,,h&boek ,,voor ,,bij5h\d]s1 ,wa>9 ,de natuurlijke ges*i$5is d] bij51 en h>e teelt volg5s de ,dzi]zon's*e me?ode1 na> de jong/e wa>nem+5 word5 m$eg$eeld1 ,door ,j4 ,,dirks4 ,dordre*t4 ,p4 ,k4 ,braat4 #ahfa4 ,,aan ,,zijne ,,maje/eit ,,d5 ,,kon+ ,,d] ,,n$]l&51 ,,wordt ,,dit ,,w]k ,,met ,,v]s*uldigde ,,hooga*t+ ,,e]bi$ig ,,opg$rag5 ,,door ,,zijn] ,,maje/eits ,,getr\w5 ,,ond]daan1 ,j4 ,,dirks4 ,,voorb]igt4 ,met e5 enkel woord moet ik d5 lez] m$$eel51 dat e5 vri5d mij heeft bijge/aan1 om deze blad5 het li*t te do5 zi54 ,zo[el door het teek55 d] figur51 als door het omw]k5 van mijn h&s*rift1 dat voor de p]s m9d] ges*ikt 01 heeft hij mij e5e di5/ bewez54 ,da> enkele onnaauwkeurigh$5 e]/ na het afdrukk5 door mij ontdekt zijn1 zoo is het noodig de a*t]/a&e v]bet]+5 op te gev54 ,de lez] v]geve het1 dat die mis/ell+5 9 d5 tek/ zijn +eslop51 v]s*oone het gebrekkige1 dat mijn arbeid nog mag aanklev51 en doe zijn voordeel mei het go$e1 dat er 9 gevond5 wordt6 ,lunt]51 ,janu>ij #ahfa4 ,j4 ,d4 ,,v]bet]+54 ,bl4 #i reg4 #b v4b4 /aat3 gek]fde insect51 lees3 insect5 ( gekorv5 di]54 11 #ad 11 #ae v4b4 11 vo]5 zij dan met d5 snuit door e5e kle9e op5+1 die zo[el da>toe1 als tot toetr$+ d] lu*t1 9 de cel gelat5 is1 lees3 bijt5 dan op zijde van de cel e5 gaatje1 wa>door zij van tijd tot tijd d5 snuit /ek51 en van de w]kbij5 het vo$sel ontvang52 dit gaatje di5t tev5s tot toetr$+ d] lu*t4 11 #ag 11 #ac v4o4 11 zulk e5 /ok zal mee/al niet zw]m51 ma> zoodra ne mo$]bij is uitgeloop51 zull5 de bij5 de ov]ige afmak51 indi5 hij e*t] nog e5 zw]m geeft1 dan is dit gewoonlijk na #ab #ad dag51 lees3 van zulk e5 /ok kan m5 gewoonlijk na #ab #ad dag5 e5 zw]m v]wa*t51 indi5 het w$] niet ongun/ig is2 dan zull5 zij de ov]tollige mo$]bij5 mee/al afmak51 9 welk geval de /ok dat ja> met zek]heid niet me] zw]m5 zal4 11 #bj 11 #aa v4b4 11 d5 /ok1 lees3 de /okk54 11 #df 11 #aa v4o4 11 d5 honigvoorraad1 lees3 honig en bloem5/(4 11 #df 11 #c v4o4 hi]a*t] te lez53 ,behalve tot het uitbroeij5 van hommels1 di55 de hommelcell5 ook om er honig1 do* nimm] om er bloem5/( 9 op te legg54 11 #dh 11 #aj v4o4 /aat3 kle91 lees3 kort4 11 #aef 11 #ai v4o4 11 9 11 teg54 11 #agj 11 #a v4b4 11 zal 11 kan4 11 #ahe 11 #ae v4b4 11 hupcel 11 hulpcel4 ,,inh\d4 ,bladz4 ,,inleid+ #a ,de bij5 bevord]5 de bevru*t+ bij de plant51 bl4 #a4 ,onkunde van vele bij5h\d]s1 bl4 #b4 ,9 ,duits*l& be/aat e5e groote belang/ell+ 9 de bij5teelt1 bl4 #c4 ,dzi]zon's*e bij5won+51 bl4 #c4 ,v]deel+ d] l&/rek5 9 honigrijke en honig>me1 bl4 #f4 ,bij5geluk1 bl4 #g4 ,i4 ,,natuurlijke ,,ges*i$5is ,,d] ,,bij5 #i ,de bij5 behoev5 w>mte en ontwikkel5 die1 bl4 #i4 ,zij lev5 9 familin1 die kolonin ( /okk5 heet51 bl4 #aj4 ,soort5 van bij51 bl4 #aj4 ,v]me]d]+ d] /okk51 bl4 #aj4 ,,de ,,mo$]bij ,,( ,,kon+9 #aa ,de kon+9 is het ho(d van d5 /ok1 bl4 #aa4 ,zij is de mo$] van al de bij51 bl4 #aa4 ,italiaans*e bij51 bl4 #aa4 ,bes*rijv+ d] kon+91 bl4 #ab4 ,zij gebruikt d5 angel alle5 teg5 ha>s gelijk51 bl4 #ab4 ,onv]draagzaamheid d] kon+9n5 ond]l+1 bl4 #ab4 ,de kon+9 bezit het v]mog5 om geluid voort te br5g51 bl4 #ac4 ,de bij5 h]k5n5 elk&]1 bl4 #ae4 ,het aankweek5 van mo$]bij51 bl4 #ae4 ,uit ong$ekt w]kbij5bro$ kan e5e kon+9 word5 aangekweekt1 bl4 #ag4 ,de bevru*t+ d] mo$]bij1 bl4 #ag4 ,e5e bevru*te mo$]bij vliegt niet uit1 bl4 #ai4 ,mannelijke eij]5 behoev5 ge5e bevru*t+1 bl4 #ai4 ,hommelbro$ige /okk51 bl4 #bj4 ,e5e bevru*te kon+9 wordt hoog ges*at1 bl4 #ba4 ,zij kan willekeurig mannelijke ( vr\welijke eij]5 legg51 bl4 #ba4 ,ha> voortteel5d v]mog5 is bijzond] groot1 bl4 #ba4 ,,de ,,hommels ,,( ,,mannetjes-,,bij5 #bb ,bes*rijv+ van de hommels1 bl4 #bc4 ,zij heet5 ook muzikant51 bl4 #bc4 ,/rijd ov] hun gesla*t1 bl4 #bc4 ,zij word5 t5 onregte bro$bij5 g5oemd1 bl4 #be4 ,wanne] zij aangekweekt word51 bl4 #bf4 ,het is go$ hunne aankweek+ teg5 te gaan1 bl4 #bf4 ,de p>+1 bl4 #bg4 ,de hommelslagt1 bl4 #bg4 ,,de ,,w]kbij5 #bh ,de w]kbij5 v]rigt5 alle bezigh$51 bl4 #bh4 ,ha> lev5sduur1 bl4 #bh4 ,bes*rijv+ van de w]kbij1 bl4 #bi4 ,h>e ontwikkel+ 9 de cel1 bl4 #ca4 ,zij k5t h>e won+1 bl4 #cb4 ,het v]dwal5 op &]e won+51 bl4 #cc4 ,het gesla*t d] w]kbij1 bl4 #cd4 ,h>e eij]lage1 bl4 #cd4 ,,bezigh$5 ,,d] ,,w]kbij5 ,,buit5 ,,de ,,won+ #ce ,het wa*?\d51 bl4 #ce4 ,het lu*tpomp51 trommel5 ( /]ts51 bl4 #cf4 ,het voorligg51 bl4 #cf4 ,het voorspel51 bl4 #cg4 ,het wat]hal51 bl4 #ch4 ,het opzamel5 van honig1 bl4 #ch4 ,het opzamel5 van bloem5/(1 bl4 #dj4 ,het opzamel5 van voorwas1 bl4 #db4 ,het zoek5 van e5e nieuwe won+1 bl4 #dc4 ,,bezigh$5 ,,d] ,,w]kbij5 ,,9 ,,de ,,won+ #dc ,de wasb]eid+ en de cell5b\w1 bl4 #dc4 ,de vorm+ van het 01 bl4 #dc4 ,zij ko/ veel honig1 bl4 #dd4 ,e5 nieuw opgezette zw]m b\wt met spo$1 bl4 #dd4 ,hoe de tafels geb\wd word51 bl4 #de4 ,de soort5 van cell51 bl4 #df4 ,het v]l5g5 d] cell51 bl4 #dg4 ,het v]kleur5 d] tafels1 bl4 #dh4 ,het v]zegel5 d] cell51 bl4 #dh4 ,w>me en k\de b\w1 bl4 #dh4 ,kruisb\w1 bl4 #di4 ,het oplegg5 van d5 honig1 bl4 #di4 ,het honigsap d] bloem5 behoeft ge5e v]d]e bew]k+1 bl4 #di4 ,het oplegg5 van het bloem5/(1 bl4 #ej4 ,het v]zorg5 van het bro$1 bl4 #ea4 ,het re9ig5 van de won+1 bl4 #eb4 ,het v]kitt51 bl4 #eb4 ,,het ,,zw]m5 #ec ,hoe de zw]m5 ont/aan1 bl4 #ec4 ,oorzak5 van het zw]m51 bl4 #ee4 ,natuurlijke zw]m5 en kun/zw]m51 bl4 #eg4 ,v]deel+ d] natuurlijke zw]m51 bl4 #eg4 ,voorzw]m51 bl4 #eg4 ,wanne] m5 e5 voorzw]m kan v]wa*t51 bl4 #eg4 ,onvoorb]eide zw]m51 bl4 #ei4 ,de voorzw]m5 lev]5 het mee/e voordeel op1 bl4 #fj4 ,oud]dom d] mo$]bij51 bl4 #fb4 ,nazw]m51 bl4 #fb4 ,wanne] m5 e5 nazw]m kan v]wa*t51 bl4 #fb4 ,nazw]m5 zijn m9d] wa>d dan voorzw]m51 bl4 #fb4 ,het nazw]m5 is soms ze] nadeelig1 bl4 #fc4 ,hoe het wordt teg5gegaan1 bl4 #fd4 ,hoe m5 e5 nazw]m w$] met d5 mo$]/ok v]e5ig5 kan1 bl4 #ff4 ,hoe van e5 /ok veel nazw]m5 getrokk5 word51 bl4 #fg4 ,het v]e5ig5 van zw]m51 bl4 #fg4 ,z+5de voorzw]m51 bl4 #fh4 ,maagdezw]m51 bl4 #fi4 ,dubbelzw]m51 bl4 #gj4 ,vrijwillige v]e5ig+ van zw]m51 bl4 #gj4 ,hoe m5 d5 v]e5igd5 zw]m s*eid5 kan1 bl4 #gj4 ,wat bij het v]e5ig5 van zw]m5 valt op te m]k51 bl4 #gb4 ,noodzw]m51 bl4 #gb4 ,het afvlieg51 het aanlegg5 en het opvang5 van zw]m51 bl4 #gc4 ,de w]kbij5 gev5 de e]/e aanleid+ tot het afvlieg5 van d5 zw]m1 bl4 #gc4 ,het aanlegg5 van de zw]m51 bl4 #ge4 ,het opvang5 van de zw]m51 bl4 #ge4 ,,ii4 ,,de ,,bij5teelt #hj ,,de ,,won+5 #hj ,e]/e won+5 met loss5 b\w1 bl4 #ha4 ,blad- ( boek-won+1 bl4 #ha4 ,dzi]zon's won+51 bl4 #ha4 ,ligg5de en /a&e won+51 bl4 #hb4 ,de bre$te d] won+51 bl4 #hb4 ,de /aafjes wa>aan de wa/afels hang51 bl4 #hc4 ,hoe zij v]va>digd word51 bl4 #hc4 ,de zam5/ell+ d] won+51 bl4 #hd4 ,de ligg5de won+1 bl4 #he4 ,de /a&e won+1 bl4 #ia4 ,zam5ge/elde won+51 bl4 #ic4 ,de dubbele won+1 bl4 #ic4 ,zij is ze] ges*ikt om zw]m5 te v]e5ig5 en te v]deel51 bl4 #id4 ,de driev\dige won+1 bl4 #ie4 ,zes- en neg5v\dige won+51 bl4 #if4 ,e5e won+ wa>van de bov5w& wegg5om5 kan word51 bl4 #ig4 ,de voorregt5 van de won+5 met loss5 b\w1 bl4 #ajj4 ,zij moet5 /evig en met naauwkeurigheid gemaakt zijn1 bl4 #ajb4 ,het g]e$ mak5 van e5e won+1 bl4 #ajb4 ,het beve/ig5 van wa/afels aan de /aafjes1 bl4 #ajd4 ,,de ,,bij5/al #aje ,bij het gebruik van ,dzi]zon's*e won+5 kan de /al gemi/ word51 bl4 #aje4 ,inrigt+ d] bij5/all51 bl4 #ajf4 ,het plaats5 van d5 /al1 bl4 #aji4 ,,het ,,g]e$s*ap #aab ,de rookpijp1 bl4 #aab4 ,de bij5kap1 bl4 #aae4 ,mess51 bl4 #aaf4 ,de gaffel1 bl4 #aag4 ,de /ommekne*t1 bl4 #aag4 ,de bok1 bl4 #aai4 ,transportka/jes1 bl4 #aai4 ,de /ortbak1 bl4 #aba4 ,de s*epp]1 bl4 #abb4 ,e5 ijz]5 haak1 bl4 #abb4 ,mo$]huisjes1 bl4 #abb4 ,vo$]bakjes1 bl4 #abe4 ,de p]s1 bl4 #abg4 ,de wasketel1 bl4 #abh4 ,,het ,,aanh\d5 ,,en ,,het ,,koop5 ,,van ,,/okk5 #acj ,de bij5 behoev5 w>mte1 bl4 #acj4 ,/]ke /okk5 behoev5 na> ev5r$igheid m9d] vo$sel dan zwakke1 bl4 #aca4 ,e5e vroege bro$aanzett+ is voordeelig1 bl4 #acb4 ,het zuiv]5 van de won+ 9 het voorja>1 bl4 #acb4 ,het is van belang dat de wasb]eid+ vroeg beg9t1 bl4 #acb4 ,/]ke /okk5 zw]m5 vroeg1 bl4 #acc4 ,zij zamel5 na> v]h\d+ me] 9 dan zwakke1 bl4 #acd4 ,zij zijn bet] be/& teg5 ongun/ige toevall51 bl4 #acd4 ,zij kunn5 de vij&elijke aanvall5 bet] afw]51 bl4 #ace4 ,m5 moet alle5 volkrijke /okk5 koop51 bl4 #ace4 ,m5 moet ge5e zwakke /okk5 inw9t]51 bl4 #acg4 ,de /okk5 mog5 niet v]zwakt word51 bl4 #ach4 ,m5 moet /e$s tra*t5 h5 te v]/]k51 bl4 #ach4 ,,de ,,ov]w9t]+ #aci ,de bij5 zijn bij ons niet inheems*1 bl4 #aci4 ,zij hebb5 ge5 w9t]slaap1 bl4 #aci4 ,e5e go$e v]zorg+ 9 d5 w9t] is van veel belang1 bl4 #adj4 ,de bij5 moet5 9 d5 w9t] van e5 voldo5d5 voorraad voorzi5 zijn1 bl4 #adb4 ,zij moet5 voor /r5ge k\de bes*ut word51 bl4 #adb4 ,lu*tv]v]s*+1 bl4 #add4 ,het zonli*t mag 9 d5 w9t] niet op de won+ vall51 bl4 #ade4 ,de won+5 moet5 ru/ig /aan1 bl4 #ade4 ,m5 moet de /okk5 niet te vroeg inw9t]51 bl4 #adf4 ,wanne] m5 de bij5 e5e re9ig+s-uitvlugt kan lat5 h\d51 bl4 #adg4 ,hoe m5 bij51 welke door de k\de v]/ijfd zijn1 kan do5 h]lev51 bl4 #adg4 ,zoodra m5 de bij5 heeft lat5 vlieg51 moet5 ook de bodems d] won+5 gezuiv]d word51 bl4 #adh4 ,,de ,,bro$aanzett+ #adi ,m5 kan de bij5 tot het bro$aanzett5 opwekk51 bl4 #adi4 ,het is nadeelig zoo de bro$aanzett+ te vroeg beg9t1 bl4 #adi4 ,wanne] moet zij beg9n58 bl4 #aeb4 ,w>mte is e5 voornaam v]eis*te voor het broeij51 bl4 #aeh4 ,het v]groot5 van het bro$ne/1 bl4 #aed4 ,het v]kle95 van het bro$ne/1 bl4 #aee4 ,9 d5 nazom] moet de bro$aanzett+ belet word51 bl4 #aee4 ,bij het vor5 moet m5 zorg5 ge5e aanleid+ tot broeij5 te gev51 bl4 #aef4 ,wanne] het wegnem5 d] mo$]bij e5 /ok niet b5adeelt1 bl4 #aeg4 ,het bro$ ko/ veel honig1 bl4 #aeg4 ,,het ,,vo,,r5 #aeh ,speculatief vor51 bl4 #aeh4 ,bloem5/(tafels moet5 bewa>d word5 en hoe dit ges*i$t1 bl4 #aeh4 ,het vor5 9 /rookorv51 bl4 #aei4 ,het vor5 9 ,dzi]zon's*e won+51 bl4 #afa4 ,9 het voorja> is het go$ wat] aan de bij5 te gev51 bl4 #afb4 ,m5 moet nooit met geko*t5 honig vor51 bl4 #afc4 ,suik] en k&ij gev5 ge5e aanleid+ tot roov51 bl4 #afc4 ,,de ,,kun/zw]m5 ,,( ,,aflegg]s #afc ,het is van veel belang de zw]m5 kun/matig te kunn5 afdrijv51 bl4 #afc4 ,wanne] e5 /ok zw]mg]egt is1 bl4 #afd4 ,ond]s*eid tuss*5 natuurlijke zw]m5 en kun/zw]m51 bl4 #afd4 ,het aftrommel5 van zw]m51 bl4 #afe4 ,het mak5 van zw]m5 door ,s*ira*'s b$rog1 bl4 #afg4 ,kun/zw]m5 te mak5 door zam5voeg+ van bij5 uit ond]s*eid5e /okk51 bl4 #aga4 ,9 plaats van met e5e mo$]bij1 kan m5 ook met onb$ekt bro$ e5 kun/zw]m zam5/ell51 bl4 #agb4 ,kun/zw]m5 te mak5 zond] e5 twe$5 /& te behoev51 bl4 #agc4 ,dit te do5 door v]deel+ van e5 /ok1 bl4 #agc4 ,het te do5 met bro$tafels1 die e5e mo$]cel bevatt51 bl4 #age4 ,bezw>51 die teg5 het mak5 van kun/zw]m5 word5 +ebragt1 bl4 #agf4 ,,het ,,roov5 #agg ,de zoek]s ( s*uim]s1 bl4 #agg4 ,gelukt het hun e5 /ok b9n5 te dr+51 dan zal die spo$ig e5e prooi d] roov]s word51 bl4 #agg4 ,wat aanleid+ tot het roov5 geeft1 bl4 #agh4 ,wat m5 v]mijd5 moet om er ge5e aanleid+ toe te gev51 bl4 #agi4 ,wa>aan m5 de roov]s h]k5t1 bl4 #agi4 ,hoe het roov5 wordt teg5gegaan1 wanne] m5 eig5a> van d5 roov5d5 en d5 b]o(d5 /ok is1 bl4 #ahj4 ,wat m5 te do5 heeft indi5 de e]/e e5 &] toebehoort1 bl4 #ahb4 ,hoe m5 d5 roov5d5 /ok kan ontdekk51 bl4 #ahc4 ,,de ,,mo$]loo%eid #ahd ,9 e5 mo$]looz5 /ok kan to* hommelbro$ zijn1 bl4 #ahd4 ,wa>aan m5 ontdekt ( e5 hommelbro$ige /ok mo$]loos is1 bl4 #ahe4 ,e5e vru*tb>e mo$]bij kan kun/matig hommelbro$ig gemaakt word51 bl4 #ahf4 ,aan zi*zelv5 ov]gelat5 moet e5 mo$]looze /ok omkom51 bl4 #ahf4 ,kan ( wil m5 hem niet help51 dan moet hij g$ood word51 bl4 #ahf4 ,wa>aan e5 mo$]looze /ok te h]k5n5 is1 bl4 #ahg4 ,wa>door de mo$]loo%eid v]oorzaakt wordt1 bl4 #aij4 ,hoe zij h]/eld wordt1 bl4 #aia4 ,,de ,,ziekt5 #aid ,de loop1 bl4 #aid4 ,wa>door hij ont/aat1 bl4 #aid4 ,hoe hij voorkom5 wordt1 bl4 #aid4 ,hoe hij h]/eld kan word51 bl4 #aie4 ,om/&igh$51 die d5 loop t5 gevolge kunn5 hebb51 bl4 #aif4 ,hoe m5 ontdekt dat e5 /ok aan loop lijdt1 bl4 #aih4 ,de vuilbro$1 bl4 #aii4 ,go$a>dige vuilbro$1 bl4 #aii4 ,pe/a>dige vuilbro$1 bl4 #bjj4 ,de voorja>s-ziekte ( dolheid1 bl4 #bja4 ,,de ,,vij&5 #bjc ,de mees1 bl4 #bjd4 ,de spe*t1 bl4 #bjd4 ,de muis1 bl4 #bjd4 ,de padde1 bl4 #bje4 ,de mi]51 bl4 #bje4 ,de wilde hommelbij1 bl4 #bjf4 ,de wesp51 bl4 #bjf4 ,de luis1 bl4 #bjf4 ,de sp91 bl4 #bjf4 ,de wasmot1 bl4 #bjg4 ,er zijn twee soort51 bl4 #bjg4 ,wat m5 te do5 heeft zoo zij zi* 9 het bro$ne/ geve/igd heeft1 bl4 #bjh4 ,hoe de wa/afels voor de wasmot beveiligd word51 bl4 #bji4 ,,het ,,besnijd5 #baj ,is het besnijd5 noodig ( niet8 bl4 #baj4 ,wanne] moet het ges*i$58 bl4 #baa4 ,wa> en hoe m5 de /okk5 besnijdt1 bl4 #bab4 ,hoe het bro$ne/ van e5 /ok v]nieuwd kan word51 bl4 #bac4 ,,het ,,b$welm5 #bad ,b$welm5 met bovi/1 ( /uifzwam1 bl4 #bad4 ,b$welm5 met buskruid1 bl4 #bae4 ,b$welm5 met zwavele!r en *lor(orm1 bl4 #baf4 ,,de ,,bij5/eek #bag ,wa>door de /eeklu/ d] bij5 wordt opgewekt1 bl4 #bag4 ,welke gevolg5 de /eek na zi* sleept1 bl4 #bag4 ,hoe de ge/ok5 deel5 beh&eld moet5 word51 bl4 #bah4 ,de dragt en het w$] hebb5 invlo$ op d5 /eeklu/1 bl4 #bah4 ,voorzorg5 die m5 moet nem51 bl4 #bai4 ,,het ,,reiz5 ,,met ,,de ,,/okk5 #bbj ,voorzorg5 die m5 moet nem5 om de /okk5 te kunn5 v]vo]51 bl4 #bba4 ,hoe zij v]vo]d word51 bl4 #bbb4 ,hoe zij1 t] be/emd] plaatse gekom51 beh&eld word51 bl4 #bbb4 ,het bezoek5 d] boekweitveld51 bl4 #bbc4 ,het reiz5 met ,dzi]zon's*e won+51 bl4 #bbe4 ,,de ,,honig- ,,en ,,wasoog/ #bbg ,hoe m5 9 ,noord-,brab& da>bij te w]k gaat1 bl4 #bbg4 ,het bezoek5 d] heide1 bl4 #bbh4 ,hoe het w]k uit de korv5 g5om5 wordt1 bl4 #bbi4 ,het dood5 d] bij5 met zwaveldamp1 bl4 #bbi4 ,het zuiv]5 van d5 honig1 bl4 #bcj4 ,de honig uit korv5 is met bro$ en bloem5/( v]ontre9igd1 bl4 #bca4 ,bij ,dzi]zon's*e won+5 kan dat voorkom5 word51 bl4 #bca4 ,hoe de honigoog/ bij die won+5 plaats heeft1 bl4 #bcb4 ,hoe m5 ha> g]e$ maakt om er de heide m$e te bezoek51 bl4 #bcb4 ,hoe m5 de /okk5 da>9 beh&elt als zij van de heide zijn t]uggebragt1 bl4 #bcb4 ,het zuiv]5 van het 01 bl4 #bcd4 ,hoe de mad5 uit hommeltafels v]wijd]d word51 bl4 #bce4 ,hoe bes*immelde wa/afels gezuiv]d word51 bl4 #bcf4 ,het zuiv]5 van honig1 die 9 de cell5 v]suik]d is1 bl4 #bcf4 ,,de ,,b]eid+ ,,van ,,m$e ,,en ,,azijn #bcg ,de b]eid+ van m$e1 bl4 #bcg4 ,de b]eid+ van azijn1 bl4 #bch4 ,,besluit #bci ,zam5vatt+ van v]s*ill5de w]kzaamh$51 zoo als die elk&] 9 d5 loop van het ja> opvolg54 ,novemb]1 bl4 #bci4 ,decemb]1 bl4 #bdj4 ,janu>ij1 bl4 #bda4 ,febru>ij1 bl4 #bdb4 ,ma>t1 bl4 #bdc4 ,april1 bl4 #bdc4 ,mei1 bl4 #bdd4 ,junij1 bl4 #bde4 ,julij1 bl4 #bdh4 ,augu/us1 bl4 #bej4 ,septemb]1 bl4 #bea4 ,octob]1 bl4 #bea4 ,,inleid+4 ,wanne] wij 9 de l5te ( des zom]s door de veld5 w&el5 en d5 rijk5 voorraad van bloem5 aans*\w51 welk] geur ons omgeeft1 dan is het voorzek] te bejamm]51 dat da>9 zulk e5 s*at v]borg5 is1 die v]lor5 moet gaan1 omdat de arbeid]s ontbrek51 die alle5 9 /aat zijn hem te v]zamel54 ,die s*at is de honig2 die arbeid]s zijn de bij54 ,deze opm]k+ kwam mij m5igmal5 voor d5 gee/1 to5 ik mij voor e5ige j>5 met d5 l&b\w bezig hield4 ,ik /elde er groot belang 9 dat bij mij1 zo[el op bo]d]ij als akk]1 niets v]lor5 g+1 en hoewel ik da>na> /reefde1 to* bleef bij mij1 ev5 als bij zoo vel51 de honig onopgezameld4 ,e5 go$ l&b\w] mogt1 na> mijn inzi51 niets v]lor5 lat5 gaan1 van hetge5 zijn akk] voortbr5gt4 ,aan de bij5 moe/ dus bij mij e5e plaats word5 aangewez51 om ook datg5e te v]zamel51 wat de ,s*epp] 9 zoo ruime mate 9 de bloem5 doet ontwikkel51 en dat er1 zond] e5ig nadeel voor de v]d]e vorm+ van de vru*t ( het zaad1 kan word5 uitg5om54 ,ja1 m5 me5t zelfs opgem]kt te hebb5 dat vru*tboom51 die door bij5 bevlog5 word51 e5 ruim]5 oog/ oplev]5 dan die1 wa>bij dit het geval niet is2 door ha> aanh\d5d he5 en w$] vlieg51 bevord]5 zij de uit/ort+ van het /uifmeel ( bevru*t5d mannelijk zaad1 op het vr\welijk g$eelte d] bloem54 ,ik z\ dus bij5kweek] word52 e5e mij geheel onbek5de zaak4 ,er w>5 e*t] 9 mijne nabijheid v]s*eid5e p]son51 die zi*1 als bijmiddel van be/aan1 op de bij5teelt toelegd51 bij wie ik li*t hoopte te v9d5 9 wat mij dui/] 04 ,9 die hoop s*afte ik mij twee bevolkte bij5korv5 aan4 ,ma> hoe w]d mijne v]wa*t+ teleurge/eld6 ,bijna alle bij5kweek]s me55 9 het bezit te zijn van geheim51 die zij aan ge5 &] m$$eel51 t5 e9de er alle5 de vru*t5 van te plukk54 ,b]leps* zegt dan ook t]egt3 bij e5 bij5h\d] om raad te vrag5 is ev5 vru*tba>1 als dat m5 9 het hok van d5 hond brood gaat zoek54 ,ma> ne56 niet all5 weig]d5 mij inli*t+5 te gev52 enkel5 deeld5 mij als vri5d hunne geheim5 m$e4 ,en wat le]de ik da>uit8--,dat die geheim5 groot5deels gegrond w>5 op onkunde en bijgelo( en die bij5kweek]s van de natuurlijke hui%\d+ d] bij5 we9ig ( niets wi/5 en alle5 bij5-h\d]s w>54 ,wat de e5 mij m$$eelde1 w]d dikw]f door d5 &]5 wersprok51 en to* v]bond5 beide aan het door h5 gezegde e5 onfeilba> gun/ig gevolg4 ,we9ig ov] mijne le]mee/]s voldaan1 b5ijdde ik hun niets1 dan het onbevreesd omgaan met deze welgewap5de di]54 ,ik _h hun gevraagd ( er ook boek5 be/ond51 die ov] de bij5teelt h&eld51 en op deze vraag e5 beve/ig5d antwoord ontvang52 sommig5 hadd5 e5 d]gelijk boek1 dat zij w$] van &]5 hadd5 ov]ges*rev5 en het w]d ook aan mij1 als vri5d1 gele5d4 ,het groot/e g$eelte van dit geheimz9nig s*rift kon ik niet lez51 en wat ik er van lez5 kon1 kwam mij voor1 mee/ onz9 te zijn4 ,getr\w aan mijne bel(te1 om d5 s*at van k5nis1 die 9 hun ges*rift lag opgeslot51 aan ge5 &] m$e te deel51 gaf ik het gele5de ond] dankbetuig+ t]ug1 we9ig voldaan met hetge5 ik da>door gele]d _h4 ,t5 slotte ontv+ ik d5 raad nog1 mij alle5 op ges*rev5 boek5 te v]lat52 want dat al wat ov] de bij5 g$rukt 01 niet deugde4 ,9 /rijd met dez5 raad1 zo*t ik na> e5e h&leid+4 ,e5 d] e]/e w]k51 die mij 9 de h&5 kwam51 03 ,nieuwe le]wijze omtr5t de bij5 en d]zelv] zoog5aamde magazijn5teelt1 door ,rijk5d ,jakob ,br\w]1 #ahji4 ,na> aanleid+ hi]van1 liet ik mij magazijnka/jes mak51 welke mij 9 het gebruik e*t] niet be/ beviel54 ,de le]wijze van voornoemd w]k beviel mij ev5m91 als die uit de drie bekroonde v]h&el+5 ov] de bij5teelt1 uitgegev5 door de maats*appij t] bevord]+ van d5 l&b\w te ,am/]dam4 ,het zag er dus met mijne bij5teelt 9 d5 beg9ne ze] treurig uit1 en de g$a*te 0 mij niet vreemd1 ha> w$] te lat5 v>51 da> het mij niet aan/ond 9 d5 bl9de te moet5 voortw]k54--,to* wilde ik nog beproev5 ( er niet e5e le]wijze1 gegrond op eig5e erv>+1 te bekom5 z\ zijn2 want al1 wat mij tot di5 tijd t5 di5/e /ond1 0 mee/al ges*rev5 door mann51 die hunne k5nis niet aan de bron1 d5 bij5/ok zelv51 hadd5 opg$aan1 en om ov] e5e zaak met grond te kunn5 s*rijv5 en &]5 te le]51 moet m5 er zi* zelf op hebb5 toegelegd4 ,de he] ,r4 ,j4 ,br\w] w5dde zi* re$s 9 #ahji na> ,duits*l&4 ,da>uit me5de ik te mog5 afleid51 dat het vak de/ijds da> re$s met me] belang/ell+ beh&eld w]d1 dan bij ons4 ,ik wilde beproev5 ( dit nog zoo 01 en mijne v]wa*t+ w]d nu niet teleurge/eld4 ,dr 0 m5 9 de laat/e j>51 op het gebi$ d] bij5teelt1 met reuz5s*r$5 vooruitgegaan1 en mann5 van bek5d5 naam en v]di5/e a*tt5 het dr niet b5$5 zi*1 er hunne belang/ell+ en zorg aan te wijd54 ,zoo b4 v4 ,von ,siebold1 ,pr(essor te ,mun*52 ,doctor ,r4 ,leuck>t1 ,pr(essor te ,giess52 b>on ,augu/ von ,b]leps*1 op het ridd]slot ,seeba*1 bij ,lang5saltz 9 ,?ur+51 en me] &]51 wa>ond] e5 aantal gee/elijk5 en ond]wijz]s d] jeugd4 ,s*riftelijk w5dde ik mij tot ,von ,b]leps*1 die zi* uitsluit5d met de bij5teelt bezigh\dt1 en dit alle5 doet uit liefde voor de zaak1 da> hij e5 ze] v]mog5d man is4 ,spo$ig ontv+ ik e5 vri5delijk antwoord1 wa>9 hij mij met de groote1 9 de laat/e j>5 9 ,duits*l& gemaakte1 vord]+5 bek5d maakte1 welke ho(dzakelijk het gevolg w>5 van e5e nieuwe soort van bij5won+51 door ,dzi]zon1 ,pr$ikant te ,c>lsm>kt 9 ,silezi1 uitgevond51 en 9 #ahde door hem algeme5 bek5d gemaakt4 ,9 deze won+5 kan m5 het w]k d] bij51 ev5 als de blad5 van e5 boek1 op5slaan en ha> lev5 en zijn op het naauwkeurig/ gadeslaan4 ,door de toez5d+ van e5e zoodanige won+1 /elde hij mij tev5s 9 /aat1 mij van h>e doelmatigheid te ov]tuig54 ,van to5 af h]leefde mijn lu/ 9 de bij51 en is mij tot h$5 bijgeblev54 ,het is mijne dagelijks*e bezigheid1 zo[el !oretis* als praktis*1 hi]9 op de teg5woordige hoogte te kom51 en ik gelo( dat deze pog+ niet geheel vru*teloos zal zijn2 tot h$5 vond ik e*t] tot mijn le$wez5 hi] te l&e ge5 bij5kweek]s1 die belang 9 de zaak /eld5 en lu/ hadd5 ha> met mij te beoef554 ,en to* is zij die belang/ell+ ov]wa>dig2 want1 9 de wond]b>e hui%\d+ van deze kle9e di]51 ziet m5 zoo vele blijk5 van de ,almagt van ,hem1 die alles uit niets te voors*ijn riep1 dat hij1 die ge5 te k\d opm]k] is1 g$rong5 wordt de groo!id van d5 ,s*epp]1 9 ,zijne s*epsel5 te erk5n54 ,onbek5dheid met d5 a>d van en vrees voor de bij5 zijn zek] de ho(dr$551 wa>om m5 er hi] te l&e zoo we9ig a*t op slaat2 de wijze1 wa>op de bij5teelt hi] tot h$5 w]d beoef5d1 heeft ook we9ig aantrekkelijks4 ,w]k5 op go$ geluk alle51 kan to* d5 gee/ niet bevr$ig54 ,toeg]u/ met de k5nis van de natuur en de hui%\d+ d] bij51 voorzi5 van de nieuwe won+5 en bek5d met ha> gebruik1 zal m5 9 de bij5teelt e5e aang5ame bezigheid v9d5 en ook 9 de sle*t/e j>5 t5 m9/e zooveel honig w9n51 dat m5 de r5te van zijn kapitaal ruims*oots v]go$ v9dt4 ,t]egt zeide ,von ,ehr5fels3 de bij5teelt is de pozij van het l&lev54 ,hoe vel51 die l&huiz5 bewon51 z\d5 dit moet5 toe/emm51 wanne] zij1 door op hunne buit5go$]5 e5e plaats aan e5 bij5/& te gunn51 voor altijd de dikw]f da> he]s*5de e5toonigheid v]drev54 ,da>door z\ dan tev5s op eig5 grond v]zameld word51 wat ?ans ja>lijks groote somm5 na> het buit5l& vo]t2 en zij1 die de voordeel5 niet voor zi* behoefd51 z\d51 behalve het g5ot dat hun het bij5kweek5 z\ v]s*aff51 nog 9 /aat zijn1 door hun to$o5 en zond] geldelijke op(f]+1 e5 gez9 het ond]h\d te do5 v9d54 ,ook voor d5 veld>beid] z\ het van belang zijn e5ige /okk5 te bezitt51 die hem ja>lijks voordeel kond5 aanbr5g51 zond] dat hij er veel voor z\ behoev5 te v]zuim52 want de nieuwe wijze van beh&el+ kan zoodanig word5 +]igt1 dat zij we9ig tijd v]eis*t4 ,9 de naburige ,duits*e /at5 a*t m5 de bij5teelt van zooveel gewigt1 dat de hooge reg]+5 ha>1 door het uitlov5 van premin aan de be/ bezette /&51 zooveel mogelijk bevord]54 ,z\ het ook voor ons l& niet van belang zijn1 dez5 tak van nijv]heid op e5 hoog] /&punt te br5g51 door het algeme5 er me] opm]kzaam op1 en me] bek5d m$e te do5 word58 ,z\ het da>toe niet go$ zijn1 aan e5ige l&b\wkundige inrigt+ 9 ons l&1 e5 rationeel beh&eld5 bij5/& te hebb51 en d5 alda> aanwezig5 kweekel+5 !oretis* en praktis* ond]wijs 9 dat vak te do5 gev58 ,da> er 9 onze taal ge5e h&leid+ be/aat1 die op de hoogte van d5 teg5woordig5 tijd is1 en vel5 ( niet bek5d zijn met de w]k51 die het buit5l& oplev]t1 ( de taal niet g5oeg magtig1 om die duidelijk te bevatt51 zoo heb ik mij voorg5om5 9 deze behoefte1 na> v]mog51 te voorzi54 ,da> e*t] ge5 roem- ( w9zu*t mij aanspoort1 zoo hoop ik dat m51 bij de beoordeel+ van mijn w]k1 /e$s 9 het oog zal h\d51 dat de liefde tot de bij5teelt en de zu*t om ha> zooveel mogelijk te bevord]51 door &]5 bek5d te mak51 met wat mij bij ond]v9d+ geblek5 is go$ en wa> te zijn1 de e5ige drijfv]5 zijn1 die mij hebb5 do5 besluit5 deze blad5 het li*t te do5 zi54 ,ik zal voornamelijk m$$eel51 wat ik van de opgav5 van &]51 door eig5 ond]zoek1 bewa>heid heb gevond52 sle*ts we9ige zak5 zull5 geheel van mij zelv5 zijn1 en nu en dan zal ik mij v]oorlov5 ook datg5e m$e te deel51 wat mij door v]tr\wde vri5d5 voor wa>heid is opgegev52 het geheel zal blijk5 ge5e nietswa>dige fabel5 ( geheim5 te bevatt51 zijnde het alle5 gegrond op de natuurlijke hui%\d+ d] bij53 sle*ts van zoodanige beh&el+ mag m5 go$e gevolg5 v]wa*t52 want ge5]lei kun/matige bew]k+ kan go$ slag51 wanne] zij met de natuur 9 /rijd is4 ,voor het !oretis* g$eelte zal ik voornamelijk ,dzi]zon volg51 die 9 de laat/e j>51 bij het gebruik van zijne won+51 volg5s zijne da>9 g$ane ontdekk+51 zijne nieuwe !orie zam5/elde4 ,deze vond1 ev5 als zijne won+51 aanvankelijk veel teg5/&1 do* het aantal navolg]s neemt ?ans aanh\d5d toe4 ,op de w]eldt5toon/ell+ te ,p>ijs 0 e5e ,dzi]zon's*e bij5won+ t5toonge/eld1 die met de m$aille d] twe$e klasse w]d bekroond1 v]gezeld van e5 brief van d5 volg5d5 inh\d3 ,monsieur6 ,la commission1 nomme p> l'acadmie nationale p\r exam9] les produits les plus rem>quables de l'exposition univ]selle1 a p>ticulirem5t fix son att5tion sur vos ru*es p\r obs]v] le travail des abeilles4 ,n\s p5sons r5dre ju/ice a votre mrite en v\s appelant p>tag] nos travaux et en v\s (frant le titre de membre de notre assemble4 ,l'extrait de nos /atuts1 consign en m>ge de cette lettre1 v\s donn]a les r5seignem5ts les plus ncessaires1 sur le b de l'in/itution qui v\s ouvre ses rangs4 ,votre adhsion n\s s]a =t prcieuse2 recevez l'assurance de notre haute considration4 ,le ,prsid5t de l'acadmie nationale4 ,e]/ zal ik de natuurlijke ges*i$5is en dan de teelt d] bij5 beh&el54 ,m5 moet e*t] niet v]wa*t5 dat ik mij ang/vallig aan die v]deel+ zal h\d54 ,ik zal mij zo[el v]oorlov51 om 9 de e]/e afdeel+ e5ige practis*e bijzond]h$5 m$e te deel51 als dat ik 9 de twe$e nog veel ov] de natuur d] bij51 vooral ov] ha> lev5 9 d5 w9t]1 zegg5 zal4 ,ik zal beg9n5 met e5 enkel woord te sprek5 ov] de v]deel+ d] l&/rek5 en ov] het zoog5aamd bij5geluk4 ,de l&/rek51 wa> de bij5teelt wordt uitgeoef5d1 v]deelt m5 gewoonlijk 9 honigrijke en honig>me /rek54 ,honigrijk wordt e5e /reek g5oemd1 wa> de bij5 re$s 9 het vroege voorja> iets v9d51 en die ha> da>na geleg5heid geeft ruime voorja>sbloem51 zoo als de zaadbloem en die d] vru*tboom51 te bevlieg51 t]wijl zij da>toe des zom]s de boekweit1 de l9deboom5 