---------------------------------------- ------------------------ ,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3 ,de tek/ 9 dit be/& wordt we]gegev5 9 de orig9ele1 v]\d]de spell+4 ,er is ge5 pog+ g$aan de tek/ te mod]nis]54 ,bladzijde-numm]+ is v]wijd]d4 ,afgebrok5 woord5 aan het e9de van de regel zijn /ilzwijg5d h]/eld4 ,ov]duidelijke druk- en spelf\t5 9 het orig9eel zijn gecorrige]d4 ,v>iaties 9 spell+ zijn beh\d54 ,9 het orig9eel cursieve tek/ is we]gegev5 als cursief4 ,vette tek/ is we]gegev5 als vet4 ,9 het orig9eel uitgespatierde tek/ is we]gev5 als uitgespatierd4 ,9 het boek word5 lage en hoge aanhal+/ek5s gebruikt4 ,de dubbele aanhal+/ek5s zijn 9 dit e-boek aangegev5 als aanhal+/ek5s4 ,aan het e9d van dit e-boek volgt e5 ov]zi*t van de aangebra*te correcties4 ,de illu/ratie is bes*ikba> bij de html-v]sie van dit e-boek op http3_/_/www4gut5b]g4org ---------------------------------------- ------------------------ ,,zuid]zee-,,v]e5ig+4 ,,ontw]p ,,van ,,wet ,,tot ,,afsluit+ ,,en ,,droogmak+ ,,van ,,de ,,zuid]zee ,,met ,,toeli*t5de ,,memorie4 ,,twe$e ,,druk4 ,,leid51 ,,boekh&el ,,en ,,drukk]ij voorhe5 ,e4 ,j4 ,,brill4 #aiab4 ,,kon9klijke ,,boods*ap4 ,aan de ,twe$e ,kam] d] ,/at5-,g5]aal4 ,mijne ,he]56 ,wij bi$5 ,u hi]nev5s t] ov]weg+ aan e5 ontw]p van wet tot afsluit+ en droogmak+ van de ,zuid]zee4 ,de toeli*t5de memorie 7en bijlage71 die het wetsontw]p v]gezelt1 bevat de grond5 wa>op het ru/4 ,en hi]m$e1 ,mijne ,he]51 bevel5 ,wij ,u 9 ,godes heilige bes*]m+4 ,het ,loo1 d5 #g;d5 ,mei #aija4 ,,wilhelm9a4 ,,ontw]p ,,van ,,wet4 ,wij ,,wilhelm9a1 bij de gratie ,gods1 ,kon+9 d] ,n$]l&51 ,pr9ses van ,oranje-,nassau1 enz41 enz41 enz4 ,all51 die deze zull5 zi5 ( hoor5 lez51 saluut6 do5 te wet53 ,alzoo ,wij 9 ov]weg+ g5om5 hebb51 dat de afsluit+ van de ,zuid]zee en de droogmak+ van g$eelt5 b9n5 die afsluit+ 9 's l&s belang door het ,rijk behoor5 te word5 ond]nom52 ,zoo is het1 dat ,wij1 d5 ,raad van ,/ate gehoord1 en met geme5 ov]leg d] ,/at5-,g5]aal1 hebb5 go$gevond5 en v]/aan1 gelijk ,wij go$v9d5 en v]/aan bij deze3 ,artikel #a4 ,op nad] door ,ons ( van ,onz5twege va/ te /ell5 wijze1 word5 voor rek5+ van d5 ,/aat de w]k5 uitgevo]d1 noodig3 #a4 tot afsluit+ van de ,zuid]zee door e5 afsluitdijk1 loop5de van de ,noordholl&s*e ku/ door het ,am/eldiep na> het eil& ,wi]+5 en van dit eil& na> de ,fries*e ku/ bij ,piaam2 #b4 voor de droogmak+ van twee g$eelt5 van de afgeslot5 ,zuid]zee en wel3 a4 e5 noordwe/elijk g$eelte1 begr5sd door de ,noordholl&s*e ku/1 d5 afsluitdijk door het ,am/eldiep1 het eil& ,wi]+5 en e5 aan te legg5 dijk van dit eil& na> de ,noordholl&s*e ku/ nabij ,m$emblik2 b4 e5 zuidwe/elijk g$eelte1 begr5sd door de ,noordholl&s*e ku/ en door e5 aan te legg5 dijk1 loop5de van omtr5t ,blokk]%oek na> het eil& ,m>k5 en van da> na> d5 noordelijk5 oev] van het ,monnik5damm] ,gat2 #c4 tot voorzi5+ 9 de belang5 van wat]ke]+1 afwat]+ en s*eepva>t1 voor zooveel deze door de afsluit+ en de droogmak+ ges*aad word52 #d4 tot voorzi5+ 9 de belang5 van de l&sv]d$ig+1 9 v]b& met de sub #a1 #b en #c b$oelde w]k54 ,artikel #b4 ,op bij algeme55 maatregel van be/uur va/ te /ell5 wijze zal e5e tegemoetkom+ word5 gegev5 aan de ,zuid]zeeviss*]sbevolk+ weg5s de s*ade1 welke de afsluit+ ha> zal b]okk554 ,artikel #c4 ,door ,ons wordt e5e ,commissie b5oemd om de ,rege]+ van advies te di55 omtr5t de voorb]eid+ en uitvo]+ d] w]k54 ,aan deze ,commissie kan de leid+ d] w]k51 ond] de bevel5 d] ,m9i/]s1 ,ho(d5 van de betrokk5 ,dep>tem5t51 geheel ( t5 deele word5 opg$rag54 ,artikel #d4 ,weg5s de uitgav5 voor de w]k5 bij art4 #a en voor de tegemoetkom+ bij art4 #b b$oeld1 wordt ja>lijks e5e afzond]lijke begroot+ bij de wet va/ge/eld4 ,het behe] di] begroot+ is ond]worp5 aan dezelfde regel5 als het behe] di] algeme5e begroot+5 van ,/aatsuitgav54 ,artikel #e4 ,tot dekk+ van de uitgav51 begrep5 9 de bij het e]/e lid van art4 #d b$oelde begroot+1 word5 be/emd en bij de wett5 tot va//ell+ di] begroot+5 aangewez53 a4 de somm51 die t5 behoeve van de bij deze wet b$oelde w]k5 op de algeme5e begroot+5 van ,/aatsuitgav5 zull5 word5 uitgetrokk52 b4 de v]mo$elijke batige slot5 d] rek5+5 van ontvang/ en uitgaaf weg5s de bij het e]/e lid van art4 #d b$oelde begroot+5 ov] vroeg]e di5/52 c4 de toevallige bat51 welke uit de uitvo]+ van de bij art4 #a b$oelde w]k5 zull5 kunn5 voortvloei54 ,la/5 en bevel51 dat deze 9 het ,/aatsblad zal word5 geplaat/ en dat alle ,m9i/]ieele ,dep>tem5t51 ,autoriteit51 ,colleges en ,ambt5>51 wi5 zulks aangaat1 aan de nauwkeurige uitvo]+ de h& zull5 h\d54 ,gegev5 ,de ,m9i/] van ,wat]/aat1 ,h&el en ,nijv]heid1 ,de ,m9i/] van ,f9ancin1 ,de ,m9i/] van ,oorlog1 ,de ,m9i/] van ,b9n5l&s*e ,zak51 ,,memorie ,,van ,,toeli*t+4 ,inleid+4 ,de oploss+ van het ,zuid]zee-vraag/uk1 wa>toe het hi]bij aangebod5 wetsontw]p moet /rekk51 bi$t twee voordeel5 aan die /]k op d5 voorgrond tr$53 de v]bet]+ van d5 wat]/aat/oe/& d] om d5 zeeboezem geleg5 l&/reek door de afsluit+1 en de v]groot+ van de beb\wb>e opp]vlakte des l&s door de droogmak+4 ,bij de phas5 die het vraag/uk 9 de laat/e halve eeuw heeft doorloop51 is nu e5s het e5e1 dan w$] het &]e voordeel me] op d5 voorgrond geplaat/4 ,to5 de ,+5ieur van d5 ,wat]/aat ,b4 ,p4 ,g4 van ,diggel5 9 #ahdi zijne /udie de ,zuid]zee1 de ,fries*e ,wadd5 en de ,lauw]zee1 h>e b$ijk+ en droogmak+1 9 het li*t gaf1 wa>9 e5 plan w]d ontwikkeld tot afsluit+ van de geheele ,zuid]zee a*t] de eil&51 met insluit+ alzoo van d5 ,i,jssel1 liet de ontw]p] 9 de e]/e plaats het li*t vall5 op de v]bet]+ van d5 vad]l&s*5 bodem1 die z\ word5 v]kreg5 door de b$ijk+1 welke1 zoo s*reef hij1 ind]daad zal vo]5 tot e5e geheele h]zi5+ van d5 b9n5l&s*5 wat]/aat d] omligg5de gewe/54 ,e]/ 9 de twe$e plaats noemde de ontw]p] de geleidelijke droogmak+ van de b9n5g$ijkte wat]vlakte1 wa>door e5e g$eeltelijke v]go$+ z\ word5 v]kreg5 voor de aan de b$ijk+ v]bond5 uitgav54 ,de insluit+ van d5 ,i,jssel1 welke rivi] volg5s het plan van ,diggel5 door bre$e /roomban5 langs en door de droogmak+ z\ word5 geleid na> de bij ,t]s*ell+ en te ,pett5 te b\w5 uitwat]+ssluiz51 w]d ev5wel to5 t] tijde e5 onov]komelijk bezwa> teg5 de ond]nem+ gea*t1 en dit 0 oorzaak dat het plan lang5 tijd bleef ru/54 ,de ,inspecteur van d5 ,wat]/aat ,j4 ,a4 ,beij]9ck1 die 9 #ahff op uitnoodig+ van de ,maats*appij voor ,grondkr$iet e5 nieuw ontw]p opmaakte1 dat ond] d5 titel ,proeve van e5 ontw]p tot afsluit51 indijk51 droogmak5 en 9 cultuur br5g5 van e5 g$eelte d] ,zuid]zee 9 het li*t v]s*e51 liet dan ook d5 ,i,jssel buit5 de b$ijk+1 en /elde voor e5 afsluitdijk te legg5 van ,enkhuiz5 ov] ,urk na> d5 ,ketelmond1 wa>a*t] de geheele afgeslot5 wat]vlakte z\ word5 drooggemaakt4 ,het plan ,beij]9ck1 omgew]kt door d5 +5ieur ,t4 ,j4 ,/ieltjes1 vormde d5 grondslag voor e5e concessie-aanvraag1 die 9 #ahgj w]d +$i5d door de 9 de plaats van de ,maats*appij voor ,grondkr$iet getr$5 ,maats*appij tot droogmak+ van het zuidelijk deel d] ,zuid]zee4 ,uit d5 a>d d] zaak /ond bij dit plan de w5s* na> v]me]d]+ van grondbezit op d5 voorgrond1 en 0 v]bet]+ van d5 wat]/aat/oe/& d] omligg5de l&/reek niet het doel van de concessie-aanvrage2 9 het plan w>5 dan ook sle*ts w]k5 opg5om5 om te voorzi5 9 de nadeel51 die voor afwat]+ en s*eepva>t uit de droogmak+ z\d5 voortvloei54 ,de concessie-aanvraag w]d ond]zo*t door e5 ,/aatscommissie1 die 9 #ahgc v]slag uitbra*t1 9 welk v]slag1 door de me]d]heid d] commissie het gevoel5 w]d uitgesprok51 dat het indijk51 droogmak5 en 9 cultuur br5g5 d] ,zuid]zee op de 9 het v]slag aangegev5 wijze te*nis* mogelijk z\ zijn1 en dat er 9 het algeme5 belang ge5 aanleid+ be/ond om het uitgev5 d] ond]nem+ 9 concessie aan e5e maats*appij 9 beg9sel te ontrad51 mits van ,rijkswege kra*tige hulp en m$ew]k+ w]d v]le5d1 welke hulp met het oog op het algeme5 belang allesz9s g]e*tva>digd w]d gea*t4 ,de ,rege]+ kwam e*t]1 na langdurige ond]h&el+5 met de concessie-aanvrag]s1 tot het besluit dat de indijk+ en droogmak+ van de ,zuid]zee me] vatba> 0 om van ,/aatswege dan bij wijze van concessie te word5 uitgevo]d1 en nam zelf de zaak t] h&1 door 9 #ahgg e5 wetsontw]p 9 te di55 tot b$ijk+ en droogmak+ van het zuidelijk deel d] ,zuid]zee4 ,aan dat wetsontw]p lag t5 grondslag het door de ,/aatscommissie ond]zo*te plan ,beij]9ck-,/ieltjes1 (s*oon zo[el 9 de ri*t+ van d5 afsluitdijk als 9 de inri*t+ van de afwat]+s- en s*eepva>tkanal5 v]s*ill5de wijzig+5 w>5 gebra*t4 ,ook bij het ,rege]+s-ontw]p van #ahgg /ond de l&aanw9n+ op d5 voorgrond1 z zelfs1 dat 9 de ,memorie van ,toeli*t+ omtr5t de voorzi5+ 9 de wat]/aatsbelang5 van de omligg5de l&/reek nag5oeg niets w]d v]meld4 ,bij uitvo]+ van dat ontw]p z\ dan ook voorzek] ge5 algeme5e v]bet]+ van d5 wat]/aat/oe/& zijn v]kreg51 en z\d5 zelfs sommige belang51 o4 a4 die d] s*eepva>t van ,am/]dam na> d5 ,i,jssel en het ,zwols*e diep1 9 niet g]+e mate zijn ges*aad4 ,ook z\ de prov9cie ,friesl& geheel van de v]bet]+ zijn uitgeslot51 en w]d zelfs me]d] geva> voor de ze$ijk5 van die prov9cie en van ,ov]ijssel niet onmogelijk gea*t1 e5 r$5 wa>om de afsluit+ van het ,eij]l&s*e gat tuss*5 ,texel en ,vliel& 9 het plan 0 opg5om54 ,het wetsontw]p w]d intuss5 d5 #ai;d5 ,novemb] #ahgg door het inmiddels opgetr$5 ,m9i/]ie +etrokk51 zond] 9 beh&el+ te zijn gewee/4 ,het 0 de he] ,a4 ,buma1 lid van de ,twe$e ,kam] d] ,/at5-,g5]aal1 die de ,zuid]zee-vraag1 nadat zij e5ige j>5 0 blijv5 ru/51 w$] op d5 voorgrond bra*t1 en wel 9 d5 gee/ wa>9 de e]/e ontw]p]1 de he] van ,diggel51 ha> _h opgevat4 ,de afsluit+1 het sluit5 van de ,noordzee buit5 de l&pal51 0 bij hem ho(dzaak4 ,nadat e5 door d5 he] ,buma +$i5d wetsvoor/el1 om van ,/aatswege e5 nieuw ond]zoek 9 die ri*t+ 9 te /ell51 door hem 0 +etrokk51 w]d na> aanleid+ van zijn initiatief de ,zuid]zee-v]e5ig+ opg]i*t1 die zi* t5 doel /elde het in/ell5 van e5 te*nis* en f9ancieel ond]zoek omtr5t de afsluit+1 m$e t] voorb]eid+ e5] lat]e geleidelijke drooglegg+1 van de ,zuid]zee1 de ,wadd5 en de ,lauw]zee4 ,de ,zuid]zee-v]e5ig+ heeft 9 de j>5 #ahhg-ahib de uitkom/5 van ha> ond]zoek op5ba> gemaakt 9 e5 a*ttal te*nis*e nota's en 9 e5e nota1 bevatt5de economis*e en f9ancieele bes*\w+51 t]wijl 9 #ahih1 nadat het v]slag d] hi]ond] te v]meld5 ,/aatscommissie 0 op5ba> gemaakt1 9 het li*t v]s*e5 e5e1 9 opdra*t van het be/uur1 door d5 secret>is1 d5 he] ,h4 ,c4 van d] ,h\v5 van ,oordt1 met m$ew]k+ van ,mr4 ,g4 ,viss]+ ges*rev5 /udie1 getiteld3 ,de economis*e beteek5is van de afsluit+ en droogmak+ d] ,zuid]zee#a4 #a ,van dit w]k zal e5e nieuwe uitgave v]s*ijn54 ,e5 exempla> dez] uitgave zal aan de l$5 d] ,/at5-,g5]aal word5 toegezond54 ,het ond]zoek leidde tot het plan voor de afsluit+ van de ,zuid]zee van de ,noordholl&s*e ku/ bij de van ,ewijcksluis ov] ,wi]+5 na> de ,fries*e ku/ bij ,piaam1 dus me] b9n5wa>ts dan door d5 he] ,buma 0 b$oeld1 en voor het a*t]e5volg5s droogmak5 van vi] inpold]+5 9 de afgeslot5 wat]vlakte1 wa>bij e5 b9n5me] ov]blijft1 dat de wat]5 van d5 ,i,jssel en van de &]e op de afgeslot5 kom afwat]5de rivi]51 boezems en pold]s opneemt en1 voor zooveel noodig1 door op ,wi]+5 te b\w5 sluiz5 na> zee vo]t4 ,na> aanleid+ van d5 arbeid d] ,zuid]zee-v]e5ig+ w]d bij ,kon9klijk besluit van #h ,septemb] #ahib1 no4 #ba e5e ,/aatscommissie +e/eld1 met opdra*t om te ond]zoek5 ( e5e afsluit+ en e5e droogmak+ van de ,zuid]zee1 op e5e wijze als door de ,zuid]zee-v]e5ig+ is voorge/eld1 9 's l&s belang behoort te word5 ond]nom51 en zoo ja1 op welke wijze dit w]k tot uitvo]+ moet word5 gebra*t4 ,nadat het ontw]p van de ,zuid]zee-v]e5ig+ door de te*nis*e afdeel+ dez] commissie1 ond] voorzitt]s*ap van d5 ,inspecteur van d5 ,wat]/aat ,w4 ,f4 ,leemans1 ond]zo*t en op v]s*ill5de punt5 nog e5igsz9s gewijzigd 01 en de economis*e en f9ancieele zijde van het vraag/uk door e5e &]e afdeel+1 ond] voorzitt]s*ap van ,mr4 ,c4 ,j4 ,sickesz1 nauwkeurig 0 nagegaan en uite5gezet1 kwam 9 het op #ad ,april #ahid va/ge/elde v]slag de groote me]d]heid d] ,/aatscommissie 7e5 en tw9tig van de zev5 en tw9tig l$57 tot het besluit dat de vraag1 ( e5e afsluit+ en e5e droogmak+ van de ,zuid]zee1 op e5e wijze als door de ,zuid]zee-v]e5ig+ is voorge/eld1 9 's l&s belang behoort te word5 ond]nom51 beve/ig5d moet word5 beantwoord1 beh\d5s de wijzig+51 9 het v]slag aangegev54 ,het antwoord op de vraag op welke wijze dit w]k tot uitvo]+ moet word5 gebra*t behoorde1 volg5s de me5+ van alle l$51 te luid53 door d5 ,/aat op d5 voet1 9 dit v]slag v]meld4 ,het plan van de ,zuid]zeev]e5ig+1 zooals het door de ,/aatscommissie is aangevuld en gewijzigd1 vormt d5 grondslag voor het wetsontw]p dat hi]bij wordt aangebod54 ,9 ov]e5/emm+ met de grondg$a*te1 wa>van de v]e5ig+ uitg+1 b$oelt het wetsontw]p e]/ afsluit+ en da>na geleidelijke droogmak+ van de ,zuid]zee4 ,voor e5e jui/e beoordeel+ van het voor/el moet word5 gelet op de beide zijd5 van het vraag/uk1 en wel niet m9d] op de afsluit+ wa>door de wat]/aat/oe/& van e5 aanzi5lijk deel des l&s zal word5 v]bet]d1 dan op de droogmak+1 wa>door de opp]vlakte des l&s met e5 groot aantal hect>5 vru*tb>5 grond zal word5 v]groot4 ,9 het ond]/a&e zull5 da>om e]/ de afsluit+ en de da>m$e sam5hang5de belang5 nad] word5 bes*\wd4 ,de afsluit+4 ,aan de ri*t+ van d5 afsluitdijk1 wa>door de ,i,jssel b9n5 de afsluit+ valt1 ontle5t het voorge/elde ontw]p zijn bijzond] k>akt]4 ,(s*oon re$s van ,diggel5 het d5kbeeld als uitvo]ba> _h erk5d1 en ook 9 d5 boezem d] ,/aatscommissie van #ahgj op e5 nieuw ond]zoek 9 die ri*t+ 0 aang$rong51 w]d de b9n5sluit+ van d5 ,i,jssel1 welke rivi] 9 gewone om/&igh$5 ongeve] e5 neg5de van het wat] van d5 ,bov5-,rijn afvo]t1 en bij dijkbreuk langs de bov5rivi] 9 ,pruiss5 zelfs e5 nog groot] a&eel 9 di5 afvo] ontvangt1 to* vrij algeme5 voor e5 onov]komelijk bezwa> geh\d54 ,het d5kbeeld van e5 a*t] d5 afsluitdijk geleg5 groot b9n5me]1 dat de wat]5 van d5 ,i,jssel met die van de ov]ige b9n5geslot5 rivi]51 boezems en pold]s opneemt1 en g$ur5de enkele dag51 wa>op de looz+ door de uitwat]+ssluiz5 weg5s hoog5 zee/& belet wordt1 kan b]g51 zond] dat1 ook bij het groot/e wat]bezwa>1 de wat]/& van het me] tot e5 nadeelige hoogte /ijgt1 is1 hoewel ook vroeg] t] sprake gekom51 voor het e]/ ern/ig ond]zo*t door de ,zuid]zeev]e5ig+1 wa>bij de uitvo]ba>heid van het d5kbeeld duidelijk aan het li*t trad4 ,hi]door 0 de zaak van de droogmak+ d] ,zuid]zee e5e groote s*r$e v]d] gebra*t4 ,t]wijl het to* e5]zijds mogelijk bleek de afsluit+ uit te vo]5 langs e5e veel kort] lijn dan met vrijlat+ van d5 ,i,jssel het geval kan zijn 7volg5s het ,rege]+sontw]p van #ahgg z\ de afsluitdijk e5e l5gte v]krijg5 van ruim #dh ,k4,m471 kond5 &]zijds door middel van het ,i,jsselmeer aan de omr+5de gewe/5 zulke belangrijke voordeel5 v]zek]d word51 dat 9 de wa>de da>van de ko/5 van de afsluit+1 zooal niet geheel dan to* voor e5 aanzi5lijk deel1 t]uggevond5 word51 wa>door deze niet voor hun volle b$rag op rek5+ van de droogmak+ behoev5 te word5 ge/eld4 ,voordeel5 van de afsluit+4 ,door de afsluit+ met insluit+ van d5 ,i,jssel1 op de wijze als 9 het ontw]p is aangegev51 wordt niet alle5 de teg5 de zee te v]d$ig5 ku/lijn belangrijk v]kort1 do* wordt midd5 9 het l& 9 plaats van e5 met de ,noordzee geme5 ligg5de z\twat]plas1 wa> ond] d5 invlo$ van de /&5 d] ,noordzee /]k afwissel5de wat]/&5 voorkom51 e5 zoetwat]me] v]kreg5 met e5 veel me] /&va/ig5 wat]spiegel1 laag g5oeg voor e5e behoorlijke afwat]+ van de omr+5de l&/reek1 uit welk b9n5me] de prov9cin ,friesl& en ,noordholl&1 die tot dusv] /e$s l$5 ond] het gemis e5] behoorlijke wat]v]v]s*+1 op ov]vlo$ige wijze van zoetwat] kunn5 word5 voorzi54 ,de voordeel51 welke uit deze v]&]+ voortspruit5 voor de wat]v]v]s*+1 de wat]looz+ en de wat]ke]+ van de omr+5de gewe/51 alsm$e voor het v]ke] te wat] en te l&1 zull5 a*t]e5volg5s nad] word5 bes*\wd4 a4 de wat]v]v]s*+4 ,de boezem d] prov9cie ,friesl& ontvangt ge5 &] wat] dan het hemelwat]1 dat op d5 boezem zelf en 9 de pold]s valt en het we9ige1 dat van de hooge grond5 9 het oo/5 d] prov9cie af/roomt4 ,9 droge zom]s h\dt de aanvo] nag5oeg geheel op1 en lijdt de boezem groot gebrek aan wat]1 wa>9 niet door inlat+ van buit5 kan word5 voorzi51 da> het z\te zeewat] dat de prov9cie van drie zijd5 omr+t1 hi]toe niet ges*ikt is4 ,deze toe/& br5gt m$e e5 te lag5 boezem/& 9 d5 zom]1 wa>van uitdrog+ d] grasl&51 gebrek aan dr9kwat] voor het vee en bezw>5 voor de s*eepva>t het gevolg zijn4 ,e5 twe$e1 indirect1 gevolg van de onvoldo5de aanvull+ van d5 boezem is dat1 uit vrees voor te groote dal+ van d5 boezem/&1 de uitwat]+ssluiz51 wa>door de boezem op de zee wordt afge/roomd1 vaak vroeg] moet5 word5 geslot5 dan met het oog op e5e go$e afwat]+ w5s*elijk is1 wa>door bij ongun/ige v]&]+ van we]sge/eldheid ov]la/ van wat] kan ont/aan4 ,9 het algeme5 heeft m5 9 ,friesl& de regel+ d] hoogte van het boezemwat] niet 9 de h&1 wat veel me] het geval z\ zijn indi5 e5e behoorlijke geleg5heid tot inlat+ van v]s* wat] aanwezig 04 ,hetzelfde doet zi*1 (s*oon 9 e5igsz9s m9d]e mate1 voor 9 het deel d] prov9cie ,noordholl& b5oord5 het ,,ij4 ,de v]v]s*+ van het boezemwat] kan hi] sle*ts ges*i$5 door inlat+ van wat] uit het ,noordzeekanaal1 en deze v]v]s*+ is ze] gebrekkig1 da> het wat] van het ,noordzeekanaal brak is t5gevolge van de s*utt+5 te ,i,jmuiden en te ,s*ell+w\de en de inlat+ van ,zuid]zeewat] te ,zeeburg t5 behoeve van de wat]v]v]s*+ van ,am/]dam1 t]wijl de boezem bov5di5 nog v]ontre9igd wordt door de looz+ van het v]vuilde gra*twat] van ,am/]dam4 ,9 dez5 toe/& zal e5 geheele omke] word5 gebra*t door de vorm+ van e5 met zoet wat] gevuld ,i,jsselmeer1 wa>uit e5 ruime hoeveelheid zoet wat] tot v]v]s*+ van de boezems kan word5 afgetapt4 ,re$s tijd5s de uitvo]+ van de afsluit+ wordt de toevo] van z\twat] na> het zuidelijk deel d] ,zuid]zee bep]kt1 t]wijl na de voltooi+ van d5 afsluitdijk niet &]s dan zoet wat] 9 het ,i,jsselmeer zal word5 aangevo]d1 t] v]vang+ van het brakke wat] dat met elk gun/ig tij door de sluiz5 te ,wi]+5 wordt geloosd4 ,het me] zal dus op d5 duur e5 zoetwat]me] word54 ,hoewel het niet mogelijk is1 te bepal5 hoeveel j>5 moet5 v]loop5 e] al het z\te wat] door zoet wat] zal zijn v]vang51 zoo mag to* met de ,/aatscommissie1 die zi* da>bij ook grondde op de uitkom/5 van de door ha> m$elid1 d5 hoogle]a> ,j4 ,m4 ,teld]s1 g5om5 proev51 word5 aang5om51 dat het wat] van het ,i,jsselmeer re$s kort5 tijd na de voltooi+ van d5 afsluitdijk voldo5de ontzilt zal zijn1 om te di55 tot boezemv]v]s*+ van ,friesl& en ,noordholl& en1 wat het z\tgehalte betreft1 tot dr9kwat] voor m5s* en vee1 al?ans voor vee4 ,t5 e9de de geleg5heid tot wat]9lat+ nog gemakkelijk] te mak51 zal de wat]/& van het ,i,jsselmeer1 die als regel op #j4dj ,m4 - ,n4,a4,p4 is aang5om51 9 droge tijd5 tijdelijk kunn5 word5 opgezet tot #j4bj ,m4 - ,n4,a4,p41 hetge5 alsdan zond] h9d] voor de afwat]+ zal kunn5 ges*i$51 indi5 sle*ts gezorgd wordt1 dat bij te v]wa*t5 wat]bezwa> de boezem tijdig tot de normale hoogte wordt afge/roomd4 b4 de wat]looz+4 ,voor het afgeslot5 deel d] ,zuid]zee1 het lat]e ,i,jsselmeer1 is e5 peil aang5om5 van #j4dj ,m4 - ,n4,a4,p41 welke hoogte nog iets blijft b5$5 d5 gewon5 laagwat]/& 9 het zuidelijk deel van d5 op5 zeeboezem4 ,de aang5om5 hoogte is natuurlijk niet me] dan e5e gemiddelde1 da> e5]zijds de wat]/& van d5 afgeslot5 boezem 9 v]b& met de v]h\d+ tuss*5 afvo] door de sluiz5 en aanvo] van d5 ,i,jssel en van de &]e rivi]51 de boezems en de pold]s1 /e$s zal afwissel51 &]zijds de wat]spiegel van het me] ond] d5 invlo$ van d5 w9d e5 hell5d5 /& zal kunn5 aannem51 door afwaai+ aan de e5e en opwaai+ aan de &]e zijde4 ,de door de ,zuid]zeev]e5ig+ en de ,/aatscommissie +e/elde b]ek5+5 hebb5 do5 zi51 dat met de aang5om5 sluiswijdte van #cjj ,m4 de gemiddelde /& van #j4dj ,m4 -,n4,a4,p4 9 normale om/&igh$5 zond] moeite zal kunn5 word5 geh&haafd4 ,indi5 e*t] de looz+ door de sluiz5 op ,wi]+5 door /ormvlo$ g$ur5de e5ige a*t]e5volg5de tij5 wordt belet1 en 9 het algeme5 indi5 g$ur5de e5e e5igsz9s lang]e p]iode de afvo] van de sluiz5 door d5 aanvo] van d5 ,i,jssel en de &]e bronn5 van wat]bezwa> wordt ov]tr(f51 zal de gemiddelde wat]/& van d5 afgeslot5 zeeboezem bov5 het aang5om5 peil kunn5 rijz51 en wel hoog] na>mate de ongun/ige v]h\d+ tuss*5 aanvo] en afvo] /]k] is ( lang] aanh\dt4 ,voorts zal door opwaai+ de wat]/& langs e5 deel van de ku/ e5e groot]e hoogte dan de gemiddelde kunn5 b]eik51 en wel hoog] na>mate de w9d kra*tig] en langdurig] op d5 wat]spiegel inw]kt4 ,de +e/elde b]ek5+5 toon5 e*t] aan1 dat ook ond] die om/&igh$5 de wat]/& van het ,i,jsselmeer nog belangrijk zal blijv5 b5$5 de laagwat]/&5 die ?ans bij m5ig5 /ormvlo$ 9 d5 op5 zeeboezem voorkom51 zoodat de afwat]+ op de ,zuid]zee1 ook al ond]v9dt die dan tijdelijk bezwa>1 to* niet 9 die mate en zoo langdurig zal word5 belemm]d als ?ans m5igmaal het geval is4 ,(s*oon bij uitvo]+ van de vi] door de ,/aatscommissie aangegev5 inpold]+5 de opp]vlakte van het ,i,jsselmeer van #cfj4jjj ,h4,a4 tot #ade4jjj ,h4,a4 zal word5 t]uggebra*t1 en dan e5 gelijk wat]bezwa> op d5 zooveel kle9]5 boezem e5 /]k] rijz+ zal v]oorzak51 zoodat ond] ongun/ige om/&igh$5 hoog]e wat]/&5 op het ,i,jsselmeer te v]wa*t5 zijn dan zond] inpold]+ zull5 voorkom51 zoo zal to*1 na> de ,/aatscommissie aantoonde1 ook dan nog e5e v]bet]+ word5 v]kreg5 9 v]gelijk+ met de ?ans voorkom5de hooge wat]/&51 t]wijl 9 normale om/&igh$5 de v]bet]+ van de wat]looz+1 door het con/ante lage peil v]kreg51 ev5 groot zal zijn als zond] inpold]+4 ,de afsluit+ d] ,zuid]zee zal dus ov] het algeme5 e5e belangrijke v]bet]+ t5 gevolge hebb5 van de wat]looz+ op het afgeslot5 g$eelte4 ,hi]door word5 v]s*ill5de voordeel5 v]kreg53 ,voore]/ wordt e5e bet]e afwat]+ v]zek]d aan de pold]s en uit]wa>d5 langs het b5$5g$eelte van d5 ,i,jssel1 alwa> de lag]e wat]/&5 van het ,i,jsselmeer hun invlo$ nog zull5 do5 gevoel51 en aan de kle9e rivi]5 en boezems die ?ans op de op5 zee looz51 als ,s*]m]boezem1 de ,ve*tboezem 9 ,utre*t en ,noordholl&1 de ,eem1 het ,zw>tewat] met de ,ov]ijssels*e ,ve*t1 de ,sall&s*e ,wet]+5 en het ,meppel]diep1 de boezem van het wat]s*ap ,voll5hove en de ,l9de4 ,de looz+ van deze wat]5 is ?ans v]re van voldo5de1 en ond]s*eid5e1 deels ze] ko/b>e1 plann5 tot v]bet]+ zijn ontworp51 die nog niet tot uitvo]+ kwam54 ,sommige van die ontworp5 w]k5 zull5 bij afsluit+ van de ,zuid]zee onnoodig word51 &]e kunn5 met m9d] ko/5 tot uitvo]+ word5 gebra*t4 ,de afsluit+ van de ,zuid]zee v]teg5woordigt dus e5e belangrijke besp>+ op deze1 zek] e5maal noodige1 w]k54 ,e5e ja>lijks*e besp>+ zal voorts door de afsluit+ word5 v]kreg5 op de ko/5 van wat]looz+ d] boezems en pold]s1 die door /oombemal+ op de ,zuid]zee en op de da>m$e geme5 ligg5de wat]5 looz51 als het ,noordzeekanaal1 de pold]s ,ma/5broek1 ,oo/]wolde1 ,ark5heem1 enz41 doordat de /oomgemal51 9 plaats van op d5 afwissel5d5 ,zuid]zee/&1 op e5 me] /&va/ig5 lag]5 wat]/& zull5 kunn5 uitslaan4 ,e5 d]gelijk voordeel zal ook kunn5 v]kreg5 word5 t5 aanzi5 van ,friesl&s boezem4 ,ond] de middel5 om de s*adelijke hooge wat]/&5 op di5 boezem te voorkom51 komt ook 9 aanm]k+ de invo]+ e5] /oombemal+1 wa>toe o4 a4 aan de zuidku/ e5ige /oomgemal5 z\d5 zijn te /i*t54 ,indi5 deze /oomgemal5 9 plaats van op de op5 ,zuid]zee op het ,i,jsselmeer kunn5 uitslaan1 zal het v]eis*te /oomv]mog51 en zull5 dus ook de bemal+sko/51 belangrijk kle9] kunn5 zijn4 c4 de wat]ke]+4 ,door het legg5 van d5 afsluitdijk wordt de teg5 de zee te v]d$ig5 ku/l5gte van #cbj ,k4,m4 t]uggebra*t tot ongeve] #dj ,k4,m41 zijnde de l5gte van d5 afsluitdijk met de noordku/ van ,wi]+54 ,/ormvlo$5 uit de ,noordzee1 die ?ans het ,zuid]zeewat] tot e5e groote hoogte opzett51 kunn5 na de afsluit+ op het ,i,jsselmeer hun invlo$ niet &]s do5 geld51 dan door g$ur5de enkele tij5 de looz+ te ,wi]+5 te belett54 ,de opwaai+ door d5 w9d blijft e*t] ook op d5 afgeslot5 wat]plas mogelijk2 ev5wel zal1 doordat de gemiddelde hoogte van d5 wat]spiegel /e$s veel lag] zal zijn dan ?ans gewoonlijk bij /ormw$] het geval is1 het opgewaaide wat] langs de ku/ ook e5 veel g]+]e hoogte b]eik54 ,dit geldt zo[el de afgeslot5 ,zuid]zee zond] inpold]+1 als het ,i,jsselmeer1 dat na uitvo]+ van de door de ,/aatscommissie aangegev5 inpold]+5 ov]blijft4 ,de ?ans langs de ,zuid]zee aanwezige b$ijk+5 behoev5 dus na de afsluit+ sle*ts als b9n5dijk5 te word5 ond]h\d51 voorzoov] zij aan het ,i,jsselmeer blijv5 ligg51 t]wijl die welke a*t] de b$ijk+ van e5 d] inpold]+5 vall51 niet me] dan slap]dijk5 zull5 zijn1 en als zoodanig beh\d5 kunn5 word54 ,ook de dijk5 langs d5 ,b5$5-,i,jssel tot ,wijhe zull5 door de afsluit+ word5 ontla/1 da> de hooge wat]/&51 die op dat deel d] rivi] ?ans voorkom5 indi5 de afvo] van hoog opp]wat] sam5valt met de opzett+ van de ,zuid]zee door /ormvlo$1 9 het v]volg word5 voorkom54 ,op het ond]h\d van de dijk5 en zeew]+5 zal dus e5e aanzi5lijke besp>+ word5 v]kreg54 ,voorts zal1 9 v]b& met de g]+]e hoogte1 die de wat]spiegel ook ond] de ongun/ig/e om/&igh$5 zal v]krijg51 belangrijk word5 bespa>d op het ond]h\d van de zee- en hav5w]k5 langs de afgeslot5 ,zuid]zee en op de eil&5 ,s*okl&1 ,urk en ,m>k54 ,de ja>lijks*e besp>+1 die op deze wijze zal word5 v]kreg51 is niet met jui/heid te b]ek551 do* zal zek] v] ov]treff51 het b$rag d] ond]h\dsko/5 van d5 nieuw5 afsluitdijk1 met inbegrip van de w]k5 op ,wi]+5 en het kanaal ,h>l+5-,piaam1 die door de ,/aatscommissie op ruim f#ij4jjj 's ja>s w]d5 g]aamd4 ,da>bij komt nog dat de wat]ke]+5 langs de ,zuid]zee ?ans lang niet ov]al 9 e5 voldo5d5 toe/& v]ke]51 en dat bij /ormvlo$ op v]s*ill5de plaats5 door ov]/room+ s*ade wordt gel$5 t5 gevolge van het ontbrek5 e5] behoorlijke wat]ke]+1 o4 a4 langs de ,eem1 9 d5 omtrek van ,kamp5 en langs het ,zw>te ,wat] tot bov5 ,zwolle4 ,v]s*ill5de w]k5 tot v]bet]+ d] wat]ke]+ zijn dan ook ontworp51 welke bij afsluit+ van de ,zuid]zee kunn5 word5 gemi/1 zooals de b$ijk+ van ,dron!n1 de wat]vrijmak+ van ,zwolle en om/rek5 en de v]bet]+ van de b$ijk+ langs de ,eem4 ,ook door het onnoodig word5 van deze w]k5 zal de afsluit+ e5e besp>+ v]teg5woordig54 ,het groot/e voordeel van de afsluit+ t5 aanzi5 van de wat]ke]+ e*t]1 hoewel de wa>de da>van niet ond] cijf]s is te br5g51 is geleg5 9 de me]d]e veiligheid bij /ormvlo$5 van de om de ,zuid]zee geleg5 l&/reek4 ,hoewel de zeew]+5 langs de ,zuid]zee 9 de lat]e j>5 belangrijk v]/]kt zijn geword51 en doorbrak5 als 9 #ahbe1 en hoewel van m9d] omvang o4 a4 nog 9 #ahgg plaats hadd51 ?ans m9d] te vreez5 zijn1 zoo behoor5 d]gelijke ramp5 ook ?ans nog ge5sz9s tot de onmogelijkh$54 ,na de afsluit+ zal elk geva> 9 dat opzi*t kunn5 gea*t word5 te zijn buit5geslot54 ,ook zull5 dan de g]egeld t]ugke]5de ov]/room+5 van de niet ( niet voldo5de b$ijkte oev]l&5 langs de ,zuid]zee1 d5 ,i,jssel en het ,zw>te ,wat]1 die h]haaldelijk groote s*ade hebb5 v]oorzaakt1 tot de ges*i$5is gaan behoor54 d4 de s*eepva>t4 ,9 v]b& met de blijv5de v]lag+1 die de wat]spiegel d] ,zuid]zee bij afsluit+ zal ond]gaan1 zull5 de b9n5 d5 afsluitdijk vall5de hav5s1 ook die welke lat] a*t] de inpold]+5 vall51 zoodanig moet5 word5 v]diept1 dat da>9 ond] het peil van het ,i,jsselmeer dezelfde diepte wordt aangetr(f5 als ?ans bij dagelijks* hoog wat] aanwezig is4 ,de ko/5 van deze v]diep+ zijn 9 de begroot+ van de afsluit+ opg5om54 ,da>m$e zal e*t] e5 voordeel voor de s*eepva>t word5 v]kreg51 da> de g5oemde ,zuid]zeehav5s na de uitdiep+1 9 plaats van alle5 met hoogwat] gelijk ?ans1 t5 alle tijde e5e voor de s*eepva>t bruikb>e diepte zull5 aanbi$51 en dus oph\d5 tijhav5s te zijn4 ,9 v]b& met de afsluit+ en de v]lag+ van d5 wat]spiegel wordt e5 afdo5de v]bet]+ van het ,zwols*e ,diep noodig1 wa>van de ko/51 tot e5 b$rag van ruim #c4e millio5 guld51 9 de begroot+ van de afsluit+ moet5 word5 opg5om54 ,ma> da>voor wordt dan ook e5 veel v]d] /rekk5de v]bet]+ v]kreg5 dan re$s 9 #ahgh voor di5 wat]weg 0 ontworp51 en zal aan alle bezw>5 di5aanga&e voor go$ e5 e9de word5 gemaakt4 ,e5 algeme5 voordeel voor de s*eepva>t is v]d] geleg5 9 de me]d]e veiligheid van de va>t bij d5 me] /&va/ig5 wat]/&1 die na de afsluit+ is te wa*t54 e4 het l&v]ke]4 ,het l&v]ke] zal door de afsluit+ word5 gebaat door de geleg5heid1 die wordt geop5d voor d5 aanleg van e5 weg ov] d5 afsluitdijk1 alsm$e voor e5e re*t/reeks*e spoorwegv]b9d+ tuss*5 ,friesl& en ,noordholl&1 wa>door de af/& langs d5 spoorweg tuss*5 ,leeuw>d5 en ,am/]dam met #ef ,k4,m4 zal word5 v]kort4 ,de spoorweg zal e5 plaats kunn5 v9d5 op d5 b]m van d5 afsluitdijk en zal1 da> hi]door de uitgav5 voor onteig5+ en voor d5 aanleg e5] a>d5 baan bespa>d word51 met belangrijk m9d] ko/5 kunn5 word5 aangelegd dan &]e spoorweg54 99 99 99 99 99 ,uit het bov5/a&e blijkt duidelijk dat de afsluit+ van de ,zuid]zee1 zooals zij ?ans is ontworp51 belangrijke wijzig+5 zal br5g5 9 d5 toe/& van de omligg5de gewe/51 dat is van niet m9d] dan vijf prov9cin1 wijzig+5 z veelomvatt5d en +rijp5d als nog bij ge5 enkel tot dusv] uitgevo]d op5ba> w]k1 ook niet bij de v]legg+ van d5 ,maasmond1 het geval is gewee/4 ,met re*t mag dan ook hi] van e5e geheele h]zi5+ van d5 wat]/aatkundig5 toe/& van ,n$]l& word5 besprok54 ,dat de wijzig+5 vele voordeel5 voor de betrokk5 /rek5 zull5 oplev]51 is 9 het bov5/a&e m$e aangetoond4 ,het lijdt dus ge5 twijfel ( de afsluit+ van de ,zuid]zee op zi* zelf1 ook zond] da>aan de droogmak+ van e5ig deel van de afgeslot5 wat]opp]vlakte te v]b9d51 is e5 w]k van op5ba> nut1 en het z\ zek] w5s*elijk zijn ha> 9 het algeme5 belang als e5 op zi* zelf /a& w]k te ond]nem51 indi5 al?ans kon word5 aang5om51 dat de wa>de d] bov5b$oelde voordeel5 opweegt teg5 de ko/5 van het w]k4 ,t5 e9de omtr5t dit laat/e punt e5 oordeel te kunn5 ve/ig5 is het noodig die ko/5 na te gaan4 ,alvor5s dit e*t] te do5 moet nog de a&a*t word5 geve/igd op v]s*ill5de voorzi5+51 die 9 v]b& met de afsluit+ moet5 word5 g5om5 en wa>m$e bij de ram+ van ko/5 rek5+ di5t te word5 geh\d54 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] wat]ke]+4 ,hoewel langs de ,fries*e en ,noordholl&s*e ku/5 b5oord5 d5 afsluitdijk ge5e v]hoog+ van de /ormvlo$hoogt51 als gevolg van de afsluit+1 is te v]wa*t51 zoo w]d to* door de ,/aatscommissie e5ige v]hoog+ van d5 ,fries*5 ze$ijk b5oord5 ,piaam en van d5 ,balgdijk 9 ,noordholl&1 t] g]u//ell+ van belanghebb5d51 w5s*elijk gea*t4 ,deze v]hoog+ is 9 het plan opg5om54 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] wat]looz+4 ,de belang5 van d5 ,i,jssel zull5 door de afsluit+ van de ,zuid]zee niet word5 ges*aad1 t]wijl1 zooals 9 het bov5/a&e is aangetoond1 die afsluit+ van gun/ig5 invlo$ zal zijn op de afwat]+ van de op d5 afgeslot5 wat]plas looz5de rivi]51 boezems en pold]s4 ,w]k5 tot voorzi5+ 9 de belang5 di] afwat]+ word5 dus1 als gevolg van de afsluit+1 niet v]eis*t4 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] s*eepva>t4 ,op de dieph\d+ van de hav5 het ,nieuw$iep zal de afsluit+ van de ,zuid]zee ge5 nadeelig5 invlo$ uitoef551 aangezi5 de afsluitdijk blijft bezuid5 de zuidelijke gr5s d] kom1 wa>van het wat] bij eb di5t tot spui+ van de hav54 ,ev5m9 is van de afsluit+ e5 ov]weg5de invlo$ op d5 toe/& van het ,held]s*e ,zeegat1 het ,vlie en d5 toegang tot de hav5 van ,h>l+5 te wa*t54 ,tot beh\d van de s*eepva>tgeme5s*ap van ,h>l+51 ,t]s*ell+ en ,vliel& met het bezuid5 de afsluit+ vall5d deel d] ,zuid]zee is e5 kanaal ontworp5 van ,h>l+5 langs de b9n5zijde van d5 ,fries*5 ze$ijk tot ev5 t5 zuid5 van d5 afsluitdijk1 en alda> bij ,piaam uitmond5de 9 de afgeslot5 ,zuid]zee4 ,bij ,piaam zal 9 dit kanaal e5 s*utsluis word5 geb\wd en zal e5 hav5 word5 gemaakt1 die aan e5 voldo5de diep g$eelte van het ,i,jsselmeer komt te ligg54 ,v]d] zal 9 de s*eepva>tgeme5s*ap tuss*5 de beide deel5 d] ,zuid]zee1 die door d5 afsluitdijk ges*eid5 word51 moet5 word5 voorzi5 door middel van ,wi]+5 te b\w5 s*utsluiz54 ,behalve e5 sluis voor de gewone va>t is alda> e5 kle9]e s*utsluis voor viss*]ss*ep5 ontworp54 ,9 het voorga&e is re$s v]meld dat1 9 v]b& met de afsluit+1 v]bet]+ van het ,zwols*e diep en v]diep+ van de b9n5 de afsluitdijk vall5de ,zuid]zeehav5s noodig zal zijn4 ,op al deze w]k5 moet 9 de begroot+ word5 g]ek5d4 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] viss*]ij4 ,de ontzilt+ van d5 afgeslot5 wat]plas1 die spo$ig op de afsluit+ zal volg51 heeft t5 gevolge dat de op de ,zuid]zee uitgeoef5de viss*]ij als zoodanig te niet gaat4 ,wat zal g$aan moet5 word5 om het nadeel1 dat de ,zuid]zeeviss*]s hi]door zull5 lijd51 te v]go$51 zal hi]a*t] nad] word5 uite5gezet4 ,op deze plaats behoeft sle*ts te word5 v]meld dat de ,/aatscommissie voor de voorzi5+ 9 de viss*]ijbelang5 heeft uitgetrokk5 e5 som van #d4e millio5 guld51 met welk b$rag de begroot+ van de afsluit+ dus moet word5 bezwa>d4 ,het voordeel dat uit de zoetwat]viss*]ij op het ,i,jsselmeer kan word5 getrokk51 en dat teg5ov] deze uitgaaf z\ kunn5 word5 ge/eld1 is voorzi*tigheid%alve niet 9 rek5+ gebra*t4 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] def5sie4 ,de def5siebelang5 zull5 door de afsluit+ 9 m5ig opzi*t ze] word5 bevord]d4 ,de met de afsluit+ gepa>d ga&e spoorwegv]b9d+ zal de mobilisatie en de conc5tratie van het leg] v]e5v\dig51 t]wijl me] zek]heid zal word5 v]kreg51 dat die h&el+5 ond] alle om/&igh$5 onge/oord zull5 kunn5 v]loop54 ,ook zal de afsluitdijk het ons veel gemakkelijk] mak5 het mee/]s*ap te wat] op het toekom/ige ,i,jsselmeer te h&hav51 dan ?ans op de ,zuid]zee1 mits vij&elijke gepants]de s*ep5 ge5 geleg5heid v9d5 om hetzij door het kanaal ,h>l+5-,piaam1 hetzij door de sluiz5 op ,wi]+51 9 het ,i,jsselmeer te kom54 ,da> aan de sluiz5 op ,wi]+5 en te ,piaam e5e bre$te zal word5 gegev5 van hoog/5s #aj ,m41 wordt de b$oelde geleg5heid ev5wel voldo5de afgeslot54 ,aan de &]e zijde e*t] zal de afsluitdijk e5 nieuw accs tot ,noordholl& vorm51 dat moet word5 v]d$igd4 ,de afsluitdijk met de sluiz5 mak5 het