emonin4 ,do* 9 di5 godsdi5/ 0 ook e5 nev5/room3 e5 zoek5 van het w>e lev5sdoel1 niet zooze] 9 gewijde vorm5 en c]emonie's1 als wel 9 /ille ov]pe9z+ ov] het lev5 en 9 't vrijmak5 des gee/es van de b&5 d] /(4 ,ook die nev5/room behoorde tot d5 erk5d51 gewijd5 godsdi5/4 ,ma> /raks z\ die word5 geleid 9 e5 geheel nieuwe b$d+4 ,het ,bo$dhisme trad met kra*t 9 't krijt teg5 de uitw5dige godsv]e]+ en vond zijn hoog/e /rev5 hi]91 dat het de m5s*5 wilde losmak5 uit de begoo*el+ d] z9n51 en dat niet door zelfka/ijd+ en (f]s1 ma> door e5 ge/r5g en e5v\dig liefdevol lev54 ,dat ,bo$dhisme /aat m9 ( me] 9 dezelfde v]h\d+ tot het ,brahmanisme als het ,*ri/5dom tot d5 ,isralietis*5 godsdi5/4 ,om het dus go$ te v]/aan di55 wij e]/ zijn vad]3 het ,brahmanisme te k5n51 e5 vad]1 teg5 wi5 het wel 9 v]zet kwam1 ma> met wi5 het to* wez5lijke k>akt]trekk5 geme5 heeft4 ,wat nu is ,brahmanisme8 ,de godsdi5/1 die /aat ond] de leid+ d] ,brahman51 e5 afgeslot5 prie/]/& van ,indi4 ,aanhang]s van het ,brahmanisme--e5 godsdi5/1 door #agj millio5 ,indirs bel$5--zijn dus zij die zi* 9 't algeme5 aan de le] en de voors*rift5 d] prie/]s*ap h\d5 en bij godsdi5/ige ple*tigh$5 van h>e tuss*5kom/ gebruik mak54 ,m5 d5ke da>om niet dat de geloovig5 van dez5 godsdi5/ 9 alles e5s zijn3 v]re van di54 ,de e5--en dit v]s*il geldt vooral van het ,brahmanisme1 zooals het nu be/aat--br5gt zijn (f]s en v]e]+ aan deze godheid1 de &] aan g5e4 ,en ook de wijze1 wa>op de v]s*ill5de god5 word5 v]e]d loopt v] uite54 ,to*3 er is e5heid 9 de v]s*eid5heid4 ,alle god5 geld51 vooral voor d5 ontwikkeld5 ,brahmaan1 als op5b>+5 van n alwez51 het ,brahma1 dat1 zelf onnaspeurlijk v]hev5 en onbes*rijflijk1 aan alle d+5 t5 grondslag ligt en zi* 9 alles op5ba>t2 9 de god51 ma> ook 9 de m5s*51 ja1 zelfs 9 de di]5 en plant54 ,s*ijnba> dus e5 bont ges*ake]d taf]eel van god51 e5 tooneel van bijgeloovig5 afgod5di5/1 to* voor de +ewijd5 gans* iets &]s4 ,al de ontelb>e god51 al de groote kra*t5 en w]k+5 d] natuur3 de w9d1 de rivi]51 de a>dbev+5 en pe/il5tin1 voor dez5 zijn ze sle*ts de op5b>+5 van de aldoordr+5de goddelijke kra*t1 die 9 onnoemelijk veel vorm5 zi* doet k5n54 ,de m5s* zelf is sle*ts het a>d5 vat1 dat de inwon5de ,godheid 9 zi* h\dt 7,brahma is het albeziel5d goddelijk lev5 en die zijt gij1 kl9kt e5 van de spreuk574 ,die inwon5de godheid geeft aan de m5s*heid h>e g$a*t5 en de uit+ da>van4 ,god is dus eig5lijk de natuur3 zoodat als gij de natuur di5t3 't zij de bezielde ( de onbezielde1 gij eig5lijk ,god v]e]t en als gij e5 beeld aanbidt gij het z9nebeeld ( de op5b>+ d] godheid e]t4 ,zoo is dus het ,brahmanisme aan de e5e zijde e5 v]li*te wijsbege]te3 zoo wordt het v]/aan door zijn mee/ ontwikkelde aanhang]s1 t]wijl het to* ond] zijn wijd5 mantel alle mogelijke bekromp5 godsv]e]+ en bijgelo( kan dekk54 ,om deze en &]e eig5a>digh$5 van het ,brahmanisme go$ te begrijp5 is het e*t] w5s*elijk1 dat wij e]/ ons tra*t5 9 te d5k5 hoe deze godsdi5/ is ont/aan4 ,we gaan met onz5 gee/ t]ug tot lang v]vlog5 dag51 tot vele1 vele eeuw5 voor ,*ri/us1 to5 de ,arirs--de geme5s*appelijke voorvad]5 van ,indirs en ,p]z5--als e5 h]d]s- en l&b\wvolk t5 noord5 van het ,himalaya geb]gte woond54 ,/raks g+5 zij1 to5 hun aantal zi* uitbreidde uite53 sommig5 trokk5 na> het we/5 7de voorvad]5 d] ,p]z571 &]5 na> het zuid51 door de pass5 van ,afghani/an na> ,indi4 ,to*3 e5 v]gelijk+ van d5 oud-,indis*5 en d5 oud-,p]zis*5 godsdi5/ le]t ons dat zij e5maal n w>54 ,ev5als &]e volk5 gevoeld5 ook de oude ,indirs dat er ma*t5 bov5 h5 /ond54 ,met vrees en v]e]+ zag5 zij op na> de lu*t3 d5 blauw5 hemel1 de zon1 de dui/]nis en &]e natuurma*t51 van wie hun welzijn afhankelijk 04 ,ov]al 9 de natuur bem]kt5 zij beweg+ en wa> beweg+ 01 da> 0 ook lev5 en ma*t4 ,w>5 zij niet g$rong5 de gun/ te zoek5 di] bov5a>ds*e ma*t58 ,en--moe/ niet ond] die ma*t5 ne de hoog/e zijn8 ,v&a> dat zij van d5 /ral5d5 hemel sprak5 als van d5 vad] des li*ts 7,dyaus4 ,pit>7 ( ook 9 de alles doordr+5de lu*t 7,v>una7 de teg5woordigheid speurd5 van e5 onzi*tb>5 getuige van al hun dad51 bij dag en bij na*t4 ,ook ,agni1 de god van het vuur1 die belangrijke hulp van d5 m5s*3 weldadig1 ma> ook v]te]5d1 w]d geerd4 ,e5 voorges*rev5 v]e]+ van deze en &]e god5 0 er e*t] nog niet4 ,m5 bra*t h5 hulde door l(li$]5 en geb$51 door ges*5k5 van vo$sel en drank4 ,en m5 gaf hun 9 zijn (f]s datg5e wat m5 zelf het mee/ op prijs /elde3 rij/ en bot] en vooral het vroolijk mak5de sap van de ,somaplant 7,s>co/ema ,vim9alis7 wa>aan m5 voor zijn eig5 lev5skra*t zoo groote wa>de toek5de4 ,i$] bra*t zelf zijn (f]s en geb$51 na> zijn eig5 gevoel hem dat +af4 ,to*3 m5 k5de ook re$s 9 die oude dag5 mann5 van v]li*t+ en leid+ 7,ri%i's71 die het woord d] god5 hoord5 en hun goddelijke k5nis 7,v$a7 aan &]5 ov]bra*t54 ,aan h5 word5 de gezang5 d] ,v$is*e boek51 de gewijde s*rift5 van het ,brahmanisme1 toeges*rev54 ,9 de mee/e ,v$a's zijn drie be/&deel51 mantra's-li$]51 brahmana's-v]h&el+51 sutra's-ov]lev]+54 ,de mantra's vorm5 de oud/e g$eelt54 ,ind]daad v]plaats5 ons sommige dez] li$]5 9 die lang v]vlog5 eeuw5 en do5 zij ons zi5 dat e5 diep religieus gevoel 9 de h>t5 di] oude ,indirs woonde4 ,m5 hoore b4v4 het volg5de li$ aan ,v>una3 #c ,de ma*tige ,v>una1 hoog da>bov51 ziet omlaag1 ,op deze w]eld51 zijn rijksgebi$1 als di*t nabij1 ,als m5s*5 /eelsgewijs het kwade do51 hij weet het4 ,wa> iem& /aat1 ( gaat1 ( za*tk5s h55sluipt1 ,9 dui/r5 s*uilhoek toeft ( 9 't v]borg5 lo]t1 ,v>una ziet het en speurt hun beweg54 ,als twee te zaam e5 heilloos plan b]am51 ,en wan5 zi* alle5 en onbespi$1 e5 d]de is da>bij3 ,de kon+ ziet het al4 ,ontelba> 9 getale ,gaan zijn gezant5 d'a>de rond1 en duiz5d oog51 ,zij speur5 na wat ha> bewon]s pleg54 ,wat op de a>d be/aat1 wat 9 ha> dampkr+ leeft1 ,ja1 al wat da> b5$5 is1 des kon+s blik doorgrondt het1 ,hij telt het knipp5 van des m5s*5 oog4 ,en ov] 't gans* heelal w]pt hij de te]l+4 ,niet m9d] treff5d zijn vele &]e hymn51 aan ,agni d5 vuurgod1 ( aan ,indra1 d5 god van d5 reg51 9 d5 ,v$is*5 tijd veel v]e]d1 g]i*t4 ,vooral word5 ,agni1 de vuurgod1 ,indra1 de god van d5 reg51 en ,suriya1 de zonnegod1 te zam5 g5oemd als rege]5de ov] de a>de1 d5 dampkr+ en het uitspansel da>bov54 ,deze drie w]d5 langzam]h& de ho(dgod5 d] oude ,indirs4 ,e5 m]kwa>dig v]s*ijnsel e*t] is1 re$s e5 a&a*tige lez+ van de bov5 aangehaalde hymne aan ,v>una ov]tuigt ons da>van1 dat i$] di] god5 telk5s we] als de hoog/e1 bijna als de e5ige w]d geprez54 ,m4 a4 w4 er lag re$s 9 d5 ,v$is*5 godsdi5/ e5 zek] zoek5 na> ne hoog]e ma*t1 bov5 al de &]5 v]hev54 ,ev5e5s v9d5 wij het on/]felijkheidsgelo( hi] uitgesprok51 do* niet het lat]e gelo( aan vele geboort51 die de m5s* moet ond]gaan voor hij het hoog/e b]eikt3 dat wil zegg53 met de ,godheid v]e5igd wordt4 ,wij d5k5 b4v4 aan de volg5de hymne1 g]i*t tot ,yama1 d5 e]/5 m5s*1 die /i]f1 en da>door kon+ w]d van het gee/5rijk3 ,d5 ma*t'g5 kon+1 ,yama1 gave en e] gebra*t1 ,hij 0 de e]/e to* die /i]f en die d5 snell5 /room ,des doods brave]de1 d'e]/e1 die d5 weg t5 hemel g+ ,en &'r5 welkom heette 9 't oord d] he]lijkheid4 ,ge5 ma*t kan ons dit ?uis1 door u v]ov]d1 nem51 ,wij kom5 kon+1 i$] die gebor5 is moet /]v5 ,en tr$5 op het pad1 door u geba&1 wa>op 9 lange rij51 ,gesla*t5 re$s zijn voorgegaan1 d5 weg ,ook onz] vaad'r54 ,o ziel des dood51 ga dan ru/ig he51 ,vrees niet di5 weg1 di5 oud5 weg te nem51 ,die tot d5 ,god u vo]t en tot uw zaal'ge vaad'r51 ,bij ,hem 9 he]lijkheid6 ,vrees voor de hond5 niet1 ,die met hun vi]tal oog5 't gee/5rijk behoe'n1 ,ke] we] na> uw tehuis1 o ziel6 ,uw zond51 uw v]driet ,laat g'a*t] op deez' a>de1 en gij v]krijgt ,e5 he]lijke ge/alt'--uw' oude vorm--v]he]lijkt ,en van alle vlek bevrijd4 ,zi5 wij niet uit deze g$i*t51 dat v]hev5 d5kbeeld5 ov] dood en lev5 het oude ,indi re$s k5m]kt58 ,do*--wij will5 bij di5 oud-,v$is*5 godsdi5/ niet lang] /il/aan4 't ,0 ons enkel te do5 om d5 bodem te do5 zi51 wa>uit het ,brahmanisme opgroeide4 ,brahmanisme wil eig5lijk zegg51 zooals we re$s vroeg] opm]kt53 godsv]e]+ ond] de leid+ d] ,brahman54 ,dus niet e5 geheel nieuwe godsdi5/1 ma> de oude1 door e5 prie/]/& 9 va/e b$d+ geleid4 ,prie/]s _h m5 natuurlijk re$s 9 de oude ,v$is*e p]iode4 ,ook ond]s*eidde m5 to5 re$s vi] v]s*ill5de /&53 de ,brahman51 ( prie/]s1 de ,k%atrya's 7edel5 ( krijgsli$57 de ,vaisya's 7l&b\w]s7 en de ,sudra's 7w]kli$574 ,do* nu kwam er e5 afgeslot5 prie/]/& en w]d5 de /&5 bes*\wd als ca/53 s*]p afges*eid5 groep5 #d4 ,de prie/]s heett5 voortgekom5 te zijn uit d5 mond1 de krijgsli$5 uit bor/ en arm51 de l&b\w]s uit het lijf1 de w]kli$5 uit de voet5 d] godheid4 ,zoo /ond5 dus de ,brahman5 voorop1 zij wi/5 kon+5 en volk te leid5 en op d5 geheel5 godsdi5/ hun eig5a>dig /empel te drukk54 ,het e]/e wat zij d$5 0 voorzek] de heilige boek51 de ,v$a's1 bije5 te v]zamel54 ,deze zijn vi] 9 getal3 de ,rig ,v$a 7li$]5 ,v$a71 de ,sama ,v$a 7(f]zang5 ,v$a71 de ,yayur-,v$a 7(f]spreuk5 ,v$a7 en de ,a?>van-,v$a 7toov]spreuk5 ,v$a74 ,deze boek5 nu behelz5 be/&deel5 van v]s*ill5d5 oud]dom en hebb5 ook nog dit eig5a>dige dat vele zang5 en spreuk5 9 me] dan e5 di] v]zamel+5 voorkom54 ,zij vormd5 voortaan de heilige wet5s*ap 7 ,v$a71 die de prie/]s hadd5 te be/ude]5 en aan de s*>e bek5d te mak54 ,aan h5 w]d5 /raks de ,brahmana's1 godgele]de en ritueele v]h&el+51 die gewoonlijk e5 veel m9d] v]hev5 gee/ adem5 dan de oude ,v$is*e li$]51 toegevoegd4 ,do* ook de ,upani%ads1 me] bespiegel5de1 /i*telijke w]k51 kreg5 /raks hi] e5 plaats4 ,m5 ziet dat op dit gebi$ hetzelfde ges*i$de wat ook eld]s ond] leid+ e5] ma*t v]krijg5de prie/]s*ap gebeurt3 oude v]hal5 en li$]5 word5 te zam5 gebra*t1 en door nieuw bijgevoegde /ukk51 9 bepaald prie/]lijk5 gee/ wordt er e5 nieuwe /empel op g$rukt3 het geheel wordt v]volg5s e5 wetboek1 wa>van de prie/]s*ap de sleutel bezit4 ,m5 d5ke bv4 aan de ontwikkel+ van ,israls godsdi5/1 wa>bij precies hetzelfde gebeurde3 ,ezra en &]e prie/]s v]zameld5 oude wett5 en ov]lev]+53 bra*t5 nieuwe tot /& 9 hun gee/--bij wi] li*t de oude moe/5 word5 v]kla>d en--gav5 dat geheel als wetboek aan het volk4 ,e*t] niet zooals bij ,isral mo*t5 9 oud-,indi de leek5 de wet be/ude]51 dat bleef de taak d] ,brahman51 zij alle5 w>5 de mann5 d] heilige wet5s*ap4 ,9 welke b$d+ nu tra*tt5 die mann5 d] heilige wet5s*ap d5 volksgodsdi5/ te leid58 ,ik zeg3 tra*tt5 te leid51 want de geheele leid+ van e5 volksgodsdi5/ nem5 kan ge5 enkele prie/]s*ap1 kond5 ook de ,brahman5 niet4 ,all]e]/ w]d de wa>de van het (f] door h5 nog hoog] v]hev54 ,re$s 9 d5 oud5 tijd hadd5 de ,indirs het d5kbeeld dat het (f] de kra*t5 d] bov5a>ds*e ma*t5 /]kte en da>door meew]kte om e5 go$ w]elds* beloop te v]zek]54 ,langzam]h& e*t] kwam het d5kbeeld op dat het (f] ook kan /rekk5 om door de gun/ d] v]/]kte god5 e5 ( &] a>ds* doelwit te v]krijg51 b4v4 de geboorte van e5 zoon1 ja1 m5 g+ zelfs zoov] dat m5 het (f] g+ bes*\w5 als e5 middel om bov5a>ds*e v]mog5s deela*tig te word54 ,v]d] maakte m5 van de1 vroeg] e5v\dige1 (f]s ze] sam5ge/elde (f]ple*tigh$54 ,da>bij w]d5 bepaalde hymn5 en aanhal+5 uit de ,v$a's gezong5 en uitgesprok51 en met ang/vallige nauwkeurigheid w]d gewaakt voor i$] ond]deel van het ritueel4 ,sommige (f]ple*tigh$5 /rekt5 zi* uit ov] wek51 ja ov] j>53 het w>5 ket551 van welke i$]e s*alm nauwkeurig 9 het gelid moe/ pass51 z\ het (f] gun/ige gevolg5 hebb54 ,de godheid1 wa>aan m5 zijn gav5 en geb$5 wijdde1 trad da>bij op d5 a*t]grond3 do* het volbr5g5 van (f]ple*tigh$5 w]d bes*\wd als e5 kra*tig middel om h51 die er aan deelnam51 ma*t te v]le55 9 deze en 9 de toekom5de w]eld4 ,m5 g+ zelfs zoov] van het (f] 7,yajna7 zelf voor te /ell5 als e5 godheid4 ,ja1 9 sommige plaats5 van de ,brahmana's w]d zelfs gele]d dat de god5 zelf /]felijk w>51 totdat zij door (f]s d5 dood ov]wonn54 ,ook de m5s* kan door (f]5 van d5 dood word5 bevrijd3 do* zijn li*amelijk lev5 moet hij gev5 als zo5(f]4 ,en die v]zuimt te (f]5 moet telk5s we] word5 w$]gebor51 moet e9delooze lev5s doorloop51 om altijd we] zijn li*aam aan de god5 te (f]54 ,m5 hoore de volg5de aanhal+ uit ,satapa?a-,brahmana3 ,de god5 leefd5 /e$s 9 vreeze voor d5 dood1 ,d5 ma*tig5 ,vole9d]4 ,dus h]haald5 ,zij nauwgezet hun (f]s telk5s we]1 tot zij on/]f'lijk w>54 ,to5 sprak de ma*tige ,vole9d] tot de god53 ,gij hebt uzelf on/]felijk gemaakt1 nu zal de m5s* beproev5 ,om ook zi*zelf van mijne ma*t 't ontslaan4 ,wat wordt mij da>voor 9 d5 m5s* v]go$8 ,de taal d] god5 luidde3 ,voortaan zal niet n ,9 't eig5 li*aam de on/]f'lijkheid b]eik54 ,het /]f'lijk hulsel blijft uw eig5dom1 uw vo$sel ,zal het zijn 9 eeuwigheid4 ,ja1 ook die door godsdi5/'ge dad51 ,d'on/]f'lijkheid v]w]ft1 zijn li*aam zal hij e]/1 ,aan u t5 (f] wijd51 als uw prijs4 ,wij zi5 9 dit g$i*t uitg$rukt de eig5a>dige le] d] zoog5aamde zielsv]huiz+1 aan het ,brahmanisme eig54 ,wat is h>e /rekk+8 ,wij will5 die met e5 enkel woord 9 het li*t /ell54 ,bij onze besprek+ van d5 oud5 ,v$is*5 godsdi5/3 d4 w4 z4 d5 godsdi5/1 wa>van ons 9 de oud/e g$eelt5 d] ,v$a's de gee/ is bewa>d geblev51 zag5 wij re$s dat er zek] /rev5 opkwam om n d] vele god5 tot opp]god te v]heff53 m5 d5ke b4v4 aan de /raks aangehaalde hymne1 tot ,v>una g]i*t4 ,9 d5 oud-,brahmaans*5 godsdi5/ nu kwam m5 da> omtr5t tot kla>d] besef4 ,m5 gevoelde dat er e5 ,gee/ 7atman7 01 bov5 de k5nis d] z9n5 v]hev51 die alle /(felijk d+5 bezielde en doorademde4 ,die zelfde gee/1 die de gans*e /(felijke w]eld bezielde 0 het ook die trilde 9 de g$i*t5 d] zang]s1 die beziel+ gaf bij godsdi5/ige k5nis en geb$4 ,bov5 alle p]soonlijkheid 0 hij v]hev51 one9dig en onbep]kt lag hij aan alle d+5 t5 grondslag en woonde hij 9 't gans* heelal4 ,ook 9 d5 m5s*4 ,0 hij niet de lev5sadem1 die het li*aam bezielde1 woonde hij met zijn geheimz9nige teg5woordigheid niet 9 i$]s gewet58 ,breidde hij zi* niet uit 9 de gans*e one9dige ruimte8 ,da>om gaf m5 hem d5 naam3 ,brahma4 ,brahma 7onzijdig7 is dus het wez51 dat aan alle d+5 t5 grondslag ligt3 en wa>van ook de m5s* e5 deel is4 ,al de god5 w>5 ev5als de m5s*5 sle*ts op5b>+5 van die hoog/e kra*t4 ,wat nu moet het lev5sdoel zijn van d5 m5s*8 ,om1 van al het /(felijke bevrijd1 van alle smet g]e9igd geheel1 9 dit ,brahma1 9 die w]eldziel1 te v]z9k54 ,hoe e*t] moet dit doel word5 b]eikt8 ,wij zag5 re$s dat de (f]s da>toe e5 w]kzaam middel w]d5 gea*t4 ,do*1 nev5s de (f]s1 9 sommige kr+5 zelfs met t]zijde/ell+ da>van1 he*tte m5 9 dez5 groote wa>de aan zelfka/ijd+ en aan bespiegel5d inke]5 tot zi*zelf3 want kom5 tot zi*zelf1 tot zijn diep/e wez51 is kom5 tot ,brahma4 ,do*3 e5 enkel m5s*elijk lev5 is da>voor niet g5oeg3 vele lev5s moet m5 doorloop51 telk5s we] moet m5 na e5 ov]gang/ijdp]k 9 hemel ( hel1 na> gelang van zijn vroeg] lev51 opnieuw word5 gebor51 altijd op hoog]5 trap van zelfv]loo*5+ en bespiegel+ g]ak5d1 zal m5 e9delijk geheel 9 de w]eldziel v]z9k54 ,en wee die toegeeft aan booze lu/5 en ge5 zelfv]loo*5+ k5t3 e9deloos zijn zijne w$]geboort53 hij kan zelfs g5oodzaakt zijn niet als m5s*1 ma> als di] ( plant we] te ke]54 ,wie e*t] als ,brahmaan t] w]eld komt1 9 die geheiligde ca/e het lev5sli*t aans*\wt1 hij heeft re$s e5 go$ deel van d5 moeilijk5 lev5sgang afgelegd4 ,hoe moet hij kom5 tot volkom5 v]loss+8 ,die weg wordt 9 het wetboek van ,manoe zorgvuldig aangewez54 ,e]/1 zoo luidt het hi]1 is hij e5 le]l+ d] ,brahman51 met het gewijde koord en d5 gordel bekle$4 ,e5 he*te b& v]e5igt hem met zijn le]mee/]1 door wi5 hij 9 de heil'ge boek5 ond]wez5 wordt4 ,/raks is zijn le]tijd volbra*t en vi]t hij1 bij 't br5g5 van zijn e]/e (f]1 het fee/ zijn] w$]geboorte4 ,de le]l+ wordt nu huisvad]4 ,zoo betaalt hij 9 deze twee e]/e lev5s/adin de s*uld1 wa>m$e hij gebor5 w]d3 die aan de ,ri%is 7heilige zang]s7 wi] li$]5 hij le]de om ze aan volg5de gesla*t5 ov] te lev]51 aan de voorvad]51 door nakomel+s*ap te v]wekk5 om h5 (f]s te br5g51 aan de god51 aan wie hij zijn eig5 (f]s wijdt4 ,heeft hij deze s*uld5 betaald1 dan kan hij het hui%\delijk be/i] aan zijn zoon1 die nu zelf huisvad] geword5 is1 ov]drag5 en zi* t]ugtrekk5 uit het w]elds* gewoel om geheel voor godsdi5/ige ov]pe9z+5 te lev54 ,bov5 het (f]5 is hij dan v]hev53 door het bes*\w5d lev5 komt hij /raks tot volkom5 v]loss+4 ,do* sle*ts dan is hij zoov] gevord]d1 dat ge5 nieuwe w$]geboorte hem me] wa*t1 indi5 hij ook 9 zijn laat/e oog5blikk5 niet me] ov] de w]elds*e d+51 ook ma> voor e5 oog5blik1 zijn g$a*t5 laat gaan4 ,en uit deze le] ov] de v]loss+1 wa>9 aan het ascetis*e lev5 feitelijk e5 hoog]e wa>de wordt toegek5d dan aan het (f]51 en uit die van het ,brahma1 het w>e wez51 dat onp]soonlijk is en aan alle d+5 t5 grondslag ligt1 kunn5 wij zi5 welk5 eig5a>dig5 weg het ,indis*e d5k5 9 het ,brahmanisme opg+4 ,het onbewu/e wordt hi] bov5 het bewu/e1 het onp]soonlijke bov5 het p]soonlijke ge/eld4 ,voorwa> e5 groote teg5/ell+ met de ,we/]s*e godsdi5/ige ontwikkel+ 9 het ,*ri/5dom1 wa>9 ,god geldt als de zelfbewu/e1 liefhebb5de ma*t1 de ,vad]1 en wa>9 niet opgaan 9 het albeg9sel1 ma> /rev5 na> volmak+1 na> /e$s groot]e ontwikkel+ d] p]soonlijkheid1 als doelwit wordt ge/eld4 ,m4 a4 w43 het ,brahmanisme is e5 pan!/is*e3 7,god de ,alziel71 het ,*ri/5dom e5 !/is*e 7,god de ,albe/uurd]7 godsdi5/4 #e ,het ,brahmanisme e5 pan!/is*e godsdi5/4 ,dat s*ijnt voor d5 opp]vlakkig5 bes*\w] vreemd1 want hij bem]kt dat er vele god5 zijn1 aan wie m5 zijne v]e]+ br5gt3 m5 zegt zelfs dat er #cc millio5 god5 ( goddelijke wez5s door dez5 godsdi5/ word5 erk5d4 ,m4 a4 w43 het ,brahmanisme gelijkt veel me] op e5 veelgod5dom1 dan op de erk5n+ van n beg9sel1 dat aan alle d+5 t5 grondslag ligt4 ,gaan wij e*t] na de philosophis*e /room+5 ( s*ol51 die zi* 9 het ,brahmanisme hebb5 ontwikkeld1 wa>ond] de ,v$anta en de ,sankhya-philosophie de voornaam/e zijn1 dan valt dit ne1 dat zi* 9 alles op5ba>t1 held] 9 het oog4 ,de zaak is feitelijk deze3 de ,brahman5 hadd5 te do5 met e5 volksgodsdi5/1 die e5 groot aantal god5 erk5de4 ,de m9d] ontwikkeld5 e5sklaps opvo]5 tot de hoogte d] wijsge]ige bespiegel+ g+ niet aan3 het volk 0 da>voor niet rijp4 ,e5 &]5 weg moe/ dus bew&eld en kon ook word5 betr$54 ,al de god5 w>5 9 't oog van d5 v]li*t5 ,brahmaan op5b>+5 van het e5e ,alwez51 ( liev] z9nebeeld51 aanwijz+5 van die goddelijke ma*t4 ,welnu1 zoo kond5 zij hunne v]e]+ blijv5 beh\d53 wie h5 di5de bra*t to* t5 slotte zijne v]e]+ aan de groote ,ma*t1 die zi* 9 alles op5ba>t4 ,wie ,vi%noe bij voorkeur di5t1 e]t 9 hem de ond]h\d5de kra*t3 e5 d] zijd5 van het ,alwez54 ,wie voor ,rama en ,kri%na1 twee volksgod5 bij uitnem5dheid1 zi* buigt1 hij e]t de goddelijke vlees*word+5 van d5 groot5 ,god ,vi%noe4 ,wie voor ,siva ge/r5ge boet$o5+5 v]ri*t1 hij erk5t imm]s de ma*t die het lev5 afbreekt1 do* ook telk5s we] v]nieuwt8 ,is niet ook ,siva t5 slotte uit ,brahma voortgevloeid8 ,zoo heeft dus het wijsge]ig d5k5 beslag gelegd op d5 oud5 volksgodsdi5/1 en de s*>e moge blijv5 /aan bij de v]s*ill5de god5 zond] d5 symbolis*5 z9 te v]/aan1 to*3 door wie diep] doordr+t1 m4 a4 w4 door de me] ontwikkeld5 ond] de ,indirs1 wordt 9 to5em5de mate v]/aan dat het opgaan 9 het allev5 de eig5lijke z9 is van het gans*e wond]b>e toov]paleis1 door dez5 godsdi5/ opgeb\wd1 met wijsge]ig be/ek1 op de grondslag5 van d5 al\d5 volksgodsdi5/4 ,wie dus het ,brahmanisme go$ wil v]/aan moet zi* niet te veel erg]5 aan d5 afgodis*5 s*ors1 ma> doordr+5 tot d5 inn]lijk5 k]n4 ,als hij dat doet1 zal hij zi51 dat er tuss*5 het s*ijnb>e veelgod5dom en de wijsbege]te d] ,brahman5 niet zulk e5 klove be/aat1 ma> dat tot de s*>e wordt gesprok5 9 gelijk5iss51 do* tot de +ewijd5 vrijuit1 dat voor de e]/5 de hoog/e wa>heid v]borg5 blijft 9 het my?ologis* kle$1 ma> dat zij voor de &]5 soms held] s*ijnt4 ,om e5 en &] 9 't li*t te /ell5 will5 wij n bij de ,brahmaans*e god5le] n bij de ,brahmaans*e wijsbege]te nog uitvo]ig] /il/aan4 ,,ho(d/uk ,,ii4 ,brahmaans*e god5le] en lev5sbes*\w+4 ,brahma1 zoo heet het 9 de e]/e3 het vol/rekte en one9dige1 bra*t1 door ,maya 7d5 s*ijn7 behe]s*t1 ,brahma voort4 ,deze manlijke god ,brahma 7wel te ond]s*eid5 dus van het onp]soonlijke1 ,brahma7 /aat aan het ho(d d] s*epp+4 ,hij is de ,s*epp]1 uit wi5 alle lev5 is4 ,do* naa/ hem /aan als de twee &]e god5 d] ,indis*e ,trimurti 7drieenheid7 ,vi%noe de ond]h\d]1 en ,siva1 de v]woe/]4 ,9 deze drie p]son5 op5ba>t zi* alzoo de godheid4 ,de ,oud-,indis*e di*t] ,kalidasa drukt het aldus uit3 ,9 deze drie p]son5 wordt d'ne ,god gezi51 ,e5 i$] van h5 is de e]/e en de laat/e ,9 rang1 niet n alle51 't ,zij ,brahma1 ,vi%noe1 ,siva1 i$] van h5 zij ,de e]/e1 twe$e1 d]de1 9 de goddelijke rij4 ,9 de grott5 van ,elephanta bij ,bombay wordt het heilige drietal voorge/eld als drie maje/ueuse ho(d51 die uit n li*aam zi* v]heff54 ,ook is de driehoek e5 z9nebeeld hunn] e5heid en gelijkwa>digheid4 ,van deze drie god5 nu wordt ,brahma het m9/ v]e]d4 ,feitelijk is hij me] e5 wijsge]ig beeld1 ont/aan uit het /rev5 om e5 uitgangspunt te v9d5 voor het geheele /elsel1 dan e5 godheid1 die zi* w]kelijk bekomm]t om de w]k+ d] w]eldma*9e1 die door zijn wil 9 beweg+ is gebra*t4 ,zijn invlo$ is te v]wijd]d1 zijn w]kzaamheid is te we9ig oms*rev51 om indruk te mak5 op de v]beeld+ d] s*>e1 da>om heeft hij ook sle*ts we9ige tempels en word5 da>5teg5 9 het nieuw]e ,brahmanisme de beide &]e ho(dgod5 vooral g$i5d4 ,de or?odoxe ,h9does to* zijn ho(dzakelijk v]deeld 9 v]e]d]s van ,vi%noe en ,siva1 twee sect51 die elka> we9ig wa>de]54 ,vi%noe is e5 ze] belangrijke1 veel omvatt5de godheid4 ,hij is de opp]/e ond]h\d] all] d+5 en zijn vr\w ,laksmi is de god9 van ov]vlo$ en vru*tba>heid4 ,vi%noe 9 zijn hoog/e op5b>+ wordt afgebeeld als ne]zitt5d 9 zalige ru/3 tr\w5s ru/3 ge5 w]kzaamheid is1 9 ov]e5/emm+ met d5 geheel5 gee/ d] ,indirs1 het eig5a>dige d] hoog/e god54 ,do* 9 teg5/ell+ met d5 v]hev5 ,brahma1 kan ,vi%noe word5 gewekt door de ern/ige geb$5 en (f]gav5 d] m5s*5 ( d] lag]e god51 ja1 hij kan er toe gebra*t word5 om 9 de w]eld af te dal5 en--op kritieke oog5blikk5--de d+5 t]e*t te br5g54 ,die ne]dal+5 zijn de b]oemde vlees*word+5 7avat>a's7 van d5 god1 wa>9 hij groote dad5 heeft g$aan en ma*tige wond]5 heeft v]ri*t4 ,zijn b]oemd/e vlees*word+5 zijn ,rama en ,kri%na4 ,rama is e5 b]oemd1 met e5 /ral5krans omgev5 oorlogsman3 de held van het ,ramayana1 dat b]oemde ,indis*e held5di*t4 ,kri%na is e5 halfgod1 wi5s di5/ 9 sommige deel5 van ,indi 9 hooge e]e is1 hij wordt uit v]s*ill5de oogpunt5 9 de ,indis*e godsdi5/ige litt]atuur bes*\wd en is de held van het twe$e b]oemde ,indis*e held5di*t1 het ,mahabh>ata4 ,deze le] d] goddelijke vlees*word+ is e5 van de belangrijk/e le]/ukk5 van het nieuw]e ,brahmanisme3 zij br5gt v]b& 9 v]s*ill5de deel5 van d5 godsdi5/1 de hoog]e met de lag]e v]e5ig5d1 de god5 uit d5 hemel na> omlaag vo]5d om zi* met de a>ds*e aangeleg5h$5 9 te lat54 ,wilde m5 zi* rek5s*ap gev5 van de wond]b>e dad5 van e5ig b]oemd held3 de v]kl>+ 01 dat de groote god ,vi%noe zi* 9 zijne ge/alte _h geop5ba>d3 zoo v]s*e5 de god1 tot v]hoog+ van zijn e]1 telk5s als m5s* ond] de m5s*54 ,do*3 ook van de li*am5 van di]5 nam ,vi%noe soms bezit2 nu e5s ontmoet5 wij hem als leeuw1 dan we] als be]1 als vis* ( als s*ildpad2 wat bij die &]e vlees*word+5 al heel sle*t s*ijnt te pass54 ,e]/ hoort gij dat de goddelijke gee/ e5 s*itt]5d krijgsman ( e5 wond]do5d heilige bezielde1 en gij /emt toe1 dat deze opvatt+ r$elijk is en ge5sz9s onwa>dig4 ,hoort gij nu e*t] dat dezelfde god is ov]gegaan 9 e5 vis* ( e5 s*ildpad1 en ond] di5 vorm wordt v]e]d3 dan v9dt gij dit e5 onr$elijk1 ong]ijmd gelo(4 ,do*3 v]geet dan niet dat de pan!/is*e d5kwijze3 de ,ene1 die zi* ov]al op5ba>t1 de grondslag is van al deze vlees*word+5 en dat de goddelijke gee/ imm]s ev5ze] woont 9 e5 insect als 9 d5 groot/5 kon+6 ,bov5di5 de ,brahman5 hadd5 go$e r$55 om de teg5woordigheid van ,vi%noe 9 sommige di]5ge/alt5 te erk5n54 ,m5 d5ke aan het feit1 dat het ,brahmanisme 9 zi* opnam--en nog /e$s voortgaat 9 zi* op te nem5--beke]l+5 van de talrijke niet-,h9does*e /amm51 die da> won5 op de heuvel5 en 9 de boss*5 van ,indi4 ,dat w>5 de oorspronkelijke inwon]s met hun ruwe v]e]+ van all]lei voorw]p5 en di]51 die hun belangrijk voorkwam54 ,om nu deze heid55 9 de ,h9does*e geme5s*ap 9 te voeg51 k5de m5 ge5 bet] middel1 dan om ond] de vele god5 ook de door h5 v]e]d53 do* gel\t]d en v]hev51 op te nem54 ,dit doel nu w]d b]eikt door hun voorw]p5 van v]e]+1 e5v\dig als vlees*word+5 van ,vi%noe te beh\d54 ,zoo g+ het voorhe51 en gaat het ook ?ans nog4 ,zek]e /am van wilde b]gbewon]s v]e]de d5 be]4 ,nu is de be] e5 van ,vi%noe's vlees*word+54 ,to5 nu de b]gbewon]s 9 d5 ,h9does*5 godsdi5/ w]d5 +ewijd1 lag het voor de h& dat ,vi%noe 9 dit di] w]d ontdekt3 de nieuwe geloovig5 hadd5 enkel te v]/aan1 dat zij vroeg] re$s onbewu/ d5 groot5 ,god hadd5 g$i5d4 ,ze] spo$ig g+ hun ov]gang 9 zijn w]k3 to*1 zond] dat wij da>bij kunn5 d5k5 aan opzettelijke misleid+4 ,ne51 de ,brahman5 erk5d5 dat het voorw]p hunn] v]e]+ zek]e wond]b>e1 vrees-aanjag5de eig5s*app5 bezat3 dat het te re*t w]d v]e]d3 zij zag5 e*t] v]d] en hoog] dan die uitw5dige v]e]+ en legd5 uit dat al deze eig5a>digh$5 e5 goddelijke ma*t aantoond5 en dus de teg5woordigheid van de godheid 9 e5 nieuwe g$aante beteek5d54 ,zoo z\d5 zij ook--v]d] gevraagd--zegg5 dat de god zelf sle*ts e5 zi*tb>e en ov]tuig5de op5b>+ 0 van de v]borg5 goddelijke kra*t1 die alle d+5 bezielt4 ,zoo z\d5 ook alle groote mann5 en heilig5 bes*\wd word5 als v]momm+5 ( ge/alt51 door ,vi%noe aang5om5 om e5 belangrijke rol te spel5 op het w]eldtooneel4 ,da>ev5 gewaagd5 wij van ,vi%noe's vlees*word+51 ,kri%na en ,rama1 wa>naa/ nog vele &]5 te noem5 z\d5 zijn4 ,to5 e5s zek] ,mohamm$aan opro] maakte teg5 het ,engels* gezag en da>bij e5 aanvankelijk succes _h1 zeide e5 ,indis* edelman1 's mans dapp]e dad5 v]meld5d1 dat hij e5 vlees*word+ van ,kri%na moe/ zijn4 ,zoo gewag5 imm]s ook ,hom]us' g$i*t5 van god51 die 9 de g$aante van a>ds*e krijgsli$51 meevo*t5 9 d5 /rijd1 en de ov]lev]+5 van alle volk5 zijn vol van wond]b>e g$aant51 die v]s*ijn51 om hun tr\we di5a>s te r$d5 ( te v]d$ig54 ,wat ,kri%na betreft1 er zijn m9/5s ti5 vlees*word+5 van hem bek5d1 ond] welke hij bepaald 9 sommige b]oemde tempels wordt g$i5d2 ,jagg]nau? is e5e da>van4 ,zijn toegewijde v]e]d]s wijd5 hem hun ziel1 hun li*aam en hun go$1 do* ik vrees dat zijn voorbeeld van vroolijke en v]liefde godheid dikwijls tot losb&ige praktijk5 bij zijn v]e]d]s leidt4 ,siva v]teg5woordigt e5 geheel &] beg9sel dan ,vi%noe4 ,is deze de ond]h\d]1 ,siva is de v]woe/] en opb\w] tev5s d] v]s*ill5de lev5svorm54 ,de gans*e kr+loop d] bezielde s*epp+1 de eeuwige afwissel+ van geboorte en dood 9 de gans*e natuur1 zi$a> zijn rege]+4 ,niet door vlees*word+ op5ba>t hij zi*1 zooals ,vi%noe1 ma> de groote natuurlijke v]s*ijnsel51 die het lev5 opb\w5 en ontb9d51 do5 zijn wez5 aan de m5s*heid k5n54 ,hij br5gt lev5 en dood2 de plag5 en ziekt51 die duiz5d5 wegsleep51 zijn het teek5 zijn] w]k+4 ,de natuur s*ept duiz5de lev5svorm5 en v]nietigt ze we]1 zond] zi* te bekomm]5 om de v]woe/+ die zij aanri*t4 ,op geheimz9nige1 onb]ek5b>e wijze br5gt zij voort en v]woe/ zij4 't ,is ,siva1 die deze w]k+ uitoef5t en altijd we] millio55 wez5s wegvaagt om ze door nieuwe te v]vang54 ,die gevreesde ma*t nu gun/ig te /emm5 is het ho(ddoel van ,siva's v]e]d]s2 we9ig5 bege]5 iets van zijn ma*t te erlang54 ,9 ,siva's naam word5 de /r5g/e on?\d+ en de wre$/e v]/]v+ toegepa/3 zelfv]m9k+ door ijz]5 hak51 trotse]5 van pijn en hong]1 't voortdur5d aannem5 van moeilijke h\d+51 va/5 en e5zame ov]pe9z+ behoor5 tot zijn v]e]+4 ,door deze praktijk5 kan zelfs e5 ,sudra1 #f indi5 hij volh>dt1 wond]b>e kra*t5 v]krijg5 en de god5 dw+5 hem te gehoorzam54 ,de mee/e bro$]s*app5 van ,indis*e devot5 en fakirs 7rondzw]v5de heilig571 die soms alle kle$ij v]smad5 en geheel ,indi rondgaan1 behoor5 tot ,siva's volgel+54 ,9 zijn tempel word5 tallooze (f]di]5 gesla*t1 (s*oon m5 ond]/elt dat zelfs m5s*5(f]s hem nog onbewog5 lat54 ,hoe dit eig5a>dig beeld is ont/aan8 ,niet onwa>s*ijnlijk zijn1 bij de invo]+ van het ,brahmanisme1 de welwill5de1 heldhaftige god5 d] onontwikkelde volk5 9 ,vi%noe opgegaan en als zijn vlees*word+5 bes*\wd1 t]wijl hun ruwe en wre$e c]emonin1 hun vreeselijke v]s*ijn+5 en demon5 bij ,siva zijn ?uisgebra*t ( bij de god5 aan hem ond]worp54 ,bezi5 wij deze drieenheid1 deze drie god5 met hun vlees*word+51 op5b>+5 en z9nebeeld5 van populaire zijde1 dan vorm5 zij e5 bontgekleurd veelgod5dom4 ,bezi5 wij ze1 m9d] opp]vlakkig1 met het oog van d5 me] ontwikkeld5 ,indir1 dan zi5 wij ze als beeld5 van wat de s*epp+ te zi5 geeft1 de weldadige en v]nietig5de invlo$51 de kra*t1 die alles doordr+t1 de eeuwige wissel+ van lev5 en dood1 dag en na*t4 ,e5 ,brahmaan1 di5 gij z\dt will5 wijz5 op het my?ologis*e k>akt] van al die god5 z\ u antwoord51 dat hij zi* ze] wel bewu/ is dat de godh$5 sle*ts de uitw5dige figur51 beeld5 ( aanwijz+5 zijn van de onbegrijpelijke ma*t1 die d5 a*t]grond all] d+5 vormt4 ,hij z\ u zegg5 dat deze my?ologie de e5v\dig/e vorm is1 wa>9 het pan!/is*e beg9sel d] goddelijke alomteg5woordigheid aan het volk kan word5 duidelijk gemaakt en dat de gewone v]e]+ w]kelijk gebra*t wordt aan op5b>+5 van de godheid1 die zi* tot 9 alle kra*t5 en vorm5 on?ult4 ,niet &]s is het met de geb$5 en (f]s1 d5 god5 gebra*t4 ,m5 zal u v]kl>5 de god5 te di551 omdat dit go$ en nuttig is4 ,en ind]daad is dit ook dikw]f het doel4 ,do*3 er is to* feitelijk ook hi] nog iets &]s4 ,diep 9 het h>t van d5 ,h9doe leeft de g$a*te dat de ziel door v]s*ill5de /adin van lev51 als di] en als m5s*1 moet word5 gel\t]d1 totdat zij e9delijk--van alle bege]te en eig5willigheid bevrijd--zi* v]e5ig5 kan met het hoog/e alwez54 ,bevrijd+--dat is t]ugke] 9 d5 one9dig5 gee/--zi$a> het hoog/e go$ voor d5 ,indis*5 vrome en wijze1 en da>toe w]k5 ook (f]s en geb$5 m$e4 ,dit nu blijkt ook1 als wij het oog ve/ig5 op de ,indis*e bespiegel+ ov] w]eld en lev51 zooals wij die v9d5 9 de ,v$anta en 9 de ,sankhya s*ool4 ,er zijn tr\w5s nog vi] &]e erk5de philosophis*e s*ol5 ond] de ,h9doe's1 do* deze zijn de voornaam/e1 wa>om wij1 9 v]b& met het kad] van dit w]k1 de &]e /ilzwijg5d voorbijgaan4 ,deze philosophis*e bespiegel+5 v9d5 wij 9 de ,upani%ads1 gewijde boek51 die de v]borg5 le] d] ,v$a's heet5 te v]kondig54 ,wanne] wij ons nu voor/ell5 dat het hi] alle5 te do5 is om de wa>heid te doorvors*51 zooals bij de ,we/]s*e wijsbege]te1 dan v]giss5 wij ons ze]4 ,ne51 het eig5lijke doel is om--door k5nis van gee/ en /(1 w]eld en lev5--te kom5 tot bevrijd+1 tot v]loss+ van de e9delooze w$]geboort54 ,de ,v$anta le]t dat de uitw5dige w]eld ont/aan is doordat ,maya 7 illusie7 ,brahma 7d5 eeuwig5 absolut5 gee/7 ov]s*aduwde4 ,het gee/elijke 9 d5 m5s* is feitelijk niet sle*ts e5 deel van ,brahma1 ma> ,brahma zelf4 ,de w]kelijkheid d] w]eld is sle*ts s*ijn1 en het w>e doel van d5 m5s*elijk5 gee/ moet zijn1 om1 langs d5 weg van talrijke oef5+5 en bespiegel+51 bevrijd van het li*aam1 de w]eld en de gevolg5 ook zijn] dad51 9 ,brahma te v]z9k54 ,de ,sankhya-philosophie is m9d] pan!/is* dan wel duali/is* get9t4 ,imm]s zij le]t3 van d5 beg9ne zijn er twee wez5s3 ,prakriti1 het vr\welijk beg9sel1 de natuur (1 om het 9 ,we/]s*e taal uit te drukk5 de o]/(1 de oorspronkelijke /( en ,puru%a3 de gee/1 manlijk voorge/eld4 ,da>mee wordt e*t] niet b$oeld n eeuwige algee/ ( iets d]gelijks1 ma> de gee/1 won5de 9 i$] wez54 ,i$] lev5d wez5 b]u/ op de v]e5ig+ van ,prakriti en ,puru%a4 ,het doel is nu3 d5 gee/ vrij te mak5 van de /(4 ,na> zijn wez5 is hij dit feitelijk re$s3 do* hij moet v]lo/ word5 van ,prakriti's geme5s*ap en wl door wa>a*tig inzi*t 9 zi*zelf en de aan hem teg5ov]ge/elde natuur4 ,ov]pe9z+ en ascese bewijz5 da>bij belangrijke di5/54 ,wie met het ,bo$dhisme en zijn le] op de hoogte is en weet dat ook da> v]loss+ van alle bege]te het e9ddoel is1 zal erk5n5 dat wij hi] met v]wante g$a*t5 te do5 hebb54 ,het kan ons voorts niet v]wond]51 gelet op het eig5a>dige pan!/is* beg9sel1 dat het geheele ,indis*e d5k5 behe]s*t1 dat de ,v$anta als de bij uit/ek re*tz9nige s*ool geldt1 zij imm]s is het mee/ na> d5 eig5a>dig ,brahmaans*5 grondslag opgeb\wd4 ,zoo wordt dan n de ,brahmaans*e god5le] n de ,brahmaans*e wijsbege]te door d5zelfd5 gee/ bezield4 ,9 beid5 kl9kt het u teg5 dat het uitw5dige lev5 van we9ig wa>de is3 sle*ts e5 s*\wtooneel tot opvo$+ en ond]h\d+ van d5 gee/4 ,de uit]lijke w]eld is sle*ts ,maya 7illusie1 droom74 ,die zelfde gee/ nu komt ons ook we] teg5 9 de oud-,indis*e held5di*t51 die wa>s*ijnlijk niet door ,brahman5 zijn g$i*t1 ma> uit d5 kr+ d] ,k%atrya's 7krijgsli$51 edel57 zijn voortgekom51 en die voor e5 go$ deel tot de vroeg/e tijd5 van het ,brahmanisme word5 t]uggebra*t4 ,deze g$i*t5--de ,ramayana1 wa>9 de lotgevall5 van ,rama1 en de ,mahabh>ata1 wa>9 die van ,kri%na word5 bezong5--beid5 vlees*word+5 van d5 god ,vi%noe--br5g5 ons 9 e5 wond]w]eld van sprookjes4 ,e5 atmosfe]1 voor ons we/]l+51 vreemd 9 d5 e]/5 oogopslag1 ma> die ons /raks to* geme5zam] wordt1 als wij gaan gevoel5 dat 9 die zond]l+e lotgevall5 d] oud-,indis*e held5 en held9n5 zi* e5 gee/ uitspreekt1 di5 wij zon5 van het we/51 9 m5ig opzi*t kunn5 deel54 ,is to* niet aan onze lev5sopvatt+ vaak eig5 e5 besef van 's lev5s droeve raadsel51 dat ons drijft tot m$elijd58 ,bewond]5 wij niet vaak de s*oonheid en de kun/1 to* gevoel5de dat zij zijn als e5 droombeeld1 dat wij niet kunn5 b]eik58 ,welnu3 die zelfde gee/ woont ook 9 de oude ,indis*e pozie4 ,ha> geheimz9nigheid is die van het allev54 ,zij ziet 9 de natuur niet de vij&9 van de ziel--zooals de midd5eeuws*e ,ka?olieke pozie1 die het lev5 en de natuur t5 slotte d5 rug toeke]t--ma> zij ziet de gans*e zi*tb>e natuur als d5 droom van de algeme5e w]eldziel1 van die ziel1 die alle5 w]kelijk be/aat4 ,en de droom] heeft g5ot 9 de beeld5 die hem voorbijgaan1 do* e5 weemo$ig g5ot1 want hij voelt dat zij voorbijgaan4 ,de ,indis*e pozie ziet het gewone lev5 met e5 m5gel+ van v]hev5 gevoel en m$elijd5 aan1 zij weet1 dat op de jeugd de oud]dom1 op het g5ot de moeheid1 op de liefde de sm>t van het v]lies1 op het lev5 de dood volgt4 ,wat nu te do58 ,hop5 op v]&]+ 9 deze noodw5digh$5 gaat niet aan3 ma> de ziel moet gebra*t word5 tot zulk e5 /aat van gee/elijke belangeloo%eid1 dat zij niet lang] b$roefd is ov] de wissel+ en de onvolmaak!id van alle on/(felijke a>ds*e d+54 ,die gee/--di5 wij /raks 9 volle ontwikkel+ zull5 zi5 bij het ,bo$dhisme--doordr+t ook de oud-,indis*e pozie4 ,e5 enkele proeve moge vol/aan4 ,we will5 u h]9n]5 aan de ges*i$5is van ,valmiki1 d5 man1 van wi5 de ,indirs ond]/ell51 dat hij het ,ramayana di*tte4 ,valmiki1 zoo lez5 wij 9 dit held5di*t1 0 e5 heilig kluiz5a>1 die e5 lev5 van /ille ov]pe9z+ leidde 9 de e5zaamheid van het w\d4 ,het ond]w]p zijn] ov]pe9z+ is het le$ d] w]eld4 ,de god ,brahma v]telt hem op zek]5 dag de ges*i$5is van ,rama4 ,indi5 e5 di*t]1 zoo pe9/ ,valmiki1 deze ges*i$5is van e5 volmaakt lev5 e5s 9 diep gevoelde v]z5 kon bez+51 dat z\ de m5s*5 br5g5 tot e5 bet]1 edel] lev54 ,do* hij1 ,valmiki1 is ge5 di*t]4 ,hoe zal hij iem& v9d51 voor deze taak b]ek5d8 ,valmiki moet da>ov] telk5s we] nad5k54 ,op zek]5 morg5 /aat hij aan d5 oev] van e5 held] wat] nabij zijn hut1 wa> hij gewoon is de wass*+5 te v]ri*t51 die tot de godsdi5/ige pli*t5 van d5 ,brahmaan behoor54 ,en zie--teg5ov] hem zijn twee reig]s4 ,zij slaan vroolijk met hun vleugels1 vol ons*uldige vreugde ov] 't lev54 ,e5sklaps valt e5 d] vogels1 door e5 pijl getr(f51 ne]1 en het zuiv]e wat] van de plas wordt roodgekleurd4 ,valmiki is zoo vol m$elijd5 en droefheid1 dat als e5 sm>tkreet uit zijn ziel wordt gep]/3 e5 di*tregel ov] d5 dood van d5 ons*uldig5 vogel en de wre$heid van d5 jag]4 ,er is e5 wond]b>e maat en e5 a&o5lijke muziek 9 zijn woord51 hij moet ze nog e5s en nog e5s h]hal54 ,v]wond]d wat to* ov] hem gekom5 is ke]t ,valmiki t]ug na> zijn hut4 ,ond]weg ontmoet hij ,brahma die hem vraagt ( hij e5 di*t] heeft gevond51 wa>dig om de ges*i$5is van d5 volmaakt5 m5s* ,rama te v]tell58 ,valmiki wil antwoord5 dat hij er ge5 gevond5 heeft4 ,do* in/$e van dit antwoord komt hem de kla*t ov] d5 dood van d5 reig] ov] de lipp51 en hij s*aamt zi* teg5ov] ,brahma3 de ,god zal d5k51 dat ,valmiki hem bespot4 ,do* glimla*5d spreekt ,brahma4 ,gelukkige ,valmiki6 ,om uw m$elijd5 met d5 reig] hebt gij ontvang5 de g5ade van ,s>asvati1 de god9 d] pozie4 ,ga1 en z+ voor de oor5 d] w]eld het lev5 van d5 heilig5 ,rama4 ,valmiki is het type van d5 heilig51 vrom5 kluiz5a>1 zooals hij 9 die held5di*t5 voorkomt4 ,do* er kom5 ook &]e kluiz5a>s 9 voor1 m5s*51 die door wre$e zelfka/ijd+ en boet$o5+ toov]kra*t5 zoek5 te v]w]v54 ,deze word5 ges*ild]d als geva>lijke p]son51 die m5 moet ontzi54 ,en wa> zij 9 e5 v]haal optr$51 komt er altijd e5 ( &] onheil4 ,m4 a4 w4 de di*t]s van deze v]hev5 pozie--9 dit opzi*t tolk5 van de volksme5+--gevoeld5 re$s--wat ,bo$dha lat] besli/ z\ uitsprek51 dat door va/5 en zelfka/ijd+ magis*e kra*t5 v]krijg51 zooals de ,brahman5 dat aanprijz51 de weg tot v]li*t+ en v]heff+ d] ziel niet kon zijn4 ,m]kwa>dig komt dit uit 9 de leg5de van ,rajah ,visvamitra4 ,deze is e5 rijk en ma*tig he]s*]4 ,zijn vre$zame voorspo$ beg9t hem te v]vel5 en met e5 groot leg] gaat hij op avontur5 uit4 ,hij ond]v9dt niet veel4 ,i$] is zoo bevreesd voor hem dat hij ge5 enkele twi/ met iem& krijgt4 ,en ov]al vraagt hij ( m5 wel iem& d] lev5d5 k5t1 zoo ma*tig als ,visvamitra4 ,ov]al luidt het antwoord ontk5n5d3 no* op de a>de1 no* 9 ,sw>ga 7het v]blijf bov5 de a>de7 be/aat zulk e5 ma*tig wez54 ,op zek]5 dag e*t] ontmoet5 zij e5 vrom5 b$ela>1 en ,visvamitra1 als godsdi5/ig vor/1 geeft hem rijke gift54 ,da>na volgt de gewone vraag3 ,k5t gij iem&1 zoo he]lijk en zoo ma*tig als ,visvamitra8 ,het antwoord luidt3 ,wa>lijk1 gij zijt e5 he]lijk en ma*tig vor/4 ,do* ik k5 n m5s* bij wi5 uwe he]lijkheid is als rook teg5ov] de /]ke rots3 die man is de prie/] ,vasi/ha4 ,en1 wie is die ,vasi/ha1 wi5s ma*t groot] is dan de mijne8 ,e5 e5zaam kluiz5a>1 die leeft 9 de diept5 van het w\d4 ,zijn kle$+ is van boomba/1 hij leeft van wortels en bess53 to*1 zijn ma*t is groot] dan die van alle rajahs 9 de w]eld4 ,visvamitra's nieuwsgi]igheid is opgewekt3 hij besluit d5 m]kwa>dig5 kluiz5a> e5 bezoek te br5g54 ,met zijn leg] gaat hij het w\d 9 en t5 slotte ontdekt m5 het e5zame v]blijf van ,vasi/ha4 ,de rajah wordt ze] vri5delijk ontvang51 zij sprek5 ov] gee/elijke ond]w]p5 en ,visvamitra1 ze] ge/i*t en opgewekt1 wil he5gaan4 ,do* ongelukkig voor beide p>tij51 krijgt ,vasi/ha d5 inval om d5 kon+ en zijn leg] op e5 fee/ te vrag54 ,e]/ weig]t de rajah1 beleefd dank5d1 de uitnoodig+4 ,de vor/ kan niet begrijp5 hoe e5 kluiz5a>1 die van wortels en bess5 leeft1 midd5 9 de wild]nis e5 fee/ kan aanri*t5 voor e5 leg]4 ,vasi/ha v]zek]t e*t] dat dit voor hem niet moeilijk is4 ,en zie1 9 m9d] dan ge5 tijd is er op het gras e5 fee/maal--e5 veget>is* wel te v]/aan--uitgespreid3 g]oo/]d kor51 suik]go$1 gebak1 v]fris*t door rivi]5 van ge/remde melk4 ,de soldat5 w>5 uit]/ voldaan en viel5 met vreugdekret5 op het fee/maal aan4 ,do* de eetlu/ van d5 rajah is b$orv53 hij kan 9 zijn afgun/ niet begrijp5 hoe ,vasi/ha 9 e5 oog5blik zoo'n fee/ aanri*t3 z\ w]kelijk1 zooals die b$ela> zeide1 die kluiz5a> groot] ma*t hebb5 dan hij8 ,t5 slotte v]kla>t ,vasi/ha zi* b]eid hem de zaak uit te legg54 ,mahadeva heeft hem1 als beloon+ voor zijn zelfka/ijd+51 de wond]koe ,sabala gegev54 ,hij behoeft deze koe sle*ts te melk5 om te v]krijg5 wat hij bege]t4 ,nu neemt de bitt]heid van ,visvamitra nog me] toe4 ,het is niet pass5d--zoo oordeelt hij dat e5 heilig kluiz5a>1 die e5 lev5 van boete leidt1 e5 s*epsel bezit1 dat hem 9 zw>e v]zoek+ br5gt om zijn gel(t5 van va/5 en af/]v+ van het a>ds*e te v]brek54 ,da>om ,vasi/ha1 voor uw zieleheil is het bet] dat gij mij die wond]b>e ,sabala s*5kt4 ,vol/rekt niet1 antwoordt ,vasi/ha1 ,sabala geeft mij de zuiv]e bot]1 die ik voor het (f]vuur moet gebruik51 hoe z\ ik die &]s v]krijg5 9 deze wild]nis4 ,ik wil 9 die (f]bot] tra*t5 te voorzi51 sprak rajah ,visvamitra4 ,het is e5 duidelijke v]kwi/+ van de toov]kra*t d] onbevlekte ,sabala om die voor zoo'n kle9igheid te gebruik54 ,bov5di53 ik b5 de mee/] van deze l&/reek en dus ook de re*tmatige eig5a> van het vee4 ,do*3 ,vasi/ha wij/ alle li/5 en ond]h&el+5 af4 ,op het laat/ beveelt de rajah de soldat5 om ,sabala mee te nem53 do* ,vasi/ha melkt gauw de wond]koe en v]krijgt e5 leg]1 tweemaal zoo groot als dat van ,visvamitra4 ,mo$eloos en ne]sla*tig ke]t deze na> zijn /ad en paleis t]ug4 ,hi] roept hij alle wijze mann5 en ,brahman5 tot zi* en vraagt hun hoe hij ,vasi/ha's trots zal brek5 en de wond]koe 9 zijn bezit krijg54 ,de ,brahman5 antwoord53 ,a>ds*e wap5s1 o rajah1 help5 u teg5 ,vasi/ha niet4 ,om hem te ov]w9n5 moet ge hem be/rijd5 met zijn eig5 wap5s4 ,zijn kra*t ligt 9 de v]di5/51 die hij zi* door zijn vroomheid en zelfv]loo*5+ v]wi]f4 ,kunt gij op diezelfde wijze u v]di5/5 v]w]v58 ,zoo niet3 geef dan alle hoop op om ,sabala te v]krijg54 ,rajah ,visvamitra gevoelt dat het lev5 ge5 vreugde me] voor hem heeft1 zoolang hij ,sabala niet bezit4 ,hij legt zijn kon9klijk gewaad af1 v]laat zijn paleis en /ad en begeeft zi* na> de wild]nis om da> door e5 ge/r5g lev51 d] w]eld afge/orv51 zi* kra*t5 als die van ,vasi/ha te v]w]v54 ,het z\ mij te v] vo]5 u te v]hal5 welke kwell+5 de rajah al niet voor zi*zelf uitda*t1 ( hoeveel mo$ en volh>d+ hij toonde wanne]1 tot /raf voor e5 oog5blik van v]get5 zijn] gel(t5--al de v]di5/5 die hij door zijn zelfv]loo*5+ zi* v]wi]f1 w$]om v]lor5 g+54 ,de god51 zoo s*ild]t ons het v]haal1 bevreesd voor het sle*t gebruik dat de kluiz5a>s mak5 z\d5 van hun door boet$o5+ v]kreg5 ma*t1 beproev5 /e$s h5 9 hun plann5 te dw>sboom5 ( door kle9e ges*5k5 h5 om te koop5 opdat de som d] v]di5/5 niet te groot en te geva>lijk z\ word54 ,zoo w]d ook ,visvamitra beproefd door de god51 do*1 hoe ook misleid en t] ne] geworp51 altijd ke]t hij met nieuw5 ijv] tot zijn plan w$]6 ,en1 9 't e9d triumfe]t hij4 ,hij heeft zi* zooveel v]di5/5 v]worv5 dat ge5 gun/ hem kan word5 geweig]d4 ,indra zelf komt vri5d'lijk vrag5 wat hij bege]t4 ,wij v]wa*t5 dat hij de v]n$]+ van ,vasi/ha en het bezit van de koe zal v]lang53 do* ne51 alle toorn teg5 ,vasi/ha1 alle bege]te na> ,sabala is v]dw553 hij h]9n]t zi* niet e5s dat beid5 be/aan4 ,het e5ige wat hij vraagt is3 gee/elijke vrijheid en v]loss+ van alle a>ds*e bege]t54 ,kl9kt het 9 dit zond]l+ en to* aantrekkelijk v]haal ons niet duidelijk teg53 ,de w>e wijze is1 die ge5 bege]t5 me] k5t1 en wi5s ziel is gekom5 tot ru/ en be/5digheid8 ,wordt ons hi] niet gele]d dat het w>e doel niet is om door zelfka/ijd+ toov]kra*t5 te v]krijg51 ma> om te kom5 tot bevrijd+ en v]li*t+8 ,we nad]5 hi] d5 gee/ van 't ,bo$dhisme1 we /aan hi] op d5 bodem1 wa>op dit zi* ontwikkeld heeft4 ,nog duidelijk] komt dit uit 9 de ges*i$5is van rajah ,yayati1 die wij 9 het ,mahabh>ata v9d54 ,rajah ,yayati heeft het ongeluk om tot vr\w te nem5 de do*t] van e5 ,brahmaan1 die met wond]b>e toov]kra*t5 is toeg]u/4 ,de rajah heeft ong5oeg5 met zijn vr\w1 en de ,brahmaan1 zijn s*oonvad]1 weet hem door zijn toov]kra*t met e5 ontijdig5 oud]dom te /raff54 ,zoo is hij 9 d5 bloei d] jeugd 9 e5 bev5d1 waggel5d grijsa>d v]&]d1 die d5 ,brahmaan smeekt om to* enkele j>5 van lev5skra*t1 opdat hij afs*eid moge nem5 van de vreugd5 van dat lev51 dat hij zoo gemakkelijk _h opgevat1 to5 hij niet begreep dat hij het zoo spo$ig z\ v]liez54 ,de ,brahmaan /aat toe dat ,yayati zijn oud]dom zal v]wissel5 teg5 de gelukkige jeugd van e5 &]1 do* voor we9ige j>5 sle*ts4 ,zijn die voorbij1 dan moet hij w$]om zijn /raf des oud]doms ond]gaan4 ,na vele j>5 van v]moei5d rondzw]v5 weet rajah ,yayati d5 jong/5 zijn] zon5 te ov]r$5 om d5 la/ van d5 vroegtijdig5 oud]dom op zi* te nem5 en aan zijn vad] di5s eig5 jeugd ov] te do54 ,de rajah wil nu1 9 d5 kort5 tijd hem gelat51 t5 volle g5iet5 van alle a>ds*e vreugde4 ,hij beproeft all]e]/ de weelde1 die d5 m5s* /reelt en de g5iet+5 d] z9n51 dan het avontuurlijk lev5 van d5 jag]1 v]volg5s de vreugde1 die wijsbege]te en pozie aan v]/& en h>t s*5k54 ,do* het resultaat is altijd hetzelfde4 ,hij ond]v9dt dat deze vreugd5 des lev5s eig5lijk niet wez5lijk be/aan1 ma> alle5 als voorw]p onz] bege]te aantrekkelijk s*ijn54 ,dan ke]t hij t]ug tot zijn zoon1 wi5 hij t]uggeeft zijn jeugd en zijn vatba>heid om te g5iet5 en zelf neemt hij zijn /raf w$]om op4 ,en zijn slotsom is de volg5de3 ,ik heb bevond51 dat het voorw]p1 dat m5 bege]t nooit de bege]te bevr$igt1 het vo$t sle*ts de vlam1 ev5als de g]e9igde bot] het (f]vuur4 ,al de rij/1 al het kor51 al het vee1 alle s*att51 alle bem9nelijk/e vr\w5 die de a>de bevat1 zij kunn5 nooit des m5s*5 bege]te voldo52 da>om is het e5ige de bege]te zelf te dood5 en uit te w]p54 ,ik voor mij wil die v]t]5de dor/ d] bege]te van mij afzett54 ,neem dus1 mijn zoon1 uwe jeugd w$]1 ik zal mijn won+ nem5 9 het w\d1 wa> de gazell5 v]blijf h\d5 en wil mijn h>t ri*t5 op de bes*\w+ d] eeuwige d+54 ,zoo w]d rajah ,yayati e5 kluiz5a>4 ,do* ook nu is zijn gee/elijke oef5+ nog onvoll$ig4 ,hij volbr5gt zw>e boet$o5+5 en v]krijgt da>door het voorre*t om 9 dit /(felijk li*aam re$s na> ,sw>ga 7het v]blijf d] god57 te mog5 op/ijg54 ,op zek]5 dag e*t] geeft de rajah hoog op van zijn v]wond]lijke boet$o5+5 teg5ov] ,indra1 d5 god van het uitspansel4 ,do* deze bluf b]o(t hem van de v]di5/51 die hij zi* _h v]worv5 en wa>door hij alle5 9 ,sw>ga kon won54 ,aldus moet hij na> b5$5 dal52 hij blijft nu tuss*5 de hemels*e en a>ds*e sfe] en wordt da> volmaakt4 ,want nu le]t hij dat het belangrijk/e feit is1 niet wr iem& is1 do* wt hij is4 ,no* hi]1 no* 9 ,sw>ga no* op de a>de1 no* 9 de hel ,n>aka woon ik1 de zetel van mijn wez5 is 9 mij zelv54 ,pijn heb ik niet 9 mijn ma*t do* le$ te gevoel5 ov] mijn pijn kan ik v]mijd54 ,bet] dan 9 ,sw>ga te zijn is zijne ziel 9 lijdzaamheid te bezitt54 ,en als de rajah zoo spreekt kl9k5 er triumfkret5 om hem he54 ,hij heeft de volmak+ b]eikt en ,sw>ga is nu zijn tehuis4 ,do* rajah ,yayati heeft ge5 ong$uldige bege]t5 na> zijn hemels* v]blijf4 ,langzaam /ijgt hij omhoog1 bijna onwillig1 en nog e5s h]haalt hij3 ,bet] dan ,sw>ga is zijne ziel te bezitt5 9 lijdzaamheid4 ,we kom5 hi]1 h]haal ik1 als op d5 drempel van het ,bo$dhisme4 ,da> v]zek]t ons de v]li*te 7,bo$dha7 dat de m5s* niet om d5 hemel te berv51 no* om de god5 te behag51 ma> om tot d5 groot5 vr$e1 tot de ru/ van ,nirvana te kom5 alle bege]t5 en h>t/o*t5 moet af/]v54 ,komt ook niet 9 de ziel van ,yayati datzelfde d5kbeeld tot rijpheid8 ,van het ,brahmanisme z\d5 wij hi] afs*eid kunn5 nem54 ,wij hebb5 de mo$] gevolgd tot op het oog5blik wa>op de do*t] 7het ,bo$dhisme7 zal word5 gebor51 die /raks het oud]lijk huis zal v]lat54 ,to*1 al is het ons vooral om dat ,bo$dhisme te do51 wij kunn5 van het oude ,brahmanisme hi] nog ge5 afs*eid nem54 ,niet1 omdat wij bij al zijn lat]e lotgevall5 en wissel+5 will5 /il/aan2 dat z\ ons veel te v] vo]54 ,ma> wel1 omdat wij nog will5 bes*\w5 het /rev5 d] ,brahmo ,samaj1 die tra*t5 hun godsdi5/ van alle bijvoegsel5 te ontdo5 en tot zijn oorspronkelijke zuiv]heid t]ug te br5g54 ,ons volg5d ho(d/uk zal da>aan gewijd zijn4 ,,ho(d/uk ,,iii4 ,gezuiv]d ,brahmanisme 9 d5 nieuw]5 tijd 7de ,brahmo-samaj47 ,re$s 9 het vorige ho(d/uk wez5 wij op het eig5a>dig k>akt] van het ,brahmanisme1 dat1 bij all5 s*ijn van veelgod5dom1 to* zoekt na> de nheid 9 de veelheid4 ,wij zag5 dat dit re$s 9 ov]\de dag5 d5 ,indis*5 godsdi5/ k5m]kte1 br5g5 wij ons ma> e5s te b9n5 de hymne aan ,v>una1 die wij da> /raks #g aanhaald54 ,er w>5 e*t] kr+5 en tijdp]k51 wa>9 dat v]get5 w]d1 do* dan kwam er bijna altijd we] reactie t5 gun/e van de v]e]+ van n e5ig wez54 ,zoo _h m5 bijvoorbeeld 9 de #ab;e1 #ac;e1 #ae;e en #af;e eeuw v]s*ill5de ,vai%nava h]vorm]s1 die ,vi%noe pr$ikt5 als d5 nig51 d5 hoog/5 god4 ,to* kond5 deze h]vorm]s1 vooral door hun le] d] avat>a's1 d] vlees*word+5 van ,vi%noe1 er niet 9 slag5 het bijgelo( te bov5 te kom54 ,als ,vi%noe nu e5s vlees* w]d 9 e5 held1 dan we] 9 e5 groot le]a> ( 9 e5 di]1 t5 e9de zijn s*epsel5 te v]loss51 dan mo*t5 er 9 deze le] ind]daad v]hev5 g$a*t5 opgeslot5 ligg51 to* moe/ zij leid5 tot telk5s h]nieuwd5 afgodsdi5/4 ,9 de #af;e eeuw 0 er nog e5 &]e1 mono!/is* gekleurde h]vorm+1 die d] ,kabir panti1 welke ond] d5 invlo$ /ond van het ,mohamm$anisme en tra*tte ,mohamm$an5 en ,h9doe's door het geme5s*appelijk gelo( 9 n5 ,god te v]e5ig54 ,do* ook deze b]eikte ha> doel niet3 groote /rijd tuss*5 de ,muzelmann5 en de aanhang]s van het nieuwe gelo( 0 het e9de4 ,de beweg+1 wa>van wij ?ans iets will5 me$eel51 0 van &]5 a>d4 ,zij g+ en gaat niet om buit5 d5 invlo$ van het ,*ri/5dom3 gebor5 is zij uit het v]lang5 na> e5 re9] gelo(1 bij de me] bes*aafd5 9 ,indi gewekt door de aanrak+ met de ,engels*e ov]he]s*]s4 ,rammohun ,roy1 die 9 het ja> #aggd 9 het /adje ,radhanag> gebor5 w]d1 kunn5 wij noem5 als d5 /i*t] d] ,brahmo-samaj4 ,zijn vad] 0 e5 ,brahmaan van hooge ca/e1 die hem e5 gele]de opvo$+ gaf4 ,zoo kwam het dat de zoon re$s op jeugdig5 leeftijd de ,p]zis*e en ,arabis*e lit]atuur1 d5 ,koran incluis1 be/ude]de4 ,to* v]loor hij da>bij ook zijn ,indis*e /udin niet uit het oog4 ,weldra begreep hij dat 9 de oud-,indis*e godsdi5/ige boek51 bepaaldelijk 9 de ,bhagavata ,purana1 wa>uit zijn vad] hem gew5d _h i$]5 morg5 e5 ho(d/uk te lez51 veel fabela*tigs voorkwam4 ,wat hem e*t] /]k aantrok w>5 de ,upani%ads1 de bespiegel+5 d] oude wijz5 ov] de ,v$a's4 ,de jongel+ gaf zijn vrije gevoel5s op5lijk te k5n5 9 e5 ges*rift ov] de afgod]ij1 dat hij op #af-;j>ig5 leeftijd uitgaf en dat hem d5 haat van al zijn familiebetrekk+5 op d5 hals haalde4 ,ja1 om de vij&s*ap1 die teg5 hem ont/aan 0 moe/ hij zelfs zijns vad]s huis voor e5 tijd v]lat54 ,hij zwi]f nu 9 v]s*ill5de /rek5 rond1 9 ,b5>es be/ude]de hij het ,mohamm$anisme1 9 ,tibet _h hij veel besprek+5 met ,bo$dhi/54 ,ge5 zorg en moeite 0 hem te groot om de wa>heid te le]5 k5n54 ,hij las het ,o4 ,t4 9 het ,hebreeuws*1 d5 ,koran 9 't ,arabis*1 de ,v$a's 9 het ,sanskriet1 de boek5 d] ,bo$dhi/5 7,tripitaka7 9 het ,pali4 ,hij g+ ook zelfs ,grieks* le]5 t5 e9de het ,n4 ,t4 go$ te le]54 ,9 #agif ke]de hij we] na> huis t]ug1 de vr$e met zijn familie w]d geslot5 en me] dan ooit gaf hij zi* nu aan zijn ,sanskriet/udin ov]4 ,do*3 tegelijk le]de hij met ev5 groot5 ijv] het ,engels* en zo*t van de ,europees*e maats*appij te le]54 ,na d5 dood zijns vad]s 9 #ahjc begon hij de dwal+5 van het ,brahmanisme met kra*t te be/rijd54 ,hij trad 9 ,engels*-,indis*5 /aatsdi5/ en maakte zi* da>9 bem9d bij dieg551 ov] wie hij ge/eld 04 ,ook bij deze praktis*e w]kzaamh$5 v]wa>loosde hij e*t] zijn godsdi5/ige /udin niet4 ,e5 me] nauwgezet ond]zoek van de ,v$a's leidde hem tot de d5kwijze1 dat de oude godsdi5/ d] voorvad]5 ge5 afgod5di5/ 0 gewee/1 ma> v]e]+ van d5 nig5 ,god4 ,t5 e9de dit 9 het li*t te /ell5 gaf hij v]s*ill5de g$eelt5 van de ,v$a's1 vooral van de ,upani%ad's 9 het li*t4 ,ook bewoog hij zi* op praktis* gebi$3 hij toonde aan dat n]g5s 9 de ,v$a's w]d voorges*rev5 ( go$gekeurd dat1 zooals 9 ,indi gebruikelijk 01 de w$uwe zi* v]br&t op het lijk van ha> e*tg5oot4 ,de beweg+1 die hij teg5 dit w$uw5(f] 7,sati7 9 't lev5 riep1 heeft er toegeleid1 dat de ,sati 9 #ahbi door de wet 9 ,brits*-,indi w]d afges*aft4 't ,viel hem e*t] niet gemakkelijk als h]vorm] op te tr$51 de li$5 van zijn eig5 ca/e en kr+ w5dd5 zi* van hem af1 teg5/&]s viel5 hem aan4 ,hij week dus na> ,calcutta uit1 en da> _h hij ond] de ,h9doe's en ond] de ,ja9a's #h groot5 invlo$4 ,zijn doel 0 om zijn l&g5oot5 tot de w>e mono!/is*e le] van ,v$a's en ,upani%ad's t]ug te br5g54 ,hi] 9 ,calcutta w]d da>toe e5 v]e5ig+ ge/i*t1 de gee/elijke v]e5ig+ geheet54 ,de l$5 w>5 e*t] niet be/& teg5 de voortdur5de vij&s*ap1 wa>m$e zij te /rijd5 hadd53 n--langzam]h& viel5 zij af4 ,alle5 de /i*t] bleef ov]1 do* deze1 ge5sz9s ontmo$igd1 v]dubbelde zijn pog54 ,ook kwam hij tot me]d]e wa>de]+ van het ,*ri/5dom4 ,de less5 van ,jezus trokk5 hem z aan1 dat hij 9 #ahbj e5 w]kje uitgaf1 getiteld3 ,de voors*rift5 van ,jezus1 d5 gids tot vr$e en geluk4 ,hij vond de le] van het ,*ri/5dom me] 9 ov]e5/emm+ met de z$elijke beg9sel5 dan die van &]e godsdi5/54 ,ev5wel1 het or?odoxe ,*ri/5dom met zijn dogma's van drie-e5heid en godheid van ,jezus /ond hem teg51 en hij wi/ zelfs e5 z5del+1 zek]5 ,adam1 van zijn or?odox gelo( te beke]5 tot zijn eig5 opvatt+4 ,rammohun ,roy 0 van oordeel dat de ne ,god d] wa>heid zi* ov]al op5ba>t4 ,wat er heiligs en go$s is 9 de ,v$a's1 de ges*rift5 d] ,*ri/551 d5 ,koran1 het ,z5d ,ave/a3 het is alles aan goddelijke op5b>+ te dank54 ,wat ov]e5komt met het natuurlijk en gezond oordeel van het v]/& en met het gevoel van het m5s*elijk h>t1 dat is wa>4 ,de e5ige vad] wil dat wij all5 liefhebb51 zoo sprak hij1 onv]s*illig hun l&1 ca/e1 kleur ( gelo(4 ,m5 ziet1 het 0 e5 vrijz9nig gelo(4 ,ma> 0 het to* tev5s niet e*t-,brahmaans*1 9 alle op5b>+svorm5 te h]k5n5 d5 gee/ van d5 ,al-,e5e8 ,rammohun ,roy de$ wat hij kon om zijn d5kbeeld5 te v]spreid54 ,i$]5 ,zat]dagavond hield5 hij ( zijn vri5d5 godsdi5/ige sam5kom/54 ,de di5/ 0 da>bij 9 vi] deel5 v]deeld3 recite]5 uit de ,v$a's1 voorlez5 uit de ,upani%ad's1 e5 godsdi5/ige toespraak1 het z+5 van godsdi5/ige li$]54 ,t5 slotte kon de e]/e ,!/is*e #i ,h9doek]k word5 ge/i*t 9 #ahcj4 ,h>e l$5 noemd5 zi* ,brahmo ,samaj 7v]e5ig+ van die 9 ,god geloov574 ,e5 nieuwe secte wilde hij da>m$e niet /i*t53 wel voorb]eid5 dat ,h9doe's1 ,*ri/55 en ,mohamm$an5 zi* 9 d5 di5/ van d5 ,ene z\d5 ontmoet54 ,jamm] dat zijn lev5sdraad zoo spo$ig w]d afgesn$53 hij /i]f namelijk re$s 9 #ahcc1 en wel te ,bri/ol 9 ,engel&1 wa> hij e5 belangrijke politieke opdra*t _h te v]vull54 ,hij /i]f als ,brahmaan1 zijn b$i5de omwikkelde zijn lijk met het gewijde koord2 bij al zijn /rijd 0 to* geblev5 de innige gehe*!id aan het oude gelo(4 ,gelijk m5 zi* voor/ell5 kan 0 zijn dood e5 zw>e slag voor de nieuwe beweg+4 ,zij vond e*t] weldra e5 uitnem5d leid] t]ug 9 ,deb5dra-na?4 ,deze heeft eig5lijk de nieuwe geme5te georganise]d1 van welke hij s$]t #ahda deel uitmaakte4 ,hij /elde e5 beg9selv]kl>+ d] ,brahmo ,samaj op4 ,i$] lid is v]pli*t3 ,zi* van afgod]ij te on?\d51 ge5 ges*ap5 voorbeeld te aanbidd51 ma> door de liefde van ,god en door het do5 van de w]k51 die ,gode aang5aam zijn1 te v]e]53 d5 groot5 ,god1 d5 ,s*epp]1 ,ond]h\d] en ,v]nietig]1 de oorzaak all] ontwikkel+1 d5 ,ong$eelde1 d5 ,ene1 zooals er ge5 twe$e is1 e5 heilig lev5 te leid5 en v]gev+ te zoek5 door de zonde va>wel te zegg54 ,ook w]d e5 liturgie1 uit geb$51 aanroep+51 li$]5 en ov]d5k+5 be/a&e1 saamge/eld4 ,langzam]h& breidde nu de nieuwe /i*t+ zi* uit ond] de voortreffelijke leid+ van ,p&it ,ram ,*&ra ,vidija-bag-i%1 d5 le]a> d] nieuwe geme5te1 totdat zij 9 #ahdg bijna a*?ond]d l$5 telde4 ,er kwam5 e*t] moeilijke dag54 ,v]s*il rees omtr5t de ,v$a's3 w>5 zij w]kelijk boek5 van goddelijk1 onfeilba> gezag--f w>5 ook zij vol van dwal+58 ,t5 slotte w]d va/ge/eld1 dat no* ,v$a's1 no* ,upani%ad's als onfeilb>e gids5 z\d5 geld54 ,alle5 wat met het zuiv]e !/is*e gelo( ov]e5/emde moe/ word5 aanva>d1 en dit gelo( ru/te op twee grondslag53 de natuur en het inw5dig li*t4 ,intuss*5 v]spreidd5 de 9 ,god geloovig5 zi* ook door &]e /$5 en /rek5 van ,indi en gaf ,deb5dra-na? nieuwe kra*t en va/heid aan de beweg+ door de uitgave van zijn w]k3 ,brahma ,dh>ma 7de !/is*e godsdi5/71 wa>9 voorkwam53 de vi] grondbeg9sel5 van het ,indis* ,!sme1 de /raks aangehaalde v]kl>+ en go$gekeurde aanhal+5 uit de ,v$a's1 de ,upani%ad's en lat]e ,h9doe w]k54 ,die vi] grondbeg9sel5 zijn de volg5de3 ,i ,9 d5 beg9ne1 voor dit heelal be/ond1 0 het ne hoog/e wez54 ,hij heeft het gans* heelal ges*ap54 ,,ii ,hij is eeuwig1 v]/&ig1 one9dig1 vol van zeg5+51 zelfg5oegzaam1 zond] vorm1 e5ig1 zoodat er ge5 twe$e is als ,hij1 al doordr+5d1 al be/ur5d1 al bes*]m5d1 alwet5d1 alma*tig en onbewegelijk1 volmaakt en zond] v]gelijk+4 ,,iii ,alle5 door hem te di551 kan het geluk word5 v]zek]d 9 deze en 9 de volg5de w]eld4 ,,iv ,liefde tot ,hem en het volbr5g5 van de w]k51 die ,hij lief heeft1 vorm5 zijne v]e]+4 ,wie met deze beg9sel5 in/emm+ betuigde kon lid word5 van de ,calcutta ,brahmo ,samaj4 ,wie me] voll$ig wilde word5 +ewijd moe/ de zev51 /raks g5oemde1 v]kl>+5 aflegg54 ,het voornaam/e d] nieuwe le] 0 voorts het volg5de3 ,het inw5dig li*t en het boek d] natuur vorm5 d5 oorspronkelijk5 grondslag van het ,brahmaans* gelo(1 do* de godsdi5/ige wa>heid wordt dankba> aanva>d1 zo[el uit i$] g$eelte d] oude ,h9does*e ges*rift5 als uit &]e gewijde boek54 ,god is de hemels*e ,vad]1 e5 p]soonlijk wez5 met z$elijke eig5s*app54 ,die ,god is nimm] vlees* geword51 do* ,hij draagt zorg voor het heil ,zijn] s*epsel54 ,tot ,hem te bidd5 is niet v]geefs4 ,b]\w is de e5ige weg tot v]zo5+1 v]gev+ en v]loss+4 ,de m5s* is be/emd om ook op godsdi5/ig gebi$ zi* /e$s me] te volmak54 ,go$e w]k51 b>mh>tigheid1 k5nis v]w]v51 bespiegel+ en v]e]+ zijn de e5ige godsdi5/ige ple*tigh$53 boet$o5+5 en pelgrim/o*t5 zijn zond] nut4 ,het e5ige (f] is zi*zelf ,gode te wijd51 de e5ige pelgrim/o*t is het gezels*ap d] go$5 te zoek51 de e5ige w>e tempel is het re9e h>t4 ,ond]s*eid+ van ca/5 is er niet4 ,zoo 0 het programma1 na> m5 ziet1 doorta/5d g5oeg4 ,to* bleef m5 9 de praktijk aan ze] veel van d5 oud5 godsdi5/ hang51 en sommig51 da>ond] de invlo$rijke le]a> ,n>a9 ,bose /eld5 ook op d5 voorgrond dat het doel niet moe/ zijn d5 oud5 godsdi5/ af te brek5 ma> dez5 te volmak54 ,&]51 die s$]t #aheh hun gee/elijk5 leidsman vond5 9 ,ke%ab ,*&> ,s51 oordeeld5 &]s4 ,zij wild5 vooral brek5 met alles 9 de oude1 va/gewortelde maats*appelijke in/ell+51 wat met hun gee/elijk5 godsdi5/ niet ov]e5kwam4 ,m5 beseft hoe moeilijk deze taak 01 hoeveel /ille en op5lijke vij&s*ap er op dez5 weg viel te be/rijd51 hoeveel misv]/& uit d5 weg te ruim54 ,to*1 ,ke%ab ,*&> ,s51 to5 #bj ja> oud1 de9sde er niet voor t]ug4 ,zijn lev5sweg 0 &]s gewee/ dan die van zijn voorgang] ,rammohun ,roy4 ,e]/ opgevo$ 9 e5 omgev+ van ,h9does* bijgelo(1 ontv+ hij lat] 9 ,calcutta e5 ,engels*e opvo$+4 ,voor de ,europees*e wet5s*ap bezweek het oude gelo(4 ,do* zond] godsdi5/ig gelo( kon e5e natuur als hij niet lev54 ,hij zo*t na> bet]e k5nis van ,god4 ,op zek]5 dag kreeg hij e5ige preek5 van ,n>a9 ,bose 9 h&5 en tot zijn v]wond]+ bem]kte hij dat er 9 ,calcutta re$s e5 ,!/is*e k]k be/ond4 ,aan/onds sloot hij zi* da>bij aan4 ,weldra nam hij 9 de bro$]s*ap e5 belangrijke plaats 94 ,e]/ w]kte hij ond] leid+ van ,deb5dra-na? ongeve] vijf ja> lang1 ma> e5 p]soonlijkheid als de zijne moe/ wel op d5 voorgrond tr$54 ,ke%ab ,*&> ,s5 0 met de tot nu toe +evo]de h]vorm+5 niet tevr$54 ,hij wilde alles wat op ca/5-v]s*il wees afges*aft zi54 ,als e5 beg9 op di5 weg bepleitte hij dat all51 die de godsdi5/oef5+5 d] nieuwe kr+ leidd51 het gewijde hemd1 wa>door de hoog]e ca/5 zi* ond]s*eidd51 z\d5 aflegg54 ,deb5dra-na? wilde het zelf wel afdo51 ma> zoo'n v]pli*t+ &]5 niet oplegg54 ,dit gaf wrijv+ tuss*5 de beh\d5de en de vooruit/rev5de elem5t54 ,tr\w5s1 dit niet alle51 a*t]e5volg5s kwam5 nog tal van h]vorm+5 aan de orde1 wa>op ,ke%ab ,*&> ,s5 en de zijn5 a&rong54 ,zoo bijvoorbeeld e5 v]&]+ 9 de ,sraddha1 ( d5 di5/ d] ge/orv5 voorvad]51 welks ritus niet met de w>e ,brahmale] omtr5t e5 toekom/ig lev5 ov]e5kwam4 ,dan1 wijzig+ van het c]emonieel bij geboorte1 naamgev+ en lijkv]br&+4 ,v]d]1 e5 me] gepa/e inwijd+ voor h51 die tot de geme5te toetrad54 ,ook wilde m5 de vr\w5 opvo$5 en v]heff54 ,zij w]d5 aangemo$igd om toe te tr$51 vel5 d$5 dit en woond5 dan d5 di5/ bij a*t] gordijn5 ( 9 e5 afzond]lijk v]trek4 ,dan /elde m5 aan de orde1 h]vorm+ van het huwelijk4 ,m5 wilde afges*aft zi5 de k9d]huwelijk51 zoo nauw saamgewev5 met ,indis*e z$51 ma> tot zooveel misbruik en ell5de vo]5d1 ook wilde m5 dat de veelwijv]ij z\ word5 opgehev5 en dat de w$uw5 vrijheid z\d5 hebb5 te h]tr\w54 ,ook wilde m5 tal van dwaze en ov]tollige c]emonin bij het huwelijk afs*aff54 ,dit ongeve] w>5 de b$oel+5 d] me] vooruit/rev5d54 ,to*1 ook de me] beh\d5d51 g+5 9 veel m$e4 ,n>a9 ,bose 0 de e]/e om 9 zijn eig5 familie het opnieuw huw5 van e5 w$uwe toe te lat51 wa>voor m5 hem 9 zijn geboort$orp haa/ /e5igde4 ,deb5dra-na? gaf het voorbeeld door voor groot5 e5v\d te zorg5 bij het huwelijk van zijn twe$e do*t]1 dat op #bf ,juli #ahfa1 9 teg5woordigheid van tweehond]d gelo(sg5oot51 ple*tig1 zond] ov]drev5 fee/v]toon1 w]d voltrokk54 ,dit 0 de e]/e huwelijkswijd+ volg5s d5 ritus d] ,brahmo ,samaj4 ,ke%ab ,*&> ,s5 g+ e*t] nog v]d]4 ,hij voltrok 9 #ahfd e5 huwelijk tuss*5 twee p]son5 van v]s*ill5de ca/e3 wat ,deb5dra-na? ze] mi%aagde4 ,*&> ,s5 voelde zi* ond] de ,brahmo ,samaj niet re*t ?uis3 hij zag nog te veel van d5 oud5 ca/5gee/ en van het oude bijgelo( en gevoelde de noodzakelijkheid om d5 bijl te legg5 aan d5 wortel van d5 oud5 /am4 't ,e9d 0 dat er e5 s*eur+ ont/ond tuss*5 vooruit/rev5d5 en me] beh\d5d54 ,de e]/5 s*eidd5 zi* af en /i*tt5 9 ,novemb] #ahff e5 nieuwe v]e5ig+3 de ,brahmo ,samaj van ,indi geheet54 ,ha> doel 01 zooals ,*&> ,s5 9 zijn op5+sr$e op #aa ,novemb] v]kla>de1 alle ,brahma-v]e]d]s 9 n li*aam te v]e5ig5 en e5 organisatie ov] geheel ,indi te v]krijg54 ,9 #ahfi op5de deze nieuwe geme5te ha> b$ehuis4 ,ha> optr$5 k5m]kte zi* door groote godsdi5/ige beziel+4 ,ha> programma luidt aldus3 ,god is de e]/e oorzaak van het heelal4 ,door ,zijn wil s*iep ,hij alle voorw]p5 uit niets en ond]h\dt ,hij deze bij voortdur+4 ,hij is ,gee/1 ge5 /(4 ,hij is volmaakt1 one9dig1 alma*tig1 vol van g5ade en heiligheid4 ,hij is onze ,vad]1 ,bes*]m]1 ,mee/]1 ,kon+ en ,v]loss]4 ,de ziel is on/]felijk4 ,de dood is sle*ts de oploss+ van het li*aam4 ,er is ge5 nieuwe geboorte na d5 dood3 het toekom/ig lev5 is e5 voortzett+ en ontwikkel+ van het teg5woordig lev54 ,de m5s*5 die nu lev5 zijn de embryo's van de m5s*51 die zijn zull54 ,de w>e 7heilige7 s*rift5 zijn tweerlei3 het boekdeel d] natuur en de natuurlijke d5kbeeld51 9 d5 gee/ +eplant4 ,de wij%eid1 ma*t en g5ade van d5 ,s*epp] /aan 9 het gans*e heelal bes*rev54 ,alle d5kbeeld5 ov] on/]felijkheid en z$elijkheid zijn oorspronkelijke ov]tuig+51 9 des m5s*5 zijn gegrond4 ,god wordt nimm] m5s* door e5 m5s*elijk li*aam aan te nem54 ,zijn goddelijkheid woont 9 i$] m5s* en op5ba>t zi* 9 sommig5 met groote kra*t4 ,mozes1 ,jezus ,*ri/us1 ,mohamm$1 ,nanak1 ,c>tanya en &]e groote le]>5 v]s*55 op bepaalde tijd5 en bra*t5 vele heilsgo$]5 aan de w]eld4 ,zij mog5 aanspraak mak5 op algeme5e dankba>heid en liefde4 ,de ,brahma godsdi5/ is v]s*ill5d van alle &]e godsdi5//elsels d] w]eld1 to* maakt hij het wez5 van all5 uit4 ,hij is niet vij&ig teg5 &]e geloov54 ,wat da>9 wa>s is1 aanva>dt hij4 ,hij is gegrond op het wez5 des m5s*5 en is da>om eeuwig en algeme51 no* ook bep]kt tot leeftijd ( l&/reek4 ,alle m5s*5 behoor5 tot ne bro$]s*ap4 ,de ,brahma godsdi5/ k5t ge5 ond]s*eid van hooge en lage ca/e4 ,het doel van dez5 godsdi5/ is all5 tot n huisgez9 te v]e5ig54 ,er zijn vi]d]lei pli*t53 #a4 pli*t5 teg5ov] ,god1 zooals3 gelo( 9 ,hem1 liefde1 v]e]+ en aanbidd+4 #b4 pli*t5 teg5ov] onszelf1 zooals3 bew>+ van ons li*amelijk welzijn1 v]krijg+ van k5nis1 heilig+ d] ziel4 #c4 pli*t5 teg5ov] &]51 zooals3 wa>a*tigheid1 re*tva>digheid1 dankba>heid1 het bevord]5 van het welzijn van alle m5s*54 #d4 pli*t5 teg5ov] di]5 en lag]e s*epsel51 zooals vri5delijke beh&el+4 ,i$]e zonda> moet de gevolg5 van zijn eig5 zond5 drag51 vroeg ( laat1 9 dit ( 9 e5 volg5d lev54 ,de m5s* moet na> heiligheid /rev5 door v]e]+ van ,god1 ond]drukk+ d] h>t/o*t51 b]\w1 de natuur en go$e boek5 te ond]zoek51 go$ gezels*ap te zoek5 en 9 de e5zaamheid te ov]pe9z54 ,deze d+5 zull51 door de w]k+ van ,gods g5ade1 tot v]loss+ leid54 ,v]loss+ is bevrijd+ d] ziel van d5 wortel van het b$]f en ha> voortdur5d groei5 9 heiligheid4 ,dit groei5 duurt tot 9 eeuwigheid1 en de ziel wordt me] en me] goddelijk en gelukkig 9 ,hem1 die de bron is van one9dige heiligheid en vreugde4 ,het nabijzijn van ,god is de hemel d] ,indis*e ,!/54 ,na> m5 ziet zijn hi] v]s*eid5 d5kbeeld5 aan het ,*ri/5dom ontle5d4 ,ook de godsdi5/oef5+5 hebb5 gewoonlijk op ,zondag plaats4 ,zij zijn ongeve] aldus +]i*t3 e]/ e5 li$1 dan e5 aanroep+ van ,god door d5 le]a>1 door e5 &] li$ gevolgd4 ,v]volg5s v]e]+ van ,god1 gezong5 door de geheele geme5te1 voortgezet door d5 voorzang] alle54 ,dan e5ige m9ut5 van /ille ov]pe9z+ en geme5s*ap met ,god4 ,v]volg5s wordt1 door de geheele geme5te1 /a&e1 het volg5de geb$ gesprok53 ,leid ons1 o ,god1 van onwa>heid tot wa>heid1 van dui/]nis tot li*t1 van dood tot on/]felijkheid4 ,o1 ,vad] d] wa>heid1 op5ba> u to* aan ons4 ,gij zijt g5adig1 bes*]m ons /e$s 9 uwe gr5z5looze go$heid4 ,vr$e6 ,vr$e6 ,dan volgt e5 geb$ voor de gans*e w]eld1 door d5 voorgang] alle51 gevolgd door e5 &] li$ en door het zegg5 van tek/5 uit ,h9does*e en &]e gewijde s*rift54 ,e9delijk e5 preek1 gevolgd door geb$1 zeg5 en li$4 ,jamm] g5oeg ont/ond er 9 deze v]e5ig+ 9 #ahgh we] e5 nieuwe s*eur+4 ,de uitgetr$55 /i*tt5 zi* e5 eig5 b$ehuis4 ,do* op al de bijzond]e lotgevall5 d] v]s*ill5de ,indis*e ,!