en de witte klav]1 en e9delijk 9 het naja> de heidebloem aanbi$t4--,honig>m noemt m5 de zoodanige /rek51 wa> de bloem5 elk&] niet g]egeld opvolg51 en de weide d] bij5 zi* tot e5 kort5 tijd bepaalt1 en soms e]/ laat beg9t2 zoo zijn er 9 ,noord-,brab& vele /rek51 wa> zij e]/ beg9t met de boekweit2 op &]e plaats5 v9d5 zij de zaadbloem w$] ov]vlo$ig1 do* ook na deze we9ig ( niets me]4 ,het is duidelijk dat m5 de beh&el+ van zijne bij5 moet inrigt5 na> de /reek1 wa> m5 woont4 ,wat 9 de e5e voordeelig 01 z\ dikw]f 9 de &]e v]ke]d uitkom51 ja d5 eig5a> t5 ond] kunn5 br5g52 do* zeld5 is e5e /reek zoo honig>m ( m5 zal1 met e5e behoorlijke k5nis d] bij5 toeg]u/1 bij e5e go$e beh&el+1 zijne moeite beloond v9d54 ,het behoeft niet gezegd te word5 dat1 wanne] m5 de bij5 9 e5e honigrijke /reek beh&elt1 als ( m5 9 e5e honig>me woonde1 m5 da>m$e altijd voordeelig] moet uitkom5 dan 9 de laat/e het geval z\ zijn2 do* van de gun/ig] ligg+ gebruik mak5de1 zal m5 de /okk5 re$s van honig voorzi5 kunn5 hebb51 ja re$s natuurlijke en kun/zw]m5 kunn5 bezitt51 t]wijl 9 de &]e nog aan ge5 zw]m5 te d5k5 valt1 en de bij5 soms zelfs nog gevo]d moet5 word54 ,9 ons l& hebb5 de honig>me /rek5 v]reweg de ov]h& en zij1 die de bij5teelt als middel van be/aan uitoef551 bezoek5 da>om met hunne korv5 telk5s die /rek51 wa> de bij5 /e$s ruim]e bloemveld5 kunn5 bevlieg5 dan 9 hun omtrek4 ,het 9 dit w]k gezegde1 zal voornamelijk op honig>me /rek5 van toepass+ zijn4 ,9 ons l& be/aat1 ev5 als 9 de mee/e l&51 het vooroordeel1 dat m51 om voordeel van de bij5teelt te kunn5 trekk51 zoog5aamd bij5geluk moet hebb54 ,zeld5 s*rijft m5 d5 sle*t5 uitslag aan eig5e onkunde1 aan v]ke]de beh&el+ toe2 ma> wijt hem mee/al aan gemis aan bij5geluk1 en gaat soms zoov] van te geloov51 dat deg5e1 die 9 zijne nabijheid er me] voorspo$ m$e heeft1 di5 te dank5 heeft aan kun/grep5 en toov]middel51 wa>door hij de bij5 z\ dw+5 honig te hal5 en 0 te b]eid51 niet kunn5de geloov51 dat het gewa&e toov]middel alle5 be/aat 9 de bet]e beh&el+4 ,d5 zoodanig5 gaat het ev5 als de bur5 van d5 kundig5 ,claus4 ,deze _h geluk en voorspo$ met zijne bij5 en zijn /& v]me]d]de van ja> tot ja>1 t]wijl zij niet vooruitg+54 ,wanne] de zijne re$s volop d5 ko/ hadd51 ja voorraad oplegd51 moe/5 zij veeltijds de hunne nog met duur betaald5 honig te hulp kom54 ,zijn geluk zi5de1 zeid5 zij ho(ds*udd5de en aan zijne toov]middel5 d5k5de3 het gaat da> niet rigtig4 ,claus wi/ dit1 en met h5 sprek5de1 zeide hij3 gij hebt regt1 ik w5d toov]middel5 aan en i$] zal1 en ook gij zult geluk hebb51 na de go$e aanw5d+ van mijne tov]middel54 ,zij be/aan 9 drie spreuk51 die ik u ga>ne wil m$$eel54 ,met belang/ell+ nam5 zij dat aanbod aan1 en hij deelde hun de volg5de spreuk5 m$e1 wa>9 ik betuig5 moet1 en alle deskundig5 zull5 mij dit toe/emm51 dat alles bevat is1 wat e5 gun/ig gevolg mag do5 v]wa*t54 ,e]/e ( ,diamant5 ,spreuk3 ,wilt gij met voordeel bij5 kweek51 laat u dan vooraf go$ ond]rigt51 hoe zij lev51 wat zij ga>ne hebb5 en wat zij s*uw51 wat ha> voor- en wat ha> nadeelig is4 ,twe$e ( ,g\d5 ,spreuk3 ,alle5 die /okk5 zijn nuttig1 vru*tba> en be/& teg5 de v]&]+5 van we]sge/eldheid1 die gezond en volkrijk zijn4 ,ziekelijke en sle*t bevolkte /okk5 br5g5 nooit voordeel aan1 ma> gaan te gronde4 ,d]de ( ,zilv]5 ,spreuk3 ,v]zorgt de bij5 9 d5 w9t] go$4 ,i4 ,,natuurlijke ,,ges*i$5is ,,d] ,,bij54 ,de honigbij 7,apis mellifica7 behoort tot de vliesvleugelige1 gek]fde insect51 welke 9 groote hoeveelh$5 bij elk&] lev54 ,zij do5 dit niet uit zu*t tot gezelligheid1 do* kunn51 alle5 lev5de1 ev5m9 be/aan als zi* voortplant54 ,zoo als alle insect5 zijn het k\dblo$ige di]51 die e*t]1 om te kunn5 lev5 en ti]51 e5e matige w>mte behoev5 van #ee tot #ajj grad5 ,fahr5heit4 ,bij e5 w>mtegraad van #ej ,f4 en da> b5$51 v]/ijv5 zij1 en kunn5 zi* niet me] beweg54 ,heeft deze s*ijndood e*t] niet lang] dan #dh ur5 g$uurd1 zoo kom5 zij1 9 de w>mte gebragt1 w$] geheel bij en zijn1 na e5 we9ig laauw51 e5igz9s v]dund5 honig gekreg5 te hebb51 w$] gezond en ges*ikt voor h>e gewone bezigh$54 ,doordr+t de vor/ ha> geheel1 zoodat zij h>d bevroz5 zijn1 dan kom5 zij1 hoewel 9 de w>mte gebragt1 niet me] tot het lev51 t5 m9/e niet me] tot h>e volle kra*t5 t]ug1 al bewog5 zij zi* nog e5igz9s4 ,zij z\d5 dus 9 onze lu*t/reek niet kunn5 lev51 indi5 zij niet 9 /aat w>5 om 9 h>e won+5 d5 v]eis*t5 w>mtegraad te ontwikkel52 zij kunn5 dit e*t] sle*ts wanne] zij bij duiz5d5 tot e5 digt5 tros v]e5igd zijn4 ,zij wekk5 dan de w>mte op1 door e5 aanh\d5d bev5 met de vleugels1 en door de wrijv+ van h>e lig*am5 teg5 elk&]4 ,de lu*t1 9 de cell5 d] wa/afels beslot51 en de h>5 van ha> lig*aam do5 van de opgewekte w>mte sle*ts we9ig v]lor5 gaan1 da> beide ha> moeijelijk geleid54 ,m5 z\ dus e5 bij5zw]m1 als e5 geheel bes*\wd1 e5 w>mblo$ig di] kunn5 noem54 ,m5 kan de w>mte1 die zij ontwikkel51 dagelijks wa>nem51 door e5 !rmomet] zoodanig 9 de won+ te hang51 dat de kwikbol 9 het midd5 d] bij5massa geplaat/ is3 ik zeg 9 het midd51 omdat de w>mtegraad rondom de groep bij5 tot op het vriespunt z\ kunn5 g$aald zijn1 t]wijl hij 9 het midd5 nog me] dan #hj ,f4 b$roeg4 ,e5 9 ne won+ bije5v]zamelde zw]m bij5 heet bij5kolonie1 bij5/ok1 ( kortweg /ok1 welke b5am+ alle5 betrekk+ heeft op de groep bij51 niet op de won+1 hetzij zij deze zelf hebb5 gekoz5 9 e5 holl5 boom1 spleet van e5 muur ( eld]s1 hetzij zij door d5 m5s* 9 e5e won+ van h\t ( /roo zijn gebragt4 ,zoo zegt m53 de /ok vliegt1 de /ok is /]k ( zwak1 is afge/orv51 heeft zijne won+ v]lat5 enz4 ,de tot e5 /ok v]e5igde bij5 noemt m5 ook het volk1 en spreekt dan van e5 volkrijk5 ( volk>m5 /ok4 ,er zijn drie soort5 van bij51 n4 l4 de mo$]bij ( kon+91 de hommelbij5 ( mannetjes1 ook me]els g5oemd1 en de w]kbij54 ,9 gezonde /okk5 zijn de drie soort5 sle*ts e5 g$eelte van het ja>1 gewoonlijk van het beg9 van ,mei tot 9 ,augu/us1 aanwezig2 want 9 deze word5 de hommels e]/ teg5 de ma& ,mei aangekweekt1 en 9 het beg9 van ,augu/us niet me] noodig zijnde1 door de w]kbij5 uitg$rev5 ( uitgehong]d4 ,de v]me]d]+ van het aantal /okk5 ( kolonin heeft plaats door dat e5 g$eelte van het volk van e5 /ok1 de won+ v]laat4 ,m5 noemt dit zw]m51 en de nieuwe /ok1 die er door ont/aat1 heet zw]m4 ,e5 zw]m is niet altijd ev5 talrijk3 er zijn er van #bjjj1 #ajjjj1 #bjjjj1 ja soms nog me] bij54 #a ,,de ,,mo$]bij ,,( ,,kon+94 ,de kon+9 v]di5t1 als het ho(d van d5 geheel5 /ok1 9 de e]/e plaats door ons beh&eld te word54 ,g$ur5de h>e teg5woordigheid1 hebb5 alle w]kzaamh$5 9 d5 /ok g]egeld plaats2 is zij e*t] ziek geword51 ( wat nog erg] is1 v]lor5 gegaan ( ge/orv51 dan komt de geheele /ok 9 onru/3 v]w>r+1 w]keloo%eid en droefheid he]s*5 da>1 wa> vroeg] orde1 vlijt en vreugde woonde6 ,het getal neemt dan dagelijks door d5 dood af2 want da> de kon+9 het e5ige1 volkom5 vr\welijke wez5 9 d5 /ok is1 en zij alln de eij]5 voor de drie soort5 van bij5 legt1 zoo kunn5 er bij ha> gemis ge5e aangekweekt word51 en gaat de geheele /ok te gronde1 indi5 de w]kbij51 door de aanwezigheid van eij]5 ( ges*ikt bro$1 niet 9 /aat zijn zi* e5e nieuwe reg5tes te v]s*aff51 ( indi5 de m5s* er ha> ge5e gev5 kan4 ,het is lang en door sommig5 hevig be/r$51 dat de kon+9 de eij]5 voor de drie soort5 van bij5 v]s*afte4 ,m5 wilde dat er zoog5aamde hommelmo$]s w>51 die de eij]5 voor de hommels legd52 do* dat de kon+9 de mo$] van al de bij5 is1 w]d 9 #ahec bewez54 ,dzi]zon zette 9 het beg9 van ,mei e5e ,italiaans*e #b kon+9 9 e5e1 met onze gewone bij5 bevolkte1 won+4 ,na v]loop van e5e ma& zag m5 re$s w]kbij5 en spo$ig da>na ook hommels1 van de ,italiaans*e soort1 ond] de &]e4 ,9 het beg9 d] ma& ,septemb] zag m5 nog ma> enkele gewone bij5 9 de won+2 de /ok 0 geheel van ,italiaans* ras geword51 en 9 d5 zom] 0 er niet n inl&s*e hommel 9 gewee/4--,behalve de besliss+ van bov5g5oemd ges*il1 w]d nu ook tev5s aangetoond1 hoe kort het lev5 d] w]kbij5 is2 dat d] kon+9 is veel lang]1 da> het tot vijf j>5 kan opklimm51 hetge5 m5 beproev5 kan door e5e jonge1 re$s bevru*te kon+91 door het kort5 d] vleugels1 k5ba> te mak54 #c ,de kon+9 is door h>e ge/alte1 h>e kleur en ha> langzam5 en deftig5 gang1 gemakkelijk van de ov]ige bij5 te ond]s*eid54 ,de kop is rond]1 het bor//uk bre$] en het a*t]lijf loopt spits] toe1 dan bij de w]kbij52 zij heeft ev5 als de laat/5 zes be551 welke e*t] m]kelijk lang] zijn1 en vi] vleugels1 die dezelfde l5gte hebb51 hoewel zij kle9] s*ijn5 te zijn1 omdat het a*t]lijf1 dat lang] is1 er ond]uit/eekt4 ,9 d5 tijd d] /]k/e eij]lage1 van duiz5de eij]5 zwang] ga&e1 v]toont zij zi* het lang/2 ha> gang is dan het traag/ en het vlieg5 ha> moeijelijk4 ,jonge1 nog onbevru*te kon+9n5 loop5 da>5teg5 vlug en vlieg5 met gemak1 zoodat m5 deze bij de beh&el+ me] moet bewak51 wil m5 ha> niet zi5 ontsnapp54 ,de kleur is bov5 op het lig*aam glanz5d bru91 soms bijna zw>t1 t]wijl het ond]/e g$eelte en de be55 tot het gele ov]gaan4 ,het zal dus iem&1 die e5s e5e kon+9 gezi5 heeft1 niet moeijelijk vall5 ha> ond] duiz5de w]kbij5 te h]k5n54 ,inw5dig bev9d5 zi* de eij]/ok1 het bevru*t+sblaasje en de angel4 ,van d5 angel b$i5t de kon+9 zi* alle5 teg5 ha>s gelijk51 om zi* van e5e m$$+/] te bevrijd51 ( zi* teg5 ha> te v]d$ig54 ,de onv]draagzaamheid d] kon+9n5 ond]l+ is ze] groot4 ,ontmoet5 zij elk&]1 dan zull5 zij1 vooral 9 dat g$eelte van het ja>1 wa>9 de voortplant+ het /]k/ is1 elk&] t]/ond aanvall51 en d5 /rijd niet opgev51 voor dat e5e d] p>tij5 g$ood is1 wa>bij de ov]blijv5de ook soms1 t5 gevolge van bekom5 wond51 /]ft ( voor ha> w]k onges*ikt wordt1 en de /ok1 wa>toe zij behoort1 dus te gronde gaat4 ,9 d5 nazom] en h]f/1 als de voortplant+sdrift sluim]t1 duld5 zij soms elk&]s teg5woordigheid4 ,er zijn to* voorbeeld51 dat twee mo$]bij5 9 n /ok ov]w9t]d52 ook bij mij is dit e5s voorgekom54 ,met het voorja> h\dt dit ru/ig zam5zijn op3 e5e d] p>tij5 moet dan als (f] vall54 ,m5 kan van zulk e5 /rijd getuige zijn1 indi5 m5 twee kon+9n5 ond] e5 glas plaat/4 ,het v]di5t opm]k+1 dat1 t]wijl de w]kbij5 bij de m9/e drukk+ /ek51 m5 de kon+9 onge/raft kan 9 de h& nem51 drukk5 en plag51 zond] dat zij zi* van ha> wap5 zal b$i552 voorzek] 9 de bewu/heid v]ke]5de dat het /ek5 ha> dood1 en deze d5 ond]gang van d5 geheel5 /ok t5 gevolge heeft2 want de angel moet1 door de zi* da>aan bev9d5de werhak51 9 de wond a*t]blijv54 ,sommig5 me55 dat de kon+9 ge5e /em bezit4 ,zij heeft e*t] het v]mog5 om geluid te gev54--,hoewel enkel5 bew]5 ook de /em van oude1 bevru*te kon+9n5 gehoord te hebb51 die er zi* zeldzaam van b$i551 zoo mogt het mij alle5 gelukk51 die van jonge1 nog onbevru*te te hoor51 dat soms op e5 af/& van twee en me] s*r$5 mogelijk is4--,9 d5 zw]mtijd1 wanne] er soms ti5 en me] jonge kon+9n5 9 e5 /ok gekweekt word51 hoort m5 er somtijds 9 v]s*eid5e /okk51 gewoonlijk van het vall5 van d5 avond tot 9 d5 vroeg5 o*t5d1 g$ur5de e5 ( me] dag51 qua1 qua roep51 t]wijl &]e w$]om op e5 s*ell5 toon ?u1 ?u antwoord54 ,het d(fe qua1 qua1 komt van jonge kon+9n51 die1 hoewel volwass5 zijnde1 nog 9 de cel v]blijv5 en deze niet durv5 v]lat51 uit vrees voor e5e re$s uitgeloop5 m$$+/]1 wa>van zij to* t]/ond e5 aanval z\d5 te vreez5 hebb54 ,het is dus zu*t tot zelfbeh\d1 die ha> 9 de cel doet blijv52 zij wil deze niet v]lat5 zond] zi* v]zek]d te hebb5 hoe het da> buit5 gaat4 ,b]leps* zegt da>om dat m5 ha> qua1 qua als e5e signaalsvraag kan bes*\w54 ,ontvangt zij da>op het s*elle ?u1 ?u t5 antwoord1 dat e5e jonge1 de cel re$s v]lat5 hebb5de kon+9 doet hoor51 dan blijft zij 9 h>e cel t]ug2 zoo niet1 dan v]laat zij die t]/ond1 en wanne] zij dan nog &]e qua1 qua hoort roep51 beantwoordt zij dit op h>e beurt dadelijk met ?u1 ?u4 ,v]d] tra*t zij1 ev5 als de e]/ uitgeloop5 en met d5 e]/5 nazw]m afgevlog5 kon+9 dit g$aan heeft1 alle mo$]wieg5 op te zoek51 en de da>9 aanwezige m$$+/]s te dood54 ,wanne] de w]kbij5 e*t] nog aan zw]m5 d5k51 dan v]h9d]5 zij ha> hi]91 door de cell5 te oms+el5 en zoo elk5 aanval af te w]54 ,de 9 de cell5 opgeslot5 mo$]bij5 vo]5 zij dan met d5 snuit door e5e kle9e op5+1 die zo[el da>toe1 als tot toetr$+ d] lu*t1 9 de cel gelat5 is4 ,wordt er da>5teg5 door de w]kbij5 aan ge5 v]d] zw]m5 g$a*t1 dan lat5 zij het toe1 dat de uitgeloop5 kon+9 de nog geslot5 mo$]cell5 opzoekt en de da>9 aanwezig5 doodt4 ,sommig5 me55 dat het d(fe qua1 qua van de ov]j>ige1 re$s bevru*te kon+9 komt1 dat e*t] niet mogelijk is1 omdat deze d5 /ok altijd1 e5ige dag5 voor het uitloop5 d] jonge mo$]bij51 met d5 voorzw]m v]laat4--,wij moet5 de zorg van d5 ,s*epp]1 voor de in/&h\d+ van het ges*ap5e1 hi] w$] 9 opm]k51 dat ,hij de oude kon+9 als het w>e de bewu/heid s*onk1 dat zij niet be/& z\ zijn teg5 e5 geve*t met e5 jonge1 veel vlugg]e m$$+/]4 ,hoort m5 9 e5 /ok1 wa>van de voorzw]m is afgevlog51 ge5e ?utoon5 me]1 dan kan m5 v]zek]d zijn dat er ma> ne jonge mo$]bij aanwezig1 en dus ge5 nazw]m te wa*t5 is2 da>5teg5 kan m5 het als e5 zek] teek5 bes*\w51 dat m5 b9n5 drie dag5 van e5 /ok e5 zw]m te wa*t5 heeft1 wanne] da>9 het ?ut5 d] h>e cel v]lat5 hebb5de kon+9 gehoord wordt1 en het w$]1 gebrek aan honig ( te we9ig volk dit niet belett54 ,bij deze zw]m5 bev9d5 zi* gewoonlijk v]s*eid5e kon+9n53 ik heb er e5s e5 gehad wa>9 er ti5 w>54 ,de oorzaak hi]van moet da>9 gezo*t word51 dat wanne] de e5ige ?ut5de mo$]bij met d5 zw]m afgaat1 de ov]ige gevang5 geh\d5e van de v]w>r+ en e5 onbewaakt oog5blik gebruik mak51 om h>e gevang5is te v]lat5 en met d5 zw]m m$e te gaan4 ,soms word5 van deze ov]tollige mo$]bij51 t]/ond op de zw]mplaats1 re$s e5ige afgemaakt2 mee/al v9dt m5 ha> e*t] d5 volg5d5 morg5 dood ligg51 voor het vlieggat ( op d5 bodem van de won+1 wa>9 m5 d5 zw]m gevang5 heeft4 ,gewoonlijk wordt de e]/ uitgeloop5 kon+9 algeme5 als he]s*]es v]koz54 ,niet zeld5 gebeurt het e*t] ook1 dat zij v]s*eid5e p>tij5 vorm51 die elk e5e vor/9 kiez51 9 welk geval zij w$] all5 uit de won+ zw]m51 en zi*1 mee/al 9 afzond]lijke deel51 buit5 aanzett54 ,m5 moet ha> dan w$] opvang51 en zet de won+1 om v]d]e moeite voor te kom51 met e5 zoog5aamd bij5kle$ geslot51 g$ur5de #bd ur5 op e5e donk]e plaats2 zij zull5 dan mee/ altijd de ov]tollige kon+9n5 dood5 en 9 de won+ blijv54 ,het v]di5t opm]k+ dat de bij5 niet alle5 all5 h>e kon+91 ma> ook elk&] ond]l+ h]k5n54 ,e5e bij1 op e5 vreemd5 /ok kom5de1 is mee/ altijd e5 k9d des doods4 ,m5 v]ond]/elt dat elke kon+9 e5 eig5a>dig5 reuk van zi* geeft1 die zi* aan de ov]ige bij5 m$$eelt1 en deze da>door 9 /aat /elt elk&] te h]k5n54 ,dat de reuk w]kelijk bij de bij5 /]k ontwikkeld is1 bleek mij uit de volg5de gebeurt5is4 ,bij het opvang5 van e5 nazw]m1 zag ik ov]tollige kon+9n51 en drukte er e5e1 die mij op de h& vloog1 dood en liet ha> op d5 grond vall54 ,lat] vond ik deze doode kon+9 met e5e m5igte bij5 b$ekt2 na deze v]jaagd te hebb51 v]trad ik de doode geheel en wreef ha> zoo door het z& dat er niets me] van zigtba> 04 ,e5ig5 tijd da>na zat5 er w$] bij5 en wel 9 e5e /reep1 die mijn voet moet bes*rev5 hebb52 deze v]e5ig+ kon moeijelijk &]s dan op d5 reuk plaats hebb54 ,teg5 d5 zw]mtijd beg9n5 de w]kbij51 die alle5 voor de aankweek+ d] drie soort5 van bij5 zorg51 mo$]cell5 aan te legg54 ,zij s*ijn5 re$s vooruit te begrijp5 dat teg5 het tijd/ip1 dat de natuur voor de v]me]d]+ van het aantal /okk5 be/emd heeft1 h>e won+ te kle9 en te w>m wordt1 om ha> all5 te bevatt51 en voorzi51 da> zij zond] vor/9 d5 /ok niet kunn5 v]lat5 en omdat deze1 zond] reg5tes a*t]blijv5de1 te gronde z\ moet5 gaan1 9 tijds 9 deze behoefte1 door aan de r&5 d] wa/afels en da>1 wa> tuss*5 deze e5e op5+ is gelat51 mo$]-wieg5 ( cell5 aan te legg54 ,9 elke dez] cell51 die aanvankelijk de g$aante van e5 napje hebb5 en veel gelijk5 op d5 dop1 wa>9 de eikel aan d5 boom hangt1 legt de mo$]bij e5 ei1 wa>na zij door de w]kbij51 die de eij]5 tev5s bebroeij51 tot volkom5 mo$]wieg5 ( zw]mcell5 word5 opgeb\wd4 ,is e*t] de kon+9 op deze ( g5e wijze v]lor5 gegaan1 hetge5 de w]kbij5 t]/ond ontdekk51 dan kiez5 zij e5e w]kbij5cel1 wa>9 e5e ges*ikte made aanwezig is1 onv]s*illig wa> zij deze v9d51 om zi* da>uit e5e nieuwe kon+9 te v]s*aff51 wa>om m5 deze mo$]cell51 die m5 hulpcell5 ( cell51 aangelegd na de ontdekk+ d] mo$]loo%eid1 noemt1 mee/al 9 het midd5 d] wa/afels aantreft4 ,door het aanlegg5 van hulpcell5 toon5 de bij5 bewu/ te zijn van de onmogelijkheid1 om 9 h>e g]e$ gemaakte mo$]wieg5 eij]5 te v]krijg51 nu de mo$]bij niet me] aanwezig is2 m5 heeft tot h$5 nog niet kunn5 ontdekk5 ( de bij5 9 /aat zijn e5 ei van de e5e cel 9 de &]e te drag52 de g5om5 proev5 s*ijn5 zelfs het teg5deel te bewijz54 ,da> e5e mo$]cel wijd] en lang] moet zijn dan die d] w]kbij51 zoo moet5 zij bij het aanlegg5 van hulpcell5 mee/al v]s*eid5e1 met eij]5 ( mad5 bezette w]kbij5cell5 uitbrek52 zij kiez5 e*t] de plaats voor hulpcell5 altijd zoo1 dat zij zoo we9ig mogelijk behoev5 te v]nietig54 ,de /& d] w]kbij5cell5 is nag5oeg horizontaal1 sle*ts e5 we9ig na> bov5 /a&e1 wa>s*ijnlijk om het uitvloeij5 van d5 +$rag5 honig te belett54 ,de mo$]wieg5 hang5 da>5teg5 na> b5$54 ,de hulpcell5 word5 da>om e]/ e5 we9ig na> vor51 en dan v]d] na> b5$5 afgeb\wd4 ,de cell5 d] kon+9n5 zijn veel groot] en zwa>d] van 01 dan die d] w]kbij53 e5e d] e]/e weegt soms me] dan hond]d van de laat/e4 ,de hulpcell5 zijn weg5s h>e gewrong5 g$aante dikwijls nog groot] en zwa>d]4 ,de gebruikte mo$]cell5 brek5 de bij5 gewoonlijk w$] tot op d5 grond van het napje af1 wa>s*ijnlijk om het 0 w$] op &]e plaats5 aan te w5d54 ,9 het midd5 d] vorige eeuw w]d door ,s*ira*1 e5 gee/elijke te ,kle9-,bautz5 9 ,duits*l&1 opgem]kt1 dat de bij5 uit elke w]kbij5made1 mits niet oud] dan vi] dag5 zijnde1 nog e5e kon+9 kond5 aankweek51 door de cel te v]groot5 en deze made ov]vlo$ig van kra*tig] vo$]pap dan de ov]ige te voorzi54 ,9 de laat/e j>5 heeft m5 vele proev5 g5om5 om deze zaak te ond]zoek51 en het is geblek5 dat de bij51 tot het aankweek5 van kon+9n51 nog oud]e mad5 kunn5 gebruik51 en wel zoolang als de cel nog niet met ha> gewoon wasdeksel is geslot5 geword54 ,wanne] de bij5 kon+9n5 will5 aankweek51 hetzij om aan d5 zw]mlu/ te voldo51 hetzij omdat zij g5oodzaakt zijn door e5 toevallig v]lies d] mo$]bij1 tot hulpwieg5 h>e toevlugt te nem51 zoo v]g5oeg5 zij zi* niet met e5e enkele1 ma> legg5 v]s*ill5de cell5 da>toe aan om1 +eval van mislukk+ van enkele1 to* 9 h>e behoefte te kunn5 voorzi54 ,zett5 zij mo$]wieg5 aan1 dan do5 zij dit v]s*eid5e dag5 a*t]e51 opdat de mo$]bij5 niet tegelijk volwass5 zijn z\d52 v&a> dat het nazw]m5 zoo vele dag5 a*t] elk&] kan plaats hebb54--,de hulpcell5 legg5 zij gewoonlijk alle1 d5 dag1 wa>op zij de mo$]loo%eid ontdekt hebb51 ( d5 da>op volg5d5 na*t aan2 zulk e5 /ok zal mee/al niet zw]m51 ma> zoodra ne mo$]bij is uitgeloop51 zull5 de bij5 de ov]ige afmak51 indi5 hij e*t] nog e5 zw]m geeft1 dan is dit gewoonlijk na #ab #ad dag54 ,ov] de bevru*t+ d] mo$]bij5 he]s*5 de uite5loop5d/e d5kbeeld54 ,de e5 zegt dat de jonge kon+9 h]haalde mal5 moet bevru*t word52 de &] dat er ge5e bevru*t+ noodig is1 do* dat e5e nu en dan h]haalde vlugt d5 eij]/ok moet ontwikkel52 deze me5t dat de bevru*t+ sle*ts 9 de op5 lu*t1 g5e dat zij ook 9 d5 /ok kan plaats hebb52 sommig5 will5 e9delijk dat de kon+9 twee eij]/okk5 z\ hebb51 e5 voor vr\welijke en e5 voor mannelijke eij]54 ,er is nog altijd /rijd ov] de wijze1 wa>op de voortplant+ eig5lijk plaats heeft1 hoewel dit ?ans op de duidelijk/e wijze aan het li*t gebragt is4 ,het is dan ook alle5 vol/rekte lu/ tot teg5sprek51 ( onwil om de wa>heid te erk5n51 wa> m5 zijne eig5e v]ke]de d5kbeeld5 z\ moet5 op(f]51 die d5 /rijd ov] dit punt doet voortdur54 ,alles m$e te deel51 wat ov] dit ond]w]p gezegd is1 ligt buit5 mijn be/ek2 d5 belang/ell5d5 v]wijs ik na> de w]k5 van ,leuck>t1 ,von ,siebold1 ,b]leps* en ,dzi]zon4 ,voor e5ige j>5 trad de laat/e met de volg5de1 door de ond]v9d+ bewez5 !orie op3 ,de jonge kon+9 moet e5s bevru*t word51 hetge5 9 de lu*t plaats heeft1 om beide1 mannelijke en vr\welijke eij]5 te kunn5 legg52 tot het e]/e is e*t] ge5e bevru*t+ noodig4 ,de eij]/ok wordt niet bevru*t1 do* bij de p>+ vult zi* e5 zek] blaasje1 zaadblaasje g5oemd1 dat vr de p>+ bijna l$ig is1 sle*ts e5ig wat]held] vo*t bevatt5de1 met e5 melka*tig vo*t1 zaadvo*t geheet51 welk vo*t nu voldo5de is om al de eij]51 welke de kon+9 g$ur5de ha> geheele lev5 legt1 tot vr\welijke eij]5 te bevru*t54 ,de wa>heid van deze !orie wordt door de volg5de daadzak5 beve/igd1 zooals i$] dat zal kunn5 ond]zoek54 ,v]m9kt m5 e5e jonge1 pas bevru*te kon+9 de vleugels1 zoodat zij niet me] vlieg5 kan1 zoo zal zij nogtans ha> geheele lev5 vru*tba> blijv54 ,dat er 9 d5 /ok ge5e bevru*t+ plaats heeft1 wordt aangetoond1 wanne] m5 e5 kun/zw]m maakt met e5e jonge nog onbevru*te kon+91 die m5 het vlieg5 onmogelijk maakt2 m5 zal 9 zoodanig5 /ok1 indi5 de kon+9 eij]5 legt1 dat 9 het e]/e ja> zeld51 do* 9 het da>opvolg5d voorja> gewoonlijk plaats heeft1 uit de eij]5 alle5 hommels zi5 ont/aan4 ,m5 moet 9 zulk e5 /ok1 die uit zi* zelv5 niet bevolkt kan blijv51 nu en dan e5e tafel met bro$ uit &]e /okk5 hang52 teg5 d5 w9t] moet m5 ook bij5 toevoeg51 &]s kan hij to* het voorja> niet belev54 ,hoe z\ de kon+9 het ook 9 d5 /ok kunn5 ui?\d51 wanne] da> de bevru*t+ plaats _h1 da> zij er soms 9 omgev5 is door hond]de hommels8 ,m5 ziet dan ook de jonge kon+91 nadat zij de alle5he]s*appij 9 d5 /ok bekom5 heeft1 op het heet/ van d5 dag1 gewoonlijk tuss*5 twaalf en twee ur51 uit de won+ vlieg51 die1 9 d5 omtrek rond vlieg5de en /e$s het vlieggat 9 het oog h\d5de1 go$ bes*\w5 en dan mee/al w$] b9n5 gaan1 wa>s*ijnlijk om ha> go$ te le]5 k5n54 ,gewoonlijk komt zij dan t]/ond t]ug en begeeft zi* g$ur5de e5 kw>ti] tot e5 uur 9 de lu*t4 ,heeft nu de p>+ plaats gehad1 dan vliegt zij niet me] uit1 do* h]haalt1 9 het teg5ov]ge/elde geval1 h>e vlugt e5 ( me] dag51 om e5maal bevru*t zijnde1 de won+ niet me] te v]lat54 ,zij doet ge5e re9ig+s-uitvlugt5 en h\dt ook ge5 zoog5aamd voorspel als de &]e bij54 ,h>e uitw]psel5 kunn5 de won+ niet v]ontre9ig51 da> zij sle*ts 9 e5 dun geela*tig vo*t be/aan1 dat de w]kbij5 gretig opzuig52 da>5bov5 eet zij niets dan zuiv]5 honig1 en 9 d5 tijd d] bro$aanzett+ ho(dzakelijk vo$]brij1 di5 de w]kbij5 ha> met d5 snuit to]eik54 ,als bewijs dat de kon+9 sle*ts e5s ( enkele mal5 uitvliegt1 tot dat de bevru*t+ heeft plaats gehad1 kan ook di551 dat als m5 e5e bevru*te1 ov]j>ige kon+9 9 e5e &]e won+ ov]plaat/1 en zij ond] de bew]k+ komt te ontvlieg51 zij w$] na> die plaats t]ugvliegt1 van wa> zij is uitgevlog5 om bevru*t te word51 al 0 zij re$s e5 ja> 9 de nieuwe won+ gewee/1 en al _h zij op e5e &]e plaats ge/aan dan wa>van zij de bevru*t+s-uitvlugt _h geh\d52 zij heeft dus deze nieuwe /&plaats niet le]5 k5n54 ,behalve voor de bevru*t+1 v]laat de kon+9 de won+ e5s 9 het ja>1 om met d5 voorzw]m af te gaan4 ,de won+1 wa>9 m5 ha> dan plaat/1 v]laat zij niet voor het volg5de ja>1 om w$] met d5 voorzw]m af te gaan4 ,d5 mee/5 teg5/& ond]vond ,dzi]zon's bew]+ dat de eij]51 wa>uit de hommels ( mannelijke bij5 voortkom51 ge5e bevru*t+ behoev52 dat onbevru*te ( mannelijke eij]5 woord5 van e5e beteek5is zijn1 da> alle eij]5 oorspronkelijk van het mannelijk gesla*t zijn1 do*1 voorbij het zaadblaasje ga&e1 de kiem ontvang5 om vr\welijke bij5 te vorm54 ,m5 kreet hem uit voor iem&1 die /ell+5 wilde opp]51 die teg5 al wat de ond]v9d+ dagelijks le]t1 a&ruis*t51 zegg5de3 ,zond] bevru*t+ kan ge5 lev5 ont/aan4 ,dzi]zon geeft tot beve/ig+ van zijne /ell+ op1 dat als m5 jonge mo$]bij51 die nog ge5 bevru*t+s-uitvlugt geh\d5 hebb51 op5t en ond] het microscoop bes*\wt1 m5 het zaadblaasje altijd l$ig zal v9d51 t]wijl dit1 na de p>+1 met het g5oemde zaadvo*t zal gevuld zijn4 ,da> er nu soms kon+9n5 voorkom51 die van h>e geboorte af e5 gebrek aan de vleugels hebb51 dat ha> het vlieg5 belet1 zoo kunn5 deze niet bevru*t word52 ev5e5s blijv5 die kon+9n5 onbevru*t1 die op e5 tijd gebor5 word51 dat er ge5e hommels 9 d5 /ok zijn1 t]wijl lat]1 wanne] deze aanwezig zijn1 de tijd d] bevru*t+ voor ha> voorbij is4 ,van zoodanige kon+9n5 v]krijgt m5 het volg5de ja> gewoonlijk to* eij]51 wa>uit bij5 voortkom51 die e*t] all5 van het mannelijk gesla*t zijn4 ,e5 /ok1 wa>9 zi* dit voordoet1 noemt m5 hommelbro$ig en hij gaat te gronde1 da> de hommels lev5 t5 ko/e van d5 voorraad1 di5 de w]kbij5 inzamel51 en deze laat/e dagelijks door d5 dood wegvall51 zoodat er e9delijk alle5 hommels ov]blijv51 die van gebrek omkom54 ,word5 de kon+9n5 uit zoodanige /okk5 ond] het microscoop bes*\wd1 zoo v9dt m5 /e$s het zaadblaasje l$ig1 dat bij mo$]bij51 9 d5 normal5 /aat1 nooit plaats heeft4 ,somtijds ziet m5 ook dat kon+9n51 die /e$s eij]5 van beid]lei gesla*t gelegd hebb51 hi]m$e oph\d5 en alle5 eij]5 van het mannelijk gesla*t v]s*aff54 ,zij gev5 zi* wel moeite om eij]5 van het vr\welijk gesla*t te legg51 en bezett5 ook al de w]kbij5cell5 met eij]51 do* er kom5 niets dan hommels van1 die1 omdat zij 9 cell5 gekweekt zijn1 die niet tot hunne vorm+ ges*ikt w>51 van e5 kle9]5 lig*aamsb\w zijn dan de ov]ige4 ,ook bij zoodanige kon+9n5 v9dt m5 bij de ontl$+ het bevru*t+sblaasje l$ig3 dit is dus uitgeput4 ,het bov5gezegde mag 9 /rijd zijn met wat wij dagelijks wa>nem51 omtr5t de voortplant+ van het di]5rijk1 to* heeft m5 ontdekt dat er me] insect5 zijn1 die zond] bevru*t+ eij]5 legg51 wa>uit lev5de jong5 voortkom54 ,von ,siebold heeft 9 #ahef v]s*eid5e bevru*te en onbevru*te kon+9n5 ond]zo*t1 en de ,dzi]zon's*e !orie bewa>heid gevond51 wa>ov] hij e5e uitvo]ige v]h&el+ heeft 9 het li*t gegev54 ,de naam van ,dzi]zon zal dan ook niet 9 v]getelheid g]ak51 da> het li*t1 door hem op het gebi$ d] bij5teelt ont/ok51 zo[el door zijne hommel!orie als door de won+5 van zijne v9d+1 dez5 tak van nijv]heid e5e belangrijke s*r$e