mogelijk1 d5 wat]/& op het ,i,jsselmeer b9n5 zek]e gr5z5 te behe]s*54 ,dit is1 weliswa>1 voor ons van veel nut met het oog op de militaire inundatin1 ma> kan omgeke]d 9 dit opzi*t ook d5 aanvall] di5/ig zijn4 ,de sluiz5 zull5 dus zo[el teg5 aanvall5 van de l&- als van de zeezijde v]d$igd moet5 word5 en wel op zoodanige wijze1 dat niet alle5 d5 vij& het gebruik da>van ontzegd1 ma> dat gebruik ook ons gewa>borgd worde4 ,de afsluitdijk zal welli*t v]bet]+ t5 gevolge hebb5 van de va>wat]s1 welke uit de ,vliegat5 toegang v]le55 tot d5 ,texel/room4 ,t]wijl tot nu toe de groote s*ep51 die 9 de ,vliegat5 kunn5 b9n5loop51 sle*ts door de moeilijk beva>b>e ,doove ,balg 9 d5 ,texel/room kunn5 kom51 om de /ell+ van d5 ,held] om de noordoo/ te nad]51 zal na de voltooi+ van d5 afsluitdijk1 die toegang mogelijk door v]bet]+ van va>wat]s gemakkelijk] word5 en dus e5 aanval op de ,/ell+ ,held] van die zijde me] te vreez5 zijn1 vooral wanne] er zi* va>wat]s vorm5 ( v]bet]51 wa> onze li*te va>tuig5 en torp$oboot5 d5 vij& niet 9 flank en rug kunn5 be/ok51 zooals nu 9 de ,doove ,balg het geval is4 ,di5t5gevolge zull5 f 9 de g5oemde ,/ell+1 f tot afsluit+ d] ,vliegat51 me] ( m9d] belangrijke voorzi5+5 noodig blijk54 ,9 het algeme5 zal het dus noodig zijn om de inri*t+ d] def5sie 9 ov]e5/emm+ te br5g5 met de door de afsluit+ gewijzigde geographis*e en wat]/aat/oe/&54 ,9 v]b& hi]m$e w]d door de ,/aatscommissie e5 b$rag van #aj millio5 guld5 noodig gea*t voor v]me]d]+ en v]bet]+ van mat]ieel d] zeema*t en d] doode we]middel5 van de l&ma*t1 da>ond] begrep5 de hulpmiddel5 voor ond]wat]zett+ 9 v]b& met de ontworp5 inpold]+4 ,de ,rege]+ me5t dit op e5e globale ram+ b]u/5de b$rag voorloopig te moet5 aanh\d54 ,zij /elt zi* da>bij op het /&punt dat1 hetge5 9 voldo5+ van de wet van #ah ,april #ahgd 7,/aatsblad no4 #fd7 re$s is tot /& gebra*t1 op de e5v\dig/e en m9/ ko/b>e wijze 9 ov]e5/emm+ moet word5 gebra*t met de door de afsluit+ en droogmak+ gewijzigde toe/&54 ,van het b$rag van #aj millio5 guld5 wordt #h millio5 g]ek5d noodig te zijn 9 v]b& met de afsluit+ en #b millio5 9 v]b& met de droogmak+ van d5 zuidwe/elijk5 pold]4 ,voorzi5+ 9 de belang5 d] wat]v]v]s*+ van ,am/]dam4 ,door de v]lag+ van d5 wat]spiegel d] afgeslot5 ,zuid]zee1 zal de teg5woordige wijze van v]v]s*+ d] gra*t5 van ,am/]dam1 wa>bij te ,zeeburg bij vlo$ ,zuid]zeewat] wordt +elat5 dat w$] op het ,noordzeekanaal wordt geloosd1 niet kunn5 word5 geh&haafd4 ,door het t] v]v]s*+ noodige ,zuid]zeewat] op te pomp51 kan hi]aan word5 tegemoet gekom54 ,e5 po/ om de da>voor noodige uitgav5 te be/rijd5 di5t da>om 9 de begroot+ van de afsluit+ te word5 opg5om54 ,ko/5 van de afsluit+4 ,de ko/5 van d5 afsluitdijk en van de da>m$e 9 onmiddellijk v]b& /a&e w]k5 zijn begroot als volgt3 ,uit te vo]5 w]k54 ,b$rag voor de,gezam5lijk w]k5 noodig4 b$rag4 ---------------------------------------- --------------------------- a4 ,afsluitdijk f #bhacjjjj b4 ,w]k5 op ,wi]+54 #hjjjjjj c4 ,kanaal ,h>l+5-,piaam met inbegrip d] v]hoog+ van ,friesl&'s ze$ijk tuss*5 ,piaam en ,zurig #behejjj d4 ,v]hoog+ van d5 ,balgdijk en v]bet]+ van hav5s langs de ,zuid]zee #fjjjjj e4 ,onvoorzi5e w]k5 9 v]b& met de afsluit+ en t] afrond+ #adhejjj ,te zam5 -------------- f #djhjjjjj ,als noodzakelijk met de afsluit+ sam5hang5de uitgav5 zijn voorts te bes*\w53 ,b5oodigd b$rag4 ,de v]bet]+ van het ,zwols*e ,diep f #cefdjjj ,de voorzi5+ 9 de belang5 d] viss*]ij #dejjjjj def5sie #hjjjjjj wat]v]v]s*+ van ,am/]dam1 en t] afrond+ #bcfjjj ------------ te zam5 f #afcjjjjj ,met inbegrip van deze uitgav5 b$rag5 dus de ko/5 van de afsluit+ d] ,zuid]zee ruim #eg millio5 guld54 ,f9anciele bes*\w+4 ,wordt nu de uitgaaf van #eg millio5 guld5 opgewog5 door de wa>de van de door de afsluit+ te v]krijg5 voordeel58 ,het is ze] bezwa>lijk op deze vraag e5 besli/ antwoord te gev54 ,is het re$s bijna onmogelijk om van de besp>+ op de ko/5 van wat]ke]+ en wat]looz+ e5e e5igsz9s v]tr\wb>e ram+ te gev51 de indirecte voordeel5 van de afsluit+ zijn /ellig niet met e5ige jui/heid ond] cijf]s te br5g54 ,op welke wa>de is bijv4 te s*att5 de voorzi5+ van ,friesl& en ,noordholl& met zoetwat]1 de me]d]e veiligheid bij /ormvlo$ voor de ku/prov9cin1 de veilig] s*eepva>t en de kort]e spoorwegv]b9d+8 ,de ond]geteek5d5 zull5 niet beproev5 op deze vrag5 e5 antwoord te gev54 ,alle5 moet5 zij er op wijz5 dat de wa>de d] g5oemde voordeel5 niet moet word5 ond]s*at4 ,alle5 het g5ot van e5 zoetwat]boezem voor de wat]v]v]s*+ van ,friesl& en ,noordholl& w]d bij e5 door d5 ,national5 ,zuid]zeebond geh\d5 navraag ges*at op e5e wa>de van f#fhj4jjj 's ja>s1 en wel op grond van door v]s*ill5de belanghebb5d5 v]/rekte m$$eel+51 wa>uit bleek dat de me]d]e opbr5g/ van het grasl&1 als e5 gevolg van de wat]v]v]s*+1 w]d g]aamd op f#aj p] ,h4,a4 voor ,noordholl& en f#f p] ,h4,a4 voor ,friesl&4 ,e5 me]d]e opbr5g/ van f#fhjjjj p] ja> nu v]teg5woordigt bij e5 r5tevoet van #c1e pct4 re$s e5 kapitaal van #ai1e millio5 guld54 ,dit cijf] wordt sle*ts g5oemd om e5ig d5kbeeld te gev5 van de wa>de1 die door go$ +eli*te p]son5 aan sommige indirecte voordeel5 wordt toegek5d1 ge5sz9s om het g5oemde b$rag 9 m9d]+ van de ko/5 d] afsluit+ te will5 br5g54 ,hoe dit e*t] ook zij1 en al z\ t5 opzi*te van de afsluit+ d] ,zuid]zee1 die to* /ellig als e5 w]k van op5ba> nut kan word5 bes*\wd1 hetzelfde /&punt mog5 word5 +5om51 wa>op m5 zi* tot dusv] bij d5 aanleg van alle groote op5b>e w]k51 als de aanleg d] ,/aatsspoorweg5 en van het ,m]w$ekanaal1 de v]bet]+ van d5 ,rott]dams*5 ,wat]weg en de v]legg+ van d5 ,maasmond1 heeft ge/eld1 dat namelijk da>bij niet mag word5 geis*t1 dat de van die w]k5 te v]wa*t5 voordeel5 vooraf 9 geldswa>de moet5 zijn uit te drukk51 om teg5ov] de ko/5 te word5 ge/eld1 de ond]geteek5d5 zijn to* van oordeel1 dat er met het oog op de voordeel5 van de afsluit+ alln ge5 voldo5de aanleid+ z\ be/aan om de uitvo]+ van dit w]k op zi* zelf voor te /ell54 ,zij sluit5 zi* hi]m$e aan bij de zo[el door de ,zuid]zeev]e5ig+ als door de ,/aatscommissie uitgesprok5 me5+3 dat de voordeel5 van d5 afsluitdijk niet van di5 a>d zijn1 dat het w5s*elijk z\ wez5 om alle5 met het oog da>op1 geheel afges*eid5 van e5e lat]e droogmak+1 de afsluit+ t5 uitvo] te legg54 ,de droogmak+4 ,&]s wordt ev5wel de rek5+1 indi5 de afsluit+ van de ,zuid]zee wordt v]bond5 met de droogmak+ van e5 deel d] afgeslot5 wat]vlakte4 ,de droogmak+ to* is1 vooral wanne] zij ond] bes*utt+ van d5 afsluitdijk op m9d] ko/b>e wijze kan word5 tot /& gebra*t1 e5 productief w]k1 wa>van met /elligheid kan word5 v]wa*t dat de re*t/reeks*e voordeel5 de uitgav5 zull5 ov]treff54 ,wordt d]halve de droog te mak5 opp]vlakte groot g5oeg gekoz51 dan zal het op de droogmak+ te v]krijg5 ov]s*ot 9 elk geval kunn5 opweg5 teg5 het nadeelige saldo1 dat op de ko/5 van de afsluit+ zal ov]blijv51 indi5 de voordeel5 van deze laat/e m9d] hoog word5 ges*at dan de voor het w]k g]aamde uitgaaf4 ,ontw]p van de ,zuid]zeev]e5ig+4 ,de ,zuid]zeev]e5ig+ heeft er uit d5 a>d d] zaak na> ge/reefd om het ontw]p voor de droogmak+ zoodanig 9 te ri*t51 dat zooveel grond z\ word5 drooggelegd als met het oog op de ho$anigheid van d5 bodem en op de bij het beh\d van e5 ,i,jsselmeer betrokk5 belang5 mogelijk s*e54 ,de ,/aatscommissie heeft1 ho(dzakelijk met het oog op de belang5 d] def5sie en van de s*eepva>t1 d5 vorm en de grootte van de ontworp5 inpold]+5 e5igsz9s gewijzigd1 wa>door de gezam5lijke opp]vlakte van de droog te mak5 grond5 iets kle9]1 en d]halve die van het ,i,jsselmeer iets groot] w]d1 ma> heeft to* het ontw]p van de v]e5ig+ 9 ho(dtrekk5 aangeh\d54 ,volg5s het voor/el d] ,/aatscommissie z\d5 9 de afgeslot5 ,zuid]zee vi] inpold]+5 word5 gemaakt en wel3 e5 noordwe/elijke pold]1 groot ongeve] #bagjj ,h4,a4 wa>van ongeve] #ahgjj ,h4,a4 vru*tba> l&4 e5 zuidoo/elijke pold]1 groot ongeve] #ajggfj wa>van ongeve] #ihiij ,h4,a4 vru*tba> l&4 e5 zuidwe/elijke pold]1 groot ongeve] #caebj wa>van ongeve] #bghbj ,h4,a4 vru*tba> l&4 e5 noordoo/elijke pold]1 groot ongeve] #ejhej wa>van ongeve] #dhijj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ----------- ,te zam5 #baahcj wa>van ongeve] #aiddaj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ,na voltooi+ van deze inpold]+5 z\ dan e5 ,i,jsselmeer ov]blijv5 t] grootte van #adejjj ,h4,a4 ,voor de uitvo]+ van het geheele w]k1 de afsluit+ inbegrep51 w]d door de ,/aatscommissie e5 tijdvak van #cc j>5 noodig gea*t4 ,de afsluitdijk z\ word5 gemaakt 9 de e]/e neg5 j>54 ,9 het #h/e ja> z\ word5 begonn5 met de b$ijk+ van d5 noordwe/elijk5 pold]1 9 het #aa;de met die van d5 zuidoo/elijk51 9 het #ba/e met die van d5 zuidwe/elijk5 en 9 het #be/e met die van d5 noordoo/elijk5 pold]4 ,de noordwe/elijke pold] z\ geheel droog en 9 cultuur gebra*t zijn 9 het #ad;de1 de zuidoo/elijke 9 het #bd/e1 de zuidwe/elijke 9 het #bh/e en de noordoo/elijke 9 het #cc/e ja>4 ,de ko/5 van de inpold]+5 w]d5 door de ,/aatscommissie g]aamd als volgt3 de noordwe/elijke pold] f #abgjjjjj zuidoo/elijke #fahejjjj zuidwe/elijke #bbhejjjj noordoo/elijke #cbejjjjj ------------ ,te zam5 f #abiijjjjj ,met de ko/5 van d5 afsluitdijk en de bijbehoor5de w]k5 ad f#egajjjjj en het b$rag van f#bjjjjjj voor voorzi5+ 9 de belang5 d] def5sie1 dat zooals hi]bov5 is opgem]kt t5 la/e van de droogmak+ zal moet5 kom51 wordt de begroot+ van het voll$ige ontw]p d] ,/aatscommissie dus rond #ahi millio5 guld54 ,voor deze uitgaaf1 9 #cc j>5 te be/$51 z\ e5e opp]vlakte van ruim #aidjjj ,h4,a4 vru*tba> l& word5 v]kreg51 wa>van de opbr5g/1 na> de ,/aatscommissie 9 ha> v]slag aantoonde1 ze] wa>s*ijnlijk voldo5de z\ zijn om de uitgav51 die voor de afsluit+ inbegrep51 te dekk51 zelfs al w]d5 de voordeel5 van deze laat/e niet ond] cijf]s gebra*t en m$ege/eld4 ,opgevat op de wijze als door de ,/aatscommissie w]d voorge/eld kan dus de uitvo]+ van het plan 9 zijn geheel e5e voordeelige ond]nem+ word5 gea*t1 en het z\ zek] te v]d$ig5 zijn zoo de uitvo]+ van ,/aatswege van het voll$ige ontw]p ?ans w]d voorge/eld4 ,het is e*t] niet te ontk5n5 dat 9 de groote ko/5 en d5 lang5 duur van het w]k e5 bezwa> is geleg51 en te v]wond]5 is het da>om niet1 dat vel5 a>zel5 om 's l&s cr$iet voor zulk e5 b$rag en g$ur5de zulk e5 lang tijdsv]loop te v]b9d54 ,bep]k+ van het plan4 ,ook de ond]geteek5d5 oordeel5 het m9d] gew5s*t1 de uitvo]+ van e5 w]k van d]gelijk5 omvang als het door de ,/aatscommissie aanbevol5 gewijzigde ontw]p van de ,zuid]zeev]e5ig+ 9 ne wet va/ te legg51 en a*t5 het bet]1 en al?ans voorzi*tig]1 om nu alle5 te besluit5 tot wat het e]/ voor de h& ligt1 ond] voorwa>de ev5wel dat dit pa/ 9 het groote geheel1 en dat er voldo5de zek]heid be/a1 dat met het nu te ond]nem5 w]k1 ook op zi* zelf bes*\wd1 e5 behoorlijke rek5+ zal word5 gemaakt4 ,de bep]k+ van het w]k tot de afsluit+ alln voldoet1 gelijk hi]bov5 is aangetoond1 niet geheel aan de laat/g5oemde voorwa>de4 ,het ligt nu voor de h&1 aan de afsluit+ te v]b9d5 de droogmak+ van zveel grond1 dat door de wa>de da>van1 gevoegd bij die van de directe en indirecte voordeel5 van de afsluit+1 de uitgav5 ruims*oots g$ekt kunn5 word5 gea*t4 ,op deze wijze zal1 zelfs al blijv5 de &]e door de ,/aatscommissie voorge/elde inpold]+5 door lat]e ongun/ige tijdsom/&igh$5 a*t]wege1 nooit e5 onvru*tba> w]k begonn5 