/is*e groep5 9 te gaan z\ ons te v] vo]54 ,wij m]k5 alle5 nog op1 dat er re$s 9 #ahhc ov] ,engels* ,indi #agj geme5t5 be/ond51 de e5 wat me] beh\d5d1 de &] wat me] kritis* /a&e teg5ov] de ,h9does*e ov]lev]+1 ma> to* all5 getuig5is aflegg5d van nieuw5 lev5sglo$4 ,ond] de ho(dleid]s moet5 wij nog noem5 ,mozoomd>1 die e5ige j>5 gel$5 op het p>lem5t d] godsdi5/5 9 ,*icago zoo meesleep5d wi/ te getuig54 ,van h>te hop5 wij dat deze v]li*te ,indirs hun vad]l& van bijgelo( mog5 zuiv]5 en dat zij de vele s*att51 9 de gewijde boek5 van hun volk v]borg51 9 ruime mate ook tot de we/]l+5 mog5 help5 br5g54 ,want1 de tempel d] toekom/ zal word5 saamgevoegd uit vele ko/elijke /e551 aangebra*t uit vele l&54 ,,ho(d/uk ,,iv4 ,het ,bo$dhisme4 ,i4 ,het lev5 van ,bo$dha tot aan zijn op5lijk optr$54 ,9 ons ov]zi*t van het ,brahmanisme hebb5 wij gezi5 hoe er 9 het oude ,indi1 hoe lang] hoe me]1 gevoeld w]d niet alle5 door v]li*te prie/]s1 ma> ook door leek51 dat niet 9 (f]s en uitw5dige v]e]+ d] god51 do* 9 het /rev5 na> v]loss+ van alle bege]t51 na> ond]drukk+ van alle h>t/o*t het w>e lev5sdoel kan be/aan4 ,niet door het /rev5 na> bov5natuurlijke kra*t51 niet door boet$o5+5 om e5ig a>ds* voordeel te v]krijg51 ma> door1 tot zi*zelf inke]5de1 de ong5oegzaamheid van al het a>ds*e 9 te zi5 en dan ook van alle bege]te af/& te do51 komt m5 tot het hoog/e heil4 ,dat w]d gevoeld door vele e5zame vrom5 9 het /ille w\d1 ma> lag ook op d5 bodem van de ziel van het ,indis*e volk2 het ,bo$dhisme z\ het /raks do5 doordr+5 tot e5 wijd5 kr+4 ,e5 wijd5 kr+3 de godsdi5/ van d5 ,indis*e wijze wordt ?ans nog bel$5 door ongeve] e5 d]de d] geheele m5s*heid4 ,uit zijn oude bak]mat1 ,voor-,indi1 is het voor het groot/e g$eelte lat] we] door het ,brahmanisme v]drong54 ,do* 9 tal van &]e l&5 heeft het zi* ze] uitgebreid4 ,wij noem5 ond] de voornaam/e l&51 wa> deze godsdi5/ he]s*t3 ,ceylon1 ,birma1 ,siam1 ,annam1 ,tibet1 ,*9a en ,japan4 ,do*1 al wordt 9 al deze l&5 ,bo$dha 9 e]e geh\d51 er is e5 groot v]s*il4 ,het ,bo$dhisme van ,ceylon en ,birma is 9 vele opzi*t5 gans* iets &]s dan dat van ,tibet4 't ,is er mee als met het vrijz9nig-,prote/ants* en het ,rooms*-,ca?oliek ,*ri/5dom4 ,beid5 will5 ,jezus e]51 do* de e]/5 bes*\w5 d5 /i*t] van hun godsdi5/ als m5s* en v9d5 9 't nalev5 zijn] lev5sbeg9sel5 de ho(dzaak4 ,de &]5 erk5n5 hem als e5 ,godheid1 die door ple*tig c]emonieel nog me] wordt g$i5d dan door ov]pe9z+ en betra*t+ zijn] le]4 ,zoo is het ook met het ,bo$dhisme4 ,komt ge 9 ,birma1 dan hoort ge we9ig van ,bo$dha als godheid1 ma> wordt de beteek5is van zijn /rijd en ov]w9n+ als m5s* diep gevoeld4 ,en 9 e5 lev5 van e5v\d en liefde voor al wat leeft1 drukt m5 de voet/app5 des ,mee/]s4 ,do* 9 ,tibet heeft ,bo$dha goddelijke e]1 ja e5 plaatsv]vang] op a>de1 voor wi5 m5 zi* als voor ,rome's ,paus n$]buigt4 ,da> word5 tal van =muli]-geb$5 voor hem opgezegd1 tal van geheimz9nige ple*tigh$5 voor hem v]ri*t4 ,de e]$i5/ is er one9dig lui/]rijk] en sam5ge/eld] dan 9 de zuidelijke l&5 als ,birma en ,ceylon4 ,en 9 ,*9a en ,japan is het ,bo$dhisme met &]e godsdi5/5 als ine5gevloeid en heeft da>bij e5 deel van zijn oorspronkelijk k>akt] +eboet4 ,do*1 dez5 godsdi5/ 9 al zijn ontwikkel+5 en zijweg5 te volg5 ligt niet op onz5 weg4 't ,is ons voornamelijk te do5 om d5 gee/ van d5 wijze1 di5 ,edw9 ,arnold niet zond] r$5 het li*t van ,azi noemde1 te le]5 k5n54 ,dat nu is1 (s*oon er g5oeg ov] het ,bo$dhisme ges*rev5 is en ges*rev5 wordt1 niet zoo gemakkelijk als het s*ijnt4 ,all]e]/ is er quae/ie ov] de p]soon van d5 ,bo$dha4 ,0 hij e5 hi/oris* p]soon1 ( b]u/ zijn gans*e lev5sges*i$5is1 zooals die uit vroeg]e en lat]e ,bo$dhi/is*e ges*rift5 wordt gek5d1 op v]di*t+8 ,er zijn gele]d51 die dit bewe]d hebb54 ,de ,frans*e gele]de ,sn>t #aj tra*t de gans*e1 9 zoo m5ig opzi*t aantrekkelijke leg5de van d5 ,bo$dha tot e5 zonnemy! te h]leid51 en br5gt op v]nuftige wijze alle bijzond]h$5 da>van met deze opvatt+ 9 v]b&4 ,do*3 wa>s*ijnlijk is deze opvatt+ alles behalve4 ,t5 e]/e omdat gewoonlijk e5 groote godsdi5/ige beweg+ ha> oorsprong v9dt 9 e5 kra*tige p]soonlijkheid1 t5 twe$e1 omdat er to* veel wa>s*ijnlijks en natuurlijks a*t] het phanta/is*e d] lev5sbes*rijv+ v]borg5 ligt4 ,en 9 de d]de plaats vooral omdat ind]daad de oud/e ,bo$dhi/is*e boek51 die wij bezitt51 welli*t niet veel lang] dan e5 eeuw na d5 dood van d5 /i*t] van dez5 godsdi5/ zijn opge/eld4 ,om nu e*t] 9 de ,bo$dha-leg5de ov]al wa>heid en v]di*t+ te s*eid5--zi$a> e5 taak1 die bov5 onze kra*t5 ligt4 't ,is er m$e als met de lev5sges*i$5is van ,jezus 9 de ,evangelin1 die ons wel 9 ho(dzaak het lev5 van d5 ,mee/] do5 k5n51 ma> ons to* ook vaak 9 aanrak+ br5g51 niet met wat de ,mee/] da*t1 ma> met wat zijn volgel+5 gevoeld54 ,do*3 is ook dat niet e5 sleutel d] k5nis voor wie e5 godsdi5/ wil le]5 k5n58 ,we kunn5 da>om niet bet] do51 t5 e9de 9 d5 gee/ van d5 /i*t] en zijn godsdi5/ u 9 te wijd51 dan 9 de e]/e plaats e5 blik te w]p5 op de lev5sges*i$5is van d5 ,v]li*te1 zooals zijn volgel+5 9 oude dag5 ons die v]haald54 ,we zull5 da>bij zi5 dat er dikwijls e5 eig5a>dige ov]e5kom/ is1 tuss*5 wat ons van ,jezus en van dez5 ,indis*5 wijze wordt v]haald4 ,bo$dha w]d gebor5 9 ,kapilava/u3 de /ad van ,kapila1 ongeve] #eej ja> voor ,*ri/us4 ,lang hebb5 de gele]d5 getwijfeld ( dit wel e5 w]kelijke /ad is gewee/3 do* 9 #ahic vond m51 9 de jungle's van d5 ,t>a1 het ma*tige w\d aan d5 voet van de ,himalaya1 ov]blijfsel5 van e5 /ad1 ond] sl+]plant5 en boom5 v]borg54 ,en da>9 e5 zuil1 opg]i*t door kon+ ,aoka--d5 groot5 bes*]m] van het ,bo$dhisme--ongeve] #beg voor onze ja>tell+1 e5 zuil1 die het ops*rift behelsde3 ,kon+ ,piyadasi 7,aoka7 de bem9de d] god51 bra*t hi]1 to5 hij tw9tig ja> 7als kon+7 gezalfd 01 zijne v]e]+ en sprak3 ,hi] is ,bo$dha 7de v]li*te71 ,sakya-,muni1 gebor54 ,en hij zorgde dat e5 /e55 zuil w]d opg]i*t met de v]kl>+ er op3 ,hi] is de e]bi$wa>dige gebor54 ,bo$dha1 ( liev] ,siddh>?a 7de e]/e naam is feitelijk e5 e]etitel7 de v]li*te3 w]d uit aanzi5lijke oud]s gebor54 ,het gesla*t d] ,sakya's 0 om zijn oud5 adel en zijn rijkdom beide b]oemd4 ,lat]e leg5d5 hebb5 ,bo$dha zelfs tot e5 kon+szoon gemaakt4 ,de mo$] van ,siddh>?a1 ,maya1 bra*t ha> zoon t] w]eld en /i]f we9ige dag5 da>na1 zoodat de &]e e*tg5oote van ,siddh>?a's vad] hem v]d] opvo$de4 ,9 ,kapilava/u bra*t hij alzoo zijn jeugd door1 da> dwaalde hij rond 9 de s*aduwrijke tu95 van zijns vad]s paleis4 ,re$s vroeg trad hij 9 het huwelijk met e5e door li*aamss*oon en liefd]ijk k>akt] uitmunt5de blo$v]wante1 gewoonlijk ,yaodh>a geheet51 die hem e5 zoon s*onk1 met "n ,rahula4 ,dat zijn de bijzond]h$5 die ov] zijn jeugd vrijwel va//aan4 ,w>e hij niet w]kelijk gehuwd gewee/1 dan z\ e5 lat]e leg5de--9 aanm]k+ g5om5 dat de ongehuwde /aat voor de ,bo$dhi/is*e monnik5 v]pli*t5d is--dit nooit aanga&e hem hebb5 v]di*t4 ,de leg5de weet e*t] veel me] te v]hal54 ,zij spreekt van e5 wond]b>5 droom1 di5 ,maya voor de geboorte van ha> b]oemd5 zoon _h3 e5 witte olifant1 me] li*t5d dan zon en maan1 nad]de h>5 s*oot4 ,de drie w]eld5 7a>de1 hemel en hel7 zag zij v]li*t door e5 groot li*t1 s*ijn5de 9 de dui/]nis1 en duiz5de gee/5 zong5 ha> l(4 ,ook w]d aan ha> e*tg5oot bek5d gemaakt dat de toekom/ige ,bo$dha op a>de z\ kom5 9 ,maya's s*oot4 ,de v]li*te 0 zi*tba> 9 de mo$]s*oot en to5 hij t] w]eld kwam zong5 hemels*e gee/5 zijn l(4 ,na vijf dag5 w]d hem e5 naam gegev5 en w]d hij 9 d5 tempel gebra*t4 ,asita--e5 heilige kluiz5a>--die de a*t magis*e v]mog5s _h v]worv5 en da>door 9 d5 gee/ kon zi5 wat 9 de hemel5 gebeurt1 wordt da> ond]ri*t dat e5 ma*tige ,bo$dha is gebor54 ,als hij da>na het goddelijk gee/esoog laat wijd5 ov] de w]eld ziet hij het k9d 9 het paleis1 glanz5d van zuiv]e dad51 door al de w]eld5 v]e]d4 ,asita gaat na> het paleis4 ,hij neemt het k9d 9 zijn arm5 en we5t4 ,wa>om deze tran51 heilige man8 ,ik we51 is het antwoord1 omdat deze de groote ,bo$dha zal zijn en ik da>van ge5 getuige me] kan wez54 ,m]kwa>dig is e*t] het volg5de v]haal1 dat ons als 9 allegoris*5 vorm doet lez5 9 het zielelev5 van d5 toekom/ig5 w]eldv]loss]4 ,wa>zegg]s door d5 kon+ g]aadpleegd1 v]kla>d53 ,de jongel+ zal zond] twijfel f e5 kon+ d] kon+5 ( e5 groote ,bo$dha word54 ,als hij be/emd is e5 groote ,bo$dha te word51 dan zull5 vi] voorteek55 zijn z5d+ duidelijk mak54 ,hij zal zi53 #a4 ,e5 oud man4 #b4 ,e5 kranke4 #c4 ,e5 lijk4 #d4 ,e5 heilig5 kluiz5a>4 ,indi5 hij deze vi] voorteek5s van e5 avat>a #aa niet ziet1 zal hij sle*ts e5 a>ds*e he]s*] zijn4 ,de kon+ ,suddhodana1 die droom5 van w]elds*e groo!id ov] zijn zoon 9 't h>t koe/]de1 w]d door die laat/e v]zek]+ van de wa>zegg]s heel wat g]u/ge/eld4 ,hij da*t bij zi*zelf3 ,het zal gemakkelijk g5oeg zijn om deze vi] voorteek55 van d5 pr9s v]re te h\d54 ,hij gaf dus bevel dat er drie pra*tige paleiz51 de s*oon/e op a>de3 het voorja>s-1 het zom]- en het w9t]paleis1 z\d5 word5 geb\wd4 ,zij w$ijv]d5 9 glans met ,vaijayanta1 het on/]felijk paleis van ,indra zelf4 ,ko/elijke paviljo55 w]d5 ov]al opgetrokk51 met pra*tige voorportal5 en gepolij/e deur54 ,tor5tjes en kanteel5 v]hiev5 zi* 9 de lu*t4 ,door si]lijke v5/]s viel het li*t 9 de pra*tige v]trekk54 ,gal]ij51 balu/rad5 en fijn traliew]k w>5 9 ov]vlo$ aanwezig4 ,duiz5d klokjes klonk5 op i$] dak4 ,9 n woord3 e5 beeld als van de paleiz5 9 ,*9ees*5 /ijl1 die na> het s*ijnt 9 oud-,indi w]d5 geb\wd4 ,ev5 pra*tig w>5 de tu951 wa> 9 koele m]5 de he]lijk/e kraanvogels en zwan5 zi* v]lu/igd51 en wa> de s*oon/e boom5 geur en s*aduw v]spreidd54 ,de lu*t 0 v]vuld met de geur van tube-roz5 en jasmijn54 ,rondom de paleiz5 van ,kapilava/u w>5 voorts /]ke wall5 om alle oud5 van dag51 krank5 en kluiz5a>s te w]5 en om d5 pr9s da>b9n5 te h\d54 ,nog e5 bet]e en ma*tig] bewak+ w]d te w]k ge/eld4 ,to5 de pr9s d5 leeftijd _h b]eikt om 9 het huwelijk te tr$5 w]d zijn paleis met s*oone vr\w5 bevolkt4 ,do*1 e5 s*ok tr( d5 kon+4 ,dit ges*i$de als volgt4 ,de kon+ _h e5 p>k aangelegd1 nog s*oon] dan de tu9 van het zom]huis4 ,e5 zi5] _h hem v]haald1 dat1 indi5 hij d5 pr9s er toe krijg5 kon om dez5 tu9 te bezi51 deze da> voor altijd met zijn vr\w5 z\ will5 blijv54 ,ge5 taak s*e5 gemakkelijk]1 en op zek]5 dag z\ de pr9s er met zijn wag5 he5rijd54 ,groote voorzorg5 w>5 g5om5 om alle oude m5s*51 alle krank51 alle lijk5 v] uit zijn gezi*t te h\d54 ,e5 heel leg] soldat5 0 er voor opg]oep51 met vlagg5 0 de /ad v]si]d4 ,de weg1 wa>langs de pr9s kwam1 0 met bloem5 be/rooid en met vaz5 vol welriek5de plant5 v]si]d4 ,pra*tige guirl&es en si]lijke klokjes w>5 ov]al opgehang54 ,do* zie6 to5 de pr9s uitre$ zag hij e5sklaps1 bijna ond] de wiel5 van zijn wag51 tuss*5 de 9 zijde gekle$e edel5 en de krijgsli$5 met s*ild5 en sp]5 e5 ongewoon s*\wspel4 ,het 0 e5 oud man1 afgeleefd en v]lamd4 ,zijn ad]5 en peez5 w>5 zoo gezwoll51 dat ze te zi5 w>51 zijn t&5 klapp]d51 het gelaat vol rimpels1 het ho(d bijna kaal en de we9ige h>5 spi]wit4 ,zoo /rompelde hij voort1 bijna dubbel gebog51 leun5d op e5 /ok4 ,wat is dit1 wag5m5n]8 riep de pr9s4 ,e5 man wi5s blo$ is opg$roogd en wi5s spi]5 aan zijn li*aam als va/gekleefd zijn4 ,zijn ho(d is wit1 zijn t&5 slaan teg5 elka>1 nauwelijks kan hij zi* beweg51 zelfs niet met behulp van e5 /ok4 ,pr9s zeide de wag5m5n] dit is de oud]dom4 ,zijn z9n5 zijn afge/ompt1 het lijd5 heeft zijn gee/ v]/oord1 v]a*t is hij door zijn nabur54 ,niet 9 /aat om zi*zelf te help5 heeft m5 hem 9 dit w\d aan zijn lot ov]gelat54 ,is dit1 vroeg de pr9s e5 eig5a>digheid van zijn familie ( is dit de wet d] w]eld4 ,zeg mij dat spo$ig4 ,pr9s zeide de wag5be/uurd]1 dit is no* e5 wet van die familie1 no* van dit kon9krijk alle54 ,9 i$] wez5 wordt de jeugd ov]wonn5 door d5 oud]dom4 ,uw eig5 vad] en mo$] zull5 9 oud]dom e9dig53 ook al uw blo$v]want54 ,da> is ge5 &]e weg voor de m5s*heid4 ,dan is de jeugd bl9d en onwet5d1 zeide de pr9s1 en ziet de toekom/ niet4 ,als dit li*aam het v]blijf zal word5 van d5 oud]dom1 wat heb ik dan aan het v]maak en zijne b$welm+8 ,laat d5 wag5 ke]5 en br5g mij t]ug na> mijn paleis4 ,ont/elt5is 0 9 de h>t5 van alle hovel+5 ov] deze onaang5ame gebeurt5is1 en het erg/e 01 dat niem& de ongelukkige oorzaak er van /raff5 kon4 ,de oude man 0 n]g5s te v9d54 ,de kon+ 0 buit5 zi*zelf van droefheid4 ,soldat5 w]d5 uit v]wijd]de di/rict5 gesomme]d en vi] mijl5 9 het rond w]d e5 cordon getrokk5 om de &]e voorteek55 van d5 pr9s v]wijd]d te h\d54 ,langzam]h& e*t] kwam de kon+ e5 we9ig tot ru/4 ,als mijn zoon d5 tu9 des geluks ziet1 zal hij nimm] e5 kluiz5a> word51 _h de kon+ gezegd1 do* e5 bela*elijk voorval _h zijn plan v]/oord4 ,nogmaals z\ het e*t] word5 beproefd en de voorzorg5 w]d5 ditmaal v]dubbeld4 ,0 de pr9s de e]/e maal door de oo/poort uit het zom]paleis gegaan1 nu g+ hij de zuidpoort uit4 ,do* e5 &]e onv]wa*te gebeurt5is viel er ?ans voor4 ,to5 de pr9s 9 zijn wag5 uitre$ zag hij plotsel+ vlak bij zi* e5 kranke1 uitgem]geld1 door br&5de koorts gekweld4 ,alle51 zond] dat iem& voor hem zorgde1 g+ hij voort1 /rompel5d1 met moeite ademhal5d4 ,wag5m5n]1 zeide de pr9s1 wat heeft deze man1 zoo geel en we]z9wekk5d van uit]lijk1 zoo /omp van z9n51 zoo v]dord van l$54 ,zijn maag h9d]t hem1 met vuil is hij b$ekt4 ,nauwelijks kan hij adem hal54 ,pr9s1 h]nam de &]1 dit is ziekte4 ,deze ongelukkige man is door e5 ern/ige krankheid aangeta/4 ,kra*t en lu/ hebb5 hem v]lat54 ,hij is zond] vri5d1 zond] hoop1 zond] l&1 zond] toevlu*t4 ,de vreeze des doods is voor zijne oog54 ,indi5 de gezondheid van d5 m5s*1 zoo sprak ,bo$dha1 sle*ts het spel is van e5 droom1 en de vrees voor toekom/ig le$ zulk e5 ge/alte kan teweegbr5g51 hoe kunn5 dan wijze m5s*51 die gezi5 hebb5 wat het lev5 w]kelijk is1 toegev5 aan de ijdele g5iet+5 des lev5s8 ,ke] t]ug di5a>1 en br5g mij na> mijn paleis4 ,de v]toornde kon+1 hoor5de wat er ges*i$ 01 gaf bevel dat m5 d5 ziek5 man z\ gevang5 nem5 en /raff51 do*1 9 we]wil van e5 prijs op zijn ho(d en van zoek5 ov]al kon m5 hem niet v9d54 ,e5 plaats uit de ,lalita ,vi/>a #ab geeft deze oploss+3 de kranke 0 ind]daad e5 d] gee/5 uit het zuiv]e v]blijf 7de hemel van ,brahma7 die deze g$aante _h aang5om54 ,die gee/5 van het zuiv] v]blijf zijn eig5lijk de ,bo$dha's1 die vr d5 v]li*te hebb5 geleefd3 de ,bo$dha's van het v]l$5 alzoo4 #ac ,ook v]haalt e5 d] zuidelijke ges*rift5 dat de wag5m5n] ond] inspiratie sprak1 wat ind]daad voor het v]haal ze] go$ pa/1 de gesprekk5 van e5 koetsi] zijn niet altijd zoo v]hev54 ,het s*e5 dat e5 ( &]e booze invlo$ kon+ ,suddodhana behe]s*te1 want1 onbewog5 door het mislukk5 van zijn plan de$ hij e5 d]de pog+ om d5 pr9s na> di5 tu9 van het geluk te br5g54 ,ditmaal g+ de weg door de we/poort4 ,groot] voorzorg5 dan ooit te vor5 w]d5 er ?ans g5om54 ,de ket5 van wa*t5 w]d tot op twaalf mijl5 van het zom]paleis uitgezet4 ,ma> w$]om hield5 de ,bo$dha's d] ti5 horizons d5 pr9s teg54 ,e5sklaps 0 da> e5 v]s*ijn+ van e5 lijk/atie4 ,e5 7spook7li*aam1 na> de gewoonte met modd] besme]d1 en met e5 doek b$ekt1 w]d op e5 ba> weggevo]d4 7,spook7vr\w5 huild5 en 7spook7muzikant5 maakt5 treurmuziek op trommel en fluit4 ,zond] twijfel zong5 ook spook-,brahman5 hymn5 om het on/]felijk deel na> de won+ d] vad]5 te begeleid54 ,wat is dit1 zeide de pr9s4 ,wa>om slaan zi* deze vr\w5 op de bor/ en trekk5 zij zi* de h>5 uit8 ,wa>om b$ekk5 deze go$e m5s*5 hun gelaat met het /( d] a>de8 ,en die vreemde ge/alte op de draagba>1 wa>om is zij zoo /ijf8 ,pr9s1 zeide de &]1 dit is de dood4 ,die ge/alte1 bleek en v]/ijfd1 kan nooit me] gaan en zi* beweg54 ,zijn bewon] is gegaan na> de onbek5de v]blijv5 van ,yama4 #ad ,zijn vad]1 zijn mo$]1 zijn k9d1 zijn vr\w1 all5 roep5 om hem1 do* hij kan niet hoor54 ,bo$dha w]d droef te mo$e4 ,wee u jeugd1 die het spel is voor d5 oud]dom6 ,wee u gezondheid1 die de prooi wordt van vele krankh$56 ,wee u lev51 dat als e5 ademto*t h55gaat6 ,wee u ijd'le v]mak51 die de m5s*heid b$]v54 ,do* wat de vijf sk&ha's #ae betreft1 da> zal ge5 oud]dom1 ziekte ( dood zijn4 ,ga t]ug na> de /ad4 ,ik moet de bevrijd+ tot /& br5g54 ,e5 vi]de maal w]d de pr9s door zijn vad] v]zo*t d5 tu9 des geluks te zi54 ,ditmaal 0 de ket5 d] wa*t5 ze/i5 mijl5 v] 9 d5 omtrek opge/eld4 ,door de noord]poort re$ de pr9s uit4 ,e5sklaps zag m5 op d5 weg e5 man1 kalm en vri5delijk van uit]lijk1 met e5 ok]gele monnikskap4 ,wie is deze1 vroeg de pr9s1 zoo vri5delijk en vr$ig van uit]lijk8 ,hij /a>t als( zijn gee/ erg5s &]s v]toeft1 en e5 s*aal heeft hij 9 de h&4 ,pr9s1 dit is het nieuwe lev51 sprak de wag5m5n]4 ,deze man is e5 van dieg551 die op d5 eeuwig5 ,brahma hun g$a*t5 ve/ig54 7,brahma*>974 ,hij zoekt de goddelijke /em en het goddelijk inzi*t4 ,de aalmoez5s*aal van d5 heilig5 b$ela> 7bhik%u7 draagt hij 9 de h&4 ,zijn gee/ is kalm omdat de groote bekor+5 van het lag] lev5 hem niet lang] kunn5 kwell54 ,zulk e5 lev5 bege] ik1 zeide de pr9s1 de lu/5 van d5 m5s* zijn het zeewat] gelijk1 zij mak5 d5 dor/ erg] 9 plaats van ha> te less*54 ,ik wil het goddelijk inzi*t b]eik5 en d5 m5s* on/]felijkheid #af s*5k54 ,de kon+ 0 buit5 zi*zelf4 ,bij i$]e poort van het zom]paleis w]d5 vijfhond]d zwa>gewap5de ,sakya's geplaat/4 ,ket5s van s*ildwa*t5 omgav5 de opgehoogde en v]/]kte wall54 ,e5 phalanx lieftallige vr\w51 met lans5 gewap5d1 0 om het b$ van d5 pr9s gepo/e]d om hem te bewak54 ,alles wat de z9n5 kon /reel51 zoo beval de kon+1 moe/ bij voortdur+ aan d5 pr9s word5 gebod54 ,laat de vr\w5 van de z5ana 7h>em7 ge5 oog5blik hun zang en spel en vroolijkheid /ak54 ,dat zij s*itt]5 van zijde en fonkel5 van edelge/e5t54 ,maha ,prajapati1 de tante1 die na d5 dood van kon+9 ,maya ,bo$dha _h opgevo$1 _h het opzi*t ov] deze lieftallige jonge vr\w5 en spoorde ze aan om d5 pr9s 9 e5 g\d5 kooi 9 te sluit54 ,zoo w]d ,bo$dha 9 v]zoek+ gebra*t4 ,do*1 d$5 de bewon]s van ,kamaloa 7de oord5 d] lu/7 hun be/1 die van ,brahmaloa 7de oord5 van d5 zuiv]5 gee/7 liet51 s*oon ongezi51 to* ook hun invlo$ gevoel54 ,e5s to*1 to5 de pr9s ru/te op e5 zijd5 ru/b$ en vi] ( vijf bru+ekleurde grootoogige ,indis*e meisjes voor hem lieflijk zong51 nam5 zijn oog5 e5sklaps e5 vreemd5 glans aan4 ,wel zag hij nog al de s*oone guirl&es en het pra*tig traliew]k van de zaal1 do* 't w]d d( voor zijn oog4 ,muziek en /emm5 zooals hij nooit te vor5 _h gehoord1 kwam5 nu tot hem als uit de v]te4 ,o4 a4 hoorde hij de volg5de v]z53 ,ma*tige /eun d] m5s*heid1 w&el op het pad van de ,ri%i's #ag van ouds4 ,ga he5 uit deze /ad6 ,geef op deze troo/elooze w]eld1 als gij de ons*atb>e k5nis d] ,j9a's #ah hebt v]worv51 en e5 volmaakte ,bo$dha zijt geword51 aan all5 d5 doop van het kon9krijk d] g]e*tigheid4 ,gij1 die e5s uw voet51 uw h&51 uw ko/ba> li*aam op(f]det1 die va>wel zeidet alle rijkdomm5 d] w]eld1 #ai gij1 wi5s lev5 zuiv] is1 r$ het vlees* van zijne ell5d56 ,wees g$uldig als gij smadelijk wordt bejeg5d1 o ov]w9na> van u zelf6 ,he] van all51 die op twee voet5 gaan1 ga voort volg5s uw z5d+4 ,v]w9 het kwaad en zijn leg]4 ,li*t d] w]eld1 9 vroeg]e lev5s hebt gij gezegd3 ,voor de w]eld51 aan dood en ziekte t] prooi1 zal ik e5 toevlu*t zijn6 ,leeuw d] m5s*51 he] van h51 die op twee voet5 loop51 de tijd voor uw z5d+ is gekom54 ,v]krijg on/]felijke wa>digheid ond] d5 gewijd5 ,bo-boom #bj en geef ,amrita #ba aan all54 ,to5 gij e5 kon+ wa>t en e5 onbes*eid5 ond]daan sprak tot u3 ,geef mij deze l&5 en /$51 to5 wa>t gij v]heugd en niet b$roefd4 ,to5 gij e5 deugdzaam ,ri%i wa>t en e5 wre$ kon+ 9 wo$e uwe l$5 afhieuw1 to5 vlood 9 uw doodsang/ melk uit uw voet5 en h&54 ,to5 gij als ,ri%i ,syama op e5 b]g woonde1 en e5 kon+ u doorboorde met v]giftige pijl51 hebt gij to5 di5 kon+ niet v]gev58 ,to5 gij de kon+ d] antilop5 wa>t1 hebt gij to5 niet uw vij&1 d5 jag]1 voor e5 wat]/room beveiligd8 ,to5 gij e5 olifant wa>t en e5 jag] doorboorde u1 hebt gij hem niet v]gev5 en beloond met uwe pra*tige slagt&58 ,to5 gij e5 b]9 wa>t1 hebt gij e5 man g]$ uit e5 /room1 door sneeuw hooggezwoll54 ,gij vo$det hem met wortels en vru*t5 tot hij /]k w]d en1 to5 hij he5g+ en m5s*5 meebra*t om u te dood51 gij v]gaaft hem4 ,e5s to5 gij het witte pa>d #bb wa>t1 g+t gij1 uit m$elijd5 met het lijd5 d] m5s*51 door d5 hemel na> de plaats d] booze gee/51 opdat gij hun geluk z\dt v]zek]54 ,v]volg+5 zond] tal1 smaad en h]haalde gevang5is1 dood en moord3 gij hebt het alles g$rag5 met liefde en g$uld1 v]gev5de die 't u a&$54 ,m5s*5 zond] kon+ kiez5 u tot d5 hunne4 ,leid h5 9 d5 weg van ,brahma en de ti5 deugd51 opdat1 indi5 zij hun metgezell5 v]lat51 zij all5 mog5 gaan na> ,brahma's v]blijf4 ,door deze v]z51 zegt het v]haal1 w]d de pr9s v]ma&4 ,en t]wijl de ,j9a's deze li$]5 zong51 tra*tt5 s*oone vr\w51 met bloem5 en reukw]k1 juweel5 en rijke kle$+ hem te br5g5 tot a>ds*e liefde4 ,do* de gee/5 van het zuiv] v]blijf ontw]p5 nog e5 nieuw plan om hun oogm]k5 uit te vo]54 ,zij zorg5 dat de pr9s deze v]leidelijke vr\w51 deze aanloksel5 van ,m>a d5 v]zoek] en ,kama1 d5 god d] liefde ziet 9 e5 nieuw li*t4 ,zij beweg5 door onm]kb>5 invlo$ d5 pr9s om de v]trekk5 d] vr\w5 te gaan bezi5 als de ,j9a's ze 9 e5 va/5 slaap hebb5 gebra*t4 ,alles is 9 wanorde1 de kle$]5 d] vr\w51 heur ha>1 ha> si]ad54 ,sommig5 ligg5 9 onbevallige h\d+ op ha> ru/b$d51 ( hebb5 e5 akelig uit]lijk1 &]5 hoe/5 ( la*5 onnoozel 9 h>e droom5 ( ijl54 ,ook misvorm+5 en vlekk51 die de vr\welijke li/ zorgvuldig v]borg1 vall5 nu1 bij de toov]kun/ d] gee/51 9 het oog4 ,de e5e heeft e5 miskleurig5 hals1 de &]e e5 sle*t gevormd be51 de d]de e5 lomp5 vett5 arm4 ,glimla*5 zijn grijnz51 betoov]+ is t]ug/oot+ geword54 ,plomp ligg5 zij ne]1 tuss*5 al ha> v]si]sels1 luit5 en tambo]ijn54 ,wa>lijk1 zeide de pr9s vol afke]1 ik b5 op e5 k]kh(4 't ,wordt hem wee om 't h>te3 nu is de tijd gekom51 om d5 groot5 weg te gaan en van al 't a>ds*e zi* los te mak54 ,do* hem wa*t e5 zw>e /rijd1 e51 die e*t] zijne besliss+ v]haa/4 ,als hij 9 d5 tu9 is1 wa>9 hem het vi]de gezi*t 7de monnik7 is t5 deel gevall51 wordt hem geboods*apt dat zijn geliefde gade hem e5 zoon heeft ges*onk54 ,hij zegt ,rahula is mij gebor51 e5 nieuwe ket5 is gesme$4 ,hij gevoelt1 hoe moeilijk het nu zal zijn de b&5 te brek51 die hem b9d5 aan de zijn5 en aan de w]eld1 die hem omr+t en treurig ke]t hij na> huis t]ug4 ,do* vreugde is er 9 het h>t van de dorpsbewon]s ov] de geboorte van d5 e]/el+1 d5 kle9zoon van hun rajah4 ,ond] hun triumfgezang ke]t ,bo$dha 9 ,kapilava/u t]ug4 ,als e5 zijn] ni*t5 van vor/elijk5 blo$e hem op zijn wag51 9 pra*t en he]lijkheid1 de /ad ziet nad]5 geeft zij ha> gemo$ lu*t 9 de woord53 ,zalig de vad]1 zalig de mo$]1 zalig de vr\w van zulk e5 zoon en e*tg5oot4 ,de jonge man hoort ha> woord met a&o5+3 wel mag zij zegg51 zoo spreekt hij bij zi*zelv51 dat er zaligheid 9 't mo$]h>t is1 als zij ziet op het inw5dig lev5 van ha> zoon1 wel ook is er zaligheid 9 't h>t van d5 vad] en van de e*tg5oote4 ,ma> vanwa> komt de w>e vr$e voor het h>t8 ,en 9 zijn dankba>heid1 dat zij zulke g$a*t5 bij hem heeft opgewekt1 geeft hij ha> zijn pa>lsno]1 als het loon voor ha> go$e le]4 ,ev5wel1 zij droomt van a>ds*e liefde1 die me5t zij1 door ha> is opgewekt 9 zijn h>t4 ,do* de ,bo$dha geeft zi*zelf op de vraag na> d5 w>5 vr$e e5 gans* &] antwoord3 ,als het vuur van de lu/ is g$o(d1 als het vuur van d5 haat en van de v]bl9d+ is geblus*t1 als ook hoogmo$1 dwal+ en alle zonde en h>t/o*t is g$o(d1 dan v9dt het h>te w>e ru/4 ,zoo komt het besluit van d5 ,bo$dha tot zijn voltooi+4 ,vr hij zijn geliefde vr\w en al het zijne v]laat1 wil hij zijn k9d nog zi54 ,da> sluim]t de lieve mo$]1 het b$ met bloem5 be/rooid1 de h& ov] het ho(d van ha> k9dje uitge/rekt4 ,hoe ga>ne _h hij zijn zoon e5 oog5blik 9 de arm5 g5om51 do* dan z\ ook de te$]m9n5de e*tg5oote ontwak51 en hoe dan zijn besluit te volvo]58 ,a>zel5d gaat hij he51 na e5 laat/5 liefdevoll5 blik op de slap5d5 te hebb5 geworp53 als hij e5 v]li*te 7,bo$dha7 zal geword5 zijn1 dan wil hij t]ugke]5 en zijn5 zoon w$]zi54 ,da> buit5 wa*t zijn wag5m5n] ,*anna met het e$'le ros ,kan?aka en voort gaat het 9 d5 dui/]5 na*t1 totdat hij1 aan de gr5z5 van zijn rijksgebi$1 di5a> en pa>d t]ugz5dt om zi* bij de monnik5 aan te sluit5 en da> 9 zelfka/ijd+ d5 w>5 vr$e te zoek54 ,spreekt de wa>heid 9 deze v]di*t+5 niet tot ons all] h>t8 ,voel5 wij niet m$e voor d5 e$'le wijze1 die doorzag de v]gankelijkheid van al het a>ds*e en die dor/te na> hoog] lev58 ,spreekt tot ons niet die /rijd d] ziele om e5 te]geliefde vr\w en e5ig k9d te v]lat5 voor e5 toekom/1 uit e5 a>ds* oogpunt zoo we9ig aantrekkelijk8 ,do*1 de /rijd is niet t5 e9de4 ,m>a1 de vor/ d] dui/]nis1 laat hem ge5sz9s met ru/ en toov]t hem voor d5 gee/1 dat hem b9n5 e5 week e5 w]eldrijk ov] alle l&5 d] w]eld zal word5 ges*onk5 als hij zijn ond]nem+ opgeeft4 ,do* ne51 de v]zoek+ v9dt ge5 +ang1 't is niet te do5 om e5 a>ds* rijk4 ,hij v]smaadt de kon+skroon4 ,zijn vr\w51 zijn paleis1 zijn s*att51 alles v]laat hij om 9 de wild]nis te pe9z5 ov] de goddelijke d+54 ,do*1 ,m>a laat sle*ts af voor e5 tijd3 vroeg ( laat zal er wel e5 booze g$a*te opkom5 9 't h>t van d5 vrom5 /rijd]2 dan zal hij hem behe]s*54 ,en1 als e5 s*aduw volgt hij d5 wijze4 ,bo$dha dan sluit zi* aan bij e5 groep van kluiz5a>s1 die 9 de hol5 van e5 b]ghell+ nabij ,rajagriha lev54 ,niet al te v] van de /ad v]wijd]d1 lev5 zij to* 9 de e5zaamheid van het w\d4 ,al>a en lat] ,udraka1 ,brahmaans*e le]a>s1 word5 ?ans zijne le]mee/]s1 met wie hij vele gesprekk5 vo]t4 ,door e5 voortgezette ov]pe9z+1 wa>bij m5 zi* van al 't a>ds*e tra*t te s*eid51 zoo zelfs dat m5 t5 slotte aan niets bepaalds d5kt1 poogt hij zi*zelf te br5g5 tot het eeuwige1 tot de ru/1 bov5 alles v]hev54 ,ev5wel1 zijn pe9z5 geeft hem d5 vr$e niet4 ,da>om v]laat hij de kluiz5a>s om zi* geheel alle5 9 de e5zaamheid van het w\d aan /r5ge zelfka/ijd+ en boet$o5+ ov] te gev54 ,da> zit hij t]n$] 9 de diept5 van het w\d van ,uruvela4 ,de tong drukt hij teg5 het v]hemelte1 met geweld de g$a*t5 va/h\d5d1 9 zelfkwell+ wa*t5d op het oog5blik dat de bov5a>ds*e v]li*t+ ov] hem kom5 zal4 ,do* zij komt niet4 ,hij wor/elt om /e$s me] van al 't a>ds*e los te kom51 d5 adem h\dt hij 91 van vo$sel on?\dt hij zi*4 ,met bewond]+ zi5 vijf &]e ascet5 tot hem op4 ,bij zoo /r5ge zelfka/ijd+ moet hij het li*t wel deela*tig word51 /raks zull5 zij hem volg5 op d5 weg d] v]loss+4 ,zijn li*aam is door pijn en sm>t geknakt1 tot e5 s*aduw van e5 m5s* is hij geword51 do* het doel wordt niet b]eikt4 ,e9delijk valt hij flauw en uitgeput n$]1 de le]l+5 me55 dat hij dood is1 do* hij komt we] bij4 ,?ans e*t] geeft hij zijn zelfka/ijd+ op en gaat na> het mee/ nabijzijnde dorp om vo$sel tot zi* te nem54 ,dat is te veel voor zijn le]l+51 9 hun oog is hij gevall5 van het voet/uk d] heiligheid en zij1 zij lat5 hem alle51 jui/ nu zijn wankel5d gelo( zooveel behoefte _h aan de tr\we /eun en v]e]+ d] zijn54 ,bo$dha w&elt voort1 tot aan de oev]s van de rivi] ,nairanj>a4 ,da> br5gt hem de do*t] van e5 l&man zijn morg5maaltijd1 e5 s*otel melk4 ,ond] de s*aduw van e5 ,bo-boom 7ficus religiosus7 zet hij zi* t] ne]4 ,de lange ur5 van d5 dag gaan 9 ov]pe9z+ voorbij4 ,no* het wijsge]ig d5k51 no* de /r5ge boet$o5+5 hebb5 hem vr$e gebra*t4 ,wat heeft hem alles gebaat8 ,m>a toov]t hem voor oog5 de zoete vreugde van huiselijkheid en liefde1 van rijkdom en ma*t3 van alles wa>van hij afs*eid nam4 ,hoe gemakkelijk kon hij dat alles we] b]eik51 hoe h>telijk z\ hij ?uis word5 ontvang54 ,do*1 moe/ dan al zijn inspann+ v]lor5 moeite zijn8 ,0 er ge5 va/5 grond om op te b\w58 ,zoo /re$ hij e5 moeilijk5 /rijd1 door de ov]lev]+ gehuld 9 het phanta/is* kle$ van e5 heirleg] booze gee/51 dat op hem aanviel1 t]wijl hemel en a>de 9 beweg+ w>54 ,do*1 de /rijd bra*t de ov]w9n+4 ,ond] d5 boom d] v]li*t+ kwam hij 9 /e$s re9]e aans*\w+4 ,al het z9lijke v]zonk2 e5 gevoel van alles doordr+5de wet5s*ap kwam ov] hem3 9 e5 alles doors*\w5d gee/elijk zi5 bespeurde hij de kronkelweg51 die de gee/5 9 hun zielsv]huiz+ bew&el52 hij zag de bron van het lijd5 en d5 weg1 die tot v]nietig+ van het lijd5 vo]de4 ,nog zev5 dag5 v]toeft hij ond] d5 heilig5 boom2 pe9z5d ov] 's lev5s raadsel51 wa>van hij nu de oploss+ heeft gevond54 ,en1 als hij dan e9d'lijk op/aat is alles hem volkom5 kla> geword54 ,e9delooze lev5s zijn het1 die hij zelf re$s doorloop5 heeft1 en die i$] m5s* doorloopt2 9 i$] volg5d lev5 maai5d1 wat hij 9 vroeg]e lev5s heeft gezaaid2 totdat hij e9delijk1 van alle bege]te g]e9igd1 van all5 dor/ bevrijd1 +aat tot d5 groot5 vr$e4 ,w]eld5 zag hij1 e9d'loos 9 getal1 all5 behe]s*t door e5e ma*t1 die wel doet3 wie ha> gehoorzaamt1 wreekt3 wie ha> gebod misk5t4 ,altijd we] 9 i$] lev5 het le$1 als de onontkoomb>e s*aduw van 't lev5 zelf1 wa>aan m5 e]/ ontkomt1 indi5 alle lu/ is v]do(d1 alle begoo*el+ d] z9n5 is wegg5om5 en m5 komt tot ,nirvana1 't all]hoog/e heil1 dat tijd no* wissel+ k5t4 ,9 te zi5 dat m5 niets moet w5s*5 ( bege]51 dat de dor/ 7,tri%na7 de bron is van alle lijd51 dat is de v]loss+4 ,en van zijn lipp5 vloeit het1 door 't gans* heelal v]/aan3 ,m5ige exi/5tie heb ik doorloop54 ,al zoek5de1 do* vru*teloos1 ,na> d5 bew]k] van d5 greep4 #bc ,sm>tlijk to* is h]haalde w$]geboorte1 ,v]oorzak] van d5 greep1 nu zijt gij ontdekt6 ,ge5 huis zult gij me] b\w51 ,al uw ribb5 zijn gebrok51 ,de dekk5de spits heeft losgelat54 ,de gee/ is los geword51 ,de gulzigheid heeft e5 e9de g5om54 #bd ,zoov] nu 0 de ,bo$dha gevord]d2 aan/onds kon hij b]eik5 d5 groot5 vr$e2 alle h>t/o*t1 alle bege]te1 alle dor/ na> g5ot 0 9 hem ov]wonn54 ,wa>om ?ans niet het ,nirvana 9 te gaan8 ,met die vraag kwam nu &]maal de vor/ d] dui/]nis tot hem4 ,nu1 ,ta?agata 7volkom5e7 is de tijd voor u gekom54 ,do* de v]hev5e1 antwoordde3 ,gij booze1 ik zal niet +aan tot d5 ,groot5 ,vr$e1 voor ik mij monnik5 tot le]l+5 heb gewonn51 die de w>e le] v]kondig51 en nonn5 die ha> v]breid54 ,e]/ moet de weg des heils v]breid word5 ond] alle volk5 en hun word5 bek5d gemaakt4 ,zi$a>1 wat voor d5 vrom5 ,bo$dhi/ e5 bron is van vreugde en dankba>heid4 ,bo$dha _h1 to5 hij de v]li*te 0 geword51 aan/onds 9 het ,nirvana kunn5 +aan1 to*1 uit liefde tot de m5s*5 blijft hij lev5 te midd5 van het lijd5 van het a>ds* be/aan4 ,do*1 z\ zijn pr$ik+ word5 v]/aan8 ,9 d5 gee/ van d5 v]hev5e /eeg1 to5 hij 9 de e5zaamheid v]toefde1 deze g$a*te op3 de diepe wa>heid die zoo moeilijk is te zi5 en te v]/aan1 heb ik erk5d2 de vr$ebr5g5de1 de v]hev5e1 die alle d5k5 te bov5 gaat1 de beteek5isvolle1 die alle5 de wijze 9 zi* kan opnem54 ,door a>ds*e beweegr$55 wordt de m5s*heid g$rev51 da>9 v9dt zij ha> grondslag en ha> lu/4 ,voor die m5s*heid zal zwa> zijn om te v]/aan de wet van oorzaak en w]k+51 het tot ru/ kom5 van i$]5 lev5svorm1 het losword5 van al het a>ds*e1 het uitdoov5 d] bege]te1 het oph\d5 van het v]lang51 het e9de1 het ,nirvana4 ,als ik nu de le] v]kondig en m5 mij niet v]/aat1 dan br5gt het mij sle*ts uitputt+ en moeite4 #be ,en1 d5 v]hev5e kwam telk5s voor d5 gee/ de volg5de spreuk3 ,wa>om d] w]eld op5b>51 wat 'k 9 zw>5 /rijd v]wi]f8 ,de wa>heid blijft voor die bege]5 en hat5 to* v]borg5heid1 ,want zij is diep1 geheimnisvol1 voor grov5 z9 b$ekt1 ,wi5 a>ds* b$5k5 't zieleli*t v]dui/]t kan ha> niet aans*\w54 ,en het h>t van d5 v]hev5e 0 g5eigd 9 ru/ te volh>d5 en de le] niet te pr$ik54 ,do* ,brahma ,sahampati 7de hoog/e ,god7 zag de g$a*t5 des heilig5 en sprak tot zi*zelf3 ,ond]gaan1 ja ond]gaan zal de w]eld1 als het h>t des volkom55 g5eigd is 9 ru/ te volh>d5 en de le] niet te pr$ik54 ,to5 v]liet ,brahma d5 hoog5 heuvel1 zoo snel als e5 man zijn arm kromt en /ond voor d5 v]hev5e4 ,brahma ontblootte zijn e55 s*\d] #bf1 boog de re*t]knie t] a>de en sprak tot d5 v]hev5e aldus3 ,moge de ,v]hev5e1 ,he]1 de le] pr$ik51 moge de ,volkom5e de le] pr$ik54 ,er zijn wez5s1 die re9 zijn van het /( d] a>de1 do*1 indi5 zij de pr$ik+ d] le] niet hoor51 gaan zij te gronde1 zij zull5 belijd]s d] le] word54 ,en1 v]volgt hij3 ,tot nu toe he]s*t51 9 het l& van ,magadha1 ,onre9e z$51 zond'g] m5s*5 le]4 ,gij wijz'1 ontsluit de poort d] eeuwigheid4 ,doe hoor51 wat gij1 zondelooz'1 erk5t1 ,wie /aat da> bov5 op d] rots5 kru91 ,zijn blik gaat v]d] dan het oog d] s*a>1 ,zoo /ijg1 o wijz'1 omhoog1 da> wa> ,d] wa>heid tempel rij/ hoog bov5 't a>ds* gewemel1 ,en gij1 die bov5 't lijd5 zijt v]hev51 ,zie da> omlaag1 de m5s*heid1 door geboort' en oud]dom gekweld1 ,/a op1 o /rijdb're held1 ga ov]w9n5d ,de w]eld door1 gids zond] vlek ( feil1 ,v]hef uw /em1 o he]1 want vel5 zull5 hoor54 ,die b$e wordt tot driemaal h]haald1 als ,bo$dha zijn twijfel uitspreekt1 ( het v]kondig5 d] wa>heid niet vru*teloos zal zijn4 ,e9delijk geeft ,bo$dha toe2 hij ziet met zijn oog des li*ts de w]eld1 hij aans*\wt da> wez5s1 wi] ziel5 re9 zijn en wi] ziel5 niet re9 zijn van het /( d] w]eld1 wez5s s*]p en /omp van z9n51 edel5 en on$el51 go$e en sle*te hoord]s van zijn woord51 vel51 die 9 vrees lev5 voor het toekom/ig lev5 en voor de zond54 ,en dan spreekt hij tot ,brahma3 ,geop5d zij voor all51 de poort d] eeuwigheid1 ,wie oor5 heeft1 hij hoore en geloove 't woord1 ,ik da*t1 aan eig5 le$1 da>om heb ik1 o ,brahma1 ,het e$'le woord nog niet d] w]eld meeg$eeld4 ,zoo zag dan ,brahma1 dat de v]hev5e zijn b$e z\ v]vull5 en het woord pr$ik54 ,to5 boog hij zi* voor d5 v]hev5e1 g+ e]bi$ig rondom hem en v]dwe54 ,zoo s*et/ ons de leg5de1 hoe de v]li*te tot het va/ besluit kwam om aan de w]eld d5 weg des heils te v]kondig54 ,,ii4 ,bo$dha als pr$ik] van d5 weg des heils4 ,hoe ,bo$dha dit de$1 will5 wij ?ans zi54 ,volg5s de leg5de g+ hij all]e]/ na> het w\d van ,b5>es1 het wildp>k ,isipatana1 wa> de vijf ascet5 zi* ophield51 die e5s zijne le]l+5 w>51 do* zi* van hem afke]d51 to5 hij1 na /r5ge va/51 we] gewoon vo$sel g+ gebruik54 #bg ,uit de v]te zi5 de monnik5 d5 v]hev5e nad]54 ,vri5d51 zoo zegg5 zij teg5 elka>1 da> komt de asceet ,gautama1 die 9 ov]vlo$ leeft1 en zijn heilig /rev5 heeft opgegev54 ,e]bi$ will5 wij hem niet bewijz51 wij zull5 niet voor hem op/aan1 hem niet zijn almoez5s*aal en zijn opp]kle$ afnem51 ma> wij will5 hem e5 plaats inruim51 als hij wil kan hij gaan zitt54 #bh ,do* to5 de v]hev5e nad]bij kwam1 kond5 de monnik5 to* niet bij dit besluit blijv52 zij g+5 d5 v]hev5e tegemoet1 de e5 ontla/te hem van aalmoez5s*aal en opp]kle$1 de &] maakte e5 plaats voor hem g]e$1 e5 d]de gaf hem wat] om de voet5 te wass*5 en e5 bankje om de voet5 op ne] te zett54 ,de v]hev5e zette zi* ne] op de voor hem be/emde plaats en wies* zijne voet54 ,als zij dan v]volg5s hun twijfel te k5n5 gav5 hoe ,gautama1 nadat hij door /r5gheid en zelfka/ijd+ de volle he]lijkheid van het wet5 en zi5 van het heilige niet kon b]eik51 nu de bov5m5s*elijke volkom5heid1 de volle he]lijkheid van wet5 en erk5n5 van het heilige z\ b]eikt hebb5 bij e5 lev5 van ov]vlo$1 antwoordt de v]hev5e als volgt3 ,de ,ta?agata1 #bi o monnik51 leeft niet 9 ov]vlo$1 hij heeft zijn /rev5 niet opgegev5 en zi* tot d5 ov]vlo$ geke]d4 ,de ,ta?agata1 monnik51 is de heilige1 hoog/e ,bo$dha4 ,doet uwe oor5 op51 o monnik51 de v]loss+ van d5 dood is gevond51 ik ond]wijs u1 ik pr$ik de le]4 ,als gij ov]e5kom/ig mijn ond]wijz+ w&elt1 zal u b9n5 e5 kle95 tijd t5 deel vall5 de hoog/e vole9dig+ van e5 heilig /rev53 dat wa>om edele jongel+5 hun huis v]lat51 om zond] huis te lev52 nog 9 dit lev5 zult gij de wa>heid zelve erk5n5 en ha> zi5 van aangezi*t tot aangezi*t4 ,en1 als de v]hev5e deze r$55 nog e5 pa> mal5 heeft h]haald1 dan vraagt hij aan de monnik53 ,erk5t gij niet1 o monnik51 dat ik vroeg] nooit zoo tot u gesprok5 heb8 ,dat hebt gij niet1 he]4 ,na antwoord en w$]antwoord le]t dan de v]li*te aldus3 ,twee weg5 zijn er1 o monnik51 wa>van v]re moet blijv51 die e5 gee/elijk lev5 wil leid54 ,welke beide weg5 zijn dat8 ,de e5e weg is e5 lev5 van g5iet+51 ov]gegev5 aan lu/ en g5ot1 dat is m91 on$el1 ongee/elijk1 onwa>dig1 nietsbeteek55d4 ,de &]e weg is e5 lev5 van zelfpijnig+1 dat is droevig1 onwa>dig1 nietsbeteek55d4 ,van beide deze weg51 o monnik51 is de vole9digde v]2 hij heeft d5 weg van het midd5 le]5 k5n51 d5 weg1 die het oog op5t en d5 gee/ op5t1 die tot ru/1 tot inzi*t1 tot v]li*t+1 tot ,nirvana #cj leidt4 ,en welke1 o monnik51 is deze weg van het midd51 di5 de ,ta?agata heeft erk5d1 die1 welke het oog op5t en d5 gee/ op5t1 die tot ru/1 tot inzi*t1 tot v]li*t+1 tot ,nirvana vo]t8 ,het is het heilige a*tv\dige pad1 dat wil zegg53 go$ inzi51 7vrij van wangelo(72 go$ b$oel51 7v]hev51 d5 ern/ig5 man wa>dig72 go$ sprek51 7vri5delijk1 op5h>tig1 wa>72 go$ h&el51 7vre$zaam1 e]lijk zijn72 go$ lev51 7zond] e5 lev5d wez5 te d]572 go$ /rev51 7door zi*zelf 9 tu*t te h\d572 go$ g$5k51 7waakzaamheid des gee/es72 go$ bespiegel51 7zi* v]diep5 9 de my/]in des lev5s74 ,dit1 o monnik51 is de weg van het midd51 di5 de vole9digde heeft erk5d1 die het oog en d5 gee/ op5t1 die tot ru/1 tot inzi*t1 tot v]li*t+1 tot ,nirvana vo]t4 ,wat nu is het dat tot het betr$5 van dit a*tv\dig pad moet dr+58 ,de v]li*te wij/ zijn vroeg]e le]l+5 op vi] heilige wa>h$53 het lijd51 de oorzaak van het lijd51 de opheff+ van het lijd51 de weg tot de opheff+ van het lijd54 ,dit1 o monnik51 is de heilige wa>heid van het lijd53 geboorte is lijd51 oud]dom is lijd51 dood is lijd51 met wat m5 niet liefheeft v]e5igd te zijn is lijd51 van wat m5 liefheeft ges*eid5 te zijn is lijd51 niet v]krijg5 wat m5 bege]t is lijd53 9 n woord1 de vijfv\dige #ca gehe*!id is lijd54 ,dit1 o monnik51 is de heilige wa>heid van het ont/aan des lijd5s3 de dor/ #cb is het1 die van w$]geboorte tot w$]geboorte vo]t1 namelijk de dor/ na> lu/1 na> word51 na> ont/aan #cc1 na> ma*t4 ,dit1 o monnik51 is de heilige wa>heid van de opheff+ van het lijd53 di5 dor/ opheff5 door geheele v]nietig+ d] bege]te2 hem v>5 lat51 zi* van hem ontdo51 zi* van hem losmak51 hem ge5 plaats gev54 ,dit1 o monnik51 is de heilige wa>heid van d5 weg tot opheff+ van het lijd53 het is het heilige a*tv\dige pad2 d4 i4 go$ inzi5 7enz47 ,zoolang ik1 o monnik51 van deze vi] heilige wa>h$5 deze w>e erk5t5is niet _h1 zoolang wi/ ik ook dat ik nog niet 9 deze w]eld en 9 die d] god51 b5ev5s 9 de w]eld van ,brahma en die van ,m>a1 ond] alle wez5s1 ond] ascet5 en ,brahman51 ond] god5 en m5s*51 de hoog/e v]li*t+ b]eikt _h4 ,do* nu heb ik die v]li*t+ gevond5 n3 onv]liesba> is de v]loss+ van mijn gee/1 dit is mijn laat/e geboorte1 voor mij kom5 er ge5 nieuwe geboort5 me]4 ,ziehi] de bek5de pr$ik+ van ,b5>es4 ,al moge zij welli*t niet lett]lijk we]gev5 wat de ,mee/] zelf heeft gesprok51 to* v9d5 wij hi] de grondlijn5 van het oorspronkelijk ,bo$dhisme4 ,de v]loss+ van het lijd5 te b]eik5 door alle bege]te af te /]v51 zoodat m5 ge5 w$]geboorte me] noodig heeft1 zi$a> het ho(dpunt1 wa> het op aankomt4 ,zoolang de m5s* lu/5 en bege]t5 vo$t1 zoolang w]kt zijn lev5 voort1 en moet telk5s e5 nieuwe geboorte plaats hebb54 ,alle lu/1 alle bege]te uitdoov5 is het hoog/e /rev51 dan wordt m5 bov5 alle lijd5 v]hev5 en gaat tot ,nirvana 94 ,het praktis*e /aat dus op d5 voorgrond4 ,het lev51 zoo erk5t de v]li*te1 is noodzakelijk vol van lijd52 geboorte1 ziekte1 dood1 het beteek5t alles lijd54 ,hoe moet de m5s* da>van v]lo/ word58 ,door bov5 alle bege]te v]hev5 te word51 en alzoo aan het lev51 dat lijd5 is1 te ontkom54 ,want1 jui/ de dor/1 de bege]te doemt d5 m5s* om telk5s we] gebor5 te word5 tot nieuw lijd54 ,is hij van alle bege]te bevrijd1 dan behoeft hij niet me] te word5 gebor53 hij komt tot ,nirvana4 ,tot v]nietig+8 ,ne51 do* tot e5 zijn1 bov5 al 't a>ds*e v]hev54 ,do*1 wij kom5 hi]op nog nad] t]ug1 wij will5 e]/ d5 v]li*te nog volg5 op zijn v]d]5 loopbaan4 ,de vijf vroeg]e metgezell5 w>5 dan de e]/51 die zi* beke]d54 ,zij vrag5 hem om als zijn le]l+5 te word5 opg5om54 ,komt hi]1 o monnik51 luidt dan zijn woord #cd1 wl v]kondigd is de le]1 w&elt 9 heiligheid om aan alle lijd5 e5 e9de te mak54 ,zoo vormde dan ,bo$dha zijne geme5te4 ,e5 nieuwe r$e ov] de onbe/5digheid en de onwez5lijkheid van al het a>ds*e bew]kt dan dat de ziel di] vijf jong]5 d5 toe/& van zondelooze heiligheid b]eikt4 ,9 di5 tijd1 zoo zegt e5 oud b]i*t1 w>5 er zes heilig5 9 de w]eld3 ,bo$dha zelf en deze vijf jong]54 ,/raks e*t] breidt zi* de geme5te uit1 al spo$ig sluit5 zi* tal van ascet51 kluiz5a>s 9 de w\d5 van ,uruvela1 bij hem aan4 ,ook kon+ ,bimbis>a trekt1 als ,bo$dha /raks zijn ho(d/ad ,rajagriha g5aakt1 met e5 groot gevolg d5 v]li*te te gemoet4 ,hij tre$t als leek #ce tot de gee/v]want5 van d5 v]hev5e toe en blijft zijn lev5 lang e5 zijn] tr\w/e bes*]m]s4 ,ook w]d5 to5 ,s>iputta en ,mogallana1 die beid5 lat] geerd w]d5 als de twee voornaam/e le]l+51 voor de geme5te van d5 ,v]li*te gewonn54 ,beide jongel+5 w>5 van ,brahmaans*e afkom/1 en erk5d5 zek]5 ,sanjaya1 e5 b$elmonnik1 als hun gee/elijk ho(d4 ,innig 0 hun vri5ds*apsv]bond1 zij hadd5 elka> belo(d1 dat dieg5e van h51 die het e]/ de v]loss+ van d5 dood b]eikte1 het d5 &] aan/onds z\ me$eel54 ,op zek]5 dag zag ,s>iputta e5 van ,bo$dha's le]l+51 ,assaji geheet51 bezig om 9 de /rat5 van ,rajagriha aalmoez5 9 te zamel51 ru/ig en wa>dig1 d5 blik na> d5 grond g]i*t4 ,to5 hij hem zag da*t hij3 ,dat is e5 van de monnik51 die heilig zijn 9 de w]eld4 ,ik zal tot hem gaan en hem vrag53 ,vri5d1 9 wi5s naam hebt gij de w]eld va>wel gezegd8 ,wie is uw mee/] en wi5s le] erk5t gij8 ,do* ,s>iputta b$a*t3 't ,is nu niet de re*te tijd om het dez5 monnik te vrag54 ,hij gaat langs de huiz5 en v]zamelt aalmoez54 ,ik zal hem a*t]na gaan1 gelijk m5 iem& volgt van wi5 m5 iets bege]t4 ,to5 e*t] de e]wa>dige ,assaji te ,rajagriha aalmoez5 _h +ezameld1 nam hij de ontvang5 gav5 en ke]de t]ug4 ,na de gebruikelijke begroet+5 sprak ,s>iputta tot d5 e]wa>dig5 ,assaji3 ,uw gelaat1 o vri5d1 /aat held]1 uw kleur is fris* en kla>4 ,9 wi5s naam hebt gij de w]eld va>wel gezegd en wie is uw mee/]8 ,en wi5s le] erk5t gij8 ,mijn mee/] is1 luidde het antwoord1 de groote ,samana #cf uit het huis van ,sakya1 die de w]eld is ontvlod54 ,9 naam van hem1 d5 v]hev5e1 heb ik de w]eld v]lat54 ,de v]hev5e is mijn mee/] en zijne le] erk5 ik4 ,en wat zegt uw mee/] vri5d1 en wat le]t hij8 ,ik b5 nog e5 nieuwel+ vri5d1 nog niet lang heb ik de w]eld v]lat51 ik b5 e]/ s9ds kort tot deze le] en deze orde gekom54 ,niet 9 ha> volle uitgebreidheid kan ik u de le] v]kondig51 ma> ha> kort5 z9 kan ik u zegg54 ,to5 sprak ,s>iputta1 de b$elmonnik1 tot d5 e]wa>dig5 ,assaji3 ,zoo zij het vri5d1 zeg mij we9ig ( veel1 ma> spreek mij van d5 z9 7d] le]71 da>na> alle5 v]lang ik1 wat wil ik mij veel om de lett] bekomm]58 ,to5 sprak de e]wa>dige ,assaji tot ,s>iputta dit woord d] le]3 ,de wez5s1 die uit ne oorzaak vliet51 hun oorsprong le]t de vole9digde en het e9de dat zij nem53 dat is de le] van d5 groot5 ,samana4 #cg ,to5 ,s>iputta deze woord5 hoorde g+ hem het li*t d] wa>heid op1 hij begreep dat alles wat aan ont/aan zijn aanzijn dankt1 ook moet v]gaan4 ,da>om zeide hij tot ,assaji3 ,al 0 de les ook niets &]s dan dit1 zoo hebt gij to* de plaats b]eikt1 wa> ge5 lijd5 me] is4 ,wat 9 tallooze w]eldtijdp]k5 niet is gezi51 ?ans is het tot ons gekom54 ,dan gaat ,s>iputta tot ,mogallana1 zijn vri5d4 ,uw gelaat1 o vri5d1 zegt ,mogallana1 is held]1 uw kleur is fris* en kla>4 ,hebt gij de v]loss+ van d5 dood gevond58 ,het antwoord luidt toe/emm5d1 hij v]haalt van zijne ontmoet+ met ,assaji1 en ook aan ,mogallana gaat het li*t d] wa>heid op1 het re9e1 wolkelooze4 ,te v]geefs tra*t hun mee/] ,sanjaya h5 teg5 te h\d54 ,met groote s*>5 van ascet5 gaan zij na> het bos*1 wa> ,bo$dha woont3 ,sanjaya komt e5 /room blo$ uit d5 mond4 ,bo$dha ziet de beide jongel+5 nad]5 en v]kondigt aan zijne omgev+1 dat zij de edel/5 en be/5 ond] zijne jong]5 zull5 zijn4 ,beid5 ontvang5 van ,bo$dha zelf de wijd+4 ,zoo trad5 vel5 toe2 do* er 0 ook teg5/&4 ,hetzelfde oude v]haal1 wa>uit wij deze ges*i$5is ontle5d51 #ch deelt ons m$e hoe het volk murmure]de3 de asceet ,gautama1 zeid5 zij1 is gekom5 om k9d]loo%eid1 om w$uws*ap1 om ond]gang d] familie te br5g54 ,zij w>5 bevreesd voor de toekom/1 als zoovel5 d] edel/e jongel+5 tot d5 v]li*te g+54 ,ge5 wond]3 wa> moe/ het he51 indi5 de gel(te van kuis*heid zoo algeme5 w]d1 met de toekom/ des volks8 ,de ,brahman5 vord]d5 die kuis*heid alle5 van de jeugd en d5 oud]dom1 ma> deze ontrukte aan het maats*appelijk lev5 de mann51 die e5 gelukkig gez9 z\d5 kunn5 /i*t54 ,do*1 de v]li*te liet zi* door deze bezw>5 niet van zijn doel afvo]54 ,al s*old m5 hem en de zijn5 met de woord53 ,de groote monnik komt getog5 na> ,magadha's b]g/ad he54 ,de ,sanjaya's #ci beke]t hij all51 wanne] beke]t hij wel zi*zelf8 ,zij antwoord53 ,de held51 de vole9digd51 beke]5 door hun wa>a*tig woord1 ,wie zal smad51 d5 ,v]li*te1 die beke]t door d] wa>heid ma*t8 ,9 i$] geval1 het ,bo$dhisme wi/ zi* glansrijk te h&hav5 en nam h& ov] h& toe4 ,bo$dha's blo$v]want5 w>5 niet onbek5d geblev5 met zijne lotwissel+5 en zijn vad]1 ,suddodhana1 noodigde hem uit om zijn geboorte/ad te bezoek51 opdat hij zijn oud5 vad] nog e5s z\ zi51 voor deze /i]f4 ,de v]li*te g+ dus op weg en nam zijn v]blijf 9 e5 bos*je buit5 de /ad4 ,da> kwam5 zijn vad]1 zijn ooms en &]5 hem opzoek53 do* deze laat/5 w>5 niet bizond] +5om5 met hun b$el5d5 /adg5oot3 zij nam5 da>om ook ge5 lev5smiddel5 voor hem m$e1 al 0 dit &]s de gewoonte teg5ov] heilige kluiz5a>s4 ,d5 volg5d5 dag g+ ,gautama1 door zijn le]l+5 v]gezeld1 met zijn s*aal rond om zijn vo$sel te b$el54 ,e]/ wilde hij bij de /adspoort gekom51 regelre*t na> het paleis van d5 rajah gaan2 do* hij besloot zi* aan d5 gewon5 regel te h\d51 volg5s welke e5 b$ela> van huis tot huis gaat4 ,m5 begrijpt dat de rajah al spo$ig v]nam dat zijn zoon b$el5d door de /rat5 g+3 iets wat hem lang niet aan/ond4 ,hij haa/te zi* dez5 te gemoet te gaan en sprak3 ,wa>om1 mee/]1 doet gij ons s*&e aan door te b$el5 om uw vo$sel8 ,me5t gij dat wij zoovele b$ela>s niet kunn5 vo$58 ,o1 groote rajah1 0 het antwoord1 dit is de gewoonte van ons all54 ,do*1 luidde het w$]antwoord1 wij /amm5 af van e5 b]oemd gesla*t van krijgsli$5 en niet n van h5 heeft ooit zijn brood geb$eld4 ,gij en uw familie1 h]nam ,gautama1 moogt u b]oem5 van kon+5 af te /amm51 mijn gesla*t is dat d] pr(et5 #dj van ouds en zij hebb5 altijd van aalmoez5 geleefd1 die zij bije5 b$eld54 ,do*1 mijn vad]1 indi5 e5 m5s* e5 v]borg5 s*at heeft gevond51 is het zijn e]/e pli*t om aan zijn vad] de ko/ba>/e juweel5 aan te bi$54 ,ov]e5kom/ig dit woord ri*tte hij zi* 9 de volg5de v]z5 tot zijn vad]3 #da ,/a op1 v]toef to* niet1 ,betra*t het re*te1 w>e lev51 ,die deugd beoef5t1 hij v9dt ru/4 ,9 dit en 9 e5 volg5d zijn4 ,volg niet het kwaad6 ,die deugd beoef5t1 hij v9dt ru/ ,9 dit en 9 e5 volg5d zijn4 ,suddhodana antwoordde niet1 do* nam de s*aal van zijn zoon ov] en leidde dez5 het huis b9n51 wa> de familiel$5 hem hulde bra*t54 ,do* ,yaodh>a kwam niet4 ,indi5 ik1 zoo sprak zij1 e5ige wa>de heb 9 zijn oog1 dan zal hij zelf kom5 en kan ik hem bet] hi] begroet54 ,gautama bem]kte ha> afwezigheid1 en1 gevolgd door twee zijn] le]l+5 g+ hij na> de plaats1 wa> zij zi* bevond1 nadat hij hun e]/ _h gezegd1 dat zij ha> niet z\d5 teg5h\d51 indi5 zij tra*tte hem te omhelz51 hoewel &]s ge5 lid d] orde e5 vr\w mo*t aanrak5 ( door ha> aang]aakt mo*t word54 ,da> zag zij hem b9n5tr$51 d5 e5s zoo geliefd5 e*tg5oot1 nu e5 monnik1 9 't geel gekle$ met gladges*or5 ho(d en aangezi*t4 ,zij wi/ wel dat hij er zoo z\ uitzi51 do* zij kon zi* to* niet inh\d54 ,zij viel op d5 grond ne]1 greep zijne voet5 en b>/te 9 tran5 uit4 ,to5 h]9n]de zij zi* de onov]komelijke klo( tuss*5 h5 beid51 /ond op en plaat/e zi* naa/ hem4 ,de rajah sprak ha> aan2 hij deelde ,gautama m$e dat zij hem altijd 0 blijv5 liefhebb54 ,alle weelde1 die hij zi* _h ontzegd1 _h zij zi*zelve ook on?\d51 sle*ts n maaltijd nam zij i$]5 dag1 en zij sliep niet 9 e5 b$1 ma> op e5 mat1 uitgespreid op de vlo]4 ,bo$dha s*ijnt to5 niet veel te hebb5 geantwoord1 alle5 v]meld5 ons de bronn5 dat hij e5 ,jataka-ges*i$5is #db v]haalde ov] ha> deugd 9 e5 vroeg] be/aan4 ,zij w]d e5 ern/ig ond]zoek/] d] nieuwe le]1 en to5 ,bo$dha lat]1 eig5lijk teg5 zijn z91 do* door de om/&igh$5 g$wong51 e5 orde van nonn5 in/elde1 0 zijn v]lat5 vr\w e5 d] e]/e l$5 dez] orde4 ,ook zijn zoon1 ,rahula1 en zijn bro$]1 ,n&a1 w]d5 als monnik5 9 de orde opg5om54 ,ov]ig5s v9d5 wij ov] dez5 tijd van ,bo$dha's lev51 het ve]tigtal j>5 tuss*5 d5 aanvang zijn] pr$ik+ en het e9de zijn] loopbaan1 wel e5ige gesprekk5 ( uitsprak51 ma> ge5 g]egeld v]haal4 ,to*1 e5 beeld van de wijze wa>op de v]li*te leefde en w]kte1 kunn5 wij ons da>uit wel vorm54 ,hoe dan hebb5 wij ons het lev5 van d5 ,mee/] en zijn le]l+5 voor te /ell58 ,all]e]/ /aat va/ dat voor h51 zoo go$ als voor &]e ascet51 het ja> 9 twee afwissel5de tijdp]k5 0 v]deeld2 de reg5tijd1 wa>9 m5 zi* ru/ig 9 zijn v]blijf hield1 de zoog5aamde 0tijd1 wa>9 me] bepaald de le]l+5 zelf w]d5 ond]ri*t 9 de moeilijk/e deel5 d] le]1 en het ov]ige deel des ja>s1 wa>9 de v]li*te en zijne le]l+5 le]5d en pr$ik5d het l& doortrokk54 ,die v]deel+ des ja>s 0 door de natuur zelve aangewez5 en onv]mijdelijk2 tr\w5s indi5 m5 9 d5 reg5tijd _h will5 rondtrekk5 _h m5 dat niet kunn5 do5 zond] tallooze plant5 en kle9e di]5 onwillekeurig te dood53 geheel 9 /rijd met de le] van d5 v]li*te1 die ook het kle9/e lev5 heilig h\dt4 ,9 di5 reg5tijd 0 de v]li*te door tal van jong]5 omgev51 en de aanzi5lijk5 des l&s beijv]d5 zi* om voor hem en de zijn5 te zorg54 ,lat] g+ m5 w$]om uite5 en ,bo$dha en zijn jong]5 reisd5 langs de groote weg51 soms door vri5d5 geh]b]gd1 ma> gewoonlijk ru/5d en ov]na*t5d ond] de boom5 des w\ds4 ,vor/5 en aanzi5lijk5 w>5 e*t] vaak de daklooz5 t] wille3 zoo v]nem5 wij dat kon+ ,bimbis>a1 van wi5s beke]+ wij re$s gewag maakt51 e5 zijn] boss*5 ( p>k51 het ,veluvana 7bamboesw\d7 t] bes*ikk+ /elde van d5 v]li*te1 en dat de groote koopman ,ana?ap9dika1 hem het nog b]oemd] ,jetavana-p>k s*onk3 e5 p>k1 dat na> luid d] leg5de1 door dez5 koopman voor zooveel g\d 0 geko*t1 dat het d5 bodem van het gans*e t]re9 kon b$ekk54 ,sommige s*rijv]s /ell5 zi* voor dat ook to5 re$s de monnik5 9 ,vih>a's1 kloo/]s1 woond54 ,do*1 om v]s*ill5de r$55 is dit niet wa>s*ijnlijk te a*t52 de propag&a v]eis*te jui/ p]son5 zond] va/ tehuis en oude b]i*t5 teek55 ons de monnik5 van ,sakya als lev5de ond] de boom5 des velds2 de boom51 wa> imm]s ook voorhe5 de ,ri%i's1 de oude zi5]s1 gea*t w]d5 hun op5b>+5 te ontvang54 ,ook uitsprak5 van ,mega/h5es1 e5 gezant van kon+ ,seleucus ,nicator van ,syri 7#cjb-bih v4 ,*ri/us7 sprek5 van ,bo$dha's volgel+5 als van p]son51 die1 no* 9 de /$5 won51 no* e5 dak hebb5 bov5 hun ho(d1 ma> die gekle$ zijn 9 boomba/1 met not5 zi* vo$5 en wat] dr9k5 uit de h&4 ,ook wordt 9 datzelfde b]i*t van h5 gezegd dat zij ge5 huwelijk k5n51 no* k9d]5 v]wekk54 ,dus1 gans* iets &]s dan lev5 9 ,vih>a's4 ,en (s*oon nu dat getuig5is betrekk+ heeft op e5 tijd1 lang na ,bo$dha's dood1 mog5 wij het er to* voor h\d51 dat het 9 de dag5 van d5 v]li*te niet &]s 04 ,hij to* zeide tot zijn volgel+51 ,e5 groote pli*t ru/ op u1 te w]k5 voor het heil van m5s*5 en gee/54 ,lat5 wij uite5gaan1 i$] 9 v]s*ill5de ri*t+1 ge5 twee op hetzelfde pad4 ,ga en pr$ik ,dh>ma #dc4 ,9 de twaalf voors*rift51 e5 noordelijke bron1 m4 a4 w4 ontle5d aan e5 heilige s*rift d] noordelijke ,bo$dhi/51 wordt aan de b$ela>/roep zooals ,bo$dha zijn volgel+5 noemde1 uitdrukkelijk v]bod5 om e5 &] dak te hebb5 dan e5 boom4 ,hun e5ige zitplaats mag de mo$] a>de zijn4 ,hun kle]5 lomp5 van de me/hoop ( het k]kh(4 ,de boom1 die d5 b$ela> bes*ut1 moet lief/ op e5 k]kh( /aan4 ,niet tweemaal mag hij slap5 ond] d5zelfd5 boom4 ,nu is het wel zek]1 dat deze twaalf voors*rift5 e5 /r5g]e ascese v]teg5woordig5 dan het oorspronkelijk ,bo$dhisme1 do*1 de voor/ell+ dat ,bo$dha en zijn volgel+5 ov]al 9 si]lijke vih>a's w>5 gehuisve/ is to* zek] niet jui/4 ,mij komt het voor dat zij e5 zw]v5d lev5 leidd51 9 groot5 e5v\d1 do* niet zoo1 dat zij zi* aan alle maats*appelijk v]ke] onttrokk51 dat imm]s noodig 0 om hun le] tot all5 te br5g54 ,zoo lez5 wij b4v4 van aanzi5lijk51 die d5 v]hev5e t] maaltijd noodd51 van ,brahman5-le]l+51 die 9 e5 twi/gesprek met d5 b]oemd5 le]a> hun spor5 tra*tt5 te v]di551 van teg5/&]s1 die hem /rikvrag5 d$54 ,da>bij word5 zij dan natuurlijk dikw]f ov]wonn51 en m5igmaal lez5 wij dan hoe zij d5 v]li*te en zijn le]l+5 het v]zoek do53 moge de he]1 de v]hev5e1 morg5 bij mij met zijn le]l+5 het middagmaal kom5 gebruik54 ,bo$dha geeft door zwijg5 zijn toe/emm+ te k5n54 ,is dan d5 volg5d5 dag de maaltijd g]e$1 zoo z5dt de ga/he] e5 bode met het v]zoek3 het is tijd1 he]1 de maaltijd is b]eid4 ,da>op neemt dan ,bo$dha zijn aalmoez5s*aal en opp]kle$ en gaat met de zijn5 t] maaltijd4 ,de ga/he] en zijn familie b$i55 zelf hun ga/54 ,is de maaltijd geindigd1 dan word5 de h&5 gewass*51 de ga/he] neemt met de zijn5 aan ,bo$dha's zijde plaats en deze ri*t tot h5 e5 woord van v]man+ en le]+4 ,_h m5 op e5 dag ge5 uitnoodig+1 dan ond]neemt ,bo$dha zijn b$elgang door /ad ( dorp1 nadat e]/ de vroege morg5ur5 9 gee/elijke oef5+5 ( 9 het v]ke] met de le]l+5 zijn doorgebra*t4 ,zwijg5d g+ dan de man1 wi5s naam door gans* ,indi w]d g5oemd1 voor wi5 kon+5 bog51 met zijn s*aal rond1 met ne]geslag5 blik1 zond] te sprek5 afwa*t5d ( m5 hem e5ige spijze z\ gev54 ,0 die rondgang afgeloop51 dan noodde de middag tot ru/ 9 de koelte van het w\d1 totdat de avond aanbrak en hij we] ond] de m5s*5 optrad1 vri5d en vij& le]5d en ond]ri*t5d4 ,zoo g+5 de dag5 van d5 v]li*te1 wi5s zw]v5d lev5 en aanrak+ met all]lei p]son5 ons telk5s aan ,jezus doet d5k51 vr$ig voorbij4 ,hoe 0 nu e*t] het lev5 van d5 mee/] met zijn v]tr\wd51 de le]l+51 die hem v]gezeld58 ,wa>s*ijnlijk he]s*te er 9 di5 intiem5 kr+ e5 ru/ige toon3 e5 /emm+ van kalme go$heid en /ille vreugde1 die aan d] w]eld ontvlod55 pa/e4 ,9 di5 kr+ w>5 voorts de gewone gr5z5 d] maats*appij vrijwel weggewis*t4 ,wie gelui/]d _h na> het woord 7e5 va//a&e =mule71 ,kom1 o monnik1 wl v]kondigd is de le]1 w&el 9 heiligheid1 om aan alle lijd5 e5 e9de te mak51 dat de ,bo$dha tot dieg55 ri*tte1 aan wie hij zijne le] _h v]kondigd1 wie dus het gele kle$ en de tonsuur #dd _h aang5om51 alle familiebetrekk+5 _h opgegev51 op ge5 bezit me] aanspraak maakte en /r5ge kuis*heid 9 a*t nam3 hij maakte deel uit van e5 gewijd5 kr+1 wa>9 het ca/5-ond]s*eid 0 opgehev54 ,ev5als1 zeide de v]li*te1 rivi]5 hun naam v]liez51 als zij opg5om5 word5 9 d5 groot5 oceaan1 zoo v]liez5 ook adelijk5 en ,brahman51 ,vaisya's en ,sudra's hun oude nam51 wanne] zij voor de le] van d5 ,vole9digde hun huis v]lat54 ,d5 oud5 naam en het oude gesla*t hebb5 zij dan a*t]gelat51 voortaan heet5 zij sle*ts ascet51 die d5 zoon van ,sakya aanhang5 #de4 ,m]kwa>dig is 9 dit opzi*t ook het gesprek1 dat ,bo$dha vo]de met kon+ ,ajatasattu4 ,deze vroeg welk loon t5 deel viel aan hem1 die zijn huis v]liet om e5 gee/elijk lev5 te leid54 ,9 d5 loop van dat gesprek zeide de ,v]li*te3 ,indi5 e5 slaaf ( di5a> des kon+s het gele gewaad aantrekt en als monnik 9 g$a*t51 woord5 en w]k5 onb]ispelijk leeft1 z\dt gij dan zegg53 laat deze man w$] mijn slaaf en di5a> zijn1 die vr mij op/aat en n mij t] ru/e gaat1 die op zi* neemt wat ik hem gebi$1 die voor mijn g5oeg5 leeft1 wat mij aang5aam is spreekt en na> mijn gelaat ziet8 ,to5 antwoordde de kon+3 ,ne51 ,he]1 ik z\ mij voor hem buig51 voor hem op/aan1 hem uitnoodig5 plaats te nem5 en hem aanbi$5 wat hij aan kle$+1 spijze1 bes*utt+ en m$icijn5 noodig kon hebb52 ik z\ hem bes*]m5 en bewak51 gelijk het behoort4 ,zoo maakte dus het gee/elijk gewaad all5 gelijk4 ,to* w>5 het mee/ de aanzi5lijk51 die zi* ond] ,bo$dha's jong]5 liet5 opnem52 telk5s wordt 9 de oude tek/5 gesprok5 van de zon5 van edele gesla*t51 die hun huis v]lat5 om zond] tehuis rond te zw]v54 ,ond] ,bo$dha's le]l+5 w>5 jonge ,brahman5 als ,s>iputta1 ,mogallana1 ,kaccana1 adellijk5 als ,an&a1 ,rahula1 ,amuruddha1 zon5 van groote koopli$5 en aanzi5lijke beambt51 9 e5 woord mee/ p]son51 die e5 zorgvuldige opvo$+ hadd5 ontvang54 ,dit kan ons niet v]wond]5 als wij 9 aanm]k+ nem5 dat ook 9 onze dag5 9 't algeme5 e5 bes*\w+ van het lev5 als lijd5 en kwell+ veel me] aantrekkelijks heeft voor de aanzi5lijk5 dan voor de e5v\dig51 die ondanks al hun ontb]+ 9 d5 grond d] zaak to* g5eigd zijn en blijv5 het lev5 als e5 heilgo$ te bes*\w54 ,voor de g]+5 des volks1 de ge/aald5 9 's lev5s /rijd 0 de v]kondig+ van het sm>telijke van alle be/aan niet te vatt5 en 0 de le] van oorzaak en gevolg niet te begrijp54 ,to*1 indi5 zij wild5 toetr$51 zij w>5 welkom4 ,en1 enkel5 liet5 zi* opnem5 9 d5 kr+4 ,9 de ,!raga?a1 7spreuk5 d] oud/571 word5 aan d5 oud/e ,sunita deze woord5 9 d5 mond gelegd3 ,uit e5 onaanzi5lijk gesla*t b5 ik voortgekom51 ik 0 arm en behoeftig4 ,n$]ig 0 het w]k1 mij opgelegd1 de v]welkte bloem5 opruim5 7uit tempels en paleiz574 ,ik 0 door de m5s*5 v]a*t1 w]d voor g]+ aangezi5 en ges*old54 ,deemo$ig betuigde ik aan vel5 mijn e]bi$4 ,da> aans*\wde ik ,bo$dha met zijn monnik51 zooals hij da> he5g+1 de held1 9 de voorname /ad van ,magadha1 mijn la/ wi]p ik af om e]bi$ig voor hem te buig54 ,uit erb>m5 voor mij bleef hij /aan1 hij1 de hoog/e ond] de mann54 ,to5 boog ik mij tot aan de voet5 des mee/]s1 trad aan zijn zijde en v]zo*t hem1 d5 hoog/e ond] alle wez5s1 mij als monnik aan te nem54 ,to5 sprak de g5ad]ijke mee/]1 de erb>m] ov] de gans*e w]eld3 ,kom tot mij1 monnik1 dat 0 de wijd+1 die ik ontv+4 7,sunita v]telt dan v]d]1 hoe hij zi* 9 het w\d t]ugtrok en da>1 9 pe9z5 v]zonk51 de hoog/e v]li*t+ b]eikte1 zoodat de god5 kwam5 en hem v]e]d547 ,to5 zag mij de mee/]1 t]wijl de god5 mij omgav5 en hij sprak deze woord53 ,door heilig5 glo$ en door kuis*5 w&el1 door intoom+ en zelfb$wang1 da>door wordt m5 tot ,brahmaan1 dat is het hoog/e ,brahman5dom4 ,m4 a4 w41 ge5 ca/e /ond als zoodanig nad] bij het hoog/e heil dan e5 &]e3 de v]li*t+ kon aan all5 t5 deel vall51 kon ook v]kreg5 word5 door d5 g]+/e des volks4 ,ev5als ,paulus zeide3 9 ,*ri/us is ge5 ,jood no* ,griek1 ge5 slaaf no* vrije1 zoo ook kon ,bo$dha zegg53 9 d5 kr+ d] monnik5 is ge5 ,sudra ( ,vaisya1 ge5 ,k%atrya ( ,brahmaan4 ,0 da>om het ,bo$dhisme e5 soort democratis*e beweg+8 ,wie dat me5t1 v]geet dat de w>e volgel+5 monnik5 w>51 die de maats*appij de maats*appij liet5 en wie het alle5 te do5 0 om het hoog/e heil te v]w]v54 ,niet om de v]drukt5 los te mak5 uit de ket55 van het ca/ewez51 ma> om rijk en arm d5 weg te ban5 tot het hoog/e heil1 da>om 0 het bov5al te do5 #df4 ,do*1 die dat hoog/e heil gevond5 hadd53 zij vormd5 ind]daad e5 kr+1 wa>9 de oude gr5z5 w>5 weggewis*t1 al /ond5 ook hi]1 gelijk onv]mijdelijk is1 sommig5 op d5 voorgrond4 ,da>ev5 noemd5 wij re$s ,s>iputta en ,mogallana1 die beid5 re$s 9 d5 aanvang van ,bo$dha's w]kzaamheid w]d5 gewonn5 door zijn pr$ik+ en die hem tr\w volgd5 tot aan hun dood1 welke kort voor di5 des ,mee/]s intrad4 ,ma> vooral ook moet5 wij noem5 ,bo$dha's neef ,an&a1 tot wi5 de v]hev5e zijn laat/e woord5 sprak1 d5 discipel1 di5 hij bov5 all5 liefhad4 ,deze ,an&a 0 het ook1 die voor ,bo$dha's p]soon en voor zijn lev5sond]h\d dagelijks waakte4 ,e5 gans* &]e rol heeft v]vuld ,devadatta1 ,an&a's bro$]4 ,dit is de ,judas van het ,bo$dhisme1 die d5 ,mee/] na> het lev5 /ond4 't ,s*ijnt dat deze le]l+1 door e]zu*t g$rev51 9 plaats van d5 re$s v]grijsd5 mee/] zelf de leid+ d] geme5te 9 h&5 wilde hebb54 ,hij beproefde op all]lei wijze d5 v]hev5e uit d5 weg te ruim54 ,do* vru*teloos2 wond]5 bew>5 het lev5 des heilig54 ,uitgezond5 moord5a>s word51 als zij ,bo$dha nad]51 met vrees en bev+ geslag52 vri5delijk spreekt hij h5 toe en zij beke]5 zi* tot het gelo(4 ,als e5 rotsblok ,bo$dha dreigt te v]plett]5 vang5 twee b]gspits5 het op3 zoodat sle*ts zijn voet wordt gewond4 ,als e5 wilde olifant door e5 nauwe /raat op d5 v]li*te wordt losgelat5 blijft hij1 getr(f5 door de toov]kra*t van di5 vri5delijk5 d5k] e5sklaps /aan en wijkt t]ug4 ,heeft ,devadatta w]kelijk d5 v]hev5e na> 't lev5 ge/aan8 ,onwa>s*ijnlijk is 't niet1 al be/aat de mogelijkheid dat m5 ,devadatta1 die hi]9 van d5 mee/] afweek1 dat hij veel /r5g]e ascetis*e eis*5 wilde /ell51 t5 onre*te d]gelijke moordplann5 heeft toeges*rev54 ,wat die /r5g]e ascese betreft1 hij v]langde dat e5 monnik altijd 9 het w\d zijn v]blijf z\ h\d51 t]wijl ,bo$dha ga>ne 9 de nabijheid van /$5 en dorp5 v]toefde4 ,ook wilde hij dat e5 monnik sle*ts lev5 z\ van wat hij op zijn rondgang v]zamelde en ge5 uitnoodig+ t] maaltijd van vrome leek5 z\ aannem54 ,zijn gewaad1 me5de hij v]d]1 mo*t sle*ts uit opg]aapte lomp5 zijn sam5g5aaid1 enz4 ,e5 tijdlang _h dit /rev5 e5ig succes1 do* /raks le$ het geheel en al s*ipbreuk4 ,e5e leg5de v]haalt zelfs1 dat ,devadatta lev5d door de hel w]d v]slond54 ,wij zag5 bov5 re$s #dg dat volg5s de twaalf voors*rift5 ind]daad eis*51 als die welke ,devadatta v]langde1 aan ,bo$dha's volgel+5 w]d5 ge/eld en de vraag komt bij ons op3 ,ligt er to* miss*i5 9 ,devadatta iets van het oorspronkelijke ,bo$dhisme dat m5 lat] heeft tra*t5 weg te w]k5 en als ond]mijn+ van het gezag des ,mee/]s te do5 bes*\w58 ,en d+ s*ijnt mij wel wa>s*ijnlijk1 namelijk1 dat wij ons de e]/e volgel+5 van d5 ,v]li*te niet moet5 voor/ell5 als ru/ig lev5d 9 hun vih>as'1 #dh ma> wel als zw]v]s1 s*amel gekle$1 al kunn5 wij niet aannem51 dat hun gewaad uit opg]aapte lomp5 moe/ gemaakt zijn1 en ev5m9 dat zij niet t] maaltijd mo*t5 gaan4 ,voor deze opvatt+ pleit vooral het feit1 dat zij1 ook nog 9 de dag5 van kon+ ,aoka1 die ongeve] tweehond]d ja> na ,bo$dha's dood leefde1 niet als zwijg5de monnik5 9 kloo/]s leefd51 ma> ond] boom51 en er hun e] 9 /eld5 om zooveel mogelijk de onbeke]d5 door hun woord tot beke]+ te br5g54 ,de onbeke]d5 tot beke]+ te br5g51 dat ges*i$de ook 9 de dag5 van d5 v]li*te zelf4 ,do* niet all5 trad5 toe tot d5 kr+ d] jong]5 met zijn ge/r5ge eis*5 van kuis*heid1 armo$e en gehoorzaamheid4 ,wij zag5 dat er ook w>5 die1 als kon+ ,bimbis>a #di hun toevlu*t nam5 bij ,bo$dha1 ,dh>ma1 ,sangha 7de ,v]li*te1 de ,le]1 de ,geme5te71 zond] hun maats*appelijk lev5 en hun huiselijk be/aan te v]&]54 ,zij w]d5 de weldo5]s en v]zorg]s d] monnik52 ook zij1 als zij w&eld5 9 e5v\d en 9 ond]drukk+ van a>ds*e h>t/o*t5 en bege]t51 kond5 e5 /ap nad] kom5 tot het ,nirvana1 het hoog/e heil4 ,zij w>5 voor de ,bo$dhi/5 wat ,m>ia en ,m>?a1 wat e5 ,nicodemus en ,jozef van ,arima!a w>5 voor ,jezus en de zijn54 ,ook w>5 zij van d5 aanvang af onmisba>2 hoe kond5 d] w]eld ontvlod5 monnik5 lev5 zond] arbeid1 indi5 ge5 vrome vri5d5 en vri5d9n5 h5 v]zorgd5 van de nooddruft des lev5s8 ,ond] die leek5-vri5d5 w>5 ook vele vr\w54 ,als e5 type dez] vrome vri5d9n5 kunn5 wij bes*\w5 de voortreffelijke ,visakha1 wi] beeld ons met zooveel liefde 9 de ,bo$dhi/is*e ov]lev]+5 wordt geteek5d4 ,zij 0 e5 rijke burg]vr\w 9 ,savat?i1 de ho(d/ad van het l& ,kosala3 de mo$] van bloei5de k9d]51 de grootmo$] van vele zon54 ,algeme5 geerd w]d zij bij elk5 maaltijd1 bij i$] fee/ g5oodigd3 ha> w]d5 /e$s het e]/ de spijz5 aangebod51 zij w]d bes*\wd als e5 ga/1 die geluk aanbr5gt4 ,9 de ,mahavagga v9d5 wij ov] ha> het volg5de v]haal1 dat ons e5 aans*\welijk beeld geeft en ons tev5s doet zi51 dat ook de ,bo$dhi/5 het woord v]/ond53 het is zalig] te gev5 dan te ontvang54 ,op zek]5 dag dan neemt ,bo$dha zijn maaltijd 9 het huis van ,visakha4 ,na d5 maaltijd zet deze zi* naa/ hem ne] en zegt3 ,a*t w5s*5 v]zoek ik van d5 v]hev5e4 ,de vole9digd51 ,visakha1 luidt het antwoord1 zijn te v]hev5 om i$]5 w5s* te kunn5 v]vull54 ,do* wel wat geoorlo(d is1 ,he]1 en wat niet misprez5 kan word54 ,zoo spreek1 ,visakha4 ,ik w5s*1 o he]1 mijn lev5 lang de geme5te reg5gewad5 te gev51 vreemde monnik5 vo$sel te reik51 doorreiz5de monnik5 te spijzig51 kranke bro$]s te et5 te gev51 ziek5v]pleg]s te vo$51 ziek5 m$icijn5 te gev51 dagelijks rij/ebrij te v]deel5 en aan de nonn5 badgewad5 te s*5k54 ,wa>om vraagt gij1 ,visakha deze d+5 aan d5 vole9digde8 ,zij geeft da>op rek5s*ap1 wa>om zij aan deze w5s*5 zooveel wa>de he*t4 ,o4 a4 zegt zij4 ,e5 monnik die uit d5 vreemde komt1 k5t de weg5 niet en loopt v]moeid rond om zijn aalmoez5 9 te zamel54 ,heeft hij nu e*t] g5ot51 wat ik voor deze vreemdel+5 be/emm5 wil1 dan kan hij e]/ uitru/5 en v]volg5s1 als hij uitg]u/ is1 aalmoez5 inzamel54 ,dit doel1 o he]1 heb ik 9 het oog en da>om wil ik mijn lev5 lang de doortrekk5de monnik5 vo$sel gev54 ,en w$]om1 he]1 e5 doortrekk5de monnik zal1 als hij zelf zijn vo$sel moet zoek51 a*t]blijv5 van zijn gezels*ap (1 wa> hij ru/ wilde h\d51 zal hij mo$e door de /raat gaan4 ,heeft hij e*t] de spijz5 g5ot51 die ik aan de doortrekk5de monnik5 wil s*5k51 dan zal hij niet a*t]blijv52 wa> hij ru/ wil h\d5 zal hij op tijd aankom5 en uitg]u/ zal hij door de /rat5 gaan4 ,zoo legt zij v]volg5s het doel van al h>e a*t w5s*5 uit en de v]li*te spreekt3 ,edel1 ,visakha1 edel h&elt gij1 dat gij1 na> dez5 prijs tra*t5d1 d5 vole9digde bidt om v]vull+ uw] w5s*54 ,ik /a u1 ,visakha1 uwe a*t w5s*5 toe4 ,en dan prij/ hij ha> met de volg5de woord53 ,die spijs en drank v]le5t1 van e$'le blijds*ap vol4 ,des heil'g5 le]l+1 rijk aan deugd51 ,die zond] afgun/ gav5 s*5kt om 't hemels* loon1 ,die sm>t5 /ilt1 die vreugde /e$s v]spreidt1 ,v]krijgt des hemels he]lijk lot4 ,zij w&elt voort op 't pad des li*ts1 't gepreez'ne4 ,van sm>t5 vrij g5iet zij lang5 tijd1 ,het he]lijk loon d] go$e daad 9 't zalig hemelrijk4 ,9 deze ,visakha vond5 wij e5 type van vr\w5 die1 zooals het 9 het ,n4 ,te/am5t z\ heet5 d5 ,he] di5d5 van h>e go$]54 #ej ,ov]ig5s moet5 wij niet me55 dat ,bo$dha de vr\w5 hoog /elde1 al is b4v4 9 het ,bo$dhi/is*e ,birma de praktijk bet] dan de !orie4 ,ne51 e5e van de le]/ukk5 van het ,bo$dhisme is dat de vr\w1 voor zij tot het hoog/e heil kan g]ak51 altijd we] e]/ als man 9 de w]eld moet kom54 ,to* w]d de vr\w 9 oud-,indi geerd4 ,de afsluit+ d] vr\w van het maats*appelijk lev51 door lat]e z$5 gewettigd1 0 ook 9 het oude ,indi niet zoo /]k4 ,integ5deel1 de vr\w5 nam5 deel aan het gee/elijk lev5 van hun volk3 de edel/e di*t]s toon5 ons dat het oude ,indi de wa>de d] vr\w gevoelde en ha> bewond]de en e]de4 ,bo$dha e*t] vond de vr\w5 e5 geva>3 9 ha> w>5 v]p]soonlijkt alle ma*t5 d] v]leid+1 die d5 gee/ b9d5 aan deze w]eld4 ,ondoorgrondelijk zoo le]t de moraal van e5 oude v]tell+1 v]borg51 als de weg van d5 vis* 9 het wat]1 zoo is het wez5 d] vr\w51 d] uitgeslap5 roov]9n51 bij wie de wa>heid moeilijk is te v9d51 voor wie de leug5 is als de wa>heid en de wa>heid als de leug54 ,en wat dunkt u van het volg5de gesprek van ,bo$dha en ,an&a8 ,de laat/e vraagt3 ,hoe zull5 wij ons teg5ov] e5e vr\w g$rag58 ,ha> aanblik v]mijd51 ,an&a4 ,ma> als wij ha> to* zi51 wat moet5 wij dan do58 ,niet tot ha> sprek51 ,an&a4 ,en als wij to* tot ha> sprek51 wat dan8 ,dan moet gij ov] uzelv5 waakzaam zijn1 ,an&a4 ,bo$dha g+ er dan ook sle*ts noode--na h]haald a&r+5 zijn] pleegmo$] #ea--toe ov] om vr\w5 als zijne le]l+5 9 de orde op te nem51 en gaf teg5 ,an&a te k5n51 dat het heilige lev5 en de heilige le] zond] vr\w5 #ajjj ja>1 met ha> sle*ts #ejj ja> z\ kunn5 be/aan4 ,zoo 0 ,bo$dha's gee/3 en de nonn5 /ond5 ook altijd bij de monnik5 t5 a*t]1 zij w]d5 g$uld1 veel me] ook niet4 ,m]kwa>dig is het dat ook 9 d5 teg5woordig5 tijd teg5ov] tallooze ,bo$dhi/is*e monnik5 9 ,birma--i$] heeft da> zijn kloo/]--sle*ts we9ige nonn5 word5 gevond54 ,en wel1 omdat blijkba> dat /r5ge en k\de ha> niet aantrekt4 ,e5 vr\w1 zegt de ,bo$dhi/ 9 ,birma ook nog h$51 begrijpt het zoo niet4 't ,kan ons niet v]wond]5 als wij b$5k5 dat er zoo we9ig gemo$elijks 9 dez5 godsdi5/ is1 hoe hoog hij ov]ig5s moge /aan4 ,hebb5 wij /ilge/aan bij ,bo$dha's vri5d51 wij vrag5 ?ans1 met welke vij&5 _h hij te /rijd58 ,all]e]/ met de prie/]lijke ,brahman51 wi] in/ell+5 en positie 9 /rijd w>5 met zijn beg9sel5 en die hij ge5sz9s ontzag4 ,op5lijk sprak to* de ,v]li*te het uit1 dat hij aan (f]s ge5 wa>de he*tte1 ja1 dat de deugd d] ,ah9sa 7e]bi$ voor het lev57 het dood5 van di]5 v]bood4 ,onomwond5 kwam hij op teg5 d5 waan dat de ,brahmaan als zoodanig nad] z\ /aan bij het hoog/e heil3 het a*tv\dige pad1 dat na> ,nirvana leidde1 /ond voor i$]e5 op54 ,niet m9d] v]hief hij zi* teg5 het zw]5 bij s*riftgele]dheid1 teg5 de me5+ als w>e het g5oeg de woord5 van de ,v$a's 9 het ho(d te hebb54 ,wie1 zeide ,bo$dha1 de li$]5 en spreuk5 d] oude wijz5 nabidt en zi* dan zelf e5 wijze dunkt1 die is ev5 als e5 slaaf ( g]+ m5s*1 die zi* op de plaats /elt1 wa> de kon+ tot zijn gevolg sprak1 dezelfde woord5 bezigt en zi* nu ook e5 kon+ dunkt4 #eb ,de s*oli] gelo(t wat de mee/] gelo(t1 de mee/] wat hij van vroeg]e mee/]s ontvang5 heeft4 ,we zi5 hi]9 hoe hij het autoriteitsgelo( v]wi]p4 ,hoe hij ov] het (f] da*t1 da>van hebb5 wij e5 m]kwa>dig v]haal1 dat aldus luidt3 ,bo$dha _h e5s e5 gesprek met e5 aanzi5lijk ,brahmaan1 die hem vroeg wat de eig5s*app5 w>5 van e5 go$ (f]4 ,als antwoord v]haalt ,bo$dha dan de ges*i$5is van e5 wijs en gelukkig kon+ uit oude dag51 die1 na vele ov]w9n+5 te hebb5 behaald en de heele w]eld te hebb5 v]ov]d1 het besluit nam e5 groot (f] aan de god5 te br5g54 ,hij liet zijn huisprie/] kom5 en vroeg dez5 hoe hij zijn voornem5 het ges*ikt/ z\ volvo]54 ,de prie/] v]ma&e hem1 om vr zijn (f] te br5g5 e]/ 9 zijn rijk ru/1 wel/& en veiligheid te do5 won54 ,hij gaat dus niet tot het (f]5 ov]1 voor hij alle s*ade heeft h]/eld4 ,en bij zijn (f] v]woe/ m5 ge5 lev5s van bezielde wez5s1 ge5 rund ( s*aap wordt gesla*t4 ,de di5>5 des kon+s do5 hun w]k bij het (f] niet ond] tran5 en door dwang3 vreez5d voor d5 /ok d] opzi5]s3 i$] doet vrijwillig1 wat zijn eig5 h>t hem +eeft4 ,melk1 olie en honig word5 aangebra*t en zoo wordt het (f] des kon+s d] godheid gebod54 ,er is e*t]1 zegt ,bo$dha1 nog e5 hoog] en gezeg5d] (f]1 ook gemakkelijk te br5g53 als m5 gav5 s*5kt aan vrome monnik51 woonplaats5 v]s*aft aan ,bo$dha en zijn geme5te4 ,en nog hoog] (f] is het3 als m5 met e5 geloovig h>t bij ,bo$dha1 bij de le] en bij de geme5te 7,bo$dha1 ,dh>ma1 ,sangha7 zijn toevlu*t neemt1 als m5 ge5 wez5 van het lev5 b]o(t1 leug5s en b$rog v]re van zi* h\dt4 ,nog hoog] (f] is het1 als m5 als monnik van vreugde en le$ beide afs*eid neemt en 9 heilige ru/ pe9z5d zi* v]diept4 ,het hoog/e (f] dat e5 m5s* kan br5g5 en tev5s de groot/e zeg51 die hij kan v]w]v5 is e*t]3 als hij de v]loss+ b]eikt en de zek]heid krijgt3 ik zal niet we] tot deze w]eld t]ugke]54 ,dat is de hoog/e vole9dig+ van alles wat (f] heet4 ,de ,brahmaan1 die zelf e5 groot (f] _h will5 br5g5 en hond]de di]5 da>voor 9 g]e$heid hield1 nam geloovig deze pr$ik+ aan en sprak3 ,ik neem mijn toevlu*t bij ,bo$dha1 bij de le] en bij de geme5te4 ,de di]51 zoo sprak hij1 laat ik vrij1 mog5 zij het gro5e gras g5iet51 koel wat] dr9k51 moge de friss*e w9d h5 omzwev54 ,nam ,bo$dha het op teg5 het br5g5 van (f]s1 misprees hij d5 ca/5gee/ en het gezagsgelo(1 niet m9d] /ond hij teg5ov] vele ascet51 die 9 e9delooze zelfkwell+ en zelfka/ijd+ d5 weg des heils me5d5 te b]eik54 ,hij imm]s wi/ uit eig5 sm>telijke erv>+ dat zi*zelf te kwell5 vru*teloos 04 ,hem 0 het geword5 tot e5 heilige zek]heid1 dat ge5 va/5 de a>ds*gez9de g$a*t5 ( h>t/o*t5 doet v]dwijn54 ,ne51 het w]k5 aan opb\w+ van zijn gee/elijk lev51 het tra*t5 na> k5nis1 dat is het1 wat de ov]w9n+ geeft en de kra*t tot dez5 go$5 /rijd v9dt m5 9 e5 lev51 dat ev5 v] v]wijd]d is van weelde als van ontb]+ en zi*zelf opgelegde sm>t4 ,zoo w>5 de g$a*t5 van ,bo$dha1 die teg5ov] de ziekelijke afdwal+5 van het ,indis*e ascetisme op d5 naam van gezonde opvatt+5 mog5 aanspraak mak54 ,bo$dha /aat hi] teg5ov] zijn tijdg5oot5 als de man van praktijk en gezond v]/&4 ,moet5 wij dat e*t] zoo v]/aan1 dat hij feitelijk alle gelo( aan ,god en e5 hoog] lev5 als bijgelo( v]wi]p8 ,sommig5 oordeel5 zoo en gev5 ons van ,bo$dha e5 beeld als van e5 godloo*5a> ( m9/5s e5 positivi/ uit langv]vlog5 dag54 ,feitelijk1 zoo roep5 zij ons toe1 gelo(de ,bo$dha aan ge5 ,god en ge5 volg5d lev54 ,zijn ,nirvana1 het e9ddoel1 0 eig5lijk het oph\d5 van alle be/aan1 zijn ,god 0 sle*ts de eeuwige wet van oorzaak en gevolg1 wa>van alle5 't ,nirvana v]lo/4 ,wij zull5 welli*t lat] nog uitvo]ig] op deze belangrijke punt5 t]ug kom54 ,nu m]k5 wij alva/ op3 #a;e dat het ,bo$dhi/is*e ges*rift1 ,brahmajala sutta geheet51 wa>9 vooral ,bo$dha als e5 soort scepticus optre$t1 door vele bevoegde beoordeela>s niet g]ek5d wordt tot de ges*rift5 van het oorspronkelijk ,bo$dhisme1 ma> van de zoog5aamde ,mahayana1 7de groote ov]to*t7 e5 lat]e ontwikkel+ 7( v]ba/]+87 van ,bo$dha's le]1 en dat er e5 /]k en welgegrond v]mo$5 be/aat1 dat de invlo$ d] ,mahayana bij me] ges*rift51 die e5 gelijk5 indruk van ,bo$dha ons gev51 is 9 het spel gewee/4 #b;e4 dat wij ze] eig5a>dige episod5 uit ,bo$dha's lev5 bezitt51 wa>9 e5 gans* &]e gee/ door/raalt1 en wa>uit wij de conclusie trekk51 dat ,bo$dha met dat kom5 tot de v]loss+1 dat hij1 zooals wij da>ev5 zag5 aanprij/ als het hoog/e (f]1 niet b$oelt e5 v]lo/ word5 van het be/aan1 ma> het v]hev5 zijn bov5 het koortsa*tige1 ru/elooze1 dat het zoek5 van het eig5 ik aan 't lev5 geeft1 e5 zijn1 dat zoo v]hev5 is1 dat ook ,bo$dha zi* aan ge5 bes*rijv+ waagt1 en dat hij het niet v]gelek5 wil hebb5 met lev5 9 d5 me] gewon5 z9 des woords4 ,will5 wij tr\w5s voor het woord ,nirvana e5 ,n$]l&s* gewaad zoek51 dan moet5 wij b$5k5 dat het /aat1 ge5sz9s teg5ov] lev51 ma> teg5ov] dor/ 7tri%na7 teg5ov] het bege]51 dat altijd we] de ziel v]te]t en onru/ig maakt4 ,en dan drukt het woord dat ,f4 ,ortt #ec er voor geeft de groote vr$e1 het be/ ,bo$dha's g$a*t5 uit4 ,do* lat5 wij tot beve/ig+ van onze opvatt+ ,bo$dha's getuig5is zelve hoor54 ,bo$dha dan v]kla>t zek]5 asceet en philoso( ,makkhali ,gosala voor d5 erg/5 all] dwaalle]a>s4 #ed ,wat nu le]de deze8 ,o4 a4 dat de m5s* ge5 vrij5 wil _h4 ,hij zeide namelijk3 ,er is ge5 ma*t 7om te h&el571 er is ge5 kra*t1 de m5s* heeft ge5 invlo$1 alle wez5s1 alles wat ademt1 al wat is1 al wat leeft is onma*tig1 ma*teloos1 kra*teloos1 door toeval1 door leid+1 door natuur wordt het na> zijn doel gevo]d4 ,i$] wez51 le]de deze le]a> v]d]1 maakt e5 bepaald aantal w$]geboort5 door1 aan wi] slot zo[el de dwaas als de wijze het e9de des lijd5s b]eikt4 ,_h ,bo$dha z ov] di5s le] kunn5 sprek5 als hij zelf e5 v]kapt loo*5a> van ,god en e5 hoog]e w]eld 0 gewee/8 ,imm]s ne54 ,en wat dunkt u1 lez]1 van de volg5de gelijk5is van d5 v]hev5e8 ,e5s1 zoo sprak ,bo$dha1 0 da> e5 bl9d gebor5 man1 die zeide3 ,ik kan niet geloov5 9 e5 w]eld van v]s*ijnsel54 ,kleur5 die held] ( d( zijn be/aan niet4 ,da> is ge5 zon1 ge5 maan1 ge5 /]r54 ,niem& heeft da>van go$e getuig5is4 ,zijn vri5d5 beknord5 hem1 do* hij h]haalde dezelfde woord54 ,9 die dag5 0 da> e5 ,ri%i1 die het inn]lijk gezi*t _h1 hij ontdekte op de hell+ van de ,himalaya vi] kruid51 die de ma*t hadd5 om d5 man1 die bl9d gebor5 0 te g5ez54 ,hij zo*t die op1 b]eidde ze met zijn t&5 en di5de ze toe4 ,e5sklaps riep de bl9dgebor5e3 ,ik zie kleur5 en v]s*ijnsel54 ,ik zie s*oone boom5 en bloem54 ,ik zie de held]e zon4 ,niem& heeft ooit te vor5 zoo iets aans*\wd4 ,da>op kwam er e5 heilig man tot d5 bl9d geboorne en sprak tot hem3 ,gij zijt ijdel en trots* en bijna ev5 bl9d als voorhe54 ,gij ziet de buit5zijde d] d+51 niet de b9n5zijde4 ,hij1 wi5s bov5natuurlijke z9tuig5 zijn ontwaakt ziet de lazur5 veld5 van de ,bo$dha's van het v]l$51 hij hoort hemels*e geluid5 op vijf yogana's af/&4 ,ga na> e5 woe/ijn1 ( e5 w\d1 ( e5 hol 9 de b]g5 en ov]w9 uw dor/ na> a>ds*e d+54 ,de bl9dgeboorne gehoorzaamde en de p>abel e9digt met deze uitlegg+3 ,bo$dha is de oude ,ri%i1 de vi] kruid5 zijn de vi] groote wa>h$54 #ee ,hij br5gt de m5s*5 van het lag] lev5 af en op5t de oog5 d] bl9d54 ,wij zi5 duidelijk hi]uit1 dat ook het my/ieke--tr\w5s wij mog5 hi]1 gelet op wat de wet5s*ap 9 onze dag5 le]t ov] telepa?ie1 clairvoyance enz4 en op wat getuig5iss5 uit alle eeuw5 beve/ig51 van gezonde my/iek sprek5--bij ,bo$dha ge5sz9s ontbrak en dat het doel dat hij zi* met zijn le]l+5 voor/elde ge5 &] 0 dan h5 van het a>ds*e los te mak5 en tot het hoog] lev5 te br5g54 ,9 dat d5kbeeld word5 wij beve/igd door de ,samana ,phala ,sutta4 #ef ,da> le]t ,bo$dha ongeve] het volg5de3 ,de m5s* heeft e5 li*aam1 saamge/eld uit de vi] elem5t54 ,dit li*aam is de vru*t van de v]e5ig+ van zijn vad] en van zijn mo$]4 ,het wordt gevo$ met rij/ en meelpap en kan word5 v]m9kt1 gekruisigd1 v]nietigd4 ,9 dit v]gankelijk li*aam is des m5s*5 v]/& geket5d4 ,de asceet1 zi*zelf dus opgeslot5 gevoel5d1 ri*t zijn gee/ op het s*epp5 van e5 vrij] hulsel4 ,9 g$a*t5 /elt hij zi* voor e5 &] li*aam1 ges*ap5 na> het beeld van dit /(felijke1 met e5 vorm1 organ5 en l$54 ,dit li*aam /aat tot het /(felijke als het zwa>d tot de s*e$e1 ( als de slang tot de m& wa>9 zij is opgeslot54 ,de asceet dan1 g]e9igd en volmaakt1 beg9t bov5natuurlijke kra*t5 te ontwikkel54 ,hij v9dt zi* 9 /aat om door mat]ieele h9d]niss5 als mur5 en wall5 he5 te dr+51 hij kan zijn beeld zi*tba> mak5 op me]d]e plaats5 te gelijk1 hij kan op het wat] w&el5 zond] er 9 te z9k51 hij kan door de lu*t vlieg5 als e5 grootvleugelige valk1 ja1 hij kan deze w]eld v]lat5 en die van ,brahma zelf b]eik54 ,door deze kra*t van zijn wil v]w]ft hij zi* nog e5 &] v]mog53 ev5als de ivoordraai] e5 olifant/& bew]kt volg5s zijn phantasie1 zoo kan ook hij door zijn g$a*t5 beeld5 oproep5 #eg4 ,hij v]krijgt het v]mog5 om te hoor5 de geluid5 d] onzi5lijke w]eld ev5 duidelijk als die van de zi5lijke w]eld--ja nog duidelijk]4 ,ook is hij--door de ma*t van ,manas #eh--;9 /aat de mee/ geheime g$a*t5 van &]5 te lez5 en hun k>akt] te zi54 ,hij kan zegg53 ,hi] is e5 gee/1 door h>t/o*t be/uurd1 da> is e5 gee/1 die bevrijd is 7van de h>t/o*t74 ,deze man heeft e$'le doele9d51 die man heeft ge5 doel 9 het oog4 ,ev5als e5 k9d zijn oorr+5 9 het wat] ziet en zegt3 ,dit zijn mijn oorr+51 zoo erk5t de g]e9igde asceet de wa>heid4 ,voorts komt dan ov] hem de gave van het goddelijk gezi*t en hij omvat met zijn blik al wat m5s*5 do5 op a>de en na hun dood en wanne] zij w$]om gebor5 zijn4 ,dan ontslui]t hij de geheim5 van het heelal en wa>om de m5s*5 ongelukkig zijn en hoe hun ongeluk kan oph\d54 ,zi5 wij hi]9 niet1 dat het ge5sz9s aangaat ,bo$dha voor e5 a!/is* gekleurd vrijd5k] te h\d58 #ei ,m5 hoore ook het volg5de uit de ,tevigga ,sutta1 e5 &] ,c+alees* w]k4 ,to5 ,bo$dha te ,manasakata v]toefde1 9 het mang[\d1 kwam5 tot hem drie ,brahman51 9 de ,v$a's wel ond]wez51 om hem te raadpleg5 ov] de v]e5ig+ met d5 eeuwig5 ,brahma4 ,zij vrag5 hem ( zij op d5 re*t5 weg zijn om die v]e5ig+ te b]eik54 ,bo$dha antwoordt niet re*t/reeks4 ,hij ond]/elt e5 vreemd geval4 ,e5 man is v]liefd geword5 op de all]s*oon/e vr\w van het l&4 ,dag en na*t droomt hij van ha>1 do*1 nimm] heeft hij ha> aans*\wd4 ,hij weet niet ( zij lang is ( kort1 ( zij tot de ,brahman5 ( tot de ,sudra's behoort1 ( zij blank is ( bru91 zelfs ha> naam k5t hij niet4 ,dan vraagt hij de ,brahman5 ( dit v]haal ov] die vr\w e5 wijze ( e5 dwaze v]tell+ is4 ,zij erk5n5 dat het zottepraat is4 ,bo$dha pa/ nu dezelfde r$5e]+ op de ,brahman5 zelf toe4 ,en de ,brahman51 ond]wez5 9 de drie ,v$a's1 moet5 bek5n51 dat zij ,brahma nimm] hebb5 gezi51 niet wet5 ( hij lang is ( kort1 no* iets wez5lijks omtr5t hem en dat alles wat zij zegg5 ov] v]e5ig+ met hem1 dwaze praat is4 ,zij gaan e5 trap op1 wa>9 e5e kromm+ is en wet5 niet ( zij e5 won+ ( e5 afgrond zull5 b]eik54 ,zij /aan op d5 oev] e5] rivi] en roep5 d5 &]5 oev] op om tot h5 te kom54 ,0 ,bo$dha de a!