heeft do5 vooruitgaan4 ,ik moet hi] nog opm]k51 dat e5e bevru*te kon+9 door de bij5 hoogges*at wordt4 ,v]vangt m5 9 e5 /ok e5e bevru*te kon+9 door e5e onbevru*te1 zoo zull5 de w]kbij5 deze aanvall5 en dood51 t]wijl zij1 9 het teg5ov]ge/elde geval1 de nieuwe mo$]bij met vreugde zull5 ontvang54 ,bij het omzett5 van /okk5 is dit van veel belang3 zet m5 er e51 die e5e bevru*te kon+9 heeft1 op de plaats van e51 die e5e onbevru*te heeft1 zoo zull5 de te huis kom5de bij5 met d5 ruil ze] te vr$5 zijn2 zet m5 e*t] d5 laat/5 op de plaats van d5 e]/51 dan zull5 de te huis kom5de bij51 die e5e bevru*te mo$]bij v]liet51 en nu e5e onbevru*te v9d51 ha> aanvall5 en dood51 wa>door de /ok mo$]loos wordt4 ,het omzett5 van /okk51 dat soms zoo onbezorgd g$aan wordt1 gaat dan ook met groot geva> v]zeld en het onb$a*tzaam v]plaats5 moet ik da>om t5 /]k/e afrad54 ,hoewel het ons onbek5d is1 ( er di]5 zijn1 die wet5 van welk gesla*t zij jong5 zull5 voortbr5g51 zoo moet dit bij de mo$]bij to* het geval zijn3 da> tot de uitbroeij+ en ontwikkel+ van mannelijke en vr\welijke bij51 cell5 van ond]s*eid5e grootte v]eis*t word51 zoo moet zij het gesla*t d] eij]5 kunn5 bepal51 na> de cell5 welke zij er m$e bezet4 ,opm]kelijk is het1 dat de kon+91 hoewel zij het mee/ ontwikkelde wez5 9 d5 /ok is1 nogtans d5 m9/5 tijd tot h>e vorm+ behoeft4 ,zij heeft1 g]ek5d van het legg5 van het ei1 #af #ag dag5 voor h>e ontwikkel+ noodig1 t]wijl de w]kbij5 e]/ d5 #bj/5 ( #ba/5 en de hommels mee/al d5 #bb/5 ( #bc/5 dag de cel v]lat54 ,m5 moet v]baasd /aan ov] het ontzett5d voortteel5d v]mog51 dat de kon+9 bezit4 ,zij is to* 9 /aat om 9 d5 tijd d] /]k/e eij]lage1 die 9 de ma&5 ,mei en ,junij invalt1 9 #bd ur51 van #aejj tot #cjjj eij]5 te legg54 ,hoe ongelo(elijk dit s*ijn5 mag1 m5 kan er zi* van ov]tuig5 door de wa/afels uit het bro$ne/ te nem51 en dit d5 volg5d5 dag te h]hal51 da>bij naga&e hoeveel cell5 9 di5 tijd zijn bezet geword51 hetge5 gemakkelijk ges*i$5 kan1 omdat de mo$]bij de tafels1 en van elke tafel de cell51 g]egeld met eij]5 bezet1 zond] er e5e ov] te slaan4 ,da> nu #be cell5 e5 vi]kant5 ,rhijnl&s*5 duim #d beslaan1 zoo zal het aantal 9 e5e tafel van #f duim bre$ en #aa lang1 aan beide zijd5 ev5veel cell5 bevatt5de1 #ccjj b$rag52 m5 behoeft dus de met eij]5 bezette cell5 sle*ts twee dag5 a*t] elk&] te met5 om het aantal eij]51 9 #bd ur5 gelegd1 te le]5 k5n54 ,hoewel de voortteel+ v]baz5d groot g5oemd mag word51 zoo is ook het dagelijks* v]lies groot1 da> de w]kbij5 zi*1 9 d5 tijd d] druk/e dragt1 veel afmatt5 en dikw]f op het veld t]ug blijv51 t]wijl ook vel5 door w9d ( reg5 word5 nergeslag51 door vogels v]slond5 ( 9 het sp9n5web gevang54 ,laat ons ?ans van de bes*rijv+ d] mo$]bij af/app52 ik heb mij da>m$e lang moet5 bezigh\d51 omdat h>e grondige k5nis het e5ig rigtsno] is1 om 9 de bij5teelt wel te slag54 ,wie met de natuur d] mo$]bij go$ bek5d is1 zal zeld5 mi/a/51 t]wijl hij1 die er e5 v]ke]d begrip van heeft1 op go$ geluk moet w]k54 ,,de ,,hommels ,,( ,,mannetjes-,,bij54 ,zoo als bov5 re$s gezegd is1 ont/aan de hommels uit eij]51 door de kon+9 gelegd1 en hebb5 zij1 na het legg5 van het ei1 #bb #bc dag51 en dus van de drie soort5 van bij5 d5 mee/5 tijd1 tot hunne ontwikkel+ noodig4 ,zij zijn op het e]/e gezigt van de w]kbij5 en de kon+9 te ond]k5n51 aan hun groot]5 en plomp]5 lig*aamsb\w4 ,de kop is groot] en rond]1 de snuit kort]1 het bor//uk /]k]1 het a*t]lijf lang] en aan het e9de me] afg]ond dan bij de w]kbij54 ,de vleugels zijn bre$] en iets lang]1 ook zijn zij ov] het geheele lig*aam /]k] beha>d en miss5 de s*opjes en bor/eltjes1 die m5 aan de a*t]be55 d] w]kbij5 v9dt4 ,hun uit]lijk aanzi5 is veel m9d] bevallig1 dan dat van de /atige mo$]bij ( de kle9e en ze] vlugge w]kbij4 ,zij hebb5 e5 slep5d5 gang en vlieg5 moeijelijk op1 do*1 e5maal 9 de vlugt zijnde1 kunn5 zij de lu*t pijlsnel doorkliev54 ,zij hebb5 ge5 angel1 en kunn5 dus zond] e5ige vrees word5 aangevat4--,wanne] zij 9 d5 omtrek d] /okk5 rondvlieg51 kan m5 h5 t]/ond h]k5n5 aan het /]ke geluid1 dat de beweg+ van hunne vleugels v]oorzaakt1 en aan het lat5 afhang5 van hunne lange a*t]be554 ,als zij op e5 w>m5 dag 9 groot5 getale aanwezig zijn1 kunn5 zij de lu*t als het w>e do5 dreun51 door de beweg+ van hunne vleugels4 ,dit eig5a>dige geluid1 dat zij v]wekk51 heeft hun ook d5 naam van muzikant5 do5 v]krijg51 en sommig5 v]ke]5 zelfs 9 de /ellige me5+1 dat zij voornamelijk teg5woordig zijn1 om door hunne muzijk d5 arbeid d] w]kbij5 te v]ligt52 &]5 bes*\w5 h5 als misgeboort5 en s*uimloop]s1 die zi* 9 l$igheid vo$5 van het door de w]kbij5 +ezamelde2 do* da> de w]kbij5 zelv5 de cell5 voor de hommels aanlegg5 en de door de kon+9 da>9 gelegde eij]5 uitbroeij51 zoo moet5 zij wel degelijk als l$5 van hetzelfde gez9 bes*\wd word54 ,het gesla*t en de be/emm+ van deze bij5soort hebb5 /e$s aanleid+ tot e5 ern/ig5 p5ne/rijd gegev54 ,m5 s*e5 liev] zijn e5maal aang5om5 gevoel5 vol te h\d51 dan de wa>heid te zoek52 want voor h51 die met de ontle$kunde bek5d1 en van v]groot+sw]ktuig5 voorzi5 zijn1 is het niet moeijelijk de mannelijke gesla*tsdeel5 bij h5 te ond]k5n54 ,_h m5 sle*ts gelez5 wat door ,swamm]dam #e en ,reaumur #f ov] het gesla*t d] bij5 gele]d wordt1 en de bij hunne w]k5 gevoegde afbeeld+5 bes*\wd1 de be/a&e onzek]heid z\ spo$ig opgehev5 gewee/ zijn2 want beide toond5 aan3 dat de kon+9 het e5ig volkom5 ontwikkeld vr\welijk wez5 9 d5 /ok is2 dat ook de w]kbij5 tot het vr\welijk gesla*t behoor51 ma> 9 cell5 ont/aan1 die te kle9 zijn om h>e gesla*tsdeel5 geheel te do5 ontwikkel52 en dat e9delijk de groot]e ( hommelbij5 van het mannelijk gesla*t zijn1 da> zij duidelijk te h]k5n51 mannelijke gesla*tsdeel5 hebb54 ,wa>s*ijnlijk /eld5 de bij5h\d]s niet g5oeg v]tr\w5 9 de bekwaamh$5 van deskundig51 om het gesla*t d] bij5 te kunn5 bepal54--,i$] behield t5 m9/e zijne eig5e d5kbeeld5 ov] de hui%\d+ d] bij5 en wilde onv]&]d /a&e h\d51 dat deze alle5 wa>heid bevatt54 ,hi]door bleef de /rijd be/aan1 totdat nu 9 de laat/e j>5 de bij5teelt 9 ,duits*l& met zooveel inspann+ en wez5lijke belang/ell+ w]d uitgeoef5d1 m5 zi* da> niet alle5 bepaalde tot het gew91 ma> ook de natuurlijke hui%\d+ d] bij5 grondig w5s*te te le]5 k5n54 ,het 0 voornamelijk door de /ell+ van ,dzi]zon3 ,de hommels zijn volkom5 mannelijke bij51 die alle5 di55 t] bevru*t+ van de kon+92 hommeleij]5 behoev5 ge5e bevru*t+1 zoodat onbevru*te en hommeleij]5 woord5 van ne beteek5is zijn1--dat ond]s*eid5e gele]d5 w]d5 aangespoord1 om zi* met e5 naauwkeurig ond]zoek van dit punt bezig te h\d54 ,zijne s*ijnba> vals*e /ell+1 wa>om hij aanvankelijk door vel5 bespot w]d1 is na e5 groot aantal wa>nem+5 volkom5 beve/igd geword54 ,9 de ,ei*/dt] ,bi55-,zeitung1 van d5 #ae;en ,octob] #ahed1 v9dt m5 e5 /uk van ,von ,siebold1 wa>9 hij zegt1 dat alles wat door ,swamm]dam en ,reaumur1 omtr5t het gesla*t d] bij5 is gele]d geword51 door hem bevond5 is wa>heid te bevatt54 ,e5ige onnaauwkeurigh$5 9 hunne afbeeld+5 moet5 word5 toeges*rev5 aan de m9d]e volkom5heid d] w]ktuig51 die hun t5 di5/e /ond54 ,wij mog5 dus op gezag van ,von ,siebold en &]e gele]d5 aannem51 dat er ge5 twijfel me] be/aat1 omtr5t het gesla*t d] bij51 en hop5 dat er voor go$ aan de twi/5 hi]ov] e5 e9de mag gekom5 zijn4 ,vrij algeme51 vooral hi] te l&e1 word5 de hommels bro$bij5 g5oemd en gelo(t m5 dat zij be/emd zijn1 om het bro$ te v]w>m5 en uit te broeij54 ,het w$]legg5 van deze /ell+ zal moeijelijk vall52 want da> er ge5 enkele s*ijngrond voor bek5d is1 is er ook niets te w$]legg54--,het bro$ wordt voornamelijk aangezet 9 ,ma>t en ,april1 en dan zijn er 9 d5 regel ge5 hommels 9 d5 /ok aanwezig2 het mee/e hommelbro$ wordt 9 het laat/ van ,april en het beg9 van ,mei aangezet4 ,ook dit moet door de w]kbij5 word5 uitgebroeid4 ,gewoonlijk ziet m5 dan de e]/e hommels te voors*ijn kom51 e5ige dag5 voor dat de oude1 bevru*te mo$]bij1 de won+1 met d5 voorzw]m1 v]laat4 ,heeft deze de won+ v]lat51 dan h\dt natuurlijk alle v]d]e bro$aanzett+ op1 t]wijl de groot/e hoeveelheid hommelbro$ dan nog aan de zorg d] ov]geblev5 w]kbij5 is ov]gelat54 ,is er e5e week v]loop51 nadat de bevru*te kon+9 de won+ heeft v]lat51 dan is zek] al het door ha> a*t]gelat5 bro$ re$s b$ekt1 en dit z\ dan wel zond] e5ige v]d]e v]zorg+ uitkom54 ,ongeve] e5e ma& na het afvlieg5 van d5 voorzw]m1 beg9t de jonge intuss*5 bevru*te kon+9 eij]5 te legg51 zoodat er dan w$] wat te broeij5 z\ zijn2 do* dan nad]t ook het tijd/ip1 wa>op de hommels als ov]tollig word5 uitg$rev5 en al het bro$1 dat hi]na tot 9 ,octob] wordt aangezet1 moet word5 uitgebroeid1 zond] dat er 9 gezonde /okk5 e5 enkele hommel aanwezig is4 ,de ong]ijmdheid van de geheel uit de lu*t gegrep5 /ell+1 dat de hommels bro$bij5 z\d5 zijn1 zal elk onbevooroordeelde1 door e5e naauwkeurige wa>nem+ aan de bij5/okk51 spo$ig inzi54 ,9 de k\d]e ja>getijd51 wanne] er het mee/ gebroeid moet word51 z\d5 de gewa&e bro$bij5 ontbrek52 t]wijl er1 9 de heet/e ma&5 van het ja>1 wanne] de w>mte 9 de won+5 bijna ondragelijk is geword51 en de bij5 er buit5 gaan ligg5 om de da>b9n5 he]s*5de w>mte te ontgaan1 afzond]lijke bij5 z\d5 noodig zijn1 om het bro$ w>m te h\d54--,dit dwaalbegrip zal1 dunkt mij1 ge5e v]d]e beh&el+ behoev54 ,/]ke /okk51 die gewoonlijk ook zw]m51 kweek5 hommels4 ,zij do5 dit 9 de bewu/heid van hunne to5em5de bevolk+1 als e5e voorb]eid+ tot het zw]m54 ,9 d5 zw]mtijd1 wanne] de jonge kon+9n5 bevru*t moet5 word51 zijn de mee/e hommels aanwezig1 en de naauwkeurig/e wa>nem+5 hebb5 ge5e &]e be/emm+ van deze bij5soort kunn5 aantoon51 dan het bevru*t5 d] jonge kon+9n54 ,die /okk51 welke hunne kon+9 v]liez51 t]wijl er ge5 hommels aanwezig zijn1 en dan jonge mo$]bij5 aankweek51 blijv5 onvru*tba> en gaan met rass*e s*r$5 hun ond]gang te gemoet4 ,zij1 die e5e &]e be/emm+ aan de hommels toek5n51 dan het bevru*t5 d] kon+9n51 wijz5 op hun groot aantal1 da> to* e5 veel kle9] getal voldo5de z\ zijn1 om de we9ige mo$]bij5 te bevru*t54 ,dit kan zijn 9 e5 door m5s*5 bezett5 bij5/&1 wa>9 zi* soms me] dan hond]d /okk5 bije5 bev9d51 do* m5 moet 9 het oog h\d51 dat de bij5 zi* da> niet 9 d5 natuur/aat bev9d54 ,/elt m5 zi* de bij5 9 het wild voor1 9 boss*5 huiz5de1 wa> de e5e /ok soms v]s*eid5e ur5 van d5 &]5 v]wijd]d is1 zoodat de hommels van d5 e55 /ok zeld5 de kon+9n5 van e5 &]5 kunn5 bevru*t51 en zij dus elk voor hunne eig5e bevru*t+ moet5 zorg51 dan kan dit getal niet als te groot bes*\wd word52 want1 da> de bevru*t+ 9 de lu*t plaats heeft en de hommels niet all5 op d5zelfd5 tijd van d5 dag de won+ v]lat51 en zij zi* da> buit5 ze] v]spreid51 zoo moet5 er wel veel aanwezig zijn1 zal de kon+9 er e5 kunn5 v9d5 om zi* m$e te v]e5ig54 ,e5e al te groote hoeveelheid hommels is niet voordeelig1 en mee/al e5 gevolg van e5e teg5natuurlijke beh&el+4 ,m5 doet altijd wel met hunne aankweek+ zooveel mogelijk teg5 te gaan1 door het v]wijd]5 van de tafels d] hommelcell51 er tafels met w]kbij5cell5 voor 9 de plaats /ell5de2 want da>van heeft m5 nog nooit nadeelige gevolg5 ond]vond51 omdat er op e5 bezett5 bij5/& altijd nog hommels g5oeg gevond5 word54 ,geheel kan m5 h5 to* niet teg5gaan2 want v]wijd]de m5 alle hommelcell5 uit de won+1 dan z\d5 er to* e5ige aangezet word5 9 w]kbij5cell54 ,dit kan m5 ontdekk5 aan de v]hoog+ van het geslot5 bro$4 ,de op deze wijze gekweekte hommels zijn kle9]4 ,de hommels moet5 de p>+ met de kon+9 altijd met d5 dood bekoop51 omdat hun mannelijk lid zoo naauw 9 de vr\welijke s*$e sluit1 dat zij dit na de p>+ niet kunn5 t]ug trekk52 het wordt met geweld afges*eurd en blijft 9 de s*$e va/zitt54 ,m5 heeft 9 de laat/e j>51 to5 m5 alles naauwkeurig] begon na te gaan1 v]s*eid5e kon+9n51 nog bezet met het mannelijk lid1 van h>e bevru*t+suitvlugt zi5 t]ug ke]54 ,onlangs zond ,b]leps* zulk e5e kon+91 na ha> g$ood en 9 wijngee/ g$aan te hebb51 aan ,von ,siebold1 die het 9 de s*$e /ek5d lig*aam1 duidelijk h]k5de als het afges*eurd mannelijk lid4 ,9 het beg9 van ,augu/us word5 9 gezonde /okk5 de hommels1 als niet me] noodig1 uitg$rev54 ,m5 noemt dit gewoonlijk de hommelslagt4 ,wanne] de w]kbij5 hi]toe ov]gaan1 zijn zij geheel zond] erb>m+1 9 teg5/ell+ van de liefde1 die zij voor hun bro$ betoon51 indi5 zij h5 behoev5 voor de bevru*t+ d] kon+9n54 ,het uitdrijv5 do5 zij op v]s*ill5de wijz51 na>dat zij dit het be/ kunn54 ,nu bijt5 en plukk5 zij hun /ukk5 uit de vleugels1 dan gaan zij w$] op h5 zitt51 dat m5 pa>drijd5 noemt1 en drag5 h5 zoo uit de won+1 wa>na zij hun het t]ugke]5 zoo veel mogelijk belett52 mee/al e*t] drijv5 zij h5 van d5 honigvoorraad tot b5$5 9 e5 hoek van de won+ en lat5 h5 da>1 door hong] en k\de1 omkom54 ,soms kan m5 9 de won+5 geheele hoop5 van aldus uitg$rev5 hommels v9d54 ,/okk51 die h5 9 de twe$e helft van ,augu/us nog met vr$e lat51 word5 v]da*t van mo$]loo%eid1 en zij1 die h5 9 ,septemb] nog duld51 zijn bepaald mo$]loos en hun ond]gang nabij4 ,v9dt m5 e5 zoodanig5 /ok1 zoo is het be/ hem zoo spo$ig mogelijk met d5 onmiddellijk naa/ hem /a&5 gezond5 /ok te v]e5ig51 en de won+ zoo te plaats5 dat zij het midd5 h\dt1 tuss*5 h>e vroeg]e /&plaats en die van d5 wegg5om5 /ok3 m5 noemt dit op d5 halv5 man /ell54 ,,de ,,w]kbij54 ,ev5 noodzakelijk als de kon+9 voor de w]kbij5 is1 zijn deze het voor ha> en de geheele hui%\d+1 wa>van zij d5 eig5lijk5 k]n uitmak51 da> zij alln all5 arbeid v]rigt54 ,zij v]va>dig5 de cell5 en br5g5 het vo$sel1 het wat] en d5 voorraad aan2 zij zijn de dapp]e v]d$ig]s van de kon+9 en de geme5s*appelijke bezitt+54 ,de bij5 zijn altijd1 en met regt1 als e5 z9nebeeld van vlijt voorge/eld2 want zij zijn onv]moeid 9 d5 arbeid en kunn5 nooit van v]zuim bes*uldigd word54 ,wanne] er honig ( bloem5/( te v9d5 is en het w$] ha> het vlieg5 niet belet1 gaan all51 die bij de v]zorg+ van het bro$ ( de v]rigt+ van &]e huisselijke bezigh$5 gemi/ kunn5 word51 g$ur5de d5 dag1 op de inzamel+ uit4 ,het +ezamelde zett5 zij 9 de e]/e l$ige cell51 die zij v9d51 haa/ig af1 t]wijl zij zi* dan d5 na*t t5 nutte mak51 om het op de behoorlijke plaats te br5g51 de won+ te zuiv]5 van onre9h$51 die er 9 mogt5 gekom5 zijn1 de dood5 uit te drag51 v]bet]+5 9 d5 b\w te br5g51 oneff5h$5 af te bijt5 en ov]tollige op5+5 te sluit51 tot dat de opkom5de zon ha> w$] 9 het veld roept1 om ha> voorraad te v]groot54 ,9 d5 zom] v]di55 zij dus vooral d5 go$ gekoz5 naam van w]k-bij51 da> zij dan onoph\delijk arbeid54 ,het is ook da>aan te wijt5 dat de leeftijd van ha>1 die 9 ,april en ,mei de cel v]lat51 ma> drie ( hoog/5s vi] ma&5 b$raagt2 deze ov]spann5 zi* en zijn da>door spo$ig afgeleefd4 ,zij da>5teg51 die 9 ,augu/us en lat] gebor5 word51 lev5 9 e5 veel m9d] drukk5 tijd1 en v]\d]5 m9d]1 da> zij g$ur5de d5 w9t] ru/ig 9 d5 /ok zitt54 ,ha> lev5sduur b$raagt e*t] op zijn hoog/ a*t ma&51 dat bewez5 w]d door e5e ,italiaans*e kon+9 9 e5 /ok1 met gewone bij5 bevolkt1 te plaats54 #g ,na deze algeme5e opm]k+51 zal ik van deze bij5soort e5e me] uitvo]ige bes*rijv+ gev51 dan van de beide &]e ges*i$ is4 ,de w]kbij heeft vijf oog51 wa>van er e5 aan elke zijde van d5 kop geplaat/ is1 t]wijl de drie ov]ige1 die kle9] zijn1 zi* 9 e5 driehoek op het voorho(d bev9d54 ,met kle9e wijzig+51 v9dt m5 deze vijf oog5 ook bij de &]e bij5soort54 ,het gezigt d] bij5 moet bijzond] /]k zijn1 da> zij van alle kant5 9 de snel/e vlugt na> d5 /ok toevlieg54 ,ook is dit da>uit op te mak5 dat zij bij het /]k/e voorspel en het zw]m51 wanne] er duiz5d5 op het snel/ doore5 vlieg51 nooit teg5 elk&] /oot54 ,buit5 de won+ s*ijn5 zij1 als het donk] is1 niets bepaald te ond]s*eid52 want laat m5 ha> dan vlieg51 zoo kunn5 zij ha> /ok niet v9d51 en hang5 zi* ov]al aan4 ,9 de won+1 wa> het bijna altijd donk] is1 da> het kle9e vlieggat sle*ts we9ig li*t doorlaat1 is het e*t] niet te d5k5 dat zij niet z\d5 kunn5 zi52 miss*i5 dat de kle9e1 op het voorho(d geplaat/e oog5 ha> da> go$e di5/5 bewijz54 ,tuss*5 de beide op zijde /a&e oog51 bev9d5 zi* de beide voelhor5s1 wa>van zij zi* s*ijn5 te b$i55 om de ha> bij d5 arbeid voorkom5de voorw]p5 te beta/51 en zi* ond]l+ v]/aanba> te mak52 want m5 ziet ha> hi]m$e elk&] aanrak54 ,ook moet5 zij de z9tuig5 van d5 reuk zijn1 die bij ha> /]k ontwikkeld is1 #h da> zij honig en &]e zoetigh$5 op ze] groote af/&5 bem]k54 ,dr4 ,dnh(f1 te ,orsoy1 toonde dit aan door de volg5de proev51 die m5 ook zelf gemakkelijk nem5 kan4 ,wanne] m5 e5e mo$]bij ond] e5 pijp$op plaat/1 dan blijv5 da> e5e m5igte w]kbij5 bijzitt52 knipt m5 da>op enkel5 n voelhor5 af1 zoo v]lat5 zij de kon+9 niet1 do* ha> da>op ook van de twe$e b]oov5de1 toon5 zij er ge5 de m9/e belang/ell+ me] 91 en vlieg5 t]/ond weg4 ,indi5 m5 bij5 opsluit en ha> dan e5 met honig be/rek5 /okje voorh\dt1 zoo zull5 zij da> t]/ond d5 snuit na> toe /ek52 h\dt m5 ha> e*t] e5 /okje voor be/rek5 met knuflook1 ( e5e &]e /(1 welk] reuk ha> h9d]lijk is1 dan w5d5 zij zi* da>van onmiddellijk af4 ,knipt m5 ha> da>na n voelhor5 af1 dan blijft het v]s*ijnsel hetzelfde1 do* ontneemt m5 ha> ook d5 twe$51 dan s*ijn5 zij onbewu/ te blijv5 van d5 a>d d] /(f51 wa>m$e m5 ha> nad]t4 ,aan het ond]/e g$eelte van d5 kop1 bev9dt zi* de mond4 ,de hi]9 geplaat/e t&5 zijn niet +ek]fd1 zoo als die van de kon+9 en de hommels1 ma> plat om het 0 behoorlijk te kunn5 v]w]k54 ,de tong is e5e geslot51 met h>5 bezette buis1 die 9 e5 9 tween gesplet5 kok] tuss*5 de t&5 ligt2 de beide deel5 van dez5 kok] sluit5 digt teg5 de tong en vorm5 da>m$e d5 snuit4 ,de snuit van de kon+9 en de hommels is kort] en m9d] beha>d dan die d] w]kbij54 ,de kop is door middel van de spijsbuis met het bor//uk v]bond54 ,de vleugels zijn vi] 9 getal4 ,van de zes be55 di55 de beide voor/e1 die het kort/ zijn1 ha> tot arm5 en h&52 t]wijl de beide a*t]/e zi* ond]s*eid5 door de zi* da>aan bev9d5de bor/eltjes en s*opjes ( korfjes4 ,de bor/eltjes zijn aan de b9n5zijde op het laat/e s*5kellid geplaat/1 en be/aan uit #h tot #aj rij5 dw>s loop5de h>54 ,d5 naam van korfjes geeft m5 aan e5e driekante v]diep+ aan de buit5zijde 9 het middel/e s*5kellid1 welke met /eile h>5 omr+d is4 ,met de bor/eltjes /rijk5 zij het bloem5/( van de vleugels en de h>5 9 de korfjes en drag5 het1 tot balletjes gemaakt1 da>9 na> huis4 ,aan het e9de van elk be5 /aan twee na> b9n5 gebog51 met t&5 voorzi5e haakjes4 ,d5 honig v]zamelt de bij op het veld1 door middel van d5 snuit en de spijsbuis1 9 de voor- ( honigmaag1 en l$igt deze te huis kom5de 9 de cell54 ,a*t] deze voormaag ligt de eig5lijke maag1 9 welke zij d5 uit honig en bloem5/( be/a&5 vo$]brij voor het bro$ b]eid54 ,aan de ond]zijde van het a*t]lijf bev9d5 zi* zes halfr+51 welke aan de zijd5 door de zes groot]e halfr+5 van d5 rug b$ekt word54 ,tuss*5 de e]/e ( buikr+5 ligg5 de wa%uidjes1 die de geheime w]kplaats5 zijn1 wa>9 de wasb]eid+ plaats heeft4 ,zij zweet5 da> het 01 dat tuss*5 de halfr+5 na> buit5 dr+t1 als het w>e uit4 ,de angel be/aat uit e5e holle1 hoorna*tige buis1 aan beide zijd5 met werhak5 voorzi5 en inw5dig met de giftblaas v]bond54 ,bij het /ek5 ontlaadt zi* de giftblaas1 door d5 angel1 9 de wond3 v&a> de br&5de pijn en de zwell+1 die d5 /eek gewoonlijk volg54 ,de werhak5 do5 d5 angel mee/al afs*eur5 en 9 de wond a*t]blijv51 wanne] de bij hem t]ugtrekk5 wil2 dikwijls blijft er bij het afs*eur5 de giftblaas aanhang54 ,het v]lies van d5 angel heeft d5 dood van de bij t5 gevolge4 ,de bij ademt1 ev5 als &]e insect51 door lu*tbuiz51 welke aan de zijd5 aanwezig zijn4 ,wanne] zij dus 9 wat] ( honig omkomt1 moet dit me] als v]/ikk5 dan als v]dr9k5 bes*\wd word54 ,bov5 w]d re$s van het gezigt en d5 reuk d] bij5 gesprok51 die zij 9 ze] hooge mate bezitt54 ,m5 mag ha> ook niet als van smaak b]o(d bes*\w51 da> zij op alle zoetigh$5 aanvall51 do* voor all5 /e$s d5 honig v]kiez54 ,zij bezitt5 ook e5 vrij /]k geheug52 want v]plaat/ m5 de won+1 do* niet me] dan e5 half uur1 zoo zull5 vel51 zelfs na e5 langdurig5 w9t]1 als zij ha> dus 9 v]s*eid5e ma&5 niet v]lat5 hebb51 na> h>e oude /&plaats t]ugke]53 het is dus ze] v]ke]d de /okk5 onb$a*tzaam te v]plaats51 en bij d5 aankoop van bij5 moet m5 wel toezi5 ha> niet van e5 /& te nem51 die niet me] dan e5 half uur van d5 zijn5 v]wijd]d is4 ,e5s 9 ha> lev5 v]geet de bij h>e /&plaats1 en wel bij het zw]m54 ,de won+1 wa>9 m5 d5 zw]m opvangt1 kan m5 plaats5 wa> m5 go$v9dt2 want1 sle*ts ze] we9ig5 zull5 na> d5 mo$]/ok t]ug ke]54 ,wij zi5 hi]9 w$] e5 bewijs van de voortreffelijke inrigt+ d] natuur3 v]gat to* de bij1 bij het zw]m51 h>e /&plaats niet1 zoo z\d5 de mee/e zw]m5 w$] na> d5 mo$]/ok t]ugke]5 en de v]me]d]+ d] /okk5 dus ma> ze] g]+ kunn5 zijn4 ,het in/9kt1 dat de bij5 toon5 te bezitt51 is opm]kelijk4 ,wanne] het b4 v4 bij e5e /]ke dragt h>d waait1 dan zull5 zij bij het van huis gaan /e$s teg5 d5 w9d invlieg51 wel wet5de dat zij1 belad5 zijnde1 ge5 wer/& aan d5 hevig5 w9d z\d5 kunn5 bi$54 ,de w]kbij komt voort uit de eij]51 die de kon+9 9 de kle9e cell5 7w]kbij5cell57 legt4 ,deze eij]5 zijn ruim e5e lijn lang1 doorgaans e5igz9s gebog5 en wit van kleur4 ,op d5 d]d5 dag splijt het buit5/e vlies 9 de l5gte op51 en er v]toont zi* dan e5e kle9e made1 die door de w]kbij5 van e5 we9ig vo$]brij voorzi5 wordt4 ,deze made groeit nu zoo dat zij op d5 a*t/5 dag1 na het legg5 van het ei1 d5 geheel5 bodem van de cel b$ekt2 d5 volg5d5 dag rigt zij zi* da>9 op1 zoodat zij e5e /a&e h\d+ aanneemt1 met d5 kop na> de op5+ geke]d1 t]wijl het a*t]lijf op d5 bodem ru/4 ,nu voorzi5 de bij5 ha> nog e5s ov]vlo$ig van vo$]brij1 en sluit5 da>op de cel met e5 wasdeksel4 ,de made sp9t zi* dan 9 en omkle$t zi* met e5 dun huidje1 9 welk5 toe/&1 nimf5-toe/& g5oemd1 h>e oog51 snuit1 vleugels en be55 zi* ontwikkel51 totdat zij op d5 #bj/5 ( #ba/5 dag1 na het legg5 van het ei1 9 e5e volkom5 bij h]vormd1 het deksel van h>e cel rondom af knaagt en deze v]laat4 ,soms loop5 de bij5 wel e5s e5 dag vroeg] ( lat] uit1 dat afhangt van de me]d]e ( m9d]e w>mte1 die 9 d5 /ok he]s*t4 ,heeft de bij h>e cel v]lat51 dan zuiv]t zij ha> lig*aam1 vooral de vleugels1 van de onre9h$5 d] cel4 ,zij wordt door de oud]e bij5 vri5delijk ontvang51 belekt en gevord door ha> met d5 snuit honig toe te reik51 wanne] zij t5 m9/e welgemaakt is2 want zij1 die met e5ig gebrek de cel v]lat51 word5 niet 9 d5 /ok g$uld1 do* t]/ond uitge/oot51 na aan e5 vleugel ( poot bes*adigd te zijn geword52 mee/al e9dig5 zij dan met ha> d5 g5ade/eek te gev54 ,de jonge bij1 die aan h>e grijsa*tige kleur gemakkelijk te h]k5n5 is1 vliegt niet dadelijk uit1 zooals sommig5 me551 do* blijft t5 m9/e de e]/e a*t dag5 9 d5 /ok1 en is da> behulpzaam aan de v]zorg+ van het nog 9 de cell5 aanwezige bro$1 wa>door h>e nog te$]e l$5 /]k] word52 dan begeeft zij zi* na> buit51 draait zi* op het vliegplankje regts en l9ks1 vliegt da>na langzaam1 met d5 kop na> de won+ geke]d1 en bes*\wt die ze] naauwkeurig1 om h>e h]k5n+/eek55 go$ op te nem54 ,g$ur5de dit e]/e voorspel ontla/ zij zi* van d5 drek1 wa>van ha> a*t]lijf geheel opgezwoll5 is1 maakt da>bij h>e kr+5 al groot] en groot]1 en vliegt e9delijk het lu*truim 94 ,bij h>e t]ugkom/ neemt zij dezelfde voorzigtigheid 9 a*t1 om de mo$]lijke won+ niet mis te loop54 ,hoewel het d5 m5s* onbek5d is1 welke voorw]p5 de bij5 als bak5s aannem51 zoo laat het zi* to* niet d5k51 dat zij er ge5 z\d5 hebb52 want al v]wijd]5 zij zi* ook me] dan e5 half uur van d5 /ok1 zij wet5 hem to* mee/ altijd t]ug te v9d54 ,zij zijn ook naauwkeurig bek5d met het p]soneel1 dat tot ha> /ok behoort4 ,v]dwaalt er e5e op e5 vreemd5 /ok1 zoo zal zij sle*ts dan g$uld word51 als zij voorraad m$ebr5gt2 komt zij er l$ig1 dan wordt zij t]/ond als vreemdel+ h]k5d en afgemaakt4 ,m5 heeft 9 de laat/e j>5 getra*t1 ha> het h]k5n5 van h>e won+ uit de da>nev5s /a&e gemakkelijk] te mak51 door d5 omtrek d] vlieggat5 met h>de en zooveel mogelijk v]s*ill5de kleur5 te v]w52 want het v]dwal5 van bij5 op e5 vreemd5 /ok is ze] geva>lijk4 ,dat de v]dwaalde bij5 er mee/al bij omkom51 is nog het erg/e niet3 veel noodlottig] kan het word5 voor d5 /ok wa> vreemde bij5 op vall51 omdat bij e5 druk voorspel alle vreemdel+5 niet t]/ond h]k5d word51 ma> enkele onge/oord b9n5kom52 deze nu1 9 de me5+ dat zij 9 h>e eig5e won+ zijn1 en da>9 e5e mo$]bij v9d51 die zij niet k5n51 zull5 ha> veelal dadelijk aanvall5 en ombr5g51 ( t5 m9/e bes*adig51 dat niet zeld5 mo$]loo%eid t5 gevolge heeft1 die1 zoo zij niet 9 tijds ontdekt wordt1 d5 /ok doet te gronde gaan1 wanne] het op e5 tijd/ip plaats heeft1 dat er ge5 ges*ikt bro$ 9 d5 /ok aanwezig is1 om e5e nieuwe mo$]bij aan te kweek54 ,e5e voorname oorzaak dat veel bij5 op de nev5/okk5 v]dwal51 be/aat da>91 dat zij te digt bij elk&] /aan2 want vooral 9 het voorja>1 bij het e]/e voorspel1 he]s*t er voor de won+5 mee/al e5e ontzett5de v]w>r+1 wa>bij de bij5 van v]s*ill5de /okk5 ond] elk&] vlieg51 die er veel op vreemde kan do5 v]dwal54 ,er hebb5 dan ook op zulke dag5 niet zeld5 hevige geve*t5 plaats1 wanne] m51 nadat de ru/ h]/eld is1 d5 grond voor d5 bij5/& met dood5 en gekwet/5 als bezaaid v9dt4 ,dit te voorkom5 is voor d5 bij5kweek] van veel belang1 en het z\ da>om go$ zijn de won+5 zoo te plaats51 dat de vlieggat5 t5 m9/e drie voet van elk&] v]wijd]d zijn1 dat e*t] dikwijls1 door het groot aantal /okk5 en de betrekkelijk g]+e plaats1 moeijelijk is4 ,bij de beh&el+ d] mo$]bij is re$s opgem]kt1 dat de bij5 van elke w]kbij5-made1 die niet te oud is1 e5e kon+9 kunn5 aankweek52 hi]om moet deze made en dus ook de w]kbij1 van het vr\welijk gesla*t zijn4 ,alle proev5 beve/ig5 dan ook dat zij tot dit gesla*t behoort1 do* dat zij 9 e5e cel gekweekt wordt1 die te kle9 is1 en ook te we9ig vo$]pap ontvangt1 die niet vo$zaam g5oeg is1 om h>e gesla*tsdeel5 behoorlijk te do5 ontwikkel53 het voortplant+sv]mog5 ontbreekt ha> dan ook gewoonlijk4 ,soms kom5 er e*t] w]kbij5 voor1 die 9 mo$]looze /okk5 eij]5 legg51 want 9 /okk51 die mo$]loos word5 op e5 tijd/ip dat er 9 ge5 nieuwe mo$]bij kan word5 voorzi51 v9dt m5 niet zeld5 to* e5ig bro$1 dat alle5 van e5e w]kbij kan afkom/ig zijn4 ,9 /okk51 wa>9 e5e mo$]bij aanwezig is1 zal nooit e5e w]kbij eij]5 legg54 ,deze w]kbij5 zijn wa>s*ijnlijk die1 welke gekweekt zijn 9 die ov]gangscell5 7zie bl4 #df71 welke zi* 9 d5 omtrek d] mo$]cell5 bev9d51 en die da>om toevallig iets van d5 kra*tig]1 voor de kon9klijke cell5 be/emd5 vo$]brij hebb5 bekom51 hetge5 ha> bet] heeft do5 ontwikkel51 en miss*i5 ook e5 groot]5 lig*aamsb\w doet ontvang54 ,ov] deze eij]lage d] w]kbij5 is m5 het lang one5s gewee/2 m5 kon zi* dit v]mo$5 niet met zek]heid v]kl>54 ,b]leps*1 die zi* van deze zaak zoo veel mogelijk wilde v]gewiss51 maakte opzettelijk mo$]looze /okk51 en _h het geluk 9 #ahef e5e w]kbij de eij]lage te zi5 v]rigt52 tev5s _h hij geleg5heid ha> te vatt5 en zond ha>1 na g$ood en 9 wijngee/ g$aan te zijn1 t] ond]zoek+ aan ,von ,siebold4 ,deze vond d5 eij]/ok bij deze w]kbij me] ontwikkeld dan gewoonlijk bij h>e soort het geval is1 en bem]kte ook nog e5ige volkom5 ontwikkelde eij]54 ,het bevru*t+sblaasje ontbrak ha> e*t] geheel4 ,dit komt ook met de ond]v9d+ ov]e52 want het bro$1 dat m5 9 mo$]looze /okk5 v9dt1 is /e$s van het mannelijk gesla*t4 ,,bezigh$5 ,,d] ,,w]kbij5 ,,buit5 ,,de ,,won+4 ,,het ,,wa*?