zijn1 en zull5 de aan het w]k t5 ko/e gelegde geld5 op zijn m9/ door ev5 groote voordeel5 word5 opgewog54 ,van dit /&punt zijn de ond]geteek5d5 uitgegaan bij hun voor/el1 om1 9 de wet die de afsluit+ beveelt op te nem5 de droogmak+ van twee d] door de ,/aatscommissie aanbevol5 inpold]+51 en wel de noordwe/elijke1 kor!id%alve 9 het v]volg ,wi]+]pold] te noem51 en de zuidwe/elijke ( ,hoorns*e pold]4 ,deze beide droogmak]ij51 de e]/e uit ze] go$51 de twe$e uit d5 all]be/5 kleigrond be/a&e1 zijn voor e5e spo$ige ontwikkel+ van het l&b\wb$rijf het gun/ig/ geleg54 ,zij gr5z5 to* aan het oude l& van ,noordholl&1 wa> l&b\w en zuivelb$rijf tot e5 hoog5 trap van ontwikkel+ zijn gekom51 wa> go$e m>kt5 aanwezig zijn en van wa>uit de ho(d/ad langs go$e spoor- en wat]weg5 9 kort5 tijd kan word5 b]eikt4 ,de indijk+ en droogmak+ van de b$oelde grond51 al?ans van e5 deel da>van1 is re$s me]mal5 t] sprake gekom51 e*t] zond] dat da>aan het d5kbeeld e5] voorafga&e afsluit+ van de ,zuid]zee w]d v]bond54 ,zo[el voor het ,wi]+]me] als voor het ,hoorns*e ,hop w]d5 plann5 tot indijk+ en droogmak+ opgemaakt1 wa>voor concessie w]d aangevraagd4 ,wel e5 bewijs1 dat 9 de drooglegg+ van deze grond5 re$s lang e5e vru*tdrag5de ond]nem+ w]d gezi54 ,de ontworp5 ,wi]+] pold] is groot #bagjj ,h4,a41 wa>van #ahgjj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ,de ontworp5 ,hoorns*e pold] is groot #caebj wa>van #bghbj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ------------ ,de beide pold]s te zam5 dus groot #ecbbj ,h4,a41 wa>van #dfebj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ,de opp]vlakte van het ,i,jsselmeer1 zond] inpold]+ #cfjjjj ,h4,a4 b$rag5de1 wordt door de b$ijk+ van de beide pold]s t]uggebra*t tot #cjgjjj ,h4,a4 ,ko/54 ,de ram+ van het w]k wordt1 bij bep]k+ d] droogmak+ tot de beide we/elijke pold]s1 als volgt3 ,uit te vo]5 w]k54 ,b5oodigd ,gezam5lijk b$rag4 b$rag4 ---------------------------------------- ----------------------------- ,de afsluit+4 ,i4 ,de afsluitdijk met de da>bij behoor5de w]k53 a4 ,afsluitdijk f #bhacjjjj b4 ,w]k5 op ,wi]+5 #hjjjjjj c4 ,kanaal ,h>l+5-,piaam1 met inbegrip d] v]hoog+ van d5 ze$ijk tuss*5 ,piaam en ,zurig #behejjj d4 ,v]hoog+ van d5 ,balgdijk 9 ,noordholl&1 en v]bet]+ van de hav5s #fjjjjj e4 ,onvoorzi5e w]k5 9 v]b& met de afsluit+1 en t] afrond+ #adhejjj ----------- f #djhjjjjj ,,ii4 ,de v]bet]+ van het ,zwols*e ,diep #cefdjjj ,,iii4 ,de voorzi5+ 9 de belang5 d] def5sie #ajjjjjjj ,,iv4 ,de voorzi5+ 9 de viss*]ijbelang5 #dejjjjj ,v4 ,de voorzi5+ 9 de belang5 d] wat]v]v]s*+ van ,am/]dam1 en t] afrond+ #bcfjjj ,de droogmak+4 ,,vi4 ,de inpold]+5 a*t] d5 afsluitdijk a4 ,de ,wi]+]pold] f #abgjjjjj b4 ,de ,hoorns*e pold] #bbhejjjj ----------- #ceeejjjj ----------- ,totaal f #idfejjjj ,de totale ko/5 van het bep]kte plan kunn5 alzoo ge/eld word5 op rond #ie millio5 guld54 ,hi]van kom51 als m5 van de uitgav5 voor de def5siew]k5 /elt #h millio5 op rek5+ van de afsluit+ en #b millio5 op rek5+ van de droogmak+1 voor rek5+ van de afsluit+ #eg millio51 en voor rek5+ van de droogmak+ #ch millio54 ,de uitvo]+ van het bep]kte plan zal kunn5 ges*i$5 9 #ah j>51 g$ur5de welk tijdv]loop dus gemiddeld e5 b$rag van ruim #e millio5 's ja>s zal zijn te be/$51 en wel als volgt3 ,te be/$5 b$rag 9 ,ja>4 ,uit te vo]5 w]k54 millio55 guld5s4 ---------------------------------------- -------------------------- #a ,afsluitdijk en def5siew]k5 #f4e #b idem #f #c idem #g #d idem #g #e ,afsluitdijk1 def5siew]k5 en v]bet]+ ,zwols*e ,diep #g4e #f ,afsluitdijk1 def5siew]k51 v]bet]+ ,zwols*e ,diep en voorzi5+ 9 de viss*]ijbelang5 #aa4e #g ,afsluitdijk1 def5siew]k5 en v]bet]+ ,zwols*e ,diep #e4e #h ,afsluitdijk1 def5siew]k5 en ,wi]+]pold] #e #i ,afsluitdijk1 en ,wi]+] pold] #d #aj ,wi]+] pold] #c #aa ,wi]+] pold] en ,hoorns*e pold] #e #ab idem #e #ac idem idem4 en def5siew]k5 #e #ad idem idem #e #ae ,hoorns*e pold] #d #af idem #c #ag idem #c #ah idem #b ------------ ,totaal #ie ,de afsluitdijk zal 9 het #i;de ja> voltooid word54 ,9 het #h/e ja> zal word5 begonn5 met de w]k5 tot b$ijk+ van d5 ,wi]+]pold]1 welke pold] 9 het #ad;de ja> droog en v]kaveld kan zijn4 ,9 het #aa;de ja> zal word5 begonn5 met de w]k5 tot b$ijk+ van d5 ,hoorns*5 pold]1 die 9 het #ah;de ja> droog en v]kaveld kan zijn4 ,aan het e9d van het #ah;de ja> zal dan e5e opp]vlakte van ruim #dfejj ,h4,a4 vru*tba> l& zijn v]kreg54 ,f9ancieele bes*\w+54 ,door de droogmak+ te bep]k5 tot de beide we/elijke pold]s wordt bij uitvo]+ van de wet de uitgaaf tot #ie millio5 en de tijd van uitvo]+ tot #ah j>5 bep]kt4 ,zo[el ko/5 als tijd word5 dus t]uggebra*t tot ongeve] de helft van hetge5 bij uitvo]+ van de voor/ell5 d] ,/aatscommissie z\ word5 v]eis*t4 ,het is duidelijk dat hi]door het geheele w]k bet] ov]zi5ba> wordt4 ,gevraagd zal e*t] word5 ( aan de uitvo]+ ook van dit bep]kte plan ge5 ov]weg5de f9anciele bezw>5 zijn v]bond54 ,lang en ern/ig heeft deze vraag de ond]geteek5d5 bezig geh\d52 veel e]d] dan nu ges*i$t z\ het ontw]p zijn +$i5d1 w>e het niet1 dat aan de f9anciele quae/ie bijzond]e a&a*t moe/ word5 gegev54 ,nu zull5 de ond]geteek5d5 ge5sz9s bew]5 dat het hun gelukt is e5 plan te ontw]p51 wa>door alle bezw>5 zijn opgehev52 zij me55 e*t] te kunn5 aantoon51 dat de gevraagde (f]s op v]re na z groot niet zijn1 als zij zi* bij e5e e]/e bes*\w+ voordo54 ,m5 moet e5 s*]pe gr5slijn trekk5 tuss*5 de ko/5 d] afsluit+ en die d] droogmak+4 ,de afsluit+ zelve zal--da>gelat51 dat zij de droogmak+ veel m9d] ko/ba> zal mak5--voor d5 ,/aat ge5 direct voordeel oplev]54 ,wel zull5 de omligg5de /rek5 belangrijke voordeel5 g5iet51 ma> de s*atki/ van het ,rijk zal da>bij niet gebaat zijn4 ,de ond]geteek5d5 z\d5 da>om de ko/5 d] afsluit+ t5 b$rage van f#egjjjjjj bes*\wd will5 zi5 als e5e uitgaaf zond] me]4 ,is die som e*t] e5maal be/e$ en alles tot /& gekom5 wa>voor zij moet di551 dan tre$t m5 9 e5 geheel &]5 toe/&4 ,de droogmak+5 zelve kunn5 dan ond] zoo gun/ige voorwa>d5 word5 ond]nom5 dat aan h>e r5tabiliteit1 ook al rek5t m5 int]e/ op int]e/1 niet me] kan getwijfeld word54 ,wel zull5 dan groote kapital5 voor de uitvo]+ bije5gebra*t moet5 word51 do* da>uit zull5 ge5e v]hoog+5 van het budget d] gewone uitgav5 voortvloei54 ,met &]e woord53 is de afsluit+ volbra*t1 dan wordt de droogmak+ e5e ond]nem+1 die h>e ko/51 alles da>ond] begrep51 zal go$ mak54 ,de mogelijkheid be/aat zelfs dat zij me] dan dit zal do51 do* het w>e niet voorzi*tig ?ans re$s da>op te rek554 ,door deze bes*\w+ komt de f9anciele zijde van het vraag/uk 9 e5 &]1 en--na> de ond]geteek5d5 me55--e]/ 9 het w>e li*t1 want de geheele zaak1 voor zoov] zij de beurz5 d] bela/+s*uldig5 raakt1 blijkt nu hi]op n$] te kom51 hoe m5 de f#egjjjjjj uit de gewone middel5 kan dekk54 ,uit deze to* moet5 zij t5 slotte gevond5 kunn5 word51 zal m5 de droogmak+ zelve kunn5 beh&el5 als e5 ond]nem+1 die al h>e ko/51 r5te da>ond] begrep51 t5 volle go$ maakt4 ,het e5v\dig/ middel da>toe z\ natuurlijk zijn1 de voor dat doel te be/$5 geld5 i$] ja> als e5 gewone uitgaaf aan te m]k54 ,ma> dit z\ v]hoog+ d] bela/+5 g$ur5de ongeve] neg5 j>5 met e5 aanzi5lijk b$rag t5 gevolge hebb51 en da>teg5 be/aan ern/ige bezw>54 ,het zal onv]mijdelijk zijn1 de uitgav5 voor de afsluit+ ov] e5 lang] tijdsv]loop te v]deel54 ,hoe lang dat tijdsv]loop zal moet5 zijn1 hangt af van om/&igh$54 ,e5e becijf]+1 wa>aan e5e r5te van #c pct4 t5 grondslag w]d gelegd1 de$ zi51 dat indi5 voor de v]eis*te uitgaaf e5]zijds telk5 j>e w]d gele5d1 ma> &]zijds van het e]/e ja> af f#bjjjjjj voor r5te en afloss+ w]d aangewez51 9 #fj j>5 tijds de le5+5 g$elgd z\d5 zijn4 ,het is e*t] niet zek]1 zelfs niet wa>s*ijnlijk1 dat i$] ja> voor de geheele v]eis*te uitgaaf gele5d zal moet5 word51 want de uitkom/5 van e5 di5/ja> zijn dikwijls gun/ig] dan zij zi* bij het opmak5 d] begroot+5 liet5 aanzi51 zoodat po/51 die m5 ond] de buit5gewone _h g]angs*ikt1 uit de gewone middel5 be/r$5 w]d54 ,afges*eid5 hi]van kan de toe/& d] kas zoodanig zijn1 dat het sluit5 e5] le5+1 zelfs tijdelijke kasv]/]k+1 uit/el g$oogt4 ,de hi]bov5 g5oemde t]mijn van #fj j>5 is d]halve e5 maximum2 hij kan aanm]kelijk word5 bekort4 ,dit alle5 /aat va/3 wil het w]k op f9ancieel gezonde grondslag5 word5 ond]nom51 dan zull5 gewone middel5 tot e5 b$rag van f#bjjjjjj da>voor bes*ikba> moet5 zijn1 en wel g$ur5de e5 groot getal j>51 dat intuss*5 het cijf] van #fj niet ov]s*rijd5 zal4 ,het f9anciele vraag/uk lo/ zi* d]halve op 9 e5e v]hoog+ van het budget d] gewone uitgav5 g$ur5de e5 vrij lang5 tijd met f#bjjjjjj 's ja>s4 ,niet t]/ond zal die v]hoog+ ont/aan4 ,heeft de wet het ,/aatsblad b]eikt1 dan kunn5 de w]k5 niet onv]wijld word5 ond]nom51 da> nog veel voorb]eid5de arbeid1 ook onteig5+swett51 noodig zull5 zijn4 ,vr het d]de ja> na de tot/&kom+ d] wet zal ge5 belangrijke po/ op ho(d/uk ,,ix d] ,/aatsbegroot+ gebra*t word54 ,ma> dn moet5 de f#bjjjjjj bes*ikba> zijn1 desv]eis*t door v]/]k+ d] inkom/54 ,desv]eis*t1 en na de m$$eel+5 van d5 ,m9i/] van ,f9ancin 9 zijne r$e van #bj ,septemb] ll4 bij de aanbi$+ d] ,/aatsbegroot+ voor #aija g$aan1 kan bezwa>lijk word5 voorgespiegeld1 dat de hi]b$oelde noodzakelijkheid a*t]wege zal blijv54 ,do* al mo*t dit niet door e5 gun/ig5 sam5loop van om/&igh$5 gebeur51 zoodat ov] enkele j>5 de inkom/5 opnieuw v]/]kt moe/5 word51 dan z\d5 de ond]geteek5d5 dez5 prijs niet te hoog a*t5 voor hetge5 da>door v]kreg5 w]d4 ,zwa>d] en pijnlijk] (f]s zijn door volk5 gebra*t om hun grondgebi$ uit te breid54 ,voor die f#bjjjjjj op te br5g5 g$ur5de e5 tijdp]k van t5 hoog/e #fj j>51 z\ m5 de mogelijkheid v]krijg5 om1 zond] v]d]e la/5 op te legg5 aan de burg]ij1 van liev]l$e e5e geheele prov9cie toe te voeg5 aan ons l&4 ,dit laat/e moet nog 9 bijzond]h$5 word5 toegeli*t4 ,door de droogmak+ van het tweetal ?ans da>voor te be/emm5 g$eelt51 zal1 na aftrek van d5 voor weg51 dijk5 en wat]gang5 9 te nem5 grond1 #dfejj ,h4,a4 vru*tba> l& word5 aangewonn54 ,trekt m5 hi]van nog1 zooals door de ,/aatscommissie is g$aan1 af #a van de opp]vlakte1 te res]ve]5 voor de uitbreid+ van de nieuw te /i*t5 geme5t51 en aan deze ko/eloos af te /aan1 dan blijft er ov] aan vru*tba> v]koopba> l&3 9 d5 ,wi]+]pold] rond #ahejj ,h4,a4 ,hoorns*5 #bgejj ---------- te zam5 #dfjjj ,h4,a4 ,deze grond kan1 na> gelang van de vord]+ d] droogmak+1 9 g$eelt5 word5 uitgegev54 ,het is w5s*elijk1 dat die uitgifte e]/ plaats heeft na v]loop van drie j>5 na de droogvall+ van d5 grond1 g$ur5de welke j>5 de beb\w+ dan voor rek5+ van d5 ,/aat kan ges*i$54 ,9 v]b& hi]m$e en met de grootte van de afdeel+51 wa>9 de pold]s na> hunne hoogteligg+ v]deeld word51 z\d5 dan1 te beg9n5 met het #ad;de ja>1 ja>lijks ongeve] #ehjj ,h4,a4 kunn5 word5 uitgegev51 zoodat de laat/e uitgifte 9 het #ba/e ja> plaats heeft4 ,zond] dat hi] behoeft te word5 uitgemaakt op welke wijze de grond zal word5 uitgegev51 mag to* wel word5 aang5om51 dat 9 de v]koopwa>de da>van de voor droogmak+ uitgegev5 geld5 zull5 word5 t]uggevond54 ,dat bij uitvo]+ van dit bep]kte plan ja>lijks nog ge5 #fjjj ,h4,a41 en 9 het geheel sle*ts #dfjjj ,h4,a41 aan de m>kt zull5 word5 gebra*t1 en dat nog wel van d5 mee/ gun/ig geleg5 grond1 zal er zek] toe bijdrag5 om de vrees voor ne]drukk+ van de koop- ( pa*tprijz5 weg te nem54 ,de ,/aatscommissie noemde 