/is*e le]mee/]1 di5 vel5 9 hem zi51 dan _h hij hi] e5 s*oone geleg5heid gehad om zijn inzi*t5 te do5 k5n54 ,de ,brahman51 _h hij dan kunn5 zegg51 wet5 niets van ,brahma1 om de e5v\dige r$51 dat zulk e5 wez5 niet be/aat4 ,do* jui/ dit doet ,bo$dha ge5sz9s4 ,hij tra*t te bewijz5 dat de ,brahman5 da>om niets wet5 van ,brahma1 omdat deze zuiv] gee/elijk is en zij zuiv] /(felijk zijn4 ,vijf slui]s1 zegt ,bo$dha1 b$ekk5 ,brahma voor het /]felijk oog4 ,zij zijn3 #a4 ,de slui] van lu/ en bege]te4 #b4 ,de slui] van boo%eid4 #c4 ,de slui] van luiheid en traagheid4 #d4 ,de slui] van trots en eig5g]e*tigheid4 #e4 ,de slui] van twijfelzu*t4 ,dan gaat ,bo$dha voort en vraagt3 ,bezit ,brahma vr\w5 en rijkdom8 ,ne51 ,gautama antwoordt ,vaset?a de ,brahmaan4 ,is zijn gee/ vol van toorn1 ( vrij van toorn8 ,vrij van toorn1 ,gautama4 ,vol van boo%eid1 ( vrij van boo%eid8 ,vrij van boo%eid1 ,gautama4 ,is zijn gee/ b$orv51 ( zuiv]8 ,zuiv]1 ,gautama4 ,heeft hij zelfbehe]s*+1 ( niet8 ,hij heeft die1 ,gautama4 ,dan doet hij de ,brahman5 vrag5 ov] h5zelv53 ,zijn de ,brahman51 gele]d 9 de drie ,v$a's1 zijn zij 9 het bezit van rijkdom1 ( zijn zij dat niet8 ,zij zijn het1 ,gautama4 ,drag5 zij iem& e5 kwaad h>t toe1 ( niet1 ,gautama8 ,zij do5 dat1 ,gautama4 ,zijn zij zuiv] van h>t ( niet8 ,zij zijn het niet1 ,gautama4 ,hebb5 zij he]s*appij ov] zi*zelf1 ( niet8 ,zij hebb5 die niet1 ,gautama4 ,deze antwoord5 /ell51 gelijk m5 begrijpt1 9 het li*t1 dat er ge5 v]e5ig+ kan be/aan tuss*5 zoo v]s*ill5de wez5s als ,brahma en de ,brahman54 ,brahma is vrij van alle v]ke]dheid1 zondeloos1 zi*zelf mee/]1 dus kan alle5 hij1 die zond] zonde is1 hop5 met hem 9 ov]e5/emm+ te kom54 ,vaset?a /elt v]volg5s deze vraag3 ,mij is gezegd ,gautama1 dat de asceet ,gautama d5 weg weet tot d5 /aat van v]e5ig+ met ,brahma8 ,ik k5 ,brahma ,vaset?a1 is ,bo$dha's antwoord1 ik k5 de w]eld van ,brahma1 en d5 weg die er he5vo]t4 ,da>op vraagt de v]ootmo$igde1 9 de drie ,v$a's ond]wez5 ,brahmaan1 aan ,bo$dha3 hem d5 weg te wijz5 tot d5 /aat van v]e5ig+ met ,brahma4 ,bo$dha geeft e5 uitvo]ig antwoord3 e5 s*]pe teg5/ell+ mak5d tuss*5 het hooge en het lage ,brahman5dom1 tuss*5 de aan huiz5 gehe*te en de huislooze ,brahman54 ,die e]/51 de huis-,brahman51 zijn ruw1 z9lijk1 gi]ig1 onopre*t4 ,om w9/ beoef55 zij de zw>te kun/1 de wa>zegg]ij en b$rog4 ,zij wet5 bij kon+5 gehoor te krijg51 bro$5 oorlog5 uit1 voorspell5 ov]w9n+51 (f]5 lev5s op1 b]oov5 de arm54 ,als e5 teg5beeld da>van s*ild]t hij d5 kluiz5a>1 die alle w]elds*e d+5 heeft v]zaakt en zuiv]1 zi*zelf mee/]1 gelukkig is4 ,om dit hoog] lev5 aan de m5s*5 te le]5 wordt van tijd tot tijd e5 ,ta?aga?a 7vole9digde7 9 de w]eld gebor51 gezeg5d en wa>dig1 ov]vloei5de van k5nis1 e5 gids voor dwal5de /]vel+54 ,hij ziet aangezi*t tot aangezi*t het gans* heelal1 de gee/5-w]eld van ,brahma en die van ,m>a1 d5 v]zoek]4 ,hij deelt aan &]5 zijne k5nis m$e4 ,de e]/e huislooze door hem ond]ri*t doet zijn gee/ e5 vi]de d] w]eld doordr+5 met erb>m+1 sympa?ie en gelijkmo$igheid1 v]reik5d1 groot1 bov5matig4 #fj ,wa>lijk1 dit is1 o ,vaset?a1 de weg tot d5 /aat van v]e5ig+ met ,brahma en hij v]kondigt dat de ,bhik%u ( ,bo$dhi/is*e b$elmonnik1 die vrij is van toorn1 vrij van kwaadwilligheid1 zuiv] van gee/1 mee/] ov] zi*zelf1 na zijn dood1 als het li*aam ontbond5 is1 met ,brahma zal v]e5igd word54 ,de ,brahman5 gevoel5 dan de volle kra*t van dit woord4 ,bo$dha is 9 hun oog ge5 afbrek]1 ma> e5 beh\d] van het gelo(4 ,hij h\dt het met d5 oud5 gee/elijk5 godsdi5/ teg5ov] alles mesleep5de nieuwigheidsle]a>s4 ,gij hebt ov]e9d gezet1 wat 0 t] n$] geworp5 zegg5 zij tot hem4 ,zoo zi5 wij hi] ,bo$dha als di5g5e1 die d5 gee/elijk5 godsdi5/ we] opri*t1 door de ,brahman5 ond] vorm5 v]/ikt1 ev5als ,jezus we] opvatte wat door ,israls pr(et51 die de eis*5 des lev5s op d5 voorgrond /eld5 0 gele]d1 do* door de ,joods*e s*riftgele]dheid 0 n$]geworp54 ,do* hij de$ nog me]1 dat ons aan ,jezus doet d5k54 ,ev5als deze ons geteek5d wordt vol liefde voor gevall55 en v]worp55 zoo hebb5 wij ook van het li*t van ,azi treff5de v]hal51 die 9 het li*t /ell5 zijn liefde ook voor v] v]doold54 ,9 de ,*9ees*e ,dhammapada lez5 wij van e5 s*oone zond>es1 die van ,bo$dha _h v]nom5 en die op weg g+ om zijne pr$ik+ te hoor54 ,op weg zag zij e*t] 9 e5 bron ha> s*oon gelaat en zij 0 niet 9 /aat om ha> go$e voornem5 uit te vo]54 ,to5 zij t]ugke]de1 w]d zij +ehaald door e5 &]e c\rtisane1 s*oon] nog dan zij zelve1 en zij reisd5 te zam54 ,to5 zij e5 oog5blik ru/t5 bij e5 &re bron1 w]d de vreemdel+e door slaap bevang5 en legde zij ha> ho(d op d5 s*oot van ha> m$]eizig/]4 ,e5sklaps w]d het s*oon gelaat wasbleek als e5 lijk1 e5 walgelijk lokaas voor afs*uwelijke insect54 ,de vreemdel+e to* 0 de groote ,bo$dha zelf1 die deze ge/alte _h aang5om5 om de arme ,pund>i te beke]54 ,da> is e5 s*oonheid1 die gelijkt op e5 fraaie kruik met vuil gevuld3 e5 s*oonheid die aan oog51 neus1 mond1 li*aam toebehoort4 ,het is die vr\welijke s*oonheid1 welke le$ br5gt1 huisgez9n5 v]deelt1 k9d]5 doodt4 ,deze woord5 voorzek]1 door d5 ,mee/] bij e5 &]e geleg5heid geuit1 gev5 d5 z9 w$] van dit v]haal en drukk5 d5 gee/ des ,mee/]s uit4 ,wij zag5 re$s dat deze no* aan (f]s1 no* aan zelfka/ijd+ wa>de he*tte1 da> dit de weg niet kon zijn om v]lo/ te word5 van het lijd54 ,da>teg5ov] legde hij all5 nadruk op het /rev5 van d5 m5s* zelf4 ,w]k uws zelfs zaligheid dat kan e5 spreuk wez5 van ,bo$dha ev5go$ als ,9 eig5 h& ligt eig5 lot4 ,e5 en &] le]t hij dan ook uitdrukkelijk1 ge5 uitw5dige c]emonin kunn5 bat51 ge5 gelo( ( geb$ kan het do51 zelf moet de m5s* d5 weg bew&el5 tot het heil4 ,ook de ,ta?aga?a's zijn enkel pr$ik]s1 zelf moet gij e5 pog+ do54 #fa ,nauw 9 v]b& met deze me] v]hev5e opvatt+ van het heil /aat zijne erk5n+ van de onafw5db>e gevolg5 die het kwaad heeft op des m5s*5 p]soonlijkheid zelve3 sle*ts onze tijd heeft hem hi]9 gev5a>d4 ,wel le]t ,bo$dha ge5 eeuwige /raf3 ook aan ,devadatta1 d5 ,judas van het ,bo$dhisme wordt v]giff5is ges*onk51 do*1 ,bo$dha kan de gevolg5 van zijn booze dad5 niet wegnem51 deze moet5 langzam]h& word5 opgehev5 9 de zuiv]+sprocess5 van het hi]namaals4 ,bo$dha k5t niet de !orie dat e5 dwaze dweep] op zijn /]fb$ e5sklaps de rijke liefde en de v]hev5 k5nis van e5 engel z\ deela*tig word54 ,9 e5 volg5d lev5 komt iem& jui/ 9 zulk e5 toe/& van gee/ en gemo$1 als die wa>9 hij voordez5 v]ke]de1 &]s is zijn p]soonlijkheid v]woe/4 ,dat noemt m5 de wet d] g]e*tigheid 7,k>ma74 ,deze le] van ,bo$dha is grillig v]draaid door sommig5 van zijn volgel+51 do* zijn eig5 woord5 zijn snijd5d kla>3 ,e5 f\t1 welke m5 b$rev5 heeft is als melk1 die niet op ns zuur wordt4 ,langzaam en za*tk5s1 als vuur ond] de as* zal zij d5 dwaas v]d]v54 ,beide e5 go$e en e5 sle*te daad moet5 rijp word5 en hunne onv]mijdelijke vru*t5 voortbr5g54 #fb ,hoe ,bo$dha dit me5t1 heeft hij aangewez5 9 e5 s*oone gelijk5is4 ,da>9 word5 de gevolg5 van het kwaad afgebeeld als e5 ijz]5 ve/+ d] kwell+ en de zond5 als s*oone vr\w51 die d5 m5s* na> dez5 zijn5 ond]gang lokk54 ,alles 9 dit v]haal doet bij d5 e]/5 aanblik d5k5 aan e5 toov]sprookje uit de ,duiz5d en ,e5 ,na*t 7tr\w5s we zi5 dikwijls diepe wa>h$5 9 zulk e5 potis*5 vorm gehuld door de ,indirs71 koel wuiv5 de palm5 van e5 s*oon eil& en 9 e5 he]lijk paleis wordt de sle*te zoon1 die na> g\d zoekt1 door vr\w5 van bov5a>ds*e bekoorlijkheid bewaai]d4 ,hij heeft gesmaakt de onwa>dige g5iet+5 van ,kamaloa 7de lag]e w]eld7 en g5iet ze voor e5 tijd4 ,van eil& tot eil& gaat de reizig] voort1 i$] volg5d eil& is s*oon] dan het vorige1 ma> i$] is we] di*t] bij de /ad d] boete1 de /ad met ijz]5 mur54 ,do*3 die hem da>he5 drijft is ge5 ,ahriman1 ge5 duivel3 ne51 de wet van oorzaak en gevolg drijft hem voort4 ,ev5wel3 da> is ge5 duivel1 di5 ,bo$dha niet kan v]za*t51 zelfs tot 9 de hel ,avi*i is er ge5 s*uilhoek1 wa> zijn groote liefde niet kan doordr+54 ,elk1 zoo laat ,edw9 ,arnold #fc1 d5 ,bo$dha zegg51 en wij nem5 die woord5 ov] omdat zij zoo go$ zijn gee/ uitdrukk53 ,elk he]s*t 9 eig5 kr+1 zoo m5s* als ,god1 ,want al wat leeft1 da>bov51 hi] omlaag1 't ,zij groot ( kle91 s*ept door zijn eig5 dan ,zijn lot1 zijn lu/1 zijn plaag4 ,wat 01 bepaalt wat is ( word5 zal1 ,het beet're1 't m9d're1 ontwikkel+1 nieuw beg9444 ,9 blijde heem'l5 oog/5 d'engl5 't loon1 ,van e$'le dad5 92 ,9 d'ond]w]eld drag5 duiv'l5 't pak ,van vroeg] boos b$rijf4 ,het go$e1 't kwaad1 't ,wordt alles door d5 tijd/room meegevo]d1 ,niets blijft 9 d'eig5 /aat4 en zegt hij lat] van die wet d] g]e*tigheid1 7,k>ma73 #fd ,zoo dw+t ha> wet ons tot g]e*tigheid4 ,niet n kan ha> we]/aan4 ,volgt ha> g$wee1 ,liefde is ha> innig/ wez5 en het doel1 ,dat zij beoogt3 ,volmak+1 ,ru/ en ,vre4 ,liefde is ha> innig/ wez54 ,zij 0 ook het innig/ wez5 van d5 ,bo$dha4 ,al zi5 wij 9 zijn p]soon niet dat gemo$slev5 dat e5 ,jezus k5m]kt1 to* v]vult ons de ge/alte van di5 kon+szoon1 die alle a>ds*e b&5 breekt om d] m5s*heid het heil te pr$ik51 die vol is van m$elijd51 met diep5 e]bi$ en wij kunn5 ons begrijp5 dat zijn volgel+5 zeid5 dat hij 0 ,god1 geop5ba>d 9 de ge/alte van b>mh>tigheid4 ,wij kunn5 ons niet voor/ell5 dat zijn beeld1 ons zoo treff5d geteek5d1 sle*ts e5 my! z\ zijn3 er moet e5 v]hev5 k>akt] zijn gewee/ om d5kbeeld5 te v]kondig51 die zoo v] w>5 v]hev5 bov5 zijn tijd4 ,nooit v]&]t zijn v]hev5 welwill5dheid4 ,hij beke]t de v]dorv5/e zonda>s4 ,hij spreekt tot de do*t]s d] zonde4 ,als hij de a>de bezoekt is het li*t tot 9 de diep/e d] hell51 hij maakt duivel5 en go$e m5s*5 beide gelukkig4 ,e5 dwaas bele$igt hem4 ,mijn zoon antwoordt hij bele$ig+ teg5 d5 hemel is als speeksel1 dat m5 teg5 het uitspansel ri*t3 het ke]t t]ug op wie het uitw]pt4 ,e5 ,ta?aga?a1 zegt hij tot zijne le]l+51 kan door sle*te dad5 en bele$ig+5 niet word5 v]toornd3 deze kunn5 alle5 zijn b>mh>tigheid en liefde v]dubbel54 ,b$5k5 wij nu da>bij dat het beg9sel d] v]geld+ 7oog om oog1 t& om t&7 de politie/ok 0 voor de maats*appij van die dag51 dat oorlog1 plund]+ en wraak aan geheele kr+5 eig5 w>5 als dagelijks* b$rijf en broodw9n+1 hoe v]hev5 kl9k5 ons dan teg5 woord5 als deze3 ,sle*ts door liefde b$w+5 wij wrok4 ,door go$ alle5 ov]w9n5 wij kwaad4 ,de heele w]eld vree/ geweld4 ,alle m5s*5 bev5 9 teg5woordigheid van d5 dood4 ,doe aan &]5 wat gij wilt dat zij u z\d5 do54 ,dood niet4 ,v]oorzaak ge5 dood4 ,zeg ge5 h>de woord5 tot uw buurman4 ,hij to* zal u antwoord5 9 d5zelfd5 toon4 ,zij die zegg53 ,ik b5 v]ongelijkt en uitget>t1 ik b5 geslag5 en geplund]d zull5 nooit oph\d5 te hat54 ,wat de haat 9 de w]eld kan do5 oph\d5 is niet de haat1 ma> de afwezigheid van haat4 ,als gij--ev5als e5 trompet1 die 9 d5 krijg is v]tr$5--ge5 klagelijk geluid me] voortbr5gt1 dan hebt gij ,nirvana b]eikt4 ,/il zal ik misbruik v]dur5 ev5als de /rijd-olifant de pijl van d5 s*utt] ontvangt4 ,de m5s*1 die ontwaakt is1 gaat niet op wraak uit1 ma> v]geldt met vri5delijkheid zelfs wie hem onre*t doet3 ev5als de s&elboom zijn geur nog me$eelt aan de bijl van d5 h\?akk]1 die hem velt4 ,hebb5 deze s*oone uitsprak5 vooral betrekk+ op het kwaad met go$ v]geld51 de volg5de die zi* op v]s*ill5d gebi$ beweg5 zijn niet m9d] m]kwa>dig4 ,de zwan5 gaan op het pad d] zon4 ,zij gaan door de lu*t1 dank zij hun wond]b>e ma*t4 ,zoo gaan de wijz5 deze w]eld uit1 als zij ,m>a en di5s gezels*ap hebb5 ov]wonn54 ,niet door uitw5dige dad5 is m5 e5 7wa>7 asceet 7,samana74 ,niet de tonsuur maakt van d5 onopgevo$5 m5s* e5 ,samana4 ,ge5 reg5bui van g\d/ukk5 kan de lu/ ooit voldo54 ,e5 m5s* is ge5 ,bhik%u alle5 omdat hij aalmoez5 vroeg1 ge5 ,muni #fe omdat hij /ilzwijgt4 ,niet door discipl9e en gel(t51 niet door groote gee/elijke k5nis1 niet door alle5 te slap51 niet door heilige inspiratie1 kan ik die vrijheid v]krijg51 welke ge5 w]eldl+ k5t4 ,de w>e ,samana is hij1 die alle kwaad t] ru/ heeft gebra*t4 ,indi5 e5 m5s* 9 d5 /rijd duiz5d maal duiz5d man ov]w9t en e5 &] ov]w9t zi*zelf1 dan is de laat/e de groot/e ov]w9na>4 ,we9ig5 zijn er die aankom5 aan de ov]zijde1 de mee/5 loop5 langs d5 oev] he5 en we]4 ,laat de dwaas v]lang5 na> e5 wa>delooze reputatie1 na> voorrang ond] de ,bhik%u's1 na> he]s*appij 9 de kloo/]s1 na> v]e]+ door &]e m5s*54 ,e5 bov5natuurlijk p]soon wordt niet gemakkelijk gevond54 ,hij wordt niet ov]al gebor54 ,het ras1 wa>ond] zulk e5 wijze gebor5 wordt1 bloeit4 ,roep mij niet uit op d5 weg als( ik de god ,brahma 04 #ff ,godsdi5/ is niets &]s dan het v]mog5 om lief te hebb54 ,het huis van ,brahma is wa> k9d]5 gehoorzam5 aan hun oud]s4 ,s*oonheid en rijkdom zijn als e5 mes1 met honig besme]d4 ,het k9d zuigt er aan en wondt zi*4 #fg ,zoo vorm5 de woord5 en dad5 van ,bo$dha e5 s*oon geheel1 zooals hij le]de1 zoo leefde hij4 ,en zooals hij leefde1 zoo /i]f hij ook4 ,a*tti5 mijl5 oo/wa>ts van ,kapilava/u is ?ans e5 n$]ig dorp1 geheet53 ,ma?a ,kur 7de doode pr9s74 ,wa>om die naam8 ,hw5 ,?sang1 de ,*9ees*e pelgrim1 die 9 de #d;de eeuw ,indi bezo*t1 kan het ons v]tell54 ,da> 0 9 zijne dag5 e5 doode pr9s van m>m]1 ru/5de ond] e5 pra*tig tempeldak 7canopy71 wa>van nog run5 zijn ov]geblev54 ,op de plaats van di5 tempel /ond5 #dgg ja> voor ,*ri/us e5ige boom5 wa>ond] to51 9 doodslaap v]/ijfd1 de be/e vri5d d] w]eld ru/te1 zooals de ,indirs hem noemd54 ,hoor5 wij1 wat e5 9 ho(dzaak betr\wba> v]haal ons van zijn dood meldt4 ,bo$dha gaat van ,rajagriha1 de ho(d/ad van ,magadha-l& het noord5 94 ,hij gaat d5 ,ganges ov]1 wa> to5 jui/ de toekom/ige ho(d/ad van ,indi1 de kon+/ad ,pataliputta w]d geb\wd4 ,hij ziet 9 d5 gee/ de toekom/ige groo!id di] /ad en voorspelt deze aan zijn jong]54 ,9 het dorp ,beluva nabij ,vaisali wil hij zijn le]l+5 lat5 he5gaan om da> 9 /ille e5zaamheid d5 reg5tijd door te br5g54 ,do* da> grijpt e5 sm>telijke krankheid hem aan3 d5 dood erk5t hij als nabij4 ,nu d5kt hij aan zijne jong]53 hij wil ,nirvana niet +aan voor hij tot h5 gesprok5 heeft4 ,alzoo b$w+t hij zijne krankheid en h\dt het lev5 va/4 ,hij /aat op1 gaat uit het huis en zet zi* voor de deur op de plaats1 die m5 hem b]eid heeft4 ,an&a spreekt dan tot hem3 ,ik zie1 ,he]1 dat de v]hev5e bet] is en het hem m9d] moeielijk valt4 ,mij1 ,he]1 hadd5 de kra*t5 v]lat51 ik duizelde1 de g$a*t5 vlod5 he5 door de ziekte van d5 v]hev5e4 ,do* e5 troo/ _h ik1 ,he]1 de v]hev5e z\ niet 9 het ,nirvana +aan1 voor hij zijn wil omtr5t de geme5te d5 jong]5 v]kondigd heeft4 ,wat bege]t de geme5te d] jong]5 van mij1 ,an&a8 ,ik heb de le] v]kondigd en ge5 v]s*il gemaakt tuss*5 b9n5 en buit54 ,hij die zegt3 ,ik wil he]s*5 ov] de geme5te ( laat de geme5te mij ond]worp5 zijn1 hij moge ,an&a1 zijn wil v]kl>5 9 de geme5te444 ,de vole9digde ev5wel zegt niet3 ,ik wil ov] de geme5te he]s*54 ,ik b5 nu afgeleefd1 beja>d1 e5 oud man1 die zijn reis heeft volbra*t4 ,ta*tig ja> b5 ik oud--,wees gij1 ,an&a1 uw eig5 li*t1 uw eig5 toevlu*t4 ,zoek ge5 &]e toevlu*t4 ,wie nu1 ,an&a1 ( na mijn v]s*eid51 zijn eig5 li*t zal zijn1 zijn eig5 toevlu*t en ge5 &]e toevlu*t zal zoek51 hij zal voortaan mijn w>e discipel zijn1 die het re*te pad bew&elt4 ,bo$dha laat des avonds alle monnik51 die nabij ,vaisali won5 sam5roep5 en wij/ h5 nog e5maal op de k5nis des heils1 die hij hun pr$ikte1 opdat zij da>na> z\d5 w&el5 en die z\d5 v]me]d]5 en dan laat hij volg53 ,welaan monnik51 ik zeg u1 al het a>ds*e is d] v]gankelijkheid ond]worp51 wor/elt zond] oph\d54 ,ov] e5 kle95 tijd breekt het ,nirvana van d5 vole9digde aan1 nu ov] drie ma&5 zal hij 9 het ,nirvana +aan4 ,en1 g+ hij voort3 ,mijn aanzijn rijpt voor 't e9d1 na is mijns lev5s doel4 'k ,ga he53 ,gij blijft nog hi]3 het oord d] toevlu*t wa*t1 wee/ waakzaam /e$s1 en heilig zij uw w&el4 ,bewa>t met kloek5 mo$1 o jong'r51 uw5 gee/4 ,die zond] wank'l5 /e$s het woord d] wa>heid volg54 ,zij kom5 tot het doel1 geboort1 en dood voorbij4 ,d5 volg5d5 dag doet ,bo$dha nog e5maal zijn b$elgang door ,vaisali3 ziet voor de laat/e maal op de /ad t]ug en begeeft zi* met vele jong]5 op weg na> ,kus9>a1 om da> het ,nirvana 9 te gaan4 ,te ,pava--ond]weg--ov]valt hem de krankheid1 die aan zijn lev5 e5 e9de zal mak54--,cunda--zoo v]haalt het oude b]i*t naef tuss*5 de afs*eidsgesprekk5 van d5 v]li*te door--,cunda1 de zoon van e5 g\dsmid te ,pava zette d5 v]hev5e zwijn5vlees* voor1 t5 gevolge wa>van hij ziek w]d4 ,mo$e g+ de mee/] v]d]1 hij baadde zi* 9 de rivi] en dronk e5 we9ig4 ,na e5ige ru/ kwam hij te ,kus9>a4 ,da> moe/ ,an&a hem tuss*5 twee boom5 e5 ru/plaats b]eid51 wa>op hij het mo$e ho(d n$]legde4 ,het 0 niet de tijd dat de ,salaboom5 bloeid51 do* deze beide w>5 van ond] tot bov5 met bloesems b$ekt4 ,to5 sprak de v]hev5e tot ,an&a3 ,geheel met bloem5 b$ekt1 hoewel het de bloeitijd niet is1 zijn de beide tweel+sboom53 hun bloesems vall5 9 m5igte op het li*aam van d5 vole9digde3 hemels*e melodien we]kl9k5 9 de lu*t om hem te e]54 ,do* d5 ,vole9digde1 ,an&a1 komt e5 &]e e] toe1 e5 &]e v]he]lijk+1 prijs1 v]e]+1 e]bi$4 ,i$] monnik ,an&a1 en i$]e non en i$]e leek en leek5zu/]1 die 9 het groote en 9 het kle9e 9 de wa>heid leeft en na> de wet leeft en ook 9 het kle9e na> de wa>heid w&elt3 zij zijn het die d5 vole9digde br5g5 de hoog/e e]1 v]he]lijk+1 prijs en v]e]+4 ,da>om1 ,an&a1 moet gij u oef55 en /e$s b$5k53 wij will5 9 het groote en het kle9e na> de wa>heid lev51 wij will5 na> de wet lev5 en ook 9 het kle9e 9 de wa>heid w&el54 ,we55d g+ ,an&a het nabijzijnde huis b9n5 en sprak3 ,ik b5 van zond5 nog niet vrij1 ik heb het doel nog niet b]eikt1 en mijn mee/]1 die zi* mijn] erb>mde1 zal 9 het ,nirvana +aan4 ,to5 zond ,bo$dha e5 d] le]l+5 tot hem3 ,ga he51 le]l+1 en spreek uit mijn naam tot ,an&a3 de ,mee/] wil met u sprek51 ,an&a4 ,to5 g+ ,an&a tot d5 ,mee/]1 boog zi* en nam aan zijne zijde plaats4 ,bo$dha e*t] sprak3 ,niet alzoo1 ,an&a1 klaag niet1 jamm] niet4 ,heb ik u niet van te vor5 gezegd1 ,an&a1 dat m5 s*eid5 moet van alles wat m5 liefheeft en wa>9 m5 zi* v]heugt8 ,hoe w>e het mogelijk1 ,an&a1 dat niet z\ v]gaan datg5e wat gebor51 geword51 gemaakt1 d] v]gankelijkheid ond]worp5 is8 ,dat gaat to* niet4 ,gij e*t] ,an&a1 hebt lang5 tijd d5 ,vole9digde geerd1 9 liefde en go$heid1 met vreugde zond] vals*heid1 zond] e9de3 9 g$a*t51 woord5 en w]k54 ,gij hebt go$ g$aan ,an&a1 ga voort1 weldra zult gij van zond5 vrij zijn4 ,to5 de na*t aanbrak /roomd5 de edel5 van ,kus9>a met vr\w5 en k9d]5 na> het bos* om voor het laat/ d5 /]v5d5 mee/] hunne v]e]+ te br5g54 ,subhadra1 e5 &]sgez9d asceet1 die gekom5 0 om met hem te sprek5 beke]de zi* tot hem als de laat/e d] geloovig51 die d5 ,mee/] zelv5 aans*\wd54 ,kort voor zijn he5gaan sprak ,bo$dha nog tot ,an&a3 ,welli*t1 ,an&a1 zult gij d5k52 het woord heeft zijn mee/] v]lor51 wij hebb5 ge5 mee/] me]4 ,zoo moet gij niet d5k51 ,an&a4 ,de le]1 ,an&a1 en de orde1 die ik u gele]d en v]kondigd heb1 dat is uw mee/]1 als ik b5 he5gegaan4 ,en tot de jong]5 zeide hij3 ,welaan1 jong]51 ik zeg u3 v]gankelijk is alles wat geword5 is1 wor/elt zond] oph\d5 7om het heil te v]krijg574 ,to5 g+ zijn gee/ van extase tot extase1 door alle trapp5 d] v]vo]+1 da>op g+ hij tot ,nirvana 94 ,de a>de beefde1 de dond] rolde4 ,en ,brahma sprak3 ,e5s legg5 alle wez5s af li*aamlijkheid1 9 alle w]eld51 zooals nu ,bo$dha1 de ov]w9na>1 de mee/] d] w]eld1 de ma*tige vole9digde1 tot ,nirvana is +egaan4 ,de edel5 van ,kus9>a kwam5 en v]br&d5 voor de poort5 d] /ad het li*aam van ,bo$dha met alle e]1 die aan de lijk5 van kon+5 pla*t te ges*i$54 ,zoo wordt ons ges*et/ het lev5se9de van d5 v]hev5e4 ,we hebb5 hem aan de h& d] oude ges*rift5 gevolgd op zijn lev5s weg4 ,wij hebb5 le]5 k5n5 d5 ,bo$dha d] oude leg5de4 ,do* niet al te moeilijk s*ijnt het om uit d5 ,bo$dha d] leg5de d5 wijz5 ,sakyazoon d] hi/orie te k5n54 ,als wij dat beproev51 dan komt ons voor d5 gee/ e5 hooggebor5 edele1 die1 met a>ds*5 glans en lui/] omr+d1 alles da>liet om e5 oploss+ te zoek5 van de hoog/e lev5svrag54 ,e5 wijze1 die alles wat het lev5 lieflijks heeft1 v]zaakte om te zoek5 na> wat vo]5 kon tot w>5 vr$e4 ,niet 9 zelfka/ijd+1 no* 9 ov]drev5 w]elds*u:eid vond hij di51 ma> 9 het /rev5 om bij e5 lev51 ev5v] van z9nelijkheid als van zelfpijnig+1 tot uitdoov+ van alle h>t/o*t1 tot opgev5 van alle p]soonlijke bege]te te kom54 ,en1 die voorts het li*t hem ges*onk51 niet voor zi*zelf hield1 ma> het zooveel 9 hem 0 aan &]5 bra*t1 ja da>aan zijn gans*e lev5 wijdde en die voor hoog en laag1 voor m5s* en di] de welwill5dheid zelve 04 ,en1 die diep besefte dat ge5 (f]s1 ge5 boet$o5+51 ge5 c]emonin vr$e br5g5 9 de ziel1 ma> dat er sle*ts vr$e en li*t te v9d5 is voor h51 die uit liefde zi*zelf t5 (f] gev5 en alle bege]te en h>t/o*t wet5 te ov]w9n54 ,ge5 wond] dat zijn p]soon e5 onuitwis*b>5 indruk a*t]liet en dat vrome v]e]+ e5 /ral5krans wond om het ho(d van d5 ,sakyazoon4 ,,iii4 ,bo$dha's ond]wijs1 ,bo$dhi/is*e r$55 en gelijk5iss54 ,wij hebb5 9 de vorige ho(d/ukk5 het lev5 van d5 v]li*te u ges*et/ en da>bij op m5ige bladzijde1 na> ik hoop1 do5 gevoel51 welk5 gee/ hem bezielde4 ,to* will5 wij op zijn ond]wijs nog me] 9 't bizond] uwe a&a*t ve/ig53 de le] 0 imm]s na> zijn eig5 woord tot ,an&a1 de ,mee/] voor zijn volgel+51 als hij 0 he5gegaan8 ,welnu1 dat woord van d5 ,mee/] is ons voor e5 go$ deel ov]gelev]d al kunn5 wij niet ov]al besliss51 wat aan d5 ,mee/]1 wat aan le]l+5 te dank5 is4 ,wat die le] betreft1 krijg5 wij d5 indruk1 dat zij zi*--9 ond]s*eid+ van ,jezus' le] b4 v4--vaak me] tot het v]/& ri*tte dan tot het h>t4 't ,is mee/al me] e5 klemm5d betoog dan e5 op het gevoel w]k5d beeld4 ,ja1 er is 9 die betoog5 zelfs iets ma!matis*1 punt voor punt wordt uitvo]ig en e5tonig afgew]kt en langzaam gaat het voort4 ,als e5 voorbeeld noem ik de volg5de r$e ov] d5 glo$ d] z9n53 #fh ,to5 sprak de v]hev5e tot de jong]53 alles1 jong]51 /aat 9 vlam4 ,en wat is dit alles1 jong]51 dat 9 vlam /aat8 ,het oog1 le]l+51 /aat 9 vlam1 het erk5n5 van het zi*tb>e /aat 9 vlam1 de aanrak+ met het zi*tb>e /aat 9 vlam1 het gevoel1 dat uit de aanrak+ met het zi*tb>e voortkomt1 /aat 9 vlam3 ( het vreugde ( le$ is ( ge5 vreugde ( le$3 ook dit /aat 9 vlam4 ,door welk vuur is het ontvlamd8 ,door het vuur d] bege]te1 door het vuur van d5 haat1 door het vuur d] v]bl9d+ is het ontvlamd1 door geboorte1 oud]dom1 dood1 sm>t51 kla*t51 lijd51 komm]1 v]twijfel+ is het ontvlamd3 ,alzoo zeg ik4 ,het oor /aat 9 vlam1 het hoorb>e /aat 9 vlam1 het k5n5 van het hoorb>e /aat 9 vlam1 de aanrak+ met het hoorb>e /aat 9 vlam1 het gevoel dat uit de b]o]+ met het hoorb>e voortkomt1 zij het vreugde1 zij het le$1 zij het ge5 vreugde en ge5 le$1 ook dit /aat 9 vlam4 ,door welk vuur is het ontvlamd8 ,door het vuur d] bege]te1 door het vuur van d5 haat1 door het vuur d] v]bl9d+1 door geboorte1 oud]dom1 dood1 sm>t51 kla*t51 le$1 komm]1 v]twijfel+ is het ontvlamd3 alzoo zeg ik4 ,de reuk /aat 9 vlamm5 7dan volgt we] dezelfde opsomm+71 de tong /aat 9 vlamm5 7w$]om71 het li*aam /aat 9 vlamm5 7w$]om71 de gee/ /aat 9 vlamm5 7w$]om74 ,dan gaat de r$e voort3 ,dit alzoo inzi5de 7nl4 de wa>heid van het v]te]d word5 van alles door d5 vuurglo$ d] v]gankelijkheid7 wordt e5 wijze1 edele hoord] des woords het oog mo$e1 hij wordt het zi*tb>e mo$e1 hij wordt het k5n5 van het zi*tb>e mo$e1 hij wordt het gevoel mo$e1 dat uit de aanrak+ met het zi*tb>e ont/aat1 zij het vreugde ( le$1 ( ge5 vreugde ( le$4 ,hij wordt het oor mo$e 7enz471 de reuk mo$e 7enz4 enz47 7altijd we] dezelfde z9n574 ,en dan e9digt de r$e3 ,t]wijl hij deze d+5 mo$e wordt1 wordt hij vrij van bege]te1 van bege]te vrij wordt hij v]lo/1 9 d5 v]lo/e is het inzi*t3 ik b5 v]lo/1 v]nietigd is de w$]geboorte1 vole9digd de heiligheid1 g$aan de pli*t1 ge5 t]ugke] is er me] tot deze w]eld3 alzoo is zijn inzi*t4 ,voor ons z\ e5 d]gelijke toespraak ge5 groote aantrekkelijkheid hebb51 do* voor de le]l+5 van ,bo$dha1 die aan e5 d]gelijk5 r$5e]trant1 ook van &]e le]a>s gewoon w>51 0 dat e5 &] geval4 ,voor de niet +ewijd5 sloeg de mee/] gewoonlijk e5 e5igsz9s &]5 toon aan1 dan w>5 de r$5e]+5 niet zoo ab/ract4 ,zoo wordt ons b4v4 9 de ,mahavagga1 hetzelfde w]k1 wa>aan de jui/ v]melde toespraak is ontle5d1 ook v]haald hoe de v]hev5e aan ta*tigduiz5d dorps\d/5 het woord pr$ikte4 ,hij erk5de1 heet het da>1 9 zijn gee/ de g$a*t5 d] dorps\d/5 en pr$ikte hun het woord na> de orde1 namelijk de pr$ik+ van het gev51 de pr$ik+ van de re*ts*ap5heid1 de pr$ik+ van de hemel51 de v]d]felijkheid1 ijdelheid1 onre9heid d] lu/51 d5 zeg5 van het vrijzijn van lu/4 ,to5 nu de v]hev5e erk5de1 dat hunne g$a*t5 go$1 ontvankelijk1 vrij van h9d]niss5 w>51 v]hev5 en na> hem toegew5d1 to5 pr$ikte hij h51 wat 9 't bizond] de pr$ik+ d] ,bo$dha's is3 het lijd51 het ont/aan van het lijd51 de opheff+ van het lijd51 d5 weg tot opheff+ des lijd5s4 ,v]volg5s wordt dan ges*et/ hoe 9 die dorps\d/5 het oog d] wa>heid op5gaat en zij inzi5 dat alles wat aan de wet van het ont/aan ond]worp5 is1 ook aan de wet van het v]gaan ond]worp5 is4 ,m4 a4 w4 hi] wordt ons te zi5 gegev51 hoe ,bo$dha van het e5v\dige opklimt tot de v]borg5h$51 tot het wez5lijke1 het eig5a>dige zijn] le]4 ,nu1 al mog5 wij ook all]m9/ va//ell5 dat deze le] alzoo is uitgesprok5 7die v]zamel+ van #hj4jjj dorps\d/5 is al?ans zek] e5 fictie7 to* kunn5 wij aannem5 dat iets d]gelijks aan de le]wijze van d5 ,v]li*te is eig5 gewee/ #fi4 ,soms ook v9d5 wij gesprekk51 wa>9 ,bo$dha uit het dagelijks* lev5 opklimt tot het gee/elijke1 en wel 9 di] voege1 dat hij zijn toehoord] door v]s*ill5de vrag5 langzaam br5gt1 wa> hij hem hebb5 wil3 alzoo de me?ode van ,socrates1 die ook vooral door vrag5 le]de4 ,zoo b4v4 e5 gesprek van d5 ,mee/] met ,sona1 e5 zijn] le]l+54 ,deze ,sona _h zi*zelf tot de uit]/e ascese g$wong51 do* 0 t5 slotte tot het inzi*t gekom5 dat zulk e5 /rev5 ge5 go$e vru*t5 droeg4 ,hij liep nu geva> tot het &]e uit]/e ov] te slaan en t]ug te ke]5 tot e5 lev5 voor het g5ot4 ,bo$dha zegt dan tot hem3 ,hoe is het ,sona1 wa>t gij vroeg]1 voor gij uw huis v]liet1 met het sn>5spel bek5d8 ,ja1 he]4 ,wat dunkt u dan ,sona1 als de sn>5 al te /rak zijn gespann51 zal dan de luit d5 re*t5 toon gev5 en voor het spel ges*ikt zijn4 ,dat zal zij niet1 ,he]4 ,en wat dunkt u1 als bij uwe luit de sn>5 al te slap zijn gespann51 zal dan de luit d5 re*t5 toon gev5 en voor bespel5 ges*ikt zijn8 ,dat zal zij niet1 ,he]4 ,hoe e*t]1 ,sona1 indi5 bij uwe luit de sn>5 niet te /rak en ook niet te slap gespann5 zijn1 als zij de jui/e maat h\d51 zal dan de luit d5 re*t5 toon gev5 en voor het spel ges*ikt zijn8 ,ja1 he]4 ,zoo onta>dt ook1 ,sona1 de al te /]k gespann5 kra*t 9 ov]maat1 en de al te veel ov]gelat5 kra*t 9 slapheid4 ,da>om ,sona1 vole9dig 9 uzelf het ev5wi*t uw] kra*t en tra*t te kom5 tot ev5wi*t van uw gee/elijk v]mog51 h\d dit doel 9 't oog4 #gj ,somtijds v9d5 wij ook 9 het ond]ri*t van ,bo$dha me] uitgew]kte gelijk5iss54 ,enkele da>van will5 wij ,u m$$$eel51 omdat zij ons zoo go$ d5 gee/ des mee/]s do5 k5n54 ,we m]k5 hi]bij e*t] op1 dat zek] niet al deze gelijk5iss5 van d5 ,mee/] zelf afkom/ig zijn4 ,van d5 v]zoek]1 die tra*t de m5s*5 d5 weg des heils te do5 bij/] word5 en van d5 v]loss]1 die h5 op d5 re*t5 weg t]ugvo]t1 wordt ons de volg5de gelijk5is v]haald1 die wij kunn5 noem53 ,de w>e en de v]ke]de weg4 #ga ,wanne]1 o jong]51 9 het w\d1 op e5 b]ghell+1 e5 groote vallei met wat] is1 wa>bij e5 groote kudde wild leeft en er komt e5 man die het wild plag5 en ongelukkig mak5 wil1 dan sluit deze man d5 weg1 #gb die go$1 veilig en wel begaanba> is af en op5t e5 v]ke]d5 weg1 e5 mo]aspad4 ,dan zal1 o jong]51 die groote kudde wild s*ade lijd5 en v]m9d]54 ,wanne] er nu e*t]1 jong]51 e5 man komt1 die tra*t na> g$ij51 welzijn en heil voor deze groote kudde wild3 dan maakt deze d5 go$5 weg we] op5 en v]nielt het mo]aspad4 ,dan zal1 o jong]51 de groote kudde wild voortaan g$ij51 wass5 en to5em54 ,e5 gelijk5is1 jong]51 heb ik v]teld1 om u d5 z9 bek5d te mak54 ,de z9 nu is deze3 ,de groote vallei en het wat] zijn de lu/51 o jong]54 ,de groote kudde wild1 jong]51 zijn de lev5de wez5s4 ,de man1 die s*ade en onheil voor h5 tra*t te bew]k5 is ,m>a1 de booze4 ,de v]ke]de weg1 jong]51 is de a*tv\dige v]ke]de weg1 namelijk3 v]ke]d gelo(1 v]ke]d b$oel51 v]ke]d woord1 v]ke]de daad1 v]ke]d lev51 v]ke]d /rev51 v]ke]d g$5k51 v]ke]d bespiegel54 ,de mo]asweg1 o jong]51 is vreugde en bege]te4 ,het mo]aspad1 jong]51 is het nietwet54 ,de man1 jong]51 die na> g$ij51 welzijn1 heil tra*t is de vole9digde1 de heilige hoog/e ,bo$dha4 ,de zek]e1 go$e weg1 die wel te begaan is1 is de heilige1 a*tv\dige weg1 dat is3 go$ geloov51 go$ b$oel51 go$ woord1 go$e daad1 go$ lev51 go$ /rev51 go$ g$5k51 go$ bespiegel54 ,alzoo1 heb ik1 o jong]51 d5 veilig51 go$5 weg geop5d1 die wel te begaan is1 de vals*e weg is toegeslot51 het mo]aspad v]nietigd4 ,alles1 jong]51 wat e5 mee/] do5 moet1 die na> het heil zijn] jong]5 tra*t1 die zi* hunn] erb>mt3 uit erb>m5 voor u heb ik dat g$aan4 ,dit bov5/a&e v]haal kan t]e*t d5 naam van gelijk5is drag51 wij v9d5 e*t] 9 de oude ,bo$dhi/is*e boek5 ook nog me] uitgew]kte v]hal51 die wel e5igsz9s aan gelijk5iss5 do5 d5k51 ma> to* nog bet] le]zame v]hal5 kunn5 word5 g5oemd4 ,enkele da>van1 deels van ,bo$dha1 deels van zijn volgel+5 afkom/ig1 will5 wij hi] lat5 volg51 omdat zij ons d5 gee/ van zijn5 godsdi5/ zoo go$ le]5 k5n54 ,all]e]/ noem5 wij u3 ,de gelijk5is van de v]gev+4 ,9 e5 vroeg] be/aan 0 ,bo$dha de asceet ,j9 ,juh en woonde hij 9 e5 bos*4 ,w\d5 zijn he]lijk v]kla>de hij4 ,wa> de w]eldl+ ge5 g5oeg5 v9dt1 v9dt de ontwaakte m5s* g5ot4 ,9 di5 tijd 0 er e5 kon+1 ,ko ,li geheet51 e5 man van wre$1 sle*t k>akt]4 ,op zek]5 dag nam deze kon+ zijn vr\w5 met zi* en g+ jag5 9 het bos*4 ,v]moeid geword5 viel hij 9 slaap4 ,to5 g+5 al de vr\w5 het bos* 9 om bloem5 te plukk52 zij kwam5 bij de kluis van d5 asceet ,j9 ,juh en lui/]d5 na> zijn ond]ri*t4 ,na e5ig5 tijd ontwaakte de kon+1 en zijn vr\w5 miss5de1 w]d hij jalo]s*1 trok zijn zwa>d en g+ ha> zoek54 ,to5 hij ha> all5 zag /aan teg5ov] de kluis van d5 asceet1 w]d hij ze] toornig4 ,wie zijt gij8 sprak de kon+4 ,ik b5 de asceet ,j9 ,juh4 ,hebt gij alle a>ds*e h>t/o*t5 ov]wonn58 v]volgde de kon+4 ,de &] antwoordde dat hij hi] 0 om met zijn h>t/o*t5 te /rijd54 ,indi5 gij ,%eung te t5g #gc niet hebt b]eikt1 zie ik niet 9 dat gij bet] zijt dan de philosoph51 7,fan ,fuh7 n met de wre$heid van e5 ,oo/]s* tyran hakte hij d5 arm5 kluiz5a> h&5 en voet5 af4 ,de mon>* zag tot zijn v]baz+ e5 v]hev5 kalmte op het gelaat van d5 gekweld5 asceet en vroeg hem ( hij ge5 toorn gevoelde4 ,ne51 kon+1 en ik zal u e5maal le]5 ook uw di]lijke h>t/o*t5 te b$w+54 ,als ik1 9 e5 &] be/aan1 ,%eung te t5g b]eik1 zult gij1 o kon+1 mijn e]/e beke]l+ zijn4 ,9 e5 volg5d be/aan w]d kon+ ,ko ,li de le]l+ ,kaundiliya4 ,de hi]op volg5de ges*i$5is is wa>s*ijnlijk e5 prote/ van de ,h9ayana 7de kle9e ov]to*t1 dat wil zegg5 het me] oorspronkelijke ,bo$dhisme7 teg5 de vals*e le]a>s van de ,mahayana 7de groote ov]to*t7 die het ,bo$dhisme als e5 soort a!sme g+5 opvatt54 ,zij kan g5oemd word53 ,de gelijk5is van d5 godloo*5a>4 ,angati1 de kon+ van ,tirhut1 _h e5e do*t]1 ,ru*i4 ,e]/ leefde hij godsdi5/ig1 do* lat] hoorde hij v]ke]de le]a>s1 die v]kla>d5 dat er ge5 toekom5de w]eld is en dat de m5s* na d5 dood1 9 wat] en &]e elem5t5 wordt opgelo/4 ,van to5 af me5de hij dat het bet] 0 het teg5woordige te g5iet5 en w]d hij wre$4 ,op zek]5 dag g+ ,ru*i tot d5 kon+ en vroeg hem ha> duiz5d g\d/ukk5 te gev51 da> het d5 volg5d5 dag e5 fee/dag 0 en zij e5 (f] w5s*te te br5g54 ,de kon+ antwoordde dat er ge5 toekom/ig lev5 01 ge5 v]geld+ voor v]di5/e4 ,godsdi5/ige vorm5 w>5 zond] wa>de en het 0 bet] om van het teg5woordige lev5 te g5iet54 ,nu _h ,ru*i het inn]lijk gezi*t3 zij kon dus 9 ha> lev5 t]uggaan tot op ve]ti5 vroeg]e be/aansvorm54 ,dus sprak zij tot d5 kon+ dat zij vroeg] e5 edelman 0 gewee/1 do* e5 ov]spel] en dat zij nu voor /raf sle*ts e5 vr\w 04 ,als v]d]e /raf 0 zij gewee/ monnik1 jonge koe en geit en e5s 0 zij gebor5 9 de hel ,avi*i4 ,de kon+ wilde zi* niet door e5e vr\w lat5 ond]ri*t5 en bleef ongeloovig4 ,to5 riep ,ru*i1 door betoov]+1 e5 gee/ te hulp1 en ,bo$dha zelf1 9 de g$aante van e5 monnik1 kwam 9 de /ad4 ,de kon+ vroeg hem vanwa> hij kwam4 ,de monnik antwoordde dat hij uit de &]e w]eld kwam4 ,de kon+ zeide da>op la*5d3 ,als gij van de &]e w]eld komt1 le5 mij dan hond]d g\d/ukk5 en als ik na> die w]eld ga zal ik er u duiz5d t]uggev54 ,bo$dha antwoordde ern/ig3 ,als iem& geld le5t moet dat zijn aan de rijk51 als hij geld geeft aan de arm51 is het e5 gift1 want de arme kan niet t]ugbetal54 ,da>om kan ik u ge5 hond]d g\d/ukk5 le551 want gij zijt arm en b]ooid4 ,gij spreekt log5 0 het toornig antwoord des kon+s4 ,is niet deze gans*e rijke /ad mijn eig5dom8 ,bo$dha antwoordde3 ,ov] kort5 tijd2 o kon+1 zult gij /]v54 ,kunt gij uw rijkdom me5em5 na> de hel8 ,da> zult gij 9 onuitsprekelijke ell5de lev51 zond] kle$+1 zond] vo$sel4 ,hoe kunt gij mij dan mijn s*uld betal58 ,zoo sprak ,bo$dha en op zijn aangezi*t lag e5 zond]l+e glans1 die d5 kon+ v]bl9dde4 ,ook het volg5de v]haal is ze] populair1 het heet3 ,bo$dha's gelijk5is van ,kisagotami4 ,e5s leefde er e5 n$]ig pa> 9 ,srava/i4 ,zij v]ko*t5 erwt51 rij/ en h\tskool 9 kle9e ondiepe m&jes1 door e5 matje teg5 de middagzon b$ekt4 ,zij hadd5 e5 e5ige do*t]1 ,kisagotami4 ,op zek]5 dag zond ha> vad] ha> het bos* 9 om h\t te zoek54 ,zij bleef 9 de jungle bloem5 zoek51 totdat zij e5sklaps van uit het di*te riet de oog5 van e5 *eetah #gd op ha> geve/igd zag4 ,zij /i]f bijna van s*rik4 ,plotsel+ suisde er iets langs ha> en de *eetah lag dood aan ha> voet54 ,de pijl 0 ges*ot5 door e5 jongel+1 als jag] 9 di5/ bij d5 ,rajah4 ,spo$ig da>na wilde hij tr\w5 met ,kisagotami1 die ze] op hem ge/eld 04 ,do* de oud]s1 die re$s op j>5 kwam5 zeid5 dat zij hun e5ige do*t] niet kond5 miss54 ,e5s g+ e5 bl9de man het w9keltje voorbij1 hij speelde en zong4 ,de oude mo$] lui/]de en hij zong3 ,zond] e5 metgezel wordt de ,kokila #ge /il op ha> tak1 /il-/il-/il voor altijd4 ,zij bra*t dit 9 v]b& met h>e do*t]1 die ind]daad kwijn5d en ziekelijk 0 geword5 na h>e teleur/ell+ en begon zi* ov] deze bezorgd te mak54 ,zoo trad het meisje1 na v]loop van tijd1 door d5 invlo$ van ha> mo$]1 9 het huwelijk4 ,9 die dag5 ri*tte e5 wre$e tijg] v]woe/+5 aan en doodde vele dorpel+54 ,de vor/ belo(de e5 groote som aan wie d5 tijg] doodde4 ,kisagotami's man w]d er door v]lokt1 hij viel d5 tijg] aan1 ma> w]d door di5s klauw doodelijk gewond4 ,de w$uwe en e5 kle9 k9d ke]d5 na> ,srava/i t]ug en helaas3 ze ontmoett5 e5 /oet van we55de vr\w51 die ha> oud]s na> het graf bra*t54 ,e5 ma& lat] zag m5 de arme w$uwe met e5 dood k9d 9 de arm51 telk5s klag5de4 ,geef mij e5 g5eesmiddel voor mijn arm k9d4 ,e5 antwoordde3 ,ga na> d5 ,sakyamonnik1 d5 ,bo$dha 7v]li*te74 ,kisagotami g+ na> ,bo$dha's kluis en sprak3 ,he] en mee/]1 k5t gij e5ig g5eesmiddel dat mijn jong5 zal g5ez58 ,bo$dha antwoordde3 ,ik moet e5 h&vol mo/]dzaad hebb54 ,het meisje belo(de het te bezorg51 ma> ,bo$dha voegde er bij3 ,ik moet mo/]dzaad hebb5 uit e5 huis1 wa> ge5 zoon1 e*tg5oot1 oud] ( slaaf is ge/orv54 ,de arme ,kisagotami g+ met ha> dood k9dje van huis tot huis4 ,m$elijd5de m5s*5 zeid53 ,hi] is mo/]dzaad1 neem het4 ,ma> als zij vroeg ( er ge5 zoon1 ( e*tg5oot ( oud] ( slaaf 9 dat huis 0 ge/orv51 dan ontv+ zij t5 antwoord3 ,vr\w1 de lev5d5 zijn we9ig51 dood5 zijn er vel53 tot i$] huis komt de dood4 ,t5 slotte zat ,kisagotami1 v]moeid en zond] hoop aan d5 weg ne] en keek na> de li*t5 9 de /$51 die n voor n w]d5 uitg$o(d4 ,op dat oog5blik de$ ,bo$dha1 door de ma*t van ,siddhi #gf1 ha> zijne v]s*ijn+ zi5 en deze sprak3 ,alle lev5de wez5s gelijk5 op deze lamp54 ,zij word5 opge/ok5 en flikk]5 dan voor e5 wijle1 da>op he]s*t de zw>te na*t ov] all54 ,de v]s*ijn+ pr$ikte to5 de wet aan ha>1 en volg5s de woord5 d] ,*9ees*e v]tal+1 bra*t hij aan3 heil en r$d+1 het pad wijz5de dat leidt tot de eeuwige /ad4 ,de ges*i$5is van pr9s ,kunala4 ,kon+ ,aoka _h e5 jongetje1 wi5s oog5 zoo s*oon w>5 dat zijn vad] hem ,kunala noemde3 da> is e5 vogel van di5 naam1 welke ond] de rhodod5drons en pijnboom5 van de ,himalaya woont en die b]oemd is om zijn lieftallige oog54 ,de jonge pr9s groeide op en i$] sprak ov] zijn s*oonheid 9 het gans*e l& des kon+s4 ,ge5 vr\w kon hem 9 de oog5 zi51 zond] v]liefd op hem te word54 ,e5 ,/havira #gg sprak e5s ern/ige woord5 tot hem en zeide3 ,de trots van het oog mijn zoon1 is ijdelheid4 ,pas op4 ,op jeugdig5 leeftijd huwde ,kunala e5 meisje1 ,kan*ana geheet54 ,op zek]5 dag zag e5 van de vr\w5 des kon+s d5 jeugdig5 e*tg5oot en w]d wanhopig v]liefd op zijn s*oone oog54 ,kunala 0 door s*rik getr(f54 ,zijt gij niet1 sprak hij1 9 de z5ana #gh van d5 kon+1 mijn vad]8 ,dit woord v]&]de ha> liefde 9 bitt]5 haat4 ,9 di5 tijd /ond de /ad ,taxila teg5 kon+ ,aoka op4 ,de mon>* wilde er aan/onds zelf he5gaan1 do* de m9i/]s raadd5 hem om pr9s ,kunala te z5d5 9 zijn plaats4 ,de pr9s g+ na> de opro]ige /ad en wi/ spo$ig de ru/ te h]/ell54 ,het volk v]zek]de hem dat zij de afp]s+5 en ond]drukk+5 van des kon+s beambt5 hadd5 we]/aan1 do* niet d5 kon+ zelf4 ,niet lang da>na w]d de kon+ door e5 walgelijke ziekte aangeta/ en moe/ t5 behoeve van zijn zoon af/& do5 van d5 troon4 ,de kon+9 ,ti%ya ,rak%ita1 dezelfde die d5 pr9s zoo haatte1 da*t 9 ha> h>t3 ,als ,kunala d5 troon be/ijgt b5 ik v]lor54 ,zij beval e5 slaaf ha> e5 man te br5g51 door dezelfde ziekte als de kon+ aangeta/4 ,zij v]giftigde d5 man en ond]zo*t hem van b9n54 ,e5 groote worm vo$de zi* met zijn +ew&4 ,zij gaf di5 worm pep] en gemb]3 hij bleef er ev5 gezond bij4 ,zij gaf hem ui5 en hij /i]f4 ,aan/onds g+ zij na> d5 kon+ en belo(de hem te g5ez5 als hij ha> e5 v]zoek wilde toe/aan4 ,de kon+ belo(de ha> alles te gev51 wat zij zegg5 z\4 ,zij sprak tot hem3 ,neem deze ui en gij zult bet] word54 ,kon+91 sprak de kon+1 ik b5 e5 ,k%atrya en de wet van ,manoe #gi v]bi$t mij ui5 te et54 ,de kon+9 v]telde dat het e5 g5eesmiddel 01 gn vo$sel4 ,hij at de ui en w]d g5ez54 ,de kon+9 v]zo*t nu1 als beloon+ voor deze g5ez+1 e5 week lang de zak5 des kon+s te mog5 be/ur54 ,de kon+ a>zelde1 ma> liet zi* ov]hal54 ,aan/onds zond de kon+9 e5 v]zegelde ord] met 's kon+s zegel voorzi51 dat pr9s ,kunala b$ela>skle]5 moe/ drag5 en zijn oog5 moe/5 word5 uitge/ok53 e5 bl9de pr9s imm]s mag d5 troon niet be/ijg54 ,de go$e m5s*5 van ,taxila w>5 diep ges*okt door dit bevel1 ma> zij zeid5 tot elka>3 ,als de kon+ zoo onb>mh>tig is voor zijn zoon1 wat zal hij dan wel do51 als wij hem niet gehoorzam58 ,e5ige ,*ndalas #hj w]d5 er voor uitgekoz53 do* zij hield5 veel van d5 pr9s en wild5 het wre$ bevel niet uitvo]54 ,op het laat/ kwam er e5 afs*uwelijke k]el1 e5 m5s* met wel a*tti5 misvorm+5 en afwijk+5 en rukte d5 pr9s de oog5 uit4 ,weldra 0 deze als b$ela> op d5 groot5 weg3 zijn vr\w1 ,kan*ana1 0 ook bij hem1 9 lomp5 gekle$4 ,de arme pr9s h]9n]de zi* de ple*tige woord5 van d5 ,/havira4 ,is niet de buit5w]eld1 zoo sprak hij teg5 zijn vr\w sle*ts e5 klomp vlees*8 ,de pr9s 0 altijd ziekelijk gewee/ en om nu 9 zijn ond]h\d te voorzi5 speelde hij op de v9a #ha4 ,na vele zw]fto*t5 b]eikt5 zij ,palibo?ra 7,patna7 en kwam5 bij het paleis des kon+s4 ,do* de wa*t]s wi]p5 de twee vuile b$ela>s er uit4 ,t5 slotte dr+5 e*t] de ton5 d] v9a tot d5 kon+ door4 ,het is mijn zoon1 zeide hij4 ,hij zond beambt5 uit om hem te hal54 ,de kon+ 0 v]baasd ov] d5 toe/&1 wa>9 hij hem aantr(4 ,to5 hij te wet5 kwam wat er gebeurd 0 riep hij de s*uldige kon+9 bij zi* en gaf bevel ha> lev5d te v]br&54 ,do* pr9s ,kunala 0 e5 &] m5s* geword54 ,to5 hij1 zooals hij me5de door zijn a>ds*5 vad] v]lat5 01 0 hij e5 zoon van ,bo$dha geword54 ,zijn li*amelijk oog 0 weg1 do* hij voelde dat zijn gee/elijk oog ?ans voor het e]/ 0 geop5d4 ,9 plaats van de za*te kle$]5 d] hovel+5 droeg hij nu de lomp5 van ,bo$dha's v]hev5 b$ela>s4 ,hij wi]p zi* voor de voet5 van zijn vad] en smeekte hem d] kon+9 het lev5 te sp>53 ,ik voel ge5 haat1 ge5 sm>t1 sle*ts dankba>heid1 dood ha> niet4 ,aoka1 de ma*tige zonnekon+1 0 be/emd om heel ,indi te rege]53 zijn scept] reikte v]d] dan di5 van d5 groot-,mogol4 ,hij ook z\ e5maal zijn pra*tige paleiz5 v]lat5 en langs d5 weg zijn brood b$el51 ook hij w]d ,bhik%u4 ,e5 ,bo$dha op e5 huwelijksfee/4 ,kon+ ,sud>sana 0 e5 modelkon+4 ,9 zijn rijk 0 ge5 dood/raf no* geesel+ bek5d1 ge5 krijgswap5 om te m>tel5 ( te v]d]v54 ,zijne /ad1 ,jambunada1 0 geb\wd van kri/al en kornalijn1 zilv] en g\d4 ,e5s bezo*t e5 ,bo$dha deze plaats4 ,nu 0 er 9 die /ad e5 man1 die d5 volg5d5 dag z\ tr\w51 en hij w5s*te ga>ne dat de ,bo$dha bij de ple*tigheid teg5woordig z\ zijn4 ,bo$dha1 die voorbij kwam1 las de /ille w5s* 9 zijn h>t en belo(de te kom54 ,de bruidegom 0 ze] v]heugd1 hij be/rooide zijn huis met bloem5 en bespr5kelde het met reukwat]4 ,d5 volg5d5 dag kwam ,bo$dha1 de aalmoez5s*aal 9 de h&1 door vele le]l+5 v]gezeld4 ,to5 zij all5 op hunne be/emde plaats5 zat51 deelde de ga/he] all]lei he]lijke spijz5 rond1 en sprak3 ,eet1 mijn he]1 met al uwe le]l+51 volg5s uw bege]te4 ,do* nu op5ba>de zi* e5 wond] aan de v]baasde blikk5 van d5 ga/he]4 ,hoewel deze heilige mann5 all5 ze] smakelijk at51 v]m9d]d5 de g]e*t5 en de drank5 niet4 ,da>op da*t deze bij zi*zelf3 ,kon ik ma> al mijn blo$v]want5 uitnoodig51 ook voor h5 z\ er g5oeg zijn4 ,nu ges*i$de e5 twe$e wond]3 ,bo$dha las de g$a*t5 van d5 go$5 man1 en1 zond] dat zij uitg5oodigd w>51 /roomd5 alle blo$v]want5 het huis b9n54 ,ook zij at5 smakelijk van het wond]b>e vo$sel4 ,het behoeft nauwelijks betoog1 dat het ,*9ees*e boek ,fu4 p54 h+4 tsi4 k+ 7door ,beal 9 het ,engels* v]taald7 ons v]meldt dat al de ga/51 nadat zij e5ige woord5 ov] ,dh>ma 7de le]1 de wet7 van d5 ,ta?agata hadd5 gehoord1 tot voldo5+ van i$]e5 7behalve miss*i5 van de arme bruid7 de gele kle$]5 g+5 drag54 ,de nu volg5de ges*i$5is is e5 ze] aantrekkelijke en doet ons zi51 dat e5 liefde1 die de gr5z5 dez] w]eld ov]s*rijdt en tot 9 het hi]namaals reikt ook 9 de dag5 van ,sakya-muni niet onbek5d 04 ,zij is getiteld3 ,de ges*i$5is van het meisje ,bhadra4 ,to5 ,sakya-muni e5 vroeg] be/aan doormaakte1 noodigde e5 zek]e kon+ ,suryapati d5 groot5 ,bo$dha ,dipank>a uit om zijn rijksgebi$ te bezi54 ,om dez5 te e]5 gaf de kon+ bevel dat zijn ond]dan51 b9n5 e5 gr5s van twaalf yogana's van de ho(d/ad1 alle bloem5 en reukw]k5 z\d5 bew>5 voor d5 kon+1 opdat deze ze aan ,bo$dha z\ s*5k54 ,niem& mo*t deze gav5 h\d5 om ze voor zi*zelf aan te bi$54 ,sakya 0 to5 e5 jonge ,brahmaan1 ,megha geheet54 ,hij 01 (s*oon e]/ ze/i5 ja> oud1 wel ond]wez5 9 de wet4 ,hij 0 onv]gelijkelijk s*oon3 zijn li*aam als geel g\d1 zijn ha> insgelijks4 ,zijn /em 0 zoet en za*t als die van ,brahma4 ,hij kwam 9 de /ad1 jui/ to5 deze 0 v]si]d met het oog op de kom/ van ,bo$dha ,dipank>a en ook hij--die re$s e5 zek] vaag voorgevoel van het ,bo$dhas*ap 9 zi* gevoelde--besloot aan d5 vlees*geword5 v]li*te e5 (f] te br5g54 ,hij sprak bij zi*zelv53 ,welke (f]s zal ik hem br5g58 ,bo$dha's h\d5 niet van (f]s 9 geld1 ik zal hem de s*oon/e bloem gev51 die ik kan v9d54 ,hij g+ na> e5 kapp] en zo*t e5 fraaie bloem uit1 do* de kapp] wilde ha> niet v]koop54 ,de kon+ heeft ord]s gegev51 e]bi$wa>dig jongel+1 dat ge5 bloemkrans5 hi] 9 de /ad mog5 word5 v]ko*t1 hoe dan ook4 ,megha kreeg 9 e5 twe$e en d]de w9kel hetzelfde antwoord4 ,nu zag hij1 t]wijl hij v]d] zo*t1 dat e5 9 't zw>t gekle$ meisje1 e5 wat]draag/]1 ,bhadra geheet51 /illetjes e5 ,utpala-bloem met zev5 /el5 nam1 die 9 ha> wat]emm] de$1 en da>op ha> weg v]volgde4 ,megha g+ ha> tegemoet en sprak wat wilt ge do5 met die ,utpala1 die gij 9 uw wat]emm] v]/opte8 ,ik zal u vijfhond]d g\d/ukk5 gev5 als gij ha> aan mij wilt v]koop54 ,het meisje 0 getr(f5 door de v]s*ijn+ van d5 jong5 man1 die er zoo vri5delijk uitzag4 ,zij antwoordde direct3 ,s*oone jongel+1 hebt gij niet gehoord dat de groote ,bo$dha ,dipank>a op uitnoodig+ van d5 kon+ zoo aan/onds 9 de /ad zal kom5 en dat de kon+ e5 v]bod heeft gegev5 dat niem&1 b9n5 twaalf yogana's van de /ad1 reukzalf ( bloem5 aan e5ig p>ticuli] mag v]koop51 aangezi5 de kon+ alles zelf wil koop5 om het aan d5 ,bo$dha aan te bi$58 ,nu is er 9 onze nabijheid e5 kapp]svr\w die van mij vijfhond]d geld/ukk5 kreeg en mij da>voor deze bloem met zev5 /el5 gaf4 ,de r$5 wa>om ik alzoo des kon+s gebod heb ov]tr$51 is dat ik zelf e5 (f] wil br5g5 aan d5 heilig5 man4 ,to5 antwoordde ,megha3 ,go$ meisje1 wat gij hebt gezegd zal u dunkt mij het re*t gev5 om van mij vijfhond]d g\d/ukk5 aan te nem51 wa>voor gij mij dan vijf /el5 van de ,utpalabloem geeft en er twee voor uzelv5 beh\dt4 ,zij antwoordde3 ,wat wilt gij do5 met de bloem5 als ik ze aan u geef8 ,de jonge ,brahmaan zeide da>op dat hij ze aan d5 ,bo$dha w5s*te te s*5k54 ,nu _h dit meisje het inn]lijk gezi*t en zij zag aan het gelaat van d5 jongel+1 dat hij e5maal de leidsman d] m5s*5 z\ word54 ,zij sprak3 ,s*oone vreemdel+1 e5maal zult gij e5 groote ,bo$dha zijn1 en wanne] gij mij belov5 wilt dat gij tot op d5 dag van uwe v]li*t+ 7wa>op gij e5 ,bo$dha wordt7 mij bij i$]e geboorte tot uw vr\w zult nem5 en dat wanne] gij ,nirvana b]eikt1 gij mij als le]l+ ond] uwe volgel+5 wilt opnem51 dan zal ik u vijf /el5 van mijn bloem gev54 ,de ,brahmaan antwoordde dat e5 asceet al zijn rijkdom moe/ s*5k5 aan zijn metgezell5 en dat1 indi5 zij deze regel+ go$ vond1 hij ha> voor altijd tot vr\w wilde hebb54 ,zij v]ko*t hem da>op vijf /el5 van de ,utpala1 opdat deze zijn bizond]e gift aan d5 ,bo$dha z\d5 zijn en bege]de dat zij de &]e twee als ha> eig5 gift z\ s*5k54 ,to5 ,dipank>a nad]de1 vol maje/eit1 gl9/]5d als e5 held] me]1 w]d het ges*5k hem toegeworp5 en door e5 wond] blev5 de bloem5 zwev5d 9 de lu*t3 e5 canopy 7koepeldak7 vorm5d bov5 zijn ho(d4 ,ond] de ,fan hemel5 d] ,*9eez5 heet er e5 ,fuh4 ngai 7gelukkige liefde74 ,lat5 wij hop5 dat da> de lieve ,bhik%u ,bhadra bij ha> geliefd5 mee/] is4 ,kon+ ,wessant>a4 ,e5s leefde ,bo$dha op a>de als kon+ ,wessant>a4 ,zoo vri5d'lijk 0 hij voor i$]e5 dat het g]u*t g+ dat hij e5 besluit _h g5om5 om aan i$]e5 te gev5 wat hij v]zo*t4 ,hij _h e5 liefhebb5de vr\w en twee k9d]54 ,ook _h hij e5 betoov]d5 witt5 olifant4 ,e5 vreeselijke hong]snood brak 9 e5 naburig kon9krijk uit en de arm5 /i]v5 bij duiz5d54 ,a*t ,brahman5 w]d5 tot kon+ ,wessant>a gezond5 t5 e9de van hem d5 witt5 olifant te v]zoek53 want e5 vru*tb>e reg5 valt ov]al wa> e5 betoov]de witte olifant zi* oph\dt4 ,de weldadige kon+ /ond zijn witt5 olifant af4 ,dit wekte zooze] d5 toorn van zijn volk op1 dat zij hem afzett54 ,wessant>a gaf nu al zijn rijkdom aan de arm5 en v]trok 9 e5 wag51 door twee pa>d5 getrokk54 ,hij z\ na> e5 groote rots 9 de wild]nis gaan1 t5e9de da> kluiz5a> te word54 ,op zijn reis ontmoet hij twee ,brahman51 die hem om zijn rijtuig v]zoek54 ,hij geeft aan die b$e gehoor en de onttroonde kon+ en kon+9 legg5 de re/ van d5 weg te voet af1 i$] e5 k9d op d5 arm4 ,hun weg leidt door het kon9krijk van d5 vad] d] kon+94 ,deze tra*t h5 van hun besluit t]ug te br5g51 do* tev]geefs4 ,9 di5zelfd5 tijd leefde e5 ,brahmaan1 ,jutaka1 ze] gelukkig met zijn s*oone vr\w2 totdat op zek]5 dag1 to5 de vr\w wat] putte1 jalo]s*e bur5 ha> gemo$ v]giftigd54 ,zij bliez5 ha> namelijk 9 dat zij e5 slav9 0 en wond5 ha> zoo op1 dat zij ha> e*tg5oot aanviel1 hem sloeg en zijn ba>d uitrukte4 ,ja1 zij dreigde zijn huis te v]lat5 als hij ha> ge5 twee slav5 v]s*afte4 ,zij zeide dat e5 dwaze kon+1 ,wessant>a1 9 de wild]nis leefde als asceet4 ,da> moe/ hij he5gaan en om twee slav5 v]zoek54 ,zij to* hadd5 twee k9d]5 en hadd5 e5 gel(te g$aan om ge5 enkel v]zoek te weig]54 ,jutaka v]trok1 do* hij kon niet bij d5 kon+ kom51 da> de vad] d] kon+9 er e5 jag] op wa*t _h gezet4 ,hij to* wi/ van ,wessant>a's gel(te en wilde hem voor v]d]e onbes*aamdh$5 van hebzu*tig5 vrijw>54 ,jutaka v]telde d5 jag] e5 leug5a*tig v]haal en slaagde er 9 d5 kluiz5a> te v9d54 ,hij vroeg de twee k9d]5 voor zi* als slaaf en ,wessant>a 0 door zijn e$ gebond5 ze hem te s*5k54 ,zoo spo$ig ,jutaka uit het gezi*t van d5 kon+ 01 bond hij de kon+sk9d]5 /evig met koord5 va/1 do*3 hij v]dwaalde 9 de wild]nis en kwam 9 het l& van 's kon+s s*oonvad]1 die al spo$ig het geheele geval _h v]nom54 ,hij liet d5 ,brahmaan voor zi* kom5 en bood hem voor de kle9k9d]5 hun gewi*t 9 g\d4 ,het e9d van d5 hebzu*tig5 ,brahmaan 0 ongeve] als dat van ,judas3 hij ri*tte van zijn one]lijk v]kreg5 rijkdom e5 groot fee/ aan3 zijn +ew&5 b>/t5 door ov]vull+4 ,kon+ ,bambadat4 ,bo$dha 0 9 e5 zijn] vroeg]e geboort5 koopman 9 ,b5>es4 ,op zek]5 dag g+ hij met zijn vr\w 9 e5 rijtuig door de /rat5 van ,rajagriha1 de ho(d/ad van kon+ ,bambadat4 ,de vor/ zag deze vr\w en w]d betoov]d door h>e onv]gelijkelijke s*oonheid4 ,hij maakte t]/ond e5 afs*uwelijk li/ig plan om ha> te krijg54 ,e5 van zijn ambt5>5 w]d uitgezond5 om /il e5 juweel van groote wa>de 9 het rijtuig van d5 koopman te lat5 vall54 ,de arme koopman w]d nu gevang5 g5om5 ond] bes*uldig+ van des kon+s kle9ood te hebb5 ge/ol54 ,hij en zijne s*oone vr\w w]d5 voor d5 kon+ gebra*t1 die met voorgew5de belang/ell+ na> het geval hoorde en da>op beval dat de koopman on?o(d en di5s vr\w 9 d5 h>em z\ word5 opg5om54 ,kon+ ,bambadat 0 e5 wre$ kon+1 wi5s ond]drukk+5 hem d5 haat zijn] ond]dan5 op d5 hals hadd5 gehaald4 ,de arme koopman w]d weggevo]d om on?o(d te word51 ma> ,indra op zijn hemeltroon _h het vreeselijk voorval gezi5 en--e5 wond] ges*i$de4 ,to5 de beul zijn zwa>d ophief d$5 onzi*tb>e h&5 d5 kon+1 die bij de blo$ige gebeurt5is teg5woordig wilde zijn1 van plaats v]wissel5 met d5 koopman1 zoodat deze d5 noodlottig5 slag ontv+4 ,do* de koopman vond zi*zelf e5sklaps op d5 olifant gezet51 die d5 kon+ na> de g]i*tsplaats _h gebra*t4 ,deze treff5de tuss*5kom/ des hemels v]baasde het v]zamelde volk3 zij riep5 d5 koopman tot hun nieuw5 kon+ uit4 ,onnoodig er bij te voeg5 dat zijn wijze van rege]5 gans* &]s 0 dan die van kon+ ,bambadat4 ,v]meld wordt het niet1 ma> wa>s*ijnlijk 0 de s*oone vr\w het meisje ,bhadra van de vorige ges*i$5is4 ,de hong]ige hond4 ,e5s 0 da> e5 sle*t kon+1 ,usuratanam geheet54 ,deze ond]drukte zijn volk zoo vreeselijk1 dat ,bo$dha 9 d5 hemel er m$elijd5 mee kreeg4 ,bo$dha 0 to5 de god ,indra4 ,hij nam d5 vorm van e5 jag] aan en daalde met d5 deva ,matali n$]3 deze als e5 enorm groote hond4 ,zij trad5 e5sklaps des kon+s paleis b9n5 en de hond blafte zoo ontzett5d1 dat het geluid de kon9klijke geb\w5 op zijne grondve/5 de$ s*udd54 ,de v]s*rikte kon+ riep d5 jag] bij zi* en vroeg wat die vreeselijke geluid5 hadd5 te beteek554 ,de hond blaft zoo van d5 hong] zeide de jag]--en opnieuw rolde e5 geluid als van e5 v]r5 dond] door het paleis4 ,geef hem et51 geef hem to* et5 zeide de v]s*rikte vor/2 al het vo$sel1 dat er 01 moe/ di55 voor het kon9klijk fee/maal3 het w]d voor d5 hond ne]gezet4 ,hij at het 9 e5 oog5blik op en blafte nogmaals met vreeselijke /em4 ,m5 haalde me] vo$sel3 alles t5 slotte wat 9 de /ad en 9 de aangr5z5de prov9cin 04 ,do*1 na korte ru/ at de onv]zadelijke hond alles op en begon opnieuw te blaff54 ,de kon+ /ortte haa/ t] a>de van s*rik4 ,zal niets ooit uw hond v]zadig51 jag]8 ,niets1 o kon+1 dan het vlees* van al zijn vij&54 ,en wie zijn zijn vij&51 jag]8 ,zijn vij&51 h]nam de jag] zijn zij die sle*te dad5 v]ri*t51 die de arm5 ond]drukk51 die oorlog mak51 die wre$ zijn teg5ov] de di]5 d] s*epp+4 ,de kon+ h]9n]de zi* zijn vele sle*te dad5 en w]d door s*rik en b]\w aangegrep54 ,da>op maakte ,bo$dha zi* bek5d en pr$ikte hem en zijn volk de wet d] g]e*tigheid4 ,da> ,matali altijd voorkomt als de wag5m5n] van ,indra ligt het voor de h& dit v]haal te bes*\w5 als e5 oud-,indis*1 9 ,bo$dhi/is*5 gee/ omgew]kt1 gelijk tr\w5s met vele ,jataka v]hal5 het geval is4 ,bo$dha is hi] e5v\dig voor ,indra1 d5 oorspronkelijk5 held van het v]haal1 9 de plaats ge/eld4 ,bo$dha als vr$e/i*t]4 ,twee pr9s5 w>5 e5s 9 hevig5 twi/ g]aakt ov] zek] kun/matig1 door dijk5 afgeslot5 me]4 ,e5 vreeselijke oorlog dreigde te ontbr&54 ,e5sklaps v]s*e5 ,bo$dha tuss*5 de pr9s5 en hun leg]s en vroeg na> de oorzaak van d5 /rijd4 ,to5 m5 hem volkom5 _h +eli*t /elde hij de volg5de vrag53 ,zeg mij1 kon+51 heeft a>de eig5lijke wa>de8 ,ge5 wa>de hoeg5aamd4 ,heeft wat] eig5lijke wa>de8 ,ge5 wa>de hoeg5aamd4 ,en het blo$ van kon+51 heeft dat eig5lijke wa>de8 ,de wa>de is da>van niet te s*att54 ,is het r$elijk sprak de ,ta?agata dat wat van onb]ek5b>e wa>de is 9 rek5+ wordt gebra*t teg5 datg5e wat 9 het geheel ge5 wa>de heeft8 ,de v]toornde vor/5 erk5d5 de wij%eid dez] r$55 en gav5 hun twi/ op4 ,de v]lor5 zoon4 ,zek] man _h e5 zoon1 die wegreisde na> e5 v] l&4 ,da> w]d hij vreeselijk arm4 ,de vad] e*t] w]d rijk1 hij v]zamelde veel g\d en s*att51 hij _h veel welgevulde magazijn5 en olifant54 ,do* hij _h zijn v]lor5 zoon ze] lief en klaagde heimelijk dat hij niem& _h aan wi5 hij zijn paleiz5 en suv]na's #hb bij zijn dood kon a*t]lat54 ,na vele j>5 kwam de arme man1 vo$sel en kle$+ zoek5d1 na> de /reek wa> zijn vad] groote bezitt+5 _h4 ,zijn vad] zag hem re$s van v]re en da*t bij zi*zelf3 ,indi5 ik aan/onds mijn zoon we] aanneem1 en hem mijn go$ en s*att5 geef1 zal ik hem groot le$ v]oorzak54 ,hij is onwet5d en onopgevo$3 hij is arm en v]drukt4 ,met iem& van zulke ongelukkige neig+5 is het bet] zijn gee/ langzam]h& op te vo$54 ,ik zal hem mak5 tot e5 mijn] huurl+54 ,da> kwam de zoon1 uitgehong]d en 9 lomp51 aan de deur van zijns vad]s huis4 ,hij zag e5 groot5 troon en vele hovel+51 die e] bewez5 aan hem1 die op d5 troon zat4 ,v]s*rikt door al die pra*t vlood hij we] na> d5 weg t]ug4 ,hi] zoo sprak hij is het huis van d5 arm5 man4 ,als ik 9 het paleis van d5 kon+ kom1 ^w ik welli*t 9 de gevang5is geworp54 ,to5 zond de vad] bod5 na> zijn zoon3 deze bra*t5 hem m$e1 ondanks zijn v]zet en klag54 ,to5 hij het huis van zijn vad] b]eikte viel hij flauw van s*rik3 hij h]k5de zijn vad] niet en da*t dat hij e5 ( &] wre$e /raf z\ moet5 v]dur54 ,de vad] beval zijn di5>5 za*tk5s met d5 ongelukkige te h&el5 en zond twee w]kli$5 van di5s eig5 lev5swijze uit om hem als arbeid] op het l&go$ 9 di5/ te nem54 ,zij gav5 hem e5 bezem en e5 m& en liet5 hem1 teg5 dubbel loon de me/hoop opruim54 ,uit het v5/] van zijn paleis keek de rijke man na> zijn zoon1 die da> aan het w]k 04 ,do* op zek]5 dag kle$de de vad] zi* als e5 arm man1 ov]dekte zi* met /( en vuil en sprak zijn zoon toe3 ,blijf hi]1 go$e man1 en ik zal u van kle$+ en vo$sel voorzi53 gij zijt e]lijk en arbeidzaam4 ,bes*\w mij als uw vad]4 ,na vele j>5 voelde de vad] zijn e9de nad]54 ,hij riep zijn zoon en zijn ambt5>5 bij zi* en deelde hun het geheim m$e1 dat hij zoo lang _h bewa>d4 ,de arme man 0 w]kelijk zijn zoon1 die hem 9 vroeg] dag5 _h v]lat54 ,nu deze zi* bewu/ 0 van zijn vroeg]5 droev5 /aat1 nu hij bekwaam 0 rijkdom op prijs te /ell5 en te bew>51 wilde hij hem al zijn s*att5 toev]tr\w54 ,de arme man 0 v]baasd ov] deze plotsel+e ommeke] 9 zijn lot1 en v]blijd nog e5maal zijn vad] te zi54 ,volg5s de ,lotus van de ,volmaakte wet zijn de gelijk5iss5 van ,bo$dha omslui]d voor de onwet5d5 door e5 raadsela*tige taal4 ,de rijke man van de gelijk5is1 met zijn troon vol bloem5 en juweel51 heet da> de ,ta?agata1 die al zijn k9d]5 te$] bem9t en groote gee/elijke s*att5 voor h5 heeft b]eid4 ,do* i$]e zoon van ,ta?agata heeft treurige neig+54 ,hij /elt de me/hoop bov5 de pa>l mani4 ,om zulk e5 m5s* te le]5 moet de ,ta?agata lag]e di5>5 gebruik51 monnik5 en ascet51 om hem langzam]h& van de lag]e voorw]p5 d] bege]te af te w5n54 ,als hij zelf spreekt is hij g$wong5 veel van zijn g$a*t5 te omslui]51 omdat zij niet begrep5 z\d5 word54 ,zijn zon5 hebb5 ge5 g5oeg5 9 het hoor5 van gee/elijke d+54 ,/ap voor /ap moet hun gee/ word5 opgevo$ voor hoog]e wa>h$54 ,gelijk5is van de vr\w aan de bron4 ,an&a1 de geliefde le]l+ van ,bo$dha1 0 e5s dor/ig1 da> hij e5 v]re reis _h gemaakt4 ,bij e5 bron ontmoette hij e5 meisje1 ,matanga geheet5 en vroeg ha> hem wat wat] te gev54 ,do* da> zij e5 vr\w van lag]e ka/e 01 vreesde zij e5 heilig ,brahmaan te besmett5 en weig]de vri5delijk4 ,ik vraag niet na> ca/e1 ma> na> wat]1 zeide ,an&a4 ,zijn n$]igheid won het h>t van het meisje4 ,ha> mo$] 0 erv>5 9 liefdesdrank5 en toov]kun/5 en to5 deze hoorde hoe v]liefd ha> do*t] 01 dreef zij ha> toov]spel met ,an&a en bra*t hem na> ha> hol4 ,hulpeloos bad deze tot ,bo$dha1 die aan/onds v]s*e5 en de booze demon5 uitwi]p4 ,do* met ,matanga 0 het nog droevig ge/eld4 ,t5 slotte besloot zij ,bo$dha zelf op te zoek5 en bij hem hulp te vrag54 ,de groote g5eesmee/]1 de g$a*t5 van het meisje bem]k5de1 vroeg ha> vri5delijk3 ,ond]/eld dat gij mijn le]l+ huwdet1 kunt gij hem ov]al volg58 ,ov]al1 sprak het meisje4 ,kunt gij zijn kle$]5 drag5 en slap5 ond] hetzelfde dak8 zeide ,bo$dha1 z9spel5d op de armo$e en dakloo%eid d] onbehuisd54 ,langzam]h& begreep het meisje zijne b$oel+ en op het laat/ nam zij ha> toevlu*t tot de drie groote pa>l54 #hc ,de ges*i$5is van ,vasavadatta4 ,te ,ma?ura 0 e5 c\rtisane1 ,vasavadatta geheet54 ,zij w]d ze] v]liefd op e5 d] to5malige discipel5 van ,bo$dha1 ,upagupta geheet51 en zond ha> di5/bode om hem ha> h>t/o*t bek5d te mak54 ,upagupta 0 jong en ze] s*oon4 ,weldra kwam de di5/bode met het volg5de raadsela*tig antwoord t]ug3 ,de tijd is nog niet gekom51 dat de le]l+ ,upagupta e5 bezoek zal br5g5 aan de c\rtisane ,vasavadatta4 ,vasavadatta 0 ov] dit antwoord v]baasd4 ,ha> klasse to* 0 to5 t] tijd e5 ca/e1 e5 georganise]d li*aam1 door d5 /aat bes*]md en zij leefde 9 groot5 ov]vlo$4 ,zij 0 de s*oon/e vr\w 9 des kon+s rijk en niet gewoon dat h>e liefde w]d v]smaad4 ,to5 ha> e]/e oog5blikk5 van heftigheid voorbij w>51 b$a*t zij dat de jonge man arm 04 ,w$]om zond zij ha> di5/bode na> ,upagupta4 ,zeg hem dat ,vasavadatta liefde bege]t1 ge5 g\d en pa>l54 ,de di5/bode kwam t]ug met hetzelfde raadsela*tige antwoord3 ,de tijd is nog niet gekom5 dat de le]l+ ,upagupta de c\rtisane ,vasavadatta zal bezoek54 ,we9ige ma&5 da>na /ond ,vasavadatta 9 liefdesbetrekk+ tot het ho(d d] kun/5a>s van ,ma?ura4 ,t]wijl deze betrekk+ nog voortduurde kwam e5 ze] rijk koopman 9 de /ad met vijfhond]d pa>d51 die hij wilde v]koop54 ,to5 hij hoorde van ,vasavadatta's s*oonheid1 besloot hij ha> op te zoek5 en w]d op ha> v]liefd4 ,zijn pa>l5 en suv]na's w>5 te v]lokk5d voor de hebzu*tige vr\w4 ,zij v]moordde het ho(d d] kun/5a>s en liet zijn lijk op e5 me/hoop w]p54 ,zijn familiel$5 d$51 to5 zij hem mi/51 all]lei naspor+5 en het lijk w]d gevond54 ,vasavadatta w]d gevang5 g5om5 en voor d5 kon+ gebra*t4 ,deze gaf bevel dat ha> oor51 ha> neus1 ha> h&5 en ha> voet5 z\d5 word5 afgeh\w5 en ha> li*aam op e5 k]kh( geworp54 ,ha> di5/bode bleef ha> nog t] zijde1 want zij 0 e5 vri5delijke mee/]es voor deze gewee/4 ,zij tra*tte ha> pijn te l5ig5 en joeg de vlieg5 van het blo$5d li*aam weg4 ,nu kreeg ,vasavadatta e5 d]de boods*ap van ,upagupta3 ,de tijd is gekom5 dat de le]l+ ,upagupta e5 bezoek zal br5g5 aan de c\rtisane ,vasavadatta4 ,de arme vr\w1 9 wi] ziel nog e5 e*o 0 van de vroeg]e h>t/o*t1 liet door ha> di5/bode zorgvuldig ha> ges*ond5 l$5 ond] e5 kle$ b$ekk53 de v]m9kte ov]blijfsels van vroeg]e s*oonh$54 ,to5 de jonge man kwam zeide zij met e5ige h>t/o*t3 ,e5s 0 mijn li*aam geurig als de lotus en bood ik u mijn liefde aan4 ,9 die dag5 0 ik b$ekt met pa>l5 en fijn l9n54 ,nu b5 ik v]m9kt en met vuil en blo$ b$ekt4 ,mijn h&51 mijn voet51 mijn oor51 de beul heeft ze afgeh\w54 ,de jonge man troo/te met groote vri5delijkheid de arme ,vasavadatta 9 ha> doods/rijd4 ,zu/]1 het is niet voor mijn g5oeg5 en mijn geluk dat ik tot u kom4 ,hij wees ha> op de w]kelijke natuur van de bekoorlijkh$51 die zij nu betreurde4 ,hij wees er ha> op dat zij ge5 vreugd51 do* kwell+5 w>5 geblek51 en dat indi5 onkuis*heid1 ijdelheid1 bege]igheid en moordzu*t w>5 afgesn$51 zij w9/ _h en ge5 v]lies4 ,hij v]haalde ha> van ,ta?agata1 di5 hij op deze a>de _h zi5 w&el51 e5 ,ta?agata1 die vooral h5 die lijd5 liefheeft4 ,zijn woord bra*t vr$e 9 de ziel van ,vasavadatta4 ,zij /i]f1 na ha> gelo( 9 ,bo$dha te hebb5 uitgesprok54 ,gee/5 vo]d5 ha> na> de boeteplaats5 van ,devaloa4 ,gelijk5is van het br&5d huis4 ,da> 0 e5s e5 oud man1 gebrekkig1 v]vall51 do* ze] rijk4 ,hij bezat veel l& en vele g\d/ukk54 ,nog me]3 hij _h e5 wond]groot huis1 dat vele spor5 v]toonde van d5 t& des tijds4 ,de geb9t5 w>5 door de worm5 doorknaagd1 de pil>5 w>5 v]gaan1 de gal]ij5 viel5 na> b5$51 het dak 0 droog en br&ba>4 ,9 het huis w>5 vele hond]d5 b$i5d5 en kne*t5 van d5 oud5 man1 zoo uitge/rekt 0 de v]zamel+ van oude geb\w54 ,het huis bezat ongelukkig sle*ts e5e deur4 ,de man 0 ook de vad] van vele k9d]51 vijf1 ti51 lat5 wij zegg5 tw9tig4 ,op zek]5 dag rook hij e5 br&lu*t en liep hij zoo spo$ig hij kon1 de e5ige deur uit4 ,tot zijn s*rik zag hij dat het dak 9 vlamm5 /ond1 t]wijl de v]gane oude pil>5 n voor n vuur vatt5 en de geb9t5 br&d5 als tond]4 ,da>b9n5 w>5 zijn k9d]51 wa> hij zoo veel van hield1 aan het /oei5 en aan het spel5 met hun speelgo$4 ,de beang/e vad] zeide bij zi*zelv53 ,ik zal het huis inloop5 en mijn k9d]5 r$d54 ,ik zal ze 9 mijn /]ke arm5 nem54 ,ik zal ze veilig drag5 door de vall5de geb9t5 en de br&5de balk54 ,do* da> kwam de droeve g$a*te bij hem op dat zijn k9d]5 d>tel en onwet5d w>54 ,als ik hun zeg dat het huis 9 vlamm5 /aat1 zull5 zij mij niet begrijp54 ,als ik beproef h5 te grijp5 zull5 zij rondholl5 en beproev5 mij te ontsnapp54 ,helaas6 en er is to* ge5 oog5blik te v]liez54 ,e5sklaps s*oot e5 held]e g$a*te door het bre9 van d5 oude4 ,mijn k9d]5 zijn onwet5d1 zeide hij bij zi*zelf1 ma> zij h\d5 van speelgo$ en van bl9k5de d+54 ,ik zal hun wat speelgo$ belov51 dat zoo mooi is als zij 't nooit zag54 ,dan zull5 zij na> mij lui/]54 ,de oude man riep nu met luid] /em3 ,k9d]51 k9d]51 kom uit het huis en zie deze mooie /ukk5 speelgo$4 ,wag5s met witte oss5 er voor1 alles g\d en klat]g\d4 ,zie die keurige fijne antilop51 o1 en wat e5 mooie geit54 ,k9d]51 k9d]51 kom to* gauw1 ( zij zijn all5 we] weg4 ,da> kwam5 de k9d]5 met vlieg5de haa/ uit d5 br&5d5 b\wval4 ,speelgo$ 0 haa/ het e5ige woord dat zij go$ begrep54 ,de vad] nu 0 uit]mate blij1 dat zijn kroo/ van het geva> 0 g]$ en hij bezorgde hun e5ige wag5tjes1 zoo mooi als m5 ze nooit ziet4 ,i$] wag5tje _h e5 koepeldak als e5 pagode en 0 met fijn traliew]k en kl9k5de belletjes v]si]d4 ,het 0 gemaakt van de zev5 ko/b>e zelf/&igh$54 ,sno]5 van gl9/]5de pa>l5 h+5 er ov]3 ,vlagg5 en krans5 van de lieflijk/e bloem54 ,melkwitte oss5 trokk5 deze wag5s4 ,de k9d]5 w>5 v]baasd to5 zij er 9 zat54 ,volg5s de ,witte ,lotus van ,dh>ma beteek5t deze gelijk5is het volg5de3 ,de oude man is ,ta?agata en zijn k9d]5 zijn de bl9de1 lijd5de k9d]5 van zonde en h>t/o*t4 ,ta?agata heeft h5 ze] lief en wil h5 r$d5 van hun ongeluk4 ,het oude1 wond]groote huis1 onooglijk1 rot1 geva>lijk is het rijk van ,kama3 het gebi$ d] bege]te1 de drie groote w]eld5 van d5 zi*tb>5 kosmos4 ,het oude huis /aat 9 br& door het vuur van m5s*elijke h>t/o*t51 haat en lu/4 ,ta?agata wil1 9 zijn one9dig m$elijd5 al zijn geliefde k9d]5 uit het groot geva> v]loss51 ma> zij v]/aan zijne taal niet4 ,zij d5k5 alle5 ov] mooi speelgo$ en k9d]lijke v]mak54 ,als hij tot h5 spreekt ov] d5 groot5 inn]lijk5 vr$e1 die d5 m5s* zijn sm>t doet ov]w9n51 begrijp5 zij hem niet4 ,spreekt hij tot h5 ov] wond]b>e1 bov5natuurlijke gift51 die aan de /]vel+5 word5 ges*onk51 dan zijn zij do(4 ,de wag5tjes van klat]g\d voor de k9d]5 van ,ta?agata b]eid1 zijn de ,groote en de ,kle9e ov]to*t d] ,bo$dhi/is*e le]4 #hd ,het gesprek met ,rahula ov] de vals*heid4 ,kon+ ,aoka #he de groote bes*]m] van het ,bo$dhisme1 die 9 de #c;e eeuw vr ,*ri/us leefde1 heeft v]s*ill5de /e5-inscripties gemaakt4 ,9 e5 da>van noemt hij zev5 ho(dw]k5 7( belangrijke g$eelt57 uit ,bo$dha's le]1 da>ond] dit gesprek4 ,volg5s de v]tal+ van ,pr(4 ,beal luidt het aldus3 ,9 vroeg] dag51 vr ,rahula tot de hoog/e k5nis 0 gekom51 w>5 zijn woord5 7da> zijn natuurlijke a>d niet zoo v]hev5 07 niet altijd gek5m]kt door liefde tot de wa>heid4 ,bij zek]e geleg5heid beval ,bo$dha hem te gaan na> de ,ki5tai 7,gh&a ( ,ghanta7 ,vih>a en da> zijn mond te bew>5 en zijn g$a*t5 te behe]s*51 tev5s moe/ hij nauwgezet de regels van g$rag1 9 de s*rift5 ne]gelegd1 be/ude]54 ,rahula1 het gebod hoor5de1 betuigde zijn gehoorzaamheid en g+4 ,neg5ti5 dag5 bra*t hij 9 b]\w en boete door4 ,t5 slotte kwam ,bo$dha tot hem4 ,rahula w]d1 hem zi5de1 met blijds*ap v]vuld en boog voor hem met diep5 e]bi$4 ,v]volg5s g+ ,bo$dha op de voor hem be/emde plaats zitt5 en v]zo*t aan ,rahula hem e5 bekk5 met wat] te br5g5 en zijne voet5 te wass*54 ,to5 dit 0 afgeloop5 vroeg ,bo$dha aan ,rahula ( dit wat] nu nog ges*ikt 0 voor e5ig huiselijk gebruik 7dr9k5 enz47 ,rahula zeide van niet3 imm]s het wat] 0 vol met /( en onre9heid4 ,bo$dha sprak3 ,dit is ook uw geval3 want (s*oon gij mijn zoon zijt en de kle9zoon des kon+s1 (s*oon gij alles hebt opgegev5 om e5 asceet te word51 to* zijt gij onbekwaam uw tong van onwa>heid en de bevlekk+ van losse praat t]ug te h\d51 en zoo zijt gij ev5als dit besmette wat]3 onges*ikt voor v]d] gebruik4 ,nadat nu het wat] 0 weggeworp51 vroeg ,bo$dha opnieuw ( de s*aal nu ges*ikt 0 om dr9kwat] te bevatt54 ,rahula antwoordde3 ,ne51 want de s*aal is nog besmet en onz9delijk en kan da>om voor zulk e5 doel niet word5 gebruikt4 ,da>op antwoordde ,bo$dha3 ,zoo is het met u ook4 ,da> gij uw tong niet 9 toom h\dt zijt gij bek5d als onges*ikt voor e5ig hoog doel1 al belijdt gij e5 asceet te zijn4 ,da>op /ak ,bo$dha de l$ige s*aal aan zijn voet en die ronddraai5de vroeg hij aan ,rahula ( hij niet bang 0 dat zij brek5 z\4 ,rahula zeide dat hij da>ov] niet bezorgd 01 want de s*aal 0 e5 doodgewone en da>om beteek5de zijn v]lies we9ig4 ,zoo is het met u ook1 sprak ,bo$dha1 want al zijt gij e5 asceet1 to* zijt gij1 da> gij uw tong niet mee/] zijt1 be/emd om1 als e5 kle9 en onbeteek55d d+1 e5 e9d'looze reeks zielsv]huiz+5 door te mak51 e5 voorw]p van v]a*t+ voor alle wijz54 ,rahula s*aamde zi* diep en nog e5s ri*tte ,bo$dha zi* tot hem3 ,lui/]1 ik zal u e5e gelijk5is v]tell54 ,9 oude dag5 0 da> e5 kon+ ov] zek] rijk1 die e5 ze] groot5 en /]k5 olifant bezat1 wel 9 /aat om vijfhond]d kle9]e olifant5 d5 baas te blijv54 ,er kwam op/& 9 e5 deel van 's kon+s rijk4 ,de kon+ wilde er he51 en haalde de ijz]5 wap5ru/+ van d5 olifant voor d5 dag4 ,hij beval d5 oppass] van d5 olifant hem de wap5s aan te do51 te wet53 twee s*]pgepunte zwa>d5 aan zijn slagt&51 twee zeis5 aan zijn oor51 e5 kromme spe] aan i$]5 poot1 e5 ijz]5 bal aan zijn /a>t2 v]d] moe/5 neg5 soldat5 hem begeleid54 ,de mee/] van d5 olifant _h er s*ik 9 hem zoo geh>na/ te zi5 en pr5tte hem 9 to* vooral zijn slurf go$ gekruld te h\d51 wet5de dat e5 pijls*ot 9 het midd5 da>van noodlottig moe/ zijn4 ,do* zie 9 't midd5 van het geve*t wond de olifant zijn slurf los en wilde er e5 zwa>d mee grijp54 ,de mee/] v]s*rikte en na ov]leg met d5 kon+ en zijn m9i/]s1 w]d beslot5 dat hij niet me] op het oorlogsveld z\ word5 geleid4 ,bo$dha v]volgde3 ,rahula1 wanne] m5s*51 die de neg5 f\t5 begaan1 alle5 hun tong ma> bewa>d51 zooals deze olifant w]d gele]d zijn slurf te bew>53 alles z\ wel zijn4 ,lat5 zij zi* wa*t5 voor de pijl1 die 9 het midd5 treft1 lat5 zij hun mond geslot5 h\d51 opdat zij niet bij hun dood de ell5de van toekom/ige geboort5 9 de drie sle*te weg5 moet5 doormak54 ,hij voegde er nog deze v]sregel5 bij3 ,ik b5 als de ve*t5de olifant zond] vrees voor de pijl1 die 9 't midd5 treft4 ,door opre*!id en wa>heid ontkom ik aan de m5s*51 die de wet niet e]bi$ig54 ,als de olifant1 die1 wel ond]worp5 en ru/ig d5 kon+ zijn snuit reikt om hem te be/ijg51 zoo ond] tu*t is ook de e]wa>dige3 ook hij duldt v]tr\w5d en geloovig4 ,rahula1 deze woord5 hoor5de1 w]d b$roefd ov] zijn a*teloo%eid 9 woord51 wijdde zi* aan v]nieuwde oef5+ en w]d aldus e5 ,rahat4 #hf ,wij besluit5 hi]m$e de r$55 en gelijk5iss51 die wij van d5 ,bo$dha v]meldd53 mog5 zij niet all5 van hem zelf afkom/ig zijn1 zij drukk5 to* zek] uit d5 gee/ zijn] le]1 zij /ell5 ons 9 lev5dig taf]eel voor oog5 de liefde1 de zelfv]loo*5+1 het heil1 door d5 ,mee/] aangeprez54 ,to* oordeel5 wij het gew5s*t1 om1 t5 e9de d5 lez] tot e5 held] besef te br5g5 van het eig5a>dige van ,bo$dha's /rev51 de ho(dpunt5 da>van nog met e5 enkel woord 9 het li*t te /ell54 ,wij will5 dan da>bij tev5s enkele quae/ies1 die zi* 9 het ,bo$dhisme voordo51 met "n die ov] het ,nirvana1 opzettelijk ond] de oog5 zi54 ,,iv4 ,ho(dpunt5 van ,bo$dha's le]4 ,re$s vroeg] #hg hebb5 wij gezi51 dat de ho(dvraag van het ,bo$dhisme deze is3 ,hoe ^w ik van het lijd5 v]lo/8 ,bo$dha h&elt da>ov] vooral1 wa> hij de vi] heilige wa>h$5 uite5zet3 en ov] het lijd51 zijn ont/aan1 zijn opheff+1 en d5 weg1 die tot opheff+ leidt zi* uitspreekt4 ,niet all]e]/ is dus de vraag3 hoe moet ik de godheid di558--(--hoe ^w ik van zonde g]e9igd8--zooals bij &]e godsdi5/5--ma>1 hoe ^w ik bevrijd van het lijd58 ,die vraag /aat zooze] op d5 voorgrond dat wij 9 e5 d] ,sutta's #hh als e5 woord des ,mee/]s v]meld v9d51 dat er veel me] is dat hij erk5d heeft en h5 niet v]kondigd heeft dan wat hij hun wl v]kondigd heeft4 ,en dat wa>om8 ,omdat het o jong]51 u ge5 gew9 br5gt1 omdat het niet tot afke] van het a>ds*e1 tot ond]gang van alle lu/1 tot oph\d5 van het v]gankelijke1 tot vr$e1 tot inzi*t1 tot v]li*t+1 tot ,nirvana vo]t3 da>om heb ik het u niet v]kondigd4 ,en wat heb ik u v]kondigd8 ,het lijd51 het ont/aan van het lijd51 de opheff+ van het lijd51 d5 weg tot opheff+ van het lijd54 ,hi] hebb5 wij dus de ho(dzaak d] le]4 ,de vraag is nu e*t]3 hoe hebb5 wij deze 9 bizond]h$5 te v]/aan8 ,dit s*ijnt gemakkelijk op te loss51 want tal van r$55 zijn er 9 de ,bo$dhi/is*e boek5 aan gewijd1 ma> 444444 ze hebb5 vaak het eig5a>dige1 dat 9 onze dag5 b4v4 aan uite5zett+5 ov] economie eig5 is3 e]/ s*ijnt alles held]1 ma> langzam]h& komt er e5 nevel voor uw oog5 en alles wordt u dui/]4 ,zoo nu is het hi]4 ,wij will5 e*t] tra*t5 de ho(dzak5 te v]/aan4 ,all]e]/3 de wa>heid van het lijd54 ,alles wat leeft is aan 't lijd5 ond]worp53 geboorte1 oud]dom1 dood3 't is alles lijd54 ,van eeuwigheid af1 door vele be/aansvorm5 he51 gaat de w&el+ 7sams>a7 d] lev5de wez5s3 door d5 drang1 d5 dor/ na> zijn1 telk5s g$rev5 tot nieuwe w$]geboort54 ,e5 zee van tran5 groot] dan de vi] groote w]eldzeen is er gewe5d4 ,en al dat lijd5 is aan het lev5 noodzakelijk v]bond5--vijf d+5 zijn er die ge5 asceet1 die ge5 ,brahmaan1 die ge5 god1 ge5 ,m>a no* ,brahma1 no* e5ig wez5 9 de w]eld kan b]eik54 ,welke vijf d+5 zijn dat8 ,dat1 wat d5 oud]dom toebehoort niet v]\d]t1 wat aan ziekte ond]worp5 is niet ziek wordt1 wat d5 dood toebehoort niet /]ve1 wat aan v]val ond]hevig is niet v]valle1 dat wat v]gankelijk is niet v]ga4 ,al het do5 d] m5s*51 die a>ds* geluk na/rev5 loopt op lijd5 uit1 niet sle*ts als hun arbeid tev]geefs* is1 ma> ook als zij het doel b]eik54 ,hi] op a>de ond]vond5 zij dat lijd5 het gevolg is1 en als hun li*aam wordt v]brok51 dan word5 zij 9 de hel tot nieuwe kwell+5 w$]gebor54 ,( de m5s* zijn lu/ volgt1 ( hij vreugde na/reeft1 ( hij liefde aankweekt1 alles br5gt lijd5 met zi* als onv]mijdelijk gevolg4 ,tot e9delooze w&el+ 7sams>a7 door e5 woe/ijn van le$ is de m5s* v]oordeeld4 ,droevige lev5sbes*\w+8 ,do* wie me5t dat e5 weemo$ige /emm+ het wez5 van het ,bo$dhi/is*e gelo( uitmaakt1 z\ zi* ze] v]giss54 ,ne51 da> is uitkom/3 m5 kan1 alle bege]t5 af/]v5d1 kom5 tot d5 groot5 vr$e1 tot de eeuwige ru/4 ,de w>e ,bo$dhi/1 die di5 vr$e 9 beg9sel heeft gevond51 die zi* los heeft gemaakt van de a>de met ha> le$ en ha> /rijd1 hij gaat met dezelfde vreugde het ,nirvana teg5 als de ,*ri/5 het eeuwige lev54 ,zond] vrees ( bekomm]+ leeft hij en /]ft hij2 de ang/ voor d5 dood1 de gehe*!id aan &]e d+51 die d5 ,europeaan k5m]kt en hem zooveel le$ v]oorzaakt is b4v4 van de ,birman5 ze] v]4 #hi ,m5 hoore ook de volg5de opm]k+5 uit ,dhammapada1 die dit uitdrukk5 9 alle s*oonheid en v]hev5heid4 ,wi5s z9n5 9 ru/ zijn1 als pa>d51 getemd door hun be/uurd]1 wie de trots van zi* heeft g$aan1 wie van onre9heid vrij is1 d5 alzoo vole9digde b5ijd5 de god5 zelv54 ,9 v]hev5 vreugde lev5 wij1 zond] vij& 9 de w]eld d] vij&s*ap1 ond] vij&ige m5s*5 zijn wij zond] vij&s*ap4 ,9 v]hev5 vreugde lev5 wij1 gezond ond] de krank51 ond] de krank5 v]ke]5d zond] ziekte4 ,9 v]hev5 vreugde lev5 wij1 zond] na> iets te tra*t5 ond] h51 die tra*t54 ,ond] de m5s*5 die tra*t5 lev5 wij zond] bege]t5 7tra*t574 ,9 v]hev5 vreugde lev5 wij1 hoewel ons niets toebehoort4 ,vroolijkheid is onze spijze1 ev5als die d] van li*t /ral5de god54 ,de monnik1 die op e5 l$ige plaats v]toeft1 wi5s ziel vol vr$e is1 hij g5iet bov5m5s*elijke zaligheid1 de wa>heid gans* en al doors*\w5d4 ,er is dus e5 uitweg uit het lijd51 dat ligt re$s hi]9 opgeslot54 ,nu zijn e*t] ont/aan en opheff+ van het lijd5 nauw met elka> v]bond54 ,lu/ en bege]te do5 het lijd5 ont/aan1 v]nietig+ van lu/ en bege]te heft het op1 zoo zag5 wij re$s bij onze v]meld+ d] vi] heilige wa>h$54 #ij ,lu/ en bege]te do5 het lijd5 ont/aan1 zij vo]5 tot /e$s nieuwe bege]t5 en teleur/ell+51 zij do5 ons volh>d5 9 de e9delooze w&el+ 7sams>a7 van lev5 tot lev54 ,wie bov5 alle lu/ en bege]te v]hev5 wordt1 hij behoeft niet w$]om gebor5 te word51 ma> komt tot het hoog/e heil1 tot d5 groot5 ,vr$e4 ,dat 0 het li*t1 hetwelk ,bo$dha ond] d5 vijgeboom v]kreeg3 de dor/1 de gulzigheid1 0 de v]oorzak] van de greep 7de w$]geboorte7 en dus v]nietig+ van dor/ 7bege]te7 het oph\d5 van het lijd51 de v]loss+1 het hoog/e heil4 ,wat is nu e*t] dat hoog/e heil en hoe /elde ,bo$dha zi* die sams>a1 die e9delooze w&el+ van lev5 tot lev5 voor8 ,zi$a> twee vrag51 die onze a&a*t v]di551 omdat zij rak5 de ho(dpunt5 van d5 godsdi5/ en omdat hi] gele]d51 die van het ,bo$dhisme e5 /udie hebb5 gemaakt1 9 hun inzi*t v] uite5 loop54 ,zooals m5 weet w]d de le] d] zielsv]huiz+ re$s door de ,brahman5 gehuldigd4 ,zij le]d5 dat 9 alle s*epsel5 e5 deel van d5 eeuwig5 gee/ woonde1 dat v]s*ill5de be/aansvorm5 doorliep om e9delijk1 van alle h>t/o*t en zonde gel\t]d1 w$]om met d5 ,algee/ 7,brahma7 v]e5igd te word54 ,het /(felijke 0 v]gankelijk1 ma> het inn]lijke onv]gankelijk1 dit kwam telk5s 9 e5 &]e ge/alte we] op de w]eld t]ug1 en i$]e volg5de be/aansvorm beantwoordde1 door de wet van ,k>ma 7oorzaak en gevolg7 aan d5 voorafga&e4 ,zoo oog/te de m5s* 9 i$] volg5d lev51 wat hij 9 e5 vorig lev5 _h gezaaid4 ,m5 zal toe/emm5 dat zulk e5 le] alle5 begrijpelijk is1 wanne] er iets blijv5ds1 iets gee/elijks is1 dat telk5s d5 ond]gang van het /(felijk organisme ov]leeft om /raks 9 nieuwe ge/alte te v]s*ijn54 ,zoo w]d het ook ind]daad door de ,brahman5 opgevat4 ,zij noemd5 het wez51 dat van d5 e55 9 d5 &]5 be/aansvorm ov]g+1 atman4 #ia ,nu v9d5 wij 9 de heilige boek5 van het ,bo$dhisme hi]ov] vaak e5 gans*e &]e le]4 ,m5 hoore b4v4 het volg5de gesprek uit de ,samyuttaka ,nikaya4 ,tot ,bo$dha1 lez5 wij da>1 kwam zek]e monnik ,va*agotta1 e5 aanhang] van e5 &]e secte4 ,hij sprak tot d5 ,v]hev5e aldus3 ,wat dunkt u1 geerde ,gautama1 be/aat het ik8 ,to5 hij zoo sprak1 zweeg de ,v]hev5e4 ,hoe dan1 ,gautama1 be/aat het ik niet8 ,w$]om zweeg de ,v]hev5e4 ,to5 /ond de monnik ,va*agotta van zijn zitplaats op en g+ he54 ,to5 e*t] de monnik ,va*agotta zi* v]wijd]d _h1 sprak de e]wa>dige ,an&a tot d5 ,v]hev5e3 ,wa>om ,he]1 heeft de ,v]hev5e op de vraag1 di5 de monnik ,va*agotta de$1 niet geantwoord8 ,indi5 ik1 ,an&a1 to5 de monnik ,va*agotta mij vroeg3 ,be/aat het ik1 geantwoord _h3 ,het ik is1 zoo z\ ik1 ,an&a1 bekra*tigd hebb5 de le] van de ,samana's en ,brahman51 die aan de onv]gankelijkheid geloov54 ,als ik1 ,an&a1 to5 de monnik ,va*agotta mij vroeg3 ,be/aat het ik niet8 geantwoord _h1 het ik be/aat niet1 zoo z\ ik bekra*tigd hebb5 de le] van de ,samana's en ,brahman51 die aan de v]nietig+ geloov5 #ib4 ,als ik1 ,an&a1 to5 de monnik ,va*agotta mij vraagde3 ,be/aat het ik8 geantwoord _h3 het ik be/aat1 _h mij dat1 ,an&a1 g$i5d om 9 hem het inzi*t te w]k53 ,alle wez5s 7,dhamna7 zijn niet ik8 ,dat _h het niet1 he]4 ,als ik e*t] ,an&a1 to5 de monnik mij vraagde3 ,be/aat het ik niet8 geantwoord _h3 ,het ik be/aat niet1 zoo z\ dat nu1 ,an&a1 sle*ts uitgew]kt hebb5 dat de monnik ,va*agotta 9 nog groot]e v]w>r+ 0 gekom5 en d5k5 z\3 ,mijn ik1 be/ond het vroeg] niet8 ,nu is het e*t] niet me]4 ,m5 ziet1 veel v]d] wordt de quae/ie hi] eig5lijk niet gebra*t4 ,het is3 ja en ne5 tegelijk4 ,alle5 s*ijnt to* e5 soort v]nietig+ het e9de4 ,dit is tr\w5s ook 9 ov]e5/emm+ met de wijze1 wa>op 9 tal van &]e ,bo$dhi/is*e tek/5 het wez5 van d5 m5s* wordt bes*rev54 ,da> to* is ge5 sprake van e5 ik1 als het inw5dig gee/elijk wez51 dat door de z9tuig5 met de buit5w]eld 9 geme5s*ap /aat3 ne51 de m5s* wordt v]deeld 9 vijf sk&ha's3 li*amelijkheid1 gewa>word+51 voor/ell+51 neig+5 en bewu/zijn1 ge5 van deze maakt de p]soonlijkheid van d5 m5s* uit3 no* is er iets hoog]s1 iets c5traals1 dat van al deze d+5 de drag] ( be/uurd] is4 ,hoe kan da>bij van e5ige zielsv]huiz+ ( van e5 doorloop5 van v]s*ill5de be/aansvorm5 sprake zijn8 ,die vraag s*ijnt niet gemakkelijk te beantwoord54 ,e5 lat] ,bo$dhi/is* ges*rift de vrag5 van ,mil9da #ic geeft e5 gesprek van dez5 kon+ met d5 ,bo$dhi/is*5 heilige ,nagas5a4 ,deze zegt tot d5 kon+3 ,het is niet hetzelfde wez5 en het zijn niet v]s*ill5de wez5s1 die 9 de rij d] be/aansvorm5 elka> afloss54 ,de kon+ 7wij kunn5 hi] inkom567 begrijpt dit niet en zegt3 ,geef mij e5 gelijk5is4 ,nagas5a h\dt da>op het volg5d gesprek3 ,als e5 man1 groote kon+1 e5 li*t aan/eekt1 zal het niet d5 na*t doorbr&58 ,ja he]1 het zal d5 na*t doorbr&54 ,nu1 groote kon+1 is de vlam 9 de e]/e na*twake dezelfde als die 9 de middel/e na*twake8 ,ne51 he]4 ,hoe dan kon+1 0 het li*t 9 de e]/e na*twake e5 &]1 9 de twe$e we] e5 &]1 9 de d]de we] e5 &]8 ,ne5 ,he]1 aan dezelfde /( zi* vo$5d1 heeft het d5 gans*5 na*t gebr&4 ,zoo ook1 groote kon+1 sluit de ket5 d] wez5s ine51 het e5e ont/aat1 het &]e v]gaat4 ,zond] aanvang1 zond] e9de sluit de ket51 da>om is het no* hetzelfde no* e5 &] wez51 dat zi*t5 slotte aan het bewu/zijn voor/elt4 ,volg5s het v]haal 0 kon+ ,mil9da met deze en &]e d]gelijke uite5zett+5 voldaan1 ons e*t] voldo5 zij we9ig2 't blijft ons raadsela*tig1 onta/ba>1 wat eig5lijk met zulk e5 ,k>ma is b$oeld4 ,tr\w5s 9 &]e uite5zett+5 word5 wij1 ook op dit punt1 na> huis gezond5 met e53 de ,v]hev5e heeft dit niet geop5ba>d1 omdat het niet di5de tot heil4 ,e5 ,k>ma1 e5 wet van oorzaak en gevolg1 volg5s welke go$ en kwaad zijn vru*t5 drag51 en i$] m5s*elijk lev51 zooals het nu e5maal is1 de noodzakelijke vru*t is van voorafga&e lev5s en de logis*e voorb]eid+ van da>opvolg5de lev5s2 zek]1 dat wordt gele]d1 ma> de b&1 welke die lev5s aane5s*akel5 kan als er ge5 eig5lijk gezegde ziel1 dus ook ziels-v]huiz+ is1 is onzi*tba>1 onbegrijpelijk4 ,met uite5zett+5 ov] ,nirvana is het al niet bet] ge/eld1 ook da> kom5 wij niet tot held] besef4 ,op vele plaats5 z\d5 wij het woord ,nirvana ze] ges*ikt kunn5 v]tal5 door hemel en s*ijnt w]kelijk ,nirvana e5 soort voortbe/aan1 voortdur+ 9 te sluit54 ,eld]s we] s*ijnt het als( ,nirvana het niets1 en als( alle5 die le] van het niets1 weg5s ha> radicalisme1 wat omslui]d wordt voorg$rag54 ,soms ook krijg5 wij d5 indruk dat ,nirvana is3 iets onuitsprekelijks1 bov5 alle zijn 9 d5 gewon5 z9 v]hev54 ,m5 oordeele4 ,zek]e monnik1 ,yamaka geheet51 _h 7we ontle55 ook dit g$eelte aan het /raks aangehaalde ,bo$dhi/is*e ges*rift7 de volg5de kett]s*e me5+3 ,ik v]/a de door d5 ,v]hev5e v]kondigde le] zoo1 dat e5 monnik1 die van zond5 vrij is1 als zijn li*aam te gronde gaat1 d] v]nietig+ t5 prooi valt1 dat hij v]gaat1 dat hij niet is aan g5e zijde van d5 dood4 ,we m]k5 op dat1 indi5 v]nietig+ de e9dle] van ,bo$dha 01 hi] van ge5 kett]ij sprake kan zijn4 ,de e]wa>dige ,s>iputta nu gaat d5 dwal5de ond]ri*t53 ,wat me5t gij1 vri5d ,yamaka1 is de ,ta?aga?a n met zijn li*amelijkheid 7m4 a4 w4 is zijn li*aam zijn w>e wez574 ,ziet gij het zoo 98 ,dat doe ik niet1 vri5d4 ,is de ,ta?agata n met zijn gewa>word+51 zijn voor/ell+51 zijn neig+51 zijn bewu/zijn8 ,ziet gij het zoo 98 ,dat doe ik niet1 vri5d4 ,wat dunkt u1 vri5d ,yamaka1 is de ,vole9digde 9 de li*amelijkheid 7de gewa>word+5 enz47 begrep58 ,me5t gij het zoo8 ,dat doe ik niet1 vri5d4 ,wat me5t gij1 vri5d ,yamaka1 zijn li*amelijkheid1 gewa>word+51 voor/ell+5 en bewu/zijn 7te zam57 de ,vole9digde8 ,ziet gij het zoo 98 ,dat doe ik niet1 ,he]4 ,wat me5t gij1 vri5d ,yamaka1 is de ,vole9digde ges*eid5 van li*amelijkheid1 van a&o5+51 voor/ell+51 neig+5 en bewu/zijn8 ,ziet gij het alzoo 98 ,dat doe ik niet1 vri5d4 ,zoo is dus1 vri5d ,yamaka1 re$s 9 deze w]eld de ,vole9digde voor u niet te begrijp54 ,hebt gij dan het re*t om te sprek53 ,ik v]/a de door d5 ,v]hev5e v]kondigde le] z1 dat e5 monnik1 die van zond5 vrij is1 als zijn li*aam v]brok5 wordt1 aan de v]nietig+ t5 prooi is2 dat het v]gaat1 dat het niet is aan g5e zijde des doods8 ,hi] wordt m4 a4 w4 dus v]kondigd3 het ,nirvana is e5 my/]ie1 bov5 ons d5k5 v]hev54 't ,is1 als( wij hoor5 het woord van ,paulus3 ,wat ge5 oog gezi5 en ge5 oor gehoord heeft1 en 9 ge5 m5s*5h>t is opgekom51 dat heeft ,god b]eid voor h51 die ,hem liefhebb54 ,de wijz51 zegt e5 spreuk uit ,dhammapada1 die ge5 wez5 le$ do51 die hun li*aam altijd 9 toom h\d51 zij w&el5 na> de eeuwige v]blijfplaats4 ,wie da> is gekom51 weet van ge5 le$4 ,wat is nu e*t] 9 dez5 het oorspronkelijke8 ,de le]3 alles ke]t tot niet1 de v]geld+ van lev5 tot lev5 zond] e5 wez51 dat 9 't e5e lev5 misdreef en 9 't &]e ge/raft wordt8 ,( zijn dit lat]e1 wijsge]ig gekleurde onta>d+5 van het oorspronkelijk ,bo$dhisme8 ,we do5 deze vrag5 met nadruk4 ,en wel om de volg5de r$553 #a;e4 ,hoewel aan de e5e zijde gele]d wordt dat niets blijv5d is1 ge5 wez5 voortduurt van lev5 tot lev51 v9d5 wij to* tal van ,yataka-v]hal51 wa>9 ,bo$dha spreekt ov] de lev5s1 die hij vroeg] heeft doorgemaakt4 ,hoe dat1 als er volg5s het ,bo$dhisme ge5 blijv5d iets is1 ge5 ik1 dat van lev5 tot lev5 ov]gaat8 #b;e4 die zoog5aamd e*t ,bo$dhi/is*e zielsv]huiz+1 e5 v]geld+ zond] e5 wez51 aan wi5 v]gold5 wordt1 s*ijnt me] e5 uitv9d+ d] ,sophi/5 dan e5 le] van e5 volkspr$ik]2 #c;e4 ook 9 die /room+5 van het ,bo$dhisme1 wa> m5 zi* v]re heeft geh\d5 van all]lei lat]e onta>d+51 heeft m5 to* die le] van ,k>ma &]s opgevat1 b4 v4 9 ,birma zijn er tal van v]hal5 9 omloop ov] vroeg]e geboort54 ,vele k9d]5 wet5 da> soms nog e5 en &] te v]tell5 ov] hun lotgevall5 9 e5 vroeg] be/aan4 #d;e4 jui/ die ,bo$dhi/is*e ges*rift51 zooals b4 v4 ,brahmajala-sutta1 wa>9 zoo wond]lijk met ja en ne51 beve/ig+ en ontk5n+ g]ek5d wordt1 zijn wa>s*ijnlijk ge5 afspiegel+ d] oude ,bo$dhi/is*e le]1 ma> hebb5 d5 invlo$ ond]gaan van de ,mahayana1 de s*ool van d5 groot5 ov]to*t4 ,wat 0 die ,mahayana8 ,e5 soort van a!