\d54 ,m5 v]ond]/elde vroeg]1 en ook ?ans geloov5 de bij5h\d]s nog vrij algeme51 dat de bij5 aan het vlieggat /e$s de wa*t h\d51 om het indr+5 van vreemde bij51 wesp51 mott51 muiz5 en &]e vij&5 te belett54 ,m5 v9dt dan ook1 9 mee/ alle w]k5 ov] de bij5teelt1 deze be/emm+ toegek5d aan e5e m5igte bij51 die m5 mee/al aan het vlieggat v]e5igd v9dt4 ,met ,dr4 ,dnh(f z\ ik e*t] me551 dat door deze bij5 niet bepaald wa*t g$aan wordt2 want3 #ao 9 zwak bevolkte /okk51 die hun ne/ v] van het vlieggat afhebb51 ontbreekt deze zoog5aamde wa*t mee/al1 en zulke /okk5 moe/5 to* dubbel waakzaam zijn2 #bo m5 v9dt ha> ze] zeld5 g$ur5de d5 na*t en het geva> voor het indr+5 van vij&5 is dan jui/ het groot/2 #co zij plaat/ zi* dikwijls zoov] van het vlieggat dat er aan ge5 wa*?\d5 te d5k5 valt2 #do de /]kte van deze wa*t is ze] afhankelijk van de fraaiheid van het w$]1 de me] ( m9d] vrolijke /emm+ van de bij5 en d5 tijd1 dat zij het li*t en de w>mte d] zon ontbe]d hebb5 7zij is ze] /]k1 nadat m5 ha> ruim gevord heeft en het /]k/1 wanne] zij voor het e]/ ha> w9t]kw>ti] v]lat572 en e9delijk #eo h\dt elke bij1 ond] alle om/&igh$5 en wa> ook1 9 het bijzond] wa*t3 hetzij zij het vlieggat v]laat ( van het veld t]ugke]t1 zij zal niet nalat5 d5 vij&1 di5 zij ontmoet1 t]/ond aan te vall52 m5 zegt da>om dat1 bij zoog5aamde ro(aanvall51 de wa*t v]/]kt wordt1 omdat zo[el de uitga&e als de te huis kom5de zi* v]w]54 ,enkele roov]s1 die b9n5g$rong5 zijn1 word5 door de bij5 9 d5 /ok aangevall5 en uitg$rev51 wa>na zij1 zoo er nog veel roov]s zijn1 het vlieggat niet me] v]lat51 want na d5 e55 v]jaagd ( g$ood te hebb51 grijp5 zij d5 &]5 aan4 ,is de ro(aanval /]k1 dan ziet m5 soms duiz5de bij5 ve*t5de vr de won+4 ,de v]s*ill5de bezw>51 die teg5 het wa*?\d5 zijn aangevo]d1 mak5 het veel wa>s*ijnlijk]1 dat de zi* aan het vlieggat bev9d5de bij5 da> voornamelijk zijn1 om het li*t en de w>mte d] zon1 die ha> bevall5 en go$ do51 te g5iet54 ,,het ,,lu*tpomp51 ,,trommel5 ,,( ,,/]ts54 ,m5 ziet 9 d5 zom]1 bij elk5 gezond5 /ok1 9 d5 omtrek van het vlieggat van #e tot #bj en me] bij5 /aan1 met d5 kop na> het b9n5/e van de won+ en het ond]lijf na> bov5 g]igt1 welke onoph\delijk met de vleugels slaan en da>bij onafgebrok5 e5 vrij /]k en bromm5d geluid do5 hoor54 ,m5 noemt dit lu*tpomp51 omdat zij door dit slaan met de vleugels e5 niet onb$uid5d5 lu*t/room v]oorzak51 wa>door de w>me en b$orv5 lu*t uit de won+ g$rev5 en door k\d]e buit5lu*t v]vang5 wordt4 ,hoe volkrijk] en gezond] de /ok is1 en hoe rijk] de honigdragt gewee/ is1 des te me] bij5 ziet m5 hi]m$e bezig4--,da> m5 dit /]ts5 ook ziet bij het intrekk5 van e5 zw]m 9 e5e nieuwe won+1 het w$]v9d5 van d5 /ok1 het t]ugv9d5 van de kon+9 ( het ontdekk5 van gezond bro$ 9 e5 mo$]looz5 /ok1 het voorspel enz41 zoo moet het ook als e5 teek5 van vreugde bes*\wd word51 en dit te me]1 omdat het 9 e5 mo$]looz5 /ok geheel ontbreekt4 ,m5 kan het er dan ook bijna zek] voor h\d5 dat e5 /ok1 wa>bij het gezi5 wordt1 van e5e mo$]bij voorzi5 is4 ,,het ,,voorligg54 ,bij groote hitte blijft1 bij volkrijke /okk51 e5e groot]e ( kle9]e hoeveelheid bij5 buit5 de won+1 en deze gaan mee/al ond] het vlieggat 9 tross5 aanhang54 ,m5 zegt dan dat de bij5 voorligg54 ,het is e5 gevolg van te groote w>mte b9n5 de won+ en e5e hooge temp]atuur d] buit5lu*t ( gebrek aan ruimte 9 de won+4 ,veelheid van volk en bro$1 groote w]kzaamheid d] bij5 9 d5 /ok1 bij e5e rijke dragt1 en ook de zonnew>mte1 wanne] de won+5 niet 9 de s*aduw /aan1 kunn5 de w>mte da>9 zoo groot do5 word51 dat het 0 week wordt en de tafels da>door afvall52 dit maakt de bij5 w]keloos en zij gaan voorligg5 om1 bij invall5d koel w$]1 ha> w]k te h]vatt54 ,gebrek aan ruimte ont/aat er1 wanne] de won+ is volgeb\wd1 en gevuld met bro$ en honig4 ,de bij5 hebb5 dan ge5e geleg5heid om d5 arbeid voort te zett51 do* gaan voor de deur ligg5 en d5 luija>d ui?ang54 ,h\d5 zij dag en na*t met voorligg5 aan1 ook bij koel] lu*t en go$e dragt1 en beg9n5 zij1 dat e*t] zeld5 ges*i$t1 ond] aan de vliegplank 0 te b\w51 dan is dit e5 zek] teek5 dat het van b9n5 aan ruimte ontbreekt4 ,het v]wijd5 van het vlieggat1 het lu*t5 g$ur5de d5 na*t1 het bes*aduw5 d] /okk51 en het gev5 van me] ruimte zijn de be/e middel5 om het voorligg51 dat hoog/ nadeelig is1 te voorkom54 ,,het ,,voorspel54 ,op w>me en zonnige dag51 en mee/al teg5 d5 middag1 ziet m5 e5 groot] aantal bij5 uit de won+5 kom5 dan gewoonlijk1 en op e5ig5 af/& er voor blijv5 vlieg51 all5 /e$s met d5 kop na> h>e won+ geke]d1 wa>bij zij e5 vrolijk gegons do5 hoor51 dat e5ige ov]e5kom/ heeft met het geluid dat m5 /e$s bij e5 zw]m hoort4 ,dit zoog5aamde voorspel heeft gewoonlijk ze] /]k plaats op d5 e]/5 s*oon5 voorja>sdag4 ,zij v]lat5 dan de won+ voor het e]/1 na er soms wek5 ( ma&5 onoph\delijk 9 te zijn gewee/1 ontdo5 zi* van het vuil1 dat zij bij zi* opgehoopt hebb51 en v]kwikk5 zi* v]d] 9 d5 zonnes*ijn en de friss*e lu*t4 ,de ruimte voor de won+5 kan dan zoo met bij5 gevuld zijn1 dat het onmogelijk is er doorhe5 te zi54 ,i$]5 dag1 wa>op het w$] s*oon is1 heeft het voorspel5 plaats3 het /]k/ wanne] er e5e go$e dragt is4 ,e5 /]k voorspel is e5 bewijs van volk/]kte en gezondheid van d5 /ok4 ,mo$]looze en &]e ziekelijke /okk5 h\d5 ge5 voorspel4 ,het is g$ur5de het voorspel dat de jonge kon+9 ha> bevru*t+s-uitvlugt h\dt1 en het aftrekk5 van e5 zw]m wordt er /e$s door voorafgegaan4 ,,het ,,wat]hal54 ,zo[el voor ha> eig5 ond]h\d1 als t] b]eid+ van d5 vo$]brij voor het bro$1 heeft de bij behoefte aan wat]4 ,9 d5 w9t] maakt zij gebruik van d5 aanslag teg5 de w&5 van de won+1 v]oorzaakt door dat het da>b9n5 zoo veel w>m] is dan 9 de buit5lu*t4 ,des zom]s zuigt zij het gewoonlijk1 met d5 honig1 uit de bloem54 ,vroeg 9 het ja>1 wanne] er nog ge5e bloem5 zijn1 en 9 drooge zom]s1 haalt zij ook wat] uit sloot5 en putt5 ( v]zamelt de daauwdruppels4 ,zij haalt ook van het vo*t1 dat /e$s uit me/putt5 vloeit1 wa>s*ijnlijk omdat zij de da>9 opgelo/e z\t5 9 h>e hui%\d+ behoeft2 want al kan zij go$ wat] 9 ov]vlo$ bekom51 to* ziet m5 ha> op me/vaalt54 ,m5 doet go$ de bij51 vooral 9 het voorja>1 de vele lange en geva>lijke togt51 tot het hal5 van wat]1 te besp>51 door 9 de nabijheid van d5 bij5/&1 op e5e w9d/ille plaats1 e5 s*otel wat] te zett54 ,zij hebb5 er dan to* vooral groote behoefte aan1 omdat zij dan veel honig voor het bro$ moet5 hebb5 en deze mee/al te dik ( te veel v]suik]d is1 zoodat zij hem e]/ moet5 v]dunn54 ,om ha> niet 9 het wat] te do5 omkom51 moet m5 er iets 9 legg51 wa>op zij zi* kunn5 plaats51 b4 v4 gehakt /roo1 riet1 mos ( iets d]gelijks2 ook kan m5 er /ukk5 van l$ige wa/afels 9 legg54 ,hoewel de bij5 ge5 wat] 9 voorraad 9 de cell5 drag51 zoo nem5 zij het vroeg 9 het ja>1 wanne] zij nog niet kunn5 uitvlieg51 to* gretig aan1 als m5 het 9 l$ige wa/afels giet1 en deze 9 de won+ plaat/4 ,,het ,,opzamel5 ,,van ,,honig4 ,de honig wordt met e5 onv]zadelijk5 h>t/ogt door de bij5 nagejaagd3 zij zamel5 hem onv]moeid 91 wa> zij hem ook ontdekk5 mog54 ,wanne] zij hem 9 de bloem5 op het veld v9d5 kunn51 en het w$] het sle*ts e5igz9s toelaat1 vlieg5 zij uit en 91 en hal5 er1 zond] zi* de m9/e ru/ te gunn51 zooveel mogelijk van 9 h>e won+1 zoolang zij da>toe 9 de geleg5heid zijn4 ,v9d5 zij 9 de natuur ge5 honig me]1 dan nem5 zij ook &]e zoete /(f5 aan4 ,zij zuig5 dan het sap wel e5s uit ze] rijpe vru*t51 do* do5 dit ma> ze] zeld52 veele] tra*t5 zij dan ha> onles*b>5 dor/ na> honig te voldo51 door hem op vreemde /okk5 te roov51 tot groot nadeel1 zo[el van deze /okk5 zelv51 als van hun eig5a>4 ,ov] dit roov5 zal lat] gesprok5 word54 ,het is m]kwa>dig dat elke bij1 op het veld honig inzamel5de1 nooit v]s*ill5de soort5 van bloem5 bezoekt1 ma> zi* z lang bij ne soort bepaalt1 als deze ha> g5oegzaam honig oplev]t4 ,m5 kan dit zi5 aan het bloem5/(1 dat zij gelijktijdig inzamelt2 want zij br5gt van elke vlugt gelijkelijk gekleurde /uifmeel-balletjes m$e4 ,9 /rijd met wat ik mee/al door &]5 v]meld heb gevond51 is het mij geblek51 dat de bij5 e5 bloemveld1 dat onmiddellijk bij d5 bij5/& geleg5 is1 m9d] ga>ne bevlieg51 dan e51 dat iets me] v]wijd]d is4 ,kunn5 zij 9 de buurt ge5e bloem5 v9d51 dan zoek5 zij die nog wel tot op e5 uur af/&s4 ,het zal i$] duidelijk zijn dat het voordeelig is1 indi5 het bloemveld niet te v] af is1 da> zij dan 9 d5zelfd5 tijd me] togt5 kunn5 do54 ,op dag5 dat de grond1 bij e5 held]5 zonnes*ijn1 nu en dan door wolk5 afgebrok51 het noodige vo*t heeft1 en vooral bij e5e zoele1 onwe]a*tige lu*t1 honig5 de bloem5 gewoonlijk ze] /]k4 ,de bij5 zijn dan buit5gewoon na>/ig1 kom5 zond] e5ig opon?\d uit het vlieggat en vlieg5 regelregt na> het honig5de bloemveld4 ,de van het veld t]ugkom5d5 lat5 e5 eig5a>dig geluid hoor5 en zijn mee/al geheel v]moeid2 zij vall5 dan1 met e5 opgezwoll5 en bl9k5d5 buik en e5 n$]hang5d a*t]lijf1 hoorba> voor het vlieggat n$] en ru/5 da> e5 we9ig1 voordat zij 9 de won+ gaan4 ,op zulke1 voor de honig-inzamel+1 bijzond] gun/ige dag51 br5g5 zij veel m9d] bloem5/( 9 dan &]s4 ,volkrijke /okk5 kunn5 g$ur5de zulk e5 dag van twee tot vijf ,n$4 pond honig inbr5g54 ,m5 kan dit nagaan door de won+ 's morg5s op e5e bascule te plaats5 en1 zo[el dan als 's avonds1 het gewigt te bepal54 ,m5 z\ kunn5 vreez5 dat de bij5 zi* op zulke drukke dag5 al te veel met de honig-inzamel+ bezig hield51 en d5 /ok als het w>e ontvolkt52 do* dit is ge5sz9s het geval3 m5 ziet /e$s e5 g5oegzaam aantal bij5 9 de won+1 t] v]zorg+ van het bro$ en t] v]rigt+ van &]e huisselijke bezigh$54 ,het uitvlieg5 en te huis kom5 ges*i$t ze] regelmatig4 ,er he]s*t aan het vlieggat e5e aanh\d5de1 g]egelde drukte3 nooit ziet m5 er nu e5s veel1 dan w$] we9ig 9- en uitgaan4 ,op dag5 dat de bloem5 /]k honig51 ziet m5 gewoonlijk we9ig bij5 zi* aan het vlieggat oph\d53 het ontbreekt ha> dan aan tijd om te ru/52 zij gaan uit1 kom5 sle*ts t]ug om ha> la/ af te legg5 en gaan w$] op nieuw5 voorraad uit4 ,,het ,,opzamel5 ,,van ,,bloem5/(4 ,bloem5/( ( /uifmeel noemt m5 het fijne /(1 dat zi* aan de meeldrad5 d] bloem5 bev9dt4 ,dit /( is voor de bij5 onmisba>1 niet alle5 tot ha> eig5 vo$sel1 ma> nog veel me] t] b]eid+ van d5 vo$]brij voor het bro$2 m5 noemt het da>om ook wel bij5brood4 ,zelf kunn5 zij wel e5ig5 tijd van enkel honig lev52 do* het bro$ kunn5 zij zond] bloem5/( niet tot ontwikkel+ br5g54 ,( zij g$ur5de d5 w9t] ook bloem5/( gebruik5 ( dan alle5 van honig lev51 is nog niet bek5d4 ,ik h\d het er voor dat zij1 bij /r5ge k\de1 wanne] zij 9 e5 digt5 tros op elk&] moet5 zitt5 om de noodige w>mte te ontwikkel51 het niet et51 do* dat zij het w$] gebruik51 zoodra het za*t]e w$] ha> uite5gaan g$oogt4 ,h>e uitw]psel5 s*ijn5 e5 voortdur5d gebruik1 wanne] het sle*ts te bekom5 is1 te bewijz52 want zij v]toon5 duidelijke spor5 van de ov]blijfsel5 er van4 ,9 d5 druk/5 tijd1 zo[el van het broeij5 als de dragt1 hebb5 zij het vol/rekt noodig om h>e lev5skra*t5 te ond]h\d52 want het is het e5ig /ik/(h\d5d vo$sel1 dat zij gebruik54 ,bij het v]zamel5 van bloem5/( komt ha> beha>d lig*aam ha> ze] te /ade4 ,zij v]rigt5 dit mee/al door het /( van de meeldrad5 af te bijt51 ( door zi* e5ige mal5 9 de bloem om te roll51 het dan met de bor/eltjes d] a*t]be55 af te bor/el5 en da>na1 tot kle9e balletjes gekne$1 9 de s*opjes d] a*t]be55 na> huis te drag54 ,bij droog w$]1 wanne] het /( zi* niet tot balletjes laat kn$51 ( ook wanne] zij zi* da>toe d5 tijd niet gunn51 kom5 zij geheel bepo$]d te huis1 wa> zij het dan afbor/el5 en 9 de cell5 legg52 zij word5 hi]9 veeltijds door de te huis zijnde geholp54 ,9 het voorja>1 wanne] het bro$zett5 /]k beg9t toe te nem51 zijn zij het ijv]ig/ 9 het v]zamel5 van dit /(4 ,ook nieuw opgezette zw]m5 zijn hi]9 ze] vlijtig1 omdat zij 9 hunne nieuwe won+ niets v9d51 en de voortteel+ zond] dat /( ge5 plaats kan hebb54 ,teg5 d5 w9t] zamel5 zij er nog zooveel mogelijk van 91 en legg5 het 9 die tafels1 die het naa/ aan het bro$ne/ zijn aangelegd1 wa>door zij toon5 te wet51 dat het bij het aanzett5 van het e]/e bro$1 dat 9 volkrijke /okk51 bij za*te w9t]s1 re$s 9 ,janu>ij beg9t1 nog niet 9 de natuur voorh&5 is4 ,het bloem5/( heeft voor de bij5 me] wa>de dan de honig2 want het v]zamel5 van e5 pond bloem5/( ko/ ha> veel me] inspann+1 dan dat van e5 pond honig1 en t]wijl zij zi* met het e]/e bezigh\d51 kunn5 zij zi* niet geheel aan het laat/e wijd54 ,het is dus van ze] veel belang om1 bij het uitbrek5 van /okk51 dit /( niet ond] het 0 ( d5 honig te w]p51 da> het dan alle5 di5t om deze te v]ontre9ig52 ma> het veele] aan late zw]m5 toe te voeg51 die mee/al ge5 tijd gehad hebb5 om er g5oeg van te v]zamel54 ,ook door het aan oude /okk5 ( vroege zw]m5 te gev51 zal het go$e r5te opbr5g51 da> het 9 de e]/e ma&5 van het ja> ma> ze] zeld5 9 de natuur te v9d5 is4 ,vel5 zijn nog onbek5d met het belang van dit /( voor de bij5teelt1 ja me55 er zelfs e5 nadeel 9 te zi51 wanne] zij het 9 de /okk5 v9d51 w]p5 het1 ev5 als het hommelbro$1 als s*adelijk en ov]tollig uit1 en be/empel5 het wel e5s met d5 naam van vals* bro$4 ,vroeg] me5de m51 dat het meel van graansoort5 voor de bij5 nadeelig 02 omdat het met d5 honig tot v]zur+ z\ ov]gaan en de bij5 d5 loop do5 krijg54 ,da> m5 e*t] _h opgem]kt dat de bij51 wanne] het vliegba> w$] is1 zond] dat er nog bloem5/( te v9d5 is1 en inzond]heid die1 welke 9 de nabijheid van graanmol5s geplaat/ w>51 to* met vlijt vlog5 en balletjes meel te huis bragt51 zoo plaat/e m5 t>w5- ( rogg5meel voor d5 bij5/&1 en zag er de bij5 t]/ond van 9 de won+5 drag51 zond] er de m9/e nadeelige gevolg5 van te ond]v9d54 ,teg5woordig plaat/ m5 da>om op mooije vliegb>e dag51 9 het laat/ van ,febru>ij1 meel op e5e w9d/ille plaats vr d5 bij5/&4 ,om het voor v]/uiv5 te beho$51 vult m5 er oude1 l$ige wa/afels m$e1 ( /rooit het op onges*aafde plank51 wanne] de bij5 het gemakkelijk v]zamel5 kunn54 ,bij ongun/ig w$]1 is het ook go$ om met meel gevulde wa/afels 9 de won+5 te plaats52 want de bij5 mak5 ga>ne van dit hulpmiddel gebruik1 wanne] zij ge5 bloem5/( 9 de natuur kunn5 v]zamel51 do* zij lat5 het1 zoodra zij hi]toe w$] geleg5heid hebb51 onaang]o]d4 ,,het ,,opzamel5 ,,van ,,voorwas4 ,het voorwas1 ook wel propolis g5oemd1 is e5e soort van h>s1 die e5 aang5am51 aromatiek5 reuk bezit4 ,de bij5 v]zamel5 het van de knopp5 d] boom51 en br5g5 het1 ev5 als het bloem5/(1 tot balletjes gemaakt1 9 de s*opjes d] a*t]be55 na> huis4 ,zij mak5 er gebruik van om ret5 en ov]tollige op5+5 digt te mak51 oneff5h$5 bij te w]k51 de vlieggat5 te v]kle95 en de wa/afels aan de w&5 d] won+ te beve/ig54 ,m5 gelo(t veelal dat de bij5 tot deze oogm]k5 het voorwas bezig51 omdat het gewone 0 ha> da>toe te ko/ba> voorkomt4 ,dit kan e*t] niet wa> zijn2 want zij z\d5 onmogelijk altijd 0 kunn5 gebruik51 wanne] zij zi* van voorwas b$i554 ,het 0 kunn5 zij to* alle5 b]eid5 bij w>m w$]1 het voorwas da>5teg5 kunn5 zij altijd bekom51 wanne] het ma> e5igz9s vliegba> is4 ,,het ,,zoek5 ,,van ,,e5e ,,nieuwe ,,won+4 ,9 d5 zw]mtijd ziet m5 soms dag5 a*t]e51 dat e5ige bij5 e5e zelfde plaats na>/ig omvlieg5 en wa>nem52 m5 noemt deze da>om spoorbij52 want zij s*ijn5 het zw]m5 te voorzi5 en da>om e5e ges*ikte won+ op te spor51 wa> zij zi* z\d5 kunn5 ve/ig54 ,m5 zal dan ook bev9d5 dat e5 zw]m1 aan zi* zelv5 ov]gelat5 word5de1 deze plaats met d] woon betrekt4 ,hij doet dit e*t] niet t]/ond1 ma> hangt zi* hi] ( da> aan1 wa> de bij5 zi* v]zamel5 en wat uitru/52 word5 zij 9 dez5 toe/& niet opgevang5 en 9 e5e won+ geplaat/1 die ha> bevalt1 dan betrekk5 zij1 na kort] ( lang] tijd1 de vroeg] opgespoorde won+1 wa>he5 dan de spoorbij5 ha> wa>s*ijnlijk d5 weg wijz54 ,,bezigh$5 ,,d] ,,w]kbij5 ,,9 ,,de ,,won+4 ,,de ,,wasb]eid+ ,,en ,,de ,,cell5b\w4 ,vroeg] m]kte ik re$s met e5 enkel woord aan1 dat de bij5 het 0 uitzweet51 nadat dit 9 de wa%uidjes1 tuss*5 de buikr+51 b]eid is4 ,zij hebb5 hi]toe e5e ruime hoeveelheid honig en bloem5/( en e5 v]hoogd5 w>mtegraad noodig4 ,om de v]eis*te w>mte te ontwikkel51 legg5 zij zi*1 ev5 als e5 kett+1 9 tross5 ov] elk&]4 ,na aldus e5ige ur5 te hebb5 gehang51 wa>bij zij het aanzi5 hebb5 van geheel w]keloos te zijn1 beg9n5 de wasblaadjes zi* te vorm5 bij dieg551 welke zi* 9 het midd5 van d5 tros bev9d5 en die1 door de buit5 aanhang5d51 als met e5 kle$ ov]dekt zijn4 ,van d5 aanvang en d5 voortgang d] wasb]eid+ is we9ig met zek]heid te zegg51 da> zij alle5 9 het midd5 van d5 tros plaats heeft1 en dus niet bespi$ kan word54 ,deze wasblaadjes zijn vijfhoekig en word5 door de bij5 met de t&5 v]w]kt4 ,m5 v9dt er mee/ altijd op d5 bodem d] won+51 die door nieuwe zw]m5 bezet zijn1 en die zij zek] bij het b\w5 lat5 vall54 ,uit enkel honig kunn5 de bij5 wel e5ig 0 b]eid51 ma> zij kunn5 dit niet lang volh\d54 ,da> het 0 ge5 /ik/( bevat1 en het bloem5/( ha> e5ig /ik/(h\d5d vo$sel uitmaakt1 zoo is het wa>s*ijnlijk dat zij dit niet direct voor de wasb]eid+1 als e5e grond/( da>toe1 behoev51 ma> dat het di55 moet om ha> de noodige kra*t5 te gev51 voor de groote inspann+1 die zij v]eis*t4 ,proev5 hebb5 bewez5 dat de bij51 alln honig gebruik5de1 da>van tw9tig pond behoev5 t] b]eid+ van n pond 01 t]wijl zij1 ook van bloem5/( voorzi5 zijnde1 sle*ts elf vijfti5 pond honig da>toe noodig hebb54 ,de groote hoeveelheid honig1 die zij voor de wasb]eid+ moet5 gebruik51 en d5 tijd en de inspann+1 die zij v]eis*t1 do5 de s*ade duidelijk 9 het oog vall51 die m5 zi* b]okk5t1 door de bij5 de l$ige wa/afels te ontnem52 heeft m5 deze toevallig1 dan is het go$ ha> zorgvuldig te bew>5 en aan nieuw opgezette zw]m5 toe te voeg51 wanne] deze t]/ond het +ezamelde kunn5 aflegg5 en met de eij]lage beg9n54 ,i$]1 die sle*ts e5igz9s met de bij5teelt bek5d is1 zal inzi5 welke voordeel5 dit gev5 kan2 want1 hoewel e5 ,n$4 pond 0 9 d5 h&el van f #a4ej tot f #b4--;geldt en e5 ,n$4 pond honig sle*ts #dj #ej cts4 wa>d is1 zoo zal het +ezamelde 0 duur te /aan kom53 rek5t m5 to* dat er t] b]eid+ van e5 pond 01 vijfti5 pond honig v]eis*t wordt1 die gemiddeld #de cts4 kan opbr5g51 dan zal het ,n$4 pond 01 behalve het tijdv]lies1 f #f4ge ko/54 ,m5 moet da>om ge5 0 v]zamel5 dan dat met honig gevuld is4 ,de h\d] van bij5 9 de gewone /rookorv5 zal mij to]oep53 e5e s*oone les1 voorwa>6 ma> hoe zult gij dit t5 uitvo] br5g58 ,ik moet hem toe/emm5 dat hij het niet kan do52 ma> wie zi* met de ,dzi]zon's*e wijze heeft geme5zaam gemaakt1 zal mij de hooge wa>de van go$e l$ige wa/afels niet betwi/54 ,9 het practis*e g$eelte zal ik hi] nog op t]ugkom54 ,elke zw]m1 die e5e nieuwe won+ betrokk5 heeft1 beg9t t]/ond aan de wasb]eid+3 hoewel m5 me55 z\ dat hij geheel w]keloos 01 moet m5 d5 twe$5 dag v]baasd /aan ov] d5 b\w1 di5 hij re$s opgetrokk5 heeft4 ,hij heeft dan ook t]/ond groote behoefte aan b]g+ voor d5 m$egevo]d5 en re$s +ezameld5 honig4 ,hij v]laat d5 mo$]/ok niet1 dan na zi* van e5e ruime hoeveelheid honig voorzi5 te hebb51 die bij e5 /]k5 zw]m wel twee tot drie ,n$4 pond b$rag5 kan4 ,d$5 zij dit niet1 dan kond5 zij niet alle5 niet t]/ond met d5 cell5b\w beg9n51 ma> z\d5 ook1 bij ongun/ig w$]1 van gebrek moet5 omkom54 ,zoodra e5 zw]m e5e nieuwe won+ betrokk5 heeft1 gaan er bij vliegba> w$] re$s op de inzamel+ uit1 en het is dus hi]voor1 zo[el als t] bevord]+ van de bro$aanzett+1 van belang1 dat er spo$ig cell5 word5 aangeb\wd4 ,de bij5 b\w5 de wa/afels 9 d5 regel van bov5 na> b5$51 en kiez5 voor beg9 van d5 b\w het hoog/e g$eelte van de won+4 ,e5 middelmatige zw]m kan1 van e5e voldo5de hoeveelheid honig en bloem5/( voorzi51 9 #bd ur5 e5e tafel b\w5 van e5 ,rhijnl4 voet lang en half zoo bre$1 die dan ongeve] #cfjj cell5 bevat4 ,bij d5 aanvang van e5e tafel1 legg5 zij e5 grond teg5 het bov5/e g$eelte van de won+1 door da> e5e g5oegzame hoeveelheid 0 op te hoop5 en te beve/ig54 ,dit /ukje 0 v]groot5 zij nad]h&1 zoodat het d5 vorm van e5e l9ze v]krijgt1 welk] s*]pe r& lat] d5 tuss*5w& vormt1 die de aan beide zijd5 geb\wde cell5 van elk&] s*eidt4 ,de tafel beh\dt d5 vorm van e5e l9ze1 zoolang zij vrij hangt1 zoodat de cell5 9 het midd5 het lang/ zijn en na> de r&5 kort] word54 ,raakt de tafel e*t]1 bij het aanb\w51 d5 w& van de won+ ( e5e &]e tafel aan1 dan word5 ook de kort]e cell5 v]l5gd en de l9zevorm is v]dw554 ,de dw>s-doorsn$e 9 het midd5 d] cell5 is e5 regelmatige ze%oek1 do* van da> na> d5 tuss*5w& word5 de hoek5 m9d] s*]p1 zoodat zij a*t]aan bijna rond zijn4 ,voorop gezi51 s*ijn5 de cell5 geheel rond te zijn2 want de bij5 legg5 er da> e5 r& om4 ,hi]door wordt h>e /]kte veel v]me]d]d1 en voorkom5 dat de mad5 ( jonge bij5 ha> uit elk&] drukk5 ( dat het druk he5 en w$] loop5 ha> bes*adigt4 ,heeft er e5ige bes*adig+ aan e5e tafel plaats1 dan wordt zij t]/ond h]/eld4 ,de ze%oekige vorm d] cell5 maakt dat er ge5 ruimte v]lor5 gaat1 en dat er tev5s zoo we9ig mogelijk 0 wordt v]bruikt2 want elke d] zes zijd5 van e5e cel di5t w$] tot zijde voor e5e &]e4 ,hoe volkrijk] e5 zw]m is1 des te me] tafels word5 er te gelijk begonn54 ,die1 welke 9 ne lijn word5 aangezet1 word51 bij het teg5 elk&] /oot51 tot e5 geheel v]e5igd2 die1 welke naa/ elk&] word5 geb\wd1 loop5 /e$s ev5wijdig1 en z dat er e5e ruimte van e5 halv5 ,rhijnl4 duim tuss*5 op5 blijft1 welke zij jui/ noodig hebb51 om1 ov] de tafels loop5de1 voorbij elk&] te kunn5 gaan en wa>aan m5 d5 naam van /raat geeft4 ,e5e tafel kan uit v]s*ill5de cell5 be/aan1 die1 na> ha> v]s*il 9 grootte1 vorm en be/emm+1 9 de vijf volg5de soort5 ond]s*eid5 word53 #ao4 ,mo$]cell5 ( mo$]wieg54 ,bij de beh&el+ d] mo$]bij is ov] deze re$s gesprok54 ,zij zijn rond en na> b5$5 afhang5d4 ,zij di55 dan ook nooit t] bew>+ van honig1 en /aan mee/al op zi* zelve aan de r&5 d] wa/afels2 m5 kan ha> hi]door gemakkelijk van de ov]ige cell5 ond]s*eid54 #bo4 ,gewone ( w]kbij5cell54 ,9 gezonde /okk5 zijn deze cell5 aan mee/ al de tafels het talrijk/ en er zijn er vele1 wa>aan ge5e &]e gevond5 word51 vooral 9 het bro$ne/4 ,zij ligg5 nag5oeg horizontaal2 de op5+ is sle*ts e5igz9s na> bov5 geke]d om het uitvloeij5 van d5 +$rag5 honig te voorkom54 ,zij zijn 9 e5e s*oone1 bevallige orde aan beide zijd5 van de tafels geplaat/4 ,h>e be/emm+ is de opname van eij]51 die er tot volkom5 w]kbij5 9 word5 uitgebroeid1 en de oplegg+ van d5 honigvoorraad4 #co4 ,hommelcell54 ,da> deze di55 moet5 om er de hommels 9 uit te broeij51 die veel groot] zijn dan de w]kbij51 zoo zijn zij ook groot] dan de w]kbij5cell51 en wel zooveel1 dat vi] hommelcell5 dezelfde l5gte hebb5 als vijf gewone1 dat is e5 ,rhijnl4 duim2 de b\worde en de vorm zijn ov]ig5s gelijk4 ,m5 v9dt deze cell5 zeld5 bov5aan de tafels1 do* mee/al ond]aan en aan de zijd54 ,soms v9dt m5 er ook geheele tafels van4 #do4 ,ov]gangscell54 ,aldus noemt m5 de cell51 die de bij5 optrekk51 wanne] zij van gewone tot hommelcell5 will5 ov]gaan4 ,zij beg9n5 dan de cell5 langzam]h& te v]groot51 zoodat de ov]gang bijna onm]kba> is4 ,tuss*5 de gewone en hommelcell5 zijn mee/al drie rij5 van deze soort4 ,vroeg] me5de m5 dat deze cell5 be/emd w>51 om er de hommelmo$]s 9 te kweek51 dat nog door sommig5 gelo(d wordt2 da> ik e*t] aangetoond heb1 dat deze hommelmo$]s sle*ts 9 de v]beeld+ be/aan1 zoo behoeft deze v]ke]de me5+ ge5e v]d]e w$]legg+4 ,er be/aat veel grond om aan te nem51 dat 9 deze cell5 die w]kbij5 ont/aan1 welk] gesla*tsdeel5 me] ontwikkeld zijn1 zoodat zij soms1 9 mo$]looze /okk51 eij]5 legg51 en ov] welke vroeg] gesprok5 w]d4 #eo4 ,beve/ig+scell54 ,deze zijn be/emd om de wa/afels aan het bov5e9de van de won+ te beve/ig54 ,zij zijn vijfhoekig4 ,w>5 zij ev5 als de &]e zeskant1 dan z\d5 zij alle5 met e5 d] s*]pe kant5 teg5 d5 w& kom51 hetge5 e5e zwakke v]b9d+ z\ gev51 ( veel 0 z\ ko/51 wanne] de hoek tuss*5 elke twee cell5 moe/ word5 aangevuld4 ,nu kom5 zij1 met e5e d] zijd51 vlak teg5 d5 w& van de won+ te ligg51 wa>door zij1 bij e5 gebruik van we9ig 01 veel /]k] beve/igd word54 ,wanne] de wa/afels met bro$ ( honig bezwa>d zijn1 word5 zij nogmaals beve/igd4 ,de b5am+5 honig- en bro$cell5 hebb5 dezelfde beteek5is1 want alle1 behalve de mo$]cell51 di55 voor beide4 ,het bro$ v9dt m5 mee/al 9 het middel/e en laag/e g$eelte d] tafels1 9 e5 kr+1 wa>9 de w>mte b9n5 d5 /ok het groot/ is4 ,d5 honig br5g5 zij voornamelijk bov5aan en op zijde1 en v]d] op alle plaats5 9 de won+1 die te koel zijn om bro$ aan te zett54 ,bij /]ke dragt en da>uit ont/ane behoefte aan cell51 