,,k>l ,,m>x ,,en ,,zijne ,,voorgang]s door ,,jos4 ,,loopuit ,coh5 ,zon51 ,am/]dam ,,voorwoord4 ,onwet5dheid is de bron all] boo%eid4 ,sp9oza4 ,er is ze] zek] 9 onze dag5 ge5 belangrijk] v]s*ijnsel 9 de sam5lev+ dan het socialisme4 ,het heeft zi* met zulk e5e elem5taire ma*t1 van d5 aanvang d] vorige eeuw af baan gebrok51 dat niem&1 die e5ig oog heeft voor het algeme5 belang1 zi* aan die ma*t kan onttrekk51 die er al me] en /]k] van is uitgegaan4 ,i$]e5 die zijn tijd begrijp5 en k5n5 wil1 moet ook e5e k5nismak+ met de d5kbeeld5 d] sociali/5 en de volksbeweg+51 e5e /udie van de sociaal-demokratie en de arbeid]sbeweg+ onz] dag51 b9n5 d5 kr+ van zijn ond]zoek betrekk54 ,het be/aan van de sociaal-demokratie te loo*55 valt niem& 9 onze dag5 me] 91 en niet m9d] wordt algeme5 erk5d1 dat het socialisme 9 het algeme5 en de !orin van de sociaal-demokratie 9 het bijzond]1 niet van di5 a>d zijn1 dat wij door ze te le]5 k5n51 ons wet51 ons d5k5 en ons voel5 er niet 9 groote mate door z\d5 kunn5 v]/]k54 ,9 e5 tijd van gi/+1 ov]al om ons he51 is er te me] r$5 om dit te do51 opdat wij wet5 wat &]5 will51 die1 zond] dat wij ond]ri*t zijn ov] hetge5 zij le]5 en voor/aan1 voor ons niet te begrijp5 z\d5 zijn4 ,en wij moet5 &]5 begrijp51 will5 wij ons-zelv5 begrijp54 ,het moet ons duidelijk zijn wat &]5 will51 will5 wij ons e5 kla> d5kbeeld kunn5 vorm51 van wat wij-zelf will54 ,en 9 het will5 onz] dag51 neemt dat van de sociali/5 e5e groote plaats 94 ,wij begrijp5 dat soms niet1 wij zi5 hi] alles aan voor het w]k van enkele p]son51 van enkele leid]s1 wanne] wij niet le]5 k5n51 wat de w]kelijke drijfkra*t en de drijfve] hunn] h&el+5 is4 ,wij begrijp5 de h>t/o*t5 en de h&el+5 niet1 zooals zij zi* teg5woordig op5b>5 9 de arbeid]sbeweg+5 van alle l&5 rondom ons1 en ook 9 ons eig5 l&1 wanne] wij ons niet op de hoogte /ell5 wa>uit deze voortvloei54 ,zek]1 aan voorli*t+ van de publieke op9ie ontbreekt het 9 onze dag5 allesbehalve4 ,d5 tijd1 di5 ,f]guson kom5 zag1 wa>9 zelfs het d5k5 tot e5 speciaal b]oep zal word51 is re$s lang b]eikt4 ,de groote massa 9 onze dag51 d5kt ov] groote vraag/ukk51 d5kt ov] groote beweg+5 en !orien1 9 d5 regel niet me] zelf/&ig na1 ma> laat voor zi* d5k51 door dag- en weekblads*rijv]s4 ,zij haalt h>e wij%eid uit c\rant51 die voor het me]5deel h5 de d+5 m$$eel5 onvoll$ig1 p>tijdig dikwijls en1 wat niet het m9/ erg is1 zond] de m9/e sam5hang4 ,hoe z\de dit ook &]s kunn58 ,de m5s*5 hebb51 9 onze dag5 van /rijd-om-het-be/aan1 van e5 z5uwa*tig druk lev51 wa>9 soms ge5 m9uut mag v]lor5 gaan voor de p]soonlijke /(felijke belang51 niet d5 tijd en ook niet de noodige geleg5heid1 niet de kalmte en niet het g$uld1 die er noodig zijn om zi* e5igsz9s voll$ig op de hoogte te /ell5 van de groote maats*appelijke vraag/ukk5 die het socialisme h$5 t5 dage1 aan onze bes*\w+ t] oploss+ heeft voorgelegd4 ,ons dunkt het dan ook go$ en e5e voortreffelijke g$a*te welke d5 uitgev]s van dit w]k bezielde1 to5 zij me5d5 9 e5 zoo kort mogelijk be/ek1 e5 zoo voll$ig mogelijk ov]zi*t te kunn5 do5 gev51 van datg5e wat de groote d5k]s van het socialisme en de groote grondve/]s d] sociaal-demokratis*e !orien gele]a>d hebb5 en niet m9d]1 9 welk v]b& en 9 welke v]h\d+ hunne d5kbeeld5 tot elk&] /ond54 ,wat de !orien d] sociaal-demokratie aangaat1 en inzond]heid die h>] groot/e !oreticus ,k>el ,m>x1 is het zek] zr belangrijk1 dat het publiek 9 /aat wordt ge/eld k te le]5 k5n51 de afkom/ van di5s !orie en di5s lev5- en w]eldbes*\w+4 ,groote d5k]s en s*rijv]s1 ma> voorl groote /i*t]s van e5e s*ool1 kom5 gee/elijk uit &]5 voort4 ,zij vorm5 9 gee/elijk opzi*t af/amm+svorm51 uit &]e h5 voorafgegane gee/elijke vorm51 die zi* beli*aamd5 9 vroeg]e d5k]s en s*rijv]s4 ,is dit zoo1 en er is dunkt ons niet aan te twijfel51 dan behoeft m51 om e5 duidelijk beeld van de !orie voor zi* te hebb51 gelijk zij ons wordt v]kla>d1 ook te k5n51 de wortels wa>uit als 't w>e de /am is opgegroeid4 ,met &]e woord53 m5 moet de /elsels k5n51 zij het dan ook 9 groote en algeme5e trekk51 wa>uit zij als !orien zi* hebb5 ontwikkeld4 ,9 de geheele wet5s*ap is dat e5 sy/eem1 dat door ge5 ern/ig ond]zoek] me] wordt ongebruikt gelat51 wa> het hem te do5 is om e5 go$ beeld van het t]re9 dat hij moet ov]zi51 te v]krijg54 ,dit moet ook bij de wet5s*ap1 die het socialisme ons heeft v]s*aft1 zo[el 9 de /aa?ui%\dkunde1 9 de philosophie als 9 de sociologie1 de me?ode van ons ond]zoek zijn4 ,en da>om zal 9 de volg5de bladzijd5 het socialisme1 zooals het zi* heeft do5 k5n5 9 en na de ,frans*e ,revolutie van #aghi1 word5 beh&eld4 ,zoo zull5 de lez]s ook k5nis kunn5 nem5 van de s*ol5 d] e]/e groote d5k]s van het socialisme1 9 de e]/e helft van de neg5ti5de eeuw4 ,en niet m9d] zull5 zij word5 9 k5nis ge/eld1 met de groote philosoph5 uit dit tijdp]k 9 ,duits*l&1 omdat ook da>uit de sapp5 zijn getrokk51 die ,k>el ,m>x 9 zi* heeft opgezog51 t5 e9de da>uit zijne w]eldbes*\w+ te kunn5 con/rue]51 da>9 bijge/aan door zijn tal5tvoll5 tr\w5 vri5d ,fri$ri* ,engels4 ,want het moet hi] op d5 voorgrond word5 geplaat/1 wa> ,m>x g5oemd wordt1 kan dit bijna nooit &]s ges*i$51 zond] dat zijn vri5d ,engels er niet bij te pas komt4 ,wa> wij d5 laat/5 dus niet altijd zull5 noem51 da>1 m5 v]gete het niet1 ges*i$t dit omdat ,m>x1 ,engels 9-zi* bevat2 t]wijl wij het aan d5 laat/e 9 zoo groote mate te dank5 hebb51 dat wij d5 e]/e begrep5 hebb54 ,de groot/e popul>isator van ,m>x' d5kbeeld5 en de man1 die dez5 heeft uitgew]kt wa> ,m>x ons alle5 s*ema's heeft kunn5 gev51 is t5 all5 tijde ,fri$ri* ,engels 't e]/ gewee/4 ,en wij zull5 v]volg5s ook nog1 om e5 me] voll$ig beeld te v]krijg51 de /aatkundige /elsels do5 k5n51 wa>uit ,m>x' economie is voortgekom5 en t5 slotte de /elsels van &]51 die e5]zijds* met die van ,m>x p>allel liep51 &]zijds* e5e &]e ri*t+ g+5 dan de zijne4 ,wij hop5 hi]m$e te b]eik5 wat wij w5s*5 dat b]eikt worde3 d5 lez] zelf 9 /aat te /ell51 zi* e5 zelf/&ig oordeel te vorm5 ov] e5e d] belangrijk/e1 zoo niet het belangrijk/e v]s*ijnsel van onz5 tijd4 ,( wij da>9 geslaagd zijn1 wij wet5 het niet1 wij hop5 het alle5 ma>4 ,niem& kan beoordeel51 welk5 indruk zijn w]k op &]5 maakt2 wel1 ( hij na> zijn be/e wet5 en kunn5 getra*t heeft het b]eikb>e 9 dat opzi*t na te jag54 ,en wat ons aangaat1 gegev5 het be/ek van dit w]k1 hebb5 wij al het mogelijke beproefd1 om het resultaat dat er m$e b]eikt moet word51 ook te do5 b]eik54 ,de ,s*rijv]4 ,,inleid+4 ,de b5am+5 van sociali/ en sociaal-demokraat word5 9 onz5 tijd dikw]f gebruikt1 9 dezelfde beteek5is dikw]f t] ond]s*eid+ van elk&]4 ,zoo zijn er e5 aantal p]son5 die zi* sociali/ noem51 zond] da>om de le] en de consekw5ties van de sociaal-demokratie te aanva>d52 omgeke]d1 sprek5 de v]teg5woordig]s en de aanhang]s1 van 't laat/e dikwijls van het socialisme1 hi]m$e b$oel5de het gans*e /elsel van de geme5s*appelijk-mak+ d] productiemiddel54 ,van liev]l$e ev5wel1 is m5 desondanks go$ gaan begrijp51 wat er ond] die b5am+5 v]/aan wordt en weet m5 ook1 dat ond] sociaal-demokrat5 9 het algeme5 v]/aan word5 de aanhang]s van de !orien van ,m>x1 zo[el zij1 die m5 met de b5am+ ,m>xi/ be/empelt1 als zij die niet geheel en al va/h\d5 aan alle consekw5ties van di5 le]4 ,de algeme5-naam sociali/ is me] toepasselijk op h51 die1 f e5 /]k] en kra*tdadig] +rijp5 van d5 ,/aat en de ov]heid w5s*5 9 de maats*appelijke positie van d5 arbeid]3 9 de v]h\d+ tuss*5 kapitaal en arbeid1 ( van die groep51 die het doel 9 het algeme5 wel will5--n4 l4 voor/&]s zijn van geme5s*appelijke maats*appelijke voortbr5g+ en v]deel+ d] go$]51--ma> 9 de middel5 om da>toe te g]ak51 van de sociaal-demokrat5 afwijk54 ,die me] door propag&a van de ide van het socialisme 9 het algeme51 op het volk w5s*5 9 te w]k51 t]wijl zij dez5 gee/elijk5 arbeid geheel voorop /ell5de1 praktis*e middel5 9 het teg5woordige als van onwa>de ( als van uit]/ g]+e wa>de voor het doel a*t54 ,ond] deze laat/5 kunn5 dan ook wel de an>*i/5 word5 g]ek5d1 voor zoov] zij ge5 voor/&]s zijn van de z4 g4 n4 propag&a door de daad4 ,het woord socialisme dankt zijn ont/aan 9 de vorige eeuw aan ,pi]re ,l]\x1 e5 d] s*oli]5 van ,sa9t-,simon en e5 philosophis* sociali/1 die1 gelijk hij zeide1 dit woord sme$de 9 de oppositie teg5 het individualisme en da>m$e e5e politieke organisatie b$oelde1 wa>9 het individu opge(f]d z\ word5 aan de geme5s*ap4 ,dit begrip is dus1 gelijk m5 ziet1 zoo algeme5 mogelijk2 want feitelijk van af het be/aan d] georganise]de /aat ( geme5s*ap1 is /e$s het individu1 9 me]d]e ( m9d]e mate1 opge(f]d aan het belang van de geme5s*ap4 ,het geeft d5 feitelijk5 inh\d van het woord dus1 9 't geheel niet wer4 ,er is nog e5 &]e v]kl>+ van het woord die ev5e5s van e5 frans*5 sociali/ van beteek5is /amt1 en ev5m9 iets zegt en deze is van ,p4 ,j4 ,pr\dhon4 ,to5 deze 9 't ja> #ahdh voor de ,re*tbank /ond1 vroeg hem de presid5t3 ( hij niet e5 sociali/ 08 ,zek]6 m5e] de presid5t1 antwoordde ,pr\dhon2 ,nu vroeg deze hem1 wat is dan eig5lijk het socialisme8--,elke pog+ tot v]bet]+ van de maats*appij1 antwoordde de ond]vraagde4--,ma> dan1 zeide d5 presid5t1 zijn wij teg5woordig all5 sociali/56--,precies zoo d5k ik er ook ov]1 0 het w$]woord van ,pr\dhon4 ,hi]bij sluit zi* het bek5de woord van d5 engels*5 lib]al5 ,/aatsman ,sir ,william ,h>c\rt aan1 die voor j>5 gel$5 9 het ,engels*e ,p>lem5t uitriep3 ,teg5woordig zijn wij all5 sociali/56 ,is het woord socialisme1 gelijk wij re$s zeid51 ze] onbe/emd en vaag1 en kan1 gelijk m5 ziet1 da> ond] begrep5 word51 al wat maats*appelijke v]bet]+ d] m9d]-gego$5 9 onze sam5lev+ 9 zi* sluit1 het begrip sociaal-demokratie heeft e5e me] s*]p belijnde1 ze] wel te oms*rijv5 beteek5is4 ,het sluit 9-zi*1 e5 /elsel van maats*appelijke v]&]+1 volg5s bepaalde regel51 volg5s bepaalde wett51 z\ m5 kunn5 zegg54 ,het heeft e5 wet5s*ap t5 grondslag1 e5e geslot5 lev5s- en w]eldbes*\w+4 ,9 het algeme5 g5om51 is de grondslag van de sociaal-demokratie1 de erk5n+ dat ge5e duurzame en blijv5de v]bet]+ van de maats*appelijke toe/&5 mogelijk is1 zond] opheff+ van het privaat-bezit van de produktie-middel5 d] maats*appij1 grond en bodem1 ma*9es1 fabriek51 middel5 van v]vo] en v]ke]1 kortom al datg5e wa>m$e teg5woordig wordt voortgebra*t4 ,dit beg9sel is het communisme1 ongea*t ( dit 9 praktijk gebra*t zal word5 door middel van e5e gec5tralise]d5 /aat ( /r5g demokratis*-+]i*te geme5s*ap1 ( dat de voortbr5g+- en v]deel+swijze e5 me] f$]atief k>akt] zal drag51 zooals het collectivisme dat b$oelt4 ,het communisme is zr oud4 ,afges*eid5 van het z4 g4 n4 oorspronkelijke ( o]-communisme1 dat bij de oude volks/amm5 bijna zond] uitzond]+ gevond5 w]d en wa>van ,morgan nog ze] /]k lev5de vorm5 gevond5 heeft bij de ,indian5/amm5 9 ,n4 ,am]ika1 en d5 geme5s*appelijk5 eig5dom bij de ,g]man51 wa>van von ,maur] de ov]blijfsel5 9 de m>k5 enz4 heeft opgespoord1 v9d5 wij bij de e]/e *ri/elijke sekt51 die ont/ond5 ond] het ,rome9s*e ,keiz]rijk re$s het communisme 9 d5 vorm van gezam5lijk v]bruik van de g5otmiddel54 ,het 0 e5 communisme d] consumptie1 niet e5 van voortbr5g+4 ,9 de ,evangelin1 zijn dan ook tal van uitsprak5 te v9d51 die op dit communisme en de v]a*t+ van het p]soonlijk bezit toespel54 ,de communi/is*e d5kbeeld5 die 9 het ,evangelie en 9 d5 ,bijbel word5 gevond51 9 v]b& met de kom/ van het ,duiz5dj>ig ,rijk1 hebb5 dan ook eeuw5 op eeuw5 a*t]e5 e5 ontzaggelijk5 invlo$ uitgeoef5d op de ontwikkel+ van vele sekt5 van communi/is*e *ri/551 welke mee/al blo$ig zijn ond]drukt ( v]dw55 zijn1 omdat de maats*appelijke praktijk zi* niet met deze *ri/elijke !orie de$ v]e5ig54 ,het kloo/]1 9 de vroege midd5eeuw5 ont/aan1 is als e5e pog+ tot v]w]kelijk+ van het *ri/elijk-communi/is* ideaal te bes*\w54 ,niet m9d] de e]/e van die groote bdel-ord51 wa>van de /i*t]1 de heilige ,franciskus van ,assisi als e]/e voorwa>de le]a>de1 de v]a*t+ voor al het a>ds*e1 e5 lev5 zooals de /i*t] d] ,*ri/elijke godsdi5/ dit zelve z\ hebb5 geleid4 ,bij vele ,k]kvad]s d] ka?olieke k]k v9d5 wij dan ook e5e v]oordeel+ van d5 privaat-eig5dom4 ,de ,rijke is e5 dief1 zegt de ,h4 ,bazelius4--,het is noodzakelijk dat er e5e soort gelijkheid be/a1 wa>9 de e5 d5 &] van zijn5 ov]vlo$ geeft4 ,het w>e bet] als alle go$]5 geme5zaam w>51 zoo zegt de ,h4 ,johannes ,*rijso/emus4 ,de natuur heeft de geme5s*appelijkheid +evo]d2 de w$]re*telijke inbezitname1 het privaat-eig5dom1 zegt de ,h4 ,ambrosius4 ,na> re*t en billijkheid moe/ alles aan all5 behoor54 ,de ong]e*tigheid is het die d5 privat5 eig5dom ges*ap5 heeft1 zoo le]de de ,h4 ,clem5tius4 ,enz4 ,de mod]ne sociaal-demokratie heeft1 hi/oris* gesprok53 twee wortels4 ,beid5 kom5 uit d5zelfd5 bodem voort--de be/a&e maats*appelijke- en eig5domsorde4 ,de e5e dez] wortels--het communi/is*e utopisme--komt uit de hoog]e klass5 voort4 ,de drag]s van dit utopisme w>5 d5 gee/elijk aan d5 spits /a&5 9 de maats*appij4 ,zij hebb5 hunne maats*appelijke ideal5 nergelegd 9 e5 ( me] hunn] w]k54 ,middelijk ( onmiddellijk /ond5 zij ond] d5 invlo$ van d5 grieks*5 wijsge] ,plato1 d5 groot5 s*oli] van ,socrates1 die 9 zijn ,/aatsideaal e5e sam5lev+ teek5t1 volg5s e5 va/ plan +]i*t1 en dat als zoodanig dan ook als de e]/e maats*appelijke ,utopie kan word5 g]ek5d4 ,hem is als op/ell] van e5 twe$e /aatsideaal1 ,?omas ,morus opgevolgd1 die 9 #aeaf ,utopia s*reef als /aatsman 9 di5/ van ,kon+ ,h5drik ,,viii van ,engel&4 ,9 deze ,utopia1 dat geluksl& beteek5t1 ontwikkelt ,m1 door gesprekk5 die hij zelve vo]t met gef+e]de teg5/&]s1 het /elsel e5] volkom5 communi/is*e sam5lev+4 ,alle5 het communisme is 9 /aat de v]s*rikkelijke euvel5 van de zi* ontwikkel5de kapitali/is*e maats*appij uit d5 weg te ruim51 zegt hij1 al erk5t hij da>bij tev5s1 dat de tijd er toe nog niet gekom5 04 ,de &]e wortel d] sociaal-demokratie1 is het gelijkheidscommunisme1 hetwelk zijn5 oorsprong v9dt bij de ond]/e klass5 d] maats*appij1 aldus g5oemd1 omdat het uitsluit5d ( voornamelijk /eunde op d5 eis* van d5 gelijkheid d] maats*appelijke go$]5 en ruw als het 01 eig5lijk zond] precies5 vorm1 ontsprong aan het religieus gevoel en ov]weg5d /eunde op d5 ,bijbel1 voornamelijk op de re$s hi] te vor5 g5oemde uitsprak5 en le]5 van het ,evangelie4 ,m5 v9dt dit ,communisme 9 tal van beweg+5 9 de ,middeleeuw52 zooals die d] ,lollh>d51 de ,begh>d51 de ,wald5z51 de ,hussit51 de ,taboriet52 de ,boheems*e en ,moravis*e ,bro$]s2 vr de groote beweg+ d] ,h]vorm+ van #aeae ond] ,lu!r1 tot diep 9 die beweg+ toe1 door de ,bo]5oorlog5 ond] ,?omas ,mnz] 9 ,duits*l& en de beweg+5 van de ,w$]doop]s 9 ,mun/] he54 ,behalve deze sekt51 wa>ond] er zijn1 die g$ur5de lang5 tijd e5 groot5 invlo$ hebb5 uitgeoef5d op d5 voor>beid en het tot /& kom5 d] ,h]vorm+1 is het ook wel m]kwa>dig1 dat wij re$s 9 #abce bij e5 di*t] van nog bek5d5 en groot5 naam1 communi/is*e g$a*t5 zi5 uitgesprok54 ,9 e5 g$i*t3 ,van de ,wap5e1 ,m>tijn1 zegt ,jacob van ,ma]lant3 ,m>tijn1 die deutsce ,loy v]telt2 ,dat van onre*t] gewelt1 ,eig5dom is com54 ,en dan3 ,twee worde 9 die w]elt sijn3 ,dats all5e ,mijn ende ,dijn1 ,mo*te m5 die v]driv52 ,paijs ende vr$e bleve fijn3 ,het w>e al vri1 niem5 eijg9 ,manne mett5 wiv52 ,het wa] gem5e t>we ende wijn4 ,de religieus-,communi/is*e sekt5 leefd5 nog tot 9 de zev5ti5de eeuw voort4 ,zoo ond] &]5 ook 9 ons l& nog ond] de ,labadi/51 e5e sekte welke door e5 frans*5 pr$ikant ,jean de ,labadie 9 het lev5 g]oep51 ma> snel 9 het z& v]loop5 is4 ,nev5s ,?omas ,morus1 als s*rijv] van e55 uitgew]kt5 communi/is*5 ideaal/aat1 moet ook ,campanella word5 g5oemd1 e5 monnik1 die de ,civita ,solis ( ,zonne/aat ges*rev5 heeft 9 het ja> #afbj4 ,9 de e]/e engels*e ,revolutie v]toond5 zi* ook re$s g5oegzame spor5 van communisme en socialisme 9 d5 me] mod]n5 z92 al wordt het geheel ook ze] /]k behe]s*t door religieuze bijm5gsels4 ,zoo de beweg+ d] ,levell]s ( gelijkmak]s4 ,e5 d] takk5 dez] beweg+1 de sekte d] w>e ,levell]1 _h 9 #afea_/eb e5 boek uitgegev5 getiteld3 ,de wet d] vrijheid1 als program uite5gezet1 ( de w$]h]/ell+ van het w>e rege]+ssy/eem 7,! ,law ( ,fre$om 9 a plat=m ( ,true ,magi/racy ,re/or$71 wa>9 ontwikkeld wordt1 wat kon9klijke rege]+ en wat republike9s*e ( geme5telijke rege]+ 7,commonweal?7 te beteek55 heeft4 ,het is bes*eid5lijk opg$rag5 aan ,olivi] ,cromwell1 zoo ook aan alle engels*51 die mijne bro$]s zijn1 hetzij tot het ,k]kv]b& behoor5 ( niet1 en ov] hunne ho(d5 he51 aan alle naties t] w]eld4 ,9 dit boek ligt e5 gans* communi/is* /elsel uitgebeeld4 ,op het koop5 en v]koop51 word5 da>9 de hoog/e /raff5 ge/eld2 niem& mag arbeid hur5 ( zijn5 arbeid v]hur51 en wie l&- ( de vru*t5 da>van v]ko*t1 0 des doods s*uldig4 ,g\d en zilv] mag niet 9 munt word5 omgezet1 alle5 tot huisraad mag het word5 v]smolt54 ,ook ont/ond5 9 ,engel& 9 de #ag;e eeuw de ,/aatsromans1 d4 w4 z4 die litt]atuur1 wa>9 9 romanvorm het plan e5] /aats9ri*t+ w]d nergelegd4 ,zoo de ,levia?an door d5 /aatsre*tsle]a> ,?omas ,hobbes 9 #afea ges*rev51 en d5 da>na 9 #afef v]s*55 ,oceana van ,james ,h>r+ton4 ,de e]/e 0 e5 utopie van d5 absoluti/is*5 ,/aat1 wa>9 voor alle /&5 en gel$+5 d] sam5lev+ is gezorgd2 de &]e kan als zijn5 onmiddellijk5 teg5hang] geld54 ,kommuni/is*e t5d5z5 zat5 er ook 9 /]ke mate1 9 de1 9 de zev5ti5de eeuw opgekom5 sekte d] ,kwak]s1 wa>van ,john ,bell]s 7geb4 #afed7 als de voornaam/e en mee/ practis*e kan word5 bes*\wd4 ,zoo ont/ond5 ook 9 de zev5ti5de en a*tti5de eeuw 9 ,frankrijk1 de utopis*e /aatsromans1 9 d5 vorm van reisbes*rijv+54 ,zij heett5 o4a43 ,la t]re au/rale connue1 wa>van ,pi]re ,bayle e5 zek]5 ,gabriel ,toigni als auteur noemt1 voorts het boek3 ,de ,reiz5 en ,avontur5 van ,jacques ,mass2 het boek van de ,font5elle3 de ,republiek d] philosoph5 ( de ges*i$5is d] ,ajaoer2 ,re/if's boek3 ,la dec\v]te au/rale ou lettres d'un s+e2 het boek van d5 abt ,fnlon3 ,telema*2 ,ramsay's3 ,les ,voyages de ,pyrus en ,pe*mja's boek3 ,tlphe4 ,hi] moet ook nog word5 meld+ gemaakt van d5 arbeid van ,jean ,mesli]1 geme5lijk het ,te/am5t van ,jean ,mesli] g5oemd1 dat 9 #agfb door ,voltaire aan het publiek bek5d w]d en e5e diepga&e critiek van d5 s*rijv]1--e5 arm5 en v]drukt5 dorpspa/oor die bij zijn lev5 niet sprek5 dor/1--bevatte1 zo[el op d5 godsdi5/1 als op de geheele inri*t+ d] maats*appij4 ,dit ,te/am5t welks inh\d e]/ lat] geheel bek5d w]d1 da> ,voltaire het sle*ts 9 zoov]re gaf als het di5/ kon do5 voor zijne propag&a teg5 de k]k1 geeft de communi/is*e g$a*t5 we] ov] e5 geme5s*ap1 gelijk de s*rijv] zi* die g$a*t heeft4 ,ik wilde1 roept ,mesli] uit aan het slot ervan1 dat mijn /em konde gehoord word5 van het e5e e9de van het kon9krijk tot aan het &]e1 ne51 van het e5e e9de d] w]eld1 tot aan het &]e4 ,ik zo dan uit al mijne kra*t5 s*reeuw53 ,gij zijt dwaz5 o1 m5s*56 gij zijt dwaz51 u zoo te lat5 knevel5 en zoo bl9d te geloov5 aan e5 aantal domh$56 ,ik zal u uwe dwaa%$5 toon5 en u uwe leid]s als b$rieg]s en m5s*5s*5n]s lat5 zi54444 ,v]e5igt u to* volk1 v]e5igt u prolet>irs2 v]e5igt u zoo gij het h>t hebt om u te bevrijd5 van uwe ond]drukk]s6 ,9 #agee v]s*e5 er e5 boek 9 het li*t ,code la ,nature g5aamd1 door e5 vrij onbek5d man1 e5 s*oolmee/] ,morelly g5aamd1 ges*rev54 ,tevor5 _h hij re$s e5 roman ges*rev5 ,nauvrage des les flottantes ou la ,basiliade 7,s*ipbreuk van het drijv5d eil& ( de ,basiliade7 g5aamd4 ,aan d5 spits van zijn ontw]p tot inri*t+ van e5 sam5lev+ /elt hij drie grond/ell+51 welke hij geheiligde grondpunt5 noemt1 die de sociale gelijkheid kunn5 wa>borg54 #a4 ,niets mag 9 privaat-eig5dom zijn1 dan wat elk tot w]kelijk gebruik voor zijne behoeft51 g5oeg5s ( dagelijks*5 arbeid noodig heeft4 #b4 ,elk burg] is e5 publiek wez51 dat re*t heeft op ond]h\d en op arbeid van wege de geme5s*ap4 #c4 ,elk burg] is v]pli*t1 na> zijne kra*t51 tal5t5 en volg5s zijn5 oud]dom1 tot het publiek welzijn bij te drag51 na> die mate zull5 zijn op5b>e pli*t5 word5 g]egeld4 ,lat] nog1 om/reeks de j>5 van #ahcj1 hebb5 ond]s*eid5e sociali/is*e d5k]s en s*rijv]s1 en ond] h5 ,l\is ,blanc zi* dikwijls op deze /ell+5 van ,morelly b]oep54 ,tot de onmiddellijke volgel+5 van ,morelly1 behoorde 9 de e]/e plaats3 ,gabriel ,bonnot de ,mably1 9 #agji gebor5 en 9 #aghe ge/orv54 ,9 zijn boek1 dat 9 #agfh uitkwam en getiteld is3 ,d\tes proposs aux philosophes conomi/es sur l'ordre naturel et ess5tiel des socits politiques 7,twijfel+5 voorge/eld aan de economis*e wijsge]51 nop5s de natuurlijke en wez5lijke orde van de politieke sam5lev+71 oef5t hij e5e diepga&e critiek uit op de maats*appij 9 v]b& met de eig5domskwe/ie4 ,hij is vooral hi] 9 /rijd met de ,physiokrat5 wa>m$e hij tot op e5 zek]e hoogte kon sam5gaan1--dat de p]soonlijke vrijheid zi* niet laat v]b9d5 met d5 geme5s*appelijk5 eig5dom1 zooals dez5 me5d54 ,v]volg5s ,brissot de ,w>ville1 9 #agdc gebor5 en d5 #ca/5 ,mei #agic on?o(d1 als ,girondi/1 die 9 zijn ,re*]*es philosophiques 7,wijsge]ige ond]zoek+57 ze] v]ga&e conclusies trok1 omtr5t de niet-noodzakelijkheid van d5 p]soonlijk5 eig5dom4 ,van dez5 /amt de /ell+1 lat] door ,pi]re ,joseph ,pr\dhon ov]g5om53 le proprit c'e/ le vol 7eig5dom is dief/al71 die m5 me]mal5--t5 onre*te--e5e zuiv] sociaal-demokratis*e noemde4 ,en hi]m$e zijn wij g5ad]d tot het tijd/ip d] ,frans*e ,revolutie van #aghi1 dat re$s lang te vor51 door de gee/elijke propag&a d] ,v]li*t+ 0 voorb]eid door de frans*e wijsge]5 van de #ah;e eeuw4 ,zij ontsluit e5 nieuw5 tijd4 ,door ha> is de burg]klasse tot ma*t en invlo$ gekom51 na ha> is de mod]ne kapitali/is*e produktiewijze ont/aan en door ha> zijn dus middelijk de voorwa>d5 tot de sociaal-demokratie van ,k>el ,m>x ges*ap54 ,wij zull5 9 het nu volg5d ho(d/uk nog nagaan1 op welke wijze er re$s 9 die ,revolutie-zelve1 ge>beid w]d aan ( g$a*t w]d ov]1 sociali/is*e ( communi/is*e ideal54 ,,e]/e ,,g$eelte4 ,,ho(d/uk ,i4 ,,de ,,frans*e ,,revolutie ,,van #aghi4 ,to5 de a*tti5de eeuw t5 e9de neigde1 _h de economis*e ontwikkel+ van ,engel& die van ,frankrijk re$s vrijwel +ehaald niet alle51 ma> 0 ha> re$s bov5 het ho(d gewass54 ,ma> 9 ,engel& hadd5 re$s 9 #afdh1 en da>na 9 #afhh 9 de z4 g4 n4 glori\s revolution 7glori]ijke omw5tel+7 de burg]lijke klass5 gezegevi]d ov] d5 adel en het absolute kon+s*ap4 ,de /rijd d] frans*e burg]klasse ri*tte zi* teg5 alle be/a&e grondslag5 d] maats*appij en n]g5s is zoo van grond uit met het oude opg]uimd1 dan 9 ,frankrijk 9 het ,revolutietijdp]k van #aghi4 ,de frans*e burg]ij1 die d5 /rijd _h te vo]5 teg5 de absolute mon>*ie en de geprivilige]de klass5 van d5 adel en de groote gee/elijkheid1 _h 9 dez5 /rijd het gans*e volk a*t] zi*4 ,ma> dit duurde niet lang2 spo$ig g5oeg1 en wel voornamelijk to5 het gold de va//ell+ van i$]s re*t51 kwam de v]deeldheid van me5+ aan het li*t1 die re$s 9 d5 /rijd om het be/aan die de ,republiek _h te vo]51 van groot5 invlo$ moe/ wez54 ,aan d5 e55 kant split/e de p>tij van d5 d]d5 /& zi* 9 die d] fabrikant51 groote grondbezitt]s en h&elskapitali/51 aan d5 &]5 kant kwam5 de arbeid]s te /aan en de kle9e burg]s4 ,als v]teg5woordig] d] laat/e belang51 komt 9 het revolutie-tijdp]k vooral ,jean ,paul ,m>at op1 die hoewel zelve ge5 arbeid] ma> g5ee%e]1 mr d5 prolet>is*5 kant van de ,revolutie zag1 dan vele &]5 die met hem aan h>5 spits /ond54 ,m>at w]d vroegtijdig v]moord1 door ,*>lotte ,cordaij4 ,en op a&r+5 van de ,mirabeau1 de edelman die 9 het voorspel tot de ,revolutie e5e belangrijke rol _h gespeeld1 z\ zelfs de burg]klasse h>5 vr$e hebb5 geslot5 met de con/itutioneele mon>*ie1 wanne] niet n ,mirabeau vroegtijdig 0 ov]l$5 n de gebeurt5iss5 aan d5 gr5z5 niet z geloop5 w>51 dat alles noodig 0 om d5 inw5dig5 vr$e te bew>5 en dus aan de eis*5 d] kle9e burg]ij en d] arbeid]s toe te gev54 ,ma> na het tijdp]k van d5 ,t]reur1 to5 het gematigde deel d] b\rgeoisie w$] de bov5h& _h gekreg51 w]d er hoe lang] hoe me] opgetr$5 teg5 de communi/is*e t5d5z51 vooral teg5 die van de groep5 d] jakobijn54 ,van de laat/5 v]di5t 9 de e]/e plaats hi] v]meld te word5 ,,fran,,ois ,,boissel1 gebor5 te ,joijeux 9 ,viv>ais 9 #agbh1 die 9 #agec advokaat van het p>ijs*e ,p>lem5t w]d1 lat] na> het eil& ,/4 ,dom+o g+1 ma> 9 #aghi bij het uitbrek5 van de ,revolutie1 na> ,frankrijk t]ugke]de4 ,hij trad 9 #agii op1 met e5 ,cate*ismus van het m5s*elijk gesla*t1 wa>9 hij ze] ko5e conclusies trok uit de 9 #aghi geproklame]de ,re*t5 van d5 ,m5s* en zijne iden bloot gaf omtr5t e5e h]vorm+ van de maats*appij4 ,de voorwa>de om te kom5 tot e5e maats*appij1 wa>9 ge5 eig5belang zal he]s*51 en d5 eig5dom niet e5e private zaak1 zag ,boissel wel voornamelijk 9 e5e sociale opvo$+4 ,de k9d]5 moe/5 d]halve door de geme5s*ap word5 opgevo$ me5de hij4 ,als ov]gangsmaatregel /elt ,boissel1 en dit is voor hem als frans* sociali/ van de #ah;e eeuw typis*1 e5e progressieve inkom/5bela/+ voor1 die d5 rijk5 t5-slotte z bela/5 zal1 dat voor h5 het privaat-bezit elke wa>de v]lie/4 ,uit de opbr5g/ zull5 p5sio55 moet5 word5 be/r$5 voor oud5 en invalid54 ,ook sloeg ,boissel het opri*t5 van /aatsmagazijn5 van agricole produkt5 voor1 en publieke w]k9ri*t+5 voor w]kelooz5 van /aatswege4 ,na hem1 komt hi] 9 aanm]k+ als maats*appelijk h]vorm]1 ,robespi]re's vri5d en volgel+ ,,sa9t-,,j4 ,deze1 die 9 #agid na ,danton's val aan de rege]+ kwam1 me5de1 dat zoolang er nog arm5 en behoeftig5 w>51 de zaak van de vrijheid1 van de ,republiek1 9 geva> 04 ,duldt 9 d5 ,/aat no* e5e ongelukkige1 no* e5e arme3 alle5 tot di5 prijs zult gij e5e w>e republiek kunn5 9 /& h\d56 ,de economis*e gelijk/ell+ is de lev5svoorwa>de voor de republiek2 de rijkdom d] ari/okratie is voor de republiek ev5zoo geva>lijk als de ell5de des volks4 ,er behoor5 no* rijk51 no* arm5 te be/aan4444 ,da> wa> er te groote bezitt]s be/aan da> v9dt m5 l\t] arm54444 ,de rijkdom is e5 infamie1 enz41 zi$a> zijn me5+54 ,de ell5de1 die wel het naa/1 volg5s ,sa9t-,j1 e5 geva> oplev]t voor de republiek1 moe/ 9 de e]/e plaats dan ook uitg]oeid word54 ,dit 0 te v9d5 door ze] /r5ge agr>is*e wett53 ,t5 e9de de z$5 te h]vorm5 en d5 nood te bevr$ig51 moe/ m5 beg9n51 met e5 i$] wat l& te gev54 ,het b$eldom moet word5 teg5gegaan door v]deel+ van de nationale go$]5 ond] de arm54 ,voorl moe/ het volk zi* op d5 l&b\w kunn5 toelegg51 da> alle5 e5 l&b\w5d volk e5 deugdzaam en e5 vrij volk kan wez54 ,de mogelijkheid om de maats*appij gelukkig te mak51 zag ,sa9t-,j1 ev5als zoovele h]vorm]s uit het midd5 d] #ah;e eeuw dan ook geleg5 9 de wetgev+ en die wel uitsluit5d van uit e5 /r5g gec5tralise]d5 ,/aat4 ,sa9t-,j viel e*t] spo$ig met ,robespi]re1 wi5s h&lang] en vri5d bij 01 en hi]m$e g+ ook zijn plan te gronde4 ,ma> het e]/ en het voornaam/ w]d5 communi/is*e d5kbeeld51 te midd5 van de ,frans*e ,revolutie v]kondigd door e5 man1 die niet a>zelde1 zelfs niet ond] het ,s*rikbew9d1 met zijn me5+5 voor d5 dag te kom54 ,die man 03 ,,fran,,ois ,,no,l ,,babeuf1 (1 gelijk hij zi*-zelf ga>ne noemde1 met e5e h]9n]+ aan de ,rome9s*e ges*i$5is1 ,gra*us ,babeuf1 w]d 9 #agfj te ,sa9t-,qu5t9 uit ,calv9i/is*e oud]s gebor54 ,op #af-;j>ig5 leeftijd als s*rijv] bij e5 l&met] w]kzaam1 w]d hij da>na ambt5a> bij het kada/] 9 ,roije 7,pic>di74 ,9 deze positie le]de hij d5 slimm5 nood wa>9 het l&volk zi* bevond van nabij k5n5 en het is wel da>aan te wijt51 dat hij zi* re$s 9 #ahhg onl$ig hield met de /udie van de w]k5 van ,mesli]1 ,morelly en ,mably1 en met het vraag/uk van de afs*aff+ van d5 eig5dom4 ,na de be/orm+ d] ,ba/ille1 wa>aan hij deel _h g5om51 bekle$de hij v]s*ill5de ambt5 9 di5/ van d5 ,/aat4 ,9 #agid /i*tte hij het ,j\rnal de la lib]t de la presse1 dat lat] 9 ,tribun du peuple w]d omg$oopt4 ,na d5 val van ,robespi]re en zijn5 aanval op deg55 welke dez5 t5 val hadd5 gebra*t1 de ,!rmidori/51 w]d hij1 tezam5 met e5 aantal ev5e5s radikale republike9s*-gez9d51 9 de gevang5is geworp54 ,hi] 0 het1 dat ,babeuf de geleg5heid kreeg1 om met h5 van g$a*t5 te wissel51 ov] het beg9sel van de gelijkheid en te ond]zoek5 ( de gelijkheid1 zooals die tot nog toe 0 v]/aan1 wel e5e grond/ell+ voor het maats*appelijk lev5 kon heet5 van g5oegzame wa>de1 om het geluk en het lev5 da>voor te wag54 ,zij w]d5 tot twijfel da>aan g$rev51 door de gebeurt5iss5 van d5 laat/5 tijd1 en kwam5 tot de slotsom1 dat het simpele politieke axioma van de gelijkheid alln1 ge5 ideaal kon zijn wa>m$e de m5s*heid gelukkig te mak5 04 ,zij trokk5 uit de !orien van ,jean ,jacques ,r\sseau1 die 9 die dag51 wel de bron w>5 van alle h]vorm]s van voor en 9 #aghi1 de v]d]e consekw5ties en de conclusie1 dat ook het ond]s*eid 9 bezit moet word5 wegg5om51 wil de politieke gelijkheid ge5 *imre1 ge5 d5kbeeldig iets blijk5 te zijn4 ,9 ,octob] #agie w$] vrijgelat51 g+ ,babeuf dadelijk aan het agite]5 voor zijne d5kbeeld51 die communi/is* w>5 en de natuurre*telijke politieke gelijkheids-iden van ,r\sseau t5 grondslag hadd54 ,de m5s* is van nature go$ gelijk ,r\sseau le]de2 deze go$e en onb$orv5 m5s* w]d eig5lijk nog ma> v]teg5woordigd door die uit de ond]/e /&5 d] sam5lev+1 die van de weelde en de v]dorv5heid da>m$e gepa>d ga&e1 bevrijd w>5 geblev54 ,da>om moe/ door de toek5n+ van alle politieke re*t5 het volk tot de rege]+ br5g51 omdat1 gelijk m5 9 #agic zeide3 le b de la socit e/ le bonheur commun 7het doel van de maats*appij is het geme5s*appelijk geluk47 ,robespi]re v]kla>de3 ,n\s v\lons un ordre des *oses1 o t\tes les passions basses et cruelles soi5t en*a9es1 t\tes les passions bi5faisantes et gnreuses veilles p> les lois4444 ,n\s v\lons sub/itu] dans notre pays1 la morale l'gsme1 la probit l'honneur1 les devoirs aux bi5sances1 le mpris du vice au mpris du malheur4 7,wij will5 e5 orde van zak51 wa>9 alle lage en sle*te h>t/o*t5 zull5 word5 va/gelegd1 alle edele en weldadige h>t/o*t5 zull5 word5 opgewekt door de wett5444 ,wij will5 9 ons l& de moraal /ell5 9 de plaats van de zelfzu*t1 de braafheid voor de e]1 de pli*t5 voor de z$51 de smaad van de gebrek5 voor die van het ongeluk74 ,babeuf wilde uitga&e van deze g$a*t51 als grond/ell+5 voor e5 ideale maats*appij1 de arbeidspli*t van all51 wettelijke va//ell+ van het getal arbeidsur52 leid+ van de produktie door e5e1 door het volk direkt gekoz5 opp]/e ma*t2 v]deel+ van d5 noodzakelijk5 arbeid ond] de burg]s ond]l+2 afdo5+ van d5 onaang5am5 arbeid door de burg]s na> de rij af2 het re*t van alle burg]s op gezam5lijk g5ot1 en di5svolg5s gezam5lijke v]deel+ d] gebruiksgo$]5--welk] voortbr5g+1 door de algeme5e deelname da>aan natuurlijk ze] z\de /ijg5--ond] de individu51 na> de mate hunn] behoeft54 ,dit communi/is* /elsel v]kreeg e5e hoog]e wijd+ bij ,babeuf1 dewijl hij het v]d$igde1 niet zooze] met wet5s*appelijke1 als wel met godsdi5/ig-bijbels*e uitsprak5 en /ell+54 ,het communisme z\ da>na> e5 wil van ,god1 de a>ds*e gelukzaligheid en de voorb]eid+ zijn tot de hemels*e2 en de e5ige drijfve] tot dat alles1 zal de deugd zijn4 ,ma> da> deze phantazie niet zoo dadelijk te v]w]kelijk5 01 gelijk ook ,babeuf wel begreep1 zoo w>5 er e5 aantal maatregel5 noodig voor het teg5woordige1 opdat 9 de toekom/ de m5s*heid dit ideaal b]eik5 kon4 ,9 de e]/e plaats dan moe/ er word5 +e/eld e5e groote nationale geme5s*ap van go$]51 wa>toe zull5 moet5 behoor5 alle /aatseig5domm51 al het v]mog5 van de vij&5 d] volkszaak zo[el als alle go$]51 welk] aanb\w door de eig5>5 d]zelv51 niet w]d uitgevo]d4 ,elke frans*man zal tot deze geme5s*ap kunn5 toetr$51 doordi5 hij zijn v]mog5 t5 h>5 di5/e /elt en ha> zijne arbeidskra*t aanbi$t4 ,dan zal de geme5s*ap de erfg5ame moet5 zijn van elke private erf5is4 ,de m$el$5 arbeid5 gezam5lijk en krijg5 da>voor vo$+smiddel5 9 ruil1 zooals e5e matige en sob]e keuk51 die pleg5 op te lev]52 zo[el alles wat noodig is voor het lev54 ,wie met s*uld5 de geme5s*ap bijtre$t1 wordt van alle zijne v]pli*t+5 on!v54 ,dit zijn 9 't kort1 de d5kbeeld5 wa>voor ,babeuf 9 #agie de agitatie 9 zijn ,tribun du peuple ond]nam2 die hij pr$ikte 9 /ad en l& en da> hij e5 mee/] van het woord 0 9 alle opzi*t51 zo[el door zegg+skra*t als door woord5keus zijn gehoor wi/ m$e te sleep51 maakte zijne propag&a e5 geweldig5 indruk4 ,vooral na d5 val d] ,jacobijn51 ri*tte hij er al zijne kra*t5 op1 dez5 w$] uit hunne v]/rooidheid en tot h]e5ig+ te br5g54 ,hij ri*tte w$] e5 di] geheime g5oots*app5 op--9 de dag5 van de #aghi e5e zoo geweldige kra*t1--die hij het g5oots*ap van de ,gelijk5 noemde4 ,da>nev5s w]d5 e5 aantal kle9e clubs ge/i*t ov] het geheele l&2 zoodat na> m5 me5de 9 vrij kort5 tijd ,babeuf mr dan #ag4jjj aanhang]s van zijne sociale !orien om zi* he5 _h v]zameld4 ,alsnu trad de rege]+ h&el5d op4 ,de pog+ die er z\de word5 g$aan om zi* mee/] te mak5 van de ma*t 9 d5 /aat1 t5e9de e5e &]e sociale orde van zak5 9 te /ell51 0 namelijk v]rad5 geword54 ,9 het beg9 van ,mei #agif1 w]d ,babeuf zelf 9 he*t5is g5om51 nadat zijne vri5d5 re$s e]d] gevat w>5 en t]e*t w>5 ge/eld4 ,de re*tbank v]oordeelde hem weg5s sam5zw]+ teg5 d5 /aat t] dood1 welk vonnis hij heldhaftig d5 #h/e prairial #agig1 op de place de la ,v5dme ond]g+ met zijn vri5d ,d>?4 ,van zijn m$e/&]s w>5 er enkel5 gevlu*t1 &]5 tot deportatie v]oordeeld4 ,dit 0 het e9de van e5 man die 9 armo$e gebor5 en 9 armo$e geleefd heeft1 en me5de1 dat het aan d5 go$5 wil van e5 betrekkelijk kle9 aantal m5s*5 lag1 om de leuz51 die 9 de ,revolutie van #aghi1 e5e zoo geweldig5 di5/ hadd5 g$aan1 tot w]kelijkheid te mak54 ,en hi]m$e hadd5 de sociali/is*e pog+5 9 de ,frans*e ,revolutie gebor51 en die welke t5 doel hadd5 deze h]vorm+ tot e5e radikale te do5 zijn1 voor go$ s*ipbreuk gel$54 ,de geheele ,revolutie v]liep v]d] 9 het ,keiz]rijk van ,napoleon ,bonap>te1 die van e]/5 ,consul d] ,republiek1 weldra ,keiz] w]d4 ,en ond] di5s rege]+ _h ,frankrijk te veel oorlog5 te vo]5 en g5oot te veel e5e betrekkelijk5 voorspo$1 dan dat er aan de v]w]kelijk+ d] leuz5 van #aghi kon word5 g$a*t4 ,e]/ 9 de p]iode van het h]/el1 die d] ,re/auratie1 dok5 er w$] plann5 op1 die er op doeld5 e5e grondige sociale v]vorm+ van de maats*appij1 van e5e kapitali/is*e 9 e5e sociali/is*e1 9 het lev5 te roep54 ,de mod]ne sociali/is*e ,utopi/51 ( gelijk m5 ze noemt de groote ,utopi/5 kwam5 als nu t5 tooneele4 ,de aanvang van de neg5ti5de eeuw zag de sociali/is*e d5k]s op/aan2 zag d5 graaf de ,sa9t-,simon en ,*>les ,f\ri] 9 ,frankrijk en ,rob]t ,ow5 9 ,engel& aan d5 arbeid gaan1 t5 e9de het m5s*elijk ideaal1 de algeme5e welva>t en de groot/e som van m5s*elijk geluk1 te tra*t5 tot w]kelijkheid te mak54 ,,ho(d/uk ,,ii4 ,,de ,,sociali/is*e ,,utopi/54 ,9 alle kamp5 en v]w>r+5 d] ,revolutie1 als e5]zijds de h>t/o*t5 d5 hoog/5 graad hadd5 b]eikt1 &]zijds de begee/]+ gloeide en zi* 9 woord5 en dad5 omzette1 bleef er ev5wel iets1 dat de m5s*51 9 we]wil van al hun pe9z5 en hunne inspann+ niet begrijp5 kond54 ,de ,revolutie _h ontzaggelijke m5s*5(f]s geko/1 ma> met het guillot9e]5 van m5s*51 bleef ev5wel die toe/& be/aan4 ,die toe/&1 e5 economis*e toe/&1 0 het kapitalisme1 dat jui/ door de revolutie 9 ,frankrijk zi* e]/ re*t ontplooi5 kon4 ,het kapitalisme _h uit alle inw5dige1 zo[el als buit5l&s*e v]leg5h$5 d] ,republiek nut getrokk54 ,het _h uit de confiscatie d] go$]51 het _h uit de assignat5zw5del1 uit de in/ell+ van het wettelijk maximum1 uit de ratione]+51 uit de veldto*t5 met hunne wap5-1 kle$+- en vo$+slev]anties2 uit het cont95tale /elsel teg5 ,engel&2 kortom1 uit alle maatregel51 welke de ,con/iuante1 de ,conv5tie en het ,comit voor publiek welzijn1 nam1 door het ,directoire het ,consulaat en ,keiz]rijk he5 zijn nut getrokk5 en er bat5 voor zi* wet5 uit te slaan4 ,de groote v]mog5s kwam5 als padde/oel5 uit d5 grond2 de speculatie- en h&elsgee/ greep me] dan ooit om zi* he5 en alom maakte zi* de kapitali/is*e gee/ mee/] van alle private v]h\d+5 van de m5s*5 ond]-elk&]4 ,de !orien van ,adam ,smi?1 die het individualisme tot d5 grondle] van de ,/aa?ui%\dkunde _h v]hev51 kwam5 van ,engel& na> ,frankrijk ov] en vond5 da> geheel spontaan1 ook hunne v]w]kelijk+4 ,en ond] het regime van ,napoleon ,i 0 de oude orde van zak5 w$] t]uggeke]d4 ,de begee/]+ voor de gelijkheid d] m5s*5 v]dwe5 en na ,napoleon's val kwam het anci5 regime 7de oude rege]+sorde7 t]ug en alles s*e5 te gaan gelijk5 op de toe/&5 van vr #aghi4 ,dat de gee/ van ond]zoek e*t] nog be/ond1 bewez5 wel op v]rass5de wijze twee mann51 die tegelijk1 en onafhankelijk van elk&]1 op/ond5 9 ,frankrijk4 ,de e]/e1 die wij hi] zull5 do5 k5n51 0 de graaf de ,sa9t-,simon4 ,,claude ,,h5ry ,,de ,,r\vraij1 graaf de ,sa9t-,simon1 w]d d5 #ag;en ,octob] #agfj gebor54 ,hij 0 e5 a*t]neef van d5 groo!rtog en pair van di5 naam1 die 9 zijne kroniek van het h(-lev5 ond] ,lodewijk ,,xiv1 e5e d] b]oemd/e memoire-w]k5 gelev]d heeft uit die dag54 ,deze voorvad]5 spel5 dan ook 9 de ,sa9t-,simon's lev5 ge5 g]+e rol4 ,ind]daad /amde het gesla*t 9 re*t5 lijn af van d5 lag]5 adel uit het graafs*ap ,v]m&ois1 wa>van ond] de rege]+ van ,lodewijk ,,xiii1 e5 m$elid tot d5 rang van h]tog w]d v]hev54 ,deze ,v]m&ois nu1 leidd5 hun gesla*t af van ,k>el de ,groote4 ,9 d5 droom1 v]telt de ,sa9t-,simon ons1 0 hem e5maal ,k>el de ,groote v]s*551 om hem te pr(ete]51 dat hij nmaal als philoso(1 het gesla*t tot e5e ev5 groote e] z\ wez51 als dez5 dit als ,vor/ gewee/ 04 ,sa9t-,simon gelo(de ind]daad dat hij1 als 't w>e gepr$e/9e]d 0 tot d5 rol van w]eldbehe]s*5d philoso(4 ,zijne ov]spann5 phantazie en zijne ov]ig5s lev5dige v]beeld+skra*t1 d$5 hem d+5 geloov51 die zi* 9 de w]kelijkheid niet zoo hebb5 toeg$rag5 als hij-zelf ze ons m$$eelt4 ,de ,sa9t-,simon 0 e5 le]l+ van de groote d',alemb]t1 de man die met ,did]ot en &]5 m$ew]k] 0 aan de b]oemde ,encyclop$ie d] #ah;e eeuws*e mat]iali/is*e wijsge]5 9 ,frankrijk1 vr de groote ,revolutie4 ,zijn jeugd v]liep 9 onva/e bezigh$54 ,wij v9d5 hem dan als (fici] 9 ,frankrijk1 dan als m$e/rijd] van ,wa%+ton bij de vrijheidsoorlog van de /at5 van ,n4-,am]ika teg5 ,engel&2 als diplomatiek ag5t op eig5 geleg5heid 9 ,n$]l& ( als raadgev] van m9i/]ies 9 ,spanje en ,mexiko1 9 welk laat/e l& hij omvangrijke irrigatiew]k5 op t\w zette4 ,9 de ,revolutie v]loor de ,sa9t-,simon1 ev5als zoovel51 zijn gans*e v]mog5 en aldus w]d hij g$wong5 te gaan w]k5 voor zijn lev5sond]h\d4 ,dit de$ hij z1 dat hij1 door middel van d5 kooph&el1 wa>op hij zi* toelegde1 alras e5 nieuw v]mog5 _h wet5 bije5 te krijg54 ,ma> ook dit 0 w$] spo$ig door e5 groote luxe en v]kwi/+ v]dw554 ,de ,sa9t-,simon zegt opzettelijk zi* aan zoo groote v]kwi/+ te hebb5 ov]gegev51 t5e9de da>door zijne k5nis van het lev5 te v]volmak5 en al het m5s*elijke1 zelfs het mr dan m5s*elijke1 bij de plann5 die hij _h voor de toekom/ van het m5s*elijk gesla*t1 da>bij 9 oog5s*\w te kunn5 blijv5 h\d54 ,dat hij ook lang g5oeg geleg5heid heeft gehad de psy*ologie van de armo$e te be/ude]51 en dat ev5e5s aan zijn eig5 lijf1 h9d]de hem dan ook ge5sz9s4 ,het is dan ook uit deze laat/e p]iode zijns lev5s1 dat zijn w]kzaamheid als publici/1 als d5k] en als h]vorm] dagteek5t4 ,het uitgangspunt van de ,sa9t-,simon's d5k51 0 de erk5n+ van het armzalige van al het be/a&e1 van de gans*e mat]ieele1 politieke en religieuze nood van zijn5 tijd4 ,zijne critis*e blik1 kon zi* niet lat5 v]bl9d51 door d5 glansrijk5 pronk van de weelde1 die het nieuw-ges*ap5 keiz]rijk van ,napoleon ,i t5 toon spreidde2 hij zag ze] go$ da>a*t]1 de ell5de van dat bloei5d kapitalisme en zijn h>t w]d t5 volle aangegrep5 door d] m5s*heid gans*5 jamm]4 ,ov] het algeme5 g5om51 0 de ,sa9t-,simon e5 ,fau/natuur4 ,g5iaal en vol van de hem v]te]5de weetgi]igheid1 dreef hem dit alles ru/eloos voort na> e5e allesomvatt5de k5nis en tot e5 door niets 9 te toom5 h>t/o*t1 d] m5s*heid gelukkig te will5 mak54 ,dat hij bij dit onbep]kt /rev51 me] dan e5s de rele feit5 niet go$ heeft kunn5 zi51 doet niets af aan dit groote feit1 dat hij d+5 heeft gezi5 9 e5 tijd1 to5 nog door de g]+e ontwikkel+ van de kapitali/is*e maats*appij1 ge5 m5s* heeft kunn5 zi5 wat hij zag4 ,de ,sa9t-,simon 0 #dc j>5 oud1 to5 hij zijn e]/e publieke ges*rift s*reef1 g5aamd3 ,lettres d'un habitant de ,g5ve ses contempora9s4 7,briev5 van e5 inwon] van ,g5ve aan zijne tijdg5oot547 ,het kwam uit 9 #ahjc1 ma> w]d v]get51 totdat het 9 #ahbc door zijne le]l+5 aan deze v]getelheid ontrukt 0 geword54 ,9 deze ,briev5 toonde de ,sa9t-,simon re$s zijn d5kbeeld5 aan1 van d] m5s*heid e5e leid+ te will5 gev54 ,gelijk de maats*appij 9 de midd5eeuw5 door de gee/elijkheid 0 geleid1 zoo moe/ dit ook nu w$] ges*i$51 ?ans door het d5k5d g$eelte van de sam5lev+4 ,de hi] door de ,sa9t-,simon g$a*te he]s*appij van d5 gee/1 moe/ 9 wa>heid die van het g5ie zijn4 ,deze g5ien moe/5 onafhankelijk zijn2 ge5 po/5 van de rege]+ behoev5 aan te nem5 en da>door niet v]pli*t zijn secondairem5t te d5k54 ,zij moe/5 zi* niet v]lamd gevoel51 en met /\!id z\d5 zij de wiek5 van hunne gee/elijke me]d]heid kunn5 uitspreid5 en da>door de m5s*elijke maats*appij /e$s t5 zeg5 kunn5 v]/rekk54 ,ruimte voor de ,ar*im$ess56 0 zijn uitroep--ge5 hulde me] aan de ,alex&]s6 ,met &]e woord53 de tijd die aangebrok5 0 beteek5de volg5s hem1 e5 t5 troon /ijg5 van de wet5s*ap1 die de plaats innam van de /udie van d5 oorlog4 ,bij zijn plan tot organisatie van de maats*appij1 v]deelde hij de m5s*5 9 drie klass54 ,de e]/e klasse 0 die van de vooruitgang2 zij 0 sam5ge/eld uit de gele]d51 de mann5 van de kun/1 en all51 die lib]ale d5kbeeld5 t5 be/e van de sam5lev+ te gev5 hadd54 ,de twe$e 0 die van het beh\d1 zij be/ond uit de eig5a>s van d5 grond4 ,de d]de klasse 0 die van de gelijkheid4 ,zij bevatte dat deel van de m5s*heid dat niets bezat1 ge5 eig5dom1 ook niet e5 gee/elijk4 ,tot de e]/e klasse zeide hij3 ,gij gele]d5 en kun/5a>s1 gij hebt d5 scept] d] publieke op9ie 9 uw5 h&1 grijpt di5 aan met mo$4 ,ov]w9t sle*t d] in]tie van uw5 /&4 ,ma!matici maakt e5 aanvang6 ,tot de twe$e klasse ri*tte zi* de ,sa9t-,simon met deze woord53 ,aanva>dt mijn plan1 doet het uit vrij5 wil1 want &]s z\dt gij er door de gele]d5 toe g$wong5 kunn5 word5 en z\ de ges*i$5is van #aghi zi* voor u kunn5 h]hal54 ,gij kunt de crisis nog belett51 en taak van d5 ov]gang/oe/& kunt gij help5 v]li*t54 ,gij kunt de regulateurs d] beweg+ word5 en op die wijze uwe plaats5 blijv5 innem56 ,en tot de d]de klasse e9delijk zeide hij3 ,vri5d5 maakt dat de rijk51 die tot nu toe ge5 &]e bezigheid gehad hebb5 dan u bevel5 te gev51 g$wong5 word5 u ond]wijs te gev54 ,wie kunn5 u &]s voor!lp5 dan de gele]d58 ,e5 gele]de is iem& die voorziet1 iem& die voorspelt4 ,b$5kt wel dat gij drom alle51 /aat ond] de he]s*appij van de klasse van de eig5a>s1--die ti5- en tw9tigmaal g]+] 9 aantal zijn dan gij--omdat de eig5a>s u 9 v]/& v]re de me]d]e zijn4 ,zoekt met h5 op gelijk5 trap van ontwikkel+ te kom54 ,zo[el gele]d51 als kun/5a>s moet5 u da>bij t] hulpe kom54 ,door mijn ontw]p heb ik getra*t alle plann5 t] uw] ontwikkel+ tot ne /raal te leid54 ,helpt dus6 ,s*rijft 9 zoo gij kunt4 ,bij de keuze d] b5oem+5 zal ik u help56 ,het plan beoogde e5e algeme5e organisatie d] maats*appij1 op deze grondslag53 de gee/elijke ma*t 9 h&5 van de gele]d52 de w]eldlijke ma*t 9 hadd5 d] eig5a>s2 de ma*t om hn te b5oem51 die de taak z\d5 te v]vull5 hebb5 van leid]s d] m5s*heid te zijn1 9 h&5 van e5 i$]4 ,het loon d] rege]d]s moe/ be/aan 9 de algeme5e a*t+ en de e]bi$ die m5 h5 z\ to$rag54 ,9 deze ,briev5 uit ,g5ve wilde de ,sa9t-,simon dus aan de m5s*heid e5e nieuwe organisatie gev52 e5 orde van zak5 9 de maats*appij1 /eun5de op het d5kbeeld1 dat de geheele m5s*heid n e5heid 02 dat er nheid moe/ kom5 9 het m5s*elijk arbeid5 en dat de gele]d5 en kun/5a>s de mann5 bij uitnem5dheid w>51 om dat w]k5 te leid5 en te be/ur54 ,de taak d] vr\w 0 hi]bij niet ov] het ho(d gezi5 en ook w]d deze nieuwe orde van zak5 door de ,sa9t-,simon1 tot e5 soort nieuw5 godsdi5/ v]hev54 ,9 #ahjg1 na e5 lev5 van ontb]+ te hebb5 gel$51 s*reef de ,sa9t-,simon zijn3 ,introduction aux travaux sci5tifiques du ,,xix-me ,sicle4 7,inleid+ tot d5 wet5s*appelijk5 arbeid d] #ai;e eeuw74 ,9 zek]5 z9 0 dit boek e5 antwoord op e5 prijsvraag door ,napoleon ,bonap>te uitges*rev5 en aan het ,in/ituut opgegev5 ond] het ops*rift3 geeft mij rek5s*ap van de vooruitgang d] wet5s*ap s$]t #aghi en zegt mij1 welke h>e teg5woordige toe/& is en welke de middel5 zijn om ha> vord]+5 te do5 mak54 ,de ,sa9t-,simon pa/ 9 zijn boek voor het e]/1--en dit is w]kelijk e5 vooruitgang d] wet5s*ap gewee/1 al w]d het niet (ficieel erk5d1--deze tweel$ige me?ode toe3 die d] analyse en die d] syn!se4 ,door analyse1 klimt m5 van bijzond]e feit5 p tot e5 algeme5 feit2 door syn!se daalt m5 van het algeme5e tot de bijzond]e feit5 af1 zoo /elde hij va/4 ,de gele]d5 van de ri*t+ a priori w>5 voor hem die zoo als ,bacon van ,v]ulam en ,desc>tes4 ,vooral de laat/e1 die tot d5 m5s*heid heeft durv5 zegg51 dat zij sle*ts geloov5 moet die zak5 welke ha> door de r$e word5 aangetoond en beve/igd zijn door de erv>+2 de man die het bijgelo( omv]wi]p en e5 volg5s va/e me?ode te w]k ga&5 twijfel ond]wees4 ,de ri*t+ a po/]iori 0 begonn5 bij ,locke en ,newton 9 ,engel&4 ,de e5 op het gebi$ van de k5nis van de georganise]de wez5s1 de &] op dat van de brute li*am51 v]kreg5 hunne bewond]5swa>dige resultat5 door toepass+ van de analyse4 ,beide me?odes zegt de ,sa9t-,simon1 moet5 word5 v]e5igd2 het 0 de f\t van de d5k]s d] #ah;e eeuw1 dat zij hi]bij da*t5 aan /rijd en aan teg5/ell+4 ,zo[el het g5]alise]5 als het p>ticul>ise]51 zij hebb5 v]d] te zam5 re*t van be/aan4 ,na aldus de gans*e wet5s*ap van de #ah;e eeuw te hebb5 getoet/ aan deze twee maat/av51 gaat de ,sa9t-,simon zi* 9 bes*\w+5 v]diep5 ov] d5 godsdi5/4 ,en dan krijg5 wij e5e kra*tige uite5zett+ van hem1 dat de ,k]k 9 de midd5eeuw5 drom zoo hoog 9 aanzi5 /ond1 omdat w]kelijk de gee/elijk5 van to5 bet] en intellig5t] w>5 dan de leek54 ,e]/ to5 die me]d]heid van v]/& en gemo$ ophield te be/aan1 kwam er s*eur+4 ,volg5s zijne inzi*t51 gaat de ri*t+ 9 het godsdi5/ige deze kant uit3 het godsdi5/ig ,desme maakt plaats voor het ,physicisme1 e5 godsdi5/ op natuurk5nis geb\wd4 ,wat de e?iek aangaat1 me5t de ,sa9t-,simon1 dat het negatief beg9sel van het ,evangelie3 ,doe niet aan &]51 wat gij niet wilt dat m5 u doet1 plaats moet mak5 voor e5 &] en e5 positief beg9sel4 ,de m5s* moet w]k56 ,het d5kbeeld van d5 arbeid 9 d5 bre$/5 z9 opgevat altijd4 ,ma> e5 r5t5i]1 iem& die niet p]soonlijk het w]k be/uurt dat zijn eig5dom produktief moet mak51 is e5 wez5 dat de maats*appij tot la/ is4 ,de z$ele] di5t hi]op /e$s de a&a*t geve/igd te h\d54 ,de wetgev] moge het vrije en voll$ige gebruik van d5 eig5dom toe/aan1 de morali/ is g5oodzaakt d] m5s*heid en d] op5b>e me5+ te drijv5 9 de ri*t+ d] erk5n+1 dat d5 nietsdo5d5 eig5a>1 alle a*t+ moet word5 on?\d54 ,9 't ja> #ahac s*reef ,sa9t-,simon twee groote manuscript51 zij zijn het bij zijn lev5 geblev51 dewijl hij ge5 geld _h om ze te lat5 drukk54 ,e]/ 9 #aheh zijn zij g$rukt geword54 ,zij zijn getiteld3 ,mmoire sur la sci5ce de l'homme en ,travail sur la gravitation univ]selle 7,memorie ov] de wet5s*ap van d5 m5s*7 en 7,/udie ov] de algeme5e zwa>tekra*t74 ,het e]/e is w$]om e5 pog+ om de ,europees*e maats*appij te reorganise]54 ,de /udie van d5 m5s* moe/ all]e]/ uitgaan van de physiologie1 9 de twe$e plaats moe/5 de dad5 van het m5s*elijk gesla*t beantwoord5 aan de wet d] ontwikkel+4 ,de physiologie is de e5ige positieve grondslag voor de k5nis die de m5s* noodig _h4 ,volg5s de ,sa9t-,simon1 _h de lit]atuur als zoodanig1 als voortbr5g5d middel van bes*av+ uitg$i5d2 de k5nis d] natuur kon ?ans nog alle5 tot resultat5 leid54 ,de ,sa9t-,simon's uitgangspunt 01 dat de m5s* van dezelfde natuur is als de di]5 en alle5 door e5e bet]e organisatie van het li*aam1 zi* bov5 de di]5 heeft wet5 te v]heff54 ,de m5s*heid heeft ev5wel gezorgd1 de di]5 op lag]5 trap te h\d5 en da>om /or5d gew]kt op hunne ontwikkel+4 ,de ,sa9t-,simon's betoog komt dan v]volg5s hi]op ne]1 dat het geheele /elsel van onze k5nis da>he5 moet word5 georganise]d1 en gegrondve/ moet word5 op dit e5e gelo(3 dat het geheel be/uurd wordt door e5e enkele va/e wet4 ,alle sy/em5 van toepass+ nu1 alle die van religie1 van politiek1 van moraal en van burg]lijk re*t1 zij zull5 9 ov]e5/emm+ moet5 word5 gebra*t met dit nieuwe /elsel van k5nis4 ,de geheele maats*appij moe/ aldus word5 g]egeld1 en volg5s hem 0 de tijd da>van niet me] zoo v] af4 ,imm]s1 politieke en wet5s*appelijke omw5tel+5 wissel5 elk&] beurtel+s af4 ,9 zijn twe$e ges*rift1 v]va>digd ond] d5 indruk van gebeurt5iss5 van #ahac1 geeft hij o4 m4 e5 s*oon ov]zi*t van de philosophie1 9 d5 vorm van e5 toespraak van ,socrates aan zijne le]l+54 ,en dan nogmaals1 e5 ov]zi*t van de wa>de van de ,midd5eeuw5 voor de bes*av+sges*i$5is d] m5s*heid4 ,hij toont aan1 hoe sle*t de ges*i$s*rijv+ dit tijdp]k begrijpt1 door het te bes*\w5 als dat van de donk]e eeuw5 d] b>ba>s*heid4 ,v]d] uitw]k5de het d5kbeeld1 dat zo[el de z$elijke als de natuurwet5s*appelijke1 ja alle k5nis b]u/ op de wet d] zwa>tekra*t1 moet5 de gele]d5 zelv51 als gee/elijke ma*t bij uitnem5dheid1 de leid+ van de w]eld op zi* nem54 ,het gele]d/e li*aam moe/ de prie/]lijke functie v]vull5 en de nieuwe paus van zulk e5e nieuwe w]eldorde1 prie/] van positieve k5nis1 zal het tijdp]k van d5 oorlog sluit51 dat van d5 vr$e inwijd5 en de an>*ie zal alsdan oph\d5 te be/aan4 ,9 #ahad v]s*e5 ond] d5 titel van3 ,de la rorganisation de la ,socit ,europenne1 p> ,m4 le ,comte de ,sa9t-,simon et p> ,m4 ,a4 ,?i]ry1 son lve4 7,ov] de h]vorm+ van de europees*e maats*appij door de graaf de ,sa9t-,simon en ,a4 ,?i]ry1 zijn le]l+71 het e]/e eig5lijke maats*appelijk h]vorm+s-w]k4 ,de ,sa9t-,simon /elde da>9 voorop1 dat de neg5ti5de eeuw tot taak _h te organise]51 gelijk de aan ha> voorafga&e1 de #ah;e1 tot taak _h de critiek op de maats*appij te lev]54 ,9 de e]/e plaats moe/5 de ,mog5dh$5 na> bet]e rege]+svorm5 zoek54 ,m5 v]gete niet1 dat de ,sa9t-,simon dit s*reef ond] d5 gee/ van algeme5e reaktie 9 de politieke gebeurt5iss5 na d5 val van ,napoleon ,i4 ,dit bet]e moe/ zijn crit]ium v9d5 9 de voorwa>de1 dat ond] zulk e5 rege]+svorm elke quae/ie van op5ba> belang1 a*t]e5volg5s a priori syn!tis* en a po/]iori analytis* w]d ond]zo*t en beh&eld4 ,dit 0 volg5s hem alln mogelijk--en ook v]wez5lijkt 9 het ,engels*e p>lem5taire /elsel--wa> voor het ond]zoek a po/]iori afzond]lijke en go$ ond]s*eid5 politieke ma*t5 w>5 geve/igd4 ,het ,huis d] ,geme5t5 g+ alles na1 uit het oogpunt d] locale belang51 ond]zo*t de zak5 a po/]iori1 t]wijl de ,kon+ da> te l&e1 het hooge /&punt v]teg5woordigde dat de zak5 a priori beh&elde4 ,en het ,huis d] pairs 0 w]kzaam als mod]ateur 7middela>7 tuss*5 beid54 ,da>bij w>5 dan maatregel5 g5om5 teg5 het ev5tueele kwaad1 dat de ma*tige kon+ het sy/eem op zijn grondslag5 kon do5 wankel51 door de v]deel+ van de kon9klijke uitvo]5de autoriteit 9 twee deel53 d5 kon+ zelv5 en de v]antwoordelijke m9i/]s4 ,zijn plan kwam t5 slotte hi]op ner1 dat elke ,europees*e /aat e5 eig5 p>lem5t moe/ bezitt5 en dat al die p>lem5t5 bov5 zi* z\d5 hebb53 e5 algeme5 ,europees* p>lem5t4 ,dit z\ zijn sam5ge/eld uit twee ,kam]s1 die d] ,geme5t5 en die van de ,pairs4 ,i$] millio5 m5s*5 9 ,europa dat lez5 en s*rijv5 kon1 z\ na> de ,kam] d] ,geme5t5 van dat groot-,europees* p>lem5t1 e5 koopman1 e5 gele]de1 e5 magi/raat en e5 adm9i/rateur b5oem54 ,van de b]ek5+ uitga&e1 dat er 9 ,europa #fj millio5 m5s*5 w>51 die lez5 en s*rijv5 v]/ond51 z\ m5 dus #bdj l$5 hebb54 ,i$] lid van de ,kam] z\ voor #aj j>5 gekoz5 word5 en t5 m9/e #be1jjj frank5 aan r5te moet5 zitt54 ,nev5s die v]mog5de mann51 het elem5t van de /abiliteit1 z\d5 er uit de niet-v]mog5d5 #bj l$5 bij word5 gekoz51 uit de bekwaam/e gele]d51 koopli$51 magi/rat5 en adm9i/rateurs1 die door die toelat+ e5e dotatie van #be1jjj frank5 aan grondeig5dom z\d5 v]krijg54 ,de ,pairs z\d5 door d5 ,europees*5 kon+ word5 b5oemd uit de all]rijk/5 van ,europa2 i$] ,europees* pair z\ t5 m9/e #ejj1jjj francs aan r5te moet5 bezitt54 ,ook z\d5 hi] nog #bj pairs bij kunn5 toegelat5 word5 en g$ote]d1 uit de mann5 van wet5s*ap1 indu/rie1 magi/ratuur en adm9i/ratie te kiez54 ,ov] e5 ,europees*5 kon+1 wi5s in/ell+ ev5e5s 9 het plan lag1 heeft de ,sa9t-,simon zi* niet v]d] uitgelat54 ,tot de bevoegdh$5 van het ,europees*e p>lem5t rek5de de ,sa9t-,simon 9 de e]/e plaats1 twi/punt5 oploss5 tuss*5 de ,mog5dh$5 ond]l+4 ,v]d] het ond]nem5 en het leid5 van groote w]k5 van op5ba> nut voor de ,europees*e maats*appij1 bijv43 het v]b9d5 van d5 ,rijn met d5 ,donau en dat van d5 ,rijn aan de ,oo/zee1 enz4 ,dan ook z\ dit ,p>lem5t het op5ba> ond]wijs1 9 zijn geheel1 ond] zijn behe] moet5 nem54 ,v]volg5s1 z\ het e5 ,wetboek van de z$ele] moet5 ontw]p5 en invo]51 gesplit/ 9 voors*rift5 voor het algeme5 en voor elke natie4 ,zulk e5 code z\ geheel ,europa moet5 word5 +epr5t4 ,na zi* aldus te hebb5 bezig geh\d5 met het najag5 van h]s5s*imm52 imm]s 9 de dag5 wa>9 hij ,de la ,rorganisation s*reef 0 er 9 de v]/e v]te niet te d5k5 aan de algeme5e v]e5ig+ van de ,europees*e ,/at51 g+ de ,sa9t-,simon zijn groote d5kkra*t5 be/$5 aan de h]vorm+ van d5 arbeid4 ,9 ,mei van 't ja> #ahag1 kwam het e]/e deel uit van ,l',indu/rie 7,ov] de nijv]heid7 ond] het motto3 ,t\t p> l',indu/rie1 t\t p\r elle4 7,alles door de indu/rie1 alles voor ha>47 ,da>9 0 ,augu/9 ,?i]ry1 d5 re$s g5oemd5 le]l+ van de ,sa9t-,simon aan het woord1 die da>9 e5 kra*tig betoog hield ov] de nuttigheid van de indu/rieele klasse4 ,9 het oude ,europa 0 de krijgsman 9 e]e1 hij a*tte zi* kra*tig1 omdat de m5s*5 voor hem leefd52 9 het nieuwe ,europa is de indu/rieel de ho(dp]soon1 hij heeft het bewu/zijn van zijn /]kte1 omdat alle m5s*5 zijn belang voor/aan en beh>tig54 ,volg5s de nieuwe bes*\w+ is ?ans die natie de e]/e van all51 die het nuttig/ voor de &]5 is4 ,het geluk van e5 volk be/aat 9 maats*appelijke w]kzaamheid3 e]/ w]k5 dan g5iet54 ,w]kt voor all51 want all5 w]k5 voor u1 dt is de leuze van d5 nieuw5 tijd6 ,en de groote /rijd die nog gevo]d moet word51 gaat ?ans teg5 de onwet5dheid en teg5 all5 die door ha> word5 gevo$4 ,de grondslag van de geheele politiek moet word53 elke natie is e5e indu/rieele maats*appij4 ,9 het twe$e deel van 't boek is de ,sa9t-,simon zelf aan het woord4 ,de maats*appij is volg5s hem niet &]s dan de nheid1 van de m5s*5 die arbeid54 ,deze geme5s*ap k5t sle*ts twee vij&53 de an>*ie en het despotisme4 ,g$rev5 door hun eig5 belang1 moet5 alle m5s*5 onge/oord kunn5 arbeid54 ,ma> er zw]v5 rondom h51 en 9 de maats*appij1 e5 aantal p>asiet5 rond1 die niet arbeid54 ,de groote taak van elke rege]+ moet het zijn d5 arbeid teg5 die s*adelijk5 te bes*]m54 ,e5 v]bond van de indu/rie met de d5k]s moe/ v]volg5s tot /& kom54 ,de ,sa9t-,simon's gevolgtrekk+5 9 dat boek w>53 e]bi$ voor de produktie en voor de produc5t52 mann5 van d5 arbeid moet5 d5 gang en de loop van d5 ,/aat regel52 het v]d]felijke van oorlog5 en van monopolin moe/5 de m5s*5 inzi52 e5e v]bet]+ van de z$ele] 0 noodzakelijk1 omdat aan d5 arbeid groot5 e] di5de bewez5 te word52 i$]e5 behoorde zi* te bes*\w51 als behoor5de tot het g5oots*ap van arbeid]s1 ,de politiek is de wet5s*ap d] productie4 ,laat d5 arbeid] dus fi] d5 /&a>d opheff52 indu/rie is gelijkbeteek55d met productie6 ,9 het d]de deel1 dat ook nog 9 #ahag v]s*e51 w]d de w5d+ die de maats*appelijke orde te gemoet moe/ gaan1 t5gevolge van het optr$5 van de indu/rie1 uit e5 hoog] /&punt bezi54 ,het teg5woordig tijd/ip 0 e5 ov]gang/ijdp]k1 zo[el 9 z$5 en gewoont5 als 9 d5kwijze4 ,ge5 regime kan zi* ve/ig51 wanne] niet e5 da>m$e 9 ov]e5/emm+ zijnd philosophis* /elsel zi* e]/ baan gebrok5 _h en 9 de g$a*t5 d] m5s*5 zi* _h va/gezet4 ,en dan gaat de ,sa9t-,simon 9 zijn boek v]d] de !ologis*e zijde van het ,*ri/5dom be/rijd54 ,zooals hij zeide3 de morale cle/e1 _h te wijk5 voor de morale t]re/re2 hemel en hel moe/5 niet lang] de m5s*elijke g$a*t5 9 beslag nem54 ,het rijk van de positieve iden moe/ e5 aanvang nem54 ,dit alles moet ev5wel ze] voorzi*tig ges*i$52 m5 moet met g$uld te w]k gaan2 de be/a&e k]k5 moet5 niet word5 met opheff+ b$reigd1 van-zelf z\ dit wel ges*i$54 ,ma> de prie/]s z\d5 ev5wel bij de wet g$wong5 moet5 word51 e5 exam5 af te legg5 9 de positieve wet5s*app54 ,9 het vi]de deel1 dat 9 #ahah uitkwam1 zijn wij w$] op praktis* t]re94 ,de maats*appelijke kwe/ie1 zegt de ,sa9t-,simon da>91 geldt de kwe/ie van d5 eig5dom4 ,de eig5dom moet gecon/itue]d word51 met het oog op het groote welzijn van de maats*appij1 ond] het tweel$ige gezi*tspunt dat van d5 rijkdom en dat d] vrijheid4 ,m5 moet het eig5domsre*t inri*t5 en bepal5 op e5 wijze1 die het gun/ig/ is voor het aangroei5 van d5 rijkdom en voor het v]me]d]5 van de vrijheid van d5 arbeid4 ,het eig5domsre*t moet 9 zijn volle kra*t blijv51 ma> de uitoef5+ van dat re*t op deze ( g5e wijze1 moet word5 bepaald door e5 wet4 ,en de ,sa9t-,simon maakt 9 dit opzi*t ge5 ond]s*eid tuss*5 de l&b\w1 het h&els- en het fabriekswez54 ,bij het h&els- ( fabriekswez5 is de man die w]kt en kapital5 opg5om5 heeft1 de mee/] di] kapital52 bij d5 l&b\w blijft hij die het l& v]pa*t1 die dus niet zelf aan het l& w]kt1 de voorname rol v]vull54 ,de oude koopli$5 en h&w]k]s1 hebb5 door vrijkoop+ hunn] geme5t5 hunne re*t5 moet5 koop52 de re*t5 van de eig5a>s van d5 grond e*t] /eun5 op v]ov]+1 /eun5 op het re*t van d5 /]k/54 ,de ,sa9t-,simon wil aldus aan de l&b\w5de /&51 de agricole indu/rieel5 dezelfde re*t5 gev5 teg5ov] de grondeig5>51 als de koopli$5 en nijv]heidsmann5 die re$s bezitt5 teg5ov] de li$5 van het kapitaal4 ,de va/heid van invlo$1 die d5 grondeig5dom heeft1 moe/ volg5s hem1 oph\d5 te be/aan4 ,bij de volle e]bi$ig+ van d5 grondeig5dom als zoodanig1 wil hij d5 grondeig5>5 niet geheel vrij lat5 9 de uitoef5+ van deze hunne re*t52 het individueele eig5domsre*t kan volg5s hem1 sle*ts word5 gewettigd door het algeme5e en het geme5s*appelijke nut dat er v]kreg5 wordt1 door de uitoef5+ van dat re*t4 ,het nut kan v]&]51 al na> mate de tijdom/&igh$5 v]&]54 ,m5 s*ept da>door e5e klasse van l&elijke indu/rieel51 die opkom5 voor hun grond1 die m$e betal5 9 de bela/+1 die dus ook invlo$ uitoef55 op het p>lem5t en die alda> de politieke p>tij van d5 arbeid kunn5 help5 v]/]k54 ,sa9t-,simon wilde de voorwa>d5 wa>ond] de eig5a>s hunne grond5 kunn5 lat5 v]pa*t5 go$ zi5 va/ge/eld en ev5zoo de bepal+51 wa>bij de eig5a>s v]pli*t kunn5 word5 bij te drag51 9 de v]bet]+ van di5 grond4 ,van groote wa>de is ook voor de ,sa9t-,simon het nut van grondcr$iet-bank54 ,als dus zoodo5de de l&b\wkwe/ie zal kunn5 word5 g]angs*ikt ond] de categorie van indu/rieele zak51 dan zal de l&b\w uit ha> /aat van v]val op te heff5 zijn en e5 bloei5d lev5 kunn5 gaan leid51 ev5als dit de indu/rie de$4 ,e5 zaak a*tte de ,sa9t-,simon h>d noodig1 en dat 0 de me]d]e v]breid+ van de k5nis d] economie4 ,ond] die economie rek5de hij vral die van ,adam ,smi? en ,j4 ,b4 ,say4 ,de economi/5 zijn volg5s hem1 en 9 bov5/a&5 z9 opgevat1 de be/e bondg5oot5 van de arbeid5de klass54 ,9 #ahai gaf de ,sa9t-,simon e5 v]h&el+ ov] de politiek uit1 getiteld3 ,la ,politique1 ( zooals de ond]titel luidde3 ,v]h&el+5 ov] de politiek1 zooals zij aan de m5s*5 d] #ai;e eeuw voegt1 door e5e v]e5ig+ van lett]kundig54 ,dit ges*rift is bijna uitsluit5d van polemis*5 a>d en is vooral g]i*t teg5 de g]+s*att5de wijze1 wa>op er de/ijds ov] d5 arbeid1 van ma*!bb5de zijd5 w]d gesprok54 ,de eig5a>s1 de bezitt]s w]d5 to5maals v]kla>d te zijn de e5ige mann5 van k5nis en ges*ikt om het l& te be/ur54 ,dit 0 de ,sa9t-,simon te veel4 ,hij riep alle produce]5d5 op1 om e5e nationale p>tij te vorm51 teg5ov] de door de van reaktionaire zijde sam5gep]/e nationale p>tij van uitsluit5d mann5 van grondbezit en groot-kapitaal4 ,de klasse d] produce]5d5 riep hij toe1 dat zij zi* moe/ bemoei5 met de politiek dat zij 0 die d] bij5 van de maats*appij en dat zij v]lo/ moe/5 word5--zi*zelv5 moe/5 v]loss5--van de hommels4 ,hij ri$ hun aan1 e5e petitie tot d5 kon+ te ri*t51 met de b$e3 ,sire1 wij zijn de bij51 v]los ons van de hommels6 ,dan zal het begrep5 word51 dat de produc5t5 de kra*t van het l& zijn en dat het niets dan mat]ialisme is1 wanne] alle5 de nationale v]teg5woordig+ b]u/te op de ma*t van d5 grondeig5dom en het aktieve elem5t van d5 arbeid van elk5 invlo$ op d5 gang van zak5 bleef buit5 geslot54 ,het ges*rift is dan ook 9 twee afdeel+5 gesplit/4 ,het e]/e heet3 ,le p>ti national ou indu/riel1 comp> au p>ti anti-national 7,de nationale ( indu/rieele p>tij1 v]gelek5 bij de anti-nationale p>tij47 ,het twe$e3 ,sur la qu]elle des abeilles et des frelons1 ou sur la situation respective des producteurs et des consommateurs non-producteurs 7,ov] de twi/5 d] bij5 en d] hommels ( bijzond]lijk ov] de positie van de voortbr5g]s en de v]te]d]s niet-voorbr5g]s47 ,om/reeks dez5 tijd 0 het1 dat de ,sa9t-,simon de m$ew]k+ van zijn le]l+ en geadopte]d5 zoon1 ,augu/9 ,?i]ry v]loor4 ,zij g+5 uite5 omdat beid] opvatt+5 blek5 te ze] uite5 te loop54 ,?i]ry heeft lat] groote naam gemaakt als hi/oricus1 en het is 9 deze ho$anigheid dat wij hem nog v]d]op met e5 enkel woord ook zull5 hebb5 te noem54 ,hij is met zijn hi/oris*e w]k5 tev5s ook niet zond] e5ige invlo$ op de ontwikkel+ van ,k>l ,m>x en di5s ges*i$sphilosophie gewee/4 ,9 plaats van ,?i]ry trad nu als le]l+1 d4 w4 z4 als m$ew]k] van de ,sa9t-,simon ,augu/e ,comte op1 ev5e5s e5 man die zi* lat] onafhankelijk van zijn5 vroeg]5 mee/]1 e5 b]oemd5 naam gemaakt heeft1 door zijn positivi/is*-philosophis*e d5kbeeld54 ,ook 0 de tijd dat de ,sa9t-,simon ,l',indu/rie uitgaf1 blijkba> voor dez5 e5 go$5 tijd1 al?ans 9 f9antieel opzi*t4 ,dit laat/e e*t] 9 zoov]re1 dat de uitgave van dit boek met milde h& w]d ge/eund door banki]s als ,p]i]1 ,lafitte enz41 zo[el als door edelli$5 van naam als de h]tog de ,broglie en de h]tog de la ,ro*ef\cauld1 van wi5 er lat] w$] t]ugkrabbeld5 to5 de ,sa9t-,simon zijn morale t]re/re 9 plaats van de morale cle/e ge/eld w5s*te te zi54 ,9 d5 aanvang van #ahbj v]s*e5 ,l',organisateur1 dat e5 positief plan bevatte tot wijzig+ van het maats*appelijk be/uur en tot sam5/ell+ van het ,p>lem5t4 ,de ,sa9t-,simon g+ hi]9 w$]om van het begrip uit1 dat de #ai;e eeuw de nieuwe /elsels moe/ organise]51 gelijk de #ah;e critis* is te w]k gegaan4 ,hij geeft hi] al dadelijk zijn /&punt omtr5t d5 arbeid 9 zijn geheel aan1 door het bek5de beeld1 dat ond] d5 naam van le ,p>abole 7de gelijk5is7 b]oemd is geword54 ,hij zegt3 ,ge/eld dat op e5 na*t 9 ,frankrijk /i]v53 de #ej e]/e natuurkundig51 de #ej e]/e s*eikundig51 de #ej e]/e physiolog51 de #ej e]/e ma!matici1 de #ej e]/e di*t]s1 de #ej e]/e s*ild]s1 de #ej e]/e beeldh\w]s1 de #ej e]/e musici1 de #ej e]/e lett]kundig51 de #ej e]/e me*anici1 de #ej e]/e +5ieurs1 de #ej e]/e artill]i/51 de #ej e]/e ar*itect51 de #ej e]/e doktor51 de #ej e]/e wondheel]s1 de #ej e]/e ph>maceut51 de #ej e]/e zeeva>tkundig51 de #ej e]/e uurw]kkundig51 de #ej e]/e banki]s1 de #bjj e]/e koopli$51 de #ajj e]/e l&b\w]s1 de #ej e]/e be/uurd]s van hoog-ov5s en van metaalfabriek51 de #ej e]/e wap5fabrikant51 de #ej e]/e be/uurd]s van le]looi]ij51 de #ej e]/e metsela>s1 de #ej e]/e timm]li$51 de #ej e]/e s*rijnw]k]s1 de #ej e]/e sm$51 de #ej e]/e slot5mak]s2 kortom1 e5 cijf] van dri$uiz5d van de e]/e mann5 van wet5s*ap1 te*niek1 kun/ en arbeid1 z\ ,frankrijk 9 ne na*t moet5 v]liez54 ,dan z\1 volg5s de ,sa9t-,simon1 ,frankrijk als met n slag de ziel van zijn lev5 v]liez51 9 rang b5$5 &]e natin dal5 en e5e geheele nieuwe g5]atie z\ er noodig zijn om het gel$5 v]lies w$] te bov5 te kom54 ,ma> als nu e5s ,frankrijk al die mann5 behield1 do* op ne na*t1 z\ het l& ev5zoo plotsel+ v]liez53 ,monsieur 7de bro$] van d5 ,kon+71 de h]tog van ,ang\lme1 de h]tog van ,b]rij1 de h]tog van ,orleans1 de h]tog van ,b\rbon1 de h]tog9 van ,ang\lme1 de h]tog9 van ,b]rij1 de h]tog9 van ,orleans1 de h]tog9 van ,b\rbon en mejonkvr\we van ,cond4 ,ge/eld dat da>nev5s op ne na*t aan ,frankrijk1 l de groot-(fici]5 van d5 ,kroon1 l de m9i/]s van ,/aat1 l de ,/aatsrad51 l de l$5 van de rek5kam]1 l de ,ma>s*alk51 l de ,k>d9al51 l de ,a>tsbiss*opp51 groot-vic>iss5 en kanunikk52 l de prefect5 en ond]-prefect51 l de beambt5 d] m9i/]ies2 alle re*t]s en nog bov5di5 de ti5duiz5d rijk/e inwon]s het l& z\d5 ontvall51 het ongeluk z\ zek] te bejamm]5 zijn1 zegt de ,sa9t-,simon1 ma> het l& z\ ge5 noem5swa>de s*ade door deze v]liez5 lijd54 ,het v]lies z\ zr spo$ig te v]go$5 zijn6--,en to* zegt hij1 hebb5 al deze m5s*51 wi5s v]lies d5 ,/aat niet1 ( ze] we9ig voel5 z\1 d5 groot/5 invlo$ 9 onze maats*appij1 to* hebb5 zij mr te zegg51 dan de ov]groote massa van produc5t5 en nijv]54 ,de arm5 moet5 mild zijn voor de rijk52 de onbekwam5 hebb5 d5 taak1 d5 bekwam5 te leid5 en te rege]54 ,het is zek] 9 ,frankrijk de omgeke]de w]eld6 ,het is als( de maan de zon v]li*t1 zoo zegt hij v]volg5s1 wanne] m5 ziet1 dat de mann5 d] oude orde1 de mann5 d] conjecturale wet5s*app51 leid+ me55 te kunn5 gev5 aan nieuwe d+51 aan nieuwe w5s*51 aan e5e nieuwe orde van zak51 aan d5 b$rijvige1 positieve vooruitgang4 ,de leid+ moet kom5 aan de kundig/5 en aan de b$rijvig/5 en de rege]d]s moet5 er toezi*t op h\d51 dat de arbeid onge/oord plaats kan v9d54 ,de arbeid is er1 volg5s de ,sa9t-,simon1 niet om de rege]+1 omgeke]d1 de rege]+ is er om d5 arbeid4 ,er worde dus gevormd e5e e]/e ,kam]1 welke hij ,kam] van ,inv5tie noemt4 ,zij zal be/aan uit drie secties4 ,de e]/e sectie zal be/aan uit #bjj +5ieurs1 de twe$e uit #ej di*t]s ( lit]ator51 die nieuwe d5kbeeld5 hebb51 de d]de uit #be s*ild]s1 #ae beeldh\w]s ( ar*itect5 en uit #aj musici4 ,zij zal zi* moet5 bezig h\d51 met het ontw]p5 van w]k5 van op5ba> nut1 t5 doel hebb5d d5 rijkdom van ,frankrijk te do5 v]me]d]5 en het lot van zijn inwon]s te v]bet]54 ,9 de twe$e plaats moet deze ,kam] de op5b>e in/ell+5 organise]54 ,de l$5 dez] ,kam] hebb5 zitt+ voor vijf j>51 zijn h]kiesba> en hebb5 e5e p]soonlijke toelage van #aj1jjj francs4 ,dan worde er gevormd e5 twe$e ,kam]1 die ,kam] van ,ond]zoek zal g5aamd zijn4 ,zij zal ev5e5s be/aan uit #cjj l$51 wa>van #ajj natuurkundig51 die zi* bezig hebb5 te h\d5 met de k5nis van de georganise]de natuur1 #ajj physici1 die zi* met li*amelijk ond]zoek1 zo[el van m5s*51 di]5 en insect5 bezig h\d5 en #ajj beoef5>5 van de meetkunde4 ,deze ,kam] zal al de ontw]p5 van de ,e]/e ,kam] moet5 ond]zoek5 en toets5 aan hunne k5nis en aan de erv>+4 ,zij moet de ontw]p5 van wett5 voor het ond]wijs mak5 en invo]54 ,het ond]wijs moet zooveel mogelijk paskla>1 aan de praktis*e behoeft5 des volks1 word5 gemaakt en da>om 9 drie trapp5 word5 v]deeld4 ,er mag alle51 9 ge5 d] drie soort5 van ond]wijs1 sprake wez5 van godsdi5/ig ond]wijs4 ,de ,sa9t-,simon me5t dat1 da> i$] vrij is 9 het uitoef55 van d5 godsdi5/ di5 hij v]kie/1 i$]e5 ook p]soonlijk moet wet51 welke godsdi5/ige opleid+ hij zijne k9d]5 moet lat5 gev54 ,ook moet deze ,kam] e5 g]egeld toezi*t h\d5 op de op5b>e opvo$+4 ,de l$5 dez] ,kam] g5iet5 m$e #aj1jjj francs p] ja> p]soonlijke toelage1 word5 ev5e5s voor vijf j>5 gekoz51 en zijn ev5e5s h]kiesba>4 ,da>na komt de d]de ,kam]1 wa>ond] de ,sa9t-,simon zooveel als het ,huis d] geme5t5 9 ,engel& v]/aat1 en die hij ,kam] van uitvo]+ noemt4 ,en 9 deze moet elke tak van d5 arbeid go$ en ev5r$ig v]teg5woordigd zijn4 ,de l$5 dez] ,kam] g5iet5 gn]lei toelage1 omdat zij vrij zijn door d5 arbeid di5 zij v]ri*t54 ,zij is bela/1 niet alle5 met de uitvo]+ van de door de beide e]/e ,kam]s va/ge/elde en aang5om5 wetsontw]p51 ma> ook met het uits*rijv5 en het heff5 van bela/+54 ,het p>lem5t zal e5e nieuwe ,code civil 7,burg]lijk wetboek7 en e5e nieuwe ,code crim9el 7,wetboek van ,/rafre*t7 va//ell54 ,het zal d5 eig5dom op nieuwe grondslag5 ve/ig51 gun/ig] voor de voortbr5g+ 9 de maats*appij2 e5 /elsel van algeme5e v]d$ig+1 dat zoo we9ig mogelijk e5 /a&e leg] noodzakelijk maakt en e5 /elsel van algeme5e volkswe]ba>heid ontw]p54 ,de ,sa9t-,simon v]wa*t1 dat als alle /at5 rondom ,frankrijk zi* ev5zoo zull5 hebb5 g]eorganise]d1 oorlog niet zal voorkom5 en dus alle v]d$ig+smiddel5 ov]bodig zull5 word54 ,e5 s*adeloos/ell+ van twee milli>d1 zal word5 toege/aan aan h51 die ond] deze nieuwe orde van zak5 s*ade zull5 lijd54 ,de m5s*5 zull5 het e5 utopie noem51 zegt de ,sa9t-,simon1 zulk e5 plan6 ,ma> dit komt1 volg5s hem1 omdat de m5s*5 ge5 begrip hebb5 van de ges*i$5is2 ge5 k5nis hebb5de van d5 loop d] bes*av+ sprek5 zij van utopien4 ,het is ze] te bejamm]51 zegt hij1 dat de ges*i$5is e5 tak is van de wet5s*ap d] lett]51 en niet wordt bes*\wd als e5 wet5s*ap op zi*-zelve1 wat zij is4 ,intuss*51 t]wijl zi* e5 aantal le]l+5 om de ,sa9t-,simon ges*a>d hadd51 v]]g]de zijne pecuniaire positie ze]4 ,hij g+ zijn ze/ig/5 lev5sja> 91 kon zijne ges*rift5 alle5 ma> g$rukt krijg51 door zi* telk5s en telk5s te v]n$]5 en op5lijk v]n$]d te word51 en de g]+e opbr5g/ ervan1 0 niet 9 /aat om hem 9 het lev5 te h\d54 ,van teleur/ell+ en van armo w]d hij wanhopig en op e5 morg5 9 de ma& ,ma>t #ahbc1 vond5 zijne jong]5 hem met e5 kogel 9 het ho(d ligg5 op zijn kam]1 ev5wel niet doodelijk gewond4 ,hij h]/elde w$]1 ma> moe/ e5 oog v]liez51 t]wijl zijn gezondheid van nu af ze] zwak en wankel 0 geword54 ,twee j>5 leefde hij nu nog1 en 9 di5 tijd zag5 nog het li*t3 ,cat*isme des ,indu/riels en het b]oemde boek ,le ,n\veau ,*ri/ianisme 7,het nieuwe ,*ri/5dom47 ,9 de ,cat*isme heeft de sci5ce gnrale wa>ov] de ,sa9t-,simon het zoo vaak heeft1 die hij met zooveel hopelooze inspann+ v]d$igt1 ha> uitgangspunt 9 de idee d] ,indu/rie4 ,wat de indu/rie is na> ha> wez5 en welke ge/alte zij 9 de ges*i$5is van ,frankrijk heeft aang5om51 welke aansprak5 zij kan do5 geld5 en welk5 som van geluk 9 de sam5lev+ zij heeft do5 gebor5 word51 alle deze vraag/ukk5 ligg5 aan deze v]h&el+ t5 grondslag4 ,hij beg9t met de begripp51 indu/rieel en arbeid] te ontl$54 ,e5 indu/rieel is iem&1 die d] sam5lev+ de middel5 v]s*aft om 9 /& te blijv5 en om de behoeft5 d] m5s*5 te bevr$ig54 ,de klasse van m5s*51 die zulks do51 behoor5 d5 e]/5 rang 9 te nem52 zij kan all5 ontb]51 niem& e*t] ha>4 ,da> alles dr de indu/rie ges*i$t1 zoo ges*i$e ook alles vr ha>4 ,zij vormt de groote massa van de natie1 zij vormt het ov]wi*t aan physieke kra*t1 zij bezit de tal5t5 en de intellig5ties4 ,hoe 0 het nu mogelijk1 dat zij ond]drukt w]d1 door e5 kle9] en zwakk] aantal8 ,en hi]op antwoordt de ,sa9t-,simon1 door ons hi/oris* uite5 te zett51 de v]h\d+ wa>9 de indu/rie tot de /aatsma*t /aat4 ,de ,frank5 zijn1 na> zijne voor/ell+1 als de krijgsli$5 van ,frankrijk te bes*\w51 en tegelijk]tijd als de bezitt]s van grond en bodem2 door h5 w]d5 de ,gallirs ond]worp51 die n* wap5s1 n* v]mog5 hadd51 en niets als hunne arbeidskra*t bezat54 ,beide deel5 van het ,frans*e volk kwam5 alsnu1 vij&ig teg5ov] elk&] te /aan2 deze he]s*5d en sle*ts v]te]5d1 g5e ond]worp5 en w]kzaam4 ,nog bij de troonsbe/ijd+ van ,lodewijk ,,xi w>5 deze klass5 s*]p ges*eid54 ,deze kon+ e*t] v]bond zi* met de indu/rieel51 de laat/5 kwam5 da>door langzam]h& tot p]soonlijke vrijheid en bezit van geld1 t]wijl de militaire klasse d] ,frank51 nog altijd aan ha> bezit van d5 grond va/hield4 ,hi]door ont/ond voor het e]/ 9 ,frankrijk de teg5/ell+ 9 bezit1 die van de eig5>5 van geld en indu/rie en die van d5 grond4 ,tot aan ,lodewijk ,,xiv toe vormd5 grondbezitt]s1 fabrikant5 en h&elsli$51 drie afzond]lijke corporaties4 ,ma> ond] deze laat/e kon+ begon de indu/rie zi* te ontplooi5 en e5 elem5t 9 zi* te vorm51 dat h>e geheele ge/alte begon te v]vorm54 ,uit de concurr5tie en de behoefte van d5 afzet1 vormde zi* de w]eldh&el1 die op h>e beurt e5e klasse van bankhe]5 9 het lev5 riep1 die bemiddela>s d] betal+5 w]d5 en 9 wi5s h&5 het eig5lijke voordeel t]e*t kwam2 met h5 begon de p]iode van het cr$ietwez5 9 de ges*i$5is4 ,het cr$iet behoort1 na> zijn wez51 d5 groot5 bankhe]5 en koopli$5 toe2 om h5 te gebruik51 le55 dez5 d5 fabrikant5 en d5 arbeid5d54 ,dez5 breid5 da>door hunne zak5 uit en da>v&aan komt het1 dat de eig5lijke ma*t van het geld en alles wat da>door ges*i$t en mogelijk is1 9 h&5 van d5 banki]s ov] is gegaan4 ,als nu de ,/aat geld noodig _h1 bod5 zij het hem aan1 ma> ond] zek]e voorwa>d51 en hi] vangt d5 tijd aan1 wa>9 de geldwissela>s1 de bezitt]s van het cr$iet zelfs ov] de indu/rieel5 kond5 zegevi]5 en zi* van d5 ,/aat mee/] kond5 mak54 ,op deze wijze 0 het ook mogelijk1 dat zi* de indu/rieele w]eld zelve split/e 9 twee klass51 die van de eig5lijke indu/rieel51 zij die arbeid51 en die van de sle*ts-bezitt5d52 de e]/5 ond]worp51 de laat/5 he]s*5d4 ,de oude teg5spraak ziet m5 hi] van nieuw af aan opkom53 zij die het diep/ ond]drukt zijn1 vorm5 de be/e klasse van de maats*appij4 ,zoo komt het resultaat dan te voors*ijn1 dat de natie1 het volk is indu/rieel2 de rege]+ feodaal4 ,t]wijl de banki]s van alle l&51 d5 g\v]nem5t5 het cr$iet van de indu/rie teg5 hoog5 int]e/ v]koop5d en zi* v]heff5d op de pu9hoop5 van de ine5geslag5 le5he]s*appij1 d5 toe/& van ond]worp5heid van vor5 af aan zijn gaan beve/ig54 ,nev5s h5 v]heft zi* e5e eig5a>dige klasse1 die zi* tuss*5 beide klass5 9 /elt2 beid5 di55d1 ma> die d5 e5e 9 ha> ziel vij&ig is1 t]wijl zij de &]e behe]s*5d1 beid5 9 /& h\dt4 ,dat is de klasse d] ,legi/es1 wa>ond] speciaal de advokat5 behoor54 ,zij vorm5 met de bankhe]5 tezam51 e5e middelklasse en zijn de eig5lijke lib]al51 die teg5ov] de ,indu/rieel5 /aan4 ,m5 v]gi/ zi* zr1 zegt de ,sa9t-,simon1 wanne] m5 beide voor id5tiek h\dt2 integ5deel is het lib]alisme van e]/g5oemde klasse1 niets als e5 v]kapt egosme en de leuze van hunne leid]s teg5ov] het g\v]nem5t1 komt op niets &]s ne]1 dan op het te-toi de l1 que je m'y mette6 7,v]wijd] u van deze plaats1 opdat ik mij er n$] kunne zett567 ,de w>e grondzuil5 van het eeuwigdur5d welzijn d] m5s*elijke maats*appij1 zijn de indu/rieel54 ,want1 zoo roept hij uit1 het is duidelijk1 dat de indu/rieele he]s*appij die is1 welke d5 m5s*5 de groot/e som van algeme5e en individueele vrijheid kan gev5 en dat zij alle5 aan de moraal de groot/e ma*t 9 de sam5lev+ kan v]zek]54 ,het is v]d] duidelijk1 dat de sam5lev+ van-uit de feodale he]s*appij na> die d] indu/rieele1 niet kan word5 ov]geleid1 door het bloote zak5lev5 van het be/uur2 beid5 /aan diametraal teg5ov] elk&]4 ,de e]/e wil de groot/ mogelijke ongelijkheid ond] de m5s*51 het laat/e1 het indu/rieele sy/eem1 is geb\wd op de groot/ mogelijke gelijkheid van de m5s*54 ,da>om moet het rijk van de indu/rie a priori gek5d word5 en deze cate*ismus1 is het bewijs1 dat de m5s*elijke gee/ zi* re$s tot die hoogte opgew]kt heeft4 ,wat is ev5wel de kra*t e5s gewon5 ond]nem]s &]s dan de e5heid8 ,da>om moet de goddelijke1 zo[el als de m5s*elijke moraal1 d5 mee/ uit/ek5d5 gee/5 aan het w]k /ell52 het indu/rieele sy/eem 9 zijn ond]deel5 bloot legg5 en de indu/rieel5 zelv5 opeis*5 zi*1 t] v]w]kelijk+ kunn5 roep+ te v]e5ig54 ,dit is1 9 't kort1 de inh\d van de ,cat*isme des ,indu/riels4 ,de ,sa9t-,simon is de e]/e1 die na> de inn]lijke wett5 van de sam5lev+ en de wett5 welke ha> be/ur5 en op h>e vorm+ en ge/alte van invlo$ zijn1 heeft opgespoord2 die h>e v]s*ill5de ge/alt5 heeft blootgelegd en ond]zo*t heeft1 wrdoor zij zi* tra*t te v]volkom554 ,hij vond de klasse-teg5/ell+51 9 primitiev5 vorm1 tuss*5 bezit en niet-bezit2 tuss*5 arbeid en kapitaal en tuss*51 wat hij nog noemde3 de /rijd d] /&54 ,de ,sa9t-,simon's laat/e w]k1 wa>aan hij arbeidde to5 zijne kra*t5 hem re$s voor e5 go$ deel begev5 hadd51 is ,le ,n\veau ,*ri/ianisme gewee/4 ,re$s 9 zijn ,sy/me ,indu/riel pr$ikt hij deze moraal3 ,god zeide3 ,bem9t u en helpt u ond] elk&]62 hi] beg9t hij de /ell+ te ontwikkel51 dat het wa>a*tig goddelijke pr9cipe van de *ri/elijke religie is3 de m5s*5 zull5 elk&] als bro$]s beh&el54 ,god _h zelf1 wel-is-wa> de *ri/elijke godsdi5/ ge/i*t1 ma> de lat] zi* ontwikkel5de cl]us is e5 misgeboorte d] *ri/elijke k]k2 zij heeft d5 inh\d van het goddelijke *ri/5dom1 tot e5 m5s*elijke gemaakt4 ,het is dus de taak van onz5 tijd1 om de godsdi5/5 w$] t]ug te vo]5 tot hunn5 w>5 oorsprong2 ze te zuiv]5 van elk ego/is* en tweesla*tig bijm5gsel en om de m5s*heid op het nieuwe ,*ri/5dom voor te b]eid54 ,hij klaagde d5 ,paus en zijn k]k van kett]ij aan2 het ond]wijs dat de gee/elijkheid d5 leek5 geeft1 is vals* en leidt1 volg5s hem1 van het w>e ,*ri/5dom af4 ,want 9 plaats van de lev5de moraal d] liefde te pr$ik51 /elt de ka?olieke k]k het doode dogma aan d5 spits en 9 plaats van de k5nis te do5 v]me]d]51 zoekt zij de leek5 absoluut zi* van ha> afhankelijk te mak54 ,hij klaagde d5 paus van ha]esie aan en ook dat hij 9 zijn eig5 ,/aat e5 be/uur 9 /& h\dt1 die de moreele en physieke belang5 van de behoeftige klasse 9 d5 weg /aat1 en dan ook nog hi]van1 dat de ,paus en de k>d9al51 zoom$e de geheele gee/elijkheid geheel uit d5 tijd zijn en teg5woordig ze] gemi/ kunn5 word54 ,de prote/ants*e k]k critise]t hij ev5e5s4 ,hij erk5t1 dat ,lu!r met de ,re=matie d] bes*av+ e5 groot5 di5/ bewez5 heeft1 ma> 9 het &]e g$eelte d] ,h]vorm+1 dat d] opb\w van d5 godsdi5/1 heeft ,lu!r zijn5 navolg]s nog veel te do5 ov]gelat54 ,de prote/ant5 hebb5 dan ook e5e moraal welke1 bij die zooals zij aan d5 teg5woordig5 /& d] bes*av+ pa/1 v]re t5 a*t]/aat4 ,de prote/ants*e cultus is bov5di5 zond] e5ige bekor+1 ons*oon en k\d1 9 plaats van de aanbidd+ van het ,hoog/e te do5 vi]5 met behulp van d5 kra*t van d5 s*ild]1 d5 di*t] en de ma*t van de muziek4 ,ook gelo(t het prote/antisme aan e5 gebrekkig dogma4 ,lu!r gebood d5 ,bijbel te lez5 en niets dan d5 ,bijbel4 ,het lez5 van d5 ,bijbel heeft zek] groote voordeel5 gegev51 ma> ook groote nadeel54 ,het w>e dogma heeft ge5 gebrek54 ,de ,sa9t-,simon /elt nu als positief dogma op deze moraal3 9 het nieuwe ,*ri/5dom zull5 de m5s*5 zi* w$]zijds* als bro$]s bes*\w54 ,deze godsdi5/ zal de sam5lev+ ha> groot/e doel1 de snel/e v]bet]+ van het lot d] arme klass5 tegemoet do5 vo]54 ,de godsdi5/ is van nu af e5e sociale godsdi5/ geword52 ha> uitgangspunt is de toe/& van de m5s*elijke sam5lev+ de t]ugvo]+ na> het a>ds*e geluk4 ,het woord van ,*ri/us3 ,mijn ,rijk is niet van deze w]eld6 w]d niet begrep54 ,d] religie moet m5 h>e z9rijke zijde t]uggev5 en d5 eeuwig5 /rijd tuss*5 mat]ie en k5nis1 tuss*5 li*aam en gee/ moet1 9 ha> v]zo5d1 ons teg5tr$54 ,to5 de ,sa9t-,simon zijn ,n\veau ,*ri/ianisme vole9digd _h1 hadd5 hem zijn laat/e kra*t5 re$s bijna begev54 ,hij hield zi* to5 bezig met de opri*t+ van het blad ,le ,producteur1 ma> hijzelf zag de v]s*ijn+ da>van niet me]4 ,to5 hij zijn e9de voelde nad]51 riep hij de v]tr\wd5 van zijne g$a*t5 voor zijn b$ en zeide tot h53 ,gij gaat e5 tijd tegemoet1 wa>9 go$ gecomb9e]de inspann+5 tot e5 ongek5d resultaat moet5 vo]52 de vru*t is rijp1 gij zult ze plukk54 ,en zi* tot zijn mee/ geliefde s*oli]1 ,ol9de ,rodrigues1 w5d5d1 zeide hij3 ,v]geet niet1 mijn zoon1 dat m5 begee/]+ moet hebb51 om groote d+5 tot /& te br5g56 ,mijn geheele w]k5 laat zi* tezam5 vatt5 9 deze e5e g$a*te3 alle m5s*5 de v]zek]+ d] mee/ vrije ontwikkel+ te kunn5 gev56 ,na e5ige m9ut51 to5 hij re$s met d5 dood /re$1 riep hij uit3 ,de toekom/ is aan ons6 ,des morg5s d5 #ai;en ,mei #ahbe1 ontsliep hij 9 de arm5 van zijne le]l+54 ,de ,sa9t-,simoni/is*e ,s*ool telde aanvankelijk vele jonge mann51 die lat] tot de e]/5 intellect5 hebb5 behoord4 ,het e]/ /ond zij ond] de leid+ van ,baz>d en ,enfant91 wa>van lat] de &]5 zi* afs*eidd54 ,tot h5 behoord5 behalve de re$s g5oemd5 ,a4 ,?i]ry en ,comte1 ,bu*ez1 ,pi]re ,l]\x1 ,adolphe ,blanqui1 ,mi*el ,*evali]1 ,f]d9& de ,lesseps1 ,felici5 ,david1 ,arm& ,c>rel enz4 ,vel5 hunn] hebb5 ,de ,sa9t-,simon's d5kbeeld5 lat] ( geheel1 ( halv]wege losgelat54 ,gelijk wij s*rev51 geheel onafhankelijk van ,de ,sa9t-,simon leefde1 w]kte en /re$ er 9 d5zelfd5 tijd 9 ,frankrijk e5 &] groot d5k] en e5 g5ie van ev5 groot5 soort als hij1 voor het geluk van de m5s*heid4 ,beid5 leefd5 9 n l&1 do* k5d5 elk&] niet1 hadd5 elk&] nooit gezi5 ( gesprok5 en voor zoov] bek5d1 /eld5 zij zi* ook niet teg5ov] elk&]1 al?ans niet 9 het op5ba>4 ,het twe$e g5ie hi] b$oeld 0 ,f\ri]4 ,,fran,,ois ,,m>ie ,,*>les ,,f\ri] w]d d5 #g;en ,febru>i te ,besanon gebor5 uit gego$e oud]s4 ,zijn vad] 0 groo?