/is*-gekleurde wijsbege]te1 die het oorspronkelijk ,bo$dhisme voor e5 go$ deel v]drong1 do* ook e5 kra*tige reactie teweegbra*t1 welke op ha> beurt het ,bo$dhisme we] 9 bijgelo( de$ onta>d54 ,wanne] m5 ons dus vraagt na> de eig5a>digh$5 van het oorspronkelijk ,bo$dhisme1 me55 wij hi]omtr5t de volg5de punt5 te kunn5 va//ell53 #a4 ,bo$dha /elde op d5 voorgrond de v]loss+ van het lijd54 ,deze moe/ hi]9 be/aan1 dat m51 door bege]te en h>t/o*t 9 e5 lev5 van kuis*heid1 armo$e en gehoorzaamheid te ov]w9n51 tot d5 groot5 ,vr$e g]aakte1 zoodat m5 niet w$]om gebor5 behoefde te word54 #b4 ,het oorspronkelijk ,bo$dhisme 0 bov5al op het praktis*e g]i*t1 en 0 ev5v] van a!sme als van vorm5di5/ v]wijd]d4 #c4 ,de le] van e5 w$]geboorte zond] zielsv]huiz+ en van ,nirvana als v]nietig+ is niet oud-,bo$dhi/is*1 ma> aan de ,mahayana te dank54 #d4 ,het ,bo$dhisme mag niet als volslag5 pessimisme word5 opgevat1 omdat het3 !oretis* e5 uitweg pr$ikt uit het lijd5 en praktis* ev5 v] van w]eldv]god+ als van w]eldv]a*t+ is v]wijd]d4 ,v4 ,de weg des heils4 ,we hebb5 9 het vorige ho(d/uk de ho(dzak5 d] ,bo$dhi/is*e le] 9 het oog gevat1 de m5s*heid 9 le$ v]zonk51 de uitweg1 die na> het ,nirvana vo]t4 ,de vraag komt nu e*t]3 wa>langs vo]t ons die weg8 ,m4 a4 w4 wij zijn nu aan de beh&el+ van de vi]de d] heilige wa>h$5 g5ad]d1 de weg1 die tot opheff+ van het lijd5 vo]t3 ,re$s hebb5 wij v]meld dat de weg tot opheff+ van het lijd5 is het heilige a*tv\dig pad1 dat is3 re*t gelo(1 re*t besluit51 re*t woord1 re*te daad1 re*t lev51 re*t /rev51 re*t g$5k51 re*t bespiegel54 ,welnu1 drie /ations zijn er1 die wij op di5 weg a*t]e5volg5s moet5 passe]51 wij kunn5 ze noem53 re*ts*ap5heid1 bespiegel+ 7inke]5 tot zi*zelf71 wij%eid4 ,all]e]/ dus re*ts*ap5heid1 d4 w4 z4 zi* van alles wat boos en onre9 is v]re h\d54 ,deze re*ts*ap5heid op5ba>t zi* 9 de opvolg+ d] vijf volg5de gebod51 die niet alle5 geld5 voor de eig5tlijke volgel+51 de monnik51 ma> voor alle v]e]d]s van d5 ,bo$dha4 ,zij zijn3 #a4 ge5 lev5d wez5 dood51 #b4 aan niem&s eig5dom zi* v]grijp51 #c4 de vr\w van e5 &] niet aanrak51 #d4 ge5 onwa>heid sprek51 #e4 ge5 b$welm5de drank5 dr9k54 ,wij moet5 erk5n51 dat ind]daad deze gebod5 door ,bo$dha's volgel+5 ze] nauwgezet word5 nageleefd4 ,niet alle5 dat de ,bo$dhi/is*e monnik van e5 soort zeef voorzi5 is1 opdat hij bij het dr9k5 van wat] niet het lev5 van e5 insect v]nietige1 ne51 ook de leek1 die e]bi$ heeft voor d5 ,v]hev5e zal ge5 di] dood51 ev5m9 zijn vlees* et54 ,de ,birman5 mak5 sle*ts voor n soort add] e5 uitzond]+1 e5 die d5 m5s* mo$willig aanvalt en wa>van e5 hunn] spreekwoord5 zegt3 als zij u e]/ ziet1 doodt zij u1 als gij ha> e]/ ziet1 doodt gij ha>4 ,en ook de &]e gebod51 met "n het niet gebruik5 van b$welm5de drank51 word5 /r5g nagekom54 ,ook word5 zij niet sle*ts negatief opgevat4 ,de ,bo$dhi/ doodt niet alle5 ge5 di]51 ma> is ook v]vuld met liefde voor al wat leeft4 ,ze] op d5 voorgrond komt ook het v]geld5 van kwaad met go$1 m5 d5ke b4v4 aan de vroeg] v]haalde ges*i$5is van ,kunala4 #id ,vooral uit practis* oogpunt word5 deze deugd5 aanbevol54 ,door niet te toorn5 ov]w9t m5 d5 toorn1 het booze ov]w9t m5 door het go$e1 d5 gi]ige ov]w9ne m5 met gav51 door wa>heid ov]w9ne m5 d5 leug5a>4 #ie ,welwill5dheid wordt door ,bo$dha op eig5a>dige wijze 9 het voorbeeld van zijn eig5 lev5 aanbevol54 ,hij zegt #if ,na d5 maaltijd1 als ik van het aalmoez5 v]zamel5 b5 t]uggeke]d1 begeef ik mij na> het w\d4 ,dan /apel ik kruid5 en grass5 ope5 en zet mij da>op n$]1 met gekrui/e be551 het li*aam re*t opg]i*t1 het gelaat met waakzaam d5k5 omgev54 ,zoo zit ik da>1 t]wijl ik de kra*t d] welwill5dheid1 die mijn gee/ v]vult1 zi* ov] n w]eld/reek laat uit/rekk51 da>na ov] d5 twe$51 d5 d]de en vi]de1 #ig na> bov51 na> b5$51 9 s*u9e ri*t+1 na> alle kant51 op alle weg5 van de gans*e w]eld laat ik de kra*t d] welwill5dheid1 die mijn gee/ v]vult1 die groote onmetelijke1 die van ge5 haat weet1 die na> ge5 s*ade tra*t1 zi* uit/rekk54 ,aan zulk e5 gee/elijke oef5+ 9 welwill5dheid wordt e5 groote kra*t toegek5d1 we z\d5 zegg53 e5 soort telepa?is*e kra*t4 ,z\ dat tr\w5s ook niet zoo zijn1 z\ niet e5 m5s*1 die al zijn g$a*t5 op wat re9 en go$ is conc5tre]t als 't w>e e5 atmosfe] van liefde rondom zi* bew]k58 ,hebb5 dat ook ge5 voorbeeld5 uit d5 nieuw5 tijd bewez58 ,do*3 laat ons hoor5 welke voorbeeld5 de ,bo$dhi/5 er van v]hal54 ,e5s v]zoekt ,an&a aan d5 v]hev5e dat hij ,roja1 e5 niet voor de le] van ,bo$dha gewonn5 edelman van het huis d] ,malla's1 tot het gelo( en de orde mo*t beke]54 ,dat is niet moeilijk voor d5 vole9digde1 o ,an&a1 om te mak5 dat ,roja de ,malla voor dit gelo( en deze orde gewonn5 wordt4 ,to5 ri*tte de ,v]hev5e op ,roja de kra*t zijn] welwill5dheid1 /ond van zijn zitplaats op en g+ 9 het huis4 ,en ,roja1 door d5 v]hev5e met de kra*t van zijne welwill5dheid getr(f51 g+1 ev5als e5 koe1 die ha> kalfje zoekt1 van huis tot huis1 van monnik tot monnik1 vrag5de3 ,wa>1 o e]wa>dig51 is op het oog5blik de ,v]hev5e1 de heilige1 hoog/e ,bo$dha8 ,ik bege] hem te zi51 d5 v]hev551 heilig51 hoog/5 ,bo$dha4 #ih ,die kra*t d] welwill5dheid wordt ook aangeprez5 teg5 slang5 en wilde di]54 ,bo$dha v]haalt van e5 zijn] vroeg]e lev5s3 ,9 het w\d1 op e5e b]ghell+ leefde ik1 mijn naam 0 ,sama444 ,leeuw5 en tijg]s trok ik door de kra*t mijn] welwill5dheid tot mij4 ,omgev5 van leeuw5 en tijg]s1 van pant]s1 b]5 en buffels1 van gazell5 en ev]s1 v]bleef ik 9 het w\d4 ,ge5 di] 0 voor mij bevreesd en ook ik vreesde voor ge5 di]4 ,de kra*t van de welwill5dheid is mijn bes*]m+1 zoo blijf ik op de b]ghell+4 ,doet ,bo$dha hi] niet d5k5 aan ,franciscus van ,assisi1 d5 e5ige ond] de heilig5 d] ,ka?olieke ,k]k1 bij wie zi* ook zulk e5 diep gevoel van sympa?ie1 zulk e5 heilig meegevoel5 v]toont met al wat leeft8 ,naa/ de welwill5dheid wordt ook ze] d5 nadruk gelegd op de weldadigheid4 ,zij wordt aangeprez51 niet zooze] omdat zij &]5 tot heil is1 als wel omdat zij wie ha> beoef5t v]d] br5gt op d5 weg des heils4 ,m5 d5ke b4v4 aan de vroeg] v]melde ges*i$5is van ,wessant>a #ii1 wa>9 deze alles t5 (f] br5gt1 do* niet voor doele9d51 die ons ,we/]l+5 kunn5 bevr$ig54 ,wie1 dat is hi] de kiem d] le]1 zi*zelf het groot/e (f] oplegt1 doet ook de groot/e /ap tot het heil4 ,to*3 no* re*ts*ap5heid1 no* welwill5dheid1 no* weldadigheid kunn5 er ons br5g54 ,zij b]eid5 sle*ts voor3 ,e]/ wanne] door deze deugd5 het h>t is g]e9igd1 wordt m5 ges*ikt om d5 v]d]5 weg des lev5s te v]/aan4 ,weldadigheid1 welwill5dheid1 re*ts*ap5heid3 zij zijn dus niet bov5al van gewi*t1 omdat zij &]5 tot heil zijn1 ma> omdat zij de ziel re9ig54 ,ze moet5 e*t] op d5 weg tot d5 groote vr$e door &]e--nog me] inn]lijke deugd5--word5 gevolgd4 ,v&a>1 dat zi* hi]bij aansluit53 behe]s*+ d] z9n51 waakzaamheid1 opm]kzaamheid en gemis van behoeft54 ,wat het e]/e betreft3 da>m$e wordt niet zooze] b$oeld e5 op zijn ho$e zijn voor v]zoek+5 als wel het a*tgev5 op zijn oog1 zijn oor1 tot zijn ademhal5 toe4 ,d5kelijk wordt dit aangeprez5 als e5 soort van gee/elijke gymna/iek3 e5 oef5+ om mee/] te word5 ov] al zijn lev5sv]ri*t+54 #ajj ,wat de opm]kzaamheid aangaat wordt vooral gewa>s*uwd teg5 toegev5 aan haat ( lu/4 ,als de monnik zoov] komt1 dat op d5 weg na> het dorp 7wa> hij rondgaat om aalmoez5 te ontvang57 ge5 lu/ ( haat hem bezielt teg5 dieg551 die hij zwijg5d aans*\wt ( hoort1 dan mag hij zegg53 ,zalig de man1 die aan het go$e zijne z9n5 gew5d heeft4 ,want aan niets te he*t53 9 d5 hemel ( op a>de3 da>om is het te do54 ,gemakkelijk valt het e*t] niet om da>toe te g]ak53 het ,bo$dhisme k5t ook e5 duivel3 ,m>a4 ,soms wordt hij voorge/eld als e5 p]soonlijk wez51 die ,bo$dha en zijn rijk be/rijdt3 do* bij me] wijsge]ig ontwikkelde ,bo$dhi/5 geldt hij als de onp]soonlijke w]eldma*t1 die ov]al lu/ en bege]te opwekt en da>door d5 dood w]kt4 ,m5 h]9n]t zi* dat hij ook 9 de ges*i$5is van ,bo$dha zelf e5 rol speelt4 ,zijne v]zoek+ van ,bo$dha doet soms d5k5 aan die van ,jezus door d5 duivel4 ,ev5als deze ,jezus het bekoorlijke wil do5 gevoel5 van a>ds*e ma*t1 zoo komt ook ,m>a tot d5 ,v]hev5e4 ,op zek]5 tijd1 zoo luidt dit v]haal1 hield de v]hev5e 9 het l& ,kosala 9 de ,himalaya1 9 e5 w\dhut1 v]blijf4 ,to5 de v]hev5e zi* da> 9 de e5zaamheid _h t]uggetrokk51 /eeg 9 zijn gee/ deze g$a*te op3 ,voorwa> het is mogelijk als kon+ met g]e*tigheid te rege]51 zond] dat m5 doodt ( dood5 laat1 zond] dat m5 sm>t lijdt ( &]5 sm>t doet lijd54 ,to5 zag ,m>a1 de booze1 de g$a*t5 die 9 d5 gee/ van d5 v]hev5e w>5 opgekom54 ,hij g+ na> d5 v]hev5e en sprak3 ,moge1 o ,he]1 de v]hev5e als kon+ rege]51 moge de vole9digde als kon+ rege]5 met g]e*tigheid1 zond] dat hij doodt ( dood5 laat1 zond] dat hij v]drukt ( v]drukk5 laat1 zond] dat hij sm>t lijdt ( &]5 sm>t toevoegt4 ,bo$dha antwoordt3 ,wat ziet gij aan mij1 gij booze1 dat gij aldus tot mij spreekt8 ,m>a zegt dan3 ,de v]hev5e1 ,he]1 heeft de vi]v\dige wond]ma*t zi* eig5 gemaakt--als de v]hev5e1 o ,he]1 wilde1 zoo kan hij will5 dat de ,himalaya1 de kon+ d] b]g51 tot g\d w]d en--hij z\ tot g\d word54 ,bo$dha wij/ hem af3 wat baat het d5 wijze ( hij e5 b]g van zilv] en g\d bezit8 ,wie het lijd5 heeft gezi5 9 zijn oorsprong1 hoe kan hij zi* w5d5 tot de bege]te8 ,wie weet dat a>ds*e z9 e5 boei is 9 deze w]eld 7nl4 die de vrijmak+ teg5h\dt7 die moge tra*t5 na> wat hem da>van vrijmaakt4 ,to5 zag ,m>a1 de booze3 de v]hev5e k5t mij1 de vole9digde k5t mij--en mismo$ig en b$roefd g+ hij he54-- #aja ,e5 slot1 dat bij d]gelijke v]hal5 ov] ,m>a telk5s w$]ke]t4 ,zoo we]/ond ,bo$dha d5 v]zoek] door zijne waakzaamheid1 zoo moet5 ook zijn volgel+5 hem we]/aan4 ,het voorbeeld van e5 s*ildpad /elt de ,mee/] hun voor oog54 ,wij lat5 die gelijk5is hi] volg53 ,er 0 e5s e5 s*ildpad1 die 9 d5 avond na> d5 oev] d] rivi] g+ om vo$sel te zoek54 ,ook e5 jakhals g+ des avonds na> de rivi] op buit uit4 ,to5 de s*ildpad d5 jakhals zag1 kroop zij 9 h>e s*aal en dook za*t en /il 9 het wat]4 ,de jakhals liep er he5 en wa*tte dat zij e5 h>] l$5 uit de s*aal z\ /ek54 ,de s*ildpad v]ro]de zi* niet1 de jakhals moe/ het opgev5 en g+ he54 ,ev5e5s1 jong]51 lo]t ook ,m>a1 de booze1 voortdur5d op u en d5kt3 ,ik wil door uw oog toegang tot u v]krijg51 ( door uw oor1 uw neus1 uw tong1 uw li*aam ( door uw g$a*t54 ,da>om1 o jong]51 bewa> de poort5 uw] z9n51 dan zal ,m>a van u wijk51 hij moet het opgev51 hij v9dt ge5 +ang bij u1 ev5m9 als de jakhals bij d5 s*ildpad4 #ajb ,zoo /aat dan de getr\we volgel+ des v]li*t5 pal2 door deugd5 gel\t]d1 door waakzaamheid ge/]kt en beveiligd /reeft hij na> het e9ddoel1 d5 groot5 vr$e4 ,ge5 paskla> gemaakt gelo(1 ge5 /eun5 op e5 v]loss]1 bov5 alles eig5 kra*ts9spann+ moet er hem br5g54 ,do*1 e5 voorsmaak van d5 eeuwig5 vr$e kan hij re$s hi] g5iet54 ,als hij alle5 t]n$] zit 9 het e5zame w\d1 als hij da> zi* door inke]5 tot zi*zelf losmaakt van lu/ en booze neig+51 losmaakt van vreugde en le$1 als t5 slotte zijn adem oph\dt1 dan b]eikt hij e5 toe/&1 wa>9 hij al het a>ds*e is ontvlod51 vrij van onre9heid1 vrij van zond51 va/ en onwankelba>4 ,9 di5 toe/& wordt alles hem kla>heid4 ,9 extase aans*\wt hij de w&el+51 die hij 9 't v]l$5 heeft doorgemaakt1 lee/ hij de g$a*t5 van &]54 ,hij ziet hoe alles ont/aat en v]gaat1 /raks zal hij ook de laat/e s*r$e do5 en wordt hij1 door het oph\d5 van alle he*t5 aan het a>ds*e1 van zonde vrij en komt tot v]loss+ en heiligheid4 ,is dat alles sle*ts--zooals ook ,old5b]g #ajc het voor/elt1--sle*ts ziekelijke v]beeld+8 ,wie e5igsz9s bek5d is met de v]s*ijnsel5 van somnambulisme en extase ook 9 onz5 tijd1 zal dit ge5sz9s bew]51 ma> zal moet5 erk5n51 dat er is3 e5 gee/elijk zi51 e5 hoog]e v]li*t+1 die jui/ dan ons deel wordt1 als al 't a>ds*e v]re van ons is en de w]eld d] z9n5 is geslot51 en dat er dus--ook 9 deze v]zek]+5 van het ,bo$dhisme--e5 diepe bron van wa>heid is v]borg54 ,bo$dha zelf tre$t op di5 weg des heils vrij wel op d5 a*t]grond4 ,hij is niet me] dan het voorbeeld dat d5 le]l+ /]kt 9 zijn /rijd4 ,hij is ge5 ,v]loss]1 die van buit5 af zaligheid aanbr5gt4 ,ne53 hij is de e]/e1 die wor/el5d en /rijd5d het w>e pad des heils heeft gevond53 &]5 volg54 ,na hem zull5 kom5 &]e ,bo$dha's1 die het rad d] le] 9 beweg+ br5g54 ,niet zijn p]soon maakt zalig1 ma> zijn le]3 die1 zoo sprak hij /]v5d tot ,an&a1 is de ,mee/] als ik b5 he5gegaan4 ,als zij die volg51 zull5 ook ook zij e5maal kom5 tot d5 ,groot5 ,vr$e1 die voor all5 b]eid is1 ma> die sle*ts b]eikt kan word5 wa> alle h>t/o*t is g$o(d1 wa> alle bege]5 heeft opgeh\d54 ,,vi4 ,het ,bo$dhisme 9 de praktijk4 ,re$s vroeg] hebb5 wij er ov] gesprok5 dat de geme5te van ,bo$dha feitelijk e5 monnik5geme5te is3 zoodat wie ern/ig na> het li*t tra*t1 monnik moet word54 ,dat monnik5dom is e*t] gans* iets &]s1 dan wij ,we/]l+5 z\d5 d5k54 ,e5 monnik3 onwillekeurig d5k5 wij dan aan de ,rooms*-,ca?olieke monnik51 p]son51 die ev5als de geheele prie/]s*ap met e5 wijd+ zijn bekle$1 wa>door zij als tuss*5p]son5 geld5 tuss*5 ,god en d5 m5s*4 ,zoo iets v9d5 wij1 wa> het ,bo$dhisme ook ma> e5igsz9s zuiv] is bewa>d geblev51 niet4 ,hun monnik5 deel5 ge5 ,sacram5t5 uit1 drag5 ge5 sleutel5 van hemel en hel3 zelf moet de m5s* de weg des heils zoek5 en v9d54 ,aan niem& heeft 9 de oog5 van ,bo$dha's volgel+5 de ,all]hoog/e zijn gezag 9 h&5 gegev53 ,hij w]kt door eeuwige wett53 zijn wil is k5ba> 9 de wet van oorzaak en gevolg1 die i$]e5 kan v]/aan4 ,de monnik5 vorm5 e5v\dig e5 vrije bro$]s*ap1 welke t5 doel heeft d5 weg te volg51 die tot de bevrijd+ leidt4 ,zoo 0 het van d5 aanvang af4 ,niet lang na d5 dood des ,v]hev55 vroeg e5 m9i/] van kon+ ,ajatasattu aan ,an&a3 ,is1 v]e]de ,an&a1 e5 bepaalde monnik door d5 v]e]de aangewez51 van wi5 hij gezegd heeft3 deze zal na mijn dood uw toevlu*t zijn8 ,an&a antwoordde ontk5n5d4 ,heeft dan1 v]volgde de m9i/]1 de geme5te e5 bepaald5 monnik b5oemd1 heeft e5 aantal oud/5 van hem v]ord5d3 ,hij zal na d5 dood des ,v]hev55 onze toevlu*t zijn8 ,ook nu antwoordde ,an&a ontk5n5d4 ,en de &] v]volgt3 ,wanne] het u aan e5 toevlu*t ontbreekt1 v]e]de ,an&a1 hoe is er dan e5heid ond] u8 ,het ontbreekt ons niet aan e5 toevlu*t1 o ,brahmaan1 wij hebb5 e5 toevlu*t1 de le]4 ,m4a4w4 ge5 hir>*ie ( iets d]gelijks4 ,zoo 0 het voorhe51 zoo is het nog ond] ,bo$dha's volgel+54 ,en 9 we]wil 7( jui/ da>door87 da>van is d] monnik5 lev5 van de dag5 van d5 ,v]li*te af tot nu toe vrijwel hetzelfde geblev54 ,als wij v]gelijk51 wat ,field+ v]telt ov] de monnik5 van het teg5woordig ,bo$dhisme 9 ,birma en ,old5b]g ov] die van de e]/e tijd51 dan s*ijnt bijna alles hi] zuiv] bewa>d te zijn geblev54 ,we will5 u dan ov] d] monnik5 eig5a>dig lev5 e5 en &] me$eel54 ,9 de e]/e plaats m]k5 wij op1 dat1 9 het algeme51 de toegang tot de geme5te 7,sangha7 voor i$] op5/aat4 ,geop5d zij voor all5 de poort d] eeuwigheid1 wie oor5 heeft1 hij hoore en geloove 't woord4 ,to* wordt voor sommig5 e5 uitzond]+ gemaakt4 ,b4v4 voor die aan ern/ige li*aamsgebrek5 ( krankh$5 lijd51 voor zw>e misdadig]s1 voor soldat51 s*uld5a>s en lijfeig551 niet omdat deze laat/e drie m9d] gea*t w]d51 ma> omdat hi] de re*t5 van d]d5 z\d5 word5 v]kort4 ,voorts mo*t5 zon5 niet 9 de orde gaan zond] toe/emm+ d] oud]s en kond5 k9d]5 e]/ met het #ab;e ja> voorloopig1 met hun #bj;e ja> vol lid word54 ,voorloopig en vol lid1 bij jeugdig5 van j>5 kan dat e]/ na e5ige j>5 op elka> volg54 ,bij oud]5 volgt de voorloopige opname als lid en de erk5n+ als vol m$elid spo$ig op elka>4 ,de e]/e wijd+ heet ,pabbaja 7het uitgaan1 n4l4 uit de w]eld71 de twe$e ,upasampada 7het inkom574 ,bij de e]/e tre$t enkel de c&idaat zelf h&el5d op1 bij de twe$e is het de geme5te1 die hem opneemt4 ,e5 en &] g+ en gaat nog 9 ho(dzaak aldus 9 zijn w]k4 ,de c&idaat v]kla>t bij het ,pabbaja1 dat hij deel wil uitmak5 van de geme5te1 e5e v]kl>+1 die ook e5 oud]e monnik voor hem do5 kan4 ,hij trekt da>op het gele gewaad aan1 laat zi* ha> en ba>d s*]5 en spreekt tot de &]e monnik7en73 ,ik neem mijn toevlu*t bij ,bo$dha4 ,ik neem mijn toevlu*t bij ,dh>ma 7de le]74 ,ik neem mijn toevlu*t bij ,sangha 7de geme5te74 ,da>op volgt dan lat]1 soms al spo$ig1 de eig5lijke opname1 wa>door hij dus vol geme5telid wordt4 ,dit gaat ongeve] 9 deze voege4 ,voor de v]zamelde monnik5 spreekt de c&idaat3 ,ik bid de geme5te1 e]wa>dig51 om de wijd+4 ,moge de geme5te1 e]wa>dig51 mij tot zi* opheff51 moge zij zi* mijn] erb>m54 ,t5 twe$e en t5 d]de male v]zoek ik de geme5te1 e]wa>dig51 om de wijd+4 ,moge de geme5te1 e]wa>dig51 mij tot zi* opheff51 moge zij zi* mijn] erb>m54 ,dan volgt e5 soort v]hoor4 ,er wordt gevraagd3 ,hoort gij mij ,n4444448 ,nu is de tijd voor u gekom5 om wa> en re*t te sprek54 ,ik vraag u1 hoe het met u is4 ,wat zoo is moet gij van zegg53 het is zoo1 wat niet zoo is1 da>van moet gij zegg53 het is niet zoo4 ,zijt gij met e5 d] volg5de ziekt5 behept3 melaats*heid1 kropgezwel1 witte uitslag1 t]+1 vall5de ziekte8 ,zijt gij e5 m5s*8 #ajd ,zijt gij e5 man8 ,zijt gij uw eig5 he]8 ,hebt gij s*uld58 ,/aat gij niet 9 kon9klijk5 di5/8 ,hebt gij v]l( van vad] en mo$]8 ,zijt gij volle tw9tig ja> oud8 ,hebt gij de aalmoez5s*aal en de kle$]58 ,hoe heet gij8 ,hoe heet uw le]mee/]8 ,is nu het antwoord op al deze vrag5 bevr$ig5d1 dan wordt tot driemaal toe aan de geme5te het v]zoek ov]gebra*t hem de wijd+ te gev54 ,de geme5te hoore mij1 e]wa>dig54 ,hi] ,n44444 w5s*t als le]l+ van ,n4 ,n4 #aje de wijd+ te ontvang54 ,hij is vrij van v]h9d]+4 ,hij heeft e5 aalmoez5s*aal en de kle$+/ukk54 ,n4 vraagt de geme5te om wijd+ met ,n4 ,n4 als zijn le]mee/]4 ,de geme5te v]le5t aan ,n4 de ord5+ met ,n4 ,n4 als le]mee/]4 ,wie van de e]wa>dig5 er voor /emt dat aan ,n4 de wijd+ wordt gegev5 met ,n4 ,n4 als le]mee/]1 die zwijge1 wie er teg5 is1 spreke4 ,komt na driev\dige h]hal+ ge5 teg5spraak1 dan is de c&idaat aang5om5 en het heet3 ,n4 heeft van de geme5te de wijd+ ontvang5 met ,n4 ,n4 als zijn le]mee/]4 ,de geme5te is er voor1 zij zwijgt1 alzoo neem ik dit aan4 ,nu /elt m51 door de s*aduw te met51 d5 tijd va/1 wa>op de c&idaat is opg5om5 en deelt hem v]volg5s m$e de vi] regel5 d] ge/r5gheid 9 het uit]lijk lev51 luid5de aldus3 ,de spijs van hem1 die uit het huis na> het lev5 zond] tehuis is gegaan1 zull5 zijn de bet51 die hij door b$el5 v]krijgt4 ,zijn gewaad zal gemaakt zijn uit de lomp51 die hij v]zamelt4 ,zijn leg]/$e zal zijn ond] de boom5 des w\ds4 #ajf ,zijn m$icijn zal zijn de /9k5de ur9e van vee4 ,b]eid5 vrome leek5 hem e5 maal3 v]le55 zij hem kle$+1 ond]dak1 g5eesmiddel53 't is niet v]bod5 die aan te nem51 do* de re*te en wettige lev5swijze van d5 monnik is deze ge/r5gheid van het b$ela>slev54 ,dan word5 hem meeg$eeld de vi] groote v]bod51 door welke te ov]tr$5 e5 monnik zi*zelf uit de geme5te uit/oot3 #a4 ,e5 geord5de monnik mag ge5 gesla*tsomgang hebb51 ook niet met e5 di]4 ,de monnik1 die gesla*tsomgang heeft1 is ge5 monnik me]1 hij is ge5 le]l+ van d5 zoon van ,sakya4 ,ev5als e5 m5s*1 wi5 het ho(d is afgeslag51 met d5 romp niet lev5 kan1 zoo is ook e5 monnik1 die gesla*tsomgang heeft1 ge5 monnik me]1 ge5 le]l+ van d5 zoon van ,sakya4 ,da>van moet gij uw lev5 lang u v]re h\d54 #b4 ,e5 geord5de monnik mag niet nem5 wat hem niet gegev5 is 7wat m5 dief/al noemt7 ook ge5 gra%alm4 ,de monnik1 die e5 pada #ajg ( de wa>de van e5 pada ( me] dan e5 pada ongegev5 neemt 7wat m5 dief/al noemt7 is ge5 monnik me]3 hij is ge5 le]l+ van d5 zoon van ,sakya4 ,ev5als e5 dor blad1 dat van d5 /5gel is losgegaan1 niet me] gro55 kan1 zoo is ook e5 monnik1 die e5 pada ( de wa>de van e5 pada ( me] ongegev5 neemt 7wat m5 dief/al noemt7 ge5 monnik me]3 hij is ge5 le]l+ van d5 zoon van ,sakya4 ,da>van moet gij uw lev5 lang u v] h\d54 #c4 ,e5 geord5de monnik mag niet wet5s e5 di] van het lev5 b]oov51 ook ge5 worm zelfs ( mi]4 ,de monnik1 die wet5s e5 m5s*elijk wez5 van het lev5 b]o(t1 zij het dat hij e5 ongebor5 k9d doodt1 is ge5 monnik me]1 hij is ge5 le]l+ van d5 zoon van d5 ,sakya4 ,ev5als e5 groote /e51 di5 m5 9 twee deel5 heeft gesplet51 niet me] tot n kan word5 gemaakt1 zoo is ook enz4 #d4 ,e5 geord5d monnik mag zi* niet b]oem5 op bov5m5s*elijke volkom5heid1 mag zelfs niet zegg53 ,ga>ne v]toef ik 9 e5 l$ig huis4 #ajh ,de monnik1 die met booze b$oel+ en uit bege]lijkheid zi* leug5a*tig op bov5m5s*elijke volkom5heid b]oemt1 zij het e5 toe/& van v]zonk5heid1 van v]rukk+1 van tot zi*zelf inke]5 7conc5tratie71 van v]heff+ ( van het pad d] v]loss+1 ( van de vru*t d] v]loss+1 hij is ge5 monnik me]1 hij is ge5 le]l+ van d5 zoon van ,sakya4 ,ev5als e5 afgeh\w5 palmboom niet me] groei5 kan enz4 ,met de voorlez+ dez] vi] groote v]bod5 is de ord5+ geindigd4 ,m5 ziet1 dat alle voorzorg5 word5 g5om51 om onwa>dig5 te w]5 en moeilijkh$5 te voorkom51 do*1 van w]k5 op het gevoel1 van my/iek is m5 hi] v]re v]wijd]d4 ,het is dan ook ge5 wijd+ 9 e5 gee/elijk5 /&1 die e5 onv]liesba> k>akt] v]le5t1 het is de vrije aansluit+ bij e5e bro$]s*ap1 die m5 ook we] v]lat5 kan4 ,dit jui/ maakt dat 9 het ,bo$dhi/is*e monnik5dom niet die groote1 donk]e vlekk5 zijn te zi51 welke de ascese ov]al met zi* br5gt4 ,wordt e5 monnik de drang na> de w]eld te /]k1 valt hem de /rijd teg5 de z9lijke neig+5 zijn] natuur te zwa>1 welnu3 niets belet hem he5 te gaan4 ,het is bet]1 de gee/elijke oef5+ va>wel te zegg5 en zijn zwakheid te erk5n51 dan als gee/elijke te zondig54 ,zondigt e*t] de monnik teg5 de ho(dgebod51 dan kan hij door de geme5s*ap word5 uitge/oot54 ,iets wat e*t] niet veelmal5 ges*i$t1 da> e5 monnik1 die teg5 zijn regels h&elt1 zooze] door het publiek wordt v]a*t 7e5 publiek dat zijn aalmoez5s*aal dan niet met vo$sel vult7 dat hij vanzelf tot he5gaan is g$rong54 ,hebb5 wij gezi5 hoe de monnik5 word5 opg5om51 aan welke v]pli*t+5 zij moet5 beantwoord53 wij w]p5 ?ans e5 blik op hun dagelijks* lev54 ,we m]kt5 re$s op dat het lev5 d] monnik5 zi* door e5v\d moet k5m]k53 do*1 niet zoo dat het 9 ov]drev5 ge/r5gheid onta>dt4 ,dit komt 9 alles uit4 ,e5v\dig zijn ook teg5woordig 9 ,birma--e5 l&1 wa> het ,bo$dhisme vrij zuiv] de oude traditin heeft bewa>d--de kloo/]geb\w5 do* vri5delijk door boom5 omgev54 ,naa/ het kloo/] v9dt m5 pagod53 koepelvormige v]hev5h$51 die het graf van d5 mee/] voor/ell53 wa>bij m5 n$]knielt om g$eelt5 uit de heilige boek5 op te zegg53 soms re$s 9 d5 vroeg5 morg51 als het nauwelijks dag is4 ,b9n5 9 het kloo/]1 dat mee/al niet heel groot is en van h\t geb\wd1 ziet m5 e5 beeld van d5 ,v]li*te1 do* van hem alle53 &]e heilig5 k5t m5 niet4 ,v]d] gewone d+5 voor huiselijk gebruik1 soms enkele boek54 ,want eig5dom mag e5 monnik niet bezitt53 ge5 geld ( go$1 ge5 artikel5 van weelde4 ,i$]5 morg5 do5 de monnik5--bij i$] dorp 9 ,birma is e5 kloo/]--hun rondgang door het dorp4 ,d5 blik op d5 grond geslag51 de aalmoez5s*aal 9 de h&1 gaan zij van huis tot huis1 zwijg5d /aan zij e5 oog5blik voor de deur1 en als zij vo$sel ontvang5--geld mog5 zij ond] ge5 b$+ aannem5--gaan zij zwijg5d we] v]d]4 ,voor d5 middag zijn ze we] 9 't kloo/] t]ug4 ,dan volgt de maaltijd3 wa>bij dan het 's morg5s v]zamelde3 mee/al rij/1 wordt gebruikt4 ,dat is de e5ige maaltijd3 op &]e tijd5 vo$sel te gebruik5 is d5 monnik niet geoorlo(d4 ,na d5 maaltijd mog5 de monnik5 zi* niet me] na> het dorp begev51 wel mog5 zij 9 hun kloo/] p]son5 ontvang54 ,tr\w5s3 dat moet wel1 9 ,birma to* is ook het ond]ri*t d] jeugd geheel 9 h&5 van de monnik54 ,deze zijn het1 die ha> le]5 lez5 en s*rijv5 en ha> g$eelt5 uit de heilige boek5 van buit5 do5 le]54 ,voorts is ook e5 groot deel van d5 dag aan lez5 en ov]weg5 van de heilige boek5 en aan /ille ov]pe9z+ gewijd4 ,arbeid 9 d5 gewon5 z9 des woords3 arbeid d] h&5 wordt e*t] door de monnik5 niet v]ri*t1 b$el5 is hun ond]h\d4 ,die b$ela>s /aan e*t]1 al bemoei5 zij zi* no* met de politiek1 no* met de rege]+--t5zij om soms voor v]drukt5 te pleit5--9 hooge e]4 ,met he] word5 zij aangesprok51 ook door de voornaam/5 des l&s4 ,en als e5 aanzi5lijk man e5 monnik ontmoet zal hij de knie buig5 en d5 monnik lat5 voorbijgaan4 ,zoo gaat het dagelijks* lev5 d] monnik5 9 /ilte en kalmte voorbij4 ,sle*ts enkele mal5 wordt de e5tonigheid da>van ond]brok5 door dat zij t] maaltijd word5 uitg5oodigd en ook door #ad daags*e bie*tsam5kom/54 ,die bie*tsam5kom/5 date]5 van oude dag51 de bie*t=mule ,patimokha is ook ze] oud1 wij v]meld5 die /raks4 ,deze sam5kom/5 dan hebb5 plaats met voll5 maan en met nieuw5 maan1 op d5 va/5dag1 e5 dag1 die dez5 naam heeft van ouds1 ma> wa>op ind]daad door de ,bo$dhi/5 niet geva/ wordt4 ,op deze sam5kom/51 wa>toe de oud/e monnik uit e5 di/rikt de monnik5 oproept1 kom5 alle monnik5 9 e5 d] kloo/]s bije54 ,niem& mag afwezig blijv53 voor krankz9nig5 en krank5 moet e5 d] &]e bro$]s v]kl>5 dat zij re9 zijn4 ,kan niem& die v]kl>+ aflegg51 dan draagt m5 d5 zieke 9 zijn /oel t] v]gad]+1 (3 m5 komt bij zijn b$ tezam54 ,do* nooit mag deze heilige v]gad]+ onvoltallig zijn4 ,bij 't li*t d] fakkels--de v]gad]+ heeft 9 d5 avond plaats--nem5 alle monnik5 op hunne be/emde plaats5 zitt+4 ,ge5 leek1 c&idaat ( non mag hi]bij teg5woordig zijn4 ,da>op draagt n d] monnik51 bij voorkeur de oud/e1 de ,patimokha voor3 de bie*t=mule4 ,hij spreekt dan aldus3 ,de geme5te1 e]wa>dig51 moge mij hoor54 ,h$5 is het va/5dag1 de #ae;e d] halve ma&4 ,als de geme5te b]eid is moge zij va/5dag h\d5 en de bie*t=mule hoor5 voordrag54 ,wat moet de geme5te van te vor5 do58 ,spreek de v]kl>+ d] re9heid uit1 gij e]wa>dig54 ,ik wil de bie*t=mule voordrag54 ,de geme5te antwoordt3 ,wij all5 die hi] zijn1 hoor5 en b$5k5 deze wel4 ,wie e5 f\t gepleegd heeft1 gaat de voordrag5de voort1 moge ha> bek5n54 ,wie ge5 f\t heeft moge zwijg54 ,uit uw zwijg5 z\ ik afleid51 dat de e]wa>dig5 re9 zijn4 ,ev5als e5 enkel m5s*1 wanne] hem e5 vraag is ge/eld1 antwoord5 moet1 zoo is het ook bij zulk e5 v]gad]+1 als de vraag driemaal is ge/eld4 ,e5 monnik1 die op e5 driemaal h]haalde vraag e5 f\t1 die hij gepleegd heeft en die hij zi* h]9n]t1 niet bek5t1 is aan leug51 wet5s begaan1 s*uldig4 ,wet5s uitgesprok5 leug5s1 e]wa>dig51 br5g5 v]woe/+1 heeft de v]hev5e gezegd4 ,da>om moet e5 monnik1 die iets misdrev5 heeft1 zi* dat h]9n]t en da>van re9 bege]t te word51 zijn f\t bek5n54 ,wat hij bek5t zal hem li*t vall54 ,da>na wordt de bie*t=mule uitgesprok51 e]/ word5 g5oemd de vi] ho(dzond51 die uitgaan uit de geme5te met zi* br5g54 ,alzoo wordt geh&eld ov] gesla*tsgeme5s*ap1 dief/al1 moord en de aanmatig+ van gee/elijke volkom5heid4 ,v]volg5s komt de driemaal h]haalde vraag3 ,ik vraag de e]wa>dig53 zijt gij van deze zond5 re98 ,t5 twe$5 maal vraag ik3 ,zijt gij re98 ,t5 d]d5 maal vraag ik3 ,zijt gij re98 ,als alles zwijgt is het antwoord3 ,re9 zijn hi]aan de e]wa>dig51 da>om zwijg5 zij1 aldus neem ik dit aan4 ,da>op word5 &]e zond5 opg5oemd3 zulke1 die e5 t]ugzett+ met zi* br5g52 v]volg5s &]e1 die door de bek5t5is zelve kunn5 word5 v]zo5d4 ,wel twee hond]d v]s*ill5de artikel51 die zi* ov] het geheele lev5 uit/rekk5 word5 dan opgesomd4 ,da>9 wordt tot 9 kle9igh$5 afg$aald1 do* ook kle9igh$5 hebb5 soms groote beteek5is4 ,zoo g+ het 9 oude dag5 ond] ,bo$dha's volgel+51 zoo gaat het nog4 ,e5 bizond]e1 eig5a>dige beteek5is _h1 re$s van oude dag5 af1 de reg5tijd1 die 9 ,indi ongeve] van ,juni tot ,octob] duurt4 ,die tijd 0 voor reiz5d pr$ik5 onges*ikt en w]d dus doorgebra*t 9 /ille t]uggetrokk5heid4 ,0 hij t5 e9de1 dan kwam5 de le]l+5 ple*tig te zam54 ,all5 zat5 zij n$]1 9 e]bi$ige h\d+ op d5 grond1 met gev\w5 h&5 hun m$ebro$] smeek5d1 om1 indi5 hij 9 di5 tijd e5 s*uld _h begaan1 deze te noem54 ,ik noodig1 zoo heet het1 de geme5te uit1 om1 indi5 gij iets van mij gezi5 ( gehoord hebt1 ( v]d5k+ teg5 mij koe/]t1 erb>m5 met mij te hebb5 en te sprek51 als ik het inzie1 zal ik er boete voor do54 ,zoo 0 9 oude dag5 die reg5tijd e5 tijd voor godsdi5/ige bespiegel+ en inke] tot zi*zelf4 ,en--zoo is het ook nu nog4 ,9 ,birma is dat nog de tijd1 zooals ,field+ #aji het uitdrukt1 om d5 grond te b]eid5 voor het gewas1 de ziel5 voor de eeuwigheid4 ,dan lev5 ook vele leek5 op de wijze d] monnik54 ,zij et5 voor d5 middag en on?\d5 zi* van tabak4 ,ge5 spel5 zijn er dan1 ge5 huwelijk5 word5 er geslot54 ,ook word5 dan de zondagsbije5kom/5 #aaj veel talrijk] bezo*t dan &]s4 ,9 ,ceylon br5gt ook de wa/ijd eig5a>dige gebruik5 met zi*4 ,de monnik5 v]lat5 hun gewone huiz5 en lev5 9 kle9e hutt51 door de bo]5 da>voor opzettelijk geb\wd4 ,zij h\d5 dan e5 reeks di5/51 be/a&e 9 voorlez+5 uit de ,pitaka's1 #aaa de heilige boek51 wa>na> dan oud en jong1 arm en rijk komt lui/]54 ,ond] de boom5 wordt e5 plat=m opg]i*t3 ov]dekt1 do* aan de kant5 op51 en met kle$5 en bloem5 v]si]d4 ,da>omhe5 zitt5 all5 dan a&a*tig n$]1 en vooral na> de lez+ d] ,yataka's1 de vroeg]e lev5s van ,bo$dha1 wordt met groote belang/ell+ gehoord4 ,ov]ig5s wordt 9 de mee/e ,bo$dhi/is*e /rek5 aan wat wij pr$ik5 z\d5 noem5 we9ig ( niet g$aan4 ,wel komt 9 ,birma des ,zondags veelal e5 monnik 9 e5 ru/huis--ov]al heeft m5 da> ru/huiz5 langs de weg51 mee/ door milddadigheid t5 behoeve van het publiek ges*onk5--e5 g$eelte uit de heilige boek5 voorlez54 ,e5 soort pr$ik- ( prie/]ambt bekle$t e*t] de ,bo$dhi/is*e monnik niet3 niem& d5kt er b4v4 9 ,birma aan e5 monnik bij e5 /]v5de te roep51 om b4v4 geb$5 te zegg54 ,het zijn dan ook ge5 tuss*5p]son5 tuss*5 ,god en d5 m5s*1 ma> p]son51 die1 9 vrije bro$]s*ap d5 weg bew&el51 die tot d5 groot5 vr$e vo]t4 ,ook hun godsv]e]+ is ze] e5v\dig3 al?ans wanne] we da> lat5 het ,bo$dhisme1 zooals het 9 ,tibet optre$t1 wa> het geheel en al--bet] kunn5 wij het niet met e5 enkel woord uitdrukk5--tot e5 ,rooms*-,ca?oliek gekleurd ,bo$dhisme is geword51 met e5 paus1 (f]s1 ple*tige1 geheimz9nige c]emonies enz4 ,ma> dat v]teg5woordigt all]m9/ d5 eig5lijk5 gee/ van dez5 godsdi5/4 ,de monnik 9 ,birma bepaalt zi* tot het uitsprek5 van gewijde tek/5 bij de pagode1 wa>9 vooral de erk5t5is dat alles ell5de en v]driet is op d5 voorgrond tre$t4 ,ook bij de godsdi5/ige fee/5 alda>--het groote godsdi5/ige fee/ heeft plaats na d5 reg5tijd--is er we9ig &] c]emonieel4 ,monnik5 en leek5 kom5 9 de pagodes bidd51 bloem5 en ges*5k5 word5 aan de monnik5 gegev51 de klokjes d] groote pagod5 luid5 met vri5delijk5 klank3 do* niets van e5 /atig5 e]$i5/1 die tr\w5s 9 het kad] van het ,bo$dhisme niet z\ pass54 ,wel w]d5 re$s vroeg 9 e]e geh\d5 vi] heilige plaats51 met d5 /i*t] van d5 godsdi5/ 9 v]b& /a&e3 de plaats wa> ,bo$dha is gebor51 die wa> hem de hoog/e v]li*t+ t5 deel viel1 die wa> hij het rad d] g]e*tigheid draaide m4 a4 w4 het e]/ pr$ikte1 die wa> hij het ,nirvana ++4 ,we sprak5 tot nu toe enkel ov] monnik51 do* er zijn ook ,bo$dhi/is*e nonn5--hoewel veel m9d] 9 getal3 de vr\w5 hebb5 da>9 ge5 lu/1 al ontbreekt het hun ov]ig5s ge5sz9s aan godsdi5/ige belang/ell+4 ,is het soms ook omdat de nonn5 zoov] b5$5 de monnik5 zijn ge/eld8 ,bo$dha zelf _h tr\w5s ge5 lu/ om e5 nonn5orde 9 't lev5 te roep51 #aab ma> w]d door de om/&igh$5 da>toe g$wong54 ,wat de nonn5 betreft1 van ha> heet het o4 a4 ,e5 non1 al is zij ook s9ds hond]d ja> geord5d1 moet i$]5 monnik1 al is deze e]/ di5 dag geord5d1 de e]bi$ige begroet+ br5g51 voor hem op/aan1 de gev\w5 h&5 v]heff51 hem na> behoor5 e]54 ,deze ord5+ moet zij a*t51 heilig h\d51 bew>51 e]51 en ha> lev5 lang niet ov]tr$54 #aac ,9 hetzelfde ges*rift wordt ha> ook voorges*rev5 dat zij d5 reg5tijd niet mog5 doorbr5g5 9 e5 di/rikt1 wa> zi* ge5 monnik5 bev9d51 dat zij i$]e halve ma& de monnik5 ov] de bie*t moet5 raadpleg5 en hun om de pr$ik+ van het heilige woord v]zoek54 ,ook bij het zelfond]zoek na d5 reg5tijd moet5 zij de monnik5 door e5 bode do5 vrag5 ( dez5 niets hebb5 9 te br5g51 enz4 ,m4 a4 w4 de nonn5 hebb5 ze] we9ig 9 te br5g54 ,moet5 de nonn5 dus 9 alles de monnik5 raadpleg51 to* moet e5 /r5ge s*eid+ bewa>d blijv54 ,ge5 monnik1 die voor de nonn5 moet pr$ik5 mag hun huis betr$51 behalve indi5 hij e5e kranke moet toesprek54 ,ge5 monnik mag met e5 non op weg zijn1 op e5 s*ip zijn1 naa/ ha> zitt5 zond] getuig54 ,nog v]di5t de a&a*t dat de nonn5 niet--zooals monnik5 9 ,bo$dhi/is*e l&5 soms do5--mog5 lev5 9 de e5zaamheid van het w\d4 ,kom5 die gebod5 alle5 voor uit het d5kbeeld van de m9d]wa>digheid d] vr\w8 ,ja en ne54 ,ne5 voorzoov] het e5 groote dwal+ z\ zijn om te me55 dat de vr\w5 9 l&5 wa> het ,bo$dhisme zuiv] wordt bel$5 e5 soort slav9n5 z\d5 zijn1 dat is al?ans 9 ,birma vol/rekt niet het geval3 de vr\w heeft da> 9 het burg]lijke gelijke re*t5 s*i] als de man4 ,de ,birmaan zegt e*t] van de vr\w t5 opzi*te van zijn godsdi5/3 de vr\w begrijpt het zoo niet4--,en--dat is het ook4 ,de vr\w5 9 ,birma zijn van e5 za*te1 te$]- h>t/o*telijke1 liefhebb5de natuur2 hun vr\welijk gemo$slev5 komt feitelijk 9 v]zet teg5 sommige artikel5 van hun gelo(4 ,zij hebb5 e5 groote bewond]+ voor ,yaodh>a1 de vr\w van d5 ,v]li*te4 ,die 0 godsdi5/ig1 ma> 't brak ha> h>t1 dat zij s*eid5 moe/ van ha> geliefde3 dat kn zij niet begrijp54 ,zoo nu zijn de vr\w5 9 ,birma nog4 ,zij w]k5 m$e met alle ma*t om b$welm5de drank5 en het dood5 van di]5 teg5 te gaan4 ,zij volg5 nauwgezet de voors*rift5 van d5 godsdi5/ op3 ma>1 zegt ,field+1 indi5 de godsdi5/ ha> zegt3 ,v]laat al wat gij liefhebt1 alles wa>aan uw h>t gehe*t is1 want het is ijdel3 zie het li*t en b]eid uwe ziel voor d5 ,groot5 ,vr$e1 dan de9z5 zij t]ug3 ,he]1 dat kunn5 wij niet1 het z\ te vreeselijk voor ons zijn4 ,e5 man die 9 ,birma af/& doet van de w]eld wordt geprez51 e5 vr\w niet4 ,ook bij de vr\w5 zijn nonn5 niet 9 aanzi51 wie tot d5 ,groote ,vr$e zal kom5 moet e]/ als man word5 w$]gebor54 ,d] vr\w5 gemo$ teek5t e*t] e5 zek] prote/ aan teg5 de h>dheid d] ,bo$dhi/is*e le]4 ,dat blijkt ook bij 't geb$3 ,bidd5--dat is voor d5 ,bo$dhi/ ge5sz9s sprek5 tot ,god1 opdat hij w5s*5 v]hoore3 ne51 bidd5 is ov]pe9z5 van d5 weg des heils3 is zi* v]tr\wd mak5 met de eeuwige wett5 d] g]e*tigheid4 ,er wordt niet geb$51 om d5 ,bo$dha go$ te do51 ma> om de liefde tot hem op te wekk5 9 't h>t4 ,to*3 ,bo$dhi/is*e vr\w5 bidd5 soms &]s4 ,field+ v]haalt3 #aad ,ik h]9n] mij dat ik e5s op het t]ras van e5 b]oemde pagode /ond1 de g\d5 tor5spits voor mij en gebeeldh\wde alt>5 rondom en da> e5 vr\w zag ligg51 ha> aangezi*t na> de pagode geke]d4 ,zij bad vurig1 z vurig dat ha> woord5 v]/aanba> w>51 want zij /oorde zi* aan niem&1 zoo b$roefd 0 zij2 en wat zij vroeg 0 dit3 dat ha> k9d1 ha> kle9tje niet /]v5 z\4 ,zij hield het kle9e k9dje 9 ha> arm51 en als zij er na> keek w>5 ha> oog5 vol tran54 ,want het 0 heel ziek1 de l$emat5 w>5 niets dan vel en be51 met dikke knien en ellebog51 en het gezi*tje 0 geheel uitgete]d4 ,het 0 zelfs te zwak om belang te /ell5 9 al de nieuwe d+5 rondom3 het op5de alle5 nu en dan t]nauw]nood ev5 de v]moeide oogjes4 ,geef dat hij h]/elle1 geef dat hij gezond worde1 riep de vr\w telk5s we]4 ,tot wi5 smeekte zij8 ,ik weet het niet4 ,mijn he]1 er moet wel iem& zijn4 ,iem&4 ,e5 gee/1 die 't hoor5 kan4 ,wie weet het8 ,er zal to* wel iem& mij help58 ,de m5s*5 z\d5 mij help51 als zij kond51 ma> zij kunn5 niet2 er moet to* wel iem& zijn8 ,zoo bidd5 ,bo$dhi/is*e vr\w5 me]mal54 ,vr\w5 zegg5 de monnik5 begrijp5 het nooit-- ,hebb5 wij hi] niet op treff5de wijze het liefd]ijk h>t van de vr\w1 dat niet tevr$5 is met e5ige wett51 die alles be/ur51 dat niet1 ook niet voor e5 hoog ideaal1 s*eid5 wil van wi5 zij innig liefheeft8 ,en--hoe hoog wij ,bo$dha /ell53 br5gt dit to* niet aan 't li*t dat er 9 zijn godsdi5/ is1 ik zeg niet gemis van welwill5dheid1 ma> van w>mte8 ,ongem]kt zijn wij zoo van de monnik5 gekom5 tot de leek54 ,eig5lijk zijn dez5 ge5 lid d] geme5te1 de geme5te is er e5e van monnik54 ,to*3 zij zijn ond]wez5 9 de le] van d5 ,v]li*te1 zij nem5 bij hem en zijne le] hunne toevlu*t1 de vijf gebod5 #aae zijn hun heilig4 ,do* e5 soort lidmaats*ap van e5 k]k hebb5 zij niet4 ,de e5ige c5suur die ov] h5 wordt uitgeoef5d is deze3 dat de monnik5 ge5 gav5 van h5 aannem5 als zij zi* ze] hebb5 v]grep54 ,hoe op5ba>t zi* het ,bo$dhisme bij de leek58 ,o4 a4 hi]9 dat zij d5 reg5tijd 9 't bizond]1 gelijk wij re$s zag51 wijd5 aan godsdi5/oef5+51 ook dat zij des ,zondags--vooral ook 9 d5 reg5tijd--9 ru/huiz5 sam5kom51 da> komt somtijds dan ook e5 monnik e5 g$eelte uit de heilige boek5 voorlez51 om dan telk5s we] pe9z5d te h]hal5 en te ov]d5k51 dat het lev5 sle*ts is ell5de1 moeite1 v]driet4 ,( zij da>om ov]ig5s zoo t]ne]g$rukt zijn8 ,ne54 ,hun lev5 gaat gewoonlijk voort 9 kalme onbezorgdheid4 ,ja*t na> rijkdom is met "n d5 ,birmaan ge5sz9s eig54 ,heeft hij zi* e5ig =tu9 v]gad]d1 dan laat hij ru/huiz5 inri*t51 pagod5 v]si]51 kloo/]s b\w5 en d]gelijke4 ,van ons ,we/]s* sp>5 en g>5 weet hij niet af4 ,wa>toe z\ hij het do58 ,wa>om zi* 't lev5 moeilijk te mak58 ,zij hebb5 voorts we9ig behoeft51 hun lev5 is--9 ov]e5/emm+ met d5 gee/ van hun godsdi5/--ev5v] van weelde als van zelfka/ijd+4 ,als wij ,birma en zijn bewon]s bes*\w51 dan moet5 wij erk5n5 dat de ,bo$dhi/5--hi] heb ik ook op de leek5 het oog--me] van hun gelo( 9 het lev5 t]e*t br5g5 dan de ,*ri/55 van het hunne4 ,is dat omdat het gelo( bet] is8 ,ne51 ma> omdat het ,*ri/5dom1 zooals wij het vaak opvatt51 veel v]d] af/aat van het eig5lijke ,*ri/5dom1 dan d] ,birman5 ,bo$dhisme van d5 gee/ des ,v]li*t54 ,9 de e]/e plaats is hun gelo( praktis*4 ,bo$dha sprak we9ig ( niet ov] ,god1 niet omdat hij niet 9 ,hem gelo(de1 ma> omdat hij bij voorkeur niet v]d] g+ dan zijn wa>nem+1 die sle*ts kon kom5 tot de wet d] g]e*tigheid4 ,zoo do5 ook zijn volgel+54 't ,is d5 monnik5 zelfs ongeoorlo(d zi* met het bov5natuurlijke 9 te lat5 en het ligt ook niet ze] 9 d5 gee/ d] leek54 ,wat hun lev5sopvatt+ betreft3 liefde en m$elijd5 wordt ond] h5 aangetr(f51 de oorlog is 9 hun oog e5 gruwel1 't kan niet 9 h5 opkom5 die met ,bo$dha ( het ,nirvana te v]b9d51 zooals soms de ,*ri/55 do51 die va&els wijd5 en d5 ,god d] heirs*>5 aanroep51 t]wijl ,jezus sprak3 die het zwa>d nem5 zull5 door het zwa>d v]gaan4 ,go$e soldat5 vormt het ,bo$dhisme niet1 ook da>om niet1 omdat het d5kbeeld van discipl9e 9 /rijd is met hun3 i$] w]kt zijn eig5 heil4 ,dat individueele toont zi* ook op &]e wijze eig5a>dig4 ,als gij e5 weg betre$t1 die u /raks ov] e5 wrakke brug vo]t1 zal niem& u wa>s*uw54 ,als gij 9 het wat] u w]pt1 zal niem& u r$d5 teg5 uw z91 als gij niet om hulp roept3 ongevraagde raad geldt voor he]s*zu*t4 ,dat zelfde individueele tre$t ook 9 hun le] ov] /raf en boete op d5 voorgrond4 ,van ,bo$dha heeft m5 ge5 godheid gemaakt die de /raf voor &]5 ond]g+4 ,ge5 plaats is hi] ook voor v]gev+ 9 d5 all$aags*5 z93 de gevolg5 van het kwaad moet i$] boet51 dat is e5 eeuwige wet1 e5 onontkoomba> iets4 ,do* wie geboet heeft1 heeft ook zijn /raf ond]gaan1 en is er niet m9d]1 do* bet] om4 ,hoe m5 dat &]s--en na> mij voorkomt bet] begrijpt dan wij--kwam uit 9 de volg5de gebeurt5is1 die e5ige j>5 gel$5 9 ,rangoon ges*i$de4 #aaf ,e5 ,engels* (fici] v]loor e5ige banknot54 ,het bleek dat e5 d] b$i5d5 ze ge/ol5 _h3 hij w]d ge>re/e]d en bek5de4 ,de (fici] _h ga>ne de aankla*t +etrokk51 do* dat kon niet4 ,de jong5 w]d ge/raft1 (s*oon zijn mee/] hem ga>ne de s*&e d] gevang5is _h bespa>d4 ,zes ma&5 w]d hij opgeslot54 ,de mee/] v]gat het geval1 do*1 na 't e9dig5 van d5 /raftijd kwam de jong51 blij en opgewekt1 bij zijn mee/] t]ug4 ,hij vond dat het vanzelf sprak dat hij we] 9 di5/ z\ word5 g5om54 ,hij _h imm]s zijn /raf nu ond]gaan6 ,de &] wilde hem e*t] niet we] hebb51 hij _h 9 de gevang5is gezet54 ,en--( de jong5 sprak--dat hij lang5 tijd 0 ge/raft gewee/1 het mo*t niet bat54 ,wie _h hi] zuiv]d] moraal8 ,de ,bo$dhi/ ( de ,*ri/58 't ,kan dunkt me aan ge5 twijfel ond]hevig zijn1 ma> 't bewij/ wel dat de ,*ri/55 hun eig5 gelo(1 al?ans de zoo bek5de gelijk5is van d5 v]lor5 zoon1 nog ma> sle*t v]/aan4 ,voor ons v]ba/]d inzi*t is /raf sle*ts e5 v]n$]+1 die wij lief/ ons zelf en &]5 moet5 besp>51 voor d5 &] 0 zij boete3 re9ig+ d] ziel--9 ov]e5/emm+ imm]s met zijn gelo(1 dat ons de wet d] g]e*tigheid le]t1 die ons door lijd5 t5 slotte vo]t tot d5 ,groot5 ,vr$e4 ,als wij dit ind5k51 begrijp5 wij ook bet] het m]kwa>dige v]s*ijnsel1 dat zelfs aanvo]d]s van roov]b5d51 op wi] ho(d e5 prijs is ge/eld1 zi* vaak vrijwillig bij d5 re*t] kom5 aanmeld54 ,de /raf moet imm]s /rekk5 tot heil8 ,dat is het1 wat h5 ook vr$e geeft 9 't aangezi*t des doods4 ,ge5 eeuwige hel1 ge5 hemel1 die zi* direct voor h5 op5t1 gaan zij tegemoet1 do* hun volg5d lev5 hangt af van het teg5woordige3 de hemel is voor d5 zonda> geslot51 do* niet voor eeuwig4 ,e5maal zull5 all51 nadat zij wij%eid gele]d hebb5 uit het lijd51 tot d5 ,groot5 ,vr$e kom54 ,wanne] e5 ,birmaan /]v5de is kom5 ge5 monnik5 geb$5 zegg53 ook sprek5 ge5 blo$v]want5 ( vri5d5 met hem ov] 't hi]namaals4 ,wat dan8 ,e5 vri5d zal kom5 en hem zegg53 ,d5k aan de go$e dad51 die gij g$aan hebt3 en die zal hij h]9n]51 opdat de oude van dag5 bij die vri5dlijke h]9n]+5 /raks za*t insluim]t4 ,is dat ge5 troo/ voor 't m5s*5h>t8 ,ook gelo(t m5 9 ,birma dat1 wanne] de m5s* /]ft1 zijn geheele lev5 met al zijn ond]deel5 voor zijn oog5 komt als e5 l&s*ap1 dat 9 d5 donkr5 na*t door e5 bliksem/raal e5sklaps geheel v]li*t wordt4 ,en--dit gelo( ru/--9 't voorbijgaan m]k ik dat op--ind]daad op go$e grond53 met "n p]son5 die d5 dood door v]dr9k+ nabij w>5 hebb5 van zi*zelf iets d]gelijks getuigd1 gelijk vele we/]s*e wa>nem+5 uitwijz54 ,moet5 wij t5 slotte niet dankba> erk5n5 dat ook het li*t van ,azi e5 s*oon en he]lijk s*ijnsel geeft voor d] m5s*5 voet1 ook al zijn we niet bl9d voor zijn e5zijdige kleur8 ,en is niet dit vooral de groote kra*t van de ,bo$dhi/is*e le]1 dat wel het kwaad 9 zijn boo%eid1 het go$e 9 zijn he]lijkheid wordt erk5d1 ma> dat alle loonzu*t hi] ov] boord is geworp5 en m5 9 /$e van e5 uitw5dige v]geld+ erk5t e5 eeuwige1 onwankelb>e ord5+1 die ru/ en vr$e geeft aan 't h>t1 dat uitgaat na> liefde en pli*t1 do* dui/]nis aan wie hat5 en onre*t do58 ,ge5 godsdi5/ kunn5 wij ons voor/ell51 ges*ikt voor de k9d]5 van ons gesla*t1 ( 9 deze d+5 moet hij bij ,bo$dha t] s*ole gaan4 ,,vii4 ,de voortgang en ontwikkel+ van het ,bo$dhisme4 ,wanne] wij het hi] g5oemde ond]w]p wild5 beh&el5 9 alle uitvo]igheid1 z\d5 wij nog wel e5 gans* lijvig boekdeel da>aan kunn5 wijd54 ,we z\d5 dan moet5 sprek5 ov] v]s*ill5de sect51 die 9 de s*oot van het ,bo$dhisme ont/ond51 ov] al de l&51 wa>he5 het zi* uitbreidde1 en de wijzig+1 die het da>bij soms ond]g+4 ,dat alles z\ ons e*t] te v] vo]5 en niet pass5 bij het kad] van dit w]k4 ,to* zijn e5 pa> d+5 uit de ges*i$5is van het ,bo$dhisme voor ons van zooveel belang1 dat wij da>ov] niet will5 zwijg54 ,en wel3 de v]s*ill5de oude k]kv]gad]+51 het vorm5 van de v]zamel+ d] ,heilige ,s*rift51 het optr$5 van het ,bo$dhisme als door d5 /aat bes*]mde godsdi5/ ond] ,aoka1 en t5 slotte met e5 enkel woord3 de uitbreid+ van het ,bo$dhisme 9 &]e l&5 en zijn ond]gang 9 ,indi4 ,all]e]/ dan ov] de oude concilies4 ,drie word5 ons g5oemd3 dat van ,rajagriha1 van ,vaisali en van ,patna4 ,het e]/e z\ geh\d5 zijn1 aldus v]haalt ,buddaghosa1 e5 soort ,bo$dhi/is*e k]kvad]1 nabij ,rajagriha4 ,da> to* w>5 a*tti5 groote kloo/]s1 met monnik5 gevuld4 ,m5 v]zo*t dus van hunn5twege aan d5 kon+ van ,rajagriha1 ( hij e5 groot hol 9 de b]g5 t5 hunn5 behoeve voor die v]gad]+ wilde inri*t54 ,de kon+1 zoo gaat het v]haal voort1 0 da>toe volkom5 b]eid4 ,alles w]d keurig 9 g]e$heid gebra*t3 er w>5 vijfhond]d bekle$e zitplaats5 voor de monnik51 e5 spreekge/oelte voor d5 voorzitt]4 ,twee ma&5 lang _h m5 da>m$e w]k4 ,de monnik5 w]d5 uitg5oodigd en kwam5 bije5--'t 0 9 d5 wa/ijd4 ,e]/ be/ond de v]gad]+ niet uit het volle getal3 er w>5 er #dii1 ,an&a _h niet v]kreg5 de ,prajna ,p>amita1 de k5nis d] onzi5lijke w]eld4 ,dus 0 n zetel vacant4 ,do*1 to5 ,an&a des na*ts pe9sde1 kwam5 de wond]b>e kra*t5 ov] hem3 en--door d5 vlo] he5 b]eikte hij d5 zetel1 voor hem g]e$ geh\d54 ,kasyapa 0 voorzitt] en noodigde ,upali uit om voor te drag5 de regel51 door ,bo$dha ov] de orde gegev5 7,v9aya74 ,upali zat 9 de preek/oel1 voor ,bo$dha be/emd1 met d5 ivor5 waai] 9 de h&4 ,de monnik5 zong5 na wat m5 hun voordroeg4 ,da>na kwam ,an&a 9 het spreekge/oelte en droeg de uitsprak5 ov] de le] 7,dh>ma7 voor4 ,het e]/e d] ,sutra's1 door ,an&a voorg$rag51 0 ,brahmajala ,sutra4 ,nu zijn de volg5de punt5 ze] m]kwa>dig3 9 het ja> #af v4 ,c4 _h ook e5 concilie plaats1 na> de faam zegt van #ejj monnik54 ,er w>5 er sle*ts #dii1 n 0 uitgeslot51 do* v]ri*t e5 wond] en wordt *ef4 ,dit concilie 0 bije5g]oep5 door kon+ ,kani%ka1 die ov] e5 groot deel van ,indi to5 rege]de4 ,en--na> het s*ijnt1 heeft hi] de1 lat] zi* vorm5de1 ,mahayana s*ool1 e5e ov]w9n+ behaald op het me] oorspronkelijk ,bo$dhisme4 ,nu rek55 sommige gele]d5 het ,brahmajala sutra ook tot de boek5 dez] s*ool1 na> mij voorkomt t]e*t2 omdat het niet d5 gee/ van het oorspronkelijke ,bo$dhisme ademt4 ,en ook op dit concilie hield m5 zi* bezig met de heilige boek51 met "n om da>op comm5t>5 te mak5 en wel op de ,sutra's1 de ,v9aya en de ,abhidh>ma3 welke drie ook volg5s de zuidelijke ,bo$dhi/5 d5 heilig5 canon vorm54 ,het ligt dus mijns inzi5s voor de h&1 dat dit heele concilie van ,rajagriha niets &]s is dan e5 pog+ om--wat lat] gesanctione]d w]d--de go$keur+ d] oudheid te gev5 door het re$s kort na ,bo$dha's dood geldig te mak54 ,ev5 onzek] s*ijnt wat v]haald wordt ov] het twe$e concilie1 dat ongeve] #ajj ja> lat] geh\d5 w]d4 ,me] op va/5 grond kom5 wij e*t] bij het #c;e1 dat van ,patna1 dat ongeve] het ja> #bdd 9 ,patna w]d geh\d51 9 de dag5 van kon+ ,aoka4 ,wa>s*ijnlijk is da> met de v]zamel+ d] heilige boek5 e5 beg9 gemaakt4 ,ov] ,aoka en zijn w]k5 will5 wij e*t] uitvo]ig] sprek51 omdat het hi] e5 vor/ geldt1 die het ,bo$dhisme met groote kra*t heeft bevord]d en wi5s naam nog imm] door de gans*e ,bo$dhi/is*e w]eld e5 go$5 klank heeft4 ,zooals bek5d is drong ,alex&] de ,groote 9 de #d;e eeuw vr onze ja>tell+ zegevi]5d tot 9 ,indi door4 ,9 die dag5 0 ,magadha de ho(d/ad geword5 van e5 vrij groot kon9krijk1 dat e*t] voor de ma*t van ,alex&]s wap55 moe/ bukk54 ,e5 avonturi]1 uit de h&5 van d5 kon+ van ,magadha ontsnapt1 zo*t bij ,alex&] zijn toevlu*t4 ,deze rebel v]gad]de de /amm5 van d5 ,p5dsjab rondom zi* en--to5 9 #cae v4 ,c4 de kon+ van ,magadha w]d v]moord1 plaat/e hij zi* op di5s troon4 ,de ,griek5 v]joeg hij uit ,indi4 ,deze troonsbeklimm+ 0 ze] m]kwa>dig1 omdat zij bewees dat de oude ,indis*e maats*appij voorbij g+3 ,*&ragupta to* 0 e5 man van lage ca/e1 ev5als zijn p>tijg5oot54 ,jui/ 9 die dag5 kwam het ,bo$dhisme op en nam snel 9 invlo$ toe4 ,wa>s*ijnlijk begun/igd5 re$s ,*&ragupta en zijn zoon dit nieuwe gelo(4 ,zek] is het dat zijn kle9zoon1 ,aoka1 er toe ov] g+ en de groote kon+ d] ,bo$dhi/5 w]d4 ,hij 0 ind]daad de ,dh>ma ,raj 7kon+ d] g]e*tigheid71 wa>van ,bo$dha1 to5 hij 9 #ebj v4 ,c4 ond] e5 vijgeboom zat1 _h g$roomd4 ,aoka1 die #bd j>5 telde1 to5 hij d5 troon beklom1 0 e]/ e5 vroom ,brahmaan1 die #ej4jjj ,brahman5 dagelijks vo$de4 ,ook 0 hij zek] e5 dapp] en bekwaam krijgsman2 al?ans hij v]ov]de e5 groot deel van ,indi4 ,zek]e monnik ,nigrauda beke]de hem tot het ,bo$dhisme4 ,de kon+ w]d da>voor nu e5 groot ijv]a> en--tal van ins*rift51 door hem 9 rots5 en /e55 gebeiteld 9 bijna alle /rek5 van ,indi--legg5 er getuig5is van af1 hoe ern/ig hij zijn taak opvatte om de nieuwe le] +ang te do5 v9d5 en 9 het maats*appelijk lev5 de h]vorm+5 9 te vo]51 die zij eis*te4 ,deze ins*rift5 zijn ook 9 &] opzi*t voor ons van groote wa>de4 ,imm]s de oud]dom d] boek5 /aat niet altijd va/ en--volg5s nag5oeg e5/emmig oordeel d] gele]d5--/ond ,aoka's ,bo$dhisme vrij di*t bij het oorspronkelijk4 ,zij zijn groot5deels uitgegev5 en alzoo ond] het b]eik d] gele]de w]eld gebra*t4 ,we will5 er enkele van aanhal51 die ons do5 zi5 welke d5kbeeld5 ov] ,god en toekom/ig lev5 door d5 b]oemd5 kon+ w]d5 gekoe/]d4 ,veel te v]lang5 na> de d+5 7dezes lev5s7 is ongehoorzaamheid1 zoo h]haal ik3 7ongehoorzaamheid7 is ook de 7altijd7 w]kzame zu*t na> grondgebi$ bij e5 vor/1 die d5 hemel wil gew9n54 ,belijd ,god 7,isana7 en gelo( 9 ,hem1 die het wa>dig voorw]p d] gehoorzaamheid is4 ,want gij zult ge5 middel5 v9d5 om d5 hemel te w9n51 aan dit gelo( gelijk4 ,o1 /reef er na> om dit ons*atb>e kle9ood te v]krijg54 ,aldus spreekt kon+ ,devanampiya ,piyadasi 7de door de god5 geliefde #aag73 ,het teg5woordig oog5blik en het v]l$5 zijn ond] dezelfde vurige hoop voorbijgegaan3 ,hoe zal door de beke]+ van d5 kon9klijk geboorne de godsdi5/ word5 uitgebreid8 ,als deze zoo to5eemt door de beke]+ van de laaggebor551 hoe zal hij dan to5em5 als de hooggebor55 ov]tuigd word58 ,ov]al wa> de naam van ,god 9 e]e is1 wa>lijk da> is godsdi5/4 ,aldus sprak ,devanampiya ,piyadasi3 ,da>om heb ik van dit oog5blik af gezorgd dat er godsdi5/ige r$55 w]d5 geh\d51 ik heb godsdi5/ige pli*t5 aangewez51 opdat de m5s*5 da>na lui/]5d1 er toe gebra*t word5 het re*te pad te volg5 en e]e te gev5 aan ,god4 ,ook ov] e5 volg5d lev5 laat ,aoka zi* uit3 ,al de mo$ 7heet het eld]s7 di5 ,piyadasi1 de geliefde d] god51 heeft getoond is t5 opzi*te van e5 volg5d lev54 ,a>ds*e roem br5gt we9ig voordeel1 do* v]oorzaakt integ5deel1 v]lies van deugd4 ,voor d5 hemel te w]k5 is moeilijk voor e5 bo] en voor e5 pr9s3 t5zij zij met uit]/e kra*ts9spann+ alles opgev54 ,mog5 mijne liefhebb5de ond]dan5 geluk v]krijg5 9 deze en 9 e5 volg5de w]eld4 ,de bem9de d] god5 spreekt aldus3 ,me] dan twee en d]tig en e5 half ja> lang b5 ik e5 hoord] d] wet gewee/1 do* ik beijv]de mij niet met alle inspann+4 ,de god51 die voor di5 tijd 9 ,jambudvipa als w>e god5 w]d5 bes*\wd zijn nu afgezwor5444 ,e5 kle9 7e5v\dig7 man1 die zi*zelf wat oef5t kan voor zi*zelf groote hemels*e zeg5 v]w]v51 en met dat doel is deze pr$ik+ uitgesprok54 ,beide1 groot5 7hoog57 en kle95 moet5 zi* oef55 en zull5 t5 slotte 7w>e7 k5nis v]krijg54 ,en deze wijze van h&el5 zal wat zijn8 ,van groote gevolg54 ,want het gee/elijk go$ zal groei51 en zal /e$s snell] groei51 t5 slotte zal het telk5s met de helft word5 v]me]d]d4 ,deze pr$ik+ is geh\d5 door hem die is he5gegaan4 ,twee hond]d vijftig j>5 zijn er v]loop5 na het v]trek van d5 le]a>4 ,alles 9 deze ops*rift5 moge niet geheel duidelijk zijn1 zooveel is to* wel zek]1 dat het ,bo$dhisme van ,aoka all]m9/ e5 soort a!sme mo*t heet54 ,e5 en &] /emt ov]e5 met wat wij re$s vroeg] opm]kt51 b4v4 dat de oude ,bo$dhi/5 zi* ,brahma*>91 v]e]d]s van ,brahma noemd5 en dat 9 e5 gesprek met de ,brahman5 ,bo$dha niet zegt3 ,brahma v]e]5 is onz91 ma> wel3 uw uitw5dige v]e]+ van ,brahma deugt niet4 ,do*1 wij kom5 tot ,aoka t]ug4 ,deze v]g5oegde zi* niet met 9 edict5 het ,bo$dhisme aan te prijz51 ne51 hij tra*tte de beg9sel5 van het nieuwe gelo( ook 9 /aat en maats*appij door te vo]54 ,t]e*t kan m5 van hem zegg51 dat hij ,wilb]=ce vooruit 0 9 d5 /rijd teg5 de slav]nij1 ,tol/o 9 zijn bege]te om het zwa>d weg te w]p51 ,r\sseau en ,fi*te 9 hun w5s* om d5 inn]lijk5 godsdi5/ all] eig5dom te mak54 ,ook is treff5d zijn zorg voor de di]54 ,we will5 u1 aan de h& d] ops*rift5 zelve lat5 zi51 hoeveel ,aoka tot /& bra*t4 ,wat betreft zijn belang/ell+ 9 d5 inw5dig5 godsdi5/ d5k5 wij b4v4 aan het volg5de ins*rift3 ,piyadasi1 de vri5d d] god51 he*t m9d] wa>de aan aalmoez5 en uitw5dige ple*tigh$51 dan aan het bevord]5 van d5 bloei van d5 inw5dig5 godsdi5/4 ,voortgang 9 ,dh>ma 7de w>e le]1 de deugd7 kan op tweerlei wijze word5 v]kreg51 door vormelijke regels1 en door de gevoel5s1 welke deze opwekk5 9 het h>t4 ,9 dez5 dubbel5 invlo$ heeft de e]/e e5 ze] g]+e wa>de1 de inn]lijke opwekk+ is sle*ts 9 wa>heid belangrijk4 ,wat zijn afke] van d5 oorlog betreft d5k5 wij aan deze inscriptie3 ,piyadasi1 de vri5d d] ,devas1 7god57 /elt alle5 op prijs d5 oog/ van het volg5d lev54 ,da>om alle5 is deze inscriptie gegrift1 opdat onze zon5 en kle9zon5 ge5 nieuwe v]ov]+5 z\d5 mak54 ,lat5 zij niet d5k5 dat v]ov]+5 met het zwa>d d5 naam v]ov]+ v]di554 ,lat5 zij zi5 d5 ond]gang1 de v]w>r+1 de h>t/o*t die zij m$ebr5g54 ,w>e v]ov]+5 zijn alle5 die van ,dh>ma4 ,aoka zorgde voor m5s* en di]1 hij maakte aan slav5mi%&el+ e5 e9de1 v]brak de slav5ket55 d] m5s*51 zorgde voor reizig]s en monnik5 op liefd]ijke wijze4 ,hi]ov] v]meld5 de ops*rift5 het volg5de3 ,vroeg] w]d51 9 de groote eetzaal en d5 tempel van kon+ ,piyadasi1 d5 vri5d d] god51 dagelijks hond]d duiz5de di]5 gesla*t om tot vo$sel te /rekk5 met hun vlees* 4444 do* nu we]kl9kt telk5s we] het koor dat voortaan ge5 di] me] zal word5 t] dood gebra*t4 ,als e5 m5s* ond]worp5 is aan slav]nij en sle*te beh&el+1 zal hij van dit oog5blik af door d5 kon+ van deze en &]e gevang5s*ap word5 bevrijd4 ,vele m5s*5 9 deze /rek5 kwijn5 9 de gevang5is1 da>om 0 de ,/upa #aah1 die de bevel5 des kon+s bevat1 ze] noodig4 ,ov]al is geve/igd het dubbele sy/eem van g5eeskundige hulp van kon+ ,piyadasi1 m$is*e hulp voor m5s*5 en m$is*e hulp voor di]5444 ,en wa> er ge5 voorraad is 7van kruid571 9 al deze plaats5 moet5 deze word5 geplant en g$roogd1 zo[el wortels als kruid54 ,ov]al wa> er ge5 voorraad van is1 moet5 zij word5 aangebra*t en geplant4 ,en aan de groote weg5 moet5 bronn5 word5 gegrav5 en boom5 geplant1 tot het welzijn van m5s* en di]4 ,9 sommige ,bo$dhi/is*e l&5 zijn de kloo/]s ook teg5woordig de e5ige plaats5 wa> m5 loge]5 kan1 en de monnik5 de e5ige dokt]s4 ,wa>s*ijnlijk is dus ook hi] g$a*t aan boom51 die geplant moet5 word5 bij de ,saugh>ama1 zooals het to5 heette4 ,saugh>ama tu9 d] monnik51 t]wijl deze zelf to5 ,pavajitani's 7huislooz57 heett5 teg5ov] de ,gaha?ani 7die e5 hui%\d5 hebb57 wa>mee wa>s*ijnlijk de ,brahman5 b$oeld word54 ,do5 dus re$s deze aanhal+5 v]mo$5 dat 9 die dag5 de monnik5 me] ond] boom51 dan wel 9 huiz5 woond51 de volg5de uitspraak van ,aoka komt da>m$e ov]e54 ,wanne] godvru*tig5 zull5 v]blijv5 bij d5 heilig5 vijgeboom1 ( da>omhe5 rondw&el5 t5 e9de vrome v]ri*t+5 te volbr5g51 zal het e5 voordeel en e5 g5oeg5 voor de l&/reek en h>e bewon]s zijn om ges*5k5 hun aan te bi$51 en ov]e5kom/ig hun edelmo$igheid en &]sz9s1 zull5 zij voorspo$ ( teg5spo$ g5iet54 ,zij zull5 dankba> zijn voor de kom/ van het gelo(4 ,wat dorp5 ( hun inwon]s voor de zaak van d5 godsdi5/ mog5 gev5 ( 9 /& h\d51 de gewijd5 7monnik5 enz47 zull5 het zelfde ontvang51 en1 t5 voorbeelde van mijn volk zull5 zij ge/r5g 9 de e5zaamheid lev54 ,en ev5e5s zull5 de gewijd51 welke zeg5+5 zij ook uitsprek51 da>9 ov]vlo$ig zijn4 ,voorts zal het volk 9 d5 na*t #aai tot toevlu*t hebb5 d5 groot5 myrobolanpruim5boom 7,t]m9alia *ebula7 en d5 heilig5 vijgeboom4 ,mijn volk zal d5 groot5 myrobolanboom v]me]d]54 ,en da> mijn godvru*tig5 dit do5 voor het g5oeg5 en het welzijn van het dorp1 wa> zij v]blijv51 mog5 zij rondom d5 s*oon5 en heilig5 vijgeboom e5 liefelijk v]blijf hebb5 bij het volbr5g5 van vrome dad54 ,wij hebb5 hi] nog niet de kloo/]s alzoo1 do*3 e5 ov]gangsvorm4 ,t]wijl 9 d5 e]/5 tijd ,bo$dha's monnik5 twee aan twee uitg+5 t] beke]+1 zi5 wij h5 nu me] bepaalde woonplaats5 innem5 9 de nabijheid van e5ig dorp4 ,/raks kom5 zij 9 kloo/]s1 9 geb\w5 te won54 ,we kunn5 e*t]1 met het oog op de toe/&5 9 ,aoka's tijd1 dez5 ov]gang ze] go$ begrijp54 ,aoka to* _h ,indi v]ov]d1 en _h nu noodig e5 leg] van v]li*te monnik5 t5 e9de zijn rijk voor het ,bo$dhisme te w9n54 ,dat groote leg] moe/ word5 gevo$3 v&a> dat aan dorp5 en /$5 w]d opg$rag5 voor de monnik5 te zorg53 ook nu nog e5 geliefkoosde taak d] leek5 9 ,bo$dhi/is*e l&54 ,v&a> ook de zoo uitgebreide aanplant+5 van mango's1 banan5 enz4 ,ook van de plant+ van deze boomsoort5 wordt 9 e5 d] edict5 van ,aoka gesprok54 ,uit deze ops*rift5 blijkt voorts dat er drie ja>lijks*e groote fee/5 w>5 9 die oude dag51 wi] datum 9 v]b& met de maan w]d va/ge/eld1 fee/51 wa>bij olifant51 toorts51 opto*t5 enz4 te pas kwam54 ,tempels s*55 er to5 nog niet te zijn1 de godsdi5/ige ple*tigh$5 hadd5 plaats 9 tempels van ongekorv5 h\t met de /]r5 als lamp54 ,aoka de$ wat hij kon om het ,bo$dhisme uit te breid51 en1 al g+5 de monnik5 9 die dag5 ook re$s zwijg5d rond1 to* w>5 zij wa>s*ijnlijk ov]ig5s niet zoo geslot51 hun taak to* 03 propag&a mak5 voor het nieuwe gelo(1 wa>bij hun e*t] w]d +epr5t vri5delijk en meega& te zijn teg5 de kett]s4 ,door zulke v]zo55de mani]5 zull5 zelfs de kett]s gun/ig word5 ge/emd en zulk e5 g$rag zal het aantal beke]l+5 do5 to5em54 ,dat het e*t] to* propag&a moe/ zijn1 blijkt uit het volg5de 9 e5 d] edict53 ,s9ds lang5 tijd zijn er ge5 di5a>s van d5 godsdi5/ gewee/1 die1 zi* beweg5de ond] de ongeloovig51 h5 met e5 ov]/room+ van godsdi5/ ov]/elpt51 met e5 ov]vlo$ van heilige le]+54 ,door ,cambodja1 ,g&h>a1 ,sura/hra1 ,pet5ica en eld]s zijn er nu aangewez5 7als z5del+571 die hun weg v9d5 tot op de uit]/e gr5z5 d] b>ba>s*e l&51 voor het heil van all54 ,omga&e zo[el met de gevreesd5 als met de gea*t51 9 ,pataliputra zo[el als 9 vreemde plaats51 bet]e d+5 le]5de1 zull5 zij ov]al doordr+54 ,zoo zw]v5 dus ,aoka's monnik5 als e*te huislooz5 7pavajitani7 ov]al rond om hun nieuw ,evangelie te br5g54 ,ook voor het uitw5dige van d5 godsdi5/ de$ ,aoka veel4 ,hij b\wde vi] /upa's 7grafheuvels7 t] e]e van d5 ,v]li*te3 n op de plaats1 wa> de ,v]li*te 0 gebor51 n wa> hij de v]li*t+ deela*tig w]d1 n te ,b5>es1 wa> hij het e]/ pr$ikte1 n te ,kus9>a1 wa> hij het ,nirvana ++4 ,m5 weet welke g$a*t5 m5 ov] de /upa's _h4 ,e5 dood man 0 volg5s de oude ,indirs 7en nog is er iets van dat gelo( ov]7 ma*tig] dan e5 lev5d p]soon4 ,mee/al /elde m5 zi* voor dat zijne kra*t zi* op5ba>de1 wa> zijn lijk ru/te1 en m5 groef zelfs da>bij heilige vijv]s1 wa> e5 buit5gewone v]/]k+ d5 v]e]d]s d] heilig5 t5 deel viel4 ,ov] het graf b\wde m5 dan e5 koepeldak1 da> v]e]de m5 de dood5 en bra*t hun (f]s4 ,zoo nu de$ m5 met ,bo$dha ook4 ,9 e5e oude ,*9ees*e ,bo$dhi/is*e liturgie heet het3 ,ik bes*\w het gewijde alta> als e5e kon9klijk edelge/e5te1 wa>bij de s*aduw 7gee/7 van ,sakya ,ta?agata v]s*ijnt4 ,zoo da*t m5 dus1 bij de v]e]+ d] /upa's 9 geme5s*ap te kom5 met ,bo$dha4 ,e] kunn5 wij dus zegg5 dat er 9 ,aoka's ,bo$dhisme e5ig bijgelo( 01 dan dat wij hem bes*uldig5 van e5 soort a!sme1 als ho$anig sommige gele]d5 het oorspronkelijk ,bo$dhisme will5 opvatt54 ,aoka de$ nog iets &]s van groote beteek5is4 ,hij riep e5 k]kv]gad]+ te ,patna bije5 9 het ja> #bdd v4 ,c4 wa>op vooral ov] de gewijde boek5 w]d geh&eld4 ,na> het s*ijnt w]d het volg5de 7blijk5s e5 d] ops*rift5 des kon+s7 va/ge/eld3 ,het is wel bek5d1 he]51 hoe v] mijn e]bi$ en mijn gelo( 9 ,bo$dha1 ,dh>ma en ,sangha gaan4 ,alles wat onze he] ,bo$dha heeft gesprok5 is wl gesprok54 ,da>om1 he]51 moet het ind]daad word5 bes*\wd als van onbetwi/ba> gezag4 ,zoo zal het w>e gelo( lang dur54 ,alzoo1 mijne he]51 e] ik met de hoog/e v]e]+ deze godsdi5/ige w]k53 ,v9ayasamaka 7less5 9 discipl9e71 ,aryavasas 7de bov5natuurlijke kra*t5 d] ,arya's71 ,anagatabhayas 7de v]s*rikk+5 d] toekom/71 ,muniga?as 7het lev5 van ,bo$dha 9 v]smaat71 ,upatisapas9a 7de vrag5 van ,upati%ya71 ,moneyasuta 7de ,sutra van het inn]lijk lev57 en de v]man+ tot ,rahula ov] vals*heid1 uitgesprok5 door onz5 he] ,bo$dha #abj4 ,deze godsdi5/ige w]k51 he]51 wil ik dat de monnik5 en nonn51 t] bevord]+ van hun invlo$ t5 go$e1 voortdur5d zull5 be/ude]5 en zi* h]9n]54 ,sommige gele]d5 bes*\w5 dit als e5 uittreksel1 wa>9 ,aoka de voornaam/e /ukk5 uit e51 to5 re$s be/a&5 canon opnoemt1 zoo b4 v4 ,rhys ,davis4 ,&]5 me551 dat jui/ het concilie van ,patna1 wa>van dit ontw]p de besluit5 me$eelt1 op aanspor5 van d5 kon+ e5 aanvang maakte met d5 canon4 ,mij komt deze laat/e me5+ wa>s*ijnlijk voor4 ,de zev5 hi] g5oemde ges*rift5 zijn all5 bek5d4 ,wat de vrag5 van ,upati%ya aangaat1 dat dit ges*rift hi] voorkomt is niet onbelangrijk4 ,imm]s wat is de vraag die ,upati%ya bezigh\dt8 ,hij ziet van e5 heuveltop e5 fee/1 wa>op ze] vel5 zi* v]mak54 ,e5sklaps ov]valt hem de g$a*te3 ov] twee hond]d j>5 zull5 alle deze lev5de wez5s e5 prooi zijn van d5 dood4 #aba ,indi5 da> is e5 beg9sel van v]woe/+1 kan da> dan niet ev5go$ e5 beg9sel van lev5 zijn8 ,niem& kan deze vraag beantwoord51 do* ,a?adzi lo/e hem deze op door hem ,bo$dha's ,dh>ma te le]54 ,doet niet ook het opnem5 van dit ges*rift ons v]mo$5 dat het oorspronkelijk ,bo$dhisme niet de ultra pessimi/is*e le] 01 die sommig5 er van will5 mak58 ,aoka 0 dus de man1 die1 door het bije5roep5 e5] groote v]gad]+1 welke de bov5g5oemde ges*rift5 ijkte1 d5 grondslag legde tot de gans*e1 vrij omvangrijke ,bo$dhi/is*e gewijde lit]atuur4 ,de ho(dzaak da>van vorm5 de drie ,pitaka's 7korv571 welke ond] di5 naam door de zuidelijke ,bo$dhi/5 voor heilig en oud word5 geh\d51 do* wi] boek5 ook bij de mee/e &]e ,bo$dhi/5 9 e]e zijn4 ,deze drie korv5 bevatt5 tal van ges*rift53 de e]/e korf bevat ,v9aya 7de tu*t71 de twe$e ,dh>ma 7de le]71 de d]de ,abhidh>ma 7het bov5natuurlijke74 ,e5 groot deel dez] gewijde ges*rift5 is teg5woordig uitgegev5 9 de s]ie3 ,sacr$ ,books ( ! ,ea/ 7gewijde boek5 van het oo/547 ,9 het e]/e g$eelte komt o4 a4 voor de vroeg] re$s besprok5 ,patimokha 7bie*tr$e71 9 het twe$e o4 a4 ,dhammapada1 e5 v]zamel+ van s*oone spreuk5 en ,jataka's1 v]hal5 ov] vroeg]e lev5s van ,bo$dha1 e5 rijke bron van oud-,indis* d5k5 en gevoel54 ,ond] de ,bo$dhi/is*e w]k5 buit5 deze drie ,pitaka's kunn5 wij vooral noem5 het ,lalita ,vi/>a1 wa>9 wij de lev5sges*i$5is van ,bo$dha 9 romantis*5 vorm v9d5 meeg$eeld4 ,langzam]h& zijn deze boek5 bij elka> gekom5 en door de ,bo$dhi/5 9 hooge wa>de erk5d4 ,do* wij ke]5 na deze uitweid+ tot ,aoka t]ug4 ,hij maakte blijkba> met de doorvo]+ d] ,bo$dhi/is*e beg9sel5 voll5 ern/4 ,9 e5 zijn] edict5 heet het dat er nooit 9 e5ig vroeg] tijdp]k e5 sy/eem van ond]wijs1 toepasselijk op i$]5 tijd en i$]e daad is gewee/1 als wat nu door mij is +]i*t4 ,9 e5 &] /uk heet het3 ,de voornaam/e middel5 die ik u v]s*aft heb om dit uit te w]k5 zijn de in/ructies1 die ik u gegev5 heb4 ,gij zijt ge/eld ov] hond]de en duiz5de m5s*elijke wez5s om te w9n5 de liefde d] welgez9d54 ,i$] m5s* is mijn k9d1 en mijn wil is dat mijne k9d]5 all5 mogelijk5 voorspo$ mog5 g5iet5 9 deze w]eld en geluk 9 de volg5de4 ,ik heb dezelfde bege]te voor alle m5s*54 ,deze laat/e ord] gaf hij aan zijne rajuka's1 wa>s*ijnlijk leek5beambt53 zij moe/5 dus1 ev5als de monnik51 w]k5 voor de uitbreid+ van d5 nieuw5 godsdi5/4 ,wa>s*ijnlijk e*t] heeft hij door e5 en &] d5 grondslag gelegd voor de lat]e hir>*ie 9 sommige ,bo$dhi/is*e l&51 die zooveel ov]e5kom/ heeft met de ,rooms*-,ca?olieke prie/]he]s*appij4 ,do*3 da> mog5 wij hem de s*uld niet van gev54 ,als wij nagaan wat ,aoka wilde1 dan moet5 wij dez5 ,con/antijn van het ,bo$dhisme bewond]51 die--geheel &]s dan de ,*ri/elijke ,con/antijn--niet uit politieke1 ma> uit religieuze en z$elijke ov]weg+5 h&elde en zijn be/e kra*t5 insp&e om de zijns inzi5s w>e beg9sel5 van het nieuwe gelo( te do5 doorw]k5 9 zijn rijk4 ,ge5 wond] dat hij 9 hooge e]e /aat bij de volgel+5 van ,bo$dha4 ,,viii4 ,uitbreid+ en onta>d+ van het ,bo$dhisme4 ,aoka zond z5del+5 uit na> v]s*ill5de oord51 t5 e9de ov]al voor het ,bo$dhisme propag&a te mak54 ,o4 a4 g+ zijn zoon ,mah9da na> ,ceylon1 e5 eil& dat ook nu nog aan het ,bo$dhisme getr\w is4 ,v&a> uit is het we] na> ,birma1 ,siam en ,java v]breid4 ,9 ,birma de$ het #dej ja> na ,c4 zijn into*t4 ,op ,java _h het 9 de #ac;e eeuw e5 groot5 bloei b]eikt1 to5 to* w]d da> de b]oemde ,boro-,bo$o]1 e5 groote ,bo$dhi/is*e tempel1 geb\wd1 wa>van de run5 nog ?ans i$]s v]baz+ wekk54 ,lat] w]d het da> door d5 ,islam geheel v]drong54 ,9 al deze /rek5 hield m5 zi* vooral aan de /raks re$s g5oemde drie ,pitaka's4 ,en zoo is dan ook 9 ,birma en ,siam het ,bo$dhisme vrij zuiv] bewa>d geblev54 ,het moge al ond]gaan hebb5 d5 invlo$ d] ,mahayana #abb1 die het nieuwe gelo( pessimi/is*] en m9d] religieus opvatte dan de /i*t]1 aan ,bo$dha's le] geheel vreemde le]+5 zijn hi] niet +eslop54 ,9 ,indi heeft het zi* nog e5ige eeuw5 na ,*ri/us geh&haafd1 do* ongeve] de #ab;e eeuw 0 het bijna ov]al door het ,brahmanisme v]drong54 ,vanwa> dit v]s*ijnsel8 ,er e5 uitvo]ig antwoord op te gev51 z\ vele bladzijd5 v]eis*5 en ook vall5 buit5 het kad] van dez5 arbeid4 ,alle5 komt het mij voor dat onta>d+ van de oorspronkelijke beg9sel5 hi]op invlo$ _h4 ,wat die onta>d+ betreft1 zij moet all]e]/ gezo*t word5 9 de zooev5 g5oemde ,mahayana1 de s*ool van d5 groot5 ov]to*t1 die feitelijk d5 ,all]hoog/e onttroonde en le]de dat ,bo$dha zelf 0 v]nietigd en uit niets en tot niets de weg 0 voor all54 ,die ,mahayana heeft 9 ,indi t5 gevolge gehad dat e5 reactie opkwam1 die t5 slotte van de oorspronkelijk z$elijke religie e5 magis*e maakte en veel uit het oude ,brahmanisme we] opnam4 ,beide deze invlo$5 hebb5 het hunne g$aan om het ,bo$dhisme te ond]mijn5 en de ov]w9n+ van het ,brahmanisme te v]zek]5 9 het groot/e g$eelte van ,indi4 ,da>buit5 e*t] heeft het zi* kra*tig geh&haafd1 niet alle5 9 ,birma en ,siam1 alsook op het eil& ,ceylon1 ma> is het zelfs doorg$rong5 9 ,tibet1 9 ,*9a en 9 ,japan4 ,9 ,ceylon1 ,birma en ,siam bleef het1 zoo wij re$s opm]kt51 vrij zuiv] bewa>d1 t]wijl het zi* 9 ,*9a en ,japan met &]e godsdi5/5 v]m5gde4 ,wat de teg5woordige ,*9eez5 betreft1 uit drie bronn5 is afgeleid hun gee/elijk lev53 ,kong tsze1 ,lao tsze en ,bo$dha4 ,bij de ,japann]s is het ,bo$dhisme met d5 oud5 volksgodsdi5/1 het ,%9tosme1 sam5gesmolt54 ,ze] m]kwa>dig is e*t] de onta>d+ van het ,bo$dhisme 9 ,tibet4 ,da> kwam het 9 e5 onbes*aafd l&1 ond] e5 ruw volk3 't gevolg 0 dat de gee/elijke godsdi5/ hi] sle*ts +ang kon v9d5 9 v]ba/]d5 vorm4 ,hetzelfde ges*i$de1 zoo m5 weet1 met het ,*ri/5dom1 dat is ontwikkeld tot ,rooms*-,ca?olicisme door dezelfde invlo$53 omdat het alle5 als e5 godsdi5/ van gezag de heid55 kon w9n54 't ,is voorts m]kwa>dig zoo groot als de ov]e5kom/ is tuss*5 het ,tibetaans* ,bo$dhisme en het ,rooms*-,ca?olieke ,*ri/5dom4 ,na> m5 weet gelo(t de ,rooms*-,ca?olieke k]k dat de gee/ van ,*ri/us alln 9 h>e k]k woont1 op bizond]e wijze die k]k be/uurt en dat deze gee/ h>e prie/]s en vooral h>5 paus bezielt4 ,zoo nu d5k5 de ,tibetaans*e ,bo$dhi/5 er ook ov]4 ,zij geloov5 aan ,avalokitesv>a1 d5 gee/ van ,bo$dha1 die 9 de k]k woont4 ,de naam ,avalokitesv>a beteek5t3 de ,he]1 die van omhoog n$]ziet4 ,behalve ,avalokitesv>a hebb5 zij nog e5 aantal &]e ,bo$dha's die 9 d5 hemel lev51 &]51 die op de a>de lev5 ( geleefd hebb5 enz4 ,t5 slotte kwam5 zij zelfs tot ,adi-,bo$dha3 d5 e]/5 ,bo$dha1 uit wi5 dan de &]e ,bo$dha's en met hem de w]eld5 emane]d54 ,uit ,adi-,bo$dha w>5 namelijk--na vijf m$itatin van dez5--de vijf ,dhyani-,bo$dha's gevloeid1 de behe]s*]s van bov5a>ds*e gewe/51 uit dez5 w$]om de bij h5 behoor5de ,bodhisatwa's 7toekom/ige ,bo$dha's71 en--i$] van h5 de$ uit zi* voortkom5 e5 gans*e w]eld4 ,de teg5woordige is dan e5 maaksel van ,avalokitesv>a4 ,da>mee g+ gepa>d e5 onta>d5 van d5 godsdi5/ 9 magis*e =mules en uit]lijke vorm54 ,woord5 kwam5 bov5 dad54 ,i$]e ,tibetaan heeft e5 roz5krans van #ajh kral5 om da>mee zijn go$e woord5 te tell53 vooral vele woord5 moet5 het zijn4 ,ja1 om zeg5+5 te v]krijg5 van al de hemels*e wez5s1 wa>m$e zijne v]beeld+ de w]eld bevolkt1 heeft de ,tibetaan zelfs geb$smol5s ( wiel53 met heilige spreuk5 beplakt4 ,tibet is er vol van3 zij /aan bij i$]5 weg1 9 elke /raat4 ,dan heeft m5 ook lange /ak51 wa>aan vlagg5 zijn beve/igd1 wa>op het heilige woord3 ,om ,mani ,padme ,hum 7het juweel is 9 de lotus d4 i43 de zelfs*epp5de kra*t is 9 de w]eld #abc74 ,telk5s als die spreuk bij e5 w9dvlaag t5 hemel wij/1 wordt e5 geb$ opgezond54 ,wij zag5 dat volg5s de ,bo$dhi/5 ,avalokitesv>a 9 de geme5te woont4 ,bov5 alles e*t] woont deze 9 d5 ,dalai-,lama1 d5 ,bo$dhi/is*5 paus 9 ,tibet1 en de *utuktu's1 zooveel als zijn k>d9al54 ,deze paus is ,adi-,bo$dha's plaatsv]vang] op a>de1 onfeilba> is hij niet alle51 ma> ook is hij w]eldlijk vor/ ov] ,tibet1 ev5als voorhe5 de paus ov]e5 deel d] ,*ri/5heid4 ,dat de ov]e5kom/ met ,rome groot is1 is door tal van ,rooms*e z5del+5 erk5d1 sommig5 van h5 g+5 zoov]1 dat zij zeid53 de duivel heeft hi] het w]k van ,god nagemaakt4 ,de e]wa>de pat] ,desid]i1 die 9 het ja> #agad ,tibet bezo*t1 zegt3 ,de lama's hebb5 e5e tonsuur ev5als onze prie/]s en zijn tot lev5slang5 ongehuwd5 /aat v]pli*t4 ,zij be/ude]5 hunne ges*rift5 9 e5 taal en 9 lett]s1 die van de gewone teek5s v]s*ill54 ,zij