b\w5 zij op alle l$ige plaats5 cell5 aan1 die zij met honig vull54 ,om me] honig te kunn5 oplegg51 v]l5g5 zij de cell5 ook wel e5s1 wa>door de zoog5oemde /rat5 naauw] word5 en de tafels soms e5e aanzi5lijke dikte en zwa>te v]krijg54 ,9 won+5 met loss5 b\w kan m5 dit v]l5g5 d] cell5 bevord]51 door de tafeldrag]s1 buit5 het bro$ne/1 dagelijks e5 pa> lijn5 van elk&] te v]wijd]52 het spreekt van zelf dat er1 om dit te do5 gelukk51 bij e5e ruime dragt1 gebrek aan cell5 moet zijn4 ,wanne] de bij5 lat] deze v]l5gde cell51 tot het aanzett5 van bro$1 moet5 gebruik51 dan v]kort5 zij ha> w$] tot op de oorspronkelijke l5gte4 ,aanvankelijk hebb5 de tafels e5e witte kleur4 ,spo$ig word5 zij geela*tig en1 na e5 pa> j>5 voor bro$ g$i5d te hebb51 zw>t4 ,de oorzaak hi]van is dat elke bij1 bij het v]lat5 d] cel1 twee nimf5huidjes a*t]laat1 wa>van het buit5/e e5 fijn1 zijdea*tig weefsel heeft en zoo va/ aan d5 w& d] cel kleeft1 dat de bij5 het er bij de re9ig+ d] cell5 niet kunn5 uittrekk51 en zi* moet5 tevr$5 /ell5 met het van aanhang5d vuil te ontdo54 ,het t]ugblijv5 van dit huidje1 bij i$] broeisel1 v]/]kt de cell51 die bij d5 aanleg ze] zwak zijn1 veel1 do* v]kle9t ha> ook1 zoodat zij e9delijk te kle9 word5 voor de volkom5 ontwikkel+ d] bij54 ,9 de e]/e zes j>5 behoeft m5 zi* hi]ov] e*t] nog niet te v]ontru/51 ma> het is to* go$1 om zoo mogelijk1 om de twee ( drie j>51 het bro$ne/ te v]nieuw51 door er nieuwe tafels 9 te hang51 ( de bij5 te noodzak5 die te b\w54 ,indi5 er re$s zooveel honig is +$rag51 dat v]s*eid5e cell5 da>m$e gevuld zijn1 en hij er g5oegzaam 9 v]dikt is1 dan sluit5 zij die met e5 wasdeksel4 ,m5 noemt dit v]zegel54 ,ook de bro$cell5 word51 zoodra de zi* da>9 bev9d5de made d5 nimf5toe/& aanneemt1 d4 i4 zi* insp9t1 v]zegeld4 ,indi5 de cel te kort is voor de da>9 gevormde made1 hetge5 ond] &]5 plaats heeft1 wanne] hommeleij]5 9 w]kbij5cell5 gelegd zijn1 dat hoog bro$ heet1 dan mak5 zij het deksel bol ( gewelfd1 om da>door de ruimte te v]groot54 ,da> de hommelcell5 e*t] gewoonlijk wat kle9 zijn1 zoo word5 deze ook met e5 bol deksel geslot54 ,m5 v9dt hi]9 e5 gemakkelijk middel1 om het hommelbro$ van het w]kbij5bro$ te ond]k5n54 ,het laat/e is altijd met platte deksels geslot54 ,wanne] de bij h>e cel v]laat1 /oot zij het wasdeksel weg1 en m5 ziet dan ook soms e5e m5igte van die deksels op d5 bodem d] won+5 ligg54 ,de b\w d] bij5 wordt ond]s*eid5 9 e5 w>m5 en k\d5 b\w1 na> de rigt+ wa>9 de wa/afels zijn aangelegd4 ,hang5 zij dw>s voor het vlieggat1 dan heet hij w>m1 omdat de buit5lu*t dan moeijelijk tuss*5 de tafels kan dr+52 do* da>door heeft hij ook het nadeel1 dat de b$orv5 lu*t er tuss*5 blijft hang51 en dat er 9 d5 w9t] spo$ig s*immel ont/aat4 ,loop5 de tafels met d5 s*]p5 kant na> het vlieggat1 dan kan de lu*t er vrij tuss*5 spel52 dit maakt d5 b\w k\d1 do* zuiv]t ook het bro$ne/ van de b$orv5 lu*t4 ,m5 is het er niet ov] e5s1 welke dez] b\wwijz5 te v]kiez5 is3 beide1 zag5 wij1 hebb5 h>e voor- en nadeel54 ,9 de gewone korv5 hangt het geheel van de bij5 af1 welke dez] b\wwijz5 zij volg5 will51 t]wijl m5 9 de ,dzi]zon's*e won+5 het 9 zijne magt heeft1 d5 b\w k\d ( w>m te do5 zijn1 da> dit afhangt van de plaats+ van het vlieggat4 ,wanne] het aanlegg5 d] tafels geheel aan de willekeur d] bij5 wordt ov]gelat51 dan kan het soms gebeur5 dat zij 9 v]s*ill5de rigt+5 word5 aangezet4 ,dit kan plaats hebb5 bij volkrijke /okk51 omdat die ge5e voldo5de ruimte hebb5 om gezam5lijk op dezelfde plaats te w]k52 zij v]deel5 zi* dan 9 twee groep51 die soms 9 v]s*ill5de rigt+5 beg9n5 te w]k51 en i$] ha> eig5 w]k voltooij54 ,m5 noemt dat kruisb\w4 ,,het ,,oplegg5 ,,van ,,d5 ,,honig4 ,door de mee/e bij5h\d]s wordt aang5om5 dat het honigsap d] bloem5 eig5lijk nog ge5 honig is1 ma> dat het 9 de maag d] bij da>toe v]w]kt wordt4 ,zij me55 dat de bij51 g$ur5de d5 dag1 het +ezamelde honigsap ma> 9 de cell5 n$]legg51 om dit des na*ts w$] op te zuig5 en er dan1 9 digte tross5 op elk&] zitt5de1 9 h>e honigmag5 d5 honig uit te b]eid51 di5 zij da>na w$] 9 de cell5 z\d5 uitw]p51 en deze dan van e5 wasdeksel voorzi54 ,proev51 door &]5 en ook door mij g5om51 hebb5 aangetoond1 dat het honigsap d] bloem5 zuiv]e honig is1 die alle5 met e5ig wat] v]m5gd is1 wa>door het zi* als e5e dunne vloei/( voordoet4 ,de e5ige bew]k+1 die het dus moet ond]gaan1 is het v]damp5 van het wat]4 ,m5 zal dit beve/igd v9d51 wanne] m5 e5e tafel1 die op d5 dag zelv5 is volg$rag51 uit e5e won+ neemt2 de honig1 di5 zij bevat1 is wat]dun en vloeit1 bij het m9/e s*u9s h\d51 uit de cell52 /elt m5 ha> e*t] b9n5%uis aan e5e matige zonnew>mte bloot1 dan zal m51 na twee ( drie dag51 bev9d5 dat er ge5 v]s*il is tuss*5 d5 honig1 di5 zij bevat1 en di51 welke 9 de won+ v]dikt is2 de bij5 b]eid5 dus d5 honig niet1 ma> v]zamel5 hem sle*ts4 ,wa>s*ijnlijk is de bov5g5oemde dwal+ ont/aan1 doordat m5 bevond dat de bij51 na dag5 van drukke dragt1 g$ur5de d5 na*t w$] cell5 l$igd51 die zij ov]dag hadd5 volg$rag51 en &]e met honig vuld54 ,zij do5 dan e*t] niets dan d5 honig v]drag5 na> die cell51 wa>9 zij hem als voorraad will5 oplegg52 want ov]dag hal5 zij sle*ts zooveel mogelijk 9 de won+ en legg5 het +ezamelde 9 de e]/e cel1 die zij l$ig v9d51 n$]1 zi* ge5 tijd gunn5de om het da> te br5g51 wa> zij het v]lang5 te bew>54 ,wanne] m51 9 d5 tijd van de druk/e dragt1 de bij5 9 digte tross5 ziet zitt51 dan kan m5 zi* v]zek]d h\d51 dat zij zi* met de wasb]eid+ en de v]groot+ van d5 b\w bezig h\d54 ,de cell51 die t] bew>+ het e]/ met honig gevuld word51 zijn die bov5 het bro$ne/2 9 deze legg5 zij ha> eig5lijk5 w9t]voorraad op2 want bij /r5ge k\de kunn5 zij zi* wel opwa>ts1 ma> niet zijdel+s v]plaats53 zij z\d5 dus1 wanne] zij 9 d5 w9t] door e5 ruim5 voorraad omr+d w>51 do* niets bov5 zi* hadd51 d5 hong]dood moet5 /]v54 ,het is da>om van veel belang om zi*1 bij de inw9t]+ van zijne /okk51 te ov]tuig51 dat de bij5 e5 g5oegzam5 honigvoorraad bov5 zi* hebb52 want m5 weet niet hoe lang de k\de ha> het uite5gaan zal belett54 ,,het ,,oplegg5 ,,van ,,het ,,bloem5/(4 ,de bij1 die met bloem5/( belad5 te huis komt1 zoekt t]/ond de cel op1 die er voor be/emd is1 klemt zi* met de voorbe55 aan d5 r& va/1 /eekt er de a*t]be55 9 en ontdoet deze met de middel/e van de /uifmeelballetjes4 ,komt zij bepo$]d te huis1 dan bor/elt zij het /( bije5 en legt het 9 de cel1 wa>bij zij veelal door de te huis zijnde bij5 geholp5 wordt4 ,is zij van ha> la/ ontdaan1 dan gaat zij w$] op nieuw5 voorraad uit1 en laat het aan de te huis blijv5de ov]1 om het /uifmeel 9 de cell5 te /amp51 na e]/ de balletjes te hebb5 fijn gemaakt4 ,de b]gplaats van het bloem5/( is gewoonlijk 9 de onmiddellijke nabijheid van het bro$ne/1 omdat zij het da>9 /e$s voor het bro$ behoev54 ,9 won+5 met loss5 b\w zal m5 d5 voorraad gewoonlijk 9 de e]/e en twe$e tafel1 te rek55 van d5 voorw& van de won+1 v9d54 ,neemt m5 dus d5 b\w uite51 dan zal m5 dit /(1 9 de laat/e tafel en 9 de laat/e op e5e na1 aantreff54 ,om het bloem5/( voor uitdroog5 te bew>51 b$ekk5 zij de da>m$e gevulde cell5 met e5 bl9k5d vlies1 geheel v]s*ill5d van de wasdeksels d] honigcell54 ,het uitw5dig aanzi5 van e5e met bloem5/( gevulde tafel is ze] bevallig1 da> m5 er al de v]s*ill5de kleur5 van het /( 9 ziet4 ,,het ,,v]zorg5 ,,van ,,het ,,bro$4 ,ond] d5 naam van bro$ v]/aat m5 al de zi* 9 d5 /ok bev9d5de eij]51 mad5 en nimf51 wa>uit de drie soort5 van bij5 ont/aan4 ,de v]zorg+ da>van is aan de w]kbij5 alln ov]gelat54 ,zij zijn het1 die de cell5 voor de ontvang/ van het ei voorb]eid5 en dit bebroeij54 ,zij voorzi5 de made van vo$]brij en sluit5 de cel1 wanne] de made zi* wil insp9n54 ,opdat het bro$ zi* behoorlijk zal kunn5 ontwikkel51 zorg5 de bij5 vooral voor het ond]h\d5 van e5e voldo5de w>mte2 want hoe hoog] de w>mtegraad 9 d5 /ok is1 des te spo$ig] en kra*tig] ontwikkel5 zi* de jonge bij54 ,hi]toe b$ekk5 zij de bezette cell5 na*t en dag1 9 dikke lag5 op elk&] zitt5de2 vooral bij koel w$] do5 zij dit ze] /]k4 ,het is niet gemakkelijk ha> van de bro$tafels te v]wijd]52 zelfs bij het aanbr5g5 van rook1 bi$5 zij zoolang mogelijk teg5/&4 ,wanne] er 9 het naja>1 t]wijl zi* nog bro$ 9 de /okk5 bev9dt1 ( 9 het voorja>1 wanne] er re$s veel bro$ kan aanwezig zijn1 onv]ho$s k\de invalt1 dan zijn zij g5oodzaakt1 tot ha> eig5 beh\d1 zi* op elk&] te dr+5 en dus het ond]/e bro$ te v]lat51 dat da>door moet v]lor5 gaan4 ,e5ig5 blijv5 er e*t] altijd op zitt51 ma> deze zijn niet 9 /aat e5 voldo5d5 w>mtegraad te ontwikkel51 do* v]/ijv5 zelve en word5 dus de slagt(f]s van h>e liefde4 ,9 d5 zom] wordt de w>mte 9 d5 /ok veel v]hoogd door het w>m]e w$]1 de /]k]e bevolk+ en de groot]e hoeveelheid bro$4 ,zij behoev5 dit dan zoo /]k niet te bezett52 nu en dan kunn5 zij er zi* zelfs geheel van v]wijd]54 ,/okk5 met g$ekt bro$ kan m5 dan g]u/ van het groot/e g$eelte van hunne bij5 b]oov51 zond] de ontwikkel+ van het bro$ te b5adeel51 die mee/al zond] e5ige zorg zal plaats hebb54 ,,het ,,re9ig5 ,,van ,,de ,,won+4 ,de bij5 duld5 ge5e onre9h$5 9 h>e won+4 ,zoodra de w9t] voorbij is1 en de k\de ha> dus het uite5gaan niet me] belet1 beg9n5 zij die te zuiv]54 ,h>e dood5 drag5 zij uit4 ,het s*immel1 dat hi] ( da> op de wa/afels mogt zijn ont/aan1 bijt5 zij af4 ,het bloem5/(1 dat bes*immeld en te veel v]droogd is1 w]p5 zij uit de cell51 en soms do5 zij dit ook d5 v]suik]d5 honig4 ,,het ,,v]kitt54 ,v]kitt5 noemt m5 het digt mak5 van ov]tollige op5+51 het gelijk mak5 van oneff5h$51 en het v]kle95 d] vlieggat51 wa>toe bov5 gezegd w]d dat zij het voorwas inzamel54 ,het digt mak5 van ret5 en s*eur5 belet de mott5 zi* da>9 te ne/el54 ,door het sluit5 van ov]tollige op5+5 mak5 zij d5 roov]s het indr+5 moeijelijk4 ,da> het gelijk mak5 van oneff5h$5 ha> veel moeite ko/1 moet m5 /e$s zorg drag5 dat de won+51 die m5 ha> geeft1 zoo glad mogelijk zijn4 ,zij v]kle95 de vlieggat5 teg5 d5 w9t]1 zoodat er ma> e5 ( twee bij5 tegelijk door kunn51 om de k\de lu*t ( wel muiz5 en &]e vij&5 buit5 te h\d54 ,het is v]wond]lijk met welk e5 spo$ zij deze w]kzaamh$5 kunn5 v]rigt54 ,,het ,,zw]m54 ,de woord53 zijt vru*tba> en v]m5igvuldigt u1 word5 bij de bij5 op tweerlei wijze v]vuld2 voore]/ door het aankweek5 van jonge bij51 wa>door de /ok volkrijk wordt1 ma> dat het aantal /okk5 niet onmiddellijk doet to5em52 t5 twe$e door e5e deel+ van het volk van e5 /ok 9 twee deel51 wa>door dus e5 nieuwe /ok ont/aat3 dit noemt m5 zw]m54 ,de nieuw-gebor5 /ok heet zw]m en die1 wa>van hij zi* heeft afges*eid51 zijn mo$]/ok4 ,m5 moet hi]om e*t] niet d5k5 dat de zw]m geheel uit jonge bij5 be/aat2 dit is ge5sz9s het geval3 er gaan zo[el oude als jonge bij5 m$e1 en vroeg] 7bl4 #ad7 zag5 wij re$s dat met d5 e]/5 ( voorzw]m altijd de oude mo$]bij1 en bij het v]d] zw]m51 /e$s de e]/uitgeloop51 jonge kon+9 m$egaat4 ,9 het algeme5 ont/aan de zw]m51 door dat de vru*tba>heid d] mo$]bij 9 het voorja>1 met het h]lev5 d] natuur1 w$] wordt opgewekt1 wa>door het w]kbij5bro$ dagelijks v]me]d]t1 en des te /]k]1 na>mate de natuur de bij5 me] geleg5heid geeft1 om honig en bloem5/( te v]zamel54 ,de wasb\w heeft met de mee/e inspann+ plaats1 en hoewel het aantal cell5 dagelijks /]k to5eemt1 zijn zij weldra niet to]eik5d1 om de groote hoeveelheid bro$ en het +ezamelde te bevatt54 ,als e5 teek5 van d5 groot/5 bloei van d5 /ok1 komt nu ook veel hommelbro$ te voors*ijn1 en ontdekt m5 zelfs mo$]wieg54 ,heeft hij aldus zijn hoog/e /&punt b]eikt1 dan wordt de won+ spo$ig te kle9 en te w>m om al het volk te bevatt52 da>bij zijn er jonge mo$]bij5 op het uitkom51 en1 da> twee kon+9n5 niet 9 n /ok blijv5 kunn51 maakt de oude mo$]bij1 die de ontwikkel+ d] jonge met le$e oog5 heeft aangezi51 zi* g]e$ om met e5 g$eelte d] bij5 de won+ te v]lat54 ,zij weet to* dat zij d5 /rijd teg5 de jonge m$$+/]s niet z\ ui?\d51 en het dood5 van deze1 t]wijl zij nog 9 de cell5 beslot5 zijn1 wordt ha> geheel onmogelijk gemaakt door de w]kbij51 die de mo$]cell5 aanh\d5d bewak5 en teg5 elk5 vij&elijk5 aanval bes*]m54 ,e5ige dag5 voor dat de jonge kon+9n5 de cel v]lat51 trekt de oude1 met d5 voorzw]m1 die uit e5ige duiz5d5 w]kbij5 en enkele hommels be/aat1 uit de won+4 ,er zal dan1 wanne] het w$] er gun/ig voor is1 gewoonlijk op d5 #h/5 ( #i;d5 dag1 w$] e5 zw]m d5 mo$]/ok v]lat54 ,dit kan e*t] ook vroeg] ges*i$51 wanne] het afvlieg5 van d5 voorzw]m1 door ongun/ig w$] 0 v]h9d]d geword52 want de jonge mo$]bij1 die nu de cel v]lat5 heeft1 bem]kt spo$ig dat er nog geheel ontwikkelde kon+9n5 9 de cell5 beslot5 zijn4 ,het is ha>1 ev5 als de oude mo$]bij1 onmogelijk deze m$$+/]s 9 de cell5 om te br5g54 ,ook zij v]laat d5 /ok liev] dan zi* aan e5 /rijd op lev5 en dood bloot te /ell52 zij zoekt da>om e5 aanhang en v]laat met dez5 de won+1 om e5e nieuwe kolonie te vorm51 wa>9 zij van de alle5he]s*appij v]zek]d is4 ,da> de mo$]wieg5 niet all5 op d5zelfd5 dag zijn aangezet1 kan zi* het afvlieg5 van e5 zw]m nog v]s*eid5e mal5 h]hal54 ,zelfs kan er1 #ah #bj dag5 nadat de oude mo$]bij met d5 voorzw]m is afgegaan1 nog e5 nazw]m afkom52 want de bij5 kond5 nog e5e ( me] hulpcell5 hebb5 aangezet1 van eij]51 die de mo$]bij gelegd _h op d5 dag1 wa>op zij de won+ v]liet4 ,dit heeft e*t] sle*ts ze] zeld5 plaats1 en als regel kan m5 aannem5 dat er1 na d5 #ad;d5 dag1 ge5e nazw]m5 me] afkom54 ,bij de mee/e /okk51 wa>van de voorzw]m afvliegt1 zal m5 ge5e eij]5 en we9ig ong$ekt bro$ v9d52 want de oude mo$]bij tra*t1 e5ige dag5 voor het v]lat5 d] won+1 ha> eij]/ok zooveel mogelijk buit5 w]k+ te /ell51 om bij het zw]m5 gemakkelijk te kunn5 vlieg53 ha> met al te veel eij]5 bezwa>d lig*aam z\ ha> &]s hi]9 ze] h9d]lijk zijn4 ,veel nazw]m5 is ze] nadeelig voor d5 eig5a>1 da> de mo$]/ok er te veel door ontvolkt wordt1 9 welk5 ge5 nieuw bro$ komt1 voordat de laat/ a*t]geblev5 kon+9 de alle5he]s*appij v]kreg5 heeft en da>na bevru*t is4 ,er kunn5 dikwijls zes tot a*t wek5 voorbij gaan1 voordat er w$] jonge bij5 uitloop51 en dan heeft de mee/e inzamel+ van honig gewoonlijk opgeh\d54 ,het nazw]m5 te kunn5 v]m9d]5 (1 zoo mogelijk1 voorkom5 is voor d5 bij5h\d] van het groot/e belang2 want heeft de mo$]/ok vele zw]m5 afgegev51 dan kunn5 deze ev5 moeijelijk als hij zelf1 ja bijna nooit1 e5 g5oegzam5 w9t]voorraad oplegg51 ma> moet5 f omkom51 f gevo]d word5 en 9 dit geval zijn het mee/ altijd nog ze] zwakke /okk51 wa>van m5 niets dan v]driet heeft4 ,de voornaam/e oorzak5 van het zw]m5 zijn3 #ao4 ,e5e gezonde en ze] vru*tb>e kon+91 die m9/5s e5 ja> oud is2 /okk5 met jonge mo$]bij5 zw]m5 9 hetzelfde ja> bij ons nooit4 #bo4 ,ov]vlo$ van volk4 ,zoolang het voor de bij5 toegankelijk g$eelte d] won+ niet is volgeb\wd1 ge5e geslot5 mo$]wieg5 gevond5 word5 en niet re$s enkele hommels vlieg51 kan m5 ge5 zw]m v]wa*t54 ,er zijn ev5wel uitzond]+5 op dez5 regel2 want soms ziet m5 op het onv]wa*ts e5 zw]m vlieg5 uit e5e won+1 die nog v] van volb\wd is1 en wa>9 dus ev5m9 gebrek aan ruimte be/aan kan1 als dat de w>mte er zoo buit5gewoon groot 9 kan geword5 zijn1 dat zij voor ha> ondragelijk is4 ,deze ontijdig afkom5de zw]m5 zijn mee/al zoog5aamde z+5de voorzw]m51 die lat] afzond]lijk zull5 word5 beh&eld2 bij de beh&el+ d] voorzw]m5 zull5 wij ook nog &]e onvoorb]eide zw]m5 le]5 k5n54 #co4 ,ov]vlo$ van honig op het veld en 9 d5 /ok4 ,deze doet de vru*tba>heid d] mo$]bij to5em51 wa>door het volk v]me]d]d en d5 wasb\w bevord]d wordt4 ,v&a> dat ook het ruim vor5 9 het voorja> het zw]m5 bespo$igt4 ,bij e5 ongun/ig voorja> en 9 /rek51 wa> we9ig dragt is1 kom5 9 d5 regel we9ig vroege zw]m54 ,is het voorja> gun/ig en de dragt ruim1 dan wordt de zw]mdrift vroeg opgewekt en di5 t5 gevolge word5 mo$]wieg5 en hommelcell5 aangelegd1 welke de mo$] bij met eij]5 bezet4 ,valt er nu e*t] plotsel+ ongun/ig w$] 91 dan h\dt alle inzamel+ op1 en de k\de v]traagt d5 wasb\w4 ,duurt deze toe/& e5ige dag51 zoodat de bij5 bespeur5 dat het zw]m5 ha> onmogelijk is1 dan v]nietig5 zij de mo$]wieg5 en het hommelbro$1 en gev5 de zw]mdrift geheel op2 do* zij lat5 het bro$ onges*ond51 wanne] het ongun/ige w$] spo$ig door w>me dag5 wordt opgevolgd4 ,door de da>na afvlieg5de zw]m5 word5 de /okk51 welk] voorraad de bij5 g$ur5de het opon?\d 9 de inzamel+1 voor zi* zelv5 en het bro$1 re$s b$uid5d moe/5 aansprek51 van hun mee/e volk en e5 groot g$eelte van hun voorraad b]o(d1 zoodat de mo$]/ok met veel bro$1 do* arm aan volk en voorraad1 ov]blijft1 t]wijl de weide1 door het voorbijgaan van d5 be/5 bloeitijd1 veel is v]kort geword54 ,de zw]m5 zijn1 zo[el als de mo$]/ok1 sle*t1 en valt er ge5 bijzond] gun/ige tijd 91 dan blijv5 all5 arm aan volk en zond] g5oegzam5 w9t]voorraad4 ,het is dus van veel belang1 wanne] m5 ond] de g5oemde om/&igh$5 het zw]m5 9 zijne magt heeft4 ,bij won+5 met loss5 b\w is dit het geval3 is b4 v4 de voorzw]m met de oude mo$]bij afgegaan en a*t m5 dit ongun/ig1 dan neemt m5 d5 b\w uit d5 mo$]/ok1 v]nietigt de mo$]wieg5 op ne na en laat d5 zw]m1 na hem de mo$]bij ontnom5 te hebb51 w$] op d5 mo$]/ok vlieg54 ,de /ok v]krijgt nu e5e jonge kon+9 en zal het zw]m5 met zek]heid nalat51 en da> er nog e5ige dag5 moet5 v]loop51 voordat er w$] bro$ wordt aangezet1 kunn5 de bij5 al d5 9 dez5 tijd +ezameld5 honig voor d5 w9t] oplegg54 ,door deze h&elwijze zal m5 d5 /ok niet alle5 voor ond]gang beho$51 ma> hij zal soms nog e5 go$e honig/ok word51 die me] dan zijn w9t]voorraad heeft opgezameld4 #do4 ,e5 jonge ( t5 m9/e nog 9 go$5 toe/& v]ke]5de wasb\w1 die niet ov]matig groot is4 ,zw]m51 van het voorga&e ja>1 zw]m5 9 d5 regel het lief/2 miss*i5 alle5 weg5s d5 jong5 b\w4 #eo4 ,e5e vrij groote w>mte 9 de won+4 ,/okk5 die bes*aduwd en koel1 b4 v4 op het noord5 /aan1 zw]m5 niet spo$ig en soms 9 het geheel niet4 ,gewoonlijk word5 zij e*t] go$e honig/okk54 #fo4 ,e5e niet te groot zijnde won+2 want 9 ov]matig groote won+5 he]s*t niet zoo spo$ig de gevord]de w>mte2 da>bij moet5 de bij5 zi* te lang bezig h\d5 met het volb\w5 van de l$ige ruimte1 en de volksv]me]d]+ wordt er zeld5 te groot 94 #go4 ,gun/ig w$] 9 d5 zw]mtijd2 want al is de zw]mdrift zoo hoog geklomm51 dat de zw]m elk oog5blik z\ kunn5 afvlieg51 dan komt er to* soms niets van1 wanne] e5ige reg5dag5 elk&] opvolg51 zoodat het gewone uitvlieg51 en dus ook het zw]m51 geheel belet wordt4 ,zelfs b5em5 zij dan zi* zelv5 de geleg5heid om te zw]m51 door het kon9klijke bro$ en het hommelbro$ uit te trekk5 en uit de won+ te w]p54 ,da> het w$] en de a>d d] weide zooveel invlo$ op het zw]m5 uitoef551 zoo is het duidelijk dat niet elk5 zom]1 9 i$]e l&/reek1 alle /okk5 ev5 /]k zull5 zw]m54 ,met zek]heid kan dan e5 zw]m ook nooit v]wa*t word51 en m5 kan h5 ook niet altijd op de natuurlijke wijze v]krijg54 ,m5 ond]s*eidt de zw]m5 ho(dzakelijk 9 natuurlijke zw]m5 en kun/zw]m54 ,natuurlijke zijn die1 welke uit zi* zelv5 ont/aan2 kun/zw]m5 noemt m5 da>5teg5 zulke1 welk] ont/aan door d5 m5s* wordt v]oorzaakt4 ,deze zull5 lat] bes*\wd word54 ,de natuurlijke zw]m5 word5 v]deeld 93 voorzw]m51 nazw]m51 z+5de voorzw]m51 maagdezw]m51 dubbelzw]m5 en noodzw]m54 ,wij zull5 ?ans ov]gaan tot de afzond]lijke bes*rijv+ van elk dez] soort51 om da>na het afvlieg5 en het aanlegg5 d] zw]m5 9 het algeme5 te beh&el51 wa>bij dan tev5s zal word5 opgegev5 hoe zij het be/ word5 opgevang54 ,,voorzw]m54 ,d5 e]/5 zw]m1 di5 de mo$]/ok afgeeft en wa>bij zi* /e$s de oude mo$]bij bev9dt1 noemt m5 voorzw]m4 ,deze zw]m5 bevatt5 van #ejjj tot #aejjj en soms nog me] w]kbij5 en e5ige hond]d5 hommels4 ,het oph&5 zijn van e5 voorzw]m wordt voornamelijk aang$uid door de volg5de v]s*ijnsel53 bij ov]vlo$ van volk is de geheele wasb\w met honig en bloem5/( gevuld en het bro$ne/ tot ond]9 met eij]5 bezet2 er is veel hommelbro$ aangezet1 zelfs vlieg5 er re$s e5ige hommels 7zoolang die niet vlieg51 kan m5 9 d5 regel ge5 zw]m v]wa*t572 van de aangezette mo$]wieg5 zijn er re$s geheel geslot5 en de mo$]bij51 da>9 bevat1 de rijpheid nabij2 de vlugt d] bij5 v]m9d]t2 zij ligg5 9 tross5 voor en ond] het vlieggat4 ,hoe me] d] g5oemde k5teek55 m5 gelijktijdig wa>neemt1 met des te me] zek]heid kan m51 bij gun/ig w$]1 b9n5 e5ige dag51 e5 voorzw]m v]wa*t54 ,op d5 zw]mdag zelv51 is de vlugt d] bij51 re$s vroeg 9 d5 morg51 onregelmatig4 ,er vlieg5 er vel5 af1 do* zij gaan niet na> het veld3 zij vlieg5 9 kr+5 om de won+ en gaan er w$] 94 ,e5ig5 loop5 op de vliegplank onru/ig he5 en w$]1 zond] af te vlieg54 ,nu is de vliegplank /]k bezet1 dan is zij w$] l$ig4 ,bij h]hal+ beg9n5 er e5ig5 voor te spel5 en heff5 d5 zw]mtoon aan2 spo$ig brek5 zij dat voorspel w$] af en gaan 9 de won+ t]ug4 ,de met bloem5/(-balletjes belad51 uit het veld kom5d5 legg5 die niet af1 do* loop5 er m$e ov] het w]k rond ( kom5 er het vlieggat w$] m$e uit1 en voeg5 zi* bij de voorligg5de bij54 ,de zw]m kan nu i$] oog5blik afkom52 do* voor dit ges*i$t kom5 er e5ige bij5 uit de won+ en loop5 ov] de voorligg5de he5 en w$]1 wa>op all5 zi* met ov]haa/+ 9 de won+ begev51 da>bij met de vleugels sla&e en e5 vrolijk gonz5 aanheff5de1 t]wijl zij zoo /]k dr+51 dat het vlieggat als het w>e v]/opt wordt4 ,?ans gaat al het volk na> de honigcell5 en vult zi* de honigmaag4 ,zij wet5 to* dat zij 9 e5e l$ige won+ zull5 kom51 en moet5 zi* dus van e5ig5 voorraad voorzi5 om1 9 geval het w$] ongun/ig w]d1 niet om te kom54 ,vr d5 /ok ont/aat nu e5 me] en me] to5em5d voorspel1 ond] het aanheff5 van d5 vrolijk5 zw]mtoon2 de bij5 /room5 met ov]haa/+ en g$rang uit het vlieggat en--de zw]m is gebor54 ,het afvlieg5 van e5 voorzw]m heeft alle5 bij s*oon1 w>m w$] plaats2 gewoonlijk tuss*5 's morg5s a*t en 's namiddags twee ure3 vroeg] ( lat] zal m5 h5 zeld5 zi5 afkom54 ,het kan gebeur5 dat m5 bij gun/ig w$] al de opgegev5 voorteek55 wa>neemt1 en to* v]s*eid5e dag5 te v]geefs na> e5 zw]m wa*t2 soms komt hij zelfs 9 het geheel niet1 en word5 de aangezette mo$]cell5 door de bij5 v]nietigd4 ,met zek]heid kan da>om nooit gezegd word5 dat e5 zw]m kom5 zal2 do*1 wanne] de uit het veld kom5de bij5 de bloem5/(-balletjes niet aflegg51 dan mag m5 dit als het mee/ te v]tr\w5 voorteek5 bes*\w51 dat er e5 zw]m op h&5 is4 ,soms1 vooral op /]k bezette /&51 vliegt plotsel+ e5 voorzw]m af1 zond] dat e5 d] opgegev5 k5m]k5 te zi5 gewee/ is1 ja zelfs t]wijl er nog ge5e mo$]wieg5 zijn aangezet4 ,het ont/aan van deze zw]m51 die onvoorb]eide zw]m5 heet51 moet ho(dzakelijk word5 toeges*rev5 aan het opwekk5 van de zw]mdrift door oorzak51 die buit5 d5 /ok aanwezig zijn4 ,hoewel zij de toeb]eidsel5 tot het zw]m5 nog niet aangevang51 veel m9 vole9digd hebb51 kunn5 volkrijke /okk5 hi]aan soms ge5 wer/& bi$54 ,wanne] b4 v4 na k\de donk]e dag51 die het inzamel5 niet geheel v]h9d]d hebb51 ma> to* de zw]mdrift ond]drukt51 plotsel+ e5 w>me dag1 met rijke honigdragt1 volgt1 zoodat alle /okk5 /]k vlieg5 en voorspel51 en van v]s*eid5e zw]m5 afvlieg51 dan kan e5 nog onvoorb]eide /ok hi]door zoo word5 opgewekt1 dat hij e5 lu/ig voorspel beg9t te h\d5 en1 ond] het aanheff5 van d5 vrolijk5 zw]mtoon1 vliegt nu e5 zw]m af4 ,dat w]kelijk het zw]m5 van d5 e55 /ok er ook &]e toe aanspoort1 mag m5 da>uit afleid51 dat m5 op enkele dag5 vele zw]m5 te gelijk ziet afvlieg51 t]wijl er w$]om op &]e ge5 enkele /ok zw]mt4 ,ook ziet m5 wel onvoorb]eide zw]m5 afvlieg51 wanne] na e5 ongun/ig voorja>1 wa>9 we9ig is opgelegd en di5 t5 gevolge de wasb\w heeft /ilge/aan1 gun/ig] w$] invalt4 ,de mo$]bij is da>door to* 9 /aat ge/eld de voorh&5 zijnde cell5 spo$ig met eij]5 te bezett52 ontwaakt nu plotsel+ de zw]mdrift1 dan zett5 de bij5 mo$]cell5 aan en v]zuim5 d5 wasb\w1 en weldra ziet m5 e5 zw]m afkom51 hoewel de won+ soms niet t5 halve volb\wd is4 ,voor de voortplant+ d] bij5 en het welslag5 van h>e teelt zijn de voorzw]m5 de be/e2 want1 omdat zij het vroeg/ en gewoonlijk 9 de rijk/e honigdragt kom5 en mee/al het volkrijk/ zijn1 kunn5 zij niet alle5 9 de e]/e twee ( drie wek5 e5 voldo5d5 wasb\w optrekk51 ma> zelfs zooveel honig opzamel51 dat zij hun geheel5 w9t]voorraad1 van #aj tot #ab ,n$4 pond1 en soms nog veel me] inhal54 ,e5 belangrijk voordeel bezitt5 deze zw]m5 ook 9 de bevru*te mo$]bij4 ,zoodra er to* cell5 g]e$ zijn1 kan zij die met eij]5 bezett5 en na drie wek5 beg9t het bro$ alw$] uit te loop51 wa>door nieuwe inzamela>s 9 d5 gun/ig/5 tijd word5 gebor51 t]wijl ook het dagelijks* v]lies van volk1 door d5 natuurlijk5 dood ( door toevallige om/&igh$5 v]oorzaakt1 wordt h]/eld4 ,het moet i$] 9 het oog vall51 dat het van ze] veel belang is1 dat nieuwe zw]m5 nog 9 tijds e5 behoorlijk5 wasb\w kunn5 optrekk54 ,zond] cell5 kan er to* ge5 bro$ word5 aangezet1 en honig no* bloem5/( word5 opgelegd4 ,volg5s de oude le]wijze s*atte m5 da>om de voorzw]m5 bijzond] hoog4 ,m5 kon to* d5 zw]m ge5 re$s be/a&5 b\w toevoeg5 dan door hem1 9 het gun/ig/e geval1 9 e5 korf te plaats51 wa> m5 het vorige ja> de bij5 _h uitg$rev51 nadat hij door ha> g$eeltelijk beb\wd 04 ,zulk e5 b\w is e*t] 9 de mee/e gevall51 door de da>9 aanwezige wasmotmad51 geheel ( g$eeltelijk b$orv51 hetge5 m51 omdat de b\w onbewegelijk is1 niet altijd kan ontdekk54 ,m5 loopt dus geva> me] na- dan voordeel van deze h&elwijze te bekom53 ik heb er t5 m9/e nooit het beoogde doel m$e b]eikt4 ,veele] s*e5 het mij toe dat er aan de bij5 de mo$ door b5om5 w]d1 omdat zij mee/al e5e v]vuilde1 met wasmot v]ontre9igde1 won+ ontv+51 welke te zuiv]5 ha> me] tijd ko/te1 dan het optrekk5 van e5 geheel nieuw5 b\w4 ,_h m5 ge5e g$eeltelijk beb\wde korv51 dan beve/igde m5 bov5 9 de won+ e5ige /ukjes van wa/afels1 wa>aan de bij5 ha> b\w kond5 beg9n5 en voortzett54 ,bij de ,dzi]zon's*e won+51 wa>9 de b\w geheel aan losse /aafjes hangt1 zoodat m5 elke tafel afzond]lijk kan uitnem51 kan m5 de geheel l$ige tafels wegnem5 en zorgvuldig bew>54 ,m5 kan dan elk5 zw]m e5 go$5 b\w aanbi$52 want heeft m5 ge5e l$ige