9 ha> rapport voor de v]mo$elijke v]koopwa>de van d5 grond ge5 cijf]1 al w]d door ha> e5e b]ek5+ gegev5 van d5 ko/5d5 prijs van d5 grond 9 v]s*ill5de ond]/ell+51 e5 prijs wa>aan de v]koopwa>de van d5 grond dus gelijk z\ moet5 zijn1 opdat de ko/5 d] ond]nem+ g$ekt kunn5 word5 gea*t4 ,de ko/5de prijs z\1 bij voorafga&e afsluit+1 wa>van de ko/5 ov] de vi] inpold]+5 word5 omgeslag51 volg5s de ,/aatscommissie zijn3 gemiddeld f#ihb d] ,h4,a4 indi5 ge5 r5te 9 rek5+ wordt gebra*t1 en f#acej p] ,h4,a4 met bijrek5+ van e5v\dige r5te4 ,e5 bet] uitgangspunt geeft de wa>s*ijnlijke opbr5g/ van de nieuwe grond54 ,de ,/aatscommissie me5de die opbr5g/ 7pa*twa>de7 op f#fj p] ,h4,a4 te mog5 ram51 na aftrek van de dijks- en pold]la/51 en wel op grond van de cijf]s1 welke door de commissie van s*att]s voor de h]zi5+ d] bela/b>e opbr5g/ van de ongeb\wde eig5domm5 zijn gegev54 ,dat die ram+ niet bijzond] hoog is1 bewijz5 de pa*t5 van f#ij f#abj p] ,h4,a41 die h$5 t5 dage word5 be/e$ 9 de ,i,jpolders1 wa>m$e e5 groot deel d] grond5 9 de nieuwe pold]s het be/ zull5 zijn te v]gelijk54 ,e5 pa*twa>de nu van f#fj p] ,h4,a4 v]teg5woordigt voor de #dfjjj ,h4,a4 van de ,wi]+]- en ,hoorns*e pold]s e5 ja>lijks*e opbr5g/ van f#bgfjjjj4 ,de totale ko/5 van het bep]kte droogmak+splan1 zond] de afsluit+ en de bijkom5de w]k51 zull5 volg5s de hi]bov5 gegev5 ram+1 b$rag5 ongeve] #ch millio5 guld51 welke ko/5 tot #dh1e millio51 ov]e5kom5de met e55 ja>lijks*5 r5tela/ van f#agjjjjj bij e5 r5tevoet van #c pct4 zull5 /ijg51 indi5 r5te op r5te 9 rek5+ word5 gebra*t en ond]/eld wordt dat voor elk d] beide pold]s alle grond5 drie ja> na de droogmak+ 9 gebruik zijn gegev54 ,de ja>lijks*e opbr5g/ zal dus d5 ja>lijks*5 r5tela/ volg5s deze rek5+ met ruim #a millio5 guld5 kunn5 ov]treff51 wa>uit g5oegzaam blijkt1 dat die droogmak+5 na de afsluit+ als w9/gev5de ond]nem+5 bes*\wd kunn5 word54 ,de ond]geteek5d5 a>zel5 dan ook niet1 als hunne ov]tuig+ uit te sprek51 dat de uitvo]+ van het 9 dit wetsontw]p ne]gelegde plan zond] geva> voor 's l&s geldmiddel5 kan word5 ond]nom54 ,welli*t zal hi] de opm]k+ word5 gemaakt1 dat1 t]wijl de ,/aat alle uitgav5 draagt1 de voordeel5 van de afsluit+ voor het groot/e deel zull5 word5 g5ot5 door de om de ,zuid]zee geleg5 l&/rek54 ,dit is volkom5 wa>4 ,alle5 de besp>+ op het ond]h\d van de ,rijks zee- en hav5w]k5 en op de ko/5 d] bemal+ van het ,noordzeekanaal komt re*t/reeks aan de ,/aatskas t5 go$e4 ,ov]ig5s kom5 de voordeel5 voor de s*eepva>t en voor het l&v]ke] groot5deels1 en komt de besp>+ op het ond]h\d d] zeew]+5 en op de ko/5 d] wat]looz+ geheel t5 voordeele van de inwon]s d] omligg5de prov9cin en wat]s*app51 t]wijl de bet]e wat]v]v]s*+ van ,friesl& en ,noordholl& 9 de e]/e plaats t5 go$e komt aan de bezitt]s en bewon]s d] 9 die gewe/5 geleg5 l&]ij54 ,deze ov]weg+ mag e*t]1 na> de ov]tuig+ van de ond]geteek5d51 niet geld5 wa> het betreft de economis*e wa>de te bepal5 van e5 w]k van op5ba> nut als dit4 ,ook bij &]e groote op5b>e w]k5 is dit niet ges*i$4 ,( vloeid5 de voordeel5 van de v]bet]+ van d5 ,rott]dams*5 wat]weg1 van d5 aanleg van het ,m]w$ekanaal en van zoo m5ig &] ko/ba> op ,rijksko/5 uitgevo]d w]k re*t/reeks 9 de ,/aatskas ( kwam5 deze gelijkelijk aan alle +ezet55 van ,n$]l& t5 go$e8 ,na> de me5+ van de ond]geteek5d5 re*tva>dig5 de groote belang51 die voor niet m9d] dan vijf prov9cin aan de afsluit+ d] ,zuid]zee zijn v]bond51 t5 volle dat de ko/5 van dit w]k geheel door d5 ,/aat word5 g$rag51 en dit des te me] wa> e5 aanzi5lijk deel van die ko/5 door de droogmak+ re*t/reeks 9 de ,/aatskas zal t]ugvloei54 ,van het vord]5 e5] bijdrage 9 de ko/5 van de betrokk5 belanghebb5d5 moet dan ook ditmaal word5 afgezi51 te me] da> het b$rag di] bijdrage niet 9 billijkheid z\ kunn5 word5 va/ge/eld voordat de rek5+ van de droogmak+ geheel 0 afgeslot54 ,lat]e droogmak+54 ,na uitvo]+ van de afsluit+ en de droogmak+ d] beide we/elijke pold]s1 wa>op het wetsontw]p betrekk+ heeft1 is het te v]wa*t5 dat de droogmak+ van de beide &]e pold]s ( van &]e deel5 van het ,i,jsselmeer zal word5 t] h& g5om51 hetzij door dit gesla*t1 hetzij door e5 volg5d4 ,de ?ans voorge/elde afsluit+ van de ,zuid]zee zal aan die lat]e droogmak+ ev5ze] t5 go$e kom5 als zij het doet aan die van de beide we/elijke pold]s4 ,de droogmak+ zond] voorafga&e afsluit+ w]d door de ,/aatscommissie g]aamd3 voor d5 zuidoo/elijk5 pold] op f #hejjjjjj noordoo/elijk5 #ejejjjjj ----------- te zam5 op f #aceejjjjj ,de droogmak+ bij voorafga&e afsluit+ w]d g]aamd3 voor d5 zuidoo/elijk5 pold] op f #fahejjjj noordoo/elijk5 #cbejjjjj ----------- te zam5 op f #idcejjjj ,het v]s*il b$raagt ruim #da millio5 guld51 welk b$rag door de voorafga&e afsluit+ op de ko/5 van droogmak+ d] beide oo/elijke pold]s wordt bespa>d4 ,droogmak+ met afsluit+ 9 v]gelijk+ met droogmak+ zond] afsluit+4 ,hi] is het de plaats om de vraag te /ell51 die re$s door de ,/aatscommissie bij de bes*\w+ van het voll$ige plan van droogmak+ is ge/eld en beantwoord1 en die bij dit bep]kte plan nog me] op d5 voorgrond komt3 ,is het wel w5s*elijk de ,zuid]zee e]/ af te sluit5 alvor5s tot droogmak+ ov] te gaan8 ,het is to* niet te ontk5n5 dat de afsluit+1 die met de da>aan onv]mijdelijk v]bond5 uitgav5 voor viss*]ij-1 afwat]+s-1 s*eepva>t- en def5siebelang51 e5 b$rag van #eg millio5 guld5 vord]t1 voordat nog e5 hect>e grond is drooggemaakt1 de ko/5 van het geheele w]k ze] hoog opvo]t4 ,wa> nu niet1 zooals de ,/aatscommissie voor/elde1 aan de afsluit+ t]/ond de droogmak+ van ruim #aidjjj ,h4,a41 do* zooals dit voor/el luidt de droogmak+ van sle*ts #dfejj ,h4,a4 vru*tba> l& wordt v]bond51 klemt dit bezwa> te /]k]4 ,is nu e5 d]gelijke w]kwijze1 zoo zal word5 gevraagd1 wel met e5 go$ f9ancieel beleid ov]e5 te br5g51 en ligt het niet veel me] voor de h& om onmiddellijk met het mak5 van e5 d] beide inpold]+5 te beg9n51 en dan1 wanne] de da>m$e te v]krijg5 uitkom/5 zulks wettig51 ook d5 twe$51 en desv]kiez5de lat] ook d5 d]d5 en d5 vi]d5 pold] droog te mak58 ,om die vraag go$ te beantwoord51 moet het oog geve/igd word5 op de voordeel5 die de afsluit+ bi$t1 zo[el op zi* zelf voor de omr+5de l&/reek als voor de drooggemaakte pold]s4 ,de e]/b$oelde voordeel5 zijn 9 het vor5/a&e uitvo]ig beh&eld4 ,er blijft dus ov] na te gaan welke de voordeel5 zijn van de afsluit+ voor de inpold]+54 ,voore]/ kunn5 9 de afgeslot5 ,zuid]zee de dijk5 van de nieuwe pold]s go$koop] word5 gemaakt2 zij behoev5 dan sle*ts e5e wat]ke]+ te vorm5 teg5 de hoog/e wat]/&5 die op het afgeslot5 ,i,jsselmeer te wa*t5 zijn1 en kunn5 dus aanm]kelijk lag] blijv5 en op e5v\dig] en go$koop] wijze word5 sam5ge/eld dan wanne] zij 9 de op5 ,zuid]zee moe/5 word5 aangelegd en de hoog/e /ormvlo$5 moe/5 ke]54 ,ook het ond]h\d van deze dijk5 zal belangrijk m9d] ko/54 ,t5 &]e zal de bemal+ van de inpold]+5 bij voorafga&e afsluit+ 9 gun/ig] conditie v]ke]54 ,indi5 to* de /oomgemal5 op de op5 ,zuid]zee uitslaan zal 9 d5 regel tot e5 hoog] peil moet5 word5 opgemal5 dan wanne] op het afgeslot5 ,i,jsselmeer kan word5 uitgeslag54 ,de ,/aatscommissie b]ek5de de ko/5 van droogmak+ zond] voorafga&e afsluit+3 voor d5 ,wi]+]pold] op f #badjjjjj ,hoorns*5 #cgcjjjjj ---------- voor de beide pold]s f #ehgjjjjj en de ko/5 van de droogmak+ met afsluit+3 voor d5 ,wi]+]pold] op f #abgjjjjj ,hoorns*5 #bbhejjjj ---------- voor de beide pold]s f #ceeejjjj ,het v]s*il1 dus de besp>+ op de ko/5 van droogmak+1 is ruim #bc millio5 guld54 ,dit b$rag klimt tot ruim #fd millio5 indi5 da>bij wordt gevoegd de besp>+1 ad ruim #da millio51 die op de ko/5 van droogmak+ d] beide oo/elijke inpold]+5 door de voorafga&e afsluit+ wordt v]kreg54 ,da>bij komt dan nog de door de afsluit+ te v]krijg5 besp>+ op de ond]h\dsko/5 van de pold]dijk5 en op de ko/5 van bemal+ d] inpold]+51 welke besp>+ m]kba> zal zijn aan het lag]e b$rag d] pold]la/54 ,ma> niet ov]weg+5 van bloot f9anciel5 a>d moet51 na> de ,rege]+ me5t1 d5 doorslag gev5 bij de keus tuss*5 droogmak+ met en zond] afsluit+4 ,er zijn r$55 van &]5 a>d die1 ook afgezi5 van het geldelijk voordeel1 besli/ de voorkeur moet5 do5 gev5 aan het plan tot droogmak+ met voorafga&e afsluit+4 ,da> zijn voore]/ de bezw>51 die voor de militaire v]d$ig+ des l&s v]bond5 zijn aan het mak5 van de inpold]+5 wanne] de ,zuid]zee niet wordt afgeslot51 en die er zelfs wa>s*ijnlijk toe z\d5 moet5 leid5 om van de l&aanw9n+1 al?ans voor zooveel de beide oo/elijke pold]s betreft1 af te zi54 ,v]volg5s moet 9 het oog word5 geh\d5 dat de veiligheid van de nieuwe inpold]+5 veel bet] is gewa>borgd met dan zond] afsluitdijk4 ,met afsluitdijk to* zull5 de nieuwe pold]s a*t] me]dijk5 kom5 te ligg5 die t5 opzi*te van de zee slap]dijk5 zijn4 ,zelfs 9 het bijna ond5kb>e geval van e5 doorbraak 9 d5 afsluitdijk tijd5s /ormvlo$1 z\ wel de wat]/& van het ,i,jsselmeer belangrijk rijz51 do* wa>s*ijnlijk niet 9 die mate dat de me]dijk5 van de pold]s1 die e5e m9/e hoogte van #b4ej ,m4 ,n4 ,a4 ,p4 bekom51 z\d5 ov]loop54 ,zond] afsluitdijk da>5teg5 zull5 de nieuwe pold]s onmiddellijk zijn geleg5 a*t] ze$ijk51 die bij /ormvlo$5 e5 groot wat]v]s*il zull5 moet5 ke]54 ,de vraag mag dan ook wel word5 ge/eld ( de bevolk+ van e5 d]gelijk5 pold] zi* voldo5de veilig z\ gevoel51 en ( niet de me]d]e risico1 wa>aan de gebruik]s van d5 grond z\d5 zijn blootge/eld1 9 e5 lag]e pa*t- ( v]koopwa>de van de grond5 z\ word5 t]uggevond54 ,op deze plaats moet er op word5 gewez51 dat door aan de droogmak+ van v]s*ill5de g$eelt5 van de ,zuid]zee de afsluit+ van d5 wat]plas te do5 voorafgaan1 niet &]s geh&eld wordt dan door het voorgesla*t /e$s is g$aan4 ,nimm] to* is e5 deel van d5 diep5 zeebodem drooggelegd dat onmiddellijk aan de op5 zee gr5sde4 ,( z\d5 9 de #ag;de eeuw de ,beem/]1 de ,purm]1 de ,s*]m]1 de ,worm]1 die alle to* vroeg] 9 op5 geme5s*ap hebb5 ge/aan met de ,zuid]zee1 zijn drooggemaakt1 indi5 niet 9 vorige eeuw5 de wat]5 van ,holl&s ,noord]kw>ti] van de zee w>5 ges*eid5 door de dijk51 die aan de plaats5 ,monnik5dam1 ,edam1 ,za&am1 ,s*>dam1 enz4 hun naam hebb5 gegev58 ,z\ de ,ha>lemm]me] zijn drooggemaakt indi5 niet 9 vroeg]e eeuw5 zijne wat]5 te ,spa>ndam en ,halfweg van die van het op5 ,,ij w>5 afges*eid5 geword51 en z\ m5 zond] de afsluit+ te ,s*ell+w\de de ,i,jpolders hebb5 drooggelegd en deze hebb5 blootge/eld aan de door /ormvlo$5 9 de ,zuid]zee opgezette wat]5 van het op5 ,,ij8 ,m5 wijze hi]bij niet op de b$ijk+ van de ,zijpe 9 #aeig en van d5 ,wi]+]wa>d 9 #afjh1 en op die van d5 ,wa>d- en ,groetpold] 9 #ahdc en van d5 ,anna ,paul[napold] 9 de j>5 #ahde-ahdg4 ,deze pold]s kunn5 to* niet v]gelek5 word5 met de diepgeleg5 droogmak]ij5 wa>van hi] sprake is2 het zijn g$eeltelijk b$ijkte s*orgrond51 die wat hun a>d betreft me] ov]e5kom5 met de ,fries*e en ,gron+] ,wadpold]s en met de b$ijk+5 9 ,zeel& en ,zuidholl&4 ,besluit4 ,de vraag moet t5 slotte nog word5 beantwoord1 ( er voor d5 ,/aat voldo5de r$5 be/aat om ?ans tot de uitvo]+ van het groote w]k te besluit54 ,dat ook bij de uitvo]+ van het ?ans voorge/elde bep]kte plan e5 belangrijk deel van de uitgav5 door de opbr5g/ van de drooggemaakte grond5 kan word5 g$ekt en hetge5 nog ontbreekt ruims*oots wordt opgewog5 door de voordeel5 van de afsluit+1 dat bij uitvo]+ van het voll$ige ontw]p d] ,/aatscommissie de opbr5g/ d] droogmak+ de gezam5lijke uitgaaf kan ov]treff51 en het w]k dus e5 directe bate aan de ,/aatskas kan oplev]51 mag op zi*zelf nog niet alle5 de drijfve] zijn om het w]k te beg9n54 ,imm]s het ligt niet op d5 weg van d5 ,/aat om e5 w]k als dit uit e5 bloot speculatief oogpunt te ond]nem54 ,ho(ddoel moet zijn het v]me]d]5 van de algeme5e welva>t1 door het s*epp5 van e5 bet]5 wat]/aat/oe/& 9 e5 belangrijk deel des l&s1 door de v]groot+ van d5 vad]l&s*5 bodem met e5e aanzi5lijke uitge/rek!id vru*tba> l&1 en door het op55 van e5 uitgebreid arbeidsveld voor ,n$]l&s*e nijv]heid en w]kkra*t4 ,wat nu het e]/e betreft1 de v]bet]+ die voor de omligg5de prov9cin zal word5 v]kreg5 t5 aanzi5 van veiligheid teg5 de zee1 wat]looz+1 wat]v]v]s*+ en v]ke] is 9 het bov5/a&e g5oegzaam duidelijk aangewez54 ,en wat de droogmak+ betreft1 al wordt bij uitvo]+ van dit wetsvoor/el sle*ts e5 aanw9/ v]kreg5 van ruim #dfjjj hect>51 dat is nog ge5 vi]de g$eelte van de opp]vlakte die bij uitvo]+ van het voor/el d] ,/aatscommissie z\ word5 drooggelegd1 ook deze aanw9/ van grondgebi$1 t] grootte van ongeve] twee en e5 half maal de opp]vlakte van d5 ,ha>lemm]me]pold]1 is wa>lijk belangrijk g5oeg om da>op de bes*\w+5 toe te pass51 die 9 het v]slag d] ,/aatscommissie1 zoom$e 9 de /udie van de he]5 van d] ,h\v5 van ,oordt en ,viss]+1 word5 aangetr(f5 t] aanbevel+ van het groot]e droogmak+s-ontw]p d] ,zuid]zeev]e5ig+1 en wa>he5 de ond]geteek5d5 v]d] t5 aanzi5 van dit ond]w]p me55 te kunn5 v]wijz54 ,artikel54 ,,art4 #a4 ,de ,rege]+ /elt zi* voor1 dat bij de uitvo]+ van de 9 deze wet g5oemde w]k5 9 ho(dzaak zull5 gevolgd word5 de da>voor 9 het v]slag d] ,/aatscommissie aangegev5 plann51 beh\d5s de wijzig+5 die1 ook 9 v]b& met de adviez5 d] 9 artikel #c b$oelde commissie1 g$ur5de de voorb]eid+ en uitvo]+ noodig zull5 blijk54 ,voor e5e uitvo]ige bes*rijv+ d] ontworp5 w]k51 wa>van 9 het ond]/a&e e5 ov]zi*t wordt gegev51 zij da>om v]wez5 na> het ,v]slag d] ,/aatscommissie4 #a4 ,de afsluit+4 ,met de afsluit+ d] ,zuid]zee ov] ,wi]+5 moet word5 begonn54 ,da>toe moet e5 dijk word5 gelegd van de ,noordholl&s*e ku/ bij de van ,ewijcksluis tot ,wi]+5 en e5 dijk van ,wi]+5 na> de ,fries*e ku/ bij ,piaam4 ,de gezamelijke l5gte dez] dijk5 is ongeve] #bi1c ,k4,m4 ,de afsluitdijk zal e5e gemiddelde kru9%oogte van #e1dj ,m4 ,n4,a4,p4 v]krijg51 oploop5de van #e1bj ,m4 aan de we/zijde tot #e1fj ,m4 aan de oo/zijde1 en e5e kru9sbre$te van #b ,m4 ,de #ag ,m4 bre$e b9n5b]m bi$t geleg5heid aan tot aanleg van e5 kun/weg voor gewoon v]ke] b5ev5s e5 spoorweg met dubbel spoor1 tuss*5 ,noordholl& en ,friesl&4 ,voor de uitwat]+s- en s*eepva>tsluiz5 9 de afsluit+ is ge5 bet]e plaats aan te wijz5 dan de oo/punt van ,wi]+5 bij het dorp ,d5 ,oev]1 teg5 welke plaats ook t5 aanzi5 van de belang5 d] militaire v]d$ig+ ge5 b$5k+ be/aat4 ,de uitwat]+ssluiz51 met e5e gezam5lijke wijdte van #cjj ,m41 zull5 word5 aangelegd 9 vijf groep51 elk van zes sluiz54 ,elke sluis v]krijgt e5e wijdte van #aj ,m4 en e5e slagdorpeldiepte van #d1dj ,m4 - ,n4,a4,p4 ,naa/ deze sluiz5 word5 twee s*utsluiz5 geb\wd1 wa>van n wijd #aj ,m4 en de twe$e1 9 het bijzond] voor viss*]ss*ep5 be/emd1 wijd #f ,m4 ,de sluiz5 zijn door buit5- en b9n5-toeleid+skanal5 9 v]b9d+ te br5g5 met de op5 zee en met het ,i,jsselmeer4 ,voor het ,i,jsselmeer is e5 peil aan te nem5 van #j1dj ,m4 - ,n4,a4,p41 dat bij droogte des zom]s1 9 v]b& met de me]d]e behoefte tot wat]9lat+ van de aan het ,i,jsselmeer geleg5 prov9cin1 tijdelijk is te v]hoog5 tot ongeve] #j1bj ,m4 - ,n4,a4,p4 #b4 ,de droogmak+4 ,om bov5 aangegev5 r$55 wordt 9 dit wetsontw]p voorge/eld het droogmak5 van twee d] vi] door de ,/aatscommissie aangegev5 inpold]+54 ,de kru9%oogte van de dijk5 dez] droogmak]ij5 zal zijn #b1ej ,m4 bov5 ,n4,a4,p4 ,weg5s het belangrijk v]s*il 9 hoogte van d5 bodem1 is het w5s*elijk elke droogmak]ij 9 v]s*ill5de afdeel+5 te v]deel5 en deze afzond]lijk te bemal54 ,met het oog op de hoogteligg+ van d5 bodem is e5e v]deel+ van d5 ,wi]+]pold] 9 vi] en van d5 ,hoorns*5 pold] 9 drie afdeel+5 doelmatig te a*t54 ,de va>t5 d] v]s*ill5de pold]afdeel+5 zijn door s*utsluiz5 met elk&] 9 v]b9d+ te br5g54 ,van veel belang is e5e kra*tige en diepga&e bemal+ voor de droogmak]ij51 ook met het oog op e5e spo$ige ontzilt+ van d5 drooggelegd5 grond4 ,tot voorkom+ van teleur/ell+ is voor d5 bodem op e5e inkl9k+ van #a ,m4 te rek551 en het toekom/ige pold]peil voor elke pold]afdeel+ aan te nem5 op #a ,m4 b5$5 de laag/e g$eelt5 van het maaiveld1 na de inkl9k+4 ,het pold]peil wordt dus op die wijze aang5om5 t] diepte van #b ,m4 ond] de laag/e g$eelt5 van d5 bodem van elke pold]afdeel+1 zooals deze zi* v]toont onmiddellijk na de droogmak+4 ,voor de bemal+ van de beide pold]s zijn 9 het geheel a*t /oomgemal5 ontworp51 met e5 gezam5lijk v]mog5 van #dccj pa>dekra*t51 de res]ve inbegrep54 99 99 99 99 99 ,de drooggelegde grond di5t zoodanig te word5 v]kaveld1 dat op ruime s*aal wordt voorzi5 9 de eis*5 van afwat]+ en tev5s zooveel mogelijk 9 alle ri*t+5 geleg5heid aanwezig is tot aan- en afvo] te l& en te wat] van l&b\wb5oodigdh$5 en product54 ,aan deze eis*5 wordt 9 ruime mate voldaan door het plan van v]kavel+ dat door de ,/aatscommissie is opgemaakt1 volg5s welk plan kavels zull5 word5 gevormd van #ajjj ,m4 l5gte bij #bjj ,m4 bre$te1 alzoo groot #bj ,h4,a41 door e5e he9- ( tuss*5sloot v]deeld 9 twee helft5 van #ajj ,m4 bre$te en door drie dw>ssloot5 9 vi] gelijke deel5 van #bej ,m4 l5gte4 ,de kavels word5 aan de beide lange zijd5 begr5sd door twee sloot51 aan n d] korte zijd5 door e5 ho(dweg en aan de &]e korte zijde door e5 ho(dto*t4 ,ho(dweg5 en ho(dto*t5 doorsnijd5 op die wijze de pold]s haaks op de ri*t+ d] kavelsloot5 voor i$] hunn] op ond]l+e af/&5 van #bjjj ,m4 ,wijze van uitgifte d] drooggemaakte grond54 ,9 het v]slag d] ,/aatscommissie alsm$e 9 de /udie van de he]5 van d] ,h\v5 van ,oordt en ,viss]+ kom5 uitvo]ige bes*\w+5 voor omtr5t de wijze van uitgifte d] drooggemaakte grond54 ,de ond]geteek5d5 /ell5 zi* voor om1 geleid door het nad]e advies1 dat hi]omtr5t van de 9 art4 #c b$oelde ,/aatscommissie wordt v]wa*t1 de uitgifte 9 het algeme5 9 d5 gee/ van de b$oelde bes*\w+5 te do5 plaats v9d54 ,invlo$ van de droogmak+ op d5 gezondheid/oe/&4 ,met betrekk+ tot de gevolg5 van de droogmak+ uit hyginis* oogpunt is op grond van de door de ,/aatscommissie da>omtr5t gelev]de bes*\w+51 het volg5de op te m]k53 ,g$ur5de de droogmak+ zal de droogvall5de1 mo]asa*tige bodem aanleid+ kunn5 gev5 tot de ontwikkel+ van mal>ia-ziekt54 ,hetzelfde zal het geval zijn 9 de e]/e j>5 na de droogmak+1 g$ur5de het v]kavel5 en zw>t mak5 van d5 grond4 ,het met deze w]kzaamh$5 bela/e w]kvolk /aat aan mal>ia-invlo$ bloot4 ,de wijze1 wa>op het w]k wordt uitgevo]d1 zal e*t] van groot5 invlo$ zijn op de hyginis*e toe/&5 wa>ond] het w]kvolk v]ke]t4 ,door de droogmak+ te bew]k/ellig5 van a*t]e5volg5de1 niet te groote opp]vlakt5 en de drasp]iode da>van zooveel mogelijk te bep]k51 v]d] door het wat]peil zoo snel mogelijk te do5 dal5 en zooveel do5lijk op kon/ante hoogte te h\d51 heeft m5 het 9 h&5 de mal>ia-p]iode te v]kort54 ,bov5di5 is m5 h$5 t5 dage teg5ov] mal>ia1 zo[el prev5tief als curatief1 bet] g5eeskundig gewap5d dan vroeg]4 ,de wa>s*ijnlijkheid1 dat mal>ia-ziekt5 zi* op e5igsz9s aanzi5lijk5 af/& van de bro$plaats5 z\d5 uitbreid51 is uit]/ g]+4 ,de mogelijkheid van door mal>ia te word5 aangeta/ zal bep]kt blijv5 tot de drooggemaakte pold]s zelf en de naa/e omgev+ langs de ,zuid]zeeoev]s4 ,is e*t] de s*adelijke p]iode voorbij1 dan mag de toe/& d] oev]l&5 bes*\wd word5 als hoog/ wa>s*ijnlijk hyginis* gun/ig] dan ?ans4 ,de vraag kan ge/eld word5 ( de ov]gang van z\t- tot zoetwat] ge5 s*adelijke gevolg5 zal hebb5 voor de oev]bewon]s4 ,de erv>+ le]t to* 9 het algeme51 dat lag]e organism5 niet blijv5 be/aan wanne] zij van z\t- 9 zoetwat] word5 ov]gebra*t4 ,het af/]v5 van zulke organism5 op groote s*aal z\ leid5 tot rott+ en d]halve tot vorm+ van /9k5de product51 vooral dan1 als het wat] /il /aat en hoog]e temp]atuur de rott+sprocess5 begun/igt4 ,gaat m5 e*t] na1 hoe ?ans de toe/& is van de ,zuid]zee1 dan /aat va/ dat da>9 zo[el 9 zoet- als 9 brak- ( z\twat] lev5de lag]e organism5 v]blijv54 ,imm]s nabij d5 ,i,jssel kom5 plaats5 voor1 wa> het wat] sle*ts we9ig van zoetwat] v]s*ilt en t]wijl 9 e5e bre$e /rook langs de ,utre*ts*e1 ,geld]s*e1 ,ov]ijssels*e en ,fries*e ku/ tot nabij ,/avor5 het soortelijk gewi*t m9d] is dan #a1jjh1 v]s*ilt het 9 het ,noordelijk g$eelte niet veel van dat van zeewat]4 ,de lag]e organism5 9 de ,zuid]zee moet5 zi* dus re$s hebb5 ges*eid5 9 die1 welke enkel 9 zoet-1 enkel 9 brak- ( enkel 9 z\twat] kunn5 g$ij51 t]wijl sommige hunn] het zoov] moet5 gebra*t hebb51 dat zij m9d] gevoelig zijn voor wissel+5 9 het z\tgehalte van de h5 omgev5de midd5/(4 ,wa>s*ijnlijk mag m5 het d]halve a*t51 dat de ,zuid]zee voorwa>d5 lev]t om aan lag]e organism5 geleg5heid te gev51 geleidelijk hun woongebi$ te v]plaats5 na> mate het m9d] z\te wat] het t]re9 van brak- ( z\twat] v]ov]t4 #c4 ,de voorzi5+ 9 de belang5 van wat]ke]+1 afwat]+ en s*eepva>t4 #a4 als e5 gevolg van de afsluit+4 a4 de wat]ke]+4 ,het ligt 9 de b$oel+1 d5 ,fries*5 ze$ijk bij d5 afsluitdijk te v]hoog5 tot het peil1 wa>op de kru9 van d5 afsluitdijk zal kom5 te ligg51 en die v]hoog+ noordwa>ts geleidelijk te niet te do5 loop5 bij ,zurig4 ,voor deze v]hoog+ kan t5 deele word5 gebruik gemaakt van d5 uit de ontgrav+ voor het kanaal ,h>l+5-,piaam voortkom5d5 grond4 ,ev5zoo is e5e v]hoog+ van d5 ,balgdijk 9 ,noordholl&1 beg9n5de bij d5 afsluitdijk en noordwa>ts te niet loop5de1 ontworp54 b4 de afwat]+4 ,zooals 9 het bov5/a&e re$s w]d opgem]kt1 word5 9 v]b& met de afsluit+ ge5 &]e w]k5 tot voorzi5+ 9 de belang5 d] afwat]+ v]eis*t1 dan de uitwat]+ssluiz5 op ,wi]+51 die 9 het plan van de afsluit+ zijn opg5om54 c4 de s*eepva>t4 ,het kanaal ,h>l+5-,piaam di5t zoo di*t mogelijk bij ,h>l+5 uit te mond5 9 het kanaal van ,koetille na> ,h>l+51 en kan voor e5 groot g$eelte word5 gevormd door v]ruim+ van de be/a&e dijkva>t4 ,de bodem moet e5e bre$te van #bj ,m4 bij e5e diepte van #b4dj ,m4 ond] ,fries* zom]peil v]krijg51 t]wijl voor de onteig5+ is te rek55 op e5e lat]e v]bre$+ van het kanaal met #aj ,m4 ,te ,piaam is e5e s*utsluis te b\w5 van #h ,m4 wijdte met #b4ej ,m4 diepte op d5 slagdrempel en #ej #fj ,m4 s*utl5gte4 ,de v]bet]+ van het ,zwols*e diep zal be/aan 9 het uitbr5g5 van nieuwe1 v]d] buit5wa>ts reik5de1 leidamm5 en het bagg]5 van e5e va>geul van voldo5de diepte tuss*5 die damm54 ,de v]bet]+ van de ,zuid]zeehav5s zal be/aan 9 het v]diep5 van die hav5s1 zoodanig dat da>9 ond] het peil van het ,i,jsselmeer dezelfde diepte wordt aangetr(f5 als ?ans bij dagelijks* hoogwat] aanwezig is4 ,deze v]diep+ is noodig voor alle hav5s1 da> deze to* zo[el tijd5s als n de afsluit+ toegankelijk moet5 blijv54 ,voor die hav5s1 welke niet spo$ig na de afsluit+ door de droogmak+ van de re*t/reeks*e geme5s*ap met het ,i,jsselmeer afgeslot5 word51 zal welli*t ook e5ige v]l5g+ van de hav5damm5 noodig blijk54 #b4 ,als e5 gevolg van de droogmak+4 ,t] voorzi5+ 9 de afwat]+s- en s*eepva>tbelang5 van de l&/rek51 die door de droogmak]ij5 van het af te sluit5 deel d] ,zuid]zee word5 afgesn$51 zijn de volg5de w]k5 