&ela>4 ,de jonge ,*>les toonde re$s vroeg1 e5 groot gevoel van +ebor5 re*ts*ap5heid4 ,hij 0 voor d5 h&el be/emd1 ma> hij kreeg re$s als knaap e5 zoo onov]w9nelijk5 afke] van d5 h&el1 dat die op zijn geheele lev5 d5 /empel heeft afg$rukt4 ,hij le]de niet alle5 d5 h&el hat51 ma> ook v]a*t54 ,hij zeide lat] zelf1 dat m5 9 d5 h&el oph\dt het ond]s*eid te le]5 k5n51 tuss*5 opre*t zijn en lieg54 ,9 kate*ismus en op s*ool1 _h m5 hem gele]d nooit te lieg51 ma> dan leidde m5 hem 9 d5 w9kel1 om hem vroegtijdig 9 het edele h&w]k van d5 leug51 ( 9 de kun/ om te v]koop5 zi* te do5 oef554 ,getr(f5 door het b$rog en d5 zw5del van d5 h&el1 _h hij me]mal5 d5 koop]s t]zijde g5om51 om h5 te v]tell51 hoe zij b$rog5 w]d54 ,e5 van h5 0 zoo dankba> hem te v]rad51 hetge5 hem van zijn vad] e5 pak slaag de$ oploop54 ,en op e5 toon van v]wijt1 zeid5 zijn oud]s dan ook me]mal5 die jong5 zal voor d5 h&el nooit deug54 ,ind]daad1 bij ,f\ri] 0 dan ook e5 diep5 afke] van d5 h&el g]ijpt en1 neg5 j>5 oud1 zwo] hij d5 h&el e5 eeuwig5 haat4 ,f\ri] 0 jong op e5 banki]skantoor geplaat/ 9 ,lyon1 ma> hij liep weg1 v]kl>5de nooit e5 koopman te will5 word54 ,9 #agij kwam hij na> ,r\51 alwa> hij e5 positie als reizig] bekwam1 als reizig] na> ,p>ijs1 hetge5 9 di5 tijd e5 po/ van groot v]tr\w5 04 ,hij kreeg da>door de geleg5heid1 zo[at alle groote /$5 van ,frankrijk1 ,duits*l&1 ,n$]l& en ,belgi te bezoek5 en da>door kon hij veel /udin mak51 omtr5t buit5l&s*e toe/&54 ,op al deze reiz5 be/ude]de ,f\ri] het klimaat d] v]s*ill5de l&51 de toe/& van d5 bodem1 de nijv]heid1 de b\worde van de /$51 de aanleg d] /rat5 en het k>akt] van de bewon]s4 ,ge5 ar*itektuur 0 er 9 de door hem bezo*te /$51 die hij niet k5de4 ,alle5 voor de tal5 _h hij we9ig z91 da>v&aan de opm]k+1 door hem uitg$rukt 9 zijn ho(dw]k ,de !orie van de univ]seele e5heid1 dat het e5e d] slim/e gebrek5 van het m5s*elijk gesla*t 01 de vele en v]s*ill5de tal5 te hebb54 ,hij bes*\wde ne w]eldtaal1 wa>toe hij het frans* als de mee/ geig5de bes*\wde1 als e5e d] belangrijk/e voorwa>d51 voor e5e nieuwe1 sociale orde van zak54 ,9 de ,revolutiep]iode v]loor ,f\ri] zijn v]mog54 ,ma> ook met d5 gang van zak5 9 de ,revolutie kon hij zi* ge5sz9s v]e5ig54 ,na> zijne me5+ _h het volk ma> ze] we9ig bij de ,revolutie gewonn51 da>5teg5 _h die klasse1 welke hij het mee/ ond] all5 haatte1 de h&eldrijv5de klasse1 het mee/ da>bij gewonn54 ,niets kon dan ook ,f\ri] me] 9 toorn br5g51 bij de lat]e ontwikkel+ zijn] d5kbeeld51 dan dat m5 hem op e5e lijn /elde met de ,jacobijn5 uit de ,revolutie4 ,ne5 en duiz5dmaal ne56 zoo riep hij dan uit1 mijne !orien hebb5 niets te mak5 met die van deze li$51 no* iets met hunne omv]w]p5de d5kbeeld56 4444 ,wat hij ev5wel gezi5 _h1 dat 0 dit3 t]wijl de m5s*5 d] ,revolutie bezig w>5 alles met blo$ig geweld ner te slaan1 wat na> hunne begripp5 aan het geluk van het vad]l& 9 d5 weg /ond1 het kapitaal ev5wel1 9 d5 s*ril/e teg5spraak bleef age]51 met de gepr$ikte grond/ell+54 ,hij zag hoe de s*agg]h&el1 hoe de lev5smiddel5woek]1 de zw5del met de lev]antin bloeid51 en hoe de plotsel+ rijk geword5 opkomel+5 hunne orgien vi]d54 ,en niet m9d] w>5 hem de oog5 op5gegaan voor de ell5de d] massa1 die ha> lev5 voor de ,republiek zoo heldhaftig gegev5 _h4 ,al deze wa>nem+51 die hij vooral de geleg5heid _h volkom5 te mak51 door wat hij dag aan dag 9 kle9]5 kr+ om zi* he5 zag1 bra*t5 dez5 d5k] op de g$a*te1 dat de sam5lev+ niet jui/ georganise]d moe/ wez54 ,en hij zon op middel51 e5e maats*appelijk plan te ontw]p51 dat aan alle deze euvel5 e5 e9de kon mak54 ,f\ri]1 die van nature re$s e5 teg5z9 _h 9 de /udie van politieke vraag/ukk51 w]d 9 deze we]z9 v]/]kt1 door de feit5 om hem he54 ,hij zag de politieke /elsels v]&]51 ma> de maats*appelijke euvel5 blijv54 ,dit de$ bij hem de g$a*te ont/aan1 dat er tuss*5 de sociale toe/& van de maats*appij en de politieke ge5 wez5lijk v]b& be/ond2 de e]/e is ev5 willekeurig1 als d5 laat/e2 ma> sam5hang tuss*5 beid5 be/aat er niet volg5s hem4 ,voor hem 0 het vl gewi*tig] het uitgangspunt te v9d51 van wa>uit alle bes*av+ en ontwikkel+ ontsproot1 en hij me5de1 dat datg5e wat e5 ,newton voor de natuurlijke w]eld _h g$aan1 n4 l4 het ontdekk5 van de wett5 d] zwa>tekra*t1 dat dit moe/ ges*i$5 voor de mat]ieele w]eld1 en dat hij het 0 die dit _h te do54 ,dat hij1 ,f\ri]1 deze wett51 die het uitgangspunt w>5 van e5 geheel /elsel1 hetwelk 9 /aat 0 d5 m5s*heid het v]lor5 geluk te h]gev51 _h ontdekt 0 zuiv] toeval1 volg5s hem4 ,&]e gele]d5 vr hem hadd5 het ook kunn5 do51 en e5 eig5a>dige bes*\w+ is het dan ook van hem1 dat de #djj1jjj dikke boekdeel51 welke er 9 d5 loop d] tijd5 w>5 ges*rev5 en die 9 ,biblio!k5 opge/apeld lag51 van zr twijfela*tige wa>de voor de m5s*heid en ha> geluk w>54 ,9 #ahjh publice]de ,f\ri] nu ook zijn e]/e en pr9cipieel-wet5s*appelijke w]k3 ,la ?orie des quatres m\vem5ts et des de/9es g5]ales4 7,de le] van de vi] beweg+5 en d] algeme5e bepal+57 g5aamd4 ,de g$a*t5gang door ,f\ri] da>9 ontwikkeld1 is de volg5de4 ,de w]eld be/aat uit drie eeuwige1 onges*ap5e en onv]/oorb>e grond/ell+53 ,god1 ( d5 gee/1 actief en beweg5d pr9cipe2 de mat]ie1 passief en bewog5 pr9cipe2 de g]e*tigheid ( de ma!matis*e wett51 regel5d pr9cipe4 ,analoog aan het w]eld-al1 be/aat ook d5 m5s* uit drie pr9cipes1 namelijk3 de drijfve]5 7passiones71 aktief en beweg5d pr9cipe2 het li*aam1 passief en bewog5 pr9cipe2 de intellig5tie1 neutraal en regel5d pr9cipe4 ,god1 welke de leid] en be/i]d] is van het w]eld-al1 kan alle5 de nheid en de h>monie ervan will51 &]s z\ hij met zi*zelve 9 teg5spraak kom54 ,da>om be/aat er e5 onafgebrok5 ket5 van betrekk+5 tuss*5 de drie rijk5 d] natuur--di]51 plant51 m9]alien--en de m5s*52 tuss*5 d5 m5s*5 en ,god1 gelijk tuss*5 d5 m5s*5 en d5 a>dbol en het gans*e planet5- en w]eldsy/eem4 ,t]wijl ,god d5 m5s*5 s*iep1 h5 van drijfve]5 en h>t/o*t5 voorzag1 wilde hij1 dat de m5s*5 da>door gelukkig z\d5 word54 ,het is dus niet aan te nem51 dat deze drijfve]5 s*adelijk z\d5 zijn1 dat van deze h>t/o*t5 de e5e ( de &]e z\de moet5 word5 ond]drukt ( onbevr$igd behoev5 te blijv54 ,integ5deel1 e5e bevr$ig+ da>van1 s*ept veelme] de h>monie van d5 m5s* met zi*-zelf en met ,god4 ,wanne] wij desnietteg5/a&e zoo dikw]f zi51 dat deze h>t/o*t5 bij de m5s*51 zi* 9 e5e s*adelijke ri*t+ op5b>5 en w]k51 dan bewij/ dit niets teg5 dez51 ma> teg5 de sociale organisatie van de maats*appij1 welke deze h>t/o*t5 op vals*e wijze zoekt w]kzaam te do5 zijn1 ( ze zoekt te ond]drukk54 ,het zijn vijf beweg+51 welke de w]eld voortbeweg5 en ha> h>e be/emm+ do5 nad]53 #a4 ,de normale beweg+2 wett5 d] aantrekk+ voor impond]abele elem5t51 electriciteit1 magnetisme1 reuk54 #b4 ,de di]lijke ( in/9ktmatige beweg+2 wett5 d] aantrekk+ voor drijfve]5 en in/9kt5 van alle ges*ap5 wez5s hoe en wanne] zij ook w>51 zijn en zull5 zijn4 #c4 ,de organis*e beweg+3 wett5 d] aantrekk+ voor de eig5s*app5 d] li*am53 vorm1 kleur1 smaak1 reuk1 enz4 #d4 ,de mat]ieele beweg+--re$s door de ma!matici 7,newton7 ontdekt--wett5 d] aantrekk+ en gravitatie d] w]eldli*am5 7,planet5 en va/e /]r574 ,de komet5 zijn1 volg5s ,f\ri]1 irregulaire li*am5 die het w]eldruim doortrekk54 #e4 ,de sociale beweg+--het eig5lijke /eunpunt van het geheel-- de wett51 welke de orde en de ope5volg+ van de v]s*ill5de sociale ge/alt5 op alle w]eldli*am5 regel54 ,het middelpunt dez] sociale wett5 is de m5s*1 die da>door1 9 d5 grond d] zaak1 tot het middelpunt van het geheel wordt en om wi51 t5 slotte1 zi* alles draait4 ,wat z\1 zoo vraagt ,f\ri]1 de w]eld voor e5 &] doel hebb51 wanne] zij niet ges*ap5 0 voor de m5s*58 ,de be/emm+ van d5 m5s* is het geluk1 dat 9 de ontwikkel+ van geheel zijn5 aanleg1 de bevr$ig+ van al zijne h>t/o*t5 ligt4 ,de m5s* behoort te g5iet5 en noge5s te g5iet51 alles wa>toe zijn h>t hem dr+t4 ,deze be/emm+ 0 d5 m5s* door ,god toeg$a*t4 ,f\ri] legt op het akk]b\wb$rijf ( de agricole associatie het ho(dgewi*t2 hij ziet het zelfs voor de eig5lijke grondslag aan van het m5s*elijk be/aan1 die welke de mee/e en de aang5aam/e afwissel+ geeft4 ,ma> ook de gans*e huiselijke bezigheid1 de hui%\d+ 9 h>e uitgebreid/e opvatt+2 h&el en nijv]heid2 opvo$+2 de kun/5 en de wet5s*app51 zij all5 moet5 socitair b$rev5 word54 ,de arbeid is volg5s ,f\ri]1 e5 noodzakelijkheid voor alle m5s*5 zond] ond]s*eid van leeftijd ( gesla*t1 ma> zij moet ge5e la/1 ma> e5 lu/ wez54 ,zij moet 9 e5 woord gezegd3 aantrekkelijk zijn4 ,en dit kan zij alle5 wez51 wanne] i$] 9 die ri*t+ drijv5 kan1 wa>he5 zijne gav5 en aanleg hem dr+51 tot wat hem dus het mee/e g5oeg5 kon s*5k54 ,da>nev5s moet de arbeid1 dikwijls afwissel5 en moet5 t5 di5 e9de1 de arbeid/ijd5 sle*ts kort zijn4 ,t5 e9de de v]s*ill5de teg5 elk&] 9 dw>rel5de elem5t5 te kunn5 leid51 is het noodig1 dat zi* groep5 vorm5 van gelijkgez9d51 voor bepaalde bezigh$54 ,elk van deze groep51 kan sle*ts neg5 p]son5 omvatt54 ,er vorm5 zi* ev5veel groep51 als er ond]soort5 van arbeid bij e5e bepaalde produktietak noodig zijn2 de v]s*ill5de groep5 vorm53 e5e s]ie4 ,da> twee m5s*5 niet 9 alles dezelfde smaak kunn5 hebb5 en ook niet de voor alles gelijke a&rift1 word5 dezelfde p]son51 die zooev5 tezam5 ge>beid hebb5 9 ne groep1 9 teg5ov]ge/elde arbeidsgroep51 ( s]ien van &]e produktietakk5 geplaat/4 ,niet alle5 dus1 dat er voortdur5d afwissel+ is van arbeid1 er is ook e5e voortdur5de afwissel+ 9 maats*appelijk v]ke] bij di5 arbeid4 ,deze voortdur5de afwissel+ van arbeidsbeoef5+ en van de p]son5 die d5 arbeid beoef55 en de da>uit voortvloei5de1 dan w$] aantrekk5de1 dan w$] af/oot5de beweg+51 voldo5 volg5s ,f\ri]1 aan de hoog/e bevr$ig+1 omdat jui/ da>bij alle drijfkra*t5 9 het spel kom54 ,ma> zulk e5e bevr$ig+ z\ nog ge5 volkom5e zijn1 wanne] niet ook de voortbr5g+ van d5 rijkdom door ha> kon word5 9 /& geh\d54 ,da>om da*t ,f\ri] e5 /elsel uit1 wa>9 d5 maats*appelijk5 arbeid1 op d5 grondslag van deze organisatie en sam5w]k+ van alle drijfkra*t5 en gea>dh$51 tal5t5 en kundigh$51 kon word5 v]ri*t4 ,het 0 het sy/eem van de phalan/re4 ,deze planmatig georganise]de en geassocie]de bezigheid van hond]d5 van families1 zal1 na> ,f\ri] v]kla>de1 9 teg5/ell+ tot de private en individueele voortbr5g+ en het private ond]nem]s*ap e5e groote mate van besp>+ aan arbeidskra*t1 w]ktuig5 en tijd t5 gevolge kunn5 hebb5 e5]zijds2 en door ges*ikt aangew5de en gecomb9e]de w]kzaamheid van all5 &]zijds1 e5e v]me]d]+ van d5 rijkdom t5 gevolge hebb51 die 9 v]gelijk+ met die van ?ans v]ve]tigv\digd z\ kunn5 word5 en zelfs d5 arm/5 zo v]oorlov5 e5e bevr$ig+ van zijne behoeft51 z rijkelijk als h$5 t5 dage d5 rijk/e alle51 dit mogelijk 04 ,9 de ,f\ri]s*e phalan/re blijft het ond]s*eid 9 bezit voortbe/aan4 ,f\ri] a*tte dit zelfs noodzakelijk voor de h>monie1 die volg5s hem jui/ uit e5e ges*ikte en v]/&ige comb9atie van teg5/ell+5 voort kan kom54 ,zijn socialisme 0 dat van v]wijd]+ en van h>monie2 van elk&] drom bekamp5de teg5/ell+51 omdat zij niet ond]l+ v]bond5 en dus niet tot e5heid kunn5 kom54 ,da>om w5dde hij zi* /e$s tot de groot5 en aanzi5lijk5 en niet tot de g]+51 tot de arbeid]s ( tot het volk4 ,alle5 de e]/5 w>5 9 /aat zijn plan te do5 v]wez5lijk54 ,9 de phalan/re z\ volg5s ,f\ri] kapitaal1 arbeid en tal5t z word5 beloond1 dat aan d5 arbeid vijf-twaalfde1 aan het kapitaal vi]-twaalfde en aan het tal5t drie-twaalfde van de arbeidsopbr5g/ t5 go$e komt4 ,de beide gesla*t5 zull5 volkom5 op gelijk5 voet word5 beh&eld4 ,imm]s zij w]k51 v]g5oeg5 en bem9n5 zi*1 met- en ond] elk&]4 ,ook de opvo$+ van de k9d]5 behoort geme5s*appelijk te ges*i$52 de k9d]5 zijn het d]de neutrale gesla*t en aan hunne opvo$+ wijdt ,*>les ,f\ri] 9 zijne w]k51 groote en bre$e ruimte4 ,met grondige diepte en met e5 wond]ba>lijk ond]s*eid+sv]mog51 heeft hij /e$s ov] de opvo$+ ges*rev5 en ge5 p$agoog zal nog h$5 t5 dage deze bladzijd51 niet dan met g5oeg5 lez54 ,wat de v]h\d+ van de gesla*t5 tot elk&] aangaat1 deze is door ,f\ri] van e5 ze] ruim /&punt bekek54 ,de critiek1 di5 hij uitoef5t op het teg5woordig huwelijk1 zo[el op zijn5 vorm als op zijne uitwass51 behoort tot het s*]p/e wat da>ov] ooit is gezegd4 ,ond] de nieuwe lev5sv]h\d+51 gelijk ,f\ri] ze ons die s*ild]de1 g5iet5 de m5s*5 niet alle5 het volle geluk1 zij kunn5 zelfs bij hunne1 zooveel bet]e1 gezond]e en natuurlijk] lev5sv]h\d+5 e5 hoog]5 oud]dom b]eik54 ,f\ri] spreekt van het b]eik5 van e5 leeftijd van #add j>51 als doorsne-leeftijd4 ,het gans*e heelal1 is volg5s ,f\ri]1 die zi* hi]bij op ,s*ell+ b]oept het spiegelbeeld van de m5s*elijke ziel4 ,de w]eld is t] wille van de m5s*5 ges*ap52 na zijn dood w&elt d5 m5s* van planeet tot planeet1 tot e5 /e$s hoog]e volkom5heid4 ,elke planeet wordt gebor5 en heeft1 gelijk d5 m5s*1 h>e k9ds*heid en h>e oud]dom1 op- en nerga&e ontwikkel+1 en dood4 ,ook de m5s*heid /]ft1 en wel1 na e5 totaal-lev5sduur van #hj1jjj j>51 die zi* afwikkel5 9 vi] phaz54 ,de phaze d] k9ds*heid1 9 welke laat/e p]iode wij ons bev9d51 duurt3 #ce1jjj ja> en die van d5 n$]gang ev5e5s3 #ce1jjj j>54 ,dan volgt de phaze van de oud]domszwakte1 w$] met #ejjj j>51 wa>na de dood d] m5s*heid en die d] a>de intr$54 ,9 de tijdruimte van #hj1jjj j>5 beleeft de m5s*heid #cb ontwikkel+sp]iod5--wij bev9d5 ons 9 de vijfde1 die d] civilisatie--en 9 deze v]s*ill5de p]iod51 zijn er v]s*ill5de hrs*epp+51 door welke de di]5- en plant5w]eld en ook het klimaat1 9 ov]e5/emm+ met de hoog]e ontwikkel+ d] m5s*51 zi* tot hoog]e volkom5heid ontv\w5 zal4 ,met de a*t/e p]iode1 die van de h>monie1 vangt de dag]aad van het geluk aan4 ,dan wordt de noordpoolkroon 7c\ronne borale7 gebor51 die dan gelijk de zon1 niet alle5 li*t1 ma> ook w>mte v]spreidt en da>m$e zull5 tal van nieuwe s*epp+5 +eleid word54 ,de w]k+5 da>van zull5 zijn1 dat ,pet]sburg zo[el als ,o*otsk e5 klimaat zull5 v]krijg51 gelijk ,cadix en ,con/ant9opel2 dat het klimaat van de ,sib]is*e ijsku/51 dat van ,m>seille en van d5 golf van ,g5ua v]krijgt en dat e5e vru*tba>heid van deze noordelijke deel5 d] a>de aanvangt1 die zal kunn5 w$ijv]5 met die van deze tropis*e gewe/54 ,gelijktijdig zal door de inw]k+ van dit fludum en door de v]&]+ d] klimat51 de zee zi* v]&]5 en ha> wat] e5 &]5 smaak v]krijg54 ,de be/a&e1 ?ans d5 m5s* nog vij&ige en s*adelijke zeemon/]s als de haai enz41 zull5 v]dwijn5 en door &]e s*epsels1 als anti-haai1 anti-walvis* v]vang5 word51 die d5 m5s*5 vri5delijk gez9d zull5 word5 en zi* door h5 zull5 lat5 gebruik5 tot het leid5 van hunne s*ep5 enz4 ,ev5zoo op het l&4 ,alle wilde di]51 leeuw51 tijg]s1 luipa>d51 wolv5 enz41 alle giftige reptiel5 en v]giftige s*adelijke plant5 zull5 v]dwijn5 en plaats mak5 voor nieuwe1 d] m5s*heid nuttige gewass54 ,zoodra d5 gans*5 a>dbodem met phalan/res ov]dekt is1 zal zij twee millio5 d]zelv5 en vi] milli>d m5s*5 aanwijz54 ,dan zal ,con/ant9opel ho(d/ad zijn van de w]eld en zal de door alle phalan/res gekoz5 ,omni>*1 als he]s*] d] w]eld1 alda> zijn zetel innem54 ,met het getal van vi] milli>d1 is volg5s ,f\ri]1 het maximum b]eikt dat het bevolk+scijf] b]eik5 kan2 want wanne] ook de m5s*5 zi* aanvankelijk /]k v]me]d]51 de vru*tba>heid van het gesla*t zal v]m9d]51 na> mate nev5s de mann51 ook de vr\w5 /]k] zull5 word51 hunne gee/elijke en li*amelijke ontwikkel+ en opul5te lev5swijze to5em5 zal4 ,f\ri] gelo(t1 re$s voor onze sam5lev+ de opm]k+ gemaakt te hebb51 dat vr\w5 van groote li*aamskra*t en li*aamsge/alte en ond] gun/ige mat]ieele v]h\d+5 lev5d1 m9d] k9d]5 krijg5 dan die van e5 zwakkelijke en g]+e con/itutie4 ,de e]/5 zijn zelfs dikw]f onvru*tba>4 ,dezelfde v]&]+5 als op a>de1 voltrekk5 zi* ook op alle ov]ige planet54 ,geheele nieuwe planeetsy/em5 zull5 zi* nog moet5 vorm51 t5 e9de 9 de /]r5w]eld d5zelfde h>monie1 het opp]/e klavi] 7clavi] majeure7 te kunn5 ve/ig51 zooals deze h>monie op a>de geve/igd is 9 het klavi] van de m5s*elijke ziel1 dat #haj k>akt]eig5s*app5 aanwij/4 ,f\ri] rek5t bij dit alles met bepaalde ma!matis*e v]h\d+52 alle lev5suit+5 en lev5s*ijnsel5 lat5 zi* 9 bepaalde ma!matis*e getalv]h\d+5 uitdrukk54 ,f\ri] /aat hi]bij geheel op d5 bodem van ,pytagoras 7#edj-ejj vr ,*r471 die gelijk bek5d is1 e5e philosophie van de getall5le] voor alle v]s*ijnsel51 le]de4 ,9 #ahbi v]s*e5 ,f\ri]'s twe$e w]k3 ,le n\veau monde indu/riel et socitaire4 7,de nieuwe indu/rieele en socitaire w]eld47 ,dit boek be/aat uit n deel en is van alle w]k5 van ,f\ri] wel het duidelijk/ en held]/ ges*rev54 ,het kan1 om de beknop!id wa>9 zijne d5kbeeld5 er9 v]vat zijn1 als de qu9tess5s van ,f\ri]'s d5kbeeld5 als h]vorm]1 word5 bes*\wd4 ,zev5 j>5 lat] gaf hij nogmaals e5 groot w]k 9 het li*t1 dat ,vals*e indu/rie g5aamd 01 ma> dit boek bevat ge5 nieuwe d5kbeeld5 en is van besli/ m9d] wa>de1 dan zijn ,n\veau monde en zijn ,?orie des quatres m\vem5ts dat zijn4 ,9 #ahdh hebb5 de s*oli]5 van ,f\ri] zijn gezam5lijke w]k5 uitgegev51 ond] d5 titel3 ,l'h>monie ,univ]selle et le ,phalan/re 7,de algeme5e h>monie en de phalan/re71 wa>9 ,f\ri] zelf aan het woord is1 omtr5t zijne plann5 en de ontdekk+5 zijn] wet5s*ap4 ,hij zegt1 dat nadat bij hem e5maal d5 twijfel 0 gewek51 dat de toe/& van ontb]+1 die ov]al he]s*te1 van nood en gebrek1 het ov]al-he]s*5d-b$rog1 het h&elsmonopolie en de slav5h&el1 e5 door ,god gewilde toe/& 01 dat hij to5 tot de conclusie kwam1 dat deze gans*e toe/& er e5e van ov]gang 0 voor de m5s*heid2 e5 toe/& van v]&]+ 9 de sociale orde van zak54 ,en hij maakte 't zi* tot e5 regel van zijn ond]zoek3 de absolute twijfel1 en de absolute v]mijd+ van de tot dusv]re betr$5 weg54 ,hij vroeg3 wat kan er twijfela*tig] be/aan1 dan deze onvolkom5e bes*av+8--,wanne] er aan ha> ook drie p]iodes voorafgegaan w>51 die van wildheid1 patri>*aat en b>b>isme1 moet dan da>uit word5 opgemaakt dat zij de laat/e is1 alle5 omdat zij de vi]de is8 ,kan er niet e5 vijfde1 zesde ( zev5de sociale orde kom51 die wel-is-wa> ons nog niet bek5d kan zijn1 ma> dit alle51 omdat tot nog toe niem& zi* de moeite gegev5 heeft van ha> te ontdekk56 ,m5 moet dus de noodzakelijkheid1 de voortreffelijkheid1 zo[el als de voortdur+ van deze maats*appij1 altijd en altijd 9 twijfel blijv5 trekk54 ,dit hebb5 de philosoph5 nooit g$aan1 omdat zij1 zoo zegt ,f\ri]1 dit nooit gewaagd hebb51 dewijl dan de nietswa>digheid van al hunne w]k5 voor de m5s*heid mete5 z\ aan het li*t gekom5 zijn6 ,9 de e]/e plaats hield ,f\ri] zi* bezig met de l&elijke associatie 7association agricole7 en bij het nad5k5 ov] ha>1 g]aakte hij tot de !orie d] bepal+54 ,de oploss+ van dit vraag/uk1 leidt volg5s hem1 tot die van alle politieke vraag/ukk54 ,de philosoph5 hield5 de akk]b\w-associatie voor e5e ev5 zoo groote onmogelijkheid1 als de afs*aff+ d] slav]nij1 omdat zulk e5e associatie tot nog toe niet be/ond4 ,zi5de1 dat bij de dorpsbewon]s elk gez9 op eig5 geleg5heid arbeidt1 kond5 zij zi* ge5 middel d5k5 om h5 te v]e5ig54 ,en to* z\d5 er re$s talrijke v]bet]+5 kunn5 ont/aan1 wanne] m5 de bewon]s van elk vlek1 kon v]e5ig5 tot geme5s*appelijke bezigheid1 na> v]h\d+ van hun kapitaal en hunn5 arbeid4 ,aldus z\d5 #b-cjj families1 met ongelijk v]mog51 e5 /reek kunn5 cultive]54 ,m5 kan nauwelijks #bj1 #cj1 #dj individu5 tot geme5s*appelijke bezigheid v]b9d51 hoe z\de m5 het hond]d5 kunn5 do51 zegt m54 ,en to* z\d5 er voor zulk e5 associatie op zijn m9/ g5om5 #hjj p]son5 noodig zijn4 ,ik v]/a hi]ond]1 v]kla>t ,f\ri] v]d]1 e5e sam5w]k+ bij welke de m$el$5 door w$ijv]1 eig5liefde en &]e middel51 aan d5 arbeid gehe*t z\d5 kunn5 word5 gemaakt4 ,e5e zoodanige organisatie komt ons bela*elijk voor en to* is zij mogelijk4 ,e5e agr>is*e associatie1 gelijk ik mij die voor/el en die wel duiz5d p]son5 kan omvatt51 lev]t zulke enorme voordeel5 op1 dat zij 9 v]gelijk+ met de teg5woordige toe/&51 aan e5 toe/& van zorgeloo%eid gelijk z\ zijn4 ,de /]k/e prikkel voor d5 l&man1 zoo gaat ,f\ri] voort1 is de w9/4 ,wanne] de v]bond55 ma> e5maal zull5 zi51 dat socitair-georganise]d5 arbeid1 h5 vijf zesmaal me] w9/ oplev]t1 dan hunne gesole]de b$rijv5 van vroeg] dit d$51 zull5 zij wel l hunne ond]l+e jal\zien t] zijde zett5 en tot de associatie toetr$54 ,dan zull5 zi* de associaties ov] region5 uitbreid54 ,want ov]al hebb5 de m5s*5 d5 trek na> g5ot en na> rijkdomm54 ,het e]/e wat ,f\ri] da>na ontdekte1 0 de aantrekk+ d] h>t/o*t54 ,ik zag 9 dat de voorts*rijd5de s]ien1 aan de h>t/o*t5 d] beide gesla*t51 de v]s*ill5de leeftijd5 en klass5 de volle ontwikkel+ z\d5 kunn5 gev52 dat 9 de nieuwe orde1 m5 zooveel te me] kra*t en v]mog5 z\de erlang51 na> mate m5 me] h>t/o*t5 heeft1 en ik conclude]de da>uit3 dat als ,god zooveel invlo$ gegev5 heeft aan de aantrekk+ d] h>t/o*t5 en zoo we9ig invlo$ aan de r$e1 hunn5 vij&1 dat dit zek] ges*i$de1 om ons tot organisatie d] voorts*rijd5de s]ien te vo]51 welke 9 elk opzi*t de aantrekk+ bevr$ig54 ,9 de s*aduw5 van de voorh&5 zijnde sociale wetgev+1 zoo zegt hij voorts1 ziet m5 niet 91 dat de ell5de d] volk]5 aanwa/1 jui/ met de sociale vooruitgang4 ,wij zi5 re$s die geva>lijke w]k+ uit d5 invlo$ van d5 h&elsgee/1 die da>he5 leidt1 de heete lu*t/reek te bevolk5 met zw>te slav51 die m5 ontrukt aan hun geboortel& en het gematigde klimaat met witte slav51 die m5 9 indu/rieele bagnoos drijft1 gelijk m5 dit h$5 t5 dage 9 ,engel& doet1 iets dat gewis wel 9 &]e l&5 navolg+ zal v9d54 ,is er zelfs e5e g]e*tva>digde zijde aan e5 toe/&1 wa>9 de vooruitgang van de indu/rie1 zelfs niet e5s aan d5 arm5 d5 behoorlijk5 arbeid kan g>&e]58 ,het v]bond is de basis van elke economie1 wij v9d5 de kiem5 da>van v]/rooid 9 het geheele sociale me*anisme1 van-af de ma*tige ,oo/-,indis*e ,compagnie1 tot aan de arme v]e5ig+5 d] voor e5 b$rijf v]e5igde dorpsbewon]s toe4444 ,wij hebb5 ov]al1 zo[el 9 het kle9e als 9 het groote deze kiem5 voor ons welzijn bij de h&2 het zijn ruwe diamant51 welke door de wet5s*ap geslep5 moet5 word54 ,het problema is1 deze kiem5 d] associatie1 die 9 alle takk5 van m5s*elijk5 arbeid t]ug te v9d5 zijn1 tot n me*anisme te v]b9d51 h5 tot e5e algeme5e nheid te do5 word54 ,wat de sociale beweg+ aangaat1 zoo ziet m5 elke belanghebb5de klasse1 de &]e het booze toew5s*52 ov]al is het p]soonlijke belang 9 teg5spraak met het algeme5e belang4 ,de geheele s*rikkelijkheid van e5 dusdanige toe/&1 ziet m5 re*t en duidelijk 91 wanne] m5 ze e]/ go$ le]t begrijp52 wanne] m5 de socitaire organisatie le]t k5n51 wa>9 de belang5 e5 geheel &]e ri*t+ uitgaan1 wanne] i$] voor het algeme5 belang w]kt1 jui/ omdat dit het mee/ p>allel loopt met zijn p]soonlijk belang4 ,de vrijheid is illusoir wanne] zij niet algeme5 is4 ,wa> de vrije ontwikkel+ van de h>t/o*t5 tot e5 ze] kle9e m9d]heid bep]kt is1 da> he]s*t er sle*ts ond]drukk+4 ,om de massa e5e volkom5e ontv\w+ en de bevr$ig+ h>] h>t/o*t5 te v]zek]51 is e5e sociale organisatie noodig1 die aan drie voorwa>d5 te voldo5 heeft4 ,m5 moet3 #a;e e5 regime d] indu/rieele attractie zoek51 ontdekk5 en organise]52 #b;e aan i$] moet5 gewa>borgd kunn5 word5 de zev5 natuurlijke re*t51 die ook de wilde bezit2 en #c;e1 de belang5 des volks moet m5 v]b9d5 met die van de groot54 ,want het volk zal op d5 groot5 afgun/ig zijn en h5 hat51 zoolang het niet gradueel e5 a&eel heeft aan hun welzijn4 ,sle*ts ond] deze drie voorwa>d51 kan m5 het volk e5 m9imum aan vo$+smiddel51 bekle$+1 won+ en ho(dzakelijk1 ook aan het v]g5oeg5 v]zek]51 want zond] er e5 aang5ame zijde aan te v]b9d51 zal ook de nieuwe toe/& voor de m5s*5 niet voldo5de zijn4 ,er is1 volg5s ,f\ri]1 ge5 voor altijd sam5ge/elde vrijheid mogelijk die niet 9-zi* bevat dat m9imum4 ,ge5 m9imum zond] indu/rieele attractie2 ge5 indu/rieele attractie 9 d5 /uksgewijs v]ri*t5 arbeid1 wa>m$e hij b$oelt1 9 d5 arbeid gelijk hij v]ri*t wordt 9 de privaat-ond]nem+54 ,de aantrekk+ tot d5 arbeid1 kan sle*ts da> aanwezig zijn1 wa> die arbeid aang5aam en lucratief is4 ,de v]deel+ heeft plaats1 volg5s de drie indu/rieele eig5s*app53 arbeid1 kapitaal en tal5t4 ,het bevolk+saantal van e5 phalan/re mag niet groot] wez5 dan van #ahjj tot #bjjj p]son51 omdat 9 dat getal na> ,f\ri]'s b]ek5+1 de v]s*ill5de h>t/o*t5 en k>akt]eig5s*app5 t5 volle en doelmatig v]e5igd zijn4 ,de economie d] hulpmiddel5 v]krijgt m51 uit e5 zoo doelmatig mogelijk tezam5w]k5 van all51 met elk&] w]k5d51 omdat all5 belang hebb5 bij de besp>+ van mat]ial51 van tijd en van arbeidskra*t54 ,zoo zal m5 9 e5 phalan/re van #djj families1 niet #djj keuk5vur5 voor #djj private huisgez9n5 noodig hebb51 ma> zull5 vi] ( vijf groote keuk5vur5 voldo5de zijn4 ,de bewon]s zull5 9 vi] ( vijf klass51 na> hunn5 /& en na> hun v]mog5 +$eeld kunn5 word51 en aldus n geme5s*appelijk paleis kunn5 bewon54 ,e5 phalan/re1 die zi* bijv4 met de wijn- ( olieproduktie bezig h\dt1 zal sle*ts e5 enkele w]kruimte noodig hebb51 9 plaats van de vel51 die ?ans 9 e5 wijn- ( oliev]b\w5de /reek be/aan4 ,de jui/e beh&el+ van d5 wijn1 is d5 kle95 bezitt] onmogelijk1 no* kan hij voor de behoorlijke ligg+ zorg drag51 no* voor de v]koel+ die noodig is4 ,9 e5e phalan/re zal de wijn1 t5gevolge van de deugdelijke bew>+ en v]zorg+ re$s na n ja>1 vijfmaal me] wa>d zijn4 ,bov5di5 kan de phalan/re /e$s het produkt v]bet]51 door de ko/5besp>+2 bet]e zad51 bet]e plant5 aan te s*aff54 ,zij kan de be/e bodem uitzoek5 en de doelmatig/e ma*9es1 geb\w51 /all5 en b]gruimt5 hebb54 ,e5e d] s*itt]5d/e kant5 van het socitaire sy/eem van d5 arbeid1 is wel deze1 dat da>bij de wa>heid 9 h&el en w&el kunn5 word5 +evo]d4 ,t]wijl de associatie1 de cop]atieve1 solidaire en ze] v]e5v\digde1 op wa>a*tigheid en wa>borg5 b]u/5de concurr5tie1 9 plaats van de individueele1 onsoli$e en door leug5a*tigheid opgevret51 willekeurige concurr5tie onz] bes*av+ /elt1 zal zij ma> e5 tw9tig/e van de h&5 en de kapital5 da>voor noodig hebb54 ,m5 zal zoodo5de d5 teg5woordig5 h&el als p>asietis* kunn5 ond]drukk54 ,m5 zal door de phalan/re1 9 plaats van hond]d5 concurre]5de en teg5-elk&] intrigue]5de koopli$5 en w9keli]s1 met hunne m>ktplaats5 en w9kels sle*ts n groot ,w>5magazijn en na> v]h\d+ ze] we9ig p]son5 noodig hebb51 dewijl alle koop5 en v]koop5 na> buit51 door de phalan/res ond]-elk&] afgeslot5 word54-- ,zoodra mann51 vr\w5 en k9d]51 de laat/5 van af d5 leeftijd van drie j>5 w]kzaam zijn uit aantrekk+2 wanne] h>t/o*t1 ges*ik!id1 w$ijv]1 het v]bet]de me*anisme van d5 arbeid1 nvormigheid 9 het doel d] h&el+51 vrij] v]ke]1 v]bet]+5 van het klimaat1 hoog]e kra*t en lang]5 lev5sduur d] m5s*51 tezam5 w]k51 zull5 de arbeidsmiddel5 en -kra*t5 onb]ek5ba> zi* v]me]d]51 en het produkt kwantitatief en kwalitatief zi*1 da>aan gev5r$igd v]$el5 en v]me]d]54 ,het mee/ wel zal het lot van de k9d]5 9 deze socitaire organisatie1 zi* v]bet]54 ,9 de sle*t geleide privaat-ond]nem+5 v9d5 de k9d]51 9 de hutt5 en de arbeidsplaats51 s*ur5 en ell5dige won+5 n* de v]zorg+1 n* de beoordeel+1 n* de a&rift die zij zoo noodig hebb5 om zi* te kunn5 ontwikkel54 ,da>bij /]v5 zij bij massa's 9 ong5oemde won+51 door sle*te lev5swijz51 ( word5 zij met kwal5 behept4 ,9 d5 socitair5 toe/&1 zal de /]fte buit5gewoon v]m9d]52 het k9d]aantal zal1 zo[el li*amelijk als gee/elijk1 op ongek5de wijze to5em54 ,dreig5de ov]bevolk+1 zal alle5 door de socitaire organisatie kunn5 word5 g5eutralise]d4 ,de bes*av+ bev9dt zi* teg5ov] alle deze vraag/ukk5 9 e5 vicieuz5 cirkel en dit erk5t m5 all]wege4 ,m5 is er p]plex van dat 9 de bes*av+1 de armo$e de ov]vlo$ voorbr5gt4 ,onz5 toe/& br5gt ons niet het geluk1 ma> zij lev]t het niet-geluk op1 de excess5 d] indu/rie vo]5 tot de groot/e euvel51 zij br5g5 ons van ,scylla 9 ,*>ybdes4 ,en wa>om8 ,omdat wij zond] leiddraad1 omdat wij zond] gids1 ronddol5 9 e5 labyr9?4 ,dat ziet m5 aan alles4 ,wij moet5 e5 wegwijz] 9 het maats*appelijk lev5 hebb51 e5e nieuwe wet5s*ap en die is volg5s ,f\ri]1 die van de s]ien d] a&rift54 ,m5 zegt dat de m5s*5 van h$5 niet sle*t] zijn1 dan die van vroeg]4 ,ma> e5 halve eeuw t]ug1 kon m5 nog voor we9ig geld /(f5 van go$5 kleur en go$e kwaliteit koop5 voor we9ig geld4 ,m5 kon nog onv]vals*te lev5smiddel5 krijg51 teg5woordig he]s*t 9 alles b$rog en v]vals*+4 ,de l&man-zelf is e5 v]vals*] moet5 word51 gelijk het d5 koopman re$s lang voor hem 02 melk1 olie1 wijn1 br&ewijn1 suik]1 meel1 k(fie1 alles is v]vals*t4 ,de arme m5igte kan ge5 natuurlijke lev5smiddel5 me] bekom51 m5 v]koopt ov]al v]gift54 ,de h&el is s*rikwekk5d toeg5om5 en 9 dezelfde mate het b$rog1 d5 zw5del en de opzuig+ van kapital54 ,t5 all5 tijd5 en ov]al1 zal de aantrekk+ d] h>t/o*t51 tot drie doele9d5 tra*t5 te kom54 ,tot de luxe ( tot bevr$ig+ d] vijf z9n52 tot groepvorm+5 en s]ien van groep5 ( bond5 van to5eig+2 tot het me*anisme d] a&rift51 d] k>akt]s en d] in/9kt52 en door alle deze drie1 tot univ]seele gelijkvormigheid4 ,alle groep5 zoek5 e5e s]ie ( e5 ontwikkel+/rap te vorm51 v]s*ill5d 9 p>+ en soort4 ,deze s]ien van groep51 zijn aldus het twe$e doel van de aantrekk+1 t]wijl zij zi* voor alle funkties d] z9n5 en d] ziel vorm54 ,het d]de doel1 is het me*anisme van de a&rift5 ( de s]ien van de a&rift5 ( de s]ien van groep54 ,het is het /rev5 van de vijf z9nelijke a&rift54 #a4 ,smaak1 #b4 gevoel1 #c4 reuk1 #d4 gewi*t1 #e4 gehoor met de vi] affektieve3 #f4 vri5ds*ap1 #g4 e]zu*t1 #h4 liefde1 #i4 oud]s*ap1 9 ov]e5/emm+ te kom54 ,deze ov]e5/emm+ voltrekt zi* door bemiddel+ d] drie we9ig bek5de en veel misk5de a&rift52 #aj4 de a&rift door intrigue1 na> v]e5ig+ van gelijk/rev5d52 #aa4 de a&rift na> afwissel+1 na> contra/52 #ab4 de a&rift tot beijv]+1 tot begee/]+ en tot het /rev5 na> v]volkom5+4 ,deze twaalf tezam5w]k5de a&rift5 ( h>t/o*t51 bevatt5 volg5s ,f\ri]1 de h>monie van de a&rift54444 ,teg5woordig is de m5s* 9 oorlog met zi*-zelv54 ,zijne a&rift5 w]k5 teg5 elk&]-94 ,de e]zu*t w]kt teg5 de liefde1 het oud]s*ap teg5 de vri5ds*ap 92 en aldus bev9d5 zi* vele a&rift5 9 di%>monie4 ,ons doel moet het zijn1 e5 vrijwillig 9-elk&] grijp5d me*anisme van a&rift5 te s*epp51 zond] e5 d]zelve te ond]drukk54 ,dit kan ges*i$51 door dat i$] individu1 t]wijl hij zijn p]soonlijk belang beoogt1 da>m$e tegelijk]tijd het algeme5 belang di5t4 ,de kun/ om te associe]5 be/aat hi]91 e5 phalanx van s]ien van a&rift51 met elk&] 9 volle ov]e5/emm+ te kunn5 br5g5 en te do5 ontwikkel51 die volkom5 vrij alle5 door aantrekk+ voortbewog5 wordt en toegepa/ kan word5 op de zev5 voornoemde indu/rieele functies3 hui%\d+1 akk]b\w1 indu/rie1 h&el en v]ke]1 ond]wijs1 wet5s*app5 en s*oone kun/54 ,e5 s]ie d] a&rift5 is e5 v]b9d+ van v]s*ill5de1 op en n$] ga&e volgreeks5 van v]bond5 groep54 ,zij zijn v]e5igd door ov]e5/emm+ 9 smaak voor e5 ( &]e bezigheid1 zooals het v]b\w5 van e5 zek]e vru*t1 9 welke voor elk5 tak van arbeid1 zi* hi]bij e5 speciale groep vormt4 ,wanne] e5e s]ie bijv4 hyac9!n ( a>dappel5 v]b\wt1 moet zij ev5 zoovele groep5 vorm51 als er soort5 van hyac9!n ( soort5 van a>dappel5 9 cultuur gebra*t moet5 word54 ,elke groep vormt zi* uit de l$5 van de s]ie1 die voor e5e bepaalde soort1 neig+ aan d5 dag legg54 ,er zijn m9/5s #dj-ej s]ien noodig1 om e5ig]mate te voorzi5 9 de behoeft5 aan de noodige afwissel+ en neutralise]+4 ,de s]ien b5uttig5 de v]s*eid5heid van k>akt]s1 smak5 en in/9kt52 van de v]mog5s1 aansprak5 en van de trapp5 van ontwikkel+4 ,elke s]ie is tezam5ge/eld uit contra/e]5de ongelijkh$51 zij behoeft ev5zoovele teg5/ell+5 ( antipa?in1 als zij ov]e5/emm+5 ( sympa?ien noodig heeft4 ,gelijk 9 de muziek1 wa>9 m5 e5 akkoord v]krijgt doordi5 m5 ev5zoovele not5 uit laat vall51 als m5 aan d5 &]5 kant er aan toevoegt en de contra/5 d] ton5 n akkoord lev]51 zoo lev]t de v]e5ig+ van de s]ien d] groep51 voor de sociale h>monie hetzelfde effect op4 ,zij br5gt beweg+1 wa>heid1 g]e*tigheid1 direkte en indirekte ov]e5/emm+ en e5heid 9 d5 vorm4 ,de v]s*ill5de groep5 moet5 zi* teg5 elk&]-9 beweg54 ,dat is mogelijk1 doordat de groep5 sle*ts gradueel van elk&] v]s*ill5de bezigh$5 v]ri*t51 bijv4 niet v]s*ill5de soort5 van o(t1 ma> v]s*ill5de soort5 van e5 soort v]b\w54 ,v]d] moet5 de arbeidszitt+5 kort zijn en niet lang] dan twee ur5 dur54 ,e5 groep van zev5 arbeid]s is voldo5de1 zij is volkom51 als zij er neg5 telt4 ,dan v]deelt zij zi* onwillekeurig w$] 9 ond]groep51 9 de beide vleugels en e5 c5trum4 ,vi] en tw9tig groep5 is het laag/e getal voor e5e s]ie4 ,de m5s*1 zegt ,f\ri] is uit in/9kt e5 vij& van dwang en van gelijkheid1 hij /reeft 9 elk opzi*t ge/adig na> v]&]+4 ,9 de bes*av+ van ?ans wordt in/9ktmatig ov]al het vals*e b]eikt4 ,/e$s wordt het vals*e aan het w>e voorgetrokk5 en het /eunpunt van ons teg5woordig sy/eem is e5e vals*e groep1 die welke zi* tot het kle9/e getal laat t]ugbr5g53 tot de e*t4 ,deze groep is vals* door de bep]k+ van het getal1 vals* door het ontbrek5 van de vrijheid1 vals* door het uitelk&]gaan en de splits+ van de smak54 ,re$s dadelijk zijn deze v]s*ill5 voelba>4 ,n d5 e]/5 dag van het huwelijk1 v]s*ilt m5 bijv4 al ov] de g]e*t51 ov] de bezoek51 ov] de uitgav51 de conv]satie en ov] hond]d &]e d+5 me]4 ,welnu1 als de bes*aafd5 van onz5 tijd1 9 de oorspronkelijk/e hunn] groepe]+ niet kunn5 h>monie]51 dan kunn5 zij het nog veel m9d] met het geheel d] groepe]+5 9 de sam5lev+4 ,9 de phalan/re van ,f\ri]1 is m5 niet zond] e5ige rege]+4 ,de leid]s van de s]ien en groep5 word5 (fici]5 g5aamd en hebb5 militaire grad54 ,zij hebb5 d5 titel van ho(dli$51 luit5ants1 va&eljonk]s2 er zijn geheele /av5 9 de phalan/re en t5 opzi*te van deze wa>digh$5 is er ge5 v]s*il tuss*5 man en vr\w4 ,de m$el$5 van de s]ien en groep51 v]kiez5 tot hunn5 leid]s dieg55 ond] h51 die zi* 9 hunn5 kr+ het mee/ v]di5/elijk gemaakt hebb5 en da>door het mee/ de sympa?ie hebb5 van de &]54 ,f\ri] is v]d] van oordeel1 dat de m5s*51 met ze] we9ig uitzond]+51 re$s vrij spo$ig hunne vreugde zull5 hebb5 aan s*oone h>monien van kleur51 aan pra*tige en s*oone fee/51 /&beeld5 en geb\w54 ,en na> alle deze ri*t+5 he51 kan alle5 door de phalan/re het s*oon/e gewro*t kunn5 word54 ,zi5 wij nu nog voorts hoe1 volg5s ,f\ri] e5 onbemiddelde en e5 rijke 9 zulk e5e phalan/re hunn5 dag doorbr5g54 ,wij kiez5 da>toe d5 ma& ,juni4 ,des morg5s #c #a_/b uur is het op/aan en aankle$52 #d uur sance 9 e5 groep voor de v]zorg+ d] di]5 9 de /all+52 #e uur arbeid 9 e5 groep van tu9i]s2 #g uur ontbijt2 #g #a_/b zitt+ van maai]s2 #i #a_/b uur zitt+ van gro5tekweek]s4 ,om #aa uur1 twe$e zitt+ 9 de /all+52 #a uur middagtafel2 #b uur bos*>beid2 #d uur arbeid 9 e5 w]kplaats2 #h uur beurs2 #h #a_/b uur avondet52 #i uur conv]saties en #aj uur slap5-gaan4 ,de beurs van de phalan/re h\dt zi* niet bezig met s*agg]h&el 9 papi]5 ( lev5smiddel51 ma> met d5 zorg voor d5 volg5d5 dag4 ,dan wer vorm5 zi* nieuwe groep5 en s]ien4 ,ook word5 lat] als de phalan/re 9 volle w]kzaamheid is1 het getal d] ru/pooz5 en maaltijd5 v]hoogd tot op vijf1 en word5 ook de zitt+5 kort]4 ,d5 kort5 slaaptijd1 v]kla>t ,f\ri] hi]m$e1 dat de m5s*5 die 9 h>monie arbeid51 t5gevolge van hun veel aang5am] lev5swijze1 veel m9d] slaap noodig zull5 hebb51 dan de bes*aafd5 van teg5woordig4 ,maat/af van v]deel+ van de opbr5g/ van het produkt 9 de phalan/re is3 t5 #a;e de direkte w]k+1 die zij voor de b&5 d] e5vormigheid van de phalanx 9 het spel van het sociale me*anisme heeft2 t5 #b;e de wa>de die zij heeft voor de uit-de-wegruim+ van teg5/rijdige h9d]niss5 en t5 #c;e de omgeke]de v]h\d+ wa>9 zij /aat tot de /]kte d] aantrekk+1 die zij opwekt4 ,na> deze wijze groepe]5 zi* de v]s*ill5de bezigh$51 welk] klassifice]+ en ord5+ de m$el$5 d] phalanx-zelve te bepal5 hebb54 ,e5 ov]e5/emm+ is zooveel te gemakkelijk]1 da> elk m$elid 9 e5 gans*e m5igte van s]ien en 9 e5 nog groot] aantal groep5 w]kzaam is4 ,de gun/ die het m$elid e5] s]ie ( groep 9 de bevoordeel+ van divid5d z\ kunn5 v]krijg51 z\ h5 tot s*ade zijn 9 e5e &]e groep ( s]ie4 ,zijn eig5 belang dw+t hem dus tot de groot/ mogelijke objektiviteit4 ,ook is hij erbij gent]esse]d1 dat de h>monie niet ge/oord worde1 omdat dit dan tot s*ade z\ wez5 van het geheel en zond] twijfel ook tot dat van hemzelf4 ,van deze gezi*tspunt5 uit beoordeeld1 ges*i$t ook de v]deel+ van het inkom5 ov] kapitaal1 arbeid en tal5t4 ,f\ri] geeft hi]m$e volg5de voorbeeld53 ,alippus is e5 rijke aktienbezitt]1 die tot nu toe1 n de bes*av+1 voor de uitle5+ van zijn kapitaal op go$]51 #c #d proc5t maakte4 ,9 de phalan/re heeft hij kans #ab #ae proc5t te mak54 ,hij is zr voor e5 re*tva>dige v]deel+1 ma> zijn hebzu*t kan hem ertoe v]leid51 als kapitali/ de helft van het ov]s*ot1 als divid5d voor zi* op te eis*54 ,ma> hij komt dan dadelijk tot het inzi*t1 dat de beide &]e talrijke klass51 welke arbeid en tal5t aan de zaak gav51 da>m$e zr ontevr$5 z\d5 zijn en wa>s*ijnlijk b9n5 we9ig j>5 z\ de phalan/re opgelo/ en de s*ade dan nog veel groot] zijn4 ,dus v]g5oegt hij zi* met e5e regel+1 die aan zijn kapitaal #d_/ab1 d5 arbeid #e_/ab en het tal5t #c_/ab toewij/4 ,hij heeft1 na> deze maat/af1 nog driemaal me] inkom5 dan de bes*av+ hem gaf2 hij leeft 9 de phalan/re veel go$koop]1 hij ziet bov5di5 de beide &]e klass5 bevr$igd en het be/aan d] maats*appij da>door v]zek]d4 ,zijne hebzu*t wordt 9 ev5wi*t geh\d5 door twee teg5wi*t54 ,hij heeft de ov]tuig+1 dat 9 het algeme5 belang tev5s zijn eig5belang opgeslot5 ligt en dat 9 de vooruitgang van de indu/rieele aantrekk+1 voor hem e5 bron van groot] rijkdom opgeslot5 ligt4 ,e5 twe$e voorbeeld3 ,johannes heeft n* kapitaal1 n* aktien4 ,hij is als bes*aafde er dus zr voor1 dat d5 arbeid1 op ko/5 van het kapitaal en het tal5t het leeuw5a&eel bekomt en rek5t dus #g_/ab voor d5 arbeid1 #c_/ab voor het kapitaal1 en #b_/ab voor het tal5t4 ,ma> ,johannes1 als lid van de phalan/re1 d5kt er &]s ov]4 ,als m$elid van e5 groep1 jui/ dikwijls door het tal5t dat hij t5 toon spreidt de e]/e1 komt hij nu tot jui/e wa>de]+ van het tal5t4 ,bov5di5 begrijpt hij1 als praktis* burg]1 welke beteek5is het kapitaal heeft1 welke voordeel5 d5 arbeid eruit kan trekk51 hoevele voordeel5 er uit gebor5 word5 voor de s]ie en de groep51 en v]volg5s1 dat zijne k9d]5 het vooruitzi*t hebb5 met kapitaal te word5 b$eeld4 ,hij zelve kan door to5em+ zijn] k5nis tot hoog] wa>digheid klimm51 ook besp>+5 mak54 ,en t5 slotte zal hij gevoel51 dat tot e5 jui/ ev5wi*t 9 de maats*appij1 hi] d5 arbeid iets ( wat na> d5 a*t]grond heeft te tr$51 teg5ov] het kapitaal en het tal5t4 ,e5 d]de voorbeeld3 ,phil9tus is m$elid van #cf s]ien4 ,9 twaalf da>van munt hij uit1 door groote ges*ik!id en tal5t2 9 twaalf &]5 is hij middelmatig en 9 de twaalf laat/51 is hij e5 nieuwel+4 ,als nu bij het e9de van het ja> zijne rek5+ opgemaakt wordt1 z\ hij1 9 aanm]k+ g5om5 de tal5t5 welke hij ontwikkelde 9 twaalf s]ien1 zr g5eigd zijn1 deze bijzond] hoog te will5 aanslaan4 ,ma> v]/&ig als hij is1 zal hij moet5 inzi51 dat hi]m$e n* zijn belang1 n* dat van de phalan/re kan g$i5d zijn4 ,niet alle5 /aan teg5ov] de #ab s]ien1 wa>9 hij zi* door tal5t ond]s*eidde1 #bd &]5 wa>9 hij sle*ts e5 middelmatig arbeid] bleek1 ma> ook van die #ab s]ien wa>9 hij uitmunt1 behoor5 sle*ts vi] tot de e]/e klasse1 de hoog/ beloonde1 die van de noodzakelijkh$52 vi] &]5 9 de twe$e1 en de vi] laat/5 9 de d]de klasse4 ,hi]uit dus1 volgt voor hem van-zelf1 dat de e5zijdige maat/af van de bevoorre*t+ van het tal5t hi] ge5sz9s 9 toepass+ kan word5 gebra*t4 ,ma> da>bij komt nog iets4 ,da> de belang5 van alle m$el$5 9 de dozijn5 van s]ien en hond]d5 van groep5 p]soonlijk van elk&] v]s*ill52 9 e5e s]ie ( groep1 van twee ( van me]d]e w$] h>monie]51 dez5 w$]om 9 alle &]e s]ien en groep5 9 belang van elk&] uite5loop51 is e5 intrigu5spel t5 gun/e van enkele s]ien ( groep5 onmogelijk4 ,9 deze hond]d51 door elk&] loop5de en elk&] kruis5de belang51 wa>bij ge5 individu alle5 iets v]mag en ge5 &]e v]b9d+ van gelijke belang5 mogelijk is1 moet t5 slotte wel het algeme5 belang1 en dus tegelijk het belang van all51 op zi*-zelve re$s zegevi]54 ,het regime van de s]ien d] a&rift51 is de gewilde g]e*tigheid1 die de voorh&5 zijnde ondeugd1 de zu*t na> g\d1 omzet 9 d5 dor/ na> g]e*tigheid4 ,de geheele v]deel+swet =mule]t ,f\ri] aldus3 ,de individueele hebzu*t moet door het collectief belang van elke s]ie en dat d] geheele phalan/re1 als toebehoor5de aan e5e m5igte van s]ien geabsorbe]d word54 ,en deze wet wordt b]eikt1 door de direkte v]h\d+ van het getal d] frequ5te s]ien1 9 omgeke]de v]h\d+ tot d5 duur van d5 arbeid2 9 de s]ien op-zi*-zelf4 ,met &]e woord51 tot hoe me] s]ien het individu behoort en hoe kort] di5t5gevolge de enkele arbeidszitt+5 word51 zooveel te li*t] zal de neutralise]5de g]e*tigheid 9 de v]deel+ van de arbeidsopbr5g/ zi* voordo54 ,met het getal d] v]s*ill5de belang5 van de enkel+51 groei5 ook de mogelijkheid van de mee/ re*tva>dige v]zo5+ en de e5vormigheid van het geheel aan4 ,de hebzu*t w]kt aldus t5 slotte v]zo55d 9 de h>monie4 ,ma> teg5ov] ha> /aat nog e5 twe$e impuls van v]zo5+3 de edelmo$igheid4 ,bijvoorbeeld4 ,het komt er op aan e5 b$rag van #baf francs te v]deel51 zegt ,f\ri]1 ond] neg5 m$el$5 e5] groep1 wa>bij het dan toevallig uitkomt1 dat de rijk/5 en welhebb5d/5 ond] de neg5 groepsg5oot51 t5gevolge hunn] v]ri*t+5 het mee/ uitgeke]d krijg54 ,hi]op v]kl>5 dan de beide e]/51 dat zij hun kapitaal9kom5 9 aanm]k+ g5om51 en ook om het g5oeg5 dat h5 d5 arbeid g$aan heeft1 zi* met het m9imum zull5 v]g5oeg51 hetge5 vi] frank5 b$raagt4 ,di5t5gevolge blijv5 en #eb frank5 ov]1 om ond] de ov]ig5 te v]deel54 ,ma> het voorbeeld van de beide e]/5 volg5 de &]5 na1 alle5 deze lat51 met het oog op hun g]+] v]mog51 van het h5 toekom5de ma> de helft vall51 wa>door dus v]d] nog #bj frank5 te v]deel5 ov]blijv54 ,de #gb frank5 word5 nu ond] vijf arm]e socitaires v]deeld1 zoodat die #bd1 #ah1 #ab1 #i en #i frank5 krijg54 ,wanne] nu hi]uit ook voortspruit1 dat de rijk/e socitaires sle*ts het g]+/ mogelijk arbeidsa&eel ontvang5--en het groot/e deel van hun inkom5 trekk5 al na> de mate van hun kapitaal--dan resulte]t da>uit1 dat hun a&eel 9 de algeme5e opbr5g/1 9 omgeke]de v]h\d+ /aat tot d5 af/& wa>9 de kapital5 tot elk&] /aan2 want voor arbeid en tal5t b$oel5 zij sle*ts het kle9/e a&eel 9 beslag te nem54 ,da>5teg5 /aat hun a&eel 9 de algeme5e opbr5g/1 met betrekk+ tot het kapitaala&eel1 9 directe v]h\d+ tot de massa d] kapital54 ,er kom5 hi]1 ev5als 9 de physieke w]eld1 twee teg5 elk&] inw]k5de kra*t5 9 aanm]k+3 de c5tripetale1 welke hi] de hebzu*t is1 en de c5trifugale1 die hi] de edelmo$igheid v]teg5woordigt4 ,ook aan het bevolk+svraag/uk1 heeft ,f\ri] e5 behoorlijk5 a&a*t gewijd4 ,jui/ 9 zijn5 tijd n4l4 kwam het boek van ,?omas ,rob]t ,mal?us ,ov] de bevolk+sle] uit1 en w]d veel besprok54 ,mal?us /elde de !orie op1 dat de m5s*heid de t5d5z heeft zi* 9 e5e geometris*e progressi]eeks1 dus 9 de reeks3 #a1 #b1 #d1 #h1 #af1 #cb enz41 te v]me]d]52 da>5teg5 v]me]d]5 de vo$+smiddel5 zi* ma> 9 e5e ari?metis*5 reeks3 #a1 #b1 #c1 #d1 #e1 #f1 #g1 #h enz4 ,uit deze1 met elk&] 9 teg5spraak zijnde t5d5z51 z\ volg5s ,mal?us1 b9n5 vijf-en-tw9tig j>5--die voldo5de zijn om de v]dubbel+ van het aantal m5s*5 voort te br5g5--de a>de zoo v]bevolkt zijn1 dat de m5s*heid te gronde zal moet5 gaan1 door gebrek aan lev5smiddel54 ,f\ri] nu pakt het vraag/uk van zijne &]e zijde aan4 ,hij huldigt de grond/ell+3 /ijg5de produktiekra*t5 gev5 e5 /ijg+ van produkt1 beid5 /aan tot elk&] 9 onmisk5b>e v]h\d+4 ,ma> zegt hij1 v]geefs* zull5 de bes*aafd5 na> middel5 moet5 omzi51 om e5e vi]- ja1 hond]dv\dige v]me]d]+ te b]eik51 die er noodig is1 wanne] de m5s*5 v]oordeeld moet5 blijv5 zi* te v]me]d]5 ond] d5 teg5woordig5 social5 toe/&1 die1 t5gevolge van oneconomis*e toepass+1 d] maats*appij dw+t1 ge/adig het drie- ( vi]v\d van het produkt op te koop51 om het door de gewoonte be/5digde lev5sond]h\d d] v]s*ill5de klass51 mogelijk te mak54 ,t5 all5 tijde 9 de bes*av+ 0 de bevolk+/o5ame1 9 v]h\d+ tot de vo$+smiddel51 e5 d] klipp5 wa>op de politiek is ge/r&4 ,de ,oud5 k5d5 teg5 de ov]bevolk+ ge5 &]e middel5 dan uitzett+1 k9d]dood+ en wurg+ van de ov]tollige slav54 ,9 socitaire toe/&1 zegt ,f\ri]1 w]pt de natuur teg5ov] de excessieve v]me]d]+ van de bevolk+1 vi] w]kzame damm5 op4 #a;e4 ,de groot]e kra*t en de li*amelijke ontwikkel+ d] vr\w52 #b;e4 de ruim]e lev5swijze2 #c;e4 de phanegoramis*e z$5 en #d;e4 de gelijkmatige li*amelijke oef5+ van alle kra*t54 ,wat de groot]e li*amelijke ontwikkel+ aangaat1 dat zi5 wij bij de vr\w5 9 onze /$52 op elke vi] vr\w5 die onvru*tba> zijn1 kom5 drie robu/e1 t]wijl da>5teg5 de zwakk]e vr\w5 ook de vru*tba>/e zijn4 ,m5 zal zegg51 dat de vr\w5 t5 platt5 mee/ robu/ en t* ook vru*tba> zijn4 ,dit is jui/1 zegt ,f\ri]1 ma> e5 bewijs te me]1 dat alle vi] middel5 moet5 word5 gecomb9e]d en met elk&] v]kno*t moet5 word5 gemaakt4 ,de vr\w5 op het platte l& zijn vru*tba>1 omdat zij matig lev5 en e5 grove1 ho(dzakelijk vegetabiele vo$+ tot zi* nem54 ,de vr\w5 uit de /$51 lev5 mee/ weeld]ig] en g]aff9e]d]1 en da>v&aan h>e groot]e onvru*tba>heid4 ,v]b9dt m5 nu 9 de h>monie1 de li*amelijke kra*tsontwikkel+ d] vr\w5 met luxueus] lev5swijze en vo$+1 dan zal m5 da>door twee w]kzame middel51 die de vru*tba>heid teg5w]k5 met elk&] v]bond5 hebb54 ,9 de h>monie zull5 de m5s*5 dan ook lat] als teg5woordig hunne gesla*tsrijpheid erlang51 omdat de niet-ond]brok5 en /e$s afwissel5de li*amelijke oef5+51 alle l$emat5 9 w]k+ do5 kom5 en lang]5 tijd de lev5skra*t5 opslurp5 zull54 ,zij zull5 aldus het oog5blik v]l5g51 wa>op t5gevolge van de ontbrek5de absorptie het ov]s*ot d] sapp51 onv]wa*t1 de pub]teit vr het door de natuurgewilde tijd/ip1 teweeg zo br5g54 ,ev5zoo zull5 de gelijkmatige gymna/is*e oef5+5 bij de vr\w51 de vru*tba>heid teg5gaan1 en wel 9 die mate1 dat e5e vr\w1 welke zwang]s*ap w5s*te1 zi* omgeke]d1 door on?\d+ van li*amelijke oef5+5 en groot]e indu/rieele inspann+1 op dez5 toe/& zal moet5 voorb]eid54 ,de l te groote li*amelijke ru/ van de teg5woordige /$ebewoon/]s is het wel 9 ho(dzaak1 welke de gesla*tsdrift en het zwang] word5 do5 /ijg54 ,e5 teg5wi*t is er1 9 d5 regel1 niet aanwezig4 ,f\ri] v]kla>t1 dat de teg5woordige bes*av+1 onges*ikt is om het bevolk+svraag/uk op te loss54 ,hij toont dat aan1 door op ,i]l& te wijz51 welks bevolk+ 9 dezelfde mate v]>mt1 als het 9 aantal afneemt2 t]wijl het aantal van de ond] de ploeg g5om5 acres l& en het ho(dcijf] van de veekudd51 /e$s /ijg54 ,de ro( aan grond en bodem begun/igt de kun/matige ontwikkel+ van de indu/rie en het v]ke]swez5 en zoo1 zegt ,f\ri] dan ook1 dat de bes*av+ de armo$e uit ov]vlo$ voortbr5gt en dat dit elk euvel1 elke ondeugd1 welke de p]iode van het b>b>isme sle*ts op e5v\dige wijze gek5d hebb51 tot e5 tweezijdige maakt4 ,zij gaat aan ha> c]cle vicieux1 aan h>e inw5dige teg5sprak5 t5 gronde4 ,gelijk het m5s*elijk li*aam1 zoo bezitt5 de maats*appij5 hunne vi]1 door bepaalde k>akt]eig5s*app5 zi* k5m]k5de leeftijd51 welke elk&] opvolg54 ,m5 kan n* de opkom/1 n* de n$]gang van e5e sam5lev+ bepal51 zoolang m5 niet de ze] v]s*ill5de k>akt]eig5s*app5 weet aan te duid51 welke e5e bepaalde sam5lev+ bezit4 ,onze natuurwet5s*apsle]>5 zijn1 wanne] er sprake is van de ond]s*eid+ bij vrij nuttelooze plant51 ze] scrupuleus4 ,wa>om1 vraagt ,f\ri]1 zijn onze politici en economi/5 niet ook zoo1 wa> het sam5lev+5 te beoordeel5 geldt8 ,wa>om volg5 zij hi] niet de natuurwet5s*appelijke me?ode1 bij het ond]s*eid5 hunn] k5m]k5de eig5s*app58 ,volg5s ,f\ri]1 zijn de vi] phaz5 d] civilisatie en elk h>] k5m]k5de eig5s*app51 de volg5de3 ,,op/ijg5de ,,l9ie4 #a4 ,phaze3 ,k9ds*heid4 ,e5v\dige kiem ,monogamie4 ,sam5ge/elde kiem ,patri>*ale ( adellijke feodaliteit4 ,/eunpunt d] p]iode ,burg]lijke re*t5 d] vr\w4 ,teg5wi*t ,f$]atie d] groote vazall54 ,toon ( /emm+ ,ridd]lijke illusies4 #b4 ,phaze3 ,jeugd4 ,e5v\dige kiem ,/$elijke privilegies4 ,sam5ge/elde kiem ,zorg voor wet5s*app5 en kun/54 ,/eunpunt d] p]iode ,bevrijd+ van d5 arbeid4 ,teg5wi*t ,v]teg5woordig5d /elsel4 ,toon ( /emm+ ,illusies d] vrijheid4 ,,middagsphaze4 ,kiem ,zeeva>tkun/1 exp]im5teele *emie4 ,k>akt]eig5a>digh$5 ,ontgoo*el+51 ,/aatsle5+54 ,,n$]dal5de ,,l9ie4 #c4 ,phaze3 ,mannelijkheid4 ,e5v\dige kiem ,h&elsgee/1 ,fiskalisme4 ,sam5ge/elde kiem ,maats*appij5 op a&el54 ,/eunpunt d] p]iode ,monopolie en ,zeehe]s*appij4 ,teg5wi*t ,h&elsan>*ie4 ,toon ( /emm+ ,economis*e illusies #d4 ,phaze3 ,oud]domszwakte4 ,e5v\dige kiem ,bank5 van le5+4 ,sam5ge/elde kiem ,ond]nem5d5 van e5 bepaald aantal4 ,/eunpunt d] p]iode ,indu/rieele feodaliteit4 ,teg5wi*t ,he]s*appij van monopoli/54 ,toon ( /emm+ ,illusies ov] associatie4 ,f\ri] m]kt bij dit tableau op1 dat hij die k>akt]eig5s*app51 welke aan alle vi] phaz5 eig5 zijn1 niet heeft op d5 voorgrond ge/eld1 ma> sle*ts die1 welke d5 e5e ( de &]e phaze k>akt]ise]5 en die1 welke met d5 e5e ( met de &]e phaze v]m5gd zijn4 ,zoo is de twe$e phaze1 wa> 9 de ,a!n]s leefd51 e5e onvolkom5e1 e5e ba/a>da*tige p]iode1 die nog m]kteek55 van het b>b>isme draagt en wa>aan het /eunpunt van de twe$e phaze1 de bevrijd+ van d5 arbeid ontbrak4 ,9 ,engel& en ,frankrijk1 bev9dt de civilisatie zi* 9 de n$]dal5de lijn van de d]de phaze en neigt /]k na> de vi]de1 welk] beide kiem5 zij re$s bezit4 ,deze toe/& wordt door e5 zi* /]k voelba> mak5de /agnatie aangetoond2 het g5ie voelt zi* v]moeid van zijne onvru*tba>heid en als e5 gevang5e1 het pijnigt zi* tev]geefs* af1 om e5e nieuwe g$a*te voort te br5g54 ,de fiskalis*e gee/ a>zelt ev5wel niet1 de middel5 te ontdekk5 om de vi]de phaze te organise]51 die wel-is-wa> e5 vooruitgang1 ma> ge5 vooruitgang t5 go$e is4 ,er moet e5 tuss*5-phaze ges*ap5 word51 die de civilisatie1 9 e5 g>antietoe/& ov]br5g5 moet4 ,maats*appij5 zoo go$ als individu5 gaan t5 gronde1 zegt ,f\ri]1 wanne] zij zi* aan d5 woek]a>s ov]gev5 en het is e5 feit van onze eeuw1 van le5+ na> le5+ te holl54 ,f\ri] begeeft zi* hi]m$e 9 e5 critiek d] /aatsle5+54 ,opdat e5 ,/aat door de geldma*t5 behe]s*t1 economis* en f9antieel kan word5 uitgebuit en uitgeplund]d1 moet m5 hem tot het sluit5 van le5+5 v]leid54 ,ma> met lke nieuwe le5+ wordt hem d5 /rik va/] om d5 hals g$raaid1 ev5als dit met d5 privat5 p]soon het geval is4 ,de /aatsma*t1 zegt ,f\ri]1 wordt zoodo5de t5 slotte e5 w]ktuig 9 de h&5 d] groote f9antieele ma*t51 die mr dan de m9i/]s d5 gang van zak5 behe]s*5 en leid52 wett5 decrete]51 oorlog5 vo]5 ( v]h9d]51 al na> hun belang dat m$ebr5gt4 ,en opdat de ,/aatsma*9e na> w5s* ga1 de rege]+ t5 all5 tijde door de contrle h>e afhankelijke positie bewu/ zij2 opdat v]d] de nodige bronn5 van inkom/5 9 d5 vorm van bela/+5 van all]lei a>d tot r5te-betal+ en s*ulddelg+ aanwezig zull5 zijn1 heeft m5 het v]teg5woordig5d /elsel noodig1 door middel wa>van de hooge p]soonaadjes1 die de t\wtjes d] f9antien 9 h&5 hebb51 d5 hun nog ontbrek5d5 invlo$ op de gans*e wetgev+ en het /aatsbe/uur erlang51 en d5 ,/aat tev5s tot hunne melkkoe mak54 ,ond] de p]man5te euvel5 van zijn5 tijd1 rek5de ,f\ri] de he]s*appij van de philosoph51 die niet will5 dat het volk tot de erk5n+ zal kom5 van zijn oorspronkelijk re*t en het re*t zal eis*51 dat het bezit op e5 be/aansm9imum1 wat het alle5 ma> geg>&e]d kan word51 ond] het /elsel van de indu/rieele aantrekk+4 ,de maats*appij is ov]vuld van arm51 h>e gebrek5 lat5 zi* sam5vatt5 9 #ab ho(dpunt53 #a;e ,e5e m9d]heid1 de he]s*5de1 bewap5t slav51 die e5e me]d]heid1 ongewap5de slav51 9 toom hoopt4 #b;e ,gebrek aan solid>iteit d] m5igte en da>door e5 ong$wong5 egosme4 #c;e ,dubbelz9nigheid all] h&el+5 9 de sam5lev+ en h>e sociale elem5t54 #d;e ,inw5dige /rijd van de m5s*5 ond]l+4 #e;e ,het onv]/& tot pr9cipe v]hev54 #f;e ,9 de politiek wordt de uitzond]+ als grondslag van d5 regel4 #g;e ,het h>dnekkig/e en taai/e g5ie wordt kle9mo$ig gemaakt4 #h;e ,ong$wong5 begee/]+ voor het sle*te4 #i;e voortdur5de v]]g]+1 t]wijl m5 gelo(t v]bet]+ aan te br5g54 #aj;e ,alzijdig ongeluk voor de groote massa4 #aa;e ,het ontbrek5 van e5 wet5s*appelijke oppositie teg5 de he]s*5de !orie4 #ab;e ,v]sle*t]+ d] klimat54 ,het laat/e door de v]m9k+ van de w\d5 en de da>uit voortkom5de uitdrog+ van de bronn51 hetge5 volg5s ,f\ri]1 noodzakelijk teg5 het e9de d] eeuw1 tot excess5 van het klimaat zal moet5 leid54 ,de h&el1 zegt ,f\ri] v]d]1 is het zwakke punt d] civilisatie1 het punt wa>bij m5 ha> moet aanta/54 ,9 het geheim wordt de h&el1 zo[el door de rege]+51 als door de volk]5 gehaat4 ,de re*ts*ap5 bezitt] begrijpt niet e5s de middel51 wa>door deze agioteur5 zi* wet5 te v]rijk54 ,de economi/5 ev5wel1 sl+]5 hunne ana!ma's na> de ho(d5 van all51 die deze groota>digheid van d5 h&el v]da*t will5 mak54 ,welke s*oone phrazes zijn er niet tot mode geword51 t] hr] v]he]lijk+8 ,f\ri]1 die er van hield alles te ord55 en te klassifice]51 doet zulks ook t5 opzi*te van het bankroet4 ,de w>e a>d van het bankroet te le]5 k5n51 hi]toe d$5 de philosoph51 volg5s hem1 al ev5 we9ig moeite1 als zij dit d$51 tot het le]5 k5n5 van de w>5 a>d van d5 h&el en van d5 woek]4 ,napoleon ,i _h gelijk1 to5 hij zeide1 dat m5 het eig5lijke wez5 van d5 h&el niet k5t4 ,napoleon 0 bang geword51 door de erv>+ die hij opg$aan _h1 dat elke s*ade die m5 d5 h&el toebra*t1 door deze w$] afgew5teld w]d op de lag]e en arbeid5de klass54 ,zoodra de h&el b$reigd wordt1 trekt hij de kapital5 t]ug1 zaait hij wantr\w51 belemm]t hij de circulatie4 ,de h&el is als d5 egel1 die m5 n]g5s aanvatt5 kan1 zond] dat m5 zi* zelf /eekt4 ,f\ri] me5de dat er e5 ov]gangs/& moet word5 ges*ap51 die de civilisatie 9 d5 kort/ mogelijk5 tijd kon leid5 na> e5 hoog]e ontwikkel+s-phaze en die hij ov]al1 na> wij zag5 die d] h>monie noemt4 ,e5 /elsel dat 9 de e]/e plaats d5 h&el van zijn5 troon moet /oot54 ,hij /elt voor1 dat de rege]+ zi* van de bank51 zo[el als van d5 h&el mee/] maakt4 ,dit kan ges*i$5 langs tweerlei weg54 ,e5 bruske en e5 za*t dw+5de2 e5 concurre]5de en e5 ond]grav5de4 ,ook zijn beide me?od5 te v]e5ig54 ,hij v]ond]/elt dat er e5 kon+ be/ond van het va/e en niets ontzi5de k>akt] van e5 ,mahmud ,,ii 7,sultan van #ahjh tot #ahci71 die aan dwangmaatregel5 9 dez5 de voorkeur geeft4 ,deze zal de geheele arme klasse1 welke niets bezit1 v]e5ig5 en /aat%oev5 organise]54 ,m5 kan rek551 dat het aantal van h5 die geheel zond] middel5 zijn1 ongeve] e5 ti5de van de bevolk+ b$raagt en op elke vi]hond]d familin ve]tig arme familien won54 ,elke #bjj p]son5 vorm5 dan e5 /aat%oeve1 die h>e noodzakelijke geb\w51 /all51 vee1 grond1 w]ktuig5 enz4 bevat4 ,dit aantal is groot g5oeg1 om e5 doelmatig en niet ko/ba> be/uur1 afwissel5d5 arbeid en e5 lucratieve opbr5g/ te v]zek]54 ,deze /aat%oev5 moet5 zi* dan aansluit5 bij de indu/rie1 het in/ituut van het gefixe]de ond]nem]s*ap van private p]son51 die van ja> tot ja> toegelat5 zull5 word51 ond] voorwa>de1 dat zij van ja> tot ja> progressief /ijg5de retributien aan d5 ,/aat hebb5 te betal54 ,e5 maatregel1 zegt ,f\ri]1 die twee w]k+5 hebb5 zal4 ,t5 e]/e3 d5 ,/aat hooge inkom/5 te bezorg51 t5 twe$e3 d5 onbemiddeld5 het ond]nem]s*ap onmogelijk te mak5 ( h5 zal dw+51 het op te gev54 ,de aldus vrijkom5de bevolk+ wordt da>door na> de /aat%oev5 g$rong52 de inkom5de bela/+5 moet5 ev5wel1 nev5s tot de dekk+ d] /aatsuitgav51 aangew5d word5 tot delg+ d] /aatss*uld54 ,f\ri] /elt voorop1 dat deze inkom/5 t5 slotte ze] hoog zull5 word5 en e5 belangrijk deel van de ond]nem]sw9/ absorbe]5 zull51 zoodat het private-ond]nem]s*ap alsdan onmogelijk zal word5 en er e5 toe/& zal word5 ges*ap5 gelijk die noodig is1 om tot de phaze van de h>monie te kom51 welk ,f\ri] bes*\wt de hoog/e v]volkom5+ en de v]volmak+ van het m5s*elijke lev5 op a>de te zijn4 ,f\ri] /i]f te ,p>ijs d5 #aj;en ,oktob] #ahcg4 ,op zijn graf/e5 /aat gebeiteld3 ,hi] ligg5 de ov]blijfsel5 van ,*>les ,f\ri]4 ,de s]ie v]deelt de h>monien4 ,de attracties /aan 9 v]h\d+ tot de bepal+54 ,tot ,f\ri]'s mee/ bek5de en mee/ ijv]ige s*oli]5 behoord53 ,victor ,considrant1 e5 voormalig g5ie-(fici]1 die het ho(dw]k d] ,f\ri]s*e s*ool3 ,de/9e sociale1 exposition lm5taire complte de la !orie socitaire v]va>digde4 ,hij ve/igde na veel moeite e5 phalan/re te ,texas ,la ,reunion g5aamd1 die e*t] 9 #ahfi te niet g+4 ,ook &]e pog+5 tot het opri*t5 van d]gelijke phalan/res1 n4 l4 9 #ahcb1 nog tijd5s ,f\ri]'s lev51 door ,baudet-,dul>y 9 het lev5 g]oep5 en e5 9 ,citeaux bij ,dijon1 met de f9antieele hulp van d5 engels*man ,ar?ur ,"y2 ook e5 9 ,alg]ije1 all5 mislukt5 ev5e5s na kort] ( lang] tijd4 ,tegelijk]tijd met de ,sa9t-,simon en ook met ,f\ri]1 w]kte en /re$ er 9 ,engel& e5 man1 die m9d] dan de twee e]/51 9 ges*rift5 zijn d5kbeeld5 _h uite5gezet1 ma> me] e5 man 0 van de daad4 ,die man 0 ,rob]t ,ow54 ,,rob]t ,,ow5 w]d d5 #ad;de ,mei #agga te ,newt[n1 e5 l&/adje 9 ,montgom]y%ire 7,wales7 9 ,engel&1 gebor51 wa> zijn vad] w9keli] en po/hui%\d] 04 ,zijn mo$] /amde uit e5 gea*te pa*t]sfamilie4 ,rob]t 0 de jong/e van zev5 k9d]54 ,na 9 het /adje zijn] inwon+ de s*ool te hebb5 doorloop51 kwam hij bij e5 koopman 9 ,/an=d 9 de le]1 e5 zek]e ,mac ,guffog1 die zi*-zelf 9 zak5 er bov5p _h gew]kt4 ,de jonge ,ow5 bleef hi] vi] j>5 en b5uttigde zijn5 vrij5 tijd met lez5 en /ude]54 ,elke m9uut die hij van de zak5 af kon nem51 wijdde hij aan de /udie d] ma!matiek1 de natuurwet5s*app5 en d] ges*i$5is4 ,ook hield hij zi* met godsdi5/ige /udin niet onl$ig en w]d hij al spo$ig e5 twijfela> 9 !ologis*e aangeleg5h$54 ,9 't ja> #agie g+ ,rob]t ,ow5 na> ,lond5 met aanbevel+5 van zijn patroon1 die hem onga>ne van zi* v]trekk5 zag4 ,hij vond hi] e5 betrekk+ voor #be ,l4 ,s4 7#cjj guld57 ja>lijks*1 voor e5 knaap van #ad ja>1 e5e gun/ige positie 9 die dag54 ,v&a> g+ hij 9 betrekk+ 9 ,man*e/]1 e5e positie die hem #ae ,l4 ,/4 p] ja> mr oplev]de4 ,m9d] no* om het sal>is1 dan wel om e5e &]e r$51 nam hij de hem aangebod5 nieuwe positie aan4 ,de kato59du/rie _h 9 die dag5 reuz5s*r$5 gemaakt en h>e ho(dzetel 0 ,man*e/]4 ,het 0 ov]ig5s e5 geweldig5 tijd4 ,e5e ma*tige sociale revolutie voltrok zi* 9 ,engel&4 ,t]wijl 9 ,frankrijk de politieke revoluties als het w>e ov] elk&] viel51 vond er 9 het geheim1 zond] dat het iem& zag ( kon zi51 e5 revolutie 9 de maats*appelijke v]h\d+5 9 ,engel& plaats1 die bew]k/elligd w]d door d5 /oom en de /oomma*9e4 ,watt _h de /oomma*9e1 ,arkwright _h de sp9ma*9e en ,c>twright _h de /oomweef/oel uitgevond54 ,de kle9productie g+ h>5 ond]gang tegemoet en de h&sp9ma*9e en de h&weef/oel1 zij moe/5 het aflegg5 teg5 d5 met /oom g$rev5 indu/rie van de groote fabriek54 ,de 9 't raam van de kle9productie pass5de v]h\d+51 deugd5 niet me]4 ,e5 zee van ontket5de vrije concurr5tie--het ho(dle]/uk d] /aa?ui%\dkunde van d5 econoom ,adam ,smi?--0 nu de indu/rieele maats*appij geword54 ,de golv5 sloeg5 al hoog] en hoog]1 en wie niet met go$ uitg]u/e s*ep5 kwam1 g+ ond]4 ,de ma*9ekra*t5 ontket5d5 d5 /rijd van all5 teg5 all51 e5 eeuw vroeg] door d5 philoso( en /aatsre*tsle]a> ,?omas ,hobbes zooze] voorzi54 ,niet alle5 mann51 ook vr\w5 en k9d]5 tog5 bij massa's na> die groote fabriek5 met hunne rook5de s*oor/e551 hunne /amp5de en ratel5de ma*9es4 ,de groot-indu/rie begon ha> hoogtijd te vi]5 9 ,engel&1 het e]/e l& dat da>voor rijp 04 ,rob]t ,ow5 zag dat alles1 ma> hij zag ook tegelijk]tijd1 dat de groot-indu/rie de produktie op geweldige mani] de$ to5em54 ,hij zag zo[el voor- als nadeel5 van het nieuwe /elsel4 ,en me] dan iem& van zijn5 tijd1 heeft hij het ook begrep54 ,de jonge man pe9sde op middel51 zon op e5 /elsel om de voordeel5 te beh\d51 ma> de nadeel5 zooveel mogelijk te neutralise]54 ,hij wilde aan/onds kato5fabrikant word51 want hij 0 inmiddels 9 bijna alle geheim5iss5 van dat vak doorg$rong54 ,ma> to5 hem intuss*5 9 #aghi e5 me*anikus met "n ,jones1 di5 hij _h le]5 k5n51 d5 voorslag de$1 om met hem gezam5lijk e5 fabriek op te ri*t51 tot v]va>dig+ van nieuwe ma*9es voor kato5fabrikatie1 greep hij dit d5kbeeld aan en zeide zijne betrekk+ op4 ,hij w]d ma*9efabrikant met e5 kapitaal van #bjj pd4 /]l+1 dat hij van zijn bro$] 9 ,lond5 _h gele5d4 ,jones ev5wel betoonde zi* onges*ikt1 en hij wilde ook ge5]lei raad aannem5 en 9 dat geval hield ,ow5 het voor g]ad5 zijn deelhebb]s*ap aan e5 kapitali/ te v]koop5 en uit de zaak te tr$51 om tot zijn oorspronkelijk b]oep t]ug te ke]54 ,voor het ontvang5 geld1 ri*tte hij e5 gehuurd fabrieksgeb\w 91 dat hij voor het groot/e g$eelte aan &]5 ond]v]huurde en /elde1 9 de hem ov]blijv5de ruimte e5 pa> sp9ma*9es op4 ,de erv>+5 die hij 9 zijn kort5 loopbaan als ma*9efabrikant _h opg$aan1 kwam5 hem nu voortreffelijk te /ade en 9 kort5 tijd _h hij zi* e5 go$e clintle v]s*aft4 ,alle5 het gebrek aan kapitaal1 h9d]de hem bij elk5 /ap1 di5 hij wilde do54 ,tot dat m5 hem op zek]5 dag m$$eelde1 dat e5 zek]e he] ,dr9k9wat]1 e5 rijke kato5fabrikant1 wi5s oud5 *ef hem plotsel+ _h v]lat51 e5 nieuw5 *ef zo*t4 ,ow5 nam e5 snel besluit en bood zi* aan4 ,de he] ,dr9k9wat] nam aanvankelijk d5 nog ge5 tw9tigj>ig5 jongel+1 die zi* v]mat aan het ho(d te will5 kom5 van e5e d] groot/e kato5fabriek5 van to5maals 9 ,engel&1 e5s op4 ,en met e5 blik wa>9 v]baz+1 zo[el als g]+s*att+ lag1 zeide hij tot ,ow53 ,u is mij te jong6--,voor vi] ( vijf j>5 0 ik het wel1 antwoordde de jonge ,rob]t4--,nog groot] v]baz+ bij d5 he] ,dr9k9wat]2 hij da*t voor het lapje te word5 geh\d54 ,hoeveel mal5 p] week b$r9kt u je wel8 vroeg hij4--,ik 0 nog nooit 9 mijn lev5 bes*onk51 antwoordde ,ow5 heel droog4--,hoeveel sal>is vraagt ge8 begon na e5 korte pauze d5 fabrikant4 ,driehond]d pond /]l+6 0 w$]om het korte antwoord van ,ow54 ,het bleek dat zijn mani] van antwoord51 d5 groot5 fabrikant zooze] impone]de1 dat hij in=maties inwon1 en het resultaat 0 dat ,ow5 de betrekk+ kreeg4 ,dit 0 9 't ja> #agia1 to5 de frans*e ,revolutie op ha> hoog/e punt 0 gekom54 ,de jonge ,ow5 _h voor politieke kwe/ies e5 niet ze] lev5dige belang/ell+4 ,( de gebeurt5iss5 9 ,frankrijk e5 groot5 indruk op hem gemaakt hebb51 is niet geblek54 ,praktis*e vrag51 vraag/ukk5 die 9 onmiddellijk v]b& /ond5 met het lev51 hadd5 ev5wel zoo veel te me] /e$s zijne groote belang/ell+ bezig geh\d54 ,de he] ,dr9k9wat] _h ge5 r$5 om zijn besluit te betreur54 ,de jonge ,ow5 bra*t weldra orde 9 het b$rijf en v]volkom5de de ma*9]ie d]mate1 dat de fabriek b9n5 kort5 tijd1 gelijk erk5d w]d1 het be/e en fijn/e sp9w]k van ,engel& lev]de4 ,da>bij kwam1 dat de arbeid]s go$ w]d5 betaald en humaan w]d5 beh&eld4 ,nadat e5 ja> v]/rek5 01 wilde de he] ,dr9k9wat] dan ook van ge5 v]&]5 me] wet52 hij v]hoogde t5 di5 e9de dadelijk ,ow5's sal>is tot op #djj pd4 /4 en v]pli*tte zi*1 om1 na het d]de ja> dat ,ow5 9 zijn di5/ z\ blijv5 op e5 sal>is van #ejj pd4 /41 hij hem als deelg5oot 9 de zaak z\ opnem54 ,voor dat het contrakt tot /& kwam1 v]liet ,ow5 de zaak1 om e5e1 na> hij lat] zelf toegaf1 door hem v]ke]d opgevatte h&elwijze des he]5 ,dr9k9wat] en ri*tte 9 ,man*e/] e5e eig5e sp9n]ij op1 e*t] e5 voor zulk soort g>5s1 die niet 9 de fabriek des he]5 ,dr9k9wat] v]va>digd w]d51 t5 e9de dez5 ge5 s*ade te do54 ,de ond]nem+ gelukte en ,rob]t ,ow5 w]d wat m5 noemt e5 gemaakt man1 door &]e fabrikant5 met jalo]s*heid aangezi52 bewond]d als man van zak5 en uitgekret5 als e5 zond]l+1 omdat hij absoluut ge5 v]maak vond 9 de gezellige omgang di] he]51 die hun geld en hunn5 tijd doodsloeg51 t]wijl hij zijn5 vrij5 tijd doorbra*t 9 litt]>is* en philosophis* gezels*ap2 sle*ts met m5s*5 will5de v]ke]51 wa>van hij me5de iets te kunn5 le]54 ,hij /elde er me] e5 e] 91 om te gaan met mann5 als3 ,col]idge1 de di*t]1 ,dalton1 de s*eikundige en ,fulton1 de uitv9d] van het e]/e /ooms*ip1 welke laat/e hij vooral met b$uid5de geldsomm5 /eunde4 ,en als ,ow5 wel e5s 9 het gezels*ap 0 van zijne collega's de fabrikant51 dan _h hij zulke v]s*rikkelijke plann5 op te /ell5 en iden te v]kondig51 dat het er d5 &]5 k\d van w]d4 ,deze d5kbeeld5 e*t] liet da>om ,ow5 niet v>51 9 teg5deel1 zij trokk5 hem jui/ aan4 ,wij zijn hi] aangel& bij het ke]punt 9 ,rob]t ,ow5's lev51 da> wa> hij van e5 privaat-ond]nem]1 e5 hi/oris*e beteek5is krijgt als sociaal h]vorm]4 ,teg5 het e9de d] #ah;e eeuw kwam ,ow51 op e5 h&elsreis zijnde1 te ,new-,lan>k 9 ,s*otl& aan4 ,da> le]de hij e5 zek]e he] ,dale k5n51 d5 eig5a> van e5 aantal fabrieks9ri*t+5 alda>4 ,de k5nis met d5 vad]1 leidde tot k5nismak+ met de do*t]2 de k5nismak+ leidde tot liefde en ,ow5 w]d met d5 vri5d1 ook d5 s*oonzoon van d5 he] ,dale en alras d5 m$eeig5a> van de fabriek5 te ,new-,lan>k4 ,9 #ahjj nam hij de leid+ van de gezam5lijke fabriek5 alda>1 bek5d ond] d5 naam van ,new-,lan>k ,mills ov]1 met inbegrip van alle da>bij behoor5de tablisem5t54 ,de fabriek van d5 he] ,dale 0 door hem en ,ri*>d ,arkwright1 de b]oemde uitv9d] van de sp9ma*9e1 9 #aghd opg]i*t geword51 to5 de kato5sp9n]ij 9 ,s*otl& het e]/ w]d +evo]d4 ,de voordeel51 die de wat]kra*t van de ,clyde aanbod51 _h de keuze bepaald van deze plaats1 die ov]ig5s niets aantrekkelijks _h4 ,het l& rond er om he5 0 onbeb\wd2 de inwon]s dun gezaaid en ze] ruw1 bijna wild2 de weg5 zoo sle*t dat zelfs de h>t/o*telijk/e liefhebb]s van natuurs*oon het niet li*t wag5 dor/5 tot deze oord5 aan de ,clyde-wat]vall51 al te diep door te dr+54 ,m5 moe/ h&5 hebb5 voor de fabriek1 ge5 gemakkelijk iets1 da> de bevolk+ van de plaats ge5 bijzond]e trek _h 9 het w]k5 9 geslot5 ruimt54 ,k9d]5 voor d5 fabrieks>beid w>5 er 9 't geheel niet te krijg54 ,m5 moe/ zi* dus w5d5 tot de w]khuiz5 9 het ,engel& van die dag51 niet t5 onre*te de ,ba/illes van d5 arm5 g5oemd1 t5 e9de k9d]kra*t5 te bekom54 ,en _h zoodo5de #ejj k9d]5 bij elk&] gekreg51 mee/ uit ,ed9burgh1 die 9 e5 da>voor geb\wd groot huis tezam5 w]d5 gebra*t1 om gekle$1 gevo$ en opgevo$ te word54 ,t] aanlokk+ van arbeid]s uit &]e oord51 b\wde m5 e5 dorp om de fabriek en v]huurde de huiz5 teg5 e5 lag5 prijs4 ,ma> de arbeid 0 er z impopulair1 dat m5 bijna ge5 arbeid]s kon krijg51 &]s dan v]word5 m5s*5 en w]kelooz52 van alle middel5 ontbloote individu52 m5s*5 die ov] het algeme51 z$elijk ze] laag en voor d5 arbeid bijna onbruikba> w>51 kortom het uits*ot van de arm54 ,en niet zoodra hadd5 dez5 door e5ig5 tijd te arbeid5 er geheel d5 slag van gekreg5 ( zij w]d5 we]spannig en onh&elba>4 ,voor de k9d]5 0 na> de to5maals he]s*5de begripp51 vrij go$ gezorgd4 ,de lokaliteit wa> zij gehuisve/ w>51 0 ruim1 de kam]s vrij go$1 de ko/ en de kle$+ voldo5de4 ,ook 0 er voor voldo5de g5eeskundige hulp en v]zorg+1 go$ ond]wijs en behoorlijk toezi*t zorg g$rag54 ,de arm5voogd5 e*t]1 v]langd5 dat de k9d]5 re$s op #f-;j>ig5 leeftijd z\d5 opg5om5 word54 ,de k9d]5 moe/5 dus van des morg5s #f tot des avonds #g uur w]k5 met de groot5 tezam5 en da>na e]/1 konde m5 h5 ond]wijs gev54 ,de gevolg5 da>van blev5 niet uit2 de k9d]5 liep5 weg als zij e5igsz9s da>toe 9 /aat w>51 om na> ,glasg[ en ,ed9burgh te gaan en da> dan dikwijls hunn5 ond]gang te v9d54 ,ma> alles 0 h5 liev] dan #ac ur5 p] dag te w]k5 ond] m5s*51 zooals het arbeidsp]soneel van d5 he] ,dale 04 ,ow5 spreekt d5 he] ,dale vrij van s*uld2 niet zijn wil 0 het1 dat de k9d]5 re$s met hun zesde ja> aan de sp9ma*9e moe/5 /aan1 zegt hij1 ma> die van het ,arm5toezi*t1 dat tot elk5 prijs natuurlijk1 van de arme1 v]lat51 ongelukkige k9d]5 af wilde zijn4 ,en wat de toe/&5 aangaat1 zegt hij3 als deze nu zoo w>5 bij go$e w]kgev]s als d5 he] ,dale1 kan m5 nagaan hoe het er moet hebb5 uitgezi5 bij de sle*t54 ,de toe/& van de dorpel+5 van ,new-,lan>k 0 dan ook e5e hoog/ ongun/ige4 ,drankzu*t1 luiheid en armo$e w>5 er he] en mee/]4 ,/el5 0 er aan de orde van d5 dag en 9 't bijzond] s*e5 het e5 =meel re*t te zijn1 zi* aan d5 eig5dom van d5 he] ,dale te mog5 v]grijp54 ,ook he]s*te er e5 godsdi5/ig sekte-fanatisme van de all]]g/e soort4 ,de e5e groep van e5 zek] soort geloovig5 v]kett]de d5 &]e1 en dit w]d er niet bet] op1 doordi5 d5 he] ,dale zelve p>tij koos voor e5e d] vele secte-geloov54 ,nog e5 groot euvel 0 er1 doordi5 de m5s*5 van ,new-,lan>k1 t5gevolge van d5 groot5 af/& van de m>ktplaats5 veel te dure prijz5 moe/5 betal5 voor hunne lev5smiddel51 hetge51 na> te begrijp5 0 ond] h5 e5 ev5 groote bron van ontevr$5heid1 als het voor d5 dief/al van &]mans eig5dom1 e5 groote prikkel 04 ,het geheel ev5wel s*e51 met al zijn euvel5 en al zijn ell5de e5 t]re9 te zijn1 alwa> iem& als ,rob]t ,ow5 zi* op tehuis gevoel5 kon4 ,dadelijk ov]zag hij het geheel en besloot hij onmiddellijk de zaak radikaal aan te pakk54 ,hij ond]nam e5 grondige h]vorm+4 ,de enorme moeielijkh$5 die hij hi]bij ond]vond v]hoogd5 zijn5 ijv] sle*ts4 ,hij de$ als e5 wet5s*appelijk ontdekk]1 die hoe moeielijk] de taak1 di5 hij zi* gekoz5 _h w]d1 met te me] lu/ aan de nieuwe /udie g+1 wet5de zijn doel to* te zull5 b]eik54 ,hij v]kla>de zijn5 vri5d51 dat hij z\ inwijd5 e5 geheel nieuw sy/eem1 dat geheel gebase]d zal zijn op g]e*tigheid en go$heid1 dat hij zijn ho(doogm]k zo wijd5 aan de opvo$+ van de k9d]51 en alle /raff5 zo afs*aff5 en z\ wet5 te v]vang5 door moreele middel54 ,m5 la*te hem uit2 ma> de la*]s w]d5 hi] wel ze] bes*aamd gemaakt4 ,ow5 toog aan d5 arbeid4 ,onwet5dheid1 s*rijft ,ow5's biograaf ,s>g5t1 immoraliteit1 godsdi5/ige hui*el>ij1 ov]matige arbeid/ijd1 v]duurd]+ van lev5smiddel51 en om op dit alles d5 kroon te zett51 e5 h>dnekkig vooroordeel dat m5 het teg5 ,ow5 d5 ,engels*man1 wi5s spraak d5 s*ots*5 hoog- en laagl&]s bijna niet v]/ond51 dat alles /ond hem 9 d5 weg4 ,hi]bij kwam nog1 dat de &]e deelnem]s ho(dzakelijk het oog hadd5 geve/igd op de w9/51 die er te mak5 viel5 en alles van e5 zak5/&punt bekek54 ,de arbeid]s wantr\wd5 de geheele zaak ev5e5s4 ,zij imm]s w>5 zooze] gew5d te word5 gexploite]d1 dat zij onmiddellijk a*t] elke v]nieuw+ van de d+51 e5e pog+ zag51 om me] uit hunne arbeidskra*t te hal54 ,ge5 wond] dus1 dat er 9 de e]/e twee j>5 sle*ts we9ig 0 volbra*t4 ,er 0 ge5 middel1 s*rijft ,ow5 zelf1 dat er niet teg5 mij w]d gebruikt2 en de ve/+ van vooroordeel5 en misbruik5 die te v]ov]5 01 en wi] v]ov]+ ik mij va/ voorg5om5 _h1 w]d dan ook sy/ematis* en op h>dnekkige wijze teg5 mij v]d$igd4 ,ow5 0 e*t] te v]/&ig om met geweld te w]k te gaan4 ,hij zag 91 dat de noodzakelijk/e v]&]+5 ze] talrijk w>5 en niet 9 n h&omdraai5 g$aan w>5 te krijg51 teme]1 da> hij van ge5 enkele zijde op m$ew]k+ te rek55 _h4 ,de beambt5 d] fabriek zag5 9 hun patroon e5 phanta/1 die de zaak te gronde z\ ri*t5 met zijne plann5 en zij v]kla>d5 liev] hunne plaats5 aan de fabriek te zull5 v]lat51 dan zi* te zull5 le55 tot zulke bela*elijke d+51 als ,ow5 die met de fabriek voorhad4 ,hij moe/ zi* dus voor alles e5 va/5 bodem ond] de voet5 s*epp51 wa>op hij het geb\w zijn] w5s*5 moe/ ve/ig54 ,ma> dit niet alle51 hij moe/ zi* ook het noodige b\wmat]iaal zelf v]s*aff54 ,het voornaam/e 0 9 dat opzi*t1 mann5 te krijg51 die hem bij zijn5 arbeid ond]/eun5 kond5 en g5oeg v]tr\w5 9 zijn zaak hadd54 ,dat 0 niet gemakkelijk1 ma> gegev5 de uitmunt5de takt die ,ow5 bezat om met m5s*5 om te gaan1 om uit i$] te hal5 wat er9 zat1 0 deze moeielijkheid ge5e onov]komelijke4 ,hij vond dan ook wel de noodige kra*t54 ,en nu g+ hij met onv]moeid5 ijv] aan d5 gang tot het volbr5g5 van zijne tweel$ige taak3 v]bet]+ van het lot d] volwass55 en de opvo$+ d] k9d]54 ,het 0 vr alles noodig1 9 de fabriek-zelf e5e zek]e orde te h]/ell51 omdat het gebrek aan sy/eem en de wanorde die er he]s*t51 w]kelijk de fabriek met