tafels voorh&51 dan neemt m5 uit &]e won+5 de misb>e tafels1 die alle5 w]kbij5cell5 bevatt51 en geeft er hem zooveel1 als m5 na> zijne /]kte noodig oordeelt4 ,hij kan dan t]/ond d5 m$egebragt5 honig oplegg5 en dadelijk honig en bloem5/( inzamel5 en b]g54 ,de bij5 behoev5 nu ha> tijd en h>e kra*t5 niet aan de wasb]eid+ op te (f]52 de groote hoeveelheid honig1 da>toe v]eis*t1 blijft gespa>d1 en e9delijk behoeft de mo$]bij1 voor de eij]lage1 ge5 oog5blik na> cell5 te wa*t54 ,het is ook ze] nuttig om bij de 9 te hang5 wa/afels er e5e met honig en e5e met bloem5/( te voeg54 ,m5 hangt dan e]/ die met bloem5/(1 da>na de l$ige en e9delijk de met honig gevulde 9 de won+4 ,bij onv]hoopt invall5d ongun/ig w$]1 beho$t m5 de bij5 hi]door voor gebrek4 ,dat m5 de bij5 de zorg voor de wasb]eid+ bespa>t1 kan t5 gevolge hebb51 dat zulk e5 zw]m zijn w9t]voorraad heeft +$rag51 wanne] &]e nog niets dan l$ige tafels hebb54 ,wil m5 deze dan door d5 w9t] br5g51 dan moet m5 h5 /]k vo]5 ( met &]5 v]e5ig54 ,d5 kle9/5 zw]m kan m5 ook 9 we9ige dag5 tot d5 /]k/5 mak51 door tafels met bro$1 dat op het uitloop5 is1 9 de won+ te hang54 ,m5 ontneemt dat aan die /okk51 die er ov]vlo$ van hebb5 en die hun v]lies1 door de vru*tb>e mo$]bij1 spo$ig h]/eld zi54 ,9 vele gevall5 is het zelfs e5e nuttige b]oov+1 omdat m5 er soms volkrijke /okk5 de geleg5heid door aanbi$t1 om de l$ige tafels1 die de plaats van het uitg5om5 bro$ innem51 t]/ond met honig te vull51 en er hun tev5s v]koel+ door geeft4 ,het voordeel1 dat de voorzw]m van de oude1 bevru*te kon+9 heeft1 en dat wij re$s opgav51 heeft sle*ts betrekk+ op d5 loop5d5 zom]2 want jonge mo$]bij5 zijn veel bet] dan oude1 omdat 9 het d]de ja> h>e vru*tba>heid /]k afneemt4 ,wilde m5 nu ja>lijks d5 voorzw]m als zoo voordeelig blijv5 bes*\w51 m5 z\ zi*1 9 het d]de ja> m9d] en 9 het vi]de we9ig ov] zijn voorspo$ behoev5 te v]heug51 ma> zelfs mo$]loo%eid kunn5 v]wa*t51 door het /]v5 d] afgeleefde kon+94 ,het is dan ook voor d5 bij5h\d] van het groot/e belang1 om bek5d te zijn met d5 oud]dom d] mo$]bij52 want het intr$5 van mo$]loo%eid1 9 het naja> ( vroeg 9 het voorja>1 is to* mee/al da>aan toe te s*rijv51 dat m5 te we9ig a*t slaat op ha> oud]dom4 ,m5 moet ha> niet oud] dan drie ja> lat5 word51 do* ha> dan1 teg5 het naja>1 uit d5 /ok nem5 en v]vang5 door e5e bevru*te1 van hetzelfde ja>4 ,het zijn de ,dzi]zon's*e won+5 alw$]1 die dit gemakkelijk mak51 t]wijl het 9 de oude moeijelijk1 ( 9 het geheel niet kan word5 v]rigt4 ,,nazw]m54 ,alle zw]m51 die na het af vlieg5 van d5 voorzw]m afkom51 word5 nazw]m5 g5oemd en na> de volgorde1 wa>9 zij afvlieg51 heet5 zij de e]/e nazw]m1 de twe$e enz4 ,zij zijn gewoonlijk m9d] /]k dan de voorzw]m5 en word5 /e$s zwakk]1 zoodat t5 laat/e zw]m5 afvlieg51 die naauwelijks #ajjj w]kbij5 tell54 ,na> ev5r$igheid is het aantal hommels altijd groot] dan bij de voorzw]m54 ,wanne] m5 het ?ut5 d] jonge mo$]bij5 's morg5s ( 's avonds 9 e5 /ok gehoord heeft1 dan kan m51 d5zelfd5 ( d5 volg5d5 dag1 bijna met zek]heid e5 nazw]m v]wa*t51 wanne] het w$] niet al te ongun/ig is4 ,soms kom5 zij zelfs af bij k\d reg5a*tig w$]1 dat m5 geheel onges*ikt voor het zw]m5 z\ rek552 wanne] de zon ma> e5 oog5blik doorbreekt1 dan mak5 zij van die geleg5heid gebruik om de won+ te v]lat54 ,m5 moet dus 9 d5 tijd van het nazw]m51 ook bij m9d] gun/ig w$]1 en van 's morg5s tot 's avonds1 de /okk5 blijv5 bewak54 ,er is re$s opgem]kt dat de nazw]m5 altijd van m9d]e wa>de zijn dan de voorzw]m52 het kle9] getal bij51 het lat] afkom51 en het onbevru*t zijn d] mo$]bij zijn da> oorzaak van4 ,het laat/e is vooral van beteek5is1 omdat de kon+9 op h>e bevru*t+s-uitvlugt aan vele gev>5 is blootge/eld3 e5 vogel kan ha> v]sl9d51 de w9d kan ha> 9 het wat] slaan1 ( zij kan op e5 vreemd5 /ok v]dwal5 en da> t]/ond g$ood word54 ,komt zij om1 dan moet ook de zw]m te gronde gaan4 ,9 het gun/ig/e geval1 dat is1 wanne] de kon+9 behoorlijk bevru*t tot ha> /ok t]ugke]t1 duurt het to* nog ruim drie wek51 e] dat 9 dez5 /ok jonge bij5 kunn5 uitloop51 t]wijl het re$s kle9 getal d]g5e1 die 9 d5 zw]m aanwezig w>51 g$ur5de di5 tijd nog veel v]m9d]d is4 ,de voornaam/e honigoog/ is dan ook veelal re$s geindigd1 zoodat het niet zeld5 gebeurt1 dat zij ha> wasb\w niet behoorlijk kunn5 optrekk51 no* ha> w9t]voorraad v]zamel54 ,het nazw]m5 is e5e d] r$551 wa>om de bij5teelt soms zoo we9ig voordeel aanbr5gt1 en kan mee/al als e5e plaag voor d5 eig5a> bes*\wd word54 ,wanne] de bij5 ze] zw]mlu/ig zijn1 is het gewoonlijk e5 sle*t honigja>2 want zoolang de mo$]/ok het zw]m5 niet heeft opgegev51 dat hij niet doet1 voordat er ma> ne mo$]bij 9 t]uggeblev5 is1 wordt er we9ig +ezameld en ook ge5 bro$ aangezet1 omdat ge5e kon+9 h>e bevru*t+s-uitvlugt h\dt1 voordat zij van de alle5he]s*appij v]zek]d is4 ,g$ur5de di5 tuss*5tijd1 die gewoonlijk ve]ti5 dag5 duurt1 is mee/ al het aanwezige bro$ uitgeloop5 en groot5deels met de nazw]m5 afgevlog51 zoodat1 wanne] het zw]m5 e9delijk oph\dt1 de mo$]/ok ov]blijft1 met we9ig volk en van zijn groot/5 voorraad b]o(d2 want elke zw]m neemt hi]van e5 g$eelte m$e4 ,dan moet de jonge mo$]bij h>e bevru*t+s-uitvlugt h\d5 en1 zoo deze gelukkig afloopt1 duurt het to* nog ruim drie wek5 voordat het e]/e bro$ de cel v]laat4 ,m5 kan aannem5 dat er gewoonlijk zes wek5 v]loop5 zull51 tuss*5 het afvlieg5 van d5 voorzw]m en het uitloop5 d] e]/e bij51 van de jonge kon+94 ,9 dit tijdsv]loop zijn1 op we9ige uitzond]+5 na1 de ho(ddragt5 voorbij1 zoodat de mo$]/ok1 zo[el als de nazw]m51 wel v]me]d]+ van volk kond5 aanbr5g51 do* zond] zi* van leeftogt te hebb5 voorzi51 en dus all5 d5 hong]dood moet5 /]v5 ( gevord word54 ,d5 mo$]/ok het veel nazw]m5 te belett5 w]d door de bij5h\d]s /e$s beproefd1 do* m5 tr( zeld5 het beoogde doel4 ,m5 zette d5 afgevlog5 voorzw]m op de plaats van d5 mo$]/ok en plaat/e dez5 eld]s1 na er het kon9klijke bro$ en het hommelbro$ te hebb5 uitgesn$54 ,het volk van d5 mo$]/ok gaat1 bij zijne e]/e uitvlugt1 na> zijne oude plaats t]ug en v]/]kt d5 voorzw]m4 ,de mo$]/ok da>5teg5 wordt er bijna geheel door ontvolkt2 want hij v]lie/ al die bij51 die re$s van de vroeg]e /&plaats w>5 uitgevlog51 zoodat het bro$1 bij ongun/ig w$]1 geva> loopt geheel af te /]v51 omdat het noodige volk1 t] v]zorg+ da>van1 ontbreekt3 de geheele ond]gang van d5 /ok kon hi]van het gevolg zijn4 ,bet] z\ het zijn om d5 voorzw]m op de plaats van e5 mo$]/ok te zett51 wa>van de voorzw]m re$s e5e week te vor5 is afgevlog54 ,de vrees voor het af/]v5 van het bro$ behoeft dan zoo groot niet te zijn1 omdat het hi]9 re$s b$ekt zal zijn en gewoonlijk zond] e5ige zorg zal uitkom54 ,hoewel de bij d5 zw]m vlieg5de bij5 vreemd zijn1 zoo zal de mo$]bij nu ge5 geva> loop5 door ha> aangevall5 te word52 want1 da> zij e5e onbevru*te mo$]bij ( sle*ts kon9klijk bro$ a*t] liet51 zijn zij ze] v]heugd nu e5e bevru*te mo$]bij te v9d54 ,de zw]m zal ook de vreemde bij5 niet aanvall52 want 9 d5 zw]mtijd zijn de bij5 het v]draagzaam/ jeg5s vreemde1 ja zij nem5 dan zelfs ga>ne hulp aan1 om d5 b\w des te spo$ig] te kunn5 optrekk54 ,e5e &]e h&elwijze1 om het nazw]m5 teg5 te gaan1 be/aat da>91 dat m5 d5 mo$]/ok1 na het afvlieg5 van d5 voorzw]m1 omke]t en er de mo$]wieg5 op e5e na en het hommelbro$ geheel uitsnijdt1 en hem dan w$] op zijne plaats /elt4 ,ti5 dag5 lat] moet m5 dan nog e5s zi5 ( de bij51 om aan ha> zw]mlu/ te voldo51 ook hulpcell5 hebb5 aangezet en ook deze v]nietig54 ,nu kunn5 zij die niet me] aanzett52 want ti5 dag5 na het afvlieg5 van d5 voorzw]m1 is al het bro$ re$s g$ekt en dus onges*ikt om er mo$]bij5 uit aan te kweek54 ,aldus h&el5de zal m5 het nazw]m5 geheel belett51 wanne] m5 ma> zorgt ge5e mo$]wieg5 ov] het ho(d te zi51 hetge5 9 gewone korv5 en alle &]e won+5 met va/5 b\w1 bijna altijd ges*i$t1 omdat de mo$]wieg5 veeltijds op de onzigtba>/e en ong5aakba>/e plaats5 hang54 ,de s*rijv]s ov] de bij5teelt1 die zegg53 m5 moet de korv5 niet lat5 zw]m51 als( m5 dit geheel 9 zijne magt _h1 bewijz5 da>door dat zij zi* niet aan de bij5/okk5 zelve geoef5d hebb52 zij z\d5 &]s to* inzi5 dat dit bijna onmogelijk is4 ,bij won+5 met loss5 b\w da>5teg51 zal het altijd aan de onoplett5dheid van d5 bij5h\d] zijn toe te s*rijv51 indi5 hij het nazw]m5 niet geheel belet1 en hij is da>door 9 /aat ge/eld om1 ook 9 ongun/ige j>51 nog e5ig5 honig te w9n54 ,d5 dag1 na di5 wa>op de voorzw]m is afgevlog51 neemt hij alle tafels uit de won+51 v]nietigt1 zoo er nog ge5e jonge mo$]bij 0 uitgeloop51 alle mo$]wieg5 tot op e5e na1 7_h e*t] re$s e5e jonge kon+9 de cel v]lat51 dan v]nietigt hij ha> all57 en hangt d5 geheel5 b\w w$] zoo als hij gehang5 heeft4 ,( er re$s e5e mo$]bij is uitgeloop5 kan ontdekt word51 hetzij door dat m5 ha> g$ur5de de beh&el+ 9 d5 /ok ziet1 hetzij door al de mo$]wieg5 zorgvuldig te bezi53 is er e5e bij1 die van ha> wasdeksel b]o(d is1 dan wordt da>door aangetoond dat er re$s e5e kon+9 is uitgeloop54 ,_h m5 door deze bew]k+ d5 /ok soms mo$]loos gemaakt1 dan heeft dit1 9 het hi] ge/elde geval1 niet het m9/e bezwa>4 ,de bij5 zull5 ha> toe/& t]/ond bem]k51 zi* onru/ig betoon51 ma> zi* ook 9 ha> lot s*ikk51 d5 e]/volg5d5 na*t hulpcell5 uit het voorh&5 bro$ aanzett5 en w$] aan h>e gewone bezigh$5 gaan4 ,ti5 dag5 lat] moet m5 d5 b\w nogmaals uite5 nem54 ,ontdekt m5 nu ge5e hulpcell51 dan kan m5 v]zek]d wez5 dat er1 bij de e]/e uitnem+1 re$s e5e kon+9 0 uitgeloop51 7soms wordt dit bewez51 door dat m5 re$s eij]5 van ha> ziet7 ( dat de bij51 uit de ha> gelat5 mo$]cel1 e5e kon+9 bekom5 hadd54 ,v9dt m5 integ5deel hulpcell51 dan laat m5 e5e d] groot/e hang5 en neemt alle &]e weg4 ,de /ok zal nu w$] e5e mo$]bij bekom51 en loopt h>e bevru*t+s-uitvlugt gelukkig af1 dan zal hij 9 all5 deele gezond1 en teg5 d5 w9t] mee/al ruim van voorraad voorzi5 zijn1 en dus e5 go$e /ok wez51 met e5e jonge mo$]bij4 ,mogt door deze beh&el+ e5 /ok geheel mo$]loos word51 dan helpt m5 hem1 door uit e5e &]e won+ e5e tafel1 met e5e geslot5 mo$]wieg ( met ong$ekt w]kbij5bro$1 9 te hang54 ,_h m5 teg5 alle v]wa*t+ nog e5e uitgeloop5 mo$]bij ( e5e mo$]cel ov] het ho(d gezi51 zoodat er nog e5 zw]m afvloog1 dan behoeft m5 dez5 sle*ts op te vang5 en1 met e5 we9ig wat] bespr5keld1 op e5 witt5 doek uit te /ort5 en 9 e5 l$ig5 korf te lat5 trekk51 intuss*5 a*t gev5de op de kon+91 en deze zi5de1 ha> met e5 glas te b$ekk5 en te dood51 ( ha>1 9 e5 mo$]huisje beslot51 tuss*5 de /aafjes te hang51 wa> de bij5 ha> gewoonlijk vo$sel zull5 to]eik54 ,m5 kan ha> aldus tot e5 &] doel bew>54 ,de bij51 9 d5 l$ig5 korf h>e mo$]loo%eid ontdekk5de1 zull5 hem w$] v]lat5 en op d5 mo$]/ok t]ugvlieg54 ,de hi] bes*rev5 h&elwijze volgt m5 ook wel1 om 9 gewone /rookorv5 de afgevlog5 zw]m5 w$] te do5 t]ugke]54 ,m5 kan er dan e*t] lang m$e aan d5 gang blijv52 want de zw]m komt bij h]hal+1 wanne] w$] e5e mo$]bij is uitgeloop51 t]ug4 ,op e5 go$ bezett5 bij5/& kan m5 ha> dan ook 9 het geheel niet t5 uitvo] br5g54 ,met e5 afgevlog5 zw]m1 di5 m5 w$] met d5 mo$]/ok v]e5ig5 wil1 kan m5 nog op de volg5de wijze te w]k gaan4 ,m5 /elt d5 zw]m1 9 e5 l$ig5 korf1 op de plaats van d5 mo$]/ok en zet dez51 op e5 pa> voet af/&s er voor4 ,de mee/e bij5 van d5 mo$]/ok vlieg5 nu bij d5 zw]m1 wa>door g5e z ontvolkt wordt1 dat hij v]d] all5 lu/ tot zw]m5 zal opgev51 en de ov]tollige mo$]wieg5 v]nietig54 ,indi5 er nog te veel bij5 9 w>5 geblev51 dan moet m5 hem bij het v]zett5 nog wat uitklopp51 opdat hij zooveel mogelijk v]zwakt z\ word54 ,zoodra m5 bespeurt dat hij de mo$]wieg5 v]nietigd heeft1 hetge5 gewoonlijk d5 twe$5 dag re$s zal ges*i$ zijn1 /oot m5 er d5 zw]m w$] op en zet hem w$] op zijne oude plaats4--,op deze wijze b]eikt m5 veelal zijn doel1 hoewel er niet met zek]heid op g]ek5d kan word54 ,nog bet] z\ het zijn d5 zw]m niet aan zijn eig5 mo$]/ok1 ma> aan e5 &]51 di5 m5 ook het zw]m5 belett5 wil1 te gev52 hij komt dan 9 e5e onbek5de vlugt en 9 e5e vreemde won+ en1 e5e eig5e hui%\d+ will5de beg9n51 valt hij de 9 d5 /ok aanwezige mo$]cell5 vij&elijk aan1 v]nietigt ha>1 en doodt ook de ov]tollige mo$]bij1 wa>door dus het zw]m5 van dez5 /ok wordt v]h9d]d4 ,het is mij /e$s voorgekom5 dat m51 volg5s de oude le]wijze w]k5de1 met de laat/e beh&el+ er het be/ 9 slaagt om het zw]m5 te voorkom54 ,met zek]heid kan m5 er e*t] niet op rek551 ma> ziet soms nog wel e5s e5 zw]m afkom54 ,ik moet hi] nog do5 opm]k5 dat1 bij het gebruik van ,dzi]zon's*e won+51 het v]s*ijn5 van enkele nazw]m5 niet als zoo nadeelig bes*\wd moet word54 ,door het inhang5 van wa/afels en tafels met bro$1 kan m5 de zwak/e zw]m5 tot /]ke mak54 ,m5 komt 9 het bezit van jonge1 bevru*te mo$]bij51 die 9 d5 h]f/ kunn5 di55 om de oude1 9 voorzw]m51 te v]vang51 en van wa/afels met enkel w]kbij5cell52 zulke wa/afels hebb51 bij het volg5 d] nieuwe me?ode1 e5e groote wa>de om ha> &]e /okk5 toe te voeg54 ,w5s*t m5 van e5 /ok v]s*ill5de nazw]m5 te trekk51 en wil m5 hem da>bij voor ontvolk+ bew>51 dan hangt m5 er aanh\d5d tafels met bro$ 91 die m5 ontneemt aan /]ke /okk51 die niet will5 zw]m51 hun l$ige tafels 9 de plaats gev5de4 ,voor deze is die b]oov+ veeltijds e5e weldaad1 da> er e5e veel te groote w>mte 9 kan he]s*51 en het wegnem5 van het bro$ hun e5ige v]koel+ s*5kt4 ,heeft m5 9 het naja> e5ige zw]m51 welk] b\w te kle9 is ( die te we9ig voorraad hebb5 +ezameld1 dan maakt m5 van twee1 drie ( me] /okk5 er e51 na>mate zij /]k bevolkt zijn4 ,m5 v]deelt de tafels dan zoo1 dat elke go$ bevolkte /ok #ab ,n$4 pond b$ekt5 honig heeft1 di5 hij zal behoev5 om de voorja>sweide te kunn5 b]eik54 ,m5 moet bij de v]e5ig+ van /okk5 altijd wel 9 aanm]k+ nem51 dat het sle*ts ges*i$5 kan met die1 welke onmiddellijk naa/ elk&] hebb5 ge/aan4 ,d5 v]e5igd5 /ok zet m5 dan op de plaats1 die het midd5 h\dt tuss*5 hunne vroeg]e /&plaats52 want w]d5 zij 9 e5 &] g$eelte van d5 bij5/& geplaat/1 dan z\d5 de bij5 h>e oude plaats w$] opzoek5 en1 da> ge5e won+ v9d5de1 omkom5 ( bij &]5 +aan en da> soms v]w>r+ v]oorzak54 ,wanne] m5 er geleg5heid toe heeft1 dan is het e*t] nog bet] d5 v]e5igd5 /ok op e5 &]5 /& te plaats51 die t5 m9/e e5 half uur van hunne oude plaats v]wijd]d is2 v]e5igt m5 me] dan twee zw]m5 met elk&]1 dan moet dit1 om go$ te slag51 altijd ges*i$54 ,de bij5 kom5 dan 9 e5e onbek5de vlugt1 die zij all5 moet5 le]5 en v]vlieg5 dan niet4 ,wanne] m5 de /okk5 9 hun w9t]v]blijf wil plaats51 haalt m5 h5 t]ug1 en 9 het volg5de ja> zull5 sle*ts enkele bij5 de vroeg]e /&plaats opzoek54 ,de jonge1 bevru*te mo$]bij51 die m5 door de v]e5ig+ van nazw]m5 v]krijgt1 kunn51 zoo als re$s vroeg] is opgem]kt1 met vru*t word5 gebruikt om te oud geword5 kon+9n5 te v]vang54 ,,z+5de ,,voorzw]m54 ,de z+5de voorzw]m5 z\ m5 als e5e tuss*5soort1 tuss*5 de voor- en nazw]m51 kunn5 bes*\w54 ,zij kom5 to* als e]/e zw]m5 van de /okk51 en zijn gewoonlijk zoo volkrijk als de voorzw]m51 t]wijl zij1 ev5 als de nazw]m51 e5e onbevru*te mo$]bij hebb54 ,zij ont/aan mee/al doordat de oude mo$]bij is ge/orv51 ( op e5ige &]e wijze v]lor5 gegaan4 ,gewoonlijk is uitputt+ door de ov]matige eij]lage1 ( hoog5 oud]dom de oorzaak van ha> dood4 ,zij kon e*t] ook door vreemde bij5 zijn afge/ok5 ( op e5e &]e wijze zijn omgekom54 ,welke ook de oorzaak van ha> v]lies zijn mag1 de bij5 zijn er mo$]loos door geword5 en zett51 wanne] zij ha> toe/& ontdekt hebb51 hulpcell5 aan uit het voorh&51 ong$ekt bro$4 ,de nu e]/ uitloop5de1 jonge mo$]bij beantwoordt het qua6 qua6 d] nog 9 de cell5 beslot5e1 met de gewone ?u-toon5 en v]laat de won+1 met d5 b]eids v]kreg5 aanhang4 ,somtijds v]krijgt m5 ook zulke zw]m51 wanne] het ongun/ige w$] het afvlieg5 van d5 voorzw]m e5ige dag5 v]h9d]t en de bij5 de 9 de cell5 beslot51 jonge kon+9n5 niet will5 v]nietig54 ,v]laat nu e5e jonge mo$]bij de cel1 t]wijl de oude nog 9 d5 /ok aanwezig is1 dan zal1 9 d5 /rijd die nu volg5 moet1 gewoonlijk de oude vall52 want door ha> met eij]5 bezwang]d lig*aam1 is zij veel trag] 9 h>e beweg+5 dan h>e teg5p>tij4 ,de /ok heeft nu e5e jonge kon+9 en de e]/e zw]m1 die van dez5 afkomt1 is dus1 zo[el als die van e5 9 het bov5 bes*rev5 geval v]ke]5d5 /ok1 e5 voorzw]m1 met e5e onbevru*te mo$]bij en wordt da>om z+5de ( ?ut5de voorzw]m g5oemd4 ,de oph&5 zijnde v]s*ijn+ van deze zw]m5 kondigt zi*1 ev5 als die d] nazw]m51 het zek]/ aan1 door het ?ut5 d] jonge mo$]bij4 ,hoort m5 het 's morg5s ( 's avonds 9 e5 /ok1 dan kan m5 er bijna zek] op rek55 dat hij ( di51 ( d5 volg5d5 dag1 wanne] het w$] niet al te ongun/ig is1 zw]m5 zal4 ,omdat deze zw]m5 gewoonlijk e5ige dag5 lat] kom5 dan de voorzw]m51 en het onbevru*t zijn d] mo$]bij het bro$aanzett5 nog e5ige dag5 v]traagt1 z\ m5 h5 van m9d]e wa>de moet5 bes*\w5 dan de voorzw]m52 komt de bevru*t+ e*t] gelukkig tot /& dan hebb5 zij1 weg5s de jonge kon+91 w$] e5e groot]e wa>de4 ,,maagdezw]m54 ,bij gun/ig w$] en ruime honigdragt1 kan het gebeur5 dat e5 vroege en volkrijke voorzw]m zooveel geb\wd heeft1 en door de vru*tb>e mo$]bij zoo volkrijk wordt1 dat de won+ te kle9 en te w>m voor hem wordt1 en hij dus behoefte gevoelt om zi* te deel54 ,hij zet dan mo$]cell5 aan en geeft e51 soms me] zw]m54 ,m5 noemt deze zw]m5 oneig5lijk maagdezw]m52 want1 hoewel zij van e5 zw]m van hetzelfde ja> afkom51 to* komt de oude mo$]bij w$] het e]/ af4 ,hi] te l&e kom5 deze zw]m5 9 het algeme5 m9d] voor1 en bijna nooit komt er e5 nazw]m van e5 /ok van hetzelfde ja>4 ,er zijn intuss*5 enkele voorbeeld5 van4 ,deze zw]m5 kom5 altijd laat 9 het ja>1 wanne] mee/ alle honigdragt voorbij is en de /ok1 wa>van zij afkom51 wordt er gewoonlijk door ontvolkt en v]lie/ e5 groot g$eelte van zijn voorraad4 ,van beid5 komt dan ook gewoonlijk niets t]egt2 zoodat m5 dit zw]m5 zoo mogelijk moet teg5gaan1 door d]gelijke /okk5 teg5 m9d] bevolkte ov] te zett51 en te tra*t5 er de mo$]cell5 uit te nem54 ,bij won+5 met loss5 b\w vangt m5 de mo$]bij uit d5 /ok1 en v]nietigt da>na al de mo$]wieg5 op e5e na4 ,deze blijv5 de bij5 bebroeij51 en m5 zal dus 9 d5 /ok e5e jonge mo$]bij v]krijg51 wa>na hij niet me] zw]m5 kan4 ,ti5 dag5 na het wegnem5 d] mo$]bij1 moet m5 d5 b\w nogmaals uite5 nem51 om te zi5 ( er ook hulpcell5 zijn aangezet2 zoo ja1 dan neemt m5 die op e5e na weg2 het aanzett5 van hulpcell5 z\ to* e5 bewijs zijn1 dat de vroeg] gespa>de mo$]wieg 0 v]ongelukt4 ,,dubbelzw]m54 ,dubbelzw]m5 noemt m5 die1 welke door v]e5ig+ van twee ( me] zw]m5 zijn ont/aan4 ,die v]e5ig+ kan vrijwillig zijn2 want op e5 /]k bezett5 bij5/& kan het dikwijls gebeur51 dat van twee ( me] /okk5 gelijktijdig zw]m5 afvlieg51 en dat deze afzond]lijke zw]m5 zi*1 al vlieg5de1 bij elk&] voeg5 en zi* als n zw]m aanlegg54 ,heeft er e5e v]e5ig+ van nazw]m5 plaats1 dan is dat e5e gew5s*te zaak2 zijn het da>5teg5 voorzw]m51 die zi* bij elk&] voeg51 dan moet m5 h5 w$] van elk&] s*eid51 omdat elke mo$]bij met ha> volk dan e5 go$5 /ok kan vorm54 ,dit afs*eid5 ges*i$t door1 op e5e bes*aduwde plaats1 e5 witt5 doek uit te spreid5 en da>op zoo veel l$ige korv5 te plaats51 als m5 d5kt dat er zw]m5 zijn1 ond] elk5 korf e5 /e5tje ( iets d]gelijks legg5de1 zoodat hij aan d5 e55 kant op d5 doek ru/1 t]wijl er aan d5 &]5 e5e op5+1 t] bre$te van e5 v+]1 tuss*5 hem en d5 doek blijft4 ,nu maakt m5 de 9 e5 korf ges*epte zw]m51 e5 we9ig nat en /ort h5 op d5 doek uit4 ,de bij5 zull5 hi]ov] beg9n5 te loop5 en m5 leidt ha> da>bij na> e5 d] korv53 deze rigt+ e5maal aang5om5 hebb5de1 zull5 zij elk&] als e5e kudde s*ap5 volg5 en d5 korf b9n5 trekk54 ,m5 geeft nu a*t ( m5 ook mo$]bij5 ziet1 en deze bem]k5de1 plaat/ m5 er t]/ond e5 glas ov]he51 /eekt e5 blikk5 plaatje tuss*5 d5 doek en het glas en zet dit t] zijde4 ,zoodra m5 d5kt dat 9 e5 korf g5oeg bij5 zijn gegaan1 neemt m5 hem weg en leidt de bij5 na> e5 &]51 /e$s a*t gev5de op de mo$]bij54 ,heeft m5 op deze wijze de mo$]bij5 afgevang51 dan v]deelt m5 de bij5 9 zoovele korv5 als er kon+9n5 zijn en plaat/ deze elk 9 e5 mo$]huisje4 ,het z\ kunn5 gebeur5 dat m5 e5e ( me] mo$]bij5 ov] het ho(d gezi5 _h1 en deze dus met de bij5 9 de korv5 w>5 getrokk54 ,dit zal m5 spo$ig ontdekk5 aan de ru/ige h\d+1 die de bij5 9 zulk e5 korf zull5 aannem51 9 teg5/ell+ van die1 welke mo$]loos zijn4 ,m5 kan v]zek]d zijn dat e5 zw]m van e5e mo$]bij voorzi5 is1 wanne] de bij51 na e5 half uur 9 d5 korf gewee/ te zijn1 ru/ig blijv5 en zi* bov5 9 tot e5 digt5 tros v]e5ig54 ,die1 welke mo$]loos zijn1 zull5 onru/ig word51 he5 en w$] loop5 en d5 korf w$] beg9n5 te v]lat54 ,aan deze geeft m51 zoo spo$ig mogelijk1 e5e d] kon+9n5 7do* laat ha> 9 het huisje beslot57 wa>na zij zi* t]/ond bevr$igd zull5 toon51 door de gevang5 mo$]bij te omr+51 zi* als e5 tros er om he5 v]zamel5de4 ,m5 moet zooveel mogelijk zorg5 dat er ge5 twee kon+9n5 9 e5 korf kom51 want e5e d]zelve z\ zek] word5 afge/ok51 t]wijl ook de &]e geva> z\ loop5 van te word5 bes*adigd en m5 dus beide kon v]liez54 ,heeft m5 e5e ( me] mo$]bij5 ov]geh\d51 dan moet m5 uit elk5 korf wat bij5 s*epp51 zoodat m5 voor elk van ha> nog e5e voldo5de hoeveelheid bij5 bekomt4 ,voor het geval1 dat dit t]ugs*epp5 noodig 01 is het dat m5 de kon+9n5 9 de mo$]huisjes moet lat5 blijv52 m5 z\ to* &]s geva> loop5 ook de mo$]bij t]ug te nem54 ,wanne] e9delijk alle korv5 9 orde zijn1 dan zet m5 h5 op de be/emde plaats ( doet de bij5 alda> 9 die won+1 wa>9 m5 ha> w5s*t te h\d51 en laat da>na de kon+9n5 los4 ,op /]k bezette bij5/&5 vlieg5 soms1 van ti5 tot tw9tig /okk5 te gelijk1 zw]m5 af1 die all5 ond]e5 op n hoop vall54 ,9 zulk e5 geval is het ondo5lijk h5 op de voorga&e wijze te s*eid54 ,m5 s*ept dan de bij5 9 e5ige korv51 zoodat elk da>van e5 g5oegzaam aantal krijgt1 en zet deze op e5ig5 af/& van elk&] n$]4 ,die korv51 wa>9 ge5e mo$]bij is1 zull5 de bij5 spo$ig v]lat5 en zi* dan gewoonlijk ov] de &]e v]deel52 t]wijl dat 9 die korv51 wa> er me] dan ne 9 gekom5 is1 de ov]tollige g$ood zull5 word54 #i ,m5 kan ook de geheele bij5massa 9 e5e groote kuip s*epp51 9 deze e5ige h\t5 /av5 9 het rond zett51 ha> dan met e5 lu*tig kle$ go$ digt dekk51 en tot d5 volg5d5 morg5 ru/ig lat5 /aan4 ,g$ur5de d5 na*t zull5 de zw]m5 zi* groot5deels van elk&] ges*eid51 en zi* i$] om e5e /aaf gehang5 hebb54 ,m5 neemt nu elk5 zw]m1 aan de /aaf gehe*t1 uit de kuip en doet hem 9 de voor hem be/emde won+4 ,de v]e5ig+ van zw]m5 kan ook door d5 eig5a> bew]k/elligd word51 om van e5ige kle9e nazw]m51 e5 volkrijk5 da> te /ell54 ,m5 moet intuss*5 wel 9 aanm]k+ nem51 dat m5 voor- en na-zw]m5 sle*ts met groot geva> met elk&] v]e5ig5 kan2 want zw]m5 met bevru*te en onbevru*te mo$]bij5 zijn elk&]s doodsvij&54 ,bij de v]e5ig+ z\ jui/ de bevru*te mo$]bij1 de traag/e zijnde1 het mee/ geva> loop5 om te kom54 ,ook z\d5 de w]kbij5 elk&] bij duiz5d5 af/ek54 ,wilde m5 h5 da>om vol/rekt bij elk&] plaats51 dan z\ m5 de jonge mo$]bij uit d5 nazw]m moet5 vang51 en de bij5 ze] /]k met muskuswat] #aj moet5 bespr5kel54 ,,noodzw]m54 ,somtijds v]laat e5e geheele bij5kolonie1 9 het vroege voorja> ( zelfs ook re$s 9 het naja>1 h>e won+4 ,de nood dr+t ha> hi]toe1 hetzij dat de won+ door in/ort+ van d5 wasb\w1 door /ank van muiz51 mott5 ( &]e onre9h$5 onbewoonba> voor ha> is geword51 hetzij dat ha> geheele voorraad opgete]d is4 ,9 dit geval noemt m5 d5 noodzw]m ook wel hong]zw]m4 ,de noodzw]m5 b$el5 zi* soms bij mo$]looze ( zwak bevolkte /okk5 91 wa>om zij ook wel b$elzw]m5 heet54 ,mee/al hang5 zij zi* e*t] hi] ( da> aan en kom5 van gebrek om4 ,,het ,,afvlieg51 ,,het ,,aanlegg5 ,,en ,,het ,,opvang5 ,,van ,,de ,,zw]m54 ,vroeg] me5de m5 dat bij het afvlieg5 van e5 zw]m de mo$]bij voorg+1 en d5 geheel5 zw]m tot geleide di5de4 ,dit is e*t] zoo niet4 ,e5 g$eelte d] w]kbij5 op5t d5 togt1 en m5 heeft zelfs gezi5 dat kon+9n51 die door e5 gebrek aan de poot5 ( vleugels de won+ niet kond5 v]lat51 er door de w]kbij5 met geweld uitg$rev5 w]d54 ,bij e5 voorzw]m trekt gewoonlijk e]/ ongeve] de helft van zijn volk1 9 vrolijke drift uit de won+2 dan wordt de vliegplank l$ig1 en kan m5 veelal de kon+9 te voors*ijn zi5 kom51 alle5 begeleid door de zoog5aamde lijfwa*t4 ,dikwijls v]toeft zij e5 oog5blik op de vliegplank1 als( zij zi* nog e5s b$5k5 wilde1 en vliegt dan af1 wa>na het ov]ige van d5 zw]m ha> volgt4 ,het gebeurt ook wel dat zij niet af wil vlieg51 ma> 9 de won+ t]ugke]t1 miss*i5 omdat het w$] ha> niet bevalt4 ,9 dit geval blijv5 de uitgevlog5 bij5 niet lang buit52 want de kon+9 miss5de1 vlieg5 zij spo$ig w$] op d5 mo$]/ok t]ug4 ,wanne] het w$] d5 volg5d5 dag gun/ig is1 dan kan m5 d5 zw]m op nieuw v]wa*t54 ,door e5 gebrek aan de vleugels1 wordt de mo$]bij wel e5s v]h9d]d d5 zw]m te volg52 zij valt dan op e5ig5 af/& van de won+ ner4 ,de zw]m5de bij5 zull5 ha> da> gewoonlijk niet ontdekk54 ,ziet m5 e5 zw]m lang dral5 met zi* aan te legg51 dan moet m5 omzi5 ( m5 de kon+9 ook op d5 grond v9dt4 ,zij is da> spo$ig te ontdekk51 omdat zij /e$s door enkele bij5 zal omr+d zijn1 die ha> geheel zull5 b$ekk54 ,doet m5 deze met e5 h\tje ( iets d]gelijks wat op zijde1 dan zal m5 de mo$]bij 9 het gezigt krijg54 ,v9dt m5 ha> spo$ig g5oeg1 om ha> aan de zi* hi] ( da> re$s aangelegd hebb5de bij5 te gev51 dan zull5 de nog omzw]v5de zi* ook spo$ig om ha> he5 v]zamel51 en de zw]m zal geslaagd zijn4 ,ook kan m5 de mo$]bij1 9 e5 mo$]huisje geplaat/1 9 de voor d5 zw]m be/emde won+ zett51 wa>na m5 deze op de plaats van d5 mo$]/ok /elt4 ,de bij51 h>e kon+9 miss5de1 zull5 w$] op d5 mo$]/ok will5 vlieg51 en 9 plaats van dez5 zull5 zij e5e l$ige won+ v9d51 die zij1 nu zij er h>e kon+9 9 ontdekk51 met vreugde zull5 aannem54 ,m5 moet met deze h&elwijze vlug te w]k gaan1 en zal dan zelfs van het opvang5 van d5 zw]m ontslag5 zijn4 ,hoe m5 ook met e5e gebrekkige mo$]bij h&el5 moge1 m5 moet ha> nooit aan d5 mo$]/ok t]ug gev52 want d5 volg5d5 dag z\ zij w$] afkom54 ,ha> te dood5 z\ ong]ad5 zijn2 want voor de eij]lage is zij ev5 