zegg5 geb$5 9 koor4 ,zij di55 d5 tempel1 bi$5 (f]&5 aan en h\d5 de lamp5 altijd br&5de4 ,aan ,god (f]5 zij kor5 en g]/1 deeg en wat] 9 kle9e vaz51 die ze] s*oon word5 geh\d54 ,het vo$sel dat alzoo ge(f]d wordt1 bes*\w5 zij als gewijd1 en zij et5 het4 ,ook zek]e pat] ,grueb]1 die 9 #affa ,tibet doorreisde1 0 er door getr(f54 ,hij m]kte op1 dat de kle$ij d] lama's ov]e5kwam met die1 welke ons 9 oude s*ild]/ukk5 van de ,apo/el5 is ov]gelev]d4 ,t5 twe$e1 dat de tu*t d] kloo/]s en d] v]s*ill5de prie/]klass5 ze] gelijkt op die d] ,rooms*e k]k4 ,9 de d]de plaats1 dat het d5kbeeld van e5 vlees*word+ ev5als het gelo( aan p>adijs en vagevuur aan beid5 geme5 is4 ,9 de vi]de plaats m]kte hij op dat zij (f]s gav5 en aalmoez51 di5/5 hield5 en geb$5 opzeid5 voor de dood51 ev5als de ,rooms*-,ca?oliek54 ,9 de vijfde plaats1 hadd5 zij nabij ,lhassa kloo/]s1 door d]tig duiz5d monnik5 en nonn5 bewoond1 welke all51 behalve nog &]e gel(t51 die van armo$e1 gehoorzaamheid en kuis*heid aflegd53 ev5als de ,rooms*e4 ,9 de zesde plaats hadd5 zij bie*tvad]s1 die van de hoog]e lama's ( biss*opp5 hun bevoegdheid ontv+5 en die da>door de ma*t hadd5 de bie*t te hoor51 boet$o5+5 op te legg5 en absolutie te gev54 ,ook hadd5 zij de gewoonte gewijd wat] te gebruik51 bij hun di5/5 om beurt5 te z+51 voor de dood5 te bidd54 ,gemelde pat] me5de da>om1 dat dit alles niet mogelijk 01 t5zij de oude boek5 d] lama's d5 invlo$ van het ,*ri/5dom hadd5 ond]gaan4 ,wij kunn5 dit gevoel5 niet deel53 veele] komt het ons voor dat aan het omgeke]de is te d5k54 ,do*3 dit punt hi] te beh&el51 hoe belangrijk het zij1 7want er is ind]daad ov]e5/emm+ tuss*5 de p]soon1 de leg5de1 de lat]e ontwikkel+ d] le] bij ,*ri/us en ,bo$dha7 ligt niet op onz5 weg4 ,alle5 will5 wij nog e5 bes*rijv+ gev5 van e5 godsdi5/oef5+1 zooals m5 die h\dt 9 d5 ho(dtempel van het ,tibetaans*e ,bo$dhisme1 de ka!draal te ,lhassa4 ,door e5 ruime hal1 wa>9 m5 gewijd wat] en roz5krans5 kan koop51 en wa> vi] beeld5 d] a>ts5gel5 /aan1 komt m5 d5 tempel b9n54 ,de mur5 zijn b$ekt met ruw bew]kte s*ild]ij5 uit de leg5de van ,bo$dha4 ,het dak wordt g$rag5 door zes zw>e pil>51 met snijw]k v]si]d4 ,de k]k zelf is e5 lang s*ip3 door twee rij5 pil>5 van twee zijvleugels en door zilv]5 op5gew]kte s*]m5 van twee groote kor5 ges*eid54 ,9 i$] di] zijvleugels zijn ve]ti5 kapell54 ,aan het e9de d] k]k is de heilige plaats1 bevatt5d vijfti5 tafels1 met juweel5 voorzi51 met my/ieke z9nebeeld5 van ,sang-,s>a en &]e s*epp+5 van ,bo$dhi/is*e metaphysica4 ,9 de v]/e nis bev9dt zi* 9 e5 ov]welfde ruimte het beeld van d5 v]goodd5 ,gautama ,bo$dha4 ,t] l9k]zijde da>voor is de troon van d5 ,dalai-,lama1 t] re*t]zijde van d5 ,pants*5 ,lama4 ,da>bij1 9 rangorde1 langzaam 9 glans v]m9d]5d1 de zetels d] ,*utuktu's 7k>d9al571 abt5 en d] a*tti5 ord5 van de lag]e gee/elijkheid4 ,teg5ov] het beeld is het hoog alta> ( de (f]tafel3 v]s*eid5 tr$5 bov5 de vlo]2 met trapp5 toegankelijk4 ,op de bov5/e trapp5 /aan g\d51 zilv]5 en /e55 beeld51 op de lag]e trapp5 klokk51 lamp51 wi]ookh\d]s en &]e gewijde g]e$s*app54 ,op het geluid van e5 hoorn ( trompet v]zamelt zi* de gee/elijkheid 9 d5 +ang 7de /raks g5oemde hal7 9 ambtsgewaad4 ,bij het d]de trompetges*al zet de /oet zi* 9 beweg+1 met d5 lev5d5 ,bo$dha aan het ho(d4 ,als deze lev5de ,bo$dha op zijn troon is gezet5 buigt i$] d] prie/]s driemaal voor hem en gaat dan met gekrui/e be55 op d5 divan zitt51 ov]e5kom/ig zijn rang4 ,e5 bel kl9kt en all5 zegg5 op3 de drie toevlu*t51 #abd de ti5 voors*rift5 #abe en &]e =mules4 ,na e5ige /ilte gaat w$]om de bel en lang]e /ukk5 uit de heilige boek5 word5 door de prie/]s 9 koor gezong54 ,als het e5 fee/dag is1 wordt het hoogtepunt van d5 di5/ b]eikt 9 het ,tuisol1 ( geb$ voor heilig+1 als de (f]s zijn gezeg5d4 ,e5 bel kl9kt1 en al de monnik5 heff5 luide e5 geb$%ymne aan1 wa>9 gevraagd wordt dat de gee/5 van al de ,bo$dha's mog5 teg5woordig zijn4 ,e5 van h5 heft bov5 zijn ho(d e5 spiegel1 na> het s*ijnt om hi]op het beeld van d5 gee/ op te vang51 als deze v]s*ijnt2 e5 twe$e heft e5 dr9kkan op1 e5 d]de e5 my/iek z9nebeeld van de w]eld1 e5 vi]de e5 s*aal2 en nog &]e geheiligde g]e$s*app5 en my/ieke symbol54 ,ond]wijl word5 de /emm5 d] zang]s en het geluid van bell51 trommels en trompett5 al /]k]1 en de k]k wordt met wi]ookwalm5 v]vuld4 ,de monnik met de dr9kkan w]pt h]haaldelijk wat]1 met suik] en saffraan v]m5gd1 ov] d5 spiegel4 ,het wat] vloeit ov] d5 spiegel na> het z9nebeeld d] w]eld en wordt b5$5 9 e5 s*aal opgevang54 ,telk5s na gebruik wordt de spiegel met e5 zijd5 doek afgeveegd4 ,het m5gsel wordt nu 9 e5 &]e kruik g$aan3 enkele droppels bevo*tig5 de h&5 d] di5/do5de monnik5 die er de kroon van hun ges*or5 kru91 hun voorho(d en hun bor/ mee aanrak54 ,e]bi$ig slikt hij dan de ov]blijv5de droppels 91 en zoo do5de1 me5t hij op my/ieke wijze deel te v]krijg5 aan het goddelijk wez51 welks beeld opgevang5 is op d5 spiegel1 wa>ov] het wat] is geloop54 ,tot zoov] ov] het ,lamasme4 ,wat e5 af/& s*eidt ons hi] van d5 v]hev5 /i*t] zelf1 die1 w>s van c]emonin en ple*tigheid1 door zelfv]zak+ en ov]pe9z+ d5 weg vond tot d5 groot5 ,vr$e4 ,helaas1 dat ditzelfde v]s*ijnsel ons ov]al treft1 welk5 godsdi5/ wij ook bes*\w53 /raks zull5 wij het ook eld]s zi54 ,do*3 kn dat &]s8 ,kan e5 friss*e b]g/room zuiv] blijv5 tuss*5 vuile mo]ass58 ,kan het re9e d5k51 het zuiv] gevoel5 blijv5 won5 9 e5 onre9e1 gebrekkige m5s*heid8 ,hoe hoog] dan ook de volk5 /ond51 des te me] wordt de zuiv]e gee/ bewa>d3 me] is er van ,bo$dha's gee/ geblev5 9 ,birma dan 9 ,tibet4 ,to*3 de s*at is er nog wel1 ook 9 dat laat/e l&1 al wordt zij da> opgeborg5 9 a>d5 vat5 die er niet bij pass54 ,niet te v]geefs leefd5 de groote d5k]s en /rijd]s d] m5s*heid4 ,,ho(d/uk ,v4 ,de ,*9ees*e ,philosophie4 ,i4 ,inleid+4 ,het doel van dit ges*rift is jui/ niet om e5e voll$ige ges*i$5is d] ,*9ees*e philosophie te gev5 ( al de vraag/ukk51 welke deze heeft tra*t5 op te loss5 ond] het oog te zi54 ,da>toe to* z\d5 ze] uitvo]ige1 boekdeel5 vull5de uite5zett+51 noodig zijn1 die van het g$uld van d5 lez] te veel z\d5 v]g54 ,de b$oel+ is op beknopte en v]/aanb>e wijze te s*ild]5 het eig5a>dige d] ,*9ees*e philosophie en hoe zij op de ontwikkel+ van het ,*9ees*e volk heeft gew]kt4 ,9 hoev]re 9 oude tijd5 ,turanis*e ( ,aris*e invlo$5 zi* 9 ,*9a hebb5 do5 geld51 en vanwa> de spor5 van desme kom51 die m5 9 d5 oud5 /aatsgodsdi5/ ontwijfelba> v9dt1 is hi]bij van m9d] belang4 ,gewi*tig] en belangrijk] is het feit1 dat de bes*av+ van het ,*9ees*e volk1 zooals wij die voor het e]/ 9 hi/oris*e tijd5 ontmoet51 aan/onds iets van ouds geve/igds1 iets afgew]kts1 afg]onds heeft3 wa>van wij d5 aanvang niet kunn5 ontdekk51 en die zi* wel duiz5d ja> lang1 tot aan d5 into*t van het ,bo$dhisme vrijwel onv]&]d heeft geh&haafd4 ,wel v9dt m5 ook 9 ,*9a sag5 ov] oude dag51 wa>9 het volk 's w9t]s 9 hol51 's zom]s 9 e5 soort ne/5 9 boom5 leefde1 wa>9 het gebruik van het vuur onbek5d 0 en de bewon]s nog niet gele]d hadd5 viss*5 en vogels te vang53 do* wat op dez51 ook na> ,*9ees*e opvatt+ voorhi/oris*5 tijd betrekk+ heeft1 v9d5 wij 9 lat]e w]k51 niet als e5 h]9n]+ aan e5 va//a&e traditie1 ma> aan leg5d51 van onheugelijke tijd5 be/a&e4 ,wat de /&va/igheid d] ,*9ees*e z$5 betreft1 noem5 wij het feit1 dat de (f]g]e$s*app5 uit d5 tijd d] ,hsia dyna/ie ev5zoo gevormd zijn als die uit d5 laat/5 tijd d] ,*au-dyna/ie1 hoewel tw9tig eeuw5 beide dyna/in s*eid54 ,ook blev5 de c]emonin1 gebruik5 en z$5 9 godsdi5/1 wijsbege]te en z$ele] g$ur5de di5 tijd onv]&]d4 ,hi]uit leide m5 e*t] niet af dat de gee/ van het ,*9ees*e volk al di5 tijd ru/te1 integ5deel3 zeld5 is er e5 tijd gewee/1 wa>9 het ,*9ees*e volk me] gee/elijk lev5 ontwikkelde dan van de #f;e tot de #d;e eeuw voor ,*ri/us4 ,do*3 dit gee/eslev5 op5ba>de zi* vooral 9 het bew>51 v]kl>5 en uitw]k5 van wat e5maal ov]gelev]d 04 ,het 0 me] om uitlegg5 te do5 dan om iets nieuws 9 het lev5 te roep54 ,de ,*9ees*e philosophie heeft1 gelijk wij dat ook bijna ov]al eld]s zi51 van af de oud/e tijd5 zi* 9 twee ri*t+5 ontwikkeld4 ,de e5e1 wa>van ,lao tsze als v]teg5woordig] mag geld51 bewoog zi* 9 metaphysis*-!osophis*e ri*t+1 de &]e1 wa>van ,confucius als ho(d wordt erk5d1 9 e?is*-mat]iali/is*e1 (--jui/] uitg$rukt1 e?is*-politis*e ri*t+4 ,9 het /elsel van ,lao tsze ( ,li ,r 7het ,taosme7 tre$t op d5 voorgrond het inw5dig li*t1 dat 's m5s*5 lev5 moet leid51 9 dat van ,confucius de v]s*ill5de v]h\d+53 tot oud]s1 familie1 /aat enz4 die 's m5s*5 pli*t5 bepal54 ,wij z\d5 e*t] v]ke]d do5 ons ,lao tsze en ,confucius voor te /ell5 als /i*t]s e5] nieuwe le]3 beid5 d$5 niets &]s dan de le] van vroeg]e gezaghebb5d5 ov]lev]51 wi] uitsprak5 lang voor hun tijd de bron d] ,*9ees*e wij%eid vormd54 ,uit d5 lang5 /rijd teg5 het ,taosme1 e5 /rijd die s$]t het beg9 onz] ja>tell+ ook teg5 het van eld]s +evo]d ,bo$dhisme 0 gekant1 is t5 slotte het ,confucianisme als ov]w9na> te voors*ijn getr$54 ,nog h$5 is dit3 ev5als re$s voor twe$uiz5d j>51 de or?odoxe ri*t+3 ha> aanhang]s hebb5 9 d5 loop d] eeuw5 de rege]+ des volks v]kreg54 ,to*3 ook deze ri*t+ van de ,*9ees*e philosophie heeft zi* niet vrij kunn5 h\d5 van all]lei1 aan het gebi$ van d5 godsdi5/ ontle5de1 vreemde bijvoegsel54 ,de oude rijksgodsdi5/3 e5 uit het ,%amanisme ont/ane v]m5g+ van natuur-1 gee/5-1 held5- en voor\d]v]e]+3 die bij de voornam5 9 e5 aantal ambtelijke c]emonin1 bij het volk 9 gr( bijgelo( v]loopt1 heeft vooral omtr5t de voor\d]v]e]+ op deze philosophie invlo$ uitgeoef5d1 t]wijl t5 opzi*te van kosmogonis*e #abf en d]gelijke vrag51 ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e invlo$5 zi* hebb5 do5 geld53 de laat/e vooral s$]t de #ab;e eeuw na ,*ri/us4 ,m5 zal zi* welli*t v]wond]5 dat ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e invlo$5 hi] w]kzaam kond5 zijn3 wa> zij van de zijde van de geve/igde le] zooveel v]volg+ moe/5 ond]gaan4 ,m5 b$5ke e*t] dat het bij deze v]volg+5 m9d] te do5 0 om de ond]drukk+ ( uitroei+ van dogmatis*e kett]ij51 dan wel om d5 /aatkundig5 invlo$1 welk5 de prie/]s van beide sect5 tra*tt5 te v]krijg51 teg5 te gaan en vooral om het grondbeg9sel van het ,confucianisme3 de voortplant+ d] familie1 die door het geweldig to5em5 d] kloo/]s b$reigd w]d1 /a&e te h\d54 ,wat de kloo/]s betreft3 er w>5 er b4 v4 9 #hde n4 ,c4 #dfjj met nog #dj1jjj kle9]e /i*t+53 t]wijl to5 het aantal monnik5 en nonn5 #bfj1jjj beliep4 ,wat heeft aan het ,confucianisme nu het ov]wi*t gegev58 ,zek] 9 de e]/e plaats dat het--9 plaats van d5 eis* om de w]eld te v]lat5 en 9 my/ieke bespiegel+ op te gaan1 e5 eis*1 di5 ,taosme en ,bo$dhisme /eld5--deelname aan de praktis*e eis*5 des lev5s aanbeval en da>voor aanzi5 en e] als beloon+ /elde4 ,teg5ov] deze le]+5 van ,lao tsze en ,bo$dha /ond dus de le] van ,confucius als w]eldwij%eid--e5 lev5sri*t+1 die voor d5 praktis*5 ,*9ees groote aantrekkelijkheid moe/ bezitt54 #abg ,lang voor ,confucius en lang na hem w>5 er 9 ,*9a p]son51 die m5 met de ,brahmaans*e en ,bo$dhi/is*e wijz51 met de ,joods*e pr(et5 en met de ,grieks*e wijsge]5 kan v]gelijk54 ,half rhetor51 half politici1 trokk5 zij 9 de kle9e vor/5domm5 van h( tot h(1 m5igmaal met e5 tot duiz5d5 aangroei5d gevolg van le]l+54 ,t]wijl zij1 le]5d en afkeur5d1 zi* ze] op hun wij%eid liet5 voor/aan1 w>5 zij vaak voor de vor/51 dikwijls ook voor het volk1 la/ige m5s*54 ,voor de praktis*e /aatsli$5 w>5 zij e5 gruwel en e5 spot4 ,da> hun zeld5 belangrijke po/5 w>5 toev]tr\wd g+ hun gezag en invlo$ mee/al spo$ig door de kuip]ij5 d] beambt5 en adellijke familin1 die 9 i$] d] le5/aatjes1 wa>uit het groote rijk be/ond1 om d5 voorrang kampt51 te gronde4 ,de dyna/ie van ,%ang1 die van ongeve] #agff v4 ,c4 9 ,*9a _h gehe]s*t1 0 9 #aabb v4 ,c4 door die van ,*au omv]geworp54 ,wuwang1 de e]/e kon+ uit dit nieuwe gesla*t1 die ongeve] te gelijk met d5 ,isralietis*5 kon+ ,saul 7#aaaj v4 ,c47 d5 troon be/eeg1 0 e5 gele]de1 vrome en dapp]e vor/1 ma> hij beg+ de f\t 7miss*i5 e*t] door d5 /aatkundig5 toe/& g$wong57 het groote rijk1 dat vroeg] sle*ts n he]1 d5 keiz]1 gek5d _h1 9 e5 aantal le5/at5 van v]s*ill5de grootte en ma*t 7er w>5 er tuss*5 de #dj en #abe 9 v]s*ill5de tijd57 te v]deel54 ,voor d5 keiz] bleef sle*ts e5 onb$uid5d gebi$ bewa>d4 ,de nadeelige gevolg5 van dez5 maatregel blev5 niet uit3 de le5he]5 hadd5 voortdur5d /rijd met elka>1 de zwakke keiz]s kond5 er ge5 orde ond] h\d51 het rijk gaf e5 beeld van de groot/e v]w>r+ te aans*\w54 ,i$] l&%e]1 groot en kle91 da*t er sle*ts aan zijn gebi$ en zijn ma*t te v]groot5 t5 ko/e van zijn buurman4 ,en 9 d5 kr+ d] /aatjes zelve leefd5 de voorname beambt51 de adellijke familin en de politieke p>tij5 9 voortdur5de twi/54 ,9 't kort3 e5 beeld1 zooals het ,duits*e rijk niet zoo heel lang gel$5 nog te zi5 gaf4 ,,ii4 ,confucius1 zijn lev5 en le]4 ,wij m]kt5 9 het vorige ho(d/uk op welk e5 groot51 hoewel ongun/ig5 invlo$ de maatregel van keiz] ,wuwang wel _h1 e5 invlo$1 die eeuw5 voortw]kte1 en die zi* ook nog kra*tig de$ geld5 9 de dag5 to5 de bek5de ,*9ees*e wijze ,confucius gebor5 w]d4 ,deze zag het lev5sli*t 9 #eej v4 ,c4 ,zijn vad]l& 0 het h]togdom ,lu1 geleg5 9 het teg5woordige ,%antung1 e5 d] /raks v]melde kle9e vor/5domm54 ,de ,*9eez5 noem5 hem ,kung-,kiu4 ,confucius is e5 ,latijns*e bew]k+ van het ,*9ees*e ,kung-fu-tsze4 ,deze laat/e naam is sam5ge/eld uit d5 familie-naam ,kung1 de a&uid+ van rang van hooge beambte 7,ta7 fu en de toevoeg+ ,tsze le]mee/]4 ,kiu beteek5t heuvel en heeft betrekk+ op e5 uitwas1 di5 ,confucius op het ho(d _h1 ( op d5 vorm van zijn ho(d4 ,confucius' familie /amde uit het keiz]lijk gesla*t d] ,%ang4 ,zijn voorvad]5 w>5 vor/5 van ,sung gewee/ ond] de dyna/ie van ,*au1 en wel 9 het oo/elijk deel van het teg5woordige ,honan4 ,de jong]e tak dez] familie1 wa>toe ,confucius behoorde1 _h d5 bijnaam ,kung aang5om5 en 0 teg5 het e9de van de #h;e eeuw na> ,lu getrokk54 ,da> 0 zijn grootvad] comm&ant van e5 /ad gewee/ en _h zijn vad] zi* als soldaat door groote li*aamskra*t en dapp]heid ond]s*eid54 ,confucius 0 gebor5 uit het twe$e huwelijk zijns vad]s1 door dez5 op hoog5 leeftijd met de do*t] van e5 buurman geslot53 volg5s sommig5 0 hij sle*ts de zoon van e5e bijzit4 ,de leg5de van lat] dag5 heeft zijn geboorte met all]lei wond]b>e voorspell+5 en v]s*ijn+51 met het optr$5 van e5 draak1 g5in enz4 opgesi]d4 ,ov] de jeugd van ,confucius wet5 wij we9ig3 drie j>5 na zijn geboorte /i]f zijn vad]1 op zijn neg5ti5de ja> tr\wde hij4 ,zijn huwelijk 0 niet gelukkig3 hij liet zi* lat] van zijne vr\w s*eid53 miss*i5 _h deze ook wel r$55 van ontevr$5heid4 ,hoe dit zij1 e5 ja> na zijn huwelijk w]d zijn zoon ,li 7k>p]7 gebor51 zoo g5oemd1 omdat de h]tog van ,lu bij deze geleg5heid aan d5 vad] e5ige k>p]s zond4 ,9 di5zelfd5 tijd w]d ,confucius tot opzi5] d] kor5magazijn5 b5oemd1 e5 ja> lat] met het behe] van /aatsl&]ij5 bela/3 na> het s*ijnt w>5 dit onbeteek55de betrekk+54 ,kort da>op begon ,confucius zijn w]kzaamheid als le]a>4 ,hij v]zamelde e5 aantal le]l+5 rondom zi*1 wi] s*oolgeld--ges*5k51 na> ,*9ees*e opvatt+--tot zijn lev5sond]h\d di5d54 ,behalve met dit ond]wijs en zijn ambt hield hij zi* vooral bezig met de be/ude]+ d] oude c]emonin en d] oude muziek4 ,9 beide deze takk5 d] philosophie 7de ,*9ees br5gt ze hi]ond] ?uis7 kreeg hij weldra zulk e5 groote roep van gele]dheid1 dat vanaf het ja> #eag e5 aantal jongeli$5 uit de aanzi5lijk/e familin des l&s ond] zijne leid+ deze wet5s*app5 kwam5 be/ude]54 ,dit v]hoogde zijn aanzi5 en maakte het hem mogelijk e5 re$s lang gekoe/]d5 w5s* te v]vull5 door aan de keiz]lijke ho(d/ad ,lo ,yang 9 ,honan e5 bezoek te br5g54 ,hij maakte zi* da> het v]blijf t5 nutte door de groote rijk/empels des hemels en d] a>de te bezoek51 en zi* met de c]emonin van het keiz]lijk h( op de hoogte te /ell54 ,9 di5 tijd s*ijnt hij ook zijn bek5de ontmoet+ met zijn oud]5 tijdg5oot ,lao tsze gehad te hebb51 die to5 opzi5] d] s*atkam]s 9 ,lo yang 04 ,nog 9 hetzelfde ja> ke]de ,confucius na> ,lu t]ug4 ,zijn b]oemdheid nam1 miss*i5 ook door deze reis1 van dag tot dag toe3 zoo1 dat hij zelfs tot #cjjj le]l+5 rondom zi* v]zamelde4 ,ev5wel1 de /aatkundige toe/& 9 ,lu maakte het hem weldra onmogelijk da> lang] te v]toev54 ,9 #eaf v4 ,c4 kwam het tot op5lijke vij&elijkh$5 tuss*5 het vor/5huis en drie da>aan v]wante families1 die van ,ki1 ,%uh en ,mang4 ,van die e]/e familie 7,ki7 s*ijnt ,confucius 7als clint7 afhankelijk te zijn gewee/4 ,het e9d van d5 /rijd 0 de n$]laag van d5 h]tog4 ,deze vlu*tte na> het naburige vor/5dom ,ts en w]d door ,confucius gevolgd4 ,hoewel de h]tog van ,ts hem ze] g5eg5 01 bleek to* de teg5/& van de mann51 die 9 het h]togdom aan het ro] /ond51 kra*tig g5oeg om hem da> uit d5 /aatsdi5/ te h\d54 ,na e5 ja> ke]de hij dan ook we] na> ,lu t]ug1 wa> hij #ae ja> doorbra*t zond] e5 ambt te kunn5 v]krijg54 ,zijn vad]l& w]d 9 di5 tijd door d5 /rijd d] p>tij5 v]s*eurd4 ,e]/ door de v]drijv+ van e5 d] voornaam/e onru//ok]s kwam er al?ans e5 we9ig ru/4 ,9 #ejj v4 ,c4 w]d ,confucius tot e]/e beambte d] /ad ,*ungtu b5oemd4 ,de da>op door hem +evo]de h]vorm+5 trokk5 algeme5 de a&a*t en zoo w]d hij v]volg5s tot assi/5t van d5 ho(dopzi*t] van publieke geb\w51 en kort da>na tot m9i/] van ju/itie b5oemd4 ,ook 9 dit ambt bra*t hij treff5de d+5 tot /&1 zoodat naburige vor/51 wi5 de bloei van ,lu jalo]s* en tegelijk bezorgd maakte1 er op uit w>5 hem zijn po/ te do5 v]liez54 ,dit gelukte ook3 zij zond5 d5 h]tog ze/ig s*oone meisjes1 dans]ess5 en zang]ess5 t5 ges*5ke1 die d5 h]tog geheel 9 h>e lieflijke /riknett5 v]w>d5 en zijn a&a*t van de rege]+szak5 wi/5 af te leid54 ,b$roefd en gerg]d v]liet hij zijn vad]l&4 ,d]ti5 ja> lang trok hij1 ond] all]lei ontb]+51 van de e5e plaats na> de &]e zond] erg5s e5 op5 oor voor zijn plann5 te v9d54 ,zoo v]haalt de oude ov]lev]+4 ,d5kelijk is zij niet geheel jui/4 ,bij &]e geleg5h$5 0 ,confucius niet zoo fijngevoelig als hij ons hi] wordt voorge/eld4 ,het wa>s*ijnlijk/e is dat de familie ,ki1 die ,confucius aan ambt5 en wa>digh$5 geholp5 _h1 op hem als e5 willig w]ktuig hunn] p>tij _h g]ek5d en ze] ontgoo*eld 01 to5 ,confucius het ond]nam de ma*t d] groote le5he]5 9 het vor/5dom te knott5 en hun v]/]kte /$5 te sle*t53 de plaats5 van wa>uit zij d5 behe]s*] des l&s trotse]d54 ,wa>s*ijnlijk moe/ ,confucius me] wijk5 voor fijngesponn5 intriges dan voor uitw5dige ma*t4 ,zijn ball+s*ap zal wel ge5 geheel vrijwillige zijn gewee/4 ,de invlo$ d] familie ,ki heeft hem voorzek] lang5 tijd d5 t]ugke] 9 het vad]l& onmogelijk gemaakt en di5 e]/ toegelat51 to5 m5 van d5 afgeleefd5 grijsa>d niets me] te vreez5 _h4 ,9 #dhc ke]de ,confucius na> ,lu t]ug4 ,da> w]d zijn tijd door ond]wijs gev5 en lett]kundige bezigh$5 9 beslag g5om51 totdat hij 9 #dgh v4 ,c4 op #gc-;j>ig5 leeftijd /i]f1 v]bitt]d door het vru*telooze van al zijn bemoei+51 het onv]vuld blijv5 zijn] v]wa*t+54 ,zijn laat/e woord5 tot zijn le]l+ ,tsze kung w>53 ,ge5 wijze he]s*] v]s*ijnt1 niem& 9 het gans*e rijk wil mij als raadsman hebb51 mijn tijd om te /]v5 is gekom54 ,zijn le]l+5 begroev5 hem 9 ,k'hufuhsi51 #abh 9 het teg5woordige ,%antung4 ,drie ja> lang treurd5 zij bij zijn graf1 wa> zij zi*1 na> ,*9ees*e z$51 hutt5 opri*tt54 ,na d5 dood van ,confucius1 zoo heet het 9 de ges*i$5is d] ,han-dyna/ie 7#baj v4 ,c4-#bd n4 ,c47 0 het met zijn le] g$aan en nadat zijn zev5tig 7voornaam/e87 le]l+5 w>5 he5gegaan1 w]d zijn le] b$orv5 7v]ba/]d74 ,er w>5 e5 groot getal v]s*ill5de tek/5 van de ja>boek51 van het li$]5boek en van het boek d] v]&]+5 en g$ur5de de v]w>de toe/&5 en twi/5 d] v]s*ill5de /at5 7#dhj-bba v4 ,c47 raakt5 wa>heid en leug5 nog me] met elka> 9 /rijd en 9 de le] d] v]s*ill5de gele]d5 he]s*te groote v]w>r+4 ,to5 kwam het ongeluk1 door de ,ts9-dyna/ie 7#bbj-bje v4 ,c47 v]oorzaakt3 deze bew]kte namelijk dat de boek5 d] gele]d5 met vuur w]d5 v]br&1 opdat het volk onwet5d z\ word5 geh\d54 ,langzam]h& e*t] kreeg de ,han-dyna/ie de ma*t 9 het rijk4 ,deze sp&e zi* 9 om de s*ade te h]/ell51 die de ,ts9-dyna/ie _h v]oorzaakt4 ,tafels en plankjes 7wa>op m5 9 oude dag5 teek5s insne$ ( ink]fde7 zo*t m5 bije5 en de 7klassieke7 boek5 w]d5 v]zameld4 ,9 d5zelfd5 tijd w]d ,confucius door de rijksrege]+3 d4 w4 z4 door d5 v]teg5woordig] da>van1 d5 keiz]1 (ficieel erk5d 7n4l4 als v]e]5swa>dig74 ,re$s vroeg]--na zijn dood--0 hem t] e]e door d5 h]tog van ,lu e5 tempel geb\wd1 wa>9 vi]maal p] ja> (f]s moe/5 word5 gebra*t4 ,do* hoewel 9 #aid v4 ,c4 de grondve/] d] ,han-dyna/ie1 to5 hij door ,lu reisde1 dez5 tempel bezo*t en er e5 os liet (f]51 duurde het to* tot het ja> #a n4 ,c41 e] keiz] ,p+ aan ,confucius e5 on/]felijk5 e]etitel v]le5de en tot #eg n4 ,c4 voor (f]s aan hem 9 alle keiz]lijke en rijkss*ol5 w]d5 +evo]d4 ,deze v]e]+ deelde ,confucius tot het ja> #fji n4 ,c4 met d5 h]tog van ,*au1 ,*au-,kung1 d5 bro$] van d5 e]/5 keiz] van di5zelfd5 naam4 ,e]/ na di5 tijd w]d5 voor ,confucius afzond]lijke tempels opg]i*t en vanaf #fbh w]d hij alle5 v]e]d4 ,de (ficieele e]etitel1 di5 hij nu bezit3 ,kung1 de oude le]a>1 de volkom5 wijze date]t e]/ uit het ja> #afeg en is hem v]le5d door d5 e]/5 keiz] d] nu nog rege]5de ,m&s*oe-dyna/ie4 ,deze heeft me] dan ne d] voorga&e dyna/in voor het a&5k5 en de v]e]+ des mee/]s g$aan3 zek] wel 9 het jui/e besef da>door voor het ,*9ees*e volk ha> vreemde he]s*appij wat m9d] drukk5d te mak54 ,zooals wij re$s opm]kt5 le]de ,confucius niets nieuws3 hij v]kla>de sle*ts de le]1 die van oud%] geldig 0 en b]iep zi* da>op bij alle geleg5h$54 ,ja1 het is welli*t jui/ aan dit onp]soonlijk k>akt] zijn] le] toe te s*rijv51 dat deze g$ur5de zooveel eeuw5 zulk e5 invlo$ op het volk kon uitoef554 ,confucius en zijne le]l+51 navolg]s en comm5tator5 w>5 sle*ts de bewa>d]s e5] traditie1 die s$]t lang5 tijd 9 het bewu/zijn van het ,*9ees*e volk als met ank]s 0 va/gemaakt4 ,wat ,confucius le]de kan m5 het be/ sam5vatt5 9 deze /ell+3 wie &]5 wil opvo$5 moet all]e]/ zi*zelf opvo$51 m4 a4 w4 e5 opvo$kundige opvatt+ van het ,grieks*e3 ,k5 u zelf1 ma>--tegelijk e5 onmisk5b>e vooruitgang3 want zelfk5nis heeft dan alle5 wa>de1 als zij het beg9 van bet]s*ap is4 ,confucius sprak met voorliefde van het gewone1 regelmatige en niet van het ongewone ( buit5gewone2 hij sprak van wat m5 door vlijt en da>op b]u/5de kra*t v]krijg5 kon2 ma> niet van wat m5 door ov]ma*t kon b]eik54 ,hij sprak van toe/&5 van orde en niet van toe/&5 van rege]+loo%eid met kuip]ij51 die da>bij voorkom51 hij sprak van m5s*elijke en niet van bov5a>ds*e d+54 ,hij le]de v]/aan de grond/ell+51 9 de s*rift5 d] oud5 v]vat en hoe da> na> te h&el51 de z$ele] van het h>t en hoe aan de z$elijke beg9sel5 getr\w te blijv54 ,aldus oms*rijft e5 uitlegg] zijn] w]k5 e5 plaats uit zijne ,gesprekk51 die treff5d de le]wijze van ,confucius 9 het li*t /elt4 ,bizond] eig5a>dig is 9 ,confucius de afke] om zi* 9 te lat5 met wat betrekk+ heeft op de onbek5de toekom/ des m5s*5 aan g5e zijde des grafs4 ,gij kunt de lev5d5 niet di551 hoe zult gij de gee/5 di551 antwoordt hij aan e5 zijn] le]l+5 en als deze nog v]d] op het ond]w]p wil +aan1 zegt hij3 ,gij k5t het lev5 nog niet1 hoe kunt gij iets wet5 ov] d5 dood8 ,de oude uitlegg]s v]kl>5 deze plaats zoo1 dat ,confucius d5 le]l+ ge5 &] antwoord gegev5 heeft1 wijl gee/5 en dood onbegrijpelijke d+5 zijn en het de moeite niet loont da>ov] te sprek54 ,het #aj;e boek d] ,gesprekk5 behel/ e5 vrij uitvo]ige s*ild]ij van de gewoont5 en de h\d+ des wijz51 do*3 zooals ,dr4 ,legge1 de v]tal] van de klassieke w]k5 d] ,*9eez51 zegt3 ,confucius is als wijsge] voor mij g$aald1 s$]t ik hem 9 zijn huisjasje1 zijn b$ en zijn reiswag5 gezi5 heb4 #abi ,to* heeft die pijnlijke zorgvuldigheid1 wa>m$e zijn le]l+5 ook de kle9/e nietigh$5 uit de gewoont5 huns mee/]s opteek5d51 e5 voordeel3 zij bewij/ ons1 hoe beh\d5d de ,*9eez5 zijn1 zelfs 9 de onb$uid5d/e uit]lijkh$51 da> veel van de to5 bes*rev5 gebruik5 nog zoo be/aan4 ,zoo wordt op e5 plaats v]teld hoe ,confucius de$1 wanne] hij op bevel van d5 vor/ e5 bezoek] moe/ ontvang53 ,hij ijlde vooruit1 de arm5 opgehev5 als de vleugels van e5 vogel4 ,hetzelfde c]emonieel he]s*t ?ans nog aan het ,*9ees*e h(3 de vreemde gezant51 die de keiz] van ,*9a 9 #ahgd en lat] ontv+1 z\d5 het kunn5 getuig54 ,bleef hij 9 de poort /aan1 zoo de$ hij dit niet 9 het midd5 van het pad1 en bij het 9- en uitgaan trad hij niet op d5 drempel4 ,de weg ond] i$]e poort 0 9 oude tijd5 door e5 paal 9 twee deel5 ges*eid53 voor het 9- en voor het uitgaan4 ,het midd5 van i$] dez] twee weg5 mo*t sle*ts de vor/ gebruik54 ,teg5woordig zijn er 9 de keiz]lijke paleiz5 en v]trekk5 bijna ov]al v]s*eid5e poort5 en deur53 drie tot vijf1 wa>van de middel/e alle5 voor d5 keiz] di5t en door niem& &]s betr$5 mag word54 ,wa> sle*ts n poort ( deur is1 zooals bv4 9 de hal1 die teg5woordig voor de audi5tin d] vreemde gezant5 gebruikt wordt1 wil de etiquette1 dat het 9- en uitgaan niet precies door het midd5 plaats heeft4 ,9 tu95 en op begraafplaats5 van keiz]s ( pr9s5 is het middel/e g$eelte van de middel/e trap1 die tot de hal ( d5 tempel vo]t1 dikwijls met groote plat5 m>m] b$ekt1 wa>op zi* 9 relif bew]kte drak5 bev9d54 ,zoo is het betr$5 da>van onmogelijk gemaakt3 en t]wijl de drag]s re*ts en l9ks de trapp5 opgaan1 zweeft sle*ts de draag/oel ( de doodki/ ov] het midd5 van de trap4 ,wat het betr$5 van d5 drempel aangaat1 dit geldt1 ev5als 9 oude tijd51 ook nu nog voor onbeleefd en de bewon]s van het huis onheil aanbr5g5d4 ,bij audi5tin des keiz]s wordt dan ook aan de gezant5 uitdrukkelijk v]zo*t1 het betr$5 van d51 bijna e5 voet hoog51 ze] small5 drempel te v]mijd54 ,9 ,japan w]d het ook tot voor we9ige j>5 als e5 gr( v]grijp bes*\wd3 als e5 bele$ig+1 die ond] mann5 met twee zwa>d51 #acj sle*ts door blo$ kon word5 uitgewis*t4 ,d5 voet op iem&s drempel zett51 beteek5de hetzelfde als hem d5 he] des huizes op het ho(d zett54 ,het beeld van ,confucius1 dat ons uit de ov] hem bewa>de b]i*t5 teg5komt1 is niet ze] aantrekkelijk4 ,wij zi5 voor ons e5 ouda*tig humeurig he]1 wi5 't e*t] aan gee/igheid niet ontbreekt3 e5 man1 pijnlijk afgemet5 9 kle$+1 g$rag en gewoont51 die alles weet en alles kan en nooit e5e geleg5heid laat voorbijgaan om zijn m$em5s* vol zalv+ te do5 gevoel51 dat hij het bet] weet dan deze4 ,we aans*\w5 e5 pr(essor1 die met de dood5 op e5 vrij go$5 voet /aat3 h5 imm]s kan hij kritise]5 en aanhal51 zond] dat zij hem teg5sprek53 do* die het d5 lev5d5 niet v]geeft1 dat de ges*i$5is zi* niet afspeelt volg5s het door hem gesponn5 s*ema en dat hij niet g]oep5 wordt om de w]eld we] 9 zijn kad] t]ug te br5g54 ,da>om knaagt hij aan alles1 wat &]5 do5 ( nalat53 z\ hij zi* 9 alles will5 m5g51 als die &]5 het ma> toeliet5 en wordt hij door de g$wong5 ru/1 door de tweespalt tuss*5 zijn will5 en niet v]mog51 teg5 &]5 en t5 slotte teg5 zi*zelf v]bitt]d4 ,zulk e5 oordeel s*ijnt h>d1 ma> het w]d re$s geveld door zijn tijdg5oot5 en door h5 die kort na hem leefd54 ,e*t] b$5ke m5 dat zijn teg5/&]s het veld5 en dus welli*t wat ov]drev54 ,9 het boek ,sze ma tsi5 wordt1 van ,tao/is*e zijde1 dus door de aanhang]s van ,lao tsze1 geh&eld ov] e5 sam5kom/ tuss*5 ,lao tsze en ,confucius4 ,da>bij zegt de e]/e--oud]e tijdg5oot van ,confucius--tot d5 laat/e1 die hem v]mo$elijk v]veeld _h met citat5 uit het lev5 d] oude wijz5 en met zijn betoog ov] het nut van uitw5dige c]emonin voor de inn]lijke ontwikkel+ des m5s*53 ,de li$51 wa>ov] gij zoo veel spreekt1 zijn re$s lang dood en hun gebe5te is v]gaan1 sle*ts hun woord5 kl9k5 na4 ,als de tijd van d5 wijze is gekom51 spreekt hij3 is die er niet1 dan weet hij te zwijg54 ,ik heb gehoord dat e5 go$ koopman1 ook als hij zijn s*uur met s*att5 gevuld heeft zi* to* als arm voordoet en dat de wijze zijne wij%eid te v]b]g5 weet4 ,leg af uw5 hoogmo$ en uwe bege]t51 uw uitw5dig5 s*ijn en uw wilde plann54 ,dat alles is voor u zond] nut4 ,dat is het e5ige1 wat ik u te zegg5 heb4 ,op e5 plaats 9 de ,gesprekk5 wordt v]teld hoe ,confucius1 to5 hij e5s voor e5 rivi] 0 gekom51 die hij moe/ ov]trekk51 e5 zijn] le]l+5 na> twee li$5 zond1 die da> 9 het veld w]kt51 om te v]nem5 wa> m5 d5 /room het be/ kon doorwad54 ,de arbeid]s w>5 ascet5 7,tao/57 die zi* van de w]eld t]uggetrokk5 hadd54 ,e5 van h5 vroeg1 wie de man 9 d5 wag5 01 die +eli*t wilde word54 ,de le]l+ noemde d5 naam van ,confucius4 ,kung-kiu uit ,lu8 die k5t de voorde 7m4 a4 w4 die weet imm]s alles1 dus ook dit7 sprak hij1 ke]de zi* om en w]kte voort4 ,de &]e arbeid] 0 m9d] kort aangebond51 do* niet vri5delijk]4 ,gij zijt e5 le]l+ van ,confucius8 ,wanorde b$ekt als e5 gezwoll5 rivi] het gans*e l& en wie zal dat1 u en hem t] wille1 v]&]58 ,wa>om wilt gij iem& volg51 die sle*ts hi] en da> de wanorde uit d5 weg gaat 7z9spel+ op het rondtrekk5 van ,confucius van het ne l& na> het &]e7 en niet e51 die zi* geheel en al van de w]eld t]ugtrekt8 ,zoo sprak deze en g+ we] aan zijn w]k4 ,9 de w]k5 van ,*wang-tsze komt ,confucius er nog sle*t] af4 ,da> komt e5 /uk 9 voor1 getiteld ,de roov] ,kih1 wa>9 v]teld wordt hoe ,confucius zi* 9 het leg] van dez5 roov]ho(dman begaf om hem van zijn booze weg5 t]ug te br5g51 do* door dez5 ze] sle*t w]d ontvang54 ,de roov] to* zeide3 ,gij geeft vele r$5e]+5 t5 be/e en praat ma> door1 u b]oep5d op de oude wijz51 zond] dat da>voor r$5 is4 ,hoe me] gij spreekt1 des te me] onz9 komt er voor d5 dag4 ,gij vo$t u1 zond] te ploeg51 gij kle$t u1 zond] te wev51 uw lipp5 /aan niet /il en uw tong gaat als e5 trommel/ok4 ,gij besli/ ma> wat re*t en onre*t is en br5gt da>door alle vor/5 des rijks op v]ke]de weg54 ,gij geeft aanleid+ dat de gele]d5 zi* niet bemoei5 met wat hun eig5lijke taak is4 ,gij praat ov] k9d]lijke liefde en bro$]lijk5 pli*t en zijt to* /e$s onafs*eidelijk van de vor/5 des rijks1 de aanzi5lijk5 en adellijk5444 ,gij wilt de oude le]+5 van ,w en ,wang 7die n]g5s go$ voor w>57 we] opflikk5 en gij bewe]t van alle mogelijke d+51 dat zij kunn5 di55 voor de ond]wijz+ d] kom5de gesla*t54 ,met uw bizond] gewaad en uw nauw5 gordel1 met uw b$riegelijke r$55 en hui*ela*tig g$rag v]leidt gij de vor/5 d] /at5 en /reeft gij na> rijkdom en e]4 ,e5 groot] roov] dan gij is er niet3 wa>om noemt m5 u niet d5 roov] ,kiu1 9 plaats van mij d5 roov] ,kih8444 ,gij noemt u e5 man van tal5t3 e5 wijze6 ,tweemaal heeft m5 u uit ,lu weggejaagd1 uit ,wei moe/ gij vlu*t51 9 ,t'si kreeg m5 u te pakk5 en 9 ,*'en en ,ts'ai hield5 de soldat5 u oms+eld4 ,voor u is er 9 het rijk ge5 plaats me]1 wa> gij uw ho(d ru/ig kunt ne]legg54 ,uwe le]+5 drag5 er s*uld aan1 dat uw le]l+ ,tsze lu is t]e*tge/eld en zijn gevi]5deeld li*aam bov5 de poort van ,wei is gehang54 ,gij kunt no* uzelf no* &]5 voor onheil bew>51 wat kan uwe le] dan voor wa>de hebb58 ,ook &]e le]a>s1 niet behoor5de tot de ,tao/is*e ri*t+1 hebb5 ,confucius s*]p aangevall51 zooals bv4 9 de e]/e eeuw n4 ,c4 de b]oemde ,wang-,*ung1 die voor de oorspronkelijk/e en s*]pz9nig/e van alle ,*9ees*e wijsge]5 doorgaat en wi5s tal5t en beteek5is zelfs door de ,*9ees*e or?odoxie wordt erk5d1 al hal5 zij ook afkeur5d de s*\d]s op ov] d5 buit5gewon5 ijv] en de gr5z5looze v]metelheid wa>m$e deze d5k] blootlegt en v]oordeelt wat hij noemt de ov]drijv+5 en v]z9sels van ,confucius en ,m5cius4 ,teg5ov] al die afkeur5de oordeelvell+5 lat5 wij hi] volg5 e5 plaats uit het ,onv]&]lijk midd5 die ons doet zi5 hoe de le]l+5 ov] hem da*t54 ,deze l(zang1 want e5 l(zang is het1 die hi] wordt aangehev51 geeft ons tegelijk te zi5 wat de ,*9ees ond] e5 volmaakte wijze v]/aat en wat ,confucius ook ?ans nog voor hem is4 ,confucius lev]de de le]+5 van de keiz]s ,yao en ,%un aan het nagesla*t ov]1 als w>5 deze 7keiz]s7 zijn voorvad]5 gewee/4 ,hij v]kla>de de in/ell+5 van ,w5 en ,wu 7de /i*t]s d] ,*au-dyna/ie7 die hij zi*zelf tot voorbeeld _h ge/eld4 ,na> bov5 0 hij 9 h>monis*e ov]e5/emm+ met de eeuwige beweg+5 des hemels1 b5$5 /ond hij va/ als de a>de4 ,wel mag m5 hem v]gelijk5 met d5 hemel en de a>de1 die alles drag5 en beh\d51 alles bes*aduw5 en beveilig54 ,hij is als de vi] ja>getijd5 9 hun wissel5d5 loop1 als de zon en de maan met ha> elka> afwissel5d li*t4 ,alles 79 het w]eldgeheel7 be/aat naa/ elk&]1 zond] dat het e5 het &] s*ade doet4 ,de loop d] ja>getijd51 van de zon en de maan gaat voort1 zond] dat zij elka> h9d]54 ,de kle9]e kra*t5 7d] natuur7 zijn als de /room+5 d] rivi]51 de groot]e op5b>5 zi* 9 groote v]&]+5 7omke]+574 ,dat is het wat hemel en a>de zoo groot maakt 7de h>monie d] sf]587 ,hij sle*ts1 die alle go$e en wijze eig5s*app5 bezit1 die ond] d5 hemel kunn5 be/aan1 toont zi* vlug 9 het begrijp51 held] 9 het ond]s*eid51 voorzi*tig 9 het als wa>heid aannem51 alomvatt5d 9 het wet51 ges*ap5 om te he]s*51 edel van h>t en grootmo$ig1 welwill5d en mild1 voorzi*tig1 opwekk5d1 kra*tig1 va/ en volh>d5d1 beh\d5d wat hij heeft v]kreg51 va/1 de jui/e gr5z5 bew>5d1 ern/ig1 nooit afwijk5d van 't 7re*te7 pad1 zond] gebrek 7correct71 e]bi$ afdw+5d1 volkom51 s*]p van inzi*t1 s*]pz9nig en doordr+5d1 bekwaam om 7go$ en kwaad7 te ond]s*eid54 ,alomvatt5d is hij en ruim1 diep en nooit ru/5d1 als e5 bron 7die altijd vloeit7 t] re*t] tijd zijn deugd5 op5b>5d4 ,alomvatt5d is hij en ruim1 hij is als de hemel4 ,diep en nooit ru/5d als de bron1 is hij 7ondoorgrondelijk7 als de afgrond4 ,hij v]s*ijnt1 en all5 v]e]5 hem1 hij spreekt1 en all5 geloov5 hem1 hij h&elt en all5 bewond]5 hem6 ,da>om gaat zijn roem ov] het gans*e rijk en dr+t door tot de v]/e b>b>54 ,zoov] s*ep5 en m5s*5 kom5 en des m5s*5 kra*t reikt1 zoov] de hemel zi* welft en de a>de draagt1 zoov] zon en maan s*ijn51 rijp en dauw n$]vall53 zoov] heeft hem alles lief en e]t hem1 wat blo$ en adem heeft4 ,da>om zegt m53 ,hij is als de hemel4 ,sle*ts hij1 die de groot/e re9heid bezit1 welke ond] d5 hemel mogelijk is1 kan de onv]&]lijke betrekk+5 regel5 tuss*5 de m5s*5 ond]l+1 de groote deugd51 die d5 grondslag vorm51 va//ell5 en de kra*t5 des hemels en d] a>de die alles nieuw vorm5 en vo$5 erk5n52 z\ zulk e5 p]soon /eun5 op e5 wez5 ( e5 d+1 dat buit5 hem ligt8 ,noem hem d5 ideal5 man3 want hoe /reeft hij na> ern/4 ,noem hem afgrond1 want hij is diep4 ,noem hem hemel1 want hij is ruim4 ,wie &]s kan hem begrijp5 dan die vlug is 9 't bevatt51 kla> 9 't ond]s*eid51 ruim van blik 9 't erk5n51 alomvatt5d 9 't wet51 die alle hemels*e deugd5 bezit 7die n4l4 aan hem gelijk is74 ,het z\ ze] v]ke]d zijn ,confucius te met5 met e5 h$5daags*5 ( e5 *ri/elijk5 maat/af4 ,hij 0 e5 zoon van zijn tijd3 saamgegroeid met de inzi*t5 en opvatt+51 da>aan eig51 /a&e op d5 bodem d] to5malige moraal4 ,ook 0 hij p]soonlijk niet vrij van zwakh$5 en gebrek51 die hem bij h]hal+ v]man+5 en wa>s*uw+5 bezorgd51 al?ans van n zijn] le]l+51 ,tsze lu4 ,deze trad bij me] dan e5e geleg5heid als de w>e ridd] op4 ,confucius _h /e$s geijv]d teg5 opro]ige ond]dan5 en beambt53 to* 0 tweemaal de wa>s*uw5de /em van ,tsze lu noodig om d5 9 al zijn droom5 en v]wa*t+5 van /aatkundig en sociaal h]vorm] teleurge/eld5 man1 te v]h9d]5 om ontr\w te word5 aan zijn eig5 le]4 ,ja1 roept hij e5s uit1 als ,tsze lu hem de teg5spraak doet gevoel51 die er tuss*5 zijn woord5 en zijn dad5 z\ ligg51 ja1 ik heb gezegd dat e5 edel man zi* niet inlaat met h5 die kwaad do52 ma> zegt m5 niet3 wat w]kelijk h>d is kan geslep5 word5 zond] dunn] te word5 en wat w]kelijk wit is kan 9 e5 donk]e vloei/( g$ompeld word5 zond] dat het zw>t wordt8 ,b5 ik dan e5 bitt]e komkomm]8 ,hoe kan ik er voor bewa>d blijv5 geget5 te word58 ,bij e5 &]e geleg5heid1 als e5 opro]mak] hem tot zi* roept1 zegt hij3 ,het moet to* e5 r$5 hebb51 dat hij mij bij zi* v]zoekt6 ,als iem& mij ma> gebruik5 kon1 hoe z\ ik e5 &] we/elijk ,*au tot /& br5g56 7,*au 0 het vad]l& d] rege]5de dyna/ie en 9 oude tijd5 het voorbeeld van e5 go$ be/uurd51 gelukkig5 /aat74 ,de zu*t om e5 politieke rol te spel51 s*ijnt van alle zwakh$5 van ,confucius1 die de ov]lev]+ ons me$eelt1 de grondslag te zijn gewee/4 ,zoo b4v4 to5 hij er toe kwam om 9 het gevolg van d5 vor/ van ,wei en di5s sle*t te boek /a&e vr\w door de /rat5 d] ho(d/ad te rijd5 en het volk hem n>iep3 ,ondeugd voorop en deugd a*t]aan1 (--to5 diezelfde dame hem 9 audintie ontv+ en hij zi* teg5ov] ,tsze lu met de woord5 ,wa>9 ik tekort ges*ot5 b5 moge de hemel mij /raff51 re*tva>digde4 ,to5 hij d5 e$ brak1 di5 hij aan d5 comm&ant van ,pu _h g$aan1 om niet na> ,wei te gaan1 zeide hij tot zijn v]onts*uldig+3 ,het 0 e5 g$wong5 e$1 zulk e5 hoor5 de gee/5 niet4 ,9 d5 tijd van ,confucius en nog lang da>na he]s*te 9 ,*9a de blo$wraak4 ,met d5 moord5a> zijns vad]s mag de zoon niet ond] d5zelfd5 hemel lev51 teg5 d5 moord5a> zijns bro$]s moet e5 man nooit na> huis t]ug behoev5 te gaan om e5 wap5 te hal51 met d5 moord5a> van e5 vri5d mag e5 man niet 9 d5zelfd5 /aat won51 heet het 9 het boek d] gebruik51 en deze voors*rift5 heeft ,confucius uitdrukkelijk bekra*tigd4 ,bij d5 regel1 dat de zoon op e5 mat van gras moe/ slap51 met zijn s*ild als ho(dkuss51 totdat hij d5 moord5a> zijns vad]s _h g$ood2 dat hij op de m>ktplaats en aan het h( het wap5 /e$s bij de h& moe/ hebb5 om hem te treff51 heeft de z91 dat m5 &]5 niet do5 moet1 wat m5 niet wil dat zij u a&o5 e5 buit5gewoon praktis*e beteek5is4 ,het kan ons dan ook niet v]wond]51 dat1 als e5 zijn] le]l+5 vraagt1 ( er ge5 woord is1 dat als regel voor de v]h\d+5 van het gans*e lev5 kan di551 hij dez5 antwoordt3 ,is niet w$]ke]igheid zulk e5 woord8 ,dat het v]d] /rekk5d beg9sel3 kwaad met go$ v]geld51 ontbreekt1 is wel natuurlijk3 e5 &] le]l+ kreeg dan ook op e5 vraag1 hi]op betrekkelijk1 t5 antwoord3 ,en wa>mee zal m5 dan go$ v]geld58 ,v]geldt het booze met re*tva>digheid en go$ met go$4 ,het komt geheel en al ov]e5 met de /r5ge opvatt+ van d5 wijze1 dat op e5 &]e plaats hem1 die &]s h&elt 7kwaad met go$ dus v]geldt7 vrees als beweegr$5 wordt toeges*rev54 ,9 de positieve z$ele] van ,confucius kon deze mild]e opvatt+ ge5 plaats v9d53 wel 9 de !osophie van ,lao tsze1 gelijk dan ook het beg9sel ,v]geldt kwaad met go$1 9 d5 ,tao-teh-k+ voorkomt4 ,de le] welke ,confucius v]kondigde en v]kla>de laat zi* 9 't wez5lijke hi]9 sam5vatt5 7zooals wij re$s opm]kt57 dat i$] zi*zelf moet opvo$5 om &]51 die hem door leeftijd en positie ond]ges*ikt zijn1 te kunn5 opvo$54 ,t]wijl dus voor d5 e5 het opvo$5 en het bevel5 tot pli*t wordt gemaakt1 wordt d5 &] gehoorzaamheid +es*]pt3 do* ge5 absolute1 die 9 i$] geval moet word5 betra*t3 de zoon to* zo[el als de ambt5a> moet5 hun vad] ( vor/ als hij afdwaalt1 t]ugvo]5 op het pad d] deugd4 ,hoe zal m5 e5 vor/ di551 vraagt ,tsze lu en ,confucius antwoordt3 ,b$rieg hem niet en w$]spreek hem 9 't aangezi*t4 ,op de vraag1 ( e5 zoon 9 elk geval het bevel zijns vad]s moet gehoorzam5 antwoordt ,confucius3 ,wat zijn dat voor r$556 ,als 9 oude tijd5 e5 keiz] al ge5 go$e grondbeg9sel5 _h1 do* zev5 m9i/]s1 die hem wa>s*uwd51 dan v]loor hij het rijk niet4 ,als e5 le5vor/ vijf zulke m9i/]s _h g+ zijn huis niet ond]4 ,als e5 gele]de e5 vri5d _h1 die hem wa>s*uwde1 zoo behield hij zijn go$5 naam en als e5 vad] e5 zoon _h1 die hem de d+5 die v]ke]d w>5 bevol51 ond] het oog bra*t1 zoo de$ hij niets dat onre*tva>dig 04 ,da>om1 indi5 er geva> is dat er onre*t zal word5 gepleegd1 mag e5 zoon niet a>zel5 dit zijn vad]1 no* e5 m9i/] dit zijn vor/ ond] het oog te br5g54 ,wanne] het aldus pli*t is re$s teg5 onre*t1 dat nog /aat te ges*i$51 op te tr$51 z\ het dan k9d]lijk zijn om e5 bevel zijns vad]s1 dat onre*t 9 zi* sluit1 te gehoorzam58 ,het ,boek d] k9d]lijke liefde1 #aca ,de groote le]1 #acb en ,het onv]&]lijke midd51 #acc behelz5 de grond/ell+5 d] le] van ,confucius 9 me] geord5d5 en sam5hang5d5 vorm1 dan dit 9 de ,gesprekk5 en uit+5 het geval is4 ,e5ige aanhal+5 uit deze drie w]k5 zull5 zek] bijdrag5 tot re*t v]/& d] le] van ,confucius4 ,de k9d]lijke liefde is de wortel van i$]e deugd1 wa>uit de volkom5dheid voortkomt4 ,het li*aam 7tot op de huid en de h>5 toe71 dat m5 van zijn oud]s ontvang5 heeft niet te bes*adig51 is de aanvang d] k9d]lijke liefde1 #acd zi* 7gee/elijk7 te volmak5 en ov]e5kom/ig 7die volmak+7 te h&el5 en zijn naam aan toekom/ige gesla*t5 ov] te lev]51 opdat de oud]s geerd word53 dat is de vole9dig+ d] k9d]lijke liefde4 ,want k9d]lijke liefde beg9t met de oud]s te di551 de di5/ van d5 vor/ is het midd51 voor nakomel+s*ap zorg te drag5 is het e9de4 ,wat ,de groote le] ond]wij/ is3 de deugd te beoef551 het volk op te vo$51 9 de volkom5heid te volh>d54 ,i$] d+ heeft zijn wortel5 en zijn takk51 i$] /rev5 zijn beg9 en zijn doel3 te wet5 wat beg9 en doel zijn1 dat is de beteek5is d] ,groote le] te v]/aan4 ,9 oude dag5 s*iep5 zij1 die w5s*t5 dat de deugd beoef5d w]d 9 het gans*e l&1 e]/ orde1 i$] 9 zijn eig5 gebi$ 7le5vor/5dom74 ,om dit te b]eik5 s*iep5 zij orde 9 hunne familin en om die te v]krijg5 /reefd5 zij er na> zi*zelf te volmak54 ,om zi* te volmak5 re9igd5 zij hunne h>t5 en om die l\t]+ te v]krijg5 /reefd5 zij na> k5nis van hun eig5 gee/4 ,om zelfk5nis te v]krijg51 tra*tt5 zij hun wet5s*ap te v]me]d]5 en die v]me]d]+ w]d door het ond]zoek5 van alle d+5 aangebra*t4 ,van d5 keiz] af tot de groote volksmassa toe3 i$] moet de re9ig+ van het eig5 ik als de wortel van al het &]e bes*\w54 ,wordt de wortel v]wa>loosd1 zoo kan niets1 wat uit ha> voorkomt1 go$ zijn3 het is nog nooit voorgekom51 dat iem& voor g]+e zak5 groote opm]kzaamheid en tegelijk voor gewi*tige zak5 g]+e opm]kzaamheid _h 7m4 a4 w4 die 9 het kle9e getr\w is1 zal ook 9 het groote getr\w zijn74 ,wat b$oeld wordt met3 ,het geluk en de vr$e des rijks hang5 van de rege]+ d] /at5 af is dit3 ,als de vor/ ze] oude li$5 beh&elt1 zooals dat behoort1 zal er 9 het volk k9d]lijke liefde he]s*51 als hij de oud5 zoo beh&elt1 zal m5 bro$]lijk zi* voeg5 na> elka>1 als hij de jong]5 en zwakk5 liefdevol beh&elt zal het volk datzelfde do54 ,zoo heeft de he]s*] e5 maat/af1 wa>m$e hij als met e5 w9kelhaak zijn g$rag kan afmet54 ,wat e5 man bij die ov] hem ge/eld zijn niet bevalt1 moet hij ook teg5ov] zijn ond]ges*ikt5 niet do52 wat hem bij zijn ond]ges*ikt5 niet bevalt1 zal hij niet do5 teg5ov] zijne me]d]52 wat hij niet van d5 re*t]kant ontvang5 wil zal hij aan d5 l9k] niet gev51 wat hij van d5 l9k] niet ontvang5 wil aan d5 re*t]kant niet4 ,da> is ook e5 middel om d5 wel/& des l&s te bevord]53 veel voortbr5g]s1 we9ig v]te]d]s4 ,laat er he]s*5 w]kzaamheid 9 het voortbr5g51 en spa>zaamheid 9 het gebruik1 dan zal de voorraad altijd voldo5de zijn4 ,wat de m5s* van d5 hemel ontvang5 heeft is de 7go$e w>e7 natuur2 wie 9 ov]e5/emm+ met deze natuur h&elt1 w&elt op het pad van d5 pli*t2 dit pad te betr$5 le]t de m5s* door ond]wijz+4 ,het pad mag ook niet voor e5 oog5blik v]lat5 word51 kon het 7nl4 zond] s*ade7 v]lat5 word51 dan 0 het niet het 7re*te7 pad4 ,da>om wa*t de hoog]e m5s* niet om voorzi*tig te zijn tot hij 7iets7 ziet1 en om bezorgd te zijn tot hij 7iets7 hoort4 ,niets is me] zi*tba> dan wat v]borg5 is1 niets 9 het oog vall5d]1 dan wat onb$uid5d is1 da>om waakt de hoog]e m5s* ov] zi*zelf1 als hij alle5 is4 ,als no* v]g5oegdheid1 no* erg]nis1 no* komm]1 no* vreugde zi* lat5 geld51 dan kan m5 wel zegg51 dat de gee/ zi* 9 e5 toe/& van ev5wi*t bev9dt4 ,zijn deze gevoel5s e*t] opgewekt en w]k5 zij 9 jui/e maat en v]h\d+1 zoo ont/aat da>uit1 wat m5 h>monie kan noem54 ,dit ev5wi*t is de wortel1 wa>uit alle m5s*elijke h&el+5 9 de w]eld voortkom51 deze h>monie is de weg1 di5 all5 moet5 inslaan4 ,wa> ev5wi*t en h>monie 9 volkom5heid he]s*5 is er orde 9 hemel en op a>de en alles zal gevo$ word5 en g$ij54 ,vi] pli*t5 heeft de wijze te betra*t51 die ik nog niet gele]d heb te v]vull5 7zoo voegt de s*rijv] er bij73 mijn vad] te di551 zooals ik w5s*5 z\ dat mijn zoon mij di5de1 mijn vor/ te di551 zooals ik w5s*5 z\1 dat mijn beambt5 mij di5d51 mijn oud]5 bro$] te di551 zooals ik w5s*5 z\1 dat mijn jong]e bro$] mij di5de2 jeg5s mijn vri5d te h&el51 zooals ik w5s*5 z\ dat hij jeg5s mij h&elde1 7de vijfde betrekk+1 die tuss*5 e*tg5oot51 is hi] weggelat51 welli*t omdat no* ,confucius1 no* zijn kle9zoon1 aan wi5 het ,onv]&]lijke midd5 wordt toeges*rev51 9 hun huwelijk5 gelukkig w>53 beid5 to* hebb5 zi* van hunne vr\w5 ges*eid574 ,de wijze doet1 wat aan de plaats1 die hij inneemt1 pa/3 hij w5s*t zi* da>bov5 niet te v]heff54 ,rijk en geerd doet hij1 wat e5 rijk en geerd man betaamt1 arm en e5v\dig doet hij1 wat d5 arme en e5v\dige betaamt4 ,is hij door b>b>5 omgev53 hij doet wat aan d5 toe/& pa/1 is hij door komm] en zorg5 geplaagd1 hij h&elt ov]e5kom/ig zijn toe/&3 altijd blijft hij zi*zelf4 ,is hij 9 e5 hoog5 rang1 hij beh&elt zijn ond]ges*ikt5 niet met v]a*t+1 is hij e5 ond]ges*ikte1 zoo zoekt hij ge5sz9s de gun/ zijn] me]d]5 te bejag53 hij regelt zi* zelf en v]wa*t niets van &]51 zoo v]mijdt hij teleur/ell+53 hij maakt d5 hemel ge5 v]wijt51 no* wordt op de m5s*5 v]bitt]d4 ,zoo v]wa*t de wijze1 ru/ig en vroolijk1 wat de hemel besluit5 wil1 de gewone m5s* e*t] w&elt op e5 geva>lijk5 weg en ziet na> gun/ige geleg5h$5 uit4 ,de mee/] 7,confucius7 zegt3 ,bij het boogs*iet5 hebb5 wij1 wat aan de h\d+ des wijz5 beantwoordt4 ,als de s*utt] het doel heeft gemi/1 draait hij zi* om en zoekt de oorzaak van het mislukk5 bij zi*zelf4 ,met de re*te mann5 7aan het ho(d7 g$ijt de rege]+2 ev5als de plant5groei uit de a>de voortkomt en de bij5 de jonge l>v5 v]pleg5 en tot bij5 opvo$53 zoo vo$5 de rege]d]s het volk op4 ,het geheim e5] go$e rege]+ is3 de re*te mann5 te v9d53 ze te v9d5 hangt van het k>akt] des he]s*]s af2 het k>akt] wordt door pli*tsv]vull+ gevormd en deze pli*tsv]vull+ wordt v]li*t en ge/]kt door liefde tot welwill5dheid4 ,de w$]ke]ige pli*t51 die alle m5s*5 teg5ov] elka> hebb51 zijn vijf 9 getal1 de eig5s*app5 wa>door zij uitgeoef5d word5 zijn er drie4 ,deze pli*t5 zijn3 die tuss*5 vor/ en m9i/]1 tuss*5 vad] en zoon1 tuss*5 man en vr\w1 tuss*5 oud]5 en jong]5 bro$] en tuss*5 vri5d54 ,dit zijn de pli*t5 d] w$]ke]ige betrekk+1 die i$] heeft te v]vull54 ,de drie eig5s*app5 e*t] zijn2 wet51 will5 en kunn51 welke i$] moet bezitt54 ,dat1 wa>door deze eig5s*app5 de v]vull+ d] pli*t5 mogelijk mak5 is3 ern/ig /rev54 ,e5ig5 word5 met de k5nis dez] pli*t5 gebor51 &]5 v]w]v5 deze k5nis door navors*51 nog &]5 nadat zij hun onwet5dheid op sm>telijke wijze hebb5 ond]vond54 ,do* wanne] de k5nis e5maal v]worv5 is1 is het onv]s*illig1 op welk5 weg zij v]kreg5 w]d4 ,e5ig5 oef55 de pli*t5 uit1 zond] moeite1 als iets dat vanzelf spreekt1 &]5 om da>uit voordeel te trekk52 voor w$]om &]5 is aan de uitoef5+ groote moeite v]bond54 ,do* wanne] zij sle*ts uitgeoef5d word51 komt dit op hetzelfde ne]4 ,de mee/] sprak3 ,le]5 will5 komt het wet5 ze] nabij2 zi* ern/ig bemoei5 het will52 zi* 7ov] iets dat v]ke]d g+7 s*am5 het kunn54 ,hij1 die deze drie d+5 kan1 is 9 /aat zi*zelf te volmak53 wie zi* zelf volmak5 kan1 kan &]5 behe]s*51 wie &]5 behe]s*5 kan1 kan het rijk rege]5 met al zijne /at5 en familin4 ,de behe]s*]s des rijks hebb5 neg5 regels te volg53 zi*zelf te volmak51 deugdzame en tal5tvolle mann5 te e]51 hun blo$v]want5 lief te hebb51 hun m9i/]s te a*t51 alle beambt5 vri5d'lijk te beh&el51 het volk als hunne k9d]5 te bes*\w51 h&w]ksli$5 aan te mo$ig51 vreemd5 met zorg en de vor/5 d] le5/at5 met welwill5dheid te beh&el54 ,zi*zelf te beproev5 en te re9ig51 a*t te gev5 op zijne kle$+ en op zijne beweg+51 dat zij beantwoord5 aan de voors*rift5 d] betamelijkheid3 dat is de wijze wa>op de he]s*] zi* moet volmak54 ,ov]tr$]s moet hij afwijz5 en zi*zelf voor de v]zoek+5 d] s*oonheid bew>54 ,rijkdom te v]a*t5 en deugd te e]51 dat is de wijze1 wa>op m5 mann5 van wa>de en van tal5t5 aanmo$igt3 hun e]eplaats5 en inkom/5 te gev51 met h5 te deel5 9 wat hun behaagt en hun mi%aagt1 dat zijn de middel5 om aan zijne blo$v]want5 te le]5 u lief te hebb54 ,d5 m9i/]s talrijke ambt5>5 t] bes*ikk+ te gev5 en hun veel opdra*t5 toe te v]tr\w51 dat is de weg om de m9i/]s aan te spor54 ,de weg om de groote m5igte ambt5>5 aan te mo$ig5 is3 hun v]tr\w5 s*5k5 en go$ bezoldig54 ,die om het volk mo$ 9 te /ort5 is3 hunn5 di5/ sle*ts te vord]5 t] re*t] tijd en de eis*5 li*t te mak54 ,de weg om de h&w]ksli$5 aan te spor5 is3 h5 dagelijks op de proef te /ell51 h5 ma&elijks prijsvrag5 te lat5 oploss5 en h5 da>bij te lat5 uitvo]51 wat aan hun neig+ beantwoordt4 ,m5s*5 uit vreemde l&5 met tact te beh&el51 dat is3 h5 bij het afs*eid te begeleid5 en bij aankom/ h5 tegemoet te gaan1 de go$5 ond] h5 te prijz5 en de zwakk5 te v]s*oon54 ,familin1 wi] nakomel+s*ap 9 de re*te lijn is te gronde gegaan we] h]/ell5 en le5/at51 die ond] zijn gegaan1 opnieuw grondve/51 ru/ h]/ell5 9 /at51 wa>9 onru/ he]s*t1 die te ond]/eun51 wa>9 geva> dreigt1 bepaalde tijd5 hebb5 voor de ontvang/ van vor/5 en hun afgezant5 bij het h(1 h5 na rijkelijk on?aal we] lat5 gaan1 h5 welkom heet51 ook als zij met g]+e gav5 kom53 dat is de vor/5 d] /at5 liefhebb54 ,all51 wi5 de rege]+ des rijks t5 deel valt1 hebb5 deze neg5 regel5 te betra*t5 en het middel1 wa>door zij t5 uitvo] kunn5 word5 gebra*t1 is ern/ig /rev54 ,zooals m5 ziet1 het zijn regel5 van w]eldwij%eid1 die ,confucius en zijne le]l+5 na hem ond]wez52 de kun/ e5 go$ huisvad]1 beambte1 m9i/]1 vor/ en keiz] te word51 d5 pli*t van zijn eig5 betrekk+ te v]vull5 en toe te zi51 dat &]5 dit ev5e5s do54 ,het is e5 soort huisbakk5 wijsbege]te1 die beg9t met de liefde van het k9d tot d5 vad] en e9digt met de liefde des keiz]s tot zijn volk4 ,soms is zij niet al te kla> 9 ha> grondslag en ontwikkel+ 7de v]tal]s en uitlegg]s van d5 grondtek/ kunn5 da> e*t] ook wel s*uld aan hebb57 ma> v]/aanba> g5oeg to* om ons te toon5 hoe de ,*9eez5 da*t5 en nog d5k54 ,de /raks aangehaalde uitsprak5 to* kom5 telk5s we] t]ug3 niet alle5 9 philosophis*e v]h&el+51 ma> ook 9 /aats/ukk51 ambtelijke en p>ticuli]e briev54 ,da>om jui/ is e5ige1 zij het ook opp]vlakkige k5nis d] ,*9ees*e philosophie voor i$] noodig1 die inzi*t wil v]krijg5 9 d5 teg5woordig5 toe/& van ,*9a4 ,ev5 zoo m9 als ,confucius de s*epp] 0 van de door hem voorg$rag5 le] is de beknopte1 spreukmatige1 soms e5igsz9s my/ieke vorm1 wa>9 deze le] ons bewa>d geblev5 is1 e5e uitv9d+ van hem en van zijne le]l+54 ,deze be/ond re$s van ouds en s*ijnt de vorm gewee/ te zijn1 wa>9 m5 9 ,*9a /e$s de le]+5 d] w]eldwij%eid pla*t te kle$54 ,to5 ,confucius 9 #eag v4 ,c4 ,lo yang bezo*t1 zag hij da>1 9 de voorvad]5gal]ij van het keiz]lijk paleis1 de g\d5 beeldzuil van e5 man1 wi5s lipp5 met drie naald5 w>5 saamgehe*t en op wi5s rug het volg5de ops*rift /ond3 ,9 oude tijd5 sprak5 de m5s*5 we9ig4 ,het z\ go$ zijn h5 na te volg52 want zij1 die veel sprek51 zijn er zek] van veel te zegg51 dat bet] onuitgesprok5 w>e geblev54 ,i$] zal arbeid5 9 v]b& met wat hij noodig heeft4 ,als hij bov5 zijn kra*t w]kt1 zal hij sle*ts zijn zorg5 en zijn teleur/ell+5 v]me]d]54 ,zelfs 9 datg5e wat de m5s* 7d5k5d7 na/reeft1 moet hij maat h\d54 ,d5k niet te veel om v]/rooi+ ( ru/3 wie dat doet zal ge5 van beide v]krijg54 ,doe niet wat u welli*t vroeg] ( lat] b]\w5 kan g$aan te hebb54 ,laat niet na e5 gebrek te v]help51 omdat het kle9 is4 ,het moge 9 d5 aanvang kle9 zijn1 /raks gaat het miss*i5 aan het groei51 totdat het u er ond] br5gt4 ,als iem& nalaat teg5 kle9e ong]e*tigh$5 op te tr$51 zal hij weldra 9 het geval v]ke]5 van teg5 groot onre*t te moet5 /rijd54 ,wees beho$zaam met uw woord5 zo[el als met uw h&el+54 ,gelo( niet dat niem& u ziet en hoort1 omdat gij alle5 zijt ma> d5k er aan dat de gee/5 ov]al zijn4 ,e5 huis kan v]woe/ word5 door e5 smeul5d vuur1 t]wijl e5 groote vlam li*t wordt bem]kt en uitgeblus*t4 ,e5 /room wordt gevormd door het wat] van vele bek51 e5 /rik1 die zoo /]k is1 dat hij niet li*t wordt gebrok51 be/aat uit vele drad54 ,e5 spruit1 wi] wortels nog niet diep zijn doorg$rong51 kan li*t word5 uitgetrokk53 is het ha> toege/aan e5 boom te word51 dan moet m5 na> de bijl grijp54 ,uit d5 mond van e5 m5s* kunn5 s*]pe pijl5 kom5 die v]wond5 en gloei5de kol51 die v]br&53 ho$t u dus1 dat zulk5 uit uw5 mond niet uitgaan om &]5 te s*ad54 ,gelo( niet dat1 wijl gij 9 het volle bezit uw] kra*t zijt1 gij zond] geva> waag/ukk5 kunt ond]nem52 er is niem&1 hoe /]k hij ook moge zijn1 die niet iem& v9d5 kan1 /]k] dan hij1 die hem op d5 grond w]pt4 ,e5 opro]mak]1 die ge5 re*tva>dig5 grond 7voor zijn v]zet7 heeft1 z9kt tot op het laag/e peil d] maats*appij ne]1 do* e5 onre*tva>dig he]s*] wekt ontevr$5heid op1 t]wijl de voorzi*tige willig gehoorzaamd wordt4 ,de massa d] m5s*51 het volk1 gelijk m5 het gewoonlijk aantreft1 heeft we9ig doorzi*t1 no* weet met het onbek5de te rek554 ,alzoo kunn5 zij sle*ts de leid+ van &]5 volg54 ,da>om1 wanne] zij dikwijls met dieg55 9 aanrak+ kom51 die voorzi*tig1 deugdzaam en v]/&ig zijn1 die go$e z$5 volg51 dan zull5 zij onm]kba> er toe kom5 dezulk5 na te volg5 en zoo ook w$]ke]ig &]5 tot e5 voorbeeld word54 ,mijn mond is geslot51 ik kan niet sprek54 ,het is v]geefs mij te vrag51 ik kan uw5 twijfel niet wegnem5 en zelf heb ik niets te vrag54 ,wanne] ook datg5e wat ik le] e5 raadsel s*ijnt1 is het da>om to* niet m9d] wa>4 ,ik /a bov5 u en to* kan niem& iets teg5 mij hebb51 welk /]vel+ kan dit van zi*zelf zegg58 ,v]geet niet dat de hemel ge5 gun/el+5 k5t1 do* teg5ov] all5 ev5 re*tva>dig is4 ,hoe vol ook de zee moge zijn1 de /room5 gaan voort da>9 zi* uit te /ort51 zond] dat zij ha> gr5z5 uitbreidt4 ,ov]legt zorgvuldig alles1 wat ik u gezegd heb1 en ik zal niet v]geefs hebb5 gesprok54 ,to5 ,confucius dit ins*rift las1 w5dde hij zi* tot zijn begeleid]s en zeide1 dat dit 9 we9ige woord5 alles behelsde1 wat voor de m5s*5 het nuttig/e 0 te wet51 en dat1 wie dit t] h>te nam en navolgde1 niet v] van de volkom5heid z\ zijn1 wa>na> i$]e5 /rev5 moe/4 ,dat het van invlo$ gewee/ is op zijne opvatt+ d] philosophis*e vraag/ukk5 is ontwijfelba>4 ,na d5 dood van ,confucius 0 het met zijne le] g$aan en nadat zijne le]l+5 ge/orv5 w>51 w]d deze v]ba/]d1 zoo b]i*t m5 ons4 ,de onru/ige tijd5 hebb5 da>toe zek] het hunne bijg$rag53 de ,*au dyna/ie gaat ond] zwakke en b$orv5 he]s*]s ha> e9de tegemoet1 vele d] kle9e vor/5domm5 v]dwijn5 9 d5 voortdur5d5 /rijd tuss*5 de le5vor/5 ond]l+1 ( word51 hoewel zij hun naam beh\d51 to* feitelijk door ma*tige nabur5 opgeslokt2 de groote /at5 kamp5 ond] elka> om de opp]he]s*appij2 het besef1 dat1 wie het t5 slotte w9t1 de keiz]skroon zal v]w]v51 komt hoe lang] hoe /]k] op2 het gelo( aan de oude wa>h$5 en beg9sel5 is ges*okt1 dwaalle]+5 7al?ans 9 het oog d] or?odoxie7 duik5 ov]al op3 zo[el t5 opzi*te van de rege]+ als van de wijsbege]te3 het gezag van ,confucius wordt op zij gezet4 ,da> komt e5sklaps e5 kampve*t] 9 het krijt1 e5 le]l+1 die d5 mee/] bijna ev5a>t en met geweldige kra*t de bani] d] or?odoxe philosophie we] opheft4 ,ov] hem will5 we ?ans sprek54 ,,iii4 ,m5cius4 ,m5g 7,mang7 k ( ,m5g tszede wijsge] ,m5g1 v]latijns*t tot ,m5cius1 w]d 9 het ja> #cga v4 ,c4 als af/ammel+ van de drie groote familin van ,lu gebor53 e5 gesla*t dat 9 de dag5 van ,confucius om de he]s*appij 9 d5 /aat _h ge/r$51 ma> s$]t v]>md en g$aald 04 ,zijn vad] s*ijnt vroeg ge/orv5 te zijn3 9 i$] geval heeft hij ge5 invlo$ op de opvo$+ en de ontwikkel+ van zijn zoon uitgeoef5d3 des te me] e*t] de mo$]1 wi] a&5k5 nog h$5 ond] het volk voortleeft1 als die van e5 voorbeeld voor alle mo$]s4 ,zij zorgde1 dat ha> zoon 9 e5 go$e omgev+ v]ke]de en go$ w]d ond]ri*t1 spoorde hem door raad en voorbeeld tot vlijt aan en bleef ook 9 zijn lat]e lev5sj>5 7zij /i]f1 to5 ,m5cius re$s de #ej ov]s*r$5 _h7 zijn tr\we raadgeef/] en /eun4 ,to5 ha> zoon1 di5 zij op zijne rondzw]v+5 v]gezeld _h1 zijn ambt 9 het vor/5dom ,tsi wilde opgev51 do* om h>5twille a>zelde1 mo$igde zij hem zelf aan zijn eig5 bet] inzi*t te volg5 en bra*t zoo het oude voors*rift 9 toepass+1 dat de mo$] ha> zoon gehoorzaam moet zijn4 ,ov] de le]j>5 van ,m5cius is niet veel bek5d3 hij s*ijnt e5 le]l+ van ,confucius' kle9zoon te zijn gewee/4 ,9 zijn vad]l& 7de le5/aat1 wa> hij ?uis behoorde7 v]zamelde hij e5 groot aantal le]l+5 rondom zi*1 9 wi] midd5 hij leefde en w]kte en die1 zooals de gewoonte het to5 m$ebra*t1 te zam5 na> hun kra*t5 en middel5 voor zijn lev5sond]h\d zorgd54 ,die ru/ige le]a>sloopbaan s*ijnt hem e*t] niet bevr$igd te hebb5 en 9 #cca1 to5 hij #dj ja> 0 geword51 trok hij met e5ig5 zijn] le]l+5 er op uit om aan de hov5 d] kle9e vor/5domm5 all]e]/1 zijn loopbaan als politiek h]vorm] te beg9n54 ,de tijd s*e5 voor e5 d]gelijke ond]nem+1 door e5 zelfbewu/ man op t\w gezet1 gun/ig te wez5 en het ontbrak ,m5cius no* aan zelfbewu/zijn1 no* aan d5 mo$ om vrijuit te sprek54 ,de voortdur5de twi/51 wa>9 de kle9e vor/5domm5 nu e5s ond]l+1 dan e5s met het ma*tige1 opbloei5de ,ts9 v]ke]d5 7want het c5traal gezag1 het keiz]s*ap1 0 feitelijk nog sle*ts e5 naam7 _h aan e5 m5igte politieke avonturi]s de deur geop5d tot de hoog/e wa>digh$5 en de invlo$rijk/e ambt54 ,nog ma> we9ige j>5 gel$51 9 #ccc1 0 het e5 hunn]1 ,suts'9 gelukt1 de mee/ beteek55de politieke daad van di5 tijd3 d5 bond d] zes /at5 ,y51 ,*ao1 ,han1 ,wei1 ,tsi en ,tsu1 teg5ov] ,ts9 tot /& te br5g54 ,welnu1 wat ,suts'9 en &]5 mogelijk 0 gewee/1 kon d5 met volle v]a*t+ voor de politieke avonturi]s bezield5 ,m5cius niet onb]eikba> voorkom54 ,wa>om z\ hij1 die met e5 gans*e s*at van gele]dheid 0 toeg]u/ en die ge5 eig5belang1 ma> edele doele9d5 na/reefde1 niet kunn5 v]krijg51 wat aan die li$5 welke van h( tot h( trokk5 en zi* aan d5 mee/bi$5de aanbod51 mogelijk toes*e58 ,zoo trok hij 9 #cca na> d5 naburig5 /aat ,ts1 en nadat hij da> tot #cbc zond] veel succes e5 /aatsambt _h bekle$1 na> ,sung1 ,su1 ,tao1 ,tang1 ,leang en van #cah tot #caa t5 twe$5 male na> ,ts4 ,e9delijk ke]de hij1 ontmo$igd en ontgoo*eld1 na vele mislukte pog+51 9 #cji na> ,lu t]ug4 ,da> leefde hij nog #bj j>5 als ambteloos burg] voort1 sle*ts 9 beslag g5om5 door zijn ond]ri*t gev5 en de voltooi+ zijn] w]k54 ,hij /i]f 9 #bhi v4 ,c41 v]get5 en zond] dat zijn he5gaan ontro]+ wekte1 t5zij bij zijn naa/e le]l+54 ,wel w]d zijn wa>de re$s door de s*rijv]s d] #b;e eeuw v4 ,c4 erk5d1 welke alle5 ,confucius bov5 hem /eld51 do* nog #acjj j>5 g+5 voorbij1 e] hij de keiz]lijke canonisatie v]kreeg en 9 ,confucius' tempels e5 plaats vond4 ,m5cius 0 e5 veel /r5g] man dan ,confucius3 de humor van dez5 wijsge]1 die zi* er ov] v]mak5 kon1 dat e5 bo] van hem1 die jui/ op de vlu*t 01 zeide1 dat hij er uitzag als e5 v]loop5 hond1 0 ,m5cius vreemd4 ,he]s*zu*tig en /rijdva>dig1 laat ,m5cius de groot/e aansprak5 geld5 teg5ov] vor/5 en /aatsli$51 die hem h(felijk tegemoet kom54 ,dikwijls zondigt hij1 t]wijl hij to* plan heeft zi*zelf niet te v]get51 niet sle*ts teg5 de regel5 d] etiquette1 ma> ook teg5 die d] h(felijkheid4 ,to* v]h9d]t hem dit niet rijke ges*5k5 van vor/5 aan te nem5 en met e5 groot gevolg van m5s*5 en rijtuig5 op hunne ko/5 9 het l& om te trekk54 ,hij is e5 /rijd]1 die met groot5 ijv] teg5 alle le]+5 9 het krijt tre$t1 welke hem niet or?odox toes*ijn51 e5 sociaal politicus1 die d5 regel ,alles voor het volk met e5 en]gie en e5 op5h>tigheid voor/aat1 die aan d5 za*t]51 me] b$a*tzam5 ,confucius vreemd 04 ,ook zuiv] philosophis*e vrag51 zooals die van de natuur d] m5s*51 li*tte hij met veel me] besli/heid en uitvo]igheid toe dan ,confucius1 die zi* mee/al met e5 e5v\dige beve/ig+ v]g5oegde4 ,ook teg5ov] e5 soort ,cynis*e ri*t+1 #ace die zi* naa/ ( nev5s het ,taosme /e$s me] de$ geld5 en teg5 de me] humane ri*t+ d] ,mihi/5 trad hij met groote besli/heid op4 ,de v]&]de tijdsom/&igh$5 bra*t5 voorzek] m$e1 dat de p]soonlijke h\d+ en de le]wijze van ,m5cius e5 &]e 0 dan die van zijn voorgang]4 ,ook is het e5 feit1 dat de dwal+51 die ,m5cius me5de te moet5 be/rijd51 zi* e]/ na d5 dood van ,confucius hadd5 ontwikkeld4 ,de w]k5 van ,m5cius lev]5 het bewijs1 dat vele d] vrag5 en problem51 die ons ?ans zoo telk5s we] bezigh\d51 re$s to5 aan de orde w>54 ,ook 0 het gevolg van d5 /rijd dikwijls als nu3 dat i$] op zijn eig5 /&punt bleef /aan4 ,het volk zegt ,m5cius1 is het belangrijk/e elem5t 9 e5 l&1 dan volg5 de godh$5 van akk] en kor53 de vor/ is het m9/ gewi*tig4 ,bij e5 &]e geleg5heid zegt ,m5cius teg5 d5 vor/ ,wanne] e5 he]s*] zijn m9i/]s als zijn h&5 en voet5 bes*\wt1 zoo zi5 zij hem voor hun h>t en hun maag aan4 ,als hij h5 bes*\wt als zijn pa>d5 en hond51 dan zi5 zij hem voor e5 gewoon m5s* aan 7iem&1 die ge5 e]bi$ v]di5t74 ,ziet hij h5 aan als a>de en gras 7wa>op m5 tre$t en dat m5 afmaait7 dan zi5 zij hem voor e5 roov] en vij& aan4 ,deze opvatt+ van de plaats en de pli*t5 d] hoog/e /aatsbeambt5 /aat niet 9 teg5spraak met het goddelijk re*t d] vor/51 zooals de oude s*rift5 dit erk5n54 ,de hemel zoo zegt het boek d] ges*i$kundige aanteek5+51 s*iep1 nadat hij het gewone volk _h ges*ap51 he]s*]s en ond]wijz]s voor h51 opdat dez5 ,god t] zijde z\d5 /aan1 en gaf hun ma*t en e] 9 het l&4 ,do* op e5 &]e plaats 9 hetzelfde w]k /aat3 ,de hemel ziet1 zooals mijn volk ziet1 de hemel hoort1 zooals mijn volk hoort4 ,m5cius v]kla>t dit door te zegg53 ,de hemel spreekt niet4 ,als hij1 wi5 de he]s*appij t5 deel viel1 deze op go$e wijze vo]t1 is dat e5 bewijs1 dat de hemel hem deze heeft toev]tr\wd4 ,vo]t hij die sle*t1 zoo zal er iem& op/aan1 7door d5 hemel da>toe g]oep571 die ze hem ontneemt4 ,zoo wi]p de grondve/] d] ,*au-dyna/ie d5 laat/51 onwa>dig5 he]s*] van het huis ,%an van d5 troon en toonde zi* da>door e5 w]ktuig des hemels en ,m5cius a>zelt niet1 kon+ ,sen op te drag5 di5s voorbeeld te volg5 en de ,*au-dyna/ie omv] te w]p51 die zi* d5 troon onwa>dig toonde4 ,dat e5 man1 die zulke grond/ell+5 zond] t]ugh\d+ uitsprak1 door de vor/5 van zijn tijd en van lat] dag5 niet bizond] geliefd w]d1 kan m5 begrijp54 ,to*3 de door hem v]kondigde beg9sel5 hebb5 niet we9ig er toe bijg$rag5 om de vor/51 die ov] ,*9a rege]d51 e5 teugel aan te legg5 en h5 tot e5 rek55 met de belang5 des volks te nop51 wa>van &]s zek] ge5 sprake w>e gewee/4 ,e5 &]e uit+ van ,m5cius ligt hun1 die teg5woordig ,*9a rege]51 nog altijd na aan 't h>t en vormt e5 van de gewi*tig/e argum5t51 die het aannem5 van vreemde opvatt+5 9 d5 weg /aan4 ,hij zeide namelijk3 ,ik heb wel gehoord van li$51 die de gebruik5 van ons groote l& aanw5dd5 om b>b>5 te v]bet]51 do* nog nooit1 dat iem& door b>b>5 v]bet]d w]d4 ,en--9 de oog5 d] or?odoxe ,*9eez5 zijn ook nog h$5 alle vreemdel+5 b>b>54 ,van de !orie van het vor/ zijn door ,gods g5ade is die d] voorbes*ikk+ 9 het algeme5 onafs*eidelijk4 ,ook ,m5cius erk5t die laat/e1 do* met deze res]ve1 dat niets1 wat uit sle*!id ( uit onvoorzi*tigheid voortkomt1 als door d5 hemel voorbes*ikt moet word5 erk5d4 ,zoo /aat hij e5 soort getemp]d fatalisme voor3 getemp]d namelijk door deze ov]tuig+1 dat de hemel niets v]ke]ds kan v]ord554 ,hij zegt3 ,alles is e5 bes*ikk+ 7des hemels7 en de m5s* moet deemo$ig ontvang51 wat da>aan kan word5 toeges*rev54 ,da>om zal hij1 die weet wat de voorbes*ikk+ des hemels b$uidt1 zi* niet begev5 bij e5 muur1 die op omvall5 /aat4--,de dood1 di5 m5 v9dt bij de v]vull+ van zijn pli*t1 kan m5 gevoegelijk toes*rijv5 aan de bes*ikk+ des hemels1 de dood 9 h&boei5 en ket55 7die van e5 misdadig]7 kan niet als e5 vooruitbes*ikte word5 bes*\wd4 ,de vraag1 ( de m5s* van natuur go$ ( sle*t is1 heeft de ,*9eez5 veel bezig geh\d54 ,confucius en ,m5cius1 de laat/e e*t] veel uitvo]ig] en me] opzettelijk1 oordeel5 beid5 dat de m5s* oorspronkelijk go$ is4 ,sn kw'ang1 die 9 de #c;e eeuw v4 ,c4 leefde1 me5t dat de oorspronkelijke natuur van d5 m5s* sle*t is en sle*ts door opvo$+ go$ wordt4 ,han-,y 7#gfh-hbd n4 ,c47 oordeelt dat de natuur des m5s*5 drierlei kan zijn3 e5 go$e1 tuss*5beide ( sle*te4 ,de middel/e1 die de kiem5 voor het go$e bevat1 kan na> beide zijd5 ontwikkeld word54 ,deze opvatt+ bleef de toongev5de1 totdat ,*uhi 7#aacj-abjj7 we] t]ugkwam op de oude grond/ell+ dat de natuur des m5s*5 go$ 04 ,deze opvatt+1 (s*oon dikwijls betwi/1 is s$]t di5 tijd de (ficieel geijkte geblev54 ,9 de beh&el+ van de quae/ie d] k9d]lijke liefde /aat ,m5cius geheel op het /&punt van ,confucius4 ,vijf d+51 zegt ,m5cius word5 na> de algeme5e opvatt+ als onk9d]lijk bes*\wd3 traagheid 9 het gebruik zijn] l$51 has>d en s*aakspel5 en dr9k51 /rev5 na> geld en go$ en zelfzu*tige neig+ tot vr\w en k9d]51 zoodat m5 niet voor het ond]h\d zijn] oud]s zorgt1 de lu/ zijn] oog5 en oor5 volg51 zoodat m5 zijn oud]s 9 s*&e br5gt en twi/ziek en /rijdzu*tig zijn1 zoodat m5 h5 aan gev>5 bloot/elt4 ,op e5 &]e plaats zegt hij3 ,drie d+5 zijn onk9d]lijk1 ge5 nakomel+s*ap te hebb5 is het erg/e van alle4 ,me] belangrijk zijn voor ons e*t] zijn sociaal-politieke inzi*t5 en zijn polemis* optr$53 de omv]w]p+ van vals*e le]+51 zooals de ,*9ees dat noemt4 ,re$s 9 de dag5 van ,m5cius w>5 er li$51 die de maats*appij voor v]dorv5 hield5 en 9 d5 t]ugke] tot d5 al\d5 e5v\d van z$5 d5 e5ig5 weg t] ontkom+ zag54 ,zoo 0 er e5 secte1 die zi* voor ha> le] b]iep op ,%9 nung1 d5 wond]b>5 l&man d5 twe$5 d] voorhi/oris*e1 my?is*e keiz]s1 die 9 het ,boek d] v]&]+5 als de vad] van d5 l&b\w wordt geerd4 ,deze eis*te1 dat de m5s* 9 het algeme5 en de vor/ 9 het bizond] zi* zelf het vo$sel moe/ v]s*aff53 d4 w4 z4 zelf zaai51 oog/5 en kok5 moe/4 ,aanhang]s dez] secte w>5 na> ,tang gekom51 wa> ,m5cius zi* jui/ ophield en de vor/ van ,tang de proef nam1 om aan i$] d] ond]dan51 onv]s*illig van welk5 rang ( /&1 e5 veld van gelijke grootte t] bes*ikk+ te /ell51 dat onv]&]lijk en ondeelba> op d5 oud/5 zoon z\ ov]gaan1 t]wijl aan de jong]e zon51 zoodra zij #af ja> oud w]d51 ev5e5s groote veld5 t5 deel z\d5 vall54 ,de aanhang]s van ,%9 nung1 die na> ,tang gekom5 w>51 liet5 zi* hunne veld5 to$eel51 do* maakt5 ond] elka> hun opm]k+54 ,wijze en bekwame vor/51 zoo zeid5 zij1 moe/5 ev5go$ als hun volk en tegelijk met dat volk d5 grond beb\w5 en de vru*t 7van hun arbeid7 et54 ,hun morg5- en avondmaaltijd moe/5 zij 7zelf7 b]eid5 en tegelijk de rege]+szak5 beh>tig54 ,de vor/ van ,tang e*t]1 die ov]ig5s vele go$e eig5s*app5 bezat1 _h kor5s*ur51 s*atkam]s en ars5al54 ,dat 0 imm]s het volk e5 la/ oplegg58 ,hoe kon m5 hem e5 wa>dig en deugdzaam vor/ noem58 ,m5cius nam e5 d] ontevr$55 ond]h&54 ,he] ,hiu 7zoo heette het ho(d van het gezels*ap7 zaait zijn kor5 imm]s zelf en eet wat hij oog/8 ,ja1 0 het antwoord4 ,en hij weeft l9n5 en draagt wat hij gemaakt heeft8 ,ne51 zijn kle]5 w>5 van vilt4 ,draagt hij e5 muts8 ,ja4 ,e5 zelf gewev58 ,ne51 die ruilt hij voor kor54 ,wa>om weeft hij die niet zelf8 ,dat z\ hem te veel tijd ko/5 bij zijn w]k om d5 grond te beb\w54 ,kookt hij zijn et5 9 7metal57 pott5 en /e55 pann5 en ploegt hij met e5 ijz]5 ploegs*a>8 ,ja4 ,maakt hij dat alles zelf8 ,ne51 hij ruilt het teg5 kor5 94 ,to5 sprak ,m5cius3 ,zulke d+5 teg5 kor5 inruil51 is niet d5 pott5bakk] en metaalbew]k] v]drukk51 no* ook v]drukk5 de pott5bakk]s en metaalbew]k]s d5 l&man1 als zij de door h5 v]va>digde artikel5 teg5 metal5 omruil54 ,voorts1 wa>om speelt ,hiu niet voor pott5bakk] en metaalbew]k] en maakt hij zelf alles wat hij noodig heeft8 ,wa>om gaat hij rond en h&elt en ruilt met de h&w]ksli$51 wa>om rek5t hij niet de moeite1 die hem dat ko/8 ,de &] sprak3 ,h&w]k en l&b\w kan m5 niet tegelijk uitoef554 ,m5cius g+ voort3 ,dan is het zek] alle5 de rege]+ des rijks1 die tegelijk met d5 akk]b\w kan word5 wa>g5om58 ,aanzi5lijke mann5 hebb5 hunne bezigh$5 en kle9e luid5 ev5ze]4 ,i$] kan1 wat hij noodig heeft1 bij de h&w]ksli$5 g]e$gemaakt v9d54 ,moe/ hij da>5teg5 alles1 wat hij noodig heeft1 zelf mak51 zoo moe/5 all5 9 het geheele rijk dagelijks op de /raat rondloop54 ,da>om wordt er gezegd3 ,sommig5 arbeid5 met het ho(d en &]5 met de h&54 ,die1 welke met hun ho(d arbeid51 rege]5 de &]51 en die1 welke met hun h&5 arbeid51 word5 door de &]5 g]ege]d4 ,die1 welke g]ege]d word51 ond]h\d5 h5 die rege]5 en zij die rege]51 word5 door de &]5 ond]h\d54 ,dat is de re*te v]h\d+1 zooals zij ov]al wordt erk5d4 ,bij e5 &]e geleg5heid1 to5 e5 zijn] le]l+5 hem vroeg1 ( het re*t 0 dat e5 gele]de1 die ge5 ambt bekle$de1 to* van d5 behe]s*] des l&s zijn ond]h\d ontv+1 ontwikkelde ,m5cius de volg5de inzi*t53 ,als er ge5 ruil plaats v9dt tuss*5 de product5 van d5 arbeid en ge5 ruil tuss*5 datg5e wat de m5s*5 tot /& br5g51 zoodat de e51 met wat hij te veel heeft aanvull5 kan1 wat d5 &] ontbreekt1 dan zal de bo] teveel kor5 en de huisvr\w te veel l9n5 hebb54 ,als zulk e5 ruil plaats v9dt1 dan zull5 s*rijnw]k]1 timm]man1 wag5mak] en radmak] all5 hun be/aan v9d54 ,nu is hi] e5 man1 die ?uis e5 go$ zoon is en buit5 het huis dieg551 die oud] zijn dan hij met a*t+ beh&elt1 die er voor waakt dat de grond/ell+5 d] oude wijz5 voor het gebruik van lat]e gesla*t5 bewa>d blijv5--z\ hij niets voor zijn ond]h\d mog5 hebb58 ,hoe komt het1 dat gij d5 s*rijnw]k] en de &]5 9 e]e wilt h\d5 en niet hem1 die welwill5dheid en re*tva>digheid bewa>t8 ,de le]l+ antwoordde3 ,het doel des s*rijnw]k]s en d] &]51 die de mee/] v]meld heeft1 is3 om met hun h&w]k hun lev5sond]h\d te v]di554 ,is het ook het doel van d5 edel5 man1 da>door zijn lev5sond]h\d te v]di551 dat hij de grond/ell+51 die de mee/] v]meldt1 beoef5t8 ,wat gaat u zijn doel aan1 0 het antwoord4 ,hij bewij/ de di5/54 ,hij v]di5t ond]h\d5 te word5 en gij ond]h\dt hem3 ,en--laat mij u vrag5--betaalt gij e5 man voor zijn b$oel+ ( voor zijn di5/58 ,voor zijn b$oel+ miss*i58 ,e5 man slaat uw dakpann5 /uk en maakt de mur5 van uw huis vuil om zijn lev5sond]h\d te v]di553 zult gij hem ind]daad da>voor betal58 ,ne51 0 het antwoord4 ,ziet gij1 sprak ,m5cius1 niet voor zijn b$oel+ betaalt gij e5 man1 ma> voor het w]k1 dat hij g$aan heeft4 ,de algeme5e grond/ell+5 voor het be/uur des l&s1 zooals ,m5cius die op/elt1 zijn niet m9d] int]essant4 ,als e5 vor/ p]son5 van tal5t en deugd e]t1 bekwame li$5 aan/elt1 z1 dat alle ambt5 door de wa>dig/5 word5 v]vuld1 dan zull5 alle gele]d5 aan zijn h( kom54 ,als hij op de m>ktplaats5 sle*ts laat betal5 voor de plaats1 die de kram5 innem51 ma> ge5 bela/+ op de w>5 legt1 ( wanne] hij sle*ts de m>ktbepal+5 h&haaft zond] kram5geld te vrag51 dan zull5 zi* op zijne m>ktplaats5 de h&ela>s v]dr+54 ,wanne] aan de gr5spoort5 van e5 l& sle*ts e5 p]soonlijke inspectie van de reiz5d5 plaatsv9dt1 do* ge5 d\an]e*t5 word5 gehev51 zoo zull5 alle reizig]s vol v]lang5 zijn om 9 dat l& te reiz54 ,als de bo] sle*ts voor d5 arbeid op de /aatsveld5 wordt opg]oep5 en van zijn eig5 veld5 ge5 bela/+ heeft op te br5g51 dan zull5 alle bo]5 9 het l& met lu/ 7op hun eig5 veld57 arbeid54 7,het heele l& 01 al?ans 9 !orie1 afg$eeld 9 /ukk5 van dezelfde grootte1 welke /ukk5 i$] we] 9 neg5 deel5 w>5 v]deeld4 ,het middel/e dez] veld5 0 /aatseig5dom3 het moe/ door de bezitt]s d] &]e a*t veld5 beb\wd word51 t]wijl de opbr5g/ da>van voor het ond]h\d van d5 vor/ en de ko/5 van be/uur be/emd 074 ,als hij van de huisvad]s 7die de be/a&e voors*rift5 v]vull57 de bijdrag5 niet int 7welke sle*ts van h5 word5 gehev51 die de voors*rift5 niet v]vull57 zoo zull5 alle li$5 9 zijn /aat will5 won54 ,als e5 vor/ deze vijf voors*rift5 opvolgt1 zull5 de bewon]s all] naburige /at5 tot hem als tot e5 vad] opzi54 ,zulk e5 vor/ zal ge5 vij& hebb5 en 9 wa>heid e5 m9i/] des hemels zijn3 hem moet 7als d5 wa>dig/e7 de rege]+ des rijks t5 deel vall54 ,op e5 &]e plaats tre$t ,m5cius op teg5 het sy/eem van bela/+ heff5 op het b\wl&1 dat 9 zijne dag51 to5 de vor/5 en de rege]+5 /e$s me] noodig hadd51 re$s 9 alle /at5 0 +evo]d4--,zulke bela/+5 zegt hij1 word5 na> het gemiddelde van vele j>5 b]ek5d en opge/eld4 ,9 go$e j>51 wanne] de oog/ rijk is gewee/1 kan veel g5om5 word5 zond] dat het drukk5d s*ijnt1 do* 9 sle*te j>51 wanne] de opbr5g/ d5 arbeid niet v]go$t1 moet de bela/+ to* betaald word54 ,als hij1 die de vad] des volks wil zijn 7de vor/7 de s*uld er van draagt1 dat zorg5 ges*rev5 /aan op het aangezi*t des volks en dat dit1 als het e5 ja> heeft ge>beid1 niet weet wa>mee het zijn oud]s zal ond]h\d5 en moet zi51 hoe aan de middel5 te kom5 om de bela/+ te betal51 totdat oud5 en k9d]5 omkom5 9 de sloot5 langs d5 weg1 wa> blijv5 dan de vad]lijke betrekk+5 tot het volk8 ,zij1 die van hun lev5sond]h\d v]zek]d zijn1 /aan va/ 9 de deugd3 die dit niet zijn1 gev5 zi* aan de ondeugd ov]1 en--er is ge5 v]ke]dheid1 v]d]f en teugelloo%eid1 wa>aan zij zi* niet s*uldig mak54 ,als zij dan weg5s hun ov]tr$+5 v]volgd en ge/raft word53 is dat niet hun val/rikk5 zett53 hoe kan zoo iets ges*i$5 ond] de he]s*appij van e5 welwill5d vor/8 ,wat d5 regel3 go$ met go$ en kwaad met kwaad v]geld51 aangaat3 ,confucius en ,m5cius trekk5 9 dez5 n lijn3 alle5 0 s$]t de dag5 van d5 e]/e het getal van h51 die aan de mogelijkheid van kwaad met go$ te v]geld5 gelo(d51 niet onbelangrijk toeg5om54 ,9 d5 philoso( ,mih tih namelijk1 ov] wi5s lev5 we9ig bek5d is 7v]mo$elijk leefde hij ongeve] #ej ja> na ,confucius7 _h de le] d] algeme5e liefde e5 begaafd5 en kra*tig5 v]d$ig] gevond54 ,het is de taak d] wijz51 zoo heet het 9 e5 door zijn le]l+5 uitgegev5 w]k1 da>voor te zorg5 dat het rijk go$ wordt g]ege]d4 ,da>om moet5 zij wet51 wa>uit wanorde en v]w>r+ ont/aan1 want1 zond] deze k5nis kunn5 zij hun taak niet v]vull54 ,wij kunn5 h5 dus v]gelijk5 met e5 arts1 die beproeft de ziekte van e5ig p]soon te g5ez54 ,da>toe moet deze e]/ de oorzaak d] krankheid doorgrond52 dan kan hij met de g5ez+ beg9n51 t]wijl zond] deze k5nis zijn pog5 tev]geefs zal zijn4 ,het is de taak d] wijz5 zorg te drag5 voor de go$e rege]+ des rijks4 ,zij moet5 dus nagaan de oorzaak d] v]w>r+1 en wanne] zij dat do5 zull5 zij bem]k51 dat deze ligt 9 het gebrek aan w$]ke]ige liefde4-- ,wanne] e5 m9i/] en e5 zoon onk9d]lijk 7zond] piteit7 zi* g$rag5 teg5ov] zijn he]s*] en zijn vad]3 zoo is dat wanorde4 ,e5 zoon heeft dan zi*zelf lief en heeft zijn vad] niet lief1 aldus doet hij zijn vad] onre*t en trekt hij zi*zelf voor4 ,e5 jong]e bro$]1 die d5 oud]e niet liefheeft1 e5 m9i/] die zi*zelf liefheeft en niet zijn5 vor/2 zij all5 do5 d5 &] onre*t en /ell5 zi*zelf op d5 voorgrond3 dit zijn all5 gevall5 van wanorde4 ,ev5zoo als de vad] d5 zoon1 de oud]e bro$] d5 jong]e1 de vor/ d5 m9i/] m9d] bevoordeelt dan zi*zelv54 ,hoe kunn5 zulke d+5 voorkom58 ,uit gebrek aan w$]ke]ige liefde4 ,neem het geval van e5 dief ( e5 roov]1 het is da>m$e jui/ ev5e5s ge/eld4 ,de dief heeft zijn eig5 huis lief en niet dat van zijn buurman3 da>om be/eelt hij het huis van zijn buurman t5 bate van het zijne4 ,zoo is het ook met d5 roov]4 ,zoo ook met de hooge ambt5>51 die met elka>s familin 9 /rijd lev51 zoo met de vor/51 die de /at5 hunn] bur5 aanvall54 ,alle v]ke]de v]h\d+5 9 het rijk hebb5 d5zelfd5 oorsprong3 gebrek aan w$]ke]ige liefde4 ,wanne] nu algeme5 w$]ke]ige liefde 9 het rijk he]s*te1 wanne] de m5s*5 &]5 liefhadd5 zooals zi*zelf1 z\d5 dan zulke d+5 kunn5 voorkom58 ,z\d5 er dan diev5 en roov]s zijn8 ,wanne] i$] het huis van zijn naa/e op dezelfde wijze bes*\wde als zijn eig5 huis1 z\d5 dan dief/all5 mogelijk zijn8 ,z\d5 dan m9i/]s en vor/5 elka> w$]ke]ig be/rijd5 en beoorlog58 ,hoe e*t] dit doel te b]eik58 ,de le]l+5 twijfel5 aan de mogelijkheid1 do* ,mih tih zegt3 ,door algeme5e w$]ke]ige liefde en door de ruil+ van w$]ke]ige voordeel54 ,i$] moet e5 &]5 /aat1 e5 &]e familie1 e5 &] p]soon bes*\w5 als zijn eig5 7/aat1 familie1 p]soon74 ,zijn er 9 de ges*i$5is ge5 voorbeeld51 dat wa> vor/5 e5v\dige kle$+1 sob]e vo$+ ( dapp]e dad5 bem9d51 hun ambt5>5 h5 da>9 navolgd58 ,als dus ?ans de grondregel d] algeme5e liefde niet he]s*t1 zoo komt dat sle*ts hi]door1 dat de vraag 9 de hoog/e kr+5 niet met die belang/ell+ wordt beh&eld1 welke zij v]di5t3 de vor/5 to* /aan er onv]s*illig teg5ov]1 inplaats van door l( en beloon+5 de m5s*5 tot uitoef5+ d] algeme5e w$]ke]ige liefde te br5g5 en d5 teg5/& da>teg5 door geld- en &]e /raff5 te brek54 ,indi5 dit ges*i$de z\ de uitoef5+ dez] algeme5e liefde en de ruil van w$]ke]ige voordeel5 alle h9d]niss5 ov]w9n51 ev5als het vuur noodzakelijk omhoog gaat en het wat] na> b5$5 vliet4 ,het getuigt voor de va/heid1 welke de or?odoxe opvatt+ van k9d]lijke liefde 9 het ,*9ees*e volk zi* v]worv5 _h1 dat de v]kl>+ van ,m5cius1 dat all5 gelijkelijk lief te hebb5 de bizond]e g5eg5heid tuss*5 vad] en k9d niet g5oegzaam tot ha> re*t de$ kom51 voldo5de 0 om het sy/eem van ,mih tih1 dat 9 d5 tijd van ,m5cius veel +ang re$s _h gevond51 geheel omv] te w]p54 ,de &]e teg5/&]1 met wi5 ,m5cius 9 het krijt trad1 /aat van ons d5k5 en gevoel5 v]d] af dan ,mih tih4 ,dit 0 de ,tao/is*e ,cynicus ,yang ,*u1 e5 man1 ov] wi5s lev5 we9ig bek5d is1 zoo we9ig dat wij zelfs niet wet5 ( hij e5 tijdg5oot van ,confucius ( van ,m5cius 04 ,plaats5 uit ,tao/is*e ges*rift5 do5 ons d5k5 aan d5 tijd van ,confucius1 do* de heftigheid1 wa>m$e ,m5cius hem be/rijdt pleit voor de me5+1 dat hij di5s tijdg5oot 04 ,m5cius s*rijft aan ,yang ,*u de grond/ell+ toe3 ,i$] voor zi*1 en zegt dat e5 opvolg+ dez] grond/ell+ d5 m5s* tot e5 di] mak5 z\4 ,do*1 9 de uitsprak51 aan ,yang ,*u toeges*rev51 v9d5 wij dit n]g5s uitdrukkelijk gele]d4 ,veele] s*ijnt ,yang ,*u e5 soort van ,*9ees*e ,diog5es #acf te zijn gewee/1 die het lev5 als e5 onv]mijdelijk kwaad bes*\wde en dieg551 die zi* da>voor veel zorg en moeite gav51 bespotte4 ,zuiv] philosophis* zijn ,m5cius' uite5zett+5 ov] de h>t/o*telijke natuur4 ,mee/]1 zegt e5 zijn] le]l+51 wanne] gij e5 hoog5 adellijk5 titel v]kreegt en e]/e m9i/] w]d van het vor/5dom en het dan zoov] bra*t1 dat uw vor/ de e]/e ond] alle vor/5 des rijks w]d1 ja zelfs de keiz]lijke wa>digheid v]kreeg1 het z\ niet te v]wond]5 zijn3 do*1 wanne] gij 9 zulk e5 positie kwaamt1 z\ uw gee/ niet onru/ig word58 ,m5cius antwoordde3 ,ne54 ,to5 ik #dj ja> 0 7aldus vr hij zijn h]vorm]sloopbaan begon7 _h ik het ev5wi*t des gee/es gevond54 ,en is er e5 middel om dat te b]eik58 ,ja4 ,de e5 vree/ niets3 no* wond5 no* geva>3 al 0 deg5e1 die hem b$reigde ook 9 het bezit van #aj4jjj /rijdwag5s4 ,de &] beproeft zi*zelf3 v9dt hij dat hij ongelijk heeft1 zoo vree/ hij ook d5 kle9/5 man3 v9dt hij het re*t aan zijne zijde1 zoo zal hij /rijd5 teg5 duiz5d5 en ti5duiz5d54 ,de laat/e is zek] bov5 d5 e]/e v]hev54 ,de philoso( ,kau zegt3 wat gij niet 9 woord5 kunt uitdrukk51 zoek dat niet 9 uw v]/&1 wat gij niet v9dt 9 uw v]/&1 zoek da>na> niet met h>t/o*telijke inspann+4 ,met dit laat/e /em ik 91 do* ge5sz9s1 dat m5 niet 9 zijn v]/& moet zoek51 na> wat m5 met woord5 niet uitdrukk5 kan4 ,want--de wil is de leidsman d] h>t/o*telijke natuur en deze doordr+t en bezielt het li*aam4 ,de wil is de he] en de h>t/o*telijke natuur is hem ond]worp54 ,da>om zeg ik3 ,wees va/ van wil1 en dw+ de h>t/o*telijke natuur niet tot iets1 wat buit5 ha> a>d ligt4 ,als alle5 de wil w]kzaam is1 behe]s*t deze de h>t/o*telijke natuur1 is die laat/e da>5teg5 alle5 w]kzaam1 zoo behe]s*t zij d5 wil4 ,de h>t/o*telijke natuur is gr( en /]k4 ,als zij ong$wong5 kan opgroei5 en niet bele$igd wordt1 v]vult zij alles tuss*5 hemel en a>de4 ,zij is de gezell9 van re*ts*ap5heid en v]/&3 zond] ha> is de natuur des m5s*5 de v]kwijn+ nabij4 ,zij komt voort uit de bije5voeg+ van vele re*tmatige h&el+5 en niet uit enkele da>van4 ,als het v]/& niet met ha> 9 ov]e5/emm+ is1 zoo v]dwijnt de natuur4 ,blijkba> v]/aat ,m5cius ond] h>t/o*telijke natuur 7lett]lijk beteek5t het ,*9ees*e woord wolka*tige damp7 d5 nooit ru/5d5 drang tot w]kzaamheid1 die m5 jui/ bij de mee/ op d5 voorgrond tr$5de p]son5 v9dt4 ,e5 drang1 die met v]/& moet sam5gaan 7en]gie7 en die aan d5 wil ond]worp5 moet zijn1 do* wa>aan m5 ge5 dwang tot iets buit5 ha> a>d mag oplegg54 ,het is niet zond] belang om bij wat ,m5cius hi] zegt te v]gelijk5 wat de b]oemde ,frans*e psy*oloog ,t4 ,a4 ,ribot #bcjj ja> na hem s*reef ov] de h>t/o*t 9 d5 bov5 &]5 uitbl9k5d5 m5s*4 ,deze dan zegt 9 zijn w]k ,les maladies de la ,volont 7de ziekt5 van d5 wil7 het volg5de3 ,de mee/ volkom5 sam5w]k+ 7van will5 en kunn57 is eig5 aan de kra*tig51 de ze] w]kzam53 wat ook het t]re9 hunn] w]kzaamheid zij3 m5 d5ke aan ,ces>1 ,mi*el ,angelo ( ,v9c5tius da ,paula4 ,zij wordt 9 n enkel woord saamgevat als3 e5heid1 /&va/igheid1 ma*t4 ,de uitw5dige e5heid van hun lev5 ligt 9 de e5heid van hun doel3 altijd nage/reefd1 na> gelang van de om/&igh$5 nieuwe m$ew]k+ en aanpass+ zoek5d4 ,do* deze uitw5dige e5heid is sle*ts de uitdrukk+ d] inw5dige3 die van het k>akt]4 ,jui/ omdat zij dezelfde blijv51 blijft ook hun doel hetzelfde4 ,hun inw5dige drijfkra*t is e5 ma*tige1 onuitroeib>e h>t/o*t1 die de ideen 9 ha> di5/ neemt4 ,deze h>t/o*t3 dat is hun wez51 dat is de psy*is*e uitdrukk+ van hun ge/el1 zooals de natuur dat heeft gewro*t4 ,wat blijft ook alles1 dat uit dez5 sam5hang zi* v]wijd]t1 als 9 de s*aduw1 zond] kra*t1 onvru*tba>1 v]get5 als e5 plant1 die sle*ts op e5 &]e leeft6 ,zij gev5 te zi5 het voorbeeld van e5 lev51 dat /e$s met zi*zelf 9 ov]e5/emm+ is1 omdat bij h5 alles sam5w]kt1 tot elka> komt en ov]e5/emt4 ,zelfs 9 het gewone lev5 ontmoet m5 deze k>akt]s4 ,do* deze do5 niet van zi* sprek53 omdat de v]hev5heid van het doel1 de om/&igh$5 en vooral de ma*t van de h>t/o*t hun ontbrak1 hebb5 zij sle*ts de /&va/igheid ov]geh\d54 ,ond] e5 &]5 vorm hebb5 de groote1 9 de ges*i$5is bek5de ,/oci 7,epictetus1 ,?raseas2 hun groot5 wijze laat ik weg1 als zijnde sle*ts e5 ab/ract ideaal7 dit hooge type van wilskra*t b]eikt1 en wel 9 zijn negatiev5 vorm--het zelfb$wang--ov]e5kom/ig het beg9sel d] s*ool3 ,v]draag en on?