e5 bankroet b$reigd51 zelfs ond] het oude regime4 ,repressie-maatregel51 da>aan da*t ,ow5 niet4 ,wat z\ het hem bat51 e5 pa> dozijn h&5 9 het tu*?uis en enkel5 aan d5 galg te br5g58 ,da>m$e w>5 no* de fabriek1 no* de m5s*5 zelf gebaat1 no* hadd5 ,ow5's plann51 die hij met de m5s*5 voor _h1 da>bij ma> e5igsz9s e5 voordeel gehad4 ,ow5 gelo(de niet aan wat m5 d5 p]soonlijk5 s*uld noemde1 da>voor _h hij e5 te diep inzi*t 9 de om/&igh$51 wa>ond] die m5s*5 van ,new-,lan>k leefd5 en wat dez5 van h5 hadd5 gemaakt4 ,ow5 zag dus van elk soort van be/raff+ af4 ,hij zo*t het mi/r\w5 d] w]kli$5 op v]/&sgrond5 te ov]w9n51 door bele]+ h5 de d+5 te v]kl>5 en door h5 l\t] en /e$s op hun belang te wijz51 dat h5 gebood e]lijk en arbeidzaam te zijn4 ,t5 e9de de diev]ij5 op de fabriek teg5 te gaan1 tr( hij ze] v]nuftige maatregel51 welke de ontdekk+ van de misdrijv5 ze] v]li*t5 en1 als 't w>e1 het politietoezi*t 9 de h&5 d] arbeid]s zelv5 legde4 ,het 0 ,ow5's doel ge5sz9s e5 modelfabriek te /i*t51 hem 0 de sociale zijde van de h]vorm+5 veel me] aangeleg51 dan aan de m]cantiele zijde van het vraag/uk4 ,ma> het g+ bij hem hi]om1 e5 modelsam5lev+ op kle9e s*aal 9 te ri*t54 ,de fabriek 0 ,ow5 sle*ts middel tot dat doel4 ,door ha> zo*t hij zijn h]vorm+splann5 te v]wez5lijk51 die met de vooruitgang 9 de praktijk van d5 dag1 telk5s groot]e afmet+5 begonn5 aan te nem54 ,de inri*t+5 van ,new-,lan>k w>5 ,ow5's proef/ation voor sociale h]vorm+54 ,door deze maats*appij-9-het-kle9 wilde hij d] maats*appij 9 het groot1 e5 bewijs lev]5 van de jui/heid en de uitvo]ba>heid van zijne sociale h]vorm+splann54 ,door deze wilde hij beproev51 praktis* de argum5t5 te werlegg5 van h51 die zijn plann5 miss*i5 9 !orie pra*tig1 ma> 9 de praktijk voor onuitvo]ba> v]kla>d54 ,het duurde niet lang ( te ,new-,lan>k 0 er zveel v]bet]d1 dat de spott]s en de la*]s1 al?ans niet me] zoo luide la*t5 en de twijfela>s tot nad5k5 ge/emd w]d54 ,het /el5 hield op1 zond] dat er n arbeid] g]e*telijk v]volgd 0 geword54 ,en het optr$5 en de mani]-van-do5 van de arbeid]s1 niet alle5 b9n51 ma> ook buit5 de fabriek1 0 geheel &]s geword54 ,dronk5s*ap w]d /e$s m9d] en dat1 zond] dat m5 de drankw9kels 9 het dorp _h do5 sluit51 wat m5 ,ow5 aang]ad5 _h4 ,ow5 0 p]soonlijk ge5 vij& zooze] van het alkoholgebruik als zoodanig1 ma> bes*\wde het dr9k5 en wel1 het zi* b$r9k51 9 v]b& met de maats*appelijke om/&igh$5 d] arbeid]s4 ,hij vroeg zi* af1 hoe het kwam1 dat de m5s*5 zulk e5 misbruik maakt5 van d5 alkohol en kreeg all]e]/ de ov]tuig+1 dat dit voortsproot uit gebrek aan phijsiek vo$sel1 dat d5 m5s*5 dwong1 kun/matige prikkels tot zi* te nem54 ,t5 twe$e ontbrak het d5 m5s*5 aan e5 go$ en behoorlijk tehuis1 aan e5 behoorlijk en gezellig familielev51 wa>door zij zi* 9 de kroeg me] ?uis gevoeld51 dan 9 hunne eig5e won+4 ,t5 d]de kwam het1 omdat de m5s*5 gee/elijk op e5 te laag /&punt /ond5 en v]wa>loosd w>54 ,de mee/5 van zijn fabriek>beid]s kond5 niet e5s lez56 ,het 0 dus ge5 wond]1 dat zij ge5 d5kbeeld hadd5 van hoog] lev5sg5ot en van gee/elijk lev51 e5e d] beproefd/e middel51 om de m5s*5 uit de kroeg te h\d54 ,ow5 g+ planmatig te w]k4 ,hij ond]drukte het ,trucksy/eem1 hetwelk1 zooals ov]al 9 ,groot-,brittanje1 ook 9 ,new-,lan>k 9 zwang 01 en de arbeid]s w>5 aldus niet me] g$wong5 hunne lev5smiddel5 te koop5 wa> die duurd] en sle*t] w>51 dan ov]al eld]s4 ,9 plaats da>van /i*tte ,ow5 e5e cop]atie1 de e]/e die be/aan heeft en zek] niet de m9/ sle*te4 ,hij ko*t w>5 van de all]e]/e kwaliteit 9 het groot en de$ ze aan de arbeid]s die ze koop5 wild5--g$wong5 0 m5 niet--teg5 d5 ko/5d5 prijs van de h&4 ,alle5 de ko/5 van behe] w]d5 h5 9 rek5+ gebra*t4 ,het gevolg 01 dat weldra alle arbeid]s deelnam5 en dat de bevolk+ van ,new-,lan>k b9n5 vrij kort5 tijd1 tot de be/gevo$e en de be/gekle$e van ,engel&s arbeid]sbevolk+ behoorde4 ,voor de ongehuwd5 w]d e5 ko/- ( ee?uis opg]i*t1 ev5e5s op cop]atiev5 grondslag1 wa>9 voor hunne vo$+ en hunne kle$+ d5 mee/5 zorg w]d g$rag54 ,ow5 liet v]volg5s de sle*te won+5 afbrek5 en liet er ,cottages b\w5 van zijne eig5e v9d+ en na> zijne eig5e aanwijz+51 met ruime lu/ige woon- en slaapkam]s1 e5 praktis*e keuk5 erbij en tev5s e5 /ukje tu+rond eraan v]bond51 om gro5t51 o(t en bloem5 te kweek54 ,voor de k9d]5 w]d5 bov5di5 speelplaats5 opg]i*t4 ,de nieuwe won+51 met de da>bij behoor5de tu9tjes w]d5 voor e5 lag5 prijs v]huurd1 zoodat niet me] dan de r5te van het kapitaal 9 rek5+ gebra*t w]d1 die opgebra*t moe/ word54 ,niet lang da>na v]liet5 alle arbeid]s hunne ell5dige krott51 om de won+5 van de fabriek b9n5 te trekk54 ,e5 moeielijk] w]k lev]de de gee/elijke v]heff+ van de arbeid]s op4 ,hi] moe/ tegelijk]tijd1 van twee kant5 uit word5 begonn54 ,met bloote opvo$+ van de k9d]5 0 m5 alle5 niet kla>1 ook de re$s opgegroeide g5]atie mo*t niet onv]zorgd gelat5 word54 ,voor de jeugd 0 e5 groote s*ool opg]i*t die b9n5 kort5 tijd1 ond] de p]soonlijke leid+ van ,ow51 tot e5 models*ool w]d4 ,ges*ikte le]>5 en le]>ess5 w]d5 gevormd en aan de s*ool v]bond52 het slaan 0 /r5g v]bod54 ,de k9d]5 w]d5 er ond]wez5 9 lez5 en s*rijv51 9 ma!matiek1 9 ges*i$5is1 geographie en me] praktis*e vakk54 ,voor volwass55 w]d5 ap>te ond]wijsklass5 opg]i*t1 leeszal5 en e5 biblio!ek ge/i*t en 9 we]wil dat voor de deelname aan alle deze d+5 ge5 dwang 0 +evo]d1 0 de deelname weldra zoo algeme51 dat na e5ig5 tijd ,new-,lan>k1 behalve d5 grijsa>ds ge5 inwon] me] _h1 die niet t] dege kon lez5 en s*rijv54 ,het intellektueele peil d] bevolk+ rees dan ook ze] s*ielijk en kwam zek] bov5 het doorsnepeil van de fabrieksplaats51 9 het ,engel& di] dag5 te /aan4 ,9 de fabriek w]d de beh&el+ ev5e5s op veel human] en praktis*] mani] +]i*t1 dan dit voorhe5 het geval 04 ,/raff5 w>5 pr9cipieel v]bod54 ,go$e loon5 w]d5 betaald en ,ow5 wi/ de m5s*5 het snel duidelijk te mak5 dat1 hoe bet] zij arbeidd51 des te me] dan hunne loon5 z\d5 /ijg51 en dat dan ook zooveel te me] z\de gezorgd kunn5 word51 voor hunne moreele en mat]ieele v]heff+4 ,hij maakte er voor de m5s*5 ge5 geheim uit1 dat ook dan de eig5>5 van de fabriek da> bet] bij z\d5 v>54 ,ma> door te wijz5 op hetge5 hij _h g$aan1 en op hetge5 hij voornem5s 0 da>5bov5 te do51 kon hij met e5 go$ gewet5 v]kl>51 dat voor hem de fabriek ge5 doel1 ma> e5 middel 01 om tot de oploss+ te kom5 van het problema1 de arbeid die tot dusv] voor d5 arbeid]s e5 vloek gewee/1 voor h5 9 e5 zeg5 te do5 v]&]54 ,en de e5ige dwang1 welke hij uitgeoef5d _h1 0 e5e moreele1 n4l41 de dwang van de publieke op9ie4 ,t5 e9de1 om zoo te zegg51 e5 soort g]e*t ond] de arbeid]s1 uit de arbeid]s zelv5 te v]krijg51 vo]de ,ow5 d5 ,sil5t ,monitor 7/ille v]man]7 94 ,hij liet voor elk5 arbeid] vi] bord5 mak51 van v]s*ill5de kleur3 e5 wit1 e5 blauw1 e5 geel en e5 zw>t4 ,de e]/e 0 go$1 de twe$e tamelijk go$1 de d]de middelmatig en de laat/e onvoldo5de4 ,al na> het w]k van de week uitviel1 liet ,ow5 e5 d] vi] bord5 naa/ d5 arbeid] ne]hang51 op d5 ,ma&ag wa>op het w]k aanv+1 zoodat dan elke5 kon oordeel5 ov] e5s &]s arbeid en g$rag4 ,deze bord5 hadd5 bov5di5 nog dit voor1 dat de arbeid]s die hunn5 pli*t niet g$aan hadd51 ge5 /&jes kreg51 ma> zelv5 zi5 kond5 hoe m5 ov] hun w]k da*t4 ,ow5 controle]de zelf deze bord5 /e$s en zorgde voor de mee/ /ipte g]e*tigheid bij hunne v]deel+4 ,ow5 g+ miss*i5 hi] wat s*oolmee/]a*tig te w]k1 ma> het 0 hem liev] aldus te h&el51 dan e5e he]s*appij van de fabrieksopzi*t]s lang] te h&hav54 ,hij wilde d5 arbeid]s dan ook niet &]s opvo$5 dan met moreele middel51 als e5 w]kelijk p$agoog4 ,9 ,new-,lan>k1 w]d door ,ow5 9 't ja> #ahji de e]/e kle9e-k9d]5bewa>plaats en kle9e-k9d]5s*ool opg]i*t die er tot dusv] be/ond1 en alle s*ol5 van dit soort w>5 ges*oeid op de lee/ van ,rob]t ,ow5's e]/e /i*t+ van di5 a>d4 ,9 e5 r$e door ,ow5 9 #ahab te ,glasg[ geh\d51 t] e]e van zijn5 vri5d ,lanca/]1 d5 b]oemd5 s*oolh]vorm]1 zijn zijne grond/ell+5 ov] opvo$+ ne]gelegd4 ,hij zeide da>93 ,wat is de oorzaak van de li*amelijke en gee/elijke v]s*ill51 welke wij 9 't algeme5 ond] de m5s*5 wa>nem58 ,zijn zij ons aangebor51 ( ont/aan zij uit d5 bodem1 wa>op wij t] w]eld kom58 ,no* het e51 no* het &]4 ,deze v]s*ill5 zijn e5ig en alle53 w]k+5 van v]s*ill5de om/&igh$5 en van de opvo$+4 ,de m5s* wordt e5 ruwe en e5 gruwzame wilde1 e5 kannibaal--( e5 bes*aafd en e5 go$a>dig wez51 al na> mate van de om/&igh$51 wa>9 hij van zijne geboorte af is gekom54 ,hi]uit volgt dus1 dat het c>d9ale punt voor ons is1 te ov]weg5 ( wij deze om/&igh$5 benvlo$51 ( wij ze behe]s*5 kunn52 en als dit zoo is1 9 welke mate wij dit kunn5 do54 ,/ell5 wij het geval e5s1 t5 e9de e5e proef te nem5 bra*t5 wij bijv4 e5 aantal pasgebor5 k9d]5 uit ons geboortel& na> v]-afgeleg5 l&51 lev]d5 ze da> aan de inboorl+5 ov] en liet5 ze da> a*t]4 ,z\d5 wij n oog5blik hebb5 te twijfel5 aan het resultaat8 ,ne56 ,de k9d]5 z\d5 gezam5lijk1 zond] uitzond]+1 gelijk word5 aan elke gewone inboorl+ en van die 9 k>akt] niet v]s*ill54 ,en z\d5 op gelijke mani]1 e5 zek] aantal van jongegebor5 k9d]5 tuss*5 het gezels*ap d] vri5d5 7g5oots*ap van kwak]s7 e5]zijds en tuss*5 het v]wa>loosde g$eelte van de ,lond5s*e bevolk+ welke ,/4 ,giles bewoont &]zijds uitg]uild word51 dan z\d5 de k9d]5 van de e]/51 opgroei5 en gelijk word5 aan die van de laat/52 vrbe/emd voor elk misdrijf1 wa>5teg5 de k9d]5 d] laat/5 tot ev5zoo matige1 go$e z$elijke m5s*5 opgroei51 gelijk de e]/5 dat zijn4 ,dit w>51 9 't kort1 de grondpr9cipes van ,ow52 de beg9sel5 van zijn sociaal sy/eem1 welke hij s$]t 't ja> #ahab1 to5 hij met zijne agitatie begon1 en 9 e5 gans*e rij van bro*ures1 voordra*t5 voor het volk en 9 tal van memories aan /aatsli$5 n$]legde3 de m5s* is het produkt d] om/&igh$52 ell5de en misdaad1 zij zijn de gevolg5 van de onnatuurlijke lev5sv]h\d+54--,het moet alzoo onz5 taak zijn1 op de invo]+ van &]e v]h\d+5 te w]k54 ,en dit is 9 het belang van alle m5s*51 omdat alle m5s*5 zond] uitzond]+1 ond] de be/a&e om/&igh$5 te lijd5 hebb54 ,elk m5s* heeft e5 gelijk re*t op welzijn1 voorzoov] dit de vooruitgang van de bes*av+ en de /& d] produktie mogelijk mak5 en op de hoog/ mogelijke graad van ontwikkel+1 voorzoov] dit zijn li*amelijke en gee/elijke eig5s*app5 mo*t5 v]eis*54 ,da>om is het volg5s ,ow51 e5e maats*appelijke noodzakelijkheid1 dat alle k9d]5 e5 zoo go$ mogelijke opvo$+ v]kreg51 opdat de huidige klassebevoorre*t+ 9 dit opzi*t1 t5 m9/e niet me] he]s*51 en voor e5e organisatie plaats mak5 zal1 wa>9 elk lid van de sam5lev+ arbeid5 kan voor de geme5s*ap en deze hem w$]ke]ig1 e5 m5s*wa>dig be/aan da>voor 9 ruil wa>borg5 kan4 ,rob]t ,ow5 v]g5oegde zi* niet met de h]vorm+5 aan zijn eig5 fabriek te ,new-,lan>k1 hij /rekte zijne bemoei+5 ook uit ov] geheel ,engel&4 ,het 0 e5 booz5 tijd voor ,engel&4 ,de ,coalitie-wet v]bood d5 arbeid] op elke mani]1 zi* te v]e5ig54 ,de om/&igh$5 w>5 ev5wel t v]s*rikkelijk voor d5 arbeid]s1 dan dat zij zi* zoo ma> kond5 n$]legg5 bij hetge5 er 9 't l& gebeurde4 ,de wett5 drev5 hun e*t] tot het pleg5 van dad5 van geweld4 ,vooral de j>5 van #ahad-ahbd1 k5m]kt5 zi* door geweldig5 /rijd4 ,9 't laat/e ja> w]d to5 de coalitie-wet e]/ +etrokk51 door het w]k5 van het p>lem5tslid ,joseph ,hume4 ,rob]t ,ow5 begreep1 dat voor de k9d]5 al?ans iets moe/ word5 g$aan4 ,9 #ahjb 0 er re$s e5 wet op de k9d]>beid 9 het ,p>lem5t tot /& gekom51 ma> deze wet w]d ( 9 het geheel niet1 ( ze] sle*t uitgevo]d4 ,ow5 riep t5 di5 e9de 9 #ahae e5e ,meet+ van de s*ots*e fabrikant51 te ,glasg[ bije51 ma> ond]vond van ge5 enkele zijde m$ew]k+4 ,to5 g+ hij zelf aan d5 arbeid en op reis1 t5e9de de noodige gegev5s te v]zamel5 voor zijn agitatie4 ,hij de$ deze reis v]gezeld van zijn zoon ,rob]t ,dale ,ow52 g+ na> ,engel& en door ,s*otl&4 ,to5 hij g5oegzaam gegev5s _h1 bezo*t hij d5 m9i/] ,rob]t ,peel1 bij wi5 hij a&rong op het indi55 van e5 wetgev+ op d5 arbeid van jonge k9d]5 en volwass554 ,imm]s1 het 0 hem geblek51 dat er 9 die dag51 als regel en niet als uitzond]+1 door k9d]5 van ti5 j>5 doorgaans ve]ti5 ur5 p] dag w]d gew]kt1 met e5 opon?\d van e5 half uur p] dag voor et51 dat niet buit51 ma> b9n5 de fabriek w]d g5uttigd4 ,na e5e onnoemelijke teg5w]k+1 kwam 9 #ahai de e]/e ,wet op d5 ,k9d]>beid tot /&1 niet 9 die mate zooals zij door ,ow5 w]d gew5s*t1 ma> dan to* als e]/e /ap1 9 de door hem aangewez5 ri*t+4 ,van af #ahac tot #ahaf1 publice]de ,ow5 zijn vi] op/ell51 getiteld3 ,a ,new view ( ,society or ,essays on ! pr9ciple ( ! ,=mation ( ! human ,"* & ! ,application ( ! ,pr9ciple to ,practice4 7,nieuwe inzi*t5 omtr5t de sam5lev+1 ( /udien ov] de vorm+ van het m5s*elijk k>akt] en de toepass+ van het beg9sel 9 de praktijk74 ,9 de aan de fabrikant5 g]i*te ,voorr$e tot deze uitgave zegt ,ow5 o4a43 ,s$]t de algeme5e invo]+ van e5 lev5loos me*anisme 9 de ,brits*e manufaktuur1 wordt d5 m5s*1 ze] we9ige uitzond]+5 hi] buit5 bes*\w+ gelat51 als e5e ma*9e van lag]e orde beh&eld2 m5 heeft er veel me] zorg5 aan be/e$1 de ruwmat]ial5 van het h\t en het ijz]1 dan die van het li*aam en ziel van de m5s*5 te v]bet]54 ,wijdt aan deze kwe/ie e5s de ha> toekom5de a&a*t1 en gij zult zi5 dat de m5s*1 zelfs 9 zijn ho$anigheid als w]ktuig tot de voortbr5g+ van d5 rijkdom1 nog b$uid5d bet] kan word5 gemaakt6 ,ma> nog e5 veel belangrijk] opm]k+1 valt er 9 dat opzi*t te mak54 ,b5uttigt de middel51 die ?ans g5oeg voor i$]e5 duidelijk wa>neemba> kunn5 zijn en gij zult da>door1 niet alle5 deze lev5de w]ktuig5 volkom5] mak51 ma> gij zult ook le]51 dat m5 ze zoo voortreffelijk kan mak51 dat ze niet alle5 het teg5woordige1 ma> ook die van 't geheele v]l$5 9 alle opzi*t5 ov]treff5 zull56 ,ow5 _h e5 vr$eliev5d k>akt] en me5de dat de belang5 van fabrikant5 en arbeid]s1 langs d5 mee/ vr$eliev5d5 weg te v]zo55 w>54 ,dit belette hem ev5wel niet 9 te zi51 dat er e5 groote klove tuss*5 h5 gaapte2 dat er e5 geweldige antagonie be/ond tuss*5 het kapitaal en d5 arbeid4 ,ma> hij 0 ov]tuigd1 dat de v]vull+ van hetge5 hij me5de dat de pli*t5 w>5 van de w]kgev]s ertoe z\ leid51 dat er e5e to5ad]+ tot /& z\ kunn5 kom51 welke de h]vorm+ van de maats*appij langs vr$eliev5d5 weg1 niet alle5 niet 9 d5 weg /ond ma> ook 9 de h& z\de w]k54 ,da>door1 dat hij praktis* deze pli*t5 wi/ te =mule]51 /ond hij re$s v]re bov5 zijne tijdg5oot52 zooals hij ook v]re bov5 econom5 van zijn5 tijd1 als ,rob]t ,mal?us /ond1 op wi5 hij re$s to5t]tijd het inzi*t vr _h3 #a;e dat e5 zek]e mate van wel/&1 de onbepaalde voorwa>de is1 voor e5 z$elijk5 lev5sw&el2 en #b;e dat de ontwikkel+ van de groot-produktie1 aan de bes*aafde m5s*heid e5e buit5gewone mate van produktiviteit kan v]zek]54 ,zoodat dus di5s vrees ge5sz9s behoefde te word5 bewa>heid1 dat de productie e5maal te kort z\ kunn5 kom5 te s*iet54 ,zijn go$e h>t en zijn bijzond] praktis*e erv>+1 d$5 hem dan ook m5ig nieuw gezi*tspunt aan de h&4 ,zijne !oretis*e inzi*t5 w>5 wel-is-wa>1 door die van d5 9 zijn tijd lev5d5 lib]al5 apo/el ,j]emias ,b5?am /]k benvlo$1 ma> zij w>5 v]d] zelf/&ig door hem uitgew]kt4 ,de m5s* is1 volg5s ,ow51 uitg]u/ met e5 natuurlijk /rev5 na> geluk1 de rege]+ heeft dus t5 doel1 ons1 g]ege]d5 en rege]5d5 gelukkig te mak54 ,de be/e rege]+ is deze1 welke 9 de praktijk de groot/ mogelijke som van geluk aan het groot/e getal m5s*5 weet te bezorg51 wa>bij all51 zo[el rege]d]s als ond]dan5 inbegrep5 moet5 zijn4 ,alle gecomplice]de en elk&] teg5sprek5de motiev5 voor go$e v]h\d+51 zijn op e5 enkel pr9cipe d] h&el+5 t]ug te vo]51 hetwelk door zijne voorli*t5de w]kzaamheid1 het oude v]dorv5 sy/eem ov]bodig maakt en t5 slotte zi* 9 alle deel5 d] w]eld zal oploss54 ,dit pr9cipe is het geluk van het eig5-,ik1 go$ begrep51 en gelijkvormig v]w]kelijkt1 hetge5 sle*ts kan word5 b]eikt door e5e v]h\d+1 wa>9 het geluk van de m5s*heid bevord]d wordt4 ,want i$]e ma*t1 welke het w]eld-al behe]s*t en doordr+t1 heeft d5 m5s*5 zoo gevormd1 dat zij progressief1 van uit e5e toe/& van onwet5dheid1 tot e5e van intellig5tie moet5 opklimm51 welk] gr5z5 de m5s*5 niet bepal5 kunn52 zoodat zij bij dit voorts*rijd5 e]/ ontdekk5 moet51 dat hun individueel geluk sle*ts door het groei5 en het uitbreid5 van het geluk van all5 h5 omgev5d51 groei5 en to5em5 kan4 ,het is ,ow5's onom/ootelijke ov]tuig+ gewee/1 dat de w]eld alle5 door deze erk5n+ kan word5 v]bet]d1 dat sle*ts na> die v]h\d+ wa>9 het /rev5 d] m5s*5 na> eig5 geluk ( de liefde tot zi* zelf geleid wordt1 deugdzame en zeg5rijke h&el+5 ov]wog5 kunn5 word54 ,en zo[el k>akt] als opvo$+1 b]u/5 bij d5 m5s* op de erk5n+ van die wa>heid4 ,ow5 0 er van ov]tuigd1 dat de m5s*5 tot nog toe e5e vals*e opvo$+ hebb5 gehad2 vals* ond]ri*t en vals* gevormd zijn geword5 en dat da>uit1 alle m5s*elijke ell5de is gebor5 geword54 ,ow5 gelo(de d] m5s*heid van deze wa>heid te kunn5 ov]tuig51 al _h hij zelf1 ev5e5s e5 sle*te en onw>e opvo$+ gehad4 ,want hoeze] dat laat/e ook het geval is1 to* maakt hij zi* niettem9 /]k1 dat het zijn me]gevord]d inzi*t 01 dat hem d] m5s*heid ?ans aldus kon do5 bele]54 ,ow5's ov]tuig+ 0 het1 dat aan elke maats*appij e5 zek] k>akt] kon word5 gegev51 hetzij go$ ( kwaad1 hetzij v]nuftig hetzij dom1 en dat de middel5 da>toe zoo go$ als 9 h&5 w>51 van h5 die invlo$ kond5 uitoef55 op d5 gang van zak5 9 de w]eld4 ,die middel5 moe/5 e*t] nu word5 aangew5d4 ,het 0 e5 feit1 dat drie-vi]de g$eelte van de gans*e bevolk+ van ,groot-,brittanje en ,i]l& behoorde1 tot die d] arbeid5d54 ,m5 liet het e*t] toe1 dat het k>akt] van die m5s*5 w]d gevormd zond] e5ige leid+1 ond] om/&igh$51 die h5 noodw5dig moe/5 br5g5 tot e5 lev5sloop van ell5de1 ondeugd en onz$elijkheid4 ,t]wijl de hoog]e klass51 wel-is-wa> zeid5 te geloov5 aan beg9sel51 ma> ev5e5s d$51 als( die beg9sel5 niet be/ond54 ,zulk e5 toe/& z\ als zij lang voortduurde tot d5 op/& moet5 leid51 omdat het lijd5 van de bevolk+ en van de arbeid5de klass5 van ,groot-,brittanje en ,i]l& w]kelijk rg] is1 dan de to5maals zooveel besprok5 slav]nij van de neg]s 9 ,am]ika4 ,ow5 gebruikte het e]/ b5am+ voor de fabrieks>beid]s van blanke slav5 en lev]de het bewijs1 dat zij met betrekk+ tot gezondheid1 vo$+ en kle$+ er veeltijds sle*t] aan toe zijn1 dan de zw>te slav54 ,de ho(dzaak 0 nu het all]e]/ te zorg5 voor de jeugd2 e5 zorg die ru/te op het d5kbeeld dat de m5s* zijn eig5 k>akt] niet vormt1 ma> dat dit voor hem gevormd wordt1 door de om/&igh$5 wa>door hij is omr+d4 ,het doel van het g\v]nem5t is om rege]d]s en g]ege]d5 gelukkig te mak51 da>om behoorde elke rege]+ zi* te lat5 leid5 door het d5kbeeld1 dat het bet] is misdad5 te voorkom51 dan ze te be/raff54 ,alle aanleid+5 die tot het misdrijf aanzett51 behoor5 da>om door de rege]+ te word5 wegg5om54 ,oorlog behoorde er aan de kroeg5 te word5 aang$aan4 ,de re*t5 op g$i/ille]d behoord5 te word5 v]hoogd2 e5 /elsel van lic5tien 7v]gunn+57 9 /]ke en 9 /r5ge mate di5t er te word5 toegepa/4 ,elk lot]ij1 ook die van d5 ,/aat uitga&e1 moet word5 afges*aft4 ,het /elsel van de arm5wett5 di5t grondig te word5 h]zi51 en er moet word5 teg5gegaan1 dat d5 vlijtig5 arbeid1 voor het ond]h\d van lui5 en leegloop]s heeft te zorg54 ,dan moe/ de geheele /rafwetgev+ h]zi5 word51 en het beg9sel van de prev5tiviteit moe/ geheel word5 doorgevo]d4 ,e5 h]vorm+ van de ,/aatsk]k a*tte ,ow5 niet m9d] noodig4 ,ow5 0 n4l4 langzam]h&1 door de erv>+ gele]d1 e5 vij& van de (ficieele godsdi5/ geword51 hetge5 t5 slotte niet het m9/ geleid heeft1 tot zijn maats*appelijk isolem5t en zijne v]wijd]+1 ook van dieg55 zijn] tijdg5oot51 welke hem 9 d5 aanvang1 geldelijk tot het t5-uitvo] legg5 van zijne plann5 9 /aat hadd5 ge/eld4 ,ow5 vatte zijn betoog 9 de vi] hi] beh&elde op/ell5 te zam51 9 de navolg5de twee reeks5 van wett54 ,de e5e reeks z\ moet5 be/aan 9 e5e algeme5e ond]wijs-regel+ voor het geheele l&1 zo[el omvatt5d d5 gee/ van het ond]wijs1 als de voorzi5+ van de s*oolgeb\w51 de normaal-inri*t+5 voor ond]wijz]s en hunne gans*e vorm+ op het oog hebb5d4 ,de twe$e reeks1 z\ aan de h]vorm+ van d5 arbeid moet5 zijn gewijd4 ,zij z\ moet5 word5 +eleid door e5e wettelijke enqute1 na> de arbeid/oe/&5 9 het ,v]e5igd ,kon9krijk1 na> de v]h\d+5 tuss*5 kapitaal en arbeid 9 hunn5 gans*5 omvang1 ook wat aangaat de w]keloo%eid4 ,ow5 hield zi* ov]tuigd1 dat deze laat/e ge5 maats*appelijk euvel zooze]1 als wel e5 euvel d] opvo$+ 0 en dat da>9 geleg5 0 e5 r$5 tot armo$e en niet 9 de z4 g4 n4 ,wet van ,mal?us4 ,het 0 z4 i4 niet de massa van m5s*51 die kwaad 0 voor de m5s*heid1 het w>5 de groote onwet5dheid1 de domheid en de v]wa>loosde opvo$+ d] m5s*51 die al het kwaad ov] de w]eld gebra*t hadd54 ,i$] individu kon geleid word51 en wel 9 die ri*t+1 dat hij veel me] produce]t1 dan dat hij v]te]t2 da> er volg5s ,ow5's va/e ov]tuig+ veel me] 0 ( ges*ap5 kon word51 dan er noodig 0 om dadelijk te word5 v]te]d4 ,inmiddels 0 ,ow5 /e$s voortgegaan1 de inri*t+5 van ,new-,lan>k te v]bet]5 en /e$s volkom5] te mak54 ,de bezoek]s /roomd5 na> dat oord1 om het wond] van di5 tijd 9 oog5s*\w te nem54 ,ja>lijks kwam5 me] dan twe$uiz5d belang/ell5d5 na> ,new-,lan>k1 en de hooge w]eld 0 niet het m9/1 ond] dat aantal v]teg5woordigd4 ,de ,kon+ van ,saks5 zond ,ow5 e5 m$aille1 de ,kon+ van ,pruiss5 s*reef hem eig5h&ig briev54 ,groot-,vor/ ,nicolaas van ,rusl& begaf zi* 9 #ahaf1 p]soonlijk d]wa>ts en v]wijlde zelfs e5 pa> dag5 9 ,ow5's huis4 ,de ,h]tog5 van het ,kon9klijk huis van ,engel&1 toond5 de groot/e belang/ell+ 9 de in/ell+5 van ,new-,lan>k en de ,h]tog van ,k5t1 de vad] van ,kon+9 ,victoria1 0 zelf op vri5ds*appelijk5 voet met ,rob]t ,ow5 er door gekom54 ,dit alles maakte ,ow5 ev5wel niet trots*1 ( de$ zijn h]vorm+szu*t omslaan 9 cons]vatisme1 ( 9 zu*t om de groot5 d] a>de wlgevallig te zijn4--,jui/1 integ5deel6 ,het is e5 bewijs voor de groote naviteit van ,ow51 voor het k9d]lijk v]tr\w51 dat hij 9 de m5s*5 /elde1 dat hij deze blijk5 van belang/ell+ aanzag voor aanspor+5 die m5 hem wilde gev51 /e$s v]d] voort te gaan4 ,ma> hij z\ bitt]e erv>+5 opdo5 met dat v]tr\w54 ,telk5s en telk5s kwam er oppositie van d5 kant d] gelds*iet]s1 ho(dzakelijk ,kwak]s1 die mr w9/5 v]langd51 ( wel het mee/ van alles1 nu e5s w5s*t5 opgeh\d5 te zi5 met die one9dige h]vorm+51 welke ,ow5 nooit mo$e 0 9 te vo]51 t5e9de aldoor ma> te v]bet]5 en te v]bet]54 ,ma> erg] w]d deze oppositie1 ( liev] zij v]s*]pte zi*1 door de kwe/ie van het ond]wijs4 ,ow5 _h n4 l4 9 zijn ond]wijs9/itut5 e5 neutraal ond]wijs +evo]d1 van e5 soort1 gelijk dat bij ons nog gehuldigd wordt 9 de op5b>e s*ool4 ,hij nam e5 ,*ri/5dom aan1 dat bov5 gelo(sv]deeldheid /ond1 e5 univ]seel ,*ri/5dom dus4 ,hij 0 de me5+ toeg$aan1 re$s 9 zijn ,new ,view ( ,society uitgesprok51 dat m51 om de ongeleg5h$5 te v]mijd5 die altijd moet5 oprijz51 wanne] m5 e5 bepaald gelo( op s*ool invo]t1 de k9d]5 sle*ts behoorde te le]5 uit die boek51 welke zoodanige voors*rift5 d] *ri/elijke godsdi5/ inpr5t51 die geme5 zijn aan alle uit+5 ( sect5 van het *ri/5dom4 ,dat 0 d5 kwak]s1 die e5 positief *ri/5dom voor/ond51 zek] niet na> d5 z94 ,nog veel m9d] 0 het van hunne gad+1 dat ,ow5 de k9d]5 op s*ool1 ond]ri*t liet gev5 9 dans51 9 muziek en ze liet oef55 9 militaire ex]citien4 ,ow5 gaf t] wille van zijn dri$uiz5d m5s*51 die 9 ,new-,lan>k het zoo go$ hadd51 veel toe4 ,ma> telk5s en telk5s h]haald5 zi* de griev5 van de zijde d] f9anci]s4 ,m5 liet niet na ,ow5 wett5 te /ell51 hem op de v+]s te tikk52 t5 slotte wilde m5 hem zoo b$ill51 dat hem het h&el5 feitelijk1 da>door tot e5e onmogelijkheid w]d4 ,9 #ahbb nam ,ow5 ontslag1 v]liet ,new-,lan>k1 na e5 be/uur van #be j>51 dat d5 groot/5 zeg5 _h aangebra*t4 ,ow5 zegt zelf1 dat hij zijne b5ijd5swa>dige positie 9 ,new-,lan>k alle5 prijs gaf1 om volkom5 vrijheid te v]krijg5 voor zijne agitatie en om al zijne kra*t5 te kunn5 aanw5d51 tot e5e grondige h]vorm+ van de m5s*elijke maats*appij4 ,9 ,new-,lan>k v]gewi/e hij zi*1 door de1 ond] de ongun/ig/e om/&igh$5 op zi* g5om5 praktis*e toepass+1 van de jui/heid van zijne pr9cipes--ond] ongun/ige om/&igh$51 die voor e5 deel voortvloeid5 uit de natuurlijke oppositiegee/ van de m5s*51 teg5 e5 exp]im5t dat1 bij al de in/emm+ die het vond1 to* er toe geig5d 0 als het w>e1 om de onh\dba>heid aan te toon5 van1 en het gelo( te s*okk51 91 de pr9cipes wa>op de teg5woordige w]eld 0 geb\wd4 ,s$]t de v]brek+ van d5 b&1 die er tuss*5 hem en ,new-,lan>k be/ond1 ve/igde ,ow5 zi* we] 9 ,lond54 ,tuss*5 de h]f/ van #ahbd en d5 zom] van #ahbi1 0 ,ow5 e5maal 9 de ,v]e5igde ,/at51 e5maal 9 ,we/-,indi en e5maal 9 ,mexiko4 ,drie j>5 te vor5 bezo*t hij ,frankrijk1 ,oo/5rijk1 ,pruiss51 ,beij]5 en ,saks54 ,al deze reiz5 de$ hij1 als /udi]eiz5 en met dat e5e doel voor oog53 de voortdur5de welva>t van het m5s*elijk gesla*t te kunn5 grondve/54 ,9 #ahbe /i*tte ,ow5 9 ,am]ika de e]/e kolonie op communi/is*5 grondslag4 ,hij noemde ha> ,new-,h>mony4 ,ow5 _h voor deze kolonie #cj1jjj acres l& aangeko*t van de sekte d] ,rappit54 ,de kolonie bloeide e5 tijd lang1 ma> hoe lang] hoe me] deze tot de praktijk moe/ kom51 zag ,ow5 91 ( liev] het bleek1 dat m5 kapitali/is*e in/ell+5 niet zoo ma> tot ,communi/is*e kan mak51 en dat da>toe veel me] en veel &]e d+5 behoord51 dan de go$5 wil1 het edel gemo$ en de en]gie van e5 man1 als hij 04 ,na het 9 ,mexiko nog e5s beproefd te hebb51 ke]de ,ow5 na> ,engel& t]ug4 ,voor zijn familie _h hij intuss*5 gezorgd en hij z\ zi* nu geheel aan de arbeid5de klass5 gaan wijd54 ,reybeaud v]telt1 dat ,ow5 van #ahbf tot #ahcg1 duiz5d op5b>e r$evo]+5 geh\d51 vijfhond]d adress5 heeft v]zond51 twe$uiz5d tijds*rift-artikel5 ges*rev5 heeft en driehond]d reiz5 g$aan heeft4 ,9 #ahbi de$ ,ow5 e5 diplomatieke pog+1 die gelukkig geslaagd mo*t heet54 ,tuss*5 ,engel& en de ,v]e5igde ,/at5 w>5 n4l4 kwe/ies ont/aan1 die tot e5 oorlog hadd5 kunn5 leid51 en wel da>om zooze] de v]h\d+5 tuss*5 beide naties geprikkeld maakt51 omdat het 9 d5 grond van de zaak h&elskwe/ies w>54 ,ow51 die bij d5 to5malig5 presid5t van ,n4 ,am]ika ,jackson1 zo[el als bij d5 ,/aatssecret>is van ,bur5 9 hoog aanzi5 /ond1 gebruikte zijne aanwezigheid 9 ,am]ika da>toe1 om de v]s*ilpunt5 met de beide mann5 grondig te besprek54 ,het resultaat 01 dat ,ow5 aan de ,engels*e rege]+ kon meld51 dat de ,am]ikaans*e1 de b]eidwilligheid tot e5 vr$eliev5de oploss+ van de kwe/ies toonde en dat b9n5 we9ige wek51 e5 twi/1 die door de vakdiplomat5 beh&eld1 miss*i5 tot e5 oorlog geleid z\ hebb51 door e5 niet-diplomaat1 op de be/e wijze tot oploss+ w]d gebra*t4 ,9 't ja> #ahcb /i*tte ,ow5 dan zijne bek5de ruilbank1 die 9 v]b9d+ met de ,cop]aties en de produktieve-associaties door w$]zijds* cr$iet1 d5 arbeid]s 9 /aat z\de /ell51 zi* te emancipe]5 van het kapitali/5dom4 ,het plan mislukte1 ev5zoo als #ag j>5 lat] de ruilbank door ,pr\dhon 9 ,frankrijk ge/i*t1 met ongeve] dezelfde b$oel+5 mislukte1 omdat het cr$iet van h5 die niets hebb51 ook niets wa>d is4 ,tuss*5 #ahcf en #ahch1 zag ook ,ow5's ho(dw]k ,! ,new ,moral ,_w 7,de nieuwe moreele w]eld7 het li*t1 e]/ als weekblad1 lat] 9 #ahdd1 als boek4 ,het bevatte zev5 deel5 en kan als sam5vatt+1 van datg5e wat ,ow5 wilde1 word5 bes*\wd4 ,het is1 na> zijn eig5 me5+1 zijn omvangrijk/e w]k gewee/1 wa>9 hij zijn diep/e g$a*te heeft n$]gelegd4 ,het ,e]/e deel v]zamelt de gegev5s ov] de m5s*elijke natuur4 ,ow5 geeft hi] niets nieuws en wij kunn5 dus vol/aan met hetge5 da>omtr5t vroeg] om/&ig is m$eg$eeld4 ,de m5s* vormt n* zi*zelv51 n* zijne me5+51 n* zijne gevoel5s2 zij-all5 word5 voor h5 gevormd1 door de om/&igh$51 wa>9 hij is geplaat/4 ,hi]m$e valt dus de le] te zam51 dat m5 het all]e]/ moet aanvang51 die om/&igh$5 te begrijp54 ,m5 moet niet oordeel5 ( v]oordeel51 ma> m5 moet le]5 begrijp54 ,m5 moet de natuur belui/]5 en ha> volg51 want de natuur is niet sle*t4 ,ook de m5s* is niet van nature-uit v]ke]d2 de maats*appij wa>9 hij v]ke]t vormt hem zooals hij is4 ,de teg5woordige bes*av+ is op d5 sle*t5 weg4 ,m5 moet het natuurlijk in/9ct volg5 en bevr$ig54 ,het teg5/rev5 d] natuur1 het g$urig teg5w]k5 h>] b$oel+51 draan is het te dank51 dat de m5s*elijke k>akt]s di5 betreur5swa>dig5 trek v]kreg5 hebb51 wa>aan zij lijd54 ,9 plaats van het egosme d] onwet5dheid1 moe/ er ond] de m5s*5 gaan he]s*51 de welwill5dheid van het inzi*t 9 de w]kelijkheid4 ,de m5s* is be/emd e5 sociaal wez5 te zijn4 ,de v]s*ill5de ond]s*eid+5 moet5 wijk5 ond] de m5s*52 de religies zull5 te-niet word5 g$aan1 de prie/]s ov]bodig word5 bevond51 de m5s*elijke trots v]dwijn5 en e5e hrs*epp+ van d5 m5s* zal er kom51 zoo s*oon als zij er nog nooit gewee/ is4 ,ow5 me5t1 dat hij hetzelfde voor de m5s*heid op 't oog _h1 als ,gallile g$aan _h voor de natuurwet5s*ap1 to5 hij bewees1 dat de a>de om de zon en niet de zon om de a>de draaide4 ,het ,twe$e deel beh&elt de le] en de k5nis van de maats*appij4 ,na> ,ow5's ov]tuig+ moe/ de m5s*heid zi* bezig h\d5 met vi] ond]w]p53 t5 #a;e1 met de produktie van d5 rijkdom2 t5 #b;e1 met de v]deel+ van d5 rijkdom2 t5 #c;e1 met de opvo$+ en het ond]wijs1 en t5 #d;e3 met de rege]+4 ,de produktie lijdt teg5woordig aan deze gebrek51 dat alles teg5 elk&] inw]kt2 dat er ge5 h>monie1 dat er ge5e sam5w]k+ is2 da> is ov]al wanorde1 da> is ov]al s*eid+ en er is v]deeldheid en da>door is er e5 enorme v]spill+ van arbeidskra*t4 ,m5 w]kt h>d1 vl te h>d en nog is er te we9ig1 nog /e$s produce]t m5 niet g5oeg4 ,elk beg9sel van produktie1 dat op e5 gezonde basis /aat1 moet er op zijn +]i*t3 e5 v]e5ig+ en e5e v]b9d+ van de productiemiddel5 tot /& te br5g52 l&b\w bij nijv]heid1 geoef5dheid en k5nis bij kapitaal te br5g51 dez5 sam5 te v]e5ig51 dt moet het doel van de produktie zijn2 dat is de gezonde grondslag van de nieuwe moreele w]eld1 die ,ow51 aan de m5s*5 wilde lat5 zi54 ,ma> t]wijl de comb9atie van al deze v]s*ill5de elem5t5 tot e5 e5v\dig en e5 ov]vlo$ig resultaat z\ leid51 wordt het heil gezo*t 9 e5e geweldige concurr5tie1 van d5 e5 teg5ov] d5 &]1 elk toeg]u/ met zijn eig5e middel54 ,het is e5 onafgebrok5 /rijd1 e5 wor/el+1 e5 hijg5 en e5 zwoeg5 van fragm5t5 teg5 fragm5t51 wa>van de gevolg5 zijn3 e5 v]wijd]+ van d5 m5s*1 van zijn vo$sel en e5e v]wijd]+ van de natuur2 e5 ophoop+ van m5s*5 9 gang51 slopp5 en /eg51 zond] li*t1 zond] lu*t en zond] re9heid4 ,wat blijft er ov] van al datg5e1 wa>op de m5s* re*t heeft1 van e5 fatso5lijk dak1 dat d5 m5s* noodig heeft om er ond] te v]toev52 van go$ ond]wijs1 van het g5oeg51 van het gezellig v]ke]1 van liefde en van vri5ds*ap8 ,door de gruwelijke tijdsv]kwi/+ van arbeid1 van tijd en van kapitaal1 wordt er door de individu5 gebrek gel$51 hoe zij zi* ook aftobb54 ,bij e5 v]/&ige leid+ van arbeidsassociatie1 behoefde er zooveel te m9d] te word5 ge>beid1--miss*i5 sle*ts vi] ur5 daags--om al de product5 voort te br5g51 welke er noodig zijn1 om aan de behoeft5 van de consumptie te voldo54 ,bij de v]deel+ d] rijkdom is volg5s ,ow51 deze v]spill+ van arbeid en produkt nog me] zi*tba>4 ,de w>e le] van de v]deel+1 zegt ,ow51 is de produc5t zoo di*t mogelijk bij d5 consum5t te plaats54 ,de consum5t5 moe/5 als uit d5 voorraad ( uit het magazijn1 kunn5 putt54 ,en 9 plaats da>van1 heeft zi* tuss*5 d5 produc5t en d5 consum5t e5e klasse van tuss*5p]son5 g5e/eld3 die d] koopli$51 die koop5 en v]koop5 9 't groot1 9 't kle91 op de beurs ( 9 d5 w9kel4 ,zij nem5 ov]al hunne w9/1 lat5 zi* g$u*t betal5 en vorm5 het doode gewi*t d] maats*appij4 ,zij zi5 er niet teg5 op1 om voor me] w9/ de w>5 te b$]v51 te v]vals*54 ,zij noem5 zi* v]deel]s ( v]spreid]s van d5 rijkdom1 ma> moe/5 eig5lijk v]spreid]s van de m5s*heid g5oemd word54 ,zij moe/5 bij elk5 gezonde regel+ van de v]deel+ v]dwijn51 want zij ko/5 d] maats*appij te veel1 veel me] dan m5 opp]vlakkig d5kt4 ,ow51 die e5 kw>t-eeuw fabrikant 01 kon da> dan ook wel met v]/& van zak51 e5 oordeel ov] vell54 ,ook ri*t5 die v]deel]s bank5 op1 die 9 v]b& met het sle*te geld-sy/eem1 alle voordeel5 van d5 arbeid aan zi* trekk5 en als het w>e de produkt51 van hun weg1 di5 zij hebb5 af te legg51 van produc5t na> consum5t1 ond]s*epp54 ,plaats d5 m5s* naa/ zijn vo$sel1 zegt ,ow51 en naa/ zijn5 rijkdom1 dan behoeft dit niet1 tot hem te word5 gebra*t4 ,opvo$+ en ond]wijs zijn sle*ts twee ond]deel5 van de vorm+ van het k>akt]1 met welke taak de maats*appij zi* bezig moet h\d54 ,de teg5woordige wetgev]s d$5 dat tot nog toe niet4 ,want er is noodig e5 vorm+ ( eig5lijk e5 v]vorm+ van de uitw5dige om/&igh$5 om de m5s*5 he51 en zulk e5e taak1 kan alle5 door de georganise]de maats*appij op zi* g5om5 word54 ,neemt zij die taak op zi*1 dan is vr alles noodig1 dat zij tot het inzi*t komt1 hoeze] o4 a4 de godsdi5/ e5 zond]l+e rol gespeeld heeft1 om het milieu wa>9 de m5s*5 tot nog toe geleefd hebb51 te do5 v]word54 ,de godsdi5/1 die voortkwam uit de imag9atie van de m5s*5 en niet uit hunne r$e2 de godsdi5/1 die v]al donk]-gekleurde glaz5 zette1 wa> het li*t van de wa>heid1 held] s*ijn5 moe/4 ,m5 zal ook de ong]ijmdheid inzi51 van /i*t+5 als ,ox=d en ,cambridge1 die in/ell+5 van geprivilige]d ,ond]wijs1 en m5 zal ov]al in/ell+5 van gelijk ond]wijs 9 het lev5 roep51 m5 moet dat ond]wijs organise]51 m5 moet de uit/ek5d/e mann5 aan dat ond]wijs kunn5 wet5 te v]b9d54 ,re$s van af de pril/e jeugd1 moet m5 da>me beg9n54 ,en het 0 dan ook volg5s ,ow5's plann51 dat 9 ,engel& en ook 9 gans* de bes*aafde w]eld1 de e]/e kle9k9d]bewa>plaats5 7cr*es7 tot /& gekom5 zijn4 ,ook omtr5t het /aatsbe/uur1 _h ,ow5 zijn eig5 d5kbeeld54 ,de taak van het g\v]nem5t be/aat niet 9 on?\d+1 ma> 9 +rijp54 ,het g\v]nem5t moet leid5 en niet lijdzaam blijv54 ,de taak van het g\v]nem5t is wel degelijk positief en niet negatief1 gelijk de economi/5 uit ,ow5's tijd1 op het voetspoor van ,adam ,smi?1 hadd5 gele]d4 ,de slotsom van dat alles is deze3 dat de elem5t5 d] maats*appij1 tot e5e va/e e5heid en orde moet5 word5 georganise]d4 ,om die h>monie te ve/ig51 die e]bi$ van gevoel5s en belang5 9 de maats*appij tot /& te br5g51 wilde ,ow5 e5 va/e grondslag s*epp5 van het geme5s*apslev54 ,deze be/ond voor hem 9 de g5oots*appelijkheid ( de communiteit4 ,het is de keus1 de nucleus1 die d5 b& van de enkele huisgez9n5 v]vangt4 ,op e5e jui/e ve/ig+ dez] nuclei komt het voor de maats*appij d] toekom/1 9 alles aan4 ,het ,d]de deel h\dt zi* bezig1 met de opnoem+ en de ontv\w+ van alles1 wat voor het geluk d] m5s*5 noodig is4 ,die voorwa>d5 zijn volg5s ,ow5 talrijk4 ,hij noemt er d]ti5 op4 ,zij hebb5 betrekk+ op go$e gezondheid2 op e5 zorgvuldige opvo$+2 op het v]krijg5 van me]d]e k5nis2 op het bekom5 van g5ot2 op het bewu/zijn en het /rev5 om voortdur5d tot het geluk van onze m$em5s*5 w]kzaam te zijn2 op het bezitt5 van vri5d52 de vrijheid en de geleg5heid van associatie1--van g$a*te en gewet52 de afwezigheid van bijgelo( en op het zi* bev9d5 9 e5 maats*appij1 wi] wett51 in/ell+5 en s*ikk+51 9 ov]e5/emm+ zijn met de wett5 d] natuur4 ,de arbeid]/oe/&51 ond]w]pt ,ow5 dan aan de s*]p/e critiek4 ,de /r5g doorgevo]de arbeidsv]deel+1 door welke d5 arbeid]-m5s* opge(f]d wordt aan het product1 wil ,ow5 v]vang5 zi5 word51 door e5 lzijdig5 arbeid1 di5 hij ook eis*t1 9 't belang van de gezondheid van d5 m5s* en 9 het /rikte belang van e5 h>monis*e ontwikkel+ van li*aam en gee/4 ,ow5 v]kla>t zi* e5 /]k5 voor/&] van e5e afwissel5de bezigheid van li*aam en gee/1 mits die gee/ zi* niet bezig h\dt met vakk51 als bijv4 de !ologie1 re*tsgele]dheid ( de m$icijn54 ,ow5 me5t dat het be/aan d] pro/itutie1 wel het /]k/e bewijs is1 op welk5 lag5 trap van ontwikkel+ wij nog /aan4 ,9 het ,vi]de deel ontv\wt ,ow51 wat volg5s hem1 de inh\d van e5 r$elijke godsdi5/ d] m5s*heid moet zijn4 ,h>e gee/ is gegrondve/ op wa>heid en liefde4 ,het wez5 d] ,godheid1 is volg5s ,ow5 nu e5maal onbegrijpelijk1 da>om is er ov] twi/51 nutteloos4 ,godsdi5/ tr\w5s1 be/aat 9 dad5 en niet 9 begripp54 ,het vraag/uk van het lev5 n d5 dood is e51 wa>m$e de m5s*5 wijs do5 zi* niet 9 te lat52 de m5s* moet sle*ts b$5k51 hoe hij hi] op a>de heeft te lev5 en te w]k54 ,hij moet zijn liefde ov] alle s*epsel5--ook ov] de di]5--uit/rekk54 ,hij moet er zijn doelwit op ri*t51 de maats*appij wa>9 hij leeft1 voortdur5d volkom5] te mak54 ,deze godsdi5/ is e5e praktis*e1 die alle &]e1 ze] onpraktis*e zal do5 v]dwijn51 me5t ,ow54 ,tal van gebrek5 onz] sam5lev+ noemt ,ow5 ngodsdi5/ig1 niet gebase]d op de liefde en op de w>e v]h\d+1 van de m5s*5 tot elk&]4 ,het heff5 van ongelijk-drukk5de bela/+5 is ngodsdi5/ig4 ,de v]h\d+ van de twee gesla*t5--mann5 en vr\w5--is volg5s ,ow5 al het m9/ godsdi5/ig2 de praktijk om de vr\w5 tot slav9n5 van het gez9 te mak51 is e5 bewijs onz] ngodsdi5/igheid4 ,t5 slotte is onze geheele maats*appij ngodsdi5/ig1 da> m5 er 9 ha> zi* h>d er-op toelegt1 niet om wa>heid1 ma> om onwa>heid te sprek54 ,de e5ige taal1 door woord5 ( blikk5 gesprok51 moet de taal d] wa>heid zijn4 ,de wa>heid zond] my/]ie1 zond] bijm5gsels en zond] e5ige vrees voor m5s*5 ( hoog]e ma*t54 ,9 het ,vijfde deel1 wordt op het vreemde v]s*ijnsel gewez51 dat aan het e9de d] #ah;e eeuw1 wel w]d g$a*t aan het con/rue]5 van e5 nieuw5 ,/aat1 ma> niet aan het vorm5 van e5 nieuwe maats*appij4 ,dit laat/e1 is ev5wel belangrijk] dan het e]/e4 ,ow5 v9dt dat de ,am]ikan51 die ev5zoo h&eld51 op e5 z&grond geb\wd hadd54 ,ond] het gezi*tspunt van de voortbr5g+1 moet alles word5 t]zijde ge/eld1 wat doet d5k5 aan d5 oud5 krijg om rijkdom4 ,hi]9 moet ,engel& de &]e naties voorgaan4 ,er zal ge5 go$e toe/& me] kom51 dan voor dat1 tot de ve/ig+ van de communiteit5 wordt ov]gegaan4 ,zoolang m5 v]/rikt blijft 9 de le]+5 d] economi/51 zoolang zull5 de rege]d]s met de h&5 9 d5 s*oot moet5 blijv5 zitt54 ,ma> re$s moet nu tot nationalise]+ word5 ov]gegaan d] spoorweg52 van /aatswege moet5 nieuwe word5 aangelegd en de grond51 die langs deze lijn5 vrijkom5 tot communiteit5 word5 +]i*t4 ,de teg5woordige /&5 en rang5 behoord51 9 e5 go$ g]egelde maats*appij1 niet te be/aan4 ,alle5 oud]dom en erv>+1 z\d5 aansprak5 kunn5 do5 geld5 op e5ig ond]s*eid4 ,k5nis is de e5ige maat/af1 wa>m$e de m5s*5 behoor5 te word5 gemet54 ,ge5 m5s* heeft het re*t1 zegt ,ow5 uitdrukkelijk1 van e5 &] m5s* te v]lang51 dat deze iets voor hem doet1 wat hij niet b]eid is voor &]5 te do51 ( 9 &]e woord5 uitg$rukt3 alle m5s*5 hebb5 gelijke re*t54 ,de natuurlijke en z$elijke klass5v]deel+ van het m5s*elijk gesla*t1 is de v]deel+ na> d5 oud]dom1 die ,ow5 9 a*t klass5 v]deelt4 ,e]/e klasse3 ,van-af de geboorte tot het e9de van het vijfde ja>4 ,na het e]/e tijd/ip van d5 zuigel+/ijd1 kom5 de k9d]5 9 de v]pleg+s9ri*t+5 en kle9e k9d]s*ol51 wa> hunne eig5lijke opvo$+ e5 aanvang neemt4 ,twe$e klasse3 be/a&e uit k9d]5 van vijf tot ti5 j>54 ,9 de e]/e twee j>51 dus totdat het zev5de ja> is afgelegd1 wordt het ond]wijs d] kle9e-k9d]s*ol51 met de door de noodzakelijkheid1 aan li*aams- en gee/esontwikkel+ ge/elde behoeft5 voortgezet4 ,van het a*t/e ja> af1 wordt aan het ond]wijs regelmatig5 arbeid1 zo[el 9 huis als 9 tu9 v]bond54 ,natuurlijk mag die arbeid de kra*t5 d] k9d]5 nooit te bov5 gaan1 integ5deel da>m$e 9 volkom5 ov]e5/emm+ zijn4 ,zij /aan da>bij ond] de leid+ van de jong]e l$5 van de d]de klasse4 ,deze arbeid vormt voor ,ow5 e5 deel d] opvo$+1 en het doel d] opvo$+1 moet hi]bij ge5 enkel oog5blik uit het oog word5 v]lor54 ,9 we]wil da>van1 zal ook dit ond]wijs nuttig zijn voor de maats*appij en zijn5 w9/ dan ook1 ruims*oots loon54 ,d]de klasse1 be/a&e uit k9d]5 van #aj tot #ae j>54 ,9 de e]/e drie j>51 alzoo tot de afgelegde #ab j>51 hebb5 de k9d]5 d] d]de klasse--ond] opp]toezi*t van volwass55--d5 arbeid van die d] twe$e klasse te leid5 en er het opzi*t ov] te h\d54 ,van af het #ac;de ja>1 word5 zij +ewijd 9 de hoog]e kun/5 en takk5 van b$rijf en zoodanig opgeleid1 dat zij d5 rijkdom en het welzijn van de geme5s*ap1 gepa>d aan het zoo groot mogelijk g5oeg5 voor zi*-zelf1 kunn5 bevord]5 en dit op de mee/ praktis*e mani]4 ,hunn5 arbeid omvat het gans*e gebi$ van l&b\w en indu/rie1 de mijnb\w1 de viss*]ij enz4 ,9 alle deze v]ri*t+5 word5 de m$el$5 d] d]de klasse regelmatig1 zoo vele ur5 p] dag bezig geh\d51 als 9 ov]e5/emm+1 is te br5g51 met de li*amelijke ontwikkel+ en het doel van de opvo$+4 ,het ond]wijs /rekt zi* uit1 ov] alle takk5 van wet5s*ap en voor e5 go$e en volkom5e ontwikkel+ van het li*aam1 wordt m$e zorg g$rag54 ,de ,vi]de klasse be/aat uit de jonge p]son5 van #ae tot #bj j>54 ,9 deze arbeids-klasse v9dt de ontv\w+ van het gesla*tslev5 plaats4 ,d] neig+5 word5 ge5 dwang opgelegd1 en de volkom5e vrijheid1 wa>m$e zij zi* kunn5 uit51 gepa>d aan de volkom5 afwezigheid van vel]lei om/&igh$51 welke de v]h\d+ van de gesla*t5 tot elk&] 9 de huidige maats*appij onnatuurlijk en immoreel mak51 wa>borgt e5e re9e en op w$]zijds*-geluk gegrondve/e1 v]b9d+ van de twee seks54 ,de l$5 d] vi]de klasse1 nem5 na> de mate hunn] hoog] ontwikkelde arbeidskra*t 9 groot]5 omvang dan de l$5 van de d]de klasse1 deel aan d5 maats*appelijk-noodzakelijk5 arbeid1 e*t] met de voortdur5de ond]ges*iktmak+ van dez5 arbeid1 aan het doel d] opvo$+4 ,zij hebb5--ond] opp]toezi*t d] volwass55--d5 arbeid van de d]de klasse te leid5 en tot ond]ri*t d]zelv51 m$e behulpzaam te zijn4 ,vijfde klasse3 be/a&e uit /aatsburg]s en /aatsburg]ess5 van #bj tot #be j>54 ,deze klasse omvat1 het tot arbeid]s en ond]wijz]s ges*ikt/e g$eelte1 van de l$5 d] sam5lev+4 ,wie dez5 leeftijd a*t] d5 rug heeft1 behoeft ge5 deel me] te nem5 aan de eig5lijke produktie4 ,de l$5 d] vijfde klasse zijn de w]kmee/]s en de w]kmee/]ess52 de direkteur5 en de direktrices 9 elk5 tak van b$rijf1 van produktie en van opvo$+4 ,zij hebb5 9 het algeme5 g5om5--ma> alle5 9 hoog]5 en volkom5] graad--de leid+ van de b$rijv51 inri*t+5 enz4 gelijk die h$5 t5 dage de direkteur51 le]>5 etc4 die hebb54 ,door deze vijf klass51 is volg5s ,ow51 voor de v]me]d]+ van d5 rijkdom d] maats*appij1 g5oegzaam gezorgd en voor de vorm+ van deugdelijke k>akt]s1 ev5e5s4 ,de ,zesde klasse3 be/a&e uit /aatsburg]s en /aatsburg]ess5 van #be tot #cj j>51 heeft tot taak1 de door de jong]e l$5 voortgebra*te rijkdom te bew>5 en te v]deel51 en deze v]deel+ zoo praktis* mogelijk te organise]54 ,ow5 me5t1 dat twee ur5 daags1 bij e5 praktis*e organisatie da>van1 da>door 9 beslag g5om5 word54 ,de re/ van d5 tijd1 moet be/e$ word51 met het bezoek5 van de w]k9ri*t+5 en het toezi*t h\d51 dat1 9 't algeme5 de zak5 niet alle5 gaan1 ma> ook dat de produktie vooruit gaat4 ,da>om moet dit bezoek5 d] volwass551 ge5 zuiv] belang/ell5d bezoek5 zijn1 om de nieuwsgi]igheid te bevr$ig51 ( e5 pli*tmatig iets do51 dat m5 liev] nalaat4 ,ne51 het moet ev5ze] /rekk5 tot v]me]d]+ van k5nis1 als tot e5 prikkel om met de opg$ane erv>+ te rade1 de produktie /e$s op e5 hoog]e trap van volmak+ te br5g54 ,e5 &] deel van d5 dag1 moet word5 doorgebra*t met het beoef55 van s*oone kun/51 wet5s*app51 all]lei exp]im5t51 lez+51 conv]satie1 plezi]to*t5 en bele]+ aan &]5 op alle gebi$1 en tot het aankweek5 van vri5ds*ap4 ,de ,zev5de klasse1 omvatt5de alle l$5 d] geme5s*ap van #cj tot #dj j>51 heeft tot taak de leid+ d] inw5dige aangeleg5h$5 van de geme5s*ap2 het in/&h\d5 van de vr$e en de bevord]+ van de welva>t1 van de gans*e geme5s*ap4 ,de ,a*t/e klasse1 omvatt5d de l$5 van de geme5s*ap van #dj tot #fj j>51 vormt e5 ,raad d] oud5 en1 t]wijl de geheele leid+ van alle inw5dige aangeleg5h$5 9 h&5 d] ,zev5de en die van produktie en consumptie enz4 9 h&5 is van de ,zesde klasse1 is de a*t/e klasse e5 ,raad van appl1 die twi/5 besle*t1 die er rijz5 mo*t5 tuss*5 de ov]ige klass51 en als laat/e in/antie da>ov] moet5 besliss54 ,ook is het de taak van deze klasse1 om zi* bezig te h\d5 met de buit5l&s*e aangeleg5h$52 e5e bezigheid1 die1 aangezi5 zij e5 pad is1 wa>op nog al veel moeielijkh$5 en veel wrijv+5 kunn5 voorkom51 alle5 gek5d kan word51 door erv>5 en w]kelijk wijze mann51 die g$uld en omzi*tigheid bezitt51 voor deze te]e kwe/ies4 ,zij die bov5 #fj j>5 zijn1 word5 9 ge5 klasse me] +$eeld4 ,zij hebb51 v9dt ,ow51 hunne pli*t5 teg5ov] de geme5s*ap v]vuld en moet5 nu v]d] onge/oord word5 ov]gelat5 aan het private lev52 het /aat hun vrij om zi* onl$ig te h\d5 met v]ri*t+51 die het geheel t5 go$e kom51 ma> v]pli*t da>toe zijn zij niet4 ,de c5trale rege]+1 be/aat bij ,ow51 uit commissies welke gekoz5 word51 door de g$elege]d5 van de beide rege]5de klass51 dus van de maats*appelijke l$5 d] #g;e en d] #h/e oud]domsklasse1 van #cj tot #fj ja>4 ,door zulke commissies1 die t]zijde word5 ge/aan door de g$elege]d5v]gad]+5 als ,p>lem5t1 zull5 ook de betrekk+5 tot de &]e ,/at51 die ook op dezelfde mani] georganise]d moet5 zijn1--v]zorgd en g]egeld word54 ,9 het ,zesde deel van de ,new-,moral ,_w bespreekt ,ow5 de algeme5e con/itutie d] ,rege]+ nog nad] en beh&elt hij de ov]gangswett54 ,zij zijn vijf en tw9tig 9 getal4 ,de vi] e]/5 betreff5 de volkom5 vrijheid van gewet51 van gelo( en van d5k54 ,de zev5 da>aan volg5de1 ov] ond]h\ds- en lev5sre*t1 het ond]wijs en de opvo$+ en het huwelijk4 ,dan zes1 die de regel+ omvatt5 d] communiteit51 het nadeel van d5 privat5eig5dom teg5gaan en op d5 arbeid/ijd1 zo[el als op d5 grondeig5dom1 slaan4 ,en t5 slotte e5 zev5tal1 dat betrekk+ heeft op de leid+ en de regel+ van d5 teg5woordig5 toe/&1 na> e5e nieuwe1 zooals ,ow5 die ges*et/ heeft4 ,de laat/e en #be/e wet1 geeft enkele regel5 van arbitrage aan1 bij v]s*il ov] sommige punt5 van regel+4 ,wanne] deze wett5 +evo]d zijn1 kunn5 alle &]5 word5 afges*aft en is de toe/& g5oegzaam1 voor e5 nieuwe voorb]eid4 ,9 het ,zev5de ,deel1 kom5 nu nog de conclusies d] voorafga&e4 ,v]volg5s geeft ,ow5 da>9 e5 /]k betoog ov] de noodzakelijkheid1 de w]eld op me] moreele grondslag5 te ve/ig54 ,hij voorspelt da>9 veel1 hetge5 hem d5 naam van d5 oud5 pr(eet v]s*aft heeft4 ,hij ziet de an>*ie nad]54 ,?ans he]s*5 we9ig5 ov] vel51 ma> die vel5 zull5 zi* v]e5ig5 en dan zull5 die vel51 op hunne beurt1 e5 ma*t word54 ,de naties zull5 op/aan4 ,re$s nu zijn revoluties te voorzi5 en deze zull5 zi* uitbreid5 en v]me]d]54 ,groote ramp5 ziet ,ow5 ov] de m5s*5 kom54 ,en dit alles is te voorkom51 da> e5 za*te en vri5delijke toekom/ mogelijk is1 zoo de m5s*5 ma> g5eigd w>5 d5 h& te slaan aan de v]vorm+ hunn] sam5lev+1 wat ,ow5's e5ig/e hoop is1 voor de toekom/ d] m5s*heid4 ,wij deel5 nu de ,vi]5tw9tig /ell+5 m$e1 die ,ow5 d5 #e;en ,ma>t #ahhi v]d$igde 9 e5 op5ba> debat1 teg5ov] d5 ,rev]5d ,mr4 ,legg1 e5 diss5t]4 #a4 ,van af de vroeg/e tijd5 d] bek5de ges*i$5is1 hebb5 alle m5s*elijke aangeleg5h$5 b]u/1 op fundam5teele f\t54 #b4 ,die f\t5 w>53 t5 e]/e1 het gelo( dat d5 m5s* ges*ap5 is met e5 vrij5 wil1 te geloov51 dat hij gevoelde en h&elde1 zooals het hem beliefde en dat hij da>om voor zijne g$a*t51 gevoel5s en h&el+5 aan zijne m$em5s*5 v]antwoordelijk moet zijn4 ,t5 twe$e1 het gelo( dat de m5s* zijn eig5 k>akt] vormt1 en dat hij da>om de maats*appij voor dezelve v]antwoordelijk moet zijn1 na> de mate van de begripp5 van deg55 met wi5 hij tezam5 leeft1 hoe onv]/&ig en onz9nig deze begripp5 ook mog5 zijn4 #c4 ,deze bes*\w+5 /aan 9 teg5spraak met de feit54 ,en het is da>v&aan gemakkelijk te bewijz51 dat zij onv]/&ig en onz9nig zijn--s*adelijk 9 d5 hoog/5 graad1 voor de e5heid1 de vr$e1 de deugd en het geluk van het m5s*elijk gesla*t--w]kelijk van nut voor ge5 nkel individu1 welk5 rang ( welke positie hij ook1 het zij 9 welk l& ook mag toebehoor5 ( bekle$54 #d4 ,deze dwal+5 loop5 door alle m5s*elijke v]ri*t+51 van af de vroeg/e tijd54 ,zij zijn van hetzelfde soort als deze dwal+1 die duiz5de j>5 g$uurd heeft1 dat de a>de vlak is en onbewegelijk1 en dat de zon om ha> he5 draait4 #e4 ,deze1 9 het oogvall5de feit51 zijn met de +ebeelde voor/ell+51 dat i$] m5s* zijn eig5 k>akt]1 zijn eig5 gevoel5s en h&el+5 bepaalt1 zoo h&ta/elijk 9 teg5/ell+1 dat deze dwal+5 niet zoo lang d5 m5s*elijk5 gee/ hadd5 kunn5 behe]s*51 w>5 zij ha> niet voortdur5d opg$wong5 geword51 door e5e algeme5e organisatie d] maats*appij1 be/a&e uit e5e drie-e5heid van ma*t51 wa>teg5 tot op h$5 ge5 individu1 met het g]+/e uitzi*t op succes1 v]mo*t te /rijd54 #f4 ,deze drie-nheid van ma*t be/aat primo uit3 de geop5ba>de godsdi5/51 door m5s*5 uitgevond52 secundo3 uit m5s*elijke wett51 en t]tio3 uit rege]+51 ge/eund door de onwet5dheid en door de zelfzu*t d] m5s*54 ,en deze maats*appelijke organisatie1 heeft de he]s*appij gekreg51 ov] alle volk]5 d] a>de4 #g4 ,deze organisatie kon bij die volk51 welke de kun/ hadd5 v]kreg51 om feit5 en wett5 van de natuur af te zi51 en de wet5s*app5 uit ha> af te leid51 niet 9 /& word5 geh\d51 zond] dat de maats*appij w]d +$eeld 9 klass51 wa>door de invlo$rijk/5 en ma*tig/e klass51 e5 op5 en s*ijnba> re*t v]kreg51 om deze organisatie 9 het lev5 te h\d54 #h4 ,ge5 lid d] m5s*elijke familie1 heeft e5ig w]kelijk belang bij de in/&h\d+ van deze grondf\t51 wa>op de teg5woordige sam5lev+ b]u/1 ( bij de klass5-v]deel+1 wa>door deze dwal+51 d] m5s*heid word5 opg$wong54 #i4 ,deze dwal+51 deze organisatie en deze klass5-indeel+1 zijn de e5ige oorzak5 d] onwet5dheid en van de armo$e2 van d5 tweespalt tuss*5 gee/ en belang1 van de h>t/o*t51 de ondeugd51 de misdad52 kortom1 van het totaal van ell5de1 wa>van tot nog toe1 de geheele m5s*elijke sam5lev+ doordrong5 is gewee/4 #aj4 ,zoolang deze grondf\t51 deze organisatie en deze klass5v]deel+ door de autoriteit5 en door de publieke op9ie word5 ond]/eund1 is e5e g5ez+ van het kwaad niet te v]wa*t54 #aa4 ,wanne] de wil van het volk t5 opzi*te van deze1 de welva>t en het geluk van elk individu 9 zi* bevatt5de kwe/ies1 v]held]+ w5s*te en tot e5e oploss+ wilde kom51 zijn er teg5woordig g5oeg middel5 voorh&51 om all5 die tot het m5s*elijk gesla*t behoor51 bet]1 wijz]1 deugdzam]1 rijp] en gezond] te mak5 dan ooit te vor5--zelfs met de individu5 d] bevoorre*te klass5--het geval is gewee/4 #ab4 ,het is ?ans1 buit5 all5 twijfel van het hoog/e belang voor de m5s*heid1 voor elk m5s*elijk wez51 onv]s*illig van welk5 rang ( positie1 dat deze grondf\t5 d] sam5lev+1 die d] organisatie en die v]deel+ 9 klass51 publiek en zond] e5ig voorbeh\d word5 v]oordeeld en word5 opgegev54 #ac4 ,de v]w]v+ dez] k5nis door e5 deel van de sam5lev+1 is e5 g5oegzaam bewijs1 dat de tijd gekom5 is1 wa>9 deze groote omw5tel+ 9 d5 gee/ d] m5s*51 zi* beg9t te voltrekk54 #ad4 ,de ontdekk+ van deze ze] gewi*tige wa>h$5 en de m$$eel+ d]zelv5 aan het publiek van de bes*aafde w]eld1 zal noodzakelijk t5gevolge hebb51 dat e5e groote v]&]+ bew]k/elligd en algeme5 zal word5 doorgevo]d2 9 we]wil van de nog he]s*5de onkunde en het aangekweekte vooroordeel4 #ae4 ,die omw5tel+ zal vr$e1 zal liefde en wel/&1 deugd en geluk 9 het m5s*elijk lev5 br5g51 en er kunn5 de groot/e en de he]lijk/e resultat5 door word5 b]eikt4 #af4 ,die grondf\t51 die desorganisatie en die klass5v]deel+1 zij hebb5 zek]e v]b9d+5 van uitw5dige om/&igh$5 noodig gemaakt1 om bij de klagelijke om/&igheid en de v]w>r+ wa>m$e de zak5 van de m5s*heid tot-nog-toe w]d5 be/uurd en geleid1 zoovele dwal+5 te kunn5 do5 sam5w]k54 #ag4 ,de m5s* 01 is1 en zal /e$s zijn1 het gewro*t zijn] omgev+2 van de om/&igh$5 om hem he54 ,de w]k+ dez] om/&igh$5 wordt 9 g]+e1 niet nauwkeurig te bepal5 mate gemodifice]d1 door de eig5lijke ge/eldheid en de v]b9d+ van de organ5 en de ges*ik!d5 van de individueele organisatie d] m5s*54 #ah4 ,de hoog]e ( lag]e ontwikkel+1 de ell5de1 ( het geluk van de m5s*51 hang5 9 ze] hoog5 graad af1 van d5 a>d en d5 toe/& d] uit]lijke om/&igh$51 welke d5 m5s* omgev54 #ai4 ,de bevrijd+ van die ho(ddwal+51 van de desorganisatie en de klass5v]deel+1 welke 9 het v]l$5 en het h$51 d5 *aotis*51 f\tiev5 en onz9nig5 toe/& van de sam5lev+ ges*ap5 hebb51 wordt 9 het lev5 g]oep5 door e5e volkom5e v]&]+ van de1 teg5 het gezond v]/& indruis*5de uitw5dige om/&igh$51 welke deze grondf\t51 deze desorganisatie en deze klass5v]deel+ t] hunne voortdur+ noodzakelijk gemaakt hebb51 9 teg5/ell+ met de nieuwe feit51 welke door d5 tijd en door de erv>+ ge/adig 9 e5 ( &] deel van de w]eld1 tot ontwikkel+ gekom5 zijn4 #bj4 ,e5e gans* nieuwe orde van de uitw5dige om/&igh$51 kan ?ans 9 het lev5 g]oep5 word51 met behulp d] middel51 die ond] de gemakkelijk/e contrle van de maats*appij kunn5 /aan4 ,e5e orde van zak5 s*epp51 die onfeilba> voor het m5s*elijk gesla*t e5 hoog] k>akt] als tot dusv] b]eikt is--en e5 v]reweg hoog]5 wel/& voor all51 als tot dusv]re gehe]s*t heeft zull5 9 het lev5 roep51 van om/&igh$51 welke aan alle oorlog5 en aan alle twe$ra*t tuss*5 p]son51 zo[el als tuss*5 volk]51 e5 e9de kan mak54 ,en e5e welke vr$e1 vri5ds*ap en liefde tot hun re*t zull5 do5 kom5 en die e5 v]reweg hoog]5 graad1 van be/5dig to5em5d wet5 en welzijn1--als tot dusv]re gek5d 01--voor alle m5s*5 grondve/5 zal4 #ba4 ,deze uitw5dige om/&igh$5 zull5 be/aan3 uit zi*zelf in/&h\d5de en op wet5s*appelijke grondslag b]u/5de in/ell+5 voor de voortbr5g+ en de v]deel+ van d5 rijkdom2 voor de huiselijke gemakkelijkheid van all52 voor de ontwikkel+ van het k>akt] van all51 van af de geboorte tot aan d5 oud]dom en van de lokale en algeme5e rege]+ van all51 zond] t] hulpe te nem51 het tot dusv] gevolgde onre*tva>dige en b>ba>s*e sy/eem1 van p]soonlijke /raff5 en p]soonlijke beloon+54 #bb4 ,deze nieuwe in/ell+5 zull5 zijn1 inri*t+5 wa>van elk1 voor de opname en de in/&h\d+ e5] geme5te van #ejj tot #bjjj p]son5 79 de gewone v]h\d+ van mann51 vr\w5 en k9d]572 welke geme5t5 zi* rijkelijk zelv5 ond]h\d5 kunn51 met behulp van d5 hoog]5 trap van hun wet5 en hun go$ geleide nijv]heidsvlijt1 en ond]/eund word5 door de onbegr5sde hulpmiddel5 van de me*aniek en de *emie1 welke tot bevrijd+ van alle ongezonde en we]z9wekk5de v]ri*t+5 van het lev51 9 praktijk kunn5 word5 gebra*t4 #bc4 ,deze doeltreff5de v]&]+5 van de uitw5dige toe/&51 welke er toe be/emd zijn1 de ge/adige vooruitgang en het /e$s groei5de geluk van het m5s*elijk gesla*t te v]zek]51 kunn5 met veel g]+] (f]s van kapitaal1 van tijd en van arbeid1 toegepa/ en 9 /& geh\d5 word51 als ?ans noodig is1 om d5 teg5woordig5 *aotis*5 en op teg5/rijdigh$5 b]u/5d5 toe/& van de maats*appij1 9 /& te h\d5 #bd4 ,de volkom5 v]&]+ van d5 teg5woordig51 9 d5 nieuw5 toe/&1 kan plaats v9d51 zond] e5ige wanorde ( v]w>r+ teweeg te br5g51 en kan door e5e1 op voor elk individu weldadige wijze1 word5 9 't lev5 g]oep54 ,9 d5 loop di] discussie _h ,ow5 nog v]d] de geleg5heid1 om zijne me5+5 nad] uite5 te zett54 ,hij zeide to5 ook nog dit3 ,wanne] het nu to* zoo gemakkelijk is de dwal+5 van de sam5lev+ te bewijz51 hoe is het dan mogelijk1 dat zij zi* duiz5de j>5 a*t]e51 hebb5 kunn5 /a&e h\d58 ,ik moet hi]op antwoord53 door e5 drieenigheid van ma*t5--door geheimz9nige1--teg5 het gezond v]/& indruis*5de godsdi5/52 door m5s*elijke wett51 die met de wett5 d] natuur 9 /rijd zijn en door rege]+51 die op onre*t en geweld /eun54 ,de gans*e w]eld wordt volg5s deze pr9cipes g]ege]d2 ons geheele maats*appelijke sy/eem is er op gebase]d4 ,en onze bela*elijke en domme v]deel+ van de m5s*5 9 klass51 e5 toe/&1 wi] werz9wekk5dheid ik nu wil da> lat51 is teg5woordig de ho(d/eunpila> van deze avontuurlijke en werz9wekk5de v]h\d+54 ,ow5 nam nu e5 aantal h\t5 w]vels van v]s*ill5de grootte1 wa>m$e hij de positie en de v]h\d+ d] v]s*ill5de klass5 tot elk&]1 wilde aantoon5 en v]kl>54 ,de groot/e dez] w]vels1 zeide hij1 /elt de totaal-bevolk+ van ,groot-,brittanje voor4 ,die welke er 9 grootte op volgt en ongeve] het drie-vijfde van de grootte d] groot/e heeft1 /elt de talrijk/e klasse voor3 die d] arbeid]s1 welke de voortbr5g]s zijn van alle rijkdom en desnietteg5/a&e1 9 de diep/e onwet5dheid en armo$e lev54 ,dat deze belangrijk/e1 de e5ig onontbe]lijke klasse van de bevolk+ tot zulk e5 ell5dig be/aan g$oemd is1 kan ge5 enkel lid van de m5s*elijke sam5lev+ tot wa> voordeel /rekk54 ,de volg5de w]vel /elt voor3 de diev51 de vagebond5 en de paup]s4 ,de vi]de1 die welke de kle9e-kram]s voor/elt1 heeft tot lev5sregel3 go$koop inkoop5 en duur v]koop54 ,dan volg5 de koopli$51 banki]s1 de groo?&el>51 fabrikant5 en de zoog5aamd gele]de /&54 ,dan het leg] en de vloot1 wa>bij e5 m5s* als e5 ruw en ongevormd wez5 toetre$t1 na we9ig wek5 is gevormd tot e5 volkom51 niet-w$]-te-h]k5n5 individu1 omg$rild en +ewijd wordt 9 de v]baz5d v]hev5e wet5s*ap om zijne m$em5s*51 op het gemakkelijk/ na> e5 &]5 w]eld te help54 ,dan kom5 de grondeig5>5 en de adel4 ,dan de cl]us en de ,huiz5 d] ,lords en de l$5 van het ,lag]huis4 ,de kle9/e w]vel /elt de kon9klijke familie1 de biss*opp5 en de a>tsbiss*opp5 voor4 ,en de groote massa nu wordt door dit all]kle9/e w]veltje g]ege]d6 ,dit is to* wel e5 k9d]a*tige orde van zak51 wa>bij niem& voordeel heeft6 ,m5 heeft mij teg5geworp51 zeide ,ow5 v]volg5s bij de discussie3 ik troo/ de m5s*5 met de toekom/1 ik spijzig h5 met e5 wissel op de eeuwigheid6 ,wie kan e*t] van mij v]lang51 dat ik de w]eld v]&] met n h&omdraai58 ,ik wil ge5 wond]5 v]ri*t52 ik wil alle5 de f\t5 en gebrek5 van d5 teg5woordig5 toe/& en h>e ontwikkel+ aantoon5 en de mogelijkheid aangev51 om tot v]bet]+ di] toe/&5 te g]ak54 ,heeft het ,*ri/5dom soms het welzijn van de m5s*heid bevord]d1 op de e5 ( &]e mani]8 ,ik vraag ,u3 wat hebb5 wij 9 de #ahjj j>51 wa>9 de *ri/elijke religie be/aan heeft1 door dat *ri/5dom gewonn58 ,welk nut heeft het ons gebra*t8 ,wat w>5 zijne dad58 ,wat w>5 zijne w]k+58 ,ik heb alle5 ontdekt1 dat s$]t het ,*ri/5dom be/aat1 de *ri/55 van elk5 a>d1 van elke sekte1 confessie en p>tij1 ge/adig elk&] hebb5 bevo*t52 weg5s hunne gelo(/ell+51 elk&] 9 de h>5 zijn gevlog5 en elk&] uitg]oeid hebb56 ,en wanne] ik b$5k1 hoe de *ri/55 ov]al en s$]t alle tijd51 door alle m5s*elijke ondeugd5 en f\t5 bevang5 w>52 hoe liefdeloos1 hatelijk1 ego/is* en gruwzaam zij ov]al en t5 all5 tijde1 ond] elk&]1 en teg5 &]sd5k5d5 w>51 dan1 moet ik zegg5 h\d ik het voor e5 ze] groote dwaa%eid1 te sprek5 van de zeg5+5 des *ri/5doms44444 ,ik weet niet wanne] de m5s*elijke sam5lev+ v]/&ig zal zijn +]i*t1 ma> dat weet ik er wel van1 dat1 wanne] dit e5maal zal zijn ges*i$t--en ik hoop dat dit niet zoo lang me] zal dur51--dat dan niet #ahjj j>5 behoefd5 te v]loop51 alvor5s de m5s*heid gele]d zal hebb51 9 vr$e en vri5ds*ap gelukkig ond] elk&] en met elk&] te lev54 4444,teg5 de /ell+1 dat het k>akt] d] m5s*5 het produkt van uitw5dige inw]k+5 is1 heeft m5 voorts aangevo]d1 elk m5s* heeft e5 hem aangebor51 hem +eplant gewet54 ,niets kan me] 9 /rijd zijn met alle wa>heid en elke erv>+4 ,de wa>heid is deze3 het gewet5 wordt jui/ zoo en net zoo gefabrice]d1 als e5 kato55/( ( e5 ( &]e wa>4 ,voor e5 ,h9doe kunn5 wij e5 ,h9doe-gewet5 v]va>dig51 voor e5 ,kannibaal e5 kannibal5-gewet5 enz44444 ,m5 w]pt mij teg53 ik wil d5 m5s*5 tot ma*9es mak54 ,laat dit zoo zijn2 dan wil ik to* 9 elk geval go$e ma*9es van h5 mak5 en dit is ongetwijfeld mogelijk4 ,en zond]l+1 die m5s*51 die het 9 mij lak51 dat ik d5 m5s* voor het produkt d] om/&igh$5 v]kla>1 loo*55 het 9 we]wil da>van1 dat de m5s*5 de om/&igh$5 contrle]5 kunn5 en drijv5 hunne inkonsekw5tie nog v]d]1 wa> zij aannem51 dat dez5 m5s*1 die de om/&igh$5 niet v]mag te contrle]51 t* voor zijne h&el+5 v]antwoordelijk ge/eld kan word54 ,rob]t ,ow5 _h zijn gans*e lev5 lang de illusie gekoe/]d1 en dit _h hij geme5 met zijne tijdg5oot51 de ,utopi/5 9 ,frankrijk1 dat de ,vor/5 en ,groot5 d] a>de 9 hun eig5 belang1 gelijk hij me5de1 zijne /]k/e m$ew]k]s z\d5 word5 bij zijn h]vorm+splann54 ,zijn gelo( 0 ijdel2 ma> tot aan het laat/ van zijn lev51 dat hij zond]l+ g5oeg1 als spiriti/ e9digde1 is hij1 desondanks blijv5 geloov5 aan de wa>heid van zijn /elsels en aan de toekom/ van zijne plann54 ,9 het ja> #ahah1 to5 te ,ak5 het congres d] ,heilige ,alliantie tezam5 kwam1 w5dde ,ow5 zi* tot deze bije5kom/1 om te tra*t5 ha> te w9n5 voor zijne w]eld-h]vorm+4 ,hij ri*tte to5 zijn ,adres aan de ho(d5 d] ,rege]+5 en d] ,k]k5 en aan de ,mann5 van d5 leid5d5 invlo$ 9 de bes*aafde ,w]eld1 wa>9 hij o4 a4 zeide3 ,opdat de groote en glori]ijke h]vorm+ van d5 toe/& d] m5s*51 zond] wanorde en v]w>r+1 en zond] nadeel voor welk individu ook1 zi* kan voltrekk51 behoord5 de be/a&e rege]+51 elk e5 ( me]1 van de erv>5/e en voor dez5 arbeid mee/ geig5de p]soonlijkh$5 9 de respektieve ,/at5 te b5oem51 welke e5 ,congres z\d5 moet5 bije5roep5 op e5 plaats1 die zi* da>toe het be/ le5de1 t5 e9de zi* da>op te v]/aan1 omtr5t de mee/ praktis*e maatregel51 wa>door e5e h]vorm+ op de voor beide deel51 rege]+5 als volk51 heilzaam/e mani] is tot /& te br5g54 ,natuurlijk _h de ,heilige ,alliantie ge5 oor5 na> ,ow5's voor/ell51 ev5m9 als zij dit _h1 na> die van de ,sa9t-,simon ( ,*>les ,f\ri]1 die zi* tot ha> w5dd54 ,wat de arbeid]sbeweg+ 9 ,engel& betreft1 is ,ow5 wel de e5ige econoom van zijn5 tijd gewee/1 die de beteek5is van de ,trade ,unions voor de positie van d5 arbeid teg5ov] die van het kapitaal1 heeft begrep54 ,9 d5 tijd van ,ow51 0 er niet n /aa?ui%\dkundige van naam1 die niet 9 de individueele vrijheid het hoog/e heil van de m5s*heid en voor de nijv]heid1 van het all]voornaam/e gewi*t a*tte4 ,ow5 tra*tte de ,trade ,unions di5/ba> te mak5 aan zijne algeme5e plann51 tot h]vorm+ van d5 arbeid4 ,door middel van de algeme5e ,vakbond d] ,engels*e arbeid]s tra*tte hij dat te do54 ,hij /reefde hi]m$e1 9 d5 grond d] zaak e5 d5kbeeld na1 dat aan de be/5 ond] de ,engels*e ,trade ,union-mann5 /e$s heeft voor d5 gee/ ge/aan1 ma> tot op d5 huidig5 dag1 nog niet v]wez5lijkt is4 ,9 ,septemb] #ahcc hield ,ow5 e5 toespraak op het ,congres d] ,build]s-,union1 wa>9 hij de /ell+ ontwikkelde1 dat de arbeid de bron is van alle rijkdom en dat die rijkdom voor de voortbr5g]s kon beh\d5 blijv5 door e5 w]eldv]bond van de voortbr5g5de klass54 ,de /i*t+ van e5 ,algeme55 ,bond van de voortbr5g5de klass5 9 #ahcd1 0 het gevolg van de ,ow5s*e agitatie4 ,hij w]d gevolgd door die d] ,gr& ,national ,consolidat$ ,trade ,unions1 die me]d]e invlo$ _h dan de e]/g5oemde1 en welk] agitatie en propag&a1 zelfs1 nadat hij zelve niet me] be/ond1 van groot5 invlo$ is gewee/ op de d5kbeeld5 van de vakv]e5ig+smann5 9 ,engel&4 ,het ,ow5s*e socialisme heeft 9 ,engel& lange j>5 e5e kra*tige s*ool gevormd1 ond] arbeid]s1 zo[el als ond] intellektueel54 ,tot ,ow5's be/e s*oli]5 kan ,william ,?ompson word5 g]ek5d1 die1 grondig] econoom1 dan hij1 vooral de !orien uitw]kte en ze propage]de4 ,d5 #ag;en ,novemb] #aheh blies ,ow51 als e5 zwakke en op het laat/ geheel hulpelooze grijsa>d1 d5 laat/5 adem uit4 ,zijn laat/e woord5 w>51 s*rijft zijn zoon3 ,de v]loss+ is gekom56 ,zij 0 dit ind]daad voor d5 man1 die zoo oud w]d en 9 zijn lev5 van e5 groot v]tr\w5 9 de m5s*heid1 zooveel teleur/ell+ ond]vond en zooveel smaad oog/te4 ,wat ,ow5 geme5 _h met zijn groote tijdg5oot51 ,sa9t-,simon en ,f\ri]1 dat 0 zijne utopi/is*e w]eldh]vorm+zu*t2 wat hem van h5 ond]s*eidde1 dat 0 zijne praktis*e blik op de indu/rieele vooruitgang1 wa>van door hem zoo dikw]f de blijk5 gegev5 zijn4 ,ow5 zag dan ook 9 de to5ame van de groot-indu/rie op nijv]heidsgebi$ niets1 dat aan-zi* sle*t is en v]d]felijk1 gelijk de cons]vatieve sociali/5 van zijn tijd bijv41 ma> iets dat alle5 9 /aat is1 de w]eld bet] te mak54 ,door de geweldige to5ame van d5 rijkdom1 die alle5 kon word5 9 het lev5 g]oep5 door de produktie op d5 groot/ mogelijk5 s*aal1 alle5 da>door kon ook1 volg5s ,ow51 de m5s*heid datg5e b]eik5 wat zij b]eik5 moe/1 n4l4 e5 algeme5-mak5 van de opbr5g/5 van d5 arbeid3 e5 communisatie van de nationale go$]54 ,ow5 wilde nooit t]ug1 ma> /e$s vooruit4 ,en het is vooral hi]1 bij dat punt 9 ,ow5's bes*\w+51 dat de lat]e sociaal-demokrat51 dat ,m>x heeft kunn5 aanknoop54 ,omdat1 gelijk m5 lat] zal zi51 ,m>x het kapitali/is* produktie/elsel als e5 hi/oris* proces 9 de ontwikkel+ d] maats*appelijke produktie bes*\wt1 dat zi*1 ho(dzakelijk door zijn eig5e voortontwikkel+1 zelve oploss5 moet4 ,de ontwikkel+s- en beweg+swett5 van het kapitali/is*e /elsel1 wa>door dit zal moet5 ges*i$51 heeft ,m>x lat] ontdekt4 ,ma> dat de mod]ne groot-produktie op d5 groot/mogelijk5 voet en met de mee/ volmaakte produktiew]ktuig5 en kra*t51 de hefboom is1 voor de vooruitgang van de m5s*heid na> de communi/is*e sam5lev+1 is e5 ontdekk+ door ,rob]t ,ow5 g$aan1 9 e5 tijd1 to5 de kapitali/is*e groot-indu/rie1 9 v]h\d+ tot de middel5 wa>ov] zij lat] bes*ikte1 nog 9 h>e k9d]s*o55 /ond4 ,de e5e groote ,utopi/1 de graaf de ,sa9t-,simon1 pr(ete]de dat de toekom/ aan d5 arbeid 01 en v]kla>de de politiek voor de wet5s*ap d] produktie4 ,de &]e1 ,*>les ,f\ri]1 uit burg]lijk] kr+5 voortgesprot51 critise]de op geweldige wijze de burg]lijke sam5lev+ en toonde aan1 dat de armo$e 9 onze maats*appij uit ov]vlo$ voortkomt4 ,en de d]de1 ,rob]t ,ow5 e9delijk1 ontdekte d5 arbeid als d5 bron van all5 rijkdom 9 de kapitali/is*e maats*appij1 d4 w4 z4 als de e5ige voortbr5g] d] ruilwa>d52 en ontdekte voorts1 dat 9 de nijv]heid1 de m5s*heid niet t]ug moet na> de kle9-produktie1 ma> integ5deel1 vrd] voort moet op d5 weg van de groot-produktie4 ,bov5di5 heeft de laat/e1 praktis* aangetoond1 d5 groot5 invlo$ die er uitgaat van het /(felijk milieu op d5 m5s* en van de v]&]+51 die deze als sociaal wez51 da>door kan ond]gaan4 ,al heeft dit ,ow5 ook hi] en da> ov]s*at1 het blijft e5 feit1 dat hij d] w]eld met de bewijz5 9 d5 h& heeft aangetoond1 van hoeveel gewi*t1 de v]&]+ van het sociaal milieu op de sam5lev+ is en kan word54 ,,twe$e ,,g$eelte4 ,,ho(d/uk ,i4 ,,de ,,ontwikkel+ ,,d] ,,philosophie4 ,de critiek op de physikalis*-mat]iali/is*e en ideali/is*e philosophie van ,kant1 ,fi*te en ,hegel1 is t5 all5 tijde ,m>x' /]k/e wap5 gewee/4 ,hij is da>door gekom51 tot zijne lev5s- en w]eldbes*\w+ en als resultaat da>van1 tot de grondlegg+ van de sociaal-demokratie als wet5s*appelijk /elsel4 ,m>x volgde hi]bij--gelijk 9 zijn gans*e w]k--de induktieve me?ode1 die vanaf ,bacon van ,v]ulam en ,desc>tes1 tot de resultat5 d] mod]ne natuurwet5s*app5 heeft geleid4 ,hij pa/e ha> toe op de ges*i$5is en ook op de economie4 ,deze critiek nu moe/ leid51 tot e5e v]e5ig+ van de mat]iali/is*e lev5sbes*\w+ met de philosophie van ,kant1 ,fi*te en ,hegel2--welke v]e5ig+ tot het hi/oris* mat]ialisme geleid heeft1 en van druit1 tot e5e wet5s*appelijke grondlegg+ van het ,socialisme heeft kunn5 leid54 ,deze v]e5ig+ ges*i$de niet1 door e5e bloote sam5voeg+ van beid]lei w]eld- en lev5sbes*\w+51 ma> door de critiek da>op uitgeoef5d4 ,critiek van e5 zoodanig5 a>d1 dat het mogelijk 01 het met de mod]ne ontwikkel+ d] maats*appij ov]e5kom5de te beh\d5 voor e5e voortontwikkel+1 en e5e v]w]p+1 van wat 9 het e51 no* 9 het &]e /elsel1 h\dba> bleek te zijn4 ,uit d5 smeltkroes van deze critiek1 die ,m>x met behulp van het ma*tige wap5 d] dialektiek--de groote philosophis*e d5kvru*t1 wa>aan d5 naam van ,hegel voor altijd is v]bond5--uitoef5de1 kwam het hi/oris*-mat]ialisme als e5 zuiv] g\d te voors*ijn4 ,en het is met behulp van dit1 door h>d5 arbeid gewonn5 resultaat1 dat ,k>el ,m>x 9 /aat 01 het kapitalisme1 als produktievorm en als maats*appelijk v]s*ijnsel1 als het w>e ond] d5 mikroscoop van zijn geweldig critis* tal5t te nem52 het b9n5/e b9n5 van dat /elsel1 de wett5 die het behe]s*5 en evolutione]5 na te gaan en op deze wijze ook af te leid51 langs wlk5 weg en 9 wlk5 vorm het zi* zal en zi* moet oploss51 9 het communisme4 ,de grondkwe/ie van alle philosophie1 de /rijd tuss*5 ,idealisme en ,mat]ialisme2 de v]h\d+ van ,subject en ,object2 de vraag ( ,d5k5 ( ,zijn1 ( ,gee/ ( ,natuur het oorspronkelijk/ zijn2 ( e5 ,god de w]eld ges*ap5 heeft1 ( dat de w]eld van af de eeuwigheid be/aat1 heeft re$s d5 d5k]s van uit de oudheid bezig geh\d5 en zelfs 9 het k]kgelo( van de midd5eeuw51 vond di5zelfd5 /rijd1 re$s dikw]f werklank4 ,zij dook met nieuwe kra*t w$] op1 to5 bij d5 aanvang van het burg]lijk tijdvak1 de economis*e ontwikkel+ en di5t5gevolge de natuurwet5s*app51 e5 snell5 opbloei begonn5 te nem54 ,de geboorteplaats van het nieuw]e ,mat]ialisme is dan ook ,engel&2 het l& van de burg]lijke ontwikkel+ door h&el en indu/rie bij uitnem5dheid1 en zijn baanbrek] is ,bacon van ,v]ulam gewee/4 ,john ,locke le]de da>na1 dat niets 9 d5 gee/ kan zijn1 dat niet da>vr 9 de z9n5 be/ond4 ,hij grondve/te de philosophie van het gezonde m5s*elijk-v]/&4 ,hij wilde da>m$e zegg51 dat er ge5e van de gezonde m5s*elijke z9n5 en het op h5 b]u/5d v]/& v]s*ill5de1 philosophie be/aan kon4 ,hij s*eidde politiek en godsdi5/ van elk&]2 be/re$ 9 teg5/ell+ met ,hobbes d] ,/aatsma*t het re*t om de me5+5 d5 m5s*5 op te dr+5 ( ze uit te delg52 hij pr$ikte voorts de burg]lijke v]draagzaamheid als de hoog/e moraal4 ,9 we]wil da>van1 bleef het ,engels*e ,mat]ialisme e5 esot]is*e !orie1 e5 geheimle] voor de bov5/e-ti5duiz5d en nog me] e5e voor de ari/okratie1 dan voor de b\rgeoisie4 ,het ,engels*e volk 0 er niet door b]o]d geword5 en re$s van bov5-af1 w]d de uitspraak gehoord1 dat m5 het volk zijne religie niet ontnem5 mo*t4 ,9 de #ah;de eeuw ontdekte ,h>tley1 e5 mat]iali/is* d5k]1 het m5s*elijk d5k5 en gevoel5 door h]s5beweg+51 v]kla>de dit laat/e dus op mat]iali/is*e wijze4 ,ma> dezelfde wijsge] tra*tte de zek]heid van de wond]5 uit d5 ,bijbel1 ev5e5s aan te toon51 op !ologis*e wijze4 ,to5maals gold voor d5 ongeloovig5 d5k]1 iem& die jui/ ge5 mat]iali/ 01 namelijk de philoso( ,david ,hume1 die wel-is-wa> elk k]kgelo( v]wi]p1 ma> ev5zoo ook het ,mat]ialisme1 doordi5 hij aan de m5s*elijke z9n51 e5e uitputt5de k5nis van de w]eld be/re$4 ,zooals ,locke het frans*e ,mat]ialisme1 zoo de$ ,hume het duits*e ,idealisme gebor5 word54 ,0 de e]/e1 de erk5de voorloop] van ,did]ot1 d',alemb]t enz41 de laat/e 0 die van ,kant4 ,op het va/el& van ,europa1 _h zi* 9 de wijsbege]te van de #ag;de eeuw1 doordi5 mann5 als ,desc>tes1 ,sp9oza en ,leibnitz mee/ b$uid5de ma!matici en physici w>51 de ,ideali/is*e en de ,mat]iali/is*e w]eldbes*\w+ tamelijk wel1 9 ev5wi*t geh\d54 ,9 d5 aanvang van de #ah;de eeuw ev5wel1 ontwikkelde zi* het frans*e ,mat]ialisme1 als zelf/&ige v]s*ijn+4 ,het split/e zi* 9 twee ri*t+51 die zi* wel-is-wa> m5igmaal krui/51 ma> to* 9 wez5lijkheid van elk&] v]s*ild54 ,de e5e van deze ri*t+51 g+ van ,desc>tes uit en bep]kte zi* me] ( m9d]1 tot de zuiv]e natuurwet5s*app54 ,de &]e1 nam de door ,locke gesponn5 drad5 w$] op4 ,zij 0 aanvankelijk e5e ari/ocratis*e le]1 ma> all5gs erk5de de1 na> de ma*t /rev5de burg]klasse1 dat het ha> e5 ma*tig wap5 kon zijn1 9 h>5 /rijd teg5 kon+s*ap1 adel en gee/elijkheid4 ,het frans*e ,mat]ialisme van de #ah;de eeuw1 v]held]de niet alle5 de ho(d5 t5 opzi*te d] godsdi5/1 ma> het greep diep 9 het politieke en sociale lev5 van het ,frankrijk di] dag5 94 ,helvetius1 de eig5lijke grondlegg] van het frans*e ,mat]ialisme1 v]kla>de 9 zijn boek ,de l',homme 7,ov] d5 m5s*7 dat de grondslag5 d] moraal w>53 de z9nelijke eig5s*app5 en de eig5liefde1 het g5ot en het welbegrep5 p]soonlijk belang4 ,ho(d-gezi*tspunt5 van zijn sy/eem w>53 de natuurlijke gelijkheid van de m5s*elijke intellig5ties1 de nheid tuss*5 de vooruitgang van de r$e en de vooruitgang van de indu/rie2 de natuurlijke go$heid van de m5s*5 en de ma*t van de opvo$+4 ,het frans*e ,mat]ialisme vond zijn toppunt 9 de b]oemde ,encyclop$ie2 zooals het zijn politieke omzett+ vond 9 de v]kl>+ van de b]oemde ,re*t5 van d5 ,m5s*4 ,het v]liep 9 het utopi/is* socialisme1 dat aan zijne !orien ontle5de1 de bes*\w+5 ov] de oorspronkelijke go$heid en de gelijke intellectueele begaafdheid van d5 m5s*1 de alma*t d] erv>+1 gewoonte en opvo$+2 de invlo$ d] uitw5dige om/&igh$5 op d5 m5s*2 de hooge beteek5is van de indu/rie1 het re*t op g5ot enz41 gelijk wij dit bij de beh&el+ van hunne /elsels1 9 het e]/e g$eelte van dit boek1 hebb5 kunn5 zi54 ,9 we]wil van deze s*itt]5de resultat51 ru/te het frans*e ,mat]ialisme ev5wel nog op e5 wankel5 grondslag4 ,de natuurwet5s*app5 hadd51 wel-is-wa> groote vord]+5 gemaakt1 ma> e]/ de me*aniek 0 tot e5 behoorlijk resultaat gekom54 ,*emie en biologie /ond5 nog 9 hunne k9d]s*o552 m5 wi/ nog niets van e5e ontwikkel+sle] d] natuur en kon dus nog niets wet5 omtr5t e5e evolutie 9 de ges*i$5is4 ,de natuur bewoog zi* 9 e5 eeuwige kr+loop1 en de m5s*elijke natuur1 aldus 0 de bes*\w+swijze1 0 van d5 aanvang af gelijk1 zij w]d bij tijd-en-wijle v]dui/]d1 zooals 9 de ,middeleeuw51 ma> dan w$]1 0 zij /rev5de na> h>e natuurlijke re*t54 ,het ,mat]ialisme b]o]de nog d5 inn]lijk5 sam5hang van de w]eldraadsels niet4 ,zoo kon het ,idealisme1 het nog w$] e5s op zi* nem51 met te tra*t5 deze raadsels op te loss5 en zij de$ dit 9 de duits*e philosophie van op het uite9de d] #ah;e en aan d5 aanvang van de #ai;e eeuw4 ,kant's ,kritiek van de zuiv]e ,r$e1 w]d 9 het ,revolutieja> #aghi algeme5 bek5d4 ,het duits*e ,idealisme1 zooals het door ,kant is gele]a>d1 0 wel-is-wa> e5 t]ugslag op het engels*-frans*e ,mat]ialisme1 ma> ge5sz9s 0 het e5 reactie da>op4 ,kant v]sloeg het ,mat]ialisme met succes op zijn eig5 gebi$1 doordi5 hij het pr9cipe van de ontwikkel+1 9 de natuur b9n5leidde4 ,hij lo/e de eeuwig5 duur van het zonnesy/eem op1 doordi5 hij het ont/aan van de ,zon en dat van alle ,planet51 uit rote]5de nevelmassa's v]kla>de4 ,zelfs sprak hij 9 zijne ,populaire ,voorlez+5 re$s het d5kbeeld van de ontwikkel+ van de m5s*5 uit het di]5rijk uit1 als iets dat van-zelf sprak4 ,uitdrukkelijk v]wi]p hij de le] van het oud]e ,idealisme1 dat alle k5nis door erv>+ en de z9n5 v]kreg51 niets 0 dan l\t] s*ijn en er sle*ts 9 de iden van de zuiv]e r$e1 wa>heid is4 ,hij zeide omgeke]d3 alle k5nis van d+5 uit de enkele1 zuiv]e r$e1 is niets dan l\t] s*ijn en sle*ts 9 de erv>+ is er wa>heid4 ,kant's wez5lijke arbeid be/ond jui/ hi]91 dat hij1 aanknoop5d aan ,david ,hume1 het k5v]mog5 van d5 m5s* ond]zo*t en door de critiek van de zuiv]e r$e1 de gans*e erv>+1 tezam5 met alle hi/oris*e en exacte wet5s*app5 omke]de1 door de e5v\dige /ell+ dat onze begripp5 zi* niet na> de voorw]p5 ri*t51 ma> de voorw]p5 na> onze begripp52 dat wij de d+5 buit5 ons niet zi51 zooals zij zijn1 ma> zooals zij aan onze onvolkom5 z9n5 zi* voordo52 dat de gans*e v]s*ijn+sw]eld tot op de z9nelijke aans*\w+ van ruimte en tijd1 voor de m5s*51 alle5 sle*ts 9 de m5s*elijke voor/ell+ be/aat1 t]wijl zi* a*t] ha> het absolute wez5 van de d+51 het d+-aan-zi* v]b]gt1 9 e5 ondoordr+ba> dui/]4 ,aan de e5e zijde w>5 hi]m$e ,d5k5 en ,zijn v]zo5d1 ma> aan de &]e zijde1 g+5 zij da>m$e zooveel te v]d]1 w$] uit elk&]4 ,kant lo/e het w]eldraadsel niet p1 hij v]kla>de het voor onoplosba>4 ,9 de d+5 zelf kunn5 ge5 teg5sprak5 be/aan1 want alles wat e5 teg5spraak bevat1 is onmogelijk1 da>5teg5 v]wikkelt ons het d5k5 9 onv]mijdelijke teg5sprak54 ,dit 0 de grondslag van de b]oemde ,antimonien van ,kant1 zooals da> zijn3 begr5sdheid en onbegr5sdheid van de w]eld1 deelba>heid en ondeelba>heid van de mat]ie1 vrijheid en noodw5digheid4 ,brak nu ,kant de objektieve w]eld geheel en al af1 t]wijl hij ha> be/aan 9 de w]kzaamheid van het m5s*elijk bewu/zijn oplo/e1 ,fi*te b\wde ha>1 tegelijk]tijd op ,kant's !orien voortb\w5d en h5 oms*epp5d1 w$] uit het m5s*elijk bewu/zijn op4 ,fi*te 0 met de natuurwet5s*app5 van nabij1 niet bek5d4 ,het ,ik1 d4 w4 z4 de m5s*1 niet als individu1 ma> als soort1 0 voor hem het w]kelijke ,d+-aan-zi*1 het m5s*elijk bewu/zijn niet de spiegel1 ma> de s*epp] van de objektieve w]eld1 welk] be/aan zi* niet uit de zuiv]e d5kvorm5 laat v]kl>51 ma> welk] be/aansvorm51 door het zuiv]e d5k5 voortgebra*t geword5 zijn4 ,uit h5 leidde ,fi*te1 ruimte en tijd1 kwantiteit en kwaliteit1 mogelijkheid1 w]kelijkheid en noodzakelijkheid af4 ,het d5k5 is e5 zelf/&ig proces1 dat zi* met noodw5digheid voltrekt4 ,met elke /ell+ is zijne teg5/ell+ gegev51 en 9 de voortdur5de ov]w9n+ van deze ge/adige teg5sprak51 door e5e hoog]e e5heid1 beweegt de idee zi* vooruit4 ,hi]m$e nam ,johan ,gottlieb ,fi*te de oud-,grieks*e1 dialektis*e-philosophis*e me?ode w$] op4 ,de$ hij nu e*t] uit de zuiv]e inn]lijkheid van het subjekt1 het objekt gebor5 word51 zoo w]d5 gee/ en natuur e5 en hetzelfde4 ,en ind]daad v]kla>de ,fi*te1 het ,ik1 dan ook voor het subject-objekt4 ,op zijne !orien voortsp9n5d en tegelijk h5 w$] oms*epp5d1 vo]d5 ,s*ell+ en ,hegel da>teg5 aan3 wanne] subjekt en objekt e5-en-hetzelfde zijn1 dan is ge5 van h5 beid5 de zaak-zelf2 het subjekt zoo m9 als het objekt1 het d5k5 zoo m9 als het zijn1 d5 gee/ zoo m9 als de natuur2 ma> elk van h51 is dan sle*ts ne zijde van de zaak en de geheele zaak is niets &]s dan het proces1 dat door beide he5gaat en 9 d5 gee/ van d5 m5s*1 tot het bewu/zijn van zi*-zelf komt4 ,bij ,s*ell+ bleef de id5titeit van subjekt en objekt e5 bloot5 inval4 ,bij de pog+5 om ha> te begrond51 g]aakte hij hoe lang] hoe me] 9 e5e phanta/is*e natuurphilosophie v]w>d1 totdat hij t5slotte bel&de bij het op5b>+sgelo(4 ,hegel da>5teg51 vatte de absolute ,idee1 die hij voor de lev5wekk5de ziel van de gans*e w]eld v]kla>de1 als e5 logis* en hi/oris* proces op4 ,de gee/1 het aan-zi* en voor-zi* be/a&e ,ik1 wordt 9 v]s*ill5de ontwikkel+sphazes e]/ bewu/zijn1 dan zelfbewu/zijn1 dan bes*\w5d en dan h&el5d v]/&1 t5slotte d5 zi*-zelf-begrijp5d5 gevormde en religieuz5 gee/4 ,dan zet bij zi* om 9 de natuur1 wa>9 hij als bl9de noodzakelijkheid w]kt en arbeidt zi* 9 de ges*i$5is uit het ruwe w$] op1 tot dat hij zi*-zelf begrijpt4 ,dit hi/oris* proces1 is sle*ts e5 afspiegel+ van het logis*e proces1 dat zi* onbek5d met het3 wanne]8 en het3 wa>he58 voltrokk5 heeft4 ,hegel vatte aldus het hi/oris*e1 tev5s als e5 logis* proces op4 ,wa> ,kant de ontwikkel+ 9 de natuur leidde1 da> leidde ,hegel ha> de ges*i$5is b9n54 ,wa> ,fi*te aan de dialektis*e me?ode w$] aanknoopte1 da> maakte ,hegel ha> tot d5 spr+5d5 fonte9 des lev5s4 ,met het begrip ,zijn1 is ook het begrip van niet-,zijn gegev51 en uit d5 /rijd van beid51 ont/aat het hoog]e begrip van het ,word54 ,alles be/aat en be/aat tegelijk niet1 want alles is 9 vlo$ en is voortdur5d ond]worp5 aan e5e ge/adige v]&]+1 is ond]worp5 aan e5 voortdur5d en nooit /il/a& proces van ,word5 en ,v]gaan4 ,de dialektis*e beweg+ van de duits*e philosophie voltrok zi* dus aldus1 dat ,kant's /ell+3 ,alles wat e5 teg5spraak 9 zi* bevatte is onmogelijk1 omsloeg 9 de /ell+ van ,hegel3 ,wat ov] het algeme5 d] w]eld beweegt1 is de teg5spraak4 ,hi]m$e nu 0 iets b]eikt1 dat m5 e5e ov]w9n+ kon noem5 op het engels*-frans*e ,mat]ialisme4 ,de dialektis*e beweg+ 9 de natuur zelf 9 te vo]5 en ha> aan te nem51 is e]/ mogelijk geword51 nadat de natuurwet5s*app5 die geweldige vooruitgang hadd5 gemaakt1 gelijk dat het e]/ 9 de twe$e helft van de #ai;e eeuw het geval is gewee/4 ,hi] heeft de door ,kant gegev5 /oot1 zijne afsluit+ het e]/ gevond5 9 de !orie van ,d>w91 wa>door de gans*e organis*e natuur1 plant5 en di]5 en da>m$e ook d5 m5s*1 als het voortbr5gsel van e5 ontwikkel+ wordt opgevat1 die zi*1 9 millio55 na millio55 j>5 voortgezet heeft4 ,hegel ev5wel1 kwam 9 dit opzi*t niet bov5 de me5+5 van de frans*e ,mat]iali/5 uit1 de p]k5 van de onto]eik5de natuurk5nis liet5 dat ook de/ijds niet toe4 ,hij deelde nog de me5+ van de frans*e ,mat]iali/51 dat de natuur e51 zi* 9 gelijke kr+loop5 beweg5d1 zi* /e$s gelijkblijv5d geheel met eeuwige w]eldli*am51 met onv]&]lijke vorm5 van organis*e wez5s 04 ,ma> hij doorbrak die bes*\w+swijze to*1 voor zoov] zij namelijk1 door de engels*e ,mat]iali/5 op de ges*i$5is w]d ov]g$rag54 ,hij vatte de ges*i$5is van de m5s*heid op1 als e5 ge/adig 9 beweg+ zijnd1 aan v]&]+ en oms*epp+ ond]worp51 van lag] na> hoog] op/ijg5d proces en hij beproefde door geweldig5 gee/es>beid1 9 de v]s*ill5de vakk5 van de hi/oris*e wet5s*ap1 de inw5dige tezam5hang1 de voortdur5de phaz5loop van dit proces1 door alle s*ijnb>e dwaalweg5 en toevalligh$5 he51 te v]volg54 ,dewijl hij de d+5 als afspiegel+5 van de begripp5 opvatte1 kwam hij wel-is-wa> tot al te willekeurige ges*i$5iscon/rukties1 ma> da> hals/>rige d+5 als hi/oris*e feit5 dit zijn1 zi* niet zoo gemakkelijk ond] het juk d] begripp5 dw+5 lat51 kwam hij to* ook tot g5iale blikk51 op de tezam5hang van de ges*i$5is d] m5s*heid4 ,kant's grondg$a*te van alle moraal3 ,h&el z dat gij de m5s*heid1 zo[el 9 uw p]soon1 als 9 de p]soon van elk &]1 tegelijk als doel en niet alle5 ma> als middel gebruikt1 kon ont/aan 9 e5 l&1 wa>9 de burg]lijke klasse we9ig en de prolet>is*e klasse1 nog 9 het geheel niet ontwikkeld 04 ,en ,fi*te liet erop volg51 dat ge5 m5s* &]e kra*t5 voor zi* mag 9 gebruik nem52 dat d5 m5s* moet arbeid51 ma> niet als e5 la/di]1 dat ond] d5 la/1 9 slaap n$] zakt en na nooddruftige v]kwikk+ w$] tot het drag5 van d5zelfd5 la/ gewekt zal word54 ,de m5s* behoort ang/loos met li/ en met vreugde te w]k5 en tijd ov] te h\d5 om zijn5 gee/ en zijn oog5 t5 hemel te v]heff51 voor welk] aanblik hij gebor5 is6 ,fi*te br&m]kte met deze uitspraak en met &]51 de feodale adel van zijn5 tijd1 die lui en ondeug5d 04 ,hij proklame]de de maje/eit van het ,re*t 9 deze /ell+3 ,het ,re*t moet gewoonweg be/aan en wie dit niet door zi*zelv5 inziet1 moet tot dat inzi*t g$wong5 word54 ,en da>nev5s pr$ikte ,fi*te de vrijheid en de gelijkheid voor alles wat e5 m5s*elijk aangezi*t draagt4 ,9 zijn ,re*tva>dig+ van de frans*e ,revolutie zegt hij o4 a4 ,de eig5dom kan ge5 &]5 oorsprong hebb51 dan die van d5 arbeid4 ,wie niet arbeidt1 heeft niet het re*t van de sam5lev+ middel5 tot zijn be/aan te v]lang54 ,9 zijn ,grondslag5 van het ,natuurre*t1 s*rijft hij3 ,dieg5e1 welke niet zoo veel heeft dat hij ervan lev5 kan1 behoeft no* d5 eig5dom van &]5 te erk5n51 no* a*t+ te hebb5 voor dezelve1 da> de grondslag5 van het maats*appelijk v]drag1 tot zijne s*ade aangeta/ zijn geword54 ,elke5 behoort eig5dom voor zi* te hebb52 de sam5lev+ is v]pli*t1 all5 van arbeidsmiddel5 te voorzi5 en all5 moet5 arbeid5 om te lev54 ,9 zijn ,re*ts/aat1 voorspelt hij1 dat e5e geme5s*appelijke organisatie kom5 moet1 welke realise]5 zal1 wat hij als ,re*t v]langt4 ,de arbeid en de v]deel+ zull5 geme5s*appelijk georganise]d zijn2 elke5 ontvangt voor e5 nauwkeurig bepaald deel arbeids1 e5 bepaald g$eelte van het kapitaal1 hetwelk zijn eig5dom1 na> de mate van het re*t va//elt4 ,het eig5dom zal alzoo algeme5 v]breid zijn4 ,niem& mag ov]vlo$ hebb51 zoolang niet all5 van het noodzakelijk/e voorzi5 zijn4 ,en het eig5domsre*t aan voorw]p5 van weelde1 ontbe]t di5 grond 9 zoov]re1 dat niet elk burg] zijn a&eel kan bekom51 van di5 eig5dom4 ,de l&li$5 en de arbeid]s zull5 zi* behoor5 te v]e5ig51 t5e9de zoovl mogelijk1 met zoo we9ig mogelijk inspann+ van kra*t5 te kunn5 voortbr5g54 ,9 zijne v]h&el+ ov] ,de geslot5 ,h&els/aat1 die 9 #ahjj v]s*e5 en aan d5 pruisis*5 m9i/] van f9antin ,/ru5see opg$rag5 01 w]kte ,fi*te bov5g5oemde sociali/is*e g$a*t5 v]d] uit1 be/re$ hij de !orien van ,adam ,smi?1 de vrije concurr5tie-le] en het d5kbeeld1 dat de ,/aat zi* heeft te bep]k51 tot e5 bes*]m+ van het re*t4 ,ma> hij neemt da>bij to* w$] e5 &] /&punt 91 dan de frans*e en engels*e sociali/5 van zijn5 tijd2 hij is ook dr9 e5 teg5/&] van ,adam ,smi?1 dat hij van de bepal+ van de wa>de d] go$]5 door d5 arbeid1 niets wil wet52 hij ziet 9 d5 vrij5 h&el1 e5e onh\db>e ov]lev]+ uit de d5kwijze onz] voor\d]s4 ,voor de mod]ne naties1 me5de hij1 geldt niet me]1 wat voor de midd5eeuws*e e5heid van het *ri/elijk ,europa gold4 ,fi*te erk5de ev5wel 9 zijn tijd re$s1 de zw>e la/5 die er op het volk kwam5 te drukk51 door het uitzuig5d militairisme en hij probe]de dan ook d5 ,/aat geheel en al om te vorm54 ,als zoodanig1 geldt dan ook hij nog e5igsz9s voor e5e d] utopi/is*e ,sociali/51 omdat hij 9 zijn w]eldh]vorm5de sociale plann5 niet uitg+ van de be/a&e feit51 ma> van e5 aan zijn bre9 ontsprong5 plan4 ,hij wilde d5 ,/aat omvorm5 tot e5e h>monis*e geme5s*ap1 wa>van de deel5 op zi*-zelve1 de individu51 hun natuurlijk re*t zull5 v]zek]d zi51 op e5 gelukkig en tevr$5 be/aan4 ,ma> aan d5 &]5 kant1 da*t hij zi* di5 ,/aat als e5 v]/&s-,/aat1 geheel en al afgeslot5 van het buit5l&1 met e5 bijzond] soort geld en met de ov]ige ,/at5 sle*ts 9 geme5s*ap1 niet door middel van d5 h&el1 ma> door dat van de wet5s*ap alle54 ,ook ,hegel heeft e5maal zijne philosophie d5 voorloop] g5oemd1 van e5 tijd wa>9 er e5 vrij volk zal be/aan4 ,na de n$]laag van de frans*5 bij ,wat]loo1 v]kla>de hij het voor de natuurlijke roep+ van de duits*]s1 voor d5 ho(dw9/ hunn] t]uggewonn5 onafhankelijkheid1 dat zij ?ans onge/oord het heilige vuur van de philosophie 9 bew>+ kond5 nem54 ,to5 hij na> ,b]lijn b]oep51 zijne ,philosophie van het ,re*t s*reef1 t5e9de het ,re*t als e5 r$elijk1 zi* uit zi*-zelf ontwikkel5d organisme voor te /ell51 g+ hij van de /ell+ uit3 ,het be/a&e is r$elijk en het r$elijke is dat wat be/aat4 ,de polemiek welke ,hegel gevo]d heeft1 teg5 de hi/oris*e ,re*tss*ool1 bewees dat hij met deze /ell+ ge5sz9s e5e v]he]lijk+ van l het be/a&e b$oelde1 gelijk m5 9 zijn5 tijd zi* niet ontzi5 heeft1 op deze zijne woord5 bij alle reaktionaire maatregel5 d] ,pruisis*e rege]+1 zi* te b]oep54 ,hegel b$oelde met deze /ell+1 dat de r$e de hi/oris*e noodzakelijkheid 01 de eeuwige vloei+ 9 het hi/oris*e ontwikkel+sproces4 ,wat deze s*ept1 is w]kelijk en r$elijk1 omdat het noodzakelijk is2 zoodra het oph\dt noodzakelijk te zijn1 wordt het onw]kelijk en onr$elijk4 ,hegel heeft de rijke s*epp+ van het duits*e ,idealisme 9 n ma*tig sy/eem samgevat4 ,hij heeft alle bronn5 en /room5 van dit klassieke tijdp]k 9 ne b$d+ geleid1 wa> zij wel-is-wa> 9 bevror5 zijn1 door d5 ijsk\d5 adem van de reaktie die ov] ,duits*l& woei1 ma> die zijne jong]5 to* w$]1 door hunn5 eig55 arbeid1 kond5 do5 ontdooi54 ,to5 ,hegel teg5 de ,juli-,revolutie 9 #ahcj te velde trok1 to5 hij de ,engels*e re=mbill e5 snijd5 noemde 9 de edele +ew&5 van e5 ,groot-,brittanje's /aatsregel+1 to5 v]liet5 hem de s*>5 zijn] jong]51 om na> zijn5 eig55 le]l+ ,edu>d ,gans te gaan lui/]51 die lez+5 g+ h\d5 ov] des mee/]s ,re*tsphilosophie1 da>bij de revolutionaire zijde van des ,mee/]s me?ode op d5 voorgrond /ell5de en teg5 de hi/oris*e ,re*tss*ool polemise]5 g+4 ,m5 zeide to5t]tijd dan ook 9 ,b]lijn1 dat1 niet aan de *ol]a1 ma> aan deze sm>telijke erv>+1 z\ d5 groot5 ,mee/] ov]l$5 zijn4 ,,ho(d/uk ,,ii4 ,,critiek ,,op ,,de ,,hegels*e ,,philosophie4 ,david ,fri$]i* ,/rausz1 ,bruno ,bau]1 ,max ,/irn] en ,ludwig ,feu]ba*1 w>5 de mee/ beteek55de s*oli]5 van ,hegel gewee/1 die elk hun eig5 weg g+5 bij de ontwikkel+1 van de philosophie van d5 ,mee/]4 ,ook ,k>el ,m>x behoorde tot de le]l+5 van ,hegel4 ,/rausz _h behalve zijn ,dogmatiek1 de b]oemde critiek op het lev5 van ,jezus ges*rev54 ,bruno ,bau] heeft voor het ond]zoek na> het ,ont/aan van het ,*ri/5dom b$uid5d5 arbeid gelev]d1 t]wijl ,max ,/irn] w$] geheel zelf/&ige pad5 insloeg met zijn ,e9zige und se9 ,eig5?um1 welk w]k wel e5s als e5 voorloop] van het lat]e an>*isme1 van ,bak\n9e en ,krapotk9e1 is g5oemd4 ,ludwig ,feu]ba* en ,bruno ,bau] behoord5 tot de mee/ beteek55d5 van ,hegels uitloop]s op wijsge]ig t]re94 ,feu]ba* ba>de het e]/ als b$uid5d philoso( opzi51 door zijn ,wes5 des ,*ri/5?ums4 ,van-uit ,hegel's ,idealisme1 ontwikkelde hij da>9 w$] het mat]iali/is* d5k54 ,de natuur be/aat onafhankelijk van alle philosophie1 zoo zeide hij1 zij is de grondslag1 wa>op wij m5s*51 zelv5 produkt5 van de natuur1 gegroeid zijn4 ,buit5 de natuur en d5 m5s*5 be/aat niets1 en de hoog]e wez5s1 die onze phantasie ges*ap5 _h1 zijn sle*ts phanta/is*e werspiegel+51 van ons eig5 wez54 ,de m5s* is1 wat hij eet4 ,de ban 0 dus v]brok51 het sy/eem 0 gesprong5 en t] zijde geworp5 en de teg5spraak 0--dewijl zij sle*ts 9 de v]beeld+ be/ond--opgelo/4 ,het mat]ialisme van ,feu]ba* is ev5wel doodgeloop54 ,en het 0 ,k>el ,m>x die 9 #ahde er met de volg5de #aa /ell+5 positie teg5 nam4 #a4 ,het ho(dgebrek van alle tot nu toe be/aan hebb5d ,mat]ialisme--dat van ,l4 ,feu]ba* niet uitgezond]d--01 dat het objekt1 de w]kelijkheid1 de z9nelijkheid1 sle*ts ond] d5 vorm van het objekt ( d] aans*\w+ w]d opgevat2 niet e*t] als m5s*elijke1 z9nelijke w]kzaamheid1 praktijk1 niet subjektief4 ,da>v&aan kon het ges*i$51 dat de w]kzame zijde1 9 teg5/ell+ tot het mat]ialisme1 door het ,idealisme ontwikkeld w]d--ma> alle5 ab/rakt1 da> het ,idealisme natuurlijk de w]kelijke1 z9rijke w]kzaamheid1 als zoodanig1 niet k5t4 ,feu]ba* wil z9nelijke1 van de g$a*t5objekt5 w]kelijk-v]s*ill5de objekt52 ma> hij vat de m5s*elijke w]kzaamheid zelf1 niet op als objektieve w]kzaamheid4 ,hij bes*\wt da>om 9 het ,wes5 des ,*ri/5?ums sle*ts de !oretis*e v]h\d+ als het e*t m5s*elijke1 t]wijl de praktijk sle*ts 9 h>5 sm]ig-joods*5 v]s*ijn+svorm opgevat en gefixe]d kan word54 ,hij begrijpt da>v&aan niet de beteek5is van de revolutionaire1 van de praktis*-critis*e w]kzaamheid4 #b4 ,de kwe/ie1 ( het m5s*elijk d5k5 de objektieve wa>heid bijgebra*t kan word51 is ge5 kwe/ie van !orie1 ma> e5 kwe/ie van praktijk4 ,9 de praktijk moet de m5s* de wa>heid1 d4 w4 z4 de w]kelijkheid en de ma*t1 de dez]zijds*heid van zijn d5k51 bewijz54 ,de /rijd ov] de w]kelijkheid en de niet-w]kelijkheid van het d5k51 dat zi* van de praktijk isole]t1 is e5 van zuiv] s*ola/is*5 a>d4 #c4 ,de ,mat]iali/is*e !orie1 dat de m5s*5 produkt5 zijn van om/&igh$5 en van opvo$+1 v]&]de m5s*5 dus1 produkt5 van &]e om/&igh$5 en v]&]de opvo$+ zijn1 v]geet1 dat de om/&igh$5 zelf door de m5s*5 v]&]d word5 en dat de opvo$]s1 zelf moet5 word5 opgevo$4 ,zij komt da>om met noodw5digheid ertoe1 de sam5lev+ 9 twee deel5 te splits51 wa>van het e5e bov5 het &]e v]hev5 is4 7,bijv4 bij ,rob]t ,ow547 ,het tezam5vall5 van het v]&]5 d] om/&igh$5 en d] m5s*elijke w]kzaamheid1 kan sle*ts als revolutionaire praktijk1 opgevat en rationeel word5 begrep54 #d4 ,feu]ba* gaat uit van het faktum d] religieuze zelfontvreemd+1 van de v]dubbel+ d] w]eld 9 e5e religieus voorge/elde en e5e w]kelijke w]eld4 ,zijn arbeid be/aat hi]91 de religieuze w]eld door h>e w]eldlijke grondslag te do5 oploss54 ,hij ov]ziet1 dat na volbr5g+ van dez5 arbeid1 de ho(dtaak nog onafg$aan blijft4 ,het feit namelijk1 dat de w]eldlijke grondslag zi* vanzelf opheft1 en zi* e5 zelf/&ig rijk 9 de wolk5 fixe]t1 is jui/ alle5 ma> uit de zelfv]deeldheid en het zi*zelf-teg5sprek5 dez] w]eldlijk5 grondslag te v]kl>54 ,deze zelf moet alzoo1 e]/5s1 9 h>5 teg5spraak v]/aan en da>na1 door t]zijde/ell+ van die teg5spraak praktis* g]evolutione]d word54 ,alzoo bijv41 nadat de a>ds*e familie als het geheim van de heilige familie ontdekt is1 moet m5 de e]/e zelve !oretis* gecritise]d en praktis* g]evolutione]d hebb54 #e4 ,feu]ba*1 niet tevr$5 met het ab/rakte d5k51 appelle]t aan de z9nelijke aans*\w+2 ma> hij vat deze z9nelijkheid niet als e5 practis*e1 m5s*elijk-z9nelijke w]kzaamheid op4 #f4 ,feu]ba* lo/ het religieuze wez5 9 het m5s*elijk wez5 op4 ,ma> het m5s*elijk wez5 is niet e51 d5 individueel5 m5s* inwon5de ab/raktie4 ,9 zijn w]kelijkheid is 't1 het ensemble van de maats*appelijke v]h\d+54 ,feu]ba*1 die op de critiek van dit w]kelijke wez5 niet +aat1 is da>om g$wong53 #a;e4 ,van het hi/oris* v]loop te ab/rahe]5 en het religieuze gemo$ voor zi* te fixe]51 en e5 ab/rakt-gesole]d-m5s*elijk individu voorop te zett54 #b;e4 ,kan bij hem da>door het m5s*elijk wez51 sle*ts als soort1 als inn]lijke /omme1 de vele individu5 alle5 ma> natuurlijk v]b9d5de algeme5heid1 opgevat word54 #g4 ,feu]ba* ziet da>door niet 91 dat het religieuze gemo$1 zelve e5 maats*appelijk produkt is1 en dat het ab/rakte individu1 hetwelk hij analyse]t1 9 de w]kelijkheid tot e5e bepaalde maats*appelijke vorm behoort4 #h4 ,het maats*appelijk lev5 is wez5lijk praktis*4 ,alle my/]in1 welke de !orie v]leidt en tot my/icisme maakt1 v9d5 hunne rationeele oploss+ 9 de m5s*elijke praktijk en 9 het begrijp5 dez] praktijk4 #i4 ,het hoog/e wa>toe het bes*\w5de ,mat]ialisme--d4 w4 z4 het ,mat]ialisme dat de z9nelijkheid niet als e5 praktis*e w]kzaamheid begrijpt--het br5gt1 is de bes*\w+ van de individu 9 de burg]lijke maats*appij4 #aj4 ,het /&punt van het oude ,mat]ialisme is de burg]lijke maats*appij2 het /&punt van het nieuwe1 dat d] m5s*elijke sam5lev+ ( dat van de v]maats*appelijkte m5s*heid4 #aa4 ,de philosoph5 hebb5 tot nog toe de w]eld sle*ts v]s*ill5d gent]prete]d1 ma> het komt er op aan ha> te v]&]54 ,,he9ri* ,,k>el ,,m>x w]d op d5 #e;en ,mei #ahah te ,tri] gebor5 als de zoon van d5 advokaat en lat]5 ,ju/iti]aad ,m>x1 die 9 #ahbd met zijne familie van het ,jod5dom tot het ,*ri/5dom ov]g+4 ,m>x' /amboom moet van af zijn vad] opwa>ts tot aan de #af;e eeuw toe1 sle*ts rabbijn5 aanwijz52 wat zek]d] is1 dat is1 dat zijne mo$] af/amde van e5 holl&s*e1 joods*e familie4 ,beide zijne oud]s1 w>5 li$5 van hooge ontwikkel+4 ,nauwelijks de k9d]s*o55 ontwass51 g+ de jonge ,m>x na> de ,univ]siteit van ,bonn1 da>na na> die van ,b]lijn1 wa> hij t] wille van zijn vad] re*tsgele]dheid be/ude]de en1 voor zijn eig5 g5oeg51 ges*i$5is en philosophie4 ,met zijn v]/&1 van nature als het w>e aangelegd voor de dialektiek1 moe/ de jonge ,k>el ,m>x zi* het /]k/ aangetrokk5 gevoel5 tot de philosophie van ,hegel4 ,ge5 ond] die talrijke jong]51 heeft ,hegel grondig] be/ude]d1 dan ,m>x4 ,wat ,m>x dan ook zoo ma*tig tot de philosophie van ,hegel aantrok1 dat 0 h>e dialektis*e me?ode1 welk] revolutionaire spits1 jui/ door het s*aduwspel van nevela*tige begripp5 omhuld w]d4 ,m>x ruimde veelme] deze begripp5 op1 t]wijl hij zi* 9 de massa van hi/oris*e /( wi]p en met deze feit5 de !orie bevru*tte4 ,van jongs-af bezat hij e5 onv]zadigb>e dor/ na> wet5 en e5e ru/elooze zelfcritiek4 ,re$s de vri5d5 zijn] jeugd klaagd5 er ov]1 dat hij door zijn na*twak5 om te w]k51 zijne /]ke gezondheid vaak ges*okt heeft4 ,arnold ,ruge s*reef aan ,ludwig ,feu]ba* ov] ,m>x3 ,hij lee/ ze] veel2 hij arbeidt met e5e ongeme5e int5siviteit en hij heeft e5 critis* tal5t1 dat somwijl5 tot e5 9 ov]mo$ onta>d5de dialektiek wordt14444 ma> hij vole9digt niets1 hij breekt ov]al af en /ort zi* /e$s van vor5 af aan1 9 e5 e9delooze boek5zee4 ,hij behoort1 volg5s zijne gele]de dispositie1 gans* d] duits*e w]eld toe1 ma> door zijn revolutionaire d5kwijze1 is hij van ha> buit5geslot54 ,m>x v]e5igde dan ook 9 zi*1 alle fau/iaans*e a&rift5 van de duits*e gele]dheid4 ,hij droeg het lev5 d] wet5s*ap b9n51 zooals hij de wet5s*ap 9 het lev5 b9n5droeg4 ,dit 0 de vooruitgang1 die de duits*e wijsge]ige bes*av+ alle5 nog ma> mak5 kon1 die zij ond] alle om/&igh$5 mak5 moe/1 wilde zij niet1 van e5 drijfrad d] hi/oris*e ontwikkel+1 tot e5 traprad voor kle9burg]lijke d5k]s word54 ,van de groot/e beteek5is voor ,m>x' jeugd1 0 zijne v]h\d+ tot de familie von ,we/phal54 ,dt w>5 bur5 van het oud]lijke huis4 ,de graaf von ,we/phal5 0 e5 ,pruisis* beambte1 van e5 niet gewoon slag en ze] ruim van opvatt+54 ,zijn vad] 0 de geheimsecret>is ,philip von ,we/phal51 die 9 d5 zev5j>ig5 oorlog1 vijf frans*e ma>s*alk5 9 vijf veldslag5 met succes v]sloeg en da>nev5s van nature zoo burg]lijk bleef1 dat hij nooit e5 soldat5uni=m droeg en d5 titel van ,g5]aal-,adjudant van het leg]1 wa>m$e de kon+ van ,engel& hem me5de te v]e]51 la*5d van de h& wees4 ,alle5 de v]heff+ 9 d5 adel/&1 liet hij zi* welgevall51 ma> dit1 t5e9de e5 meisje te kunn5 huw5 dat hem aan gee/eseig5s*app5 ev5a>de en de do*t] van e5 ,s*ots*e b>onn5familie 03 zij /amde af van d5 b]oemd5 ,argyle1 d5 h]tog1 die door de v]oordeel+ ond] de tyrannieke rege]+ van ,jacobus ,,ii en d5 held5mo$ wa>m$e hij zijn vonnis droeg1 9 de ges*i$5is van ,engel& wlbek5d is4 ,de jong/e zoon uit dez5 e*t 0 ,lodewijk von ,we/phal54 ,9 het huis van dez5 vrijd5k] vond de jonge ,m>x e5 twe$e tehuis4 ,t]wijl zijn vad] hem de frans*e bes*av+ deela*tig de$ word51 hem ,rac9e en ,voltaire voorlas1 leidde de he] von ,we/phal5 hem 9 de duits*e bes*av+ 92 las hem ,hom]us en ,%akespe>e voor1 die dan ook voor altijd1 ,m>x' lijfdi*t]s geblev5 zijn4 ,we/phal5's k9d]51 w]d5 de speelmakk]s van d5 jong5 ,m>x en het is da>v&aan1 dat ,m>x 9 de jonge ,j5ny von ,we/phal51 die drie j>5 oud] 0 dan hij1 spo$ig e5e geliefde kreeg1 die hem geheel zijn lev5 is blijv5 aanhang5 met de groot/e tr\w en de groot/e liefde4 ,b]eids 9 #ahcf1 to5 ,m>x na> de ,univ]siteit g+1 0 de zaak van eeuwige tr\w en liefde tuss*5 h5 beid5 beklonk54 ,twee j>5 lat]1 v]loor ,k>el ,m>x zijn5 go$5 en za*t5 vad] en hi]m$e e9digde e5 conflict tuss*5 h5 beid51 dat 9 d5 aanvang zi* liet aanzi5 van g5oegzaam ern/ig5 a>d te kunn5 word51 om tot e5 s*]p5 breuk te leid54 ,het liep nu nog sle*ts ov] ,m>x' voorkeur voor de philosophie en des vad]s neig+1 om e5 advokaat van hem te mak54 ,m>x' be/e vri5d5 aan de ,hooges*ool w>53 ,bruno ,bau] en ,k>l ,fri$ri* ,kpp51 aan beid] omgang v]dankt ,m>x veel van zijn ontwikkel+4 ,zij w>5 beide ,hegelian51 gelijk to5maals 9 ,duits*l& en vooral 9 ,pruiss51 ge5 beteek55de kop1 zi* aan d5 invlo$ van d5 groot5 ,mee/] d] philosophis*e r$5e]kun/ heeft kunn5 onttrekk54 ,bruno ,bau] /amde uit ,saks5-,alt5burg1 en 0 de zoon van burg]\d]s2 zijn vad] 0 porcele9s*ild] 9 ,b]lijn4 ,bruno 0 de oud/e van drie bro$]s1 die all5 9 de gele]de w]eld naam gemaakt hebb54 ,bruno e*t]1 gold als de begaafd/e van de drie4 ,het 0 de w5s* van ,bau]1--die inmiddels re$s 9 e5 polemiek met ,david ,fri$]i* ,/rausz1 d5 groot5 s*rijv] van het ,lev5 van ,jezus1 gewikkeld 0--om ,m>x naa/ zi* te hebb5 aan de r$aktie van e5 critis* tijds*rift1 omdat hij van ,m>x' groote critis*e en dialektis*e begaafdh$51 w5s*te te pr(ite]54 ,9 de briev5 die hij ,m>x s*reef1 spoorde hij dez5 aan exam5 te do52 hij wilde ,m>x e5 positie zi5 krijg5 aan de ,univ]siteit als hoogle]a>4 ,fri$ri* ,kpp5 0 me] ges*i$kundige dan philoso(4 ,beid5 hadd5 e5 tijds*rift gegrondve/ de ,hallis*e ,jahrb*] g5aamd1 wa>9 ,kpp5 ov] hi/orie en hi/oris*e figur5 s*reef1 en ,bau] zijn5 /rijd teg5 de or?odoxie met groote s*]pte /re$4 ,9 't ja> #ahda promove]de ,m>x dan1 als doktor 9 de philosophie aan de ,hooges*ool te ,j5a1 met e5e diss]tatie3 ,ov] de philosophie van ,epikurus1 welke diss]tatie to5 niet 9 het li*t is v]s*554 ,zijn voornem5 om zi* te ,bonn als privaatdoc5t te ve/ig51 liet hij weldra v>54 ,de wijze to*1 wa>op de m9i/] ,ei*horn zijn5 vri5d ,bau] beh&elde1 lokte e5 vrij man1 zooals ,m>x zi* dit voelde1 allesbehalve aan om zijn nek ond] d5 pruisis*5 c5suur te kromm54 ,spo$ig da>na krijgt ,m>x1 het 0 9 #ahdb1 de leid+ van de radikale ,rhe9is*e ,zeitung1 wa>aan hij voorf re$s _h m$egew]kt4 ,ond] de m$ew]k]s di] dag5 aan dit blad1 dat 9 ,keul5 v]s*e51 en aan de belang5 d] politiek1 h&el en nijv]heid di5/ba> 0 gemaakt1 telde m5 de be/5 ond] de ,hegels*e jong]5 als3 ,bruno ,bau]1 ,kpp51 ,nauw]k1 ,max ,/9]1 ,georg ,jurg1 ,mozes ,hesz1 ,h]mann ,pttmann en d5 di*t] en lit]ator ,georg ,h]wegh4 ,9 de op/ell5 9 dat blad door hem geplaat/1 /aat ,m>x nog geheel op het /&punt van de radikale ,hegelian51 die uit zuiv] ideologis*e1 voorpge/elde me5+5 hunne conclusin trokk52 ma> ook re$s1 e5 e*o van het frans*e socialisme d$5 hoor54 ,9 e5 polemiek uit die dag51 zeide hij re$s3 ,de ,rhe9is*e ,zeitung1 die de communi/is*e d5kbeeld51 9 hunne huidige ge/alte ge5 v]w]kelijk+ kan voorspell5 444 zal deze iden aan e5e grondige critiek ond]w]p54 ,dat ev5wel de ges*rift5 van ,p4 ,l]\x1 ,v4 ,considrant en voor alles1 de s*]pz9nige w]k5 van ,p4 ,j4 ,pr\dhon niet door invall5 van het oog5blik kunn5 word5 be/r$51 ma> na lange en diepga&e /udien kunn5 word5 gecritise]d 4441 is onze va/e ov]tuig+ 4444 ,op praktis*e pog+5 van communisme1 kan m5 met kanonn5 antwoord51 zoodra zij geva>lijk word52 ma> iden1 die zi* mee/] mak5 van onze intellig5tie1 die onze gez9dheid v]ov]51 wa>aan het v]/& ons gewet5 gaat klui/]51 dat zijn ket5s1 wa>aan m5 zi* niet onttrekt1 zond] zijn h>t te v]s*eur52 dat zijn demon51 welke de m5s* sle*ts ov]w9n5 kan1 doordi5 hij zi* eraan ond]w]pt4 ,de #bh/e ,janu>i van 't ja> #ahdc1 9 hetzelfde ja> wa>9 ,m>x 9 het huwelijk trad met ,j5ny von ,we/phal51 kwam het v]bod van de rege]+ tot het lang] voortbe/aan van de ,rhe9is*e ,zeitung4444 ,uit de noodzakelijkheid1 die hi]uit gebor5 w]d voor de vrije gee/5 9 ,duits*l& om hunne d5kbeeld5 te v]kondig51 kwam het ma&s*rift de ,deuts*-,franzsis*5 ,jahrb*] voort1 dat t]nauw]nood n ja> heeft be/aan4 ,h]wegh1 ,arnold ,ruge en ,he9ri* ,he9e hebb5 eraan m$egew]kt en ,m>x heeft er zijn e]/e artikel53 de critiek op ,hegel en het ,hegelianisme 9 gepublice]d en ,engels1 zijn e]/e /aa?ui%\dkundige op/ell54 ,de op/ell5 d] e]/e heet53 critiek op de ,hegels*e ,re*tsphilosophie en ov] de ,jod5kwe/ie1 e5 critiek op artikel5 van ,bruno ,bau] ov] het ,jod5dom2 die d] laat/e3 ,omtrekk5 e5] critiek d] nationale-economie en de positie van ,engel&4 ,m>x 0 intuss*5 na> ,p>ijs gegaan1 om er zi* voor go$ te ve/ig5 en da> 0 het1 dat hij het frans*e socialisme be/ude]de en dat hij tev5s k5nis maakte met ,pr\dhon1 9 wi5s be/rijd+ hij lat] tev5s de geleg5heid zal v9d51 zijn wet5s*appelijk /&punt 't e]/1 kra*tig te ontv\w54 ,ma> r/ moet5 wij t]ug1 na> het tijdp]k van de ,deuts*-,franzsis*e ,jahrb*] en ,m>x' critiek op het ,hegelianisme4 ,hi]m$e vang5 wij dus aan4 ,,tot ,,critiek ,,d] ,,hegels*e ,,re*tsphilosophie4 ,,e5e ,,inleid+4 7#ahdc7 ,voor ,duits*l& is de critiek d] religie 9 wez5lijkheid re$s beindigd en de critiek d] religie is de voorwa>de tot elke critiek4 ,de pr(ane exi/5tie van de dwal+ is gecompromite]d1 nadat h>e hemels*e oratio pro aris et focis werlegd is4 ,de m5s*1 die 9 de phanta/is*e w]kelijkheid van d5 hemel1 alwa> hij na> e51 b]m5s* zoek5d1 sle*ts de wers*ijn van zi*-zelf gevond5 heeft1 zal niet me] g5eigd zijn1 sle*ts de wers*ijn van zi*-zelve1 sle*ts d5 onm5s* te v9d51 wa> hij zijne w>e w]kelijkheid zo*t1 en v9d5 moet4 ,het fundam5t van de irreligieuze critiek is3 de m5s* maakt de religie1 de religie niet d5 m5s*4 ,en wel-is-wa> is de religie het zelfbewu/zijn en het zelfgevoel d] m5s*1 die zi*-zelf nog niet tot bewu/zijn heeft kunn5 br5g5 (1 zi*-zelf w$] v]lor5 heeft4 ,ma> de m5s* is ge5 ab/rakt1 buit5 de w]eld /a& wez54 ,de m5s*1 dat is de w]eld d] m5s*51 de ,/aat1 de sociteit4 ,dez5 ,/aat1 deze sociteit1 br5gt de religie voort1 e5 omgeke]d zelfbewu/zijn1 omdat zij e5e omgeke]de w]eld is4 ,de religie is de algeme5e !orie dez] w]eld1 ha> encyclop$is* comp5dium1 h>e logica 9 populair5 vorm1 ha> spirituali/is* po9t d'honneur1 ha> en?\siasme1 ha> moreele sanktie1 h>e sle*te v]volkom5+1 h>e algeme5e troo/- en re*tva>dig+sgrond4 ,zij is de phanta/is*e v]w]kelijk+ van het m5s*elijk wez51 omdat het m5s*elijk wez51 ge5 w>e w]kelijkheid bezit4 ,de /rijd teg5 de religie1 is dus middellijk d5 /rijd di] w]eld1 welk] gee/elijk dogma de religie is4 ,de religieuze ell5de is1 9 n woord1 de uitdrukk+ d] w]kelijke ell5de en zij is het prote/ teg5 die w]kelijke ell5de4 ,de religie is de zu*t van het b$rukte s*epsel1 het gemo$ van e5 h>telooze w]eld1 zooals zij d5 gee/ van e5e gee/looze toe/& is4 ,zij is het opium des volks4 ,de opheff+ d] religie als het illusoire geluk des volks1 is de eis* voor zijn w]kelijk geluk4 ,de eis*1 de illusies omtr5t zijn toe/& op te gev51 is de eis* om e5 toe/& op te gev51 welke aan illusies behoefte heeft4 ,de critiek op de religie is dus1 9 d5 kiem1 de critiek op het jamm]dal1 welks heiligheidss*ijn de godsdi5/ is4 ,die critiek heeft de imag9aire bloem5 aan d5 /5gel afgeplukt1 niet opdat de m5s* deze phantazielooze1 troo/elooze /5gel drage1 ma> opdat hij da>door di5 /5gel wegw]p5 en de lev5de bloem5 er af z\de brek54 ,die critiek d] religie ontgoo*elt d5 m5s*1 opdat hij d5ke1 h&ele en zijne w]kelijkheid duidelijk zal zi51 zooals e5 ontgoo*eld en tot bez9n+ gekom5 m5s*2 opdat hij zi* om zi*-zelf en da>mee1 om zijn w]kelijke zon zi* bewege4 ,de godsdi5/ is sle*ts de illusoire zon1 die zi* om d5 m5s* beweegt1 zoolang hij zi* niet om zi*-zelf beweegt4 ,het is da>om de taak d] ges*i$5is1 nadat het g5]zijds* d] wa>heid v]dw55 is1 de wa>heid van het dez]zijds* te do5 v]spreid54 ,en het is 9 de e]/e plaats de taak d] philosophie1 die 9 di5/ d] ges*i$5is /aat1 nadat de heilig5ge/alte van de m5s*elijke zelfontvreemd+ ontmask]d is1 de zelfontvreemd+1 9 h>e onheilige ge/alte te ontmask]54 ,de critiek op d5 hemel1 moet zi* da>m$e omzett51 9 e5e critiek op de a>de2 de critiek d] religie 9 de critiek van het re*t2 de critiek d] !ologie 9 die van de politiek4 ,de hi]volg5de uite5zett+--e5 bijdrage tot dez5 arbeid--sluit 9 de e]/e plaats niet bij het orig9eel1 ma> bij e5 copie aan1 bij de duits*e ,/aats- en ,re*tsphilosophie1 om ge5 &]e oorzaak als deze1 dat zij zi* aan ,duits*l& aansluit4 ,wilde m5 ook aan het duits*e /atus quo zelf aanknoop51 hetzij dan op d5 e5ig da>toe pass5de wijze1 dit wil zegg51 negatief1 het resultaat zal /e$s e5 ana*ronisme blijv54 ,zelfs de negatie van onz5 teg5woordig5 politiek5 toe/& bev9dt zi* re$s als e5 bes*immeld feit1 9 de rommelkam] d] mod]ne volk54 ,wanne] ik de gepo$]de pruik5 nege]1 h\d ik altijd nog de opgepo$]de pruik5 ov]4 ,wanne] ik de duits*e toe/&5 van #ahdc nege]1 /a ik1 na> frans*e tijdrek5+1 nog altijd nauwelijks 9 't ja> #aghi1 veel m9d] 9 het br&punt van d5 teg5woordig5 tijd4 ,ja1 de duits*e ges*i$5is vleit zi*1 e5e beweg+ te bezitt51 die ha> ge5 volk aan d5 hi/oris*5 hemel nog voorg$aan heeft1 no* na zal do54 ,wij hebb5 namelijk 9 de ,re/auratie d] mod]ne volk5 g$eeld1 zond] van h>e ,revoluties iets te hebb5 ontvang54 ,wij zijn g]e/aure]d geword51 e]/5s1 omdat &]e volk5 e5 ,revolutie waagd51 en twe$5s1 omdat &]e volk5 e5 contra-,revolutie l$52 de de e5e ke]1 omdat onze ,he]5 vrees hadd51 de &]e ke]1 omdat onze ,he]5 ge5e vrees hadd54 ,wij1 met onze h]d]s aan d5 spits1 bevond5 ons altijd ma> nmaal 9 het gezels*ap van de vrijheid1 op d5 dag h>] begraf5is namelijk4 ,e5e s*ool1 welke de lafh>tigheid van h$51 legitime]t door de lafh>tigheid van gi/]52 e5 s*ool1 die elk5 s*reeuw van de lijfeig55 teg5 d5 knoet1 voor rebellis* v]kla>t1 zoodra die knoet e5 beja>de1 e5 afge/amde1 e5 hi/oris*e knoet is2 e5 s*ool die de ges*i$5is1 gelijk ,isral's ,god zijn5 di5a> ,mozes1 sle*ts ha> a po/]iori wij/1 de hi/oris*e ,re*tss*ool1 zij z\de zek] de duits*e ges*i$5is uitgevond5 hebb51 w>e zij niet zelve e5e uitv9d+ van de duits*e ges*i$5is4 ,als ,%ijlock1 ma> als ,%ijlock de b$i5de1 zwe]t zij bij elk pond vlees*1 hetwelk uit het h>t des volks gesn$5 wordt1 op ha> s*uldbrief1 op h>e *ri/elijk-g]maans*e s*uldbrief4 ,go$mo$ige en?\sia/5 da>5teg51 duits*e vad]l&]s na> d5 blo$e en vrijz9nig5 van reflektie1 zoek5 onze ges*i$5is d] vrijheid1 aan g5e zijde van de ges*i$5is 9 de teutonis*e o]-w\d54 ,wa>door ond]s*eidt zi* ev5wel onze vrijheidsges*i$5is van de vrijheidsges*i$5is van ,eb]s1 wanne] zij sle*ts 9 de w\d5 te v9d5 is8 ,bov5di5 is het bek5d2 zooals m5 9 het w\d ins*reeuwt1 zoo s*alt het uit het w\d1 tot ons w$] t]ug4 ,dus vr$e zij er 9 de teutonis*e o]-w\d56 ,de oorlog aan de duits*e toe/&56 ,ze] zek]6 ,zij /aan ond] het niveau van de ges*i$5is1 zij /aan b5$5 alle critiek1 ma> zij blijv5 e5 voorw]p van de critiek1 zooals de misdadig]1 die b5$5 het niveau van de humaniteit1 e5 voorw]p van d5 s*]pre*t] blijft4 ,met h5 9 d5 /rijd1 is de critiek ge5 h>t/o*t van het ho(d1 zij is het ho(d van de h>t/o*t4 ,zij is ge5 anatomis* mes1 zij is e5 wap54 ,ha> objekt is ha> vij&1 die zij niet n$]legg51 ma> die zij dood5 wil4 ,want de gee/ dez] toe/&5 is w$]legd4 ,op en voor zi*zelf1 zijn zij ge5e g$5kwa>dige objekt51 ma> ev5zoo v]a*telijke1 als v]a*te exi/5ties4 ,de critiek-aan-zi*1 behoeft niet de zelfov]e5kom/ met dit ond]w]p1 want zij is met hem 9 't re9e4 ,zij geeft zi* niet me] als doel1 ma> zij is hem sle*ts als middel4 ,ha> wez5lijk pa?os1 is de onwa>digheid1 h>5 wez5lijk5 arbeid1 de aankla*t4 ,het geldt de s*ild]+ e5] wisselw]k5d51 dompig5 druk1 van alle sociale sph]5 op elk&]2 e5] algeme5e1 daadlooze bepal+2 e5] zi* ev5zooze] erk5n5de1 als zi* rege]5de bekromp5heid b9n5 het raam van e5 rege]+ssy/eem1 hetwelk van de cons]vatie van alle erb>melijkh$5 lev5d1 zelve niets is1 dan de erb>melijkheid aan de rege]+4 ,welk e5 s*\wspel6 ,de tot 9 het one9dige voortga&e v]deel+ d] sam5lev+ 9 m5igvuldige klass51 welke met kle9e antipa?ien1 sle*te gewet5s en brutale middelmatigheid teg5ov] elk&] /aan1 welke jui/ t] wille h>] w$]zijds*e tweesla*tige en argwan5de positie1 all5 zond] ond]s*eid1 hetzij dan ook met v]s*ill5de =maliteit51 als geconcessione]de exi/5ties door hunne ,he]5 word5 beh&eld4 ,en zelfs dat2 dat zij behe]s*t1 g]ege]d1 bezet5 word51 moet5 zij als e5e concessie des hemels erk5n5 en bek5n54 ,&]zijds*1 deze he]s*]s zelv51 wi] grootte 9 omgeke]de v]h\d+ tot hun aantal /aat6 ,de critiek1 welke zi* met dez5 inh\d bezig h\dt1 is de critiek die re$s h&geme5 is1 en 9 h&geme5s*ap gaat het niet hi]om1 ( de teg5/&] e5 edel1 gelijkwa>dig en int]essant teg5/&] is1 ma> het gaat erom1 hem te treff54 ,het gaat dus hi] om de duits*]s ge5 oog5blik van zelfb$rog en resignatie te gunn54 ,m5 moet d5 w]kelijk5 druk ng drukk5d] mak51 doordat m5 er het bewu/zijn van d5 druk aan toevoegt2 d5 smaad ng smadelijk]1 doordat m5 ze publiek maakt4 ,m5 moet lk5 sphe] van de duits*e sam5lev+ als de p>tie honteuse d] duits*e sam5lev+ s*ild]52 m5 moet de v]/e5de v]h\d+5 da>door dw+5 te dans51 door h5 hunne eig5e melodie voor te z+56 ,m5 moet het volk le]5 te s*rikk5 van zi*-zelf1 om het mo$ 9 te blaz54 ,m5 v]vult da>m$e e5e onafwijsb>e behoefte van het duits*e volk en de behoeft5 d] volk]51 zijn de laat/e grond5 hunn] bevr$ig+ zelf4 ,en zelfs voor de mod]ne volk5 kan dez5 /rijd teg5 d5 geborne]d5 inh\d van het ,duits*e /atus-quo niet van belang ontbloot zijn1 want dit ,duits*e /atus-quo is de op5h>tig/e vole9dig+ van het anci5 rgime en dit anci5 rgime1 is het v]borg5 gebrek van d5 mod]n5 ,/aat4 ,de /rijd teg5 d5 ,duits*5 politiek5 toe/& van het oog5blik is de /rijd teg5 het v]l$5 d] mod]ne volk51 en door de rem9ic5s5 van dit v]l$51 word5 zij nog /e$s b$reigd4 ,het is le]rijk voor h51 dit anci5 rgime1 dat bij h5 zijn trag$ie beleefde1 als duits* rev5ant1 zijn kom$ie te zi5 spel54 ,tragis* 0 zijne ges*i$5is1 zoolang het de prexi/e]5de ma*t van de w]eld1 de vrijheid da>5teg5 e5 p]soonlijk5 inval 02 9 n woord3 zoolang het zelve aan zijn re*tmatigheid gelo(de en geloov5 moe/4 ,zoolang het anci5 rgime als de voorh&5 w]eldorde1 met e5e1 e]/ 9 word+ zijnde w]eld /re$1 _h het e5 w]eldhi/oris*e dwal+ aan zijne zijde1 ma> ge5 p]soonlijke4 ,zijn ond]gang 0 da>door tragis*4 ,het teg5woordige duits*e regime da>5teg5--e5 ana*ronisme--e5 flagrante teg5spraak teg5 algeme5 erk5de axioma's2 de voor de w]eld t5toonge/elde nietswa>digheid van het anci5 rgime1 beeldt zi* sle*ts 91 aan zi*-zelf te geloov5 en v]langt van de w]eld1 diezelfde inbeeld+4 ,wanne] het aan zijn eig5 be/aan gelo(de1 z\ het ditzelve dan v]/opp51 a*t] d5 s*ijn van e5 vreemd wez5 en zijn r$d+ zoek5 9 hui*el>ij en sophism58 ,het mod]ne anci5 rgime is sle*ts de kom$iant van e5e w]eldorde1 wi] w]kelijke held5 ge/orv5 zijn4 ,de ges*i$5is gaat grondig te w]k en maakt vele phaz5 door1 wanne] zij e5e oude ge/alte t5 grave draagt4 ,de laat/e phaze e5] w]eldhi/oris*e ge/alte1 is h>e kom$ie4 ,de god5 van ,griek5l&1 die re$s e5maal tragis* t5 doode gewond w>5 9 d5 geket5d5 ,prome!us van ,aes*ylos1 moe/5 nog e5maal komis* d5 dood ond]gaan1 9 de gesprekk5 van ,lucianus4 ,wa>voor deze gang d] hi/orie8 ,opdat de m5s*5 vroolijk van hun v]l$5 zull5 kunn5 s*eid54 ,deze vroolijke hi/oris*e be/emm+1 v9dice]5 wij voor ,duits*l&'s politieke ma*t54 ,zoodra intuss*5 de mod]ne politiek-sociale w]kelijkheid zelf aan de critiek ond]worp5 wordt2 zoodra dus de critiek zi* v]heft tot wa>lijk m5s*elijke problem51 bev9dt zij zi* buit5 het raam van het duits*e /atus quo ( zij zal ha> objekt1 b5$5 het objektieve aangrijp54 ,e5 voorbeeld6 ,de v]h\d+ van de indu/rie1 d] w]eld van d5 rijkdom 9 het algeme5 tot die d] politieke w]eld1 is het ho(dproblema van d5 mod]n5 tijd4 ,ond] welk5 vorm ev5wel1 beg9t dit problema d5 duits*]s bezig te h\d58 ,ond] d5 vorm van bes*]m5de re*t51 het sy/eem van de prohibiviteit1 d] nationaal-economie4 ,het duits*-nationalisme is1 van uit de m5s*5 9 de mat]ie gev>5 en zoo zag5 op e5 go$5 morg5 onze kato5ridd]s en onze ijz]held51 zi* v]&]d 9 patriott54 ,m5 vangt dus 9 ,duits*l& aan de s\v]e9iteit van het monopolie na> b9n5 te erk5n51 doordat m5 het de s\v]e9iteit van het monopolie na> buit5 v]le5t4 ,m5 beg9t dus ?ans 9 ,duits*l& met iets1 wa>me m5 9 ,frankrijk en ,engel& aanvangt e5 e9de te mak54 ,de oude rotte toe/&1 wa>teg5 deze l&5 voortdur5d 9 op/& zijn1 en die welke zij nog v]drag51 gelijk m5 e5 kett+ v]draagt1 wordt 9 ,duits*l& als de opga&e dag]aad van e5 s*oone toekom/ begroet1 die het nauwelijks waagt1 uit de li/ige !orie1 tot de niets ontzi5de praktijk ov] te gaan4 ,t]wijl het problema 9 ,frankrijk en ,engel& aldus is3 /aa?ui%\dkunde ( he]s*appij van de geme5s*ap ov] d5 rijkdom1 is het 9 ,duits*l& zoo ge/eld3 nationaal-economie ( he]s*appij van het privaat-bezit1 ov] d5 nationaliteit4 ,9 ,frankrijk en ,engel& gaat het dus om e5 monopolie1 dat tot aan zijn laat/e consekw5ties gekom5 is op te heff52 9 ,duits*l& gaat het erom1 tot op de laat/e consekw5ties van het monopolie voort te gaan4 ,da> gaat het om de oploss+ en hi] e]/ om de collisie4 ,e5 duidelijk voorbeeld van d5 duits*5 vorm d] mod]ne vraag/ukk52 e5 voorbeeld hoe onze ges*i$5is1 als e5 onh&ig rekruut1 tot nu toe sle*ts de taak heeft v]vuld1 afgekauwde ges*i$5iss5 te mog5 na-ex]ce]54 ,/ak aldus1 de totale duits*e ontwikkel+ niet bov5 die d] politieke ontwikkel+ uit1 e5 ,duits*] z\ hoog/5s kunn5 deelnem5 aan de vraag/ukk5 van onz5 tijd1 zooals e5 ,rus da> aan deelnem5 kan4 ,alle51 wanne] het individu op zi*-zelf niet gebond5 is door de gr5z5 van de natie1 wordt de gans*e natie nog m9d] bevrijd1 door de bevrijd+ van e5 individu4 ,de ,scy!n hebb5 d] ,grieks*e bes*av+ ge5 /ap vooruit do5 gaan1 omdat ,griek5l&1 ond] zijn philosoph51 e5 ,scyt geteld heeft4 ,gelukkig zijn wij duits*]s ge5 ,scy!n4 ,gelijk de oude volk5 hunne vrges*i$5is doorleefd hebb5 9 de imag9atie1 zoo hebb5 wij duits*]s1 onze nages*i$5is doorleefd 9 de g$a*te1 9 de philosophie4 ,wij zijn philosophis*e tijdg5oot5 van het teg5woordige1 zond] zijne hi/oris*e tijdg5oot5 te zijn4 ,de duits*e philosophie1 is de ideale v]l5g+ van de duits*e ges*i$5is4 ,wanne] wij dus 9 plaats van de oeuvres incompltes van onze w]kelijke ges*i$5is1 de oeuvres po/humes van idele ges*i$5is1 de philosophie critise]51 dan /aat onze critiek 9 het midd5 van de kwe/ie1 wa>van de teg5woordige tijd zegt3 t is ! "q4 ,wat bij de voortges*r$5 l&51 praktis* 9 v]val is met de mod]ne /aat/oe/&51 dat is 9 ,duits*l&1 wa> deze toe/&5 nog niet e5s be/aan1 9 de e]/e plaats critis* v]val1 van de philosophis*e we]kaats+ dez] toe/&54 ,de duits*e ,re*ts- en ,/aatsphilosophie1 is de e5ige met d5 (ficieel51 mod]n5 tijd p>i /a&e duits*e ges*i$5is4 ,het duits*e volk moet da>v&aan deze zijne droomges*i$5is1 door de t5 zijn5t be/a&e toe/&51 v]drijv5 en niet sle*ts deze be/a&e toe/&51 ma> ook tegelijk1 hunne ab/rakte voortzett+1 aan de critiek ond]w]p54 ,zijne toekom/ kan zi* no* tot de onmiddellijke ontk5n+ zijn] rele toe/&51 no* tot de onmiddellijke voltrekk+ van zijne idele /aats- en re*t/oe/&5 bep]k54 ,want de onmiddellijke ontk5n+ van zijne rele toe/&51 bezit het 9 zijne idele toe/&51 en de onmiddellijke voltrekk+ van zijne idele toe/&51 heeft het 9 de bes*\w+ d] naburige volk51 bijna re$s w$] ov]leefd4 ,t]e*t eis*t dan ook de praktis*e politieke p>tij 9 ,duits*l&1 de negatie d] philosophie4 ,ha> ongelijk be/aat ev5wel niet 9 d5 eis*1 ma> 9 het /aan-blijv5 bij di5 eis*1 di5 zij1 ern/ig g5om51 no* doorzet1 no* doorzett5 kan4 ,zij gelo(t deze negatie da>door te volvo]51 dat zij d] philosophie d5 rug toeke]t en met e5 afgew5d ho(d1 e5ige erg]lijke en banale phrazes ov] ha> prevelt4 ,de bekromp5heid van h>e gezi*tskr+1 telt de philosophie niet insgelijks 9 d5 cirkel d] duits*e w]kelijkheid ( waant ha>1 zelfs b5$5 de duits*e praktijk en de ha> di55de !orien te /aan4 ,gij v]langt1 dat m5 bij de w]kelijke lev5skiem5 aanknoop5 zal1 ma> gij v]geet1 dat de w]kelijke lev5skiem van het duits*e volk1 tot dusv] nog sle*ts ond] zijn h]s5pan gewoek]d heeft4 ,9 n woord3 gij kunt de philosophie niet opheff51 zond] ha> tot w]kelijkheid te mak56 ,hetzelfde onre*t beg+1 alle5 met omgeke]de faktor51 de !oretis*e1 van de uit de philosophie dagteek55de politieke p>tij4 ,zij zag 9 d5 teg5woordig5 /rijd1 sle*ts d5 crities*5 /rijd van de philosophie met de duits*e w]eld1 zij b$a*t e*t] niet1 dat de philosophie tot op h$51 zelve tot deze w]eld behoort1 al is zij ook h>e idele v]volkom5+4 ,critis* teg5ov] h>e w$]p>tijd]s1 v]hield zij zi* oncritis* teg5ov] zi*zelf1 t]wijl zij van de voorwa>d5 d] philosophie uitg+1 en bij h>e gegev5 resultat51 no* is blijv5 /aan1 no* van eld]s hi]he5 gehaalde eis*5 en resultat51 voor onmiddellijke eis*5 en resultat5 van de philosophie uitgaf4 ,alhoewel dezelv51 hunne g]e*tigheid vooropge/eld1 integ5deel sle*ts door de negatie d] tot nu be/aan hebb5de philosophie1--de philosophie als philosophie1--9 /& zijn te h\d54 ,e5 nad]e en diep]ga&e s*ild]+ van deze p>tij te lev]51 beh\d5 wij ons nog voor4 ,h>e grondgebrek5 zijn da>he5 te r$uce]53 zij gelo(de de philosophie te kunn5 v]w]kelijk51 zond] ha> op te heff54 ,de critiek d] duits*e /aats- en re*tsphilosophie1 welke door ,hegel h>e consekw5t/e1 rijk/e en laat/e sam5vatt+ v]kreg5 heeft1 is beid54 ,zij is zo[el de !oretis*e analyse van d5 mod]n5 ,/aat en de met hem sam5hang5de w]kelijkheid1 als ook de besli/e ontk5n+ van de gans*e1 tot-nog-toe be/aan hebb5de vorm van het duits*e politieke- en re*tsbewu/zijn1 welks voornaam/e1 univ]seel/e en tot wet5s*ap v]hev5 uitdrukk+1 jui/ de speculatieve ,re*tsphilosophie zelve is4 ,0 9 ,duits*l& de speculatieve ,re*tsphilosophie sle*ts mogelijk1--dit ab/rakte ov]spann5 d5k5 van d5 mod]n5 /aat1 welk] w]kelijkheid1 e5 aan g5ezijde ligg5de blijft1 al ligt dit g5]zijds* dan ook ov] d5 ,rhijn1--zoo 0 ev5zooze] omgeke]d1 het duits*e1 van d5 w]kelijk5 m5s* ab/rahe]51 het ab/rahe]5de g$a*t5beeld van d5 mod]n5 /aat sle*ts mogelijk1 omdat tot zoov]1 d5 mod]n5 /aat zelf van d5 w]kelijk5 m5s* ab/rahe]t1 ( d5 gans*5 m5s* op e5e sle*ts imag9aire wijze bevr$ig+ s*5kt4 ,de duits*]s hebb5 9 de politiek g$a*t1 wat de &]e volk5 g$aan hebb54 ,duits*l& 0 hun politiek gewet54 ,de ab/ractie en de ov]-v]hev5heid van zijn d5k51 hield5 /e$s gelijk5 tr$ met de e5zijdigheid en de onv]zettelijkheid h>] w]kelijkheid4 ,wanne] dus het /atus quo van het duits*e /aatswez51 de voltooidheid van het anci5 rgime uitdrukt1 het e9de van d5 paal die 9 het vlees* van d5 mod]n5 ,/aat zit1 dan drukt het /atus quo van het duits*e /aatswez51 de onvoltooidheid van d5 mod]n5 ,/aat uit1 de bes*adigdheid van zijn vlees* zelf4 ,re$s als besli/e teg5/&] van de tot nu toe be/a&e uitdrukk+swijze van het politiek bewu/zijn1 v]lie/ de critiek van de speculatieve ,re*tsphilosophie zi* niet1 9 zi*-zelf1 ma> 9 e5 opgave1 voor welk] oploss+ er sle*ts n middel be/aat3 de praktijk4 ,de kwe/ie is3 kan ,duits*l& tot e5 praktijk la hauteur du pr9cipe zi* opw]k52 dat wil zegg51 tot e5e revolutie1 die het niet alle5 v]heft tot op het (ficieele niveau van de mod]ne volk51 ma> tot op de hoogte d] humaniteit1 die de aan/a&e toekom/ van deze volk5 zijn zal4 ,het wap5 d] critiek kan 9 ge5 geval de critiek d] wap55 v]vang52 het mat]ieele geweld moet word5 t]n$] ge/ort1 door het mat]ieele geweld1 zoodra dit de massa's aangrijpt4 ,de !orie is ges*ikt om de massa's aan te grijp51 zoodra zij ad hom9em demon/re]t en zij demon/re]t ad hom9em1 zoodat zij radikaal wordt4 ,radikaal zijn1 is de zaak bij d5 wortel aanvatt54 ,de wortel voor de m5s*5 ev5wel1 is de m5s* zelf4 ,het evid5te bewijs voor het radikalisme d] duits*e !orie1 dus voor h>e praktis*e en]gie is1 dat zij uitgaat van de besli/ positieve opheff+ d] religie4 ,de critiek d] religie1 e9digt met h>e le]1 dat de m5s* voor d5 m5s* het hoog/e wez5 is2 alzoo met de kategoris*e imp]atief3 alle v]h\d+5 omv] te w]p51 wa>9 d5 m5s* e5 v]n$]d1 e5 gekne*t1 e5 v]lat51 e5 v]a*telijk wez5 is2 v]h\d+5 welke m5 niet bet] kan s*ild]51 dan met de uitroep van d5 frans*man1 na d5 b]aamde hond5bela/+ ,arme hond56 ,m5 gaat u als m5s*5 beh&el56 ,zelfs hi/oris* heeft de !oretis*e emancipatie e5 specifiek praktis*e beteek5is voor ,duits*l&4 ,duits*l&'s revolutionair v]l$51 is namelijk e5 !oretis*3 het 0 de ,re=matie4 ,gelijk to5maals 9 dat van d5 monnik1 zoo is het ?ans 9 het ho(d van d5 wijsge]1 wa>9 de ,revolutie e5 aanvang neemt4 ,lu!r heeft drom de kne*ts*ap uit devotie ov]wonn51 omdat hij de kne*ts*ap1 uit ov]tuig+ 9 h>e plaats heeft kunn5 zett54 ,hij heeft het autoriteitsgelo( gebrok51 omdat hij de autoriteit des gelo(s1 heeft kunn5 h]/ell54 ,hij heeft de prie/]s v]&]d 9 leek51 omdat hij de leek5 9 prie/]s v]&]d heeft4 ,hij heeft de m5s*5 van de uitw5dige religieuziteit bevrijd1 omdat hij die religieuziteit na> d5 inw5dig5 m5s* t]uggebra*t heeft4 ,hij heeft het li*aam van d5 ket5 gemancipe]d1 dewijl hij het h>t 9 ket55 gelegd heeft4 ,ma>1 al 0 het prote/antisme niet de w>e v]loss+1 het 0 de /ell+ om tot die opgave te kom54 ,het gold da>na niet me] d5 /rijd van de leek5 met de prie/]s1 het gold d5 /rijd met zijne eig5e inw5dige prie/]s1 zijne prie/]lijke natuur4 ,en wanne] de prote/ants*e omzett+ van de duits*e leek5 9 prie/]s1 de leek5prie/]s1 de vor/5 met hunne cl]us incluis1 d5 geprivile]d5 en de phili/]s emancipe]de1 de philosophis*e omzett+ van de prie/]lijke duits*]s 9 m5s*51 zal het volk emancipe]54 ,zoo m9 e*t] deze emancipatie bij de vor/51 zoo m9 zal de secul>isatie d] go$]5 bij d5 k]kro( /aan blijv51 die voor all51 door het hui*ela*tig ,pruiss5 9 het w]k w]d gezet4 ,to5maals mislukte de ,bo]5oorlog1 het radikaal/e feit van de duits*e ges*i$5is1 door de !ologie4 ,h$51 nu de !ologie zelve het mee/ v]s*ipbreukt is1 zal het mee/ onvrije feit d] duits*e ges*i$5is1 ons /atus quo zi* aan de philosophie /uk/oot54 ,d5 dag voor de ,re=matie 0 het (ficieele ,duits*l& de onvoorwa>delijke kne*t van ,rome4 ,d5 dag voor zijne ,revolutie1 is het de onvoorwa>delijke kne*t van m9d] dan ,rome1 van ,pruiss5 en ,oo/5rijk2 van v]loop5 jonk]s en phili/]s4 ,aan e5e radikale duits*e ,revolutie s*ijnt intuss*5 e5 ho(dbezwa> 9 d5 weg te /aan4 ,revoluties behoev5 namelijk e5 passief elem5t1 e5e mat]ieel5 grondslag4 ,de !orie wordt 9 e5 volk altijd ma> 9 zoov]re v]wez5lijkt1 als zij de v]wez5lijk+ h>] behoeft5 is4 ,zal nu de ongek5de tweespalt tuss*5 de eis*5 van de duits*e g$a*t5 en de eis*5 d] duits*e w]kelijkheid dan aan d5 d5zelfd5 tweespalt van de burg]lijke maats*appij met d5 ,/aat en met zi*zelve1 beantwoord58 ,zull5 de !oretis*e behoeft51 onmiddellijk praktis*e behoeft5 word58 ,het is niet voldo5de1 dat de g$a*te doordr+t tot de w]kelijkheid1 de w]kelijkheid moet zi*-zelf tot g$a*t5 kunn5 br5g54 ,duits*l& heeft de midd5tr$5 d] politieke emancipatie1 niet tegelijk]tijd beklomm5 met de mod]ne volk54 ,zelfs die phaz51 welke het !oretis* ov]wonn5 heeft1 heeft het praktis* nog niet b]eikt4 ,hoe kan het dan met e5 salto mortale niet alle5 zi* he5zett5 ov] zijn eig5e bep]k+51 ma> tegelijk ook ov] de gr5z5 d] mod]ne volk51 ov] gr5z51 die het 9 w]kelijkheid als de bevrijd+ van zijne w]kelijke bep]k+51 gevoel5 en na/rev5 moet8 ,e5 radikale ,revolutie1 kan alle5 ge5 revolutie van radikale behoeft5 zijn1 als da> de voorwa>d5 en geboorteteek55 niet voor s*ijn5 aanwezig te zijn4 ,alle51 wanne] ,duits*l& sle*ts met de ab/rakte w]kzaamheid van het d5k5 de ontwikkel+ d] mod]ne volk5 begeleid heeft1 zond] w]kdadig deel te nem5 aan d5 w]kelijk5 /rijd dez] ontwikkel+1 dan heeft het &]zijds het lijd5 dez] ontwikkel+ g$eeld1 zond] het g5ot1 zond] de p>tieele bevr$ig+ da>van te deel54 ,de ab/rakte w]kzaamheid e5]zijds1 beantwoordt aan het ab/rakte lijd5 &]zijds4 ,duits*l& zal zi* da>v&aan op e5 zek]5 dag op het peil van europees* v]val bev9d51 nog alvor5s het zi* op het peil van de europees*e emancipatie heeft bevond54 ,m5 z\ het bij e5 fetis*di5a> kunn5 v]gelijk51 die aan de ziekt5 des *ri/5doms weg/]ft4 ,bes*\wt m5 dan de duits*e rege]+51 dan ziet m5 ze door de tijdsom/&igh$51 door ,duits*l&'s positie1 door het /&punt d] duits*e bes*av+1 t5 slotte door eig5 gelukkig in/9kt g$rev51 de gecivilise]de gebrek5 d] mod]ne /aatsw]eld1 welk] voordeel5 wij niet bezitt51 comb9e]51 met de b>ba>s*e gebrek5 van het anci5 rgime1 die wij 9 volle maat mog5 bezitt54 ,zoodat ,duits*l&1 al is het dan ook niet aan v]/&1 dan t5m9/e aan nv]/&1 ook de bov5 zijn /atus quo uitreik5de /aatsvorm+51 /e$s me] p>ticipe]5 moet4 ,is er bijv4 e5 l& 9 de w]eld1 dat zoo naef alle illusies van het con/itutioneele /aatswez5 deelt1 zond] zijne realiteit5 te deel51 dan het zoog5aamde con/itutioneele ,duits*l&8 ,( 0 het niet bepaald e5 duits*e rege]+s9val1 om de euvel5 d] c5suur1 met de euvel5 d] frans*e ,septemb]wett51 welke de p]svrijheid tot voorwa>de hebb51 te v]b9d58 ,gelijk m5 9 het rome9s*e ,pan!on de god5 all] naties bije5vond1 zoo zal m5 9 het heilige rome9s*e-duits*e-,rijk1 de zond5 all] /aatsvorm5 bije5v9d54 ,dat dit eklekticisme e5 tot dusv] nog niet g$a*te hoogte b]eik5 zal1 da>voor /aat ons namelijk de politiek-ae/hetis*e g\rm&ise e5s duits*5 kon+s1 die alle roll5 van het kon+s*ap1 de feodale zo[el als de bureaucratis*e1 de absolute zo[el als de con/itutioneele1 de autokratis*e zo[el als de demokratis*e1 zij het niet door middel van de p]soon des volks1 dan to* 9 eig5 p]soon1 zij het niet voor het volk1 dan voor zi*zelve1 d5kt te spel54 ,duits*l&1 als het tot e5 eig5 w]eld gecon/itue]de gebrek d] politieke oog5blikkelijkheid1 zal de specifiek duits*e klui/]s niet v]brek5 kunn51 zond] de algeme5e klui/]s van het politieke oog5blik af te w]p54 ,niet de radikale revolutie is e5 utopis*5 droom voor ,duits*l&1 niet de algeme5 m5s*elijke emancipatie is dit1 ma> veele] de g$eeltelijke1 de sle*ts-politieke ,revolutie2 die ,revolutie welke de pijl]s wa>op het huis geb\wd is1 laat /aan4 ,wa>op to*1 b]u/ e5e g$eeltelijke1 e5 sle*ts-politieke ,revolutie8 ,hi]p1 dat e5 deel d] burg]lijke sam5lev+ zi* emancipe]t en tot algeme5e he]s*appij komt2 hi]op1 dat e5e bepaalde klasse van h>e bijzond]e situatie uit1 de algeme5e emancipatie d] sam5lev+ ond]neemt4 ,deze klasse bevrijdt de gans*e sam5lev+1 ma> sle*ts op die voorwa>de1 dat de gans*e sam5lev+ zi* 9 de situatie dez] klasse bev9dt1 alzoo bijvoorbeeld1 geld en bes*av+1 bezitt5 ( na> believ51 v]w]v5 kan4 ,ge5 klasse van de burg]lijke maats*appij kan deze rol spel51 zond] e5 mom5t van het en?\siasme 9 zi* en 9 de massa te voors*ijn te roep52 e5 mom5t wa>9 zij met de sam5lev+ 9 het algeme5 zi* v]bro$]t en met ha> ine5vloeit2 zi* met ha> v]wisselt en als ha> algeme5e repres5tant gevoeld en erk5d wordt2 e5 mom5t wa>9 h>e aansprak5 en re*t51 9 wa>heid de re*t5 en de aansprak5 d] sam5lev+ zelve zijn1 wa>9 zij w]kelijk het sociale ho(d en het sociale h>t is4 ,sle*ts 9 naam van het algeme5e re*t van de sam5lev+1 kan e5e bijzond]e klasse de algeme5e he]s*appij voor zi* v9dice]54 ,tot be/orm+ van deze emancipatoris*e positie en da>m$e tot politieke uitbuit+ van alle sph]5 d] sam5lev+ 9 het belang d] eig5e sphe]1 zijn revolutionaire en]gie en gee/elijk zelfbewu/zijn1 alln niet to]eik5d4 ,opdat de ,revolutie van e5 volk en de emancipatie van e5e bijzond]e klasse d] burg]lijke sam5lev+ tezam5 vall51 opdat e5e /&1 als de /& d] gans*e sam5lev+ geld5 kan1 da>toe moet5 omgeke]d1 alle gebrek5 d] sam5lev+ 9 e5e &]e klasse geconc5tre]d zijn2 da>toe moet e5e bepaalde /&1 de /& van de algeme5e aan/oot1 de incorporatie van de algeme5e bep]k+5 zijn1 da>toe moet e5e bijzond]e1 sociale sphe]1 als de notoire misdaad van de gans*e sociteit geld5 kunn51 zoodat de bevrijd+ van deze sphe]1 als de algeme5e zelfbevrijd+ zi* voordoet4 ,opdat de /& p> excell5ce1 die /& d] bevrijd+ zal zijn1 da>toe moet omgeke]d1 e5e &]e /&1 de aangewez5 /& d] ond]drukk+ zijn4 ,de negatief-algeme5e beteek5is van d5 frans*5 adel en d5 frans*5 cl]us1 _h de positief-algeme5e beteek5is d] direkt aangr5z5de en h5 teg5ov]ge/elde klasse van de b\rgeoisie1 tot h>e voorwa>de4 ,het ontbreekt ev5wel elke bijzond]e klasse 9 ,duits*l&1 niet alle5 aan de consekw5tie1 aan de s*]pte1 d5 mo$ en de roekeloo%eid die er noodig zijn1 om als negatieve repres5tant5 van de sam5lev+ te kunn5 word5 be/empeld4 ,het ontbreekt ev5zoo aan elk5 /&1 die bre$te van ziel die zi* met de volksziel1 hetzij dan mom5teel id5tifice]5 kan2 die g5ialiteit1 welke de mat]ieele ma*t1 tot politieke ma*t begee/]t2 die revolutionaire ko5heid1 welke d5 teg5/&]s het trots*e p>ool toesl+]t3 ,ik b5 niets en ik moet lles zijn6 ,de ho(d9h\d van de duits*e moraal en e]lijkheid1 niet alle5 die d] individu51 ma> ook d] klass51 is veele] die bes*eid5 zelfzu*t1 die zijne bekromp5heid doet geld5 en teg5 zi* zelve geld5d laat mak54 ,de v]h\d+ tuss*5 de v]s*ill5de sph]5 van de duits*e sam5lev+1 is da>v&aan niet dramatis*1 ma> epis*4 ,elke op zi* beg9t zi* te gevoel5 en dit naa/ de &]e met hunne bijzond]e aansprak51 niet zoodra zij v]drukt word51 ma> zoodra zond] hun to$o51 de tijdsom/&igh$5 e5 gezellige ond]laag s*epp51 wa>op zij w$]zijds* e5ig5 druk uitoef55 kunn54 ,zelfs het moreele zelfgevoel van de duits*e middelklasse1 b]u/ sle*ts op het bewu/zijn1 de algeme5e v]teg5woordig/] d] kle9-burg]lijke middelmatigheid van alle ov]ige klass5 te zijn4 ,het zijn da>v&aan niet alle5 sle*ts de duits*e kon+51 welke mal--propos op d5 troon kom51 het is elke sphe] van de burg]lijke sam5lev+1 die h>5 n$]laag lijdt1 nog vr zij h>5 zege heeft kunn5 vi]52 h>e eig5e bep]k+5 ontwikkelt1 alvor5s zij de ha> teg5ov]/a&e bep]k+5 ov]wonn52 ha> kle9zielig wez5 doet geld51 alvor5s zij van e5ig grootmo$ig wez5 heeft kunn5 do5 blijk54 ,zoodat zelfs de geleg5heid tot e5e groote rol voor imm] voorbij is1 nog voordat zij voorh&5 02 zoodat elke klasse1 zoodra zij de /rijd met de bov5 ha> /a&e klasse beg9t1 re$s 9 de /rijd met de ond] ha> /a&e gewikkeld is4 ,da>v&aan bev9dt het vor/5dom zi* 9 /rijd met het kon+s*ap2 de bureaukratie 9 e5 /rijd teg5 d5 adel2 de b\rgeoisie 9 /rijd teg5 h5 all51 t]wijl het prolet>iaat re$s beg9t1 zi* 9 de /rijd met de b\rgeoisie te wikkel54 ,de middelklasse waagt het nauwelijks1 van ha> /&punt uit de g$a*te h>] emancipatie te =mule]5 ( re$s v]kla>t de ontwikkel+ d] sociale toe/&51 zooals de vooruitgang d] politieke !orie1 dit /&punt-zelf voor antikw>is*1 ( m9/5s voor ze] problematis*4 ,9 ,frankrijk is het voldo5de dat iem& iets is1 om alles te kunn5 zijn4 ,9 ,duits*l& durft niem& iets zijn1 om niet van alles af/& te moet5 do54 ,9 ,frankrijk is de g$eeltelijke emancipatie1 d5 grond voor de univ]seele4 ,9 ,duits*l& is de univ]seele emancipatie conditio s9e qua non van elke p>tieele4 ,9 ,frankrijk moet de w]kelijkheid1 9 ,duits*l&1 moet de onmogelijkheid de trapsgewijze bevrijd+ van de gans*e vrijheid b>54 ,9 ,frankrijk is elke bijzond]e volksklasse1 politiek ideali/ en gevoelt zi* direkt1 niet als e5 bijzond]e klasse1 ma> als e5 repres5tant van de sociale nood5 9 't algeme54 ,de rol van emancipator gaat alzoo hi] d5 rij langs 9 dramatis*e beweg+51 ov] op de v]s*ill5de klass5 van het frans*e volk1 totdat zij e9delijk aanl&t bij e5e klasse1 welke de sociale vrijheid niet me] ond] voorwa>de van zek]e1 buit5 de m5s*5 ligg5de en to* voor de m5s*elijke sam5lev+ ges*ap5e voorwa>d5 v]wez5lijkt1 ma> veelme] alle voorwa>d5 van het m5s*elijk be/aan1 met voorop/ell+ d] sociale vrijheid organise]t4 ,9 ,duits*l& da>5teg51 wa> het praktis*e lev5 ev5zoo gee/loos1 als het gee/elijke lev5 er onpraktis* is1 heeft ge5 klasse d] burg]lijke sam5lev+ de behoefte en de ges*ik!id d] algeme5e emancipatie1 zoo zij niet door h>e onmiddellijke positie1 door de mat]ieele noodzakelijkheid1 door h>e ket5s zelv51 da>toe wordt g$wong54 ,wa>9 be/aat alzoo de positieve mogelijkheid d] duits*e emancipatie8 ,antwoord3 ,9 de vorm+ e5] klasse met radikale ket551 e5e klasse d] burg]lijke sam5lev+1 welke ge5 klasse d] burg]lijke sam5lev+ is2 e5 /&1 die de oploss+ van alle /&5 beteek5t1 e5 sphe]1 die e5 univ]seel k>akt] door ha> univ]seel lijd5 beg9t en ge5 bijzond] re*t 9 beslag neemt1 omdat ge5 bijzond] onre*t1 ma> onre*t als zoodanig1 aan ha> gepleegd wordt4 ,die niet me] op e5 hi/oris*e1 ma> alle5 nog op de m5s*elijke titel provoce]5 kan2 die 9 ge5]lei e5zijdige teg5/ell+ tot de consekw5ties1 ma> 9 e5e alzijdige teg5/ell+ tot de voorwa>d5 van het duits*e /aatswez5 /aat2 e5 sphe] t5 slotte1 die zi* niet emancipe]5 kn1 zond] zi* van alle ov]ige sph]5 d] sam5lev+ te emancipe]52 die1 9 n woord het volle v]lies van de m5s*heid is1 dus sle*ts door de volkom5 hrw9n+ van de m5s*heid zi*-zelf kan t]ugw9n54 ,deze oploss+ van de sam5lev+ als e5 bijzond]e /&1 is het prolet>iaat4 ,het prolet>iaat vangt e]/ door de baanbrek5de indu/rieele beweg+ aan1 9 ,duits*l& iets te word54 ,want niet door de uit-de-natuur ont/ane1 ma> de kun/matig geproduce]de armo$e1 niet de me*anis*e1 door de zwa>te d] sam5lev+ nerg$rukte1 ma> de1 uit h>e acute oploss+1 bij voorkeur uit de oploss+ d] midd5/&5 te voors*ijn kom5de m5s*5massa1 vormt dat prolet>iaat2 hoewel ga&eweg1 zooals van zelf spreekt1 ook de uit natuurlijke oorzak5 ont/ane armo$e en de *ri/elijk-g]maans*e lijfeig5s*ap1 9 zijne rang5 kom54 ,wanne] het prolet>iaat de oploss+ van de be/a&e w]eld-orde v]kondigt1 dan spreekt dit sle*ts het geheim uit van zijn eig5 be/aan1 want het is de faktis*e oploss+ van deze w]eldorde4 ,wanne] het prolet>iaat de v]nietig+ v]langt van d5 privaat-eig5dom1 dan v]heft het sle*ts tot pr9cipe d] maats*appij1 wat de maats*appij tot ha> pr9cipe v]hev5 heeft2 wat 9 hem1 als negatief resultaat d] maats*appij1 re$s buit5 zijn to$o5 beli*aamd is4 ,de prolet>ir bev9dt zi* dan ook1 met betrekk+ tot de word5de w]eld op d5zelfd5 re*tsgrond1 wa>op de duits*e kon+ met betrekk+ tot de geword5e w]eld zi* bev9dt1 wanne] hij het volk1 zijn volk1 zooals hij het pa>d1 zijn pa>d noemt4 ,de kon+--t]wijl hij het volk voor zijn privaat-eig5dom v]kla>t--spreekt het sle*ts uit1 dat de privaat-bezitt]1 de kon+ is4 ,gelijk de philosophie 9 het prolet>iaat h>e mat]ieele1 zoo bezit het prolet>iaat 9 de philosophie1 zijn gee/elijke wap55 en zoodra de bliksems*i*t d] g$a*t51 grondig 9 deze naeve volksbodem zal zijn +eslag51 zal de emancipatie van d5 duits*]s tot m5s*51 word5 voltrokk54 ,resume]5 wij t5 slotte3 de e5ig praktis*-mogelijke bevrijd+ van ,duits*l&1 is de bevrijd+ op het /&punt van de !orie1 welke de m5s*5 voor het hoog/e wez5 d] m5s*heid v]kla>t4 ,9 ,duits*l& is de emancipatie van de midd5eeuw5 sle*ts mogelijk1 als e5e emancipatie die tegelijk]tijd die van de g$eeltelijke ov]w9n+5 d] midd5eeuw5 is4 ,9 ,duits*l& kan ge5]lei soort van kne*ts*ap gebrok5 word51 zond] dat lk5 vorm van kne*ts*ap gebrok5 wordt4 ,het grondige ,duits*l& kan zi* niet revolutione]51 zond] van grond-uit te revolutione]54 ,de emancipatie van de duits*]s1 is de emancipatie van de m5s*heid4 ,het ho(d dez] emancipatie is de philosophie1 het h>t is het prolet>iaat4 ,de philosophie kan niet word5 v]wez5lijkt1 zond] de opheff+ van het prolet>iaat2 het prolet>iaat kan zi* niet opheff51 zond] de v]wez5lijk+ van de philosophie te word54 ,wanne] alle inw5dige voorwa>d5 da>toe v]vuld zijn1 zal de duits*e op/&+sdag word5 aangekondigd door het kraai5 van d5 ,gallis*5 haan4 ,ev5e5s uit het ja> #ahdc1 en ges*rev5 te ,brunswijk zijn de op/ell5 van ,k>el ,m>x ov]3 ,,de ,,jod5kwe/ie4 ,bruno ,bau] _h 9 dat ja> twee artikel5 ges*rev5 ov] deze kwe/ie4 ,het e]/e 0 getiteld3 ,de ,jod5kwe/ie2 het &]e ,ov] de ges*ik!id d] h$5daags*e ,jod5 en ,*ri/55 zi* te emancipe]51 ges*rev5 9 ,zwits]l& en uitgegev5 door ,george ,h]wegh4 ,de ,jod5kwe/ie 0 9 die dag5 e5 d] slipp5 wa>aan het duits*e idealisme1 de economis*e ontwikkel+ gepakt _h4 ,de *ri/elijk-g]maans*e ,/aat mi%&elde1 v]drukte en v]volgde d5 jod51 t]wijl hij ze aan d5 &]5 kant1 tegelijk duldde1 begun/igde1 ja zelfs liefkoosde4 ,de duits*e-,bondsakte _h 9 artikel #af1 e5 algeme5e jod5wetgev+ tot uitgangspunt g5om51 ma> aan die bel(te 0 ev5m9 voldaan1 als aan zoovele &]54 ,de duits*e jod5 leefd5 /aatsre*telijk nog 9 de runes van de feodaal-midd5eeuws*e ,ghetto-toe/&54 ,9 d5 ,pruissis*5 ,/aat alle51 be/ond5 a*tti5 v]s*ill5de jod5-wetgev+51 die na> gelang d] v]s*ill5de lokale ge/eldheid1 liep51 van af de gelijk/ell+ van de jod5 met de *ri/551 tot aan de mee/ a*t]lijke en midd5eeuws*-b>ba>s*e v]h\d+5 toe4 ,da>bij kwam dat de moorddadige rol die d5 jod5 opg$wong5 01 doordi5 m5 h5 alle5 het geldwoek]dom vrijliet1 teg5 h5 e5 v]s*rikkelijk5 haat _h ontket5d en dit niet alle5 ond] de bo]5 en kle9e h&w]k]s1 ma> ook 9 de /$51 doordi5 jui/ da> de jod5 aan economis*e ma*t en invlo$ wonn5 voornamelijk door d5 geldh&el1 wa>op zij zi* hadd5 toegelegd4 ,de jod5 s*udd5 da>door zelf aan de ket55 hunn] onm5s*elijke positie 9 de bes*aafde maats*appij en v&a> dat er 9 die dag51 ond] de zi* noem5de humani/51 algeme5 ov] hunne positie w]d gesprok54 ,zoo ook door ,bruno ,bau] 9 g5oemde op/ell54 ,de duits*e ,jod51 zegt ,m>x da>op1 bege]5 emancipatie2 welke emancipatie bege]5 zij8 ,de ,/aatsburg]lijke1 de politieke emancipatie4 ,bau] zegt3 ,niem& 9 ,duits*l& is politiek gemancipe]d4 ,wij-zelf zijn onvrij6 ,gij ,jod5 zijt ego/51 omdat gij e5 emancipatie voor ,u-zelf v]langt1 gij behoort1 als duits*]s1 als m5s*51 deel te nem5 aan de m5s*elijke emancipatie44444444 ,( v]lang5 de ,jod5 gelijk/ell+ met de *ri/elijke ond]dan58 ,dan erk5n5 zij d5 *ri/elijk5 ,/aat als g]e*tigd1 erk5n5 zij het regim5t d] algeme5e ond]drukk+4 ,wa>om misvalt hun dit speciale juk1 t]wijl hun het algeme5e juk niet teg5/aat8 ,wa>om moet5 de duits*]s zi* voor de bevrijd+ d] jod5 w>m mak51 wa> de jood zi* niet w>m maakt voor de bevrijd+ d] ,duits*]s8 ,hi]bij1 en bij nog me] d]gelijke belangrijke vrag5 door ,bau] ge/eld1 erk5t ,m>x dat ,bau] de kwe/ie wel nieuw ge/eld heeft1 ma> ha> niet geheel heeft kunn5 oploss54 ,wanne] ,bau]1 zegt ,m>x1 d5 ,jod5 vraagt3 hebt gij1 van uw /&punt bekek5 het re*t1 de politieke emancipatie te bege]51 dan vrag5 wij1 omgeke]d3 heeft het /&punt d] politieke emancipatie het re*t1 van de ,jod5 de opheff+ van het ,jod5dom1 van de m5s*5 9 het algeme51 de opheff+ d] religie te v]lang58 ,de ,jod5kwe/ie v]krijgt e5 &] gezi*t1 al na> d5 /aat1 wa>9 d5 ,jood zi* bev9dt4 ,9 ,duits*l&1 wa>9 ge5 politiek5 ,/aat1 ge5 ,/aat als zoodanig be/aat1 is de ,jod5kwe/ie nog e5 zuiv] !ologis*e4 ,de ,jood bev9dt zi* da> nog 9 de religieuze teg5/ell+ tot d5 ,/aat1 die het *ri/5dom als zijn grondslag erk5t4 ,dez5 ,/aat is de !oloog ex pr(esso4 ,9 ,frankrijk 9 d5 con/itutioneel5 ,/aat1 is de ,jod5kwe/ie e5 kwe/ie van con/itutionalisme1 e5 kwe/ie van halfheid d] politieke emancipatie4 ,da> hi] de s*ijn van e5 /aatsreligie1 hoewel ook 9 de nietszegg5de en zi* zelf teg5sprek5de =mule1--9 de =mule van e5 religie d] me]d]heid--beh\d5 is geblev51 zoo beh\dt de v]h\d+ van de ,jod5 tot d5 ,/aat1 d5 s*ijn van e5 religieuze1 !ologis*e teg5/ell+4 ,e]/ 9 de ,am]ikaans*e ,vrij/at5--m9/5s 9 e5 deel d]zelv5--v]lie/ de ,jod5kwe/ie h>e !ologis*e beteek5is en wordt zij e5 zuiv] w]eldlijke kwe/ie4 ,sle*ts da>1 wa> de politieke ,/aat het /adium van zijne volkom5e ontwikkel+ is g5ad]d1 kan de v]h\d+ van d5 ,jood1 van d5 religieuz5 m5s* 9 't algeme5 tot d5 politiek5 ,/aat1 dus de v]h\d+ van de godsdi5/ tot d5 ,/aat1 9 h>e eig5a>digheid en 9 h>e zuiv]heid te voors*ijn tr$54 ,m>x w]kt deze vraag geheel 9 h>e algeme5heid uit1 en komt da>door ertoe1 de v]h\d+ van godsdi5/ en ,/aat me] diepga& te beh&el54 ,de politieke emancipatie van de ,jod51 v]volgt ,m>x dan1 van de *ri/551 ov] het algeme5 van d5 religieuze m5s*51 is de emancipatie van d5 ,/aat van het jod5dom1 van het *ri/5dom1 van de religie 9 het algeme54 ,9 zijn5 vorm1 9 de aan zijn wez5 eig5a>dige wijze als ,/aat1 emancipe]t de ,/aat zi* van de religie1 d4 w4 z4 doordi5 d5 ,/aat als ,/aat1 zi* niet me] tot e5e religie bek5t en zi* als ,/aat gaat voel54 ,de gr5s van de politieke emancipatie ligt s*ijnba> jui/ da>91 dat de ,/aat zi* van e5 bep]k+ bevrijd5 kan1 zond] dat d5 m5s* w]kelijk van ha> vrijkomt2 dat de ,/aat e5 vrij5 ,/aat kan zijn1 zond] dat de m5s* e5 vrije m5s* is 4444 ,ma> de v]h\d+ van d5 ,/aat tot de religie1 namelijk van d5 vrij5 ,/aat1 is to* sle*ts de v]h\d+ wa>9 de m5s*51 die d5 ,/aat vorm51 zi* tot de religie bev9d54 ,hi] volgt dus uit1 dat d5 m5s* door het m$ium van d5 ,/aat1 zi* politiek bevrijdt1 doordi5 hij zi* 9 teg5spraak /elt met zi*-zelf1 doordi5 hij op e5 ab/rakte en bep]kte1 op p>tieele wijze zi* bov5 deze belemm]+5 v]heft1 ,er volgt v]d] uit1 dat de m5s* langs e5 omweg1 door e5 m$ium1--zij het dan ook door e5 noodzakelijk m$ium--zi* bevrijdt1 wanne] hij zi* politiek vrij maakt4 ,t5 slotte volgt er ook uit1 dat de m5s*1 zelfs wanne] hij door de bemiddel+ van d5 ,/aat zi* als a!/ proklame]t1 d4 w4 z4 wanne] hij d5 ,/aat a!/is* maakt1 /e$s nog religieus bevang5 blijft1 jui/ omdat hij langs e5 omweg1 door middel van e5 m$ium tot erk5n+ van zi*-zelf komt4 ,de religie is jui/ de erk5n+ van d5 m5s* langs e5 omweg1 door e55 bemiddela>4 ,de ,/aat is de bemiddela> tuss*5 d5 m5s* en zijne vrijheid4 ,zooals ,*ri/us e5 bemiddela> 01 die d5 m5s* zijne geheele goddelijkheid1 zijne gans*e religieuziteit op d5 s*\d]s legde1 zoo is d5 ,/aat de bemiddela>1 wa>9 hij zijne gans*e ongoddelijkheid1 zijne geheele m5s*elijke onbevang5heid gelegd heeft4 ,de politieke v]heff+ d] m5s*5 bov5 de religie1 deelt 9 alle gebrek51 zoo ook 9 de voorkeur1 van de politieke v]heff+ 9 het algeme54 ,de ,/aat als ,/aat1 annule]t bijv4 het privaat-eig5dom1 de m5s* v]kla>t op politieke wijze1 het privaat-eig5dom voor opgehev51 zoodra hij d5 c5sus opheft voor het aktieve en het passieve kiesre*t1 gelijk dit ges*i$t is 9 de ,am]ikaans*e ,/at54 ,hamilton int]prete]t deze gebeurt5is1 van uit e5 politiek /&punt ze] jui/ aldus3 ,de groote hoop heeft de zege ov] het eig5dom en d5 geld-rijkdom behaald4 ,is het privaat-eig5dom niet ideel opgehev51 wanne] de niet-bezitt5de1 tot wetgev] ov] de bezitt5de geword5 is844444 ,de voltooide politieke ,/aat is na> zijn wez51 het p>+slev5 van de m5s*51 9 teg5ov]/ell+ tot hun mat]ieel lev54 ,alle voorwa>d5 van dit ego/is* lev51 blijv5 buit5 de /aatssphe] 9 de burg]lijke sam5lev+ be/aan1 ma> als eig5s*app5 van de burg]lijke sam5lev+4 ,wa> de politiek5 ,/aat zijne voltooi+ b]eikt heeft1 leidt de m5s*1 niet alle5 9 g$a*t51 9 bewu/zijn1 ma> 9 de w]kelijkheid1 9 het lev51 e5 dubbel lev51 e5 hemels* en e5 a>ds* lev52 het lev5 9 het politiek geme5s*apswez51 wa>9 hij zi* laat geld5 als geme5s*apswez5 en het lev5 9 de burg]lijke sam5lev+1 wa>9 hij als privaat-p]soon w]kzaam is1 de &]e m5s*5 als middel bes*\wt1 zi*-zelf tot middel v]n$]t en tot speelbal van aan hem vreemde ma*t5 wordt4 ,de politieke ,/aat1 /aat 9 ev5zoo spirituali/is*e v]h\d+ tot de burg]lijke sam5lev+1 als de hemel tot de a>de4 ,hij bev9dt zi* tot ha> 9 dezelfde teg5/ell+2 hij moet die op dezelfde wijze ov]w9n51 als de religie de bekromp5heid d] pr(ane w]eld2 d4 w4 z4 doordat hij ha> ev5e5s w$] erk5n51 h]/ell51 zi*-zelf door ha> moet lat5 behe]s*54 ,de m5s* 9 zijne naa/e w]kelijkheid1 9 de burg]lijke maats*appij1 is e5 pr(aan wez54 ,9 d5 ,/aat da>5teg51 wa> de m5s* als geme5s*apswez5 geldt1 is hij het +ebeelde lid1 van e5 +ebeelde s\v]e9iteit2 is hij van zijn w]kelijk individueel lev5 b]o(d en van e5e onw]kelijke algeme5heid v]vuld4 ,het conflikt1 wa>9 d5 m5s* zi* als bek5n] e5] religie bev9dt met zijn /aatsburg]s*ap1 met de &]e m5s*5 als l$5 van de geme5s*ap1 laat zi* t]ugbr5g5 tot de w]eldlijke splits+1 tuss*5 d5 politiek5 ,/aat en de burg]lijke sam5lev+4 ,ze] zek] blijft de m5s* als b\rgeois1 ev5als de jood1 sle*ts sophi/is* 9 het /aatslev51 zooals de citoy5 sle*ts sophi/is* jood ( b\rgeois blijft2 ma> deze sophi/iek is niet p]soonlijk1 zij is de sophi/iek van d5 politiek5 ,/aat zelf4 ,het v]s*il tuss*5 d5 religieuz5 m5s* en d5 /aatsburg]1 is het v]s*il tuss*5 d5 koopman en d5 /aatsburg]1 tuss*5 d5 dagloon] en d5 /aatsburg]1 tuss*5 d5 grondbezitt] en d5 /aatsburg]1 tuss*5 het lev5de individu en d5 /aatsburg]444444444444444444444444 ,wij zegg5 aldus niet1 met ,bau]1 tot de ,jod53 gij kunt niet politiek gemancipe]d word51 zond] u radikaal te emancipe]5 van het ,jod5dom4 ,wij zegg5 e]d] tot h53 omdt gij politiek gemancipe]d kunt word51 zond] u volkom5 en zond] teg5spraak los te kunn5 mak5 van het ,jod5dom1 da>om is de politieke emancipatie-zelve1 niet de m5s*elijke emancipatie4 ,wanne] gij jod51 politiek gemancipe]d kunt word51 zond] ,u m5s*elijk te kunn5 emancipe]51 dan ligt de halfheid en de teg5spraak da>van 9 u-zelv5 niet alle51 ma> 9 het wez5 en de categorie van de politieke emancipatie4 ,m>x ond]zoekt v]volg5s het wez5 van de 9 #aghi v]kondigde ,m5s*5re*t5 en d] ,burg]s*apsre*t54 ,de droits de l'homme1 de m5s*5re*t51 zijn als zoodanig te ond]s*eid5 van d5 droits du citoy51 de re*t5 des /aatsburg]s4 ,wie is de van d5 citoy5 v]s*ill5de homme8 ,niem& &]s dan het lid van de burg]lijke sam5lev+6 ,voor alles moet het feit gecon/ate]d word51 dat de z4 g4 n4 ,m5s*5re*t51 de droits de l'homme 9 ond]s*eid+ van d5 droits du citoy5 niets &]s zijn1 dan de re*t5 van het m$e-lid d] burg]lijke sam5lev+1 d4 w4 z4 van d5 ego/is*5 m5s*2 de van de m5s*5 en van de geme5s*ap ges*eid5 individu4 ,ge5 van de z4 g4 n4 ,m5s*5re*t51 zegt ,m>x1 gaat v]d] dan1 en bov5 d5 ego/is*5 m5s* uit zooals hij is3 m$elid d] burg]lijke maats*appij2 de m5s* op zi*zelf1 de op zijn privaat-belang en privaat-willekeur t]uggetrokk5 en van de geme5s*ap v]wijd]de m5s*4 ,v]re van di51 dat de m5s* 9 ha> als geme5s*apswez5 opgevat wordt1 s*ijnt veelme] dat geme5s*apslev5 zelf1 ha> de sam5lev+ toe en de bep]k+ h>] oorspronkelijke zelf/&igheid4 ,de e5ige b& die ha> sam5h\dt1 is de natuurnoodw5digheid2 is de behoefte en het privaat-belang1 de cons]ve]+ van h>5 eig5dom en van h>e ego/is*e p]soonlijkheid4 ,het is re$s raadsela*tig dat e5 volk1 hetwelk zoo ev5 aan zijne bevrijd+ begon1 door alle b>rires tuss*5 de v]s*ill5de volksdeel5 ne] te hal5 en e5 politieke sam5lev+ te grondve/51 dat e5 zoodanig volk1 de b]e*tig+ van d5 ego/is*51 de van d5 m$em5s* en van het geme5s*apswez5 afgezond]de m5s*51 ple*tiglijk proklame]t 7,decl>ation de #agia74 ,ja1 deze proklamatie op e5 oog5blik h]haalt1 wa>op de heldhaftige op(f]+ van all51 de natie kan r$d5 en da>om gebi$5d noodzakelijk is geword52 op e5 oog5blik1 wa>9 de op(f]+ van alle belang5 d] burg]lijke sam5lev+1 aan de orde van d5 dag 01 en het egosme als e5 misdaad z\ moet5 word5 zijn ge/raft4 7,decl>ation des droits de l'homme etc4 #agic74 ,nog raadsela*tig] wordt dit feit1 als wij zi5 dat het /aatsburg]s*ap1 de politieke geme5s*ap1 door de politieke emancipators zelv5 tot e5 bloot middel voor de in/&h\d+ dez] zoog5aamde m5s*5re*t5 v]laagd zijn geword52 dat aldus de citoy5 tot d5 di5a> van d5 ego/is*5 homme v]kla>d wordt2 de sphe] wa>9 de m5s* als geme5s*apswez5 leeft1 b5$5 de sphe] wa>9 hij als deelg5oot leeft g$egrade]d wordt1 en t5 slotte1 dat niet d5 m5s* als citoy5 ma> d5 m5s* als b\rgeois1 voor d5 eig5lijk5 en d5 wa>a*tig5 m5s* wordt aangezi54 ,le b de t\te association politique e/ la cons]vation des droits naturelles et imprescriptibles de l'homme4 7,decl>4 des droits etc4 de #agia art4 #b74 ,le g\v]nem5t e/ in/itu p\r g>antir l'homme la j\issance de ses droits naturels et imprescriptibles 7,decl4 etc4 de #agic art4 #a74 ,het doel van elke politieke associatie is1 de in/&h\d+ van de natuurlijke en de onafwijsb>e re*t5 van d5 m5s*4 ,het g\v]nem5t is +e/eld om te wa>borg5 aan d5 m5s*1 de uitoef5+ van zijne natuurlijke en niet te v]vreemd5 re*t54 7,v]kl>+ van de ,re*t5 van d5 m5s* van #agic1 art4 #a en #b74 ,alzoo 9 de mom5t5 zelfs1 van zijne nog jeugdig fris* en zijn1 door d5 drang d] om/&igh$5 t5 top gevo]d en?