go$ als e5e geheel gezonde4 ,m5 moet ha> dan liev] voor e5 kun/zw]m bezig51 en 9 d5 h]f/ door e5e jonge v]vang54 ,er zijn gewoonlijk v]s*eid5e mo$]bij5 9 die zw]m51 die met jonge mo$]bij5 afgaan4 ,deze kom5 dan niet g]egeld1 ma> v]/rooid1 uit de won+2 nu e5s bij het beg91 dan w$] 9 het midd51 soms zelfs op het e9de van d5 zw]m4 ,m5 mag dus wel aannem5 dat de w]kbij5 en niet de kon+9n5 de e]/e aanleid+ tot het zw]m5 gev54 ,de laat/e1 bij de v]w>r+ van het zw]m51 door de w]kbij5 niet me] bewaakt word5de en ge5e ?u-toon5 hoor5de1 v]lat5 h>e cel en word5 door de zw]m5de bij5 voortge/uwd4 ,da> de e5e nu wat vroeg]1 de &]e wat lat] uit de cel komt1 zoo zijn zij ong]egeld 9 d5 zw]m v]/rooid4 ,gewoonlijk vlieg5 de uit de won+ /room5de bij51 ond] het aanheff5 van d5 zw]mtoon1 zoolang 9 d5 omtrek van d5 bij5/& rond1 totdat de geheele zw]m d5 /ok heeft v]lat54 ,bev9dt de kon+9 zi* 9 ha> midd5 en hebb5 zij zi* da>van v]zek]d1 dan trekk5 de bij5 zi* me] en me] zam5 en legg5 zi* hi] ( da> aan4 ,mee/al ges*i$t dit aan e5 boomtak ( /ruik4 ,aanvankelijk zett5 sle*ts enkel5 zi* ner1 welke door &]5 gevolgd word52 da>bij voegt zi* de kon+9 en e9delijk ook al de ov]ige bij51 zoodat zij t5 slotte 9 e5 belangrijk5 tros1 veel op e5 druiv5tros gelijk5de1 aanhang54 ,de zw]m legt zi* altijd dr aan1 wa> zi* de kon+9 bev9dt2 da> deze e*t] het vlieg5 niet gewoon is1 zet zij zi* soms op het e]/e het be/e ru/punt n$]1 ( wordt ook wel e5s door e5e w9dvlaag nergeworp51 wa>door de zw]m5 veeltijds op die plaats5 aanlegg51 die het onges*ikt/ zijn om h5 op te vang54 ,soms v]zamel5 zij zi* op e5 dak1 9 e5e haag ( op &]e la/ige plaats54 ,het is mij e5s gebeurd dat e5 zw]m zi* op mijn ho$ v]zamelde6 ,zw]m51 met jonge kon+9n51 legg5 zi* ook veelal 9 v]s*eid5e tross5 aan2 want1 wa> zi* e5e mo$]bij n$]zet1 da> zull5 de ha> omr+5de bij5 zi* ook plaats54 ,deze v]s*ill5de tross5 voegt m5 9 ne won+ bij elk&]1 sluit ha> met e5 doek1 die de lu*t gemakkelijk doorlaat en zet ha> aldus op e5e koele1 donk]e plaats4 ,g$ur5de d5 na*t zull5 dan de bij5 de ov]tollige kon+9n5 dood54 ,zet m5 de won+ d5 volg5d5 morg5 op h>e plaats1 dan zull5 zij ha> zeld5 me] v]lat54 ,de aldus opgevang5 bij5 moet m5 zoo spo$ig mogelijk van de zw]mplaats v]wijd]51 da> er &]s te veel aan die plaats gew5n5 en er blijv5 hang54 ,heeft m5 d5 zw]m spo$ig wegg5om51 dan zull5 de a*t]geblev5 bij51 die h>e mo$]bij niet v9d5 kunn51 op d5 mo$]/ok t]ug vlieg54 ,vel5 zull5 deze h&elwijze afkeur51 en de won+ liev] tot d5 avond op de zw]mplaats lat5 /aan1 omdat de v]spreide bij5 er zi* dan me] 9 v]zameld zull5 hebb54 ,dit is e*t] sle*ts e5 s*ijnba> voordeel2 want d5 volg5d5 morg5 zull5 zij1 die d5 vorig5 dag da> de vlugt le]d51 w$] na> de zw]mplaats t]ug ke]54 ,deze v]/rooide bij5 kunn5 als v]lor5 bes*\wd word52 want ha> eig5 /ok wet5 zij niet te v9d51 en indi5 zij op &]e vlieg51 dan word5 zij afge/ok54 ,ha> getal zal kle9] zijn1 na>mate m5 d5 zw]m spo$ig] van de zw]mplaats heeft v]wijd]d2 want die bij51 die w$] op d5 mo$]/ok t]ug vlieg51 zijn wel voor d5 zw]m1 ma> niet voor d5 eig5a> v]lor54 ,wil m5 d5 zw]m 9 e5e ,dzi]zon's*e won+ plaats51 dan vangt m5 hem 9 e5 gewon5 korf en zet hem op e5e koele1 donk]e plaats tot het vall5 van d5 avond2 dan doet m5 hem 9 de voor hem be/emde won+4 ,dit ges*i$t het be/ door e5 g$eelte d] bij51 met e5 blank ijz]5 vuurlepel1 voorzigtig uit d5 korf 9 de won+ te s*epp54 ,zij zull5 zi* dadelijk na> het voor/e g$eelte da>van begev51 en da> e5 vrolijk5 loktoon aanheff54 ,nu behoeft m5 de op5+ van d5 korf sle*ts voor de won+ te h\d51 en spo$ig zull5 all5 er 9 ov]gaan4 ,m5 behoeft hi]bij niet de m9/e vrees te koe/]52 veele] zal m5 zi* v]mak5 bij het zi5 d] vrolijke di]54 ,e5 zw]m v]laat soms plotsel+ zijne aanlegplaats1 v]heft zi* 9 de lu*t1 en gaat de ruimte 94 ,hij is dan gewoonlijk v]lor52 want hij vliegt soms 9 e5 digt5 drom zoo snel he51 dat m5 hem moeijelijk volg5 kan2 dit wordt ook soms onmogelijk1 door dat hij ov] wat] gaat ( e5 uur en lang] vlieg5de blijft4 ,e9delijk hangt hij zi* van v]moeidheid hi] ( da> aan1 en wordt hij door &]5 niet opgevang51 dan komt hij gewoonlijk om4 ,als mij e5 zw]m ontvliegt1 dan ga ik hem niet lang na1 d5k5de3 zijt gij met mij niet tevr$51 zoek dan e5 bet]5 mee/]6 ,de oorzaak van het wegvlieg5 van e5 zw]m moet mee/al da>9 gezo*t word51 dat m5 te lang gewa*t heeft met hem op te vang54 ,wanne] hij zi* erg5s heeft aangehang51 wa> hij aan de br&5de zonne/ral5 is blootge/eld1 zoodat de hitte 9 d5 ope5gepakt5 klomp bij5 weldra ondragelijk wordt1 ( indi5 er v]s*eid5e kon+9n5 9 zijn1 die elk&] tra*t5 af te /ek51 wa>door onru/ 9 d5 zw]m ont/aat1 dan vliegt hij spo$ig het lu*truim 94 ,het doel1 van het e]/e aanlegg5 van e5 zw]m1 is voorzek] het v]zamel5 van alle bij51 die m$e uitgetrokk5 zijn1 t5 e9de e5 we9ig uit te ru/51 en dan de door de spoorbij5 opgezo*te won+ gezam5lijk 9 bezit te nem51 ( er op go$ geluk e5e te gaan zoek54 ,indi5 e5 zw]m zi* zoodanig aan e5 boomtak heeft gehang51 dat m5 er e5 korf onmiddellijk ond] kan h\d51 dan behoeft m5 teg5 d5 tak sle*ts e5 /oot te gev51 om hem groot5deels 9 d5 ond]geh\d5 korf te do5 vall54 ,m5 /elt nu d5 korf zoo digt mogelijk bij de plaats1 wa> d5 zw]m heeft gehang51 en zet er aan e5 kant iets ond]1 zoodat er e5e op5+1 van e5e h& bre$1 ov]blijft4 ,is de kon+9 re$s 9 d5 korf1 dan trekt zij1 met de bij ha> zijnde bij51 na> het bov5/e g$eelte2 da> v]zamel5 zij zi* tot e5 digt5 tros1 en de nog rond vlieg5de bij5 zull5 zi* bij ha> voeg54 ,0 de mo$]bij e*t] niet m$e 9 d5 korf gevang51 dan trekk5 al de bij5 er w$] uit en zett5 zi* da> aan1 wa> zij zi* bev9dt2 m5 moet ha> dan op nieuw opvang5 en dit h]hal51 tot m5 ook de mo$]bij heeft1 dat e*t] mee/al d5 e]/5 ke] het geval zal zijn1 wanne] m5 t5 m9/e niet te voorb>ig is gewee/ bij het opvang51 ma> da>m$e zoolang gewa*t heeft1 tot de zw]m zi* behoorlijk _h aangelegd en v]zameld4 ,m5 moet er wel op lett5 d5 korf1 wa> de zw]m 9 gevang5 is1 9 de s*aduw te plaats51 en is da> bij de zw]mplaats ge5e geleg5heid toe1 dan br5gt m5 s*aduw aan1 door e5e plank teg5 d5 korf te zett5 ( hem met gro5e takk5 te b$ekk54 ,v]zuimde m5 dit1 de zw]m z\ d5 korf w$] spo$ig v]lat51 voortgejaagd door de br&5de hitte1 die de zonne/ral5 spo$ig 9 d5 korf z\d5 do5 ont/aan4 ,om het wegvlieg5 d] bij51 bij het opvang5 van e5 zw]m1 te voorkom51 is het go$ ha> nat te mak54 ,m5 doet dit het be/ door ha> met e5 h&veg]tje te besproeij51 ma> moet er niet te vlug m$e zijn1 do* wa*t5 tot het groot/e g$eelte van d5 zw]m zi* heeft aangehang52 want de$ m5 het voor dat de mo$]bij zi* _h nergezet1 dan z\d5 zij w$] wegvlieg5 en zi* eld]s aanlegg54 ,met het nat mak5 kan m5 nooit kwaad do5 en1 wanne] de bij5 al te opro]ig zijn en m5 er ge5 mee/] ov] kan word51 dan kan m5 ha> g]u/ druipnat mak53 zijn zij w$] opg$roogd1 dan hebb5 zij er niet het m9/e letsel van4 ,hebb5 de bij5 zi* teg5 e5 zw>5 boomtak1 teg5 d5 /am ( eld]s zoodanig aangelegd1 dat zij niet afges*ud kunn5 word51 dan moet m5 ha> met e5 blank ijz]5 vuurlepel ops*epp51 en aldus bij g$eelt5 9 d5 korf br5g54 ,m5 moet da>bij 9 a*t nem5 ha> langzaam1 van ond]af1 te s*epp51 zij zull5 dit gewillig toelat5 en sle*ts we9ig5 zull5 op d5 grond vall54 ,m5 wa*te zi* wel van bov5 na> b5$5 te s*epp51 om ha> als het w>e 9 d5 korf te /rijk51 dat oog5s*ijnlijk 9 vele gevall5 gemakkelijk] z\ zijn2 de bij5 kunn5 dit niet v]drag53 m5 z\ ha> mee/ altijd 9 toorn br5g5 en er ook me] kwets51 dan van ond]af s*epp5de4 ,indi5 e5 zw]m zi* hoog 9 e5 boom heeft gehang51 zoodat m5 er niet gemakkelijk bij kan klimm51 dan neemt m5 e5 ligt5 korf1 die 9 d5 top e5e op5+ heeft1 /eekt hi]9 e5 /ok en h\dt hem aldus ond] d5 zw]m1 t]wijl e5 &]1 met e5 aan e5 /ok beve/igd5 haak1 d5 tak e5 ruk geeft1 die d5 zw]m 9 d5 korf doet vall54 ,m5 zet dez5 nu op d5 grond n$]1 opdat de bij5 er zi* 9 v]zamel54 ,heeft e5 zw]m zi* aldus geplaat/1 dat het niet mogelijk is hem op te vang51 dan moet m5 tra*t5 hem1 door het aanbr5g5 van rook1 van die plaats te v]drijv51 9 de hoop dat hij zi* op e5e me] ges*ikte zal aanlegg54 ,wanne] hij voor d5 rook van lapp5 zijne plaats niet spo$ig wil v]lat51 dan maakt m5 e5e soort van lont van lapp51 en doet da> wat ha> tuss*52 voor d5 rook da>van zal hij mee/ altijd wijk52 mogt het e*t] nog niet help51 voor d5 rook van br&5d5 duivelsdrek zal hij zek] uit d5 weg gaan4 ,is de plaats1 wa> de zw]m zi* heeft aangelegd1 zelfs niet met rook te b]eik51 zond] zi* zelv5 aan geva> bloot te /ell51 dan doet m5 be/ hem ma> v]lor5 te lat5 gaan1 zi* troo/5de met de g$a*te1 dat het bet] is e5 zw]m te miss51 dan om zijn bezit d5 hals te brek54 ,ov] het algeme5 kan m5 aannem51 dat e5 zw]m de hem aangewez5 won+ aanneemt1 wanne] de bij51 tot e5 digt5 tros v]e5igd1 e5 aanvang met d5 wasb\w mak52 t]wijl er e5ig5 aan het vlieggat /aan1 die1 met d5 kop na> hetzelve en het a*t]lijf na> bov5 g]igt1 vrolijk met de vleugels slaan2 dit is het gewone teek5 dat de mo$]bij 9 d5 /ok is4 ,m5 ziet dan ook re$s e5ige bij5 uitvlieg51 en met voorraad belad5 te huis kom54 ,&]e zijn w$] bezig met de won+ van onzuiv]h$5 te ontdo51 en oneff5h$5 weg te bijt54 ,dit laat/e is wel als het zek]/e bewijs te bes*\w51 dat de zw]m de won+ niet me] zal v]lat54 ,,ii4 ,,de ,,bij5teelt4 ,,de ,,won+54 ,deze twe$e afdeel+1 wa>9 me] bepaald de teelt d] bij5 zal beh&eld word51 wil ik aanvang5 met het bes*rijv5 d] won+54 ,ik zal mij da>bij bepal5 tot de ,dzi]zon's*e2 want wilde ik1 van alle vroeg] en ?ans nog 9 gebruik zijnde won+51 de inrigt+ opgev51 dan z\ ik mijn be/ek v] te buit5 gaan2 da>5bov5 z\ dit nutteloos zijn1 da> er 9 onze taal v]s*eid5e w]k5 zijn1 wa>9 zij go$ bes*rev5 word54 #aa ,m5 heeft re$s s$]t eeuw5 +ezi51 dat de gewone bij5korv5 veel te w5s*5 ov]lat53 9 d5 b\w kan m5 niet zi5 en mee/ alles is van het toeval afhankelijk2 de willekeur d] bij5 kan m5 niet behoorlijk teg5gaan en aan zijn wil ond]w]p54 ,m5 tra*tte da>om /e$s bet]e en me] ges*ikte won+5 uit te d5k51 ma> die1 welke m5 te voors*ijn bragt1 beantwoordd5 niet aan het oogm]k4 ,zij w>5 ze] zam5ge/eld1 hoog 9 prijs en moeijelijk en omslagtig 9 de beh&el+3 m5 /elde ha> da>om t] zijde en gebruikte w$] /rookorv54 ,de oude ,griek5 gebruikt5 re$s won+5 met loss5 b\w1 do* zij w>5 ondoelmatig en vond5 ge5e navolg+4 ,de e]/e1 die er 9 geslaagd is om de bij5teelt met e5ig go$ gevolg 9 zulke won+5 te beoef551 0 ,frans ,hub]1 e5 ,frans* bij5vri5d1 die 9 de twe$e helft d] vorige eeuw leefde4 ,hij w]d op e5e ze] e5v\dige wijze tot h>e zam5/ell+ gebragt4 ,voor zijne wa>nem+5 omtr5t het lev5 d] bij51 gebruikte hij ze] ondiepe ka/51 die sle*ts e5e tafel kond5 bevatt51 en wa>9 hij dus de bij5 aan beide kant51 9 al ha> do5 kon bespi$54 ,van deze ka/51 welke i$] e5 los raampje bevatt$51 wa>9 de tafels geb\wd moe/5 word51 plaat/e hij er e5ige teg5 elk&]1 v]e5igde die door ijz]5 /ang5 met s*roev51 en v]kreeg da>door e5e won+1 uit kle9]e te zam5 gevoegd1 die na> willekeur kon word5 uit elk&] g5om54 ,hij noemde ha> blad- ( boek-won+1 omdat m5 ha>1 ev5 als e5 boek1 kon op55 en bezi54 ,al gaf zij geleg5heid om d5 b\w uite5 te nem5 en w$] zam5 te voeg51 wa>van m5 het nut erk5de1 voor algeme5 gebruik 0 zij te ko/ba> en te omslagtig1 en w]d da>om bijna geheel d] v]getelheid prijs gegev54 ,aan ,dzi]zon komt de e] toe de teelt d] bij51 9 won+5 met loss5 b\w1 gemakkelijk en voor i$]e5 uitvo]ba> gemaakt te hebb51 en hoewel zijne won+5 nog wel voor v]bet]+ vatba> zull5 zijn1 v]get5 zull5 zij nooit word54 ,het e]/ maakte hij die bek5d 9 de ,bi55zeitung voor #ahde1 ,no4 #ab1 na ha> re$s g]uim5 tijd1 ond] toepass+ van zijne !orie1 op zijn /& gebruikt te hebb54 ,lat] maakte hij ha>1 door v]s*eid5e afzond]lijke w]k51 me] algeme51 zooals 9 zijne3 ,!orie und ,praxis1 ,na*trage zur ,!orie und ,praxis en ,bi55freund aus ,s*lesin4 ,bij de v]va>dig+ zijn] won+51 g+ hij van het beg9sel uit1 dat zij sle*ts uit ne ka/ moe/5 be/aan1 wa>9 de b\w gemakkelijk uite5 g5om51 en zond] hem te bes*adig51 w$] 9 elk&] gevoegd ( 9 e5e &]e won+ ov]geplaat/ kon word54 ,dit doel heeft hij volkom5 b]eikt1 en zijne won+5 bevel5 zi* als van zelv5 aan1 aan all51 die sle*ts will5 zi5 en met oordeel nad5k54 ,zij v9d5 dan ook1 niet sle*ts 9 geheel ,duits*l&1 ma> ook 9 vele &]e l&51 me] en me] navolg+1 en op vele bij5/&5 hebb5 zij alle &]e won+5 geheel v]drong54 ,deze won+5 en de toevallige invo]+ d] ,italiaans*e bij51 hebb5 9 de laat/e ti5 j>5 me] omtr5t de hui%\d+ d] bij5 aan het li*t gebragt1 dan alle vroeg]e eeuw5 te zam51 en tev5s do5 zi51 dat e5 aantal d] vroeg] als go$ erk5de le]/ell+51 sle*ts fabels w>54 ,dzi]zon geeft twee soort5 van won+5 op1 te wet53 ligg5de1 wa>bij de l5gte groot] is dan de hoogte1 en /a&e1 wa>bij 9 teg5deel de hoogte de l5gte ov]treft4 ,de ond]v9d+ heeft gele]d dat de ligg5de het honigw9n5 me] bevord]51 t]wijl de /a&e het bro$aanzett5 me] begun/ig51 da> er e5e me] gelijkmatige w>mte 9 he]s*t4 ,weg5s de ruim]e honigopbr5g/ z\ dus de ligg5de won+ te v]kiez5 zijn2 do* 9 e5e &]e1 ze] belangrijke zaak1 /aan zij w$] v] a*t] de /a&e3 de ov]w9t]+ is to* 9 deze veel gemakkelijk]2 want 9 de ligg5de won+5 hebb5 de bij5 te we9ig honig bov5 zi*1 zoodat zij 9 /r5ge w9t]s de me] afgeleg5 tafels niet kunn5 b]eik54 ,?ans geeft m5 vrij algeme5 de voorkeur aan won+51 die tuss*5 de ligg5de en de /a&e invall54 ,voor ik tot de bes*rijv+ d] won+51 van welke ?ans re$s zoo vele soort5 be/aan1 dat ik sle*ts de voornaam/e beh&el5 kan1 ov]ga1 moet ik de opm]k+ mak5 dat1 welke afmet+5 m5 zijne won+5 ook gev5 wil1 de bre$te van all5 volkom5 dezelfde moet zijn4 ,voor d5 inw5dig5 af/& d] zijw&5 moet m5 dus e5e be/5dige maat kiez54 ,de$ m5 dit niet1 m5 z\ won+5 met loss5 b\w hebb51 en de voornaam/e van h>e voordeel5 miss56 ,de /aafjes1 wa>aan de b\w hangt1 z\d5 v]s*ill5de l5gt5 moet5 hebb51 en kond5 dus niet uit de e5e won+ 9 de &]e geplaat/ word54 ,de ond]v9d+ heeft mij gele]d1 dat bre$e won+5 moeijelijk te beh&el5 zijn4 ,d5 inw5dig5 af/& d] zijw&5 van all51 die ik bes*rijv5 zal1 /el ik op #i #a_/b ,rhijnl4 duim4 ,de /aafjes1 wa>aan de tafels geb\wd moet5 word51 zull5 dan #i #g_/h duim lang moet5 zijn1 omdat zij 9 de zijw&5 9 groev51 van #a_/d duim diep1 gemakkelijk ges*ov5 moet5 kunn5 word51 zond] dat zij da>9 kunn5 klemm5 ( er uit vall54 ,e5e afbeeld+ van e5 /aafje ziet m5 9 fig4 #a4 ,m5 maakt h5 van e5e soort van h\t1 dat niet spl9t]a*tig is2 ik neem er olm5 voor4 ,9 e5 latje1 van ruim #a_/d duim dik1 bij e5e l5gte ab1 van #i #g_/h en e5e bre$te ac1 van #a #a_/b duim1 word51 #a duim van de uite9d51 bij e1 f1 g en h1 insnijd+51 van #a_/d duim diep1 gemaakt1 en het h\t da> tuss*5 wegge/ok51 zoodat het g$eelte efgh van het /aafje #a duim bre$ is1 t]wijl de v]bre$+ aan de uite9d51 aan werskant5 #a_/d duim zijnde1 er bij het teg5 elk&] s*uiv5 d] /aafjes 9 het midd5 e5e ruimte van #a_/b duim vrij blijft2 7zie fig4 #c1 die e5e won+ voor/elt1 wa> m5 bov59 ziet1 nadat de bov5w& er afg5om5 is74 ,het is e5 bepaald v]eis*te dat de /aafjes de afmet+5 hebb51 die ik hi] opgeef2 want de bij5 gev5 de wa/afels e5e bre$te van #a duim1 en lat5 tuss*5 elke twee tafels e5e ruimte van #a_/b duim vrij 7zie bladz4 #df72 0 de tuss*5ruimte d] /aafjes te kle91 zij z\d5 de tafels aan elk&] b\w52 0 zij te groot1 zij z\d5 er kle9e tafels tuss*5 br5g51 en de uitneemba>heid van d5 b\w z\ 9 beide gevall5 v]lor5 gaan4 ,op de /aafjes en h>e plaats+ b]u/ de geheele ,dzi]zon's*e me?ode4 ,om de /aafjes spo$ig en go$ te mak51 zaagt m5 van e5e olm5 plank1 van #a #a_/b duim dik1 /ukk5 af1 fig4 #b1 die de l5gte ab d] /aafjes hebb52 #a duim van de uite9d5 maakt m51 aan e5e d] zijd51 zaagsn$5 gi en hk1 van #a_/d duim diep1 s*aaft het h\t tuss*5 deze zaagsn$5 vlak weg1 en bew]kt da>na de &]e zijde d] plank ev5e5s4 ,m5 zaagt er nu plaatjes van #c_/h duim dik af1 die1 opges*aafd zijnde1 dus ruim #a_/d duim dik en all5 van gelijk5 vorm zijn zull54 ,m5 moet h5 sle*ts aan e5e zijde glad s*av52 want de aanhe*t+ d] wa/afels ges*i$t gemakkelijk] en bet] aan e5e ruwe opp]vlakte3 zij word5 dus aan de onges*aafde zijde beve/igd4 ,de won+5 word5 v]va>digd van plank51 van #c_/d duim dik1 die behoorlijk aan elk&] geploegd en gelijmd moet5 word54 ,m5 zaagt e5ige /ukk5 af op de l5gte1 die de w& hebb5 moet1 zaagt deze da>na op het h>t door1 om het krom trekk5 te voorkom51 en ploegt van de v]kreg5e plankjes er zoovele aan elk&]1 dat m5 e5 blad van de v]eis*te bre$te v]krijgt4 ,de voeg5 moet51 opdat zij niet op5 z\d5 trekk51 gelijmd word54 ,da>toe moet e5e lijm gebezigd word51 die teg5 wat] be/& is2 want vooral 9 d5 w9t]1 is 9 /]k bevolkte won+5 veel wat]damp aanwezig4 ,m5 gebruikt da>voor v]s* ge/remde melk1 met ge/ampte en gezifte1 ongeblus*te kalk v]m5gd1 welk m5gsel e5e taaije pap zal vorm52 hi]m$e word5 de voeg5 aan e5 gelijmd1 wa>na m5 het blad1 g$ur5de e5 pa> dag51 teg5 elk&] geklemd1 te droog5 legt4 ,is de lijm go$ droog1 dan wordt het blad vlak ges*aafd4 ,de bodem en bov5w& d] won+ 7zie fig4 #d7 word5 zoo lang g5om51 dat de uite9d5 aan werskant5 #c #d duim ov] d5 zijw& uit/ek52 9 onze figuur ziet m5 de /ukk5 ae1 bf1 cg en dh4 ,op de kant5 d] zijw&5 word5 dan /ukk5 abfe en cdhg1 welk] bre$te gelijk is aan de buit5 uit/ek5de g$eelt5 van d5 bodem en d5 bov5w&1 beve/igd4 ,aan de a*t]zijde d] won+1 die hi] onzigtba> is1 word5 ev5e5s d]gelijke /rook5 aangebragt4 ,9 fig4 #c ziet m5 ha> 9 doorsn$e2 a1 b1 c en d zijn de vi] /rook51 ef en gh de zijw&54 ,aan de buit5zijde d] won+ v]krijgt m5 nu e5e +eslot5 ruimte1 die bov5- en ond]aan begr5sd wordt door de uit/ek5de g$eelt5 van d5 bov5- en ond]w&1 aan de zijd5 door de da> aangebragte /rook5 en a*t]-aan door d5 zijw&4 ,die ruimte wordt opgevuld met /roo ( mos1 dat voor de ne!id nog met riet b$ekt kan word51 wa>na m5 het vulsel beve/igt1 door drie ( vi] h\t5 lij/51 7efgh1 iklm en nopq1 fig4 #e17 die op de zijw&5 gespijk]d word52 om het opbuig5 te voorkom51 v]e5igt m5 ha> 9 het midd5 door e5 enkel5 spijk] met d5 b9n5w&4 ,het opvulsel moet niet te los zijn1 do* ook niet met geweld aang$rukt word52 de lij/5 moet5 het behoorlijk kunn5 teg5h\d54 ,m5 v]krijgt op deze wijze zijw&51 die de w>mte ze] moeijelijk geleid5 en die da>om1 9 d5 w9t]1 het ontwijk5 d] inw5dige w>mte en1 9 d5 zom]1 e5e te /]ke v]hitt+ teg5gaan4 ,t] voorkom+ van het vezel5 van het riet en het indr+5 van muiz51 wordt het vulsel1 nadat de won+ voltooid is1 tuss*5 de h\t5 lij/5 beplei/]d1 met e5 m5gsel1 be/a&e uit koeme/ en gezifte as*4 ,het aanzi5 v]bet]t hi]door ook4 ,om het opvull5 gemakkelijk] te mak51 b$i5t m5 zi* van /roo- ( riet-matjes1 die m5 ev5e5s v]va>digt1 als de dekmatt5 d] tu9li$54 ,het ond]/e g$eelte d] op te vull5 ruimte wordt dan met los /roo gevuld1 hi]op e5 matje gelegd en dit met de lij/5 n$]g$rukt4 ,wanne] m5 het uit]lijk aanzi5 d] won+5 bevallig wil mak51 en zi* da>voor e5e kle9e v]hoog+ 9 prijs getroo/51 dan kan m5 het opvulsel ook b$ekk5 met ov] elk&] gespijk]de1 dunne plankjes 7zie fig4 #d74 ,dit is ook go$ voor het beh\d d] won+1 omdat alle reg5 go$ kan afloop51 wa>door het vulsel geheel droog blijft4 ,eig5lijk wordt de g]+e prijsv]hoog+ aanm]kelijk opgewog51 door het voordeel dez] bekle$+2 ik heb ha> da>om dit ja> bij al mijne nieuw gemaakte won+5 aangebragt4 ,,de ,,ligg5de ,,won+4 ,voor de zijw&5 d] ligg5de won+ maakt m51 op bov5 gezegde wijze1 twee blad51 die1 bij e5e l5gte van #ae #a_/b duim1 e5e bre$te van #cj duim bezitt54 ,m5 moet zorg5 dat e5e d] zijd5 van elk d]zelve1 die de b9n5w&5 d] won+ moet5 vorm51 go$ vlak ges*aafd zijn1 da> deze w&5 ev5wijdig wez5 moet54 ,aan die zijd5 s*aaft m5 aan werskant5 e5e sponn+1 van #a #a_/b duim bre$ en ruim #a_/d duim diep1 wa>9 de deur5 moet5 ru/54 ,bij e1 f1 g en h1 fig4 #c1 ziet m5 de deur5 i en k 9 doorsn$e1 9 die sponn+5 ru/5de1 t]wijl dat e5e da>van gezi5 wordt bij ik1 fig4 #d1 en e5e bij rs1 fig4 #e4 ,v]volg5s maakt m51 aan dezelfde zijd5 dez] blad51 #ab #a_/d duim van d5 ond]kant1 e5e groef1 van #a_/d duim diep en ruim #a_/d duim bre$1 7zie lm1 fig4 #d en tu1 fig4 #e17 zoodat zij1 de blad5 op elk&] ligg5de1 elk&] volkom5 b$ekk54 ,die groev5 moet5 di55 om er de /aafjes 9 te s*uiv54 ,9 het midd51 van e5 dez] zij/ukk51 wordt nu1 #a #a_/d duim van d5 ond]kant1 e5e op5+ voor het vlieggat1 7no1 fig4 #d7 gemaakt4 ,voor het gemak en de ne!id maak ik voor deze gat5 kok]tjes1 door tuss*5 twee plankjes van #e duim bre$ en #a_/b duim dik1 aan beide zijd5 latjes te spijk]51 van #a_/b duim bre$ en #c_/h duim dik1 wa>door dan e5 kok] 7fig4 #f7 ont/aat1 die inw5dig #d duim bre$ en #c_/h duim hoog is1 wa> ik nu /ukjes afzaag1 welk] l5gte gelijk is aan de dikte van d5 zijw&4 ,deze kok]tjes moet5 aldus 9 het zij/uk gebragt word51 dat de op5+ 9 het midd5 d] bre$te en ha> ond]kant #a #a_/d duim bov5 d5 ond]r& komt te ligg54 ,voor de bov5- en ond]w&5 maakt m5 blad51 van #ag #a_/b duim lang en #cj duim bre$1 s*aaft aan de zijd51 die de b9n5kant5 moet5 vorm51 op gelijke af/&5 van de uite9d51 groev5 van #a_/d duim diep en #c_/d duim bre$1 welk] b9n5r&5 jui/ #i #a_/b duim van elk&] v]wijd]d moet5 zijn4 ,9 fig4 #d zijn deze groev5 aang$uid door de lett]s p1 q1 r en s en 9 fig4 #e door v1 w1 x en y4 ,de zijw&5 word5 nu 9 deze groev5 van de bov5- en ond]w&5 ges*ov5 en met spijk]s da>9 beve/igd4 ,aan de kant51 wa> de deur5 moet5 kom51 zet ik1 voor het afwijk51 gewoonlijk e5e h\ts*roef4 ,m5 vult da>na de zijw&5 op de vroeg] oms*rev5 wijze en maakt 9 de ond]/e lij/1 die het vulsel b$ekt1 e5e op5+1 wa>door het kok]tje voor het vlieggat1 ge/ok5 kan word52 maakt dit er 9 va/ en br5gt aan de buit5zijde e5 z9k5 s*uifje voor hetzelve4 ,nu wordt ond] het vlieggat nog e5 vliegplankje gemaakt1 dat #b duim bre$ en #f duim lang is4 ,het moet zoo aangebragt word51 dat de bov5kant gelijk komt met de ond]zijde van het vlieggat1 opdat de te huis kom5de bij51 na zi* op dit plankje n$]gezet te hebb51 ongeh9d]d kunn5 b9n5gaan en niet behoev5 te klimm54 ,na> buit5 moet het e5igz9s afhang5 om d5 reg5 te do5 afloop54 ,bij het v]vo]5 is het ze] gemakkelijk1 als de vliegplankjes van de won+5 g5om5 kunn5 word54 ,zij nem5 da>door m9d] plaats 91 en het gebeurt ook dikwijls1 dat deze plankjes er afbrek54 ,e5 vliegplankje ziet m5 bij t1 fig4 #d1 e5 z9k5 s*uifje bij z1 fig4 #e4 ,voor de s*uifjes neemt m5 /ukjes z9k1 van #g duim lang en #a #a_/d duim bre$2 maakt #c_/d duim van de uite9d51 bij a'1 b'1 c' en d'1 fig4 #e1 insnijd+5 van #c_/af duim diep en v\wt de g$eelt5 a'b' en c'd' om4 ,wil m5 dit netjes do51 zond] geva> van s*eur5 te hebb51 dan moet m5 het z9k w>m mak52 het laat zi* dan nag5oeg ev5 gemakkelijk buig5 als lood4 ,m5 maakt nu tuss*5 de omgev\w5 r&5 e5e op5+1 van #d duim lang en #c_/h duim hoog1 en maakt twee s*uifjes1 l' en m'1 om deze te sluit54 ,hi]voor zijn twee s*uifjes noodig1 omdat1 bij het v]groot5 en v]kle95 van het vlieggat1 de op5+ /e$s 9 het midd5 moet blijv54 ,de s*uifjes moet5 aan het uite9de1 bij l' en m'1 kok]vormig opg]old word52 behalve voor het aanvatt5 bij het op55 en sluit51 di5t dat kok]tje nog om1 bij het v]vo]5 d] won+1 de s*uifjes aan elk&] te b9d51 om het op5vall5 te belett54 ,aan de won+ ontbrek5 nu nog ma> de deur54 ,deze ziet m5 9 doorsn$e bij i en k1 fig4 #c2 t]wijl dat 9 fig4 #e de deur e'f'1 op e5ig5 af/& d] won+1 afgebeeld is4 ,zij word5 gemaakt van dw>s ov] elk&] ligg5de plankjes1 wa>door het krom trekk5 voorkom5 wordt4 ,op de oms*rev5 wijze maakt m5 twee blad51 het e5e lang #aj en bre$ #ae duim1 het &]e omgeke]d lang #ae en bre$ #aj duim1 en lijmt en spijk]t1 t]wijl de lijm nog v]s* is1 deze blad5 op elk&]4 ,het is go$ e5e op5+1 van #d duim bre$ en #aj #ab duim hoog1 9 het midd5 d] deur5 te mak54 ,m5 zaagt deze op5+5 dan 9 de blad51 voor dat zij op elk&] gebragt word5 en legt da> tuss*5 e5 traliew]k van dun ijz]draad1 dat ha> ov]spant1 wa>na zij aane5 gehe*t word54 ,het traliew]k moet dan aan beide zijd5 door bl9djes1 g'h' fig4 #e1 van #c_/d duim dik1 geslot5 word51 om er de bij5 en de buit5lu*t af te h\d54 ,de bl9djes moet5 go$ sluit51 zoodat er ge5e ret5 op5 blijv51 wa>door li*t 9 de won+ z\ kunn5 vall54 ,door vi] w]vels word5 deze bl9djes va/gezet2 die aan de b9n5zijde d] deur word5 van b&ijz] gemaakt2 zij zijn dan plat en /aan dus niet 9 d5 weg2 de buit5/e kunn5 van h\t zijn4 ,deze lu*tgat5 zijn ze] gemakkelijk voor h51 die met de bij5 reiz54 ,m5 neemt het b9n5/e bl9dje weg en sluit1 nadat de bij5 te huis gekom5 zijn1 het vlieggat1 b9dt dit toe en neemt nu ook het buit5/e bl9dje weg2 de won+ kan dan v]vo]d word51 zond] dat er e5ig geva> be/aat dat de bij5 /ikk54 ,op de plaats zijn] be/emm+ aangekom51 op5t m5 het vlieggat en zet1 nadat de bij5 e5 pa> ur5 gevlog5 hebb51 de bl9djes w$] 9 de deur52 alles is nu w$] 9 d5 gewon5 toe/&4 ,al trekt m5 niet met zijne bij51 to* zijn de lu*tgat5 ze] nuttig om ha>1 bij ze] heet w$]1 v]s*e lu*t te do5 bekom54 ,m5 zet die g$ur5de d5 na*t op5 en kan dit1 op ze] heete dag51 ook ov]dag do51 wanne] m5 er ma> e5 kle$je voor hangt1 om het li*t buit5 te sluit52 er zal dan e5 weldadige trek op het vlieggat ont/aan4 ,door het aanbr5g5 van v]koel+1 bewij/ m5 dan de bij5 e5e groote di5/1 en zij word5 er tev5s ijv]ig] door4 ,de r+5 i' en k'1 fig4 #e1 di55 om de deur gemakkelijk te kunn5 aanvatt54 ,maakt m5 er ge5e lu*tgat5 91 dan is het voldo5de n r+1 9 het midd5 d] bre$te en op #b_/c d] hoogte1 aan te br5g54 ,om het krom trekk5 d] deur5 nog me] teg5 te gaan1 maak ik da>voor e5 raam van vi] /rook51 dat buit5w]ks #ae duim hoog en #aj duim bre$ is4 ,aan e5e zijde word5 hi]op dunne plankjes gespijk]d1 die de b9n5zijde d] deur vorm51 wa>na de +eslot5 ruimte met /roo wordt gevuld1 dat met drie lij/5 beve/igd en da>na beplei/]d wordt1 zooals dit voor de zijw&5 is gezegd4 ,lu*tgat5 