ontworp53 ,voor d5 ,wi]+]pold]4 a4 ,e5 kanaal van ,kolhorn na> ,gee/m]amba*tsluis en van da> tot ,m$emblik1 wa> het wordt afgeslot5 door e5e s*ut- en uitwat]+ssluis1 wa>bij e5 /oomgemaal2 b4 e5 kanaal door d5 ,anna ,paul[napold]1 van de duik]sluis van d5 ,wi]+]wa>d tot de van ,ewijcksva>t1 tot afwat]+ van d5 boezem van d5 ,wi]+]wa>d op de van ,ewijcksva>t2 c4 e5 kanaal van de van ,ewijcksluis langs en door ,wi]+5 tot nabij het dorp d5 ,oev]1 wa> het met e5e s*ut- en uitwat]+ssluis is af te sluit54 ,tijd5s d5 aanleg van dit kanaal kan 9 de afwat]+ en s*eepva>t door de van ,ewijcksluis voorzi5 word51 door het kanaal langs d5 ,balgdijk tuss*5 de van ,ewijcksva>t en het ,noordholl&s* kanaal da>voor 9 te ri*t54 ,op die wijze wordt e5e s*eepva>tv]b9d+ b9n5door tuss*5 het ,nieuw$iep en het ,i,jsselmeer v]kreg51 welke ook voor de militaire def5sie van belang is4 ,elk d] ond] a en c b$oelde kanal5 is door e5 s*utsluis 9 v]b9d+ te br5g5 met de wat]gang5 9 d5 nieuw5 pold]4 ,voor d5 ,hoorns*5 pold]4 ,langs de geheele inpold]+ van ,blokk]%oek tot ,monnik5dam is e5 uitwat]+s- en s*eepva>tkanaal ontworp51 dat te ,lutje-,s*>dam door e5e uitwat]+s- en s*utsluis 9 twee p&5 is v]deeld4 ,het noordelijk p& komt 9 d5 regel geme5 te ligg5 met het ,i,jsselmeer4 ,alle5 bij buit5gewoon hooge ( lage wat]/&5 van het me] moet dit p& kunn5 word5 afgeslot51 wa>toe bij ,blokk]%oek e5e uitwat]+s- en s*utsluis is te b\w54 ,het zuidelijk p& komt 9 op5 geme5s*ap met d5 ,s*]m]boezem4 ,het loo/ te ,monnik5dam door e5 s*ut- en uitwat]+ssluis op het ,i,jsselmeer en te ,lutje-,s*>dam op het noordelijk p&4 ,het zuidelijk p& is bij ,edam en ,s*>dam en het noordelijk p& bij ,hoorn door e5e s*utsluis 9 v]b9d+ te br5g5 met de wat]gang5 9 d5 nieuw5 pold]4 ,voorts zijn op twee plaats5 s*utsluiz5 ontworp5 tot v]b9d+ van d5 nieuw5 pold] met het ,i,jsselmeer4 ,da> door de v]lag+ van d5 wat]/& op het zuidelijk deel d] ,zuid]zee na de afsluit+1 de ?ans re$s ongun/ige toe/& van d5 toegang tot de hav5 van ,monnik5dam nog zal v]]g]51 is 9 het belang d] s*eepva>t de va>t van ,monnik5dam na> ,ilp5dam langs de r+va>t van de ,purm]1 te v]bet]51 en op laat/g5oemd punt door e5e s*utsluis 9 v]b9d+ te br5g5 met het ,noordholl&s* ,kanaal4 #d4 ,de voorzi5+ 9 de belang5 d] def5sie4 ,het ligt 9 de b$oel+1 de 9 de begroot+ opg5om5 po/ van #aj millio5 guld5 voor voorzi5+5 9 de belang5 d] def5sie te be/$5 voor de navolg5de w]k53 #a4 v]d$ig+sw]k5 bij de sluiz5 te ,piaam en op ,wi]+51 d]wijze aangelegd1 dat het gebruik dez] sluiz5 aan d5 vij& wordt ontzegd en aan ons wordt gewa>borgd2 #b4 voorzi5+5 aan de /ell+ van d5 ,held] ( wel tot afsluit+ d] ,vliegat52 #c4 voorzi5+5 t5 behoeve van de inundatin d] /ell+ van ,am/]dam1 als3 a4 het mak5 van de noodige sluiswijdte te ,monnik5dam tot aanvo] van inundatiewat]2 b4 v]bet]+ en desgevord]d v]me]d]+ van wat]weg5 voor de wegvo]+ van dat wat]2 c4 het mak5 van e5 ze/al damsluiz5 9 de boezemwat]5 van ,noordholl&1 t] voorkom+ van aftapp+ van het inundatiewat] 9 de te vorm5 diepe zuidwe/elijke inpold]+2 d4 de middel5 tot het inunde]5 van de zuidwe/punt d] zuidwe/elijke inpold]+2 #d4 de noodige =t5 van ,edam tot nabij ,monnik5dam4 ,,art4 #b4 ,op de ,zuid]zee be/aat e5e lev5dige viss*]ij1 voornamelijk op h>+1 bot1 ansjovis1 spi]+1 aal en g>naal4 ,er zijn geme5t51 vanwa> uitsluit5d op de ,zuid]zee gevis*t wordt1 &]e wa>voor de ,zuid]zeeviss*]ij ho(dzaak is1 do* vanwa> ook g$eeltelijk op de ,noordzee gevis*t wordt en e9delijk zulke1 wa>voor de ,noordzeeviss*]ij ho(dzaak is1 do* vanwa> g$ur5de e5 g$eelte van het ja> ook op de ,zuid]zee gevis*t wordt4 ,afzi5de van de laat/e1 blijv5 voor de beide e]/e categorien #ah geme5t5 ov]1 met e5e vloot van me] dan #aejj va>tuig51 bem& met #cjjj kopp51 wa>m$e uitsluit5d ( voornamelijk op de ,zuid]zee gevis*t wordt4 ,die opbr5g/ van de ,zuid]zeeviss*]ij is aan ze] groote wisselvalligheid ond]hevig4 ,voor e5 ongun/ig ja> als #ahhh wordt de wa>de die de gevang5 vis* aan de viss*]s opbr5gt1 op ruim #a millio5 guld5 ges*at2 gewoonlijk e*t] is de opbr5g/ aanzi5lijk me]4 ,e5e ov]vlo$ige ansjovisvang/ kan alle5 re$s 9 e5 ja> me] dan #a millio5 guld5 afw]p54 ,doore5 g5om5 b$raagt de bruto-opbr5g/ van de ,zuid]zeeviss*]ij wa>s*ijnlijk ongeve] #b millio5 guld5 p] ja>4 ,na de afsluit+ zal het g$eelte d] ,zuid]zee b5oord5 die afsluit+ voor de viss*]ij1 uitg5om5 die van s*elpdi]51 van ge5 beteek5is zijn1 hetge5 mag word5 afgeleid uit het feit1 dat da> ook ?ans nag5oeg ge5 &]e viss*]ij plaats grijpt1 en de natuurlijke om/&igh$5 alda> door de afsluit+ ge5 beteek55de wijzig+5 zull5 ond]gaan4 ,hoewel het zoetwat]me] a*t] d5 afsluitdijk en zoetwat]viss*5 zal kunn5 vo$51 zoo zal da>9 van e5e viss*]ij op d]gelijke groote s*aal als ?ans 9 de ,zuid]zee moeilijk sprake kunn5 zijn4 ,afsluit+ van de ,zuid]zee maakt dus1 re$s tijd5s d5 aanleg van d5 afsluitdijk1 aan de viss*]ij op die zee als groote indu/rie e5 e9de4 ,niet alle5 wordt door de afsluit+ aan h51 die ?ans uitsluit5d van de ,zuid]zeeviss*]ij lev51 het middel van be/aan ontnom51 ma> ook hun mat]ieel1 dat onges*ikt is voor de ,noordzeeviss*]ij1 wordt nag5oeg wa>deloos gemaakt4 ,aan het nadeel dat de afsluit+ voor de ,zuid]zeeviss*]ij te weeg zal br5g51 behoort dan ook zooveel mogelijk te word5 te gemoet gekom54 ,dit z\ 9 de e]/e plaats kunn5 ges*i$5 door die viss*]s1 welke ?ans hun b$rijf uitsluit5d ( voornamelijk op de ,zuid]zee uitoef551 op ,rijksko/5 9 het bezit te /ell5 van va>tuig51 ges*ikt en uitg]u/ voor de viss*]ij op de ,noordzee4 ,de ,/aatscommissie geeft nog &]e vorm5 van s*adeloos/ell+ aan de h& en raamt de ko/51 die de voorzi5+ 9 de viss*]ijbelang5 voor het ,rijk zal v]oorzak51 op f#dejjjjj4 ,het s*ijnt d] ,rege]+ niet noodig1 ?ans re$s 9 bijzond]h$5 va/ te /ell51 hoe aan het v]lies1 dat de afsluit+ aan de ,zuid]zeeviss*]sbevolk+ zal b]okk551 zal word5 te gemoet gekom52 zulks kan lat] word5 g]egeld1 nadat da>ov] het advies van e5e deskundige commissie zal zijn +ewonn54 ,intuss*5 is 9 de begroot+ van uitgav5 op de door de ,/aatscommissie noodig geoordeelde tegemoetkom+ g]ek5d4 ,,art4 #c4 ,het ligt 9 de b$oel+ de uitvo]+ van de w]k51 met uitzond]+ natuurlijk van die t] voorzi5+ 9 de def5siebelang51 te do5 ges*i$5 ond] toezi*t van de ambt5>5 van d5 ,wat]/aat4 ,dit corps zal da>toe tijdelijk e5e uitbreid+ moet5 ond]gaan1 da> de gewone di5/ zijne eis*5 blijft do5 geld54 ,het is ev5wel1 met het oog op de vel]lei belang5 van uite5loop5d5 a>d1 die bij de uitvo]+ van het geheele w]k betrokk5 zijn1 w5s*elijk dat er e5 c5traal li*aam be/a1 dat de a*t]e5volg5s op te mak5 ontw]p5 aan die v]s*ill5de belang5 kan toets51 t5 e9de die1 met het geldelijk belang van d5 ,/aat1 zooveel mogelijk tot hun re*t te do5 kom54 ,de sam5/ell+ van dat c5trale li*aam1 dat als e5e commissie wordt b$oeld1 wa>9 deskundig5 op v]s*ill5d gebi$ zitt+ zull5 hebb51 zal nad] bij ,kon9klijk besluit zijn te regel54 ,ook zal op die wijze voor de commissie e5 algeme5e in/ructie moet5 word5 va/ge/eld1 wa>bij nad] valt te ov]weg5 ( de taak d] commissie zal word5 bep]kt tot het gev5 van advies aan de ,ho(d5 d] betrokk5 ,dep>tem5t51 dan wel ( aan ha> ook deel zal word5 gegev5 aan de onmiddellijke leid+ van de voorb]eid+ en uitvo]+ d] w]k51 bijv4 door ha> op te drag5 de voorb]eid+ van ov]e5kom/5 en regel+51 die aan de uitvo]+ d] w]k5 moet5 voorafgaan ( da>uit moet5 voortvloei51 de voorb]eid+ van de uitgifte d] drooggemaakte grond51 en me] &]e bemoei+54 ,e5e d]gelijke commissie w]d +e/eld bij ,kon9klijk besluit van #bb ,mei #ahci om het speciaal behe] en toezi*t uit te oef55 ov] de b$ijk+ en droogmak+ van het ,ha>lemm]me]4 ,zij bleef tot de voltooi+ van het w]k 9 #aheb 9 functie1 al w]d h>e sam5/ell+ me]mal5 gewijzigd4 ,de l$5 dez] commissie g5ot5 ge5 bezoldig+4 ,zij 0 v]pli*t alle voordra*t51 door ha> omtr5t de w]k5 te do51 aan het ,dep>tem5t van ,b9n5l&s*e ,zak5 te do5 toekom51 en kon ge5 w]k5 do5 uitvo]5 zond] da>toe te zijn gema*tigd4 ,9 het wetsontw]p voor de b$ijk+ en droogmak+ van het zuidelijk g$eelte d] ,zuid]zee1 dat 9 #ahgg w]d +$i5d1 0 bepaald dat de uitvo]+ d] w]k5 z\ word5 opg$rag5 aan e5e door d5 ,kon+ te b5oem5 bezoldigde ,/aatscommissie1 wi] in/ructie bij ,kon9klijk besluit z\ word5 va/ge/eld4 ,het volg5 van d5 laat/5 weg komt d] ,rege]+ m9d] aanbevel5swa>dig voor1 da> hi]door als het w>e e5 college van ,/aatsambt5>5 z\ word5 9 het lev5 g]oep51 onafhankelijk van de betrokk5 ,m9i/]s4 ,veel me] aanbevel+ v]di5t het1 de e5heid tuss*5 de v]s*ill5de w]kzaamh$5 te bevord]51 door de in/ell+ e5] c5trale commissie1 wi] taak 9 de e]/e plaats zal zijn d] ,rege]+ van advies te di551 aan welke commissie dan ook e5 deel d] w]kzaamh$51 de uitvo]+ betreff5de1 zal kunn5 word5 opg$rag51 ond] de betrokk5 ,m9i/]s ev5wel1 die voor d5 gang van zak5 v]antwoordelijk blijv54 ,het komt d] ,rege]+ niet w5s*elijk voor1 9 de wet te bepal5 ( de l$5 d] commissie als zoodanig al dan niet bezoldigd zull5 word52 e5e besliss+ hi]omtr5t kan bij de in/ell+ d] commissie word5 g5om54 ,,art4 #d en #e4 ,9 deze artikel5 zijn bepal+5 voorge/eld1 geheel ov]e5/emm5de met die1 welke bij de wett5 van #bb ,decemb] #ahfa 7,/aatsblad no4 #adi7 en #c ,decemb] #ahgd 7,/aatsblad no4 #aic7 w]d5 va/ge/eld t5 aanzi5 van het behe] d] geld51 be/emd voor d5 aanleg d] ,/aatsspoorweg5 en voor de voltooi+ van het ve/+/elsel4 ,zij br5g5 m$e1 dat de voor het w]k b5oodigde geld5 ja>lijks zull5 word5 aangevraagd1 en v]zek]5 dus1 dat de ,/at5-,g5]aal i$] ja> geleg5heid zull5 hebb5 om d5 voortgang van het w]k te beoordeel5 en alle da>m$e v]b&h\d5de aangeleg5h$5 9 geme5 ov]leg met de ,rege]+ te ov]weg54 ,die bepal+5 zull5 tev5s t5 gevolge hebb51 dat wat er 9 e5ig ja> van de toege/ane somm5 ongebruikt mo*t blijv51 niet 9 het saldo d] algeme5e ,/aatsrek5+ zal opgaan1 ma> tot het doel blijft voorbeh\d51 da> volg5s art4 #e;b het saldo d] rek5+ van i$]5 di5/ /e$s 9 de rek5+ d] volg5de zal ov]gaan4 ,de ,m9i/] van ,wat]/aat1 ,h&el en ,nijv]heid1 ,c4 ,,lely4 ,de ,m9i/] van ,f9ancin1 ,,pi]son4 ,de ,m9i/] van ,oorlog1 ,a4 ,,kool4 ,de ,m9i/] van ,b9n5l&s*e ,zak51 ,h4 ,,goeman ,,borgesius4 ,illu/ratie3 ,,ontw]p ,,voor ,,de ,,afsluit+ ,,en ,,g$eeltelijke ,,droogmak+ ,,d] ,,zuid]-,,zee4 ,s*aal #a #djj4jjj4 ,li?4 ,gebrs4 ,j ,h v4 ,lang5huys51 ,d5 ,haag4 ---------------------------------------- ----- ,,opm]k+5 ,,van ,,de ,,bew]k]3 ,de volg5de correcties zijn 9 de tek/ aangebra*t3 ,bron 7,b37 -- ,correctie 7,c37 ,b3 9 de me$]e veiligheid ,c3 9 de me]d]e veiligheid ,b3 van ruim #c4e milio5 guld51 ,c3 van ruim #c4e millio5 guld51 ,b3 e5] a>d5baan bespa>d ,c3 e5] a>d5 baan bespa>d ,b3 dat de me$]e opbr5g/ van ,c3 dat de me]d]e opbr5g/ van ,b3 afsluit+ t5 uitvo] te legg54 ,c3 afsluit+ t5 uitvo] te legg54 ,b3 door de ,/aatcommissie e5 tijdvak ,c3 door de ,/aatscommissie e5 tijdvak ,b3 zijn de ongeteek5d5 uitgegaan bij ,c3 zijn de ond]geteek5d5 uitgegaan bij ,b3 l&b\wb$rijf het gun/igt geleg54 ,c3 l&b\wb$rijf het gun/ig/ geleg54 ,b3 wa>van #dfebj ,h4,a vru*tba> l&4 ,c3 wa>van #dfebj ,h4,a4 vru*tba> l&4 ,b3 ja> voltooid word51 ,9 het ,c3 ja> voltooid word54 ,9 het ,b3 van brak ( z\twat] v]ov]t4 ,c3 van brak- ( z\twat] v]ov]t4 ,b3 inpold]+2 d4 de middel5 tot ,c3 inpold]+2 d4 de middel5 tot ---------------------------------------- -----