\siasme1 v]kla>t het politiek lev5 zi* voor e5 bloot middel1 welk] doel is1 het lev5 d] burg]lijke sam5lev+4 ,wel 't /]k/ /aat hi] de revolutionaire praktijk 9 flagrant5 teg5/rijd tot zijne !orie4 ,t]wijl bijv4 de zek]heid voor e5 m5s*5re*t v]kla>d wordt1 wordt de s*5d+ van het briefgeheim op5lijk op de dagorde gezet4 ,t]wijl de lib]t indf9ie de la presse1 7,con/itution de #agic art4 #abb71 als consekw5tie van het m5s*elijk re*t d] individueele vrijheid gewa>borgd wordt1 wordt de p]svrijheid volkom5 v]nietigd1 want3 la lib]t de la presse ne doit pas tre p]mise lorsqu'elle compromet la lib]t publique4 7,robespi]re jeune1 hi/oire p>lem5taire de la ,rev4 franaise1 p> ,bu*ez et ,r\x ,v4 #bh p4 #ace47 7,de vrijheid van d5 p]s kan niet word5 toegelat51 zoodra zij 9 bots+ komt met de publieke vrijheid47 ,dat wil dus zegg53 het m5s*5re*t d] vrijheid h\dt op e5 re*t te zijn1 zoodra het 9 conflikt komt met het politieke lev52 t]wijl volg5s de !orie het politieke lev5 sle*ts de wa>borg van de m5s*5re*t51 d] re*t5 van d5 individueel5 m5s* dus1 moet word5 prijsgegev5 zoodra het met zijn doel1 deze m5s*5re*t5 zelv5 9 teg5/rijd komt4 ,ma> de praktijk is sle*ts uitzond]+ en de !orie regel4 ,wil m5 e*t] zelfs de revolutionaire praktijk1 als de jui/e positie d] v]h\d+ bes*\w51 dan blijft er /e$s e5 raadsel t] oploss+ ov]1 wa>om 9 het bewu/zijn d] politieke emancipators deze v]h\d+ op h>5 kop ge/eld is1 en het doel1 als middel en het middel1 als het doel zi* v]toont4 ,dit optis* b$rog van hun bewu/zijn1 z\ dan altijd nog e5 raadsel blijv51 hoewel dan e5 psy*ologis*1 e5 !oretis* raadsel4 ,het raadsel is ev5wel e5v\dig] op te loss54 ,de politieke emancipatie is tegelijk]tijd de oploss+ d] oude maats*appij1 wa>op het d5 volke ontvreemde /aatswez51 de he]s*]sma*t b]u/4 ,de politieke ,revolutie is de ,revolutie van de burg]lijke maats*appij4 ,wat 0 het k>akt] d] oude sam5lev+8 ,de feodaliteit4 ,de oude burg]lijke sam5lev+ _h e5 onmiddellijk politiek k>akt]2 d4 w4 z4 de elem5t5 van het burg]lijke lev51 zooals bijvoorbeeld het bezit ( de familie ( de mani] van arbeid5 w>5 9 d5 vorm van grondhe]lijkheid1 van /&5 en corporatin1 v]hev5 tot elem5t5 van het /aatslev54 ,zij bepaald5 9 dez5 vorm de v]h\d+ van de individu5 op zi*-zelf1 tot het /aatsgeheel1 d4 w4 z4 zijn politieke v]h\d+1 zijn v]h\d+ van de s*eid+ en uitsluit+ tot de &]e be/&deel5 d] maats*appij4 ,want deze organisatie van het volkslev5 v]hief het bezit ( d5 arbeid niet tot sociale elem5t51 ma> voltooide veelme] hunne s*eid+ van het /aatsgeheel en con/itue]de h5 aldus1 tot bijzond]e maats*appij51 9 de maats*appij4 ,zoo w>5 intuss*5 altijd nog de lev5sfunkties en lev5svoorwa>d5 d] burg]lijke maats*appij van politiek5 a>d1 zij het ook politiek1 9 d5 z9 van feodaal1 d4 w4 z4 dat zij het individu van het /aatsgeheel afslot52 dat zij de bijzond]e v]h\d+ zijn] corporatin tot het /aatsgeheel omzett5 9 zijn eig5 algeme5e v]h\d+ tot het volkslev51 zooals tot zijne bepaalde burg]lijke w]kzaamheid en situatie4 ,als e5e consekw5tie van deze organisatie1 doet zi*1 als e5e noodzakelijkheid de /aatsnheid k5n51 gelijk het bewu/zijn1 d5 wil en de w]kzaamheid d] /aatsnheid2 de algeme5e /aatsma*t1 ev5e5s als e5e bijzond]e aangeleg5heid van e5e1 van het volk afgezond]d5 he]s*] en van zijne di5>54 ,de politieke ,revolutie1 welke aan deze he]s*]sma*t e5 e9de maakte en de ,/aatsaangeleg5h$5 tot volksaangeleg5h$5 v]hief1 welke d5 politiek5 ,/aat als algeme5e aangeleg5heid1 d4 w4 z4 als w]kelijk5 ,/aat con/itue]de1 sloeg noodw5dig alle /&51 corporatin1 gild5 en privilegin1 welke ev5zoovele uitdrukk+5 van de s*eid+ van zijn geme5s*apswez5 w>51 uite54 ,de politieke ,revolutie hief da>m$e het politiek k>akt] van de burg]lijke sam5lev+ op4 ,zij sloeg de burg]lijke sam5lev+ 9 h>e e5v\dige be/&deel5 uite52 e5]zijds 9 de individu51 &]zijds 9 de mat]iele en gee/elijke elem5t5 welke d5 lev5s9h\d1 de burg]lijke situatie van deze individu5 vormd54 ,zij ontket5de d5 politiek5 gee/1 die geleidelijk 9 de v]s*ill5de doodloop5de /eg5 van de feodale maats*appij v]deeld1 v]brokkeld en v]loop5 02 zij v]zamelde hem uit deze v]/rooi+2 zij maakte hem vrij van zijne v]m5g+ met het burg]lijk lev5 en con/itue]de hem1 als de sphe] van de geme5s*ap1 van de algeme5e volksaangeleg5heid1 9 e5e ideale onafhankelijkheid van de bijzond]e elem5t5 van het burg]lijk lev54 ,de bepaalde lev5sw]kzaamheid en de bepaalde lev5ssituatie1 zonk5 nu tot hunne individueele beteek5is t]ug4 ,zij vormd5 niet me] de algeme5e v]h\d+ van de individu5 tot het ,/aatsgeheel4 ,de publieke aangeleg5heid als zoodanig1 wordt veelme] tot e5e algeme5e aangeleg5heid van i$] individu1 en de politieke funktie1 tot zijne algeme5e funktie4 ,alle5 de voltooi+ van het idealisme van d5 ,/aat1 0 tegelijk]tijd de voltooi+ van het mat]ialisme d] burg]lijke sam5lev+4 ,het afs*udd5 van het politieke juk1 0 tegelijk het afs*udd5 van de ket5s1 welke d5 ego/is*5 gee/ d] burg]lijke sam5lev+ geket5d hield54 ,de politieke emancipatie1 0 tegelijk]tijd de emancipatie d] burg]lijke maats*appij van de politiek1 van d5 s*ijn zelfs van e55 algeme55 inh\d4 ,de feodale maats*appij 0 opgelo/ 9 h>5 grond1 9 d5 m5s*4 ,ma> 9 d5 m5s*1 zooals die w]kelijk 9 d5 grond 03 9 d5 ego/is*5 m5s*4 ,deze m5s*1 dat lid van de burg]lijke sam5lev+ nu1 is de basis1 de voorwa>de tot d5 politiek5 ,/aat4 ,hij is door hem dan ook als zoodanig erk5d 9 de ,m5s*5re*t54 ,de vrijheid van d5 ego/is*5 m5s* en de erk5n+ dez] vrijheid1 is e*t] veelme] de erk5n+ van de teugellooze beweg+ d] gee/elijke en moreele elem5t51 welke zijn lev5s9h\d vorm54 ,de m5s* wordt da>m$e niet van de religie bevrijdt2 hij v]krijgt de vrijheid d] religie4 ,hij wordt niet van d5 eig5dom bevrijdt1 hij v]krijgt de vrijheid van d5 eig5dom4 ,hij wordt niet bevrijd1 van de zelfzu*t van het b$rijfswez52 hij v]krijgt de vrijheid van het b$rijf4 ,alle emancipatie is t]ugvo]5 van de m5s*elijke w]eld1 van de m5s*elijke v]h\d+51 tot d5 m5s*5 zelf4 ,de politieke emancipatie is de r$uktie d] m5s*5 e5]zijds tot op het lid van de burg]lijke sam5lev+1 tot op het ego/is*e onafhankelijke individu2 &]zijds1 tot op d5 /aatsburg]1 tot op d5 moreel5 p]soon4 ,e]/ wanne] de w]kelijke individueele m5s*1 d5 ab/rakt5 /aatsburg] die 9 hem is1 na> zi* t]ugneemt1 en als individueel5 m5s* 9 zijn empiris* lev51 9 zijn5 individueel5 arbeid1 9 zijne individueele v]h\d+51 p>+swez5 geword5 is2 e]/ wanne] de m5s* zijne =ces propres als maats*appelijke kra*t5 erk5t en georganise]d heeft en aldus de maats*appelijke kra*t niet me] 9 de ge/alte d] politieke kra*t van zi* afs*eidt1 e]/ dan is de m5s*elijke emancipatie volbra*t4 ,bruno ,bau] zo*t nog /e$s de ,jod5kwe/ie langs !ologis*5 weg op te loss54 ,lat5 wij beproev51 zegt ,m>x1 om de !ologis*e opvatt+ van de kwe/ie te doorbrek54 ,de vraag na> de emancipatieges*ik!id van de ,jod51 zet zi* na> onze bes*\w+ om 9 de vraag1 welk bijzond] maats*appelijk elem5t er is te ov]w9n5 om het jod5dom op te heff56 ,want de emancipatieges*ik!id van de huidige ,jod5 drukt de v]h\d+ uit van het ,jod5dom1 tot de emancipatie d] huidige w]eld4 ,deze v]h\d+ spruit noodw5dig voort uit de bijzond]e positie van het ,jod5dom 9 de huidige1 gekne*te w]eld4 ,bes*\w5 wij e5s d5 w]kelijk5 w]eldlijk5 jood1 niet d5 saba?-jood gelijk ,bau] het doet1 ma> d5 all$aags*5 jood1 wat nad]4 ,zoek5 wij het geheimz9nige van de jod51 niet 9 hunne religie1 ma> zoek5 wij het geheimz9nige van de religie1 9 de w]kelijke jod54 ,welke is de w]eldlijke grond des ,jod5doms8 ,de praktis*e behoeft51 het eig5belang4 ,welke is de w]eldlijke cultus d] ,jod58 ,de s*agg]4 ,welke is zijn w]eldlijk5 ,god8 ,het geld6 ,welnu4 ,de emancipatie van d5 s*agg] en van het geld1 dus van het praktis*e1 rele jod5dom1 dat beteek5t de zelf-emancipatie van onz5 tijd4 ,e5e organisatie d] maats*appij1 welke de voorwa>d5 van d5 s*agg]1 dus de mogelijkheid om te s*agg]5 z\ opheff51 z\ d5 jod5 onmogelijk mak54 ,zijn religieus bewu/zijn z\ dan als e5 ijle mi/ zi* oploss51 9 d5 w]kelijk5 lev5slu/ d] sam5lev+4 ,aan d5 &]5 kant3 wanne] de jood1 dit zijn praktis* wez5 als nietig bes*\wt en aan zijne v]heff+ arbeidt1 arbeidt hij bov5 zijne teg5woordige ontwikkel+ uit1 aan de m5s*elijke emancipatie 9 het algeme5 en ke]t hij zi* teg5 de hoog/e1 praktis*e uitdrukk+ d] m5s*elijke zelfv]vreemd+4 ,wij erk5n5 dus 9 het ,jod5dom e5 algeme5 aanwezig zijnd1 anti-sociaal elem5t1 hetwelk door de hi/oris*e ontwikkel+1--wa>aan de ,jod5 9 deze sle*te beteek5is ijv]ig m$egew]kt hebb5--op zijne teg5woordige hoogte g$rev5 is geword51 op e5 hoogte1 wa>op het zi* noodzakelijk oploss5 moet4 ,de emancipatie d] ,jod5 9 h>e laat/e in/antie1 zal de emancipatie d] m5s*heid van het ,jod5dom zijn4 ,het geld is de naijv]ige ,god van ,isral1 wa>naa/ ge5 &]5 ,god be/aan kan4 ,het geld v]n$]t alle god5 d] m5s*5--en zet ze om 9 w>54 ,het geld is de algeme5e1 voor-zi*-zelf gecon/itue]de wa>de all] d+54 ,het heeft da>v&aan de gans*e w]eld1 de m5s*5w]eld b5ev5s de natuur1 van hunne eig5a>dige wa>de b]o(d4 ,het geld is het1 d5 m5s* ontvreemde wez5 van zijn5 arbeid en van zijn be/aan4 ,en dit vreemde wez5 behe]s*t hem en hij aanbidt het4 ,de god d] ,jod5 heeft zi* v]w]eldlijkt2 hij is tot e5 w]eld-god geword54 ,de wissel is de w]eldlijke god d] ,jod54 ,hun god sle*ts de illusoire wissel4 ,die bes*\w+1 welke ond] de he]s*appij van het privaat-eig5dom en van het geld ov] de natuur1 gewonn5 w]d1 is de w]kelijke v]a*t+1 de praktis*e ontwijd+ van de natuur1 welke 9 d5 joods*5 godsdi5/ wel-is-wa> be/aat1 ma> sle*ts 9 de v]beeld+ be/aat4 ,9 dez5 z9 v]kla>t ,?omas ,mnz] het voor onv]dragelijk3 dat alle creatur5 tot eig5dom gemaakt word51 de viss*5 9 't wat]1 de vogels 9 de lu*t1 het gewas op de a>de--ook die s*epsel5 moet5 vrij word54 ,wat 9 de joods*e religie ab/rakt opgeslot5 ligt1 de v]a*t+ d] !orie1 d] kun/1 d] ges*i$5is1 die van d5 m5s*5 als doel1 dat is het w]kelijke bewu/e /&punt1 de deugd van d5 geldm5s*444444 ,het jod5dom b]eikte zijn hoog/e punt1 met de voltooi5g van de burg]lijke maats*appij1 ma> de burg]lijke maats*appij voltooit zi* e]/ 9 de *ri/elijke w]eld4 ,sle*ts ond] de he]s*appij van het *ri/5dom1 hetwelk alle nationale1 natuurlijke1 z$elijke1 !oretis*e v]h\d+5 d] m5s*5 tot uitw5dige maakte1 kon de burg]lijke sam5lev+ zi* volkom5 van het ,/aatslev5 afzond]51 alle sam5lev+sb&5 d] m5s*5 v]s*eur52 het egosme /ell5 9 de plaats dez] b&52 de m5s*5w]eld 9 e5 w]eld van atomi/is*e1 vij&ig teg5ov] elk&] /a&e individu51 do5 oploss54 ,het ,*ri/5dom is uit het ,jod5dom ontsprot54 ,het heeft zi* w$] 9 het ,jod5dom opgelo/4 44444 ,het ,*ri/5dom is de sublieme g$a*te van het ,jod5dom1 het ,jod5dom de ord9aire nuttigheidsaanw5d+ van het ,*ri/5dom4 ,ma> deze nuttigheidsaanw5d+ kon e]/ tot e5e algeme5e word51 nadat het ,*ri/5dom1 als de voltooide religie1 de zelfv]vreemd+ van d5 m5s*1 van zi*-zelf en van de natuur1 !oretis* vole9digd _h4444 ,omdat het rele wez5 d] jod5 zi* 9 de burg]lijke maats*appij algeme5 v]wez5lijkt1 da>om kon de burg]lijke maats*appij d5 ,jod5 niet van de onwez5lijkheid van hun religieus wez51 hetwelk jui/ sle*ts de ideale bes*\w+ van de praktis*e behoefte is1 ov]tuig54 ,alzoo1 no* 9 d5 ,p5tateu*1 no* 9 d5 ,talmud1 ma> 9 de teg5woordige sam5lev+ v9d5 wij het wez5 van de huidige ,jod52 niet als e5 ab/ract1 ma> als e5 hoog/ empiris* wez52 niet sle*ts als de bekromp5heid d] ,jod51 ma> als de joods*e bekromp5heid d] sam5lev+4 ,zoodra het d] maats*appij gelukt1 het empiris*e wez5 van het ,jod5dom1 d5 s*agg] en zijne voorwa>d5 op te heff51 is de ,jood e5e onmogelijkheid geword51 omdat dan zijn bewu/zijn ge5 objekt me] zal hebb51 dewijl de subjektieve basis van het ,jod5dom1 de praktis*e behoefte1 v]m5s*elijkt2 dewijl dan het conflikt van het individueel-z9nelijke be/aan1 met het sam5lev+sbe/aan d] m5s*51 uit d5 weg g]uimd zal zijn4 ,de maats*appelijke emancipatie van de ,jod51 zal de emancipatie d] sam5lev+ van het ,jod5dom zijn4 ,,sam5w]k+ ,,van ,,m>x ,,met ,,fri$ri* ,,engels4 ,te ,man*e/] v]wijlde ,fri$ri* ,engels1 e5 fabrikant5zoon uit ,b>m5 en voor de indu/rie opgeleid1 #ba ma&5 lang1 van af ,decemb] #ahdb tot ,decemb] #ahdd4 ,hij maakte alda> de s*ool d] indu/rie door en be/ude]de deze zo[el als het w]eldhi/oris*e proces d] groot-indu/rie1 de philosophis*e grondslag5 en de inw5dige tezam5hang d] kapitali/is*e maats*appij4 ,hij v]kreeg da>door e5 blik op het geheel1 wa>toe het engels*e socialisme van ,ow5 9 die dag51 zi* niet heeft v]mog5 op te w]k54 ,engels arbeidde als m$ew]k]1 aan de ,nor!rn ,/>1 aan d5 organ5 van de ,*>ti/5 di] dag51 zo[el als aan de ,new ,moral ,_w1 van ,rob]t ,ow54 ,t]wijl ,m>x uit de /udie van het frans*e socialisme le]de conclude]51 dat niet de ,/aat de burg]lijke sam5lev+1 ma> dat de burg]lijke sam5lev+ d5 ,/aat tezam5h\dt1 le]de ,engels uit de engels*e indu/rie1 dat de economis*e feit51 die 9 de tot nog toe geld5de ges*i$s*rijv+ ge5]lei ( al?ans ma> e5 ze] gem9a*te rol speeld51 m9/5s 9 de mod]ne w]eld1 van e5 besliss5d hi/oris*e kra*t zijn4 ,dat zij het zijn1 die de grondslag5 uitmak5 voor het ont/aan d] huidige klasseteg5/ell+5 9 die l&51 die zi* door middel van de groot-indu/rie1 economis* ontwikkeld hadd5 zooals ,engel&4 ,en dat deze klasseteg5/ell+51 w$]om de grondslag vorm5 d] politieke p>tijvorm+1 d] p>tij/rijd en da>m$e van de gans*e politieke ges*i$5is4 ,langs v]s*ill5de weg5 w>5 ,m>x en ,engels dus tot dezelfde conclusies gekom54 ,bij ,m>x gav5 de philosophis*e1 bij ,engels gav5 de economis*e feit5 d5 doorslag4 ,to5 ,m>x en ,engels zi* 9 d5 h]f/ van #ahdd te ,p>ijs voor de twe$e maal sam5tr(f51 bleek het hun1 dat zij het op het gebi$ hunn] !orien volkom5 e5s w>54 ,hi]op b]u/te dan ook 9 gans* hun lev5 de wap5bro$]s*ap1 die lat] is ov]gegaan 9 vri5ds*ap1 zooals die alle5 twee d5k]s die ev5hoog /aan1 kan v]e5ig54 ,intuss*5 g+ ,engels w$] na> ,b>m5 t]ug en moe/ ,m>x te ,p>ijs blijv51 da> m5 9 ,duits*l& e5 bevel tot inhe*t5isnem+ teg5 hem _h uitgeva>digd4 ,m>x w]kte to5 m$e aan e5 blaadje de ,vorwrts g5aamd1 dat door e5 zek]e ,born/e91 met geld van d5 componi/ ,g4 ,meij]be] 0 opg]i*t geword54 ,voor het blad s*rev5 ook3 ,he9ri* ,he9e1 die te ,p>ijs e5 go$ en ga>ne gezi5 huisvri5d d] familie ,m>x is gewee/1 de di*t] ,george ,h]wegh1 ,mi*ael ,bak\n9e1 ,moritz ,hesz1 ,arnold ,ruge e4a4 ,ma> het blaadje moe/ spo$ig oph\d5 te be/aan4 ,de ,pruisis*e rege]+ _h bij de frans*e da>op aang$rong5 en de laat/e _h toegegev54 ,spo$ig da>na w]d ook aan ,m>x het bevel gegev51 door de rege]+ van d5 he] ,guizot1 om ,frankrijk en da>m$e ,p>ijs te v]lat5 en ,m>x1 ov]al v]jaagd1 moe/ na> ,brussel uitwijk54 ,alda> tr( hij 9 het voorja> van #ahde w$]om met ,engels tezam51 die van v]lang5 br&de om met ,m>x van g$a*t5 te wissel51 ov] zijn rijp geword5 communi/is*e beg9sel54 ,intuss*5 _h deze zijn e]/e w]k voltooid3 ,de positie d] arbeid5de klass5 9 ,engel&4 getiteld1 wa>van de voorr$e nog 9 ,b>m5 0 ges*rev54 ,9 deze voorr$e duidt ,engels het als doel van dat ges*rift aan1 de sociali/is*e !orien en de beoordeel+ hunn] jui/heid1 e5 va/5 grondslag te gev5 en aan alle phantazien da>omtr5t e5 e9de te mak54 ,e5 s*eid+ dus van het utopi/is* ,socialisme4 ,engels hield het voor noodzakelijk1 dat voornamelijk de duits*e !oretici1 wa>van bijna niet e51 &]s dan door middel van de ,feu]ba*s*e oploss+ van de ,hegels*e1 speculatieve wijsbege]te1 tot het ,communisme gekom5 01 de w]kelijke lev5som/&igh$5 van het prolet>iaat z\d5 le]5 k5n54 ,9 hunn5 klassiek5 vorm1 9 hunne voltooi5g nu1 be/ond5 zuiv] prolet>is*e toe/&51 9 di5 tijd alln nog ma> pas 9 ,engel&1 het l& d] groot-indu/rie4 ,da>om s*reef ,fri$ri* ,engels zijn boek dan ook ov] engels*e arbeid]/oe/&54 ,to5 beid51 ,m>x en ,engels elk&] te ,brussel aantr(f51 zett5 zij zi* aan d5 arbeid1 om na> alle ri*t+5 he51 hun nieuw gewonn5 /&punt uite5 te zett51 t5 opzi*te van de ,hegels*e philosophie1 om gelijk zij het noemd51 voor go$ met hun philosophis* gewet5 9 't re9e te kom54 ,dat d$5 zij 9 e5 critiek op de ,hegeliaans*e en de na-,hegeliaans*e philosophie2 e5 boek van twee deel5 dik4 ,dat boek is e*t] nooit g$rukt kunn5 word52 de drukk] weig]de t] elfd] ure iets van ,m>x te drukk51 gelijk er j>5 na di5 nog ge5 uitgev] te v9d5 0 9 ,duits*l&1 die iets van ,m>x wilde ( durfde uitgev54 ,het manuscript liet5 to5 ,m>x en ,engels1 gelijk ,m>x het e5maal uitdrukte1 aan de knag5de critiek d] muiz5 ov]2 zij hadd5 hun doel1 e5 afrek5+ met zi*-zelv51 volkom5 b]eikt4 ,dit manuscript hield ook de #aa /ell+5 91 van ,m>x teg5 ,feu]ba*1 re$s vroeg] m$eg$eeld en j>5 lat] door ,engels tot e5 ges*rift uitgew]kt1 ond] d5 naam van ,ludwig ,feu]ba* ( het uite9de d] klassieke ,duits*e wijsbege]te1 9 welk ges*rift door ,engels1 met groote bes*eid5heid erk5d wordt1 dat de groote philosophis*e lijn5 van de gewonn5 lev5sbes*\w+ van hun beid51 geheel en al door ,m>x getrokk5 zijn4 ,m>x 0 e5 g5ie1 s*rijft hij da>1 wa> &]5 hoog/5s tal5t5 g5oemd kond5 word54 ,m>x en ,engels sponn5 de drad5 van hunne positieve zelf-critiek v]d] voort4 ,zij v]e5igd5 zi* tot e5 zelf/&ig5 arbeid1 e5e critis*e oploss+ van het duits*e ,idealisme1 voor zoov] dit 9 ,bruno ,bau] en de ,b]lijns*e ,vrij51 zijn v]teg5woordig]s vond4 ,hi]door kwam voor 't e]/ het ges*rift tot /&1 dat getiteld 03 ,de ,heilige ,familie ( de ,critiek d] critise]5de critiek van ,bruno ,bau] en consort51 dat 9 #ahde 9 ,frank=t a_/,m4 het li*t zag4 ,het ges*rift /aat 9 ge5 uitw5dige sam5hang met de ,deuts*-,franzsis*5 ,jahrb*]2 na> het wez5 ev5wel1 pa/ het volkom5 9 het raam van d5 arbeid d] beid51 aan dit tijds*rift4 ,het doel d] ,heilige ,familie is volg5s het voorwoord d] auteurs1 het publiek 9 te li*t5 omtr5t de illusies van de speculatieve philosophie4 ,het rele ,humanisme heeft 9 ,duits*l& ge5 geva>lijk] vij&1 dan het ,spiritualisme ( het speculatieve ,idealisme1 dat 9 plaats van d5 w]kelijk5 individueel5 m5s*1 het zelfbewu/zijn ( d5 ,gee/ plaat/1 en met d5 ,evangeli/ le]t3 ,de gee/ is het1 die lev5d maakt1 het vlees* is van ge5 nut4 ,het spreekt vanzelf1 dat dez5 vlees*looz5 gee/1 sle*ts 9 zijne v]beeld+1 gee/ bevat4 ,wat wij aan de ,bau]s*e critiek be/rijd51 dat is jui/ de als c>ricatuur zi* reproduce]5de speculatie4 ,zij is voor ons de volmaakt/e uitdrukk+ van het *ri/elijk-g]maans*e pr9cipe1 dat er zijn laat/e pog+ 9 doet1 om de critiek zelve 9 e5e transc5d5tale om te zett54 ,bau] c4s4 hadd5 ons will5 aantoon51 dat alle groote akties 9 de ges*i$5is tot nog toe1 da>om van beg9 af e5 misgreep w>5 ( wel succes hadd51 na>mate de massa's zi* er voor opgewond5 en er zi* voor gent]esse]d hadd51 ( omdat de idee wa>om het g+1 van e5 soort 01 dat zij zi* met e5e opp]vlakkige opvatt+ moe/ v]g5oeg5 en alzoo ook op hunn5 bijval rek55 moe/4 ,de gee/ wi/1 zoo g+5 zij bij de uite5zett+ van hun /&punt v]d]1 wa>9 hij zijne teg5/&]s _h te zoek51 namelijk 9 het zelfb$rog en de k]nloo%eid van de massa's4 ,9 zek] opzi*t geleek dit /&punt op dat1 wa>van de frans*e ,utopi/5 uitgegaan w>54 ,massabeweg+5 zooals de frans*e ,revolutie1 w>5 oog5s*ijnlijk mislukt en op het all]plat/e despotisme uitgeloop54 ,elk vooruitgang van d5 gee/ bewees dus1 /e$s me] teg5 de vooruitgang van de massa d] m5s*heid 9 te gaan en ha> 9 e5 /e$s onm5s*elijk] situatie te br5g54 ,f\ri] en ,ow5 trad5 dan ook 9 zek]e mate op als aktieve gee/51 teg5ov] de passieve massa4 ,de ,allgeme9e ,lit]atur-,zeitung het orgaan d] ,jong-,hegelian5 van het slag van ,bau] en ,feu]ba*1 kantte zi* dan ook /]k teg5 de massabeweg+5 van de/ijds4 ,9 h>e oog5 kon de engels*e indu/rie1 ev5 zoo we9ig g5ade v9d51 als de frans*e ,revolutie4 ,de bes*av+ van het ,we/51 0 ha> en h>e m$ew]k]s eig5lijk e5 soort gruwel4 ,het 0 dus niet het m9/ 9 dat ges*rift1 dat ,m>x en ,engels de geheim5iss5 van de speculatieve con/ruktie ontslui]5 moe/54 ,hi]ov] zeid5 zij het volg5de3 ,wanne] ik mij uit de w]kelijke appel51 p]51 a>dbei5 en am&el51 de algeme5e voor/ell+ vru*t vorm1 wanne] ik v]d] ga en mij v]beeld1 dat mijne1 uit de w]kelijke vru*t5 getrokk5 ab/rakte voor/ell+ de vru*t e5 buit5 mij be/a& iets1 ja het w>e wez5 d] p]51 d] appels enz4 is1 dan v]kla> ik--spekulatief uitg$rukt--de vru*t1 voor de sub/antie d] p]51 d] appel51 d] am&el5 enz4 ,ik zeg dan3 de pe] is e5 onwez5lijke pe]1 de appel is e5 niet-wez5lijke appel4 ,het wez5lijke uit die d+51 is niet hun w]kelijk en z9nelijk te aans*\w5 be/aan1 ma> het door mij uit h5 geab/rahe]d en e5 h5 ond]ges*ov5 wez51 het wez5 mijn] voor/ell+3 de vru*t4 ,ik v]kla> da>m$e appels1 p]51 am&el5 enz4 voor niets1 dan voor be/aansvorm51 voor modi d] vru*t4 ,mijn e9d5d1 door de z9n5 ond]/eund v]/&1 ond]s*eidt ze] zek] e5 appel van e5 pe]1 en e5 pe] van e5 am&el1 ma> mijn spekulatief v]/&1 v]kla>t deze z9nelijke v]s*ill5 voor onwez5lijk1 niet-v]s*ill5d4 ,zij ziet 9 d5 appel hetzelfde als 9 d5 pe] en 9 de pe] hetzelfde als 9 d5 am&el1 namelijk3 de vru*t4 ,de bijzond]e w]kelijke vru*t51 geld5 hi] dus voor s*ijnvru*t51 welk] w]kelijk wez5 de sub/antie1 de vru*t is44444 ,wanne] de appel1 de pe]1 de am&el ( a>dbezie 9 wa>heid niets &]s zijn dan de sub/antie1 de vru*t1 dan vraagt m5 zi* af1 hoe komt het to*1 dat de vru*t zi* aan mij dan als appel1 dan als pe] ( dan als am&el v]toont2 vanwa> komt deze s*ijn d] m5igvuldigheid1 die mijne speculatieve aans*\w+ van de e5heid1 van de sub/antie1 van de vru*t1 zoo 9 't oogspr+5d we]spreekt8 ,dat komt1 zal de speculatieve philoso( u antwoord51 omdat de vru*t ge5 dood1 v]s*illoos en ru/5d1 ma> e5 lev5d1 e5 9 zi*-zelf v]s*ill5d en bewog5 wez5 is4 ,de v]s*ill5dheid van de pr(ane vru*t51 is niet alle5 voor mijn z9nelijk v]/&1 ma> ook voor de vru*t zelf1 voor het spekulatieve v]/& van beteek5is4 ,de v]s*ill5de pr(ane vru*t5 zijn v]s*ill5de lev5suit+5 van de e5e vru*t1 zij zijn kri/allisaties1 welke de vru*t zelf vorm54 ,dus 9 d5 appel bijv4 heeft de vru*t e5 appela*tig1 9 de pe] e5 p]5a*tig be/aan4 ,m5 moet dus niet me] zegg51 zooals op het /&punt d] sub/antie3 de pe] is de vru*t1 de appel is de vru*t1 de am&el is de vru*t1 ma> veele]3 de vru*t is als pe]1 de vru*t is als appel1 de vru*t is als am&el tezam5 ge/eld en de v]s*ill5 welke appel1 pe] en am&el van elk&] s*eid51 zijn ev5 zoovele zelfond]s*eid+5 van de vru*t en mak5 de bijzond]e vru*t5 ev5zoo tot v]s*ill5de l$emat5 van het lev5sproces d] vru*t4444 ,m5 ziet3 wanne] de *ri/elijke religie sle*ts van n ink>natie gods weet1 de spekulatieve philosophie bezit ev5zoo veel ink>naties als er d+5 be/aan1 gelijk zij hi] 9 elke vru*t e5e ink>natie van de sub/antie1 van de absolute vru*t bezit4 ,het ho(dbelang voor de speculatieve philosoph5 be/aat dus hi]91 de w]kelijke pr(ane vru*t5 voort te br5g5 en dan op geheimz9nige wijze ervan te zegg51 dat er appel51 p]51 am&el5 en rozijn5 zijn44444 ,het spreekt van zelf1 dat de spekulatieve philoso( deze voortdur5de s*epp+ sle*ts v]krijgt1 doordat hij algeme5 bek5de1 9 de w]kelijke aans*\w+ voorh&5 zijnde eig5s*app5 van appel51 p]5 enz41 als het w>e door hem uitgevond5 bepal+5 ond]s*uift1 t]wijl hij datg5e1 wat alle5 het ab/rakte v]/& v]s*aff5 kan1 namelijk de ab/rakte v]/&s=mules1 de nam5 d] w]kelijke d+5 geeft4 ,t]wijl hij t5 slotte zijn eig5 w]kzaamheid1 wa>door hij van de voor/ell+ appel1 tot de voor/ell+ pe] ov]gaat1 voor de zelfw]kzaamheid van het absolute subjekt d] vru*t v]kla>t44444 ,teg5 de ho(d/ell+ van ,bruno ,bau]1 wa>na> alle groote akties 9 de ges*i$5is tot nu toe1 d]halve van te vor5 re$s mislukt z\d5 zijn en zond] +rijp5d succes1 omdat de massa zi* ervoor gent]esse]d en opgewond5 _h1 ( omdat de idee wa>om het g+1 op d5 bijval d] massa rek55 moe/1 vo]de ,m>x aan3 ,de idee1 blame]de zi* altijd1 9 zoov]re zij met het belang 9 bots+ kwam4 ,aan d5 &]5 kant1 is het li*t te begrijp51 dat elk massaal en hi/oris* en doorzett5d pr9cipe als het voor het e]/ het w]eldtooneel betre$t1 9 de idee ( 9 de voor/ell+1 v]re de w]kelijke gr5z5 te buit5 gaat en zi* met m5s*elijke belang5 gewoonweg v]wisselt4 ,het belang van de b\rgeoisie 9 de ,revolutie van #aghi1 v]re ervan v]wijd]d1 mislukt te zijn1 heeft alles gewonn5 en heeft het +rijp5d/e succes gehad1 hoeze] ook het pa?os 9 rook v]vlog5 is en hoeze] ook de en?usia/is*e bloem51 wa>m$e dit belang zijn wieg omkran/e1 v]welkt zijn4 ,dit belang 0 z ma*tig1 dat het de p5 van e5 ,m>at1 de guillot9e van de t]rori/51 d5 deg5 van ,napoleon1 zo[el als het crusifix d] ,b\rbons ov]won4 ,mislukt is de ,revolutie sle*ts voor die massa1 welke 9 de politieke idee1 niet de idee van ha> w]kelijk belang bezat2 welk] wa>a*tig lev5spr9cipe alzoo met het lev5spr9cipe d] ,revolutie niet tezam5viel2 welk] rele voorwa>d5 voor emancipatie wez5lijk v]s*ill5d w>51 van de voorwa>d51 wa>b9n5 de b\rgeoisie zi* 9 de sam5lev+ emancipe]5 kon4 ,de ,revolutie is mislukt1 omdat de massa b9n5 welk] lev5svoorwa>d5 zij w]kelijk is blijv5 /il /aan1 e5e bep]kte en exclusieve1 niet de totaliteit omvatt5de massa 02 omdat het talrijk/e1 van de b\rgeoisie v]s*ill5de deel van de massa1 9 ha> pr9cipe ge5 w]kelijk belang1 ma> sle*ts e5 idee bezat4 ,het 0 e5 illusie d] t]rori/51 d5 mod]n5 ,/aat1 die b]u/ op de burg]lijke sam5lev+1 na> het model van d5 antiek5 ,/aat te will5 vorm51 t]wijl deze sam5lev+ to* op de slav]nij b]u/te4 ,welk e5 kolossale v]giss+6 de mod]ne burg]lijke sam5lev+1 de sam5lev+ d] indu/rie1 d] algeme5e concurr5tie1 d]1 van de vrij h>e doele9d5 najag5de private belang51 d] an>*ie en de zi*zelf v]vreemd5de natuurlijke en gee/elijke individualiteit1 9 de ,re*t5 van d5 ,m5s* te will5 do5 erk5n5 en te do5 sanktione]52 tegelijk]tijd de lev5suit+5 dez] sam5lev+1 van opzi*zelf/a&e individu5 te will5 annule]51 en tev5s de politieke kop dez] sam5lev+1 na> antiek model te will5 v]vorm54 ,het 0 de illusie van e5 ,napoleon1 d5 ,/aat als doel te bes*\w5 en het burg]lijk lev5 sle*ts als zijn s*atmee/] en zijne subalt]n51 die ge5 eig5 wil mog5 hebb54 ,de t]rori/5 zo[el als ,napoleon1 l$5 met hunne illusies volmaakt s*ipbreuk4 ,da>na kwam de b\rgeoisie nog w$] e5maal teg5ov] de contra-,revolutie te /aan4 ,e9delijk v]wez5lijkt5 zi* 9 het ja> #ahcj h>e w5s*5 van het ja> #aghi1 sle*ts met dat v]s*il1 dat h>e politieke v]held]+ nu voltooid 02 dat zij 9 d5 con/itutioneel51 repres5tatiev5 ,/aat1 niet me] het ideaal van d5 ,/aat1 niet me] het heil d] w]eld en d] algeme5-m5s*elijke doele9d5 me5de na te kunn5 /rev51 ma> 9 hem veel me]1 de (ficieele uitdrukk+ h>] uitsluit5de ma*t en de politieke erk5n+1 van ha> bijzond] belang heeft gezi5444444 ,de natuurnoodw5digheid1 de m5s*elijke wez5seig5s*app51 hoe v]vreemd ( de m5s*5 ook van elkar mog5 s*ijn51--het belang1 h\dt de l$5 van de burg]lijke maats*appij te zam52 het burg]lijke en niet het politieke lev5 is hunn5 rel5 b&4 ,niet de ,/aat h\dt de atom5 d] burg]lijke maats*appij bij elk&]1 gelijk ,bruno ,bau] me5de1 ma> dit1 dat zij sle*ts atom5 9 de voor/ell+ zijn1 9 d5 hemel h>] v]beeld+1 t]wijl zij 9 de w]kelijkheid e*t]1 geweldig van atom5 v]s*ill5 e5 wez5lijk namelijk1 ge5 goddelijke ego/51 ma> ego/is*e m5s*5 zijn4 ,sle*ts politiek bijgelo(1 kan zi* teg5woordig nog inbeeld51 dat het burg]lijk lev5 door d5 ,/aat bije5geh\d5 moet word52 t]wijl omgeke]d to* 9 de w]kelijkheid d5 ,/aat door het burg]lijke lev5 tezam5 geh\d5 wordt4 ,gelo(t de critise]5de critiek 9 de k5nis d] hi/oris*e w]kelijkheid1 ook ma> sle*ts aan ha> beg9 te zijn gekom51 zoolang zij de !oretis*e en de praktis*e v]h\d+ van de m5s*5 tot de natuur1 de natuurwet5s*ap en de indu/rie1 buit5 h>e hi/oris*e wet5s*ap sluit8 ,(1 me5t zij e5 ( &]e p]iode ind]daad re$s te hebb5 le]5 k5n51 zond] bijv4 de indu/rie dez] p]iode1 de onmiddellijke produktiewijze van het lev5-zelf te hebb5 kunn5 le]5 k5n58 ,ze] zek]1 de spirituali/is*e1 de !ologis*e critiek k5t sle*ts1--k5t t5 m9/e 9 h>e v]beeld+--de politieke1 de littraire en de !ologis*e ho(d- en /aatsakties d] ges*i$5is4 ,zooals zij het d5k5 van de z9n51 de ziel van het li*aam1 zi*-zelf van de w]eld s*eidt1 zoo maakt zij de ges*i$5is los van de natuurwet5s*ap en van de indu/rie4 ,zoo ook me5t zij1 niet 9 de gewone mat]ieele produktie op a>de1 ma> 9 de nevela*tige wolk5beeld5 aan d5 hemel1 de geboorteplaats d] ges*i$5is te moet5 zi54 ,van de utopi/is*e ,sociali/51 0 het wel het mee/ ,f\ri] en zijn d5kbeeld51 die hebb5 bijg$rag5 tot de inh\d van de ,heilige ,familie4 ,m>x /elde op d5 voorgrond dat de organisatie van d5 arbeid ge5 wa*twoord van de ,social51 ma> e5 van de politiek-radikale p>tij is1 die 9 ,frankrijk e5 bemiddel+ zo*t te bew]k51 tuss*5 de politiek en het socialisme4 ,beid5 toon5 e*t] aan1 wat ook de groote ,utopi/5 nooit begrep5 hebb5 n4l43 de hi/oris*e ontwikkel+1 de zelfw]k5de beweg+ van de arbeid]sklasse1 zegt ,m>x4 ,en op de bem]k+ van ,bau]1 dat de arbeid] niets heeft1 omdat hij niets maakt en dat hij niets maakt1 omdat zijn arbeid /e$s e5e individueele blijft1 e5 op zijn dagelijks*e behoefte b]ek5de is1 antwoordde ,engels dit3 ,de critise]5de critiek vo]t niets uit2 de arbeid] doet alles1 ja1 zoozr alles1 dat hij de gans*e critiek ook 9 zijn gee/elijke s*epp+5 bes*aamt2 de engels*e en frans*e arbeid]s kunn5 hi] getuig5is van aflegg54 ,en wat de teg5/ell+ tuss*5 gee/ en massa aangaat door ,bau] gecon/rue]d1 /elde ,m>x hi]na 9 het li*t1 dat de communi/is*e critiek d] ,utopi/51 praktis* wl deugdelijk heeft beantwoord aan de behoeft5 d] groote massa4 ,hij zeide1 dat m5 om dit te wet51 de /udie1 de weetgi]igheid1 de z$elijke en]gie en de ru/elooze a&rift tot ontwikkel+ van de frans*e en engels*e w]kli$5 moet hebb5 le]5 k5n51 om zi* e5 voor/ell+ te kunn5 mak5 van d5 m5s*elijk5 adel di] beweg+54 ,voor het e]/ beh&elde ,m>x 9 de ,heilige ,familie ook d5 arbeid]-publici/ en sociali/3 ,pi]re ,joseph ,pr\dhon4 ,edg> ,bau] _h er zi* lu/ig ov] gemaakt1 dat ,pr\dhon uit het pr9cipe d] gelijkheid1 de laat/e r$elijke grond all] bewijz5 voor d5 eig5dom zo*t te conclude]54 ,da>op nu antwoordde ,m>x1 dat ,pr\dhon hi] hetzelfde doet als ,bau]1 die aan alle zijne ontwikkel+5 het one9dige zelfbewu/zijn te gronde legt en dit pr9cipe1 ook als het s*epp5de grondbeg9sel van de1 het one9dige zelfbewu/zijn--door h>e one9dige bewu/eloo%eid--s*ijnba> jui/ elk&] teg5sprek5de ,evangelin1 te gronde legt4 ,m>x wij/ erop1 dat voor de praktis*e frans*5 het pr9cipe d] gelijkheid jui/ hetzelfde is1 als voor de !oretis*e duits*]s1 het pr9cipe van het zelfbewu/zijn4 ,zooals 9 ,duits*l& de de/ruktieve critiek1 voordat zij met ,feu]ba* van de bes*\w+ d] w]kelijkheid uitgegaan 01 al het bepaalde en be/a&e door het pr9cipe van het zelfbewu/zijn tra*tte op te loss51 heeft de de/ruktieve critiek 9 ,frankrijk door het pr9cipe d] gelijkheid1 hetzelfde tra*t5 te b]eik54 ,en zooals ,bruno ,bau] de !ologie critis* oplo/e1 ma> /e$s pr9cipieel van de !ologie uit1 zoo doet ,pr\dhon het met de nationaal-economie1 pr9cipieel van de nationaal-economie uit4 ,ma> de groote vooruitgang door ,pr\dhon b]eikt1 is volg5s ,m>x deze1 dat hij d5 privaat-eig5dom1 de grondvoorwa>de van de ,/aa?ui%\dkunde1 welke h>e v]teg5woordig]s als e5 onom/ootelijk1 niet v]d] uite5 te zett5 feit beh&el51 aan het e]/e en tev5s besliss5de en tegelijk]tijd1 wet5s*appelijke ond]zoek heeft ond]worp54 ,m>x betoogt v]d] teg5ov] ,bau]--die de e5zijdigheid van ,pr\dhon v]oordeelde1 wa> hij zijne wap5s ontle5de aan de feit5 van de ell5de en de armo$e en deze feit5 als absoluut g]e*tigd en d5 rijkdom als e5 absoluut ong]e*tigd feit aanneemt--dat de voorwa>de tot het be/aan van het geheel1 de erk5n+ moet zijn van d5 a>d d] beide zijd51 dat prolet>iaat en rijkdom teg5/ell+5 zijn4 ,als zoodanig vorm5 zij n geheel4 ,zij zijn beid5 ge/alt5iss5 van d5 privat5 eig5dom4 ,het is e*t] hi] niet g5oeg1 ze voor twee zijd5 van e5 gehl te v]kl>51 ma> het gaat hi] om de bepaalde positie1 welke beid5 9 die teg5/ell+ innem53 ,d5 privaat-eig5dom als rijkdom1 is ertoe g$wong51 zi*-zelf en da>m$e zijne teg5/ell+1 het prolet>iaat 9 /& te h\d54 ,het is de positieve kant van de teg5/ell+1 het inzi*-zelf bevr$igde privaat-bezit4 ,het prolet>iaat omgeke]d1 als prolet>iaat is g$wong5 zi*-zelf en da>m$e zijne noodzakelijke teg5/ell+1--die het tot prolet>iaat doet word51--het privaatbezit dus op te heff54 ,dit is de negatieve kant van de teg5/ell+2 zijn onru/ 9 zi*-zelf1 het opgelo/e en zi*-oploss5de privaat-bezit4 ,9 d5 boezem di] teg5/ell+1 is d5 privaat-bezitt] al dus de cons]vatieve1 de prolet>ir de de/ruktieve p>tij4 ,van g5e gaat de aktie uit tot het in/&h\d51 van deze de aktie tot de v]nietig+ d] teg5/ell+4 ,het privaat-eig5dom drijft ze] zek] zi*-zelf1 9 zijne economis*e beweg+ voort na> zijne eig5e oploss+1 ma> sle*ts door van hem onafhankelijke1 bewu/elooze1 teg5 zijn5 wil plaatsv9d5de1 door d5 a>d van d5 zaak bepaalde ontwikkel+2 sle*ts doordi5 het e5 prolet>iaat als prolet>iaat voortbr5gt1 de zijn gee/elijke en physieke ell5de bewu/e ell5de2 de h>e m5s*-onte]+ bewu/e1 m5s*-onte]+ en da>om1 de zi*-zelf v]heff5de m5s*-onte]+4 ,het prolet>iaat voltrekt het oordeel1 dat het privaat-bezit door de voortbr5g+ van het prolet>iaat ov] zi*-zelf velt2 zooals het 't oordeel voltrekt1 dat de loon>beid ov] zi*-zelf velt1 doordi5 hij d5 vreemd5 rijkdom en de eig5 ell5de voortbr5gt4 ,wanne] het prolet>iaat zegevi]t1 dan is het da>m$e niet geword5 tot e5e absolute kant van de sam5lev+4 ,het kan sle*ts zegevi]51 doordi5 het zi*-zelf en zijn teg5deel opheft4 ,alsdan is ev5zo[el het prolet>iaat1 als zijn noodzakelijke teg5/ell+1 d5 privat5 eig5dom v]dw554 ,ov] het v]wijt1 dat m51 door aan het prolet>iaat e5 hi/oris*e taak op d5 s*\d]s te legg51 d5 prolet>irs tot godh$5 maakt1 zegt ,m>x dit3 ,veele] is dit jui/ omgeke]d6 ,omdat de ab/raktie van alle m5s*elijkheid1 zelfs van d5 s*ijn van m5s*elijkheid 9 het prolet>iaat voltrokk5 is op praktis*e wijze2 omdat 9 de lev5svoorwa>d5 van het prolet>iaat1 alle lev5svoorwa>d5 van de huidige maats*appij 9 h>e onm5s*elijke toppunt5 tezam5gevat zijn2 en omdat de m5s* 9 hem zi*-zelf v]lor5 heeft1 ma> tegelijk]tijd w$] hrwonn5 heeft en niet alle5 door het !oretis* bewu/zijn van dit v]lies1 ma> ook door de onmiddellijke1 door de niet me] af te wijz51 niet me] te v]bloem5 nood--de praktis*e uitdrukk+ d] noodw5digheid6--tot op/& teg5 deze onm5s*elijkheid g$wong5 is1 da>om kan en moet het prolet>iaat zi*-zelf bevrijd54 ,het kan zi*-zelf e*t] niet bevrijd51 zond] zijne eig5e lev5svoorwa>d5 op te heff54 ,het kan die lev5svoorwa>d5 ev5wel niet opheff51 zond] alle m5s*elijke lev5svoorwa>d5 van de huidige sam5lev+1 die zi* 9 zijne situatie sam5vatt51 op te heff54 ,het maakt niet te v]geefs de h>de1 ma> tev5s /al5de s*ool van d5 arbeid door4 ,het komt er niet op aan1 wat deze ( g5e prolet>ir ( zelfs ook het gans*e prolet>iaat1 zi* bij wijl5 als doel voor oog5 /elt4 ,het komt er op aan1 wat het is en wat het hi/oris* g5oodzaakt zal zijn te do54 ,zijn doel en zijn hi/oris*e aktie1 zijn hem 9 zijne eig5e lev5ssituatie1 zooals 9 de gans*e organisatie van de huidige burg]lijke maats*appij1 z9nebeeldig en onh]roepelijk voorgeteek5d4 ,,ho(d/uk ,,iii4 ,,m>x ,,teg5 ,,pr\dhon4 ,t5 tijde dat ,m>x 9 ,p>ijs leefde1 v]ke]de hij ook alda>1 met d5 re$s hi] g5oemd5 frans*5 sociali/ ,pi]re ,joseph ,pr\dhon4 ,pr\dhon 0 lett]zett] gewee/ en _h het1 na e5 jeugd van armo$e en ontb]+1 tot e5 bek5d s*rijv] gebra*t4 ,m>x v]telt zelve1 dat hij met ,pr\dhon lange na*t5 a*t]e5 g$iscussie]d _h ov] economis*e vraag/ukk54 ,m>x leidde hem de ,hegeliaans*e philosophie b9n51 wat hij lat] ev5wel betreur5 moe/1 da> ,pr\dhon1 doordi5 hij ge5 duits* v]/ond1 nooit 9 /aat is gewee/ ,hegel zelve te be/ude]5 9 di5s eig5 taal4 ,hem is da>door van de d5kbeeld5 van di5 wijsge]1 altijd e5 vals* d5kbeeld bijgeblev54 ,nadat ,m>x ,p>ijs v]lat5 _h1 kwam ,pr\dhon ond] d5 invlo$ van d5 duits*5 sociali/ ,k>l ,grn4 ,9 ,juni van #ahdg de$ ,m>x 9 het frans* e5 ges*rift het li*t zi51 bij wijze van antwoord op ,pr\dhon's ges*rift ,la philosophie de la ,misre 7,de philosophie d] ell5de7 dat getiteld 03 ,la misre de la philosophie 7,de ell5de d] philosophie7 van de groot/e beteek5is1 niet alle5 om de polemiek1 ma> vooral da>door1 omdat het de wet5s*appelijke inleid+ van ,m>x' lat]5 en wet5s*appelijk5 arbeid kan g5oemd word52 zo[el 9 philosophis* als 9 /aa?ui%\dkundig opzi*t4 ,9 de ,voorr$e tot dit ges*rift1 die g$agteek5d is uit ,brussel1 d5 #ae;e ,juni #ahdg zegt ,m>x3 ,de he] ,pr\dhon heeft het ongeluk op e5e eig5a>dige wijze te word5 misk5d4 ,9 ,frankrijk heeft hij het re*t1 e5 sle*t econoom te zijn1 omdat m5 hem alda> voor e5 g$u*t duits* philoso( h\dt2 9 ,duits*l& da>5teg51 mag hij e5 sle*t philoso( zijn1 omdat hij da> doorgaat voor e5 /]k frans* /aa?ui%\dkundige4 ,9 onze dubbele ho$anigheid van duits*] n van econoom1 zi5 wij ons g5oodzaakt1 teg5 deze dubbele dwal+ op te kom54 ,de lez] zal begrijp51 dat wij bij dez5 ondankb>5 arbeid1 me]mal5 de critiek van d5 he] ,pr\dhon ov] de duits*e philosophie1 op d5 a*t]grond zull5 moet5 lat5 tr$5 en da>nev5s ons e5ige bem]k+5 ov] de politieke-economie 9 het algeme5 zull5 moet5 v]oorlov54 ,van de twee g$eelt51 wa>uit het ges*rift be/aat1 h\dt het e]/e zi* bezig met ,pr\dhon's gecon/itue]de wa>de4 ,m>x toont aan1 dat de ruil d] w>51 na> de mate van de 9 h5 beli*aamde arbeid/ijd de revolutionaire toekom/!orie van ,pr\dhon1 niets &]s is1 dan wat de econoom ,ric>do heeft gecon/ate]d als te zijn de !orie van de burg]lijke maats*appij4 ,de wa>de van d5 arbeid wordt bepaald door d5 arbeid/ijd die er b5oodigd is1 voor de voortbr5g+ van al datg5e1 wat d5 arbeid] voor zijn ond]h\d en voor zijne voortplant+ noodig heeft4 ,ric>do heeft het dus al uite5gezet3 v]m9d] de ond]h\dsko/5 d] m5s*5 door matig+ van d5 natuurlijke prijz51 d] voor het lev5 noodzakelijke vo$+ en kle$+ en gij zult zi51 hoe de loon5 zull5 dal51 zelfs wanne] de vraag na> arbeid]s ook /]k /ijgt4 ,de natuurlijke prijs van d5 arbeid1 is niets &]s dan e5 m9imum van het loon4 ,zoo is de door d5 arbeid/ijd gemet5 wa>de1 noodzakelijk]wijs de =mule voor de mod]ne slav]nij van d5 arbeid]1 inplaats van gelijk ,pr\dhon dit aannam1 de revolutionaire !orie voor de emancipatie van het prolet>iaat te wez54 ,t5e9de zijne utopie te /eun51 v]kla>de ,pr\dhon1 dat zi* aanbod en vraag ontwijfelba> dekk5 zull51 wanne] de wa>de van e5 produkt bepaald wordt door de 9 hem beli*aamde arbeid/ijd4 ,voor deze me5+ heeft hij het s*ijnba> hi/oris*e bewijs aangevo]d1 dat de nuttig/e d+51 d5 g]+/5 produktietijd vord]52 dat de sam5lev+ /e$s met de gemakkelijk/e indu/rien aanvangt1 en dan1 geleidelijk tot de produktie van d+5 voortgaat die groot] arbeid/ijd vord]5 en aan h>e behoeft5 beantwoord54 ,m>x vo]de hi]teg5 aan1 dat die d+5 zi* op gans* &]e mani] hebb5 voltrokk5 dan ,pr\dhon wel d5kt4 ,op het mom5t wa>op de civilisatie e5 aanvang neemt1 beg9t ook de produktie zi* op te b\w5 op de teg5/ell+ d] b]oep51 d] /&51 d] klass5 en t5 slotte1 op de teg5/ell+ tuss*5 d5 opgehoopt5 en d5 onmiddellijk5 arbeid4 ,zond] teg5/ell+ ge5 vooruitgang2 dat is de wet welke de bes*av+ tot op h$5 gevolgd heeft4 ,tot nu toe1 hebb5 zi* de produktiekra*t5 op grond van deze he]s*appij d] klass5teg5/ell+5 ontwikkeld4 ,de ges*i$5is ev5wel toont ook aan1 dat de mani] wa>op de produkt5 zi* teg5 elk&] ruil51 9 het algeme5 zi* ri*t1 na> de mani] wa>op zij voortgebra*t word54 ,de individueele ruil beantwoordt aan e5 bepaalde produktiewijze1 die op klasse-teg5/ell+5 b]u/4 ,het v]bruik van de produkt5 wordt bepaald door de sociale v]h\d+51 wa>9 de consum5t5 zi* tot elk&] bev9d5 en deze v]h\d+51 b]u/5 op de teg5/ell+5 d] klass54 ,we%alve zijn kato51 a>dappel5 en br&ewijn1 de /eunpunt5 van de burg]lijke maats*appij1 de voorw]p5 van algeme5 v]bruik8 ,omdat zij de maats*appelijk-nuttig/e produkt5 zijn1 ( omdat zij als de ell5dig/e produkt51 9 e5e op ell5de gegrondve/e sam5lev+1 het natuurnoodzakelijke voorre*t g5iet51 tot gebruik van de groote massa te di558 ,e]/ 9 e5e kom5de sam5lev+1 wa>9 de klasseteg5/ell+5 zull5 zijn v]dw551 wa>9 ge5e klass5 me] zull5 be/aan1 zal het gebruik niet me] van het m9imum van d5 produktietijd afhankelijk zijn1 die m5 aan de v]s*ill5de voorw]p5 be/e$t1 ma> de produktietijd zal dan afhankelijk zijn van hunne maats*appelijke nuttigheid4 ,9 de burg]lijke maats*appij1 word5 aanbod en vraag niet door de1 9 de arbeidswa>de opgeslot5 wa>de d] product5 g]egeld1 ma> de oszillatoris*e 7s*ommel5de7 beweg+ van vraag en aanbod1 vormt uit d5 arbeid/ijd1 hunne wa>demet]4 ,elke nieuwe uitv9d+1 welke het mogelijk maakt 9 n uur te produce]51 wat tot nog toe 9 twee ur5 geproduce]d is kunn5 word51 ntwa>digt alle gelijksoortige produkt5 welke zi* op de m>kt bev9d54 ,de concurr5tie dw+t d5 produc5t5 het produkt van twee ur51 ev5zoo go$koop te v]koop51 als het produkt van n uur arbeids4 ,de concurr5tie zet de wet door1 wa>na> de wa>de van e5 produkt door de1 tot zijn voortbr5g+ noodw5dige hoeveelheid arbeid/ijd wordt bepaald4 ,niet d5 tijd wa>9 e5 zaak wordt geproduce]d1 ma> d5 tijd wa>9 zij kan word5 geproduce]d1 bepaalt h>e wa>de en dit m9imum kan alle5 door de concurr5tie word5 bepaald4 ,het feit dat de arbeid/ijd1 als de maat van de ruilwa>de di5t1 wordt op deze wijze tot de wet van e5e be/5dige wa>de-v]m9d]+ van d5 arbeid1 die met ov]produktie en indu/rieele an>*ie h& aan h& gaat4 ,m>x /elt de utopie van ,pr\dhon gelijk1 met d5 w5s* van iem& die ga>ne zo zi51 dat de w>5 9 zulke proporties z\d5 word5 voortgebra*t1 dat m5 ze tot de gewone1 hem believ5de prijs van de h& z\ kunn5 zett54 ,hij wij/ erop1 dat het van-huis-uit e5e burg]lijke illusie gewee/ is1 zi* d5 individueel5 ruil zond] klasse-teg5/ell+5 voor te spiegel52 om zi* de burg]lijke maats*appij1 als e5 toe/& van h>monie voor te /ell5 en als e5e van eeuwige g]e*tigheid1 die niem& v]oorlo(t zi* te v]rijk51 op ko/5 van &]54 ,ma> de jui/e proportie tuss*5 aanbod en vraag 0 sle*ts mogelijk 9 die tijd51 wa>9 de produktie-middel5 bep]kt w>51 wa>9 d5 ruil zi* b9n5 buit5gewoon enge gr5z5 voltrok2 wa>9 de vraag het aanbod1 de consumptie1 de produktie behe]s*te4 ,zij is onmogelijk geword5 met het ont/aan van de groot-indu/rie1 die al re$s door de in/rum5t5 wa>m$e zij w]kt g$wong5 is1 g$urig 9 /e$s groot]e mate te produce]52 die niet op de vraag kan wa*t52 die met natuur-noodzakelijkheid de ge/adige1 aan elk&] opvolg5de wissel+5 van prosp]iteit en depressie1 krisis1 /il/&1 nieuwe prosp]iteit en zoo v]volg5s1 door moet mak54 ,9 de huidige maats*appij1 gaat ,m>x voort1 9 de op individueel5 ruil gebase]de indu/rie1 is de an>*ie die er 9 de productie he]s*t1 de bron van zveel ell5de1 ma> gelijktijdig k de oorzaak d] vooruitgang4 ,no*tans1 van tween e53 ( m5 wil de jui/e proporties van vroeg]e eeuw51 mt de produktiemiddel5 van onz5 tijd1--en dan is m5 reaktionair en utopi/ tegelijk1--( m5 wil de vooruitgang zond] de an>*ie1 en dan moet m5 af/& do5 van het beh\d d] produktiekra*t5 op de basis van d5 individueel5 ruil4 ,m>x toont v]volg5s aan1 hoe het met de bijzond]e nuttigheid/oepass+51 die ,pr\dhon gemaakt _h omtr5t het g\d en het zilv]1 eig5lijk precies is ge/eld4 ,g\d en zilv]1 z\d5 volg5s ,pr\dhon de e]/e w>5 zijn1 welk] wa>de tot con/itue]+ zijn gekom5 en uit de s\v]e9e wijd+ zegt ,pr\dhon3 die erop w]d g$rukt door de zegels van de vor/51 is er het geld uit voortgekom54 ,het geld1 antwoordt ,m>x hi]op1 is niet e5 zaak ma> e5e maats*appelijke v]h\d+2 e5 s*akel 9 d5 gans*5 ket5 van de economis*5 v]h\d+5 en als zoodanig op het innig/ met h5 v]bond54 ,gelijk de individueele ruil1 beantwoordt het aan e5e bepaalde produktiewijze4 ,het believ5 d] s\v]e95 heeft het geld niet ges*ap54 ,ind]daad1 m5 moet wel lke hi/oris*e k5nis miss51 om niet te wet51 dat de s\v]e95 zi* t5 all5 tijd5 hebb5 moet5 s*ikk5 na> de maats*appelijke v]h\d+51 ma> dat zij dez5 nooit de wet hebb5 kunn5 voors*rijv56 ,zo[el de politieke1 als de burg]lijke wetgev+ proclame]5 en protocolise]51 sle*ts het will5 van de economis*e voorzi5igheid2 het re*t is sle*ts de (ficieele erk5n+ van dat feit4 ,het zegel d] s\v]e95 drukte op het g\d niet zijne wa>de1 ma> het gewi*t2 ma> jui/ 9 hunne eig5s*ap als munt1 als wa>deteek51 zijn g\d en zilv] ond] alle w>5 de e5ige1 die niet door h>e produktieko/5 word5 bepaald1 wat dan ook door ,d4 ,ric>do re$s lang en held] 9 het li*t ge/eld is geword54 ,het geld1 als praktis*e proef op de gecon/itue]de wa>de van ,pr\dhon1 pa/ da>op1 zooals e5 tang op e5 v>k5 pa/4 ,om het problema te v]kl>51 dat de sam5lev+ voortdur5d rijk] wordt en de arbeid] voortdur5d arm]1 vatte ,pr\dhon de sam5lev+ op1 als de ,prome!us 9 p]soon1 wi] lev5sw]kzaamheid aan &]e wett5 gehoorzaamt1 dan de lev5sw]kzaamheid van de individu54 ,de gecon/itue]de wa>de ev5wel1 zal elk5 arbeid] e5 /e$s groot] produkt v]zek]5 dan dat hij op elk5 arbeidsdag1 door de vooruitgang van d5 geme5s*appelijk5 arbeid behaalt4 ,m>x m]kt da>teg5 op3 ,9 de engels*e maats*appij heeft de arbeidsdag 9 zev5tig j>51 e5 ov]s*ot van #bgjj proc5t aan produktiviteit gewonn52 d4 w4 z4 9 het ja> #ahdj produce]de hij zev5-en-tw9tig maal mr dan 9 #aggj4 ,volg5s ,pr\dhon nu1 z\ m5 de vraag volg5d]wijs moet5 /ell53 ,wa>om 0 de engels*e arbeid] van #ahdj niet zev5-en-tw9tigmaal rijk]1 dan die van #aggj8 ,om nu zulk e5 vraag te pose]51 moet m5 natuurlijk van te vor5 aang5om5 hebb51 dat de engels*5 di5 rijkdom zond] de hi/oris*e voorwa>d5 hadd5 kunn5 produce]51 wa>ond] hij is voortgebra*t2 gelijk da> zijn3 ope5hop+ van privaat-kapital51 mod]ne arbeidsv]deel+1 ma*9aal b$rijf1 an>*is*e concurr5tiewijze1 loonsy/eem1 9 n woord1 l\t] die d+51 welke op klasseteg5/ell+5 b]u/54 ,dit w>5 n4l41 jui/ de be/aansvoorwa>d5 voor de ontwikkel+ d] produktiekra*t5 en van het arbeidsov]s*ot4 ,het 0 zoom$e1 en t5 e9de deze ontwikkel+ van de produktiekra*t5 en dit arbeidsov]s*ot te kunn5 erlang51 noodzakelijk1 dat er klass5 be/ond5 die pr(ite]d5 en &]5 die ontbe]d54 ,wat is dus d5 door ,pr\dhon opgewekte ,prome!us 9 laat/e in/antie8 ,het is de sam5lev+1 het zijn de maats*appelijke v]h\d+5 gebase]d op de klasseteg5/ell+54 ,deze v]h\d+5 zijn niet die van individu teg5ov] individu1 ma> van arbeid] teg5ov] kapitali/1 van pa*t] teg5ov] grondbezitt] enz4 ,hef deze v]h\d+5 op en gij hebt de gans*e sam5lev+ opgehev52 uw ,promo!us is niets me] dan e5 phantoom zond] arm5 ( be55 geword51 d4 w4 z4 zond] ma*9eb$rijf1 zond] arbeidsv]deel+2 di5 het 9 n woord aan alles ontbreekt1 wat gij hem oorspronkelijk gegev5 hebt1 om uit hem1 het arbeidsov]s*ot te kunn5 erlang54 ,en ,m>x voegt hi]aan toe3 dat het volg5s ,pr\dhon's !orie praktis* voldo5de z\ wez51 ond] d5 arbeid]s e5e gelijke v]deel+ van alle de v]worv5 rijkdomm5 te ond]nem51 zond] aan de produktievoorwa>d51 op e5 ( &]e mani] iets noodig te hebb5 te v]&]54 ,en dan voegt ,m>x hi] re$s bij voorbaat aan toe3 dat e5e zoodanige v]deel+ zek]lijk aan d5 individueel5 deelhebb]s1 ge5 bijzond] groote mate van wel/& zal kunn5 v]zek]54 ,pr\dhon heeft zi* ook onl$ig geh\d5 met e5 critiek op de burg]lijke economie en het is hi]ov]1 dat ,m>x 9 het twe$e g$eelte van de ,misre de la philosophie het zijne te zegg5 heeft4 ,pr\dhon s*reef3 ,wij gev5 ge5 ges*i$5is na> de orde des tijds1 ma> na> de opvolg+ van de iden4 ,de economis*e phaz5 ( categorien1 tr$5 9 hunne manife/aties dan gelijktijdig1 dan 9 omgeke]de reeks5 op444 ,die economis*e !orien hebb5 niet voor het m9/ hunne logis*e ope5volg+ en hunne gel$+ 9 de r$e2 deze orde vlei5 wij ons te hebb5 ontdekt4 ,de econom51 zegt ,m>x hi]op1 /ell5 de burg]lijke produktiev]h\d+51 arbeidsv]deel+1 cr$iet1 geld etc4 als va/e1 onv]&]lijke en eeuwige categorien voor4 ,de he] ,pr\dhon nu1 wil ons met e5 geba> van de ond]legdheid 9 deze1 die categorien1 pr9cipes1 wett5 en iden v]kl>56 ,de econom5 to* v]kl>5 ons hoe m5 ond] de hi] bov5 gegev5 v]h\d+5 produce]t1 wat zij ons niet v]kl>51 zegt ,m>x1 hoe deze v]h\d+5 zelv5 voortgebra*t word51 d4 w4 z4 de hi/oris*e beweg+51 wa>door ze 9 het lev5 g]oep5 word54 ,de mat]ial5 d] econom5 zijn het voortbewog5 en het beweg5de lev5 van de m5s*52 de mat]ial5 van d5 he] ,pr\dhon zijn de dogma's van de econom54 ,zoodra m5 ev5wel de hi/oris*e ontwikkel+ van de produktiev]h\d+5 niet voortzet1--en deze categorien zijn niets dan de !oretis*e uitdrukk+5 d]zelv51--zoodra m5 9 deze categorien sle*ts van-zelf ont/ane d5kbeeld51 van de w]kelijke v]h\d+5 onafhankelijke g$a*t5 ziet1 is m51--( m5 wil ( niet--g$wong51 de oorsprong dez] g$a*t5 na> de beweg+ van de zuiv]e r$e te v]legg54 ,hoe nu br5gt deze zuiv]e1 eeuwige en onp]soonlijke r$e deze g$a*t5 voort8 ,hoe doet zij1 om ze voort te br5g58 ,m>x maakt zi* da>bij v]volg5s lu/ig1 ov] ,pr\dhon's mani] om la ,hegel te ab/rahe]5 van de w]kelijkheid1 van de m5s*5 en van de maats*appelijke beweg+4 ,zoo hebb5 de metaphysici1 die zi* v]beeldd5 door middel van zulke ab/rakties te kunn5 analyse]5 en die1 hoe me] zij zi* v]wijd]d5 van de voorw]p5 des te me] wa&5 da>9 door te dr+51 hunn]zijds het re*t te zegg51 dat de d+5 dez] w]eld sle*ts /iksels zijn op het /rami5 dat gemaakt wordt door de logis*e categorien4 ,hi] hebb5 wij het v]s*il tuss*5 d5 philoso( en d5 *ri/54 ,de *ri/5 k5t sle*ts n vlees*word+ van d5 ,logos1 9 we]wil van de logiek1 de philoso( is met die vlees*word+ 9 het geheel nog niet aan het e9de4 ,dat alles wat be/aat1 dat alles wat op de a>de en 9 het wat] is1 door ab/raktie tot e5e logis*e categorie kan word5 t]uggebra*t1 dat m5 op deze mani]1 de totale w]kelijke w]eld kan do5 v]dr9k5 9 de w]eld van de ab/rakties1 de w]eld d] logis*e categorien1 is ge5 wond]4 ,alles wat be/aat1 alles wat op de a>de en 9 het wat] is1 be/aat alln door middel van beweg+ van d5 e5 ( &]5 a>d4 ,zoo br5gt de beweg+ d] ges*i$5is1 de sociale betrekk+52 de indu/rieele beweg+1 de indu/rieele produkt5 voort1 enz4 ,wat is de absolute me?ode8 ,de ab/raktie d] beweg+4 ,wat is de ab/raktie d] beweg+8 ,de beweg+ 9 ab/rakt5 toe/&4 ,wat is de beweg+ d] ab/rakte toe/&58 ,de zuiv]-logis*e =mule d] beweg+ ( de beweg+ d] zuiv]e r$e4 ,wa>9 be/aat die beweg+ d] zuiv]e r$e8 ,9 het 9 zi*-zelf va/ te /ell51 9 zi*-zelf teg5 te /ell51 t5 slotte zi* w$] tezam5-zett54 ,9 het zi* als !sis1 anti!sis en syn!sis =mule]52 (3 zi* te /ell51 zi* te nege]5 en h>e negatie dan w$] opnieuw te nege]54 ,e5maal da>toe gekom51 zi* als !sis te /ell51 split/ zi* deze !sis1 t]wijl zij aan zi*-zelf teg5ov] komt te /aan1 9 twee elk&] teg5sprek5de iden3 9 positief en negatief2 9 ,ja en ,ne54 ,de /rijd dez] beid51 elk&] teg5ge/elde elem5t51 vormt de dialektis*e beweg+4 ,het ,ja wordt ,ne51 het ,ne5 wordt ,ja1 het ,ja wordt gelijktijdig ,ja en ,ne52 op deze mani] h\d5 de teg5/ell+5 elk&] 9 ev5wi*t1 neutralise]5 zij zi*1 heff5 zij elk&] op4 ,deze nieuwe g$a*te nu1 split/ zi* w$]om 9 twee elk&] wersprek5de iden1 die hunn]zijds w$]om e5e nieuwe syn!sis vorm54 ,uit deze voortbr5g+s>beid komt de groep d] g$a*t5 voort4 ,die g$a*t5groep gaat 9 dialektis*e ri*t+ voort1 als e5e e5v\dige categorie1 en v]krijgt da>door tot anti!sis1 e5 teg5ov]ge/elde groep4 ,uit deze twee g$a*t5groep51 ont/aat dan e5e nieuwe g$a*t5groep1 de syn!sis van beid54 ,zooals uit de dialektis*e beweg+ d] enkelv\dige categorie1 de groep ont/aat1 zoo ont/aat uit de dialektis*e beweg+ d] groep51 de rij1 en uit de dialektis*e beweg+ d] rij51 het gans*e sy/eem4 ,m5 passe deze rij5 op de categorien d] ,/aa?ui%\dkunde toe1 en m5 bekomt de logiek1 b5ev5s de me?aphysiek d] ,/aa?ui%\dkunde1 ( met &]e woord51 m5 heeft de aan de gans*e w]eld bek5de economis*e categorien1 9 e5 m9d] bek5de spraak v]taald4 ,pr\dhon1 zegt ,m>x1 is nog ma> nauwelijks tot de twee e]/e s*r$5 van deze dialektis*e me?ode gekom51 die welke van ,hegel /amm5 en die door ,pr\dhon1 9 plaats van voortontwikkeld1 op klagelijke wijze plat zijn g$rukt4 ,hij gelo(de de w]eld1 door middel van de beweg+ d] iden te kunn5 v]kl>51 t]wijl hij sle*ts de g$a*t5 die 9 i$]s ho(d won51 sy/ematis* g]econ/rue]d en volg5s e5e absolute me?ode geklassifice]d heeft4 ,m>x gaat dan v]d]3 ,de sociale v]h\d+5 zijn nauw v]bond5 met de produktiekra*t54 ,met het v]w]v5 van nieuwe produktiekra*t5 v]&]5 de m5s*5 hunne produktiewijz52 met de mani] om hun lev5sond]h\d te w9n51 v]&]5 zij tev5s al hunne maats*appelijke v]h\d+54 ,de h&weefmol51 bra*t e5e sam5lev+ voort met feodale he]51 de /oomweefmol5 e5e sam5lev+ van indu/rieele kapitali/54 ,ma> dezelfde m5s*51 welke aan de sociale v]h\d+51 na> de mate hunn] mat]ieele produktiewijze hunne ge/alte gev51 gev5 ook aan de pr9cipes1 aan de iden1 aan de categorien e5e ge/alte1 en deze ev5e5s na> de mate hunn] maats*appelijke v]h\d+54 ,hi]door zijn deze iden1 deze categorien ev5zoom9 eeuwige1 als de v]h\d+5 welke zij opg$rukt zijn4 ,zij zijn hi/oris*e1 v]gankelijke en voorbijga&e product54 ,wij lev5 te midd5 van e5e voortdur5de aangroei+ d] produktiekra*t51 e5e v]/or+ d] sociale v]h\d+51 e5e v]vorm+ van iden4 ,onbewegelijk is sle*ts de ab/raktie d] beweg+1--mors immortalis4 ,de econom51 zegt ,m>x1 gaan op zond]l+e wijze te w]k4 ,volg5s h5 be/aan er sle*ts twee soort5 van in/ell+53 kun/matige en natuurlijke4 ,de in/ell+5 van het feodalisme w>5 kun/matige1 die d] b\rgeoisie1 zijn natuurlijke voor h54 ,zij gelijk5 da>9 op de !olog51 die ook twee soort5 van religie ond]s*eid51 n4 l4 die welke zij te v]d$ig5 hebb5 en die welke zij te be/rijd5 hebb54 ,de e]/e b]u/1 op e5e op5b>+ ,gods1 de &] is e5 uitv9d+ van m5s*54 ,wanne] de econom5 zegg51 dat de teg5woordige v]h\d+5--de v]h\d+5 d] burg]lijke produktie--natuurlijke zijn1 dan gev5 zij da>m$e te k5n51 dat het v]h\d+5 zijn1 wa>9 de voortbr5g+ van d5 rijkdom en de ontwikkel+ d] produktiekra*t51 zi* volg5s natuurwett5 ontwikkel54 ,da>m$e zijn deze v]h\d+5-zelf1 van d5 invlo$ van d5 tijd onafhankelijke natuurwett5 geword54 ,het zijn eeuwige wett51 welke de sam5lev+ /e$s te rege]5 hebb54 ,aldus ws er e5s ges*i$5is1 ma> be/aat zij van nu af aan niet me]4 ,er 0 e5maal ges*i$5is1 omdat er feodale inri*t+5 hebb5 be/aan en omdat m5 9 deze feodale inri*t+5 produktiev]h\d+5 vond1 volkom5 v]s*ill5d van die d] burg]lijke sam5lev+1 welke de econom5 als natuurlijke1 en dus als eeuwige will5 aangezi5 hebb54 ,ook het feodalisme _h zijn prolet>iaat3 dat van de lijfeig5s*ap1 hetwelk 9 zijn5 kiem1 het burg]dom bevatte4 ,ook de feodale produktie _h twee antagoni/is*e elem5t51 dewelk5 m5 ev5e5s z\ kunn5 noem53 de go$e en de sle*te zijde van het feodalisme4444 ,to5 de b\rgeoisie er bov5p 0 gekom51 vroeg zij no* na> de go$e1 no* na> de sle*te zijde van het feodalisme4 ,de produktiekra*t51 welke zi* ond] het feodalisme hadd5 ontwikkeld1 viel5 ha> 9 d5 s*oot4 ,alle oude economis*e vorm51 de privaat-re*telijke betrekk+5 welke met h5 9 ov]e5/emm+ w>52 de politieke toe/&1 welke de erk5de uitdrukk+ d] oude sam5lev+ 01 w]d5 v]brok54 ,wil m5 nu de feodale produktiewijze jui/ beoordeel51 dan moet m5 ha> opvatt51 als e5 op de teg5/ell+ gebase]de produktiewijze4 ,m5 moet aantoon51 hoe d5 rijkdom b9n5 het raam van deze teg5/ell+ voortgebra*t w]d2 hoe de produktiekra*t5 zi*--gelijktijdig met de teg5/rijdigheid d] klass5--ontwikkeld hebb52 hoe e5e dez] klass51 de sle*te zijde1 het maats*appelijk euvel /e$s aangroeide1 totdat de mat]ieele voorwa>d5 h>] emancipatie tot rijpheid gekom5 w>54 ,v]kla>t dit niet duidelijk g5oeg dat de produktiewijze1 de v]h\d+5 wa>9 de produktiekra*t5 zi* ontwikkel5 niets m9d] als e5ige wett5 zijn1 ma> e5e bepaalde ontwikkel+/oe/& d] m5s*5 en hunne produktiekra*t5 v]teg5woordig51 en dat e5 9 de produktiekra*t5 d] m5s*5 opgetr$5 v]&]+1 noodzakelijk]wijs e5e v]&]+ 9 hunne produktiev]h\d+5 teweeg br5g5 moet8 ,da> het vr alle d+5 hi]op aankomt1 niet van de vru*t5 d] civilisatie1 de v]worv5 produktiekra*t5 uitgeslot5 te zijn1 wordt het noodzakelijk de ov]geblev5 vorm5 wa>9 zij ges*ap5 w]d51 te v]brek54 ,van dat oog5blik af1 wordt e5e revolutionaire klasse cons]vatief4 ,de b\rgeoisie vangt met e5 prolet>iaat aan1 dat zelve op zijne beurt1 e5 ov]blijfsel is van het prolet>iaat uit de feodali/is*e p]iode4 ,9 het v]loop h>] hi/oris*e ontwikkel+1 ontwikkelde de b\rgeoisie noodzakelijk]wijs ha> antagoni/is* k>akt]1 dat zi* bij ha> e]/e optr$5 sle*ts omslui]d1 nog 9 lat5t5 toe/& de$ k5n54 ,9 die mate wa>9 de b\rgeoisie zi* ontwikkelt1 ontwikkelt zi* 9 h>5 s*oot e5 nieuw prolet>iaat3 het mod]ne prolet>iaat4 ,het ontwikkelt zi* 9 e55 /rijd tuss*5 de prolet>irsklasse en de b\rgeoisklasse2 e5 /rijd die1 alvor5s zij aan beide zijde wordt gevoeld1 bespeurd1 op h>e wa>de ges*at1 begrep51 toege/emd en e9delijk luide wordt geproclame]d1 zi* voorloopig ma> bij g$eelt5 en 9 voorbijga&e conflikt51 9 v]/or+sw]k5 op5ba>t4 ,aan d5 &]5 kant1 wanne] all5 die tot de mod]ne b\rgeoisie behoor5 hetzelfde belang hebb51 9 zoov]re zij ne klasse1 teg5ov] de &]e klasse vorm51 dan hebb5 zij aan elk&] teg5ov]ge/elde belang51 zoodra zij-zelf teg5ov] elk&] /aan4 ,deze teg5/ell+ van belang51 komt voort uit de economis*e voorwa>d5 van het burg]lijke lev54 ,van dag tot dag wordt het hi]om duidelijk]1 dat de produktiev]h\d+5 wa>ond] de b\rgeoisie zi* bev9dt1 niet e5 nvormig1 nzijdig k>akt] hebb51 ma> e5 tweesla*tig4 ,dat ond] dezelfde v]h\d+51 wa>ond] d5 rijkdom wordt geproduce]d1 ook de ell5de wordt voortgebra*t2 dat ond] dezelfde v]h\d+5 wa>9 de ontwikkel+ van de produktiekra*t5 h>5 weg gaat1 zi* e5e repressiekra*t ontwikkelt2 dat deze v]h\d+5 d5 burg]lijk5 rijkdom1 d4 w4 z4 d5 rijkdom d] b\rgeoisie sle*ts kunn5 voortbr5g51 ond] voortgezette v]nietig+ van d5 rijkdom d] l$5 dez] klasse individueel en ond] de voortbr5g+ van e5 /e$s aangroei5d prolet>iaat4 ,hoe me] d5 toe/& dez] teg5/ell+5 na> d5 voorgrond tre$t1 des te me] g]ak5 de econom51 de wet5s*appelijke v]teg5woordig]s van de burg]lijke produktiewijze1 met hunne eig5e !orien 9 teg5spraak en v&a> de v]s*ill5de s*ol5 die er ond] h5 be/aan4 ,wij hebb5 de ,fatali/is*e econom51 die 9 hunne !orie ev5zoo onv]s*illig zijn teg5ov] datg5e1 wat zij de euvel5 van de burg]lijke produktiewijze noem51 als de b\rgeois-zelf 9 de praktijk dat is teg5ov] het lijd5 van d5 prolet>ir1 die hem aan het v]zamel5 van zijn rijkdomm5 geholp5 heeft4 ,zij ond]s*eid5 zi* 9 klassiek5 en romantiek54 ,de ,klassiek51 zooals ,adam ,smi? en ,ric>do1 v]teg5woordig5 e5e b\rgeoisie1 die nog 9 /rijd is met de re/5 van de feodale maats*appij en die sle*ts hi]aan arbeidt1 de economis*e v]h\d+5 van de feodale smett5 te zuiv]52 de produktiekra*t5 te v]me]d]5 en d] indu/rie en d5 h&el nieuwe drijfkra*t5 te v]s*aff54 ,het aan deze kamp5 deelnem5de prolet>iaat k5t1 door dez5 koortsa*tig5 arbeid 9 beslag g5om51 sle*ts voorbijga& en toevallig lijd51 bes*\wt hetzelve ook als zoodanig4 ,de econom5 gelijk ,adam ,smi? en ,ric>do1 welke de ges*i$kundig5 dez] p]iode zijn1 hebb5 bloot de missie te bewijz5 hoe de rijkdom ond] de v]h\d+5 d] burg]lijke produktie v]worv5 w]d2 deze v]h\d+5 9 categorien1 9 wett5 te =mule]5 en aan te toon51 9 hoev]re deze wett51 deze categorien voor de produktie van d5 rijkdomm5 voortreffelijk] zijn1 dan de categorien d] feodale sam5lev+4 ,de ell5de is 9 hunne oog5 sle*ts de sm>t1 die met elke geboorte gepa>d gaat1 zo[el 9 de natuur als 9 de indu/rie4 ,de ,romantiek5 behoor5 tot onze p]iode1 die wa>9 de b\rgeoisie zi* 9 e5e direkte teg5/ell+ bev9dt met het prolet>iaat2 die wa>9 de ell5de 9 e5 ev5 zoo groote mate aangroeit als de rijkdom4 ,de econom5 do5 zi* da>9 voor als geblase]de fatali/51 en w]p51 van uit de hoogte van hun /&punt e5 trots*5 blik van v]a*t+ op de m5s*elijke ma*9es1 die di5 rijkdom voortbr5g54 ,zij h]hal5 alle de door hunne voorgang]s gegev5 uite5zett+51 ma> de onv]s*illigheid1 die bij dez5 naviteit 01 is bij h5 tot kokett]ie geword54 ,komt alsnu de ,humanitaire s*ool aan de beurt1 welke zi* de sle*te eig5s*app5 van de be/a&e produktie-v]h\d+5 zoozr aantrekt4 ,deze zoekt1 t5 e9de ha> gewet5 g]u/ te /ell51 de w]kelijke contra/5 zoo go$ het gaat te bemantel52 zij beklaagt opre*telijk d5 nood van het prolet>iaat1 de teugellooze concurr5tie d] b\rgeois ond] elk&]2 zij raadt het prolet>iaat aan matig te zijn1 vlijtig te w]k5 en we9ig k9d]5 voort te br5g52 d] b\rgeoisie beveelt zij e5ig ov]leg aan bij h>5 produktieijv]4 ,de geheele !orie van deze s*ool be/aat 9 e9delooze ond]s*eid+5 tuss*5 !orie en praktijk1 tuss*5 de pr9cipes en de resultat52 tuss*5 de idee en de toepass+2 tuss*5 inh\d en vorm2 tuss*5 het wez5 en de w]kelijkheid2 tuss*5 het re*t en de feit52 tuss*5 d5 go$5 en d5 sle*t5 kant4 ,de ,philantropis*e s*ool is de volkom5] gemaakte ,humanitaire s*ool4 ,zij loo*5t de noodzakelijkheid d] teg5/ell+54 ,zij wil alle m5s*5 tot b\rgeois mak54 ,zij wil de !orie v]w]kelijk51 9 zoov]re dezelve zi* ond]s*eidt van de praktijk en het antagonisme niet 9 zi* sluit4 ,vanzelfsprek5d is het 9 de !orie gemakkelijk van de teg5sprak5 te ab/rahe]51 wa>aan m5 bij elk5 s*r$e 9 de w]kelijkheid zi* /oot4 ,deze !orie z\ da>om die d] gedealise]de w]kelijkheid moet5 heet54 ,deze philantrop5 will5 dus de categorien beh\d51 welke de uitdrukk+ d] burg]lijke v]h\d+5 zijn1 zond] de teg5spraak die 9 ha> wez5 opgeslot5 ligt1 en die van ha> niet is te s*eid54 ,zij v]beeld5 zi* nog ern/ig de burg]lijke praktijk te be/rijd5 en zij zijn to* nog me] b\rgeois1 dan alle &]56 ,gelijk de econom5 de wet5s*appelijke v]teg5woordig]s van de b\rgeoisklasse zijn1 zoo zijn de ,sociali/5 en ,communi/5 de !oretici van de klasse van het prolet>iaat4 ,zoolang het prolet>iaat nog niet g5oegzaam ontwikkeld is om zi* als klasse te con/itue]5 en da>v&aan1 d5 /rijd van het prolet>iaat met de b\rgeoisie nog ge5 politiek k>akt] draagt2 zoolang de produktiekra*t5 nog 9 d5 s*oot van de b\rgeoisie zelve1 niet g5oeg zijn ontwikkeld om de mat]ieele voorwa>d5 te lat5 doors*ijn51 die noodzakelijk zijn tot bevrijd+ van het prolet>iaat en tot vorm+ van e5e nieuwe sam5lev+1 zoo lang zijn deze !oretici sle*ts ,utopi/51 die1 om de behoeft5 d] ond]drukte klass5 te v]help51 sy/em5 uitd5k5 en na> e5e reg5]e]5de sam5lev+ zoek54 ,ma> na> de mate wa>9 de ges*i$5is voorts*rijdt en da>m$e d5 /rijd van het prolet>iaat zi* duidelijk] afteek5t1 hebb5 zij niet me] noodig de wet5s*ap te zoek5 9 hunne ho(d52 zij hebb5 zi* sle*ts rek5s*ap te gev5 van datg5e wat zi* voor hunne oog5 afspeelt en zi* tot het orgaan da>van te mak54 ,zoolang zij de wet5s*ap zoek5 en niets dan sy/em5 mak51 zoolang zij aan d5 aanvang van d5 /rijd /aan1 zi5 zij 9 de ell5de sle*ts ell5de1 zond] de revolutionaire g$a*te die er zi* 9 v]b]gt en die 9 /aat is de oude sam5lev+ te do5 v]dwijn54 ,van af dat oog5blik wordt de wet5s*ap1 e5 bewu/ voortbr5gsel van de hi/oris*e beweg+ en heeft zij opgeh\d5 doctr9air te zijn2 zij is revolutionair geword54 ,m>x ond]zo*t v]volg5s van hi/oris*e en economis*e gezi*tspunt5 uit1 ( de fabriek en de ma*9e1 lat] dan de arbeidsv]deel+ het autoriteitsbeg9sel 9 de sam5lev+ hadd5 +evo]d1 zooals ,pr\dhon _h bewe]d4 ,( aan d5 e55 kant de arbeid] g]ehabilite]d is geword51 9 we]wil dat hij aan de &]5 kant aan de autoriteit w]d ond]worp52 ( de ma*9e de recompositie d] g$eeld5 arbeid1 de aan de analyse teg5ov]ge/elde syn!se van d5 arbeid is1 na> ,pr\dhon's bew]+4 ,de sam5lev+ als geheel1 zegt ,m>x1 heeft met het inw5dige van e5 fabriek dit geme51 dat ook zij h>e arbeidsv]deel+ heeft4 ,neemt m5 de arbeidsv]deel+ als voorbeeld om ha> op e5e gans*e sam5lev+ toe te pass51 dan z\ ongetwijfeld die sam5lev+ het be/ voor de produktie van h>5 rijkdom georganise]d zijn1 welke sle*ts n enkel5 ond]nem] als leid] heeft1 die nog 9 e5 vooropgezette1 va/ge/elde orde1 de funkties ond] de v]s*ill5de l$5 d] maats*appij v]deelt4 ,ma> dit is ge5sz9s het geval4 ,t]wijl 9 de mod]ne fabriek de arbeidsv]deel+1 door de autoriteit van d5 ond]nem] tot 9 de ond]deel5 g]egeld is1 k5t de mod]ne sam5lev+ ge5 &]5 regel1 ge5 &]e autoriteit voor de v]deel+ van d5 arbeid1 dan de vrije concurr5tie4 ,ond] het patri>*ale rgime1 ond] het rgime van de ka/51 van het feodale- en het gildesy/eem1 be/ond er arbeidsv]deel+ 9 de gans*e maats*appij1 volg5s bepaalde regel54 ,zijn deze regel5 door e5 wetgev] gegev5 geword58 ,ne51 oorspronkelijk uit de voorwa>d5 d] mat]ieele produktie gebor51 w]d5 zij e]/ lat] tot wett5 v]hev54 ,aldus w]d5 deze v]s*ill5de vorm5 d] arbeidsv]deel+ tot ev5-zoovele grondslag5 van sociale organisatie4 ,wat de arbeidsv]deel+ 9 de w]kplaats aangaat1 zoo 0 deze 9 alle sam5lev+svorm51 ze] laag ontwikkeld4 ,m5 kan als algeme5e regel /ell53 hoe m9d] de autoriteit van de deel+ van d5 arbeid1 b9n5 het raam d] sam5lev+ +rijp5d w]kt1 des te me] ontwikkelt zi* de arbeidsv]deel+ b9n5 de w]kplaats en des te me] is zij aan de autoriteit van e5 enkele ond]worp54 ,da>om dus1 /aan de autoriteit5 9 de w]kplaats en de autoriteit 9 de sam5lev+1 met betrekk+ tot de arbeidsv]deel+1 tot elk&] 9 e5e omgeke]de v]h\d+4 4444 ,hoe is die w]kplaats1 die fabriek ont/aan8 ,t5 di5 e9de1 antwoordt ,m>x3 hebb5 wij te ond]zoek5 hoe de eig5lijke ,manufaktuur9du/rie zi* ontwikkeld heeft4 ,ik b$oel hi]1 zegt ,m>x1 die indu/rie1 welke nog niet de mod]ne groot-indu/rie met h>e ma*9es is1 die e*t] niet me] de indu/rie uit de midd5eeuw51 no* zelfs huis9du/rie me] is4444 ,e5e d] e]/e behoeft5 voor de vorm+ d] ,manufaktuur9du/rie1 0 de akkumulatie van kapital51 die v]gemakkelijkt w]d door de ontdekk+ van ,am]ika en door de invo] van edele metal54 ,het is g5oegzaam bewez51 dat de v]me]d]+ van ruilmiddel5 t5 gevolge _h1 e5]zijds3 de wa>dev]m9d]+ d] loon5 en grondr5t51 &]zijds3 de v]me]d]+ d] indu/rieele w9/54 ,met &]e woord51 met ev5 zooveel als wa>m$e de klasse d] grondbezitt]s en de klasse d] arbeid]s1 de feodale he]5 en het volk zonk51 met ev5 zooveel v]hief zi* de klasse van de kapitali/51 de b\rgeoisie4 ,er w>5 nog &]e om/&igh$51 die gelijktijdig tot ontwikkel+ van de ,manufaktuur9du/rie bijdroeg54 ,de v]me]d]+ van de op de m>kt gebra*te w>51 zoodra to5 e5maal de v]b9d+ met ,oo/-,indi1 langs d5 zeeweg om de ,kaap de ,go$e ,hoop 0 ontdekt1 v]d] het koloniale /elsel en de ontwikkel+ van d5 zeeh&el4 ,e5 &]5 kant welke 9 de ges*i$5is van de ,manufaktuur9du/rie nog niet g5oegzaam na> wa>de is beoordeeld1 is de afdank+ van de talrijke gevolgs*app5 door de feodale ,he]51 welk] ond]hoorig5 l&loop]s w]d51 alvor5s zij 9 de w]kplaats kwam54 ,de s*epp+ van de 9 de fabriek ov]ga&e w]kplaats1 w]d 9 de #ae;e en #af;e eeuw1 door e5 bijna univ]seel l&loop]sdom voorafgegaan4 ,de w]kplaats vond v]d]1 e5 ma*tig5 rugge/eun 9 de talrijke l&li$51 die t5gevolge van de v]&]+ van akk]s 9 weid5 en t5gevolge d] vooruitgang 9 de l&b\w1 die m9d] arbeid]s voor de bew]k+ van akk]s noodig maakt51 voortdur5d uit d5 di5/ ontslag5 w]d5 en gans*e eeuw5 a*t]e51 na> de /$5 /roomd54 ,het groei5 van de m>kt1 de akkumulatie van kapital51 de 9 de sociale positie d] klass5 +etr$5 v]&]+5 en het groote getal van p]son51 die zi* van hunne bronn5 van inkom/5 zag5 b]o(d1 dat zijn ev5 zoovele hi/oris*e voorwa>d5 voor het ont/aan van de ,manufaktuur gewee/444444 ,de akkumulatie1 b5ev5s de conc5tratie van w]ktuig5 en arbeid]s1 w]d5 voorafgegaan door de ontwikkel+ van de arbeidsv]deel+ 9 het inw5dige van het ateli]4 ,e5 ,manufaktuur be/ond me] 9 de v]e5ig+ van vele arbeid]s en vele h&w]k]s 9 e5 en hetzelfde lokaal1 9 e5e zaal1 ond] het comm&o van e5 kapitaal1 dan 9 de oploss+ van de w]kzaamh$5 en 9 de aanpass+ van e5 special5 arbeid] aan e5 ze] e5v\dig5 taak4 ,het nut van e5 fabrieksw]kplaats be/ond veel m9d] 9 de eig5lijke arbeidsv]deel+1 dan wel 9 de om/&igheid1 dat m5 op uitgebreid] voet kon arbeid51 vele nuttelooze onko/5 besp>5 kon1 enz4 ,aan het e9de d] #af;e en aan het beg9 van de #ag;e eeuw1 k5de de holl&s*e ,manufaktuur nog ma> nauwelijks de v]deel+ van d5 arbeid4 ,de ontwikkel+ van de arbeidsv]deel+1 heeft ook tot voorwa>de de v]e5ig+ van de vle arbeid]s 9 ne w]kplaats4 ,er is zelfs niet e5 enkel voorbeeld aan te hal51 no* 9 de #af;e no* 9 de #ag;e eeuw1 dat de v]s*ill5de takk5 van e5 en hetzelfde h&w]k1 9 die mate ges*eid5 w]d5 beoef5d1 dat het noodig z\ gewee/ zijn ze op e5e plaats te v]e5ig5 en da>m$e de fabrieksw]kplaats kant en kla> 9 het lev5 te roep54 ,ma> to5 e5maal n m5s*5 n w]ktuig5 v]e5igd w>51 reproduce]de zi* de arbeidsv]deel+ zooals zij t5 tijde van de ,gild5 heeft be/aan en spiegelde zij zi* noodw5dig t]ug 9 het inw5dige van de fabrieksw]kplaats444444 ,de eig5lijke ma*9es date]5 van het e9de d] #ah;e eeuw4 ,niets is domm] dan 9 de ma*9e de anti-!sis d] arbeidsv]deel+ te will5 zi52 de syn!sis die de e5heid 9 d5 v]brokkeld5 arbeid w$] t]ugbr5gt4 ,de ma*9e is e5e v]e5ig+ van arbeidsw]ktuig5 en ge5sdeels e5e v]b9d+ van d5 arbeid voor d5 arbeid] zelve44444 ,e5v\dige w]ktuig52 akkumulatie van w]ktuig52 sam5ge/elde w]ktuig52 9 beweg+ br5g5 van e5 sam5ge/eld w]ktuig1 door e5 enkel5 h&motor1 d5 m5s*2 9 beweg+ br5g5 dez] in/rum5t5 door natuurkra*t52 ma*9es2 sy/eem van ma*9es1 die sle*ts n motor hebb52 sy/eem van ma*9es1 die e5 automatis*e motor hebb51 aldus is de ontwikkel+sgang van de ma*9e gewee/444444 ,to5 9 ,engel& de m>kt e5 zoodanige ontwikkel+ _h v]kreg51 dat de h&5>beid voor ha> niet me] to]eik5d 01 gevoelde m5 de behoefte aan ma*9es4 ,m5 zon to5 op de toepass+ van de me*anis*e wet5s*ap1 die re$s 9 de #ah;e eeuw kla> 04 ,het e]/e optr$5 van de fabriek met kra*tb$rijf1 wordt gek5m]kt door h&el+51 die alles-behalve philantropis* w>54 ,k9d]5 w]d5 met de zweep tot d5 arbeid aangezet2 zij w]d5 e5 voorw]p van s*agg]1 m5 sloot contrakt5 met de ,wee%uiz5 om h54 ,m5 s*afte alle wett5 omtr5t d5 le]tijd van d5 arbeid]s af4444 ,t5 slotte1 w>5 s$]t #ahbe bijna alle nieuwe uitv9d+51 het gevolg van wrijv+5 tuss*5 arbeid]s en ond]nem]s1 die tot elk5 prijs de vakontwikkel+ van d5 arbeid van h>e wa>de wild5 b]oov54 ,na elke1 e5igsz9s b$uid5de w]k/ak+1 w]d er e5e nieuwe ma*9e +evo]d4 ,zoo we9ig zag de arbeid]1 9 de toepass+ van ma*9es e5 soort rehabilitatie1 e5 soort w$]h]/ell+1 dat hij 9 de #ah;e eeuw1 zr lang wer/& heeft gebod5 aan de ont/ane he]s*appij van deze kra*tautomat54 ,alles tezam5 g5om51 heeft de invo]+ van ma*9es de v]deel+ van d5 arbeid 9 de sam5lev+ doorgevo]d1 het w]k van d5 arbeid] 9 de w]kplaats v]e5v\digd1 het kapitaal geconc5tre]d en de m5s*5 v]brokkeld4444 ,wat de v]deel+ van d5 arbeid 9 de me*anis*e fabriek5 k5teek5t1 dat is1 dat zij elk speciaal k>akt] v]lor5 heeft4 ,ma> van het oog5blik af1 wa>9 elke bijzond]e ontwikkel+ oph\dt1 wordt de behoefte aan univ]saliteit1 het /rev5 na> e5e alzijdige ontwikkel+ van de individu1 me] voelba>4 ,de automatis*e fabriek doet de speciali/5 en het vak-idiotisme v]dwijn54 ,de he] ,pr\dhon1 die niet e5s deze revolutionaire zijde begrep5 heeft1 doet e5e s*r$e t]ug en slaat d5 arbeid] voor1 niet alle5 het twaalfde g$eelte van e5 speld1 ma> voor en na1 alle twaalf deel5 van d5 speld te v]va>dig54 ,de arbeid] z\ dan aldus tot de wet5s*ap en tot het bewu/zijn van d5 speld kunn5 kom54444 ,alles bij elk&] g5om51 komt d5 he] ,pr\dhon niet v]d] dan tot het ideaal van d5 kle95 burg]4 ,t5e9de dit ideaal te v]wez5lijk51 valt hem niets bet]s 91 dan ons t]ug te vo]5 na> de p]iode van de h&w]ksgezell51 hoog/5s na> die van de h&w]ksmee/]s uit de ,midd5eeuw54 ,het is g5oeg1 zoo zegt hij erg5s 9 zijn boek1 e5 enkele maal 9 zijn lev5 e5 mee/]/uk v]va>digd te hebb51 om zi* e5 enkele maal als e5 m5s* te hebb5 gevoeld444444 ,is dit niet1 zo[el na> d5 vorm als na> d5 inh\d1 het door de ,gild5 uit de ,midd5eeuw5 /e$s v]langde mee/]/uk8 ,m>x toont dan1 met e5e bes*\w+ ov] concurr5tie en monopolie aan1 dat deze niet zooals ,pr\dhon _h te k5n5 gegev51 natuurlijke1 ma> maats*appelijke categorien zijn4 ,hij zegt3 de geheele ges*i$5is1 is e5e voortdur5de v]&]+ d] m5s*elijke natuur444444 ,de concurr5tie is ge5e noodzakelijkheid van de m5s*elijke natuur1 zooals ,pr\dhon me5de1 ma> gelijk zij 9 de #ah;e eeuw1 uit hi/oris*e oorzak5 gebor5 is geword51 zoo zo zij 9 de #ai;e1 uit hi/oris*e oorzak5 ev5e5s w$] kunn5 v]dwijn54 ,zij is niet de indu/rieele1 ma> de comm]cieele w$ijv]1 zij kampt niet om het produkt ma> om de w9/4 ,er zijn zelfs phaz5 9 het economis*e lev5 d] volk51 wa>9 de geheele w]eld aangegrep5 0 door e5 soort van dolle wo$e1 om w9/5 te mak5 zond] te produce]54 ,deze speculatiekoorts1 die p]iodiek t]ugkomt1 on?ult ons dan het w>e k>akt] van de concurr5tie1 die aan de noodzakelijke voorwa>d5 van d5 indu/rieel5 w$ijv] zoekt te ontkom54 ,de sle*te zijde van de concurr5tie1 door ,pr\dhon zoo op d5 voorgrond ge/eld en die hij da>om uitroei5 wil1 drijft jui/ de ges*i$5is vooruit4 ,hoe koortsa*tig] de concurr5tie nieuwe produkt5 s*iep1 des te me] v]toonde zij de burg]lijke v]h\d+5 en s*iep zij da>m$e1 de mat]ieele voorwa>d5 voor e5e nieuwe sam5lev+4 ,,m>x ,,ov] ,,w]k/ak+5 ,,en ,,ov] ,,vakv]e5ig+54 ,pr\dhon _h ges*rev53 ,de w]k/ak+ d] arbeid]s is onwettig4 ,en het is niet alle5 het ,wetboek van ,/rafre*t dat dit zegt1 ma> ook het economis* sy/eem1 de noodzakelijkheid van de be/a&e orde4444 ,dat elke individueele arbeid] de vrije bes*ikk+ moet hebb5 ov] zijn p]soon en ov] zijn h&5 kan g$uld word52 ma> dat de arbeid]s door middel van sam5spann+1 zi* v]met5 het monopolie geweld aan te do51 kan de maats*appij niet toelat54 ,de econom5 en de sociali/51 zegt ,m>x1 zijn het hi] op n punt sam5 e5s3 9 het v]oordeel5 van de coalities d] arbeid]s4 ,zij motive]5 deze hunne v]oordeel+ alle5 ma> v]s*ill5d4 ,de econom5 zegg5 tot d5 arbeid]s3 v]e5igt u niet4 ,want doordat gij u v]e5igt1 h\dt gij d5 regelmatig5 gang van de indu/rie teg51 v]h9d]t gij er de fabrikant5 9 hunne be/ell+5 na te kom52 /oort gij d5 h&el en bevord]t gij de snell]e invo]+ van ma*9es1 die uw5 arbeid voor e5 deel ov]bodig mak5 en u da>door dw+5 zull51 e5 nog lag] loon aan te nem54 ,ov]ig5s is uw w]k5 om niet2 uw loon zal /e$s1 door de v]h\d+ van het aantal gezo*te h&5 tot die van het aantal aangebod5 h&51 word5 bepaald4 ,en het is ev5 zoo bela*elijk als het geva>lijk is1 u te v]zett5 teg5 de eeuwige wett5 van de ,/aa?ui%\dkunde4 ,de sociali/5 7d4 w4 z4 de to5malige3 die van de s*ool van ,f\ri] 9 ,frankrijk en de volgel+5 van ,ow5 9 ,engel&7 zegg5 tot d5 arbeid]s3 v]e5igt u niet1 want wat z\dt ge er t5 slotte bij kunn5 w9n58 ,e5e loonsv]hoog+8 ,welnu1 de /aa?ui%\dkunde zal u met evid5te bewijz5 ov]tuig51 dat op de loonsv]hoog+ van e5 pa> p5n+51 die gij 9 het gun/ig/e geval da>m$e kunt b]eik51 e5 t]ugslag volgt van e5 veel langdurig] a>d4 ,go$e rek5a>s zull5 het u voorrek551 dat gij j>5 zult noodig hebb5 om door middel van die loonsv]hoog+1 sle*ts de ko/5 go$ te mak5 di5 gij zult moet5 uitgev5 voor uwe organisatie en tot het beh\d uw] loonsv]hoog+ b5oodigd4 ,wij als sociali/51 wij zegg5 tot u1 dat nog afgezi5 van deze geldkwe/ie1 gij met dat al nog /e$s de arbeid]s zult moet5 blijv51 zooals uwe mee/]s /e$s uwe mee/]s zull5 blijv51 voor en na4 ,da>om3 ge5 vakv]e5ig+51 ge5 politiek2 want vakv]e5ig+5 opri*t5 en 9 /& h\d51 is dit niet aan politiek medo58 ,de ,economi/5 will51 dat de arbeid]s de maats*appij zull5 do5 blijv5 zooals deze ?ans is en gelijk zij dit ons1 9 hunne h&boek5 hebb5 voorgeteek5d en bezegeld4 ,de ,sociali/5 will51 dat de oude sam5lev+ zal gelat5 word5 voor wat zij is1 om des te bet] 9 de nieuwe sam5lev+ b9n5 te kunn5 tr$51 die zij met zoo groot5 voorzorg uitgew]kt hebb54 ,9 we]wil van beid52 9 we]wil van ,h&boek5 en ,utopi/5 hebb5 de arbeid]sv]e5ig+5 ge5 oog5blik opgeh\d5 te be/aan1 met de ontwikkel+ van de indu/rie zi* te ontwikkel5 en tot bloei te kom54 ,dit is h$5 t5 dage zooze] het geval1 dat de ontwikkel+sgraad van die v]e5ig+5 9 e5 zek] l&1 jui/ d5 rang k5m]kt die dat l& 9 de hir>*ie van de w]eldm>kt inneemt4 ,engel&1 alwa> de indu/rie op het hoog/ is ontwikkeld1 bezit de omvangrijk/e en be/-georganise]de vakv]e5ig+5444444 ,de e]/e pog+5 van de arbeid]s om zi* te v]e5ig5 nem5 /e$s d5 vorm van coalities aan4 ,de groot-indu/rie br5gt e5 m5igte1 aan elk&] ond]l+ onbek5de li$5 op e5e plaats tezam54 ,de concurr5tie v]deelt ze na> hunne belang51 ma> de in/&h\d+ van het loon1 het geme5s*appelijk belang teg5ov] hunn5 mee/]1 drijft h5 tot de geme5s*appelijke g$a*te van d5 wer/&3 tot de coalitie4 ,aldus heeft de coalitie /e$s e5 dubbel doel3 n4l4 het opheff5 van de concurr5tie tuss*5 de arbeid]s ond]l+ en het vorm5 van e5e algeme5e concurr5tie1 teg5ov] d5 ond]nem]4 ,wanne] het e]/e doel van d5 wer/& sle*ts geldt de in/&h\d+ van het loon1 dan =me]5 zi* de aanvankelijk gesole]de coalities1 9 de mate wa>91 aan d5 &]5 kant1 de kapitali/5 hunn]zijds zi* v]e5ig5 tot het bi$5 van wer/&1 tot groep52 en teg5ov] het /e$s /]k] v]e5igde kapitaal1 wordt de in/&h\d+ d] associatie voor h5 e5 /]k] noodzakelijkheid zelfs1 dan de in/&h\d+ van het loon4 ,dit is z wa>1 dat de engels*e econom5 gans*elijk v]/omd ervan /aan1 hoe de arbeid]s e5 groot deel van hun loon op(f]51 t5 gun/e van hunne vakv]e5ig+51 e5 deel dat 9 de oog5 van de econom5 sle*ts aan het loon t5 go$e _h mog5 kom54 ,9 deze kamp51--w>e burg]oorlog5 zijn het6--v]e5ig5 en ontwikkel5 zi* alle elem5t5 voor d5 kom5d5 krijg4 ,e5maal aangel& bij dat punt1 neemt de coalitie e5 politiek k>akt] aan4 ,de economis*e v]h\d+51 hebb5 voor het e]/ de massa d] bevolk+1 9 arbeid]s omgezet4 ,de he]s*appij van het kapitaal heeft voor deze massa geme5s*appelijke belang5 en e5e geme5s*appelijke situatie ges*ap54 ,zoo is deze massa b]eids e5e klasse teg5ov] die van het kapitaal1 ma> zij is dit ng niet1 voor-zi*-zelf4 ,9 d5 /rijd die wij sle*ts 9 e5e enkele h>] phas5 gek5s*et/ hebb51 sluit zi* de massa te zam52 con/itue]t zij zi* als klasse voor-zi*zelf4 ,de belang5 welke zij v]d$igt1 word5 da>door klasse-belang54 ,de /rijd van klasse teg5ov] klasse is e5 politiek5 /rijd4 4444,e5e ond]drukte klasse is de lev5svoorwa>de1 voor elke1 op klasseteg5/ell+5 b]u/5de sam5lev+4 ,de bevrijd+ van de ond]drukte klasse1 sluit aldus noodw5dig 9 zi*1 de s*epp+ van e5e nieuwe sam5lev+4 ,wil de ond]drukte klasse zi* kunn5 bevrijd51 dan moet er e5e ontwikkel+%oogte b]eikt wez51 wa>op de re$s v]worv5 produktiekra*t5 en de geld5de maats*appelijke inri*t+51 niet me] naa/ elk&] kunn5 be/aan4 ,ond] alle produktie-in/rum5t5 is de groot/e produktiekra*t3 de revolutionaire klasse zelf4 ,de organisatie van de revolutionaire elem5t5 als klasse1 /elt als voorwa>de1 het g]e$zijnde be/aan van alle produktiekra*t51 die zi* ov] het algeme5 9 d5 s*oot d] oude sam5lev+ ontv\w5 kunn54 ,wil dat zegg51 dat er nadat de oude sam5lev+ zal zijn +e/ort1 e5e nieuwe klassehe]s*appij tot /& zal kom51 die 9 e5e nieuwe politieke he]s*appij ha> toppunt v9d5 zal8 ,ne56 ,de voorwa>de tot bevrijd+ van de arbeid5de klasse1 is de afs*aff+ van lke klasse2 zooals de voorwa>de tot de bevrijd+ van d5 d]d5 /&1 de burg]lijke orde van zak51 de afs*aff+ d] oude /&5 gewee/ is4 ,de arbeid5de klasse zal 9 d5 loop d] ontwikkel+ 9 de plaats van de oude burg]lijke sam5lev+1 e5e associatie plaats51 welke de klass5 en hunne teg5/ell+ uitsluit1 en er zal ge5e eig5lijke politieke ma*t me] be/aan1 omdat jui/ de politieke ma*t1 de (ficieele uitdrukk+ is van de klasseteg5/ell+5 9 de burg]lijke sam5lev+4 ,,ho(d/uk ,,iv4 ,,het ,,hi/oris* ,,mat]ialisme4 ,9 het ges*rift teg5 ,pr\dhon is re$s 9 de beh&el+ van de /(1 het wet5s*appelijk /&punt van ,m>x1 zijne philosophis*e1 hi/oris*e en economis*e gezi*tspunt5 duidelijk te zi54 ,dat nieuwe /&punt 0 gewonn51 door e5e v]e5ig+ van het be/e dat het frans*e ,mat]ialisme van de #ah;e eeuw 9 ,holba* en ,helvetius gelev]d heeft1--de revolutionaire k]n uit die lev5sbes*\w+1--met het uit de critiek op de speculatieve en de ideali/is*e wijsbege]te d] ,hegels*e s*ool1 v]kreg5 realisme4 ,de grondslag voor die lev5sopvatt+--e5e v]e5ig+ van de oude teg5/ell+5 van ,d5k5 en ,zijn1 ( die van gee/ en /(1--0 het be/a&e1 de erv>+1 de m5s*4 ,het klassieke frans*e mat]ialisme van de #ah;e eeuw1 kn de w]eld niet opvatt5 als n proces2 van de 9 ge/adige en voortdur5de1 hi/oris*e voort-ontwikkel+sgang zi* bev9d5de mat]ie4 ,aan d5 &]5 kant 0 het ,idealisme van ,hegel g$oemd om te v]/>r5 9 de bes*\w+ van de absolute idee4 ,bij de ,jong-,hegelian5 ontwikkelde zij zi* dan ook tot de zuiv]e burg]lijke ideologie e5]zijds en tot de speculatieve wijsbege]te &]zijds1 door het ab/rahe]5 van de begripp51 van hunne eig5 mo$]3 de w]kelijkheid4 ,ma> ,hegel _h to* re$s de evolutie 9 de ges*i$5is gecon/ate]d en ook de weg ontdekt1 al 0 dit sle*ts door zuiv] ab/rahe]51 wa>langs dit ges*i$de3 de dialektis*e ontwikkel+ 9 de ges*i$5is4 ,de begripp5 toeval en willekeur1 w>5 re$s door ,sp9oza uit de philosophis*e bes*\w+ d] d+5 buit5geslot5 en de causaliteit tot e5e absolute wet door hem v]hev51 wa>aan alles 9 de natuur zooals ook 9 d5 m5s*elijk5 wil1 ond]worp5 04 ,de groote g$a*te van de vooruitgang 9 bes*av+1 die het voornaam/e voortbr5gsel van de ,hegels*e philosophie 01--de dialektis*e ontwikkel+--heeft1 als sleutel tot het begrip van het v]l$51 de ges*i$5iswet5s*ap op e5 hoog] plan kunn5 /ell54 ,de toepass+ van de evolutionaire1 dus dialektis*e ontwikkel+ op de m5s*elijke sam5lev+ is1 9 wet5s*appelijk5 z9 en beteek5is1 niet v]s*ill5d van die1 welke ,d>w9 toepa/e op de biologie en wa>m$e hij tot zijne1 voor de vooruitgang d] biologis*e wet5s*app5 zoo baanbrek5de resultat5 0 gekom54 ,en het is 9 het algeme5 ge5 toeval1 dat beide wet5s*appelijke ontdekk+51 voor natuur en sam5lev+ van het groot/e belang1 9 e5 en d5zelfd5 tijd zijn tot /& gekom54 ,d>w9 en ,m>x k5d5 elk&] e*t] niet4 ,ma> 9 hetzelfde ja>1--alle5 dit is er toevalligs aan--dat ,*>les ,d>w9 zijn ,ont/aan van de ,soort5 publice]de1 zag ook van ,m>x ,kritiek d] ,/aa?ui%\dkunde het li*t4 ,dit 0 9 't ja> #ahei4 ,met de nieuwe lev5sbes*\w+ liet5 zi*1 no* het /&punt van de humani/is*e sociali/51 no* dat van de utopi/is*e sociali/5 v]e5ig54 ,vooral de laat/5 hadd5 bij hunne bes*\w+51 hoe nauw deze dikwijls de w]kelijkheid ook raakt51 /e$s ne onv]&]lijke en va/e1 m5s*elijke natuur aang5om51 wa>van zij ook /e$s uitg+5 en ondanks alles /e$s op t]ugkwam54 ,dat deze niet e*t] er 0 kon de ges*i$5is aantoon51 zoodra zij ma> op h>e rele basis1 de m5s*heid zelve w]d t]uggevo]d4 ,wat is e*t] de m5s*heid en wat beweegt ha>8 ,wat maakt1 9 laat/e in/antie de beweegkra*t d] ges*i$5is uit8 ,is het het toeval8 ,ne54 ,zijn het iden dan8 ,ma> deze won5 9 m5s*52 9 de sam5lev+ van produce]5de en consume]5de1 w]k5de en niet-w]k5de individu54 ,en de iden zelv51 w>5 ook nooit eeuwige en onv]gankelijke1 ma> /e$s na> d5 a>d d] sam5lev+ die ze produce]de1 &]e4 ,tr\w5s1 re$s om die eeuwige va/heid van de m5s*elijke natuur _h ,hegel zi* 9 zijne ,ges*i$5is-philosophie lu/ig gemaakt4 ,het 0 namelijk met betrekk+ tot de sociali/is*e ,utopi/51 die zi* het ho(d /uk pe9sd5 ov] de be/e wetgev+ en ov] de be/e maats*appij4 ,en ook zelfs de burg]lijke ges*i$s*rijv+1 9 d5 aanvang van de #ai;e eeuw1 van ,augu/9 ,?i]ry en ,mi*elet voornamelijk1 de e]/e 9 zijne ges*i$s*rijv+ van de burg]lijke revoluties 9 ,engel& en die van #aghi 9 ,frankrijk1 de twe$e 9 zijne groote /udin ov] de midd5eeuw52 zo[el als de m9i/] ,guizot 9 zijn ,essai sur l'hi/oire de ,france1 hadd5 de sam5lev+ zelve aangetoond als de grondslag van de ges*i$5is te zijn4 ,die grondslag ev5wel1 is ev5m9 e5 va/e en /e$s blijv5de2 zij zelve v]&]t en deze h>e v]&]+ is niet m9d] dan die van de sam5lev+ en de gans*e natuur1 aan de wett5 d] evolutie ond]worp54 ,de vru*t nu van de philosophis*e lev5sbes*\w+ van ,m>x1 die geb\wd 0 op de dialektis*e ontwikkel+ 9 natuur en sam5lev+1 h>e revolutionaire vru*t dus1 0 het hi/oris* mat]ialisme4 ,de toepass+ van deze bes*\w+swijze op de ges*i$5is1 leidde tot de opvatt+ van de burg]lijke sam5lev+1 als te zijn gebase]d op de klasse-teg5/ell+5 van bezit1 d4 w4 z4 kapitaal e5]zijds en niet-bezit1 d4 w4 z4 van arbeid &]zijds4 ,de =mule]+ van het begrip van d5 mod]n5 klass5/rijd1 0 hi]van w$]om het gevolg4 ,to5 ,m>x zi* aan de ontl$+ zette van de burg]lijke1 de kapitali/is*e sam5lev+ van teg5woordig1 t5e9de uit deze analyse bloot te legg51 de drijv5de kra*t5 die h>e produktiewijze voortbeweg5 en oploss52 e5 arbeid die aangevang5 is met ,zur ,kritik d] politis*5 konomie en voortgezet is 9 zijn ho(dw]k das ,kapital2 g+ hij1 na> hij 9 de ,voorr$e van het e]/e ges*rift ons m$$eelt1 uit van de volg5de wet5s*appelijke d5kme?ode1 die 9 groote trekk51 de grondslag is te noem5 van het hi/oris* mat]ialisme4 ,hij zegt da>3 ,mijne ond]zoek+5 leidd5 tot het resultaat1 dat re*tsv]h\d+51 zo[el als /aatsvorm5 no* uit zi*-zelf te begrijp5 zijn1 no* uit de zoog5aamde algeme5e ontwikkel+ van d5 m5s*elijk5 gee/1 ma> veelme] 9 de mat]ieele lev5sv]h\d+5 wortel51 welk] totaal ,hegel1 na> het voorbeeld van de ,engels*5 en ,frans*5 uit de #ah;e eeuw ond] d5 naam van de burg]lijke maats*appij tezam5vat2 dat ev5wel1 de anatomie d] burg]lijke maats*appij1 9 de /aa?ui%\dkunde is te zoek54 ,de navors*+ van de laat/e1 9 ,p>ijs door mij aangevang51 heb ik te ,brussel voortgezet1 wa>he5 ik t5gevolge van het v]bann+sbevel des he]5 ,guizot heb moet5 uitwijk54 ,het algeme5e resultaat dat zi* aan mij opdrong1 en dat e5maal gewonn51 tot d5 leiddraad mijn] /udin w]d1 kan 9 het kort aldus word5 ge=mule]d3 ,9 de maats*appelijke produktie huns lev5s1 lev5 de m5s*5 ond] bepaalde1 noodzakelijke1 van hunn5 wil onafhankelijke v]h\d+51 produktiev]h\d+51 die met e5e bepaalde ontwikkel+/rap hunn] mat]ieele produktiekra*t5 9 ov]e5/emm+ zijn4 ,het totaal dez] produktiev]h\d+51 vormt de economis*e /ructuur van de sam5lev+1 de w]kelijke basis wa>op zi* e5 juridis*e en e5 politieke bov5b\w v]heff51 en welke aan bepaalde maats*appelijke bewu/zijnsvorm5 beantwoord54 ,de produktiewijze van het mat]ieele lev51 bepaalt het sociale1 politieke en gee/elijke lev5sproces 9 het algeme54 ,het is niet het bewu/zijn d] m5s*51 dat hun ,zijn1 ma> omgeke]d1 het is hun maats*appelijk ,zijn1 dat hun bewu/zijn bepaalt4 ,op e5e bepaalde ontwikkel+%oogte hunn] ontwikkel+1 g]ak5 de mat]ieele produktiekra*t5 d] sam5lev+ 9 teg5spraak met de voorh&5 produktiev]h\d+51 ( gelijk de juridis*e uitdrukk+ da>voor luidt1 met de eig5domsv]h\d+51 wa>b9n5 dez5 zi* tot dusv]re bewog5 hebb54 ,dan slaan deze v]h\d+51 van uit ontwikkel+svorm5 d] produktiekra*t51 om1 9 klui/]s d]zelv54 ,er tre$t dan e5 tijd/ip van sociale revolutie 94 ,met de v]&]+ van de economis*e grondslag51 w5telt ook de gans*e bov5b\w langzam] ( snell] om4 ,bij de bes*\w+ van zulke omw5tel+51 behoort m5 /e$s te ond]s*eid5 tuss*5 de mat]ieele1 natuurwet5s*appelijk-nauwkeurig te con/ate]5 omw5tel+ 9 de economis*e produktievoorwa>d5 en de juridis*e1 politieke1 religieuze1 arti/ieke ( philosophis*e1 kortom ideologis*e vorm51 wa>9 de m5s*5 zi* dat conflikt bewu/ word5 en het uitve*t54 ,zoom9 als m51 dat wat als e5 individu geldt1 beoordeelt na> datg5e wat dit van zi*-zelf d5kt1 zoom9 kan m5 e5e zoodanige omw5tel+sp]iode uit ha> bewu/zijn beoordeel51 ma> moet veelme]1 dit bewu/zijn uit de teg5/ell+5 van het mat]ieele lev51 uit het aanwezig zijnde conflikt tuss*5 maats*appelijke produktiekra*t5 en produktiev]h\d+5 word5 v]kla>d4 ,e5 sam5lev+svorm gaat niet t5 ond]1 dan alvor5s alle produktiekra*t5 ontwikkeld zijn2 voor dat zij v] g5oeg he5 is2 en nieuwe1 hoog]e produktiev]h\d+5 nem5 h>e plaats niet 91 alvor5s de mat]ieele be/aansvoorwa>d5 d]zelv51 9 d5 s*oot d] oude sam5lev+ zijn uitgebro$4 ,hi]om ook /elt de m5s*heid zi* /e$s e5e taak1 die zij volvo]5 kan2 want nauwkeurig] bes*\wd1 zal zij /e$s v9d51 dat die taak zelf1 sle*ts da> h>5 oorsprong v9dt1 wa> de mat]ieele voorwa>d5 h>] oploss+ re$s voorh&5 zijn1 ( m9/5s 9 /aat van word+ v]ke]54 ,9 groote omtrekk5 kunn5 ,aziatis*e1 antieke1 feodale en mod]n-burg]lijke produktiewijz51 als progressieve tijdp]k5 van de economis*e maats*appij-=maties word5 gek>akt]ise]d4 ,de burg]lijke produktie-v]h\d+5 zijn de laat/e antagoni/is*5 vorm van het maats*appelijk produktieproces2 antagoni/is*1 niet 9 d5 z9 van e5 individueel antagonisme1 ma> van e51 uit de maats*appelijke lev5sbehoeft5 d] individu5 voortkom5d antagonisme4 ,ma>1 de 9 d5 s*oot d] burg]lijke maats*appij zi* ontwikkel5de produktiekra*t51 s*epp5 tegelijk]tijd ook de mat]ieele voorwa>d5 tot oploss+ van dit antagonisme4 ,met dez5 vorm van sam5lev+1 sluit da>om de voorges*i$5is van de m5s*elijke maats*appij af4 ,het e]/e groote resultaat van de ges*i$s-bes*\w+1 gelijk wij die1 n 9 het ges*rift ov] de ,hegels*e ,re*tsphilosophie n 9 dat teg5 ,pr\dhon ge=mule]d zi51 de bes*\w+ namelijk1 dat het de klasseteg5/ell+5 zijn wa>op de burg]lijke sam5lev+ gebase]d is1 0 e5 ges*rift dat tev5s 9 zi* bevatte1 de e]/e sam5g$rong5e1 wet5s*appelijke =mule]+ van het mod]ne socialisme van ,m>x en ,engels4 ,g$ur5de ,m>x' opon?