\d u4 ,tot zoov] ,ribot4 ,ve]tig j>5 na d5 dood van ,m5cius1 die 9 #bhi v4 ,c4 ov]le$1 /ortte de ,*au-dyna/ie ine5 en 9 #bba v]kla>de de vor/ van ,ts91 die al zijn m$$+]s _h ov]wonn51 zi* tot e]/5 goddelijk5 keiz] van ,*9a4 ,zoo /i*tte hij e5 nieuw rijk op de pu9hoop5 van het oude4 ,wat de oude ,confuciaans*e ri*t+ d] wijsbege]te ond] hem te lijd5 _h en hoe zij ond] de ,han-dyna/ie da>5teg5 we] tot e]1 aanzi5 en invlo$ g]aakt51 hebb5 wij re$s v]meld4 ,,iv4 ,lao tsze4 ,wij kom5 nu tot de &]e ri*t+ d] ,*9ees*e philosophie1 de metaphysis*-!osophis*e4 ,all]e]/ h&el5 wij ov] ha> ho(dp]soon ,lao tsze4 ,ov] hem is niet veel met zek]heid bek5d4 ,hij s*ijnt ongeve] #fjd v4 ,c4 gebor5 te zijn4 ,spo$ig na zijn vroeg] v]melde sam5kom/ met ,confucius #acg heeft hij zijn ambt als bewa>d] van de ar*iev5 d] ,*au-dyna/ie 9 ,lo yang ne]gelegd en is na> het we/5 getrokk51 wa> hij v]dwe54 ,de lat]e sag51 welke op hem betrekk+ hebb5 en ongetwijfeld e]/ na de invo]+ van het ,bo$dhisme 9 ,*9a ont/ond51 zijn nauwelijks de v]meld+ wa>d4 ,e5 vall5de /] _h zijn mo$] bevru*t1 die na e5 tijdp]k van #ha j>51 9 #acba v4 ,c4 het vlees*geword5 hoog/e hemelwez5 uit h>e l9k]zijde t] w]eld bra*t4 ,het k9d _h bij zijn geboorte witte h>5 en het gezi*t van e5 oud man 7v&a> de naam ,lao tsze de oude knaap71 lange oor5 met drie op5+51 onregelmatige t&51 e5 vi]hoekig5 mond1 en ti5 te55 aan elk5 voet4 ,ook kon het direct sprek5 en _h zijn volle v]/&4 ,de opgav5 ov] de plaats zijn] geboorte zijn wa>s*ijnlijk opzettelijke v]z9sels3 hij z\ gebor5 zijn 9 het dorp3 ,ond]drukte deugd 9 de geme5te ,wre$heid1 9 het di/rict ,bitt]heid1 9 d5 /aat ,lijd54 ,wat de ,tao/is*e s*rijv]s uit d5 tijd vr ,*ri/us geboorte me$eel5 ov] zijn ontmoet+5 met ,confucius en &]5 is zek] ev5e5s v]di*t1 hoewel de ges*i$s*rijv] ,sze ma tsi5 m9/5s ne ontmoet+ tuss*5 de beide leid]s v]meldt4 ,op d5 weg na> het we/5 z\ ,lao tsze e5ig5 tijd v]toefd hebb5 bij d5 bevelhebb] d] ,hanku pas en da>1 op di5s w5s* zijn e5ig1 b]oemd w]k3 ,tao-teh-k+1 het boek van d5 weg en van de deugd1 hebb5 ges*rev54 ,uit de vele citat5 9 dit w]k van e5 wijze1 e5 oude1 e5 s*rijv] ov] d5 oorlog volgt dat ,lao tsze ev5als ,confucius sle*ts e5 bewa>d] en v]kla>d] van de oude le]1 ge5 s*epp] e5] nieuwe is gewee/4 ,e5 lat]e s*rijv]1 uit de #a;e eeuw1 ,pan hu 7wi5s ges*i$5is d] vroeg]e ,han dyna/ie door zijne zu/] ,pan ,*ao is voltooid7 zegt 9 zijne lev5sbes*rijv+ van ,sze ma tsi5 dat deze me] e5 aanhang] van de le]+5 van ,hwang en ,lao dan van de zes klassieke boek5 gewee/ is4 ,met di5 ,hwang b$oelt hij voorzek] ,hwang ti1 d5 zoog5aamd5 gel5 keiz]1 de e]/e van de vijf voorhi/oris*e he]s*]s1 wi5s rege]+ door ,*9ees*e s*rijv]s wordt ge/eld ongeve] #bgjj v4 ,c4 ,ook hi]9 ligt e5 bewijs1 dat m5 re$s vroeg] het ,taosme voor oud] dan ,lao tsze hield4 ,wat is nu 9 dit ,taosme de ho(dzaak8 ,de le] van het ,tao4 ,do*3 de vraag rij/3 ,wat is ,tao8 ,is het gelijk aan d5 logos1 het goddelijk woord1 zooals wij dat k5n5 b4v4 uit het ,nieuwe ,te/am5t8 #ach ,sommig51 ook von ,br&t1 me55 dat4 ,hoor5 wij e]/ e5s wat ,lao tsze en zijn volgel+5 er van zegg54 ,lao tsze zegt van ,tao3 ,het 0 onbe/emd en volkom51 het be/ond vr hemel en a>de4 ,ru/ig 0 het en niet te grijp51 alle5 en onv]&]lijk1 alles v]vull5d en onuitputtelijk3 de mo$] all] d+54 ,ik weet zijn naam niet en duid het aan als ,tao4 ,ik zoek na> zijn5 naam en noem het3 het groote4 ,groot zijnde1 vloeit het /e$s voort3 het v]wijd]t zi* en ke]t t]ug 7bij alle wissel+ hetzelfde87 ,da>om is het ,tao groot4 ,het ,tao bra*t n voort3 n twee1 en twee drie4 ,drie bra*t ,alles voort4 ,alles laat a*t] zi* de donk]heid 7*aos87 wa>uit het voortkwam1 t]wijl de adem van het l$ige het 9 h>monie br5gt4 ,dat de ,jezut5-z5del+5 en ook &]e ,europees*e s*rijv]s 9 deze proeve van v]kl>+ van het ont/aan d] w]eld e5 z9spel+ op de drieenheid me5d5 te v9d51 kan ons ge5sz9s v]wond]54 ,ook voor de ,*9ees*e uitlegg]s is dit e*t] e5 moeilijke plaats3 vooral omdat op &]e plaats5 ,tao zelf als ,en wordt aang$uid4 ,de e5 tra*t zi* da>bij te r$d51 door ,tao te lat5 /remm5 en zoo d5 hemel te vorm53 de &] maakt uit ,en d5 ae!r1 wa>uit alles zijn oorsprong nam1 uit wi5 zi* dan ,twee1 het mannelijk en het vr\welijk beg9sel1 ontwikkeld51 welke dan w$]om ,drie3 d4 i4 d5 hemel1 de a>de en d5 m5s* voortbra*t51 t]wijl de adem van het l$ige1 de lev5sadem het ,khi ( ,*i is1 dat alles bezielt4 ,wij zi5 na> ,tao en to* zi5 wij het niet3 het is kleurloos4 ,wij hoor5 er na> en wij hoor5 het niet1 het is zond] geluid1 wij tra*t5 het te grijp5 en kunn5 het niet vatt51 het is onli*amelijk1 het kan niet 7door woord57 bes*rev5 word51 da>om noem5 wij het3 ,en4 ,het feit1 dat kleurloos1 zond] geluid1 onli*amelijk 9 het ,*9ees* luid53 ,ji hi wei1 heeft ,abel de ,rmusat en lat] ,victor von ,/rausz en ,edk9s op het d5kbeeld gebra*t dat ,lao tsze het eig5lijk ov] d5 ,hebreeuws*5 ,j4 h4 v4 h4 #aci _h1 wa>ov] hem dan op zijn reis na> het we/5 ,israliet5 z\d5 hebb5 gesprok51 ( wa>van hij door na> ,*9a gekom5 ,israliet5 z\ hebb5 gehoord4 ,/anislaus ,juli51 ,legge en bijna alle &]e gele]d51 die van ,*9a /udie mak5 be/rijd5 e*t] deze me5+4 ,t]e*t3 ,jehovah to* is e5 v]ke]de uitspraak van de vi] lett]s ,j4 h4 v4 h4 ,jahve is de jui/e1 en kan da>uit het ,*9ees*e ,ji hi wei wel ont/aan zijn8 ,&]5 mog5 dat besliss51 do* het z\ ze] m]kwa>dig zijn1 indi5 ,lao tsze d5 mee/ p]soonlijk5 en li*amelijk5 all] ,semietis*e god5 z\ hebb5 v]koz51 om da>door aan te duid5 het onli*amelijke1 onp]soonlijke ,tao4 ,met dat al wet5 wij e*t] nog niet re*t1 wat ,tao eig5lijk is4 ,to* me5 ik dat wij het door uitsprak51 zo[el van ,lao tsze als van zijne le]l+5 g5oegzaam kunn5 nagaan1 iets wat ook voor ons noodig is1 zull5 wij de grondbeg9sel5 van het ,taosme v]/aan4 ,lat5 wij die dan e5s met a&a*t bes*\w54 ,lao tsze dan zegt o4 a43 ,het beeld van ,tao be/ond vr ,god zelf4 ,het ,tao is al doordr+5d2 da> is ge5 plaats1 wa> het niet wordt gevond54 ,to* is het z fijn1 dat het 9 al zijn volheid 9 e5 pluisje plant5wol woont4 ,het doet zon en maan beweg5 9 ha> aangewez5 ban5 en geeft lev5 aan het kle9/e insect4 ,hoewel zond] vorm1 is het de oorzaak van elk5 vorm1 di5 wij zi54 ,onhoorba> v]oorzaakt het i$] geluid1 onzi*tba> is het datg5e1 wat a*t] i$] uitw5dig voorw]p 9 de w]eld ligt1 onw]kzaam br5gt het to* i$] v]s*ijnsel voort1 dat 9 de sfe] d] s*epp+ voorkomt4 ,het is onp>tijdig1 onp]soonlijk1 zond] h>t/o*t1 het w]kt aan zijne doele9d5 zond] b]\w1 als het noodlot1 to* vloeit het voor all5 9 go$heid ov]4 ,huai nan tsze1 e5 d] uitnem5d/e s*rijv]s ov] de ,tao/is*e wijsbege]te1 vraagt3 ,wat is ,tao8 ,hij antwoordt3 ,tao is wat d5 hemel draagt en de a>de b$ekt1 het heeft ge5 pal5 ( gr5z51 zijn hoogte kan niet word5 gemet51 no* zijn diepte gepeild4 ,het omvat het gans*e heelal 9 zijne om>m+ en v]le5t zi*tba>heid aan datg5e1 wat van zi*zelf ge5 g$aante heeft4444 ,het is zoo l5ig en fijn dat het alles doordr+t1 ev5als het wat] het slijk4 ,door ,tao zijn de b]g5 hoog en de afgrond5 diep1 gaan de di]5 en vlieg5 de vogels1 door ,tao s*itt]5 zon en maan en gaan de /]r5 op ha> loopbaan voort444 ,als de voorja>sw9d sui/1 valt de reg5 en alle d+5 lev5 en groei54 ,de gev$]d5 legg5 en bro$51 de gepelsd5 7pelsdi]57 tel5 en drag51 plant5 en boom5 br5g5 voort al hun he]lijk5 rijkdom van blaad'r51 de vogels legg5 ei]51 de di]5 br5g5 jong5 voort1 ge5 w]kzaamheid is na> buit5 zi*tba>1 to* wordt het w]k volbra*t4 ,s*aduwa*tig en onbe/emd heeft ,tao ge5 vorm4 ,onbe/emd en s*aduwa*tig hebb5 zijn hulpbronn5 ge5 e9de4 ,v]borg5 en dui/] dw+t het alle d+5 uit het vormlooze te voors*ijn te kom54 ,ov]al doordr+5d en alles behe]s*5d1 w]kt het nooit te v]geefs4 ,e5 naam voor dit aldoordr+5de1 dit geheimz9nige wez5 k5d5 ,lao tsze en de zijn5 niet4 ,en wij1 wij we/]l+58 ,wat is het dat de bloem5 doet groei5 en het wat] doet ne]vliet51 wat d5 /ortreg5 doet vall5 en de zon s*ijn51 wat de /]r5 leidt 9 ha> vlamm5de ban51 de ja>getijd5 regelt1 wat d5 vl9d] met pra*tige vleugel5 v]si]t2 wat doet het w>me sam5trekk5 en het k\de uitzett51 wat geeft d5 e55 m5s* zw>t ha> en d5 &] rood8 ,9 n woord1 wat is de oorzaak van i$] v]s*ijnsel rondom ons1 wat is de drijfve] van het v]hev5 rad]w]k1 wa>van wij e5 deel uitmak58 ,ook wij wet5 d5 re*t5 naam niet en zegg53 de natuur4 ,wij b$oel5 dan niet wat voortgebra*t is3 ma> de drijfkra*t d] s*epp+ die voortbr5gt 7natura naturans74 ,tao is dus de natuur4 ,taosme is wijsbege]te d] natuur4 ,tao/5 zijn natuurphilos(54 ,lat5 wij nu zi5 hoe de ,tao/5 hunne !orien ontwikkel51 vooral met het oog op de word+ d] w]eld1 en hoe zij die voorts toepass5 op het gebi$ van het maats*appelijk en /aatkundig lev54 ,ov] de ontwikkel+ van het zi*tba> heelal wet5 de ,tao/5 ons heel wat te v]tell54 ,da> 0 e5 tijd1 zegt ,*wang tsze1 dat alle d+5 e5 beg9 hadd54 ,de tijd1 to5 er nog ge5 beg9 01 _h zelf e5 beg94 ,er 0 e5 beg9 van d5 tijd1 to5 de tijd1 die ge5 beg9 _h1 niet begonn5 04 ,da> is be/aan en da> is niet-be/aan4 ,9 d5 tijd1 die ge5 beg9 _h1 be/ond ,niets--( het ,l$ige4 ,to5 de tijd1 die ge5 beg9 _h1 nog niet begonn5 01 be/ond er ook ,niets4 ,e5sklaps3 da> 0 ,niets1 ma> m5 kan niet wet51 wat be/aan en niet-be/aan aangaat1 wat zek] be/ond en wat niet4 ,onz9 zal m5 zegg54 ,do*3 ook teg5woordige wijsge]5 kom5 soms tot e5 d]gelijke uitspraak4 ,zoo b4v4 de ,engels*e gele]de ,proctor4 ,deze zegt3 ,zij1 die dat kunn51 mog5 troo/ v9d5 9 het gelo( aan e5 vol/rekt l$ige ruimte en e5 vol/rekt onbezett5 tijd voorafga&e aan zek] ze] v] v]wijd]d1 do* niet one9dig v]wijd]d tijdp]k4 ,lat5 zij dit volg5s hun gelo( dan noem5 het beg9 all] d+54 ,do* de l$ige tijd vr dat beg9 kan ge5 beg9 hebb5 gehad1 t5zij deze w>e voorafgegaan door e5 tijd met gebeurt5iss52 wat jui/ met de ond]/ell+ 9 /rijd is4 ,wij v9d5 ge5 vol/rekt beg9 als wij t]ug zi54 ,e5 d] uitnem5d/e1 mee/ geavance]de le]l+5 van ,lao tsze1 ,lieh tsze1 drukt het di*t]lijk aldus uit3 ,da> is e5 lev5 onges*ap51 ,da> is ,en1 die alles v]&]t1 do* bij ,wi5 ge5 v]&]+ is4 ,alle5 het onv]&]lijke kan v]&]+ do5 kom51 ,dat lev5 kan sle*ts voortbr5g54 ,die allesv]&]5de kan sle*ts v]vorm51 ,da>om dur5 s*epp+5 en v]&]+5 voort ,en gaan deze voortdur5de s*epp+5 en v]&]+5 altijd door4 ,zij word5 gezi5 9 de man'lijke en vr\w'lijke beg9sel5 d] natuur1 ,zij zijn op5ba> 9 de vi] ja>getijd51 ,het onges*ap5e /aat als het w>e alle51 ,het onv]&]lijke gaat en komt1 ,zijn duur heeft ge5 e9de1 ,we]galoos en e5ig--zijn zijne weg5 onnaspeurlijk4 ,eld]s zegt dezelfde wijze1 dat wij van het one9dige niets wet51 do* dat hemel en a>de 9 het groot geheel van het one9dig heelal zijn begrep54 ,hoe kunn5 wij zegg51 zoo vraagt hij1 ( er e5 ongezi5 heelal is1 bov5 en b5$5 de kle9e w]eld1 die b9n5 ons b]eik is4 ,tao1 zag5 wij1 v]oorzaakt en doet alles4 ,da>om komt de vraag 9 ons op1 ( de ,tao/5 e5 p]soonlijk ,s*epp] en z$elijk be/uurd] van het heelal erk5n51 e5 vraag1 die e*t] gemakkelijk] ge/eld dan beantwoord wordt4 ,zek] is het1 dat er 9 de ,tao/is*e classiek5 m5igmaal van e5 wez51 invlo$ ( ma*t als de ,s*epp] wordt gesprok54 ,ook komt hi] en da> het woord ,ti ( ,god voor4 ,do* deze oms*rijv+5 zijn ze] vaag1 ze] dui/] en onbe/emd1 t]wijl het woord1 voor ,s*epp] gebezigd1 eig5lijk me] v]vorm+ ( g$aantev]wissel+ b$uidt4 ,ook komt niet go$ uit1 welke de v]h\d+ is tuss*5 di5 ,s*epp] en ,tao4 ,god en ,tao te v]e5zelvig5 gaat ook moeilijk4 ,tao wordt /e$s als onp]soonlijk1 zond] a&o5+51 voorge/eld4 ,n]g5s s*ijnt er plaats ( noodzakelijkheid voor e5 p]soonlijk ,s*epp]3 ,tao doet alles4 ,m]kwa>dig is ook het d5kbeeld van evolutie1 dat feitelijk 9 het ,tao/is*e /elsel ev5go$ als 9 de teg5woordige natuurphilosophie ligt4 ,pr(4 ,tyndall bes*\wt e5 nevel als de oorsprong all] /(felijke d+51 de ,tao/5 sprek5 van de oorspronkelijke aura 7damp71 die w]d gecond5se]d en v]di*t en e9delijk e5 va/5 vorm v]kreeg1 met bepaalde en ond]s*eid5 ge/alte4 ,sommige passages uit de wijsbege]te d] ,tao/5 w>5 9 ,haeckel's ,s*epp+sges*i$5is niet misplaat/4 ,beid5 s*ijn5 het e5s met de woord5 van ,lucretius3 ,de natuur s*ijnt alle d+5 uit zi*zelf te do51 zond] tuss*5kom/ d] god54 ,da>om--en de plaats51 wa> van ,ti en van e5 ,s*epp] gesprok5 wordt1 getuig5 er van--kan de ,*9ees*e wijze to*1 ev5go$ als de h$5daags*e mod]ne !ologie1 het w]eldgebeur51 het w]k5 d] natuur t5 slotte als het zi* uit5 van ,god hebb5 bes*\wd4 't ,komt mij voor1 dat dit ind]daad de e5ige oploss+ is4 ,god kan bov5 de natuur /aan en to* alle5 9 en door ha> w]k54 ,wat nu d5 m5s* betreft1 deze wordt door het ,taosme bes*\wd als e5v\dig te zijn e5 deel van het heelal1 e5 /uk van de s*epp+1 e5 op5b>+1 gelijk alle &]e d+51 van het algeme5e1 ov]al inwon5de ,tao4 ,dit is hi] niet sle*ts e5 wet5s*appelijke ov]tuig+ ( e5 uit+ van bespiegel+ alle54 ,ne51 het is e5 ma*tige1 z$elijke factor1 wa>9 e5 ond]w]p+ aan onze be/emm+1 e5 zi* moet5 voeg5 na> de wett5 d] natuur ligt1 dat onze e]bi$ige a&a*t v]di5t4 ,dat b$5k5de bes*\wt b4v4 ook ,lieh tsze d5 dood niet als e5 kon+ d] v]s*rikk+1 ma> als e5 onv]mijdelijke en welkome v]&]+1 die ev5 natuurlijk is als het vall5 van e5 blad ( de wissel+ d] ja>getijd54 ,de dood1 zegt hij1 is voor het lev51 wat weggaan is voor kom54 ,hoe kunn5 wij wet51 dat hi] /]v5 niet is1 eld]s gebor5 word58 ,hoe kunn5 wij wet5 ( de m5s*51 met hun /]k5 drang na> lev51 niet zi*zelf begoo*el58 ,hoe kan ik wet51 (1 indi5 ik morg5 /]f1 mijn lot niet bet] zal zijn1 dan to5 ik gebor5 w]d 9 d5 aanvang8 ,o1 de m5s*5 k5n5 de vrees des doods1 ma> niet zijn ru/4 ,hoe go$ is het1 dat van de oudheid af de dood het algeme5 lot d] m5s*5 06 ,het is e5 ru/ voor d5 go$5 m5s*1 e5 t] zijde /ell5 van d5 sle*te4 ,dood is als huiswa>ts ke]54 ,de dood5 zijn zij1 die huiswa>ts zijn geke]d2 wij1 die lev51 zijn nog w&ela>s4 ,heeft dit e5v\dig v]tr\w5 9 de go$heid d] natuur niet iets treff5ds8 ,sluit het zi* niet go$ aan bij de wijsge]ige bespiegel+ ov] ,tao zelf8 ,wat e*t] br5gt het ,taosme m$e 9 het praktis*e1 gewone lev58 ,spontaneteit 7de eig51 de w>e natuur volg571 e5v\d1 re9heid1 vri5delijkheid1 9 n woord3 go$heid4 ,spontaneteit4--,de oorspronkelijke a>d van i$] m5s* is de directe gave d] natuur--liev] nog1 e5 deel van de natuur zelf4 ,da>om moet dit oorspronkelijke zorgvuldig onges*ond5 word5 geh\d51 bewa>d 9 zijn zuiv]heid4 ,de bew>+ d] door d5 hemel +eplante natuur is het groote1 voorname doel van d5 w>5 ,tao/4 ,hoe kan hij dit b]eik58 ,door de groote mo$] na te volg54 ,de natuur is spontaan 9 al ha> w]k53 da>om moet de wijze ook zoo h&el53 hij moet niet h&el5 met e5 ( &] oogm]k1 ma> 9 ov]e5/emm+ met zijn omgev+1 volg5s de natuurlijke uitspraak van zijn h>t4 ,de natuur /rijdt nooit1 de wijze moet zi* dus ook voor /rijd wa*t54 ,de natuur is /e$s lijdelijk1 de wijze moet dus ook de d+5 op hun beloop lat5 en tevr$5 zijn met hun aanwijz+ te volg54 ,e]zu*t1 plann5 mak51 h>t/o*t1 bege]te--belang/ell+ 9 uitw5dige voorw]p5--het is alles e5 9 wanorde br5g51 e5 b]oov5 van des m5s*5 oorspronkelijke natuur en moet dus word5 v]oordeeld4 ,zelfs de w]kzame beoef5+ van deugd5 als3 welwill5dheid en /ip!id wordt ontrad52 de natuur heeft ge5 inspann+ noodig om te groei5 en alles1 wat de wijze te do5 heeft1 is zi*zelf met ha> 9 ov]e5/emm+ te br5g54 ,alle h>t/o*t51 7pli*ts7v]vull+51 die op v]/or+ ( inspann+ wijz5 heet5 bij de ,tao/53 de m5s*elijke natuur1 9 teg5/ell+ met de hemels*e ( inwon5de natuur1 wa>m$e de m5s* is begaafd4 ,wa>om1 vraagt ,*wang tsze1 deze kun/matige1 m5s*elijke1 gente natuur te ontwikkel52 ontwikkel veele] die inwon5de1 natuurlijke natuur1 die u all5 is +eplant4 ,huai nan tsze /elt dit vooral duidelijk 9 het li*t3 ,wat b$oel5 wij1 zegt hij1 als wij ov] het natuurlijke ( +eplante sprek58 ,dat wat h>monis*1 zuiv]1 e5v\dig1 onbezo$eld1 onv]si]d1 opre*t1 li*t5d en onbevlekt is1 wat nooit van d5 beg9ne af aan1 e5ige v]m5g+ ( v]ba/]+ heeft ond]gaan4 ,en wat is het m5s*elijke ( kun/matige8 ,dat wat v]vals*t is met slimheid1 v]draaidheid1 beh5digheid1 hui*el>ij en b$rog1 wat zi* buigt uit ins*ikkelijkheid voor de w]eld en 9 't oog h\dt de gewoont5 van d5 tijd4 ,b4v43 e5 os heeft hor5s en e5 gesplet5 hoef1 t]wijl het pa>d wilde man5 en e5 ongesplet5 hoef heeft4 ,dat is het hemels*e ( de 7w>e7 natuur4 ,als gij e*t] e5 gebit 9 d5 mond van het pa>d legt en d5 neus van d5 os doorboort1 dat is het m5s*elijke1 het kun/matige4 ,wij begrijp5 wat de ,tao/5 9 dez5 b$oel54 ,om nu e*t] dit beg9sel3 ov]e5/emm+ met de natuur te v]wez5lijk51 liev] gezegd te volg51 is noodig1 zi* lijdelijk aan de leid+ van het inn]lijk wez5 ov] te gev54 ,m5 heeft hi]voor e5 eig5a>dige =mule1 we]gegev5 door niet do51 niet uitoef551 w]keloo%eid1 absoluut lijdelijk zijn1 welli*t het be/ door3 niet actief zijn4 ,m5 gevoelt dat de consequ5tie dez] beg9sel5 tot e5 geheel &] optr$5 op maats*appelijk en /aatkundig gebi$ moe/ leid51 dan dat van ,confucius en zijn le]l+54 ,da> all]lei s*oon uitgesponn5 regel+5 aangeprez51 vel]lei bemoei+5 met het heil des volks1 hi] e*t] veel me] door on?\d+ all5 v]loss5 van het kun/matige1 dat hun w>e natuur belet4 ,doe nooit iets1 zegt de ,tao/is*e politicus1 om het te do54 ,doe nooit iets dat niet bepaald noodzakelijk is3 v]geet niet dat het e9de d] wetgev+ is3 de wetgev+ ov]bodig te mak54 ,laat de natuur onv]h9d]d w]k51 zo[el 9 het maats*appelijk en politiek lev5 als 9 de sfe] van physica en moraal3 uw ond]dan5 zull5 dan tevr$5 zijn met hun lot1 uw kon9krijk vrij van sam5zw]+51 one5igh$5 en onheil4 ,bov5 alles3 doe niets om d5 oorspronkelijk5 e5v\d te v]/or54 ,tra*t niet om ruwe w]ktuig5 door sam5ge/elde ma*9es te v]vang54 ,zulke v]fijn+ leidt tot weelde1 lu*tka/eel5 b\w51 e]zu*t en ontevr$5heid4 ,de w>e uitoef5+ van v]nuft 9 het voortbr5g5 van w]k uitw9n5de1 fijne w]ktuig5 v]eis*t e5 ho(d vol plann54 ,ontmo$ig dus kun/matige nieuwigh$54 ,het geheim van het geluk ligt 9 ru/1 e5v\d en tevr$5heid1 de e5ige weg om dit te b]eik5 is3 li*aam1 h>t/o*t51 v]/& en wil 9 volkom5 ov]e5/emm+ te br5g5 met de natuur4 ,wat ,lao tsze dus aanbeveelt is ru/1 on?\d+1 bespiegel+4 ,hij zegt o4 a43 ,de hoog/e voortreffelijkheid is aan het wat] gelijk1 want de voortreffelijkheid van het wat] komt hi]9 uit1 dat het all5 nuttig is en dat het1 zond] v]zet1 de laag/e plaats inneemt1 die1 welke aan alle m5s*5 mi%aagt4 ,de r$51 wa>om /room5 en zeen 9 /aat zijn de s*att+ van alle wat]5 uit alle dal5 te ontvang51 ligt hi]91 dat zij diep] ligg5--da>om zijn zij kon+5 ov] h5 all54 ,zoo /elt zi* ook de wijze he]s*]1 die bov5 de m5s*5 /aan wil1 9 zijn woord5 b5$5 h5 en wanne] hij w5s*t h5 voor te gaan1 /elt hij zijn p]soon op d5 a*t]grond4 ,zond] zijn deur uit te gaan1 kan m5 alles begrijp5 wat er ond] d5 hemel voorvalt3 zond] uit zijn v5/] te zi51 aans*\wt m5 het ,tao des hemels4 ,hoe v]d] m5 zi* van zi*zelf v]wijd]t1 des te m9d] weet m54 ,da>om v]kreg5 de wijz5 hunne k5nis zond] rond te reiz52 ze gav5 aan alle d+5 de re*te nam51 zond] ze te zi51 en b]eikt5 hun doel1 zond] dat zij zi* voornam5 dit te b]eik54 ,alles 9 de natuur ke]t1 na e5 tijd van w]kzaamheid tot zijn oorspronkelijk5 toe/& t]ug1 zooals de plant tot ha> wortel4 ,deze t]ugke] noem5 wij d5 toe/& d] ru/4 ,deze ru/ wil zooveel zegg51 dat de d+51 die ha> b]eik51 da>door te k5n5 gev51 dat zij de hun opgelegde taak hebb5 volbra*t4 ,de t]ugke] tot ru/ is de algeme5e1 onv]&]lijke wet4 ,die te k5n5 is wij%eid1 die niet te k5n51 v]oorzaakt wild /rev5 en e5 droevig e9de4 ,wat de uitoef5+ d] rege]+ betreft3 sle*ts 9 twee punt5 ontmoet5 ,lao tsze en ,confucius en ,m5cius elka>3 namelijk1 9 d5 l( d] oude tijd5 en d5 afke] van drukk5de bela/+54 ,het volk lijdt hong] weg5s de hooge bela/+51 welke door de ambt5>5 word5 v]bruikt4 ,het volk is moeilijk te rege]5 door d5 ov]matig5 rege]+sijv] d] beambt54 ,het volk is onv]s*illig voor d5 dood1 omdat het zoo h>d moet w]k5 om zijn lev5sond]h\d te v]di554 ,kom5 ,lao tsze en zijn beide teg5voet]s 9 d5 l( d] oudheid en 9 de ontevr$5heid ov] de be/a&e toe/&5 ov]e51 niet ev5wel 9 de middel5 tot v]bet]+4 ,t]wijl ,confucius deze v9dt 9 het begun/ig5 van fl9ke mann5 en 9 ge/adig /rev5 en w]k51 beveelt ,lao tsze aan3 lat5 begaan en v]zorg+ d] /(felijke behoeft54 ,hij is e5 besli/e vij& van het rege]5 ( miss*i5 jui/] uitg$rukt1 van het te veel rege]54 ,9 de oud/e tijd51 7zegt hij71 wi/ het volk niet dat het g]ege]d w]d4 ,9 het da>op volg5de tijdp]k prees en bewond]de het zijn he]s*]s1 da>na vreesde het dez51 e9delijk v]a*tte het h54 ,to5 de he]s*]s het v]tr\w5 9 ,tao begonn5 te v]liez51 vloeide da>uit voort3 gebrek aan v]tr\w5 van de zijde des volks4 ,wat s*55 die e]/e he]s*]s onbesli/3 do* door hun t]ugh\d+ toond5 zij de beteek5is1 die zij aan hunne woord5 toek5d54 ,hun w]k w]d g$aan1 hun b]am5 droeg vru*t51 t]wijl het volk zeide3 ,wij zijn1 die wij zijn door ons zelf4 ,to5 het groote ,tao niet me] w]d betra*t1 kwam5 welwill5dheid en re*ts*ap5heid 9 de mode1 da>na wij%eid1 slu:eid en hui*el>ij4 ,to5 er niet lang] e5 go$e gee/ 7v]draagzaamheid7 he]s*te tuss*5 de zes grad5 van blo$v]want51 kwam5 er oud]liev5de zon51 to5 de /at5 en familin 9 v]w>r+ g]aakt51 kwam5 er loyale m9i/]s op het tooneel4 ,mann5 van groote ges*ik!id niet op prijs te /ell5 en niet te gebruik51 is het middel om het volk van e]zu*t t]ug te h\d52 voorw]p51 die moeilijk zijn te v]krijg51 niet hoog te s*att51 is het middel om ge5 diev5 te krijg52 het volk niet te toon51 wat zijne bege]t5 kan opwekk51 is het middel om het van uitspatt+5 t]ug te h\d54 ,da>om1 indi5 de wijze de rege]+ leidt1 zorgt hij1 dat de ho(d5 leeg zijn en de mag5 vol1 hij v]zwakt d5 wil en v]/]kt de be5d]54 ,hij /reeft er /e$s na> h5 zond] wet5 en zond] w5s*5 te h\d5 en h51 die wet5s*ap bezitt51 te v]h9d]51 ha> te gaan gebruik54 ,als m5 zoo zi* van w]kzaam optr$5 on?\dt1 he]s*t er ov]al go$e orde4 ,sommige d] le]+5 9 ,tao teh k+ h]9n]5 zoo ze] aan het ins*rift1 dat ,confucius 9 de voorvad]5hal te ,lo yang op het beeld met d5 geslot5 mond vond1 #adj dat m5 9 dit ops*rift sam5hang z\ zoek5 met het oude ,taosme van vr ,lao tsze4 ,m5 oordeele4 ,laat hem zijn mond en zijn neusgat5 geslot5 h\d51 zoo zal hij g$ur5de zijn gans*e lev5 voor moeitevolle inspann+ bewa>d blijv53 laat hem zijn mond op5h\d5 en zijn adem v]bruik5 9 de zorg voor zijn aangeleg5h$53 en g$ur5de zijn gans*e lev5 zal hij nooit ru/ig zijn 7zond] zorg74 ,wat ru/ig blijft1 is gemakkelijk te bew>52 e] e5 zaak h>e teg5woordigheid laat m]k51 kan m5 zi* het be/ da>teg5 beveilig53 wat breekba> is1 wordt gemakkelijk v]brok51 wat g]+ 9 aantal is1 wordt spo$ig v]/rooid4 ,m5 moet h&el51 vr e5 zaak zi* opdoet en orde in/ell5 vr de wanorde is begonn54 ,e5 boom1 di5 m5 met beide arm5 kan omvatt51 is uit e5 kle9e twijg ont/aan1 e5 tor5 met neg5 v]diep+5 begon met e5 hoopje a>de1 e5 reis van duiz5d mijl5 beg9t met ne s*r$e4 ,dat ,lao tsze het beg9sel3 ,v]geldt vij&s*ap met weldo5 voor/aat is re$s v]meld4 ,ov] zi*zelf spreekt ,lao tsze sle*ts op ne plaats3 ,de groote m5igte d] m5s*5 ziet er tevr$5 en opgewekt uit1 als( zij e5 fee/maal g5ot5 ( 9 het voorja> op e5 tor5 /ond54 ,ik alle5 s*ijn v]drietig en /il1 da> mijn bege]t5 zi* nog niet hebb5 getoond4 ,ik b5 als e5 k9d1 dat nog niet heeft gela*54 ,ik zie er t]ne]geslag5 en droevig uit1 als e51 die ge5 tehuis zijn eig5 noem5 kan4 ,de m5igte d] m5s*5 heeft g5oeg en te veel1 ik alle5 s*ijn alles v]lor5 te hebb54 ,mijn v]/& is dat van e5 dom m5s*1 ik b5 als v]w>d4 ,de gewone m5s*5 zi5 er held] en v]/&ig uit1 ik alle5 s*ijn omneveld4 ,zij zi5 er uit als( zij alles kunn5 ond]s*eid51 ik alle5 b5 simpel en v]w>d4 ,het s*ijnt mij1 als drijf ik rond op de zee zond] e5 plaats1 wa> ik ru/5 kan4 ,i$] heeft iets1 wa> hij zijn w]kzaamheid aan wijdt1 ik alle5 s*ijn dwaas en onbekwaam als e5 bo] van de gr5z54 ,zoo b5 ik alle5 van &]e m5s*5 v]s*ill5d1 do* ik e] de mo$]1 die mij vo$t 7,tao74 ,het is e5 droefgee/ig beeld1 dat de oude knaap van zi*zelf ontw]pt1 to* wordt ons hi] niet de m9/ aantrekkelijke zijde van het ,taosme ges*ild]d2 dat opgaan 9 bespiegel+ en dat zi* t]ugtrekk5 uit de w]eld1 zond] de bijvoeg+ van w]eldsm>t en pessimisme1 die wij 9 de mod]ne wijsbege]te zoo rijkelijk v9d51 zond] de ov]drijv+1 aan ,s*op5hau] en zijn s*ool eig54 ,belangrijk] en miss*i5 ook v]/aanba>d] zull5 ons intuss*5 die ,tao/5 voorkom51 die me] op de ,/oci1 ,cynici ( ,epicuri/5 gelijk51 ( die van metaphysici aanhang]s d] toov]ij zijn geword5 en aan het ,*9ees*e keiz]lijke h( de rol gespeeld hebb51 welk tot op het midd5 d] #ah;e eeuw door m5ig mee/] d] zw>te kun/ aan de ,europees*e hov5 w]d uitgeoef5d4 ,v4 ,*wang tsze1 ,lieh tsze1 ,yang ,*u en de onta>d+ van het ,taosme4 ,e5 d] belangrijke figur5 ond] de oud]e ,tao/5 is ,*wang *au1 gewoonlijk ,*wang tsze de wijsge] ,*wang geheet51 e5 tijdg5oot van ,m5cius1 die hem e*t] niet noemt1 wa>uit miss*i5 valt af te leid51 dat de my/ieke bespiegel+5 van ,*wang e]/ lat] groote aantrekkelijkheid kreg54 ,hij leefde van de w]eld t]uggetrokk5 en vele voorbeeld5 van zijn bijt5de gee/igheid zijn ons bewa>d geblev54 ,to5 de vor/ van ,tsu bod5 met rijke gav5 tot hem zond om hem aan het h( uit te noodig51 wa> hij e]/e m9i/] kon word51 wees ,*wang tsze deze aanbi$+5 la*5d af en zeide3 ,duiz5d ons zilv] is veel voor mij en e5 hoog5 rang te v]krijg5 en m9i/] te word5 is ze] e]vol4 ,do* hebt gij d5 os niet gezi51 die voor het (f] aan de gr5z5 be/emd is8 ,vele j>5 lang wordt hij zorgvuldig gevo$]d en met ko/b>e dekk5 v]si]d1 opdat hij ges*ikt zij na> d5 groot5 tempel te word5 gebra*t4 ,ma> als de tijd komt dat dit ges*i$5 moet1 mo*t hij liev] e5 kle9 v>k5tje wez51 do* dan is het te laat4 ,maak dus dat gij wegkomt en v]ontre9ig mij niet door uwe teg5woordigheid4 ,ik wil mij liev] v]mak5 en mij ov] mijn lev5 v]heug5 9 e5 vuil graf 7nl4 als b$ela> lev57 dan aan de regels en bep]k+5 van e5s vor/5 h( ond]worp5 zijn4 ,ik heb beslot5 nooit e5 ambt aan te nem51 ma> geef er de voorkeur aan mij 9 mijn eig5 vrij5 wil te v]heug54 ,zooals deze ,*wang tsze leefde1 zoo /i]f hij ook4 ,aan zijne le]l+51 die hem met alle pra*t wild5 begrav51 beval hij zijn li*aam niet te begrav51 ma> het sle*ts op de a>de te w]p5 7na> de z$5 d] oud/e ,*9eez574 ,ik zal zoo1 sprak hij1 hemel en a>de als doodki/ hebb51 de zon en de maan 9 plaats van de z9nebeeld5 van mei/e51 de /]r5 9 plaats van pa>l5 en edel/e552 da>mee zijn imm]s alle voorb]eid+5 voor mijn t]a>debe/ell+ volvo]d1 wat wilt gij er aan toevoeg58 ,to5 de le]l+5 hun bezorgdheid te k5n5 gav51 dat de kraai5 en ro(vogels zijn lijk z\d5 opet51 voegde hij er bij3 ,bov5 d5 grond zull5 mij de kraai5 en de ro(vogels v]orb]51 da> ond] worm5 en insect52 het voor d5 e5 weg te nem5 en het d5 &] te gev5 z\ ma> p>tijdig s*ijn54 ,*wang tsze's w]k is voor het groot/e deel polemiek1 g]i*t teg5 ,confucius en teg5 de lett]kundig5 9 het algeme54 ,van ,*9ees*e zijde hebb5 sommig5 de heftige aanvall5 op ,confucius1 die er 9 voorkom5 voor one*t v]kla>d4 ,do* deze zijn zoo geheel 9 d5zelfd5 /ijl als de &]e /ukk51 dat wij ze g]u/ aan ,*wang tsze kunn5 toes*rijv54 ,gelijk zoekt gelijk1 zeide de oude viss*] tot ,confucius1 en vogels met gelijk gezang antwoord5 elka>--dat is de wet des hemels4 ,wa>mee gij u bezigh\dt1 dat zijn de aangeleg5h$5 d] m5s*54 ,als de keiz]1 de le5vor/51 de hooge beambt5 en het volk alles do5 wat hun betaamt1 dan hebb5 wij e5 s*oon beeld van orde4 ,als zij zi* bekomm]5 om datg5e wat buit5 hun w]kkr+ ligt1 dan ont/aat de groot/e wanorde4 ,als de beambt5 hun zak5 beh>tig5 en het volk de zijne1 dan is er ge5 +rijp5 9 de re*t5 van &]54 ,veld5 die onbeb\wd blijv51 huiz5 die wat] doorlat51 gebrek aan kle$+ en vo$+1 bela/+51 wa> ge5 geld voor is1 ge5 v]draagzaamheid tuss*5 vr\w5 en bijslaap/]s1 ge5 orde tuss*5 jong en oud--dat zijn de zorg5 van het geme5e volk4 ,onges*ik!id voor hun ambt1 onopm]kzaamheid voor hun zak51 one]lijkheid1 zorgeloo%eid en luiheid d] ond]ges*ikte beambt51 gebrek aan v]di5/e en gevoeligheid en onzek]heid t5 opzi*te van rang en sal>is--dat zijn de zorg5 d] hooge beambt54 ,ge5 getr\we m9i/]s aan hun hov51 de /amm5 9 hunne /at5 9 op/&1 gebrek aan ges*ik!id bij hun ambt5>51 sle*te inri*t+ d] bela/+1 v]trag+ 9 voor- en naja>sbezoek5 bij d5 keiz]3 en di5s ong5ade1 dat zijn de zorg5 d] le5vor/54 ,onh>monis* w]k5 d] beide elem5t5 van k\de en hitte1 buit5 d5 gewon5 tijd des ja>s1 tot s*ade van alle d+51 ond]drukk+ en wanorde ond] de le5vor/51 twi/5 en ro(to*t5 dez] vor/5 teg5 elka> tot s*ade des volks2 sle*t geord5de c]emonin en muziek1 ong5oegzame ( uitgeputte bronn5 voor de uitgav52 de b&5 van v]wants*ap v]wa>loosd en het volk aan teugellooze wanorde ov]gelev]d--dat zijn de zorg5 van d5 zoon des hemels 7d5 keiz]7 en zijne m9i/]s4 ,gij zijt de keiz] niet1 ook ge5 le5man1 ook ge5 m9i/] van het keiz]lijk h( ( van e5 d] /at53 en to* neemt gij op u1 de c]emonin en de muziek te regel5 en u bizond] met de betrekk+5 van v]wants*ap bezig te h\d51 t5e9de de v]s*ill5de volksklass5 te v]bet]5--is dat niet e5 bov5matige v]me]d]+ uw] bezigh$58 ,m5s*5 hebb5 bov5di5 gewoonlijk a*t gebrek51 en bij de leid+ van zak5 dreig5 vi] f\t51 die m5 niet ov] het ho(d mag zi54 ,de leid+ van zak51 die ons niet aangaan1 9 de h& nem51 is van zak5 e5 monopolie mak54 ,zak5 besprek5 die ons niet aangaan1 noemt m5 babbelzu*t4 ,li$5 te leid51 door h5 na> d5 mond te prat51 is met e5 voss5/a>t kwispel54 ,li$5 prijz5 zond] te zi5 ( dit re*t ( onre*t is1 is vlei54 ,ga>ne sle*t ov] de m5s*5 sprek51 is la/]54 ,vri5d5 en v]want5 s*eid51 dat is zi* v]blijd5 9 het le$ van &]54 ,iem& prijz5 ( 9 sle*t5 naam br5g51 zond] dat hij het v]di5t1 is e5 bewijs van v]dorv5heid4 ,dubbelz9nig met de m5s*5 meeprat51 zond] zi* te bekomm]5 ( ze go$ ( sle*t zijn1 om zoo hun b$oel+5 te wet5 te kom53 dat is geva>lijk zijn4 ,deze a*t gebrek5 v]oorzak5 wanorde ond] alle m5s*5 en br5g5 hem1 die ze bezit1 9 geva>4 ,ge5 edel man zal hem1 die ze bezit tot zijn vri5d1 no* e5 vor/ zulk e5 p]soon tot zijn m9i/] mak54 ,om nu te sprek5 van wat ik de vi] gebrek5 noemde3 zij zijn3 ga>ne groote dad5 do51 v]&]5 en v]wissel51 wat re$s lang be/aat1 opdat m5 9 d5 roep komt van iets v]di5/elijks te hebb5 g$aan3 dat alles is e]zu*t4 ,op alle wij%eid voor zi*zelf aanspraak mak51 zi* 9 alles m5g51 t]wijl m5 wat op d5 weg van &]5 ligt1 tot zi* trekt en als zijn w]k doet voorkom52 dat is bege]igheid4 #ada ,zijn gebrek5 zi5 en die niet v]&]51 en als iem& iets wordt voorgeslag51 jui/ zijn eig5 weg gaan1 is hals/>righeid4 ,prijz51 die met u ov]e5komt1 afbrek51 die niet met u ov]e5/emt3 dat is pral5de 7zelf7ov]s*att+4 ,dit zijn de vi] f\t54 ,wie de a*t gebrek5 kan aflegg5 en de vi] f\t5 ge5 vrij5 teugel laat1 die is zoov]1 dat hij met het ond]ri*t ontvang5 e5 beg9 kan mak54 ,confucius zag treurig voor zi* en zu*tte4 ,tweemaal boog hij zi*1 to5 ri*tte hij zi* op en sprak3 ,tweemal5 w]d ik uit ,lu v]drev54 ,uit ,wei moe/ ik vlu*t54 ,de boom1 wa>ond] ik ru/te1 w]d 9 ,sung omgeh\w54 ,ik weet niet1 welke f\t5 ik begaan heb1 dat ik bij die geleg5h$5 zoo 9 e5 vals* dagli*t w]d geplaat/ en zooveel moe/ lijd54 ,de oude viss*] zag hem treurig aan en sprak3 ,het is zek] moeilijk om u iets te do5 begrijp54 ,er 0 e5s e5 man1 die voor zijn s*aduw vreesde en zijn voet/app5 niet zi5 mo*t1 zoodat hij wegliep om beide te ontgaan4 ,do*1 hoe me] hij zijn voet5 ophief1 des te talrijk] w]d5 de voet/app5 en hoe snel hij ook loop5 mo*t1 zijn s*aduw volgde hem ov]al4 ,hij da*t dat hij te langzaam liep1 en g+ nu uit alle ma*t loop5 zond] op te h\d51 totdat zijn kra*t 0 uitgeput en hij /i]f4 ,hij wi/ niet1 dat1 indi5 hij op e5 s*aduwrijke plaats _h opgeh\d51 zijn s*aduw v]dw55 z\ zijn en dat1 als hij zi* niet bewog5 _h1 hij zijn voet/app5 z\ hebb5 v]lor5--zijn domheid 0 w]kelijk groot4 ,en gij1 gij spreekt uw oordeel uit ov] vrag5 van welwill5dheid en re*ts*ap5heid3 gij ond]zoekt de punt51 wa>9 ov]e5/emm+ en v]s*il is2 gij ziet na> de wissel+ van beweg+ en ru/ en omgeke]d2 gij zijt de regel5 van ontvang5 en gev5 mee/] geword52 gij hebt g5eg5heid en afke] v]kla>d1 de gr5z5 van vreugde en droefheid bepaald--en to* hebt gij nauwelijks kunn5 ontkom5 aan de gev>51 die gij /raks v]melddet4 ,als gij u om uzelv5 bekomm]det en uw eig5 re9heid beho$det1 t]wijl gij e5v\dig &]5 gaaft wat hun toekwam1 dan z\dt gij al deze v]wikkel+5 ontgaan zijn4 ,do* wanne] gij1 zooals gij dat doet1 de opvo$+ van uw eig5 p]soon v]wa>loo/ en de opvo$+ van &]5 tot uw doel maakt1 h\dt gij u dan niet bezig met uit]lijkh$5 79 plaats van met uw5 inw5dig5 m5s*78 ,ook ,*wang tsze is e5 l(r$5a> d] oude tijd54 ,de he]s*]s g+5 9 oude dag5 van het /&punt uit1 dat de vru*t hunn] rege]+ moe/ beoordeeld word5 na> d5 toe/&1 wa>9 het volk zi* bevond en dat de s*uld van v]ke]de resultat5 bij h5 moe/ word5 gezo*t2 opdat het re*t aan de zijde des volks1 het onre*t aan de hunne z\ zijn4 ,da>om1 wanne] ook sle*ts n p]soon het lev5 v]loor1 trokk5 zij zi* dat aan en b]ispt5 zi*zelf4 ,nu is het e*t] niet me] zoo4 ,de he]s*]s v]b]g5 hun eig5lijke b$oel+5 en h\d5 voor dom1 h5 die deze niet rad54 ,zij v]lang5 wat ze] moeilijk is en v]oordeel5 h51 die niet wag5 dit te ond]nem54 ,zij legg5 zw>e la/5 op en be/raff5 h51 die deze niet kunn5 drag54 ,zij v]lang5 dat de m5s*5 v] gaan en lat5 dieg55 t]e*t/ell51 die d5 af/& niet kunn5 aflegg54 ,als het volk e5maal weet dat het be/e1 wat zij tot /& kunn5 br5g51 to* ong5oegzaam is1 dan neemt het tot b$rog zijn toevlu*t4 ,als de he]s*]s dagelijks sle*ts hui*el>ij toon51 hoe kunn5 dan de beambt5 en het volk het &]s mak54 ,gebrek aan kra*t br5gt hui*el>ij voort3 gebrek aan k5nis argli/1 gebrek aan bezit roov]ij4 ,ma> wie zal m5 9 zulk e5 geval s*uldig a*t5 aan ro( en dief/al8 ,voor ,*wang tsze zo[el als voor ,lao tsze is de dood het noodzakelijk e9de des lev5s en da>om iets1 wat niet te betreur5 valt4 ,*wang tsze gaat e*t] v]d] dan zijn voorgang]s1 wij v9d5 al?ans bij hem uit+51 die op het gelo( aan e5 voortbe/aan na d5 dood ( al?ans aan e5 !orie van atom5 7die blijv57 doet d5k54 ,twee kreupel5 bezo*t5 sam5 het graf van d5 gel5 keiz]4 ,plotsel+ brak5 er zw]5 ond] hun arm5 uit4 ,vree/ gij deze zw]58 sprak de e5 tot d5 &]4 ,wa>om z\ ik vreez51 antwoordde deze1 het lev5 is e5 gele5d go$4 ,het gele5de lev5de li*aam is niet me] dan /(4 ,lev5 en dood zijn als dag en na*t4 ,wij beid5 bes*\wd5 to* jui/ de grav5 van h51 die hunne v]wissel+ hadd5 doorgemaakt1 wa>om z\ het voor mij onaang5aam zijn1 als mijn wissel+ komt8 ,tsze lai lag op het /]fb$1 zijn vr\w en zijn k9d]5 /ond5 rondom hem en klaagd5 luide4 ,zijn vri5d ,tsze li kwam om na> d5 kranke te zi5 en sprak tot h53 ,toe1 maakt dat gij wegkomt en /oort hem niet1 t]wijl hij de groote wissel+ door maakt4 ,to5 sprak hij tot d5 /]v5de3 ,groot is wa>lijk de ,s*epp]6 ,wat zal hij nu van u mak58 ,wa>he5 zal ,hij u br5g58 ,z\ ,hij van u mak5 de lev] van e5 rat ( de vleugel van e5 insect8 ,tsze lai antwoordde3 ,wa>he5 ook e5 vad] zijn zoon zegt te gaan1 na> het oo/51 we/51 zuid5 ( noord51 hij volgt e5v\dig het bevel4 ,de beide elem5t5 7het mannelijke en het vr\welijke7 zijn voor d5 m5s* me] dan zijn oud]s voor hem zijn4 ,als dez5 mijn dood v]haa/5 en ik ond]wi]p mij niet gewillig1 dan z\ ik h>dnekkig en opro]ig zijn4 ,da> is de groote massa 7de natuur74 ,9 ha> v9d ik d5 /eun mijns li*aams1 mijn lev5 is ond] h>e ho$e 9 arbeid doorgebra*t1 mijn oud]dom zoekt gemak 9 ha>1 9 d5 dood v9d ik ru/ 9 ha>3 zij die mijn lev5 go$ heeft gemaakt zal ook mijn dood go$ mak54 ,da> is e5 metaalbew]k]1 die fijn metaal giet4 ,wanne] nu het metaal plotsel+ uit d5 smeltkroes omhoog wilde spr+5 en zegg53 uit mij moet e5 zwa>d word5--de metaalbew]k] z\ het zek] voor onbehoorlijk h\d54 ,zoo ook1 als e5 vorm 9 d5 mo$]s*oot wordt gevormd en deze z\ zegg53 ,ik moet e5 man word51 de ,s*epp] z\ hem zek] als onbehoorlijk bes*\w54 ,als wij e5maal begrijp51 dat a>de en hemel e5 groote smeltkroes zijn en de ,s*epp] de groote w]kmee/]1 wa> kunn5 wij dan he5 moet5 gaan1 dat niet go$ voor ons w>e8 ,wij zijn als uit e5 ru/ig5 sluim] gebor5 en wij /]v5 tot e5 ru/ig ontwak54 ,e5s op de reis zag ,*wang tsze e5 l$ig5 s*$el1 uitgebleekt1 ma> to* go$ beh\d54 ,hij klopte er met zijn rijzweep op en vroeg3 ,hebt gij1 9 uwe bege]te na> lev51 9 de le]+5 des v]/&s gefaald en zijt gij zoo hi]toe gekom58 ,( heeft u--t]wijl gij 9 di5/ wa>t van e5 ond]ga&5 /aat1 de bijl van d5 s*]pre*t] zoov] gebra*t8 ,( zijt gij door uw sle*t g$rag hi] gekom5 en hebt gij s*&e ov] uw oud]s1 uwe vr\w en uwe k9d]5 gebra*t8 ,( zijt gij van hong] en k\de omgekom58 ,( hebt gij e5v\dig d5 loop uws lev5s vole9digd8 ,na deze vrag51 nam hij d5 s*$el op en to5 hij slap5 g+1 gebruikte hij hem als ho(dkuss54 ,te midd]na*t v]s*e5 hem de s*$el 9 d5 droom en sprak3 ,gij hebt als e5 r$5a> tot mij gesprok54 ,alles wat gij gezegd hebt1 _h sle*ts betrekk+ op de m5s*5 bij hun lev51 zulke d+5 geld5 na d5 dood niet4 ,z\dt gij van de d+5 na d5 dood will5 hoor58 ,zek]1 zeide ,*wang tsze1 en de s*$el v]volgde3 ,9 d5 dood is er ge5 ond]s*eid tuss*5 vor/5 en m9i/]s1 de afwissel+ d] vi] ja>getijd5 is er niet me]1 ru/ig en onge/oord zijn onze j>51 als die des hemels en d] a>de4 ,ge5 kon+ aan zijn h( heeft groot] vreugde1 dan wij hebb54 ,*wang tsze gelo(de hem niet en zeide3 ,als ik d5 he] van ons lot kon beweg51 uw li*aam met uw be5d]51 vlees* en huid we] 9 het lev5 te roep5 en u aan uwe vr\w en uwe k9d]5 en aan al uwe dorpsg5oot5 t]ug te gev51 z\dt gij dan will51 dat ik dit de$8 ,de s*$el zag hem met gefronsd voorho(d aan en sprak3 ,hoe z\ ik prijs gev5 het g5ot van mijn kon9klijk h( en we] op mij nem5 d5 la/ van het lev5 ond] m5s*58 ,m5igmaal s*ijnt ,*wang tsze te twijfel5 aan zijn eig5 be/aan en aan de mogelijkheid te geloov51 dat het lev5 sle*ts e5 droom is4 ,de s*em]+ vroeg aan de s*aduw3 ,vroeg] hebt gij gew&eld en nu zijt gij /il1 vroeg] hebt gij gezet5 en nu zijt gij opge/aan3 wa>door komt het1 dat gij zoo onge/adig zijt8 ,de s*aduw antwoordde3 ,ik wa*t op de beweg+ van iets &]s om te do5 wat ik doe1 en dat &]e1 wa>op ik wa*t1 wa*t w$]om op iets &]s1 om te do51 wat het doet4 ,mijn wa*t5--wa*t ik op de s*ubb5 e5] slang ( op de vleugel5 van e5 krekel8 ,ik weet niet1 wa>om ik e5e zaak doe en de &]e niet doe4 ,e5maal heb ik1 ,*wang ,*au1 g$roomd dat ik e5 vl9d] 01 e5 vl9d]1 die rondvloog en gevoelde1 dat hij g5oeg5 _h4 ,ik wi/ niet1 dat ik het 04 ,e5sklaps ontwaakte ik en ik 0 we] mijzelf3 ,de w>e ,*wang ,*au4 ,ik wi/ niet ( het ,*wang ,*au 01 die droomde1 dat hij e5 vl9d] 0 ( e5 vl9d]1 die droomt dat hij nu ,*wang ,*au is4 ,dat is het geval van de v]&]+ d] d+54 ,dit kl9kt wel ,bo$dhi/is* #adb ma> kan to* niet op ,bo$dhi/is*e invlo$5 word5 t]uggebra*t3 die w>5 to5 nog niet w]kzaam4 ,wel volgt er uit1 dat ook aan het oude ,taosme de le]1 dat er niets w]kelijks be/aat1 do* dat alles sle*ts inbeeld+ is1 niet vreemd s*ijnt te zijn4 ,nog s*]p] dan 9 de w]k5 van ,*wang tsze tre$t e5 pan!/is*-fatali/is*e opvatt+ 9 allegoris*5 vorm op 9 de aan ,lieh yu ,k'ou 7gewoonlijk ,lieh tsze g5oemd7 toeges*rev5 boek54 ,deze wijsge] s*ijnt kort na ,confucius geleefd te hebb51 do* iets nad]s wet5 wij van hem niet4 ,licius 7zoo heet hij 9 't ,latijn7 h]haalt nog uitvo]ig]1 dat de gans*e natuur e5 kr+loop is1 dat al het ges*ap5e moet v]gaan en dat sle*ts het s*epp5de1 het ,tao1 onv]gankelijk voortbe/aat4 ,hij oordeelt het dus dwaas ov] lev5 en dood bezorgd te zijn1 da> beid5 vooruit bepaald en noodw5dig zijn4 ,v]/& en waanz9 zijn willekeurige1 re*t en onre*t sle*ts aangele]de begripp51 alle gevoel5s van v]wants*ap b]u/5 alle5 op de opvo$+4 ,e5 man _h e5 zoon1 wi5s gee/ v]bij/]d 04 ,hij begaf zi* op weg t5 e9de ,confucius om raad te vrag51 ( deze welli*t ge5 middel teg5 deze krankheid k5de4 ,ond]weg ontmoet hij ,lao tsze1 wi5 hij zijn nood klaagt4 ,weet gij dan1 sprak deze1 dat uw zoon w]kelijk buit5 zijn z9n5 is8 ,teg5woordig zijn de begripp5 van re*t en onre*t zoo v]w>d1 dat niem& me] weet1 wat eig5lijk het re*te is4 ,als alle li$5 da*t5 als uw zoon1 dan 0 niet hij buit5 zijn z9n51 do* gij4 ,wie to* kan gevoel5s en begripp5 zuiv] voor/ell58 ,heb ik da>toe nu 't re*t1 zoo is ,confucius buit5 zijn z9n51 en hoe kan iem&1 die het v]/& mi/ het bij e5 &] heel58 ,spa> dus uw geld en maak1 dat gij we] na> huis komt4 ,e5 man uit ,y9 0 9 ,%u opgevo$ en ke]de als oud man we] na> ,y9 t]ug4 ,to5 hij op de reis da>he5 door het l& ,ts9 kwam1 zeide e5 d] reisg5oot5 s*]ts5d3 ,dit is nu de ho(d/ad van het l& ,y94 ,de oude kreeg e5 kleur van ontro]+1 ,dat zijn de veldalt>5 uit uwe buurt6 ,de oude zu*tte diep4 ,dat is het huis uw] voorvad]54 ,de oude we5de4 ,dit zijn de grav5 uw] voorvad]54 ,de oude we5de luid4 ,to5 la*te zijn reisg5oot en sprak3 ,ik heb sle*ts 9 s*]ts gesprok51 dit is het l& ,ts94 ,de oude s*aamde zi* ze]4 ,to5 zij nu 9 het w]kelijke l& ,y9 kwam5 en de oude de /ad1 de veldalt>51 de won+5 en de grav5 zijn] voorvad]5 w]kelijk zag1 0 zijn ontro]+ veel m9d]4 ,9 het l& ,ki 0 e5 man1 wi5 de bezorgdheid1 dat hemel en a>de e5maal ine5 z\d5 /ort51 ge5 ru/ liet4 ,e5 zijn] vri5d5 _h m$elijd5 met zijne ontro]+ en poogde hem tot kalmte te br5g5 door te zegg51 dat de hemel sle*ts de bewa>d] d] lu*t 0 en inadem5 en uitadem5 d5 gans*5 dag 9 de ruimte afwisseld54 ,do* kunn51 vroeg de &]1 zon1 maan en /]r5 niet na> b5$5 vall58 ,hoe z\ dat mogelijk zijn1 antwoordde de vri5d1 het zijn sle*ts li*t5 9 de bewa>plaats d] lu*t4 ,do* wanne] de a>de te gronde gaat8 ,dat is imm]s e5 groote1 va/sam5gevoegde massa1 troo/te de vri5d1 die door het voortdur5d da>op he5 en we] loop5 en trapp5 nog /e$s va/] wordt4 ,to5 w>5 beid5 tevr$51 de e5 omdat hij zijn zorg _h v]lor51 de &] omdat hij zijn vri5d tot ru/ _h gebra*t4 ,t*ung lu tsi hoorde wat er voorviel en sprak la*5d3 ,wolk5 en nevel1 w9d en reg5 zijn de v]zamel+5 d] lu*t en vorm5 d5 hemel2 b]g51 heuvels1 rivi]51 zeen1 metaal1 /e551 vuur en h\t zijn de v]zamel+5 van het ges*ap5e en vorm5 de a>de4 ,weet m5 e*t]1 dat het sle*ts v]zamel+5 zijn1 zoo weet m5 ook1 dat zij te gronde moet5 gaan4 ,hemel en a>de zijn sle*ts kle9e punt5 9 de ruimte4 ,do* van alles wat be/aat zijn zij het groot/e4 ,dat zij nu moeilijk tot hun e9de en tot uitputt+ zull5 kom5 is zek]1 do* ev5zoo zek]1 dat zij e5maal geme5s*appelijk te gronde zull5 gaan4 ,z\ hij1 die dez5 tijd zal belev51 niet treurig zijn8 ,licius e*t] la*te en sprak3 ,het is v]ke]d te d5k51 dat hemel en a>de zull5 ond]gaan1 en v]ke]d te d5k51 dat zij niet ond]gaan zull54 ,niem& kan wet51 wat ges*i$5 zal1 want het lev5 v]/aat d5 dood niet en de dood v]/aat het lev5 niet2 het kom5 ook niet het gaan1 no* het gaan het kom54 ,wa>om zi* da>ov] te bekomm]58 ,op de reis na> ,wei vond ,licius 9 de /ruik5 e5 doodsbe51 hond]d ja> oud2 hij riep e5 le]l+1 die bij hem 01 toonde hem dat en zeide3 ,sle*ts ik en hij wet51 dat wij no* lev51 no* dood zijn4 ,lieh tsze is ook de e5ige bron ov] ,yang ,*u1 teg5 wi5 ,m5cius zoo besli/ optrad en die dus e5 tijdg5oot van dez5 s*e5 te zijn1 hoewel ,*wang tsze e5 gesprek tuss*5 ,yang ,*u en ,lao tsze v]meldt4 ,de d5kbeeld5 van ,yang ,*u1 die ,lieh tsze we]geeft1 loop5 uit 9 deze /ell+3 het lev5 g5iet5 en d5 dood niet vreez54 ,de le] van ,epicurus en die d] ,cynici wordt alzoo hi] v]bond54 ,hond]d ja>1 zegt ,yang ,*u1 is de uit]/e gr5s des lev5s1 die niet e5 van de duiz5d b]eikt4 ,v]ond]/ell5 wij1 dat iem& die b]eikt2 de k9d]lijke leeftijd1 wa>9 m5 op d5 arm wordt g$rag5 en de oud]dom nem5 er wel de helft van 94 ,wat 9 d5 slaap wordt v]droomd en van het wak5de lev5 v]get5 wordt1 sm>t en ziekte1 komm] en v]driet1 v]liez51 zorg5 en vrees nem5 nag5oeg de &]e helft 94 ,wat ov]blijft vult miss*i5 ti5 j>54 ,en ook da>9 zal nauwelijks n dag te v9d5 zijn van gelukkig zelfv]get51 zond] e5 s*aduw van zorg4 ,wat is dan des m5s*5 lev5 wa>d8 ,wat voor vreugde is er 98 ,zull5 wij het prijz5 om de vreugde1 die et5 en dr9k51 ( om het g5ot1 dat muziek en s*oonheid gev58 ,ma> m5 kan zi* niet altijd met deze vreugd5 v]g5oeg51 m5 kan niet /e$s met de s*oonheid zi* v]mak5 en na> de muziek lui/]54 ,da>bij komt de vrees voor /raf en de prikkel1 die beloon+5 gev51 de drijfkra*t door e]zu*t1 de t]ugh\d+ door wett5 uitgeoef5d--deze mak5 dat iem& zond] ru/ zi* plaagt om de ijdele l(prijz+ van n uur en rek5t op d5 roem na d5 dood4 ,deze invlo$5 h\d5 hem1 om zoo te zegg51 op de wa*t teg5 alles wat zijn oor5 hoor5 en zijn oog5 zi51 en mak51 dat hij altijd zi* bekomm]t ( wat hij d5kt ( doet1 re*t ( onre*t is4 ,zoo v]lie/ hij het w>e g5ot zijn] j>5 en kan zi*zelf ge5 oog5blik lat5 gaan4 ,wa>9 ond]s*eidt hij zi* van e5 misdadig]1 9 ket55 geklonk5 9 de b9n5/e kam] d] gevang5is8 ,de li$5 9 de hooge oudheid wi/5 wel1 hoe kort het lev5 is en hoe plotsel+ en volkom5 het door d5 dood kan word5 afgebrok54 ,da>om lui/]d5 zij na> de beweg+5 huns h>t51 wez5 niet t]ug1 wat hun natuurlijk toes*e5 om lief te hebb51 zo*t5 ge5sz9s de vreugd5 te v]mijd51 die zi* aan h5 aanbod54 ,zij liet5 zi* niet van de wijs br5g5 door de opw9d+5 van d5 roem3 zij g5ot5 het lev51 zooals het hun natuurlijk voorkwam1 zij v]zett5 zi* niet teg5 d5 drang om zi* te v]heug51 7d5 drang1 die 9 alle d+5 woont7 en zij bekomm]d5 zi* er niet ov] om na d5 dood b]oemd te word54 ,zij tra*tt5 /raff5 te v]mijd52 ma> roem en e]1 de e]/e ( de laat/e te zijn1 lang ( kort lev53 dat alles trokk5 zij niet 9 hun b]ek5+54 ,wa>9 de m5s*5 zi* ond]s*eid51 dat is 9 het lev53 wa>9 zij met elka> ov]e5kom51 dat is 9 d5 dood4 ,zoo lang zij lev5 is er ond]s*eid van v]/& en domheid1 bes*av+ en lompheid4 ,als zij dood zijn1 hebb5 wij e5 /9k5de1 b$orv5 massa1 die v]gaat--dat is het algeme5e lot4 ,v]/& en domheid1 bes*av+ en lompheid /aan 9 ge5 m5s*5 ma*t3 ev5m9 als de toe/& van b$]f1 v]rott+ en gans*elijk v]dwijn54 ,no* het lev5 van e5 m5s* no* zijn dood zijn 9 di5s eig5 h&3 zijn v]/& en zijn domheid1 zijn bes*av+ en lompheid zijn zijn eig5 w]k niet4 ,all5 zijn gebor5 en all5 /]v53 de v]/&ige en de domme1 de go$e en de sle*te4 ,vel5 /]v5 als zij ti5 ja> oud zijn1 vel5 als zij hond]d ja> oud zijn4 ,de deugdzame en de wijze /]v51 de v]dorv5e en de dwaas /]v54 ,tijd5s hun lev5 w>5 zij wijze keiz]s1 nu zij dood zijn1 zijn het zoovele v]rotte be5d]52 9 hun lev5 w>5 zij roov]s en tyrann51 nu zijn ook zij zoovele v]rotte be5d]54 ,wie kan ond]s*eid zi5 9 deze be5d]58 ,da>om1 zoolang wij lev51 lat5 wij uit het lev5 mak5 het be/e1 dat wij er van kunn5 krijg53 wij hebb5 ge5 tijd om aan iets na d5 dood te d5k54 ,wat e*t] niet het m9/ 9 ,lieh tsze's w]k belang inboezemt is het feit1 dat hi] voor de e]/e maal de al*ymi/is* necromantis*e #adc ri*t+ optre$t1 die lat] voor de ontwikkel+ van het ,taosme en de rol1 die zijne aanhang]s aan het keiz]lijk h( z\d5 spel51 besliss5d z\ zijn4 ,aan het h( van keiz] ,muh van de ,*au dyna/ie 7#ajja-idg v4 ,c47 v]s*ijnt e5 uit het we/5 kom5de ,magir1 die door wat] en vuur1 metaal en /e5 drong1 b]g51 rivi]5 en /$5 v]plaat/e en 9 de lu*t op/eeg4 ,keiz] ,muh e]de hem op alle mani]51 do* de ,magir zag het paleis aan voor e5 erb>melijke hut1 vond het et5 d] keiz]lijke keuk5 sle*t1 en de di5/do5de h(dames /9k5de geit54 ,to5 liet de keiz] hem e5 nieuw paleis b\w5 en de s*oon/e jonkvr\w5 opzoek5 om hem te b$i554 ,de ,magir liet zi* dat welgevall51 do* na kort5 tijd v]zo*t hij d5 keiz] met hem te reiz53 liet dez5 zijn roksp& va/h\d5 en vo] met hem tot 9 des ,magirs paleis3 9 d5 midd5hemel4 ,dat paleis 0 van g\d en zilv] geb\wd en met pa>l5 en ko/b>e edel/e55 +elegd4 ,de keiz] zag van omhoog op zijn paleis1 dat er als e5 leem5 hut uitzag4 ,na lange j>51 to5 de keiz] zijn rijk geheel _h v]get51 nam de ,magir hem we] m$e op e5 reis en vo]de hem na> e5 l&1 wa> m5 de zon1 de maan en de a>de niet me] zag4 ,de keiz] w]d bevreesd en v]zo*t d5 ,magir hem we] 9 zijn l& t]ug te br5g54 ,deze gaf hem e5 /oot3 de keiz] me5de dat hij ontzett5d diep viel en--hij ontwaakte en bevond zi* bij zijn tafel1 wa> de spijz5 nog niet k\d geword5 w>5 en de wijn nog 9 het glas /ond4 #add ,de keiz] vroeg geheel v]baasd wat er ges*i$ 0 en zijn omgev+ antwoordde3 ,uwe hoogheid 0 e5 oog5blik 9 g$a*t5 v]zonk54 ,to5 de keiz] er d5 ,magir na> vraagde zeide deze3 ,ik w&elde met uw5 gee/1 hoe z\ dan de vorm zi* beweg58 ,spo$ig w]d de ri*t+ van het ,taosme1 wa>van deze ges*i$5is e5 voorbeeld geeft1 de he]s*5de3 met ijv] zo*t m5 na> het middel om g\d te mak5 en na> het elix] des eeuwig5 lev5s3 de keiz]s en groot5 ov]laadd5 de le]mee/]s d] zw>te kun/ met g\d en e]4 ,ond] ,ts9 ,%i ,wang ,ti1 die de gele]d5 #ade zoo wre$ v]volgde1 bloeide het ,taosme ze]4 ,de keiz] zo*t met de ,tao/5 na> d5 /e5 d] wijz5 en na> de eil&5 d] zalig51 die natuurlijk t5 we/5 van ,*9a moe/5 ligg54 ,to5 ,s ,%i1 di5 de keiz] met e5 groot gevolg van jongel+5 en jonkvr\w5 _h uitgezond5 om deze eil&5 te zoek51 t]ugke]de met het b]i*t1 dat hij ze wel _h gezi51 ma> ze door teg5w9d niet kon b]eik51 trok de keiz] zelf na> ,ts*ifu 9 ,%antung1 9 de hoop ze van da>uit te aans*\w54 ,da> doodde hij eig5h&ig e5 groot5 haai1 die1 volg5s de bew]+5 d] ,tao/5 de ontdekk+ d] eil&5 z\ v]h9d]54 ,de dood des keiz]s sloeg aan v]d]e plann51 die na> ,japan hem hadd5 kunn5 leid51 d5 bodem 94 ,do*1 ook dit gebrek aan succes s*rikte de opvolg]s van d5 e]/5 hemels*5 keiz] niet af3 en nog ond] m5ig opvolg] v]heugd5 zi* de ,tao/5 9 d5 kra*tig/5 /eun en de groot/e wa>de]+4 ,met de to5em5de v]wat]+ van het ,taosme zo*t5 zijn prie/]s1 de doktor5 d] r$e1 zooals de z5del+5 uit de #ag;e eeuw h5 noemd51 het /e$s m9d] 9 de beh&el+ d] wijsge]ige vrag51 /e$s me] 9 de exploitatie van het bijgelo(4 ,wa>1 zooals 9 ,*9a ov]e5kom/ig het volksgelo(--zoo veel bov5natuurlijke1 groot5deels vij&ige kra*t5 des m5s*5 ru/ b$reig51 kan het ons niet v]wond]51 dat de s*>e na> middel5 omzag om zi* da>voor te beho$5 ( zi* da>van te bevrijd54 ,welnu1 als ov]al w]d5 zulke middel5 9 het gelo( gezo*t n--9 het bijgelo( gevond54 ,da>om is het v]kla>ba>1 dat de rol van duivelbann] 9 ,*9a me] aan de ,tao/is*e dan aan de ,bo$dhi/is*e prie/]s toevalt en dat de e]/5 niet sle*ts volg5s sag5 en leg5d51 ma> ook 9 het dagelijks* lev5 geld5 als de met bov5natuurlijke kra*t5 toeg]u/e bes*]m]s d] geloovig51 welke zi* tot h5 w5d54 ,hun wap55 zijn3 het zwa>d en de vlieg5waai]1 welke beide ook de z9nebeeld5 zijn van twee d] a*t on/]felijk5 7g5ien1 v]hev5 gee/57 door deze secte erk5d4 ,wa> nu deze prie/]s niet p]soonlijk kunn5 optr$51 do5 zij dit met amulett5 en toov]spreuk51 die1 op papi] ges*rev51 en met all]lei zegel5 voorzi51 aan de deur51 v5/]s en mur5 word5 gehe*t1 ( ook wel v]br&1 (--9 wat] opgelo/--+5om5 word54 ,aan het ho(d d] heks5mee/]s en duivelbann]s /aat de ,tao/is*e paus1 zooals hij dikwijls g5oemd wordt1 ,*ang ,ti5 ,%i d4i4 de le]mee/] des hemels1 die zijn zwa>d van d5 hemel heeft ontvang5 en zijn af/amm+1 al?ans gee/elijk1 t]ug vo]t tot op d5 b]oemd5 ,tao/is*5 patri>* ,*ang ,tao l+1 die 9 het ja> #cd n4 ,c4 9 de prov9cie ,*ekiang w]d gebor5 en 9 d5 oud]dom van #abc j>5 t5 hemel op/eeg om da> 9 de on/]felijkheid zi* te v]heug54 ,*ang ,tao l+'s nakomel+51 lat] ook die van zijn le]l+ ,kau ,ki5 ,*e zijn nog /e$s 9 het bezit van het ambt van opp]duivelbann] en v]teg5woordig] op a>de van de hoog/e ,tao/is*e godheid4 ,vele he]s*]s van vele dyna/in hebb5 d5 ,tao/is*5 paus1 d5 ,ti5 ,%i1 met e] en rijkdom ov]lad54 ,hij h\dt v]blijf1 wa> zijn voorvad]5 s$]t hond]de j>5 geleefd hebb53 op d5 ,lung hu ,%an 7drak5- ( tijg]b]g7 9 ,kiangsi1 en1 hoewel de tempel1 wa> zijn paleis 01 door de ,taip+s #adf w]d v]woe/1 is deze to* re$s we] 9 zijn oude he]lijkheid opgeb\wd4 ,e5 bizond] si]aad zijn] resid5tie vorm5 e5 groot aantal a>d5 pott51 /evig geslot51 met amulett5 volgeplakt1 wa>9 hij en zijn voorgang]s door h5 uitg$rev5 booze gee/5 hebb5 gebann54 ,de gewone ,tao/is*e prie/] vangt deze vri5d51 welke zi* 9 damp v]&]51 9 fless*5 op1 die hij toekurkt1 precies zooals zijn ,arabis*e collega's duivelbann]s1 volg5s de ,duiz5d en ,e5 na*t4 ,de wa>digheid van le]a> des hemels heet zi* door w$]geboorte voort te zett51 ev5als bij de gee/elijke ho(d5 d] ,lama/is*e hir>*ie #adg4 ,9 dag5 van gee/elijke opw9d+ zooals 9 #ahgf b4v41 wanne] d5kbeeldige wez5s hun w]k v]ri*t51 aan volwass55 en k9d]5 de pruik5 afsnijd51 kipp5 de ve]5 uitplukk5 en als incubi #adh de m5s*5 plag5 en dood51 pleg5 de ,tao/is*e duivelbann]s e5 g\d5 oog/ b9n5 te hal5 en millio55 papi]5 amulett5 te v]koop51 wa>op b]ijmde spreuk5 en onleesb>e teek5s /aan4 ,van #ahgf-gg 0 er bijna ge5 huis1 wa>op ge5 d]gelijke papi]5 w>5 va/gehe*t1 ook droeg5 k9d]5 en volwass55 die dikwijls om het ho(d gewikkeld4 ,t]wijl de ,tao/5 zi* alzoo1 re$s van d5 aanvang onz] tijdrek5+ af1 altijd me] van de oorspronkelijke le] v]wijd]d5 en door exploitatie van het v]lang51 dat de m5s* heeft na> z9nelijk en bov5z9nelijk g5ot1 invlo$ en ma*t tra*tt5 te v]krijg51 bra*t de invo]+ van het ,bo$dhisme 9 de e]/e eeuw onz] tijdrek5+ e5 nieuwe1 van buit5 afkom/ige le] 9 ,*9a1 wa>teg5 de beide inheems*e /room+51 9 't bizond] e*t] het ,confucianisme1 zi* aan/onds te we] /eld54 ,da>ov] e5 en &] 9 ons volg5d ho(d/uk4 ,,vi4 ,de gele]d5 teg5ov] ,taosme en ,bo$dhisme4 ,het z\ ons te v] vo]5 di5 /rijd 9 bizond]h$5 te volg53 bov5di5 w]d51 g$ur5de de eeuw51 wa>9 die /rijd w]d gevo]d1 altijd we] dezelfde argum5t5 door de gele]d51 de aanhang]s van ,confucius en ,m5cius1 h]haald1 ev5als door hun teg5/&]s4 ,t]wijl het ,bo$dhisme aan het ,confucianisme v]weet1 dat het zi* sle*ts om dit lev51 niet om het hi]namaals bekomm]de1 bra*t dit laat/e de voors*rift5 d] k9d]lijke liefde op d5 voorgrond4 ,deze to* v]oordeeld5 dat zi* van de w]eld t]ugtrekk5 en de da>mee sam5hang5de v]wa>looz+ d] door de blo$v]wants*ap opgelegde pli*t54 ,ov]ig5s moet5 wij t] e]e d] ,*9eez5 opm]k51 dat weliswa> de /rijd teg5 ,bo$dhisme en ,taosme soms het k>akt] e5] v]volg+ aannam1 do* dat deze v]volg+5 nooit dat blo$ig k>akt] droeg51 wa>van de ges*i$5is1 zo[el van het ,*ri/5dom als van het ,mohamm$anisme1 zooveel voorbeeld5 weet aan te wijz54 ,wel w]d5 tempels v]woe/1 kloo/]s ontbond5 en de bewon]s na> de familie t]uggezond51 do* blo$ige (f]s w]d5 aan de or?odoxe le] niet gebra*t en ook niet door ha> v]langd4 ,bov5di5 duurde het niet lang ( het ,confucianisme begon teg5ov] de eig5a>dige le]/ukk5 van net ,bo$dhisme e5 &]e h\d+ aan te nem5 dan teg5ov] zijn wijsge]ige z$ele]4 ,t]wijl het voortg+ de le]/ukk5 te be/rijd51 nam het van de wijsge]ige z$ele] heel wat ov]1 zoodat t5 slotte zelfs de w]k5 van de voornaam/e voor/&]s van ,confucius1 zoo vol w>5 van ,bo$dhi/is*e opvatt+5 en ideen1 dat m5 wel toe moet /emm51 dat 9 dit opzi*t het ,bo$dhisme e5 groote uitw]k+ _h4 ,tuss*5 ,han ,y1 die voor #aajj j>5 de le] van ,confucius voor/ond en ,*u hi1 die s$]t het e9de d] #ac;e eeuw (ficieel als v]teg5woordig] d] or?odoxe uitlegg+ wordt bes*\wd1 be/aat e5 d]gelijk ond]s*eid1 als er tuss*5 de /r5ge ,rabbijn5 van ,j]uzalem en de ,alex&rijns*e ,jod5 d] nieuwe s*ool be/aan heeft4 #adi ,han ,y komt heftig op teg5 het br5g5 van e5 reliquie van ,bo$dha 9 het keiz]lijk paleis en vraagt1 wat de keiz] met het oude1 halfv]gane gebe5te moet aanvang54 ,hij sluit zijn pleitr$e hi]m$e1 dat hij het be/aan van de godheid van het ,bo$dhisme loo*5t en deze oproept om1 als bewijs dat zij w]kelijk be/aat1 hem1 h>5 teg5/&] te v]nietig54 ,dezelfde uitdag+ als van ,bradlaugh1 d5 bek5d5 ,engels*5 vrijd5k] en afgeva>digde 9 het lag]huis1 die d5 ,god d] ,*ri/55 opriep om hem1 d5 godloo*5a>1 te v]plett]54 ,alle5 ,bradlaugh vatte1 als zoon d] democratis*e #ai;e eeuw1 de zaak me] dramatis*1 op5h>tig gezegd1 dwaz] op dan de ,*9ees d] #h;e eeuw2 hij to* /elde zijn eis* 9 e5 volksv]gad]+ en gaf ,god sle*ts vijf m9ut5 om hem te v]nietig54 ,wij lat5 nu volg5 e5 uittreksel uit e5e oms*rijv+ van het heilige edict1 die weliswa> niet oud is1 7uit het beg9 d] #ah;e eeuw71 ma> ons e5 duidelijk beeld geeft van het oordeel d] or?odoxie ov] ,taosme en ,bo$dhisme4 ,van ouds1 heet het hi]1 hebb5 er drie sect5 be/aan2 naa/ die d] gele]d51 nog die van de ,bo$dhi/5 en de ,tao/54 ,al het sprek5 d] ,bo$dhi/is*e prie/]s heeft t5 doel3 zalig te word51 en gelijk aan ,bo$dha1 d5 /i*t] van hun godsdi5/4 ,als e5 zoon zijn familie v]laat en prie/] wordt1 zoo zegg5 zij1 dat neg5 gesla*t5 zijn] blo$v]want5 zek] zijn 9 d5 hemel te kom54 ,d5k nu e5s e5 oog5blik na4 ,wa> is ,bo$dha8 ,wat is ,bo$dha8 ,bo$dha is het h>t4 ,wat is nad5k5 ov] de boek5 van ,bo$dha8 ,i$] uur en i$] oog5blik d5k5 aan de leid+ van zijn h>t4 ,is het go$1 zoo is het ,bo$dha4 ,da>om heet ook het e]/e boek hunn] secte3 ,de weg des h>t54 ,de ho(dsom van wat deze weg des h>t5 le]t is1 dat het h>t re*t moet zijn1 niet krom1 wa>1 niet hui*ela*tig1 /]k1 niet droom]ig4 ,nijd1 toorn en bege]t51 deze drie f\t5 moet5 word5 uitg]oeid2 alles moet u sle*ts voorkom5 als de bloem door e5 spiegel1 als de maan 9 het wat]1 dan zult gij vrij zijn van vrees en zorg54 ,dat is3 het h>t volmak54 ,da>om zegt ook ,*u tsze 7,*u hi73 de secte van ,bo$dha bekomm]t zi*1 no* om d5 hemel1 no* om de a>de1 no* om iets &]s b9n5 het heelal1 zij d5kt sle*ts aan het h>t4 ,9 die /ell+ ligt de geheele oorspronkelijke le] van ,bo$dha4 ,wat de ,tao/5 betreft1 zij he*t5 bizond]e wa>de aan d5 /e5 d] wijz51 wa>mee zij kwikzilv] va/ will5 mak5 en lood 9 g\d v]&]51 drak5 en tijg]s temm5 en wie weet wat voor v]borg5h$5 nog me] m$e b]eid5 will54 ,alles komt e*t] ne] op de v]/]k+ van de 7di]lijke7 lev5skra*t3 e5 pa> ja> het lev5 v]l5g5 dat is alles4 ,da>om zegt ,*u tsze ook3 ,wa> het de ,tao/5 vooral om te do5 is1 dat is de bew>+ van d5 lev5sgee/4 ,9 die /ell+ ligt de gans*e le] van ,tao opgeslot54 ,nu is het wel wa>1 dat de uitnem5d/5 ond] de ,bo$dhi/is*e prie/]s1 die 9 de kloo/]s op de b]oemde heuvel5 won5 en het go$ v]/aan le]+5 voor te drag51 alles op n woord3 het h>t t]ugbr5g5 en dat de brave doctor5 van ,tao1 die diep 9 de klov5 en hol5 d] b]g5 na> de v]krijg+ d] on/]felijkheid tra*t51 alles sam5vatt5 9 dit ne3 de w$]geboorte des gee/es1 do*1 als wij de zaak nu e5s go$ bekijk51 dan zi5 wij nog wat &]s4 ,dat zi* t]ugtrekk5 9 de e5zaamheid1 wa> no* m5s*5 zijn no* de rook van m5s*elijke won+5 is1 dat met gekrui/e be55 9 diep /ilzwijg5 ne]zitt51 wat is het &]s1 dan de w$]ke]ige v]pli*t+5 des lev5s met d5 wortel uittrekk5 en v]woe/58 ,v]re zij het van ons te d5k51 dat zij ,bo$dha niet gelijk z\d5 kunn5 word5 ( d5 rang d] on/]felijk5 b]eik51 do*3 als zij dat kunn51 wie heeft sommig5 t5 hemel zi5 v>5 en &]5 midd5 op d5 dag hun vlu*t opwa>ts zi5 nem58 ,dat zijn alles sle*ts fopp]ij54 ,to* gelo(t het domme volk alles en laat zi* gemakkelijk wat op d5 m\w speld54 ,zie ma> na> de /r5ge prie/]s van ,bo$dha en de doctor5 van ,tao1 die de m5s*5 w$]gebor5 do5 word53 zij all5 v]/or5--tot ge5 enkel r$elijk doel--de betrekk+5 des m5s*elijk5 lev5s3 zij zijn voor de maats*appij nog niet de pluim van e5 ve] wa>d6 ,hoewel zij e*t] /e$s zelfzu*tig w>5 en sle*ts da*t51 aan wat hun eig5 p]soon aang+1 zoo hadd5 zij to* 9 oude tijd5 ge5sz9s de b$oel+ om iem& &]s te s*ad54 ,nu is e*t] e5e klasse van p]son5 ond] h5 opge/aan1 die zond] middel van be/aan ( tehuis zi* op de kloo/]s v]lat5 en 9 d5 tempel hun won+ nem54 ,deze m5s*5 s*]m5 met d5 naam ,bo$dha en b$5k5 e5 m5igte dwaze sprookjes ov] hemels*e paleiz51 ond]a>ds*e hol51 zielsv]huiz+ en v]geld+4 ,volg5s h5 is het all]e]vol/e3 e5 prie/] te vo$5 en vrijgevig jeg5s de god5 te zijn2 zij noem5 dat3 zaai5 op d5 akk] d] zeg5+56 ,zij zegg53 ,geef altijd en gij zult altijd hebb54 ,en1 opdat het volk h5 geloov5 moge1 voeg5 zij er bij3 ,v]a*t de prie/]s1 bespot ,bo$dha1 bespot de gebod51 weig] v]e]+ aan de god51 geef ge5 aalmoez5 n--gij kunt zek] zijn van 9 de hel te word5 gesl+]d4 ,de dond]/e5 zal u treff51 de bliksem u v]t]56 ,alle soort5 van sprookjes en ges*i$5iss5 v]tell5 zij om het volk bang te mak51 opdat het geloove1 zi* ond]w]pe en betale4 ,e]/ wet5 zij nog alle5 ma> d5 li$5 hun geld afh&ig te mak51 t5 e9de het 9 hun eig5 zak te /ek54 ,langzam]h& e*t] gaan zij tot de groot/e onbehoorlijkh$5 ov]4 ,zij roep5--hoe zal ik het zegg5--v]gad]+5 op t] e]e van d5 v]si]d5 draak1 de vrome wees1 de re9e bloem1 wa>9 zij de klokk5 luid51 de pauk5 slaan1 wa>9 zij all]lei uitlegg5 en bevel5 en mann5 en vr\w5 te zam5 br5g51 die dag en na*t niet uit elka> gaan4 ,nu heet het wel1 dat de li$5 voor go$e doele9d5 deze v]gad]+5 bevel51 do* i$] weet1 dat het jui/ omgeke]d ges*i$t om booze d+5 te do54 ,gij e5v\dig volk kunt het vals*e van het w>e niet ond]s*eid56 ,0 niet ,bo$dha1 na> wat de boek5 ov] hem zegg51 de e]/gebor5 zoon van kon+ ,fan8 en to* trok hij zi* uit de w]eld t]ug en vlu*tte geheel alle5 op d5 top d] besneeuwde b]g5 om zi* aan de deugd te wijd54 ,wanne] hij voor zijn eig5 vad]1 zijn mo$]1 zijn vr\w en k9d]5 ge5 zorg droeg1 zijt gij dan zoo dwaas nog te me551 dat hij zorg5 z\ voor de groote m5igte en ha> zijn wett5 en le]+5 z\ v]kondig58 ,het keiz]lijk slot1 de v]trekk5 d] kon+91 de troonzaal en de fee/zal51 dat alles v]a*tte hij4 ,z\ het nu niet vreemd zijn1 als hij 9 v]rukk+ kwam ov] de nonn5- en monnik5kloo/]s1 de tempels en k]kelijke geb\w51 die gij voor hem opri*t8 ,en indi5 er w]kelijk 7zooals de ,tao/5 le]57 e5 hoog/e ,god 9 d5 hemel leeft1 z\ ,hij zi* dan da> niet kunn5 v]mak5 ov]e5kom/ig ,zijn eig5 smaak1 z\dt gij dan voor ,hem e5 li*aam van gesmolt5 g\d moet5 mak5 en e5 huis1 wa>9 ,hij won5 kan8 ,al die onz9nige ges*i$5iss5 ov] va/5 en collect51 tempelgeb\w5 en opri*t5 van beeld51 zijn uitv9d+5 van rondzw]v5de1 nietswa>dige prie/]s en monnik5 om u z& 9 de oog5 te /rooi54 ,en to* gelo(t gij ze en gaat niet sle*ts zelf 9 de tempels om te bidd5 en te wi]ook51 ma> laat ook uw vr\w5 en do*t]s toe ditzelfde te do54 ,met heur ha> vol pommade en met geblankette aangezi*t51 9 roode kle]5 met gro5e oplegsels trekk5 zij uit om wi]ook 9 de tempels te br&5 en dr+5 zi* met ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e prie/]s s*\d] aan s*\d]1 arm aan arm1 ge/ompt door de opdr+5de m5igte4 ,ik zie er het go$e niet van 9 dat zij me55 te do51 9 teg5deel1 zij do5 veel s*&elijke d+51 die erg]nis opwekk5 en aanleid+ gev5 tot hoon en spot4 ,dan zijn er li$51 die bevreesd1 dat hun lieve jong5s en meisjes niet lang g5oeg zull5 lev51 ze aan d5 tempel ov]gev5 om prie/]s en prie/]ess5 van ,bo$dha ( ,tao te word51 zi* inbeeld5d dat1 wanne] zij e5maal hun huis hebb5 v]lat5 en zi* aan de voet5 van grootvad] ,bo$dha hebb5 ne]gezet1 da>door zek] hun lev5 zal word5 v]l5gd4 ,kan m5 dan1 zoo z\ ik will5 vrag51 volh\d5 dat zij1 die 9 onz5 tijd prie/]s van ,bo$dha ( ,tao zijn1 all5 d5 leeftijd van #gj ja> zull5 b]eik51 en er ge5 ond] h5 is1 die sle*ts kort leeft8 ,w$]om is er nog e5 &]e klasse van bizond] domme li$51 die wijl hun oud]s krank zijn1 zi*zelf d5 god5 als (f] aanbi$54 ,zij belov51 dat1 als hun oud]s gezond word51 zij zull5 trekk5 na> e5 heilig5 b]g om da> te bidd5 en wi]ook te v]br&52 bij i$]e s*r$e zull5 zij zi* ne]w]p51 totdat zij op d5 top van d5 b]g kom51 vanwa> zij zi* dan na> b5$5 /ort54 ,indi5 zij da>bij het lev5 al niet ins*iet51 arm5 en be55 brek5 zij er to* bij4 ,zij zelf zegg53 ,ons eig5 lev5 prijs te gev5 om dat onz] oud]s te r$d5 is het groot/e bewijs van k9d]lijke liefde4 ,de om/&]s prijz5 h5 ook als go$e k9d]51 do*1 zij b$5k5 niet1 dat op die wijze het li*aam weg w]p51 dat zij to* van hunne oud]s ontv+51 integ5deel e5 ze] onk9d]lijk gemo$ v]raadt4 ,v]d] zegt gij1 dat de ,bo$dha-v]e]+ ze] voordeelig is1 dat1 als m5 papi]5 afbeeld+5 van geld v]br&t1 ges*5k5 (f]t en va/1 uw ,god ,bo$dha alle ongeluk van u zal afw5d51 uwe zond5 zal wegnem51 uw geluk v]me]d]5 en uw lev5 v]l5g5 zal4 ,d5kt nu e5s na4 ,van ouds heet het3 ,de god5 zijn go$4 ,0 dit nu met ,bo$dha het geval1 hoe kan hij dan bege]ig v]lang51 dat gij hem met uw g\dpapi] en uwe ges*5k5 z\dt beweg5 om u te bes*]m58 ,en als gij hem ge5 g\dpapi] v]br&t en ge5 gav5 op zijn alta> legt zal ,bo$dha op u toornig zijn en zijne /raff5 u toez5d56 ,dan is imm]s uw god ,bo$dha e5 onwa>dige6 ,neemt nu e5s uw di/rictsre*t]4 ,al z\dt gij hem ook nooit h(felijkh$5 bewijz5 en vlei51 to* zal hij u1 als gij ma> go$e en vlijtige m5s*5 zijt1 die uw pli*t doet1 met groote welwill5dheid beh&el54 ,ov]tre$t gij e*t] de wett51 pleegt gij dad5 van geweld en matigt gij u de re*t5 van &]5 aan1 zoo zal hij1 al hebt gij ook all]lei middel5 en weg5 om hem te vlei51 to* ontevr$5 ov] u zijn en zulk gespuis uit de maats*appij wet5 te v]wijd]54 ,gij zegt1 dat uwe v]e]+ van ,bo$dha u v]gev+ d] zond5 v]s*aft1 do*1 /elt nu e5s1 dat gij 9 e5 ( &] opzi*t de wet hebt ov]tr$5 en 9 de re*tszaal v]s*ijn5 moet1 om uw /raf te v]nem51 me5t gij dan1 dat de re*t] u zal sp>51 al roept gij ook nog zoo dikwijls1 al w>e het duiz5d mal53 ,g5adig/e he] re*t]8 ,gij wilt e*t]1 om voor i$] geval g$ekt te wez5 e5 pa> ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e prie/]s bij u hebb51 opdat zij u de heilige boek5 voorlez5 en u de bie*t afnem53 want gij gelo(t1 dat het voorlez5 d] boek5 de ell5de v]drijft1 geluk aanbr5gt en het lev5 v]l5gt4 ,ma> /el nu e5s1 dat gij u tevr$5 /elt met de v]s*ill5de g$eelt5 van dit heilig edict e5ige duiz5de ( hond]dduiz5de mal5 te lez51 zond] da>na> te h&el51 me5t gij dat de keiz] da>ov] bizond] v]rukt zal zijn1 u met geld beloon5 en 9 het ambt bevord]5 zal8 ,tot dusv]re dit heilig edict4 ,we kunn5 er uit zi51 dat zev5 eeuw5 niet veel hebb5 v]&]d 9 de opvatt+ d] ,*9ees*e gele]d54 ,do*--t]wijl de dogmatis*e zijde van het ,bo$dhisme we9ig g5ade vond 9 de oog5 d] or?odoxe volgel+5 van ,confucius1 heeft zi*1 s$]t de ,sang-dyna/ie1 9 de s*ool van ,*u hi1 e5 /]ke neig+ tot ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e bespiegel+5 v]toond4 ,9 het bizond] wat betreft vrag5 ov] de kosmogonie1 het ont/aan d] w]eld4 ,t]wijl de gele]d5 zi* met bespiegel+5 ov] deze ond]w]p5 bezig hield51 wijdd5 zij zi* ook1 s9ds de #ab;e eeuw1 aan de oploss+ van vraag/ukk51 die ons als spel moet5 voorkom51 do* die da>om niet m9d] de knap/e kopp5 uit di5 tijd 9 beslag nam5 en da>om al?ans e5 korte v]meld+ v]di554 ,ho tu ,loh %u1 het plan van ,ho en de rol van ,loh1 is de ,*9ees*e naam voor de my?is*e ov]lev]+51 wa>op blijkba> het groote plan van d5 graaf van ,ki b]u/4 ,het groote plan is de titel van e5 d] ges*rift5 van ,%u-k+1 het boek d] hi/oris*e opteek5+51 dat 9 a*t afdeel+5 voors*rift5 behel/ ov] de wijze1 wa>op het volk door de volkom5heid van d5 vor/ en de da>uit voortvloei5de voortreffelijkheid d] rege]+ gelukkig en tevr$5 kan word54 ,dit ges*rift w]d blijkba> teg5 het e9de d] #ab;e eeuw