\d te ,brussel w]kt5 hij en ,engels g$u*t m$e aan e5 blad ,die ,deuts*e ,brussel] ,zeitung g5aamd1 dat ond] leid+ van v4 ,born/$t twee mal5 's weeks v]s*e5 en aan e5 duits* tijds*rift ,das ,we/phlis*e ,dampfboot g5aamd4 ,zoo ook /i*tt5 zij ond] de politieke vlu*tel+51 welke zi* to5maals 9 ,brussel bevond51 de ,deuts*e ,arbeit]v]e9 9 v]e5ig+ met ,moritz ,hesz1 ,seba/ian ,seil]1 ,ern/ ,dronke1 ,/ephan ,born en ,wilhelm ,wolff1 dezelfde1 aan wi5 lat] het e]/e deel van das ,kapital w]d opg$rag54 ,het 0 9 die ,v]e5ig+ dat ,m>x zijn voordra*t hield ov] ,loon>beid en ,kapitaal1 die met het critis*-/aa?ui%\dkundig ov]zi*t van ,m>x tegelijk zal word5 beh&eld4 ,ma> het is 9 deze p]iode te ,brussel gewee/1 dat het wet5s*appelijk socialisme1 ( gelijk de beide mann5 het to5maals om e5e behoorlijke ond]s*eid+ te mak5 noemd51 het communisme tot /& is gekom54 ,teg5 het de/ijds 9 ,duits*l& gele]de w>e socialisme van ,hesz1 ,k>l ,grn en &]51 ri*tte ,m>x de s*]p/e pijl5 zijn] reali/is*e critiek1 door d5 politiek5 klass5/rijd op d5 voorgrond te /ell51 t]wijl ,engels 9 ,puttman's ,burg]bu* met nadruk1 zo[el ,wilhelm ,weitl+1 als ook ,f\ri] t5 /]k/e v]d$igde teg5 hunne aanvall54 ,m>x en ,engels wi/5 zr go$1 dat zij da>m$e zo[el na> d5 e55 als na> d5 &]5 kant1 e5 deel van hunne m$e/&]s van zi* z\d5 af /oot54 ,ma> met zi*-zelf 9 't re9e zijn1 hun /&punt na> beide zijd5 s*]p te kunn5 afbak551 dat 0 hun e]/e en gewi*tig/e doel na> zij me5d54 ,zond] p>tij5 ge5 ontwikkel+1 zond] s*eid+ ge5 vooruitgang1 _h ,m>x re$s 9 #ahdb ges*rev54 ,en hij me5de dat m5 bij het innem5 van zijn eig5 wet5s*appelijk /&punt1 vr alles zuiv] moe/ /aan4 ,intuss*5 /ond5 ,m>x en ,engels met de politieke vlu*tel+5 9 ,lond51 de sociaal-demokrat5 uit de ,*>ti/5beweg+ 9 ,engel& en voor e5 deel ook met de frans*e sociaal-demokrat51 9 e5e nauwe betrekk+4 ,nu be/ond er9 ,lond5 zo[el als 9 ,p>ijs e5 ,bond d] ,re*tva>dig51 wa>toe ,engels no* ,m>x ooit w5s*t5 toe te tr$54 ,hij 0 de /i*t+ van ,k>el ,s*app] en ,he9ri* ,bau]1 s*rijv]s1 van ,josef ,moll1 e5 horlogemak]1 van d5 m9iatuurs*ild] ,k>l ,pfnd] en van d5 klermak] ,ecc>ius4 ,e5 crisis 9 die organisatie ont/aan1 de$ ,m>x1 ,engels en ,wilhelm ,wolff besluit51 zi* bij de afges*eid55 te voeg5 en met h5 d5 ,bond d] ,communi/5 op te ri*t54 ,als de e]/e daad van dez5 ,bond na> buit5 is het1 9 't naja> van #ahdg ontworp5 en 9 ,febru>ij #ahdh 9 het publiek v]s*55 ,communi/is* ,manife/ te bes*\w51 dat de klassieke uite5zett+ bevat van alle resultat5 welke ,m>x en ,engels uit hunn5 praktis*5 /rijd en hunne !oretis*e /udin hadd5 v]mog5 te trekk54 ,9 dit ,communi/is* ,manife/ wordt 9 enkele groote trekk5 de economis*-sociale ges*i$sd$uktie van de tijd5 d] lijfeig5s*ap 9 de midd5eeuw51 tot aan onze huidige klass5- en eig5dom/eg5/ell+5 doorgevo]d en komt het inzi*t er9 tot uit+1 en wordt er voor 't e]/ 9 het bijzond] 9 aangetoond1 dat ook de teg5woordige vorm van de sam5lev+ tot d5 ond]gang is be/emd2 t]wijl alles wat de b\rgeoisie 9 het w]k /elt en 9 het w]k /ell5 moet1 sle*ts de arbeid h>] eig5e ond]gang is4 ,na> de /ell+ van ,hegel die e5maal luidde3 dat 9 de w]eldges*i$5is door de h&el+5 d] m5s*51 nog 9 het algeme5 iets &]s te voors*ijn komt als zij b$oel5 en b]eik51 als zij onmiddellijk wet5 en will5 is deze gans*e bes*\w+swijze ge=mule]d4 ,det]m9i/is* is deze bes*\w+ d] sam5lev+1 zoolang deze en voor zoov] deze1 kapitali/is* is4 ,het ,manife/ dat aanvangt met de v]kl>+ dat er e5 spook ov] ,europa rondwa>t1 welk spook het communisme is--dat dit communisme b]eids door de ma*t5 van ,europa als e5 ma*t is erk5d--zegt v]volg5s3 dat het hoog tijd is geword51 dat de communi/5 hunne bes*\w+swijze1 hun doel en hunne t5d5z51 voor de geheele w]eld op5 en bloot legg51 om aan het sprookje van het communisme1 e5 manife/atie da>van1 teg5ov] te plaats54 ,tot dit doel hebb5 zi* communi/5 van v]s*ill5de naties 9 ,lond5 bije5v]zameld en e5 ,manife/ ontworp51 dat 9 het engels*1 frans*1 duits*1 italiaans*1 vlaams* en de5s* gepublice]d zal word54 ,het beg9t 9 zijn #a/e ,ho(d/uk e5e def9itie te gev5 van de begripp53 ,b\rgeoisie en ,prolet>iaat4 ,de ges*i$5is van alle d] nog toe be/aan hebb5de maats*appij51 is de ges*i$5is van klasseoorlog54 ,vrij5 en slav51 patricier en plebej]1 b>on en lijfeig5e1 gildeburg] en gezel1 9 't kort1 ond]drukt5 en ond]drukk]s1 zij /ond5 9 ge/adige teg5/ell+ tot elk&]1 vo]d5 e5 onond]brok51 dan e5s v]kapte1 dan e5s op5 /rijd teg5 elk&]1 die telk5male met e5e revolutionaire g$aante-v]&]+ van de gans*e sam5lev+ e9digde1 ( met d5 geme5s*appelijk5 ond]gang d] /rijd5de klass54 ,9 de vroeg]e tijd/ipp5 d] ges*i$5is1 v9d5 wij bijna ov]al e5e voll$ige gel$+ d] sam5lev+ 9 v]s*ill5de /&51 e5e m5igvuldige en trapsgewijze vorm+ van maats*appelijke /ell+54 ,9 het oude ,rome hadd5 wij de patricirs1 ridd]s1 plebej]s en slav52 9 de ,midd5eeuw5 de feodaal-,he]51 ,vasall51 gildeburg]s1 gezell51 lijfeig55 en bov5di51 be/ond5 er nog 9 bijna alle deze klass5 w$]1 bijzond]e trapsgewijze indeel+54 ,de uit d5 ond]gang van de feodale maats*appij voortgekom5 mod]ne burg]lijke maats*appij1 heeft die klasseteg5/ell+5 niet opgehev54 ,zij heeft sle*ts nieuwe klass51 nieuwe voorwa>d5 van ond]drukk+1 e5e nieuwe ge/alte aan di5 /rijd1 9 de plaats van de oude gegev54 ,ons tijd/ip1 dat van de b\rgeoisie1 k5teek5t zi* e*t] da>door1 dat zij deze klasse-teg5/ell+5 v]e5v\digd heeft4 ,de gans*e maats*appij split/ zi* me] en me] 9 twee groote1 elk&] vij&ige leg]s1 9 twee groote1 elk&] direkt teg5ov]/a&e klass53 b\rgeoisie en prolet>iaat4 ,uit d5 lijfeig5e van de ,midd5eeuw51 w]d5 de paalburg]s d] e]/e /$5 gebor52 uit dez5 paalburg]s ontwikkeld5 zi* w$] de e]/e elem5t5 d] b\rgeoisie4 ,de ontdekk+ van ,am]ika1 van de s*eepva>t om ,afrika1 s*iep5 voor de opkom5de b\rgeoisie e5 nieuw t]re94 ,de ,oo/-,indis*e en ,*9ees*e m>kt1 de kolonise]+ van ,am]ika1 de ruil met deze kolonin1 de v]me]d]+ d] ruilmiddel5 en d] w>5 ov] het algeme51 v]le5d5 aan d5 h&el1 aan de s*eepva>t en aan de indu/rie e5 ongek5d5 vlu*t en da>m$e aan het revolutionaire elem5t van de1 9 v]val zijnde feodale maats*appij1 e5e ev5 snelle ontwikkel+4 ,de tot nu toe be/aan hebb5de feodale ( gild5a*tige b$rijfswijze van de indu/rie1 0 niet me] to]eik5d voor de met de nieuwe m>kt51 /e$s aangroei5de behoefte4 ,de ,manufaktuur trad 9 h>e plaats4 ,de gild5mee/]s w]d5 v]drong5 door de indu/rieele midd5/&2 de v]deel+ van d5 arbeid tuss*5 de v]s*ill5de corporaties maakte plaats voor de v]deel+ van d5 arbeid1 9 d5 afzond]lijk5 w]kplaats1 gelijk die op zi*-zelf re$s be/ond4 ,ma> /e$s groeid5 de m>kt5 aan1 /e$s /eeg de behoefte4 ,ook de ,manufaktuur 0 niet me] voldo5de4 ,de /oom kwam en revolutione]de door middel van de ma*9]ie de indu/rieele produktie4 ,9 plaats van de ,manufaktuur trad nu de mod]ne groot-indu/rie2 9 plaats van d5 indu/rieel5 midd5/& trad5 nu1 de indu/rieele millionairs1 de *efs van gans*e indu/rieele leg]s1 de mod]ne b\rgeois 9 het lev54 ,de groot-indu/rie heeft de w]eldm>kt 9 het lev5 g]oep51 die door de ontdekk+ van ,am]ika 0 voorb]eid4 ,de w]eldm>kt heeft aan d5 h&el1 aan de s*eepva>t en aan de l&communikatie e5e onmetelijke ontwikkel+ gegev54 ,deze heeft w$]om op de uitbreid+ van de indu/rie t]uggew]kt1 en 9 dezelfde mate wa>9 indu/rie1 h&el1 s*eepva>t en spoorweg5 zi* uitbreidd51 9 diezelfde mate ontwikkelde zi* de b\rgeoisie1 v]me]d]de zij h>e kapital51 drong zij alle1 van af de ,midd5eeuw5 traditioneel geword5 klass51 me] en me] na> d5 a*t]grond4 ,wij zi5 dus hoeze] de mod]ne b\rgeoisie-zelf1 het produkt van e5 lange ontwikkel+sgang1 van e5 rij van omw5tel+5 9 de produktie- en v]ke]swijze is4 ,i$] dez] ontwikkel+/rapp5 d] b\rgeoisie1 w]d begeleid door e5e1 met h5 9 ov]e5/emm+ zijnde politieke vooruitgang4 ,ond]drukte /& ond] de he]s*appij van de feodale ,he]52 bewap5de en zi*-zelf behe]5de associatie 9 de geme5t52 hi] onafhankelijke /$elijke ,republiek1 da> d]de bela/+pli*tige ,/& van de mon>*ie2 dan1 t5 tijde van de op gild5organisatie b]u/5de ,manufaktuur1 teg5wi*t teg5ov] d5 adel 9 de ,/&5 ( 9 de absolute mon>*ie2 ho(dgrondslag van de mon>*ien 9 het algeme51 v]ov]de zij e9delijk1 s$]t het be/aan van de groot-indu/rie en d] w]eldm>kt 9 de mod]ne con/itutioneele /at51 voor zi* uitsluit5d de politieke he]s*appij4 ,de mod]ne /aatsma*t is sle*ts e5e commissie1 die de geme5s*appelijke belang5 van de gans*e b\rgeoisklasse be/uurt4 ,de b\rgeoisie heeft 9 de ges*i$5is e5 hoog/ revolutionaire rol gespeeld4 ,de b\rgeoisie1 wa> zij tot he]s*appij is gekom51 heeft alle feodale1 patri>*ale en idyllis*e v]h\d+5 v]/oord4 ,zij heeft de bontgekleurde feodale b&51 die d5 m5s*5 aan hunne natuurlijke mee/]s v]bond51 onb>mh>tig v]s*eurd en ge5 &]5 b& tuss*5 m5s* en m5s* ov]gelat51 dan die van het naakte belang1 dan die van de gevoellooze b>e betal+4 ,zij heeft de heilige rill+ van de vrome dwep]ij1 de ridd]lijke begee/]+1 de kle9-burg]lijke weemo$1 v]dronk5 9 het ijsk\de wat] van de ego/is*e b]ek5+4 ,zij heeft de p]soonlijke wa>de1 9 de ruilwa>de opgelo/ en 9 de plaats van de tallooze1 op vrijbriev5 b]u/5de privilegin en vrijh$51 de e5e1 die van de gewet5looze h&elsvrijheid ge/eld4 ,zij heeft 9 n woord1 9 plaats van de met religieuze en politieke illusies omhulde uitbuit+1 de op5lijke1 de onbes*aamde1 direkte en dorre uitbuit+ geplaat/4 ,de b\rgeoisie heeft alle tot dusv] e]wa>dige en met vrome s*u:eid bes*\wde h&el+51 van hunn5 s*ijn van heiligheid ontdaan4 ,zij heeft d5 arts1 d5 juri/1 d5 prie/]1 d5 poet en d5 man van de wet5s*ap tot h>e betaalde loon>beid]s gemaakt4 ,de b\rgeoisie heeft de familiev]h\d+ van h>5 ro]5d-s5tim5teel5 slui] b]o(d en ha> t]uggevo]d tot op e5 zuiv] f9antieele v]h\d+4 ,de b\rgeoisie heeft ons het geheim on?uld1 hoe de brute kra*tsuit+1 die de reaktie zoo ze] bewond]t 9 de ,midd5eeuw51 9 de lui/e dagdiev]ij h>e be/e aanvull+ kan v9d54 ,ma> e]/ heeft zij ons bewez51 wat de w]kzaamheid van m5s*5 tot /& kan br5g54 ,zij heeft nog gans* &]e wond]w]k5 tot /& do5 kom5 als de ,pyramid5 van ,egypte1 rome9s*e wat]leid+5 en go?is*e ,ca!dral5 dat w>52 zij heeft nog geheel &]e to*t5 tot /& wet5 te br5g51 als de ,volk]5to*t5 en de ,krui/o*t5 dat w>54 ,de b\rgeoisie kan niet be/aan1 zond] de produktie-in/rum5t51 d4 w4 z41 zond] de produktiev]h\d+51 dus de gezam5lijke maats*appelijke v]h\d+51 voortdur5d te revolutione]54 ,onv]&]de in/&h\d+ van de oude produktiewijz51 0 da>5teg5 de e]/e be/aansvoorwa>de van de vroeg]e indu/rieele klass54 ,de voortdur5de omw5tel+ van de produktie1 de onond]brok5 s*okk+ van alle maats*appelijke toe/&51 de eeuwigdur5de onzek]heid en de toe/& van bewog5heid1 ond]s*eidt de p]iode d] b\rgeoisie van al de vroeg]e4 ,alle va/e1 +ewortelde v]h\d+51 mitsgad]s hunne gevolg5 van oude en traditioneele voor/ell+5 en bes*\w+swijz51 zijn door ha> opgelo/ geword52 alle nieuwgevormde v]\d]51 nog voor zij zi* hebb5 kunn5 va/ne/el54 ,al het be/a&e en va//a&e v]dampt1 al het heilige wordt ontwijd1 en de m5s*5 word5 er e9delijk wel toe g$wong51 hunne lev5spositie en w$]zijds*e betrekk+51 met nu*t]e oog5 te gaan bekijk54 ,de behoefte aan e5 /e$s uitgebreid] afzetm>kt voor h>e produkt51 jaagt de b\rgeoisie ov] d5 gans*5 a>dbol4 ,ov]al moet zij zi* inburg]51 ov]al inw]k51 ov]al moet zij connekties aanknoop54 ,de b\rgeoisie heeft door h>e exploitatie van de w]eldm>kt1 aan de produktie en de consumptie van alle l&51 e5e cosmopolitis*e ge/alte gegev54 ,zij heeft tot groote droef5is van de reaktionair51 d] indu/rie d5 national5 bodem ond] de voet5 wegg]ukt4 ,ov]-oude nationale indu/rien zijn door ha> v]nietigd geword5 en word5 er dagelijks nog me] v]nietigd4 ,zij word5 v]drong5 door nieuwe indu/rien1 welk] invo]+ tot e5e lev5skwe/ie voor alle bes*aafde naties wordt2 door indu/rieel51 welke niet me] inheems*e ruwprodukt51 ma> de1 van de v]/ v]wijd]de /rek5 kom5de ruwprodukt5 v]w]k5 en welk] fabrikat51 niet alle5 9 het l& zelve1 ma> 9 alle w]elddeel5 v]bruikt word54 ,9 de plaats van de oude1 door de produkt5 van het l& zelf bevr$igde behoeft51 kom5 er nieuwe1 welke de produkt5 van de v]/v]wijd]de l&5 en klimat51 tot hunne bevr$ig+ noodig hebb54 ,9 de plaats van de oude lokale en nationale zelfg5oegzaamheid en afgeslot5heid1 trad e5 alzijdig v]ke]1 e5e alzijdige afhankelijkheid d] v]s*ill5de naties van elk&]4 ,en zooals het 9 de mat]ieele produktie g+1 zoo g+ het ook 9 de gee/elijke produktie4 ,de gee/elijke voortbr5gsel5 d] naties elk op zi*1 zijn geme5-go$ geword54 ,de nationale e5zijdigheid en bekromp5heid wordt me] en me] onmogelijk gemaakt1 en uit de vele nationale en lokale litt]atur51 vormt zi* ne w]eldlitt]atuur4 ,de b\rgeoisie trekt1 door e5e snelle v]bet]+ van alle produktie-in/rum5t51 door de one9dig v]gemakkelijkte communikaties1 alle1--ook de b>ba>s*e--naties1 b9n5 d5 kr+ h>] bes*av+4 ,de go$koope prijz5 h>] w>51 zijn de zw>e artill]ie1 wa>m$e zij alle *9ees*e mur5 plats*iet1 wa>m$e zij d5 h>dnekkig/5 vreemd5haat d] ,b>b>5 tot capitulatie dw+t4 ,zij dw+t alle naties1 de produktiewijze d] b\rgeoisie zi* eig5 te mak51 will5 deze niet te gronde gaan2 zij dw+t ze1 deze zoog5aamde bes*av+ bij zi*-zelf 9 te vo]51 d4 w4 z4 b\rgeois te word54 ,9 e5 woord1 zij s*ept zi* e5 eig5 w]eld1 na> ha> eig5 beeld4 ,de b\rgeoisie heeft het platte l& ond]worp5 aan de he]s*appij van de /$54 ,zij heeft enorme /$5 ges*ap54 ,zij heeft het getal van de /$elijke bevolk+1 teg5ov] dat van het l& 9 hoog5 graad do5 to5em5 en e5 b$uid5d deel van de bevolk+ aan het idealisme van het l&lev5 onttrokk54 ,gelijk zij het l& van de /ad1 zoo heeft zij de b>ba>s*e en half-b>ba>s*e l&5 van de bes*aafde1 de bo]5volk]5 van de b\rgeoisvolk]51 het ,oo/5 van het ,we/5 afhankelijk gemaakt4 ,de b\rgeoisie heft me] en me] de v]spl9t]+ van de produktiemiddel51 van het bezit en van de bevolk+ p4 ,zij heeft de bevolk+ geaglom]e]d1 de productiemiddel5 gec5tralise]d en d5 eig5dom1 9 we9ige h&5 geconc5tre]d4 ,het noodzakelijke gevolg hi]van1 0 de politieke c5tralisatie4 ,onafhankelijke1 nauwelijks v]bond5 prov9cin met v]s*ill5d]lei belang51 wett51 rege]+5 en toll51 w]d5 tezam5g$rong5 tot ne natie1 ne rege]+1 ne wet1 n nationaal klassebelang en ne d\anel9ie4 ,de b\rgeoisie heeft 9 h>e1 nauwelijks hond]dj>ige klassehe]s*appij1 mr massale en mr kolossale produktiekra*t5 ges*ap51 als alle aan ha> voorafgegane g5]aties1 tezam54 ,ond]w]p+ van natuurkra*t51 ma*9]ie1 toepass+ van de *emie op de akk]b\w2 /ooms*eepva>t1 spoorweg51 elektris*e telegraph51 exploitatie van gans*e w]elddeel51 beva>ba>mak+ van /room51 gans*e1 als uit d5 grond ge/ampte bevolk+5--welke vroeg]e eeuw _h er e5ig begrip van1 dat zulke produktiekra*t5 9 d5 s*oot van d5 maats*appelijk5 arbeid1 te sluim]5 lag56 ,wij hebb5 dus gezi53 ,de produktie- en v]ke]smiddel51 op welk] grondslag zi* de b\rgeoisie kon v]heff51 w]d5 9 de feodale maats*appij voortgebra*t4 ,op e5 gegev5 ontwikkel+%oogte dez] produktie- en v]ke]smiddel5 blek5 de v]h\d+51 wa>9 de feodale maats*appij produce]de en ruilde1 met de feodale organisatie d] ,agrikultuur en d] ,manufaktuur1 9 n woord1 de feodale eig5domsv]h\d+5 blek5 met de ontwikkelde produktiekra*t51 niet me] 9 ov]e5/emm+ te zijn4 ,zij hield5 de produktie teg51 9 plaats van die te bevord]54 ,zij moe/5 dan ook spr+5 en zij sprong54 ,9 hunne plaats trad de vrije concurr5tie1 met de aan ha> beantwoord5de maats*appelijke en politieke con/itutie1 met de economis*e en politieke he]s*appij van de b\rgeoisklasse4 ,ond] onze oog5 nu1 voltrekt zi* e5e gelijke beweg+4 ,de burg]lijke produktie- en v]ke]sv]h\d+51 de burg]lijke eig5domsv]h\d+51 de mod]ne burg]lijke maats*appij1 die zulke geweldige produktie- en v]ke]smiddel5 te voors*ijn getoov]d heeft1 gelijkt d5 heks5mee/]1 die de ond]a>ds*e ma*t51 die hij zelve te voors*ijn _h g]oep51 niet me] bezw]5 kan4 ,s$]t ti5tall5 van j>5 is de ges*i$5is van de indu/rie en van d5 h&el1 sle*ts de ges*i$5is van d5 op/& d] mod]ne produktiekra*t5 teg5 de eig5domsv]h\d+51 welke de lev5svoorwa>d5 zijn voor de b\rgeoisie en voor h>e he]s*appij4 ,het is voldo5de1 de h&elscrisiss5 aan te duid51 welke met hunne p]iodieke t]ugke]1 /e$s dreig5d] het be/aan van de gans*e burg]lijke sam5lev+ tot e5e kwe/ie van tijd mak54 ,9 de h&elscrisiss5 breekt e5e maats*appelijke epidemie los1 welke 9 alle vroeg]e tijd/ipp5 als iets onz9nigs z\ zijn bes*\wd3 de epidemie van de ov]produktie4 ,de maats*appij bev9dt zi* plotsel+ t]uggezet 9 e5 toe/& van oog5blikkelijk b>b>isme2 e5 hong]snood1 e5e algeme5e v]nietig+soorlog s*ijn5 ha> alle lev5smiddel5 afgesn$5 te hebb52 de indu/rie1 de h&el s*ijn5 v]nietigd4 ,en wa>om8 ,omdat zij te vl bes*av+1 omdat zij te vl lev5smiddel51 te vl indu/rie1 te vl h&el bezit4 ,de produktiekra*t51 die ha> t] bes*ikk+ /aan1 di55 niet me] tot bevord]+ d] burg]lijke eig5domsv]h\d+52 integ5deel1 zij zijn te geweldig voor deze v]h\d+5 geword51 zij word5 door ha> jui/ teg5geh\d54 ,en zoodra zij dez5 teg5/& ov]w9n51 br5g5 zij de gans*e burg]lijke sam5lev+ 9 wanorde en1 br5g5 zij het be/aan van d5 burg]lijk5 eig5dom1 9 geva>4 ,de burg]lijke v]h\d+5 zijn te eng geword5 om de door ha> voortgebra*te rijkdom te bevatt54 ,en wa>door ov]w9t de b\rgeoisie nu de crisiss58 ,aan d5 e55 kant1 door e5e g$wong5 v]nietig+ van e5 massa van produktiekra*t52 aan d5 &]5 kant1 door de v]ov]+ van nieuwe m>kt5 en de radikale uitbuit+ van de oude m>kt54 ,wa>door dus8 ,da>door1 dat zij nog veelzijdig] en nog veel geweldig] crisiss5 voorb]eidt en de middel5 om die crisiss5 te voorkom51 jui/ word5 v]m9d]d4 ,de wap55 wa>m$e de b\rgeoisie het feodalisme teg5 d5 grond geslag5 heeft1 ri*t5 zi* nu teg5 de b\rgeoisie zelve4 ,ma> de b\rgeoisie heeft niet alle5 de wap5s gesme$ die ha> t5 dood zull5 br5g52 zij heeft ook de m5s*5 voortgebra*t1 die deze wap5s teg5 ha> zull5 vo]54 ,dit zijn de mod]ne arbeid]s3 het prolet>iaat4 ,9 dezelfde mate wa>9 de b\rgeoisie1 d4 w4 z4 het kapitaal zi* ontwikkelt1 9 diezelfde mate ontwikkelt zi* k het prolet>iaat2 die klasse van mod]ne arbeid]s1 die sle*ts zoo lang te lev5 hebb51 als zij arbeid kunn5 v9d5 en die sle*ts zoo lang arbeid v9d51 als hunn5 arbeid het kapitaal v]me]d]t4 ,deze arbeid]s die zi* /uksgewijs v]koop5 moet51 zijn e5 wa>1 zooals elk h&els>tikel dat is en da>v&aan gelijkmatig aan alle wissel+5 van de concurr5tie1 aan alle s*ommel+5 van de m>kt ond]worp54 ,de arbeid van de prolet>irs heeft door de uitbreid+ van de ma*9]ie en de v]deel+ van d5 arbeid1 elk zelf/&ig k>akt] en da>m$e alle bekoorlijkheid voor d5 arbeid] v]lor54 ,hij is e5 gewoon aanhangsel van de ma*9e geword51 van wi5 sle*ts de e5v\dig/e1 e5tonig/e en gemakkelijk aan te le]5 h&grep5 word5 v]langd4 ,de ko/5 die de arbeid] v]oorzaakt1 bepal5 zi* da>v&aan tot die van de bloote lev5smiddel5-hoeveelheid die hij noodig heeft tot zijn ond]h\d en tot voortplant+ van zijn gesla*t4 ,de prijs e5] wa>1 ook die van d5 arbeid1 is e*t] gelijk aan die h>] produktieko/54 ,9 dezelfde mate1 wa>9 de walgelijkheid van d5 arbeid to5eemt1 9 diezelfde mate neemt het loon f4 ,me] nog1 9 dezelfde mate wa>9 de ma*9]ie en de v]deel+ van d5 arbeid to5em51 9 diezelfde mate neemt ook de massa van d5 te v]ri*t5 arbeid toe1 hetzij door v]me]d]+ van de arbeidsur51 hetzij door v]me]d]+ van de 9 e5 bepaald5 tijd te lev]5 hoeveelheid arbeids1 v]snelde loop d] ma*9es enz4 ,de mod]ne indu/rie heeft de kle9e w]kplaats van d5 patri>*al5 mee/] do5 v]&]5 9 de groote fabriek van d5 kapitali/is*5 ond]nem]4 ,arbeid]smassa's tezam5g$rong5 9 de fabriek1 word5 alda> op militaire wijze georganise]d4 ,zij word5 als ord9aire indu/rie-soldat51 ond] het toezi*t van e5 voll$ige hir>*ie van ond]-(fici]5 en (fici]5 geplaat/4 ,zij zijn niet alle5 kne*t5 d] b\rgeoisklasse1 ma> zij word5 dagelijks en op elk uur van di5 dag gekne*t door de ma*9e1 door d5 opzi*t] en voor alles1 door d5 individueel5 b\rgeois zelf1 die fabrikant heet4 ,dit despotisme is zooveel te kle9]1 zooveel te hatelijk]1 zooveel te v]bitt]5d]1 na> mate het te op5lijk] de uitbuit+ als zijn doel proklame]t4 ,hoe m9d] de h&5>beid ges*ik!id1 en kra*tsuit+ gaat v]eis*51 d4 w4 z4 hoe me] de mod]ne indu/rie zi* ontwikkelt1 des te me] wordt de arbeid d] mann5 v]drong5 door die van de vr\w54 ,gesla*ts- en oud]domsv]s*ill5 zijn niet me] maats*appelijk-geldig voor de arbeid]sklasse4 ,er zijn sle*ts arbeids9/rum5t5 van h5 ov]1 die na> gelang van oud]dom en van gesla*t1 v]s*ill5de ko/5 oplev]54 ,is de uitbuit+ van d5 arbeid] door de fabrikant5 e5maal 9 zoov]re g$aan1 dat hij zijn arbeidsloon 9 g]e$ geld uitbetaald krijgt1 dan vall5 de &]e deel5 van de b\rgeoisie hem op het lijf1 9 d5 vorm van d5 hui%e]1 d5 w9keli]1 d5 p&je%ui%\d]1 enz4 ,de tot dusv] be/aan hebb5de kle9e midd5/&1 de kle9e indu/rieel51 koopli$5 en r5t5i]s1 de h&w]k] en de bo]1 alle deze klass5 z9k5 tot het prolet>iaat af2 deels hi]door1 omdat hun kle9 kapitaal voor het b$rijf van de groote indu/rie niet to]eik5d is1 deels da>door1 omdat hunne ges*ik!id door de nieuwe produktiewijze van h>e wa>de wordt b]o(d4 ,zoo wordt het prolet>iaat g]ecrute]d uit alle klass5 d] bevolk+4 ,na e5 s*ild]+ van het ont/aan en het v]loop van d5 /rijd van het prolet>iaat1 ongeve] gelijk aan die welke 9 het ges*rift teg5 ,pr\dhon voorkwam1 gaat het ,manife/ v]d] ons d5 klass5/rijd s*ild]5d4 ,van alle klass5 die h$5 t5 dage teg5ov] de b\rgeoisie zi* geplaat/ zi51 is alln het prolet>iaat de w]kelijk revolutionaire klasse4 ,de ov]ige klass5 kom5 om1 en gaan ond] met de groot-indu/rie2 het prolet>iaat is ha> eig5 produkt4 ,de midd5/&51 de kle9e indu/rie1 de kle9e koopman1 de h&w]k]1 de bo]1 zij all5 be/rijd5 de b\rgeoisie1 om hun be/aan als midd5/& voor d5 ond]gang te vrijw>54 ,zij zijn aldus bes*\wd1 niet revolutionair1 zij zijn cons]vatief4 ,/]k] nog1 zij zijn reaktionair1 zij zoek5 het rad van de vooruitgang t]ug te draai54 ,als zij revolutionair zijn1 dan zijn zij het met betrekk+ tot hun aan/a&e ov]gang tot het prolet>iaat1 ma> alsdan v]d$ig5 zij niet hunne teg5woordige1 ma> hunne toekom/ige belang52 dan v]lat5 zij hun eig5 /&punt1 om zi* op dat van het prolet>iaat te /ell5444444444 ,elke sam5lev+ die tot nog toe be/ond1 b]u/te gelijk wij gezi5 hebb51 op de teg5/ell+ van ond]drukk5de en ond]drukte klass54 ,om ev5wel e5 klasse te kunn5 ond]drukk51 moet5 ha> de voorwa>d5 v]zek]d zijn1 wa>op zij1 m9/ g5om5 ha> gekne*t be/aan kan vo]54 ,de lijfeig5e heeft zi* 9 de lijfeig5s*ap tot m$elid van de commune opgew]kt1 zooals de kle9e burg] tot b\rgeois ond] het juk van het feodale absolutisme4 ,de mod]ne arbeid] da>5teg51 9 plaats van zi* met de vooruitgang van de indu/rie te kunn5 v]heff51 z9kt /e$s diep] ond] de be/aansvoorwa>d5 zijn] eig5e klasse4 ,de arbeid] wordt e5 paup] en het paup]isme ontwikkelt zi* nog snell]1 dan de bevolk+ en dan de rijkdom4 ,het wordt hi]m$e kla> en duidelijk1 dat de b\rgeoisie onges*ikt is nog lang] de he]s*5de klasse d] sam5lev+ te blijv5 en de lev5svoorwa>d5 h>] klasse1 d] sam5lev+ als e5e regel5de wet op te dw+54 ,zij is onges*ikt tot he]s*51 omdat zij onges*ikt is h>e slav51 het be/aan1 zelfs b9n5 het raam hunn] slav]nij te v]zek]52 omdat zij g$wong5 is hun te lat5 ne]z9k5 tot e5e positie1 wa>9 zij h5 vo$5 moet1 9 plaats van door h5 gevo$ te word54 ,de maats*appij kan niet me] ond] ha> lev51 d4 w4 z4 ha> lev51 laat zi* niet me] v]e5ig5 met dat d] sam5lev+4 ,de wez5lijke voorwa>de tot het be/aan en de he]s*appij d] b\rgeoisklasse1 is de ophop+ van d5 rijkdom 9 de h&5 van privaat-p]son51 de vorm+ en v]me]d]+ van het kapitaal2 de voorwa>de van het kapitaal is3 de loon>beid4 ,de loon>beid b]u/ uitsluit5d op de concurr5tie d] arbeid]s ond]l+4 ,de vooruitgang van de indu/rie1 welk] willooze en wer/&slooze draag/] de b\rgeoisie is1 /elt e*t] 9 plaats van het isolem5t van d5 arbeid] door de concurr5tie1 hunne revolutionaire aane5sluit+ door de v]e5ig+4 ,met de ontwikkel+ d] groot-indu/rie wordt aldus ook de grondslag ond] de voet5 d] b\rgeoisie wegg]ukt1 die wa>op zij produce]t en de produkt5 zi* toeig5t4 ,h>e ond]gang en de zegepraal van het prolet>iaat zijn beid5 gelijkelijk onv]mijdelijk4 ,het twe$e g$eelte van het ,manife/ beh&elt d5 prolet>ir en d5 communi/ en de v]h\d+ wa>9 beid5 tot elk&] /aan1 b5ev5s e5e uite5zett+ van wat de communi/5 will53 ,de !oretis*e /ell+5 d] communi/5 b]u/5 ge5sdeels op iden1 op pr9cipes die door dez5 ( g55 w]eldv]bet]a> zijn uitg$a*t4 ,zij zijn de algeme5e uitdrukk+5 van feitelijke v]h\d+51 van e5 be/a&5 klass5/rijd1 e5e1 zi* ond] onze oog5 afspel5de hi/oris*e beweg+4 ,de afs*aff+ van de tot nu toe be/a&e eig5domsv]h\d+51 is niet iets dat aan het communisme 9 het bijzond] eig5 is4 ,alle eig5domsv]h\d+5 w>5 aan e5 g$urige hi/oris*e wissel+1 aan e5e ge/adige hi/oris*e v]&]+ ond]worp54 ,de frans*e revolutie bijv41 s*afte d5 feodal5 eig5dom1 t5 gun/e van d5 burg]lijk5 af4 ,wat het communisme k>akt]ise]t1 dat is niet de afs*aff+ van d5 eig5dom 9 het algeme51 ma> de afs*aff+ van d5 burg]lijk5 eig5dom4 ,de mod]ne burg]lijke privaat-eig5dom is e*t] de laat/e en mee/ volkom5e uitdrukk+ van de voortbr5g+ en de toeig5+ d] produkt51 welke op klasseteg5/ell+51 op de uitbuit+ van d5 e5 door d5 &] b]u/54 ,9 dez5 z9 kunn5 de communi/5 hunne !orie 9 deze e5e uitdrukk+3 opheff+ van het privaat-bezit sam5vatt54 ,v]volg5s werlegt het ,manife/ alle teg5w]p+51 die er gemaakt zijn geword5 teg5 de doele9d5 d] communi/54 ,9 de e]/e plaats1 dat zij d5 eig5dom will5 afs*aff54 ,het antwoordt hi]op3 dat de communi/5 niet d5 eig5dom als zoodanig will5 afs*aff51 om die r$51 dat zij dat niet z\d5 kunn54 ,iets &]s is het1 dat zij d5 privaat-eig5dom will5 do5 v]vang5 door de geme5s*appelijke4 ,die privat5 eig5dom namelijk1 welke zi* beweegt 9 de teg5/ell+1 tuss*5 kapitaal en loon>beid4 ,het kapitaal is ge5 p]soonlijke ma> e5e maats*appelijke ma*t4 ,het is e5 produkt van geme5s*appelijk5 arbeid en kan sle*ts door e5e geme5s*appelijke w]kzaamheid van vele l$51 9 laat/e in/antie van die van alle l$5 d] geme5s*ap1 9 beweg+ word5 gezet4 ,wordt het 9 geme5s*appelijk1 aan alle l$5 d] sam5lev+ toebehoor5d eig5dom v]&]d1 dan v]&]t niet de p]soonlijke eig5dom 9 geme5s*appelijk1 ma> het maats*appelijk k>akt] van d5 eig5dom v]&]t1 doordi5 dit zijn klasse-k>akt] v]lie/4 ,9 de burg]lijke maats*appij is de lev5de arbeid sle*ts e5 middel om d5 opgehoopt5 arbeid te do5 v]me]d]54 ,9 de communi/is*e sam5lev+1 zal de opgehoopte arbeid sle*ts e5 middel zijn om het lev5sproces van d5 arbeid] te v]ruim51 te v]rijk5 en te bevord]54 ,9 de burg]lijke sam5lev+ he]s*t dus het v]l$5 ov] het h$51 9 het communisme zal het h$5 ov] het v]l$5 he]s*54 ,9 de burg]lijke sam5lev+ is het kapitaal zelf/&ig en p]soonlijk1 t]wijl het w]k5de individu nzelf/&ig en np]soonlijk is44444 ,gij w]pt ons voor1 zoo roept het ,manife/ d5 teg5/&]s toe1 dat wij uw eig5dom will5 afs*aff56 ,zek]1 dat is zoo6 ,van af het oog5blik1 wa>9 de arbeid niet me] kan word5 omgezet 9 kapitaal1 geld ( grondr5te1 9 't kort tot e5 monopolise]ba> iets kan word5 gemaakt4444 van dat oog5blik af1 v]kla>t gij d5 p]soon voor opgehev54 ,gij /emt aldus toe1 dat gij ond] d5 p]soon1 niem& &]s v]/aat dan d5 b\rgeois1 d5 burg]lijk5 bezitt]4 ,en deze p]soon nu1 zal ze] zek] moet5 oph\d5 te be/aan6 ,het communisme b5eemt niem& de ma*t zi* maats*appelijke produkt5 toe te eig551 het b5eemt alle5 hem de ma*t1 door middel van vreemd5 arbeid &]5 te ond]drukk54 ,m5 wi]p ons voor1 met de opheff+ van het privaatbezit zal alle w]kzaamheid oph\d5 te be/aan en e5e algeme5e luiheid zal er he]s*54 ,w>e dat zoo1 dan moe/ de burg]lijke maats*appij re$s s9ds lang aan luiheid te gronde gegaan zijn2 want die 9 ha> arbeid51 word5 niet rijk] en die 9 ha> rijk] word51 arbeid5 niet4 ,de gans*e b$5k+ loopt uit op de tautologie1 dat er ge5 loon>beid me] be/aat1 zoodra er ge5 kapitaal me] be/aat4 ,het ,manife/ we]legt v]volg5s alle aankla*t51 die van ideologis*1 philosophis* en religieus /&punt gemaakt zijn teg5 het ,communisme4 ,met de lev5sv]h\d+5 d] m5s*51 zegt het1 met het maats*appelijk be/aan1 v]&]5 ook hunne voor/ell+51 bes*\w+5 en begripp51 9 n woord v]&]t hun bewu/zijn4 ,wat bewij/ de ges*i$5is &]s1 dan dat de gee/elijke voortbr5g+1 v]&]t met de mat]ieele8 ,de he]s*5de iden van e5 zek]5 tijd1 w>5 altijd ma> de iden van de 9 di5 tijd he]s*5de klasse4 ,m5 spreekt van iden welke e5e gans*e sam5lev+ revolutione]52 m5 con/ate]t da>m$e het feit1 dat zi* b9n5 het raam van de oude sam5lev+ de elem5t5 tot e5e nieuwe gevormd hebb5 dat met de oploss+ d] oude lev5sv]h\d+52 de oploss+ d] oude iden gelijk5 tr$ h\dt4 ,to5 de oude w]eld aan het nd]gaan 01 w]d5 de oude godsdi5/5 ov]wonn5 door de *ri/elijke religie4 ,to5 de *ri/elijke iden 9 de #ah;e eeuw het aflegd5 teg5 de v]li*t+s-iden1 /re$ de feodale maats*appij h>5 dood/rijd met de to5malige revolutionaire b\rgeoisie4 ,de iden van de gewet5s- en religievrijheid1 w>5 sle*ts de we]klank van de he]s*appij d] vrije concurr5tie1 op het gebi$ van de wet5s*ap44444 ,de teg5w]p+1 dat er to* eeuwige wa>h$5 zooals vrijheid1 g]e*tigheid enz41 zijn1 die aan alle maats*appelijke toe/&5 geme5 zijn1 werlegt het ,manife/ met te zegg53 ,ond] vrijheid v]/aat m5 9 de teg5woordige burg]lijke produktiev]h\d+51 d5 vrij5 h&el1 d5 vrij5 koop en v]koop4 ,v]valt ev5wel d5 s*agg]1 dan v]valt ook d5 vrij5 s*agg]4 ,de tirades ov] d5 vrij5 h&el1 gelijk alle ov]ige vrijheidsr$evo]+5 van onze b\rgeoisie1 hebb5 ov] het algeme5 ma> e5ig5 z9 teg5ov] d5 gebond5 s*agg]1 teg5ov] d5 gekne*t5 burg] van uit de ,midd5eeuw51 niet e*t]1 teg5ov] de communi/is*e opheff+ van d5 s*agg]1 d] burg]lijke produktiev]h\d+5 en d] b\rgeoisie zelf4 ,gij zijt er v]ontru/ ov] dat wij d5 privaat-eig5dom will5 opheff54 ,ma> 9 uwe be/a&e maats*appij1 is het privaat-bezit voor neg5 ti5de h>] l$5 re$s opgehev52 be/aat het jui/ drdoor dat het voor #i_/aj niet be/aat6 ,gij w]pt ons dus voor1 dat wij e5 eig5dom w5s*5 op te heff51 hetwelk de eig5domloo%eid van de ov]groote massa1 als e5e noodzakelijke voorwa>de voorop /elt444444 ,en de opheff+ d] familie dan1 welke m5 d5 communi/5 v]wijt6 ,wa>op1 vraagt het ,manife/1 b]u/ de teg5woordige burg]lijke familie8 ,op het kapitaal1 op d5 privat5 w9/4 ,volkom5 ontwikkeld be/aat zij sle*ts bij de b\rgeoisie2 ma> zij v]krijgt h>e aanvull+ 9 de g$wong5 familieloo%eid van de prolet>irs en de publieke pro/itutie4 ,de familie d] b\rgeois valt natuurlijk weg met het wegvall5 van deze h>e aanvull+1 en beid5 v]dwijn5 met het v]dwijn5 van het kapitaal4 ,w]pt gij ons nu voor1 dat wij de uitbuit+ van de k9d]5 door hunne oud]s opheff5 will58 ,dan /emm5 wij met dat v]wijt volkom5 94 ,ma>1 zegt gij1 wij heff5 de intiem/e v]h\d+5 op1 doordi5 wij 9 de plaats van de huiselijke opvo$+ die van de sam5lev+ will5 plaats56 ,ma> wordt niet uwe opvo$+ door de sam5lev+ bepaald8 ,door de maats*appelijke v]h\d+51 b9n5 welke gij opvo$t1 door de direkt]e ( indirekt]e inm5g+ van de maats*appij1 door middel van de s*ol5 enz4 ,de communi/5 hebb5 de inw]k+ van de sam5lev+ op de opvo$+ niet uitgevond53 zij v]&]5 ha> k>akt] alle51 zij ontrukk5 alle5 de opvo$+ aan d5 invlo$ van de he]s*5de klasse4 ,de burg]lijke tirades ov] familie en ov] opvo$+1 ov] de intieme v]h\d+5 van oud]s tot k9d]51 zijn ev5wel te ell5dig]1 na>mate te me] door en t5 gevolge van de groot-indu/rie1 alle familieb&5 van d5 prolet>ir zijn vane5g]et5 en zijne k9d]5 tot e5v\dige h&els>tikel5 en produktie-in/rum5t5 zijn geword54 ,het ,manife/ wij/ er dan v]volg5s op1 dat de communi/is*e revolutie de radikaal/e zal zijn1 omdat zij zal brek5 met de traditioneele eig5domsv]h\d+51 ge5 wond] dat 9 h>e ontwikkel+sgang op het radikaal/ gebrok5 wordt met de traditioneele iden4 ,als e]/e s*r$e van de arbeid]s om tot de v]heff+ van het prolet>iaat te g]ak51 wij/ het ,manife/ de v]ov]+ van de demokratie aan4 ,het prolet>iaat1 zegt het v]d]1 zal zijne politieke he]s*appij da>toe aanw5d51 d] b\rgeoisie voor en na al het kapitaal te ontrukk51 alle produktiemiddel5 9 h&5 van d5 ,/aat1 d4 w4 z4 van het als he]s*5de klasse georganise]de prolet>iaat te c5tralise]5 en de massa d] produktiekra*t51 zoo snel mogelijk te do5 v]me]d]544444444 ,zijn 9 d5 loop van de ontwikkel+ de klassev]s*ill5 v]dw55 en is alle produktie 9 h&5 van de geassocie]de individu5 sam5getrokk51 dan heeft de ,/aat zijn politiek k>akt] v]lor54 ,de politieke ma*t 9 d5 eig5lijk5 z91 is de georganise]de ma*t van de e5e klasse1 tot ond]drukk+ van de &]e4 ,wanne] het prolet>iaat 9 d5 /rijd teg5 de b\rgeoisie1 zi* noodzakelijk tot klasse v]e5igt2 door e5 revolutie zi* tot he]s*5de klasse maakt en als he]s*5de klasse1 gewelddadig de oude produktiev]h\d+5 opheft1 dan heft het met deze produktiev]h\d+51 de be/aansvoorwa>d5 van de klasseteg5/ell+51 d] klass5 ov] het algeme5 op1 en da>mee tegelijk3 zijne eig5e he]s*appij als klasse4 ,9 de plaats van de oude burg]lijke sam5lev+ met h>e klass5 en klasseteg5/ell+5 tre$t dan e5e associatie1 wa>9 de vrije ontwikkel+ van e5 i$]1 de voorwa>de voor de vrije ontwikkel+ van all5 is4 ,het ,manife/ beh&elt 9 zijn d]de g$eelte a*t]e5volg5s1 de vorm5 van socialisme1 gelijk m5 die 9 de dag5 vr #ahdh 9 ,we/-,europa aantr(3 #a;e4 ,het ,reaktionaire socialisme1 wa>ond] a4 feudale socialisme1 b4 het kle9 burg]lijk socialisme en c4 het duits*e ( het w>e socialisme g]ek5d w]d54 ,dan #b;e4 het ,cons]vatieve ( het b\rgeois-socialisme en t5 #c;e4 het ,critis*-utopi/is*e socialisme4 ,9 het vi]de g$eelte /elt het ,manife/ de positie 9 het li*t1 die de ,communi/5 teg5ov] de v]s*ill5de oppositioneele p>tij5 innem54 ,de communi/51 zegt het1 /rijd5 voor de b]eik+ van de onmiddellijk voor de h& ligg5de doele9d5 en belang5 d] arbeid]sklasse1 ma> zij v]teg5woordig5 9 de teg5woordige beweg+ de toekom/ di] beweg+4444 ,zij lat5 ge5 oog5blik v]lor5 gaan om bij d5 arbeid] e5 zoo mogelijk kla> bewu/zijn1 ov] de vij&ige teg5/ell+ tuss*5 b\rgeoisie en prolet>iaat te voors*ijn te roep54444 ,9 n woord de communi/5 ond]/eun5 ov]l elke revolutionaire beweg+1 teg5 de be/a&e maats*appelijke en de politieke toe/&5 g]i*t4 ,9 alle deze beweg+5 v]heff5 zij de eig5domskwe/ie1 welke me] ( m9d] ontwikkelde vorm deze ook mag hebb5 aang5om51 tot de pr9cipieele kwe/ie van de beweg+4 ,de communi/5 arbeid5 voorts ov]al aan de v]b9d+ en de v]/&h\d+ d] demokratis*e p>tij5 van alle l&54 ,de communi/5 v]smad5 het hunne inzi*t5 en doele9d5 te bemantel54 ,zij v]kl>5 het ronduit1 dat hun doel alle5 kan word5 b]eikt door de gewelddadige omv]w]p+ van de tot nu toe be/a&e maats*appelijke orde4 ,mog5 de he]s*5de klass51 sidd]5 voor e5e communi/is*e revolutie6 ,de prolet>irs hebb5 niets te v]liez5 dan hunne ket556 ,zij hebb5 da>5teg5 e5 w]eld te w9n56 ,prolet>irs all] l&5 v]e5igt ,u6 ,aldus e9digt dit klassieke dokum5t van het wet5s*appelijke socialisme4 ,van af zijn5 tijd dagteek5t de eig5lijke sociaal-demokratie4 ,wij moet5 v]d] ,m>x' kle9]5 arbeid1 na hem vlu*tig te hebb5 aange/ipt lat5 ru/51 om ons met zijn ho(dw]k de ,critiek op de /aa?ui%\dkunde die lat] volkom5] is gemaakt door ,das ,kapital1 bezig te h\d54 ,na de ,revolutie van #ahdh 9 ,duits*l&1 door de v]&]+ van de toe/&51 welke ,m>x e4 d4 w$] de geleg5heid v]s*aft5 na> ,duits*l& t]ug te ke]51 ri*tte hij met m$ew]k+ van vri5d5 wa>ond] ook ,engels 9 ,keul5 de ,neue ,rhe9is*e ,zeitung op4 ,het e]/e numm] van dit blad1 dat zi* onmiddellijk 9 de politiek op /r5g demokratis*5 en 9 sociale d+5 op communi/is*5 grondslag plaat/e1 v]s*e5 #a ,juni #ahdh4 ,ond] zijne tijdelijke m$ew]k]s telde het blad o4 a4 de jonge ,f]d9& ,lasalle1 die e5ige j>5 lat] 9 ,duits*l& als pioni] d] sociali/is*e beweg+ zulk e5 groote rol z\ spel54 ,ma> de reaktie _h 9 ,duits*l& en vooral 9 ,pruiss51 spo$ig w$] gezegevi]d en met me] dan twee dozijn process5 belad5 weg5s w$]spannigheid1 en voornamelijk om ha> aanspor5 tot het weig]5 van bela/+betal5 aan e5e rege]+1 die de pas v]worv5 re*t5 d] burg]ij met voet5 trad1 moe/ de ,neue ,rhe9is*e ,zeitung d5 #ai;e ,mei #ahdi oph\d5 te v]s*ijn54 ,freiligra? de di*t] _h voor dit laat/e numm] de volg5de di*tregel5 ges*rev53 ,ke9 (fn] ,hieb 9 (fn] ,s*la*t-- ,es fll5 die ,nck5 und ,tck51 ,es fllt mi* die s*lei*5de ,ni$etra*t ,d] s*mutzig5 ,we/kalmck56 ,aus dem ,dunkel flog d] tt5de ,s*aft1 ,aus dem ,h9t]halt fiel5 die ,/rei*e-- ,und s lieg' i* nun da1 9 me9] ,kraft1 ,e9e /olze ,rebell5lei*e6 ,m>x toog w$] na> ,p>ijs1 wa> hij de lat] b]oemd geword5 hi/oris*e s*ets van de frans*e ,revolutie van #ahdh s*reef1 die de e]/e toepass+ van zijn ges*i$s*rijv+sme?ode op de gebeurt5iss5 van d5 dag 04 ,deze artikel5-reeks lat] uitgegev5 ond] d5 titel3 de ,burg]oorlog 9 ,frankrijk1 is lat] aangevuld met e5 niet m9d] pra*tige hi/oris*e analyse van de ov]w9n+ d] reaktie 9 ,frankrijk ond] ,napoleon ,,iii1 door ,m>x betiteld met ,d] #ah;e ,brumaire des ,l\is ,bonap>te4 ,ook ov] de duits*e ,revolutie van #ahdh zijn to5 door ,m>x artikel5 ges*rev51 die voor e5ige j>5 gel$5 uitgegev5 zijn ond] d5 titel3 ,revolutie en ,contra-,revolutie 9 ,duits*l& 9 #ahdh4 ,voll$igheid%alve moet hi] nog meld+ word5 gemaakt1 dat na e5 proces1 dat m5 d5 l$5 van d5 ,communi/5bond 9 ,duits*l& a&e$ weg5s hoogv]raad en wa>bij e5 aantal hunn] v]oordeeld w]d51 dez5 ,bond opgehev5 moe/ word54 ,m>x heeft de gans*e hi/orie van di5 ,bond1 b5ev5s zijn k>akt] en ook dat van de op de revolutie gevolgde reaktie1 t]ne]ges*rev5 9 e5 boekje3 ,het ,keuls*e ,communi/5-proces g5aamd4 ,m>x toog1 nadat ook ,p>ijs hem voor de twe$e maal als woonplaats ontzegd 01 na> ,lond51 om zi* da> voor go$ te ve/ig54 ,alda> moe/ hij w]k5 om zijn brood1 door j\rnali/iek5 arbeid te v]ri*t5 en _h hij inmiddels ook e5ige k9d]5 gekreg54 ,ma> wat hem het mee/ 9 ,lond5 bleef aantrekk51 dat 0 de geleg5heid die hij alda> vond1 om zijne economis*e /udin voort te zett54 ,e]/5s1 omdat ,engel& het groote proefveld 0 voor iem&1 die 9 die dag5 de groot-indu/rie met al h>e voor- en nadeel51 li*t- en s*aduwzijd5 wilde le]5 k5n54 ,twe$5s1 omdat er 9 het ,briti% ,museum e5 ongek5de hoeveelheid mat]iaal 0 te v9d5 voor politiek-economis*e /udin4 ,d]d5s omdat ,lond5 zelf1 de int]essant/e plaats 0 tot wa>nem+ van het burg]lijk lev52 en t5 laat/e1 door het nieuwe ontwikkel+s/adium wa>9 de burg]lijke sam5lev+ gekom5 0 door de ontdekk+ van de ,cali=nis*e en ,au/ralis*e g\dmijn54 ,m>x zelf v]kla>de hi]omtr5t3 ,de physikus bes*\wt natuurprocess51 ( da> wa> zij 9 hunn5 s*]p/ afgeteek5d5 vorm en van /or5d5 invlo$5 onb]o]d zijn wa> te nem52 ( zoo mogelijk1 maakt hij exp]im5t5 ond] voorwa>d51 welke hem e5e zuiv]e ontwikkel+ van het proces kunn5 v]zek]54 ,wat ik 9 dit w]k tra*tte na te vors*5 79 ,das ,kapital n4 l47 is de kapitali/is*e produktiewijze en de aan ha> beantwoord5de produktie- en v]ke]sv]h\d+54 ,hunne klassieke v]blijfplaats is tot nu toe nog ,engel&4 ,dit is de r$51 wa>om dit l& als ho(d-illu/ratie mijn] !oretis*e ontwikkel+ di5/ doet4 ,aldus luidt het 9 de ,voorr$e van het e]/e deel van ,das ,kapital4 ,,m>x ,,ov] ,,vrij-,,h&el4 ,wij hebb5 nog meld+ te mak5 van e5 tweetal /udin van /aa?ui%\dkundig5 a>d1 welke beid5 date]5 uit de p]iode d] ,brussels*e ball+s*ap van #ahdg4 ,het zijn ,voordra*t51 door ,m>x 9 op5b>e v]gad]+5 geh\d54 ,zijne groote k5nis van economis*e toe/&5 en de proev5 zijn] critis*e gav5 op dit gebi$ blijk5 re$s uit beid54 ,de e5e is getiteld ,ov] ,loon>beid en ,kapitaal en is geh\d5 9 de ,deuts*e ,arbeit]v]e9 alda>4 ,zij is e5 beg91 dat geheel en al tehuis behoort bij ,m>x' critis*-economis*e bes*\w+5 en behoeft dus hi] niet opzi*zelf te word5 beh&eld4 ,het &]e is de 9 #ahdg 9 de ,demokratis*e ,gesells*aft te di] plaatse geh\d5 voordra*t ,ov] ,vrije-h&el4 ,het 0 9 het agitatietijdp]k d] graanre*twett5 9 ,engel&4 ,m>x komt hi]9 tot deze conclusies3 wat beteek5t ond] d5 huidig5 toe/& d] sam5lev+ de vrije h&el8 ,niet &]s1 dan de vrijheid van het kapitaal44444 ,zoolang gij de v]h\d+ van loon>beid tot kapitaal laat voortbe/aan1 moge de ruil d] w>51 zi* ook voortdur5d voltrekk5 ond] de gun/ig/e v]h\d+51 zal er /e$s e5 klasse wez5 die uitbuit1 en e5e die uitgebuit wordt444444 ,niettem91 gelo(t niet ,mijne he]51 dat wanne] wij d5 vrij5 h&el critise]51 wij dan vri5d5 zijn van bes*]m5de re*t54 ,integ5deel6 ,m5 kan het con/itutionalisme be/rijd5 zond] e5 vri5d van het absolutisme te wez54 ,ov]ig5s zijn bes*]m5de re*t5 sle*ts e5 middel1 om 9 e5 l& de groot-indu/rie op te vo$51 d4 w4 z4 ha> van de w]eldm>kt afhankelijk te mak5 en van het oog5blik af wa>op m5 van de w]eldm>kt afhankelijk beg9t te word51 hangt m5 9 me]d]e ( m9d]e mate re$s van d5 vrij5 h&el af4 ,bov5di5 ontwikkelt bes*]m+ de vrije concurr5tie 9 het l& zelf4 ,d]halve zi5 wij het1 dat 9 de l&5 wa> de b\rgeoisie beg9t zi* als klasse te do5 geld51 zooals bijv4 9 ,duits*l&1 zij re$s groote moeite doet om bes*]m+ te v]krijg5444444 ,9 't algeme5 e*t] is teg5woordig het sy/eem d] bes*]m5de re*t5 cons]vatief1 t]wijl de vrije h&el v]/or5d w]kt4 ,het ontwri*t de vroeg]e nationaliteit5 en drijft de teg5/ell+ tuss*5 prolet>iaat en b\rgeoisie op hunn5 spits4 ,9 n woord3 het sy/eem van d5 vrij5 h&el bespo$igt de sociale revolutie4 ,en sle*ts 9 dez51 revolutionair5 z9 ,mijne ,he]51 zoo e9digde ,m>x zijn r$e1 /em ik vr d5 vrij5 h&el4 ,,d]de ,,g$eelte4 ,,ho(d/uk ,v4 ,,de ,,kritiek ,,op ,,het ,,kapitalisme4 ,zooals 9 de philosophie en 9 de w]eldbes*\w+ ,m>x' wet5s*appelijke inzi*t5 aanknoopt5 aan ,kant1 ,fi*te1 ,hegel en ,feu]ba*2 9 de ges*i$5isbes*\w+ aan ,augu/9 ,?i]ry en ,mi*elet1 zoo knoopt5 zijne /aa?ui%\dkundige inzi*t5 aan die van de1 ev5e5s klassieke v]teg5woordig]s d] burg]lijke /aa?ui%\dkunde aan4 ,adam ,smi? en ,david ,ric>do1 beid5 engels*e econom5 w>5 zijne voorgang]s4 ,voornamelijk 0 het k]npunt van elke pr9cipieele economie1 het concipie]5 e5] wa>de-!orie4 ,deze is ook bij ,m>x1 gelijk bij elk5 econoom die e5 zek] tijdvak 9 zijn w]k v]teg5woordigt1 de spil wa>om alles draait4 ,ma> bij ,m>x bov5di51 de bron wa>uit de door hem ge=mule]de !orie van de mrwa>de1--de polsad] 9 de kapitali/is*e produktiewijze1--wet5s*appelijk door hem kon word5 va/ge/eld4 ,tuss*5 de ,critiek op de /aa?ui%\dkunde en ,das ,kapital1 het beg9 en de voortzett+1 ligg5 neg5 j>54 ,het e]/e deel van3 ,das ,kapital1 zur ,kritik d] politis*5 konomie v]s*e5 9 #ahfg2 het twe$e deel e]/ 9 #ahhe1 twee j>5 na ,m>x' dood1 zoo ook het d]de deel1 beid5 door ,fri$ri* ,engels uitgegev54 ,de j>5 die er ligg5 tuss*5 de ,critiek en het groote dikke boek ,das ,kapital1 w>5 voor ,m>x1 die van e5 langdurig1 /e$s t]ugke]5d li*amelijk lijd5 en van groote f9antieele zorg54 ,ma> dat niet alle54 ,9 die p]iode viel ook de p]soonlijke aktie van ,k>el ,m>x1 de opri*t+ van en de enorme w]kzaamh$5 v]bond5 aan de ,int]nationale1 de /i*t+ die 9 #ahfd te ,lond5 tot /& kwam1 t5 doel hebb5d de arbeid]sbeweg+ van to5maals 9 de v]s*ill5de l&51 e5 int]nationale b& te gev54 ,m>x 0 h>e secret>is en tev5s h>e ziel4 ,de noodzakelijkheid om beknopt te zijn1 wa>door ook alle5 ma> de ho(dpunt5 van ,m>x' lev5sw]k kunn5 word5 we]gegev51 noopt ons van de ,int]nationale en wat ,m>x er 9 de$1 met e5 enkel woord gewag te mak5 en er niet lang] bij /il te /aan4 ,wij beh&el5 v]volg5s al het economis*e w]k van ,m>x tezam54 ,e5 voornaam d+ di5t hi]bij wl te word5 9 't oog gevat4 ,m>x heeft ge5 bepaald nieuw nationaal-economis* sy/eem op ge/eld2 hijzelf betitelde zijn w]k als critiek4 ,en iets &]s z\ dan ook met ,m>x' ov]tuig+ en opvatt+ van de evolutie die de sam5lev+ doormaakt 9 de kapitali/is*e produktiep]iode en de1 aan die produktiewijze imman5te wett5 die ha> voortbeweg5 en tot oploss+ br5g51 welk] oploss+ niet &]s kan zijn dan h>e eig5e negatie1 niet te rijm5 zijn gewee/4 ,voor ,m>x1 zoo luidt het oordeel van e5 ,russis* critikus1 afg$rukt 9 d5 twe$5 druk van het e]/e deel van ,das ,kapital14444 is sle*ts n d+ van gewi*t3 de wet d] ph5om55 te v9d5 met welk] ond]zoek hij zi* bezig h\dt4 ,en voor hem is niet alle5 de wet van gewi*t die ze behe]s*t1 voor zoov] zij hunn5 ontwikkeld5 vorm hebb5 en 9 sam5hang met elk&] /aan en zooals zij 9 e5 gegev5 tijdp]k kan word5 wa>g5om54 ,voor hem is het ook vr alles van gewi*t1 de wet h>] v]&]+1 h>] ontwikkel+1 d4 w4 z4 de ov]gang uit de e5e vorm 9 de &]e1 uit de e5e orde van sam5hang 9 de &]e te v9d54 ,zoodra hij e5maal e5e wet heeft ontdekt1 ond]zoekt hij 9 dtails de gevolg5 wa>9 zij zi* 9 het maats*appelijk lev5 demon/re]t4444 ,di5t5gevolge geeft ,m>x zi* sle*ts moeite voor n d+3 door nauwkeurige wet5s*appelijke ond]zoek+51 de noodzakelijkheid van bepaalde ord5 van maats*appelijke v]h\d+5 aan te toon5 en zooveel mogelijk onkreukba> de feit5 te con/ate]51 die hem tot uitgangs- en /eunpunt5 di554 ,hi]toe is het volmaakt voldo5de1 wanne] hij met de noodzakelijkheid van de teg5woordige orde van zak51 tegelijk de noodzakelijkheid van e5e &]e aantoont1 wa>9 de e]/e onv]mijdelijk moet ov]gaan1 gans* onv]s*illig ( de m5s*5 dat geloov5 ( niet geloov51 ( zij zi* hetzelve bewu/ zijn ( niet4 ,m>x bes*\wt de maats*appelijke beweg+ als e5 natuurhi/oris* proces1 dat door wett5 geleid wordt1 die niet alle5 niet van d5 wil1 het bewu/zijn en doel van de m5s*5 afhankelijk zijn1 ma> veele] omgeke]d1 welk] will51 bewu/zijn en doel er door bepaald wordt4444 ,wanne] het bewu/e elem5t 9 de bes*av+sges*i$5is e5 zoo ond]ges*ikte rol speelt1 dan spreekt het vanzelf1 dat de critiek welk] objekt de bes*av+ zelf is1 m9d] dan erg5s &]s1 d5 e5 ( &]5 vorm ( het e5 ( &]e resultaat van het bewu/zijn tot grondslag kan hebb54 ,dat wil zegg53 niet de idee1 ma> het uitw5dige v]s*ijnsel alle5 kan dan als ha> uitgangspunt di554 ,de critiek zal zi* bep]k5 tot de v]gelijk+ en de confronte]+ van e5 feit1 niet met de idee1 ma> met het &]e feit4 ,voor ha> is het sle*ts van gewi*t1 dat de beide feit5 zooveel mogelijk nauwkeurig ond]zo*t word5 en w]kelijk de e5 teg5ov] d5 &] v]s*ill5de ontwikkel+smom5t5 vorm51 voor alles is 't voor ha> ev5wel van gewi*t1 dat niet m9d] nauwkeurig de s]ie d] ord5 opgespoord wordt1 de opvolg+ en de v]b9d+1 wa>9 de trapp5 van ontwikkel+ zi* aan ons voordo54 ,ma>1 zoo zal m5 da>teg5 aanvo]51 de algeme5e wett5 van het economis*e lev5 zijn e5 en hetzelfde2 geheel onv]s*illig1 ( m5 ze toepa/ op het teg5woordige ( op het v]l$56 ,jui/ dt loo*5t ,m>x4 ,volg5s hem be/aan zulke ab/rakte wett5 niet444 ,volg5s zijn me5+ bezit integ5deel elke hi/oris*e p]iode h>e eig5 wett54444 ,zoodra het lev5 e5] maats*appij e5 zek]e ontwikkel+sp]iode ov]leefd heeft1 uit e5 bepaald /adium 9 e5 &] ov]gaat1 vangt het ook aan door &]e wett5 te word5 geleid4 ,9 n woord het economis*e lev5 bi$t ons e51 aan de ontwikkel+sges*i$5is op het &]e gebi$ dat d] biologie1 analoog v]s*ijnsel aan444444 ,de oude econom5 misk5d5 d5 a>d van de economis*e wett51 to5 zij dezelv5 v]gelek5 met de wett5 d] physiek en d] *emie44444 ,e5 diep]e analyse d] v]s*ijnsel5 bewees1 dat sociale organism5 zi* van elk&] ev5zoo grondig ond]s*eid5 als plant5 en di]lijke organism54 ,ja e5 en hetzelfde v]s*ijnsel is aan geheel en al v]s*ill5de wett5 ond]worp51 t5gevolge van de v]s*ill5de totaal-/ruktuur di] organism51 d] afwijk+ van hunne ond]l+e organ51 van het v]s*il d] voorwa>d51 wa>ond] zij funktione]544444 ,met de v]s*ill5de ontwikkel+ d] produktiekra*t5 wijzig5 zi* de v]h\d+5 en de h5 regel5de wett54 ,da>di5 ,m>x zi* t5 doel /elt1 van uit dit gezi*tspunt de kapitali/is*e maats*appij na te vors*5 en te v]kl>51 =mule]t hij sle*ts /r5g wet5s*appelijk het doel1 hetwelk i$] nauwgezet ond]zoek van het economis* lev5 hebb5 kan4 44444 ,de wet5s*appelijke wa>de van zulk ond]zoek is te v9d5 9 de opheld]+ van de bijzond]e wett51 welke ont/aan1 lev51 ontwikkel+ en dood van e5 bepaald maats*appelijke organisme en zijn opvolg+ door e5 &] en hoog]1 regel54 ,,de ,,analyse ,,van ,,de ,,wa>4 ,de rijkdom d] maats*appij51 9 welke de kapitali/is*e produktiewijze he]s*t1 doet zi* aan ons voor1 als e5e ongehoorde v]zamel+ van w>51 de individueele wa> als zijn elem5tair5 vorm4 ,m>x beg9 da>om ,das ,kapital met de analyse van de ,wa>4 ,e5 ,wa> is e5 arbeidsprodukt1 dat niet voor het eig5 gebruik1 hetzij van d5 produc5t ( van met hem v]bond5 m5s*51 ma> voor d5 ruil teg5 &]e produkt51 wordt voortgebra*t4 ,het zijn dus ge5 natuurlijke1 ma> maats*appelijke eig5a>digh$5 die e5 zek] produkt tot wa> mak54 ,aan de maats*appelijke rol1 de maats*appelijke funktie kan m5 't zi5 ( e5 produkt ,wa> is ( niet4 ,9 de kapitali/is*e maats*appij nu1 nem5 9 /e$s /ijg5d] mate de arbeidsprodukt5 de vorm van ,w>5 aan4 ,wanne] h$5 t5 dage nog niet alle arbeidsprodukt5 bij ons tot ,w>5 zijn geword51 dan is dit desweg5s omdat nog re/5 van vroeg]e produktiewijz5 door de teg5woordige he5loop54 ,ziet m5 nu hi]van af1 dan kan m5 zegg5 dat teg5woordig alle arbeidsprodukt51 de vorm van ,w>5 aannem54 ,wij kunn5 de teg5woordige produktiewijze niet begrijp51 wanne] ons niet held] voor oog5 /aat1 hoe het k>akt] van de ,wa> is 9 de huidige produktiewijze4 ,9 de produktie betrekk5 de m5s*5 zi* niet alle5 op de natuur4 ,zij produce]51 doordi5 zij op e5e bepaalde mani] tezam5w]k5 en de resultat5 da>van1 teg5 elk&] ruil54 ,om te produce]51 kom5 zij 9 bepaalde v]h\d+5 en betrekk+5 teg5ov] elk&] te /aan en alle5 b9n5 het raam van deze maats*appelijke betrekk+5 en v]h\d+51 v9d5 hunne betrekk+5 tot de natuur1 heeft de produktie plaats4 ,al na> het k>akt] d] produktiemiddel51 kunn5 natuurlijk deze maats*appelijke v]h\d+5 wa>9 de produc5t5 teg5ov] elk&] kom5 te /aan2 de voorwa>d5 wa>ond] zij hunne produkt5 ruil5 en aan de totaal-h&el+ d] produktie deelnem51 v]s*ill5d zijn4 ,met de uitv9d+ van e5 nieuw oorlogs9/rum5t1 het gewe]1 v]&]de ook noodw5dig de gans*e inw5dige organisatie van het leg]2 v]&]d5 de v]h\d+51 wa>9 de individu5 e5 leg] vormd5 en als leg] w]k5 kond52 wijzigde zi* ook de v]h\d+ van de v]s*ill5de leg]s tot elk&]4 ,de maats*appelijke v]h\d+5 wa>9 de individu5 produce]51 de maats*appelijke produktiev]h\d+5 wijzig5 zi* alzoo2 v]&]51 na>mate dat er v]&]+ en ontwikkel+ komt 9 de produktiemiddel51 de produktiekra*t5 9 het algeme54 ,de produktiev]h\d+5 als geheel1 vorm5 datg5e wat m5 de maats*appelijke v]h\d+51 de maats*appij noemt en wel e5 maats*appij op e5e bepaalde1 hi/oris*e hoogte van ontwikkel+2 e5 maats*appij met e5 eig5a>dig1 v]s*ill5d k>akt]4 ,9 de kapitali/is*e maats*appij1 met h>e privaat-produktiewijze1 h>e voortbr5g+ door elk5 ond]nem] afzond]lijk en de da>uit noodw5dig]wijs voortvloei5de private v]h\d+1 wa>9 de ruil]s teg5ov] elk&] zijn kom5 te /aan2 de produktie v]volg5s1 niet t5 eig5 behoeve1 niet om het produkt zelf1 ma> om d5 w9/1 heeft de ,wa> noodw5dig]wijs e5 &] k>akt] en e5 &]e beteek5is1 dan 9 e5e voorafga&e1 e5e &]e sam5lev+1 met &]e produktie-v]h\d+5 en kra*t5 en e5 &]e1 maats*appelijke wijze van ruil54 ,9 de private produktiewijze1 gelijk het kapitalisme van onz5 tijd ha> heeft ges*ap51 arbeidt elk1 oog5s*ijnlijk voor zi*zelve1 en de mani] wa>op i$] aan het produkt van d5 &] komt s*ijnt niet gewet5 te kunn5 word5 aan het k>akt] van hunn5 arbeid1 ma> aan de eig5a>digh$5 van het produkt-zelf4 ,de v]h\d+5 di] p]son5 ond] elk&]1 gelijk zij door het maats*appelijk k>akt] van d5 arbeid word5 bepaald1 v]krijg51 ond] de he]s*appij van de w>5produktie d5 s*ijn van v]h\d+5 van d+51 namelijk3 van produkt5 ond] elk&]4 ,zoolang de produktie e5 direkt maats*appelijke 01 0 zij ond]worp5 aan de bepal+ en aan de leid+ van de maats*appij en lag5 de v]h\d+5 d] produc5t51 ond] elk&]1 duidelijk voor de h&4 ,zoodra ev5wel de arbeid tot privaat-arbeid w]d1 die onafhankelijk w]d b$rev52 zoodra de produktie da>door tot e5 planlooze w]d1 v]s*55 de v]h\d+5 d] produc5t5 tot elk&]1 als v]h\d+5 van produkt54 ,van nu af lag de bepal+ van de v]h\d+ d] produc5t5 ond]l+1 niet me] bij h5 zelf4 ,deze v]h\d+5 ontwikkeld5 zi*1 onafhankelijk van d5 wil d] m5s*51 de maats*appelijke ma*t5 groeid5 h5 ov] het ho(d1 zij v]s*55 voor de naeve bes*\w+swijze uit vroeg]e eeuw51 als goddelijke ma*t51 zooals zij lat] voor kla>d]e kopp51 ma*t5 d] natuur geword5 w>54 ,aan de natuurvorm d] ,w>51 w]d5 nu eig5s*app5 toeges*rev51 van e5 my/iek k>akt]1 omdat zij niet uit de v]h\d+5 d] produc5t5 ond]l+ kond5 word5 v]kla>d4 ,m>x noemt dit v]s*ijnsel1 de erk5n+ van het feti*isme dat d5 arbeidsprodukt5 aankleeft1 zoodra zij als ,w>5 word5 geproduce]d en dat da>om van de ,wa> onafs*eidelijk is4 ,dit feti*i/is* k>akt] van de ,w>5-w]eld ontspruit444 uit het eig5a>dig maats*appelijk k>akt] van d5 arbeid1 die ,w>5 voortbr5gt4 ,gebruiksgo$]5 word5 9 het algeme5 sle*ts ,w>51 omdat zij produkt5 d] van elk&] onafhankelijk g$rev5 privaat-arbeid zijn4 ,het complex van deze privaat-arbeid vormt d5 maats*appelijk5 totaal-arbeid4 ,da> de produc5t5 e]/ w$] met elk&] 9 e5 maats*appelijk contakt kom5 door middel van d5 ruil hunn] arbeidsprodukt51 komt ook het specifiek maats*appelijk k>akt] van hunn5 privaat-arbeid1 e]/ w$] 9 dez5 ruil aan d5 dag4 ,,wa>de ,,d] ,,w>54 ,gelijk wij zag51 heeft de ,wa> t5 doel te word5 g]uild teg5 e5 &]e4 ,zij kan sle*ts aan dit doel beantwoord5 ond] de voorwa>de1 dat door ha> e5e m5s*elijke behoefte1 van welk5 a>d ook1 bevr$igd wordt4 ,voor ,m>x maakt het ge5 v]s*il1 ( die behoefte1 e5e w]kelijke ( e5 +ebeelde is2 ( het brood is ( kato5 ( e5 behoefte na> luxe4 ,deze ond]s*eid+51 door sommige spitsvondige econom5 wel e5s gemaakt1 geld5 9 de w]kelijkheid dan ook ind]daad niet4 ,de ,wa> moet dus e5 nuttig d+ zijn3 zij moet gebruikswa>de bezitt54 ,deze laat/e eig5s*ap1 die de ,wa> noodzakelijk hebb5 moet1 wordt bepaald door de physieke eig5s*app5 van het li*aam van de ,wa>4 ,gebruiksnuttigheid vormt de /(felijke inh\d van d5 rijkdom1 ho$anig zijne maats*appelijke vorm ook zijn mag4 ,gebruikswa>de is dus ge5e1 d] w>5 alln aanklev5de eig5s*ap4 ,er zijn gebruiksnuttigh$5 die gn w>5 zijn1 bijv4 produkt5 van e5 op communi/is*5 grondslag +]i*t geme5s*apswez51 zooals die d] oude indis*e dorpsgeme5t54 ,ja1 er zijn gebruikswa>d5 die niet e5s arbeidsprodukt5 zijn1 zooals bijv4 de vru*t5 van e5 o]w\d1 wat] van e5 vlo$ enz4 enz4 ,ma>1 er kan ge5 ,wa> be/aan die niet gebruikswa>de heeft4 ,doordi5 de ,w>5 word5 wat zij zijn en wa>toe zij be/emd zijn1 v]krijg5 zij e5 twe$e eig5s*ap1 die van te word5 g]uild3 hunne ruilwa>de dus4 ,de v]h\d+ wa>9 zi* de ,w>5 teg5 elk&] do5 ruil51 wordt door hunne wa>de bepaald4 ,wij hebb5 hi] niet met ab/rakte begripp5 van wa>de van e5 ( &] te do54 ,wij hebb5 hi] de ,wa> als maats*appelijk d+1 wi] produktie aan bepaalde maats*appelijke v]h\d+5 en voorwa>d5 en aan de aanwezigheid van bepaalde maats*appelijke kra*t5 is gebond54 ,wat bepaalt dus de wa>de di] ,wa>8 ,de wa>de d] ,wa> is niet gelijk aan h>5 prijs4 ,de laat/e is alle5 ma> h>e ruilwa>de 9 geld uitg$rukt4 ,da>door kan dus1 als gezam5lijke produkt5 van m5s*elijk5 arbeid1 hunne wa>de niet word5 uitgemaakt4 ,als gebruikswa>d5 word5 zij sle*ts da>om teg5 elk&] g]uild1 omdat zij jui/ v]s*ill5de1 niet-geme5s*appelijke1 natuurlijke eig5s*app5 hebb51 die wel de beweegr$55 tot hunn5 ruil1 ma> 9 ge5 geval de v]h\d+ van di5 ruil1 bepal5 kunn54 ,het raadsel laat zi* sle*ts oploss51 zegt ,m>x1 wanne] m5 de algeme5e eig5s*ap d] ,w>5 heeft ontdekt1 n4l4 deze1 dat zij arbeidsprodukt51 d4 w4 z4 produkt5 van m5s*elijk5 arbeid b]haupt zijn4 ,e5 ,wa> heeft dus da>door wa>de1 omdat 9 ha>1 m5s*elijke arbeid b]haupt1 is nergelegd4 ,die wa>de-grootte van de ,w>51 hoe is die nu te met58 ,de wa>de-met] da>van1 is de hoeveelheid van de wa>de-vorm+ die zij 9 zi* bevatt51 van d5 m5s*elijk5 arbeid die 9 ha> is gekri/allise]d4 ,en deze hoeveelheid kan op h>5 beurt1 door niets &]s gemet5 word51 dan door d5 arbeid/ijd die er noodig 01 om de ,wa> voort te br5g54 ,ma> niet d5 individueel5 arbeid/ijd4 ,imm]s dan z\1 hoe lui] e5 arbeid] 01 zooveel te me] wa>de zijn5 arbeid hebb54 ,deze arbeid/ijd laat zi*1 volg5s ,m>x1 niet &]s opvatt5 dan als e5e maats*appelijke faktor van de voortbr5g+4 ,9 e5e bepaalde sam5lev+ zijn deze voorwa>d5 ev5e5s gegev5e en bepaalde2 blijv5 zij aan elk&] gelijk1 dan blijft ook de 9 de produktie e5] ,wa> nergelegde hoeveelheid arbeids gelijk2 wijzig5 zi* deze1 dan v]&]5 g5e ev5e5s4 ,want het totaal van de maats*appelijke v]h\d+51 wa>ond] de produktie plaats v9dt1 is van de produktiviteit van d5 arbeid afhankelijk4 ,ond] deze is m$e te rek551 de oog5blikkelijke vorm+ d] arbeid]s1 de hoogte die de te*niek b]eikt heeft1 de mani] van sam5w]k+ van de organ5 d] produktie1 de natuurv]h\d+5 van m5igvuldig5 soort1 zooals da> zijn3 rijkdom van d5 bodem1 meteorologis*e invlo$5 etc4 ,al deze om/&igh$5 zijn aan wissel+ ond]hevig en da>m$e ook de produktiviteit van de maats*appelijke arbeidsopbr5g/ 9 e5 bepaald tijdp]k4 ,tegelijk hi]m$e v]&]5 ook de arbeid%oeveelh$51 die noodig zijn om het gelijke produkt voort te br5g51 en m$e ook deszelfs wa>de-grootte4 ,de wa>de-grootte van tweerlei w>5 /aan di5t5gevolge 9 de v]h\d+ van kwantiteit5 van d5 maats*appelijk noodzakelijk5 arbeid1 die tot hunne produktie gevord]d word54 ,kan dus de hoeveelheid arbeid1 noodig tot de voortbr5g+ van e5 w>5soort1 +ekromp5 word5 tot op de helft1 door opvo]+ van de produktiviteit van d5 arbeid1 invo]+ van ma*9]ie t] v]vang+ van h&5>beid1 volkom5] mak5 van de ma*9]ie enz41 dan daalt ook de wa>de van die w>5 tot op de helft4 ,zoo is de wa>de van /al5 v]5 bijv41 b9n5 #fj #gj j>51 g$aald tot op nog m9d] dan het hond]d/e g$eelte h>] oorspronkelijke wa>de4 ,dit is dus het begrip maats*appelijk-noodw5dige arbeid/ijd1 gelijk dit bij ,m>x geldt4 ,re$s 0 die algeme5e wa>dewet d] arbeidsprodukt51 hunne bepal+ door d5 arbeid1 oorspronkelijk e5e ontdekk+ van de klassieke engels*e economie en 9 embryonal5 vorm 0 zij re$s bij d5 engels*5 econoom ,sir ,william ,petty te v9d54 ,zij is lat] door ,adam ,smi? ov]g5om5 en t5 slotte op de kapitali/is*e1 half nog manufaktuurlijke1 half groot-indu/rieele produktiewijze1 gelijk zij 9 het ,engel& di] dag5 7#aggb-ahbc7 te v9d5 01 toegepa/ door d5 /aa?ui%\dkundige ,david ,ric>do4 ,alle51 wat n* ,adam ,smi? n* ,ric>do zag5 en doors*\w5 kond51 dat doorzag ,m>x1 die als econoom e5e lat]e p]iode toebehoort1 n4l4 die d] groot-indu/rie met de /oom en de maats*appelijke massa-produktie4 ,m>x 0 het gegev5 om het maats*appelijk k>akt] van d5 arbeid-zelve te doorzi54 ,m5 moet bij de beoordeel+ van deze wa>de-!orie zi* ho$5 voor v]giss+54 ,m>x zelf wees hi]op re$s4 ,e5 di] voornaam/e is wel de v]wissel+ van wa>de met rijkdom4 ,de wa>de1 zegt ,m>x duidelijk1 is e5e hi/oris*e categorie1 sle*ts geldig voor de p]iode van de w>5produktie2 zij is e5e maats*appelijke v]h\d+4 ,de rijkdom da>5teg51 is iets /(felijks en wordt sam5ge/eld uit gebruikswa>d54 ,arbeid1 zegt ,m>x1 is niet de e5ige bron d] door hem voortgebra*te gebruikswa>d5 voor d5 /(felijk5 rijkdom4 ,de arbeid is zijn vad]1 gelijk ,william ,petty zegt de a>de zijn mo$] is6 ,,de ,,wa>3 ,,arbeidskra*t4 ,zooals de voortbr5g+ d] w>5 v]s*ilt 9 de e5e maats*appelijke p]iode met die van de &]e1 zoo zal ook die van d5 voortbr5g] da>van v]s*ill5d moet5 zijn 9 de v]s*ill5de produktietijdvakk54 ,zoo 0 de positie van d5 voortbr5g]1 d5 arbeid]1 e5 geheel &]e 9 de p]iode van de oorspronkelijke naturalwir?s*aft1 dan 9 die van het feodale ,h&w]k voor d5 eng]5 m>kt2 9 die van de ,manufaktuur &]s dan ond] die van de he]s*appij d] op kapitali/is*e lee/ ges*oeide fabriek ( d] kapitali/is*e huis-indu/rie4 ,ond] dit kapitali/is* sy/eem nu1 dat wa>9 d5 arbeid] ges*eid5 is van het produkt1 dat no* hem toebehoort1 no* hem t5 go$e komt1 ma> d5 ond]nem]1 d5 bezitt]1 kan m5 t5 zijn5 opzi*te niet sprek5 van zijn arbeid1 ma> van de ges*ik!id die hem eig5 is om te arbeid54 ,hij is niet de man van d5 arbeid1 die behoort zijn5 mee/]1 ma> alle5 de bezitt] van de arbeidskra*t4 ,ond] arbeidskra*t ( arbeidsv]mog51 zegt ,m>x1 v]/aan wij1 het totaal physieke en gee/elijke ges*ik!id1 dat 9 de li*amelijkheid van de lev5de p]soonlijkheid e5s m5s*5 be/aat en dat hij 9 beweg+ br5gt zoodra hij gebruiksnuttigh$5 van welk5 soort v]va>digt44444 ,deze arbeidskra*t komt als e5 zuiv]e ,wa> aan de m>kt4 ,wat beteek5t dat8 ,de ruil d] w>5 9 het algeme5 heeft tot voorwa>de1 dat de bezitt]s teg5ov] elk&] kom5 te /aan als vrije m5s*54 ,datzelfde moet dus k kunn5 geld5 voor d5 bezitt] van die wa> welke arbeidskra*t heet4 ,de bezitt] dez] wa> moet dus ook e5 vrij man zijn1 die zijn wa> niet voor eeuwig ma> voor e5 bepaald5 tijd v]koopt1 &]s wordt hij e5 slaaf en wordt hij1 van e5 w>5bezitt] zelve e5 wa>1 gelijk de arbeid]s1 9 de sam5lev+ van de grieks*e en rome9s*e oudheid dat w>54 ,nog e5 &]e voorwa>de moet v]vuld zijn4 ,e5 gebruiksnuttigheid1 moet ge5 gebruikswa>de hebb5 voor zijn5 bezitt]4 ,de arbeid] die de bes*ikk+ heeft ov] de produktiemiddel51 v]koopt niet zijn arbeidskra*t1 ma> zijn arbeidsprodukt4 ,de van zijn productiemiddel51 van grond en d5 bodem ges*eid5e arbeid] ev5wel1 heeft alle5 zijn arbeidskra*t om t] m>kt te br5g54 ,da> v9dt hij d5 ond]nem]1 die ha> koopt ( huurt4 ,de wa>de dez] wa>1 arbeidskra*t1 wordt ev5e5s bepaald door de t] h>] voortbr5g+ en w$]voortbr5g+ maats*appelijk-noodw5dige hoeveelheid arbeid/ijd4 ,het be/aan van de arbeidskra*t1 heeft natuurlijk tot voorwa>de1 het be/aan en de voortplant+ van d5 arbeid]4 ,dit be/aan is nergelegd en wordt v]/(felijkt1 9 e5 zek]e som van lev5smiddel51 die de arbeid] da>toe noodig heeft4 ,deze laat/e v]s*ilt ook alw$] na> tijd en oord4 ,ma> ook kunn5 hi] nog bov5di5 all]lei gee/elijke r$55 9 het spel zijn4 ,9 teg5/ell+ tot die van &]e w>51 zegt ,m>x ze] duidelijk1 bevat 7dus7 de wa>debepal+ d] arbeidskra*t1 e5 hi/oris* en e5 moreel elem5t4 ,het gee/elijk niveau van d5 arbeid]1 de ontwikkel+%oogte van zijne organisatie enz41 vorm5 die elem5t54 ,ma> ook zijn ond] de produktieko/5 d] arbeidskra*t te rek551 de ko/5 b5oodigd voor le]tijd1 9 e5e bepaalde tak van arbeid4 ,deze laat/5 word5 natuurlijk m9d]1 na>mate de arbeid me] en me] e5 ma*9ale wordt4 ,al deze grond5 bew]k51 dat de wa>de van de arbeidskra*t1 van e5e bepaalde arbeid]sklasse1 9 e5 bepaald l& lev5d en 9 e5 bepaald tijd/ip1 e5e bepaalde grootte is4 ,m5 moet nadrukkelijk 9 't oog h\d51 dat hi] sprake is van de wa>de van de arbeidskra*t en niet van h>5 prijs4 ,de laat/e to*1 wordt uitg$rukt 9 het arbeidsloon1 het rele geldloon1 dat de arbeid]1 kra*t5s zijne ov]e5kom/ met d5 kapitali/ van dez5 bekomt1 na g$an5 arbeid4 ,m>x wij/ erop1 dat de bes*\w+swijze d] burg]lijke economie1 kra*t5s welke de ond]nem] d5 arbeid] zijn loon vrs*iet1 omdat hij hem betaalt1 alvor5s het produkt v]ko*t is1 e5e v]ke]de voor/ell+ van zak5 is1 die met de w]kelijke economis*e v]h\d+5 9 /rijd is4 ,ond] het huidige sy/eem1 riske]5 niet alle5 de arbeid]s hun loon1 ma> zijn zij ook g$wong5 op borg te lev54 ,en da>om zijn zij ook de groot/e sla*t(f]s van de v]vals*+ en de v]sle*t]+ d] lev5smiddel51 die door de tuss*5h&el>51 ru/ig kan word5 b$rev54 ,ma> ook /r5g economis* gesprok5 is het vals*4 ,de eig5a>dige zijde dez] specifieke wa>1 die d] arbeidskra*t1 br5gt het met zi* m$e1 dat met het afsluit5 van het contrakt tuss*5 koop] en v]koop]1 h>e gebruikswa>de nog niet w]kelijk1 9 de h&5 van d5 koop] is ov]gegaan4 ,h>e wa>de1 gelijk aan die van elke &]e wa>1 w]d bepaald1 alvor5s zij 9 circulatie trad1 want e5 bepaald kwantum van maats*appelijk5 arbeid1 w]d er tot voortbr5g+ aan t5 ko/e gelegd1 ma> h>e gebruikswa>de be/aat e]/ 9 de a*t]na kom5de kra*ts9spann+444444 ,ov]al s*iet hi]om de arbeid]1 d5 kapitali/ de gebruikswa>de d] arbeidskra*t voor2 hij laat ze door d5 koop] consume]51 alvor5s zij h>5 prijs betaald heeft gekreg51 ov]al cr$ite]t da>om de arbeid] d5 kapitali/444444 ,hi]uit blijkt dus1 dat kapitali/ en arbeid]1 als ruil]s van twee gelijke w>51 to* niet 9 gelijke conditie v]ke]54 ,ma> ook nog 9 e5 &] voornaam opzi*t is de wa> arbeidskra*t1 e5e &]e als de gewone wa>1 gelijk wij lat] zull5 zi54 ,wij moet5 e]/ w$] t]ug tot de e5v\dige ruil en de funktie van het geld da>bij4 ,,ho(d/uk ,,vi4 ,,het ,,geld4 ,wij zag51 dat de wa>degrootte e5] ,wa> wordt bepaald door de tot h>e voortbr5g+ b5oodigde hoeveelheid1 maats*appelijk-noodzakelijk5 arbeid/ijd4 ,ma> da>9 drukt zi* de wa>degrootte ev5wel niet uit4 ,m5 zegt niet3 deze jas is ve]tig arbeidsur5 wa>d1 ma> hij is zoo en zooveel wa>d1 bijv4 zooveel als #bj el l9n5 ( als #aj gram g\d4 ,de wa>degrootte wordt dus wel bepaald1 door de hoeveelheid van de maats*appelijk-noodzakelijk5 arbeid1 die er aan moet word5 be/e$1 ma> zij wordt uitg$rukt 9 en door h>e ruilv]h\d+4 ,er moet dus ook e5 zek]e maat zijn1 e5 zek] m$ium1 wa>door de ruil d] w>5 kan ges*i$5 en die de uitdrukk+ d] v]h\d+1 van de w>5 ond]l+1 9 zi* beli*aamt4 ,m>x noemt dit het aequival5t1 en d5 vorm wa>9 de v]h\d+ van de gebruikswa>d51 als ruilprodukt5 zi* w$]zijds uitdrukk51 de aequival5tvorm d] w>54 ,dit aequival5t tre$t het m9/ na> d5 voorgrond 9 de p]iod5 d] e5v\dig5 w>5ruil2 ma> hoe +ewikkeld] de produktiev]h\d+5 word51 zooveel te m9d] kunn5 w>5 als zulke aequival5tvorm5 voldo51 zooals dat 9 primitieve maats*appij51 met primitieve produktiewijz53 e5v\dige vorm van l&b\w en b$rijf1 e5v\dige w>5h&el enz41 het geval is gewee/4 ,hoe lang] hoe me] dus de w>5ruil zi* ontwikkelde1 hoe me] arbeidsprodukt5 tot w>5 w]d51 des te noodzakelijk] w]d e5 algeme5 aequival5t4 ,9 d5 aanvang van d5 ruil1 ruilt e5 elk datg5e wat hij niet noodig heeft1 onmiddellijk teg5 datg5e 9 wat hij wl noodig heeft4 ,dat wordt natuurlijk /e$s moeilijk]1 na>mate de w>5produktie /e$s me] de algeme5e vorm w]d van de maats*appelijke produktie4 ,er moe/ door deze ontwikkel+ dus e5 ,wa> kom51 die e5 i$] gebruik5 kon1 e5 algeme5e aequival5t dus1 e5e onmiddellijke beli*am+ tev5s van de wa>de1 die tev5s a priori gebruikswa>de voor elke5 bezit4 ,en die ont/ond 9 d5 geldvorm4 ,9 d5 loop d] tijd5 zijn v]s*ill5de d+5 9 dez5 rol opgetr$51 bijv4 vee1 slav51 wap5s enz41 het laat/3 edele metal54 ,dat de geldvorm van g\d en zilv]1 t5 slotte de mee/ bruikb>e w]d voor e5e1 re$s op e5e zek]e hoogte van bes*av+ /a&e sam5lev+1 met e5 re$s ontwikkelde w>5produktie en e5 vrij omvangrijk w>5v]ke]1 v9dt h>e oorzaak 9 v]s*ill5de om/&igh$54 ,voor e5 deel mag dit hi]aan te wijt5 zijn gewee/1 dat pronk en pronkvoorw]p5 re$s van oud%] als gewi*tige ruilvoorw]p5 di5/ hebb5 g$aan2 ma> ho(dzakelijk besli/e hi] de om/&igheid1 dat g\d en zilv]1 door de maats*appelijke funkties1 die zij als algeme5 w>5-aequival5t bezitt51 het be/ aan dat doel beantwoordd51 door hunne natuurlijke eig5s*app54 ,t5 e]/e zijn de edele metal5 /e$s van gelijke kwaliteit en loss5 zij zi*1 no* 9 lu*t1 no* 9 wat] op2 zij zijn dus praktis* niet v]&]lijk4 ,t5 twe$e kunn5 zij na> willekeur g$eeld en sam5ge/eld word54 ,g\d en zilv]1 kond5 het monopolie van als algeme5 aequival5t te di551 sle*ts da>door v]krijg51 doordi5 zij als w>51 teg5ov] de &]e w>51 kond5 kom5 te /aan4 ,zij kond5 dus alle5 geld word51 omdat zij w>5 v]teg5woordigd54 ,het geld is dus1 no* uitgevond5 door zek]e soort5 van m5s*51 no* is het geld e5 bloot wa>deteek54 ,de wa>de van het geld en zijn bepaalde maats*appelijke funkties1 zijn niet willekeurig 9 het lev5 g]oep54 ,de edele metal5 w]d5 tot geldw>51 door de rol1 die zij als w>5 9 het ruilproces speeld5 en nog spel54 ,de e]/e funktie van het geld1 be/aat dus hi]91 als wa>demaat/af te di554 ,de w>5 word5 niet door middel van het geld aan elk&] gelijk en met elk&] te v]gelijk52 ma>1 doordi5 zij wa>de-beli*am+5 zijn van m5s*elijk5 arbeid1 kunn5 zij als zoodanig1 geme5s*appelijk door dezelfde bepaalde wa>de word5 gemet54 ,het geld als wa>demet]1 is dus de noodzakelijke v]s*ijn+svorm1 van d5 9 alle w>5 zi* bev9d5de wa>demaat1 de arbeid/ijd namelijk4 ,de uitdrukk+ e5] wa> 9 geldwa>1 is de geldvorm d] wa> ( h>5 prijs4 ,dit laat/e1 is dus de twe$e funktie van het geld1 n4l4 de maat/af van de prijz5 te zijn4 ,als wa>demet] zet het geld de wa>de d] w>5 om1 9 bepaalde1 aans*\welijke hoeveelh$5 gelds4 ,als maat/af van de prijz51 meet het de v]s*ill5de hoeveelh$5 gelds aan ne bepaalde hoeveelheid g\d1 die als munte5heid aang5om5 wordt1 bijv43 e5 pond g\d4 ,het v]s*il is dus1 dat de prijs de geldnaam voor de wa>de-grootte d] w>5 is1 ma> tegelijk]tijd k de uitdrukk+ is van de ruilv]h\d+ d] wa> met de geldwa>1 het g\d ( het zilv]4 ,de wa>de ev5wel1 kan nooit op zi* zelf1 voor zi* alle5 te voors*ijn kom5 en niet van de wa> geab/rahe]d word51 ma> zit /e$s1 aan de ruilv]h\d+ met &]e w>5 va/4 ,hi]door is dus e5e afwijk+ mogelijk geword51 tuss*5 d5 prijs van de w>5 en hunne wa>de-grootte1 gelijk die dan ook 9 de w]kelijkheid /e$s voorkomt4 ,de balans van het v]s*il tuss*5 beid5 s*ept de kapitali/is*e concurr5tie4 ,met de volg5de woord5 van ,engels is dit duidelijk te mak53 ,9 de huidige kapitali/is*e maats*appij1 produce]t elke indu/rieele kapitali/ op eig5 h&1 wat1 hoe- en zooveel1 hij wil4 ,de maats*appelijke behoefte ev5wel1 blijft voor hem e5e onbek5de grootte1 zo[el wat de kwaliteit en de soort van de b5oodigde voorw]p51 als de kwantiteit da>van aangaat4 ,wat h$5 niet snel g5oeg gelev]d kan word51 wordt 9 d5 teg5woordig5 tijd1 wordt morg51 v]re bov5 de vraag aangebod54 ,9 we]wil da>van1 wordt t5 slotte to* 9 de behoefte1 hetzij sle*t ( go$1 hoe 't ook zij voorzi51 en de produktie ri*t zi* 9 het algeme5 g5om51 t5 slotte to* op de b5oodigde voorw]p54 ,hoe komt nu hi] de v]ev5+ van die teg5sprak5 tot /&8 ,door de concurr5tie4 ,en hoe speelt de concurr5tie deze oploss+ kla>8 ,e5v\dig1 doordi5 zij de na> soort ( hoeveelheid1 voor het oog5blikkelijk maats*appelijk v]bruik niet b5oodigde w>51 ontwa>digt1 d4 w4 z4 b5$5 hunne arbeidswa>de doet dal51 en langs dez5 omweg d5 produc5t5 het voelba> maakt1 dat zij f onbruikb>e1 f op-zi*-zelf bruikb>e artikel5 9 e5e onbruikb>e1 ov]tollige hoeveelheid voortgebra*t hebb54 ,hi]uit spruit dus tweerlei voort3 ,t5 e]/e1 dat de voortdur5de afwijk+5 d] w>5prijz5 van de w>5wa>de1 de noodzakelijke voorwa>d5 zijn1 wa>ond] en wa>door alle51 de w>5wa>de ha> be/aan kan erlang54 ,alle5 door de s*ommel+5 van de concurr5tie en hi]m$e die van de w>5prijz51 zet zi* de wa>dewet ond] de w>5produktie door2 wordt de bepal+ van de wa>de d] w>5 door d5 maats*appelijk noodzakelijk5 arbeid/ijd1 tot w]kelijkheid4 ,dat da>bij de v]eff5+svorm van de wa>1 h>5 prijs1 9 d5 regel iets ( wat &]s er uitziet1 dan de wa>de die zij te voors*ijn br5gt1 is e5 noodlot1 dat de wa>de deelt met de mee/e maats*appelijke v]h\d+54 ,de kon+ ziet er mee/5deels gans* &]s uit1 dan de mon>*ie die hij voor/elt4 ,t5 twe$e4 ,t]wijl de concurr5tie1 9 e5e sam5lev+ van met elk&] ruil5de w>5produc5t51 de wa>dewet d] w>5produktie tot h>e geldigheid doet kom51 zet zij jui/ drm$e1 de ond] die om/&igh$5 e5ig mogelijke organisatie en orde1 d] maats*appelijke produktie door4 ,alle5 door middel van de wa>dev]m9d]+ en de opvo]+ ervan bov5 hunne wa>de1 word5 de individueele w>5produc5t5 er als het w>e met hunn5 neus voorgezet1 wat en hoeveel de sam5lev+ van hunne w>5 noodig heeft1 ( niet noodig heeft4 ,de w>5 die aan de m>kt kom51 v]&]5 da> 9 geld1 da>na w$] 9 w>54 ,deze beweg+ is de e5v\dige w>5circulatie1 ,w-,g-,w4 ,ma> de wa>1 aan het e9de van dit gans*e proces1 is e5e &]e1 dan die van aan het beg9 da>van4 ,de e]/e 0 niet-gebruikswa>de voor h>5 bezitt]1 de laat/e is gebruikswa>de voor hem geword54 ,de nuttigheid van de e]/e ,wa>1 be/ond voor hem 9 h>e eig5s*ap als wa>de1 als produkt van algeme5-m5s*elijk5 arbeid2 9 h>e uitruilba>heid met e5 &] produkt van algeme5 m5s*elijk5 arbeid1 met geld4 ,de nuttigheid van de &]e ,wa>1 be/aat voor hem 9 h>e li*amelijke eig5s*app51 niet als produkt van algeme5 m5s*elijk5 arbeid1 ma> van e5 bepaald5 vorm van arbeid4 ,de bov5g5oemde =mule is dus die van ,w>51-,geld1-,w>53 v]koop5 om te koop54 ,elke v]koop is e5 koop en omgeke]d4 ,m>x s*ild]t wat er nu v]volg5s gebeurt aldus1 ond] wat hij noemt3 ,de me?amorphose d] ,w>53 ,w-,g4 ,e]/e me?amorphose d] ,wa> ( v]koop4 ,het ov]spr+5 van de w>5wa>de uit het lijf van de wa> 9 het lijf van het g\d is14444 de salto mortale van de wa>4 ,mislukt zij1 dan is wel-is-wa> de ,wa> niet 9 b5auwdheid1 wel e*t] is dat de w>5bezitt]4 ,de maats*appelijke v]deel+ van d5 arbeid1 maakt zijn5 arbeid ev5zoo nzijdig1 als zij zijne behoeft5 vlzijdig maakt4 ,ma> jui/ da>om1 doet het produkt voor hem sle*ts als ruilwa>de di5/4 ,algeme5 maats*appelijk geldige aequival5tvorm1 bezit het alle5 sle*ts 9 het geld en dat geld bev9dt zi* 9 e5s &]mans zak4 ,om het eruit te krijg51 moet de ,wa> voor alles dus gebruikswa>de voor d5 geldbezitt] hebb51 de aan ha> t5 ko/e gelegd5 arbeid dus 9 maats*appelijk-nuttig5 vorm er aan be/e$ zijn ( zi* 9 het v]b& van de maats*appelijke v]deel+ van d5 arbeid kunn5 h&hav54 ,ma> die v]deel+ van d5 arbeid1 is e5 uit de natuur voortkom5d produktie-organisme1 welk] drad5 gesponn5 word51 a*t] d5 rug van d5 w>5produc5t om1 en die zi* alda> voortwev54 ,welli*t is de ,wa>1 produkt van e5e nieuwe arbeidsme?ode1 die aan e5e nieuw opgekom5 behoefte bevr$ig+ zoekt te gev51 ( op eig5 geleg5heid1 deze behoefte e]/ te voors*ijn roep5 wil4 ,gi/]5 nog e5 funktie1 ond] de vele funkties van e5 en dezelfde w>5produc5t1 rukt zi* e5e bijzond]e arbeidsv]ri*t+ h$5 welli*t los van deze sam5hang1 v]zelf/&igt zi* en z5dt jui/ desweg5s1 ha> deelprodukt als zelf/&ige ,wa> t] m>kt44444 ,onze w>5bezitt]s bespeur5 da>uit1 dat dezelfde v]deel+ van d5 arbeid1 welke h5 tot onafhankelijke p>ticuli]e voortbr5g]s1 het maats*appelijke produktieproces en zijne v]h\d+5 9 dit proces van h5-zelf afhankelijk maakt2 dat de onafhankelijkheid d] p]son5 van elk&]1 zi* v]volkom5t1 9 e5 sy/eem van alzijdige zakelijke afhankelijkheid van elk&]4 ,de v]deel+ van d5 arbeid v]&]t het arbeidsprodukt 9 e5 ,wa> en maakt drm$e zijne v]&]+ 9 ,geld tot e5e noodzakelijkheid4 ,wij k5n5 tot dusv] ge5]lei economis*e v]h\d+ d] m5s*51 gaat ,m>x voort1 buit5 dat van w>5bezitt]s1 e5 v]h\d+1 wa>9 zij vreemde arbeidsprodukt5 zi* toeig551 doordi5 zij eig5e van zi* v]vreemd54 ,de e5e w>5bezitt] kan d]halve1 d5 &]e dan ook sle*ts als geldbezitt] tegemoet tr$51 hetzij omdat zijn arbeidsprodukt van nature d5 geldvorm bezit1 dus geldmat]iaal is1 g\d enz41 hetzij omdat zijn eig5e wa> re$s van huid v]&]d is en ha> oorspronkelijk5 gebruiksvorm afge/roopt heeft4 ,t5 e9de als geld te kunn5 funktione]51 moet het g\d natuurlijk e5 zek] punt hebb51 van wa>uit het op de w>5m>kt op kan tr$54 ,dit punt ligt 9 zijne produktiebron1 wa> het zi*1 als onmiddellijk arbeidsprodukt1 met e5 &] arbeidsprodukt van dezelfde wa>de kan do5 ruil54 ,ma> van af dit oog5blik1 /elt het g$urig g]ealise]de w>5prijz5 voor4 ,afgezi5 van d5 ruil van het g\d met w>51 aan zijne produktiebron1 is het g\d 9 de h&5 van elk w>5bezitt]1 de blootgelegde ge/alte van de van hem v]vreemde ,wa>1 het produkt van d5 v]koop ( van de e]/e w>5-metamorphose3 ,w-,g4 ,ideaal geld ( wa>demet] w]d het g\d1 omdat alle w>5 hunne wa>de 9 hem mat5 en het1 aldus tot het h&ta/elijke teg5deel van hunne gebruiksge/alte1 tot hunne wa>dege/alte maakt54 ,reel geld w]d het1 doordi5 de w>51 door hunne alzijdige v]vreemd+1 het tot aan hem w]kelijk vreemde ( v]&]de gebruiksge/alte en da>door tot hunne w]kelijke wa>dege/alte maakt54 ,9 h>e wa>dege/alte /roopt de ,wa>1 elk spoor van ha> oorspronkelijke gebruikswa>de en van de 9 't bijzond] nuttig5 arbeid1 wa>aan zij h>5 oorsprong te dank5 heeft1 af1 om zi* 9 de gelijkvormige maats*appelijke /(felijkheid van niet te ond]s*eid5 m5s*elijk5 arbeid1 w$] te ontpopp54 ,m5 kan het 't ,geld da>om niet aanzi51 van welk slag de 9 hem v]&]de ,wa> is4 ,de e5e ,wa> ziet 9 h>5 geldvorm precies zoo uit als de &]e4 ,geld mag slijk zijn1 hoewel slijk nog ge5 geld is4 ,wij nem5 aan1 dat de twee geldwolv5 wa>aan de l9n5wev] bijv41 zijne wa> v]vreemdt1 de v]&]de ge/alt5 zijn van e5 mud t>we4 ,de v]koop van het l9n53 ,w-,g1 is tegelijk h>5 koop3 ,g-,w4 ,ma> als v]koop van l9n51 vangt dit proces met e5e beweg+ aan1 welke 9 ha> teg5deel e9digt1 met d5 koop van e5 bijbel bijv42 als koop van het l9n51 e9digt het met e5e beweg+ die met ha> teg5deel aanv+1 met d5 v]koop van de t>we bijv4 ,w-,g 7l9n5-geld7 deze e]/e phaze van ,w-,g-,w 7l9n5-geld-bijbel71 is tegelijk ,g-,w 7geld-l9n571 de laat/e phaze van e5e &]e beweg+3 ,w-,g-,w 7t>we-geld-l9n574 ,de e]/e metamorphose e5] ,wa>1 h>e v]&]+ uit d5 w>5vorm 9 geld1 is /e$s tegelijk de twe$e1 ha> teg5ov]ge/elde metamorphose d] &]e wa>2 h>e t]ugontwikkel+ van uit d5 geldvorm 9 d5 w>5vorm4 ,g-,w4 ,twe$e ( slot-metamorphose d] wa>3 koop4--,dewijl het de v]vreemde ge/alte is1 van alle &]e w>5 ( het produkt hunn] algeme5e ontvreemd+1 is geld1 de absoluut v]vreemde ,wa>4 ,het lee/ alle prijz5 a*t]wa>ts en spiegelt zi* aldus1 9 alle w>5li*am5 t]ug1 als de op(f]5de mat]ie zijn] eig5e w>5word+4 ,tegelijk toon5 de prijz51 de lonkjesoog5 wa>m$e hem de w>5 w5k51 hem ook de gr5z5 zijn] v]&]+sges*ik!id1 namelijk die van zijn eig5 kwantiteit4 ,da> de ,wa> 9 h>e geldword+ ond]gaat1 ziet m5 het 't geld niet aan1 hoe het 9 de h&5 van zijn bezitt] gekom5 is1 ( wat er zi* 9 omgezet heeft4 ,non olet1 hoe ook deszelfs oorsprong moge wez54 ,wanne] het aan d5 e55 kant1 v]ko*te ,w>5 v]teg5woordigt1 aan d5 &]5 kant v]teg5woordigt het1 v]koopb>e ,w>54 ,g-,w1 de koop is tegelijktijd v]koop3 ,w-,g2 de laat/e metamorphose e5] ,wa>1 is dus tegelijk de e]/e metamorphose e5] &]e ,wa>4 ,voor onz5 l9n5wev] sluit de lev5sloop van zijn5 wa> af met de geko*te bijbel1 wa>9 hij de #b pond ,/4 t]ug omgezet heeft4 ,ma> de bijbelv]koop]1 zet de van d5 l9n5wev] gebeurde #b pond ,/41 9 br&ewijn om4 ,g-,w1 de slotphaze van ,w-,g-,w 7l9n5-geld-bijbel7 is tegelijk ,w-,g1 de e]/e phaze van ,w-,g-,w 7bijbel-geld-br&ewijn74 ,da> de w>5produc5t sle*ts e5 e5zijdig produkt lev]t1 v]koopt hij het dikwijls 9 groot]e hoeveelh$51 t]wijl zijn veelzijdige behoeft5 hem ertoe dw+51 d5 g]ealise]d5 prijs ( de gebeurde geldsom1 ge/adig 9 talrijke koop5 te v]spl9t]54 ,e5 v]koop mondt da>om1 9 vele koop5 van v]s*ill5de w>51 uit4 ,de slotmetamorphose e5] ,wa>1 wordt dus door de som van e]/e metamorphos5 van &]e w>51 gevormd4 ,bes*\w5 wij nu de totaal-metamorphose e5] ,wa>1 bijv4 van l9n51 dan zi5 wij 9 de e]/e plaats1 dat zij uit twee elk&] teg5ov]ge/elde en elk&] aanvull5de beweg+5 be/aat4 ,w-,g en ,g-,w4 ,deze twee1 teg5ov]elk&] /a&e v]&]+5 d] ,wa>1 voltrekk5 zi*1 9 twee aan elk&] teg5ov]ge/elde maats*appelijke process5 d] w>5bezitt]s1 en reflekte]5 zi*1 9 twee elk&] teg5ov]ge/elde economis*e k>akt]s d]zelv54 ,als ag5t van d5 v]koop1 wordt hij v]koop]1 als ag5t van d5 koop1 koop]4 ,zooals e*t] 9 elke v]&]+ d] ,wa>1 h>e beide vorm51 w>5vorm en geldvorm gelijktijdig be/aan1 alle5 op elk&] teg5ov]ge/elde pol51 zoo /aat dezelfde w>5bezitt] als v]koop]1 teg5ov] e5 &]e koop] en als koop]1 teg5ov] e5 &]e v]koop]4 ,het zijn d]halve dus ge5 va/e1 ma> b9n5 het raam d] w>5circulatie1 ge/adig van p]soonlijkheid v]wissel5de k>akt]s4 ,de w>5circulatie is niet alle5 =meel1 ma> ook wez5lijk v]s*ill5d van de onmiddellijke produkt5ruil4 ,m5 w]pe sle*ts e5 t]ugblik op hetge5 voorgevall5 is4 ,de l9n5wev] heeft1 zond] voorbeh\d1 l9n5 g]uild teg5 bijbels1 eig5 w>5 teg5 e5e vreemde ,wa>4 ,ma> dat v]s*ijnsel be/aat sle*ts voor hem4 ,de bijbelag5t1 die heet aan k\d de voorkeur geeft1 da*t er niet aan l9n5 te ruil5 voor bijbels1 gelijk de l9n5wev] er niets van wi/1 dat er t>we 0 +]uild teg5 zijn l9n5 enz4 ,de ,wa> van ,b4 komt 9 plaats van de ,wa> van ,a2 ma> ,a en ,b1 ruil5 niet w$]zijds* hunne w>5 teg5 elk&]4 ,het kan w]kelijk voorkom51 dat ,a en ,b wisselsgewijs van elk&] koop51 ma> zulke bijzond]e betrekk+51 zijn ge5sz9s de voorwa>d5 tot de algeme5e v]h\d+5 d] w>5circulatie4 ,aan d5 e55 kant ziet m5 hi]uit1 hoe de w>5ruil de individueele en lokale gr5z5 van d5 onmiddellijk5 produkt5ruil doorbreekt en de /(wissel+ d] m5s*elijk5 arbeid doet ontwikkel54 ,aan d5 &]5 kant1 ontwikkelt zi* hi]door e5 geheele kr+ van door de h&el5de p]son51 niet te controle]51 maats*appelijke natuursam5hangsels4 ,de wev] kan sle*ts l9n5 v]koop51 omdat de bo] t>we v]ko*t2 de hee?o(d d5 bijbel1 omdat de wev] het l9n51 de di/illateur sle*ts gebr& wat]1 omdat de &]e1 het wat] des eeuwig5 lev5s v]ko*t _h1 enz4 enz4 ,het circulatieproces lo/ zi* desweg5s ook niet1 gelijk de onmiddellijke produkt5ruil1 op1 9 de plaats- ( de h&sv]wissel+ van de gebruikswa>d54 ,het geld v]dwijnt niet1 omdat het t5 slotte uit de metamorphos5reeks e5] ,wa> uitvalt4 ,het slaat voortdur5d w$] ne]1 op e5 door de w>5 zelf voor hem +]uimde circulatie-plek4 ,bijv4 van de totaal-metamorphoze van het l9n5--l9n5-geld-bijbel--valt e]/ het l9n5 buit5 de circulatie1 het geld komt 9 zijn plaats2 da>na valt de bijbel buit5 de circulatie en het geld tre$t 9 zijn plaats4 ,de v]vang+ van w>5 door w>51 doet tegelijk]tijd 9 de d]de h&1 de geldw>5 hang5 blijv54 ,de circulatie zweet ge/adig geld uit4 ,,v]&]+ ,,van ,,geld ,,9 ,,kapitaal4 ,wij hebb5 de ontwikkel+ van de w>5circulatie uit de produkt5ruil nagegaan en ev5e5s hebb5 wij d5 kr+loop di] beweg+ gadegeslag54 ,welke is ev5wel h>e drijfkra*t8 ,de beweegr$5 d] kr+loop3 ,wa>-,geld-,wa>1 is duidelijk2 is da>5teg5 die van ,geld-,wa>-,geld niet z9neloos8 ,ne51 zij z\ z9neloos zijn1 wanne] de geldsom aan het e9de van de transaktie1 niet e5e &]e 01 dan die aan het beg9 da>van4 ,de kr+loop ,g-,w-,g1 heeft dus ma> n doel3 de geldsom wa>m$e hij e9digt groot] te do5 word51 dan die1 wa>m$e hij aanv+4 ,deze v]me]d]+ is ind]daad het drijv5de motief 9 di5 kr+loop4 ,wij kom5 dus1 nadat het proces zijn bek5d5 gang is gegaan1 voor de =mule3 ,g-,w - 7,g g7 te /aan4 ,dit g1 de toegevoegde wa>de die bov5 en uit de oorspronkelijk voorges*ot5 wa>de1 aan het e9de van d5 kr+loop voor d5 dag komt1 noemt ,m>x3 de ,me]wa>de4 ,die laat/e moet met h>e v]s*ijn+svorm en w9/1 r5te etc4 ev5m9 v]w>d word51 als de wa>de e5] wa>1 met h>5 prijs4 ,want ev5als da>1 gaat het hi] om de grondslag5 en niet om de uit]lijke vorm51 de v]s*ijn+svorm51 wa>ond] de economis*e v]h\d+ aan het dagli*t tre$t4 ,de wa>de wordt aldus tot processe]5de wa>de1 processe]5d geld en als zoodanig tot kapitaal4 ,dit komt uit de circulatie v&aan1 gaat w$] 9 ha> ond] en v]veelv\digt zi* 9 ha>2 ke]t v]groot uit ha> t]ug en beg9t d5zelfd5 kr+loop w$] van vor5 af aan4 ,g-,g1 geldb>5d geld--money :i* begets money1--zoo luidde de bes*rijv+ van het kapitaal1 9 d5 mond van zijn e]/e wegwijz]s1 de m]kantili/5 re$s1 zegt ,m>x4 ,koop5 om te v]koop51 ( voll$ig]1 koop5 om duurd] te v]koop51 ,g-,w-,g1 s*ijnt wel-is-wa> sle*ts e5e vorm aan het koopmanskapitaal eig51 ma> ook het indu/rieele kapitaal is geld1 dat zi* v]&]t 9 w>5 en door d5 v]koop de w>51 9 me] geld t]ug-v]&]t4 ,wij zi5 hi]uit en ook uit hetge5 voorafg+1 dat dus niet alle geld1 niet elke ,wa> kapitaal is2 dat deze d+5 alle5 dan tot kapitaal word51 wanne] zij e5 bepaalde beweg+ doormak52 wanne] zij di55 om e5 mr-produkt 9 het lev5 te roep53 mr-wa>de gebor5 te do5 word54 ,deze beweg+ heeft ook op h>5 beurt1 w$] bepaalde hi/oris*e voorwa>d54 ,wat ,m>x ons hi] ook heeft do5 zi51 dat is1 dat het niet wa> is1 gelijk het 9 d5 gewon5 akademis*-/aa?ui%\dkundig5 vorm luidt1 dat opgehoopte arbeid en produktiemiddel51 kapitaal zijn t\t c\rt1 ma> dat dez5 dan e]/ tot kapitaal word51 als zij voldo5 aan zek]e voorwa>d5 van hi/oris*e en van maats*appelijk5 a>d1 wa>ond] de voornaam/e deze is3 dat zij 9 beweg+ word5 gezet1 om mrwa>de voort te br5g54 ,uit welk5 bron ontspr+t nu deze mrwa>de8 ,m5 z\ zoo opp]vlakkig zegg51 doordi5 de e5 van zijn ma*t 7slimheid1 erv>+ enz471 gebruik maakt om zijn teg5p>tij te misleid52 ov]ma*t van welk5 a>d ook4 ,zulk e5e v]kl>+1 die op zi*-zelf al ze] we9ig bewij/1 is bov5di5 economis* van niet de m9/e beteek5is1 da> e5 i$]1 gelijk wij gezi5 hebb51 bij afwissel+ koop] en v]koop] is4 ,bov5di5 kan toepass+ van ov]ma*t enz4 wel de e5 voor e5 oog5blik zi*-zelve do5 v]rijk51 ma> zij is absoluut niet 9 /aat de door beid5 bezet5 totaal-som1 alzoo de som van de circule]5de wa>d51 te do5 v]me]d]54 ,wij v]kl>5 er dus niet &]s m$e1 dan e5e v]plaats+ van de te deel5 som aan wa>d51 zond] me]4 ,de v]&]+ van geld 9 kapitaal1 conclude]t ,m>x1 moet word5 v]kla>d1 op d5 grondslag van de 9 d5 w>5ruil zi* bev9d5de imman5te wett51 z1 dat de ruil van aequival5t51 ons da>bij /e$s als uitgangspunt di5t4 ,onze1 nog sle*ts als kapitali/5rups aanwezig zijnde geldbezitt]1 moet de w>5 teg5 hunne wa>de koop51 teg5 hunne wa>de v]koop5 en desnietteg5/a&e moet hij aan het e9de van dit proces1 mr wa>de eruit hal51 dan dat hij er9 wi]p4444444 ,de oploss+ di] vraag1 is nev5s die d] wa>de!orie1 de spil van het sy/eem van analyse1 dat ,m>x toegepa/ heeft bij het ond]zoek van de kapitali/is*e produktiewijze4 ,zij bevat de ontdekk+ van e5 faktor1 die de wa>de voortdur5d v]groot2 bron van wa>de is1 t]wijl zij zelve teg5 h>e wa>de wordt geko*t door d5 kapitali/is*5 ond]nem]1 die op de w>5m>kt komt1 om deze eig5a>dige ,wa> op te do51 alwa> hij d5 v]koop] van die ,wa> te ontmoet5 weet1 die dez5 aan niem& &]s1 dan aan hem slijt5 kan4 ,deze ,wa> is die d] arbeidskra*t namelijk1 die wij vroeg] re$s hebb5 le]5 k5n54 ,de bron d] me]wa>de nu is te v9d51 9 d5 arbeid/ijd1 welke de ond]nem]1 de kapitali/1 d5 arbeid] voor zi* laat arbeid51 bov5 d5 tijd welke noodig is om de wa>de voort te br5g51 die hij zelf ko/te4 ,het kapitaal1 zegt ,m>x heeft de me]>beid niet uitgevond54 ,ov]al1 wa> e5 deel d] sam5lev+ het monopolie d] produktiemiddel5 bezit1 moet de arbeid]1 vrij ( onvrij1 aan de tot zijn ond]h\d noodzakelijke arbeid/ijd e5 ov]s*ot van arbeid/ijd toevoeg51 t5 e9de de lev5smiddel5 voor de eig5a>s d] produktiemiddel5 voort te br5g54 ,mr>beid1 arbeid bov5 d5 tot zelfbeh\d van d5 arbeid] noodzakelijk5 tijd1 en toeig5+ van het produkt dez] mr>beid door &]51 uitbuit+ van d5 arbeid dus1 is aan alle tot nu be/aan hebb5de maats*appelijke vorm51 voor zoov] zij zi* 9 klasseteg5/ell+5 bewog5 hebb51 geme5zaam gewee/4 ,ma> e]/ wanne] het produkt dez] me]>beid1 de vorm van me]wa>de aanneemt1 wanne] de eig5a> d] produktiemiddel51 d5 vrij5 arbeid]--vrij van sociale b&5 en vrij van eig5 bezit6--als voorw]p van uitbuit+ teg5ov] zi* v9dt en hem uitbuit1 tot het doel van de produktie van w>51 e]/ dn neemt dit produktiemiddel1 het specifieke k>akt] van kapitaal aan4 ,en dit is op groote s*aal e]/ ges*i$1 aan het e9de van de #ae;e1 en aan het beg9 van de #af;e eeuw4 ,,de ,,voortbr5g+ ,,d] ,,me]wa>de4 ,nem5 wij1 om de produktie van de me]wa>de met e5 voorbeeld aans*\welijk te mak51 e5s het volg5de geval4 ,de he] ,jans51 indu/rieel1 ri*t zi* 94 ,zijn vad] /elt e5 groot kapitaal t] zijn] bes*ikk+4 ,hij ri*t e5 kato5sp9n]ij op1 neemt e5 te*nis*- en e5 h&elsdirekteur aan1 die het gans*e b$rijf inri*t5 en leid5 en de inkoop van kato51 de aans*aff+ van ma*9es1 de aan/ell+ van arbeid]s enz4 bezorg54 ,de kato5 wordt 9 de fabriek v]sponn5 tot g>5 en deze wordt1 door middel van reizig]s etc41 van de h& gezet4 ,de he] ,jans5 nu1 m5 lette er wel op1 heeft da>m$e niet w>5 teg5 w>5 g]uild1 door middel van de wa> geld1 ma> hij _h oorspronkelijk geld1 hij heeft dit uitgegev5 om w>5 te koop5 7fabriek1 inri*t+1 ruwprodukt51 arbeidskra*t571 en dan v]koopt hij w$] zijn w>51 om ze w$]om tot geld te do5 word54 ,de ruil=mule is hi] niet3 ,w-,g-,w1 ma> is hi]3 ,geld-,wa>-,geld4 7,g-,w-,g47 ,hij heeft zijn geld 9 w>5 omgezet en hij zet zijn w>5 w$] 9 geld om4 ,wa>om doet hij dat8 ,dat doet hij om w9/ te mak52 het geld dat 9 des he]5 ,jans5's br&ka/ t]ugkomt1 moet mr zijn dan dat wat er uit g+4 ,&]s z\ de he] ,jans5 e5 gek gewee/ zijn1 om zijn geld 9 de circulatie te z5d54 ,ma> het 0 des he]5 ,jans5's doel niet1 om het als e5 s*at enkel te lat5 ligg51 ma> om het als kapitaal te lat5 funge]51 het te lat5 bro$5 dus4 ,alle w>5 die hij ev5wel koopt 7ruwprodukt51 ma*9es enz471 moet hij na> hunne wa>de betal51 bijgevolg zijn w9/ zal da>door niet v]me]d]54 ,ma> de arbeidskra*t d] arbeid]s die 9 zijn5 di5/ zijn1 betaalt hij niet na> h>e wa>de4 ,nem5 wij da>toe1 nog e5s het voorbeeld op en w]k5 wij het v]d] uit4 ,e5 arbeid] v]sp9t 9 #f ur51 #aj pond ruw-kato5 tot g>54 ,9 deze #aj pond g>5 /eekt1 nev5s d5 zesurig5 arbeid1 ook e5 deel van de arbeidsmiddel51 welke da>bij word5 afgebruikt1 v]vat 9 de sp9dels4 ,het pond kato5 komt hem te /aan op f #j4fj1 het pond g>5 br5gt f #j4ij op4 ,aan sp9sel wordt #aj pond kato5 +ew]kt1 dus voor f #a4bj4 ,het arbeidsloon b$raagt f #a4hj4 ,dus3 ,uitgav53 #aj pond ruwkato5 f #f4 ,sp9sel - #a4bj4 ,arbeidsloon - #a4hj4 te zam5 f #i4jj4 ,inkom/53 #aj pond kato5g>5 f #j4ij f #i4jj ,inkom/5 en uitgav5 zijn gelijk4 ,ma> het doel van d5 fabrikant is &]s4 ,zijn to* zes ur5 arbeidsloon voldo5de1 om de wa>de d] wa> arbeidskra*t te voldo51 dan z\ de arbeid] da>na moet5 oph\d5 met arbeid54 ,ma> z zijn fabrikant en arbeid] niet sam5 getr\wd6 ,de arbeid] is gehuurd voor e5 zek]5 tijd1 die de fabrikant go$v9dt te bepal51 subsidiair zooals zij di5 tezam5 ov]e5gekom5 zijn4 ,bijvoorbeeld3 e5 arbeidsdag van #ab ur54 ,wij nem5 nu ons voorbeeld wer op3 ,uitgav53 voor de e]/e zes ur5 van d5 dag3 gelijk bov53 #aj pond ruwkato5 f #f4 ,sp9sel - #a4bj4 ,arbeidsloon - #a4hj4 totaal f #i4jj4 voor de v]d]e arbeidsur53 #aj pond ruwkato5 f #f4 ,sp9sel - #a4bj4 ,arbeidsloon-- f #g4bj f #i f #af4bj4 ,inkom/53 #bj pond g>5 f #j4ij f #ah4jj4 ,hij w9t dus dagelijks aan e5 arbeid]3 f #a4hj1 jui/ zooveel als het arbeidsloon van de zes ur5 b$raagt1 die hij hem me] laat arbeid54 ,9 die mr-arbeid1 ligt de me]-wa>de4 ,d] wa>dewet is hi] ge5 ha>tje gekr5kt en de kapitali/ heeft t* w9/ gemaakt4 ,van &]e w>51 is de ruilwa>de namelijk v]vlog51 zoodra hun v]bruik is afgeloop52 de wa> arbeidskra*t da>5teg51 is1 nadat het proces afgeloop5 is1 nog bruikba>1 ook wanne] zooveel van ha> is v]bruikt1 als h>e ruilwa>de b$raagt4 ,da> de wa>de van de wa> arbeidskra*t ela/is* ( v>iabel is1 d4 w4 z4 met de voorts*rijd5de bes*av+/oe/&5 /e$s g]+] wordt1 t]wijl de voortbr5g+sges*ik!id van de arbeidskra*t niet inkrimpt1--d4 w4 z4 de arbeid] z\ #ab en me] ur5 kunn5 arbeid51 ook wanne] tot reproduktie van zijne dagelijks*e arbeidskra*t sle*ts #f ur5 arbeids en m9d] noodig z\d5 zijn1--zoo kan de koop] d] arbeidskra*t1 9 ons voorbeeld de he] ,jans5 dus1 de w>5wa>de d]zelve t5 volle betal5 en desniettem9 mr-wa>de ov]h\d54 ,9 enkele woord5 dus3 het v]s*il tuss*5 de gebruikswa>de en de ruilwa>de van de wa> arbeidskra*t1 vormt de me]wa>de4 ,het hi/oris* toeig55 van de me]wa>de1 ges*i$de zond] twijfel door het zi* toeig55 van vreemde wa>de2 hetzij door middel d] w>5-cirkulatie van het koopmanskapitaal1 (1 geheel onv]bloemd1 door het woek]kapitaal4 ,ma> deze beide soort5 van kapitaal-=maties1 kond5 alle5 9 de sam5lev+ ont/aan1 door s*5nis van de wett5 d] w>5cirkulatie1 door grove s*5nis van ha> grondwet1 dat wa>d51 alle5 teg5 gelijke wa>d5 g]uild kunn5 word54 ,het kapitaal /ond da>v&aan1 zoolang het h&els- en woek]kapitaal 01 9 e5e teg5/ell+ tot de economis*e organisatie van zijn tijd1 en da>m$e ook 9 teg5/ell+1 tot de moreele inzi*t5 van zijn tijd4 ,9 de ,oudheid1 ev5als 9 de ,middeleeuw5 /ond5 h&el en woek] 9 e5 sle*t5 reuk2 zij w]d5 op gelijke wijze gebr&m]kt1 zo[el door de antieke ,philosoph51 door de heilige ,k]kvad]s1 als door de ,paus54 ,met uitzond]+ van ,calvijn1 hebb5 ook de ,h]vorm]s--,lu!r niet voor 't m9/--h&el en woek] s*]p v]oordeeld4 ,wij moet5 dan ook1 om het kapitaal te ond]k5n51 tot deze zijne voorw]elds*e vorm5 t]uggaan4 ,e]/ nadat hoog]e vorm5 van kapitaal zi* hadd5 ontwikkeld1 kond5 zi* ook tuss*5vorm5 ontwikkel51 die de funkties van het h&elskapitaal en het r5tegev5d kapitaal1 9 ov]e5/emm+ kond5 br5g51 met de wett5 van de ?ans he]s*5de w>5produktie4 ,ma> e]/ ook van dat oog5blik af1 hebb5 zij opgeh\d5 het k>akt] van e5v\dige afzett]ij ( van direkt5 ro( te drag51 zegt ,m>x4 ,m>x heeft deze soort5 van kapitaal1 9 de beide e]/e deel5 van ,das ,kapital1 dan ook niet beh&eld1 omdat zij bij de navors*+ van het kapitalisme1 als vorm van e5e produktiewijze1 als maats*appelijk v]s*ijnsel1 re*t/reeks niet betrokk5 zijn4 ,m5 begrijpt ev5wel nu1 9 het gans*e proces van de voortbr5g+ d] me]wa>de1 ook het groote gewi*t1 dat da>9 ,,de ,,arbeidsdag bekle$t1 wa>aan bij ,m>x e5 zev5tal bes*rijv5de ho(d/ukk5 zijn gewijd1 die hi/oris* en economis* zek] behoor51 tot het groot/e wat op dit gebi$ is v]ri*t4 ,zijne ond]zoek+5 da>omtr5t1 b5ev5s die omtr5t de v]deel+ van d5 arbeid1 ha> ont/aan en h>e ontwikkel+ 9 de p]iode d] ,manufaktuur1 de ma*9]ie en de groot-indu/rie1 vorm5 de klassieke g$eelt5 uit het e]/e deel van ,das ,kapital4 ,hunne economis*e en hi/oris*e wa>de1 wordt door ge5 /aa?ui%\dkundige van e5ig gezag me] ontk5d4 ,9 dat opzi*t1 is zijn groote w]k dan ook e5e voortzett+ gewee/1 van ,adam ,smi?'s b]oemde ,weal? ( ! ,nations 7,rijkdom d] volk]574 ,de kapitali/1--zegt ,m>x1 aan d5 aanvang van de beh&el+ d] ,arbeidsdag1--heeft de arbeidskra*t tot h>e dagwa>de geko*t4 ,hem behoort dus h>e gebruikswa>de toe1 g$ur5de e5 arbeidsdag4 ,hij heeft dus k het re*t v]kreg5 d5 arbeid]1 g$ur5de di5 dag1 voor zi* te lat5 arbeid54 ,ma> wat is e5 arbeidsdag8 ,9 elk geval m9d] dan e5 natuurlijk5 lev5sdag4 ,en hoeveel m9d]8 ,de kapitali/ 7natuurlijk is hi] sprake van d5 ond]nem] 9 het algeme571 heeft zijn eig5 inzi*t5 omtr5t dit ultima ?ule1 de noodzakelijke gr5z5 van d5 arbeidsdag4 ,als kapitali/ is hij sle*ts gep]sonifie]d kapitaal4 ,zijn ziel is de kapitali/5ziel4 ,het kapitaal k5t sle*ts n lev5sa&rift1 de a&rift zi* 9 wa>d5 om te zett52 mrwa>de voort te br5g51 en met zijn kon/ant g$eelte1 de produktiemiddel51 de groot/ mogelijke massa me]>beid 9 zi* op te zuig54 ,kapitaal is ge/orv5 arbeid1 die op vampyr-a*tige wijze opleeft1 door opzuig+ van lev5d5 arbeid en er zoo veel te me] van leeft1 na>mate het me] da>van 9 zi* opzuigt4 ,de tijd wa>9 de arbeid] w]kt1 is de tijd wa>91 door d5 kapitali/ de van hem geko*te arbeidskra*t1 wordt v]bruikt4444 444,van ze] ela/is*e gr5z5 hi] afgezi51 word5 er door d5 a>d d] w>5ruil zelf1 ge5 gr5z5 van d5 arbeidsdag1 dus ook ge5 gr5z5 van de me]wa>de getrokk54 ,de kapitali/ /aat op zijn re*t als koop]1 wanne] hij d5 arbeidsdag zoo lang als mogelijk is maakt1 en1 zoo mogelijk uit e55 arbeidsdag1 er twee tra*t te mak54 ,aan d5 &]5 kant1 h\dt de specifiek5 a>d van de v]ko*te wa> 7arbeidskra*t7 e5 gr5s van ha> v]bruik door d5 koop] 91 t]wijl de arbeid] op zijn re*t /aat als v]koop]1 wanne] hij d5 arbeidsdag tot op e5e bepaalde m9imum-grootte tra*t te bep]k54 ,hi] is dus e5 antimonie voorh&52 re*t teg5ov] re*t1 beid5 gelijkmatig bezegeld door de wet van d5 w>5ruil4 ,en zoo is dan ook 9 de ges*i$5is d] kapitali/is*e produktiewijze1 de norme]+ van d5 arbeidsdag1 tot e5 /rijd om de gr5z5 van d5 arbeidsdag geword52 e5 /rijd tuss*5 de gezam5lijke kapitali/51 d4 w4 z4 tuss*5 de klasse d] kapitali/5 en de gezam5lijke arbeid]s ( de arbeid]sklasse4 ,voor het e]/ is m5 9 ,engel&1 en wel 9 #ahdc1 begonn5 d5 arbeidsdag wettelijk va/ te /ell51 nadat bijna e5 halve eeuw lang de arbeid]s 9 dat l& da>voor ge/r$5 hadd5 en het bitt]/ da>9 door de econom5 zijn teg5gew]kt geword54 ,desniettem91 zegt ,m>x1 heeft het pr9cipe gezegevi]d en 9 de groot-indu/rietakk51 die zelve de s*epp+ zijn d] mod]ne produktiewijze1 0 zijne wond]volle ontwikkel+1 die h& aan h& is gegaan1 met de moreele w$]geboorte d] fabrieks>beid]s1 zelfs voor bl9d5 te zi54 ,de economis*e beteek5is van d5 arbeidsdag vo]t ons tot e5e bes*\w+ van ,,de ,,relatieve ,,me]wa>de4 ,tot nu toe1 hebb5 wij gezi5 hoe de kapitali/ zijn me]wa>de vormt3 uit onbetaald5 arbeid/ijd4 ,deze nu noemt ,m>x de3 absolute mrwa>de4 ,ma> het spreekt van zelf1 dat er nog e5 &]e soort moet be/aan2 dit bleek ons re$s uit het expos van de gans*e w>5circulatie4 ,wij hebb5 gezi51 dat de me]wa>de voortkomt uit d5 onbetaald5 arbeid/ijd4 ,h>e bron zit 9 d5 arbeidsdag4 ,de arbeidsdag kan e*t] niet tot 9 het one9dige v]l5gd word54 ,aan het /rev5 d] kapitali/51 hem te v]l5g51 word5 gr5z5 gelegd1 zo[el van moreel51 als van politiek5 a>d4 ,de door v]l5g+ van d5 arbeidsdag voortgebra*te me]wa>de noem ik1 zegt ,m>x1 absolute me]wa>de2 de me]wa>de da>5teg51 die uit de v]kort+ van d5 noodw5dig5 arbeid/ijd en de da>m$e ov]e5/emm5de v]&]+1 9 de hoegroo!idsv]h\d+ d] beide be/&deel5 van d5 arbeidsdag voortkomt3 relatieve me]wa>de4 ,om de wa>de van de arbeidskra*t te do5 dal51 moet de /ijg+ d] produktiekra*t5 die indu/rietakk5 aangrijp51 welk] produkt5 de wa>de d] arbeidskra*t bepal52 die dus no* tot d5 kr+ van de door de gewoonte va/ge/elde lev5smiddel5 behoor51 no* da>voor 9 de plaats kunn5 tr$54 ,de wa>de e5] wa>1 wordt e*t] niet alln bepaald door het kwantum arbeid1 hetwelk ha> d5 laat/5 vorm doet v]krijg51 ma> ev5zoogo$1 door de massa d] produktiemiddel51 die zij 9 zi* bevat4 ,bijv4 de wa>de van e5 pa> s*o551 wordt niet alle5 door d5 arbeid des s*o5mak]s1 ma> ook door de wa>de van het l$]1 het pek1 draad enz4 bepaald4 ,/ijg+ van de produktiekra*t en de da>m$e gepa>d ga&e go$koop]mak+ d] w>51 9 de indu/rien welke de /(felijke elem5t5 van het con/ant-kapitaal1 de arbeidsmiddel5 en het arbeidsmat]iaal1 tot voortbr5g+ d] noodzakelijke lev5smiddel5 lev]51 do5 dus ev5e5s de wa>de van de arbeidskra*t dal544444 ,de go$koop] geword5 wa>1 doet natuurlijk de wa>de d] arbeidskra*t1 sle*ts pro tanto1 d4 w4 z4 alle5 ma> 9 die v]h\d+1 wa>9 zij 9 de reproduktie van de arbeidskra*t ov]gaat1 dal54 ,hemd5 bijv41 zijn e5 noodzakelijk lev5smiddel1 ma> e5 van de vel54 ,hunne go$koop]mak+1 v]m9d]t alle5 de uitgav5 d] arbeid]s voor hemd54 ,de totaalsom van de noodzakelijke lev5smiddel5 be/aat e*t] uit v]s*ill5de w>51 l\t] produkt5 van de bijzond]e indu/rien1 en de wa>de van i$] di] w>51 vormt /e$s e5 zi* gelijkv]deel5d deel1 van de wa>de d] arbeidskra*t4 ,deze wa>de neemt af1 met de tot h>e reproduktie noodzakelijk5 arbeid/ijd1 welk] totaalv]kort+ gelijk is aan de som van h>e v]kort+51 9 alle bijzond]e takk5 van voortbr5g+44444 ,de wa>de d] w>51 /aat 9 omgeke]de v]h\d+ tot de produktiekra*t van d5 arbeid4 ,ev5zoo1--omdat zij door de wa>de d] w>5 bepaald wordt1--de wa>de d] arbeidskra*t4 ,da>5teg5 /aat de relatieve me]wa>de1 9 direkte v]h\d+ tot de produktiekra*t van d5 arbeid4 ,zij /ijgt met /ijg5de- en daalt1 met dal5de produktiekra*t4 ,e5 maats*appelijke doorsne-arbeidsdag van #ab ur51 geldswa>de als gelijkblijv5d v]ond]/eld1 produce]t /e$s hetzelfde wa>deprodukt van #f ,%ill+1 hoe deze som van wa>d5 zi* ook imm] moge v]deel51 tuss*5 het aequival5t voor de wa>de d] arbeidskra*t en de me]wa>de4 ,dal5 ev5wel1 t5 gevolge van de ge/eg5 produktiekra*t d] wa>d51 de dagelijks*e lev5smiddel5 en di5t5gevolge1 de dagelijks*e wa>de d] arbeidskra*t van #e %ill+ op #c %41 dan rij/ de me]wa>de van #a %4 op #c %4 ,t5 e9de de wa>de d] arbeidskra*t te reproduce]51 w>5 er #aj en zijn er ?ans nog sle*ts #f arbeidsur5 vrij gekom5 en kunn5 deze bij de dome95 van d5 me]>beid word5 +elijfd4 ,het is da>om de imman5te drijfve] en de ge/adige t5d5s van het kapitaal1 de produktiekra*t d] arbeid te do5 /ijg51 en te di5 e9de de wa>1 en door de go$koop]mak+ van de wa>1 d5 arbeid]-zelve go$koop] te mak54 ,e5 v]hoog+ van de produktiekra*t van d5 arbeid1 die van v]kort+ van d5 arbeidsdag het noodw5dige gevolg moet zijn1 is e*t] alle5 mogelijk1 door e5e v]&]+ van de produktiewijze1 door v]bet]+ van de arbeidsmiddel5 en van de arbeidsme?od54 ,produktie van relatieve me]wa>de1 heeft dus tot voorwa>de1 e5e revolutie van het arbeidsproces4 ,de produktie van de absolute me]wa>de1 zegt ,m>x v]d]1 draait zi* sle*ts om de l5gte van d5 arbeidsdag2 de produktie van de relatieve me]wa>de1 revolutione]t door en door de te*nis*e process5 van d5 arbeid en de maats*appelijke groepe]+54 ,zij v]ond]/elt dus e5e specifiek-kapitali/is*e produktiewijze1 die1 met h>e me?od51 middel5 en voorwa>d5 zelv5 e]/ op d5 grondslag van de =meele subsumtie van d5 arbeid ond] het kapitaal1 op natuurlijke wijze ont/aat en v]d] ontwikkeld wordt4444 ,wij zi5 dan ook bij /ijg5de produktiekra*t van d5 arbeid1 het p]c5tage van de me]wa>de aanh\d5d /ijg51 t]wijl de wa>de van het produkt daalt4 ,zoo zi5 wij 9 de kapitali/is*e produktiewijze1 9 h>e specifiek groot-indu/rieele uit+1 d5 oog5s*ijnlijk5 teg5spraak zi* ontwikkel51 dat de kapitali/5 onoph\delijk zi* moeite gev51 /e$s go$koop] te produce]51 d4 w4 z4 de wa>de d] w>5 /e$s te do5 dal51 t]wijl zij da>bij /e$s me] wa>de1 zi* toe-eig55 kunn54 ,wij zi5 ook dat1 hoe groot] de produktiekra*t van d5 arbeid1 des te groot] wordt de me]wa>de1 de ov]s*iet5de arbeid/ijd van d5 arbeid]4 ,de kapitali/is*e produktiewijze /reeft er na>1 de produktiekra*t van d5 arbeid] reusa*tig te do5 /ijg51 d5 noodw5dig5 arbeid/ijd tot op e5 m9imum te r$uce]51 ma> gelijktijdig ev5wel1 d5 arbeidsdag zoo veel als mogelijk is te v]l5g54 ,,ho(d/uk ,,vii4 ,,ma*9]ie ,,en ,,groot-,,indu/rie4 ,9 e5 belangrijk ho(d/uk1 ond]zoekt ,m>x v]volg5s de omw5tel+1 die de ma*9e heeft do5 ont/aan 9 de indu/rie uit de ,manufaktuur gesprot51 en welke deze1 op zijne beurt1 tot groot-indu/rie heeft do5 word54 ,die omw5tel+ zelf draagt m$e e5 &] k>akt]4 ,de omw5tel+ d] produktiewijze heeft 9 ,manufaktuur de arbeidskra*t tot uitgangspunt g5om5 en 9 de groot-indu/rie de arbeidsmiddel54 ,m>x wij/ v]volg5s1 op de absoluut onvoldo5de v]kl>+1 die de ma!matici en de me*anici van de ma*9e gegev5 hebb51 wa> zij het w]ktuig voor e5 enkelv\dig en de ma*9e voor e5 sam5ge/eld w]ktuig hebb5 v]kla>d4 ,van economis* /&punt1 deugt deze v]kl>+ niet1 omdat bij ha> het hi/oris* elem5t wordt gemi/4 ,ook is de v]kl>+1 door het v]s*il dat m5 maakt tuss*5 w]ktuig en ma*9e en die welke hi]9 gezo*t wordt1 dat bij het w]ktuig de m5s* de beweg5de kra*t is en bij de ma*9e1 e5e van d5 m5s* afges*eid5 natuurkra*t1 zooals die van het di]1 het wat]1 de w9d enz41 hi/oris* ev5 onjui/4 ,dewijl de toepass+ van de di]lijke kra*t1 e5e d] oud/e uitv9d+5 is van de m5s*heid1 zoo z\ aldus g]$5e]d1 de ma*9ale produktie1 vooraf hebb5 moet5 gegaan aan die van het ,h&w]k6444444 ,de ma*9e wa>van de indu/rieele revolutie ha> uitgangspunt neemt1 v]vangt d5 arbeid]1 die e5 nkelv\dig w]ktuig hante]t1 door e5 me*anisme1 dat met e5e massa van dezelfde ( gelijksoortige w]ktuig5 tegelijk op]e]t en door e5 enkele drijfkra*t1 hoe ook /e$s h>5 vorm moge zijn1 voortbewog5 wordt4 ,hi] hebb5 wij de ma*9e voor ons1 ma> e]/ als e5 e5v\dig elem5t van de ma*9ale produktie4 ,de uitbreid+ van d5 omvang d] arbeidsma*9e en het getal h>] gelijktijdig op]e]5de w]ktuig51 vord]de e5 me] massaal beweg+sme*anisme en dit me*anisme1 tot ov]weldig+ van zijn5 eig55 wer/&1 e5 ma*tig] drijfkra*t dan de m5s*elijke4 ,afgezi5 nog hi]van1 dat de m5s* e5 ze] onvolkom5 produktie9/rum5t van gelijkvormige en cont9ue]5de beweg+ is1 gegev51 dat hij nog sle*ts als e5v\dige drijfkra*t w]kt1 dus 9 de plaats van zijn w]ktuig e5 w]ktuigma*9e gekom5 is en de natuurkra*t5 hem ?ans ook als drijfkra*t kunn5 v]vang54 ,van alle uit de ,manufaktuurp]iode ons ov]gelev]de1 groote beweg+skra*t51 0 de pa>d5kra*t de sle*t/e2 e5sdeels1 omdat e5 pa>d zijn eig5 z9 heeft1 &]deels1 weg5s zijne ko/ba>heid en d5 bep]kt5 omvang1 wa>m$e zij 9 de fabriek5 alle5 toe te pass5 0444444 ,e]/ met ,james ,watt's uitv9d+ van de z4 g4 n4 dubbelw]k5de /oomma*9e1 0 de motor ges*ap51 die zijne beweegkra*t zelf voortbr5gt en uit de vo$]+ met kol5 en wat]1 wi] kra*tpot5tie geheel ond] m5s*elijke contrle1 onafhankelijk van natuurkra*t5 van lokal5 a>d /aat1 en aldus de toepass+ van de ma*9ale indu/rie op elke1 willekeurige plaats mogelijk maakte4 ,nadat e]/ de w]ktuig51 van w]ktuig5 van het m5s*elijk organisme1 tot w]ktuig5 van e5 me*anis* app>aat1 tot w]ktuig-ma*9es kond5 word51 v]kreeg dan ook de beweg+s-ma*9e e5 zelf/&ige1 van de gr5z5 van m5s*elijke kra*t1 volkom5 gemancipe]d5 vorm4 ,da>m$e zonk de enkelv\dige w]ktuigma*9e1 zooals wij tot nu toe die hebb5 bes*\wd1 tot e5 bloot elem5t van de ma*9e-produktie4 ,ene beweg+sma*9e 0 ?ans 9 /aat1 vle arbeidsma*9es gelijktijdig te drijv54 ,met het aantal van de gelijktijdig voortbewog5 arbeidsma*9es1 groeide de beweg+sma*9e en breidde zi* het transmissie-me*anisme1 tot e5 wijdloopig app>aat uit4 4444 ,dan zet ,m>x het v]s*il uite51 tuss*5 het k>akt] d] ma*9e 9 de ,manufaktuurp]iode en 9 die van de fabrieksmatige indu/rie4 ,hij zegt3 ,9 de ,manufaktuur moet5 de arbeid]s1 individueel ( 9 groep51 elk bijzond] deelproces met hun h&w]ktuig uitvo]54 ,maakte de arbeid] zi* e5maal het proces eig51 dan 0 ev5wel van te vor5 re$s het proces voor d5 arbeid] geig5d4 ,dit objektieve pr9cipe van de v]deel+ van d5 arbeid1 valt bij de ma*9ale produktie geheel weg4 ,het totaalproces wordt hi] objektief1 aan en op zi*zelf bes*\wd1 9 zijne con/itue]5de phaz5 geanalyse]d2 en het problema van elk deelproces t5 uitvo] te br5g5 en de v]s*ill5de deelprocess5 te v]b9d51 door te*nis*e toepass+ van de me*aniek1 de *emie enz4 opgelo/1--wa>bij natuurlijk voor en na de !oretis*e conceptie1 door opgehoopte praktis*e erv>+ op groote s*aal1 volkom5] moet word5 gemaakt4444 ,de gecomb9e]de arbeidsma*9e1 nu tot e5 gel$5d sy/eem van v]s*ill5d]lei op-zi*-zelf /a&e arbeidsma*9es en van groep5 d]zelv5 geword51 is des te volkom5]1 hoe voortdur5d] ha> totaal-proces is4 ,d4 w4 z4 met hoe m9d] ond]brek+ het ruwmat]iaal van zijne e]/e phaze tot zijn laat/e ov]gaat1 hoe me] dus1 9 plaats van de m5s*elijke h&1 van het me*anisme zelf1 van de e5e produktiephaze 9 de &]e wordt v]eis*t4 ,wanne] 9 de ,manufaktuur het isolem5t van het bijzond]e proces1 e5 pr9cipe is dat uit de v]deel+ van d5 arbeid als van-zelf voortspruit1 9 de ontwikkelde fabriek da>5teg51 he]s*t de cont9uteit van het bijzond]e proces44444 ,9 het gel$5d sy/eem van arbeidsma*9es1 die hunne beweg+ door middel van de transmissie-ma*9]ie1 van e5 c5tral5 automaat ontvang51 bezit het ma*9eb$rijf zijne ontwikkeld/e ge/alte4 ,9 de plaats van e5e enkele ma*9e1 tre$t hi] e5 me*anis* mon/]1 welk] lijf gans*e fabrieksgeb\w5 v]vult en welk] demonis*e kra*t1 e]/ v]borg5 door de bijna ple*t/atige1 afgemet5 beweg+ van zijne reusa*tige l$emat51 9 e5 koortsa*tig doll5 maal/room zijn] tallooze1 eig5a>dige arbeidsorgan51 uitbreekt44444 ,m>x s*et/ hi]na1 de gevolg51 die de intr$e van die ma*9eproduktie 9 de indu/rie teweeg bra*t4 ,de omw5tel+ van de produktiewijze 9 de e5e sphe] van de indu/rie1 bepaalde h>e omw5tel+ 9 e5e &]e4 ,dit gold 9 de e]/e plaats voor zulke takk5 van indu/rie1 welke wel-is-wa> door de maats*appelijke v]deel+ van d5 arbeid gesole]d w>5--zoodat elk d]zelve e5e zelf/&ige wa> produce]de1--ma> die to* w$]1 als phaz5 van e5 totaalproces1 door elk&] liep54 ,zoo w]d door de ma*9ale sp9n]ij1 de ma*9ale wev]ij noodzakelijk1 en beid5 te zam51 d$5 de me*anis*-*emis*e revolutie 9 de bleek]ij1 drukk]ij en v]w]ij ont/aan4 ,zoo riep aan d5 &]5 kant1 de revolutie van de kato5sp9n]ij de uitv9d+ van het g91 tot afs*eid+ van de kato5drad5 uit het zaad te voors*ijn1 wa>door e]/ de kato5produktie op de da>door v]eis*te hoogte van ontwikkel+ kon kom5 te /aan4 ,de revolutie 9 de produktiewijze van de indu/rie en van de agrikultuur noodzaakte namelijk ook tot e5e revolutie1 9 de algeme5e voorwa>d5 van het maats*appelijk produktieproces1 d4 w4 z4 van de communikatie- en transportmiddel54 ,afgezi5 van de geheel g]evolutione]de zeil-s*eepsb\w1 w]d5 de kommunikatie- en transportweg5 aldus geheel en al door e5 sy/eem van rivi]/oomboot51 spoorweg51 ov]zees*e /oomboot5 en telegraph5 aan de produktiewijze van de groot9du/rie aangepa/4 ,de v]s*rikkelijke massa's ijz] ev5wel1 die er ?ans te snijd51 te ham]5 te bor5 en te vorm5 w>5 gekom51 v]eis*t5 hunn]zijds cyclopis*e ma*9es1 welk] s*epp+ 9 de ma*9eb\w op manufaktuur-a*tige grondslag1 geheel onmogelijk 04 ,de groot-indu/rie moe/ zi* dusdo5de van ha> k>akt]i/iek produktiemiddel1 de ma*9]ie1 zelf mee/] mak5 en ma*9es do5 voortbr5g5 door ma*9es4 ,zoo w]d1 e9digt ,m>x dit hi/oris*-te*nis*e ond]zoek1 het cop]atieve k>akt] van het arbeidsproces1 7de v]dr++ van d5 individueel5 arbeid] door d5 v]maats*appelijkt57 tot e51 ha> door d5 a>d van de arbeidsmiddel51 zelve g$icte]de te*nis*e noodzakelijkheid4 ,de ma*9e wordt door ,m>x tot het con/ante kapitaal g]ek5d4 ,zij s*ept ge5e wa>de1 ma> zet sle*ts h>e eig5e wa>de aan het produkt toe4 ,zij lo/ zi* 9 het arbeidsproces telk5s geheel1 ma> 9 het wa>de-vorm+sproces1 sle*ts ma> g$eeltelijk op4 ,zij geeft niet me] wa>de van zi* af1 dan zij 9 doorsne v]lie/ door ha> gebruik4 ,er is dus e5 groot v]s*il1 tuss*5 het wa>de-deel dat de ma*9e1 en het p]iodiek door ha> op het produkt ov]g$rag51 deel van de wa>de4 ,er is dus e5 groot v]s*il tuss*5 de ma*9e als wa>devorm5d en als produkt5vorm5d elem5t4 ,hoe groot] de p]iode1 9 welke dezelfde ma*9e1 h]haaldelijk 9 hetzelfde arbeidsproces di5/ doet1 des te groot] zal dit v]s*il zijn4 ,hoe m9d] arbeid de ma*9e zelf ko/1 d4 w4 z4 hoe veel te m9d] arbeid er9 is ne]gelegd1 des te m9d] wa>de zet zij aan het produkt toe4 ,hoe m9d] wa>de van zi* afgev5d1 des te produktiev] is zij en des te me]1 nad]t h>5 di5/ die d] natuurkra*t54 ,de produktie van ma*9es door ma*9es1 doet h>e wa>de e*t] inkrimp51 na> v]h\d+ van h>e uitbreid+ en w]k+4 ,uitsluit5d als middel tot go$koop]mak+ van het produkt bes*\wd1 v9dt het gebruik van de ma*9]ie da>9 h>e gr5z51 dat h>e eig5 produktie m9d] arbeid ko/1 dan h>e toepass+ ervoor 9 plaats geeft4 ,voor het kapitaal e*t]1 laat zi* deze gr5s eng] uitdrukk54 ,da> het niet1 de t5 ko/e gelegd5 arbeid1 ma> de wa>de d] t5 ko/e gelegde arbeidskra*t betaalt1 wordt voor hem het ma*9egebruik begr5sd1 door het v]s*il tuss*5 de ma*9ewa>de en de wa>de van de door ha> v]vang5e arbeidskra*t4 ,da> de v]deel+ van d5 arbeidsdag1 9 noodw5dig5 arbeid en mr-arbeid1 9 v]s*ill5de l&5 9 v]s*ill5de p]iodes1 ( g$ur5de dezelfde p]iode voor v]s*ill5de takk5 van b$rijf1 v]s*ill5d is2 dan b5$5 de wa>de van zijn arbeidskra*t1 dan w$] da>bov5 /ijgt1 kan het v]s*il tuss*5 d5 prijs d] ma*9]ie en d5 prijs van de door ha> v]vang5 arbeidskra*t1 zr v>ie]54 ,ook1 wanne] het v]s*il tuss*5 het1 voor de produktie van de ma*9e b5oodigde kwantum arbeids en het totaalkwantum van de door ha> v]vang5 arbeidskra*t1 hetzelfde blijft4 ,het is ev5wel alle5 ma> het e]/e v]s*il1 dat de produktieko/5 d] wa>1 voor de kapitali/5 zelv5 bepaalt en door middel van de dwangwett5 van de concurr5tie invlo$ erop uitoef5t4 ,het is da>door1 zegt ,m>x1 dat m5 9 het e5e l& ma*9es 9 e5 tak van b$rijf invo]t1 t]wijl ze 9 e5 &] l&1 absoluut niet toegepa/ kunn5 word51 doordi51 de arbeidskra*t 9 die tak als te go$koop zijnde1 e5e toepass+ van de ma*9]ie het produkt duurd]1 9 plaats van go$koop] z\ mak54 ,ook hi] is dus de maats*appelijke teg5/ell+1 tuss*5 het groote belang1 dat de m5s*heid heeft bij ma*9es en het belang dat bij de produktie-leid5de klasse ov]he]s*t1 m]kba>4 ,hoe de ma*9e de v]h\d+5 revolutionne]t1 zet ,m>x nu v]d] uite54 ,9 zoov]re1 zegt hij1 als de ma*9]ie spi]kra*t ontbe]lijk doet word51 wordt zij tot e5 middel om arbeid zond] spi]kra*t en van e5 onrijpe li*aamsontwikkel+1 ma> van groot] l5igheid aan te w5d54 ,vr\w5- en k9d]-arbeid 0 da>v&aan het r/e woord1 dat de kapitali/is*e toepass+ van de ma*9]ie wi/ te sprek56 ,dit geweldige v]vang+smiddel van d5 arbeid en van de arbeid]s1 v]&]de dan ook aan/onds 9 e5 middel1 om het getal loon>beid]s te do5 v]me]d]51 doordi5 het 9 zi* opreeg alle l$5 van de arbeid]sfamilie1 zond] v]s*il 9 gesla*t ( oud]dom1 en deze1 ond] de onmiddellijke he]s*appij van het kapitaal plaat/e44444 ,de wa>de van de arbeidskra*t wordt bepaald1 niet alle5 door de1 tot in/&h\d+ van d5 individueel51 volwass5 arbeid] noodzakelijk5 arbeid/rijd1 ma> ook door die1 welke er noodig is1 om de arbeid]sfamilie 9 /& te h\d54 ,t]wijl de ma*9]ie alle l$5 d] arbeid]sfamilie op de arbeidsm>kt w]pt1 v]deelt zij de wa>de van de arbeidskra*t van d5 man1 ov] zijn gans*e gez94 ,zij ontwa>digt da>door zijne arbeidskra*t4 ,de aankoop van 9 vi] arbeidskra*t5 bijv4 gep>celle]de familie1 ko/ welli*t mr1 dan vroeg] de aankoop van de arbeidskra*t van n gez9%o(d1 ma> da>voor kom5 dan ook vi] arbeidsdag5 9 de plaats van e52 en hunne prijs daalt 9 de v]h\d+ tot het ov]s*ot van de mr-arbeid van die vi]1 ov] d5 prijs van de mr-arbeid van die e5e4 ,vi] moet5 niet alle5 d5 arbeid1 ma> ook d5 mr-arbeid aan het kapitaal lev]51 opdat n gez9 9 het lev5 blijve4 ,zoo v]wijdt de ma*9]ie re$s van te vor51 met het m5s*elijk exploitatiemat]iaal1 tev5s ha> eig5 uitbuit+/]re9 voor het kapitaal1 en tegelijk da>m$e1 tev5s d5 graad van exploitatie4 ,zij revolutione]t ev5zoo go$ van grond uit1 de =meele tuss*5kom/ van de kapitaalsv]h\d+51 als zij dit het contract tuss*5 kapitaal en arbeid doet4 ,op d5 grondslag van d5 w>5ruil1 0 het e5e e]/e voorwa>de1 dat kapitali/ en arbeid] als vrije p]son51 de e5 als onafhankelijke w>5bezitt]1 van geld en produktiemiddel51 de &] als bezitt] van arbeidskra*t1 teg5ov] elk&] kwam5 te /aan4 ,ma> nu koopt het kapitaal onmondige ( half-mondig54 ,de arbeid] v]ko*t vroeg] zijne eig5e arbeidskra*t1 wa>ov] hij1 als =meel vrije p]soon de bes*ikk+ _h4 ,hij v]koopt ?ans vr\w en k9d4 ,hij is e5 slav5h&ela> geword54 ,m>x gaat ?ans ov] tot e5 hi/oris* ov]zi*t1 ge/aafd door (ficieele b]i*t5 van de fabrieks9specteurs 9 ,engel& ov] d5 k9d]>beid1 van af d5 aanvang d] neg5ti5de eeuw2 b5ev5s van de drooge1 ma> to* zoo h>tv]s*eur5de rapport5 van de ell5de door vr\w5- en k9d]>beid1 die de e]/e bloeip]iode van het engels*e kapitalisme1 tot v] 9 de j>5 #ahcj toe1 te lez5 gev54 ,wij hebb5 ons bij ,rob]t ,ow5's bes*rijv+ da>m$e re$s bezig geh\d54 ,ma> ,m>x ziet ook 9 deze ell5de1 niet de ell5de aan en voor zi*1 ma> e5e die 9 zi*1 e5 revolutione]5d elem5t tev5s bevat4 ,hij zegt3 door die ov]weg5de toevoeg+ van vr\w5- en k9d]>beid1 breekt de ma*9]ie e9delijk d5 teg5/& welke de mannelijke arbeid]s 9 de ,manufaktuur1 aan de despotie van het kapitaal nog kond5 blijv5 bi$54 ,de ma*9e1 zoo zegt ,m>x v]d] 9 dit d]ti5de ho(d/uk1 vo]t tot3 ,,v]l5g+ ,,van ,,d5 ,,arbeidsdag4 ,zooals de ma*9]ie het ma*tig/e middel is1 om de produktiviteit van d5 arbeid te do5 /ijg51 d4 w4 z4 de tot voortbr5g+ e5] wa> noodw5dige hoeveelheid arbeid/ijd te v]kort51 zoo wordt zij als draag/] van kapitaal1 re$s dadelijk 9 de1 onmiddellijk door ha> aangegrep5 indu/rien1 tot het ma*tig/e middel om d5 arbeidsdag1 bov5 elke natuurlijke bep]k+ uit1 te do5 v]l5g54 ,zij v]s*aft aan d5 e55 kant1 nieuwe voorwa>d5 die het kapitaal ges*ikt mak51 deze zijne ge/adige t5d5s d5 vrij5 teugel te lat5 vi]51 aan d5 &]5 kant e*t] nieuwe motiev51 tot het wettig5 van zijn geeu:ong] na> vreemd5 arbeid4 ,9 de e]/e plaats maakt51 9 de ma*9]ie1 de beweg+ en de aktiviteit van de arbeidsmiddel5 zi* zelf/&ig1 teg5ov] d5 arbeid]4 ,zij wordt aan en op zi*zelf1 e5 indu/rieel p]petuum mobile1 dat onond]brok5 voort z\ moet5 produce]51 als zij da>bij niet /uitte op zek]e natuurlijke gr5z5 9 h>e m5s*elijke b$i5d53 hunne li*aamszwakte en hunne eig5z9nigheid4 ,als kapitaal1--en als zoodanig bezit de automaat 9 h&5 van d5 kapitali/ bewu/zijn en wil1--is het da>om met de t5d5s behept1 de wer/rev5de1 ma> ela/is*e m5s*elijk-natuurlijke gr5z5 tot e5 m9imum van wer/& t]ug te dr+54 ,dez5 word5 buit5di5 nog v]m9d]d1 door de s*ijnb>e gemakkelijkheid van d5 arbeid aan de ma*9e en het me] voeg- en buigzame elem5t1 dat d5 vr\w5- en k9d]>beid oplev]t44444 ,de ma*9e produce]t relatieve mrwa>de2 niet alle5 doordi5 zij de arbeidskra*t direkt 9 wa>de doet dal5 en deze1 indirekt1 door billijk]mak+ van de 9 h>e reproduktie op te nem5 w>51 go$koop] maakt1 ma> ook1 doordi5 zij bij h>e e]/e sporadis*e invo]+1 de door de ma*9ebezitt] v]w]kt5 arbeid1 omzet 9 gepot5tierde arbeid2 de maats*appelijke wa>de van het ma*9eprodukt1 bov5 zijne individueele wa>de uit v]hoogt en d5 kapitali/ aldus 9 /aat /elt1 met e5 g]+] wa>d$eel van het dagelijks* produkt1 de dagwa>de van de arbeidskra*t te v]vang54 ,g$ur5de de ov]gangsp]iod51 die wa>9 het ma*9eb$rijf e5 soort monopolie blijft1 zijn da>v&aan de w9/5 buit5gewoon en de kapitali/ zo*t deze e]/5 tijd van jeugdige liefde zoo grondig mogelijk uit-te-buit51 door e5 zoo groot mogelijke v]l5g+ van d5 arbeidsdag4 ,de grootte van d5 w9/ v]s*]pt d5 geeu:ong] na> mrd]e w9/4 ,door het algeme5] word5 van de ma*9]ie1 9 dezelfde produktietak1 z9kt de maats*appelijke wa>de van het ma*9eprodukt tot op zijne individueele wa>de en maakt zi* de wet voelba>1 dat de me]wa>de niet uit de arbeidskra*t5 voortkomt1 welke de kapitali/ door de ma*9e v]vang5 heeft1 ma> omgeke]d1 uit de arbeidskra*t5 die hij aan ha> doet aan d5 arbeid /ell54 ,de mrwa>de komt sle*ts uit het v>iabel deel van het kapitaal voort1 t]wijl zij zag51 dat de massa van de me]wa>de bepaald wordt door twee faktor53 het p]c5tage d] me]wa>de en het aantal van de gelijktijdig 9 di5/ zijnde arbeid]s4 ,bij e5 bepaalde l5gte van d5 arbeidsdag1 wordt het p]c5tage van de mrwa>de bepaald1 door de v]h\d+ wa>9 de arbeid van e5 arbeidsdag1 9 noodzakelijke en 9 mr>beid uite5valt4 ,het aantal van gelijktijdig aan het w]k geh\d5 arbeid]s1 hangt hunn]zijds af van de v]h\d+ van het v>iabel kapitaal-deel tot die van het con/ante4 ,het is dus duidelijk1 dat het ma*9eb$rijf1 hoe het ook /e$s door v]hoog+ van de produktiekra*t van d5 arbeid1 d5 mr>beid t5 ko/e van d5 noodzakelijk5 arbeid uitdijt1 dit resultaat sle*ts kan do5 te voors*ijn roep51 doordi5 't het aantal van de voor e5 gegev5 kapitaal1 aan het w]k zijnde arbeid]s doet v]m9d]54 ,het v]&]t e5 deel van het kapitaal1 dat vroeg] v>iabel 01 d4 w4 z4 zi* omzette 9 lev5de arbeidskra*t1 9 ma*9]ie1 dus 9 con/ant kapitaal dat ge5 mrwa>de voortbr5gt4 ,het is onmogelijk bijv41 uit twee arbeid]s ev5zooveel me]wa>de te p]s51 als uit #bd4 ,wanne] elk d] #bd arbeid]s 9 #ab ur51 ma> n uur me]>beid lev]t1 lev]5 zij tezam5 #bd ur5 me]>beid1 t]wijl de totaal-arbeid d] twee arbeid]s eig5lijk ma> #bd uur b$raagt4 ,er is dus 9 de toepass+ d] ma*9]ie1 tot produktie van me]wa>de e5e imman5te teg5spraak2 na>di5 zij van de beide faktor5 d] mrwa>de1 die e5 kapitaal van e5 zek]e grootte oplev]t1 de e5e faktor1 het p]c5tage van de mrwa>de sle*ts drdoor kan do5 v]groot51 door d5 &]5 faktor1 het getal arbeid]s namelijk1 te do5 v]kle954444 ,wanne] dus de kapitali/is*e toepass+ van de ma*9]ie e5]zijds nieuwe1 ma*tige motiev5 tot e5e matelooze v]l5g+ van d5 arbeidsdag s*ept en de wijze van arbeid5 zelve1 ev5zoo als het k>akt] van het maats*appelijke arbeidsli*aam op e5e mani] revolutione]t1 die d5 wer/& teg5 dez5 t5d5s breekt1 produce]t zij &]zijds1 deels uit van voor het kapitaal1 vroeg] ontoegankelijke groep5 d] arbeid]sklasse1 e5e ov]vlo$ige arbeid]sbevolk+1 die zi* door het kapitaal de wet moet lat5 voors*rijv54 ,da>v&aan het m]kwa>dige v]s*ijnsel 9 de ges*i$5is van de mod]ne indu/rie1 dat de ma*9e alle z$elijke en natuurlijke gr5z5 van d5 arbeidsdag ov]s*rijdt4 ,da>v&aan de economis*e p>adox1 dat het ma*tig/e middel tot v]kort+ van d5 arbeid/ijd1 9 het onfeilba>/e middel omslaat1 alle lev5/ijd van d5 arbeid] en zijne familie 9 disponibele arbeid/ijd voor de wa>devorm+ van het kapitaal om te do5 zett544444 ,hoe me] het ma*9ewez5 en met hem1 e5e bijzond]e klasse van erv>5 ma*9e>beid]s zi* ontwikkel51 zooveel te me] neemt dus e5 nieuwe oorzaak da>van1 namelijk3 ,,de ,,int5siviteit ,,van ,,d5 ,,arbeid toe4 ,op di5 grondslag 7van d5 normaal>beidsdag7 ontwikkelt zi* e5 v]s*ijnsel 444 tot e5 besliss5de belangrijkheid--namelijk de int5sifikatie van d5 arbeid4444 ,het is vanzelfsprek5d1 dat met de vooruitgang van het ma*9ewez5 en de opgehoopte erv>+ e5] bijzond]e klasse van ma*9e>beid]s1 de snelheid en da>m$e de int5siviteit van d5 arbeid1 langs natuurlijk5 weg to5em54 ,zoo gaat 9 ,engel& s$]t e5e halve eeuw de v]l5g+ van d5 arbeidsdag h& 9 h& met de groei5de int5siviteit van de fabrieks>beid44444 ,zoodra het ge/adig zwell5de v]zet van de arbeid]sklasse1 d5 ,/aat dwong1 de arbeid/ijd gewelddadig te v]kort5 en 9 de e]/e plaats voor de eig5lijke fabriek e5 normal5 arbeidsdag voor te s*rijv51 van het oog5blik af aan dus1 wa>9 v]hoogde produktiviteit van mrwa>de door v]l5g+ van d5 arbeidsdag buit5geslot5 01 wi]p zi* het kapitaal1 met volle ma*t en bewu/zijn op de produktie van relatieve mrwa>de1 door bespo$igde ontwikkel+ van het ma*9esy/eem4 ,gelijktijdig trad da>m$e e5e v]&]+ 9 het k>akt] van de relatieve mrwa>de 9 het lev54 ,de vraag doet zi* alsnu voor1 he de arbeid gent5sive]d wordt4 ,zoodra de v]kort+ van d5 arbeidsdag1 welke 9 de e]/e plaats de subjektieve voorwa>de voor de cond5satie van d5 arbeid s*ept1 namelijk de ges*ik!id van d5 arbeid] me] kra*t 9 e5 bepaald5 tijd vlott5d te mak51 wettelijk-dw+5d w]d1 w]d de ma*9e 9 d5 h& van het kapitaal tot e5 objektief en sy/ematis* toegepa/ middel1 mr-arbeid 9 d5zelfd5 tijd1 uit d5zelfd5 arbeid te p]s54 ,dit ges*i$de op dubbele mani]3 door v]hoogde v]snell+ d] ma*9es en door uitgebreid] omvang van de1 door d5zelfd5 arbeid] te bewak5 ma*9]ie1 ( van het t]re9 zijn] arbeid4 ,v]bet]de con/ruktie d] ma*9]ie1 w]d deels noodzakelijk t] uitoef5+ van groot]5 druk op d5 arbeid]1 deels begeleidde zij vanzelf1 de int5sifikatie van d5 arbeid1 omdat de gr5z5 van d5 arbeidsdag d5 kapitali/ tot de /r5g/e economie van produktieko/5 dwong54 ,de v]bet]+ van de /oomma*9e v]hoogde het getal van h>e cyl9d]-omw5tel+5 9 e5e m9uut en v]oorlo(de tegelijk1 door groot]e kra*tsbesp>+1 e5 omvangrijk] me*anisme met d5zelfd5 motor te drijv51 bij gelijkblijv5de1 ja zelfs bij v]m9d]5de kol5-v]t]+4 ,de v]bet]+ van het transmissie-me*anisme v]m9d]de de wrijv+1 en wat de mod]ne ma*9]ie zoo 9 het oogvall5d ond]s*eidt van de oud]e1 zij r$uce]de de doorsne en het gewi*t van de groote en kle9e ass51 tot op e51 /e$s dal5d m9imum4 ,de v]bet]+5 van de arbeidsma*9]ie t5 slotte1 v]m9d]5 bij v]hoogde snelheid en uitgebreid] w]k+ h>5 omvang1 zooals bij de mod]ne /oomweef/oel2 ( v]groot5 met h>5 romp1 d5 omvang en 't getal d] door ha> g$rev5 w]ktuig51 zooals bij de sp9ma*9e2 ( wel v]me]d]5 de bewegelijkheid dez] w]ktuig51 door onzi*tb>e detailv]&]+5 d]wijze als dit bij de self-act+ mule1 9 het midd5 van de j>5 #ahej het geval 01 to5 de snelheid van de sp9dels met #a_/e v]hoogd is geword54 ,,de ,,fabriek4 ,na de bes*\w+ van d5 invlo$ d] ma*9e op de maats*appelijke voortbr5g+ en da>m$e1 op de maats*appelijke v]h\d+51 wijdt ,m>x e5e besprek+ aan de mod]ne fabriek1 wa>bij hij het pr9cipieele v]s*il uite5zet1 tuss*5 de kapitali/is*e w]kplaats uit de ,manufaktuur-p]iode en de indu/rieele fabriek1 die met de /oomma*9e wordt g$rev54 ,9 de ,manufaktuur en ond] het ,h&w]k1 b$i5t de arbeid] zi* van het w]ktuig2 9 de fabriek di5t de arbeid] ond] de ma*9e2 g9ds gaat van hem de beweg+ van het arbeidsmiddel uit1 welk] beweg+ hij hi] ev5wel te volg5 heeft4 ,9 de ,manufaktuur vormd5 de arbeid]s de l$5 van e5 lev5d me*anisme4 ,9 de fabriek be/aat e5 dood me*anisme1 onafhankelijk van h51 en zij word5 da>bij als lev5de aanhangsels +elijfd4444 ,aan alle kapitali/is*e produktie1 9 zoov]re zij niet alle5 arbeidsproces1 ma> ook tegelijk wa>de-vorm5d proces van het kapitaal is1 is het eig51 dat niet de arbeid] de arbeidsmiddel51 ma> omgeke]d1 de arbeidsmiddel5 d5 arbeid] aanw5d52 ma> e]/ met de ma*9]ie1 wordt deze omke]+ tot e5e te*nis*e en h&ta/elijke w]kelijkheid4 ,door zijne v]&]+ 9 e5 automaat1 tre$t het arbeidsmiddel g$ur5de het arbeidsproces zelf1 d5 arbeid] als kapitaal teg5ov] en wel als dood5 arbeid welke d5 lev5d5 arbeid ov]he]s*t en hem uitzuigt4 ,de te*nis*e ond]ges*ik!id van d5 arbeid]1 ond] d5 gelijkvormig5 gang van de arbeidsmiddel5 en de eig5a>dige sam5ge/eldheid van het arbeidsli*aam1 uit individu5 van beid]lei gesla*t en v]s*ill5d]lei oud]dom1 do5 e5 kaz]nea*tige discipl9e ont/aan1 die zi* tot e5 volkom5 fabrieksrgime v]vormt1 en d5 re$s vroeg] aang$uid5 arbeid van het toezi*t1 dus tegelijk de v]deel+ van de arbeid]s 9 h&5>beid]s en arbeidsopzi*t]s1 9 geme5e indu/riesoldat5 en indu/rie(fici]51 t5 volle doet ontwikkel544444 ,de fabrieks-codex1 wa>9 het kapitaal zijn autocratie ov] de arbeid]s1--zond] de &]s door de b\rgeoisie zoo geliefde v]deel+ d] ma*t5 en het nog veel geliefd] v]teg5woordig5de /elsel1--privaat-re*telijk en eig5ma*tig heeft ge=mule]d1 is sle*ts de kapitali/is*e k>rikatuur van de maats*appelijke regel+ van het arbeidsproces1 die noodig w]d door de cop]atie op groote s*aal en de aanw5d+ van geme5s*appelijke arbeidsmiddel51 d] ma*9]ie namelijk4 ,9 de plaats van d5 zweep des slav5drijv]s is nu het /rafwetboek van d5 opzi*t] gekom54 ,alle /raff5 loss5 zi* natuurlijk op 9 geld/raff5 en loonkort+54 ,en de wetgev5de s*]pz9nigheid van de fabrieks-,lycurguss51 maakt voor hem de ov]tr$+ h>] wett51 zoo mogelijk1 nog w9/gev5d] dan hunne opvolg+4 ,wij wijz5 hi] sle*ts op de mat]ieele voorwa>d5 wa>ond] de fabrieks>beid v]ri*t wordt4 ,alle z9nelijke organ5 word5 gelijkmatig ges*aad1 door de kun/matig v]hoogde temp]atuur1 de met afval van het ruwmat]iaal bezwang]de atmosfe]1 het oorv]doov5d al>m enz42 afgezi5 nog van het lev5sgeva> ond] di*t op elk&] geplaat/e ma*9]ie1 die met de regelmatigheid van de ja>getijd51 h>e indu/rieele veldslag-bullet9s voortbr5gt4 ,de economise]+ van de maats*appelijke produktiemiddel51 e]/ 9 het fabriekssy/eem broeikasmatig g]ijpt1 wordt 9 de h& van het kapitaal1 tegelijk]tijd tot e5e sy/ematis*5 ro( aan de lev5svoorwa>d5 van d5 arbeid] tijd5s d5 arbeid2 ro( aan ruimte1 lu*t1 li*t en aan p]soonlijke bes*utt+smiddel5 teg5 lev5sgeva>lijke ( voor de gezondheid s*adelijke om/&igh$5 van het produktieproces2 om van inri*t+5 tot gemak van d5 arbeid] hi] niet e5s te sprek54 ,noemt nu ,f\ri]1--zoo e9digt ,m>x zijne analyse van de fabriek1--t5 onre*te de fabriek5 v]za*te galei58 ,,ma*9es ,,en ,,arbeid]s4 ,de ma*9e maakt d5 arbeid] ov]bodig1 dat is met de kapitali/is*e produktiewijze1 tot e5 onloo*5ba> feit geword54 ,e5 groote reeks van burg]lijke econom51 zegt ,m>x1 neemt aan1 dat alle ma*9]ie die arbeid]s v]dr+t1 /e$s tegelijk]tijd en noodw5dig e51 da>aan gelijkblijv5d kapitaal1 tot w]kv]s*aff+ van aan hetzelve id5tiek5 arbeid vrij doet kom54 ,dit kapitaal1 al?ans opgevat 9 d5 z9 van lev5smiddel51 welke de arbeid]s v]te]d z\d5 hebb51 wanne] zij aan d5 arbeid geblev5 w>51 en dat nu de behoefte heeft arbeid voor deze vrijgekom5 groep5 van arbeid]s 9 het lev5 te roep51 t5 e9de da>na door h5 te word5 geconsume]d4 ,deze !orie die van de comp5satie1 gelijk zij 9 de engels*e economie van ,mc4 ,cullo*1 ,torr5s1 ,s5ior1 ,john ,/u>t ,mill e4 a4 wordt gehet51 wordt door ,m>x s*]p gecritise]d4 ,het w]kelijke1 door het economis* optimisme1 gep>odie]de feit zegt ,m>x1 is dit3 de door de ma*9]ie v]drong5 arbeid]s1 word5 uit de w]kplaats op de arbeidsm>kt geworp5 en v]me]d]5 alda>1 het getal d] re$s voor kapitali/is*e uitbuit+ disponibele arbeidskra*t54444 ,de uit de e5e tak van indu/rie geworp5 arbeid]s1 kunn5 gewis 9 e5 &]e w]k v9d56 ,v9d5 zij dat1 en wordt da>door d5 b& tuss*5 h5 en de met h5 vrijgekom5 lev5smiddel5 w$] aangeknoopt1 dan ges*i$t dit door middel van e5 nieuw1 er aan toegevoegd kapitaal dat na> belegg+ haakt1 ge5sz9s e*t] door middel van e5 re$s vroeg] gefunktione]d hebb5d en ?ans 9 ma*9]ie v]&]d kapitaal444 ,v]d] trekt elke tak van indu/rie ja>lijks* e5 nieuwe m5s*5/room aan1 die ha> zijn cont+5t1 t] regelmatige v]vang+ en wasdom1 lev]t4 ,zoodra de ma*9]ie1 e5 deel van de tot dusv] 9 e5e bepaalde tak van indu/rie w]k5de arbeid]s1 vrij doet kom51 wordt ook het plaatsv]vang+scont+5t op nieuw v]deeld en 9 &]e takk5 van arbeid geabsorbe]d1 t]wijl de oorspronkelijke sla*t(f]s 9 het ov]gang/ijdp]k1 groot5deels v]word5 en omkom54444 ,dat de ma*9]ie1 wa> zij noodzakelijk]wijs arbeid]s uit e5 tak van produktie v]dr+t1 e5e to5ame van arbeidskra*t5 9 e5 &]e tak te voors*ijn kan roep51 is e5 w]k+1 zegt ,m>x1 die met de comp5satie-!orie niets van do5 heeft4 ,de ma*9e s*ept e5 nieuwe soort van arbeid1 niet alle5 door het b\w5 van ma*9es2 ma> met de uitbreid+ van het ma*9eb$rijf 9 e5 tak van indu/rie1 wordt ook dadelijk de produktie 9 &]e takk5 van het b$rijf opgevo]d1 die welke er de produktiemiddel5 voor moet5 lev]544444 ,het onmiddellijke resultaat d] ma*9]ie is1 de mrwa>de en tegelijk da>m$e de produkt5massa wa>9 zij zi* v]toont1 dus met de sub/antie wa>op de kapitali/5klasse b5ev5s h>5 aanhang te]t1 die maats*appelijke groep5 zelv51 te v]groot54 ,h>5 groei5d5 rijkdom en het relatief ge/adig v]m9d]5d getal van1 voor de produktie d] e]/e lev5sbehoeft5 b5oodigde arbeid]s1 br5g5 met nieuwe weeldebehoeft51 tegelijk nieuwe middel5 t] hunn] bevr$ig+ voort4 ,e5 groot] deel van het maats*appelijk produkt1 v]&]t zi* 9 surplus-produkt en e5 groot] deel van dat surplus-produkt1 wordt 9 v]fijnd] en v]m5igvuldigd] vorm51 g]eproduce]d en v]te]d4 ,met &]e woord5 dus3 de produktie van de weelde neemt toe4 ,de v]me]d]+ van produktie- en lev5smiddel51 bij relatief afnem5d getal arbeid]s1 drijft w$] tot uitbreid+ van d5 arbeid 9 indu/rietakk51 welk] produkt5 als kanal51 w>5dokk51 tunnels1 brugg5 etc41 sle*ts 9 d5 v]r5 toekom/ vru*t5 drag54 ,er vorm5 zi*1 hetzij direkt op d5 grondslag d] ma*9]ie1 hetzij op e5 da>m$e gelijk/a&1 algeme5 /adium van indu/rieele omw5tel+1 geheel nieuwe takk5 van produktie en dus nieuwe t]re95 voor d5 arbeid4 ,t5 slotte v]oorlo(t de buit5gewoon v]hoogde produktiekra*t1 9 de sph]5 van de groot-indu/rie1 v]gezeld als zij gaat van int5sief en ext5sief v]hoogde uitbuit+ van de arbeidskra*t 9 alle ov]ige produktiesph]51 e5 /e$s groot] deel van de arbeid]sklasse1 als onproduktief 9 gebruik te nem5 en aldus de oude huisslav51 ond] d5 naam van di5/b>e klasse1 zooals lakei51 di5/bod51 livreikne*ts enz41 op /e$s massal] wijze te reproduce]54 ,m>x critise]t ook v]volg5s de !orie1 dat de ma*9]ie1 nadat de s*riktijd van h>e invo]+ en h>e ontwikkel+ afgeloop5 01 t5 slotte bewez5 heeft1 het aantal arbeid]s te v]me]d]5 9 plaats van te v]m9d]54 ,dat is1 zegt hij1 zek] wa> ma> die to5ame1 0 niet m9d] e5e to5ame van groot] en /e$s aangroei5d] lev5sonzek]heid bij de arbeid5de klasse6 ,de ongehoorde1 /oot5d]wijs v]kreg5 rekba>heid van het fabriekswez5 en zijne afhankelijkheid van de w]eldm>kt1 br5g5 noodw5dig koortsa*tige produktie voort1 wa>m$e dan e5e volg5de ov]vull+ van de m>kt51 met de da>op contrakte]5de v]lamm+ intre$t4 ,het lev5 d] indu/rie1 zet zi* om 9 e5 elk&] ope5volg5de reeks tijdp]k51 van middelmatige lev5digheid1 prosp]iteit1 ov]productie1 crisiss5 en /agnaties4 ,voor d5 arbeid] beteek5t deze kr+loop1 het ge/adig zwev5 tuss*5 ov]>beid en w]keloo%eid1 volkom5 onzek]heid van d5 arbeid en de loon%oogte1 kortom van zijn gans*e lev5spositie 9 het algeme54 ,het groot-indu/rieele b$rijf heeft de oude v]h\d+5 d] huis9du/rie g]evolutione]d4 ,deze revolutie wordt nog bespo$igd door de1 met de algeme5e invo]+ en ontwikkel+ van de fabriek noodzakelijk geword51 fabrieks- en arbeidswetgev+4 ,de arbeidswetgev+1 zegt ,m>x1 deze e]/e bewu/e en planmatige t]ugw]k+ van de maats*appij op de natuurlijke ge/alte van ha> produktieproces1 is1 zooals wij hebb5 gezi51 ev5zoo e5 noodzakelijk produkt d] groot-indu/rie1 als kato55 g>5s1 self-actors en de electris*e telegraaf dat zijn4 ,m>x gaat hi] v]d]1 hi/oris* de w]k+ na van de arbeidswetgev+ en komt tot deze conclusie3 ,da> wa> de v]algeme5+ van de fabriekswetgev+1 als physiek en gee/elijk bes*utt+smiddel d] arbeid]sklasse1 onv]mijdelijk geword5 is1 bespo$igt zij aan d5 &]5 kant4444 de v]&]+ van v]/rooide 9 arbeidsprocess5 op groot]1 maats*appelijk] s*aal1 dus de conc5tratie van kapitaal en de alle5he]s*appij van het fabrieksregim5t4 ,zij v]/oort alle traditioneele en ov]gangsvorm51 wa>a*t] zi* de he]s*appij van het kapitaal nog g$eeltelijk heeft kunn5 v]/opp5 en zet er voor 9 de plaats1 zijn direkte1 onv]kapte he]s*appij44444 ,met de sph]5 van het kle9b$rijf en d] huis>beid v]nietigt zij de laat/e toevlu*tsoord5 d] ov]tollig51 en da>m$e de be/a&e veiligheidsklep van het gans*e me*anisme d] sam5lev+4 ,door de mat]ieele voorwa>d5 en met de maats*appelijke comb9atie van het produktieproces1 doet zij de teg5sprak5 en antagonism5 van zijn kapitali/is*5 vorm rijp51 en da>m$e ook gelijktijdig1 de elem5t5 tot vorm+ e5] nieuwe en de omw5tel+smom5t51 t] v]/or+ d] oude sam5lev+ gebor5 word54 ,,ho(d/uk ,,viii4 ,,het ,,arbeidsloon4 ,het zesde g$eelte 7zev5ti5de ho(d/uk7 van ,das ,kapital beh&elt het arbeidsloon4 ,m>x w]kt hi]9 bre$] uit1 zijn bes*\w+5 ov] het arbeidsloon1 zooals die re$s door hem 9 groote trekk5 zijn wergegev5 9 het te vor5 v]melde ges*rift ,lohn>beit und ,kapital uit het ja> #ahdg4 ,alle5 is ,m>x hi] het ond]s*eid tuss*5 hetge5 de (ficieele economie betitelde met de prijs van d5 arbeid en die van de arbeidskra*t1 dat beid5 ze] v]s*ill5de d+5 zijn1 geheel op het spoor gekom54 ,m>x bewees dan ook1 dat de arbeid ge5 wa> kan zijn1 9 e5e maats*appij als de kapitali/is*e1 welk] voortbr5g+swijze jui/ tot voorwa>de heeft1 de bezitloo%eid aan arbeidsmiddel5 7grond/(f51 ma*9es1 v]vo]middel5 enz47 bij d5 arbeid]4 ,wat de geldbezitt] op de w>5m>kt direkt teg5ov] zi* v9dt1 is ind]daad niet d5 arbeid1 ma> het is d5 arbeid]4 ,wat de laat/e v]koopt1 is zijn arbeidskra*t4 ,zoodra zijn arbeid w]kelijk beg9t1 heeft hij re$s opgeh\d5 hem toe te behoor51 kan deze dus niet me] door hem v]ko*t word54 ,de arbeid is de sub/antie en de imman5te maat van de wa>de1 ma> hij zelf heeft ge5 wa>de4 ,wij hebb5 vroeg] gezi51 dat de prijs e5] wa>1 is1 de 9 geld uitg$rukte wa>de d] wa>4 ,wij wez5 er ev5wel re$s to5 op1 dat volg5s ,m>x1 deze beide vorm53 wa>de en prijs1 door v]s*ill5de faktor5 word5 bepaald en niet met elk&] v]w>d mog5 word54 ,hetge5 zi* als de wa>de van de arbeidskra*t1 9 h>5 geldvorm uitdrukt1 is het arbeidsloon4 ,m>x ond]s*eidt dit 93 tijd- en /ukloon4 ,de geldsom die de arbeid] voor zijn dag>beid1 week>beid enz4 bekomt1 vormt het b$rag van zijn nom9aal1 ( na> de wa>de ges*at arbeidsloon4 ,het is e*t] duidelijk1 dat al na> de l5gte van d5 arbeidsdag1 alzoo na> mate d] dagelijks door hem gelev]de hoeveelheid arbeids1 hetzelfde dagloon1 weekloon enz4 e5 ze] v]s*ill5de prijs van d5 arbeid1 d4 w4 z41 ze] v]s*ill5de geldsomm51 voor hetzelfde kwantum arbeid1 v]teg5woordig5 kan4 ,m5 moet dus bij het tijdloon w$] ond]s*eid mak51 tuss*5 het totaal-b$rag van het arbeidsloon1--dagloon1 weekloon enz41--en d5 prijs van arbeid4 ,de gemiddelde prijs van e5 arbeids-uur di5t hi] tot maatnheid van d5 prijs d] arbeidskra*t4 ,da>uit volgt1 zegt ,m>x v]volg5s1 dat het dagloon ( weekloon enz4 hetzelfde kan blijv51 hoewel de prijs van de arbeidskra*t voortdur5d dal5 kan4 ,omgeke]d1 kunn5 dag- en weekloon /ijg51 hoewel de prijs van d5 arbeid1 con/ant blijft ( zelfs daalt4 ,het rijz5 van de nom9ale dag- ( weekloon51 kan da>om begeleid zijn van e5 gelijkblijv5d51 ( e5 z9k5d5 prijs van de arbeidskra*t4 ,m>x ond]zoekt dit v]s*il nad] en ook de jui/e rol1 die de l5gte van d5 arbeidsdag hi]bij speelt4 ,het is e5 algeme5 bek5d feit1 dat hoe lang] de arbeidsdag 9 e5 tak van indu/rie1 zooveel te lag] is het arbeidsloon4444 ,9 de e]/e plaats volgt uit de wet3 bij e5e bepaald5 prijs van d5 arbeid1 hangt het dag- ( weekloon van de kwantiteit d] gelev]d5 arbeid af1 dat1 hoe lag] de prijs van d5 arbeid is1 des te groot] het kwantum arbeids zijn moet ( des te lang] de arbeidsdag1 opdat de arbeid] van e51 al is het dan ook ma> komm]vol doorsneloon1 v]zek]d kan zijn4 ,het lage peil van d5 arbeidsprijs1 w]kt hi] als e5 aanspor+1 tot v]l5g+ van d5 arbeid/ijd4 ,omgeke]d ev5wel1 produce]t h>]zijds de v]l5g+ van d5 arbeid/ijd1 e5 dal+ van de arbeidsprijz5 en da>m$e ook e5e 9 dag- en weekloon54 ,het /ukloon1 is niets dan e5 v]&]d5 vorm van het tijdloon1 zooals het tijdloon de v]&]de vorm is1 van de wa>de1 ( van d5 prijs d] arbeidskra*t4 ,bij het /ukloon1 ziet het er op 't e]/e gezi*t uit1 als( de door d5 arbeid] v]ko*te gebruikswa>de1 niet de funktie van zijn arbeidskra*t is1 de lev5de arbeid1 ma> de re$s 9 het produkt beli*aamde arbeid1 en als( de prijs van dez5 arbeid niet1 gelijk bij het tijdloon1 door de breuk3 ,dagwa>de d] arbeidskra*t4 -------------------------------------- ,arbeidsdag van e5 bepaald getal ur51 ma> door de voortbr5g+sges*ik!id van d5 produc5t wordt bepaald4 ,re$s aan/onds moet het gelo(1 dat zi* aan dez5 s*ijn va/klampt1 /]k aan het wankel5 word5 gebra*t1 door het feit1 dat beide vorm5 van het arbeidsloon t] zelfd] tijd1 9 d5zelfd5 tak van het b$rijf1 nev5s elk&] kunn5 be/aan4444 ,op zi*-zelf is het e*t] re$s duidelijk1 dat het v]s*il van vorm 9 de uitbetal+ van het arbeidsloon1 aan zijn wez5 niets v]&]t1 hoewel de e5e vorm1 voor de ontwikkel+ van het kapitalisme ook gun/ig] kan zijn1 dan de &]e4 ,m>x bes*\wt v]volg5s1 de k>akt]i/ieke eig5s*app5 van het /ukloon nad]4 ,de kwaliteit van d5 arbeid1 wordt hi] door het w]k-zelf gecontrle]d1 dat de gemiddelde deugdzaamheid moet bezitt51 wil de /ukprijs ervan t5 volle word5 behaald4 ,het /ukloon wordt dus na> deze zijde1 tot e5e d] v]s*rikkelijk/e bronn5 van loonaftrek en van kapitali/is*e knevel>ij4 ,het bi$t d5 kapitali/1 e5 geheel bepaald5 maat aan1 voor de int5siteit van d5 arbeid4 ,sle*ts arbeid/ijd1 die zi* 9 e5 van-te-vor5 bepaalde en langs d5 weg d] erv>+ va/ge/elde hoeveelheid w>5 beli*aamt1 geldt hi] als maats*appelijk noodw5dig5 arbeid/ijd en wordt als zoodanig betaald4 ,9 de groot]e klermak]sw]kplaats5 van ,lond51 wordt da>v&aan e5 zek] /uk arbeid1 bijv4 e5 ve/1 h]leid tot e5 uur1 e5 half uur etc42 het uur op #f d4 g]aamd4 ,uit de praktijk is het da> bek5d1 hoe groot het gemiddelde produkt van e5 uur is4 ,bij nieuwe modes1 rep>aties etc41 ont/aat dan kwe/ie tuss*5 ond]nem] en arbeid]1 ( e5 bepaald /uk arbeids e5 uur etc4 is1 totdat ook hi] de erv>+ w$] heeft besli/ 444 ,da> kwaliteit en int5siteit van d5 arbeid1 hi] dus door d5 vorm van het loon zelve word5 gecontrle]d1 wordt e5 groot deel van het arbeid/oezi*t hi]m$e ov]bodig4 ,het vormt da>v&aan1 zo[el de grondslag van het1 vroeg] ges*ild]de sy/eem d] mod]ne huis>beid1 als e5 hir>*is* gel$5d sy/eem van exploitatie en ond]drukk+4444 ,het /ukloon v]gemakkelijkt e5]zijds het tuss*5s*uiv5 van p>asiet51 tuss*5 kapitali/5 en loon>beid]s2 &]zijds ond]-v]hur+ van d5 arbeid 7sublett+ ( lab\r74 ,de w9/ van de tuss*5p]son51 vloeit uitsluit5d voort uit het v]s*il tuss*5 d5 arbeidsprijs1 die de kapitali/ betaalt en dat deel van di5 prijs1 dat aan d5 arbeid] w]kelijk t5 go$e komt4 ,dit sy/eem heet 9 ,engel& k>akt]i/iek ,zweetsy/eem 7,sweat+ sy/em74 ,aan d5 &]5 kant1 v]oorlo(t het /ukloon d5 kapitali/ om met d5 ho(d>beid]1--9 de manufaktuur met d5 *ef van de groep1 9 de mijn5 met d5 uitbrek] d] kol5 etc41 9 de fabriek met d5 eig5lijk5 ma*9e>beid]1--e5 contrakt voor zoo en zooveel p] /uk af te sluit52 teg5 e5 prijs1 wa>voor die ho(d>beid]-zelf de aanw]v+ en de betal+ van zijn hulp>beid]s voor zijne rek5+ moet nem54 ,de exploitatie van d5 arbeid] door het kapitaal1 v]w]kelijkt zi* hi]1 door middel van de exploitatie van d5 arbeid] door d5 arbeid]4444 ,bij het tijdloon1 he]s*t op enkele uitzond]+5 na1 gelijk arbeidsloon voor dezelfde funkties1 t]wijl bij het /ukloon de prijs van d5 arbeid/ijd1 als het w>e door e5 bepaald kwantum van produkt5 gemet5 wordt2 het dag- ( weekloon da>5teg5 wisselt af1 met de individueele v]s*ill5 d] arbeid]s1 wa>van de e5 sle*ts het m9imum van e5 produkt 9 e5 bepaald5 tijd lev]t1 de &] het gemiddelde1 de d]de w$] me] dan het gemiddelde4 ,met betrekk+ tot de w]kelijke inkom/5 7d] arbeid]s71 spr+5 hi] dus groote v]s*ill5 9 het oog1 al na> de v]s*ill5 van ges*ik!id1 kra*t1 en]gie1 ui?