door d5 keiz] ,wu aan d5 graaf van ,ki meeg$eeld1 welke1 hoewel door d5 laat/5 he]s*] d] ,%ang dyna/ie +ek]k]d1 to* de aan dez5 gezwor5 tr\w wilde h\d5 en d5 nieuw5 keiz] niet wilde huldig54 ,ja to5 hij door dez5 9 vrijheid w]d ge/eld1 vlu*tte hij na> ,korea1 met welk l& hem ,wu t5 slotte z\ hebb5 bele5d4 ,9 het g$eelte van d5 comm5ta> op ,i-k+1 dat aan ,confucius wordt toeges*rev51 heet het3 ,de gele rivi] 7,ho7 bra*t het plan voort en de rivi] ,loh de rol4 ,9 de gesprekk5 zegt ,confucius3 de rivi] br5gt ge5 plan me] voort1 en op e5 &]e plaats v9dt m53 de rivi] bra*t het plan van het pa>d voort4 ,na> deze grondslag5 fantase]de ,kung ,ngan ,kwoh1 e5 af/ammel+ van ,confucius 9 het #ab;e lid1 e5 man die 9 de #b;e eeuw voor ,*ri/us bij het t]ugv9d5 en v]kl>5 d] kanonieke ges*rift5 e5 groote rol speelde1 de volg5de ges*i$5is3 ,e5 draak 7e5 gevleugeld pa>d7 /eeg op uit de wat]5 d] gele rivi]4 ,hij v]toonde op zijn rug e5 rangs*ikk+ van z9nebeeld51 wa>uit de 7fabel7 keiz] ,fu hi het sy/eem van ,pa kwa 7a*t maal drie lett]s7 afleidde4 ,ook toonde e5 goddelijke s*ildpad aan d5 witt5 ,y e5 rol1 die bes*rev5 0 met getall5 van uit n tot neg5 teek5s be/a&e wa>uit dan ,y d5 grondslag zijn] neg5v\dige wijsbege]te z\ hebb5 gevormd4 ,s$]t de dyna/ie van ,han hebb5 de ,*9ees*e gele]d5 zi* met deze beide my/ieke op5b>+5 7het plan en de rol7 het ho(d gebrok51 do* ond] de dyna/ie van ,sung w]d1 voor het e]/ tijd5s de rege]+ van keiz] ,hwei ,tsung 7#aajf-aabe7 beproefd om die z9nebeeld5 9 beeld te br5g5 en uit h5 de grondslag e5] diepz9nige ( k9d]a*tige 7het oordeel hi]ov] is v]s*ill5d7 philosophie d] getall5 af te leid54 ,e]/ ond] ,sung's rege]+ nam m5 e*t] deze quae/ie met ern/ t] h& en sle*ts e5 enkele gele]de di] dag51 ,an yang s91 die van #ajag-ajgb leefde1 heeft het gewaagd het be/aan van het pa>deplan en de s*ildpadrol te loo*554 ,de volg5de eeuw5 hield5 aan de comm5t>5 van ,*u hi #aej en zijn s*ool va/2 e]/ teg5 het e9de van de #af;e eeuw begon zi* de kritiek da>teg5 te v]heff51 en kort5 tijd voor d5 val van d5 laat/5 keiz] uit de dyna/ie ,m+ ri*tte e5 aantal van b]oemde gele]d5 aan dez5 het v]zoek om de oud]e tek/5 en comm5t>5 aan de /aatsexam5s t5 grondslag te legg53 dat wil zegg5 d5 invlo$ d] ,bo$dhi/is*e en ,tao/is*e le]+5 op het /aats-,confucianisme te brek54 ,de met d5 ond]gang d] ,m+-dyna/ie en d] v]ov]+ van ,*9a door de ,m&s*o]5 gepa>d ga&e /rijd en onru/ liet5 het d5kbeeld e*t] niet tot uitvo]+ kom51 ma> het telt nog talrijke aanhang]s ond] de ,*9ees*e lett]kundig51 al v9dt het ook 9 d5 nieuw]5 tijd ge5 bepaald (ficieuse uitdrukk+ 9 e5 prote/ teg5 het aanh\d5 d] nog /e$s als or?odox geld5de v]kl>+5 van ,*u hi4 ,de ?ans 9 ,*9a rege]5de ,m&s*oe-dyna/ie heeft me] dan e5 h>] voorgang/]s voor de bew>+ en ond]h\d+ van het ,confucianisme g$aan4 ,zek] wel omdat zij1 door e]bi$ voor wat d5 ,*9eez5 het di]ba>/e is1 de vreemde ov]he]s*+ m9d] drukk5d wilde do5 s*ijn54 ,zij heeft e*t] ook me] dan e5e d] vroeg]e rege]+5 het ,confucianisme voor ha> doele9d5 gebruikt en zijne le]+5 voor /aatsdoele9d5 paskla> gemaakt4 ,de /]k/e uitdrukk+ v9dt deze politiek 9 het door keiz] ,kang hi 9 #afgj bek5d gemaakte heilige edict1 dat 9 ze/i5 afdeel+5 alles sam5vat1 wat de ond]daan heeft 9 a*t te nem54 ,de keiz] gaf deze v]ord5+51 to5 hij #af ja> oud 03 wa>s*ijnlijk da>toe g5oopt door het politiek drijv5 van met het ,taosme sam5hang5de v]e5ig+54 ,als grond van zijn edict gaf hij deze ov]weg+1 dat de z$elijkheid s$]t e5ig5 tijd dagelijks 0 afg5om5 en de h>t5 d] m5s*5 niet me] dezelfde w>5 als vroeg]4 ,als vad] zijns volks wilde hij 9 we9ige /ell+5 de grondregel5 aangev51 die zijn le]l+5 tot ri*tsno] 9 alle betrekk+5 des lev5s moe/5 di55 en wi] opvolg+ h5 zelve go$ en gelukkig1 hem e*t] tot he]s*] van e5 talrijk1 go$ gevo$ en bes*aafd volk z\ mak54 ,het edict moe/ op d5 #a;en en d5 #ae;en van i$]e ma& ov]al op5lijk word5 voorgelez51 wat ook ?ans nog 9 zoov]re ges*i$t1 dat e5 d] afdeel+5 wordt voorgelez51 v]kla>d en uitgelegd4 ,behalve de beambt51 die da>bij kra*t5s hun betrekk+ teg5woordig moet5 zijn1 kom5 er e*t] gewoonlijk sle*ts enkele toehoord]s4 ,bij h]hal+ heeft m5 beproefd om bij deze voorlez+5 e5 groot]5 kr+ van toehoord]s bije5 te br5g52 zoo voor e5ige j>5 9 ,canton1 met het doel om de z5del+5 teg5 te w]k54 ,i$]e afdeel+ be/aat uit zev5 teek5s1 van welke de e]/e drie het voors*rift behelz51 de laat/e drie het doel1 dat m5 door de opvolg+ van het ges*rift b]eikt3 e5 9 ,*9a ze] gebruikelijke v]b9d+ van nuttigheid en le]+4 ,het vi]de teek5 is 9 i$]e afdeel+ hetzelfde en beteek5t om ( opdat4 ,van i$] d] #af s5t5tin s*reef keiz] ,yung ,*5g1 de zoon en opvolg] van ,kang hi1 9 #agbd e5 v]kl>+1 welke bij de voorlez+5 de plaats van vroeg]e v]kl>+5 inneemt4 ,e5 nog uitvo]ig] oms*rijv+ w]d lat] 9 't li*t gegev5 door zek]5 z\t-commiss>is 9 ,%5si1 ,wang ,y po geheet54 ,deze wordt als e5 wa> mee/]/uk bes*\wd1 omdat zij zoo begrijpelijk is en door het invle*t5 van hi/oris*e voorbeeld51 aanhal+5 en spreekwoord5 zo[el le]zaam als ond]h\d5d mag heet54 ,de /raks aangehaalde pleitr$e teg5 ,bo$dha en ,tao #aea is hi] weggelat54 ,ov]ig5s zijn er vele pog+5 g$aan om het heilige edict populair te mak54 ,9 #afha gaf zek]e di/ricts-magi/raat 9 ,anhui1 ,liang ,y5 ni51 e5 w]k uit met #bjj plat51 welke1 ev5als de da>bij behoor5de ges*i$5iss5 be/emd w>5 om de voors*rift5 des keiz]s op te held]5 en te illu/re]54 ,9 #ahgi w]d e5 &] d]gelijk w]k 9 ,%anghai door e5 ,*9ees* photographis* in/ituut gepublice]d en 9 ,canton be/aat e5 oms*rijv+ van het edict 9 v]z54 ,we lat5 nu1 hi] en da> e5 enkele opm]k+ mak5d1 de v]s*ill5de s5t5tin van dit edict volg53 #a4 ,neemt de k9d]lijke en bro$]lijke pli*t5 9 a*t1 opdat de w$]ke]ige betrekk+5 des lev5s behoorlijk 9 /& blijv54 #b4 ,a*t uw blo$v]want51 opdat gij de voordeel5 van e5 go$e v]/&h\d+ moogt toon54 #c4 ,leeft op go$5 voet met uw nabur51 opdat gij re*tsquae/ies moogt v]mijd54 #aeb #d4 ,legt u toe op d5 l&b\w en het kweek5 van mo]beiboom5 #aec om voldo5de vo$+ en kle$+ te hebb54 #e4 ,wee/ spa>zaam om onnuttige uitgav5 te v]mijd54 #f4 ,h\dt de /udie d] wet5s*ap 9 e]e1 opdat gij de le]l+5 leidt op d5 re*t5 weg4 #g4 ,v]n$]t vals*e l]+51 #aed om de w>e le] te v]hoog54 #h4 ,v]kla>t de wett51 om de onwet5d5 en h>dnekkig5 te wa>s*uw54 #i4 ,wee/ h(felijk en toegev5d om de z$5 te v]bet]54 #aj4 ,blijft getr\w aan uw eig5lijke bezigh$51 opdat de wil des volks onv]&]lijk zij4 #aee #aa4 ,ond]wij/ de jeugd1 opdat zij v]h9d]d worde kwaad te do54 #ab4 ,laat alle vals*e bes*uldig+5 a*t]wege1 opdat de ons*uldig5 bes*]md word54 #ac4 ,wa>s*uwt all51 ge5 des]teurs 7die het va&el v]lat57 bij zi* op te nem51 opdat zij niet 9 hun /raf deel54 #ad4 ,betaalt uwe bela/+51 opdat gij niet dikwijls gema& behoeft te word54 #ae4 ,v]e5igt u tot ti5 en hond]dtall51 om ro( en dief/al uit te roei54 #aef #af4 ,wee/ v]draagzaam jeg5s elka>1 opdat het lev5 9 a*t+ blijve 7opdat er bij d5 /rijd ge5 v]wond+5 en doodslag5 voorvall547 ,het gezond m5s*5v]/&1 dat 9 de aangehaalde plaats51 welke uit de ges*rift5 van or?odoxe philos(5 getrokk5 zijn1 e5 zoo groote plaats beslaat1 is1 indi5 m5 all]lei bluf en v]si]+1 alsm$e de lat] e]/ opgekom5 speculaties van ,bo$dhisme en ,taosme er buit5 rek5t1 nog altijd de grondslag van de teg5woordige philosophie1 die ond] d5 naam van ,confucianisme de gans*e ,*9ees*e maats*appij1 van de familie tot d5 /aat toe1 doortrekt4 ,trots alle bijgeloovige uitwass51 die uit ,bo$dhisme en ,taosme zijn voortgekom51 ( die zi* 9 aansluit+ da>aan uit d5 oud5 /aatsgodsdi5/ ontwikkeld5 en die 9 de hoog/e1 zo[el als 9 de laag/e kr+5 hunn5 invlo$ do5 geld53 ja1 (ficieel word5 gehuldigd--trots dat alles ligt er to* 9 het ,/aats-confucianisme e5 voor familie en /aat ze] bes*av5de ma*t4 ,aan d5 invlo$ dez]1 zi* teg5 alle ru:eid en onz$elijkheid v]zett5de le] op de omligg5de volk5 heeft ,*9a het te dank5 gehad1 dat zijn philosophie teg5ov] deze volk5 e5 zelfde rol heeft v]vuld1 als 9 ,europa de ,grieks*e en ,rome9s*e bes*av+ en lat] het ,*ri/5dom4 ,natuurlijk hebb5 e*t] die omligg5de volk5 niet alle5 de deugd51 ma> ook de gebrek5 dez] bes*av+ ov]g5om54 ,bij die gebrek5 d5k5 wij vooral aan de /e$s groot]e afsluit+ van &]e gee/elijke /room+5 en de da>uit voortvloei5de zelfov]s*att+1 wa>uit zi* dan de lev5looze onbewegelijkheid ontwikkelde1 die wij 9 ,*9a1 ,annam en ,korea ontmoet51 en wa>aan sle*ts ,japan zi*--zek] ook omdat het ,mongools*e blo$ hi] niet onv]m5gd is--heeft ontwor/eld4 ,welke v]wijt5 m5 9 dez5 e*t] aan de ,*9ees*e philosophie moge do51 m5 mag niet v]get51 dat zij ,*9a voor vele droevige v]s*ijnsel51 die wij 9 de snel voortga&e we/]s*e bes*av+ opm]k51 bewa>d heeft4 ,m5 d5ke aan de inquisitie en het an>*isme1 beid5 door zoo talrijke klass5 9 het we/5 v]he]lijkt4 ,voor zulke d+5 is ,*9a gespa>d geblev54 ,nu moge m5 zegg51 dat ook 9 ,*9a de praktijk soms niet beantwoordde aan de !orie1 wij vrag51 wa> dat geheel het geval is en m]k5 op1 dat de philosophie van ,confucius heeft b]eikt1 wat voor &]e /elsels onb]eikba> is geblev51 namelijk dat zij niet sle*ts het eig5dom w]d van enkele bevoorre*t51 ma> van de geheele volksmassa4 ,ook m]k5 wij op1 dat het zijn wa>de kan hebb5 om1 wa> de teg5woordige ,europees*e philosophie 9 e5 alles afbrek5d en v]giftig5d pessimisme en cynisme onta>dt1 zi* 9 zijn zw>tgallige1 onpraktis*e bespiegel+ e5s te lat5 temp]5 door de w]eldwij%eid d] oude ,*9eez51 al moge zij wat huisbakk5 zijn4 ,wa> nu de philosophis*e le]+5 van oude tijd5 af tot nu toe zulk e5 groot5 invlo$ uitoef5d5 op de d5k- en h&elwijze van het geheele ,*9ees*e volk en deze zek] ook 9 de toekom/ zull5 uitoef551 moet5 wij1 behalve deze le]+51 ook de w]k5 k5n51 wa>9 zij ons zijn bewa>d geblev54 ,wij will5 da>om1 vooral voor h51 die lu/ mo*t5 hebb5 op dit gebi$ wat diep] dan de opp]vlakte te gaan1 e5 kort ov]zi*t van nam51 s*rijv]s1 inh\d en oud]dom di] w]k5 gev54 ,,vii4 ,de klassieke boek5 d] ,*9eez54 ,de ,*9eez5 sprek5 gewoonlijk van de vijf ,k+s en de vi] ,%u's4 ,de e]/5 z\d5 wij de vijf groote1 de &]5 de vi] kle9e klassiek5 kunn5 noem54 ,de groote klassiek5 zijn volg5s deze indeel+ de volg5de3 #a4 ,i-k+1 het boek d] v]&]+54 #b4 ,%u-k+1 het boek d] ges*i$kundige aanteek5+54 #c4 ,%i-k+1 het boek d] li$]54 #d4 ,li-ki1 het boek d] c]emonin4 #e4 ,*un-*iu1 de kroniek van ,confucius met het ges*i$kundig v]haal van ,tso *iu m+4 ,de kle9e klassiek5 zijn3 #a4 ,lun-y1 de gesprekk5 van ,confucius4 #b4 ,ta-hio1 de groote le]4 #c4 ,*ung-yung1 het onv]&]lijke midd54 #d4 ,de w]k5 van ,m5cius4 ,no* het getal d] w]k51 no* de boek51 die tot i$] d] ho(dw]k5 behoor51 no* de be/&deel5 di] kle9]e w]k5 ( hun nam5 zijn altijd dezelfde gewee/2 er zijn vijf1 zes1 neg51 ti5 en d]ti5 k+s gewee/4 ,deze naam ,k+s is e]/ s$]t de dyna/ie van ,han1 9 de laat/e twee eeuw5 vr onze ja>tell+ voor alle boek5 gebruikelijk geword51 die m5 als kanoniek en van onwankelba> gezag bes*\wde4 ,teg5woordig1 ond] de ,m&s*oe dyna/ie1 welke s$]t #afdc 9 ,*9a he]s*t1 wordt1 behalve van de vijf k+s en de vi] %u's ook dikwijls van de d]ti5 klassieke w]k5 gesprok54 ,deze zijn dan3 #a4 ,het boek d] v]&]+54 #b4 ,het boek d] ges*i$kundige aanteek5+54 #c4 ,het boek d] li$]54 #d4 ,*au-li1 het boek ov] de /aats9/ell+5 ond] de ,*au dyna/ie4 #e4 ,i-li1 het boek d] gebruik54 #f4 ,het boek d] c]emonin4 #g4 ,de kroniek van ,confucius met het ges*i$kundig v]haal van ,tso *iu m+4 #h4 ,dezelfde kroniek met het ges*i$kundig v]haal van ,kung yang4 #i4 ,dezelfde kroniek met het ges*i$kundig v]haal van ,ku liang4 #aj4 ,de gesprekk5 van ,confucius4 #aa4 ,de ges*rift5 van ,m5cius4 #ab4 ,hsiao-k+1 het boek van de k9d]lijke liefde4 #ac4 ,het oude woord5boek ,urhya4 ,ond] die d]ti5 word5 niet g5oemd de volg5de drie w]k51 die e*t] ook als klassiek geld53 #ad4 ,ta-hio1 de groote le]4 #ae4 ,het onv]&]lijke midd5 7,*ung yung74 #af4 ,de ,bamboeboek54 ,wat het ont/aan1 de s*rijv]s en voor e5 deel ook d5 inh\d dez] w]k5 aangaat2 da>ov] zijn bijna ev5veel me5+51 als er ,*9ees*e critici zijn1 die zi* met deze vrag5 hebb5 beziggeh\d54 ,dit is niet te v]wond]51 da> bijna ge5 dez] boek5 ons onges*ond5 is ov]gelev]d en de tek/ dikwijls onv]/aanba> is4 ,wat de e5 besli/ voor wa>heid aanneemt1 wordt door d5 &] met ev5veel besli/heid v]worp54 ,zelfs de g$ur5de lang5 tijd als gezaghebb5d erk5de v]kl>+5 van ,*u hi en zijne le]l+5 9 de #ab;e eeuw1 zijn ond] de teg5woordige dyna/ie dikwijls be/r$54 ,ev5wel v]teg5woordig5 zij nog altijd de geijkte opvatt+1 wa>van m5 bij bek5dmak+5 van /aatswege uitgaat4 ,de nu volg5de opgav5 gev5 de ?ans vrij algeme5 geld5de opvatt+5 ov] de klassieke w]k5 we]4 #a4 ,i-k+1 het boek d] v]&]+54 ,de ,i-,k+ is e5 boek1 be/emd om de voor doele9d5 van wa>zegg]ij gebruikte1 uit heele en gebrok5 lijn5 be/a&e #h trigramm51 ev5als de da>uit afgeleide #fd hexagramm5 te v]kl>54 #aeg ,die teek55 zelf zijn zek] oud] dan de #ab;e eeuw voor ,*ri/us4 ,de korte v]kl>+5 bij de hexagramm5 en de uitweid+5 ov] de ond]deel51 wa>uit deze sam5ge/eld zijn1 word5 gezegd afkom/ig te zijn van ,w5 ,wan 7#abea-aace v4 ,c471 d5 vad] van d5 e]/5 keiz] d] ,*au-dyna/ie en van ,*au kung1 d5 bro$] van di5 e]/5 keiz]4 ,de &]e ti5 afdeel+5 van het w]k word5--wa>s*ijnlijk t5 onre*te--aan ,confucius toeges*rev54 ,op e5 onbevooroordeeld lez] mak5 de oud/e g$eelt5 van d5 ,i-k+ d5 indruk van e5 wa>zegg]sboek van we9ig me] wa>de en beteek5is1 dan d]gelijke w]k5 gewoonlijk hebb54 ,e]/ 9 het laat/e1 me] exegetis*e deel van het w]k1 wordt beproefd om 9 de oorspronkelijk geomantis*e v]kl>+5 e5 philosophis*e beteek5is te legg54 ,dit kan ons niet v]wond]51 want ook bij &]e volk5 zijn al*emie1 a/rologie en &]e zw>te kun/5 /]k met philosophis*e symboliek en my/iek doore5gew]kt4 ,het belangrijk/e g$eelte van het w]k1 wa>aan e*t] de bek5de ,duits*e wijsge] ,leibnitz e5 zek] te groote wa>de toek5de1 is wel de d]de d] laat/e v]h&el+5 7afdeel+ #e en #f74 ,deze bevat naa/ uitvo]ige m$$eel+5 ov] de wijze van het v]kl>5 van teek55 e5 rijk magazijn van oudheidkundige aanteek5+5 en bespiegel5de wijsbege]te4 ,confucius /elde d5 ,i-k+ ze] hoog4 ,driemaal moe/5 de riempjes1 welke de plankjes bije5hield51 wa>op 9 zijn exempla> de tek/ 0 +esn$51 word5 v]nieuwd4 ,ja1 hij pla*t te zegg51 dat1 als hij #ej ja> aan de /udie van ,i-k+ kon wijd51 hij hop5 mo*t1 da>door zoov] gevord]d te zijn1 dat hij ge5 groote gebrek5 me] bezat4 ,t]wijl nu ,confucius en zijne aanhang]s dit w]k zoo v]e]d51 is het dubbel m]kwa>dig1 dat t5 slotte de ,tao/5 zi* geheel en al van de uitlegg+ hebb5 mee/] gemaakt en dat de ?ans (ficieel geijkte v]kl>+ van dit w]k afkom/ig is van d5 ,tao/ ,*'n tw'an4 ,deze man leefde e5ig5 tijd aan het h( van ,tai tsung1 d5 twe$5 keiz] d] ,sung dyna/ie 7#igf-iig7 en w]d door dez5 g]oep5 om hem 9 de geheime wet5s*app5 te ond]ri*t54 ,lat] trok hij zi* 9 de e5zaamheid t]ug1 wa> hij ook /i]f4 ,bij de v]nietig+ d] boek5 7van de wijsge]57 ond] keiz] ,ts+ ,%i ,hwangti #aeh w]d de ,i-k+ als op de wa>zegg+skun/ betrekkelijk1 v]s*oond4 ,to* 0 e5 deel van d51 zooals wij re$s v]meldd51 aan ,confucius toeges*rev5 comm5ta>1 v]lor5 gegaan en w]d dit e]/ ongeve] #gh-db v4 ,c4 ond] tamelijk romantis*e om/&igh$5 door e5 meisje t]uggevond5 9 de run5 van e5 oud huis4 #b4 ,%u-k+1 het boek d] ges*i$kundige aanteek5+54 ,de ,%u-k+1 zooals wij di5 ?ans k5n51 bevat de ov]blijfsel5 van e5 voorhe5 veel omvangrijk] v]zamel+ van ges*i$kundige bes*rijv+5 en docum5t5 uit de j>5 #bceg-fbg v4 ,c4 ,aan de e*!id van de g$eelt5 welke ongeve] #baig v4 ,c4 en da>na zijn ges*rev51 wordt niet getwijfeld1 t]wijl met betrekk+ tot de &]e1 da>aan voorafga&e /ukk5 wordt aang5om51 dat de s*rijv]s uit oud]e /ukk5 hebb5 geput4 ,de ze] gee/volle en zek] doeltreff5de v]kl>+1 door d5 gele]d5 vrijhe] von ,ri*?(5 ov] e5 van deze oud/e /ukk51 de s*att+ van ,y gegev51 doet zi51 dat er 9 dit w]k nog gewi*tige resultat5 zijn te v9d5 voor dieg551 welke d5 mo$ hebb5 zi* te bevrijd5 van de boei5 d] ,*9ees*e v]kla>d]s1 wi] opvatt+ gewoonlijk ook door de mee/e vreemde v]tal]s wordt gevolgd4 ,wat de gelo(wa>digheid van dit w]k betreft3 ,m5cius zegt er van1 dat het veel bet] z\ zijn1 d5 geheel5 ,%u-k+ niet te bezitt51 dan da>aan onbepaald gelo( te slaan4 ,confucius1 wi5 m5 ook 7t5 onre*te7 dit w]k toes*rijft1 haalt het telk5s aan4 ,e5 deel van d5 ?ans als geldig bes*\wd5 tek/ wordt door de be/e critici voor apocrief geh\d54 ,wat er van ov] is1 be/aat uit enkele /ukk51 die bij de v]nietig+ d] boek5 g]$ en to5 op e5igsz9s wond]b>e wijze we] aan d5 dag zijn gebra*t4 #c4 ,%i-k+1 het boek d] li$]54 ,de bek5de ges*i$s*rijv] ,sze ma ti5 s*rijft dit w]k aan ,confucius toe1 do* zijne v]zek]+ is ongelo(wa>dig4 ,imm]s re$s lang vr ,confucius w]d5 v]s*ill5de d] hi] voorkom5de li$]5 met dezelfde nam5 g5oemd1 die zij lat] ook droeg54 ,ook de ,%i-k+ ontg+ 9 de dag5 d] ,ts9-dyna/ie de v]nietig+ niet4 ,do*1 da> vel5 de li$]5 en gezang5 da>uit van buit5 k5d51 w]d het boek spo$ig we] h]/eld4 ,9 zijn teg5woordige g$aante be/aat het w]k uit #cje /ukk51 9 vi] groote afdeel+5 sam5gevat1 van welke de e]/e afdeel+ #afj li$]53 spotli$]51 /raatli$]51 liefdes- en volksg$i*t5 behel/4 ,9 de twe$e afdeel+ zijn #gd fee/gezang51 oorspronkelijk be/emd voor het keiz]lijk h(1 do* lat] ook aan de hov5 d] vor/5 gezong54 ,9 de d]de afdeel+ zijn #ca gezang51 die ev5e5s aan het keiz]lijk h( w]d5 voorg$rag5 en wel1 wanne] er fee/5 gegev5 w]d5 t] geleg5heid van het bezoek d] ond]hoorige vor/51 t]wijl de vi]de afdeel+ #dj gezang5 telt1 welke gebruikt w]d5 bij de c]emonin 9 de hal d] voor\d]s en bij de (f]s4 ,van de li$]5 oordeelt m51 dat er #ajh afkom/ig zijn van d5 tijd tuss*5 #agfe-ajfe v4 ,c41 v]d] #aef van tuss*5 #ajgf-fif1 en de re/ van af #fif-ehe v4 ,c4 ,wa>s*ijnlijk zijn deze opgav5 niet v] van de wa>heid4 ,de ,%i-k+ bevat vele /ukk51 die van groote di*t]lijke wa>de zijn4 ,de ,*9ees*e comm5tator5 hebb5 e*t] 7ev5als ook sommige vreemde v]tal]s71 al hun be/ g$aan om d5 z9 van de mooi/e /ukk5 te b$]v51 door deze namelijk t5 onre*te als satyr5 op onz$elijke toe/&51 ( als afs*rikwekk5de s*ild]+5 te gaan bes*\w54 #d4 ,*au-li1 de /aats9ri*t+5 d] ,*au-dyna/ie4 ,dit1 zooals m5 aanneemt1 door ,*au-kung 9 de #ab;e eeuw v4 ,c4 ges*rev5 w]k1 be/aat 9 zijn teg5woordige g$aante wa>s*ijnlijk uit e5ige oude g$eelt51 met lat]e one*te toevoegsel5 uit d5 tijd d] ,han-dyna/ie v]me]d]d4 ,*au-li w]d door de ,ts9-dyna/ie met bizond]5 haat v]volgd en e]/ 9 het ja> #dj v4 ,c4 door e5 d] keiz]lijke biblio!c>iss5 we] uitgegev54 ,deze voegde e5 d] v]lor5 gegane /ukk53 het boek d] h&w]k]s1 er nieuw bij4 ,het w]k behel/ e5 soort h(- ( /aatskal5d] d] dyna/ie ,*au1 wa>9 de v]s*ill5de ambt51 het getal en de w]kkr+ d] wa>digheidsbekle$]s word5 v]meld4 #e4 ,i-li1 het boek d] gebruik54 ,het all]e]/ v9d5 wij dit boek aangehaald bij ,m5cius1 9 de #d;e eeuw voor ,*ri/us4 ,to* is het aan ge5 twijfel ond]hevig1 ( e5 deel van de voors*rift51 die m5 9 dit w]k v9dt ov] h&elwijz5 bij bizond]e geleg5h$51 is re$s uit de dag5 van ,confucius ( uit nog vroeg] tijd afkom/ig4 ,na de v]nietig+ d] boek5 kwam 9 de #b;e eeuw v4 ,c4 e5 tek/ van ,i-li1 spo$ig door e5 twe$5 gevolgd voor d5 dag4 ,uit deze beide tek/5 is de teg5woordige sam5ge/eld4 ,de titel ,i-li dagteek5t uit d5 tijd d] ,han-dyna/ie4 #f4 ,li-ki1 het boek d] c]emonin4 ,de ,li-ki is het d]de en jong/e d] w]k51 9 wi] naam het teek5 ,li 7gebruik57 voorkomt4 ,t]wijl e*t] de beide &]e w]k5 op dit gebi$1 ,i-li en ,*au-li1 al?ans voor e5 deel ze] oud zijn3 me] dan #ajjj voor ,c4 ges*rev5--is de ,li-ki zek] niet voor de #b;e eeuw onz] ja>tell+ voltooid4 ,li-ki behel/ de oude comm5t>5 ov] de ond]w]p51 9 het boek ,i-li beh&eld en is1 9 zijn teg5woordig5 vorm e5 w]k van ,tae1 d5 jong]e4 ,di5s oom1 ,tae1 de oud]e1 gaf re$s vroeg] e5 w]k uit1 ,ta ,tae ,li d4 i4 de gebruik5 van ,tae d5 oud]e1 geheet54 ,dit laat/e boek 7van d5 oom7 0 ond] de dyna/ie ,han niet bizond] 9 tel1 do* nieuw]e critici hebb5 het 9 zijn e] h]/eld3 het bevat namelijk d5 kal5d] d] ,hsia-dyna/ie1 die1 indi5 hij e*t mo*t zijn1 ons /]rekundige opgav5 geeft van #bjjj ja> vr onze ja>tell+4 #g4 #h4 #i4 ,*un-,*iu1 de kroniek van ,confucius4 ,*un-,*iu beteek5t lett]lijk3 h]f/ en voorja>4 ,de b$oel+ e*t] is om met die twee ja>getijd5 het geheele ja> aan te duid51 alzoo3 ja>boek4 ,het is e5 kroniek van het geheele ,*9ees*e rijk ov] #gbb-dhd v4 ,c41 geord5d volg5s de *ronologie van d5 vor/ van ,lu4 ,deze kroniek wordt1 door ,m5cius het e]/1 aan ,confucius toeges*rev54 ,ondanks d5 buit5gewon5 l(1 di5 de ,*9ees*e v]kla>d]s voor dit w]k hebb51 is het e5 droog1 onnauwkeurig en onvoll$ig w]k4 ,indi5 ,confucius de mak] van dit w]k is1 heeft hij da>bij al zond]l+e beg9sel5 gevolgd3 nl4 om p]son5 en feit51 wa>m$e hij niet +5om5 01 e5v\dig weg te lat54 ,het dor g]aamte dez] kroniek krijgt e]/ lev5 door de drie ges*i$kundige v]tell+5 van ,tso *iu m+1 ,kung yang en ,ku liang1 wa>van vooral het e]/e v]haal all]lei belangrijke bizond]h$5 bevat4 ,de v]hal5 en v]kl>+5 9 dit boek z\d5 mondel+ zijn ov]gelev]d en e]/ ond] de dyna/ie van ,han zijn opges*rev54 ,wie de comm5tator5 w>5 7sommige critici h\d5 deze zelfs voor my?is*e p]son57 is niet bek5d4 #aj4 ,lun-y1 de gesprekk5 van ,confucius4 ,blijkba> is dit boek door de le]l+5 van de le]l+5 van ,confucius v]va>digd4 ,wij bezitt5 het vrijwel 9 d5 vorm1 di5 het 9 de twe$e eeuw v4 ,c4 v]kreeg ( to5 bezat4 ,het bevat all]lei antwoord5 en uitlat+5 van d5 wijze na> aanleid+ van vrag51 't zij van zijn le]l+51 't zij van &]e p]son54 ,dit e5 en &] is no* *ronologis*1 no* op &]e wijze geord5d4 ,9 sommige afdeel+51 voornamelijk 9 de #aj;e1 v9d5 wij e5 uitvo]ige bes*rijv+ van de h\d+ en de gewoont5 van ,confucius4 #aa4 ,de w]k5 van ,m5cius4 ,m5 is het er niet ov] e5s1 wie eig5lijk de s*rijv] van deze boek5 is4 ,sommig5 s*rijv5 de zev5 afdeel+51 wa>uit het be/aat1 aan ,m5cius zelv5 toe1 #aei &]5 aan zijn le]l+51 nog &]5 aan beid5 gezam5lijk4 ,bij de v]nietig+ van de boek5 s*ijn5 de ges*rift5 van ,m5cius te zijn gespa>d1 welli*t omdat hi]9 gele]d w]d1 dat de keiz]lijke wa>digheid aan d5 wa>dig/5 toekwam en ,m5cius da>door e5igsz9s p>tij _h gekoz5 teg5 de ,*au dyna/ie1 die lat] d5 troon aan de vor/5 van ,ts9 v]loor4 ,9 we]wil van de opm]kzaamheid1 die de comm5tator5 aan ,m5cius wijdd51 w]d5 zijn ges*rift5 to* e]/ 9 #ajhh n4 ,c4 ond] de klassiek5 opg5om5 en aan hun v]va>dig] e5 plaats 9 de tempels van ,confucius aangewez54 ,de e]/e keiz] d] ,m+ dyna/ie1 ,hungwu1 liet hem e*t] 9 #acgb da>uit we] v]wijd]51 da> hij ne plaats 9 di5s w]k5 als e5 onv]geeflijke misdaad teg5 de vor/elijke wa>digheid aanzag4 ,9 die plaats wordt namelijk gele]d1 dat wanne] e5 vor/ zijn m9i/]s als a>de en gras bes*\wt1 zij hem als e5 vij& en roov] bes*\w5 #afj4 ,t]zelfd]tijd1 dat de naam van ,m5cius uit de tempels v]wijd]d w]d1 maakte m5 e5e v]ord5+1 wa>9 bepaald w]d1 dat i$]1 die teg5 deze h&elwijze b$5k+ maakte 7nl4 teg5 het v]wijd]5 v4 ,m5cius' naam7 weg5s hoogv]raad t] v]antwoord+ z\ word5 g]oep54 ,de v]e]d]s van d5 wijze liet5 zi* e*t]1 met de onv]s*rokk5heid en vrijmo$igheid1 die 9 zulke gevall5 dikwijls aan ,*9eez5 eig5 is1 da>door niet afbr5g5 van prote/5 teg5 d5 door d5 keiz] bevol5 maatregel4 ,re$s 9 het volg5d ja> w]d deze +etrokk51 omdat1 zooals e5 nieuwe keiz]lijke v]ord5+ het uitdrukte1 ,m5cius zi* door het 9 't li*t /ell5 en te niet do5 van kett]s*e le]+5 e5 wa>dig gee/v]want van ,confucius _h getoond4 ,m5cius neemt ?ans ond] die b]oemde gee/v]want5 van ,confucius de vi]de1 d4 i4 de laat/e plaats 91 e5 plaats1 die hem 9 #aecj is aangewez54 ,ev5als de gesprekk5 van ,confucius bevatt5 ook de w]k5 van ,m5cius gesprekk5 en naa/ elka> opg5oemde uit+5 en antwoord5 van d5 mee/]4 ,alle5 is hi] alles bet] geord5d4 #ab4 ,hsiao-k+1 het boek d] k9d]lijke liefde4 ,dit w]k behel/ gesprekk5 ov] het bov5g5oemd ond]w]p1 welke tuss*5 ,confucius en e5 zijn] le]l+5 zijn geh\d5 en door di5 le]l+ aan e5 kle9zoon van d5 wijze1 ,tsze sze1 z\d5 zijn m$eg$eeld4 ,de a&uid+ van dit w]k1 als het boek d] k9d]lijke liefde is voor d5 inh\d niet geheel pass5d1 want ook &]e betrekk+53 als tuss*5 he] en di5a> 7vor/ en beambte7 word5 er 9 besprok54 ,de jui/e titel van dit w]k z\ zijn3 algeme5e pli*tsbetra*t+ op d5 grondslag van k9d]lijke liefde4 ,na d5 ond]gang d] ,ts9 dyna/ie w]d e5 exempla> van ,hsiao-k+ we]gevond51 lat] e5 twe$e4 ,ov] de e*!id van dit w]k oordeel5 de critici ze] v]s*ill5d4 #ac4 ,het woord5boek ,urhya4 ,dit w]k dagteek5t van #ejj ja> v4 ,c42 het behel/ e*t] ook oud]e g$eelt51 speciaal uit de #ac;e eeuw v4 ,c4 ,gewoonlijk wordt als s*rijv] g5oemd ,tsze hia1 e5 le]l+ van ,confucius4 ,het boek be/aat uit #ai afdeel+53 de woord5 zijn hi]9 geord5d na> de v]s*ill5de soort51 bv4 ond] vogels1 plant51 huisdi]5 enz4 ,de beteek5is van dit boek ligt vooral hi]91 dat wij het bes*\w5 kunn5 als de e]/e vroege pog+ om orde 9 het voorh&5 mat]iaal te br5g5 en dat het de uitdrukk+5 v]kla>t1 die 9 de klassieke en 9 &]e w]k5 voorkom54 #ad4 ,ta-hio1 de groote le]4 ,ov] d5 mak] van dit boek is niets bek5d4 ,de ov]lev]+ s*rijft het toe aan ,confucius' kle9zoon4 ,na d5 val d] ,ts9 dyna/ie w]d dit w]k met &]e w]k5 t]uggevond54 ,de to5 gevond5 tek/ bleef lang de geijkte4 ,bij e5 9 de #aa;e eeuw na ,c4 ond]nom5 ond]zoek van d5 tek/ bra*t m5 hi]9 e5 aantal v]&]+54 ,de voornaam/e da>van 01 dat als de twe$e pli*t d] vor/5 w]d ge/eld1 hun volk op te vo$51 9 plaats van lief te hebb51 zooals het vroeg] heette4 #ae4 ,*ung-yung1 het onv]&]lijke midd54 ,dit w]k wordt algeme5--en wa>s*ijnlijk te re*t--toeges*rev5 aan ,confucius' kle9zoon4 ,hoewel enkele critici van e5 &] gevoel5 zijn1 kunn5 wij to* aannem51 dat dit w]k vrij voll$ig tot ons is gekom54 ,na> de oude opvatt+ behoor5 de groote le] en het onv]&]lijke midd5 bije54 ,e5 b]oemd gele]de uit de #b;e eeuw zegt da>ov] het volg5de3 ,to5 ,kung kih 7d4i4 ,tsze sze7 9 nood en ell5de 9 ,sung leefde1 vreesde hij1 dat datg5e1 wat de oude wijz5 gele]d hadd51 lat] niet me] v]/aan z\ word5 en dat alzoo de grond/ell+5 d] oude keiz]s en vor/5 9 duig5 z\d5 vall54 ,da>om v]va>digde hij de groote le] als d5 inslag en het onv]&]lijke midd5 als de s*]+4 ,ind]daad valt e5 inn]lijke sam5hang tuss*5 deze beide w]k51 die volg5s ,*u hi 9 oude tijd5 d5 grondslag voor de opvo$+ d] jeugd vormd51 ge5sz9s te misk5n54 ,de groote le] ond]wij/3 de deugd 9 dad5 te toon51 het volk op te vo$5 7( lief te hebb57 en 9 de volkom5heid te blijv54 ,het onv]&]lijke midd5 zegt3 ,wat de m5s* van d5 hemel ontvang5 heeft is zijne natuur1 wie 9 ov]e5/emm+ met deze h&elt1 w&elt op d5 weg van d5 pli*t1 dit pad te gaan le]t de m5s* door ond]wijz+4 ,als e5 roode draad loopt door beide w]k5 de grond/ell+1 dat i$]1 9 't bizond] e*t] de vor/1 door zijn voorbeeld kan en moet w]k51 en dat alzoo i$]1 die dez5 invlo$ wil uitoef551 e]/ zelf na> volkom5heid moet /rev51 t]wijl de re*te weg om deze te b]eik51 tuss*5 de beide uit]/5 ligt1 welke moet5 word5 v]m$54 #af4 ,t%u-%u1 de bamboeboek54 ,de bamboeboek51 d4 w4 z4 e5 aantal bamboetafeltjes met da>op #ajj4jjj teek551 s*ijn5 9 het ja> #bgi n4 ,c4 gevond5 te zijn 9 het graf van kon+ ,sang van ,wei 7deze /i]f #bie v4 ,c474 ,deze tafeltjes1 die re$s vroeg] door oud]dom en vo*tigheid veel hadd5 gel$51 w]d5 to5 ne]gelegd 9 de keiz]lijke biblio!ek4 ,e5 commissie van ond]zoek1 b5oemd om er rapport ov] uit te br5g51 ontdekte da>9 #ae w]k51 wa>ond] e5 afs*rift van ,i-k+ #afa1 b5ev5s e5 aantal ja>boek54 ,deze laat/5 word5 dan als de bamboeboek5 aang$uid4 ,deze ja>boek5 beg9n5 met de ges*i$5is van ,*9a vanaf #cjjj v4 ,c4 ,ov] #ifj-cfi v4 ,c4 h&el5 zij ov] de ges*i$5is van het vor/5dom ,ts94 ,ov] #cfi v4 ,c4-#bie n4 ,c4 ov] die van het vor/5dom ,wei4 ,met d5 dood van kon+ ,sang breekt de ges*i$5is dan af4 ,de b]oemde gele]de en /aatsman ,fu ,y 7#bbb-bhd n4 ,c47 maakt er van gewag1 als zoo jui/ ges*i$4 ,to* wordt aan de e*!id d] bamboeboek5 dikwijls getwijfeld4 ,wa>s*ijnlijk omdat m5 hi]1 naa/ hi/oris*e feit51 ook tal van fabel5 en my/ieke bespiegel+5 v9dt1 die do5 d5k5 f aan oorspronkelijke1 /]k-,tao/is*e invlo$51 f aan e5e lat]e omw]k+ 9 di5 gee/4 ,en van de 9 het graf gevond5 w]k5 is het reisv]haal van keiz] ,mu uit de dyna/ie ,*au 7#ajja-ihc v4 ,c47 ,deze z\ de we/elijke goddelijke mo$]1 ,si wang mu1 9 het ,ku5lngeb]gte bezo*t hebb53 de fabela*tig/e voorvall5 word5 aanga&e het v9d5 dez] boek51 met dag en datum1 opg5oemd4 ,e5 w]k1 dat zi* bezig h\dt met het lev5 en met de uitsprak5 van ,confucius en dat hoewel zek] apocrief1 to* weg5s de vele ov]lev]+51 welke uit d5 tijd van zijne v]va>dig+1 de #c;e eeuw n4 ,c4 afkom/ig zijn1 9 e5 groot5 roep /aat1 is ,kung tsze kia yu d4i43 uitsprak5 van ,confucius 9 d5 kr+ zijn] le]l+54 ,zulk e5 boek be/ond re$s vr het beg9 onz] ja>tell+4 ,dat oude w]k is e*t] v]lor5 gegaan4 ,wat wij nu hebb5 is e5 w]k van zek]5 ,wang ,suh1 die zi* de v]va>dig] van d5 bijbehoor5d5 comm5ta> noemt1 do* d5 tek/1 na> hij bewe]t1 van e5 d] nakomel+5 van ,confucius heeft ontvang54 ,behalve de klassieke boek5 ( &]e1 die da>toe m9 ( me] word5 g]ek5d1 zijn er e5 groot aantal &]e boek51 wi] s*rijv]s1 hoewel ev5e5s kanoniek v]kla>d en met de hoog/e titels na hun dood v]e]d1 to* ge5 plaats hebb5 gevond5 9 het or?odoxe ,pan!on3 de tempels van ,confucius4 ,dit zijn namelijk de ges*rift5 d] ,tao/51 e5 lit]atuur1 die zo groot5 invlo$ op d5 ontwikkel+sgang d] ,*9eez5 heeft uitgeoef5d1 dat wij ha> niet onv]meld mog5 lat54 ,wat di5 invlo$ betreft3 deze w]d niet zooze] uitgeoef5d door het zuiv]e ,taosme1 als wel door de lat]e ziekelijke onta>d+5 d] le]1 die feitelijk met de oorspronkelijke sle*ts 9 v]wijd]d v]b& /aan4 ,het ho(dw]k d] ,tao/is*e ri*t+ is het3 ,tao teh k+1 het boek van d5 weg en van de deugd4 ,als de v]va>dig] da>van1 wordt algeme5 ,li ,r4 bes*\wd gewoonlijk ,lao tsze g5oemd4 ,deze leefde wa>s*ijnlijk teg5 het e9de d] #f;e eeuw v4 ,c4 en bekle$t 9 het ,taosme dezelfde plaats als ,confucius 9 de na> hem g5oemde le]4 ,beid5 w>5 v]kla>d]s en v]breid]s3 ge5 e]/e apo/el5 hunn] le]4 ,de oude ges*rift5 en ov]lev]+51 wa>uit ,lao tsze putte1 zijn e*t] niet me] aanwezig4 ,het ,tao teh k+ is vaak moeilijk te v]/aan1 soms geheel onbegrijpelijk en heeft da>door aan uitlegg]s en v]tal]s e5 welkome geleg5heid gegev5 om hun s*]pz9nigheid te toon54 ,de oud/e comm5ta> date]t uit de #c;e eeuw onz] ja>tell+ en is door ,wang ,pi gemaakt4 ,ook aan d5 bevelhebb] d] ,hanku pas1 ,y9 ,hi1 voor wi5 na> de leg5de1 ,lao tsze het ,tao teh k+ s*reef #afb1 wordt e5 w]k1 ,kwan ,y9 tze g5aamd toeges*rev54 ,9 het g$eelte d] ,han kroniek1 dat zi* met de v]s*ill5de boek5 bezig h\dt1 wordt dit w]k g5oemd1 zond] dat het e*t] v]d] bek5d s*ijnt4 ,e]/ 9 de #ab;e eeuw komt het plotsel+ voor d5 dag als e5 bezit d] familie ,sun ,t+1 met e5 voorr$e van ,liu ,hiang 7#hj-i v4 ,c47 ,dit w]k is ze] zek] e5 v]vals*+1 do*1 e5e uit oude dag54 ,e5 gele]de van beteek5is moet het hebb5 ges*rev54 ,twee le]l+5 van ,lao tsze1 ,lieh tsze en ,*wang tsze1 de e]/e tot de #e;e1 de &] tot de #d;e eeuw voor ,*ri/us behoor5de1 #afc hebb5 ev5e5s w]k5 nagelat51 die door hunne le]l+5 na> mondel+e ov]lev]+5 z\d5 zijn opges*rev54 ,bij beid5 tre$t de my/iek op d5 voorgrond1 bij ,*wang tsze ook e5 zek]e ,cynis*e ri*t+4 ,beide w]k5 hebb5 hun groot5 invlo$ uitgeoef5d om het ,taosme v] van zijn oorspronkelijke ko]s af te vo]54 ,de belangrijk/e comm5t>5 op deze twee w]k5 zijn e]/ uit de #d;e eeuw n4 ,c4 t]wijl hun ho(d9vlo$ 9 de #h;e eeuw1 ond] de dyna/ie ,tang zi* de$ geld54 ,e5 &] belangrijk voor/&] van het ,taosme is ,huai ,nan ,tsze #afd4 ,deze naam is e5 aang5om5e1 wa>ond] pr9s ,liu ,negan1 kle9zoon van d5 /i*t] d] ,han dyna/ie1 s*reef4 ,als ijv]ig aanhang] d] ,tao/is*e le]1 9 het bizond] van de al*emi/is*e ri*t+ da>91 v]zamelde hij vele hond]d5 van aanhang]s en zo*t met h5 na> het elix] d] on/]felijkheid en d5 /e5 d] wijz54 ,hij /i]f 9 #aab v4 ,c4 door zijn eig5 h&1 nadat e5 pog+ om zi* van d5 troon mee/] te mak5 0 mislukt4 ,zijn ges*rift5 zijn ev5e5s door ,liu ,hiang uitgegev54 ,de v]s*ill5de opgav51 hi]bov5 g$aan1 hebb5 voldo5de 9 het li*t ge/eld1 hoe groote gap+5 er zijn 9 de ov]lev]+ d] gewijde tek/51 en hoe er vaak eeuw5 ligg5 tuss*5 de v]va>dig+ d] oude tek/5 zelf en het v]s*ijn5 d] ons bewa>d geblev51 onontbe]lijk/e comm5t>54 ,de oorzaak van deze1 voor de k5nis van het oude ,*9a en zijn philosophis*e lectuur betreur5swa>dige gap+5 is tweerlei3 #a;e4 de gebrekkige ontwikkel+ van het s*rift en het s*rijfmat]iaal3 tafeltjes uit bamboe1 wa> m5 de teek5s met e5 s*]pe /ift inkra/e ( in/ak4 #b;e4 9 de door keiz] ,ts9 ,%i ,hwang ti 9 #bac v4 ,c4 bevol5 v]nietig+ d] mee/e klassieke w]k51 wa>bij sle*ts m9 ( me] v]m9kte exempl>5 aan het vuur ontsnapt54 ,de ,*9ees*e s*rijv] ,sze ma tsi5 7#afc-he v4 ,c47 heeft 9 zijn hi/oris*e opteek5+5 het uitva>dig5 van het keiz]lijk edict1 dat de v]nietig+ d] boek5 en de bewak+ d] gele]d5 voors*reef ze] dramatis* voorge/eld4 ,9 w]kelijkheid is zek] deze maatregel wel de vru*t van rijp ov]weg5 gewee/4 ,sze ma tsi5 dan b]i*t het volg5de3 ,9 #bab v4 ,c4 kwam de keiz] van e5e reis na> het zuid5 t]ug4 ,hij gaf to5 e5 fee/ 9 het paleis1 wa> ook de #gj groote gele]d5 7de pr(essor5 d] keiz]lijke academie7 v]s*55 en hem begroett54 ,e5 d] m9i/]s1 ,*au ts+ %91 trad na> vor5 en sprak3 ,vroeg] 0 het rijk van ,ts9 sle*ts #ajjj ,li groot1 do* uwe hoogheid heeft met e5 kra*t en e5 v]/& als van de godheid het gans*e rijk tot ru/ gebra*t en alle b>ba>s*e /amm5 v]drev51 zoodat1 zoov] zon en maan s*ijn51 all5 u als ga/5 hun ond]danigheid betuig54 ,gij hebt de /at5 d] v]s*ill5de vor/5 9 prov9cin en di/rict5 v]&]d1 wa>9 het volk e5 gezeg5de ru/ g5iet1 vrij van de gev>5 van d5 oorlog en van d5 /rijd om de he]s*appij4 ,deze toe/& zal #aj4jjj gesla*t5 dur54 ,nooit1 s$]t de oud/e tijd51 is iem& 9 v]hev5 deugd aan uwe hoogheid gelijk gewee/4 ,deze vleitaal beviel aan d5 keiz]4 ,to5 trad ,%un ,yu ye1 e5 d] groot/e gele]d51 na> vor5 en zeide3 de he]s*]s uit het gesla*t van ,y9 7,%ang7 hebb5 s$]t me] dan duiz5d ja> hunne zon51 jong]e bro$]s en v]di5/elijke m9i/]s met bezit en ma*t bele5d en vond5 zoo bij h5 hulp en /eun1 gelijk ik wel v]nom5 heb4 ,nu e*t] heeft uwe hoogheid bezit g5om5 van alles1 wat er tuss*5 de vi] zeen is1 en uwe zon5 en jong]e bro$]s zijn p]son5 zond] gezag4 ,het gevolg da>van zal zijn1 dat er n zal optr$5 om te do5 als de opro]mak]s 9 vroeg]e tijd54 ,wa> wilt gij dan1 zond] de ond]/eun+ uw] familie1 de hulp v9d51 die gij dan welli*t noodig hebt8 ,dat e5 toe/&1 die niet op de le]+5 d] oudheid b]u/1 lang kan be/aan1 heb ik nog nooit gehoord4 ,ts+ /aat voor u als e5 vlei]1 die de dwal+5 van uwe maje/eit v]me]d]t1 do* niet als e5 tr\w m9i/]4 ,de keiz] v]langde da>op het oordeel d] &]5 ov] deze zaak te wet51 wa>op de e]/e m9i/] ,li sze sprak3 ,de vijf keiz]s w>5 niet all5 de e5 het voorbeeld van d5 &]1 ev5m9 volgd5 de drie dyna/in elka>s maatregel5 na4 ,i$] _h zijn eig5 rege]+ssy/eem1 niet om wat &]s te b$5k51 ma> omdat de v]&]de tijd5 dat eis*t54 ,uwe hoogheid heeft ?ans d5 grondslag d] keiz]lijke ma*t voor #aj4jjj gesla*t5 gelegd4 ,dat is me] dan e5 e5v\dig pr(essor kan v]/aan4 ,buit5di5 spreekt ,ye sle*ts ov] zak51 die op de drie dyna/in betrekk+ hebb5 en die als voorbeeld5 voor u niet ges*ikt zijn4 ,vroeg]1 to5 de vor/5 teg5 elka> /r$51 zo*t i$] hunn] gele]d5 om zi* he5 te v]zamel51 nu e*t] /aat het rijk va/ en welgegrond en de wett5 en v]ord5+5 gaan van n hoog/e ma*t uit4 ,zij1 die 9 hun woonplaats5 blijv51 behoor5 hunne kra*t5 aan d5 l&b\w te wijd52 zij1 die gele]d5 will5 zijn1 behoor5 de v]s*ill5de voors*rift5 en wett5 te be/ude]54 ,9 plaats e*t] van alzoo te h&el51 le]5 de gele]d5 niets1 dat op d5 teg5woordig5 tijd betrekk+ heeft3 do* be/ude]5 de oudheid4 ,zij gaan voort d5 teg5woordig5 tijd te v]oordeel51 het volk op e5 dwaalspoor te br5g5 en het tot wanorde te v]leid54 ,zelfs al z\ mijn lev5 er geva> door loop51 moet ik1 de e]/e m9i/]1 u dit zegg54 ,vroeg]1 to5 het rijk one5ig en vol onru/ 01 0 er niem&1 die het e5heid kon gev54 ,da>om /ond5 de vor/5 op1 i$] b]iep zi* op het v]l$53 tot s*ade van het teg5woordige3 all]lei beweg+5 zond] grond w]d5 opge/eld3 de w]kelijkheid sloeg m5 9 het aangezi*t4 ,vel5 pronkt5 met hun eig5 wet5s*ap om te v]oordeel51 wat hun vor/ beval4 ,en zelfs nu1 nadat uwe hoogheid het rijk 9 va/e e5heid heeft gegrondve/1 zelfs nu prijz5 zij hun eig5 wet5s*ap en /ek5 de ho(d5 bije54 ,zij le]5 aan het volk wat met de wet 9 /rijd is4 ,hoor5 zij dat e5e v]ord5+ zal word5 uitgeva>digd1 dan beg9t i$] da>ov] zijn wij%eid uit te kram54 ,aan het h( h\d5 zij hun misnoeg5 vr zi*3 buit5 op de /raat s*reeuw5 zij het uit4 ,t]wijl zij do51 als( zij hun mee/] prijz51 is to* i$] er trots* op1 zijn eig5 vreemdsoortige inzi*t5 te hebb54 ,zoo br5g5 zij het volk tot opro]ige woord54 ,indi5 zulke d+5 niet v]bod5 word51 zal het gezag van uwe maje/eit s*ade lijd5 en er zull5 zi* 9 d5 /aat p>tijs*app5 vorm54 ,da>om3 v]bi$ ze4 ,ik v]zoek u1 dat alle kroniek51 die 9 de h&5 d] ges*i$s*rijv]s zijn1 met uitzond]+ alle5 van die van het huis van ,ts91 word5 v]br&4 ,ev5e5s1 dat 9 het gans*e rijk all51 die exempl>5 van d5 ,%i-k+ ( d5 ,%u-k+1 ( van de boek5 d] #ajj s*ol5 bezitt51 met uitzond]+ van de pr(essor5 d] academie1 deze aan de beambt5 d] di/rict5 moet5 inlev]51 om ze te v]br&54 ,dat voorts all51 die sam5 ov] ,%u-k+ ( ,%i-k+ sprek51 word5 gevonni/ en hun li*aam op de m>ktplaats worde t]e*tge/eld1 dat zij1 die het v]l$5e prijz5 t5 ko/e van het h$51 met al hun blo$v]want5 word5 g$ood4 ,dat beambt51 die k5nis drag5 van de ov]tr$+ dez] gebod5 en de ov]tr$]s niet aanwijz51 word5 ge/raft ev5als de ov]tr$]s zelve1 en dat1 wie zijn boek5 niet b9n5 #cj dag5 na uitva>dig+ dez] v]ord5+ heeft v]br&1 gebr&m]kt wordt en na> d5 groot5 muur wordt gezond51 om da>aan vi] j>5 te arbeid54 ,de e5ige boek51 die m5 sp>5 kan1 zijn die ov] de g5eeskunde1 de wa>zegg+skun/ en d5 l&b\w4 ,wie de wett5 w5s*t te le]5 k5n51 kan na> de ambt5>5 gaan en ze da> v]nem54 ,het keiz]lijk besluit worde alzoo va/ge/eld4 ,e5 ja> na de uitva>dig+ van het edict w]d de toorn des keiz]s opnieuw opgewekt door de vlu*t van twee gele]d51 die zijn bizond]e gun/el+5 w>5 gewee/4 ,hij liet dus nauwkeurige naspor+5 do51 ( ook iem& van de gele]d5 booze woord5 ov] hem gesprok5 _h1 ( het volk teg5 hem _h opge/ookt4 ,het bleek nu1 dat me] dan #dfj gele]d5 het v]bod hadd5 ov]tr$54 ,zij w]d5 all51 tot wa>s*uw5d voorbeeld voor het volk1 lev5d begrav51 t]wijl de wett51 teg5ov] alle v]da*t51 met v]dubbelde /r5gheid geh&haafd w]d54 ,deze v]volg+ d] gele]d5 en v]br&+ d] boek5 is niet de e5ige slag gewee/1 welke de ,*9ees*e lit]atuur heeft getr(f54 ,bij d5 val d] ,ts9 dyna/ie w]d1 9 d5 /rijd om de he]s*appij1 de ho(d/ad des rijks e5 prooi d] vlamm54 ,deze wo$d5 er wek5 lang en hebb5 v]mo$elijk m9/5s ev5veel1 uit de v]woe/+ d] klassiek5 g]$de exempl>5 v]nield1 als het d5 ,ts9 keiz] gelukt 0 te v]nietig54 ,d]gelijke biblio!ekramp51 zooals de ,*9eez5 zegg51 volgd5 elka> met korte tuss*5pooz5 op4 ,9 de e]/e j>5 onz] tijdrek5+ w]d bij e5 op/& de1 met veel moeite en tijdop(f]+ bije5gebra*te1 #abjjj deel5 7bundels van tafeltjes7 tell5de1 rijksbiblio!ek v]woe/4 ,ev5e5s g+ het met e5e v]zamel+1 door de lat]e ,han dyna/ie bije5gebra*t4 ,deze g+ teg5 het e9de d] #b;e eeuw n4 ,c4 v]lor51 g$eeltelijk bij e5 br& van het keiz]lijk paleis1 g$eeltelijk bij de ov]br5g+ van het h( na> ,s*5si en de da>op gevolgde b]o]+54 ,hetzelfde lot deelde 9 #caa e5e door de keiz]s d] dyna/ie ,wei en ,ts9 aangelegde biblio!ek van bijna #cj4ajj boek5 7roll51 want le] en zijde hadd5 to5 de plaats van het bamboe +5om574 ,e5 vijfde groote ramp volgde 9 #eed1 to5 keiz] ,yuanti 9 ,nank+ zijne v]zamel+ van #gj4jjj boek5 aan de vlamm5 prijsgaf4 ,dat er nu1 trots al deze ongelukk51 nog zoo veel van de oude lit]atuur bewa>d is1 hebb5 wij te dank5 aan d5 wakk]5 ijv]1 de lu/ tot v]zamel5 en d5 kritis*5 gee/ d] ,*9ees*e gele]d54 ,ook w]d hun ijv] door de belang/ell+ en de mildheid van v]s*ill5de he]s*]s aangespoord4 ,dat bij de v]s*ill5de pog+5 tot h]/el van deels v]lor5 gegane en v]m9kte tek/5 7want sle*ts 9 dez5 vorm zijn de brok/ukk5 van vr-,confuciaans*e w]k5 tot ons gekom51 wat tr\w5s ook met m5ig ges*rift uit lat] tijd het geval is71 vele v]vals*+5 zijn voorgekom5 kan niem& v]wond]51 die de voorliefde en d5 tact van de ,*9eez5 voor d]gelijke b$rieg]ij5 9 i$]5 tak hunn] vad]l&s*e b$rijv5 k5t4 ,9 vele gevall5 is het aan de lat]e kritiek1 soms e*t] e]/ na eeuw51 gelukt om de v]vals*+5 te ontdekk5 en de oude1 wl onvoll$ige1 do* m9d] v]da*te tek/5 we] voor d5 dag te br5g54 ,ook 9 d5 nieuw]5 tijd1 zelfs na het uitv9d5 en de algeme5e toepass+ van de boekdrukkun/1 is het aantal d] v]lor5 gegane w]k51 wa>van m5 het be/aan nog sle*ts k5t door e5 titel 9 e5 catalogus1 ( door citat5 9 &]e ges*rift51 ze] belangrijk4 ,de r$5 da>van ligt voor e5 go$ deel 9 de vele inw5dige onlu/51 wa>bij we9ige /$5 de v]woe/+ ontg+54 ,zoo heeft de bek5de ,taip+-op/& vreeselijke1 onh]/elb>e s*ade aang]i*t1 t]wijl bij de v]woe/+ van het zom]paleis door de ,engels*5 9 #ahfj de da>9 aanwezige s*oone keiz]lijke biblio!ek w]d v]nield4 ,e5 &] ongeluk is1 dat het aantal exempl>5 van e5 w]k1 door ov]s*rijv5 ( drukk5 v]veelv\digd1 vaak ze] bep]kt 04 ,dit geldt natuurlijk vooral van groot]e w]k53 h&boek51 encyclopa$in enz41 welke vaak sle*ts be/emd w>5 voor e5 kle95 kr+4 ,9 vele gevall5 zijn dan de da>voor afzond]lijk be/emde metal5 typ5 ge/ol5 ( de gewoonlijk voor het afdrukk5 be/emde h\t5 plat5 v]lor5 gegaan1 v]nield1 ( onbruikba> geword5 en is het nooit tot e5 twe$e uitgave gekom54 ,ook aan d5 9 ,*9a ze] te vreez5 boek5worm1 is de v]niel+ van vele w]k51 soms zelfs van de h\t5 plat5 te wijt54 ,m5 behoeft ma> e5maal e5 blik geslag5 te hebb5 9 de biblio!ek van e5 d] vele kloo/]s 9 d5 omtrek van ,pek+1 ( ,dr4 ,m>t9's bes*rijv+ d] biblio!ek van het ,hanl9 collegium te lez51 om zi* te kunn5 voor/ell51 hoe vo*tigheid en worm5 opruim+ hebb5 geh\d5 ond] de lett]kundige w]k5 van ,*9a en hun v]niel+sw]k nog dagelijks voortzett54 ,9 de kloo/]biblio!k5 is er ond] duiz5d ongeord5de1 omzw]v5de deel5 niet n1 welks blad5 niet half v]gaan ( met wormgat5 doorboord zijn4 ,en1 te oordeel5 na> d5 toe/&1 wa>9 vele w]k51 die uit keiz]lijke ( p>ticuli]e biblio!k5 het li*t zag51 zi* bev9d51 s*ijnt het 9 deze plaats5 d] gele]dheid er ook niet veel bet] uit te zi54 ,veel s*uld heeft ook het sle*te papi] en het slordig op5mak51 d] uit los te zam5 g5aaide blad5 be/a&e deeltjes4 ,de ho(doorzaak van het v]val is e*t]1 dat de v]zamel+5 niet toegankelijk zijn voor het publiek en dat het adm9i/ratief toezi*t ook hi]1 als 9 zoovele &]e gevall5 9 ,*9a1 sle*ts e5 opzi*t 9 naam is4 ,gevolg da>van is1 dat de boek5 zoek rak5 ( op &]e wijze te gronde gaan1 zond] dat iem& roep+ gevoelt om ord55d en r$d5d d5 ,augias/al ond]h&5 te nem54 ,het ontbreekt niet aan b]i*t5 en keiz]lijke edict51 do* m5 laat het dikwijls bij fraai kl9k5de1 s*oon gevormde z9n54 ,hi] kan m5 de w>e mi]5vlijt d] lett]kundig51 die &]s 9 zoo m5ig opzi*t /or5d op de ontwikkel+ van het l& hebb5 +ew]kt1 niet g5oeg prijz54 ,aan di5 ijv] to* is het te dank51 dat van de lett]kundige s*att5 des l&s nog zooveel g]$ is en beh\d5 zal blijv54 ,zond] di5 ijv] w>e het ons niet mogelijk gewee/1 u de ,*9ees*e philosophie e5igsz9s te do5 k5n54 ,moge1 wat wij da>ov] m$$eeld51 u tot de ov]tuig+ hebb5 gebra*t1 dat ook deze ,*9ees*e d5k]s onze a&a*t v]di554 ,,ho(d/uk ,,vi4 ,het ,mazdesme4 ,i4 ,inleid+4 ,wanne] wij gelez5 hebb5 van de al\de wij%eid d] ,brahman5 en ons da>op hebb5 v]plaat/1 9 d5 eig5a>dig51 ru/ig-bepe9z5d5 gee/ van het ,bo$dhisme1 moet het ons vreemd a&o51 als wij uit die ,indis*e w]eld van pe9z5 en bespiegel+ ons begev5 na> het oude ,iran1 t5 e9de ons te v]diep5 9 d5 godsdi5/ van ,zoroa/]4 ,uit e5 w]eld van subtiele droom]ij5 kom5 wij dan 9 e5s met beide voet5 op d5 bodem d] w]kelijkheid1 uit e5 godsdi5/ die bov5 alles d5 vr$e zoekt en all5 /rijd s*uwt1 kom5 wij tot e5 &]51 die /rijd1 me$oog5looz5 /rijd als e5 zijn] grondbeg9sel5 pr$ikt4 ,en1 t]wijl ,indi d5 d] w]eld afge/orv5 kluiz5a> ( monnik bewond]t1 is 9 oud ,p]zi de kloeke huisvad]1 die met liefde zi* aan d5 l&b\w wijdt1 de w>e di5a> des ,all]hoog/54 ,vru*tba>heid en lev5 is hi] met d5 godsdi5/ n1 t]wijl ,indi van d5 godgewijde on?\d+ van gesla*telijk5 omgang eis*t4 ,en to*1 to* zijn die beide plant51 oud-,indi en oud-,p]zi1 op d5zelfd5 bodem gewass54 ,beid5 zijn ont/aan uit d5 oud-,aris*5 godsdi5/1 di5 de geme5s*appelijke voor\d]s bel$51 vr zij uite5g+51 de e5 na> het w>me ,indi met zijn weeld]ige natuur1 uitlokk5d tot droom5 en pe9z51 de &] na> het onvru*tb>e ,iran1 #afe wa> de m5s* wel wat &]s _h te do5 en door noe/5 vlijt1 9 d5 /rijd teg5 de vij&ige natuurma*t51 zijn lev5sond]h\d aan d5 bodem moe/ ontwr+54 ,da> nu is het ,mazdesme ( de oud-,p]zis*e godsdi5/ ont/aan4 ,9 welke l&/reek--vel5 me55 9 ,bactri--is onzek]4 ,wij sprek5 e*t] ma> van oud-,p]zis*5 godsdi5/1 omdat het ,mazdesme1 al?ans lat] de godsdi5/ van de ,p]z51 het mee/ op d5 voorgrond tr$5de d] ,iranis*e volk5 is geword54 ,de naam ,mazdesme is ontle5d aan ,mazda1 de ,v]hev5e1 zooals de hoog/e godheid w]d g5oemd4 ,ov] dit ,mazdesme will5 wij dus h&el53 e5 niet gemakkelijk ond]w]p1 omdat wij hi] we9ig bronn5 hebb5 en dan nog veel 9 die oude bronn5 zwa> te v]/aan is4 ,twee nam5 kl9k5 ons hi] teg53 wij lez5 van het ,z5d-,ave/a als het heilige boek en van ,zoroa/] d5 pr(eet1 aan wi5s naam dit boek is va/geknoopt4 't ,spreekt vanzelf1 dat het da>om nog niet van zijn eig5 h& behoeft te zijn3 ev5m9 als de geheele ,koran door ,mohamm$1 ( alles 9 de vijf e]/e boek5 des ,oud5 ,te/am5ts door ,mozes ges*rev5 is4 ,to* be/aan er go$e r$55 om aan te nem51 dat al?ans de ,ga?a's1 oude li$]51 die van het ,ave/a e5 deel uitmak51 van hem zelf afkom/ig zijn4 ,ov]ig5s s*uilt zijne ges*i$5is 9 het dui/]4 ,zek] leefde hij vele eeuw5 vr ,*ri/us en lang vr ,cyrus 7#f;e eeuw vr ,c47 ,wa>s*ijnlijk 0 hij van aanzi5lijke afkom/ en gevoelde hij zi* inn]lijk g]oep5 als h]vorm] van d5 godsdi5/ op te tr$54 ,na zev5 ja> 9 e5zame ov]pe9z+5 te hebb5 doorgebra*t1 trad hij met kra*t teg5 d5 afgod5di5/ op4 ,e]/ beke]t hij enkele familiel$54 ,/raks ook kon+ ,vi/apa4 ,veel _h hij te /rijd5 met d5 invlo$ d] ,turanirs1 wi] bijgeloovige toov]praktijk5 ond] zijn volk /]k w>5 doorg$rong54 ,do* hij gaf d5 /rijd niet op en pr$ikte zijn godsdi5/ d] re9heid1 tot hij 9 ,balkh1 de ho(d/ad des rijks1 bij e5 aanval d] ,turanirs1 om het lev5 kwam4 ,wat het ,z5d-,ave/a betreft1--de naam beteek5t wet 7ave/a7 met v]kl>+ 7z5d7--dit boek is e]/ s$]t #agga1 to5 het door d5 ,frans*5 gele]de ,anquetil du ,p]ron uit ,azi w]d meeg5om5 en uitgegev5 #aff1 9 ,europa bek5d geword54 ,het w]k vormt de ov]blijfsel5 van e5 veel uitgebreid] godsdi5/ige lectuur en dagteek5t 9 zijn geheel zek] van m9/5s #f #g eeuw5 vr ,*ri/us4 ,de mee/e /ukk5 zijn zelfs veel oud]4 ,ev5als het ,o4 ,t4 ons v]s*ill5de phas5 van ontwikkel+ van e5zelfd5 godsdi5/1 b4v43 het oude ,jahvisme1 d5 godsdi5/ d] pr(et5 en d5 wettelijk5 godsdi5/ vanaf de dag5 van ,ezra en ,nehemia doet zi53 ontwikkel+svorm5 die wel ze] uite5loop51 do* door n draad zijn v]bond51 zoo is het ook hi]4 ,ook 9 het ,z5d-,ave/a v9d5 wij drie ontwikkel+svorm5 van d5zelfd5 godsdi5/1 wa>van de e]/e ons toont d5 nieuw5 godsdi5/1 zooals hij gepr$ikt w]d door ,zoroa/] ( zijne s*ool2 de twe$e teek5t hem1 zooals hij me] 9 't practis*e lev5 inw]kt1 do* dan ook door het oud volksgelo( enz4 re$s e5igsz9s v]ontre9igd is en de d]de doet hem ons zi5 als e5 volksgodsdi5/ geword5 geheel en al3 n dus1 noodzakelijk]wijze heel wat v]s*ill5d van de oude grondslag51 ma> to* de grondg$a*t5 van het v]l$51 zij het 9 a>d5 vat51 9 zi* drag5d4 ,van deze phas5 beh&el5 wij alle5 de e]/e en de d]de1 omdat wij ov] de twe$e sle*ts ze] we9ig bronn5 hebb5 7de jong]e ,ga?a's7 en het v]s*il tuss*5 de e]/e en twe$e ze] g]+ is4 ,het is te bejamm]51 dat1 zooals wij bov5 zeid51 sle*ts brok/ukk5 d] oude gewijde lit]atuur tot ons zijn gekom51 do* wij moet5 ons tevr$5 /ell5 met wat wij bezitt54 ,e5 enkele opm]k+ da>ov] zal hi] niet misplaat/ zijn4 ,9 de dag5 to5 ,alex&] de ,groote zijn w]eldhe]s*appij ve/igde1 alzoo 9 de #d;e eeuw vr ,*ri/us s*ijnt er1 volg5s gelo(wa>dige b]i*t51 e5 rijke godsdi5/ige lectuur te hebb5 be/aan4 ,ev5wel1 ,alex&] de ,groote1 die aan het ,p]zis*e rijk e5 e9de maakte1 trad ook teg5 d5 oud-,p]zis*5 godsdi5/ en di5s gewijde boek5 vij&ig op4 ,hij v]br&de deze ( zond ze na> zijn rijk4 ,sle*ts e5 g$eelte bleef gespa>d4 ,to5 lat] de ,p]z5 we] eig5 kon+5 bezat51 nl4 de dyna/ie d] ,sassanid5 7#bbf-fcf n4 ,c47 w]d bije5 v]zameld1 wat ov]ig 04 ,to5 be/ond het ,z5d-,ave/a uit #ba boek54 ,deze w>5 ook 9 ho(dzaak nog 9 de #i;e eeuw na ,*ri/us aanwezig1 al?ans e5 s*rijv] uit die dag5 heeft er #bj 9 de oorspronkelijke taal voor zi* gehad1 #ai bov5di5 9 e5 &] dialect1 het ,pehlewi1 dat hij bet] v]/ond4 ,ook deze v]zamel+ is e*t] v]lor53 sle*ts brok/ukk5 zijn er van ov]4 ,de eeuw5 hebb5 dus e5 g$u*te zift+ geh\d54 ,ev5wel1 v]s*ill5de gegev5s sam5voeg5de1 kom5 wij tot het besluit1 dat ons het mee/ belangrijke bewa>d is geblev54 ,wat wij nu nog bezitt51 en wat 9 ho(dzaak re$s door ,anquetil du ,p]ron is uitgegev51 is het volg5de3 #a4 ,yasna1 e5 boek van ritueel5 a>d1 bevatt5de tek/5 bij de (f]h&el+4 #b4 ,visp]$ 7alle he]57 gebezigd bij die (f]&51 wa>bij alle he]5 word5 aang]oep54 #c4 ,v5didad 7wet teg5 de daeva's duivel57 9 #bb f>g>ds 7ho(d/ukk574 #d4 ,ya/s1 (f]zang5 t] e]e van de ,yazata's 7v]hev5 wez5s7 aan wie #bg van de #cj dag5 d] ma& w>5 gewijd4 #e4 ,e5ige kle9]e ges*rift52 kal5d]s1 geb$51 spreuk51 gewoonlijk g5aamd het ,kle9e ,ave/a4 ,deze g$eelt5 zijn van v]s*ill5d5 oud]dom1 en v]teg5woordig5 de drie /raks g5oemde ontwikkel+sphas5 van het ,mazdesme4 #afg ,9 de ,yasna vooral kom5 de oud/e /ukk5 voor1 de zoog5aamde ,ga?a's 7oude li$]571 die ook wat hun taal betreft1 van de ov]ige deel5 v]s*ill5 en 9 wi] le] ook sommige d5kbeeld5 en le]/ell+5 van het lat]e ,mazdesme niet word5 gevond54 ,zij klimm5 wel tot het ja> #ajjj vr onze ja>tell+ op en le]5 ons het ,mazdesme k5n5 9 zijn aanvang en oorspronkelijke zuiv]heid4 ,wat hebb5 wij ons nu1 aan de h& dez] oude oorkond5 en van enkele &]e b]i*t5 van het ont/aan van dez5 godsdi5/ voor te /ell58 ,we m]kt5 re$s op1 dat e5maal de voorvad]5 van ,indirs en ,p]z51 de ,arirs1 gelijk zij zi* noemd51 sam5woond5 9 de l&/reek t5 noord5 van ,voor-,indi4 ,v&a> uit g+5 de 7lat]e7 ,indirs na> het zuid51 de 7lat]e7 ,p]z5 ( liev] ,iranirs1 na> het noord54 ,de god51 die beid5 vr hunne s*eid+ v]e]d5 w>5 dus dezelfde4 ,deze w>5 o4 a4 ,v>una en ,mi?ra1 ,yama1 ( zooals de ,p]z5 hem lat] noemd5 ,yima1 d5 e]/5 m5s*3 my?is* kon+ van het oud/e m5s*dom en van het dood5rijk4 #afh ,ook wi/5 zij to5 re$s 9 hun my!n te gewag5 van de wor/el+1 die er 9 de natuur is tuss*5 li*t en dui/]nis1 al vatt5 zij di5 /rijd ook nog niet zooze] als e5 z$elijk5 /rijd op4 ,voorts 0 het vuur bij h5 9 hooge e]e en k5d5 zij e5 soort on/]felijkheidsdrank1 wa>aan m5 zi* e5 gewijd5 roes dronk3 e5 middel to* zag m5 da>9 om tot hoog] lev51 tot bov5m5s*elijke beziel+ te g]ak54 ,de twee--lat] zoo uite5loop5de /room5--w>5 dus e5maal n4 ,hoe zijn zij lat] zoo v] van elka> gekom58 ,het antwoord moet luid53 bij de ,indirs is1 ond] de leid+ van prie/]lijke familin1 de godsdi5/ langzam]h& 9 e5 eig5a>dige b$d+ geleid1 wa>bij zij &]e godsdi5/51 b4v4 die van ov]wonn5 volk51 9 zi* opnam1 door hunne god5 e5 plaats te gev5 ond] de v]hev554 ,bij de ,p]z5 e*t] heeft--zek] g]uim5 tijd na hunne s*eid+ van de vroeg]e l&g5oot5--e5 bepaalde h]vorm+ van d5 godsdi5/ plaats gehad1 e5 h]vorm+1 die v]b& hield met e5 belangrijk5 maats*appelijk5 ov]gang3 di5 van zw]v5d h]d] tot gezet5 l&b\w]4 ,aan deze h]vorm+ is de naam ,zoroa/] v]bond54 ,re$s deeld5 wij enkele d+5 ov] zijn lev5 mee1 en m]kt5 wij op1 dat de ,ga?a's van hem afkom/ig w>54 ,wij will5 nu zi51 wat deze bezielde pr(eet aan de m5s*heid bra*t1 welke eis*5 we]klank vond5 9 zijn re9 gemo$4 ,,ii4 ,het ,mazdesme d] ,ga?a's4 ,wat nu le]de deze nieuwe godsdi5/8 ,hij prees aan d5 di5/ van ,mazda1 ook wel ,ahura ,mazda geheet51 d4 i4 de wijze he]4 ,deze wordt voorge/eld als de s*epp] all] d+51 hemels*e en a>ds*e1 gee/elijke en /(felijke4 ,wie1 zoo heet het van hem 9 e5 d] oude li$]51 #afi heeft aan zon en /]r5 d5 weg gewez58 ,wie maakt1 dat de maan wa/ en afneemt8 ,wie h\dt de a>de en de wolk5 da>bov5 t]ug van d5 val8 ,wie 7s*iep7 de wat]5 en de boom58 ,wie heeft aan d5 w9d en d5 dond] snelheid v]bond58 ,welke kun/5a> heeft het li*t en de dui/]nis ges*ap51 welke kun/5a> d5 slaap en de waakzaamheid8 ,wie morg51 middag en na*t1 die d5 gee/ be/ur5 van hem1 die de orde 7d5 g]egeld5 (f]di5/7 9 a*t neemt8444 ,wie s*iep 9 's vad]s gemo$ het v]lang5 na> e5 zoon8 ,ook de m5s* wordt g5oemd e5 s*epp+ ,gods4 ,van d5 aanvang af1 ,mazda6 hebt gij ons ges*ap5 door uw5 gee/ als lev5de1 zelfbewu/e en v]/&ige wez5s1 hebt gij e5 li*aam gegev5 aan de ziel1 en dad5 en le]+51 wa>op 7de m5s*7 vrijwillig zijn keuze ve/igt4 #agj ,alles roept ,mazda 9 't lev53 hij s*ept ,vohumano 7de go$e gez9dheid71 de lieflijke ,armaiti 7de vroomheid7 met ,khsa?ra 7het w>e rijk74 #aga ,geeft hij dez5 als go$e g5iuss5 aan d5 m5s* 7deze drie word5 met nog vi] &]5 9 de ,ga?a's als zijn trawant5 voorge/eld71 hij zorgt ook voor de di]54 ,en wel 9 de e]/e plaats voor de koe4 ,dit kan ons niet v]wond]51 omdat dit ht di] van d5 l&b\w is en de godsdi5/ige h]vorm+1 wa>ov] wij sprek5 tev5s b$oelde de oude ,iranirs tot vrome1 gezet51 l&b\w5de huisvad]s te mak54 ,het oude volksgelo( tr\w5s e]de re$s de koe4 ,het wi/ te v]hal51 dat de e]/ges*ap55 op a>de w>5 e5 e5ig rund en e5 m5s*vormig wez54 ,beid5 w]d5 e*t] g$ood en uit het m5s*vormig wez5 kwam5 voort de twee e]/e m5s*51 t]wijl uit het li*aam van d5 g$ood5 /i] e5 aantal vo$+s- en g5eeskundige plant5 zi* ontwikkeld54 ,het zaad van d5 /i] e*t] w]d gezuiv]d 9 de maan en da>uit kwam voort het e]/e rund]pa>3 vad] en mo$] d] geheele di]5w]eld4 ,de ziel van het g$oode rund1 ,gu ,urva1 g+ e*t] t5 hemel4 ,deze my! nu wordt door ,zoroa/] v]d] uitgew]kt1 9 e5 gesprek tuss*5 ,gu ,urva en hemels*e ma*t54 ,da>9 klaagt de ziel van het rund ov] het geweld1 wa>aan zij t] prooi is4 ,gu tasan1 de s*epp] van het rund]pa>1 vraagt dan aan ,asa1 e5 van ,mazda's trawant51 welke ord5+5 deze voor het rund heeft +e/eld4 ,het blijkt1 dat het nog ge5 bes*]m] heeft1 ge5 mee/]1 die het vo$t en v]zorgt4 ,en nu wordt ,z>a?u/ra 7,zoroa/]71 als zijn bes*]m] aange/eld3 hij zal1 door ,mazda's gebod5 te v]kondig51 het rund bes*]m54 ,zoo tre$t de groote pr(eet als bes*]m] van l&b\w en veeteelt op4 ,m]kwa>dig is1 dat ook de a>de zelve wordt voorge/eld als e5 koe1 de gelukbr5g5de ( gaves*5k5de1 die besproeid moet word51 wil m5 ha> voor het akk]w]k ges*ikt mak54 ,m5 ziet1 hoe nauw l&b\w en godsdi5/ hi] v]bond5 zijn3 de nauwgezette l&b\w]1 die go$ voor zijn vee is en de a>de na> eis* beb\wt v]vult da>door tev5s e5 pli*t teg5ov] ,mazda4 ,wat ,mazda zelf voorts betreft1 hij wordt ev5als ,v>una bij de oude ,indirs #agb voorge/eld als de ,alzi5de1 die niet b$rog5 kan word52 de ,wa*t]1 wi5s oog5 bespeur5 niet alle5 wat 9 het op5ba>1 ma> ook wat 9 het v]borg5 b]aamd wordt2 de ,re*t]1 die weet wat m5s*5 zull5 do5 ( g$aan hebb54 ,hem moet de geloovige1 de wijze zo[el als de l&b\w]1 vrag5 wat het re*te is1 hem die re*tva>dig rege]5de aan de s*epsel5 de ord5+5 des re*ts voors*rijft4 ,mazda is dus is all5 deele de groote1 eig5lijk de e5ige god4 ,dit sluit e*t] niet uit1 dat er naa/ hem--voornamelijk e5 ze/al--hemels*e trawant5 voorkom54 ,e*t] moet5 wij hi]bij b$5k53 #a;e dat ,mazda altijd als v] v]hev5 bov5 deze trawant5 wordt voorge/eld1 #b;e dat deze trawant5 nauwelijks als p]son51 veele] als v]p]soonlijkte deugd5 word5 voorge/eld4 ,wat deze trawant5 betreft1 9 de e]/e plaats moet da>ond] g5oemd word5 ,vohumano de go$e gez9dheid4 ,da>mee wordt b$oeld1 wat wij noem53 d5 heilig5 gee/3 door zijn dad5 groeit ,mazda's he]s*appij1 de geme5te d] vrom5 draagt zijn k5teek551 hij is de hemels*e v]teg5woordig] all] wez5s4 ,dan volgt ,asa hetge5 voegzaam1 pass5d1 vroom is4 ,deze is feitelijk1 wat wij noem5 de goddelijke w]eldorde2 hij omvat alle pli*t5 van d5 m5s* 9 't algeme5 en 9 het bizond] die teg5ov] de hemels*e ma*t54 ,elk5 dag s*ept hij de ord5+5 van ,vohumano 7bij d5 e]$i5/74 ,als v]teg5woordig] van d5 (f]di5/ 7wa>aan de ,arirs zoo groote ma*t en zeg5 toek5d57 is hij de groot/e vij& d] ,drukh's 7booze gee/571 die zijn /i*t+5 v]niel54 ,e5 d]de hemelgee/1 ( liev] v]p]soonlijk+1 is ,khsa?ra1 het hemels*e1 het ideale rijk1 wa>9 is e]bi$ voor het volmaakte1 v]gev+ van zond51 de woonplaats d] hoog/e gee/51 het rijk1 wa>aan e5maal de vrome volkom5 deel hoopt te hebb51 hoewel ,khsatra's zeg5+5 ook re$s hi] op a>de word5 gesmaakt4 ,mazda1 heet het1 s*iep ,asa door zi*zelf1 do* ,khsatra door ,vohumano3 m4 a4 w4 het w>e rijk komt tot /& door d5 heilig5 gee/4 ,e5 vi]de trawant is ,armaiti de ri*tig zorg5de1 ook wel de go$e a>dmo$] g5oemd4 ,zij is de bes*]m/] van d5 l&b\w1 de do*t] van ,mazda1 die met ,gu tasan 9 zijn hemels*e geme5s*ap leefde4 ,mazda gaf ha> de keuze1 wie zij wilde bes*]m52 zij koos to53 d5 vrom5 hui%e]1 d5 ijv]ig5 l&man4 ,met ha> komt de w>e he]s*appij1 die e5 go$e won+ v]zek]t1 d5 l&b\w doet beoef55 en de blo$dor/ige vij&5 v]lamt4 ,/e$s wordt deze god9 nauw met ,asa1 de w>e vroomheid1 v]e5igd g$a*t2 wi] s*epp+ en zetel zij heet4 ,m4 a4 w4 vroomheid en l&b\w moet5 h& aan h& gaan4 ,dan volg5 twee ma*t51 eig5lijk kom5 ze 9 de ,ga?a's niet als p]son51 sle*ts als begripp5 voor1 die onafs*eidelijk zijn v]bond54 ,zij zijn ,haurvatat en ,am]etat4 ,de e]/e naam beteek5t3 volkom5 heil1 de twe$e3 on/]felijkheid4 ,somtijds heet5 zij de spijz5 van ,mazda1 die hij 9 zijn rijk aan de vrom5 s*5kt1 nadat hij hun op a>de kra*t en duurzaamheid 7de a>ds*e zeg5+51 die aan deze hemels*e beantwoord571 heeft ges*onk54 ,e9delijk hebb5 wij ,sraosa1 die nog we9ig als g5ius 9 de ,ga?a's voorkomt1 ma> gewoonlijk e5v\dig gehoorzaamheid beteek5t4 ,hij wordt voorge/eld als de middela> tuss*5 hemel en a>de1 ook heet hij3 de weg tot de godheid4 ,m5 ziet1 dat de zooev5 g5oemde g5iuss53 ,vohumano1 de go$e gez9dheid2 ,asa1 de vroomheid1 ,khsatra1 het rijk van d5 go$5 gee/1 ,armaiti1 de ri*tig zorg5de1 ,haurvatat1 het volkom5 welzijn1 ,am]etat1 de on/]felijkheid en ,sraosa1 de gehoorzaamheid1 ge5 eig5lijke god5 zijn4 ,hoog/5s zijn zij w]k+51 op5b>+5 van d5 n5 hoog/5 ,god1 ,mazda4 ,feitelijk en praktis*1 zoo zegt ,tiele1 0 het oude ,mazdesme v]e]+ en erk5n+ van n5 ,god4 ,de le] van n5 ,god4--,en--zegt de lez] miss*i51 de oud-,p]zis*e le] is bek5d om zijn dualisme1 zijn aannem5 van twee w]eldma*t51 e5 go$e en e5 booze3 ,ahura ,mazda en ,anro-ma9yu4 ,ze] zek]4 ,do* vooral van het lat]e ,mazdesme1 zooals het zi* 9 e5 volg5de p]iode ontwikkelde1 geldt dit4 ,hi] 9 de ,ga?a's v9d5 wij het dualisme nog sle*ts onvolkom54 ,wel wordt er gesprok5 van twee gee/51 vahyo het go$e en akem het sle*te1 beid5 zi* uit5de 9 d5k51 sprek5 en h&el54 ,beid5 zijn e*t] t5 slotte aan ,mazda1 di5 m5 lat] met d5 go$5 dez] beide gee/5 z\ v]e5zelvig51 ond]ges*ikt4 ,die go$e en die booze gee/ tr$5 met elk&] 9 ov]leg en besluit5 elk na> zijn welbehag5 te s*epp51 de e5 het lev51 de &] het niet-lev54 ,het sle*t/e be/aan z\ voor de booz51 de leug5a>s1 het be/e voor d5 g]e*te1 d5 vrome zijn4 ,de e5 v]kie/ nu het kwade te do51 de &] het go$e te s*epp5 en met d5 laat/e h\d5 het all51 die w5s*5 ,ahura ,mazda te behag54 ,van e5 duivel teg5ov] d5 go$5 god3 ,anro-ma9yu teg5ov] ,ahura ,mazda1 wordt hi] dus nog niet gesprok54 ,wel word5 booze ma*t5 erk5d1 die d5 ,algo$e bekamp54 ,do* het sle*te heet akem 7niets74 ,hi] is dus wel dualisme1 do*3 bov5 alles en all5 /aat ,mazda1 van wi5 wordt v]zek]d1 dat hij de hemels*e kun/5a> is1 die li*t en dui/]nis1 slaap en waakzaamheid1 morg51 middag en na*t s*ept4 ,lat] z\ dit &]s word53 alle z$elijk1 ma> ook alle natuurlijk kwaad3 d4 i4 dui/]nis1 slaap1 enz4 z\d5 gebra*t word5 tot het gebi$ van ,anro-ma9yu1 d5 booze4 ,to*3 het z\ altijd blijv5 e5 betrekkelijk dualisme3 ,anro-ma9yu z\ 9 ma*t nooit hal5 bij ,mazda4 ,ev5wel3 voor de praktijk lag er 9 dit dualisme e5 groote kra*t1 het liet ge5 transactie toe met het kwaad en /elde d5 m5s* 9 /aat om mo$ig1 hoopvol en fi] d5 /rijd1 hem opgelegd1 te vol/rijd54 ,mazda 0 dus de e5ige god4--,do*--ond] het ,p]zis*e volk 0 vrijwel inheems* de di5/ d] daeva's1 d] oude god51 die m5 re$s vroeg]1 to5 m5 nog met de ,indirs sam5woonde1 v]e]de4 ,die v]e]+ wilde m5 fnuik53 zij to* /ond de erk5n+ van ,mazda als d5 vol/rekt-,e5ig5 9 d5 weg4 ,do* hoe8 ,9 e5 d] oud/e tek/5 v9d5 wij deze voor/ell+3 de daeva's w]d5 ge/eld voor de keuze tuss*5 de twee oorspronkelijke gee/51 de go$e en de booze1 en v]kla>d5 zi* voor d5 laat/e4 ,m4 a4 w4 hi] /raalt door1 dat ook de daeva's e5maal v]e]d w]d51 do* dat zij1 als met de me] gee/elijke godsv]e]+ van het ,mazdesme 9 /rijd1 w]d5 t] zijde ge/eld4 ,tweerlei keus 0 voorge/eld aan de daeva's1 ook aan d5 m5s*4 ,hij kon ,mazda en di5s pr(eet ,z>a?u/ra volg5de1 p>tij kiez5 voor d5 go$5 gee/1 ( zi* s*>5 aan de zijde van ,daeva's en ,drukhs1 de booze ma*t51 wa>van ,aesma e5 d] voornaam/e is4 ,doet hij het e]/e1 dan gaat zijne ziel bij d5 dood ov] de smalle brug invat na> de ,g>o demana1 de li$]5won+1 wa> ,mazda met zijn trawant5 is1 wa> dez5 zi* vo$5 met de spijs en drank d] on/]felijk5 7haurvatat en am]etat71 wa> ,mazda d] vrom5 geb$5 hoort en v]hoort en wa> h5 het loon wa*t1 door ,z>a?u/ra van ouds belo(d4 ,geheel &]s is het lot van h51 die zi* met het rijk des booz5 v]b9d54 ,ook zij moet5 ov] die brug invat 7de brug van het v]zamel571 wa> dus all5 sam5kom51 go$5 en booz54 ,do*1 zij b]eik5 d5 hemel niet4 ,zij /ort5 van de brug af 9 d5 afgrond t]n$]2 sidd]5d en bev5d voor het lot1 dat h5 als leug5di5a>s wa*t4 ,eeuwige ell5de en dui/]nis is hun b]eid1 e5 e9deloos gejamm] gaat er op van de v]doemd51 die door de booze gee/5 met afgrijselijke spijz5 word5 gevo$4 ,zoo heeft er e5 oordeel plaats1 onmiddellijk na d5 dood4 ,lat] e*t] komt e5 e9doordeel1 de vole9d+ d] w]eld zooals het 9 de oude tek/5 heet4 ,dan v]vangt ,mazda's bege]lijke w]eld deze gebrekkige1 het hoog/e go$ wordt het deel zijn] di5>51 het sle*te deel krijg5 zijn hat]s dan 9 alle volheid4 ,hoe nu e*t] moet m5 ,mazda di55 en het rijk des booz5 we]/aan8 ,wat zijn de pli*t5 van zijn v]e]d]8 ,m5 moet ,mazda e]5 9 g$a*t51 woord5 en dad54 ,da>bij word5 dan de g$a*t5 9 v]b& gebra*t met ,mazda zelv51 de woord5 met ,sraosa en ,khsatra1 de dad5 met ,asa4 ,vooral op deze laat/51 die de gez9dheid nog bet] do5 k5n5 dan de woord51 wordt de nadruk geve/igd4 ,tr\w5s het ,mazdesme is e5 godsdi5/1 die zoov] mogelijk er van af/aat om het heil te zoek5 9 my/ieke bespiegel+ en /ille w]eldontvlu*t+4 ,w]kzaamheid is hi] het wa*twoord4 ,door eig5 inspann+ moet m5 zijn lev5sond]h\d zoek51 ijv]ig de a>de beb\w5 en door bevord]+ van het gezet5 lev5 ,mazda's gebi$ uitbreid54 ,mazda's gebi$3 de dorre1 onbeb\wde wild]nis to* behoort tot het t]re9 van de booze gee/54 ,ma> wa> de l&b\w komt1 da> komt ook ,mazda's rijk4 ,i,jverig zorg5 voor d5 vrome en voor de a>de3 ond] het beeld van e5 heilige koe voorge/eld1 word5 9 n5 adem als de pli*t5 van d5 godsdi5/ig5 m5s* g5oemd4 ,m5 moet dus ,mazda's di5a> zijn1 niet sle*ts door (f]s en geb$51 niet sle*ts door betra*t+ van re9heid na> li*aam en ziel en door heilig h\d5 van het gewijde vuur3 zijn op5b>+1 ma> ook door de a>de te beb\w51 lev5 en vru*tba>heid rondom zi* te s*epp54 ,li*t begrijpt m51 dat hi] aan ge5 voorkeur voor het ongehuwde lev5 valt te d5k53 integ5deel1 het huwelijk is e5 godsdi5/ige pli*t1 het zond] e*tg5oot zijn e5 ramp voor de vr\w4 ,vele k9d]5 zijn e5 van de groot/e zeg5+5 des hemels4 ,9 vele opzi*t5 word5 wij hi] h]9n]d aan de wettelijke voors*rift5 des ,oud5 ,te/am5ts4 ,ev5m9 als da> is ook hi] plaats voor za*!id jeg5s d5 vij&4 ,integ5deel3 het is pli*tmatig het rijk des booz5 en dus ook zijn di5a>s t] n$] te w]p54 ,d5 leug5di5a>1 zoo heet het1 ond]wijze m5 met het zwa>d4 ,hem te sp>5 is zondig2 doet m5 dat1 zoo gaat m5 zelf op weg na> de won+5 des booz54 ,wat d5 e]$i5/ betreft3 da>9 nam het roode1 heete vuur van ,mazda1 dat heilig geh\d5 moe/ word51 de e]/e plaats 94 ,ook bra*t m5 (f]&53 deze be/ond5 vooral uit vlees*1 voorts uit e5 (f]koek1 die ,haurvatat en e5 drank1 die ,am]etat v]teg5woordigde4 ,gewijde spreuk5 w]d5 da>bij gesprok51 (f]zang5 aangehev54 ,da>mee 0 de prie/] bela/1 de prie/]1 die van ,mazda di5s welbehag5 le]de4 ,zoo ongeve] 0 het oude ,mazdesme1 e5 e5v\dige1 practis*e godsdi5/4 ,/raks zal het zi* 9 sommige opzi*t5 v]vorm54 ,het zal1 9 het practis*e lev5 optr$5d1 g5oodzaakt zijn1 veel van d5 oud5 volksgodsdi5/ we] op te nem51 do* ook3 het besef ,mazda's m$e/rijd] te zijn1 zal /raks me] e?is*1 me] v]hev5 word5 opgevat4 ,en s*]p] dan te vor51 zal het dualisme aan het li*t tr$51 ,ahura ,mazda en ,anro-ma9yu kom5 teg5ov] elka> te /aan1 beid5 als ho(d5 van e5 ma*tig rijk3 to* blijft ,mazda de ma*tig/e4 ,,iii4 ,het ,mazdesme volg5s het jong]e ,ave/a4 ,we le]d5 d5 oud5 godsdi5/ van ,z>a?u/ra k5n5 9 zijn e5v\digheid2 wij hebb5 ons e*t] niet voor te /ell51 dat hij 9 di5 vorm e5 volksgodsdi5/ w]d4 ,wanne] v]hev5 d5kbeeld5 zi* 9 ruim] kr+ v]breid5 en da> 9 aanrak+ kom5 met all]lei bekromp5e1 oud-+ewortelde opvatt+51 dan kan het niet &]s1 ( zij boet5 9 d5 /rijd om 't be/aan iets van hun zuiv]heid 94 ,zoo nu is het ook hi] gegaan4 ,de m9d] ontwikkeld5 w>5 gehe*t aan d5 di5/ van v]s*ill5de god51 oud-,aris*e god51 die eig5lijk bij het ,p>zisme niet behoord53 welnu--er 0 ge5 &]e weg1 dan dez5 ond] de hemelgee/5 en m$e/rijd]s van ,ahura ,mazda op te nem54 ,zij w>5 gehe*t aan godsdi5/ige gebruik51 oorspronkelijk aan 't ,p>zisme vreemd3 m5 kon niet &]s1 dan ze met e5 ,z>a?u/ris*5 ijk voorzi51 9 het nieuwe gelo( opnem54 ,&]s kon de nieuwe godsdi5/ niet kom5 tot het h>t des volks4 ,het ,*ri/5dom heeft imm]s niet &]s g$aan8 ,aldus 0 de ontwikkel+1 ( wilt ge1 v]ba/]+1 d] oorspronkelijke le]4 ,we will5 ha> op enkele punt5 bes*\w54 ,we m]k5 da>bij op1 dat ook wat wij ?ans gaan gev5 nog e5 ze] oud5 godsdi5/ ons voor/elt1 zoo zelfs dat het ,p>zisme1 zooals dat ond] de ,a*aem5id5 7,cyrus en di5s opvolg]s1 alzoo circa #ece-cbe7 01 als e5 lat]e ontwikkel+ ook van deze opvatt+ moet word5 bes*\wd4 ,ahura ,mazda le]d5 wij volg5s de ,ga?a's k5n5 als d5 hoog/5 d] god51 d5 s*epp] van 't heelal4 ,dat bleef hij ook nu4 ,alle5 word5 ,vohumano en de &]e g5iuss51 die wij re$s le]d5 k5n51 als hem t] zijde /a&e1 #agc me] als p]son5 opgevat1 dan vroeg] het geval 04 ,de mee/5 hunn] geld5 ?ans als e5 soort a>ts5gel51 die met ,ahura ,mazda te zam5 de zev5 ,amesa-,sp5ta's word5 g5oemd en de s*oon/e e]5am5 drag51 #agd t]wijl dan e5 gans* heirleg] m9d] hooge gee/51 de ,yazata's 7v]e]+swa>dig57 ond] h5 /aan4 ,to* is het besef1 dat zij t5 slotte sle*ts eig5s*app5 van d5 e5ig5 ,mazda zijn1 niet geheel te loor gegaan4 ,imm]s het heet dat deze zev5 n zijn 9 z9 en 9 woord en daad1 n ook met ,ahura ,mazda1 hun all] le]mee/]4 ,zij lez5 9 elka>s b9n5/e en pe9z5 all5 ov] weld5k51 welsprek5 en weldo5 en ov] ,g>o demana3 d5 hemel4 ,m4a4w4 m5 erk5t de nheid 9 de veelheid1 zij zijn op5b>+5 van de hooge wij%eid ,gods1 9 welke deze ge/alte v]krijgt4 ,langzam]h& e*t] tre$t het p]soonlijke me] op d5 voorgrond3 't zijn hemelgee/51 en zoo word5 ook de vr\welijke ,haurvatat en ,am]etat als mannelijke wez5s voorge/eld4 ,sommig5 van h5 v]&]5 ook e5igsz9s van k>akt]1 zoo word5 b4v4 de zooev5 g5oemde ,haurvatat en ,am]etat ook de /ill]s van hong] en dor/1 ,armaiti wordt de bes*]mgee/ d] a>de4 ,ook de v]e]+ van ,sraosa1 d5 middela> tuss*5 de hemelwez5s en d5 m5s*1 #age komt ?ans 9 hooge e]e4 ,hij wordt voorge/eld1 niet sle*ts als e5 hemels* prie/]1 ma> ook als e5 heilspr(eet1 die de wet van ,mazda ov] de a>de v]breidt en die zorgt1 dat de on/]felijke weldo5]s1 de ,amesa-sp5ta's1 hun invlo$ door de w]eld do5 geld54 ,sraosa to* doorloopt met zijn vi]span hemels*e pa>d51 enkel li*t zond] s*aduw1 driemaal daags en driemaal 's na*ts de m5s*5w]eld4 ,zijn wap5 is het wond]b>e1 heilzame1 kra*t gev5de geb$ ,ahuna vairya4 #agf ,wa> m5 hem ga/vrij ontvangt1 da> kan ge5 onheil1 le$ ( v]d]f het huis treff54 ,ge5 booze gee/ kan hem we]/aan1 niem& hunn] vree/ hij1 do* all5 sidd]5 voor zijn ma*t4 ,veilig kunn5 ru/5 de v]volgde vrom51 want zijn oog luikt ge5 slaap1 hij /aat met opgehev5 zwa>d1 ook te midd]na*t4 ,ge5 wond] dat hem het volksgelo( d5 waakzam5 haan als heilige vogel toek5de4 ,niet alle5 e*t] de ,amesa-sp5ta's en ,sraosa word5 ?ans me] p]soonlijk voorge/eld1 ne51 er kom5 ook nieuwe yazata's bij1 die m5 voorhe5 sle*ts als begripp5 k5de4 ,zoo is er b4v4 e5 bepaald geb$ tot ,rasnu1 de re*tva>dig/e re*tva>digheid1 wa>9 deze wordt voorge/eld als won5de 9 alle deel5 van het heelal1 van de zev5 w]elddeel5 af tot 9 het onges*ap5 li*t en de hemels*e p>adijz5 toe4 ,zijn wet is de wa>heid4 ,de e$ is bij hem bov5 alles heilig4 ,hij h\dt met ,mi?ra1 d5 li*tgee/1 en ,sraosa1 de wa*t bij invat1 de brug na> d5 hemel4 ,ook het hemelli*t--re$s voor ,z>a?u/ra's h]vorm+ 9 ,p]zi v]e]d--wordt ?ans hoog 9 aanzi5 ge/eld ond] d5 naam hv>5a4 ,het is nu e*t] niet me] zooals voorhe51 alle5 het natuurlijke hemelli*t1 de glorie1 die te midd]na*t beg9t ne] te dal5 na> d] /]r5sfe] en zoo door e5 heilig5 gee/ aan het li*t voor zonsopgang1 d5 dag]aad1 wordt gebra*t1 om aldus d5 m5s*5 het gezi*t te gev5 en /raks na> d5 ,all]hoog/e w$] te ke]51 ne51 't is nu vooral ook het goddelijk li*t1 dat d5 m5s*elijk5 gee/ v]held]t1 zoodat de m5s* &]5 kan leid51 wond]b>e w]k5 volbr5g5 en zi* he]s*appij kan v]w]v54 ,e5maal zelfs zal het--bij de vole9d+ d] w]eld--de v]nieuw+ van alle d+5 en de op/&+ d] heilig5 bew]k54 ,dit li*t 0 re$s het deel d] oude heilspr(et5 van vr ,z>a?u/ra1 ond] &]5 van ,yima 7de ,indis*e ,yama71 do* het valt ook t5 deel aan de pr(et51 die lat] zull5 kom54 ,t5 slotte wordt het t5 eig5dom aan d5 ,heil& 7,saosyant71 die 9 de toekom/ de v]nieuw+ d] w]eld tot /& zal br5g54 ,hv>5a is dus1 wat wij z\d5 noem53 de hoog]e v]li*t+4 ,wij m]k5 hi] tev5s op1 dat door deze le] van het hv>5a op eig5a>dige wijze uitgesprok5 wordt1 wat wij v]/aan ond] de cont9uteit d] goddelijke op5b>+53 het wordt hi] duidelijk gemaakt1 dat het ,mazdesme niet van gi/]5 is4 ,ook erk5t m5 op treff5de wijze1 dat de volle goddelijke v]li*t+ alle5 aan d5 ,v]hev5e zelf toekomt4 ,m5 hoore de volg5de my!3 ,twee w$ijv]5de gee/51 ,sp5ta en ,anro ma9yu3 de go$e en de booze gee/1 #agg pog5 zi* mee/] te mak5 van het hv>5a4 ,de e]/e bezigt da>toe ,at>1 d5 vuurgod1 de &] d5 draak ,azhi dahaka4 ,nu e5s is de e5 voor1 dan de &]4 ,e*t] ontsnapt aan beid5 de onb]eikb>e he]lijkheid3 de wat]god ,apam napat #agh v]b]gt ha> 9 de diepte d] my?is*e zee4 ,ook deze ,at>--de god van het huiselijk vuur1 het ha>dvuur--w]d veel g$i5d4 ,hij1 die het morg5- en middagmaal voor de vrom5 kookt1 maakt op hun (f]&5 aanspraak4 ,hij vraagt vo$sel bij elk d] drie na*twak53 h\t1 b>esmatwijg5 en granaattwijg53 zij mak5 het re9e vuur welriek5d en wijd5 het4 ,do* ook bepaalde (f]gav5 word5 hem gebra*t4 ,naa/ hem word5 nog &]e1 oud-,aris*e vuurgod5 v]e]d3 ,apam napat1 het vuur 9 de hemels*e wat]51 m4 a4 w4 de bliksem1 die ze bevru*t4 7,als zoodanig wa>s*ijnlijk heet hij ook1 de vr\w5he]47 en ,nairyo-,sanha1 ev5e5s tev5s e5 vru*tba>heidsgod4 ,ook ,anahita1 de groote god9 d] wat]51 wordt 9 hooge e]e geh\d54 ,zij wordt voorge/eld als behe]s*]es van e5 hemel/room3 alln zoo groot als alle wat]51 die op a>de vloei51 met duiz5d m]5 en duiz5d kanal51 wa>van e5 re$s g5oeg z\ zijn om de gans*e a>de te ov]/room54 ,9 elk di] kanal5 heeft zij e5 s*oon paleis met e5 welriek5de leg]/$e4 ,ha> vi]span be/i]t zij zelve3 w9d1 reg51 wolk5 en rijp zijn h>e ross53 zij z5dt op ,mazda's bevel reg51 sneeuw1 hagel en rijp op a>de ne]4 ,rijk zijn de zeg5+51 die zij s*5kt van uit ha> hoog5 hemel4 ,van d5 hemelb]g daalt zij ne]1 als de vrome ha> aanroept4 ,als hemels* re9 wat] zuiv]t zij het zaad d] mann5 en de ba>mo$] d] vr\w51 bevord]t de go$e geboort51 re9igt de melk en bew]kt alzoo de v]me]d]+ d] kudd5 en van alle rijkdomm54 ,afges*ild]d wordt zij als e5e s*oone maagd1 hoog en kra*tig van ge/alte1 met blanke gevulde arm5 en zwell5d5 boezem1 9 pra*tig uit bev]vell5 saamge/eld gewaad1 e5 g\d5 kroon op het ho(d4 ,wa>s*ijnlijk 0 deze ,anahita e5 ,oud-,semietis*e god91 wi] di5/ 9 ,we/-,azi met ontu*tige praktijk5 gepa>d g+1 welke e*t] het ,p>zisme v]re van h>e v]e]+ wi/ te h\d54 ,zoo zi5 wij hoe het ,p>zisme1 wa> het op het volk beslag g+ legg51 oude1 mee/al ,aris*e1 soms ook ,semietis*e god5 en god9n5 9 zi* opnam1 do* h5 9 ov]e5/emm+ wi/ te br5g5 met zijn eig5 /elsel4 ,dit 0 ook het geval met de zon1 de maan en de /]r54 ,ook deze w]d5 door d5 oud5 volksgodsdi5/ geerd3 door het oorspronkelijk ,p>zisme t] zijde ge/eld1 do* lat] opg5om5 en 9 het nieuwe /elsel +evoegd4 ,da>bij word5 dan e*t] zon en maan e5igsz9s g$egrade]d3 zelf/&ige ma*t5 kunn5 zij natuurlijk ook niet me] zijn3 ,ahura ,mazda doet de maan wass5 en afnem54 ,zoodra de maan zi* v]toont1 grijp5 de ,amesa-sp5ta's d5 glans en v]deel5 di5 ov] de a>de4 ,die aan de zon1 de s*itt]5de met de snelle pa>d5 (f]t1 hij br5gt eig5lijk zijne v]e]+ aan ,mazda1 aan de ,amesa-sp5ta's en zijn eig5 ziel en hij v]heugt alle yazata's3 #agi want indi5 de zon1 die ma*t des li*ts1 niet opg+3 z\d5 zij dan 9 /aat zijn de booze ma*t5 d] dui/]nis1 de daeva's te we]/aan8 ,wat de /]r5 betreft--de planet5 v]e]de m5 niet1 dat w>5 9 de oog5 d] ,p]z5 vij&ige ma*t54 ,do* wel de va/e /]r53 die deze be/rijd54 ,en ond] h5 vooral ,ti/rya1 e5 oud5 volksgod1 die m5 met de /] ,sirius v]e5zelvigde4 ,deze ,sirius is het1 die na de v]s*roei5de hitte van d5 zom] d5 weldadig5 reg5 doet ne]dal54 ,9 e5 my! van het ,ave/a tre$t hij geheel als natuurgod op4 ,e]/ als e5 vijfti5j>ig jongel+ #ahj1 gelijk aan d5 e]/5 m5s*1 groot1 /]k en held] van oog51 da>na als e5 /i] met g\d5 hor5s1 e9delijk als e5 wit pa>d met gele oor5 en e5 g\d5 voorho(d4 ,9 die laat/e ge/alte /rijdt hij teg5 d5 daeva ,apaosa 7v]&]d 9 e5 zw>t bont pa>d71 di5 hij t5 laat/e ov]w9t4 ,dan br5gt hij ,v\rukasa1 de hemelzee met de wijde oev]s1 9 beweg+1 zoodat het wat] na> alle zijd5 /roomt en op de a>de ne]daalt4 ,m4 a4 w4 ,ti/rya 0 oorspronkelijk de hooge hemelgod1 die de door booze ma*t5 va/geh\d5 wat]5 bevrijdt4 ,9 drie ja>getijd5 vo]t hij he]s*appij3 9 de l5te is hij e5 kra*tig jongel+1 9 d5 zom] de bevru*t5de /i]1 9 d5 h]f/ het witte pa>d1 dat het donk]e zw]k bekampt en ov]w9t4 ,dez5 god kon m5 9 het dorre ,p]zi all]m9/ miss54 ,hij moe/ wel word5 opg5om5 9 d5 nieuw5 godsdi5/3 z\d5 niet de vrom5 het uitblijv5 van d5 reg5 toes*rijv5 aan het v]zuim om d5 ma*tig5 ,ti/rya v]e]+ te br5g58 ,zoo wordt dan ook 9 het ,ave/a op zijne v]e]+ aang$rong51 do* tev5s uitdrukkelijk bepaald dat roov]s1 boele]/]s en ongeloovig5 v]re van zijn di5/ moet5 blijv54 ,ook wordt hij1 hoe hoog v]hev5 ook als he] van de /]r51 to* aan ,mazda ond]ges*ikt gemaakt en e5e eig5a>dige kleur aan zijne v]e]+ gegev51 9 ov]e5/emm+ met het ,p]zis*e gelo(4 ,ook de di5/ d] oude god9 ,asi1 mee/al nu met ,asa v]bond51 h]leefde w$]om4 ,ge5 wond]3 zij gold als de god9 die de vru*tba>heid v]le5t4 ,da>om zijn all51 die d5 bijslaap niet ( niet me] kunn5 uitoef55 van h>e v]e]+ uitgeslot54 ,ev5e5s ontu*tig51 ( die de vru*t afdrijv54 ,en--de groot/e zonde 9 h>e oog51 is dat m5 de jonge meisjes lang ongehuwd laat ( tot d5 ongehuwd5 /aat v]oordeelt4 ,het moe/ imm]s ge5 moeite ko/5 d5 di5/ van zulk e5e god9 te do5 h]lev5 9 e5 godsdi5/1 die w>s van ascese en ongehuwd5 /aat1 het e]ba> huiselijk1 gezet5 lev5 op prijs /elt8 ,ond] de god51 9 het ,z>a?u/ris* sy/eem opg5om51 mog5 wij vooral ,haoma1 ,hom1 zooals hij soms ook g5oemd wordt1 niet v]get54 ,wij ontmoett5 di5 god d] on/]felijkheid re$s vroeg] 9 ,indi #aha en met v]wond]+ zi5 we hem ook hi] w$]om v]s*ijn54 ,ze] wa>s*ijnlijk is zijn v]e]+ e]/ opgekom5 9 zuid-oo/ ,iran1 het g$eelte aan ,indi gr5z5de4 ,dat hij oorspronkelijk niet 9 het ,mazdesme ?uisbehoort1 blijkt uit de volg5de my!4 ,z>a?u/ra1 zoo heet het1 re9igt1 ond] het z+5 d] ,ga?a's1 het vuuralta>4 ,da> v]s*ijnt e5 v]hev5 ge/alte1 wa>9 de pr(eet e5 goddelijk li*twez5 h]k5t4 ,wie hij is1 weet hij e*t] niet4 ,haoma maakt zi* bek5d en deelt hem m$e dat hij altoos v]e]d is door de vrom5 van d5 voortijd1 wi5 tot loon voor die v]e]+ zulke groote zon5 w]d5 ges*onk54 ,ook de vad] van d5 pr(eet noemt hij ond] zijn v]e]d]s3 hem w]d de groote ,z>a?u/ra gebor54 ,dan v]kla>t deze zi* b]eid de voorvad]5 te volg5 en z+t e5 l(li$1 ,haoma t] e]e4 ,9 de voor/ell+ van deze godheid is veel onzek]s2 nu e5s is hij de on/]felijkheidsplant zelve1 die het ,haomasap lev]t1 dan we] e5 hemels*e p]sonificatie da>van4 ,de zaak is d5kelijk deze3 als m5 9 d5 zalig5 roes v]ke]de1 welke door het ,haomasap w]d gewekt1 gevoelde m5 zijn kra*t als v]dubbeld en erk5de da>9 de w]k+ van e5 ma*tig5 gee/4 ,die gee/ 0 de god ,haoma4 ,lat] w]d hem nog me] ma*t toegek5d3 hij w]d de ,lev5sgev] 9 ruim]5 z94 ,ook dr5kt hij de god5 en bevo*tigt de a>de4 ,de haomaplant is door de god5 ges*ap5 en ov] de a>de v]breid1 ha> wond]kra*t geeft e5 zalige b$welm+1 die ge5 twi/1 no* nijd v]oorzaakt4 ,w]d alzoo ,haoma e5 god van beteek5is1 niet m9d] 0 dit met d5 ,oo/-,aris*5 li*tgod ,mi?ra het geval4 ,deze god v]teg5woordigt oorspronkelijk d5 li*!mel bij dag en na*t4 ,nooit slaapt hij1 alles aans*\wt hij van uit zijn wa*ttor54 ,met zijn knots gewap5d--want hij is e5 krijgsgod--gaat hij rond om alles op te m]k51 wat er op a>de voorvalt4 ,met ge/r5gheid be/rijdt hij de leug52 e5 ev] met ijz]5 klauw5 en t&5 gaat hem vooraf1 de vij&5 v]nietig5d4 ,zijn toorn is vreeselijk1 wee1 die d5 e$1 aan dez5 ge/r5ge g$aan1 v]breekt4 ,mazda zelf1 zoo heet het1 heeft hem ges*ap51 hem al zijn wond]b>e kra*t5 en zijn ti5duiz5d oog5 gegev5 en hem alzoo tot d5 waakzam5 bes*]m] d] w]eld aange/eld4 ,behalve deze oude volksgod51 opg5om5 ond] de yazata's1 de v]e]5swa>dige gee/51 spel5 9 het ,p>zisme ook e5 soort bes*]mgee/51 de ,fravasi's e5 vrij belangrijke rol4 ,zij zijn het1 die--ongeve] als de bes*]m5gel5 van het ,rooms* ,ca?oliek gelo(--de m5s*5 t]zijde /aan4 ,elk p]soon1 elke veldhe] ( kon+1 i$] huis en dorp heeft zijn bes*]mgee/4 ,do* ook zijn er myriad5 van ,fravasi's1 die de wa*t h\d5 ov] het ge/]nte1 vooral ov] d5 groot5 be]1 die als ho(d d] noordelijke /]r5 het di*t/ bij de won+5 d] daeva's /aat4 ,w$]om &]5 wak5 ov] het zaad van ,z>a?u/ra1 dat volg5s de ,p>zis*e leg5de 9 e5 me] wordt bewa>d en wa>uit e5maal bad5de jonkvr\w5 van e5 w]eldheil& en zijn beide voorloop]s zull5 zwang] word54 ,somtijds ook word5 de fravasi's voorge/eld als eig5lijk de ziel5 d] geloovig51 die voortlev5 na d5 dood3 oorspronkelijk w]d5 deze e*t] da>van ond]s*eid54 ,zoo zi5 wij dus aan de zijde van ,ahura ,mazda e5 heirleg] van hoog]e en lag]e hemelwez5s1 die met hem het rijk des booz5 be/rijd51 ma*t5 bij wie de m5s* hulp en bes*]m+ kan zoek5 en die hij ov]al op zijn lev5sweg ontmoet4 ,da>teg5ov] e*t] /aat e5 gans*e w]eld van booze gee/51 met ,anro ma9yu aan het ho(d4 ,deze /aat ge5sz9s met ,mazda op ne lijn1 al is hij e5 ma*tig w$]p>tijd]4 ,alwet5d is hij no* alma*tig4 ,mazda zelf k5de hij niet1 voor hij1 bij e5 pog+ om 9 d5 hemel door te dr+51 door di5s li*t w]d v]bl9d4 ,ook de toekom/ k5t hij niet1 voordat ,mazda hem deze heeft on?uld3 e5maal zal hij al zijn ma*t v]liez51 zijn s*epsel5 v]nietigd zi5 en zelf 9 het niet z9k54 ,anro ma9yu sidd]t en beeft1 hij en zijn di5>51 als de groote pr(eet1 met het ,godswoord gewap5d1 gebor5 is4 ,als hij dat v]neemt1 roept hij zijn getr\w5 sam5 bij d5 +ang d] hel en deelt hun m$e dat de heilige ,z>a?u/ra1 de geesel d] daeva's1 de a>tsvij& d] druja's1 is gebor51 en dat het rijk van v]d]f1 leug5 en vals*heid met d5 ond]gang wordt b$reigd4 ,hij weet niet1 hoe dez5 pr(eet te dood54 ,lat] beproeft hij het1 als de pr(eet tot rijp]5 leeftijd gekom51 zijn goddelijke roep+ wil gaan v]vull54 ,hij z5dt e5 booz5 gee/ op hem af1 do* deze v9dt hem bezig het heilig geb$1 het ,ahuna vairya1 aan te heff5 en de ,mazdayasnis*e gelo(sbelijd5is op te zegg54 ,da>teg5ov] v]mag de booze gee/ niets en teleurge/eld ke]t hij tot zijn5 mee/] t]ug en v]kla>t dat de he]lijkheid van ,mazda te groot is1 dan dat de dood ma*t ov] hem z\ hebb54 ,nog &]e pog+5 word5 9 't w]k ge/eld1 do* ,z>a?u/ra1 /]k met zijn heilig (f]g]e$s*ap1 met ,haoma en de woord5 van ,mazda1 geeft d5 /rijd niet op1 do* geeft te k5n51 dat hij liev] z\ te niet gaan dan het gelo( afzw]54 ,zoo wordt hi] het rijk des booz5 9 zijn ma*teloo%eid ges*et/4 ,ev5e5s ook eld]s3 de booze kan wel de s*epp+5 van ,mazda v]niel52 de l&51 door hem voor zijn aanbidd]s be/emd onbewoonba> te mak51 v]mag hij niet2 al wat hij kan1 is ze door zijn teg5s*epp+5 e5igsz9s te b$]v54 ,soms s*ijnt de he] des hemels 9 v]leg5heid1 do* hij heeft go$e ma*t5 ond] zi*1 wa>teg5 de vij& niets v]mag4 ,op a>de en voor d5 m5s* is e*t] de ma*t van d5 booze ze] g$u*t4 ,met alle natuurlijk en z$elijk kwaad /aat deze hem teg54 ,ond] zijn help]s is de drukhs ,nasus1 de demon des b$]fs1 die uit het noord5 komt aanvlieg5 en zi* op het lijk van d5 ge/orv5e zet4 ,deze w]kt sam5 met d5 doodsdemon1 d5 be5d]5brek]1 di5 m5 zi* 9 vogelge/alte voor/elde4 ,ook /aan aan ,anro ma9yu t] zijde3 ,aesma1 de nijd1 ,ahomano1 de sle*te gez9dheid1 ,tauru1 de pijnig]1 ,indra1 ,sauru 7 arva-iva7 enz41 de beide laat/e1 zoo m5 ziet ,indis*e god54 ,ev5e5s help5 hem de ,pairika's1 de s*oone jonkvr\w5 van het v]bod5 g5ot4 ,e5 van ha> poogt met ha> b$welm5d sluim]li$ de geheele w]eld we] te do5 inslap51 zoodra de heilige vogel van ,sraosa1 ,p>od>s1 de haan1 de w]eld heeft wakk] gemaakt4 ,ook heeft m5 e5 pairika1 die de g5ius d] afgod]ij z\ kunn5 heet54 ,v]d] de druja's1 die de m5s*5 tot vlees*elijke geme5s*ap v]leid51 en met wie m5 geme5s*ap pleegt1 indi5 m51 zij het onwillekeurig1 zi*zelf bevlekt4 ,dan al de daeva's1 die v]blijf h\d5 9 het ond]a>ds*e rijk van d5 booze1 de dui/]e dui/]nis1 uit dui/]nis gesprot54 ,teg5 al deze ma*t51 door ,anro ma9yu1 d5 moord5a>1 d5 duiz5ddood]1 zooals hij m5igmaal g5oemd wordt1 aangevo]d1 heeft de m5s* nu te /rijd54 ,(f]s1 re9ig+sple*tigh$51 heilige geb$5 zijn zijne wap554 ,de m5s* heeft er teg5 te /rijd51 zeide ik4 ,da>op wij/ ook de plaats1 welke hij inneemt 9 de w]eld4 ,hij /aat tuss*5 beide ma*t51 de go$e en de booze 94 ,bov5 hem to* welft zi* de hemel1 de won+ des li*ts1 ond] hem is de diepte d] dui/]nis1 hijzelf is 9 het rijk van ,vayu #ahb1 9 d5 dampkr+4 ,de a>de wa>op de m5s* woont1 is 9 zev5 k>sv>e's 7kr+57 v]deeld4 ,de middel/e da>van is de door de m5s*heid bewoonde a>de1 zij is tev5s de s*itt]5d/e4 ,m5 weet1 dat ook de ,indirs en de oude ,babylonirs zulk e5 9 zev5 deel5 v]deelde a>de k5n51 de ,indirs sprek5 van de zev5 dvipa's4 ,wat de voor/ell+ omtr5t het heelal betreft1 de oude ,p]z5 k5d5 twee w]eldocean53 d5 e5 9 de diepte1 ,puita1 d5 /9k5d5 d4 i4 d5 a>ds*5 oceaan1 wa>9 het wat] uit de hemelzee g]e9igd wordt en die met h>e z\te1 onre9e wat]5 ond] de gans*e a>de doorloopt1 d5 &]51 ,v\rakasa1 d5 hemels*5 oceaan da>bov51 wa>uit ,anahita1 ,ti/rya en de ,fravasi's de hemelwat]5 uit/ort5 ov] de a>de4 ,voorts nem5 zij aan1 dat e5 w]eld/room de gans*e a>de omgeeft4 ,bov5 de hemelzee is de onzi*tb>e li*!mel1 wa> de v]hev5 gee/5 en ,mazda won54 ,9 't midd5 da>van /aat de hemelboom1 wa> de plant5 van alle soort5 groei51 welk] zad5 ,mazda laat ne]dal5 9 d5 reg5 om kor5 voor d5 m5s* en gras voor het nuttig vee te do5 groei54 ,somtijds zet zi* op di5 boom de ar5d ,sa5a ne]1 die1 als hij zi* ne]zet1 duiz5d takk5 doet afvall51 welke we] aangroei51 zoodra hij wegvliegt4 ,ook k5n5 de oude ,p]z5 e5 hemels*5 b]g1 e5 god5b]g met twee spits54 ,da> zijn d] god5 paleiz54 ,9 d5 morg5 word5 deze b]g5 door de zon ov]s*r$5 en ook de ziel51 die t5 hemel v>5 kom5 hi] langs4 ,de hoog/e spits van dit geb]gte is de ,ta]a1 het middelpunt d] w]eld1 wa>omhe5 zon1 maan en /]r5 draai54 ,m5 ziet3 zuiv] my?ologis*e opvatt+54 ,to* da>naa/ /aat we] veel v]hev5s4 ,zoo word5 de one9dige tijd1 het eeuwige li*t en de oorspronkelijke dui/]nis1 alsm$e de w]eld van ,asa1 als eeuwig g$a*t4 ,wa>om8 ,omdat zij bov5 ,mazda z\d5 /aan8 ,ne51 ma> omdat ,mazda van eeuwigheid is en dus ook zijn rijk1 zijn gee/elijke w]eldorde1 zijn li*tsfe] van eeuwigheid be/aat1 ev5als de oorspronkelijke dui/]nis1 het teg5beeld di] li*tsfe]4 ,al het &]e1 zegt het ,ave/a1 m5s* en di] en plant1 ook de ,yazata's1 heeft ,ahura ,mazda ges*ap54 ,wat die s*epp+ betreft1 de voor/ell+5 d] oude ,p]z5 hebb5 e5ige ov]e5kom/ met het s*epp+sv]haal van ,g5esis ,i4 ,ook de ,p]z5 to* sprek5 van zes s*epp+sdag51 wa>aan zij zes ja>lijks*e fee/51 oorspronkelijk l&b\wfee/51 hebb5 gewijd4 ,wat de volgorde betreft1 zij is deze3 e]/ br5gt ,mazda e5 hemels*e s*epp+ tot /& door #ahc het uitsprek5 van het heilige woord1 ,ahuna ,vairya1 da>na de a>ds*e3 het uitspansel1 de wat]51 de plant51 het vee1 de m5s*54 ,we zi5 dus ook hi] we]1 dat het oude ,p>zisme ge5 zuiv] dualisme is4 ,mazda /aat bov5 alles3 ond] hem /aan zijn di5>53 amesa-sp5ta's1 yazata's enz41 do* t5 slotte ook de vij&ige gee/ met di5s rijk1 dat op d5 duur teg5 het zijne niets v]mag en welks be/rijd+ de taak van d5 vrome is4 ,zo[el door l&b\w als door e5 godgewijd lev53 beid5 to* vloei5 ine51 moet deze da>teg5ov] pal /aan4 ,de /rijd teg5 natuurlijk en z$elijk kwaad is zijn lev5/aak4 ,vo]t hij di5 /rijd met volh>d+1 dan v9dt hij heil 9 dit1 zo[el als 9 e5 volg5d lev54 ,bij d5 dood to* wordt des m5s*5 lot besli/4 ,voor de sle*t5 volgt de diep/e ell5de1 de vrom5 ontvang51 voor wat zij hi] hebb5 opge(f]d #ahd1 hi]namaals eeuwig loon4 ,9 e5 d] plaats5 uit de ,z5d-,ave/a wordt dit aldus voorge/eld3 als de m5s* ge/orv5 is1 /rijd5 de ell5dige daeva's om zijn bezit3 drie na*t5 lang4 ,aan het e9d van d5 d]d5 na*t1 als ,mi?ra d5 top van d5 god5b]g heeft b]eikt en de zon opgaat1 is de /rijd besli/4 ,de booze daevadi5a>s word5 meeg5om5 door d5 daeva ,viz>esa 7d5 wegsleep]74 ,do* de &]e ziel5 gaan op het go$e pad4 ,bij de brug invat kom5 de vrom5 en smeek5 om hun deel1 voor wat zij hi] moe/5 prijsgev54 ,e5 /]ke1 si]lijke jonge vr\w v]s*ijnt1 e5 kroon op het ho(d1 met de hond51 die de dood5 geleid54 ,zij vo]t de ziel5 ov] de brug invat en /eunt h54 ,zoo kom5 zij 9 d5 hemel1 wa> ,mazda met zijn heilig5 is4 ,vohumano rij/ van zijn g\d5 troon en vraagt3 ,hoe zijt gij hi] tot ons gekom5 van de v]gankelijke tot de onv]gankelijke w]eld8 ,dit g$eelte behoort tot de oud/e tek/52 lat] wi/ m5 van de brug invat te v]tell51 dat deze zoo smal 0 als e5 s*e]mes voor de sle*t51 zoodat deze er afvall54 ,hi] wordt zij nog uitsluit5d3 als e5 brug d] god51 door de vrom5 betr$54 ,ook wet5 lat]e s*rijv]s van v]s*ill5de hemel51 t5 slotte zelfs van e5 soort vagevuur1 te gewag54 ,de booz5 gaan alzoo na> de plaats des v]d]fs1 de di5a>s van ,mazda na> d5 hemel4 ,hoe e*t] da*t m5 ov] de toekom/ d] a>de en die d] op ha> won5de m5s*heid8 ,e5 oude voor/ell+ is deze3 ,aan het e9de van de twaalf duiz5dj>ige p]iod5 d] w]eldges*i$5is zal ,mazda1 door de ,amesa-,sp5ta's geholp51 de w]eld h]s*epp54 ,dan zull5 de m5s*5 niet me] v]\d]5 ( /]v51 ma> eeuwig lev5 en bloei54 ,de dood5 zull5 op/aan1 ziel5 en li*am5 word5 v]e5igd en de lev5d5 gaan tot de on/]felijkheid 91 de w]eld wordt h]s*ap5 na> d5 wil van ,mazda 9 de ord5+5 van ,asa4 ,alle booze ma*t5 word5 t5 ond] gebra*t en v]nietigd en de oorsprong van alle kwaad1 ,anro ma9yu1 trekt zi* 9 wanhoop t]ug4 ,deze groote gebeurt5is d] twe$e s*epp+ wordt re$s door de drie voorafga&e w]eldeeuw5 7van #ajjj j>5 elk7 voorb]eid4 ,elk van deze drie tijdp]k5 heeft zijn ,saosyant 7heil&1 ,messias74 ,deze drie ,messiass51 wa>van de laat/e de groot/e1 de eig5lijke w]eldv]nieuw] is1 word5 gebor5 uit het zaad van d5 groot5 pr(eet ,z>a?u/ra1 s9ds eeuw5 bewa>d 9 het me] ,kasaya1 welk zaad drie jonge maagd51 9 het me] bad5d1 9 zi* opnem54 ,de e]/e v]loss] heet3 de groei5de g]e*tigheid1 de twe$e3 de groei5de aanbidd+1 de d]de3 de beli*aamde g]e*tigheid4 ,de laat/e heil& aans*\wt met zijn v]/&ig5 zeg55d5 blik de w]eld en dit re$s is g5oeg om ha> on/]felijk te mak54 ,de vrom5 zijn zijne help]s3 zij die1 /e$s go$ 9 d5k51 sprek51 h&el5 en geloov51 nooit hun woord hebb5 gebrok54 ,voor h5 te zam5 neemt de demon ,aesma de vlu*t4 ,dan nem5 ook de hemell+5 deel aan d5 /rijd4 ,asa besli/ d5 slag door de ,drukhs3 de mo$] van alle kwaad1 de dui/]e bij uitnem5dheid1 te dood54 ,wel valt ,akem mano1 de booze gez9dheid1 nog aan1 do* ,vohumano v]slaat hem1 de wa>heid ov]w9t de leug5 en ,haurvatat en ,am]etat mak5 aan hong] en dor/ voor imm] e5 e9de4 ,anro ma9yu moet1 zoo wij re$s v]meldd51 zi* ma*teloos t]ugtrekk54 ,ov] zijn v]d] lot zwijg5 de oude tek/54 ,wel s*ijnt er ook op d5 bodem dez] oude voor/ell+5 re$s de g$a*te te ligg51 9 lat] dag5 nog me] opzettelijk uitgew]kt1 dat t5 slotte all5 g]$ word51 omdat all5 word5 geheiligd4 ,we hebb5 gezi51 wie de oude ,p]z5 bov5 zi* zag51 als bondg5oot5 9 d5 go$5 /rijd2 welke hun teg5/&]s w>5 en wat voor lot zij v]wa*tt5 van de toekom/4 ,ons re/ nu nog op hun godsdi5/ig-z$elijk lev5 zelf onz5 blik te ve/ig54 ,a*t]e5volg5s besprek5 wij da>toe3 de gee/elijkheid1 d5 e]$i5/ en de z$ewet4 ,wat de e]/e betreft1 ev5als 9 &]e godsdi5/5 gold5 ook hi] de prie/]s als de voornaam/51 de e]/5 9 /&4 ,zij w]d5 mee/ a?>vans1 vuurprie/]s g5oemd en hunne voornaam/e w]kzaamh$5 w>53 het br5g5 van (f]s1 vooral van het haoma (f] en het vo$5 en v]e]5 van het heilige vuur4 ,ook w>5 er ond] h51 na> het s*ijnt1 v]s*ill5de klass54 ,het komt mij onnoodig voor1 om op al die eig5a>digh$5 van prie/]s*ap en e]$i5/ uitvo]ig 9 te gaan4 ,e5 enkele opm]k+ moge vol/aan ov] het haoma-(f] en d5 vuurdi5/4 ,wat dat e]/e betreft1 het _h t5 doel het lev5 op te wekk5 en te v]/]k51 all]e]/ bij d5 (f]a> zelf1 voorts ook bij de geheele natuur1 wa>bij deze laat/e z9nebeeldig w]d voorge/eld door de b>esman 7gewijde twijg57 en de wat]54 ,da>om _h de heilige h&el+ hi]bij1 ook met het oog op dit tweel$ig doel1 tweemaal plaats en mo*t de (f]a> bij die twe$e h&el+ e]/ van het haoma dr9k51 als de da>bij behoor5de afdeel+ uit de heilige boek5 geheel 0 opgezegd4 ,alles wat bij dit (f] te pas kwam1 _h betrekk+ op het lev5sond]h\d1 zooals3 het wijwat]1 de melk1 het vlees*1 de granaatvru*t1 de (f]koekjes4 ,d5 (f]a> geeft het g5ot van d5 on/]felijkheidsdrank deel aan het hemels*e lev51 do* ook heeft het e5 geheimz9nige uitw]k+ op de natuur en de hemelma*t54 ,de maaltijd bij het (f] 0 oorspronkelijk e5 geme5s*appelijk maal1 wa>bij m5 uitdrukkelijk w]d gewa>s*uwd to* niet onwa>dig de gewijde spijz51 de myazda ( (f]koekjes1 te et54 ,de god5 w]d51 volg5s hun rangorde1 ,mazda en de ,amesa-,sp5ta's vooraan1 uitg5oodigd bij het (f] teg5woordig te zijn4 ,hoe hoog e*t] het ,haoma-(f] w]d ge/eld1 to* w>5 de oude a?>vans 9 de e]/e plaats vuurprie/]s4 ,het vuur a*tt5 zij hoog1 het is imm]s het lev5sbeg9sel van het gans*e heelal1 het leeft 9 m5s* en di] en plant1 #ahe het daalt 9 d5 bliksem op a>de ne]1 het br&t 9 ,mazda's hemel voor zijn aangezi*t1 het is zijn zoon1 tev5s zijn gee/4 ,heilig 0 dus het vuur1 ook dat van d5 huiselijk5 ha>d1 do* heilig bov5al het zoog5aamde ,bahram vuur3 het hemels*e vuur ond] de m5s*51 dat door h\t en reukw]k zorgvuldig w]d ond]h\d5 en dat m5 sle*ts nad]5 mo*t1 als m5 met d5 heilig5 gordel 0 bekle$4 ,ge5 adem mo*t het v]ontre9ig51 het te bluss*5 0 doodzonde4 ,ond]h\d5 moe/ het word5 door all51 9 de e]/e na*twaak door d5 hui%e]1 9 de twe$e door d5 veld>beid]1 9 de d]de roept het vuur ,sraosa1 opdat zijn haan ,p>od>s de m5s*5 wekke1 want wie dan de e]/e is om het heilige vuur te v]zorg51 hij gaat het e]/ t5 hemel 94 ,aan dit heilige vuur moet m5 &]e vur5 re9ig54 ,de zorg voor dit alta> des heilig5 vuurs 0 niet te v]geefs4 ,at>1 de vuurgod1 gaf rijk5 zeg53 wa> zijn vlamm5 waai51 zijn geur5 /room51 word5 duiz5d5 daeva's g$ood4 ,de zorg voor het heilige vuur heeft t5 all5 tijde de a&a*t getrokk5 d] buit5 het ,p>zisme /a&53 v&a> dat m5 dikwijls t5 onre*te van vuuraanbidd]s spreekt4 ,9 lat] dag5 g+ het met het ,p>zisme als met &]e godsdi5/52 de magie1 het gelo( aan toov]9vlo$51 kwam hoe lang] hoe me] het t]re9 van d5 godsdi5/ b9n51 en zoo _h ook het (f]5--'t zelfde _h tr\w5s 9 ,indi plaats #ahf--m9d] t5 doel 9 de nabijheid d] hemelwez5s te kom5 en hun zeg5 te v]w]v51 dan wel ma*t te v]krijg5 ov] de gee/5 d] dui/]nis en die af te w]54 ,zoo onta>dde de e]/ zoo v]hev5 godsdi5/4 ,de w$]om toegelat5 oude volksgod5 hadd5 da>toe aanleid+ gegev51 met h5 kwam het oude1 bekromp5 bijgelo( we] t]ug4 ,do*1 wij ov]s*rijd5 re$s het be/ek1 wa>b9n5 wij ons ?ans beweg53 wij will5 t5 slotte en dit is voor ons niet het m9d] belangrijke1 nog e5 blik w]p5 op de wet1 de religieuze z$ewet van het ,p>zisme4 ,gewoonlijk heet deze3 ,da5a1 dat nu e5s door wet1 dan we] door godsdi5/ kan v]taald word54 ,aan ha> wordt groote kra*t toegek5d3 zij neemt de zond5 weg1 do* niet door v]gev+ ma> door be/rijd+1 zij wis*t bij d5 vrome sle*te g$a*t51 woord5 en dad5 weg1 gelijk de /]ke zuid5w9d 9 d5 dampkr+4 ,wij m]kt5 re$s op1 dat de ,z>a?u/ris*e godsdi5/ tev5s e5 sociale h]vorm+ 04 ,dit nu komt ook hi] uit4 ,teg5ov] het aan ,mazda gewijd1 gezet5 lev5 van d5 l&b\w]1 /aat het nomad5lev5 van d5 daevadi5a>4 ,gelijk de beb\wde a>de het t]re9 is van ,mazda1 zoo is de woe/e wild]nis dat van zijn teg5/&]4 ,de a>de te beb\w5 is volg5s deze wett5 e5 d] voornaam/e pli*t54 ,de a>de1 zoo heet het1 is als e5e jonge maagd1 die e5 man v]langt en1 met d5 geliefde v]e5igd1 e5 zoon ba>t4 ,zoo ook geeft de a>de ov]vlo$1 aan wi5 ha> vlijtig beb\wt 7bevru*t74 ,graan zaai5 is de wet betra*t54 ,wa> de volle halm5 zi* v]heff51 da> v]dwijn5 de daeva's4 ,de l&b\w is de v]e]+ d] heilige mo$]-a>de4 ,drie plaats5 zijn alzoo het heilig/3 wa> de vrome zijn huis en erf heeft met het heilige vuur1 wa> hij het mee/e kor51 vo$] en vru*tboom5 doet groei5 en dorre plaats5 besproeit1 en3 wa> het mee/e vee gebor5 wordt4 ,de mee/ onre9e plaats5 zijn3 de +ang d] hel1 wa> de daeva's v]gad]51 de plaats5 wa> lijk5 zijn ( hol5 van aan ,anro ma9yu toebehoor5de di]51 zooals slang51 enz4 ,lijk5 op te grav5 en hol5 van ,anro ma9yu te v]niel5 zijn dus voor d5 ,mazda di5a> heilige pli*t54 ,van ascese wil m5 niets wet53 om te do5 wat ,asa voors*rijft zijn noodig welgevo$e1 kra*tige mann54 ,e5 spreuk 7ma?ra71 die m5 van buit5 moe/ le]5 zegt3 ,hij die niet eet1 heeft ge5 kra*t voor het ,asa1 ge5 kra*t tot d5 akk]b\w1 ge5 kra*t om zon5 te tel54 ,da>mee komt ov]e5 wat het ,z5d-,ave/a voors*rijft1 dat m5 vr d5 bijslaap e5 geb$ doe4 ,zoo /ond m5 lijnre*t teg5ov] de ascese4 ,ook vrijwillige armo$e1 b$el5d rondzw]v5 en zelfka/ijd+ word5 v]oordeeld4 ,bij ons1 zoo heet het 9 e5 lat] ges*rift1 is het h\d5 van va/5 dit1 dat wij va/5 van zondig5 met onze oog5 en tong51 onze oor5 en h&5 en voet5--datg5e wat 9 &]e godsdi5/5 va/5 is door niet te et51 is 9 onz5 godsdi5/ va/5 door ge5 zond5 te b$rijv54 ,op ijv]ig5 arbeid en vroeg op/aan wordt de nadruk gelegd3 ,p>od>s1 de haan1 is de heilige vogel van ,sraosa4 ,do* niet m9d] op e]lijkheid1 tr\w en wa>heid1 t]wijl ook de kuis*heid 9 hooge e]e /ond4 ,ook m$$eelzaamheid wordt als pli*t ge/eld3 de /em van d5 arme1 di5 m5 ongetroo/ wegz5dt1 kl9kt als e5 luide aankla*t door 't gans* heelal en b]eikt d5 troon des ,alwijz54 ,wat de e]lijkheid betreft3 eig5a>dig heet het 9 e5 d] tek/5 dat wie zijn s*uld niet afdoet e5 dief is1 die ro( pleegt aan zijn s*uldeis*]4 ,ook wordt aang$rong5 op het nakom5 zijn] contract53 zelfs de nabe/a&5 zijn da>voor solidair aansprakelijk4 ,ontu*t wordt met /r5ge /raff5 b$reigd4 ,afdrijv+ d] vru*t en k9d]moord zijn hi] t5 /r5g/e v]bod54 ,e5 vad] is1 m5 ziet dat op dit punt de ,p]z5 ons vooruit w>51 v]pli*t de ongehuwde mo$] te ond]h\d5 en voor het k9d tot di5s zev5de ja> te zorg54 ,de ontu*tige vr\w is vogelvrij3 de ontu*t is ,anro ma9yu's geliefde do*t]4 ,wat betreft de zoog5aamde v]want5-huwelijk5 7tuss*5 bro$] en zu/]1 oud]s en k9d]571 lat] zijn deze blo$s*5dige v]b9t5iss5 wl door de ,magirs aangeprez51 do* 9 het ,ave/a v9d5 wij dit niet4 ,wa>s*ijnlijk zijn zij ont/aan uit de bege]te1 om het ras zuiv] en onv]m5gd te h\d54 ,re9heid eis*te de ,mazdayasnis*e wet e*t] niet sle*ts op z$elijk1 ook op natuurlijk gebi$4 ,da>toe rek5de m5 all]e]/ d5 pli*t om a>de1 wat] en vuur re9 te h\d53 de drie heilige elem5t5 van ,mazda4 ,v&a> dat de oude ,p]z5 hun dood5 niet v]br&d51 dat z\ het vuur v]ontre9ig51 no* h5 begroev51 dat z\ de a>de on!ilig51 ma> ze ne]legd5 op e5 soort tor5s #ahg1 wa> ze door ro(vogels kond5 word5 v]te]d4 ,de all]\d/e wijze van lijkbezorg+ 0 e*t] deze1 dat m5 het lijk erg5s ne]legde op zijn eig5 kuss5 ( doodslak51 fel bes*55 door de zon4 ,e5 lijk begrav5 is e5 groote zonde1 v]br&5 e*t] nog groot] kwaad2 wie dt iem& ziet do51 is volg5s de wet v]pli*t d5 ov]tr$] te dood54 ,e5 veld wa> e5 lijk van e5 m5s* ( e5 hond heeft geleg51 mag 9 ge5 geval bezaaid word51 voordat het is g]e9igd4 ,e5 begrav5 lijk moet al?ans b9n5 't ja> opgegrav5 word51 wie er twee ja> mee wa*t1 begaat e5 onv]geeflijke zonde4 ,teg5ov] de di]5w]eld nem5 de ,p>zi/5 e5 geheel &]e h\d+ aan1 dan b4v4 de volgel+5 van ,bo$dha4 ,t]wijl to* dez5 het lev5 9 alle s*epsel5 heilig a*t51 is het hi] pli*t om de aan ,mazda gewijde di]5 te bes*]m51 ma> de s*epp+5 van ,anro ma9yu uit te roei54 ,0 het dood5 d] e]/e v]bod51 to* maakte m5 uitzond]+ voor di]51 die d5 m5s* tot spijze di5d5 en bij de (f]s aan sommige yazata's w]d5 ook pa>d51 kameel51 rund]5 en kle9vee gesla*t4 ,wa>om nu sommige di]5 heilig1 &]e onre9 w]d5 gea*t1 is vaak moeilijk na te gaan4 ,het nut besli/e zek] m5igmaal1 do* niet altijd4 ,heilig zijn bov5 alles de koe en de hond4 ,zoo ook de egel en de ott]2 d5 laat/e hield m5 voor e5 soort hond4 ,ook de kat en de uil1 de vogel van ,vohumano1 zijn heilig als be/rijd]s van het ong$i]te1 dat het graan opeet3 de muiz54 ,ev5e5s de gi]1 de bek5de /raatre9ig] van het ,oo/54 ,onre9 zijn3 slang51 ratt51 muiz51 mi]51 padd51 kikvors*51 deze moet5 word5 g$ood4 ,de ,p]z5 s*551 wat de onre9heid betreft1 d5 /elregel toeg$aan3 het b$]f van het be/e is het sle*t/e4 ,imm]s jui/ de ov]blijfsel5 van e5 m5s* en e5 hond1 en ond] m5s*elijke ov]blijfsels vooral dat van e5 prie/] w>5 t5 ze]/e onre94 ,zooveel mogelijk moe/ m5 zi* da>voor wa*t54 ,v]ontre9ig+ 0 e*t]1 bij de lijkbezorg+1 niet /e$s te v]mijd54 ,wat]1 a>de1 do* vooral de ur9e d] koe1 w>5 de gewone zuiv]+smiddel54 ,wie b4v4 e5 lijk _h aang]aakt1 moe/ e5 vrij omsla*tige re9ig+ ond]gaan1 wa>bij de prie/]s met bespr5g+5 en geb$5 di5/ moe/5 do54 ,zoo 0 re9heid e5 /r5ge eis*1 do* om al het ritueele w]d het inn]lijke niet v]get54 ,re9ig u zelf1 o g]e*te1 kl9kt het ons teg52 dit to* is 9 de /(felijke w]eld voor i$] de re9ig+ van deze zijn eig5 p]soonlijkheid1 o g]e*te1 dat hij ha> re9ige door go$e g$a*t51 woord5 en dad54 ,wat nu de /raff5 aangaat1 door de wet voor de ov]tr$]s bepaald1 mee/al w>5 zij niet ge/r5g4 ,sle*ts op groote onre9h$51 grove ontu*t en kett]ij /ond de dood/raf1 ov]ig5s w>5 het lijf/raff51 die d5 ov]tr$] hi] b$reigde2 lat] w]d5 deze door geldboet5 v]vang54 ,m5 _h e*t] ook gee/elijke /raff51 wa>bij m5 9 me]d]e ( m9d]e mate van de geme5s*ap d] vrom5 0 uitgeslot54 ,e5 d] groot/e /raff5 03 de v]bann+ uit d] m5s*5 g$a*t5is1 wa>bij m5 dus w]d dood v]kla>d4 ,de all]zwa>/e die3 wa>bij m5 van de godsdi5/ige geme5s*ap w]d uitgeslot5 en ond] smaad en gej\w w]d weggejaagd4 ,to*1 ook dan nog kon m5 zi* g5ade v]w]v53 als m5 namelijk e5 d] fel/ gehate ov]tr$]s doodde4 ,we hebb5 hi]m$e ons ov]zi*t van het oude ,mazdesme t5 e9de gebra*t en het le]5 k5n51 als e5 bij uit/ek praktis*51 v]/aanb>5 godsdi5/3 al?ans 9 zijn ho(dtrekk54 ,we wet5 ook--/raks kom5 wij da>op t]ug--dat deze godsdi5/ ook nu nog hi] en da> 9 ,p]zi zelf1 ma> vooral ond] de na> voor-,indi uitgewek551 de zoog5aamde ,p>si's1 voortleeft4 ,do*1 m9d] gemakkelijk is nog de vraag3 wa> en wanne] is deze godsdi5/ eig5lijk geldig gewee/8 ,da>ov] is ond] de gele]d5 veel v]s*il1 wa>op wij hi] niet kunn5 +aan4 ,we vol/aan met als ons gevoel5 mee te deel5 dat de ,z>a?u/ris*e godsdi5/1 nag5oeg zooals wij di5 uit het jong]e ,ave/a le]d5 k5n51 de he]s*5de godsdi5/ is gewee/ ond] ,cyrus 7#eeh-ebi v4 ,c47 en zijne opvolg]s1 de zoog5aamde ,a*aem5id54 ,aan hun rijk maakte ,alex&] de ,groote 7#ccf-cbc7 e5 e9de en tev5s s*ijnt hij teg5 het ,mazdesme en zijn gewijde boek5 te hebb5 gewo$4 ,het gevolg is gewee/ dat deze godsdi5/ 9 diep v]val g]aakte1 al bleef hij 9 enkele l&/rek5 vrij zuiv] bewa>d4 ,lat] e*t] kwam er e5 tijd van h]lev+ en wel ond] de ,sassanid51 welk vor/5huis vanaf #bbf n4 ,c4 rege]de1 totdat de ,islam zi* ook 9 ,p]zi v]toonde en ,mohamm$ ,z>a?u/ra v]drong1 to5 9 #fea het rijk d] ,sassanid5 bezweek4 ,to* blev5 er e5ige we9ige getr\w5 tot op dez5 dag2 vooral w]d5 de ,p>zis*e in/ell+5 en le]+5 tr\w bewa>d door na> ,indi uitgewek551 de zoog5aamde ,p>si's1 welke laat/5 zelfs tra*t5 hun oud5 godsdi5/ 9 di5s oorspronkelijke zuiv]heid te h]/ell54 ,na> het mij voorkomt is dit v]s*ijnsel belangrijk g5oeg1 om er nog e5 oog5blik bij /il te /aan en ook aan dit nieuwe1 h]/elde ,p>zisme nog e5 enkele bladzijde te wijd54 ,,iv4 ,het h]vormde ,mazdesme d] teg5woordige ,p>si's4 ,wij v]meldd5 re$s1 dat er 9 oude dag51 aan hun godsdi5/ getr\we ,p]z5 na> ,indi uitwek54 ,ga/vrij w]d5 zij da> ontvang51 alle5 hun wap5s moe/5 zij aflegg51 hun kle$+ v]&]5 en ge5 koei5 me] dood54 ,da>1 9 ,indi1 v]gat5 zij hun taal1 ook al kond5 zij nog e5 enkel geb$ 9 de oude taal uitsprek5 en w]d5 hun ook 9 het maats*appelijk lev5 all]lei gewoont5 eig51 aan de ,h9does1 lat] ook aan de ,mohamm$an5 ontle5d4 ,to*3 twee punt5 van hun oud gelo( hield5 zij va/3 er 0 ma> n ,god1 en3 e5 man mo*t sle*ts huw5 met ne vr\w4 ,ook blev5 zij hun heilige boek5 bew>54 ,het ,engels* bew9d gaf hun me] vrijheid en de$ de kra*t van het en]gieke volk1 7de fl9k/e koopli$5 van ,bombay zijn all5 bijna ,p>si's7 ontwak54 ,v]d] w]d5 zij nog me] wakk] ges*ud uit hun v]doov+ door de w]kzaamheid van ,*ri/5z5del+54 ,to5 er enkel5 van h5 voor het ,*ri/5dom w>5 gewonn51 begrep5 de &]51 dat zij--wilde hun godsdi5/ en geme5te be/aan blijv5--wat me] voor de godsdi5/ige opleid+ hunn] k9d]5 moe/5 do51 dan h5 enkele spreuk5 en geb$5 uit het ,z5d-,ave/a te lat5 le]5 9 de oorspronkelijke taal1 welke zij niet begrep54 ,de vru*t dez] beweg+ 0 de uitgave van e5 ,p>zis*5 cate*ismus1 ond] d5 titel3 ,e5ige vrag5 en antwoord5 om de k9d]5 van de heilige ,z>a?u/ris*e geme5te bek5d te mak5 met d5 ,mazde/is*5 godsdi5/4 ,gesprek tuss*5 e5 ,z>a?u/ris*5 mee/] en zijn le]l+4 ,we hal5 uit dit w]kje e5 g$eelte aan1 vooral om er uit te do5 zi51 hoe de ,p>si's hi]9 tra*t5 t]ug te ke]5 tot het oude1 zuiv]e gelo(1 to5 het nog niet door d5 invlo$ d] s*>e 0 v]ba/]d4 ,wa>9 geloov5 wij1 l$5 d] ,z>a?u/ris*e geme5te8 ,wij geloov5 sle*ts 9 n ,god1 en 9 niem& behalve 9 ,hem4 ,wie is die ne ,god8 ,de ,god1 die de hemel51 de a>de1 de engel51 de /]r51 de zon1 de maan1 het vuur1 het wat] 7( de vi] elem5t57 en alles1 wat 9 de twee w]eld5 is s*iep4 ,9 di5 ,god geloov5 wij1 ,hem di55 wij en v]e]5 wij1 ,hem roep5 wij aan4 ,geloov5 wij niet 9 e5ig &] ,god8 ,wie 9 e5ig &] ,god gelo(t1 is e5 ongeloovige2 hij zal de /raff5 d] hel ond]gaan4 ,welke g$aante heeft onze ,god8 ,onze ,god heeft ge5 gelaat ( vorm1 kleur no* ge/alte1 no* e5 bepaalde woonplaats4 ,niem& is aan ,hem gelijk4 ,hij is zoo he]lijk1 dat wij ,hem niet kunn5 bes*rijv5 ( beoordeel51 no* ,hem begrijp54 ,is da> e5ig d+1 dat ,god niet kan s*epp58 ,ja1 da> is n d+1 dat ,god zelf niet kan s*epp54 ,wat dat is1 moet gij mij uitlegg54 ,god is de ,s*epp] all] d+51 ma> indi5 ,hij iets z\ will5 s*epp51 dat ,hem gelijk w>e1 ,hij z\ het niet v]mog54 ,god kan ge5 &] s*epp51 ,hem zelf gelijk4 ,hoeveel nam5 zijn er voor ,god8 ,m5 zegt1 dat er duiz5d en n zijn1 do* da>van zijn er nog hond]d en n ov]geblev54 ,wa>om zijn da> zoovele nam5 van ,god8 ,de nam5 van ,god1 die zijn natuur we]gev51 zijn twee3 ,yazdan 7alma*tig7 en ,pauk 7heilig74 ,ook wordt ,hij g5oemd ,hormuzd 7de hoog/e d] gee/571 ,ddr 7die g]e*tigheid geeft71 ,purvurdeg> 7voorzi5]71 ,purvurtur 7bes*]m]74 ,door deze nam5 prijz5 wij ,hem4 ,er zijn ook vele &]e nam51 die ,zijn go$e dad5 bes*rijv54 ,wat is onze godsdi5/8 ,onze godsdi5/ is3 ,di5/ van ,god4 ,s$]t wanne] ontv+5 wij onz5 godsdi5/8 ,gods w>e pr(eet--de wa>a*tige ,zur?o/ 7,zoroa/]7 ,asphantaman ,ano%irwan--bra*t ons van ,godswege het w>e gelo(4 ,wa>he5 moet ik het aangezi*t w5d51 als ik d5 heilig5 ,hormuzd v]e]8 ,wij behoor5 d5 heilig5 re*tva>dig5 ,hormuzd te v]e]51 met ons aangezi*t gew5d na> e5 zijn] s*epp+5 van li*t1 he]lijkheid en v]hev5heid4 ,welke zijn deze voorw]p58 ,deze zijn de zon1 de maan1 de /]r51 het vuur1 het wat] en &]e he]lijke d+54 ,na> deze zijne s*epp+5 w5d5 wij ons gelaat1 en bes*\w5 die als ons kibleh #ahh omdat ,god 9 ha> e5 kle9 deel zijn] he]lijkheid heeft ne]gelegd en zij da>om 9 de s*epp+ me] v]hev5 zijn en ges*ikt om ons kibleh te wez54 ,welke godsdi5/ he]s*te er 9 ,p]zi vr d5 tijd van ,zur?o/8 ,de kon+5 en het volk w>5 di5a>s van ,god1 do* zij hadd51 ev5als de ,h9doe's1 beeld5 van de planet5 en afgodsbeeld5 9 hun tempels4 ,welke gebod5 heeft ,god ons gegev5 door zijn5 pr(eet1 d5 v]hev5 ,zur?o/8 ,vele gebod51 do* ik geef u het voornaam/e1 dat gij u altijd moet h]9n]5 en wa>door gij u moet lat5 leid53 ,god als ,en te erk5n54 ,d5 pr(eet1 d5 v]hev5 ,zur?o/ als zijn w>5 pr(eet te e]54 ,zijn godsdi5/ en het ,ave/a1 door hem gebra*t1 als ontwijfelba> wa> aan te nem54 ,te geloov5 9 de go$heid van ,god4 ,ge5 d] gebod5 van d5 ,mazde/is*5 godsdi5/ ongehoorzaam te zijn4 ,booze dad5 v]mijd51 go$e dad5 v]ri*t51 vijfmaal 's daags bidd54 ,te geloov5 9 v]geld+ en g]e*tigheid op d5 vi]d5 dag na d5 dood4 #ahi ,op d5 hemel te hop5 en de hel te vreez54 ,zond] twijfel te geloov5 9 d5 dag d] algeme5e v]nietig+ en re9ig+ 7van alle ziel51 die lijd574 ,altijd te b$5k51 dat ,god doet1 wat ,hij wil en zal do51 wat ,hij wil4 ,e5ig li*t5d voorw]p aan te zi5 als wij ,god aanbidd54 ,als wij e5ige zonde begaan1 zal onze pr(eet ons dan beh\d58 ,nooit moet5 wij1 volg5s ons gelo(1 e5ige zonde begaan3 onze pr(eet1 onze gids 9 het re*te spoor1 heeft ons uitdrukkelijk gezegd3 gij zult ontvang51 na> wat gij doet4 ,onze dad5 besliss5 ov] onz5 t]ugke] 9 de &]e w]eld4 ,als gij deugdzame en vrome dad5 v]ri*t1 zal de hemel uwe v]geld+ zijn4 ,als gij zondigt en sle*te d+5 doet1 zult gij 9 de hel word5 ge/raft4 ,da> is niem& dan ,god1 die u kan r$d5 van de gevolg5 uw] zond54 ,als iem& e5 zonde begaat1 9 het gelo( dat hij door iem& zal word5 g]$1 zoo zull51 zo[el hij1 die hem 7hi]97 b$riegelijk voorgaat1 als de b$rog5e v]oordeeld zijn tot op d5 dag van de vole9d+ d] w]eld4 ,welke zijn de d+51 wa>door e5 m5s* gezeg5d en beweldadigd wordt8 ,door deugdzame dad5 te do51 mild te gev51 voorkom5d en ne$'rig te zijn1 za*te woord5 te sprek51 &]5 het go$e toe te w5s*51 e5 re9 h>t te hebb51 k5nis te v]krijg51 de wa>heid te sprek51 d5 toorn te ond]drukk51 g$uldig te zijn en zi*zelf te behe]s*51 vri5delijk te zijn1 s*aamte te gevoel51 behoorlijk5 e]bi$ te toon5 voor oud en jong1 godsdi5/ig te zijn1 uw oud]s en le]mee/]s te e]54 ,alle deze deugd5 zijn de vri5d5 van go$e1 de vij&5 van sle*te m5s*54 ,door welke d+5 gaat e5 m5s* v]lor5 en wordt hij v]laagd8 ,door onwa>heid sprek51 /el51 dobbel51 met booze bege]t5 e5e vr\w aanzi51 v]raad pleg51 misleid51 boos zijn1 &]5 kwaad toe w5s*51 trots* zijn1 spott51 lui zijn1 kwaadsprek51 gi]ig zijn1 one]bi$ig zijn1 onbes*aamd1 oploop5d zijn1 nem5 wat e5s &]s eig5dom is1 wraakzu*tig1 onz9delijk1 h>dnekkig1 afgun/ig zijn1 iem& le$ b]okk551 bijgeloovig zijn en teg5ov] &]5 booze en vij&ige dad5 pleg54 ,dit zijn de vri5d5 van d5 sle*te1 de vij&5 van d5 deugdzame4 ,deze cate*ismus 0 de e]/e pog+ om godsdi5/ig ond]ri*t aan de jeugd te gev54 ,ook w]d5 de oude1 gewijde boek5 9 de ,guj>ati taal ov]gezet1 do*3 deze v]tal+ 0 te lett]lijk en da>door onv]/aanba>4 ,da>op /i*tte 9 #ahdi ,dabadha ,naoroja1 7e5 van de voormann5 van het nieuw ,p>zisme1 wa>aan ik deze m$$eel+5 ontle571 t5 e9de me] invlo$ uit te oef551 met &]e jonge mann5 s*ol5 voor meisjes4 ,zij noemd5 zi*3 ,lett]kundige en ,wet5s*appelijke ,/ud5t5v]5ig+4 ,deze ,dabadha ,naoroja kwam to5 jui/ van de academie4 ,hij en zijne vri5d5 gav5 's morg5s en 's avonds les en hadd5 e]/ niet we9ig teg5 de vooroordeel5 van de me]d]heid van hun volk te /rijd54 ,do*1 zij hield5 vol2 aanzi5lijke jongeli$5 kwam5 h5 help5 en de s*ol5 kwam5 tot geve/igd5 /&4 ,ook hield m5 lez+5 en /i*tte m5 e5 ,p>zi/is* weekblad4 ,9 #ahea w]d e5e v]e5ig+ ge/i*t1 met d5 /raks g5oemd5 ,dabadha ,naoroja als secret>is1 die t5 doel _h het ,mazde/is*e gelo( van ,h9does*e en ,mohamm$aans*e toevoegsel5 te zuiv]5 en1 door nauwgezette /udie d] gewijde boek51 tot zijn oorspronkelijke zuiv]heid t]ug te br5g54 ,deze v]e5ig+ heette ,rahanumai ,mazdia%n 7gids voor de v]e]d]s van n5 ,god74 ,er 0 teg5 deze v]e5ig+ e5 groote vij&s*ap3 zelfs w]d e5 teg5v]e5ig+ opg]i*t1 die e*t] spo$ig bezweek4 ,wa> het e*t] gold met ,h9does*e en ,mohamm$aans*e c]emonin te brek51 da> 0 er groote teg5/& bij de vr\w51 zu/]s en mo$]s3 die to* imm]s 9 het huisgez9 d5 toon aangev54 ,de meisjess*ool ev5wel _h ook 9 dez5 groot succes4 ,da> le]d5 deze meisjes imm]s dit alles als vooroordeel ( bijgelo( k5n54 ,zij kwam5 da>door van zelf 9 v]zet4 ,ne51 mo$]1 zeid5 zij1 de kle9e s*\d]s ophal5d1 dat is ons gelo( niet1 dat is niet go$1 dat is bijgeloovig4 ,en--de mo$] lui/]de na> het k9d1 als zij na> man ( bro$] niet wilde hoor54 ,s$]t di5 tijd zijn twee gesla*t5 voorbij gegaan4 ,die k9d]5 zijn nu zelf mo$]s en zij zett5 de aangevang5 h]vorm+ voort4 ,ook nog e5 &]e belangrijke s*r$e tot h]vorm+ w]d ongeve] #ahec g$aan4 ,m5 weet1 dat het oude ,p>zisme de vr\w5 vol/rekt niet a*t]/elde4 ,ev5wel1 ond] vreemd5 invlo$ 0 er ongelijkheid gekom53 de vr\w5 w]d5 we9ig geteld4 ,de /raks g5oemde leid] en &]5 g+5 nu familiesam5kom/5 h\d5 en maaltijd51 wa>bij ook de vr\welijke l$5 d] familie teg5woordig w>54 ,ind]daad hielp dit4 ,tr\w5s m5 kon zi* ook b]oep5 op de volg5de woord5 van ,z>a?u/ra1 9 de ,z5d ,ave/a aangehaald3 ,o gij bruid5 en bruidegoms1 mann5 en vr\w51 ik zeg u deze woord53 ,leeft 9 n5 gee/2 doet te zam5 uw godsdi5/ige pli*t5 9 zuiv]heid van g$a*te1 leeft met elka> 9 wa>heid en door deze d+5 zult gij zek] gelukkig word54 ,ook het hebb5 van me] dan e5e vr\w1 welk misbruik hi] en da> 0 +eslop5 en wel 9 dez5 vorm1 dat m5 zijne vr\w wegzond om e5e &]e te nem51 liet m5 niet onbe/r$54 ,m5 wi/1 met e5ige moeite1 e5 wet te v]krijg51 wa>bij de ,p>si's 9 dez5 met dezelfde /raff5 w]d5 b$reigd als de ,engels*e ond]dan54 ,ook teg5 de1 volg5s ,indis*e z$e gebruikelijke1 ook ond] de ,p>si's +eslop5 k9d]huwelijk5 trad m5 op4 ,en wel met zooveel succes1 dat ze ?ans ond] h5 voornamelijk 9 ,bombay1 bijna niet me] voorkom54 ,zoo kwam er dus ond] de ,p>si's me] belang/ell+ 9 hun oude gelo(4 ,ev5wel1 m5 bleef ge5sz9s bij de lett] da>van hang54 ,ond] d5 invlo$ van ,rahanumai1 de /raks g5oemde v]e5ig+1 kwam m5 er toe1 die oude ges*rift5 me] opzettelijk te ond]zoek54 ,dit leidde tot de volg5de resultat53 #aij ,vele boek51 tot nu toe voor kanoniek geh\d51 w>5 dit niet4 ,met uitzond]+ van de ,ga?a's gav5 de oude boek5 niet we] de woord5 van ,z>a?u/ra1 no* van zijne le]l+54 ,v]d]3 de godsdi5/ van ,z>a?u/ra w]d uit e5 radicale h]vorm+ gebor53 teg5ov] het poly!sme pr$ikte deze d5 di5/ van d5 groot51 v]hev55 ,god als het beg9 en e9de van d5 w>5 godsdi5/4 ,hij alle5 0 de gev] van alles4 ,de oude god5 en gee/5 v]wi]p de pr(eet1 om zi* alle5 tot ,god te ri*t54 ,u en u alle51 sprak hij1 ziet het oog mijn] ziel4 ,het mono!sme van ,z>a?u/ra 0 ondubbelz9nig1 ev5e5s zijne le] van ma> e5e vr\w te huw54 ,de teg5woordig ,p>si /ud5t5 h\d5 vol dat1 de boek5 van het ,ave/a 7behalve de ,ga?a's7 door prie/]s zijn saamgevoegd1 die na d5 dood van ,z>a?u/ra de oude gee/5 we] 9 e]e h]/eld51 zij het ook 9 ond]ges*ikte positie3 die gee/51 welke m5 ond]/elde ov] het wat]1 het vuur1 de a>de en alle groote s*epp+5 d] natuur te rege]54 ,ook maakt5 die prie/]s1 zoo le]5 zij1 e5 ritueel en c]emonin1 die voor h5 het mee/ voordeelig w>54 ,voorts maakt5 al de aanroep+5 van v]s*ill5de gee/5 ge5 deel uit van d5 godsdi5/ van ,z>a?u/ra4 ,zij--de teg5woordige beoef5a>s d] gewijde ,p]zis*e lett]kunde--oordeel5 dat de ,p>si's moet5 t]ugke]5 tot d5 oorspronkelijk5 gee/elijk51 e5v\dig51 zuiv]5 godsdi5/ d] e]/e tijd5--en dat uit ,z>a?u/ra's woord5 volgt1 dat sle*ts de eeuwige beg9sel5 van de rege]+ van n5 ,god1 zuiv]heid 9 g$a*t51 woord5 en w]k5 voor altijd b9d5d zijn4 ,alle gewoont51 ritueel en c]emonin1 aang5om5 volg5s tijdsom/&igh$51 plaats en bes*av+1 kunn5 v]&]d word51 na>dat de /(felijke en gee/elijke behoeft5 d] geme5s*ap dit eis*54 ,da>op legg5 de teg5woordige leid]s dan ook d5 voll5 nadruk4 ,blijv5 zij dat do51 dan kan zek] de betrekkelijk kle9e kr+ van ,p>si's 9 ,indi1 #hd1jjj op #bed millio51 als zij wa>lijk /rijdt voor wa>heid1 g]e*tigheid en deugd to* e5 9 m5ig opzi*t heilzam5 invlo$ uitoef554 ,en ook voor ons we/]l+5--vaak zoo v] van natuur en wa>heid v]wijd]d--kan het niet &]s dan gun/ig w]k5 om met d5 v]hev551 en to* practis*5 godsdi5/ van ,z>a?u/ra k5nis te mak54 ,tr\w5s1 de oude ,p]z5 behoor5 ook tot onze gee/elijke voor\d]s3 hun le] van d5 duivel en de op/&+1 van het w]eldg]i*t en de re9ig+ d] booz51 heeft door het ,jod5dom he5 tot 9 het ,*ri/elijk d5k5 zi* e5 plaats v]worv54 ,/e$s kla>d] komt dit door de nieuw]e ond]zoek+5 aan het li*t4 ,do* hi]op legg5 wij nu niet d5 nadruk4 ,het lev5 des m5s*5 e5 /rijd teg5 het booze1 wa>9 ,god hem t] zijde /aat1 e5 /rijd1 die go$e vru*t5 moet en zal drag51 het w>e lev5 ge5 somb]e ascese1 ma> ijv]ig arbeid5 9 de maats*appij3 ge5 dwaze v]a*t+ van de w]eld d] z9n51 ma> heilig+ van al het a>ds*e 9 d5 gee/ d] g]e*tigheid--zie1 dat zijn de on/]felijke wa>h$51 ons door ,z>a?u/ra toeg]oep54 ,h\d5 wij die 9 e]e6 ,,bibliographie4 ,g4 ,h4 ,lam]s4 ,de wet5s*ap van d5 godsdi5/4 7,hi/oris* deel71 9 ,nieuwe ,bijdrag5 voor ,godgele]dheid en ,wijsbege]te deel ,,vii en deel ,,ix4 ,p4 ,d4 ,*antepie de la ,saussaye4 ,lehrbu* d] ,religionsges*i*te4 ,freiburg #ahhg4 ,j4 ,c4 ,b4 ,mohr4 ,p4 ,d4 ,*antepie de la ,saussaye4 ,vi] s*ets5 uit de ,godsdi5/ges*i$5is4 ,utre*t4 ,c4 ,h4 ,e4 ,breij] #ahhc4 ,religi\s ,sy/ems ( ! ,_w 7a collection ( addresses74 ,london4 ,swan ,sonn5s*e9 ,co4 #aija4 ,moni] ,williams4 ,religi\s ,?\ght & ,life 9 ,india4 ,"p ,i4 ,v$ism1 ,brahmanism & ,h9duism4 ,london4 ,john ,murray4 #ahhc4 ,h4 ,old5b]g4 ,buddha1 se9 ,leb51 se9e ,lehre1 se9e ,geme9de4 ,b]l94 ,w4 ,h]tz4 #ahha4 ,t4 ,w4 ,rhys ,davids4 ,buddhism4 ,london #ahii4 7,society = promot+ ,*ri/ian ,k74 ,a4 ,lillie4 ,buddha & ,buddhism4 ,ed9burgh4 ,t4 ,cl>k4 #aijj4 ,e4 ,arnold4 ,het li*t van ,azi1 v]taald door ,dr4 ,h4 ,meyboom4 ,am/]dam #ahha4 ,h4 ,field+4 ,de ziel van e5 volk4 7,het ,bo$dhisme als volksgelo( 9 ,burma7 v]t4 door ,f4 ,ortt4 's ,grav5hage4 ,drukk]ij ,vr$e #aijj4 ,m4 von ,br&t4 ,die ,*9esis*e ,philosophie und d] ,/aatsconfucianismus4 ,/uttg>t4 ,/reck] ,mos] #ahih4 ,c4 ,p4 ,tiele4 ,ges*i$5is van d5 ,godsdi5/ 9 de oudheid4 ,deel ,,ii 7de ,iranis*e volk574 ,am/]dam4 ,p4 ,n4 van ,kamp5 ,zoon #ahie4 ,a4 ,brodbeck4 ,zoroa/]4 ,leipzig4 ,w4 ,fri$ri*4 #ahic4 ,g4 de ,lafont4 ,les gr&es religions 7le ,mazdesme74 ,p>is ,*amuel #ahig4 ,f4 ,ju/i4 ,ges*i*te des alt5 ,p]si5s4 ,b]l94 ,g4 ,grote4 #ahgi4 ,,inh\d4 ,bladz4 ,,voorr$e #a-d ,het ,brahmanisme #e-cg ,i4 ,het ,brahmanisme2 zijn oorsprong1 k>akt] en eig5a>digh$5 #e-ae ,v]h\d+ van ,isralietis*5 en ,*ri/elijk5 godsdi5/ en van ,brahmanisme en ,bo$dhisme4--,pan!/is* k>akt] van het ,brahmanisme1 bij poly!/is* voorkom54--,oorsprong van het ,brahmanisme4 ,/aml& d] oude ,indirs1 hun god5 en godsv]e]+1 ,ri%i's1 ,v>una1 ,agni1 ,indra1 ,surya1 v]wants*ap d] god54--,on/]felijkheidsgelo(4 ,yama4--,ka/5wez54--,de ,v$a's4--,ontwikkel+1 van d5 ,v$is*5 godsdi5/ ond] de leid+ d] ,brahman51 wa>de van het (f]1 zielsv]huiz+4 ,atman1 ,brahma1 het lev5 van d5 ,brahmaan als le]l+1 huisvad] en kluiz5a>4--,opkom/ e5] philosophis*-ascetis*e ri*t+1 hoe deze zi* met het volksgelo( v]/ond4 ,,ii4 ,brahmaans*e god5le] en lev5sbes*\w+ #af-bh ,brahmaans*e god5le]1 ,brahma1 ,vi%noe en ,siva1 hun inc>naties1 k>akt] en v]e]+4--,esot]is*e opvatt+ van het ,brahmanisme4--,e9ddoel1 wa>na> m5 /reeft4--,v$anta en ,sankhya4--,ramayana en ,mahabh>ata1 ,valmiki1 ,visvamitra1 ,yayati4 --,op d5 drempel van het ,bo$dhisme4 ,,iii4 ,gezuiv]d ,brahmanisme 9 d5 nieuw]5 tijd 7de ,brahmo-,samaj7 #bh-cg ,vroeg]e pog+5 tot h]vorm+4--,k>akt] d] nieuw]e beweg+4--,rammohun ,roy4--,zijn optr$5 teg5 de afgod]ij4--,/rijd teg5 w$uw5v]br&+4--,zijn /rev54 ,v]h\d+ tot het ,*ri/5dom4--,e]$i5/4--,/i*t+ d] ,brahmo ,samaj4--,zijn dood4--,deb5dra-na?4--,zijn beg9selv]kl>+4--,liturgie4--,v]deeldheid 4--,vi] grondbeg9sel54--,voornaam/e punt5 d] le]4--,n>a9 ,bose4-- ,ke%ab ,*&] ,s54--,zijn doel4--,zijn jeugd4--,toetr$+ tot de bro$]s*ap4--,zijn radicalisme4--,sociale h]vorm+51 die hij voor/ond4--,s*eur+ en v]e5ig+ d] me] vooruit/rev5d5 9 e5 nieuwe v]e5ig+4--,program4--,godsdi5/oef5+4 --,mozoomd>4 ,het ,bo$dhisme #ch-aed ,i4 ,het lev5 van ,bo$dha tot aan zijn op5lijk optr$5 #ch-ed ,het ,bo$dhisme 9 het ,brahmanisme voorb]eid4--,zijn v]spreid+4 --,zijn uite5loop5de opvatt+4--,quae/ie ov] het hi/oris*e d] ,bo$dha-figuur4--,wa>heid en v]di*t+ gem5gd4--,bo$dha's geboorteplaats4--,wat ov] zijn jeugd va//aat4--,zijn wond]b>e geboorte4--,asita4--,de vi] voorteek5s4--,voorzorg5 van zijn vad]4--,de vi] voorteek55 v]s*ijn54--,pog+5 om de hoog]e roep+ van ,bo$dha te v]nietig54--,hemelgee/5 /]k5 hem4-- ,hij ziet de v]leidelijke vr\w5 9 ha> w>e ge/alte4--,geboorte van ,rahula4--,bo$dha's /rijd4--,zijn besluit4--,zijn v]trek4--,wat ,m>a hem voortoov]t4--,bo$dha bij de kluiz5a>s4--,9 't w\d4-- ,e9de zijn] zelfka/ijd+4--,zijn vijf le]l+5 v]lat5 hem4-- ,zijn /rijd en ov]w9n+ ond] d5 ,bo-boom4--,zijn v]li*t+4 --,a>zel+ om de le] te pr$ik54 ,,ii4 ,bo$dha als pr$ik] van d5 weg des heils #ed-hg ,bo$dha 9 het wildp>k bij ,b5>es4--,de vijf vroeg]e le]l+54 --,pr$ik+ van de vi] heilige wa>h$5 en van het a*tv\dig pad4--,beke]+ d] vijf ascet54--,van ,bimbis>a4--,van ,s>iputta en ,mogallana4--,v]zet des volks teg5 de ,bo$dhi/is*e ascese4 --,bo$dha ontmoet zijn vad]4--,ziet ,yaodh>a t]ug4--,bo$dha 9 zijn dagelijks* lev54--,gelijkheid 9 d5 kr+ d] le]l+54 --,vel5 van h5 zijn aanzi5lijk54--,sunita1 le]l+ uit g]+5 /&4--,bo$dhisme e5 democratis*e beweg+8--,an&a1 de mee/ geliefde le]l+4--,devadatta1 de v]rad]4--,leek5vri5d5 en vri5d9n54--,visakha4--,ha> zorg voor monnik5 en nonn54-- ,bo$dha's d5kbeeld5 ov] de vr\w4--,gesprek da>ov] met ,an&a --,nonn5 m9d] dan monnik5 gea*t4--,bo$dha's /rijd teg5 de ,brahman54--,bo$dha ov] het (f]54--,bo$dha teg5 zelfka/ijd+4--,bo$dha ge5 vrijd5k] ( a!/4-- ,getuig5iss5 da>ov]4--,bo$dha's gesprek met ,vaset?a ov] de v]e5ig+ met ,brahma4--,bo$dha en de s*oone zond>es4--,de v]geld+sle] 7,k>ma74--,aantrekkelijkheid van ,bo$dha's p]soon3 zijn figuur ge5 s*epp+ d] v]beeld+4--,bo$dhi/is*e spreuk54--,bo$dha's laat/e lev5sdag5 en dood4 ,,iii4 ,bo$dha's ond]wijs1 ,bo$dhi/is*e r$55 en gelijk5iss5 #hg-aaa ,wa>de 9 het ,bo$dhisme aan de le] gehe*t4--,bo$dha's ond]wijs vooral tot het v]/& g]i*t4--,r$e ov] d5 glo$ d] z9n54 ,voor niet-+ewijd5 opklimm+ van af het e5v\dige tot het hoog]e4--,ond]ri*t door vrag53 gesprek met ,sona1-- ,gelijk5is van d5 w>5 en v]ke]d5 weg4--,gelijk5is van de v]gev+4--,gelijk5is van d5 godloo*5a>4--,gelijk5is van ,kisagotami4--,ges*i$5is van pr9s ,kunala4--,bo$dha op e5 huwelijksfee/4--,ges*i$5is van het meisje ,bhadra4--,kon+ ,wessant>a4--,kon+ ,bambadat4--,de hong]ige hond4--,bo$dha als vr$e/i*t]4--,de v]lor5 zoon4--,de vr\w aan de bron4-- ,ges*i$5is van ,vasavadatta4--,gelijk5is van het br&5d huis4 --,gesprek met ,rahula ov] vals*heid4 ,,iv4 ,ho(dpunt5 van ,bo$dha's le] #aaa-aai ,ho(dzaak3 bevrijd+ van het lijd54--,s*ild]+ d] ,sams>a4 --,er is e*t] v]loss+4--,/emm+ d] ,bo$dhi/5 9 lev5 en /]v54--,dor/ de oorzaak van het lijd54--,hoe ,bo$dha de zielsv]huiz+ opvatte8--,hoe ,nirvana8--,de kett]ij van ,yamaka3 conclusie4 ,v4 ,de weg des heils #aai-abd ,/ations op d5 weg des heils4--,re*ts*ap5heid4--,de vijf gebod54--,gee/elijke oef5+ 9 welwill5dheid4--,beke]+ van ,roja4--,ges*i$5is van ,sama4--,behe]s*+ d] z9n54-- ,opm]kzaamheid4--,m>a1 zijne v]zoek+ van ,bo$dha4--,gelijk5is van d5 s*ildpad4--,voorsmaak van het hoog/e heil hi] op a>de3 extase4--,bo$dha's p]soon op d5 a*t]grond4 ,,vi4 ,het ,bo$dhisme 9 de praktijk #abd-aci ,bo$dhi/is*e monnik5 ge5 tuss*5p]son5 tuss*5 hemel en a>de4--,ge5 hir>*ie4--,wie van de 7monnik57 geme5te zijn uitgeslot54--,opname als monnik 7,pabbaja en ,upasampada74--,de vi] ge/r5ge regel54--,de vi] groote v]bod54--,gel(te niet voor altijd4--,go$e da>94--,tu*t van het publiek4--,dagelijks* lev5 d] monnik54--,ond]ri*t d] jeugd4--,aanzi51 wa>9 zij /aan4--,bie*tsam5kom/54--,bie*t=mule 7,patimokha74--,de reg5tijd4--,hoe die w]d doorgebra*t 9 de oudheid4--,hoe ?ans 9 ,birma4--,9 ,ceylon4--,voorlez+ op ,zondag uit de ,h4 ,s4--,vi] heilige plaats54--,bo$dhi/is*e nonn54--,ha> ond]worp5heid aan de monnik54--,de vr\w5 teg5ov] ,bo$dha's le]4--,ha> geb$4--,bo$dhi/is*e leek54--,hun lev5sopvatt+4 --,afke] van d5 oorlog4--,individueele op d5 voorgrond4--,opvatt+5 ov] v]geld+ en boete4--,hoe zij /aan teg5ov] d5 dood4-- ,wa>de]+ d] ,bo$dhi/is*e le]4 ,,vii4 ,de voortgang en ontwikkel+ van het ,bo$dhisme #aci-adi ,ho(dpunt51 hi]bij te besprek54--,oude concilie's4--,van ,rajagriha1 ,vaisali1 ,patna4--,aoka4--,zijn ops*rift54--,aoka's h]vorm+5 op godsdi5/ig en maats*appelijk gebi$4--,zijn liefde voor d5 inn]lijk5 godsdi5/4--,zijn afke] van d5 oorlog4--,bes*]m+ van di]54--,zorg voor kranke m5s*5 en di]54--,bepal+5 t5 gun/e d] monnik54--,het lev5 d] monnik5 9 zijn dag54--,godsdi5/ige fee/54--,z5del+54 --,/upa's4--,concilie van ,patna 7#bdd74--;,heilige tek/54--,drie ,pitaka's4 ,,viii4 ,uitbreid+ en onta>d+ van het ,bo$dhisme #adi-aed ,uitbreid+ ov] ,ceylon1 ,birma enz4--,ond]gang 9 ,indi4--,oorzak5 da>van4--,het ,bo$dhisme 9 ,tibet4--,ov]e5kom/ met het ,rooms*-,ca?olicisme4--,bes*rijv+ e5] godsdi5/oef5+ 9 de ka!draal van ,lhassa4--,slot4 ,de ,*9ees*e philosophie #aee-bde ,i4 ,inleid+ #aee-aeh ,ho(ddoel van deze uite5zett+4--,het oude en /&va/ige d] ,*9ees*e bes*av+4--,de twee ho(dri*t+5 d] ,*9ees*e philosophie4--,/rijd van ,confucianisme en ,taosme4--,ov]w9n+ van ,confucius4--,vreemde invlo$5 9 het ,confucianisme zelf4--,wat aan het ,confucianisme het ov]wi*t gaf4--,oud-,*9ees*e wijsge]-pr(et54--,keiz] ,wuwang 7#aaaj v4 ,c47--,zijn f\t4 ,,ii4 ,confucius1 zijn lev5 en le] #aeg-agh ,zijn geboorte1 naam1 familie4--,zijn jeugd en huwelijk4--,bekle$t v]s*ill5de betrekk+54--,zijn roem4--,confucius' vlu*t uit ,lu4--,ke]t t]ug4--,wordt beambte d] /ad ,*ungtu4--,klimt t5 slotte tot m9i/] van ju/itie op4--,valt 9 ong5ade4--,9 ball+s*ap4--,9 #dhc 9 ,lu t]ug4--,zijn dood en laat/e woord54--,e]/ lang na zijn dood 9 e]e4--,t5 slotte afzond]lijke tempels voor hem4--,ook ?ans bij de ,m&s*oe rege]+ ze] geerd4--,confucius' le] niet nieuw4--,/elde het ordelijke1 regelmatige op d5 voorgrond4--,afke] van bespiegel+ ov] 's m5s*5 toekom/4--,confucius' nauwgeze!id en vormelijkheid4--,welk5 indruk wij van zijn p]soon krijg54--,zijn ontmoet+ met ,lao-tsze4--,oordeel van ,tao/is*e w]kli$54--,confucius en de roov] ,kih4--,oordeel van ,wang-,*ung4--,oordeel zijn] le]l+54--,confucius k9d van zijn tijd en volk4--,kritiek van zijn le]l+ ,tsze lu4--,zijn grief1 dat hij misk5d w]d4--,zijn zwakheid4--,zijn le] d] w$]ke]igheid4--,zi*zelf en &]5 opvo$54--,opvatt+ van gehoorzaamheid4--,k9d]lijke liefde beg9 van alle deugd4--,aanprijz+ van zelfopvo$+4--,go$ voorbeeld gev54--,zijn w>e natuur volg54--,h>monie bew>54--,&]5 beh&el51 zooals m5 zelf beh&eld wil zijn4--,ideaal van d5 wijze4--,f\t5 zoek5 9 zi*zelf4--,de vijf w$]ke]ige pli*t54--,de drie eig5s*app54--,wa>door zij uitgeoef5d word54--,neg5 regels voor de behe]s*]s des rijks4--,vorm1 wa>9 ,confucius zijne le] kle$t ook niet oorspronkelijk4--,wat ,confucius e5s op e5 beeld las 9 #eag v4 ,*r4--,v]val van ,confucius' le] na zijn dood4 ,,iii4 ,m5cius #agh-aij ,zijn jeugd4--,zorg zijn] mo$]4--,zijn le]j>54--,le]a>4--,politiek h]vorm]4--,m5cius' ontgoo*el+4--,ambteloos burg]4--,zijn dood4--,canonisatie4--,v]s*ill5d k>akt] van ,confucius en ,m5cius4--,m5cius' /rijd teg5 ,cynici en ,mihi/54--,m5cius' democratie4--,zijn erk5n+ van de wa>de d] ,*9ees*e bes*av+4--,zijn le] d] voorbes*ikk+4--,a*t d5 m5s* van nature go$4--,le] van ,han y en ,*u hi ov] 's m5s*5 natuur4--,de vijf en de drie d+51 9 /rijd met de k9d]lijke liefde4--,m5cius teg5ov] de secte van ,%9 nung4--,erk5t de wa>de van elk5 heilzam5 arbeid1 vooral van di5 des wijz54--,zijn vijf eis*5 t5 opzi*te van het /aatsbe/uur4--,komt op teg5 uitbuit+ des volks4--,zijn /rijd teg5 ,mih ti's le] d] algeme5e liefde4--,le] van ,mih ti4--,hoe ,m5cius dit sy/eem omv]wi]p4--,m5cius' /rijd teg5 d5 ,tao/ ,yang ,*u 7pessimi/74--,m5cius' le] ov] de h>t/o*t4--,v]wante d5kbeeld5 bij d5 psy*oloog ,ribot4 ,,iv4 ,lao tsze #aij-bjb ,zijn geboorte4--,lat]e v]di*tsel5 da>ov]4--,zijn w]k ,tao teh k+4 ,ook ,lao tsze sle*ts bewa>d] d] oude le]4--,het ,tao4--,wat da>ond] te v]/aan8--,iets onp]soonlijks4--,getuig5is van ,lao tsze1 van ,huai nan tsze4--,tao de natuur 7natura naturans74--,tao/5 ov] de word+ van het heelal 7,*wang tsze74--,v]gelek5 met h$5daags*e bew]+54--,uitspraak van ,lieh tsze ov] ,tao als het onges*ap5e4--,v]h\d+ van ,tao en ,god4--,evolutie door de ,tao/5 erk5d4--,plaats van d5 m5s* 9 het heelal volg5s het ,taosme4--,bes*\w+ van d5 dood4--,van 's m5s*5 roep+4--,de hemels*e natuur te volg54--,niet actief zijn4--,hoe dit leidde tot &] politiek en sociaal optr$5 dan van ,confucius en de zijn54--,lao tsze prij/ ru/ en n$]igheid aan4--,ov]e5kom/ met ,confucius 9 l( d] oudheid en afke] van druk4--,lao tsze wil we9ig rege]54-- ,hoe hij de onta>d+ d] rege]+ s*et/4--,zijn rege]+sideaal4-- ,zijn aanprijz+ van ru/4--,droefgee/ig beeld van zijn eig5 p]soon4 ,v4 ,*wang tsze1 ,lieh tsze1 ,yang ,*u en de onta>d+ van het ,taosme #bjb-bae ,*wang tsze en de vor/ van ,tsu4--,hoe hij begrav5 wilde word54--,valt ,confucius en di5s le] s*]p aan4--,wa>s*uw+ teg5 a*t gebrek5 en vi] f\t54--,keurt af ,confucius' ru/eloo%eid en bemoeizu*t met &]54--,gispt de veeleis*5dheid d] teg5woordige he]s*]s4--,*wang tsze ov] d5 dood4--,*wang tsze en de s*$el4--,zijn besef van het onbevr$ig5de des lev5s4--,lieh tsze4--,het betrekkelijke d] k5nis 7de krankz9nige74--,de man uit ,y9 7het v]gankelijke74--,t*ung lu tsi1 de man uit ,ki en ,lieh tsze sprek5 ov] het v]gaan d] w]eld4--,lieh tsze ov] lev5 en dood 7het dood%o(d74--,yang ,*u4--,het korte lev5 dat zooveel droefs heeft4--,onbezorgd g5iet54--,keiz] ,muh en de ,magir4--,keiz] ,ts9 ,%i ,wang ,ti geeft zi* aan ,tao/is*e kun/5 ov]4--,de ,tao/is*e doktor5 d] r$e en het bijgelo(4--,de ,tao/is*e paus4--,invlo$ van het ,taosme op het volk4 ,,vi4 ,de gele]d5 teg5ov] ,taosme en ,bo$dhisme #bae-bbg ,argum5t5 van we]szijd5 gebezigd4--,het onblo$ige d] v]volg+54--,bo$dhi/is*e wijsbege]te t5 slotte zelfs 9 de z$ele] d] gele]d5 +$rong54--,oud en nieuw ,confucianisme4--,het heilige edict 7teg5ov] ,tao en ,bo$dha74--,het groote plan van ,ho en de rol van ,loh4--,reactie teg5 het inkruip5 van ,tao/is*e en ,bo$dhi/is*e le]+5 9 het ,confucianisme4--,de ,m&s*oe rege]+ en het ,confucianisme4--,het heilige edict1 ov]weg+51 afkondig+1 indeel+1 v]kl>+51 pog+5 om het populair te mak54--,zijn #af s5t5tin4--,wa>de van het ,/aats-,confucianisme4--,s*aduwzijde4 ,,vii4 ,de klassieke boek5 d] ,*9eez5 #bbg-bdc ,de vijf groote en de vi] kle9e klassiek54--,de d]ti5 klassieke w]k54--,nog drie &]e klassiek54--,geijkte v]kl>+54--,i-k+4--,%u-k+4--,%i-k+4--,*au -li4--,i-li4-- ,li-ki4--,*un ,*iu4--,lun-y4--,de w]k5 van ,m5cius4--,hsiao-k+4 --,het wond]boek ,urhya4--,tahio4--,*ung-yung4--,t%u-%u4- -,kung tsze kia yu4 ,w]k5 d] ,tao/53 ,tao teh k+4--,comm5t>54--,kwan y9 tsze4--,w]k5 van ,lieh tsze en ,*wang tsze4--,liu ,ngan 7,huai nan tsze74 ,oorzak5 d] gap+5 9 de klassieke lit]atuur4--,v]nietig+ d] boek5 door de dyna/ie ,ts94--,voor/ell+ van ,sze ma tsi54--,lat]e biblio!ek-ramp54--,v]di5/e d] ,*9ees*e gele]d54--,v]vals*+54--,s*ade 9 d5 nieuw5 tijd4--,sle*t ond]h\d d] biblio!k54--,de ijv] d] ,*9ees*e lett]kundig5 te prijz54--,besluit4 ,het ,mazdesme #bdd-bgh ,i4 ,inleid+ #bdd-bdh ,teg5/ell+ van d5 ,indis*5 en d5 oud-,p]zis*5 godsdi5/4--,to* beid5 uit n /am4--,moeilijkheid om het ,mazdesme te bes*rijv54--,z5d-,ave/a4--,zoroa/]1 hi/oris*8--,anquetil du ,p]ron en het ,z5d-,ave/a4--,de drie phas5 van het ,mazdesme4--,alex&] de ,groote4--,de ,sassanid5 7#bbf-fcf n4 ,c474--,wat van de oude lit]atuur is geblev54--,de ,ga?a's1 v]teg5woordig5 oud/e phase4--,geme5s*appelijke god5 en v]e]+ bij de voorvad]5 van ,indirs en ,p]z54--,wa>door lat] zooveel v]s*il8--,k>akt] d] ,z>a?u/ris*e h]vorm+4 ,,ii4 ,het ,mazdisme d] ,ga?a's #bdh-bed ,v]hev5heid van ,ahura ,mazda4--,de go$e g5iuss51 die hij d5 m5s* s*5kt4--,bes*]m+ van de koe1 opg$rag5 aan ,zoroa/]4--,oude kosmogonis*e my!4--,de a>de als de gav5s*5k5de koe4--,mazda als de ,alwet5de1 nige ,god4--,mazda's trawant5 7g5iuss574--,gematigd dualisme4--,de daeva's4--,lot van go$5 en booz54--,e9doordeel4--,hoe ,mazda moet word5 g$i5d4--,l&b\w en huwelijk 9 hooge e]e4--,ge5 za*!id teg5ov] d5 vij&4--,(f]54--,gewijde spreuk54 ,,iii4 ,het ,mazdesme volg5s het jong]e ,ave/a #bed-bga ,wa>om en hoe zooveel van het oude volksgelo( we] 9 d5 nieuw5 godsdi5/ kwam4--,de ,amesa-,sp5ta's1 me] zelf/&ig4--,sraosa4--,ahuna vairya4--,de re*tva>dig/e re*tva>digheid en het hemelli*t4--,/rijd om het hemelli*t4--,at>1 god van het vuur4--,apam ,napat4--,het hemelvuur4--,anahita4--,zon1 maan en /]r54--,planet5 als vij&ig bes*\wd4--,ti/rya 7,sirius74--,asi4--,haoma4--,de roes van d5 on/]felijkheidsdrank4--,mi?ra4--,de fravasi's4--,anro ma9yu en de booze gee/54--,anro ma9yu en ,z>a?u/ra4--,de help]s van d5 booze4--,de m5s* tuss*5 ,mazda en ,anro ma9yu 94--,voor/ell+ omtr5t heelal en a>de4--,de eeuwigheid van ,mazda's s*epp+4--,voor/ell+ d] s*epp+4--,des m5s*5 lev5/aak en dood4--,het toekom/ig lev5 van go$5 en booz54 ,de vole9d+ d] w]eld4--,de drie ,heil&54--,anro ma9yu's n$]laag4--,de prie/]s4--,de e]$i5/4--,het haoma (f]4--,de vuurdi5/4--,de godsdi5/ 9 het lev54--,l&b\w4--,heilige en onre9e plaats54--,teg5 ascese4--,i,jverige arbeid4--,e]lijkheid4--,teg5 ontu*t4--,re9heidseis*54--,heiligheid van vuur1 a>de en wat]4--,de di]5w]eld4--,pli*t teg5ov] re9e en onre9e di]54--,inn]lijke re9heid4--,/raff54--,gee/elijke /raff54 ,,iv4 ,het h]vormde ,mazdesme d] teg5woordige ,p>si's #bgb-bgh ,uitgewek5 ,p]z5 9 ,indi4--,welke twee punt5 van hun gelo( zij va/hield54--,wat h5 wakk] maakte4--,/rijd met het ,*ri/5dom4--,nieuwe ,z>a?u/ris*e cate*ismus4--,dabadha ,naoroja4--,s*ol54--,lez+54--,weekblad4- -,v]e5ig+4--,v]heff+ d] vr\w4--,teg5 k9d]-huwelijk4--,resultaat omtr5t de gewijde boek54--,beteek5is van het ,p>sisme4 ,,aanteek5+5 #a ,m4 von ,br&t1 ,die ,*9esis*e philosophie und d] ,/aatsconfucianismus4 ,/uttg>t #ahih4 #b ,bij ,indis*e ( ,z5d woord5 heb ik de lett]grep51 die1 wa> onze ,holl&s*e opvatt+ &]s z\ do5 v]mo$51 lang moet5 word5 uitgesprok51 door e5 ligg5d /reepje gek5m]kt bv4 ,surya1 ,ramayana enz4 ,korte lett]grep5 zijn1 wa> noodig door breve aangewez51 bv4 ,brahma4 #c ,uit de ,a?>va4 ,veta4 ,,iv4 #af4 #d ,die afs*eid+ 0 en is voor e5 go$ deel nog van di5 a>d dat p]son5 van hoog]e ca/e ge5 huwelijk met die van e5 lag]e mog5 aangaan4 ,de ongelukkige p>ia1 die uit e5 onwettige v]e5ig+ van p]son5 van v]s*ill5de ca/e wordt gebor51 is het uitvaagsel d] ,indis*e maats*appij4 ,de ,brahman5 en ,k%atrya's /aan als tweemaal gebor55 bov5aan4 #e ,wij zull5 e*t] /raks zi51 dat er ook 9 het ,brahmanisme e5 !/is*e /room+ 0 en nog is4 #f ,man d] laag/e ca/e4 #g ,zie blz4 #i4 #h ,e5 secte1 e5igsz9s aan het ,bo$dhisme v]want4 #i ,het !sme /elt1 teg5ov] het pan!sme1 het zelf/&ig be/aan van ,god1 di5s p]soonlijkheid1 op d5 voorgrond4 #aj ,essai sur la leg5de du ,buddha4 ,p>is #ahge4 #aa ,vlees*word+ d] godheid1 m4 a4 w4 die teek55 z\d5 toon5 dat hij e5 vlees*word+ d] godheid 04 #ab ,e5 bek5d ,bo$dhi/is* ges*rift4 #ac ,m4 a4 w4 e5 d] vroeg]e op5b>+5 van de godheid4 #ad ,god des doods1 zie ,brahmanisme op blz4 #i4 #ae ,de vijf gehe*!d51 hi]m$e word5 b$oeld3 li*amelijkheid1 gewa>word+51 voor/ell+51 neig+5 en bewu/zijn4 ,de b$oel+ van dez5 e5igsz9s dui/]5 z91 uit ,bo$dhi/is*e tek/5 ontle5d1 is wa>s*ijnlijk3 wa> m5 de vijf gehe*!d5 heeft a*t]gelat5 zal ge5 oud]dom1 ziekte ( dood zijn4 ,wa> m5 dus v]hev5 is bov5 /rijd en moeite4 #af ,amrita1 lett]lijk3 lev5sdrank4 #ag ,ri%i's1 zie ,brahmanisme blz4 #h4 #ah ,j9a iem&1 die zijn lag]e natuur b$w+t4 #ai ,dit ziet op vroeg]e lev5s van d5 ,bo$dha4 #bj ,de boom1 wa>ond] ,bo$dha tot het w>e inzi*t kwam4 #ba ,lev5sdrank on/]felijk4 #bb ,ja>lijks /i]f de zonnegod als zonnepa>d 7ons /]r5beeld aries de ram7 om volg5s de ,indirs alle vlees* te r$d54 ,v&a> ook het pa>d5(f]4 #bc ,m4 a4 w43 ,wat is de oorzaak d] w$]geboorte8 #bd ,m4 a4 w43 ,wa> de bege]te is g$ood1 da> wordt m5 van w$]geboorte v]lo/4 #be ,mahavagga ,i4 #e4 #b enz4 #bf ,teek5 van e]bi$4 #bg ,zie blz4 #ej4 #bh ,mahavagga ,i4 #f4 #aj4 #bi ,vole9digde1 titel wa>mee ,bo$dha zi*zelf noemde1 ev5als ,jezus sprak van de ,zoon des ,m5s*54 #cj ,nirvana e5 woord ov] welks beteek5is veel v]s*il is4 ,de ,bo$dhi/5 duid5 er het hoog/e heil mee aan1 dat bov5 alle lu/ is v]hev54 #ca ,hi]mee word5 b$oeld de vijf elem5t51 wa>uit volg5s het ,bo$dhisme de m5s*elijke p]soonlijkheid be/aat4 ,zij word5 ook wel g5oemd de vijf ,sk&ha's1 en zijn3 li*amelijkheid1 gewa>word+51 voor/ell+51 neig+5 en bewu/zijn4 #cb ,9 d5 z9 van bege]te4 #cc ,h]nieuwd be/aan4 #cd ,e5 geijkte =mule zijn deze woord5 ook ?ans nog 9 het ,bo$dhisme4 #ce ,feitelijk vorm5 de ,bo$dhi/51 zooals wij nad] zi5 zull5 e5 monnik5geme5te1 do* ook als leek kon m5 d5 v]li*te e]5 en hem volg5 op e5 af/&4 #cf ,asceet4 #cg ,m5 zie op blz4 #ea en #eb ,bo$dha's bespiegel+ ond] d5 ,bo-boom4 #ch getiteld3 ,de vraag van ,upatisa 7e5 &]e naam voor ,s>iputta47 #ci ,sanjaya's le]l+54 #dj ,ri%i's1 zie ov] h5 blz4 #h4 #da ,volg5s het ,bo$dhi/is*e ges*rift ,dhamma pada1 e5 v]zamel+1 groot5deels van spreuk54 #db ,jataka3 d4 w4 z4 v]hal5 ov] vroeg]e lev5s4 #dc ,de le]1 de wet4 #dd ,de ,bo$dhi/is*e monnik5 hadd5 en hebb5 ha> en ba>d afges*or54 #de ,de oud/e naam d] ,bo$dhi/54 #df ,dat lat] het ,bo$dhisme de v]drukt5 hielp v]loss51 zull5 wij zi5 als wij ov] kon+ ,aoka h&el54 #dg ,zie blz4 #fc4 #dh d4 i4 kloo/]s4 #di ,zie bladz4 #eh4 #ej ,het v]haal ov] ,visakha 9 ,mahavagga4 ,,viii4 #ae4 #ea ,maha ,prajapati4 #eb ,deze aanhal+ zo[el als het ?ans volg5d v]haal na> ,digka ,nikaya4 #ec ,h4 ,field+4 ,de ziel van e5 volk4 7,het ,bo$dhisme als volksgelo( 9 ,burma74 v]taald door ,f4 ,ortt4 's-,grav5h4 #aijj4 #ed ,volg5s ,angutt>a ,nikaya4 #ee ,zie blz4 #ef4 #ef ,e5 ,c+alees* ,bo$dhi/is* ges*rift4 #eg ,dit is de wa>s*ijnlijke afw]k+ van dez5 niet afloop5d5 z94 #eh ,de hooge v]li*t+ 9 de r$e4 #ei ,ook ,pr(4 ,rhys ,davis1 die ov]ig5s da>toe wel g5eigd is1 erk5t het gelo( d] oude ,bo$dhi/5 9 e5 bov5natuurlijke k5nis1 ,abh9na1 en bov5z9nelijke v]mog5s1 ,iddhi4 ,m5 zie zijn ,buddhism4 #ahii4 pag4 #agd4 #fj ,hi] wordt geteek5d de kra*t van vri5delijke g$a*t51 ook teg5woordig wel bek5d1 wa>op wij welli*t lat] nog t]ugkom54 ,m5 zie ook blz4 #gf4 #fa ,dhammapada4 #fb ,dhammapada4 #fc ,het li*t van ,azi4 v]t4 door ,dr4 ,h4 ,u4 ,meyboom4 ,am/]dam4 #ahha4 blz4 #aff1 #afg4 #fd ,zie bladz4 #agb4 a4 w4 #fe ,bhik%u b$ela>1 ,muni zwijg5de1 omdat de monnik5 zwijg5d rondg+5 met hun aalmoez5s*aal4 #ff ,*9ees* spreekwoord4 #fg ,de bov5 aangehaalde spreuk5 zijn aan v]s*ill5de ,bo$dhi/is*e ges*rift5 ontle5d4 #fh ,uit ,mahavagga1 deze r$e z\ g]i*t zijn tot de duiz5d kluiz5a>s van ,uruvela4 #fi ,m5 v]gelijke ook op blz4 #ga het gesprek met e5 ,brahmaan ov] het w>e (f]4 #gj ,uit ,mahavagga4 #ga ,uit ,do$ha-vitakha ,sutta4 #gb ,na> het wat]4 #gc ,*9ees*e uitdrukk+ voor ,nirvana4 #gd ,soort van v]giftige slang4 #ge ,e5 soort vogel4 #gf ,( ,iddhi door ha> 9 v]rukk+ van z9n5 te br5g54 #gg ,lett]lijk3 oud man1 e5 soort ,bo$dhi/is*e heilige4 #gh ,vr\w5v]blijf4 #gi ,indis*e wetboek van voor-,bo$dhi/is*5 oorsprong4 ,?ans o4a4 nog 9 ,birma geerd4 #hj ,li$5 die tot ge5 ca/e behoor51 dus v]a*tt5 9 de maats*appij4 #ha ,soort muziek9/rum5t4 #hb ,g\d/ukk54 #hc nl4 ,bo$dha1 ,dh>ma1 ,sangha3 de v]li*te1 de le]1 de geme5te4 #hd ,mahayana1 groote ov]to*t1 ,h9ayana1 kle9e ov]to*t4 ,alzoo heet5 de twee s*ol51 wa>9 het oorspronkelijke ,bo$dhisme zi* split/e en die beid5 hun eig5a>dige opvatt+5 en litt]atuur bezat54 #he ,aoka 0 kon+ ov] e5 deel van ,indi 9 de #c;e eeuw voor ,*ri/us4 #hf ,rahat ( ,arahat3 e51 die niet me] w$]om gebor5 behoeft te word54 #hg ,zie pag4 #ef4 #hh ,samyuttaka ,nikaya4 #hi ,zie ,h4 ,field+4 ,de ziel van e5 volk1 v]taald door ,f4 ,ortt4 ,drukk]ij ,vr$e 's-,grav5h4 #aijj4 #ij ,vgl4 blz4 #aab4 #ia ,dit ,atman bes*\w5 zij als ,brahma 9 d5 m5s*1 het goddelijke 9 ons1 vgl4 blz4 #ab1 #ac4 #ib n4l4 dieg551 die als ,makhali ,gosala1 zie blz4 #gd1 geloov5 dat het ik1 na e5 aantal zielsv]huiz+5 doorgemaakt te hebb51 't zij go$ ( boos1 9 d5 dood ond]gaat4 #ic ,mil9da is de ,grieks*e kon+ ,m5&]1 die ongeve] #ajj ja> voor ,*ri/us leefde en ,indi aan zi* ond]wi]p4 #id ,zie blz4 #ie enz4 #ie ,uit ,dhammapada4 #if ,c>iya ,pitaka4 ,,iii4 #ae4 #ig ,m4 a4 w4 na> alle vi] de w9d/rek51 zie blz4 #gh1 wa> hetzelfde ond]w]p wordt aang]o]d4 #ih ,cullavagga4 ,,vii4 #c4ab4 #ii ,zie blz4 #ajj1 #aja4 #ajj ,kant v]haalt dat hij door deze voortgezette oef5+ deel5 van zijn li*aam1 die &]s niet ond] de he]s*appij van zijn gee/ /ond51 kon behe]s*54 #aja ,samyuttaka ,nikaya4 vol4 ,i fol4 gha4 #ajb ,ook dit v]haal na> ,samyuttaka ,nikaya4 vol4 ,,ii4 fol4 ja4 #ajc ,blz4 #cbd4 a4 w4 #ajd ,ge5 slang5demon 9 m5s*5g$aante4 #aje ,e5 d] oud]e monnik51 die hem voordraagt4 #ajf ,wa>s*ijnlijk v]toefd5 de oud/e volgel+5 vooral ond] boom52 do* ook teg5woordig zijn de kloo/]s altijd met boom5 omgev54 #ajg ,ze] kle9e munt4 #ajh ,m4 a4 w4 zi* b]oem5 op zijn liefde tot e5 e5zaam1 bespiegel5d lev54 #aji ,de ziel van e5 volk blz4 #age4 #aaj ,wa>bij e5 monnik uit de heilige boek5 voorlee/4 #aaa ,pitaka's korv51 de drie heilige boekv]zamel+5 d] zuidelijke ,bo$dhi/51 wa>van het e]/e h&elt ov] ,v9aya 7de orde74 ,het twe$e ov] ,dh>ma 7de le]71 het d]de ov] ,abhidh>ma 7het gelo(74 ,i$] di] afdeel+5 be/aat uit tal van ges*rift54 ,vele zijn uitgegev5 en v]taald 9 de v]zamel+ ,sacr$ books ( ! ,ea/4 #aab ,vlg4 op bl4 #gj het gesprek met ,an&a4 #aac ,cullavagga ,,xi4 #d4 #aad a4 w4 blz4 #ag4 #aae ,zie blz4 #aai4 #aaf ,field+ a4 w4 blz4 #ajh en volg4 #aag ,naam1 di5 ,aoka droeg4 #aah ,grafteek51 g$5kteek54 #aai ,de b$oel+ s*ijnt te zijn dat deze boom5 's na*ts de monnik5 tot toevlu*t zull5 /rekk54 #abj ,ov] het laat/g5oemde zie bl4 #aji-aaa van dit w]k4 ,upati%ya ( ,upatissa is e5 &]e naam voor ,s>iputta1 zie blz4 #eh en #ei4 #aba ,wa>s*ijnlijk w>5 er ook olifant5 bij1 die word5 heel wat oud] dan m5s*54 #abb ,zie blz4 #aah en #aai4 #abc ,woord51 die ,bo$dha z\ geuit hebb51 to5 hem ond] d5 ,boddhiboom de v]li*t+ t5 deel viel4 #abd ,zie blz4 #abf4 #abe deze zijn3 #a ge5 lev5 v]nietig54 #b niet /el54 #c zi* voor onre9heid wa*t54 #d niet lieg54 #e ge5 b$welm5de drank5 gebruik54 #f niet op v]bod5 tijd5 et54 #g van dans51 z+51 muziek en tooneelvoor/ell+5 zi* on?\d54 #h ge5 krans51 p>fum]ien1 zalv5 ( si]ad5 gebruik54 #i ge5 hoog ( bre$ b$ gebruik54 #aj ge5 g\d en zilv] aannem54 #abf ,vrag51 het ont/aan d] w]eld betreff5de4 #abg ,to* _h ook deze wij%eid1 gelijk wij zi5 zull51 e5 metaphysis*5 grondslag4 ,go$ /aatsburg] zijn behoort ook tot het opvolg5 van 's hemels ord5+54 #abh ,da> is ?ans nog de groote tempel t] e]e van ,confucius1 wa> d5 heilig5 oud5 wijze ges*5k5 word5 gebra*t4 #abi ,wij v]get5 da>bij e*t] het woord niet1 dat niem& groot is voor zijn kam]di5a>4 #acj ,mann5 van rang drag5 twee zwa>d54 #aca ,hsiao-k+4 #acb ,tahio4 #acc ,*ung yung4 #acd ,da>om (f]5 ook gesn$551 die 9 hun jeugd door de oud]s v]ko*t zijn om h5 te lat5 ontmann51 aan de ge/orv5 oud]s niet1 da> dez5 hun de v]vull+ van d5 pli*t d] k9d]lijke liefde onmogelijk gemaakt hebb54 ,volwass551 die zi*zelf voor dit doel v]ko*t hebb51 br5g5 die (f]s wel3 ev5als de ,bo$dhi/is*e 7uit]a>d ongehuwde7 prie/]s4 #ace ,de ,cynici vormd5 e5 wijsge]ige s*ool 9 het oude ,griek5l&4 ,zij v]smaadd5 alle bes*av+ en tra*tt5 na> d5 groot/5 e5v\d3 m5 d5ke aan ,diog5es en zijn ton6 #acf ,diog5es leefde 9 de #d;e eeuw v4 ,c4 ,van hem is bek5d dat hij d5 /r5g/5 e5v\d betra*tte3 e5 ton 0 zijn won+4 ,van ,alex&] d5 ,groote vroeg hij als gun/ sle*ts dat de vor/ wat op zijde z\ gaan om hem niet te b]oov5 van 't g5ot van d5 zonnes*ijn4 #acg ,zie blz4 #afe4 #ach vgl4 ,ev4 n4 ,johannes1 hfd/4 ,i4 #aci ,jehovah4 ,e5 jui/]e uitspraak is ,jahve4 #adj ,zie blz4 #agf enz4 #ada ,wij z\d5 hi] e]d] bemoeizu*t v]wa*t54 #adb ( liev] ,bo$dhi/is* 9 d5 gee/ van d5 groot5 ov]to*t1 het lat]e1 sceptis*e ,bo$dhisme1 zie blz4 #aah en #aai4 #adc ,al*imie het zoek5 van d5 /e5 d] wijz51 necromantie het bezw]5 d] dood54 #add ,dat de m5s* 9 e5 droom ( ond] sugge/ie 9 e5 ongelo(lijk kort5 tijd veel kan doorlev5 is e5 feit1 door nieuw]e ond]zoek+5 beve/igd4 #ade ,de aanhang]s van ,confucius en ,m5cius4 #adf de ,taip+s1 die 9 #ahfd van zi* d$5 sprek51 wild5 de ,m&s*oe dyna/ie v]drijv5 en het zuiv] ,*9ees*e elem5t op d5 voorgrond /ell54 ,de gans*e beweg+ w]d e*t] 9 blo$ gesmoord4 #adg m5 zie ov] het ,lamasme blz4 #aej enz4 van dit w]k4 #adh incubi zijn gee/51 die als mann5 met vr\w5 d5 bijslaap uitoef551 succubi zijn gee/51 die dit als vr\w5 met mann5 do54 #adi deze laat/5 wild5 wel de ,joods*e traditie h&hav51 do* hadd5 ze] veel aan de d5kbeeld5 d] ,griek5 ontle5d en 9 hun philosophie opg5om54 #aej de v]teg5woordig] van het gewijzigde ,confucianisme1 zie blz4 #ahb1 #baf en #bba4 #aea ,zie blz4 #baf enz4 #aeb ,9 ,*9a zijn ge5 wettig aange/elde advocat51 da>door w]d5 re*tszak5 beh&eld door w9keladvocat51 die niet ze] 9 e]e /aan1 do* bij domme m5s*5 to* ma> al te veel invlo$ hebb54 ,9 de oms*rijv+ van deze s5t5tie word5 zij g$u*t doorgehaald1 o4 a4 dit3 heeft m5 ooit gehoord dat e5 dez] li$5 e5 natuurlijk5 dood /i]f8 7m4 a4 w4 zulke ell5del+5 treft des hemels /raf74 #aec ,zooals m5 weet leeft de zijd]ups op d5 mo]beiboom4 #aed ,met die vals*e le]+5 wordt niet alle5 op het ,taosme en het ,bo$dhisme1 ma> ook op het ,*ri/5dom1 bepaald 9 zijn ,rooms*-,ka?oliek5 vorm g$oeld4 ,ov] het ,*ri/5dom h&elt deze oms*rijv+3 ,zelfs de le] van de secte van d5 he] des hemels 7zoo noem5 de ,*9eez5 het ,r4 ,k4 gelo(7 die ov] d5 hemel spreekt en ov] de a>de zwet/ en ov] d+5 zond] s*aduw en wez51 is vals* en b$orv54 ,dewijl e*t] de le]>5 van dez5 godsdi5/ met de /]rekunde bek5d zijn en 9 de wiskunde erv>51 gebruikt de rege]+ h5 om d5 kal5d] te v]bet]54 ,dat bewij/ e*t] bij lange niet1 dat hun godsdi5/ go$ is4 ,gij moet h5 tot ge5 prijs gelo( s*5k54 ,de wet is /r5g teg5 al deze vals*e sect54 ,de /raf die h5 treft is dezelfde als die voor mannelijke en vr\welijke toov5a>s is va/ge/eld4 ,de rege]+ heeft deze wet uitgeva>digd om het volk te v]h9d]5 kwaad te do5 en het aan te mo$ig5 go$ te do51 van v]dorv5heid te wijk5 en tot de wa>heid t]ug te ke]51 geva> te v]mijd5 en ru/ te v]krijg54 ,deze uitspraak is e5 van de kra*tig/e h9d]niss51 die de toelat+ van het ,*ri/5dom 9 d5 weg /aan en miss*i5 nog lang zal naw]k54 #aee de b$oel+ is deze3 i$]e klasse heeft h>e eig5e bezigheid1 wa>aan zij va/ moet h\d53 de gele]de1 de l&man1 de h&w]ksman1 de koopman4 ,do5 zij dat niet1 dan ontbreekt hun be/5digheid1 en al arbeid5 zij ook d5 gans*5 dag1 zoo br5g5 zij to* niets tot /&4 ,da>om moet i$] va/h\d5 aan datg5e1 wat hij e5maal begonn5 heeft4 ,behalve de vi] zooev5 g5oemde klass5 zijn er nog soldat5--v]d] nog e5 klasse van arme li$51 die ge5 l& hebb5 om te beb\w51 ge5 geld om h&el te drijv51 en die ge5 h&w]k hebb5 gele]d4 ,tot dez5 wordt hi] gezegd3 ,gij kunt niet &]s dan u als dagloon]s v]hur5 om 9 uw lev5sond]h\d te voorzi51 uw rug en uw s*\d]s moet5 drag51 wee/ e*t] e]lijk en vlijtig1 en no* aan et5 no* aan dr9k5 zal het u ontbrek54 #aef ,ti5 ( hond]d familin vorm5 e5e v]e5ig+1 die solidair voor elka>s m$el$5 v]antwoordelijk is4 ,zoo word5 b4v41 als iem& e5 des]teur heeft geh]b]gd1 de vijf huiz5 re*ts en de vijf huiz5 l9ks m$ege/raft4 ,to5 er 9 #ahia op/& 9 ,mongoli 01 w]d deze organisatie we] 9 h]9n]+ gebra*t en s*]p doorgevo]d4 ,9 i$] huis moe/ e5 tafel zijn1 wa>op de nam5 van alle bewon]s van het huis /ond5 v]meld4 #aeg ,trigramm51 uit drie1 hexagramm51 uit zes lett]s be/a&e teek5s1 wa>aan m5 e5 geheimz9nige wa>de toek5de4 ,zie ook blz4 #bba en #bbb4 #aeh #bbj-bje v4 ,c4 #aei deze leefde van #cga-bhh v4 ,c4 #afj ,zie blz4 #ahj4 #afa zie bladz4 #bbh enz4 #afb ,zie blz4 #aia4 #afc ,zie blz4 #bjb enz4 #afd ,zie blz4 #aic enz4 #afe ,iran omvat de l&/reek tuss*5 d5 ,indus t5 oo/5 en de ,tigris en ,euphraat t5 we/51 d5 ,oxus t5 noord5 en de ,p]zis*e golf t5 zuid54 ,p]zi en ,m$i vorm5 hi]van g$eelt54 #aff ,anquetil du ,p]ron4 ,z5d-,ave/a1 ouvrage de ,zoroa/re en #c vol4 #do1 ,p>is #agga4 #afg zij zijn3 de oude ,ga?a's1 de jong]e ,ga?a's en het jong] ,ave/a4 #afh zie bladz4 #h en #i van dit w]k4 #afi ,yasna #dd1 #c-g4 #agj ,yasna #ca1 #aa4 #aga ,yasna #dd4 #c1 #d1 #g4 #agb zie blz4 #h4 #agc zie bladz4 #bej enz4 #agd ,zij zijn dus3 ,vohumano1 ,asa1 ,armaiti1 ,khsatra1 ,haurvatat en ,am]etat4 #age zie blz4 #bea4 #agf ,dit geb$ luidt3 ,wa> het gew5s*te 7w>e7 lev5 is1 da> is de ord5+ uit g]e*tigheid 7,asa71 die de dad5 des lev5s van vrom5 z9 s*ept en behoort aan ,mazda ,ahura het rijk1 dat hij ges*ap5 heeft tot bes*]m+ d] v]volgde geloovig54 #agg ,zie blz4 #bea4 #agh ,tev5s vuurgod en wel god van het bliksemvuur1 dat de bov5a>ds*e wat]5 doet /room54 #agi ,hemels*e gee/54 #ahj ,de ond]dan5 van kon+ ,yima1 de m5s*5 d] oudheid1 w]d5 niet oud] dan di5 leeftijd3 zij hadd5 e5 eeuwige jeugd4 #aha ,zie ,brahmanisme1 blz4 #h4 #ahb ,vayua1 de god van d5 dampkr+1 is sle*ts aanbiddelijk voorzoov] hij tot ,asa's rijk behoort4 #ahc (3 na4 #ahd ,9 d5 hi] aangehaald5 tek/ wordt g$a*t aan di5>5 van ,mazda1 die zelfs hun beb\wde veld5 en de heilige /room5de wat]5 v]lat5 om niet met de daevadi5>5 besmet te word54 #ahe ,het zaad en de adem hadd5 ook hun kra*t aan het vuur te dank54 ,bij het geb$ hield de ,mazda-di5a> e5 l9n5 doek voor d5 mond om het vuur van d5 adem zuiv] te h\d54 #ahf ,zie ,brahmanisme blz4 #aa4 #ahg ,dakhma's geheet54 #ahh ,kibleh1 lett]lijk3 het teg5ov]ge/elde1 dus3 het teg5beeld4 ,we d5k5 hi]bij aan e5 bek5d ,h]vormd ,k]kgezang1 namelijk ,gezang #ae3a1 da> heet het o4a4 van de zon3 ,zij is de spiegel1 die ons 't beeld1 ,van uwe volheid m$$eelt ,en uitlokt tot v]tr\w54 #ahi ,drie dag5 lang liet m5 e5 lijk geheel onaang]o]d4 ,volg5s het ,z5d-,ave/a 0 e]/ da>na de s*eid+ tuss*5 li*aam en ziel volkom54 #aij ,pr(4 ,c4 ,p4 ,tiele kwam tot dezelfde resultat5 9 zijn w]k ,ges*i$5is van d5 ,godsdi5/ 9 de ,oudheid1 ,deel ,,ii4 #a/e helft4 ,de godsdi5/ ond] de ,iranis*e volk54