\d+sv]mog5 etc4 van d5 individueel5 arbeid]4 ,dit v]&]t natuurlijk niets1 aan de algeme5e v]h\d+ tuss*5 kapitaal en loon>beid4 ,e]/5s1 h\d5 zi* die individueele v]s*ill51 voor de w]kplaats 9 ha> geheel1 teg5ov] elk&] 9 ev5wi*t1 zoodat zij 9 e5 bepaalde arbeid/ijd het gemiddelde produkt oplev]t en het betaalde totaalloon1 het gemiddelde loon voor de tak van b$rijf wordt4 ,twe$5s1 blijft de proportie tuss*5 arbeidsloon en mrwa>de onv]&]d1 omdat het individueele loon van d5 individueel5 arbeid]1 9 ov]e5/emm+ is met de door hem individueel gelev]de hoeveelheid mrwa>de4 ,ma> de groot]e speelruimte1 die het /ukloon d] individualiteit aanbi$t1 /reeft e5]zijds drhe51 die individualiteit en da>m$e het vrijheidsgevoel1 de zelf/&igheid en de zelfcontrle van d5 arbeid] te ontwikkel51 &]zijds hunne concurr5tie ond] en teg5ov] elk&]1 te bevord]54 ,het heeft da>v&aan de t5d5s1 om1 met de v]heff+ van de individueele arbeidsloon5 bov5 het gemiddelde niveau1 dit niveau-zelf te do5 dal54 ,wa> e5 beproefd /ukloon1 zi* s$]t lang en traditioneel +eburg]d heeft1 en zijne na>-b5$5-drukk+ bijzond]e moeielijkh$5 oplev]de1 nam5 de w]kmee/]s dan ook ma> zeld5 hunn5 toevlu*t1 tot zijne gewelddadige v]&]+ 9 tijdloon4 ,9 elk l& geldt e5 zek]e gemiddelde int5siteit van d5 arbeid1 b5$5 wa>van de arbeid1 die bij de produktie e5] wa> mr dan d5 maats*appelijk-noodw5dig5 tijd v]bruikt1 er da>v&aan1 niet als arbeid van normale kwaliteit kan geld54 ,sle*ts e51 bov5 de nationale doorsn$e zi* v]heff5de graad van int5siteit1 v]&]t 9 e5 bepaald l& de maat van de wa>de1 door d5 enkel5 duur van d5 arbeid/ijd4 ,de midd5graad van int5siteit van d5 arbeid1 wisselt af van l& tot l&2 zij is hi] groot]1 da> kle9]4 ,deze nationale doorsn$51 vorm5 da>v&aan e5e ontwikkel+/rap1 welk] maat-nheid1 de doorsne-nheid van d5 univ]seel5 arbeid is4 ,v]gelek5 met de m9d] int5sieve1 produce]t alzoo de me] int5sieve nationale arbeid1 9 d5zelfd5 tijd mr wa>de1 die zi* dus 9 mr geld uitdrukt444444 ,9 de mate wa>9 9 e5 l& de kapitali/is*e produktiewijze ontwikkeld is1 9 diezelfde mate1 v]heff5 zi* da> ook de nationale int5siteit en produktiviteit van d5 arbeid1 bov5 het int]nationale niveau4 ,de v]s*ill5de quanta w>5 van d5zelfd5 soort1 die 9 de v]s*ill5de l&51 ond] gelijk5 arbeid/ijd voortgebra*t word51 hebb5 aldus ongelijke int]nationale wa>de1 die zi* 9 v]s*ill5de prijz5 uitdrukt1 d4 w4 z4 elk na> de int]nationale wa>de van de v]s*ill5de geldsomm54 ,de relatieve wa>de van het geld1 zal dus kle9] zijn1 bij de natie met e5 ontwikkelde kapitali/is*e produktiewijze1 dan bij die met e5 m9d] ontwikkelde4 ,hi]uit volgt dus1 dat het nom9ale arbeidsloon1 het aequival5t van de arbeidskra*t uitg$rukt 9 geld1 ev5e5s hoog] zal zijn bij de e]/e natie1 dan bij de laat/e2 wat ge5sdeels nog zegg5 wil1 dat dit als w]kelijk loon geldt1 d4 w4 z4 als de1 voor d5 arbeid] t] bes*ikk+ ge/elde hoeveelheid lev5smiddel54 ,,ho(d/uk ,,ix4 ,,het ,,akkumulatieproces ,,van ,,het ,,kapitaal4 ,wij hebb5 gezi51 hoe geld tot kapitaal wordt en de loon>beid] voor zijn5 arbeid1 niet alle5 niet de wa>de van het voor de noodige produktiemiddel5 uitgelegde deel van het kapitaal bekomt1 ma> ook nieuwe wa>de voortbr5gt1 die gelijk is aan de wa>de zijn] arbeidskra*t1 plus de mrwa>de da>van4 ,ma> met de v]s*ijn+ van de mrwa>de1 is de beweg+ van het kapitaal nog niet afgeslot54 ,zooals de wa>de zi* moet omzett5 9 geld1 zoo moet ook de mrwa>de1 op h>e beurt1 w$] g]ealise]d word5 9 geld4 ,dit proces nu1 gaat /e$s voort1 telk5s ev5wel1 met e5e wa>dev]me]d]+1 van de 9 de sphe] d] circulatie geworp5 hoeveelheid w>54 ,de kapitali/ die de mrwa>de produce]t1 d4 w4 z4 onbetaald5 arbeid onmiddellijk uit de arbeid]s pompt en 9 w>5 fixe]t1 is wel-is-wa>1 de e]/e toe-eig5a>1 ma> ge5sz9s de laat/e bezitt] dez] mrwa>de4 ,hij heeft ha> a*t]af /e$s te deel5 gehad1 met kapitali/51 die 9 't algeme5 g5om51 &]e funkties van de maats*appelijke produktie te v]vull5 hebb51 met de grondeig5>51 enz4 ,de mrwa>de split/ zi* da>v&aan 9 v]s*ill5de deel54 ,zijne ond]deel5 kom5 aan v]s*ill5de categorien van p]son5 t5 go$e en v]krijg5 v]s*ill5de1 teg5ov] elk&]1 zelf/&ig opgroei5de vorm51 zooals w9/1 r5te1 h&elsw9/1 grondr5te etc4 ,deze v]&]de vorm5 van de mrwa>de1 word5 door ,m>x 9 het d]de boek van ,das ,kapital1 elk op zi* zelf beh&eld en geanalyse]d2 het e]/e ,boek beh&elt enkel ma> e5e kant van het totaalproces1 n4l4 het onmiddellijke produktieproces van de mrwa>de4 ,dit produktieproces is ook1 ev5als het maats*appelijk proces1 tegelijk e5 reproduktieproces4 ,de maats*appij moet1 ond] welke voortbr5g+svorm dan ook1 niet alle5 consumptiemiddel51 ma> ook produktiemiddel5 voortbr5g54 ,is dus de produktie kapitali/is* van vorm1 de reproduktie moet dit natuurlijk k wez54 ,br5gt de maats*appelijke produktie mrwa>de voort1 zoo ook de reproduktie4 ,wij h\d5 ons dus op dit oog5blik met deze e5v\dige reproduktie gelijk ,m>x ha> noemt1 bezig4 ,het produktieproces wordt +eleid1 met d5 koop van de arbeidskra*t voor e5 bepaald5 tijd1 en deze inleid+ v]nieuwt zi* be/5dig1 zoodra de v]koop/]mijn van d5 arbeid komt te v]vall5 en da>m$e e5e bepaalde produktie-p]iode1 week1 ma& enz4 afgeloop5 is4 ,betaald wordt d5 arbeid] e*t] e]/1 nadat zijn arbeidskra*t gew]kt heeft en zo[el h>e eig5e wa>de1 als de mrwa>de1 da>door 9 w>5 g]ealise]d zijn4 ,hij heeft aldus ev5als de mrwa>de1--die wij voor%&s sle*ts zull5 bes*\w5 als het consumptiefonds d] kapitali/51--ook het fonds voor zijn eig5e betal+1 het v>iabel kapitaal voortgebra*t1 alvor5s het 9 d5 vorm van arbeidsloon t]ugvloeit1 en hij wordt sle*ts zoolang aan d5 arbeid geh\d51 als hij dit ge/adig op nieuw voortbr5gt 444 ,het is e5 deel1 van het door d5 arbeid]-zelf ge/adig g]eproduce]de product1 hetwelk 9 d5 vorm van arbeidsloon1 voortdur5d tot hem t]ugvloeit4 ,de kapitali/ betaalt hem de w>5wa>de1 ze] zek] 9 geld uit4 ,dit geld is ev5wel de v]&]de vorm van het arbeidsprodukt4 ,t]wijl de arbeid]1 e5 deel van de produktiemiddel5 9 produkt5 v]&]t1 zet zi* e5 deel van zijn vroeg] produkt t]ug om1 9 geld4 ,het is e5 arbeid van de vorige week1 miss*i5 e5 van het laat/e half ja>1 wa>m$e zijn5 arbeid van h$51 ( die van het volg5de half ja>1 wordt betaald4 ,de illusie welke de geldvorm hi] teweeg br5gt1 v]dwijnt dan ook dadelijk1 zoodra 9 plaats van d5 individueel5 kapitali/ en d5 individueel5 arbeid]1 de bes*\w+ tre$t van3 kapitali/5klasse en van arbeid]sklasse4 ,de kapitali/5klasse geeft d] arbeid]sklasse g$urig1 aanwijz+5 9 geldvorm1 op e5 deel van het door de laat/e voortgebra*te en het door de e]/e zi* toe-geig5de produkt4 ,deze aanwijz+5 geeft de arbeid]sklasse1 d] kapitali/5klasse ev5zoo ge/adig w$] t]ug en zij onttrekt ha> da>m$e1 het ha>zelve toevall5d g$eelte van ha> eig5 produkt4 ,de w>5vorm van het produkt en de geldvorm van de wa>1 omslui]5 sle*ts deze transaktie4 ,het v>iabel kapitaal1 is aldus sle*ts e5e bepaalde hi/oris*e v]s*ijn+svorm van het fonds voor lev5smiddel5 ( het arbeidsfonds1 dat de arbeid] voor zijn zelfbeh\d en reproduktie behoeft1 en dat hij1 ond] alle sy/em5 van maats*appelijke produktie1 /e$s zelf produce]5 en zelf reproduce]5 moet4 ,dit arbeidsfonds1 vloeit hem g$urig da>om 9 d5 vorm van betal+smiddel5 van zijn eig5 arbeid toe1 omdat zijn eig5 produkt g$urig1 9 d5 vorm van kapitaal1 van hem v]vreemd wordt4444 ,om geld te v]&]5 9 kapitaal1 0 het aanwezig zijn van e5e wa>deproduktie en e5e w>5circulatie1 niet voldo5de4 ,er moe/5 da>toe e]/1 hi] bezitt]s van wa>de en g9ds bezitt]s van wa>des*epp5de sub/antie2 hi] bezitt]s van productie- en lev5smiddel51 da> bezitt]s van niets dan arbeidskra*t1 teg5 ov] elk&] kom5 te /aan1 als koop]s en v]koop]s4 ,s*eid+ tuss*5 het arbeidsproduct en d5 arbeid-zelf1 tuss*5 de objectieve arbeidsvoorwa>d5 en de subjektieve arbeidskra*t51 0 dus de feitelijk gegev5 grondslag1 0 het uitgangspunt van het kapitali/is* produktie-proces4 ,wat e*t] 9 d5 aanvang het uitgangspunt 01 dat wordt door middel van de enkele cont9uteit van het proces1 de e5v\dige reproduktie1 /e$s op nieuw geproduce]d en v]eeuwigd1 als het eig5 resultaat van de kapitali/is*e produktie4 ,e5]zijds v]&]t het produktie-proces voortdur5d d5 /(felijk5 rijkdom 9 kapitaal1 9 wa>de- en g5otmiddel5 voor de kapitali/54 ,&]zijds komt de arbeid] ge/adig uit het proces1 zooals hij er intrad1--p]soonlijke bron van rijkdom1 ma> ontbloot van alle middel5 om dez5 rijkdom voor zi* te v]w]kelijk54 ,da> vr zijn intr$e 9 het proces1 zijn eig5 arbeid hem zelf ontvreemd wordt1 dez51 door de kapitali/5 zi* wordt toegeig5d en bij het kapitaal wordt +elijfd1 beli*aamt hij zi* g$ur5de het proces1 ge/adig1 9 het produkt van vreemd54 ,da> het produktieproces1 tegelijk het consumptieproces van de arbeidskra*t door de kapitali/5 is1 v]&]t het produkt des arbeid]s1 niet alle5 voortdur5d 9 w>51 ma> 9 kapitaal2 wa>de1 die de wa>des*epp5de kra*t uitzuigt1 en lev5smiddel5 die p]son5 koop52 produktiemiddel51 die d5 produc5t5 tew]k zett54 ,de arbeid] zelf1 produce]t da>v&aan ge/adig d5 objektiev5 rijkdom als kapitaal1 de hem vreemde1 hem behe]s*5de en hem uitbuit5de ma*t2 en de kapitali/ produce]t ev5 zoo ge/adig1 de arbeidskra*t als subjektieve1 van ha> eig5 beli*am+s- en v]w]kelijk+smiddel5 ges*eid51 ab/rakte1 e5 9 de bloote li*amelijkheid van d5 arbeid] be/a&51 bron van rijkdom1 kortom d5 arbeid] als loon>beid]4 ,deze ge/adige reproduktie1 ( de v]eeuwig+ van d5 arbeid]1 is het s9e-qua-non d] kapitali/is*e produktiewijze44444 ,van maats*appelijk /&punt bes*\wd1 is dus de arbeid]sklasse1 ook buit5 het onmiddellijk arbeidsproces1 ev5 zooze] het eig5dom van het kapitaal1 als het doode arbeids9/rum5t4 ,zelfs h>e individueele consumptie1 is b9n5 zek]e gr5z51 niets dan e5 mom5t 9 het reproduktieproces van het kapitaal4 ,dit proces zelf1 zorgt er wel voor1 dat die zelfbewu/e produktie9/rum5t5 niet wegloop52 t]wijl het hun produkt1 ge/adig van pool na> teg5pool van het kapitaal v]wijd]t4 ,de individueele consumptie zorgt e5]zijds1 voor h>e eig5 in/&h\d+ en reproduktie1 &]zijds1--door v]nietig+ van lev5smiddel51--voor h>e ge/adige w$]v]s*ijn+ op de arbeidsm>kt4 ,de rome9s*e slav5 w>5 door ket5s1 de loon>beid]s zijn door onzi*tb>e drad51 aan hunne eig5>5 gebond54 ,de s*ijn van hunne onafhankelijkheid1 wordt hi] e*t]1 door de ge/adige v]wissel+ d] individueele loonhe]5 en door de fictio juris van het contrakt1 geh&haafd44444 ,het kapitali/is* produktie-proces reproduce]t alzoo1 door zijn eig5e voltrekk+1 de s*eid+ tuss*5 arbeidskra*t en arbeidsvoorwa>d54 ,het reproduce]t en v]eeuwigt da>m$e1 de exploitatievoorwa>d5 van d5 arbeid]4 ,het dw+t d5 arbeid] ge/adig tot v]koop van zijn arbeidskra*t1 om da>van te lev5 en maakt telk5s de kapitali/5 ges*ikt] tot di5 koop1 om er zi* door te v]rijk54 ,het is nu niet me] het toeval1 hetwelk kapitali/ en arbeid]1 als koop] en v]koop]1 teg5ov] elk&] op de arbeidsm>kt br5gt4 ,het is het alt]natief van het proces-zelf1 dat d5 e5 /e$s als v]koop] zijn] arbeidskra*t op de w>5-m>kt t]ugsl+]t en zijn eig5 produkt /e$s 9 het koopmiddel van d5 &] doet v]&]54 ,ind]daad behoort de arbeid] aan het kapitaal toe alvor5s hij zi* aan d5 kapitali/ v]koopt4 ,zijne economis*e ond]hoorigheid1 wordt tegelijk tot e5 middel1 en tegelijk omhuld door de p]iodieke v]nieuw+ van zijn zelf-v]koop1 door de v]wissel+ zijn] individueele loonhe]5 en de oscillatie 7sl+]+71 9 d5 m>ktprijs van d5 arbeid4 ,het kapitali/is* produktieproces1 9 zijn5 sam5hang bes*\wd ( als reproduktieproces g5om51 produce]t dus niet alle5 mrwa>de1 het produce]t en reproduce]t de kapitaalsv]h\d+ zelf2 aan de e5e zijde dus kapitali/51 aan de &]e zijde loon>beid]s4 ,,hoe ,m,,rwa>de ,,kapitaal ,,wordt4 ,het geval dat de mrwa>de1 9 ha> geheel1 door d5 kapitali/ individueel wordt geconsume]d1 is uitzond]+4 ,de me]wa>de v]&]t1 m9/5s voor e5 deel1 w$] 9 kapitaal4 ,aanw5d+ van mrwa>de ( t]ugv]&]+ van mrwa>de 9 kapitaal1 is3 akkumulatie van kapitaal4 ,bes*\w5 wij dit proces1 9 de e]/e plaats van het /&punt van d5 individueel5 kapitali/4 ,e5 sp9n] heeft bijv4 e5 kapitaal van #aj1jjj pd4 ,/4 uitgelegd1 wa>van #d_/e 9 kato51 ma*9es etc41 het laat/e vijfde 9 arbeidsloon4 ,hij produce]t ja>lijks #bdj1jjj pond g>51 t] wa>de van #ab1jjj pd4 ,/4 ,bij e5 p]c5tage van mrwa>de van #ajj proc41 /eekt de mrwa>de 9 het me]produkt ( nettoprodukt van #dj1jjj pond g>51 e5 zesde g$eelte van het brutoprodukt1 tot e5 wa>de van #bjjj pd4 ,/41 dat door d5 v]koop g]ealise]d moet word54 ,e5 wa>desom van #bjjj pd4 ,/41 is gelijk e5 wa>desom van #bjjj pd4 ,/4 ,m5 kan het e*t]1 no* dat geld aanzi5 no* kan m5 het eraan ruik51 dat het mrwa>de is4 ,het k>akt] van e5 wa>de als mrwa>de toont aan1 hoe het tot zijn eig5a> kwam1 ma> het v]&]t da>door niets1 aan d5 a>d van die wa>de ( van het geld4 ,om nu de nieuw gewonn5 som van #bjjj pd4 ,/41 9 kapitaal om te zett51 zal dus de sp9n]1--alle &]e om/&igh$5 gelijkblijv5d1--vi]-vijfde da>van uitlegg5 9 d5 aankoop van kato5 etc4 en e5 vijfde 9 d5 aankoop van nieuwe sp9n]s1 die op de m>kt1 de lev5smiddel5 v9d5 zull51 welk] wa>de hij h5 voorges*ot5 heeft4 ,dan funge]t dat nieuwe kapitaal van #bjjj pd4 ,/4 9 de sp9n]ij1 en br5gt zijn]zijds w$] e5 mrwa>de van #djj pd4 ,/4 voort4444 ,het is dus de oude ges*i$5is3 ,abraham gewan ,izak1 ,izak gewan ,jakob enz4 ,het oorspronkelijke kapitaal van #aj1jjj pd4 ,/41 br5gt e5 mrwa>de van #djj pd4 ,/4 voort1 deze1 w$]om gekapitalise]d1 aldus 9 e5 twe$e toegevoegd kapitaal v]&]d1 br5gt e5 nieuwe mrwa>de van #hj pd4 ,/4 voort1 enz4 ,de oorspronkelijke v]&]+ van geld 9 kapitaal1 voltrekt zi* alzoo 9 de nauwkeurig/e ov]e5/emm+1 met de economis*e wett5 van de w>5produktie en met het uit h5 afgeleid eig5domsre*t4 ,9 we]wil da>van1 leidt zij tot het volg5de resultaat3 #a7 ,dat het produkt d5 kapitali/ toebehoort en niet d5 arbeid]2 #b7 ,dat de wa>de van dit produkt1 buit5 de wa>de van het uitgelegde kapitaal1 e5e mrwa>de bevat die d5 arbeid] arbeid1 ma> d5 kapitali/ niets geko/ heeft en die1 desnietteg5/a&e het eig5dom van d5 kapitali/ wordt2 #c7 ,dat de arbeid] zijn arbeidskra*t beh\d5 heeft en ze opnieuw v]koop5 kan1 zoodra hij da>voor e5 koop] v9dt44444 ,dit resultaat wordt onv]mijdelijk1 zoodra de arbeidskra*t door d5 arbeid]-zelf1 als wa>1 dus vrij wordt v]ko*t4 ,ma> ook van deze /onde af aan1 wordt de w>5produktie de algeme5e--en wordt zij de typis*e produktievorm2 e]/ van hi] af aan1 wordt elk produkt a priori voor d5 v]koop geproduce]d1 en gaat alle geproduce]de rijkdom door de circulatie he54 ,e]/ van da>1 wa> de loon>beid h>5 basis is1 dw+t de w>5produktie zi* aan de geheele sam5lev+ op4 ,ma> ook e]/ da> is het1 dat zij al h>e v]borg5e kra*t5 ontv\wt4 ,te zegg51 dat de tuss*5kom/ van d5 loon>beid de w>5produktie v]vals*t1 wil zegg51 dat de w>5produktie wil zij onv]vals*t blijv51 zi* niet ontwikkel5 mag4 ,9 dezelfde mate1 zooals zij zi* volg5s h>e eig5e1 imman5te wett5 voortontwikkelt tot kapitali/is*e produktie1 9 diezelfde mate slaan de eig5domswett5 d] w>5produktie om 9 wett5 d] kapitali/is*e toe-eig5+4 ,m>x ke]t zi* v]volg5s teg5 die economi/51 welke de akkumulatie van het kapitaal v]kla>d5 uit de on?\d+ ( de spa>zaamheid d] kapitali/52 de z4g4n43 ab/95tie- ( on?\d+/heorie van de (ficieele economie1 door d5 ,engels*5 econoom ,w4 ,nassau ,s5ior het e]/ ge=mule]d4 ,deze laat/e v]kla>de1 zegt ,m>x1 ik v]taal het woord kapitaal1 als produktie-in/rum5t bes*\wd1 door het woord on?\d+6 ,e5 deel d] me]wa>de1 zegt ,m>x1 wordt door de kapitali/5 als rev5ue v]te]d1 e5 &] deel als kapitaal aangew5d ( geakkumule]d4 ,bij e5 bepaalde hoeveelheid mrwa>de1 zal e5 dez] deel5 zooveel te groot] zijn1 na> mate het &]e kle9] is4 ,alle &]e om/&igh$51 als gelijkblijv5d vooropge/eld1 bepaalt de v]h\d+ wa>ond] deze v]deel+ zi* voltrekt1 de grootte d] akkumulatie4 ,wie ev5wel deze v]deel+ ond]neemt1 dat is de kapitali/4 ,zij is dus de h&el+ van zijn5 wil4 ,van dat deel van de door hem gehev5 s*att+1 dat hij akkumule]t1 zegt m51 hij bespa>t het1 omdat hij het niet opeet1 d4 w4 z4 omdat hij zijne funktie als kapitali/ erm$e uitoef5t1 n4l4 de funktie om zi* te v]rijk51 die hem is opgelegd4 ,sle*ts 9 zoov]re1 als de kapitali/ gep]sonifie]d kapitaal is1 heeft hij e5e hi/oris*e wa>de1 en dat hi/oris*e re*t van be/aan1 als wa>van de gee/ige ,li*n[sky zegt3 er ge5 datum van be/aat4 ,sle*ts 9 zoov]re1 /eekt zijn eig5e transitive noodzakelijkheid1 9 de transitive noodzakelijkheid d] kapitali/is*e produktiewijze4 ,ma> 9 zoov]re zijn dan ook1 niet de gebruikswa>de en het g5ot1 ma> de ruilwa>de en d]zelv] v]me]d]+1 de hem voort/uw5de motiev54 ,als fanatikus van de tot-wa>de-mak+ d] wa>d51 dw+t hij onb>mh>tig de m5s*heid tot produktie1 om d] produktie wille2 da>v&aan dus1 tot e5e ontwikkel+ van de maats*appelijke produktiekra*t5 en tot de voortbr5g+ van mat]ieele produktievoorwa>d51 welke alle5 de reale basis voor e5e hoog]e ontwikkel+svorm kunn5 vorm51 wi] grondslag de volle en de vrije ontwikkel+ van elk individu is4 ,sle*ts als p]sonifikatie van het kapitaal1 is de kapitali/ respectabel4 ,als zoodanig1 deelt hij met d5 s*att5v]zamela>1 de absolute t5d5s na> v]rijk+4 ,wat ev5wel bij dez51 e5e individueele manie s*ijnt te zijn1 is bij d5 kapitali/1 de w]k+ van het maats*appelijk me*anisme1 wa>9 hij niets dan e5 drijfrad is4 ,buit5di5 maakt de ontwikkel+ d] kapitali/is*e produktie1 e5e voortdur5de v]hoog+1 van het 9 e5e indu/rieele ond]nem+ va/gelegd kapitaal1 tot e5e noodzakelijkheid1 en de concurr5tie legt aan elk5 individueel5 kapitali/1 de imman5te wett5 van de kapitali/is*e produktiewijze1 als uitw5dige dwangwett5 op de s*\d]s4 ,zij dw+t hem voortdur5d1 zijn kapitaal uit te breid51 t5 e9de het te beh\d5 en uitbreid5 kan hij dit alle51 door middel van e5e progressieve akkumulatie4 ,9 zoov]re als zijn do5-en-lat51 sle*ts funkties zijn van het 9 hem lev5d1 met e5 wil en bewu/zijn begaafd zijnd kapitaal1 geldt voor hem1 zijn eig5 private consumptie als e5 ro( aan de akkumulatie van zijn kapitaal1 gelijk 9 de italiaans*e boekh\d+1 privaat-uitgav5 op de dbetzijde van d5 kapitali/ teg5ov] het kapitaal figure]54 ,de akkumulatie1 beteek5t de v]ov]+ van de w]eld1 door d5 maats*appelijk5 rijkdom4 ,zij breidt met de massa van het gexploite]de m5s*5-mat]iaal1 tegelijk1 de direkte en de indirekte he]s*appij van het kapitaal uit4 ,ma> deze erfzonde w]kt ov]al door4 ,met de ontwikkel+ d] kapitali/is*e produktiewijze1 van de akkumulatie en van d5 maats*appelijk5 rijkdom1 h\dt de kapitali/ op e5e bloote inc>natie van het kapitaal te wez54 ,hij voelt e5 m5s*elijk ro]5 voor zijn eig5e ,adam en wordt er zoodo5de toe ge/emd1 de dwep]ij voor ascese1 als e5 vooroordeel van d5 oud]wets*5 s*att5v]zamela> te bela*54 ,t]wijl de klassieke kapitali/1 de individueele consumptie als e5 zonde aan zijne funktie en teg5 de on?\d+ van de akkumulatie br&m]kt1 is de me] mod]ne kapitali/ 9 /aat1 de akkumulatie als e5 ontzegg5 van het drijv5 na> g5ot1 op te vatt54 ,twee ziel5 won5 er1 a*6 9 zijn bor/1 de e5e wil zi* van de &]e s*eid56 ,9 het hi/oris*e beg9 van de kapitali/is*e produktiewijze1--en i$] kapitali/is* p>v5u maakt zulk e5 hi/oris* /adium1 individueel door1--zijn de drang na> v]rijk+ en de gi]igheid1 als absolute h>t/o*t5 ov]he]s*5d4 ,ma> de vooruitgang van de kapitali/is*e produktie1 s*ept niet alle5 e5 w]eld van g5ot1 zij op5t met de speculatie1 b5ev5s het cr$ietwez51 duiz5d]lei bronn5 voor plotsel+e v]rijk+4 ,op e5 bepaalde hoogte van ontwikkel+1 wordt e5e conv5tioneele graad van v]kwi/+1 die tev5s te-pronk-/ell+ van rijkdom en da>v&aan cr$ietmiddel is1 zelfs tot e5e noodzakelijkheid voor de affaire van d5 ongelukkig5 kapitali/4 ,de weelde wordt e5 ond]deel1 dat 9 de repres5tatieko/5 van het kapitaal opgaat4 ,buit5di5 v]rijkt de kapitali/ zi* niet1 gelijk de gi]iga>d1 na> v]h\d+ van zijn5 p]soonlijk5 arbeid en zijne p]soonlijke niet-consumptie1 ma> 9 die mate1 wa>9 hij vreemde arbeidskra*t uitzuigt en d5 arbeid] on?\d+ van lev5sg5ot opdw+t4 ,alhoewel da>om de v]kwi/+ van d5 kapitali/1 niet het bona fide k>akt] van de v]kwi/+ d] feodale he]5 bezit1 ma> 9 h>5 a*t]grond1 veel me] sm]ige gi]igheid en ang/ig] b]ek5+ op d5 lo] ligg51 groeit desnietteg5/a&e zijne v]kwi/+ met zijne akkumulatie aan1 zond] dat de e5 d5 &] afbreuk behoeft te do54 ,da>door ontwikkelt zi* gelijktijdig 9 d5 trots*5 bor/ van het kapitali/is* individu1 e5 fau/-a*tig conflikt1 tuss*5 d5 drang na> akkumulatie en d5 drang na> g5ot4 ,m>x /elt 9 het li*t1 hoe tal van om/&igh$5 de akkumulatie 9 de h& kunn5 w]k5 en do5 to5em51 door de expansiekra*t van het kapitaal te do5 v]groot51 zooals de exploitatie van mijnw]k51 die van d5 bodem etc4 ,algeme5 resultaat3 ,t]wijl het kapitaal de beide o]-vorm5 van d5 rijkdom1--arbeidskra*t en bodem--bij zi* inlijft1 v]wijdt het zijne expansiekra*t1 die hem v]oorlo(t de elem5t5 zijn] akkumulatie uit te breid5 ook na> de ov]zijde van de1 s*ijnba> door zijn eig5 grootte getrokk5 gr5z51 getrokk5 door de wa>de en de massa d] re$s geproduce]de produktiemiddel51 uit welke het zijn be/aan put4 ,e5 &]e gewi*tige faktor 9 de akkumulatie van het kapitaal1 is de produktiegraad van d5 maats*appelijk5 arbeid4 ,met de produktiekra*t van d5 arbeid groeit de produkt5massa aan1 wa>9 zi* e5e bepaalde wa>de1 alzoo ook de mrwa>de van e5e gegev5 grootte1 v]toont4 ,bij gelijkblijv5de en zelfs bij dal5de voet van de mrwa>de1--9 zoov]re zij sle*ts langzam] daalt1 als de produktiekra*t van d5 arbeid /ijgt1--groeit de massa van het me]produkt aan4 ,bij gelijkblijv5de v]deel+ d]zelve1 9 rev5ue en toeslagkapitaal1 kan da>v&aan de consumptie aangroei51 zond] afname van het akkumulatiefonds4 ,de proportioneele grootte van het akkumulatiefonds kan zelfs op ko/5 van het consumptiefonds aangroei51 t]wijl de go$koop]mak+ d] w>51 voor de kapitali/5 ev5 zoo vele ( me] g5otmiddel5 als voorhe51 t] bes*ikk+ /elt4 ,ma> met de aangroei5de produktiviteit van d5 arbeid1 gaat1 zooals m5 gezi5 heeft1 de go$koop]mak+ van d5 arbeid]1 alzoo e5 aangroei5d p]c5tage van de mrwa>de h& aan h&1 zelfs wanne] het rele arbeidsloon ook /ijgt4 ,dit /ijgt niet 9 v]h\d+ tot de produktiviteit van d5 arbeid4 ,hetzelfde v>iabel kapitaal1 zet alzoo me] arbeidskra*t en da>door me] arbeid 9 beweg+4 ,dezelfde con/ante kapitaalwa>de1 beli*aamt zi* 9 mr produktiemiddel51 d4 w4 z4 9 me] arbeidsmiddel51 arbeidsmat]iaal en hulp/(f51 lev]t dus zo[el me] produkt5 vorm]s1 als me] wa>devorm]s ( arbeidsopslurp]s4 ,bij gelijkblijv5de en zelfs afnem5de wa>de van het toegezet kapitaal1 v9dt da>om bespo$igde akkumulatie plaats4 ,niet alle5 breidt zi* de ontwikkel+/rap van de reproduktie /(felijk uit1 ma> de produktie van de mrwa>de groeit ook snell] aan dan de wa>de van het toegezet kapitaal44444 ,bij e5 bepaalde exploitatiegraad van de arbeidskra*t--zoo e9digt ,m>x deze bes*\w+--wordt de hoeveelheid van de mrwa>de bepaald door het getal van de gelijktijdig uitgebuite arbeid]s en dit beantwoordt1 hoewel 9 afwissel5de v]h\d+1 aan de hoegroo!id van het kapitaal4 ,hoe me] het kapitaal dus door middel van de successievelijke akkumulatie aangroeit1 des te me] groeit ook de som van wa>d5 aan1 die zi* 9 consumptiefonds en akkumulatiefonds split/4 ,de kapitali/ kan da>om fl9k] lev5 en tegelijk]tijd zi* me] ontzegg54 ,en t5slotte w]k5 alle spr+ve]5 van de produktie zooveel te en]giek]1 na>mate h>e ontwikkel+%oogte zi*1 met de hoeveelheid van het voorges*ot5 kapitaal1 me] en me] v]wijdt4 ,m5 zal uit deze bes*\w+5 bem]kt hebb51 dat bij ,m>x1 het kapitaal ge5 va/e grootte heeft1 ma> integ5deel zr ela/is* is4 ,dit1 9 teg5ov]/ell+ met de klassieke /aa?ui%\dkunde die van oud%] ervan hield om het maats*appelijk kapitaal op te vatt5 als zijnde van e5 va/e grootte en van e5e va/e w]k+sgraad4 ,als de typis*e v]teg5woordig]s van die opvatt+1 noemt ,m>x 9 de e]/e plaats1 de /aa?ui%\dkundige ,j]emias ,b5?am4 ,ma> zo[el ,rob]t ,mal?us als ,james ,mill1 7de vad] van ,john ,/u>t ,mill7 en ,mac,culloch1 hield5 aan dit dogma van de /aa?ui%\dkunde va/4 ,zoodo5de kwam de (ficieele economie na ,adam ,smi?1 tot de !orie van het arbeidsfonds4 ,tot welke tautologie het vo]5 moet1 zegt ,m>x1 om de kapitali/is*e gr5z5 van het arbeidsfonds1 om te di*t5 9 zijn maats*appelijke natuurgr5z51 le]t ons ,pr(4 ,fawcett3 ,het circule]5de kapitaal van e5 l& is zijn arbeidsfonds4 ,om da>om het doorsne-geldloon dat elke arbeid] bekomt te b]ek551 hebb5 wij sle*ts e5v\dig dit kapitaal te deel5 door het getal dat de arbeid]sbevolk+ groot is1 zoo zegt deze pr(essor4 ,van d5 groot/5 invlo$ 0 deze !orie van het arbeidsfonds ze] zek] op de /elsels die m5 er op heeft geb\wd4 ,als het v>iabel kapitaal van e5 va/e grootte is1 dan is het begrijpelijk1 dat er ma> e5 zek]e hoeveelheid lev5smiddel5 enz4 ond] de twee klass51 ond] kapitali/5 en arbeid]s te v]deel5 valt4 ,!oretise]t m5 nu nog v]d]1 dat van die hoeveelheid er e5 g$eelte afgaat1 be/emd voor het loon van de arbeid]s1 dat ev5e5s zijn va/e grootte heeft1 dan spreekt het van zelve1 dat m5 tot conclusies kan kom5 gelijk ,rob]t ,mal?us er als volgt trok3 ,het getal arbeid]s1 dat 9 e5 l& aan d5 arbeid kan word5 ge/eld1 en de hoogte van hun loon1 hang5 af van de hoeveelheid d] voorradige lev5smiddel54 ,is het loon te laag ( kunn5 vele arbeid]s w]k v9d51 dan zal dit alle5lijk da>he5 leid51 dat het getal d] arbeid]s zi* snell] v]me]d]t1 dan de voorraad lev5smiddel54 ,het is de natuur1 niet de produktiewijze1 wa>aan de ell5de d] arbeid]sklasse moet word5 gewet54 ,uit deze !orie1 is de z4 g4 n4 bevolk+swet van ,mal?us gebor51 die nag5oeg door de gans*e economis*e wet5s*ap e*t] s$]t j>5 is opgegev54 ,9 d5 tijd wa>9 ,m>x ev5wel s*reef1 0 zij e5 dogma van de (ficieele /aa?ui%\dkunde1 wa>aan niet mo*t word5 getwijfeld4 ,m>x is ha> het e]/1 en wel zoo grondig te lijf gegaan1 dat m5 kan zegg51 dat al wat n hem ov] die wet van ,mal?us 9 kritis*5 z9 is ges*rev51 sle*ts m9 ( me] b$ekt plagiaat is gewee/1 van de wijze wa>op ,m>x aantoonde1 hoe lke produktiewijze ha> eig5 bevolk+sle] heeft en hoe lke phaze 9 de kapitali/is*e produktiewijze1 h>e bevolk+/oe/& met zi* m$e br5gt zoo dat aldus van natuurlijke bevolk+swett5 ge5 sprake kan zijn4 ,9 het drie-en-tw9tig/e ho(d/uk van ,das ,kapital gaat ,m>x de invlo$ na1 die de aangroei5de akkumulatie van het maats*appelijk kapitaal op de arbeid]sklasse heeft4 ,wasdom van kapitaal1 zegt hij1 sluit wasdom van zijn v>iabel1 ( 9 arbeidskra*t omgezet be/&deel1 9 zi*4 ,e5 deel van de 9 het toeslagkapitaal omgezette mrwa>de1 moet /e$s t]ug-v]&]d word51 9 v>iabel kapitaal ( 9 het voorges*ot5 arbeidsfonds4 ,v]ond]/ell5 wij dat1 nev5s ov]ig5s gelijk geblev5 om/&igh$51 de sam5/ell+ van het kapitaal onv]&]d blijft1 d4 w4 z4 e5e bepaalde massa productiemiddel5 ( con/ant kapitaal1 /e$s dezelfde massa productiemiddel5 v]eis*5 om 9 beweg+ te word5 gezet1 dan groeit kla>blijkelijk de vraag na> arbeid en het sub/itutiefonds d] arbeid]s1 9 v]h\d+ tot het kapitaal zooveel te snell] aan1 als het kapitaal te snell] aangroeit4 ,dewijl het kapitaal ja>lijks e5e mrwa>de produce]t1 wa>van e5 deel ja>lijks tot orig9eel kapitaal geslag5 wordt2 da> dit inkrem5t aanwas zelf ja>lijks aangroeit met d5 to5em5d5 omvang van het b]eids 9 funktie ge/elde kapitaal1 en da> e9delijk1 ond] de bijzond]e spoorslag van d5 drang na> v]rijk+1 zooals bijv4 het op55 van nieuwe m>kt51 nieuwe sph]5 van kapitaalbelegg+--als gevolg van nieuw-ontwikkelde maats*appelijke behoeft5 enz4--de ontwikkel+%oogte van de akkumulatie plotsel+ uitzetba> kan word51 door enkel v]&]de v]deel+ van de mrwa>de ( het me]produkt 9 kapitaal en rev5ue2 kunn5 de akkumulatie-behoeft5 van het kapitaal1 de aangroe+ van de arbeidskra*t5 ( van het aantal arbeid]s1 de vraag na> arbeid]s hunn5 toevo] ov]vleugel51 en zull5 da>v&aan de arbeidsloon5 /ijg54444 ,de me] ( m9d] gun/ige om/&igh$51 wa>9 de loon>beid]s zi* 9 het lev5 h\d5 en v]me]d]51 v]&]5 niets1 aan het grondk>akt] van de kapitali/is*e produktiewijze4 ,zooals de e5v\dige reproductie1 voortdur5d de kapitaalsv]h\d+5 zelv5 reproduce]t1--kapitali/5 aan d5 e55 kant1 loon>beid]s aan d5 &]51--zoo reproduce]t de reproductie op uitgebreid] s*aal ( de akkumulatie1 de kapitaalsv]h\d+5 op uitgebreid] s*aal1 9 me] kapitali/51 ( groot]e kapitali/5 aan de ne pool1 me] loon>beid]s aan de &]e4 ,de reproduktie van de arbeidskra*t1 die zi* bij het kapitaal onoph\delijk als e5 middel tot wa>devorm+ moet do5 inlijv51 die niet van hem loskom5 kan1 en welk] ond]hoorigheid aan het kapitaal alle5 v]dui/]d wordt1 door de v]wissel+ van d5 individueel5 kapitali/ wa>aan zij zi* v]koopt1--vormt ind]daad ma> e5 mom5t 9 de reproduktie van het kapitaal-zelf4 ,akkumulatie van kapitaal is dus tev5s v]me]d]+ van het prolet>iaat4444 ,de wet van de kapitali/is*e produktie1 die kla>blijkelijk aan de natuurlijke bevolk+swet t5 grondslag ligt1 komt e5v\dig hi]op ne]4 ,de v]h\d+ tuss*5 kapitaal1 akkumulatie en de p]c5tage van het loon1 is niets dan de v]h\d+ tuss*5 d5 onbetaald51 9 kapitaal omgezett5 arbeid en de tot beweg+ van het toeslag-kapitaal b5oodigde hoeveelheid toegevoegd5 arbeid4 ,zij is dus ge5sz9s e5 v]h\d+ van twee van elk&] onafhankelijke groo!d53 e5]zijds de grootte van het kapitaal1 &]zijds het getal van de arbeid]sbevolk+2 zij is veelme] 9 laat/e in/antie1 de v]h\d+ tuss*5 d5 onbetaald5 en d5 betaald5 arbeid1 van dezelfde arbeid]sbevolk+4 ,groeit de hoeveelheid d] door de arbeid]sklasse gelev]d51 en door de kapitali/5klasse geakkumule]d5 onbetaald5 arbeid1 snel g5oeg aan1 om sle*ts door e5e buit5gewone toeslag van betaald5 arbeid1 zi* om te kunn5 zett5 9 kapitaal1 dan /ijgt het loon1 en1 al het &]e gelijkgeblev51 neemt de onbetaalde arbeid dan 9 v]h\d+ af4 ,zoodra ev5wel deze afname het punt b]o]t1 wa> de1 het kapitaal vo$5de mrwa>de1 niet me] 9 normale hoeveelheid aangebod5 wordt1 dan tre$t er e5e reaktie 93 e5 g]+] deel van de rev5ue wordt gekapitalise]d1 de akkumulatie v]lamt en de /ijg5de loonbeweg+ v]krijgt e5 t]ugslag4 ,de v]hoog+ van d5 arbeidsprijs1 blijft dus eng beslot5 b9n5 gr5z51 welke de grondslag5 van het kapitali/is* sy/eem niet alle5 onaangeta/ lat51 ma> ook nog zijne reproduktie op aangroei5de s*aal blijv5 v]zek]54 ,deze 9 e5 natuurwet gemy/ifice]de1 wet van de kapitali/is*e akkumulatie1 wil dus feitelijk sle*ts zegg51 dat h>e a>d1 elke zoodanige afname 9 d5 exploitatiegraad van d5 arbeid ( elke zoodanige v]hoog+ van d5 arbeidsprijs uitsluit1 welke de ge/adige reproduktie van de kapitaalsv]h\d+5 en hunne reproduktie op /e$s uitgebreid] s*aal1 ern/ig 9 geva> kunn5 do5 br5g54 ,dit kan niet &]s zijn1 ond] e5 produktiewijze1 wa>9 de arbeid]s voor de behoeft5 van de wa>de-s*epp+ d] voorradige wa>d5 be/aan1 9 plaats van omgeke]d1 dat de beli*aamde rijkdom er voor de ontwikkel+sbehoefte van de arbeid]s is4 ,zooals de m5s*1 9 d5 godsdi5/ door het maaksel van zijn eig5 ho(d1 zoo wordt hij ond] de kapitali/is*e produktiewijze1 door het maaksel zijn] eig5e h&5 behe]s*t4 ,,conc5tratie ,,van ,,het ,,kapitaal4 ,de algeme5e grondslag5 van het kapitali/is* sy/eem e5maal gegev51 tre$t 9 het v]loop van de akkumulatie telk5s e5 punt te voors*ijn1 wa>op de ontwikkel+ d] produktiviteit van d5 maats*appelijk5 arbeid1 de ma*tig/e hefboom wordt d] akkumulatie4 ,dezelfde oorzaak1 zeide re$s ,adam ,smi?1 welke de loon5 v]hoogt1 n4l4 de to5ame van kapitaal1 drijft tot v]hoog+ d] produktieve ges*ik!d5 van d5 arbeid en /elt e5e kle9]e hoeveelheid arbeids1 9 /aat1 om e5e groot]e hoeveelheid van produkt5 voort te br5g54 ,m>x zegt3 ,afgezi5 van natuurlijke voorwa>d51 als vru*tba>heid van d5 bodem etc41 en van de om/&igh$5 onafhankelijke1 en gesole]d arbeid5de produc5t51 dewelke zi* e*t] me] kwalitatief1 9 de deugdelijkheid1 dan kwantitatief 9 de massa van het gemaakte w]k zal v]toon51 drukt zi* de maats*appelijke produktiegraad van d5 arbeid uit1 9 de relatieve groo!idsomvang d] produktiemiddel51 welke e5 arbeid] g$ur5de e5 zek]5 tijd1 met dezelfde inspann+ van arbeidskra*t1 9 produkt kan omzett54 ,de massa d] produktiemiddel51 wa>m$e hij funktione]t1 groeit aan1 met de produktiviteit van d5 arbeid44444 ,bijv4 met de manufaktuurmatige v]deel+ van d5 arbeid en de toepass+ d] ma*9]ie1 wordt 9 d5zelfd5 tijd me] grond/( v]w]kt1 tre$t dus e5e groot]e massa van grond/( met hulpmat]ieel1 het arbeidsproces b9n54 ,dat is het gevolg van de aangroei5de produktiviteit van d5 arbeid4 ,aan d5 &]5 kant1 is de massa van 9 gebruik g5om5 ma*9]ie1 arbeidsvee1 m9]ale me/1 dra9e]+s-inri*t+5 enz4 de voorwa>de voor groei5de produktiviteit van d5 arbeid4 ,ev5zoo1 de massa van de 9 b\ww]k51 hoogov5s1 transportmiddel5 etc4 geconc5tre]de hoeveelheid produktiemiddel54 ,hetzij ev5wel voorwa>de1 hetzij gevolg1 de groei5de grootte-omvang van de produktiemiddel51 9 v]gelijk+ tot de bij ha> +elijfde arbeidskra*t1 drukt de aangroei5de produktiviteit van d5 arbeid uit4 ,de to5ame d] laat/e1 v]s*ijnt dus 9 de afname d] arbeidsmassa1 9 v]h\d+ tot de door ha> voortbewog5 massa van produktiemiddel51 ( 9 de grootte-afname van d5 subjektiev5 faktor van het arbeidsproces1 v]gelek5 met zijne objektieve faktor54 ,deze v]&]+ 9 de te*nis*e sam5/ell+ van het kapitaal1 de groei+ d] massa van produktiemiddel51 v]gelek5 met de massa van de ha> do5-lev5de arbeidskra*t1 spiegelt zi* t]ug 9 hunne wa>desam5/ell+1 9 de to5ame van het con/ante be/&deel d] kapitaalswa>de1 op ko/5 van zijn v>iabel be/&deel4 ,er word5 bijv4 van e5 kapitaal1 proc5tsgewijs b]ek5d1 oorspronkelijk elke #ej proc4 9 produktiemiddel5 en elke #ej proc4 9 arbeidskra*t5 va/gelegd2 lat]1 met de ontwikkel+ van d5 produktiegraad van d5 arbeid1 elke #hj proc4 9 produktiemiddel5 en elke #bj proc4 9 arbeidskra*t5 etc4 ,deze wet van d5 /ijg5d5 groei van het con/ante deel van het kapitaal1 9 v]h\d+ tot zijn v>iabel deel1 wordt bij elke s*r$e beve/igd1 door e5e v]gelijk5de analyse van de prijz5 d] w>51 hetzij dat wij v]s*ill5de economis*e tijdp]k5 van e5e enkele natie bij elkar v]gelijk51 ( die van v]s*ill5de naties1 9 hetzelfde tijd/ip4 ,de relatieve grootte van het prijselem5t1 die sle*ts de wa>de van de v]te]de produktiemiddel51 ( het con/ante deel van het kapitaal v]teg5woordigt1 zal 9 direkte1 de relatieve grootte van het &]e1 de arbeid betal5de ( het v>iabel deel van het kapitaal v]teg5woordig5de prijselem5t1 zal1 ov] het algeme51 9 omgeke]de v]h\d+ /aan1 tot de vooruitgang d] akkumulatie4444 ,op de grondslag d] w>5-produktie1 wa>bij de produktiemiddel5 het eig5dom van private p]son5 zijn1 wa>9 de h&>beid]1 ( gesole]d en zelf/&ig w>5 voortbr5gt ( zijn arbeidskra*t als wa> v]koopt1--omdat hem de middel5 tot eig5b$rijf ontbrek5--realise]t zi* deze voorwa>de sle*ts door d5 groei van de individueele kapital51 ( 9 die mate1 wa>9 de maats*appelijke produktie- en lev5smiddel5 tot privaat eig5dom d] kapitali/5 word5 omgezet4 ,de bodem d] w>5-produktie1 kan de produktie op groote s*aal sle*ts drag51 9 h>5 kapitali/is*5 vorm4 ,e5 zek]e akkumulatie van kapitaal 9 h&5 van individueele w>5-produc5t51 vorm5 da>om de voorwa>de voor de specifiek kapitali/is*e voortbr5g+swijze44444 ,ma> me?odes tot v]me]d]+ van de maats*appelijke produktiekra*t van d5 arbeid1 die op dez5 grondslag v]rijz51 zijn tegelijk]tijd1 me?odes tot v]me]d]5de produktie van de mrwa>de ( van het me]produkt1 hetwelk zijn]zijds1 w$]om het s*epp+selem5t van de akkumulatie is4 ,zij zijn dus tegelijk]tijd1 me?odes t] voortbr5g+ van kapitaal door kapitaal1 ( me?odes tot zijne bespo$igde akkumulatie4 ,de onoph\delijke t]ugontwikkel+ van mrwa>de 9 kapitaal1 doet zi* k5n51 als de aangroei5de grootte1 van het 9 't produktieproces opga&e kapitaal4 ,deze wordt h>]zijds tot grondslag e5] me] uitgebreide voet van produktie1 van de ha> begeleid5de me?odes tot v]hoog+ van de produktiekra*t van d5 arbeid en tev5s tot bespo$igd] produktie van mrwa>de4 ,wanne] dus telk5s1 e5 zek]e graad van kapitaals-akkumulatie1 als voorwa>de voor de specifiek kapitali/is*e produktiewijze te voors*ijn komt1 v]oorzaakt deze laat/e1 op t]ugw]k5de wijze1 e5 bespo$igde akkumulatie van het kapitaal4 ,deze beide economis*e faktor5 br5g51 na> mate van de sam5ge/elde v]h\d+1 van de af/oot+ die zij w$]zijds op elk&] uitoef551 de wissel+ voort 9 de te*nis*e sam5/ell+ van kapitaal1 wa>door zijn v>iabel be/&deel /e$s kle9] en kle9] wordt1 v]gelek5 met zijn con/ant deel4 ,elk individueel kapitaal is e5 groot]e ( kle9]e conc5tratie van productiemiddel51 met e5 zi* da>m$e 9 ov]e5/emm+ bev9d5d comm&o1 ov] e5 groot] ( kle9] leg] van arbeid]s4 ,het breidt1 met de v]me]d]de massa van d5 als kapitaal funktione]5d5 rijkdom1 ook zijne conc5tratie 9 de h&5 d] individueele kapitali/51 da>v&aan de grondslag van de produktie op groote s*aal1 en de specifiek kapitali/is*e produktie-me?od5 uit4 ,de groei van het maats*appelijk kapitaal1 voltrekt zi* 9 d5 groei van vele1 individueele kapital54 ,alle &]e om/&igh$5 als gelijkblijv5d aang5om51 groei5 de individueele kapital51--en met h5 de conc5traties van produktiemiddel51--9 die v]h\d+ aan1 wa>9 zij aliquote 7gelijkdeel5de7 deel5 van het maats*appelijk totaal-kapitaal vorm54 ,tegelijk]tijd s*eur5 zi* dan af/ootsels van de oorsprong-kapital5 los en funktione]5 als nieuwe1 zelf/&ige kapital54 ,e5 groote rol speelt hi]bij1 ond] &]51 de v]deel+ van v]mog5s 9 kapitali/5-families4 ,met de akkumulatie van kapitaal groeit da>v&aan ook1 me] ( m9d]1 het aantal kapitali/5 aan4 ,twee punt5 k>akt]ise]5 deze soort van conc5tratie1 welke onmiddellijk op de akkumulatie b]u/1 ( veelme]1 met ha> id5tiek is4 ,t5 e]/e3 de aangroei5de conc5tratie d] maats*appelijke produktiemiddel5 9 de h&5 van de individueele kapitali/5 wordt1 ond] ov]ig5s gelijkblijv5de om/&igh$51 bep]kt1 door d5 graad van wasdom 9 d5 maats*appelijk5 rijkdom4 ,t5 twe$e3 het 9 elke produktiesphe] va/gelegde deel van het maats*appelijk kapitaal1 wordt v]deeld ond] vele kapitali/51 welke teg5ov] elk&] /aan als onafhankelijke1 en met elk&] concurre]5de w>5voortbr5g]s4 ,de akkumulatie en de ha> begeleid5de conc5tratie1 word5 dus niet alle5 op vele punt5 gesplit/1 ma> ook de aangroe+ van de funktione]5de kapital51 wordt doorkrui/ door de vorm+ van nieuwe1 en de splits+ van oude kapital54 ,doet zi* da>v&aan de akkumulatie e5]zijds voor1 als de aangroei5de conc5tratie d] produktiemiddel5 en van comm&o's ov] arbeid1 zoo doet zij zi* &]zijds aan ons k5n51 als repulsie 7af/oot+7 van vele individueele kapital5 ond] elk&]4 ,deze v]spl9t]+ van het maats*appelijk totaal-kapitaal1 9 vele individueele kapital51 ( deze repulsie van zijn ond]deel5 van elk&]1 w]kt zijne attraktie teg54 ,het is hi] niet me] de e5v\dige1 met de akkumulatie id5tieke1 conc5tratie van produktiemiddel5 en het comm&o ov] d5 arbeid1 het is de conc5tratie van re$s gevormde kapital51 de opheff+ van hunne individueele zelf/&igheid1 de onteig5+ van kapitali/ door kapitali/1 het omzett5 van vele kle9]e1 9 we9ige groot]e kapital54 ,dit proces ond]s*eidt zi* van het e]/e da>door1 dat het sle*ts v]&]de v]deel+ van re$s voorradige en funktione]5de kapital5 v]ond]/elt en zijn speelruimte1 dus niet door de absolute wasdom van d5 maats*appelijk5 rijkdom ( de absolute gr5z5 d] akkumulatie wordt bep]kt4 ,het kapitaal zwelt hi]1 9 e5e h& tot e5 groote massa aan1 omdat het da>1 9 vele h&51 v]lor5 gaat4 ,dit is de eig5lijke c5tralisatie1 9 ond]s*eid+ met akkumulatie en conc5tratie4 ,welke de wett5 zijn1 die deze c5tralisatie d] kapital5 ( de attrakties van kapitaal tot kapitaal behe]s*51 wordt hi] door ,m>x niet v]d] beh&eld1 dat ges*i$t 9 het twe$e deel van zijn w]k4 ,e5e a&uid+ ev5wel wordt hi] 9 algeme5e trekk5 gegev53 ,de concurr5tie/rijd wordt gevo]d door de go$koop]mak+ d] w>54 ,deze go$koop]mak+ d] w>5 hangt1 caet]is p>ibus1 7ond] ov]ig5s gelijke om/&igh$57 af van de produktiviteit van d5 arbeid1 deze e*t] w$]1 van de ontwikkel+/rap welke de produktie heeft b]eikt4 ,de groot]e kapital5 v]slaan da>v&aan de kle9]e4 ,v]d] h]9n]t m5 zi*1 dat met de ontwikkel+ van de kapitali/is*e produktiewijze1 de m9imum-omvang van het individueele kapitaal1 dat b5oodigd is om e5 b$rijf ond] zijn normale voorwa>d5 te drijv51 aangroeit4 ,de kle9]e kapital5 dr+5 zi* da>v&aan 9 produktiesph]51 welke door de groote indu/rie nog ma> sporadis*1 ( onvolkom5 zijn aangeta/4 ,de concurr5tie w]kt hi] onv]moeid voort1 9 direkte v]h\d+ tot het aantal1 en 9 omgeke]de v]h\d+1 tot de grootte d] rivalise]5de kapital54 ,zij e9digt /e$s met d5 ond]gang van vele kle9e kapitali/51 welk] kapital51 deels ov]gaan 9 h&5 van d5 ov]w9na>1 deels ond]gaan4 ,afgezi5 hi]van1 vormt zi* nog met de kapitali/is*e produktiewijze e5 gans* nieuwe ma*t1 het cr$ietwez51 dat 9 zijn beg9 op d5 a*t]grond1--als de bes*eid5e help] van de akkumulatie1--nu na> b9n5 sluipt langs onzi*tb>e drad51 de ov] de opp]vlakte d] sam5lev+1 9 groot]e ( kle9]e massa's v]spreide geldmiddel51 9 h&5 van individueele ( met elk&] geassocie]de kapitali/5 trekt1 ma> dan s*ielijk e5 nieuw en vru*tba> wap5 wordt 9 d5 concurr5tie/rijd1 om zi* t5 slotte 9 e5 reusa*tig sociaal me*anisme1 dat tot c5tralisatie van kapital5 di5t1 te v]&]54 ,de c5tralisatie1 zegt ,m>x v]d]1 v]volkom5t het w]k d] akkumulatie1 doordi5 zij de indu/rieele kapitali/5 9 /aat /elt1 de voet hunn] op]aties uit te breid54 ,hetzij dit laat/e resultaat nu het gevolg is1 van de akkumulatie ( van de c5tralisatie2 hetzij zi* de c5tralisatie voltrekt langs d5 gewelddadig5 weg van annexatie1--wa> zek]e kapital5 op zoo ov]weg5de wijze gravitatie-middelpunt5 word5 voor &]51 dat zij di5s individueele cohesie brek5 en dan de op zi*zelf-/a&e deel5 tot zi* trekk51--( dat de v]smelt+ d] re$s gevormde1 respektievelijk 9 die vorm+ inbegrep5 kapital51 door middel van de geleidelijke aktie1 door de vorm+ van naamlooze v5noots*app5 ges*i$t--de economis*e uitw]k+ blijft dezelfde4 ,de aangegroeide uitdijd+ van de indu/rieele tablissem5t51 vormt ov]al het uitgangspunt voor e5 omvatt5d] organisatie d] totaal-arbeid van vel52 voor e5 bre$] ontwikkel+ h>] mat]ieele drijfkra*t51 d4 w4 z4 voor de voorts*rijd5de revolutione]+ van individueele1 en volg5s de traditie g$rev5 produktie-process51 9 maats*appelijk-gecomb9e]de en wet5s*appelijk-g$ispone]de produktieprocess54 ,m>x wij/ er nog v]volg5s op1 dat de akkumulatie e5 veel langdurig] proces is1 dan de c5tralisatie4 ,de w]eld1 zegt hij1 w>e nog niet van spoorweg5 voorzi51 als zij _h moet5 wa*t51 totdat de akkumulatie enkele kapitali/5 ertoe gebra*t _h1 opgewass5 te zijn1 teg5 het b\w5 van e5 spoorweg4 ,de c5tralisatie da>5teg51 heeft dit met e5 h&omdraai5 kla> gespeeld1 door middel van de maats*appij5 op a&eel54 ,en t]wijl de c5tralisatie1 aldus de w]k+5 d] akkumulatie v]hoogt en bespo$igt1 breidt zij uit1--en bespo$igt zij gelijktijdig1--de omw5tel+5 9 de te*nis*e sam5/ell+ van het kapitaal1 die deszelfs con/ant deel1 do5 v]me]d]5 op ko/5 van zijn v>iabel deel en da>m$e de relatieve vraag na> arbeid do5 v]m9d]54 ,de door c5tralisatie1 ov] na*t als het w>e1 tezam gesm$e kapitaal-massa's1 reproduce]5 en v]me]d]5 zi* gelijk de &]51 sle*ts vlugg]1 en word5 hi]m$e tot nieuwe1 ma*tige hefboom5 voor de maats*appelijke akkumulatie4 ,als er dus sprake is van vooruitgang d] maats*appelijke akkumulatie1 dan zijn da>--h$5 t5 dage--de w]k+5 d] c5tralisatie /ilzwijg5d ond] begrep54 ,,de ,,indu/rieele ,,res]ve>m,e4 ,het1 door de voortgang d] akkumulatie1 opnieuw gevormde kapitaal1 v]s*aft 9 v]h\d+ tot zijne grootte1 /e$s aan m9d] arbeid]s w]k4 ,gelijktijdig met de akkumulatie1 gaat ook de revolutione]+ van het oude kapitaal h>5 gang4 ,m>x toonde het aan1 hoe de c5tralisatie da>voor de ma*tig/e hefboom is4 ,volg5s de ,mal?usian5 is de ov]bevolk+ het gevolg hi]van1 dat de lev5smiddel51 7m5 moe/ zegg53 het v>iabel kapitaal7 aangroei51 9 de ari?metis*e progressie-reeks van #a3 #b3 #c3 #d3 #e3 enz4 t]wijl de bevolk+ de t5d5s heeft1 zi* 9 de geometris*e reeks van #a3 #b3 #d3 #h3 #af3 enz4 te v]me]d]54 ,da>om le]d5 ,mal?us c4 s41 dat de bevolk+ de produktie d] lev5smiddel5 vooruit ijlde t5 gevolge wa>van de ondeugd en de ell5de ont/ond54 ,wat ev5wel progressief voortgaat1 is de afname van het v>iabel kapitaal1 gelijktijdig met de wasdom van het totaal-kapitaal4 ,het v>iabel kapitaal1 zoo het oorspronkelijk #a_/b 0 van het totaal-kapitaal1 wordt progressief #a_/c1 #a_/d1 #a_/e1 #a_/f enz4 van het totaal-kapitaal4 ,m>x zegt3 ,deze1 door de wasdom van het totaal-kapitaal bespo$igde en snell] dan zijn eig5 aanwas bespo$igde1 relatieve afname van zijn v>iabel be/&deel1 s*ijnt aan de &]e zijde1 omgeke]d /e$s snell] absolute aanwas d] arbeid]sbevolk+ te zijn1 als aanwas van het v>iabel kapitaal ( van de middel5 t] hunn] w]kv]s*aff+4 ,de kapitali/is*e akkumulatie produce]t veele]1 en wel 9 v]h\d+ tot h>e en]gie en h>5 omvang1 ge/adig e5e relatieve1 d4 w4 z4 e5e voor de gemiddelde behoefte tot wa>demak+ van het kapitaal ov]tollige1 dus e5e ov]vlo$ige ( bijgevoegde arbeid]sbevolk+44444 ,met de grootte van het re$s funktione]5d1 maats*appelijk kapitaal en de graad van zijn aanwas2 met de uitbreid+ van de produktie-trapp5 en de massa d] 9 beweg+ gezette arbeid]s2 met de ontwikkel+ d] produktiekra*t hunn] arbeid1 met d5 bre$]5 en voll]5 /room van alle fonte95 des rijkdoms1 v]wijdt zi* ook de ontwikkel+%oogte1 wa>op groot]e attraktie d] arbeid]s door het kapitaal1 met groot]e repulsie van hetzelve v]bond5 is1 nem5 de snelheid van de wissel+ 9 de organis*e sam5/ell+ van het kapitaal en zijn te*nis*e vorm toe en zwelt de cirkel d] produktiesph]5 aan1 welke er dan gelijktijdig1 dan bij afwissel+1 door word5 aangegrep54 ,met de door ha> zelf geproduce]de akkumulatie van het kapitaal1 produce]t de arbeid]sbevolk+ alzoo1 9 /e$s groei5d] mate1 de middel5 voor ha> eig5e relatieve ov]tolligmak+4 ,dit is e5e1 aan de kapitali/is*e produktiewijze eig5a>dige bevolk+swet1 gelijk feitelijk elke produktiewijze1 h>e bijzond]e1 hi/oris* geld5de bevolk+swet heeft4 ,e5e ab/rakte bevolk+swet1 kan alle5 ma> ond] plant5 en di]5 he]s*51 9 zoov]re da> al?ans de m5s* niet hi/oris* +rijpt4 ,wa> ev5wel e5 surplus-arbeid]sbevolk+1 het noodw5dig produkt is van de akkumulatie ( van de ontwikkel+ van d5 rijkdom op kapitali/is*5 grondslag1 da> wordt deze arbeid]sbevolk+1 omgeke]d1 tot e5 hefboom d] kapitali/is*e akkumulatie1 ja1 tot e5 be/aans-noodzakelijkheid voor de kapitali/is*e produktiewijze zelve4 ,zij vormt e5 disponibele1 indu/rieele res]ve-arme1 die aan het kapitaal ev5zoo absoluut toebehoort1 als( hij ha> op zijn eig5 ko/5 grootgebra*t _h4 ,zij s*ept het1 voor zijne afwissel5de wa>de-s*epp+s-behoeft51 /e$s b]eidva>dige1 exploitabele m5s*5-mat]iaal1 dat onafhankelijk is van de gr5z5 d] feitelijke bevolk+/o5ame4 ,m>x vo]t v]d]1 hi/oris*e en economis*e bewijz5 uit de engels*e indu/rietoe/&5 aan1 voor de absolute afname van het aantal aan d5 arbeid zijnde arbeid]s1 bij1 na> v]h\d+ gelijkblijv5de1 uitbreid+ van de produktie4 ,de beweg+ van de wett5 van vraag en aanbod van d5 arbeid1 op deze basis1 voltooit de despotie van het kapitaal1 zegt hij4 ,de ijz]5 loonwet ev5e5s e5 dogma d] oud]e (ficieele economie1 wordt e*t] da>door ge5 w]kelijkheid4 ,zoodra1 e9digt ,m>x hi]1 de arbeid]s a*t] het geheim kom51 dat 9 dezelfde mate wa>9 zij me] arbeid51 me] vreemd5 rijkdom produce]51 en de produktiekra*t hunn] arbeid aangroeit1 zelfs hunne funktie1 als e5 middel tot wa>des*epp+ voor het kapitaal1 me] precair voor h5 wordt2 zoodra zij ontdekk51 dat de int5siteitsgraad van de concurr5tie ond] h51 zelfs geheel en al van d5 druk d] relatieve ov]bevolk+ afhankelijk geword5 is2 zoodra zij da>v&aan door ,trade ,unions enz4 e5 planmatige sam5w]k+ tuss*5 arbeid5d5 en arbeidslooz5 pog5 te organise]51 om de rune]5de gevolg5 van deze natuurwet d] kapitali/is*e produktiewijze op hunne klasse1 te brek5 ( te v]zwakk51 toorn5 het kapitalisme en zijn sykophant51 de /aa?ui%\dkunde1 t]/ond ov] aanta/+ d] eeuwige en om zoo te zegg5 heilige wett5 van vraag en aanbod4 ,elke sam5w]k+ tuss*5 arbeid5d5 en arbeidslooz51 /oort dan namelijk het zuiv]e spel van deze wet6 ,zoodra &]zijds e*t]1 9 de kolonin bijv41 teg5w]k5de om/&igh$51 de s*epp+ d] indu/rieele res]ve-armee en met ha>1 de absolute afhankelijkheid d] arbeid]sklasse van de kapitali/5klasse v]h9d]51 rebelle]t het kapitaal teg5 deze heilige wet van vraag en toevo] en zoekt ha> door dwangmiddel5 op te heff54 ,,ho(d/uk ,x4 ,,de ,,t5d5s5 ,,d] ,,kapitali/is*e ,,produktiewijze4 ,zag5 wij tot nog toe1 hoe het kapitaal zijn eig5 be/aansvoorwa>d51 /e$s van vor5 af aan1 op nieuw voortbr5gt1 het is ons tev5s duidelijk geword51 dat er oorspronkelijk voorwa>d5 aanwezig moet5 gewee/ zijn1 wa>ond] dit zi* kon ontwikkel51 tot het mod]ne kapitalisme dat wij k5n54 ,het vi]5tw9tig/e ho(d/uk van ,bd4 ,i van ,das ,kapital bevat e5 uitvo]ig ond]zoek van buit5gewone hi/oris*e wa>de2 dit ho(d/uk is getiteld3 ,de zoog5aamde oorspronkelijke akkumulatie4 ,m>x w5dt zi* da>9 tegelijk]tijd1 polemis* teg5 de (ficieele /aa?ui%\dkunde en teg5 h>e bes*\w+ van d5 oorsprong van het mod]ne kapitalisme4 ,de geheim5 van de oorspronkelijke akkumulatie1 zoo is de e]/e p>agraaf van dit klassieke ho(d/uk g5oemd1 die aldus aanvangt3 ,m5 heeft gezi5 hoe geld tot kapitaal wordt2 door kapitaal tot mrwa>de en uit die mrwa>de1 me] kapitaal gemaakt wordt4 ,intuss*5 heeft de akkumulatie van het kapitaal de mrwa>de tot voorwa>de1 de mrwa>de op h>5 beurt1 de kapitali/is*e produktiewijze1 deze heeft ev5wel het aanwezig zijn van groot]e massa's van kapitaal en van arbeidskra*t1 9 h&5 van w>5produc5t5 tot voorwa>de4 ,deze geheele beweg+ nu1 s*ijnt aldus te draai5 9 e5 vicieus5 cirkel1 wa> wij alle5 kunn5 uitkom51 wanne] wij e5e1--aan de kapitali/is*e akkumulatie voorafga&e--oorspronkelijke akkumulatie1 7preci\s accumulation volg5s ,ad4 ,smi?71 v]ond]/ell52 e5e akkumulatie1 welke niet het resultaat1 van de kapitali/is*e produktiewijze1 ma> alle5 ma>1 ha> uitgangspunt vormt4 ,deze oorspronkelijke akkumulatie1 speelt 9 de /aa?ui%\dkunde dezelfde rol1 die de zond5val speelt 9 de !ologie4 ,adam beet 9 d5 appel en da>door kwam de zonde ov] het m5s*elijk gesla*t6 ,h>e oorsprong wordt ons v]kla>d1 doordi5 zij ons1 als e5e anecdote uit het v]l$5 wordt v]teld4 ,9 e5 lang v]vlog5 tijd1 be/ond er aan d5 e55 kant1 e5e vlijtige1 intellig5te en vr alles1 e5e spa>zame lite1 en aan d5 &]5 kant1 e5e lui]5de1 al het hunne en me] dan dat1 v]brass5de troep s*ooi]ds4 ,de leg5de van de !ologis*e zondeval1 v]telt ons alle5 ma>1 hoe de m5s* ertoe v]doemd w]d1 zijn brood 9 't zweet zijns aans*ijns te moet5 et51 de hi/orie van de economis*e zondeval ev5wel1 on?ult ons1 hoe er li$5 zijn1 die ook dt niet noodig hebb54 ,het komt e*t] op 't zelfde ne]4 ,ma> zoo z\ het dan gekom5 zijn1 dat de e]/51 rijkdom kond5 akkumule]51 en de laat/5 t5 slotte niets me] ov] hadd5 dan hun eig5 huid4 ,en van af deze zondeval1 date]t de armo$e van de groote massa1 die altijd nog1 ondanks al h>5 arbeid1 niets te v]koop5 heeft als zi*zelve1 nev5s d5 rijkdom d] we9ig51 die voortdur5d aangroeit1 alhoewel dez5 re$s lang opgeh\d5 hebb5 te arbeid54444 ,geld en w>51 zijn niet a priori kapitaal1 ev5zoom9 als produktie- en lev5smiddel54 ,zij moet5 tot kapitaal word5 omgezet4 ,deze v]&]+ zelve1 kan sle*ts ges*i$5 ond] bepaalde om/&igh$51 die zi* da>he5 toespits51 dat tweerlei ze] v]s*ill5de soort5 van w>5bezitt]s1 elk&] moet5 tegemoet- en met elk&] 9 contakt moet5 kom52 aan de e5e zijde eig5>5 van geld1 produktie- en lev5smiddel51--want het geldt1 de 9 hun bezit zijnde som van wa>d5 w$] tot wa>de te mak51 door middel van d5 aankoop van vreemde arbeidskra*t1--aan d5 &]5 kant vrije arbeid]s1 v]koop]s van de eig5 arbeidskra*t en da>door v]koop]s van arbeid4 ,vrije arbeid]s 9 di5 dubbel5 z91 dat zij1 no* zelv5 onmiddellijk behoor5 tot de produktiemiddel51 zooals slav51 lijfeig55 etc41 no* de produktiemiddel5 hn toebehoor51 zooals bij d5 het eig5b$rijf vo]5d5 bo] enz4 dit het geval is4 ,zij moet5 da>van los en leeg zijn4 ,met deze pol>isatie 7va//ell+ d] beide pol57 van de w>5m>kt1 zijn de grondvoorwa>d5 voor de kapitali/is*e produktiewijze gegev54 ,de kapitaalsv]h\d+1 /elt de s*eid+ van de arbeid]s en hun eig5dom aan de v]w]kelijk+svoorwa>d5 van d5 arbeid1 op d5 voorgrond4 ,zoodra de kapitali/is*e productiewijze e5maal op eig5 be55 /aat1 is deze s*eid+ niet alle5 aanwezig1 ma> reproduce]t zij zi* telk5s w$]1 op /e$s uitgebreid] s*aal4 ,het proces dat de kapitaalsv]h\d+ s*ept1 kan alzoo niets &]s zijn1 dan het s*eid+sproces van d5 arbeid] van het bezit zijn] arbeidsvoorwa>d52 e5 proces1 dat e5]zijds de maats*appelijke lev5s- en produktiemiddel5 9 kapitaal v]&]t1 &]zijds de onmiddellijke produc5t5 9 loon>beid]s4 ,de zoog5aamde oorspronkelijke akkumulatie1 is niets &]s1 dan het hi/oris*e s*eid+sproces van produc5t en produktiemiddel54 ,zij s*ijnt ons e5e oorspronkelijke toe1 omdat zij de vrges*i$5is van het kapitaal en de aan hem beantwoord5de produktiewijze1 uitmaakt4 ,de economis*e /ruktuur d] kapitali/is*e sam5lev+ is voortgekom5 uit de economis*e /ruktuur van de feodale maats*appij4 ,de oploss+ van deze1 heeft de elem5t5 voor g5e1 vrij do5 kom54 ,de onmiddellijke produc5t1 de arbeid]1 kon e]/ dn ov] zijn p]soon bes*ikk51 nadat hij _h opgeh\d5 geket5d te zijn aan d5 bodem en aan e5 &] p]soon lijfeig5 ( ond]hoorig te wez54 ,om e5 vrij5 v]koop] van arbeidskra*t te kunn5 word51 die zijne wa> ov]al he5drag5 kan1 wa> e5 m>kt da>voor te v9d5 is1 moe/ hij v]volg5s1 aan de he]s*appij van gild51 met hunne le]l+5- en gezell5v]ord5+5 en bep]k5de arbeidsvoorwa>d51 zijn ontgroeid4 ,da>door s*ijnt ons de hi/oris*e beweg+1 welke de produc5t5 9 loon>beid]s v]&]t1 e5]zijds toe1 als e5e bevrijd+ van de di5/ba>heid en gild$wang1--en het is dan ook deze zijde alle51 die er voor de ges*i$s*rijv+ van onze burg]lijke economie be/aat4 ,ma> aan de &]e zijde ev5wel1 w]d5 deze nieuw-bevrijd51 e]/ v]koop]s van zi* zelv51 ndat hun1 al hunne produktiemiddel51 en hun alle1 door de oude feodale inri*t+5 van de maats*appij aangebod5 g>anties voor e5 be/aan w>5 g]o(d geword54 ,en deze ges*i$5is d] expropriatie 7onteig5+71 is 9 de annal5 d] m5s*heid1 gegrift1 met spor5 van blo$ en vuur4 ,de indu/rieele kapitali/51 deze nieuwe pot5tat51 moe/5 hunn]zijds1 niet alle5 de h&w]kmee/]s d] ,gild5 v]dr+51 ma> ook 9 het bezit kom5 van de bronn5 van rijkdom1 die 9 het bezit w>5 van de feodale ,he]54 ,van deze zijde1 doet zi* hunne opkom/ dan ook k5n51 als e5 vru*t van d5 zeg5rijk5 /rijd1 zo[el teg5 de feodale ma*t5 en hunne op/&v]wekk5de voorre*t51 als teg5 de ,gild5 en de b&5 welke dez51 aan de vrije ontwikkel+ d] produktie en aan de vrije uitbuit+ van m5s*5 door m5s*51 hadd5 9 d5 weg gelegd4 ,de ridd]s van de indu/rie1 speeld5 het no*tans alle5 da>door kla>1 de ridd]s van d5 deg5 te v]dr+51 doordi5 zij gebeurt5iss5 uitbuitt51 wa>aan zij gans* ons*uldig w>54 ,zij hebb5 zi* na> bov5 gew]kt door middel51 ev5 zoo geme51 als die wa>door de rome9s*e vrijgelat5e zi*1 voormaals1 tot he] van zijn patronus heeft wet5 te mak54 ,het uitgangspunt d] ontwikkel+1 die zo[el de loon>beid]s1 als de kapitali/5 heeft voortgebra*t1 0 de kne*ts*ap d] arbeid]s4 ,de voortgang1 be/ond 9 e5 v]wissel+ van d5 vorm dez] kne*ts*ap2 9 de v]&]+ van de feodale1 9 de kapitali/is*e maats*appij4 ,om h>5 gang te begrijp51 behoev5 wij 9 het geheel niet zoo vr 9 de ges*i$5is t]ug te gaan4 ,alhoewel wij d5 e]/5 aanvang5 van de kapitali/is*e produktiewijze1 re$s 9 de #ad;e en #ae;e eeuw 9 e5ige /$5 aan de ,middell&s*e ,zee sporadis* teg5kom51 date]t de a]a van het kapitalisme1 e]/ van af de #af;e eeuw4 ,da> wa> zij optre$t1 is de opheff+ van de lijfeig5s*ap re$s lang e5 voldong5 feit1 en het glanspunt van de ,middeleeuw51 het be/aan van de s\v]e9e /$51 is da> e5 g]uim5 tijd re$s aan het v]bleek54 ,hi/oris*1 hun tijdp]k k5teek55d 9 de ges*i$5is d] oorspronkelijke akkumulatie1 zijn alle revoluties1 die d] zi* vorm5de kapitali/5-klasse als hefboom5 di5d52 voor alles ev5wel die mom5t51 wa>9 groote m5s*5massa's plotsel+ en gewelddadig van hunne be/aansmiddel5 w]d5 losg]ukt en als vogelvrije prolet>irs op de arbeidsm>kt w]d5 gesl+]d4 ,deze expropriatie van de l&elijke produc5t51 van de bo]51 van grond en bodem1 vormt de grondslag van dit gans*e proces4 ,h>e ges*i$5is neemt 9 v]s*ill5de l&51 v]s*ill5de kleur5 aan en doorloopt v]s*ill5de phaz5 9 v]s*ill5de a*t]e5volg5de reeks5 en 9 v]s*ill5de tijdp]k5 d] ges*i$5is4 ,alle5 9 die van ,engel&1 bezit zij e5 klassiek5 vorm4 ,de hi/oris*e bewijz51 die ,m>x v]volg5s aanhaalt om aan te toon51 op welk e5 gewelddadige mani] m5 9 d5 aanvang van het kapitali/is* /elsel 9 ,engel&1 zi* van d5 bodem d] vrije bo]5 heeft bema*tigd1 welke m5 dan bov5di5 na> de /$5 heeft gejaagd1 om ze alda> bij de indu/rie als loon>beid]s 9 te lijv51 zijn e5 doorloop5de /av+ voor het voorga&e4 ,zo[el tot bes*utt+ van d5 eig5dom teg5 vagebond5 79 d5 regel van hunn5 grond b]o(de eig5-bo]571 als t] bevord]+ van de omzett+ van geme5s*appelijk eig5dom 9 privaat-eig5dom1 zoo als ,m>x dit1 met hi/oris*e feit5 9 de h&1 van ,engel& we]geeft1 zoo trad de /aatsma*t ook da> h&el5d op1 wa> het gold de arbeid]s te do5 gew5n51 aan de subord9atie en de discipl9e van het kapitalisme4 ,/r5ge wett5 /elde de ,/aat1 zo[el op de vagabondage 7z4 g4 n4 blo$wetgev+ ond] ,h5drik ,,viii 9 #aecj en ond] ,elisabe? 9 #aegb72 als op het maximum dat het arbeidsloon mo*t b$rag51 en teg5 arbeid]s-coalities4 ,deze laat/5 blev5 9 ,engel& nog he]s*51 tot aan het ja> #ahbe1 to5 zij moe/5 bezwijk5 voor d5 drang d] arbeid]s4 ,dit ho(d/uk ov] de onteig5+ van het l&volk van grond en bodem1 e9digt ,m>x aldus3 ,de ro( d] k]kelijke go$]51 de frauduleuze ontvreemd+ van de /aatsdome951 de dief/al van geme5s*appelijk-eig5dom2 de usurpatoris*e en met onb>mh>tig t]rorisme voltrokk5 revolutione]+ van ,feodaal en ,clan-eig5dom 7zooals bijv4 9 ,s*otl&71 9 mod]n privaat-eig5dom1 dat w>5 ev5zoovele idyllis*e me?odes van de oorspronkelijke akkumulatie4 ,zij v]ov]d5 het veld voor de kapitali/is*e agrikultuur1 lijfd5 d5 grond en d5 bodem bij het kapitaal 91 en s*iep5 da>m$e voor de indu/rien 9 de /$51 de noodige toevo] van e5 vogelvrij prolet>iaat4 ,met het prolet>iaat1 ont/ond ev5wel ook1 de inw5dige m>kt voor het kapitaal4 ,vroeg] produce]de elke bo]5familie zelf lev5smiddel5 en de voorw]p5 voor huiselijk gebruik1 die zij noodig _h4 ,?ans w]d dit natuurlijk ook &]s4 ,de lev5smiddel5 kwam51 met de opkom/ van het kapitalisme 9 de voortbr5g+1 als w>5 op de m>kt4 ,de produkt5 d] kapitali/is*e indu/rie1--9 dit tijd/ip3 de p]iode d] ,manufaktuur1--vond5 nu hunn5 aftrek bij de loon>beid]s d] indu/rie van de groote l&go$]51 zoo ook bij de bo]5 zelf4 ,veeltijds 0 hun l& te kle9 geword51 om ze voort te br5g52 de l&b\w w]d voor h5 tot nev5b$rijf en de huis9du/rie voor het doel van eig5 v]bruik1 trad op d5 a*t]grond en maakte plaats voor e5 huis9du/rie1 die 0 voortbra*t voor de kapitali/54 ,voor d5 koopman 9 d5 aanvang1 ma> lat] voor d5 l&elijk5 indu/rieel2 e5e d] afs*uwelijk/e1 ma> tev5s e5 d] mee/ w9/gev5de vorm51 van de kapitali/is*e uitbuit+4 ,zoo gaat1 zegt ,m>x1 h& aan h& met de expropriatie van vroeg] hun eig5-b$rijf beoef55de bo]5 en met de losmak+ van hunne produktiemiddel51 de v]nietig+ van l&elijke nev59du/rie1 het s*eid+sproces van manufaktuur en agrikultuur4 ,e5 volg5de p>agraaf betitelt ,m>x3 ,,het ,,g5esis ,,d] ,,indu/rieele ,,kapitali/54 ,hij s*et/ da>9 het ont/aan van het indu/rie-kapitaal4 ,wij zag5 n4l4 hoe het eig5lijke prolet>iaat w]d ges*ap51 wij zag5 ook hoe de kun/matige ov]bevolk+ ges*ap5 w]d4 ,wa>van /amd5 ev5wel1 die groote kapitaalsrijkdomm5 9 we9ige h&51 die de grondslag kond5 vorm51 voor e5 v]d]e ontwikkel+ van de kapitali/is*e produktiewijze8 ,de middeleeuw5 k5d51 als van uit de oudheid ov]gerfd1 twee soort5 van kapitaal3 het woek]kapitaal en het koopmanskapitaal4 ,s$]t de ,krui/o*t5 to*1 0 het h&elsv]ke] met het ,oo/5 v]baz5d toeg5om5 en da>m$e het koopmanskapitaal1 en deszelfs c5tralisatie1 9 betrekkelijk we9ige h&54 ,ma> deze bronn5 w>5 no*tans de e5ige niet4 ,het door woek] en h&el gevormde geldkapitaal1 w]d door het feodale /aatswez5 op het l&2 door de gilde-inri*t+ 9 de /$51 9 zijne revolutione]+ tot indu/rieel kapitaal geh9d]d4 ,deze bep]k+51 v]viel5 met de oploss+ d] feodale gevolgs*app51 met de expropriatie en met de g$eeltelijke v]jag+ van het l&volk4 ,de nieuwe ,manufaktuur w]d dan 9 e5 zee-expor?av5 opg]i*t1 ( op zek]e punt5 van het plattel&1 wa> zij buit5 de contrle van het oude /adswez5 en zijn gildewett5 /ond4 ,9 ,engel&1 he]s*te da>door e5 lang5 v]bitt]de /rijd van de corporate t[ns1 teg5 deze nieuwe indu/rieele aanplant-s*ol54 ,de ontdekk+ van g\d- en zilv]l&5 9 ,am]ika1 de uitroe+ en v]slav+ d] +ezet5 bevolk+ 9 de mijn52 de aangevang5 v]ov]+ van ,oo/-,indi2 de v]&]+ van ,afrika1 9 e5 ja*tveld na> zw>te slav51 zij all5 teek55 de dag]aad van de kapitali/is*e produktie-a]a4 ,deze idyllis*e process51 vorm5 de ho(dmom5t5 van de oorspronkelijke akkumulatie4 ,op d5 voet word5 zij gevolgd1 door de h&elsoorlog5 d] ,europees*e naties1 met het a>drond als toes*\wplaats4 ,deze word5 geop5d1 door d5 afval d] ,n$]l&5 van ,spanje1 nem5 e5 reusa*tig5 omvang aan 9 ,engel&'s anti-,jakobuss5oorlog1 t]wijl zij nog voort spel51 9 de opiumoorlog5 teg5 ,*9a1 enz4 ,de v]s*ill5de mom5t5 d] oorspronkelijke akkumulatie1 v]deel5 zi* nu me] ( m9d]1 na> tijdelijke rij-opvolg+ namelijk1 ov] ,spanje1 ,portugal1 ,n$]l&1 ,frankrijk en ,engel&4 ,9 ,engel& word5 zij aan het e9de van de #ag;e eeuw1 sy/ematis* tezam5gevat 9 koloniaal-sy/eem1 /aatss*uld5-sy/eem1 mod]n bela/+sy/eem en protektiesy/eem4 ,deze me?od51 b]u/5 zelfs voor e5 deel op het brutaal/e geweld1 bijv4 bij het koloniale sy/eem4 ,all5 ev5wel1 nem5 de ,/aatsma*t da>toe 9 hun di5/1--deze geconc5tre]de en georganise]de ma*t 9 de sam5lev+1--t5 e9de het revolutione]+sproces van de feodale 9 de kapitali/is*e produktiewijze1 kun/matig te bevord]5 en de ov]gang5 da>van1 af te kort54 ,het geweld1 is de vro$mee/] van elke oude sam5lev+1 die met e5 nieuwe zwang] gaat4 ,hij-zelf is e5 economis*e ma*t4 ,m>x vo]t nog1 9 dit ho(d/uk tal van bewijz5 van uitbuit+ aan1 door het ,engels*e koloniale sy/eem en het sy/eem van het op5b>e cr$iet1 dat d] /aatss*uld54 ,hij zegt3 het protektiesy/eem 0 e5 middel tot het fabrice]5 van onafhankelijke fabrikant51 tot het onteig55 van onafhankelijke arbeid]s1 om nationale produktie- en lev5smiddel5 te v]kapitalise]5 en de ov]gang1 van uit de oude 9 de mod]ne produktiewijze1 op gewelddadige wijze te v]kort54 ,de ,europees*e /at5 v]s*eurd5 zi*1 om het pat5t dez] uitv9d+ te bekom5 en e5maal 9 di5/ van de plusmak]s getr$51 br&s*att5 zij t5 di5s behoeve1 niet alle5 het eig5 volk1 indirekt door bes*]m5de re*t51 ma> ook direkt door exportpremies enz4 ,9 de afhankelijke naburige l&51 w]d5 alle indu/rien gewelddadig uitg]oeid1 zooals dit bijv4 ges*i$de met de ,i]s*e wolmanufaktuur door ,engel&4 ,op het ,europees*e va/el& w]d1 na> ,colb]t's voorbeeld1 dit proces nog ze] v]e5v\digd4 ,het oorspronkelijke kapitaal1 dat de indu/rieel5 behoefd51 vloeide hi] voor e5 deel zelfs direkt uit de /aatss*atki/4 ,met de ontwikkel+ d] kapitali/is*e produktie g$ur5de de ,manufaktuur-p]iode1 _h de publieke op9ie 9 ,europa1 de laat/e re/ van ha> s*aamtegevoel en ha> gewet5 +eboet4 ,de naties r5omme]d5 op cynis*e wijze met elke infamie1 die e5 middel tot kapitaals-akkumulatie kon zijn4444 ,t]wijl zij de k9d]slav]nij 9 ,engel& invo]de1 gaf de kato59du/rie tegelijk]tijd d5 /oot1 tot omzett+ van de vroeg] me] ( m9d] patri>*ale slav5-economie 9 de ,v]e5igde ,/at51 9 e5 comm]cieel exploitatiesy/eem4 ,ov] het algeme51 behoefde de omslui]de slav]nij van de loon>beid]s 9 ,europa1 dan ook tot pide/al1 de slav]nij sans phrase 9 de nieuwe ,w]eld4 ,tantae molis erat1 de eeuwige natuurwett5 van de kapitali/is*e produktiewijze te ontb9d51 het s*eid+sproces tuss*5 arbeid]s en arbeidsvoorwa>d5 te voltrekk52 op de e5e pool1 de maats*appelijke produktie- en lev5smiddel5 9 kapitaal om te zett51 op de teg5pool1 de volksmassa 9 loon>beid]s1 9 vrije arbeid5de arm51 dt 0 het kun/produkt1 dat de mod]ne ges*i$5is ons aanbood4 ,wanne] het geld1 volg5s ,augi]1 met natuurlijke blo$vlekk5 op d5 wang t] w]eld komt1 dan is het kapitaal t] w]eld gekom51 besmet van kop tot te55 en druip5d uit alle porin1 van blo$ en vuil4 ,het nu volg5de ho(d/uk h&elt ov]3 ,,de ,,hi/oris*e ,,z5d+ ,,van ,,de ,,kapitali/is*e ,,akkumulatie4 ,9 e5 kort ov]zi*t1 resume]t hi] ,m>x de resultat51 uit zijn analyse en zijn ond]zoek gewonn54 ,?ans gaat hij ov] tot het bepal5 van de ri*t+ die het kapitalisme1 e5maal gekom5 op de hoogte wa>op het /aat1 consekw5t en op de weg d] ontwikkel+ voortga&e1 zal volg54 ,m>x heeft hi] niet &]s g$aan1 dan 9 groote lijn5 d5 weg van het proces aangegev51 niet de snelheid van dit proces1 dat door tal van om/&igh$51 soms kan word5 ond]brok51 soms kan word5 v]traagd4 ,dit zag5 wij ook re$s uit ,m>x zelf1 bij het s*ets5 o4 a4 van het conc5tratieproces van het kapitaal4 ,m5 heeft ,m>x vaak1 mo$willig zelfs1 ond]s*ov51 e5 pr(etie te hebb5 gegev5 9 deze bladzijd5 voor het h$51 en dan v]kla>d1 dat deze niet uit is gekom56 ,het is zek] ze] gemakkelijk1 e]/ e5 c>ricatuur te mak5 van groote d5kbeeld51 die afgeleid zijn uit erv>+ en analyse1--de grondpijl]s voor elk wet5s*appelijk ond]zoek1--en dan deze te gaan bespott54 ,m>x pr(ete]t niets4 ,m>x le]de ons uit het v]l$51 het h$51 uit het h$5 de toekom/ af te leid54 ,niet de toekom/-maats*appij1 die e5e afspiegel+ zal moet5 zijn van de economis*e en politieke v]h\d+51 die dan de he]s*5de zull5 zijn1 ma> van de toekom/ige oploss+ van het kapitali/is* produktiesy/eem4 ,m>x zegt dan3 ,zoodra dit omw5tel+sproces 7van de oude v]h\d+5 tot zuiv] privaat-kapitali/is*e7 na> diepte en na> omvang1 de oude sam5lev+ 9 g5oegzame mate heeft g]evolutione]d2 zoodra de arbeid]s 9 prolet>irs1 hunne arbeidsvoorwa>d5 9 kapitaal zijn omgezet1 zoodra de kapitali/is*e produktiewijze op eig5 be55 /aat1 v]krijg5 de v]d]e socialise]+ van d5 arbeid en de v]d]e v]&]+ van d5 bodem en &]e produktiemiddel5 9 maats*appelijk uitgebuitte1 dus geme5s*appelijke produktiemiddel51 da>v&aan ook de v]d]e onteig5+ van d5 privaatbezitt]s1 e55 nieuw5 vorm4 ,wat ?ans onteig5d moet word51 is niet lang] me] de1 zijn b$rijf zelf uitoef55d5 arbeid]1 ma> het is de vele-arbeid]s-exploite]5de kapitali/6 ,deze onteig5+ voltrekt zi*1 door de w]k+ van de imman5te wett5 d] kapitali/is*e productiewijze-zelf3 door de c5tralisatie d] kapital54 ,en kapitali/ slaat er vel5 dood4 ,h&-aan-h& met deze c5tralisatie1 ( expropriatie van vele kapitali/5 door we9ig51 ontwikkelt zi* de cop]atieve vorm van het arbeidsproces1 op /e$s /ijg5d] ontwikkel+/rap2 de bewu/e1 te*nis*e toepass+ van de wet5s*ap2 de planmatige uitbuit+ van de a>de2 de revolutione]+ van de arbeidsmiddel51 9 sle*ts geme5s*appelijk te gebruik5 arbeidsmiddel51 de economise]+ van alle produktiemiddel51 door hun gebruik als produktiemiddel5 van gecomb9e]d5 maats*appelijk5 arbeid2 de omsl+]+ van alle volk5 9 het net van de w]eldm>kt1 en da>m$e1 het int]nationale k>akt] van het kapitali/is*e rgime4 ,met het ge/adig afnem5de aantal kapitaal-magnat51 welke alle voordeel5 van dit omw5tel+sproces usurpe]5 en monopolise]51 groei5 de massa van ell5de en van v]drukk+1 de kne*ts*ap1 de onta>d+ en de uitbuit+ aan1 ma> k de op/& da>teg51 van de /e$s aanzwell5de en door het me*anisme van het kapitali/is* produktieproces-zelf1 ges*oolde1 v]e5igde en georganise]de arbeid]sklasse4 ,het kapitaal-monopolie wordt tot e5 b& voor de produktiewijze1 die met en ond] ha> is opgebloeid4 ,de c5tralisatie d] produktiemiddel5 en de socialise]+ van d5 arbeid1 b]eik5 e5 punt1 wa>op zij onv]dragelijk word5 met dit hun kapitali/is* omhulsel4 ,dat spr+t dan uite54 ,het uur d] kapitali/is*e productiewijze heeft dan geslag54 ,de onteig5a>s word5 onteig5d4 ,de1 uit de kapitali/is*e produktiewijze voortkom5de kapitali/is*e toeeig5+swijze1 de kapitali/is*e eig5dom dus1 is de e]/e negatie van het individueele1 op eig5-arbeid gebase]de1 privaat-eig5dom4 ,ma> de kapitali/is*e produktiewijze1 br5gt met de noodzakelijkheid van e5 natuurproces1 h>e eig5e negatie voort4 ,er is dus hi] negatie van de negatie4 ,deze h]/elt niet het privaat-eig5dom1 ma> wel het individueele eig5dom w$]1 op d5 grondslag van het door de kapitali/is*e a]a v]ov]de3 de cop]atieve arbeid en het geme5s*appelijk bezit van de a>de b5ev5s de door d5 arbeid zelve geproduce]de produktiemiddel54 ,de revolutione]+ van het1 op eig5 arbeid d] individu5 b]u/5de1 v]spl9t]de privaat-eig5dom 9 d5 kapitali/is*51 is natuurlijk e5 proces1 onev5r$ig langdurig1 h>d en moeielijk1 aan de revolutione]+ van d5 feitelijk re$s op maats*appelijk5 grondslag b]u/5d51 kapitali/is*5 eig5dom1 9 maats*appelijk54 ,dr 0 het te do51 om de expropriatie van de geheele volksmassa door enkele ov]weldig]s1 hi] zal het te do5 zijn1 om de onteig5+ van enkele ov]weldig]s door de gezam5lijke volksmassa4 ,,slot4 ,met deze uite5zett+ van de kritiek1 door ,m>x geoef5d op het kapitalisme1 is het belangrijk/e1 uit het ,e]/e deel van ,das ,kapital 9 ho(dtrekk5 wergegev54 ,de inh\d d] volg5de deel51 die tot nog toe v]s*55 zijn1 hi] we] te gev51 z\ e5 dubbel zoo dik boek als dit is1 noodzakelijk mak54 ,m>x beh&elt 9 de &]e deel51 d5 zoo belangrijk5 dtail>beid1 die voortsproot uit de algeme5e w$]gave van zijn critiek en van zijne analyse van het kapitali/is* produktieproces4 ,deze volg5de deel51 zijn dan ook 9 hooge mate int]essant voor d5 vak-gele]de1 ma> eig55 zi* uit]a>d niet1 tot e5 e5igsz9s populaire v]kort+4 ,wat het hi] wergegev5e betreft1 v]kl>5 wij1--en dit is om alle misv]/& op te heff51--sle*ts op de belangrijk/e g$eelt5 uit ,m>x de a&a*t te hebb5 geve/igd4 ,uit d5 a>d van de zaak moet dit dus wel onvoll$ig w]k zijn4 ,de ruimte wa>aan wij gebond5 w>51 heeft ons ov]al ze] groote bep]k+5 opgelegd4 ,wa> het v]volg5s mogelijk en do5ba> 01 liet5 wij ,m>x met zijn eig5 woord5 en 9 zijn eig5 taal aan het woord4 ,het noodige v]b& is er door ons1--hi] en da> door middel van de populaire uite5zett+ van ,k>el ,kautsky da>bij te gebruik51--aan de brok/ukk5 toegevoegd4 ,ma> wij vlei5 ons1 d5 gemiddeld5 lez]1 e5 go$ begrip te hebb5 gegev5 van ,m>x' d5kbeeld54 ,zoo ook van zijn lev5sw]k ,das ,kapital voor e5 belangrijk g$eelte1 duidelijk te hebb5 ontwikkeld1 datg5e1 wat er1 na> m5 z\ kunn5 zegg51 de grondpijl]s van vormt4 ,,inh\d4 ,voorwoord ,bladz4 ,i4 ,inleid+4 ,bladz4 ,,vii4 ,beteek5is van het socialisme1 bladz4 ,,vi4 ,communisme d] ,evangelien en ,midd5eeuw51 bladz4 ,,vii4 ,wortels van de mod]ne sociaal-demokratie3 ,plato1 ,?omas ,morus1 ,sekt5 vr de ,h]vorm+1 bladz4 ,,viii4 ,sekte d] ,kwak]s3 ,john ,bell]s2--,/aatsromans van ,?omas ,hobbes en 9 de #ah;e eeuw--,te/am5t van ,jean ,mesli]1 bladz4 ,x4 ,utopien d] #ah;e eeuw3 ,morelly1 de ,mably1 ,brissot de ,w>ville1 bladz4 ,,xi4 ,e]/e ,g$eelte ,bladz4 #ac4 ,ho(d/uk ,i4 ,de ,frans*e ,revolutie van #aghi1 bladz4 #ac4 ,jean ,paul ,m>at1 ,franois ,boissel1 bladz4 #ad4 ,sa9t-,j en ,babeuf1 bladz4 #ae4 ,het ,e]/e frans*e ,keiz]rijk1 bladz4 #ah4 ,ho(d/uk ,,ii ,bladz4 #bj4 ,de ,sociali/is*e ,utopi/54 ,graaf de ,sa9t-,simon1 bladz4 #ba4 ,briev5 uit ,g5ve1 bladz4 #bb4 ,inleid+ tot e5 wet5s*appelijk5 arbeid d] #ai;e eeuw1 bladz4 #bd4 ,sa9t-,simon's e?iek1 bladz4 #be4 ,ov] de h]vorm+ van de europees*e sam5lev+1 bladz4 #bg4 ,ov] de ,indu/rie1 bladz4 #bh4 ,v]h&el+5 ov] de politiek1--,s*eid+ van ,sa9t-,simon en ,a4 ,?i]ry1 bladz4 #ca4 ,v]s*ijn+ van ,l'organisateur2 le ,p>abole 7de gelijk5iss571 bladz4 #cb4 ,het nieuwe ,*ri/5dom1 bladz4 #ce4 ,sa9t-,simon's e9de1 bladz4 #ci4 ,*>les ,f\ri]1 bladz4 #dj4 ,!orie van de vi] ,beweg+51 bladz4 #db4 ,de nieuwe indu/rieele en socitaire w]eld1 bladz4 #dg4 ,l'h>monie ,univ]selle et le ,phalan/re1 bladz4 #dh4 ,lev5 9 e5 ,f\ri]s*e ,phalan/re1 bladz4 #ee4 ,v]deel+ d] arbeidsopbr5g/1 bladz4 #ef4 ,f\ri] ov] ,bevolk+sle]1 bladz4 #ei4 ,de phaz5 d] bes*av+ en h>e eig5s*app5 bij ,f\ri]1 bladz4 #fa4 ,critiek op ,h&el en ,/aatswez51 bladz4 #fc4 ,de ,f\ri]s*e s*ool1 ,f\ri]'s dood1 bladz4 #fe4 ,rob]t ,ow51 bladz4 #fe4 ,ow5's e]/e optr$5 als fabrikant1 bladz4 #fh-fi4 ,ow5's optr$5 als sociaal fabrikant1--de ,inri*t+5 van ,new ,lan>k1 bladz4 #gc4 ,de e]/e kle9e-k9d]5 bewa>plaats door ,ow5 ge/i*t1 bladz4 #ge4 ,ow5's grondpr9cipes1 bladz4 #gf4 ,nieuwe inzi*t5 omtr5t de sam5lev+ enz41 bladz4 #gg4 ,ow5 9 aanzi51 bladz4 #ha4 ,ow5 v]laat ,new-,lan>k1 bladz4 #hb4 ,kolonie ,new ,h>mony1 bladz4 #hc4 ,ruilbank-plann51 bladz4 #hd4 ,het w]k ,! ,new ,moral ,_w1 bladz4 #hd4 ,d5kbeeld5 ov] de m5s*elijke natuur1 bladz4 #hd4 ,ov] de v]deel+ van d5 rijkdom1 bladz4 #he4 ,ov] de taak van het /aatsbe/uur1 bladz4 #hg4 ,critiek op de arbeid/oe/&5 en op d5 ,godsdi5/1 bladz4 #hg4 ,ov] bela/+51 bladz4 #hh4 ,ov] de ve/ig+ d] ,communiteit51 bladz4 #hi4 ,ov]gangsbepal+5 van de oude maats*appij na> de communiteit51 bladz4 #ib4 ,de ,vi]5tw9tig /ell+51 bladz4 #ib-ic4 ,ow5's v]gelijk+ met de w]vels1 bladz4 #if4 ,ow5 en de ,heilige ,alliantie1 bladz4 #ih4 ,h]vorm+5 d] ,trade ,unions1 bladz4 #ii4 ,ow5's e9de1 bladz4 #ajj4 ,sam5vatt+ d] utopi/is*e d5kbeeld51 bladz4 #aja4 ,twe$e ,g$eelte ,bladz4 #ajb4 ,ho(d/uk ,i4 ,de ontwikkel+ d] philosophie4 ,v]b& van ,kant1 ,fi*te en ,hegel met de d5kbeeld5 van ,m>x1 bladz4 #ajc4 ,het engels*e ,mat]ialisme d] #ag;e eeuw1 #ajc-ajd4 ,invlo$ van ,john ,locke en ,david ,hume op het frans*e ,mat]ialisme d] #ah;e eeuw2--,helvetius ,de ,l',homme1 bladz4 #ajd4 ,kant's ,kritiek d] zuiv]e ,r$e1 bladz4 #aje4 ,kant's ,antimonien1 bladz4 #ajf4 ,fi*te's aanknoop+ aan ,kant1 bladz4 #ajf4 ,s*ell+ en ,hegel1 bladz4 #ajg4 ,hegel's dialektiek 9 de ges*i$5iswet5s*ap1 bladz4 #ajh4 ,kant's ,moraal en ,fi*te's ,re*ts/aat1 bladz4 #aaj4 ,hegel's philosophis*e grond/ell+1 bladz4 #aaj-aaa4 ,ho(d/uk ,,ii4 ,de critiek op de ,hegels*e philosophie1 bladz4 #aab4 ,l4 ,feu]ba*'s ,wes5 des ,*ri/5?ums1 ,de /ell+5 van ,m>x ov] ,feu]ba*1 bladz4 #aab-aac4 ,k>el ,m>x' e]/e optr$51 bladz4 #aae4 ,m>x' jongel+sj>5 en zijn connekties met ,arnold ,ruge enz41 bladz4 #aaf4 ,v]h\d+ tot de familie von ,we/phal51 bladz4 #aaf4 ,m>x 9 connektie met ,bruno ,bau]1 ,kpp51 enz41 bladz4 #aag4 ,m>x' promotie aan de ,hooges*ool te ,j5a--,die ,rhe9is*e ,zeitung--,opheff+ di] ,c\rant4 ,huwelijk van ,m>x--,m>x' v]trek na> ,p>ijs--,deuts*-,franzsis*e ,jahrb*]1 bladz4 #aah-aai4 ,arbeid van #ahdc--;,critiek op de ,re*tsphilosophie1 bladz4 #abj-acd4 ,artikel5 van ,m>x ov] de ,jod5kwe/ie1 bladz4 #ace-adf4 ,e]/e sam5treff5 met ,fri$ri* ,engels1 bladz4 #adf4 ,de ,vorwrts uit ,p>ijs en ,engels' ,positie d] arbeid5de klass5 9 ,engel&1 bladz4 #adg4 ,sam5w]k+ met ,engels te ,brussel1 bladz4 #adg-adh4 ,de ,heilige ,familie1 bladz4 #adh-aee4 ,ho(d/uk ,,iii4 ,m>x teg5 ,pr\dhon4--,de ell5de d] ,philosophie antwoord van ,m>x aan ,pr\dhon1 bladz4 #aef4 ,pr\dhon's ,economie1 bladz4 #aeh-afj4 ,pr\dhon's ges*i$5iscon/ruktie1 bladz4 #afa-afc4 ,m>x' e]/e1 sy/ematis*e bes*\w+ ov] de ontwikkel+ d] klass51 bladz4 #afd-aff4 ,ov] de ,econom51 bladz4 #aff-afg4 ,ov] de ,sociali/51 bladz4 #afg-afh4 ,m>x' sy/ematis*e bes*\w+5 ov] de w]kplaats en de ontwikkel+ d] ,fabriek1 bladz4 #afi-agb4 ,m>x ov] w]k/ak+5 en vakv]e5ig+54 ,sy/ematis*e bes*\w+1 ov] de hi/oris*e taak van vak-arbeid]s1 bladz4 #agc-age4 ,ho(d/uk ,,iv4 ,het hi/oris* ,mat]ialisme1 bladz4 #agf4 ,ontwikkel+ d] dialektiek van ,hegel1 bladz4 #agg4 ,de nieuwe lev5sbes*\w+ en het ,humanitaire socialisme1 bladz4 #agg4 ,sy/ematis*e uite5zett+ van het ,hi/oris* ,mat]ialisme--,voorr$e van ,de critiek d] /aa?ui%\dkunde 7#ahci74 bladz4 #agh-ahj4 ,deuts*e ,brussel] ,zeitung en ,we/phlis*es ,dampfboot--,arbeid 9 ,brussel--,sam5w]k+ met ,moritz ,hesz1 ,wilhelm ,wolff enz4 bladz4 #ahj4 ,teg5 het w>e ,socialisme1--,opri*t+ van d5 ,communi/5bond te ,lond51 bladz4 #ahj-aha4 ,het ,communi/is* ,manife/1 bladz4 #aha-aie4 ,p]iode d] ,neue ,rhe9is*e ,zeitung4--,ond]gang di] ,c\rant--,di*tregel5 van ,freiligra?1 bladz4 #aie-aig4 ,ov] ,vrije ,h&el1 bladz4 #aih-aii4 ,d]de ,g$eelte ,bladz4 #bjj4 ,ho(d/uk ,v4 ,de critiek op het kapitalisme4--,das ,kapital--,oordeel van e5 ,russis* critikus uit het ,voorwoord1 bladz4 #bja-bjc4 ,de ,analyse van de ,wa>1 #bjc-bje4 ,de ,wa>de d] ,w>51 bladz4 #bje-bjh4 ,de ,arbeidskra*t als ,wa>1 bladz4 #bjh-baj4 ,ho(d/uk ,,vi4 ,het ,geld4 ,funktie en beweg+ van het geld ond] het kapitalisme1 bladz4 #baa-bah4 ,v]&]+ van geld 9 kapitaal1 bladz4 #aah-bba4 ,voortbr5g+ van de ,mrwa>de1 bladz4 #bba-bbd4 ,het gewi*t van de arbeidskra*t da>bij1 bladz4 #bbd-bbe4 ,de relatieve me]wa>de1 bladz4 #bbe-bbg4 ,ho(d/uk ,,vii4 ,ma*9]ie en groot-indu/rie1 bladz4 #bbh-bcd4 ,v]l5g+ van d5 arbeidsdag da>door1 #bcd-bcf4 ,int5siviteit van d5 arbeid1 #bcf-bcg4 ,de ,fabriek1 #bcg-bci4 ,ma*9e en ,arbeid]s1 bladz4 #bci-bda4 ,ho(d/uk ,,viii4 ,het ,arbeidsloon1 bladz4 #bdb-bdd4 ,dagwa>de van de arbeidskra*t1 bladz4 #bdd-bdf4 ,ho(d/uk ,,ix4 ,het ,akkumulatieproces van het kapitaal1 bladz4 #bdg-bej4 ,hoe me]wa>de tot kapitaal wordt1 bladz4 #bej-bei4 ,conc5tratie van het ,kapitaal1 bladz4 #bei-bfi4 ,de ,indu/rieele res]ve>me1 bladz4 #bfd-bff4 ,ho(d/uk ,x4 ,de t5d5z5 d] kapitali/is*e produktiewijze--z4 g4 n4 ,oorspronkelijke akkumulatie1 bladz4 #bfg-bgb4 ,het ,g5esis d] indu/rieele kapitali/54 ,de hi/oris*e z5d+ van de kapitali/is*e akkumulatie1 bladz4 #bgd4 ,de onteig5+ d] onteig5a>s1 bladz4 #bgb-bgf4 ,slot1 bladz4 #bgf4 ,,v]bet]+54 ,bladz4 #abf1 #ag;e regel van bov5 af1 /aat3 p>i1 moet zijn3 al p>i4 11 #bjc1 #ab;e regel van bov5 af1 /aat3 vormt1 moet zijn3 vorm4 11 #bjg1 #af;e regel van bov5 af1 /aat3 /aan1 moet zijn3 /aat4 11 #bjh1 #aa;e regel van ond] af1 /aat3 ges*ikte1 moet zijn3 ges*ik!id4 11 #bbf1 #h/e regel van ond]af /aat3 w>5 d] wa>de1 moet zijn3 wa>de d] w>54