word5 er niet 9 gemaakt4 ,de bre$te d] /rook5 wordt zoo groot g5om51 dat zij1 nadat de plankjes er opgespijk]d zijn1 de deur e5e dikte van #a #a_/b duim gev54 ,door vi] w]vels1 u1 v1 w en x fig4 #d1 wordt de deur 9 de won+ beve/igd2 al w$] om ha> vlak te do5 blijv54 ,wij hebb5 nu de zam5/ell+ van e5e won+ le]5 k5n51 en will5 ha> van b9n5 bezi54 ,zij zal da> e5e hoogte van #ae1 e5e bre$te van #i #a_/b en e5e diepte van #bg duim hebb52 #ab duim bov5 d5 bodem zal aan werskant5 9 d5 zijw& e5e groef1 van #a_/d duim diep en ruim zoo bre$ zijn1 wa>9 dus #ah /aafjes kunn5 ges*ov5 word5 7zie fig4 #c1 #d en #e74 ,wilde m5 er nu e5 zw]m 9 plaats51 de won+ z\ veel te groot zijn2 hij kon ha> 9 het e]/e ja> onmogelijk vol b\w5 en z\ er dus ge5 ges*ikt v]blijf 9 hebb54 ,m5 moet ha> dus kunn5 v]kle954 ,hi]voor bezigt m5 e5 v]kle9plankje 7fig4 #g7 dat1 zond] groote ret5 op5 te lat51 gemakkelijk 9 de won+ ges*ov5 moet kunn5 word54 ,9 dit plankje boort m5 vi] ronde gat51 a1 b1 f en g1 van #a duim middellijn1 wa>van de middelpunt5 #b duim van de zijw&5 v]wijd]d zijn1 t]wijl zij voor de beide ond]/e1 a en b1 #c en voor de beide bov5/e1 f en g1 #aj duim bov5 d5 ond]kant moet5 ligg54 ,ov] deze gat5 br5gt m5 /rookjes1 cd en hi1 van #a #a_/b duim bre$ en beve/igt deze 9 hun midd51 bij e en k1 met e5 spijk]1 wa>om zij1 als e5 w]vel draaij5 kunn54 ,de gat5 kunn5 dan geslot5 ( zoo v] geop5d word51 als m5 v]langt4 ,de l5gte d] /rook5 moet zoo groot zijn1 dat de gat5 geslot5 zijnde1 de beide uite9d5 teg5 de w&5 d] won+ klemm51 wa>door het plankje va/ /aat4 ,m5 s*uift het v]kle9plankje tot e5e diepte van #i duim 9 de won+ en beve/igt het zoo1 dat het niet kan omvall51 ma> to* gemakkelijk kan word5 uitg5om54 ,da> de w]vels geop5d moet5 word51 zet m5 het voor de zek]heid met e5 pa> wigg5 va/4 ,de op5+51 die aan werskant5 da>van door de groev51 die het vrijlaat1 ont/aan1 word5 met mos digt ge/opt1 om de afgeslot5 ruimte voor de bij5 voore]/ ontoegankelijk te mak54 ,dit afgezond]d g$eelte d] won+ heet honig-kam] ( magazijn4 ,9 het e]/e ja> hebb5 zij het niet noodig en m5 kan het dan geheel met mos vull52 do* 9 het twe$e ja>1 wanne] het &]e g$eelte d] won+ volgeb\wd is en de dragt nog niet heeft opgeh\d51 geeft m5 ha> d5 toegang tot de honig-kam]1 door de w]vels zoov] om te draaij51 dat van elk d] gat5 e5 g$eelte vrij wordt1 wa> jui/ ne w]kbij door kan1 do* dat te kle9 is1 om de mo$]bij ( de hommels door te lat54 ,m5 s*uift er dan zes /aafjes1 wa>aan wa/afels beve/igd zijn1 94 ,de bij5 zull5 de ha> aangebod5 ruimte dadelijk 9 bezit nem5 en er1 indi5 de dragt blijft aanh\d51 d5 zuiv]/5 honig oplegg52 want zij drag5 er ge5 bloem5/( 91 en er zal ge5 bro$ 9 word5 aangezet1 wanne] m5 de kon+9 belet heeft zi* er 9 te begev54 ,wanne] de dragt zoo ruim is1 dat ook dit magazijn is volg$rag51 dan ontneemt m5 ha> e5ige volle tafels en hangt er l$ige voor 9 de plaats4 ,bij gebrek aan heele1 l$ige wa/afels1 kan m5 er ook /rook5 van aan de /aafjes beve/ig54 ,de ruimte1 die m5 aan de &]e zijde d] won+ nu nog heeft1 is voore]/ voor e5 zw]m nog te groot1 en ook deze moet v]kle9d kunn5 word54 ,m5 maakt da>voor e5 d]gelijk plankje als het &]e1 do* zooveel lag]1 dat het sle*ts tot aan de groef1 wa>9 de /aafjes ges*ov5 word51 reikt4 ,op de bov5zijde wordt nu e5 gewoon /aafje zoo beve/igd1 dat de uite9d5 aan beide zijd5 ev5 v] ov]/ek5 en dat dus 9 de groev5 sluit5de1 het plankje belet om te vall51 en geleg5heid geeft het na> willekeur te v]s*uiv54 ,m5 is nu 9 /aat de grootte d] won+1 na> de /]kte van d5 zw]m1 te wijzig51 do* moet de bij5 ook belett5 zi* na> de ruimte1 bov5 de /aafjes1 te begev54 ,deze di5t alle5 om ha> te vor51 om 9 d5 w9t] met mos gevuld te word5 en om de beh&el+ d] /aafjes gemakkelijk te mak54 ,de afsluit+ dez] ruimte ges*i$t met plankjes1 van #a_/b duim dik1 #i #a_/d duim lang en #b #g_/h duim bre$1 die ov]langs en ook dw>s op de /aafjes gelegd kunn5 word5 en 9 beide gevall51 zond] te klemm51 alle op5+5 kunn5 sluit52 want de nad51 die zij aan de kant5 op5lat51 word5 door de /aafjes zelve geslot54 ,9 bov5/a&e bes*rijv+ heb ik mij1 wat vorm en afmet+5 aangaat1 geheel aan ,dzi]zon geh\d54 ,9 zulk e5e won+ word5 tafels geb\wd1 die bijna #ab duim hoog zijn1 dat door vel5 en ook door mij1 voor geva>lijk en moeijelijk 9 de beh&el+ wordt geh\d53 met honig ( bro$ gevuld zijnde1 v]krijg5 zij to* e5e aanzi5lijke zwa>te en brek5 da>om ligt af4 ,hoewel nu ,dzi]zon t]egt zegt1 dat het m9d] gun/ig is1 om op de halve hoogte nog e5e twe$e rij /aafjes aan te br5g51 omdat de bij51 op deze /uit5de1 e5 beletsel ond]v9d51 dat ha> e5ig5 tijd met b\w5 doet oph\d51 to* zijn de mee/5 er voor1 om de tafels m9d] groot te lat5 b\w54 ,de zam5/ell+ d] won+ ond]gaat dan e5ige wijzig+2 ,de inw5dige hoogte wordt #ai duim g5om51 t]wijl m5 de buit5l5gte tot #bh duim v]m9d]t2 #af duim bov5 d5 bodem wordt nu e5e groef en midd5 tuss*5 deze en d5 bodem e5e twe$e groef gemaakt1 zoodat nu twee rij5 /aafjes bov5 elk&] kom51 wa>aan tafels1 van #i #a_/b duim bre$ en nog ge5 #h duim hoog1 geb\wd word51 die zi* bij e5ige oplett5dheid go$ lat5 beh&el54 ,de ligg5de won+5 zijn ze] ges*ikt om teg51 en op elk&] geplaat/ te word51 wa>door zij elk&] ond]l+ v]w>m54 ,m5 bekle$t dan n d] zijw&5 niet met /roo1 do* maakt hem van e5 plank1 van #a duim dik1 wa>ov] de bov5- en ond]w&5 niet moet5 uit/ek54 ,twee dez] won+5 word5 nu1 met deze zijw&51 teg5 elk&] ges*ov52 twee &]e word5 er dw>s op geplaat/1 en op dezelfde wijze zet m5 er hi]op nog twee1 die nu w$] ev5 als de ond]/e /aan4 ,e5 kle9 plank5 dak1 zoo laag mogelijk1 kan ha> voor d5 reg5 bew>54 ,op e5e ze] kle9e ruimte /aan nu zes /okk51 die we9ig van de w9t]k\de te lijd5 hebb54 ,om d5 k\d5 w9d niet tuss*5 de teg5 elk&] /a&e zijw&5 te do5 spel51 word5 de nad5 teg5 d5 w9t]1 met mos digt ge/opt4 ,9 d5 zom] da>5teg5 s*uift m5 de won+5 e5 we9ig van elk&]1 da> e5ige afkoel+ dan w5s*elijk is4 ,uit aldus te zam5 gevoegde won+51 vlieg5 de bij5 na> alle w9d/rek52 de ond]v9d+ heeft mij gele]d dat hi]teg5 ge5 bezwa> is4 ,,de ,,/a&e ,,won+4 ,de ine5voeg+ d] zam5/ell5de deel5 heeft bij de /a&e won+ op dezelfde wijze plaats1 als voor de ligg5de is opgegev54 ,m5 geeft ha> sle*ts ne deur4 ,9 d5 w&1 teg5ov] de deur geleg51 wordt het vlieggat aangebragt1 en ev5 als de zijw&51 wordt hij met /roo gevuld4 ,inw5dig is de /a&e won+ #bf #a_/b duim hoog1 #i #a_/b duim bre$ en #ah duim diep2 7er wordt hi] v]ond]/eld dat de deur geslot5 is2 da> deze #a #a_/b duim dik is1 is de geop5de won+ #ai #a_/b duim diep74 ,er word5 drie rij5 /aafjes +es*ov53 elke rij bevat er #ab4 ,de ond]kant5 van de groev51 voor de /aafjes1 ligg5 #h #a_/d1 #af #a_/b en #bd #c_/d duim bov5 d5 bodem4 ,bov5 de bov5/e rij /aafjes blijft er dus nog e5e ruimte1 van #a #a_/b duim1 die di5t om de /aafjes gemakkelijk 9 de groev5 te kunn5 s*uiv54 ,e5e afbeeld+ dez] won+ ziet m5 9 fig4 #h4 ,wil m5 e5e /a&e won+ met e5 zw]m bezett51 dan s*uift m51 9 de beide ond]/e groev51 #e ( #f /aafjes1 zet hi] teg5 e5 v]kle9plankje1 ev5e5s +]igt als bov5 is opgegev51 en legt dekplankjes op de twe$e rij /aafjes4 ,9 het e]/e ja> zal hij aan deze #aj ( #ab /aafjes gewoonlijk g5oeg hebb54 ,wanne] de hem gegev5 ruimte volb\wd is1 geeft m5 hem toegang tot het bov5/e g$eelte d] won+1 de honigkam]4 ,9 de bov5/e groef s*uift m5 ook /aafjes1 wa>aan geheele wa/afels1 ( /rook5 da>van zijn gehe*t2 hi]op legt m5 dekplankjes1 want de ruimte bov5 deze /aafjes mag niet beb\wd word51 da> dit het uitnem5 d] tafels z\ bemoeijelijk54 ,de dekplankjes d] twe$e rij /aafjes blijv5 ligg51 ma> m5 /elt de honigkam] met het volb\wde g$eelte d] won+ 9 geme5s*ap1 door tuss*5 de deur en het laat/e dekplankje e5e reet van #a_/b duim te lat54 ,hi]door moet5 de bij5 opklimm52 zij zull5 dit spo$ig do5 wanne] m5 de voor/e wa/afel1 die 9 de honigkam] hangt1 zoo lang neemt dat zij voor de reet komt1 zond] deze e*t] te sluit54 ,9 de honigkam] zull5 de bij5 nu d5 zuiv]/5 honig1 vrij van bloem5/(1 oplegg52 ook zal er ge5 bro$ 9 word5 aangezet1 da> de mo$]bij er zi* zeld5 ( nooit he5 zal begev51 omdat de toegang te v] van het bro$ne/ v]wijd]d is1 en het ha> da> gewoonlijk ook te k\d zijn zal4 ,mogt de kon+9 zi* e*t] ook da>he5 begev51 dan moet m5 ha> d5 toegang zoo veel mogelijk belett51 door d5 b\w tot aan het bro$ne/ uit te nem5 en hi]teg5 e5 ( twee v]zegelde honigtafels te hang51 da> de mo$]bij zi* ov] deze tafels niet ligt he5 begev5 zal om l$ige cell5 te zoek54 ,voor de zek]heid kan m5 het v]kle9plankje nog teg5 de v]zegelde tafels zett51 de gat5 9 dit plankje e5 we9ig op55de4 ,het l$ige g$eelte d] won+ wordt nu w$]1 tot aan de deur volgehang54 ,mogt e5e ze] vru*tb>e mo$]bij1 ondanks deze voorzorg51 to* 9 de honigkam] opklimm51 dan moet m5 de bro$aanzett+ onmogelijk mak51 door ha> e5ig5 tijd 9 e5 mo$]huisje op te sluit54 ,teg5 d5 w9t] moet m5 de honigkam] geheel l$ig mak5 en ha> met /roo1 mos ( e5 kuss5 aanvull51 na de ret5 naauwkeurig digtgemaakt te hebb54 ,de$ m5 dit niet1 m5 z\ geva> loop5 dat de wat]damp1 die g$ur5de d5 zit d] bij5 gevormd wordt1 na> bov5 trok1 wa>door zij ge5 wat] z\d5 kunn5 bekom51 om ha> te dik vo$sel te v]dunn53 te midd5 van ha> voorraad moe/5 zij dan d5 hong]dood /]v56 ,ook de ruimte1 tuss*5 de deur en het v]kle9plankje1 wordt teg5 d5 w9t] met /roo ( mos gevuld4 ,zij moet t5 m9/e drie duim diep zijn4 ,is de b\w te groot1 zoodat deze ruimte kle9] is1 dan neemt m5 e5 ( me] tafels uit elke rij weg1 wa>door het v]kle9plankje diep] ges*ov5 kan word54 ,9 het voorja> geeft m5 ha> de wegg5om5 tafels t]ug4 ,m5 moet het v]kle9plankje 9 d5 w9t] niet teg5 het bro$ne/ lat5 /aan1 ma> er gevulde ( l$ige tafels tuss*5 hang51 da> dit d5 b\w w>m] maakt4 ,bev9dt m5 9 het voorja>1 na de e]/e vlugt d] bij51 dat de vull+ nat ( s*immela*tig is geword51 dan neemt m5 deze weg en geeft ha> e5e nieuwe2 _h m5 kuss5s gebruikt dan laat m5 die droog54 ,,zam5ge/elde ,,won+54 ,twee ( me] ,dzi]zon's*e won+5 kunn5 tot e5 geheel v]e5igd word51 hetge5 b\w/(f5 bespa>t en w>mtev]lies voorkomt4 ,de zam5ge/elde won+51 die m5 da>door v]krijgt1 zull5 wij ?ans nad] bes*\w51 beg9n5de met de dubbele4 ,de dubbele1 zo[el ligg5de als /a&e won+51 word5 ev5e5s v]va>digd als de enkelv\dige1 do* m5 maakt de b9n5wijdte e5 duim groot]1 dan tweemaal die d] enkelv\dige1 en dus #bj duim4 ,door e5 tuss*5s*ot1 van n duim dik1 dat aan beide zijd5 groev5 heeft1 die met die d] zijw&5 ov]e5kom51 wordt de won+ nu 9 twee volkom5 gelijke deel5 v]deeld1 die elk w$] #i #a_/b duim bre$ zijn4 ,bij de ligg5de won+ maakt m51 9 het midd5 d] bre$te van elk d] zijw&51 e5 vlieggat2 bij de /a&e da>5teg5 komt wel 9 elk5 zijw& e5 vlieggat1 ma> dit wordt zoo digt mogelijk na> d5 voorw& gebragt4 ,de dubbele heeft met vele zam5ge/elde won+5 het voordeel1 dat de v]e5ig+ d] zw]m5 teg5 d5 w9t] en hunne s*eid+ 9 het voorja>1 ze] gemakkelijk ges*i$t4 ,m5 maakt da>toe e5e op5+ 9 d5 tuss*5w&1 van #b #c duim bre$ en #a duim hoog1 die jui/ teg5ov] de beide vlieggat5 ligt1 zoodat m5 er doorhe5 kan zi54 ,de op5+ wordt met e5e h\t5 /op geslot5 en deze go$ beve/igd4 ,wanne] m5 nu 9 het naja> de 9 beide afdeel+5 d] won+ geplaat/e zw]m5 wil v]e5ig51 omdat het e5 van h5 ( wel beide aan voldo5d5 voorraad ontbreekt1 dan ontneemt m5 d5 geheel5 b\w aan di5 /ok1 welk5 m5 met d5 &]5 wil v]e5ig5 en voegt dez5 nog zoovele1 met honig en bro$ gevulde1 tafels toe1 als de v]e5igde zw]m zal behoev54 ,9 de l$ig gemaakte afdeel+ d] won+1 wordt de op5+ 9 d5 tuss*5w&1 na er de /op te hebb5 uitg5om51 9 v]b9d+ gebragt met het vlieggat1 door er e5 doorgang 9 te plaats51 gemaakt van e5 plankje1 wa>op aan beide kant5 latjes beve/igd zijn4 ,de bre$te en hoogte van d5 doorgang moet5 ov]e5kom5 met die van het vlieggat1 t]wijl hij 9 de l5gte jui/ 9 de won+ moet sluit54 ,alle bij5 word5 nu uit dit g$eelte d] won+ gejaagd1 wa>na het met hooi ( /roo aangevuld en geslot5 wordt4 ,de t]ugke]5de bij5 zull51 ha> eig5 vlieggat +a&e1 to* bij h>e bur5 kom54 ,om het ve*t5 te voorkom5 moet m5 de bij51 van beide /okk51 met muscuswat] bespr5kel5 en de mo$]bij uit di5 /ok vang51 di5 m5 met d5 &]5 wil v]e5ig54 ,beide vlieggat5 moet m5 nu geop5d lat52 want elke bij blijft door ha> eig5 vlieggat invlieg52 het &]e le]t zij niet k5n54 ,het z\ da>om niet bat51 wanne] m5 beide /okk5 9 e5e afdeel+ d] won+ plaat/e2 want elke bij z\ w$] na> ha> eig5 vlieggat t]ugke]5 en die het geslot5 vond5 z\d5 ( op &]e /okk5 v]vlieg5 en da> groote s*ade aanrigt51 ( omkom54 ,ev5 gemakkelijk als m5 nu de v]e5ig+ bew]k/elligd heeft1 kan m5 9 het voorja> de bij5 w$] s*eid54 ,die 9 het voorja> uitgebroeid zijn1 vlieg5 g$eeltelijk door het e5e1 g$eeltelijk door het &]e vlieggat1 ma> elke bij k5t er sle*ts n4 ,neemt m5 dus d5 doorgang w$] weg en sluit m5 de op5+ 9 d5 tuss*5w&1 na d5 b\w ov] beide afdeel+5 d] won+ v]deeld te hebb51 dan is de s*eid+ volbragt4 ,d5 nieuw5 /ok geeft m5 het mee/e1 en vooral al het geslot5 bro$1 ma> zorgt ook hem e5e tafel met ong$ekt bro$ te gev52 want ge5e mo$]bij hebb5de1 moet hij hulpcell5 aanzett5 en hij zal dit d5 e]/volg5d5 na*t do54 ,_h de oude /ok re$s mo$]wieg5 aangezet1 dan geeft m5 d5 nieuw5 e5e tafel1 wa>9 er zi* e5e bev9dt2 de bij51 aan deze gewoon zijnde1 zull5 ha> blijv5 bebroeij5 en 9 we9ige dag5 w$] e5e kon+9 hebb54 ,weg5s de jonge mo$]bij zal de /ok dat ja> niet zw]m51 do* hij kan da>5teg5 e5 go$e honig/ok word54 ,het is ook omdat er g]uim5 tijd v]loopt1 e] dat de mo$]bij bevru*t kan zijn en dus met de eij]lage beg9t1 dat m5 d5 nieuw5 /ok het op het uitkom5 /a&e bro$ moet gev51 en het is ook go$ hem van tijd tot tijd e5e tafel met bro$ toe te voeg51 totdat m5 ov]tuigd is dat de jonge kon+9 bevru*t is4 ,9 d5 &]51 die de bevru*te mo$]bij beh\dt1 gaat de eij]lage g]egeld voort4 ,bij de driev\dige won+ wordt de b9n5af/& d] zijw&5 #cj #a_/b duim g5om51 welke ruimte nu door twee tuss*5s*ott51 van #a duim dik1 9 drie vakk51 elk van #i #a_/b duim bre$1 v]deeld wordt4 ,het vlieggat d] middel/e afdeel+ komt midd5 9 d5 voorw&2 die d] buit5/e word5 9 de zijw&51 zoo na mogelijk bij d5 voorw& gemaakt4 ,als algeme5e regel1 voor de plaats+ d] vlieggat51 moet m5 9 het oog h\d5 dat zij1 zoo wel ond]l+ als van de deur1 zoo v] mogelijk v]wijd]d moet5 zijn4 ,indi5 m51 bij d5 voornoemd5 af/& d] zijw&51 d5 inw5dig5 af/&1 tuss*5 d5 bodem en d5 bov5w&1 #ed duim neemt en de +eslot5 ruimte door e5e plank1 van e5 duim dik1 9 twee gelijke deel5 v]deelt1 die elk #bf #a_/b duim hoog zijn zull51 dan v]krijgt m51 na deze 9 de bre$te elk w$]1 door tuss*5s*ott51 9 drie gelijke deel5 v]deeld te hebb51 de zesv\dige won+4 ,bij deze kom5 nu 9 d5 voorw& en 9 elk d] zijw&5 twee vlieggat5 bov5 elk&]4 ,maakt m5 de won+ nog e5e v]diep+ hoog]1 dan ont/aat de neg5v\dige won+1 die van alle zam5ge/elde het mee/ aan te bevel5 is1 weg5s de g]egelde v]deel+ d] vlieggat54 ,het volk van elk5 /ok heeft da>bij e5e vrije vlugt en kan niet gemakkelijk v]vlieg51 hetge51 wanne] de vlieggat5 9 dezelfde rigt+ en digt bij elk&] geplaat/ zijn1 niet zeld5 tot v]w>r+ en groot v]lies aanleid+ geeft4 ,word5 drie zesv\dige1 /a&e won+51 zoo geplaat/1 dat h>e voorw&5 teg5 het zuid51 het oo/5 en het we/5 /aan1 t]wijl zij1 met de kant5 d] zij- en a*t]w&51 elk&] aanrak51 dan zal er teg5ov] het noord5 e5e ruimte door ha> word5 +eslot51 welk] bre$te en diepte gelijk is aan de bre$te d] won+54 ,sluit m5 deze op5+ nu met e5e deur1 en ov]dekt m5 ha> en de won+5 met n dak1 dan heeft m51 op e5e ze] kle9e ruimte1 a*tti5 bij5kolonin geplaat/1 van welke er1 na> het zuid5 zes1 en na> elk d] drie ov]ige w9d/rek5 vi]1 zull5 uitvlieg54 ,wanne] m5 nu teg5 d5 w9t] de hoek51 wa> de won+5 teg5 elk&] /aan1 en ook die1 tuss*5 de ond]zijde van het dak en de bov5w&5 d] won+51 met /roo vult1 en teg5 de deur /roomatt5 /elt (1 wat nog bet] is1 e5e dubbele deur aanbr5gt1 dan zal 9 de ruimte1 door de won+5 +eslot51 de k\de niet gemakkelijk doordr+51 t]wijl het er volkom5 donk] 9 zijn zal4 ,m5 behoeft nu de a*t]zijde d] won+5 niet met mos te vull51 do* hangt 9 de l$ige ruimte wa/afels4 ,maakt m5 nu 9 de deur5 ook vlieggat51 dan kan m5 de buit5/e sluit52 want door de a*t]/e zull5 zij voldo5de van v]s*e lu*t voorzi5 word52 kwam5 zij zelf e5s aan het vlieggat1 dan z\d5 zij1 me55de dat het na*t 01 t]/ond w$] t]ugke]54 ,bet] en gemakkelijk] kan m5 zijne /okk5 niet do5 ov]w9t]52 m5 moet sle*ts zorg51 door e5 pa> togtgat51 v]s*e lu*t 9 de afgeslot5 ruimte te kunn5 br5g54 ,wanne] e5s e5 s*oone dag invalt1 dan is het op55 van de buit5/e vlieggat5 voldo5de1 om de bij5 te do5 uitvlieg52 t]wijl m5 er die1 welk] vlieggat5 niet door de zon bes*55 word51 toe kan opwekk51 door ha> met e5 we9ig laauw51 v]dund5 honig te bespr5kel51 dat het gemakkelijk/ ges*i$t met e5e spuit1 wa>van de pijp gebog5 is2 deze door het vlieggat /ek5de1 en d5 /raal na> bov5 rigt5de1 treft m5 zek] de bij54 ,na e5ige oog5blikk5 zull5 nu alle /okk5 voorspel5 en zi* re9ig54 ,sluit m5 des avonds de vlieggat5 w$]1 dan zijn de /okk5 9 hun w9t]toe/& t]uggebragt4 ,het ligt 9 d5 a>d d] zaak1 dat zam5ge/elde won+5 moeijelijk zijn voor h51 die met de bij5 reiz52 wanne] zij met honig gevuld zijn1 wordt het v]vo]5 moeijelijk1 weg5s h>e zwa>te4 ,da>toe gebruikt m5 dan ook alle5 dubbele won+51 wa>van m5 er twee ( drie op elk&] plaat/ en met n dak b$ekt4 ,v]plaat/ m5 deze nu1 dan zull5 de bij5 zi* t]/ond te huis gevoel51 wanne] de won+5 w$] zoo op elk&] ge/eld en met het dak g$ekt zijn1 als zij dit vroeg] w>54 ,ma> ook het v]vo]5 d] dubbele won+5 wordt nog ze] la/ig door h>e zwa>te1 wa>om m5 mee/al de voorkeur s*5kt aan enkelv\dige1 ligg5de won+51 die zoo +]igt zijn1 dat zij op elk&] geplaat/ kunn5 word54 ,het is hi] de plaats om nog e5e won+ te bes*rijv51 welk] zam5/ell+ ik zelf b$a*t heb1 en die mij1 zo[el weg5s ha> gemak1 als om ha> bevallig aanzi51 ze] voldoet4 ,zij is ook ze] ges*ikt voor h51 die met de bij5 trekk51 do* zij moet ev5 als de korv5 9 e5 /al geplaat/ word51 da> de eig5s*ap ha> ontbreekt1 dat er e5ige op elk&] geplaat/ en met n dak ov]dekt kunn5 word54 ,wil m5 ha> e*t] afzond]lijk plaats51 dan kan dit ook ges*i$51 wanne] m5 ha> met e5 los h\t5 ( z9k5 dak ov]dekt1 en ha> alzoo voor d5 reg5 bes*]mt4 ,m5 ziet ha> 9 fig4 #i afgebeeld4 ,voor de beide zijw&5 maakt m5 van /rook51 t] bre$te van #c en t] dikte van #c_/d duim1 ram51 die buit5w]ks #bj duim hoog en #bd duim lang zijn4 ,de e5e zijde van elk di] ram5 wordt bekle$ met e51 op de vroeg] v]melde wijze1 geploegd en gelijmd blad1 van gelijke hoogte en l5gte als het raam1 bij e5e dikte van #c_/d duim4 ,9 deze blad5 word5 twee groev5 gemaakt1 wa>9 de /aafjes ges*ov5 moet5 word54 ,de ond]kant5 dez] groev5 neemt m5 #h #a_/b en #af #c_/d duim bov5 d5 ond]r& d] blad54 ,ook de sponn+51 die tot aanslag d] deur5 moet5 di551 word5 9 deze blad5 ges*aafd4 ,m5 maakt ha> beide ruim #a_/d duim diep2 de voor/51 wa>van er hi] e5e gezi5 wordt bij abcd1 geeft m5 e5e bre$te ab van #d duim1 t]wijl die d] a*t]/5 sle*ts #a #a_/b duim wordt g5om54 ,9 het midd5 van het raam br5gt m51 op de buit5zijde van het blad1 e5 klamp aan1 van #a duim dik4 ,zijne be/emm+ is het va/h\d5 d] spijk]s1 die1 na de opvull+1 de beide lij/5 ef en gh 9 het midd5 het doorbuig5 moet5 belett52 hij behoeft dus niet bre$ te zijn4 ,zijn nu de w&5 zoov] g]e$1 dan word5 zij met /roo gevuld1 wa>ov] e5 /roomatje gelegd wordt1 dat door vi] lij/51 lm1 ef1 gh en ik wordt ne]g$rukt4 ,m5 neemt deze lij/5 #b duim bre$ en #a_/b duim dik4 ,zij word5 /a&e aangebragt1 twee gelijk met de voor- en a*t]kant5 van het raam en de beide &]5 op ond]l+ gelijke af/&5 da> tuss*54 ,teg5 de nu voltooide zijw&5 wordt e51 te vor5 behoorlijk aan e5 geploegde en gelijmde bodem1 van #a duim dik1 gespijk]d4 ,de af/& d] zijw&5 wordt w$] #i #a_/b duim g5om51 wa>toe de bodem #af #a_/b duim bre$ zal moet5 zijn1 wil m5 de lij/5 lm1 ef1 gh en ik1 9 n vlak met de kant5 van d5 bodem do5 vall51 gelijk dat 9 de figuur geteek5d is4 ,aan de voor- en de a*t]zijde wordt nu1 bov5 op de zij/ukk51 e5e /rook1 van #d duim bre$ bij #a_/b duim dik1 gebragt1 die met de buit5kant5 gelijk komt4 ,deze /rook51 wa>van m5 er e5e bij no voorop ziet1 h\d51 met d5 bodem1 de zijw&5 #i #a_/b duim van elk&] v]wijd]d4 ,bov5 aan de zijw&5 word5 nu lij/5 pq en rs1 van #c duim bre$ en #c_/d duim dik1 gebragt1 die #a duim op d5 w& ligg5 en da> dus #b duim bov5 uit/ek51 t]wijl zij voor en a*t] gelijk met de voor- en a*t]w&5 kom54 ,tuss*5 deze beide lij/5 br5gt m5 nu voor en a*t]1 op de kant5 d] /rook5 wa>door de zijw&5 aane5 geh\d5 word51 latt5 tu en vw1 van #c_/d duim dik en #a #a_/b duim hoog1 wa>van de bov5kant51 met die d] op de zijd5 aangebragte lij/51 9 n vlak zull5 ligg54 ,op de zijw&5 legt m51 tuss*5 de beide /rook51 die h5 bije5 h\d51 plankjes1 van #a_/b duim dik1 die de op5+ geheel sluit54 ,bov5 deze plankjes is nu1 tuss*5 de lij/51 e5e ruimte van #a #a_/b duim hoog1 wa>9 e5e /roomat gelegd wordt4 ,voor de voor/e deur maakt m5 van /rook51 van #c #a_/b duim bre$ en #c_/d duim dik1 e5 raam1 dat jui/ 9 de op5+ sluit1 en dus buit5w]ks #aj duim bre$ en #bj duim hoog is4 ,d5 e55 kant er van bekle$t m5 met plankjes1 van #a_/b duim dik1 die d5 b9n5kant d] deur moet5 vorm54 ,da>na wordt het met /roo gevuld1 en dit met drie lij/5 nerg$rukt4 ,9 deze deur wordt het vlieggat aangebragt1 zooals dat op bl4 #hf is opgegev54 ,de a*t]deur wordt van dw>s ov] elk&] ligg5de plank51 van #c_/d duim dik gemaakt1 zooals op bl4 #hg voor de ligg5de won+ is gezegd4 ,door vi] w]vels x1 ij1 z en a' word5 de deur5 geslot54 ,de honigkam] v]valt 9 deze won+54 ,ik s*uif t5 m9/e 9 elke groef #h /aafjes en zet da> teg5 e5 v]kle9plankje als bov5 bes*rev5 w]d4 ,9 de ruimte tuss*5 dit en de deur1 laat ik d5 honig drag54 ,bij ze] ruime honigdragt1 kan m5 e5 g$eelte van het dek wegnem5 en door de op5+ e5 van ond]5 op51 met wa/afels gevuld ka/je1 van dunne plankjes gemaakt1 op de bov5/e rij /aafjes plaats53 de bij5 zull5 deze tafels voldrag54 ,als de dragt geindigd is neemt m5 het ka/je w$] weg4 ,ook kan m5 op de bov5/e rij /aafjes kle9e gevlo*t5 korfjes ( groote bi]glaz51 wa>9 wa/afels beve/igd zijn1 plaats52 ook deze zull5 zij voldrag54 ,het spreekt van zelf dat1 wat m5 er ook op plaats5 mag1 voor e5e go$e afsluit+ d] gemaakte op5+ gezorgd moet word52 de bij5 z\d5 er &]s to* e5 uitgang door hebb5 en1 wat veel erg] zijn z\1 m5 z\ e5 vrij5 toegang voor roov]s op556 ,wanne] m5 glaz5 op de /aafjes zet1 dan moet5 deze voor het li*t b$ekt word52 het e5v\dig/ is er e5 bloempot ov] te zett54 ,met de ,dzi]zon's*e won+5 nu bek5d geword5 zijnde1 vraagt m5 zi*zelv5 af3 v]di55 deze won+5 nu w]kelijk1 bov5 alle vroeg] 9 gebruik zijnde1 de voorkeur1 ( moet m5 h5 geloov51 die bew]5 dat zij me] a>dig dan nuttig zijn4--,mogt deze twijfel ook bij enkele van mijne lez]s ont/aan zijn1 de opsomm+ van e5ige voorregt5 d] won+5 met loss5 b\w zal di51 hoop ik1 t]/ond w$] wegnem54 ,bij deze won+5 kan m5 zi* ov]tuig5 ( er e5e mo$]bij aanwezig is1 en zoo ja1 ( zij die eig5s*app5 bezit1 die voor de welva>t van d5 /ok noodig zijn3 ( zij vru*tba> is en het bro$ g]egeld afzet1 zond] er l$ige plaats5 tuss*5 te lat5 (1 wat nog erg] is1 hommelbro$ ond] het w]kbij5bro$ aan te zett54 ,m5 kan er zi* van v]zek]5 dat e5e jonge mo$]bij ge5 gebrek aan de vleugels heeft1 dat ha> het h\d5 d] bevru*t+s-uitvlugt z\ belett52 ( zij vru*tba> geword5 en met de eij]lage begonn5 is1 en ( er volk g5oeg aanwezig is om de eij]5 te bebroeij5 en voorraad op te hal54 ,met veel me] zek]heid1 dan het weg5 met de h& dit le]5 kan1 ziet m5 9 deze won+1 ( zij rijk ( arm aan volk en voorraad is1 ( er veel ( we9ig bro$ is aangezet4 ,9 ge5e &]e won+ kan m5 het natuurlijk ev5wigt zoo spo$ig en gemakkelijk1 en tev5s zoo doelmatig h]/ell51 als dit hi] door het inhang5 van tafels1 met bro$1 honig ( bloem5/( gevuld1 kan ges*i$54 ,is m5 van d5 go$5 /aat zijn] ov]/&]s v]zek]d1 dan gaat m5 d5 w9t] g]u/ te gemoet1 en wanne] er met het voorja> w$] lev5 en b$rijvigheid 9 d5 /ok ont/aat1 dan kan m5 met e5e ,dzi]zon's*e won+ h&el51 zoo als ge5e &]e dat toelaat4 ,zond] het bro$aanzett5 9 het m9/ te v]/or51 kan m5 het bro$ne/ v]nieuw51 het hommelwas geheel v]wijd]5 en de bes*adigde tafels met nieuwe v]wissel54 ,+eslop5 wasmott5 kunn5 weggevang5 en de won+ kan geheel g]e9igd word54 ,wanne] e5 natuurlijke zw]m ( e5 kun/zw]m wordt opgezet1 dan kan m5 hem zond] groote onko/5 zijne voorraads*ur5 gev51 wa>door m5 hem v]s*eid5e dag5 van inspann+ bespa>t1 die hij aan de wasb]eid+ z\ hebb5 moet5 op(f]53 de moeite en ko/5 van deze uitru/+ zal m5 ruim beloond zi54 #ab ,het zw]m5 kan m5 zo[el bevord]5 als v]h9d]51 en wanne] m5 kun/zw]m5 v]langt te mak51 weet m5 vooruit dat het oogm]k b]eikt zal word54 ,onvolb\wde /okk5 kunn5 9 d5 h]f/ ze] gemakkelijk met elk&] v]e5igd word5 en 9 ge5e won+ ges*i$t de honigoog/ zoo gemakkelijk als 9 die van ,dzi]zon4 ,ma> wa> z\ ik e9dig51 indi5 ik alles wilde opsomm51 wa>toe deze won+5 ons 9 /aat /ell58 ,i$] bij5kweek]1 die behoorlijk nad5kt1 zal moet5 erk5n51 dat h>e inrigt+ hoog/ doelmatig is en dat er bij ha> gebruik ge5e sprake van a>digheid zijn kan1 ma> dat het e5e nieuwe le]wijze geldt1 die de bij5teelt op e5e hoogte zal br5g51 wa>aan m5 vroeg] niet kon d5k54 ,is het dan ook wa> dat ,dzi]zon's won+5 ge5 honig zweet5 kunn52 dat er ge5 honig kan word5 +ezameld1 wanne] de natuur hem niet oplev]t2 niet m9d] wa> is het1 dat zij van het groot/e gewigt zijn1 vooral 9 die /rek51 wa> de honig sle*ts spa>zaam en g$ur5de e5 kort5 tijd kan v]zameld word51 t]wijl zij1 ook 9 honigrijke /rek51 met het mee/e voordeel word5 aangew5d4 ,wie nu ,dzi]zon's le]wijze volg5 wil1 zorge dat zijne won+5 zoo volkom5 mogelijk zijn4 ,w>5 zij to* onnaauwkeurig gemaakt1 zoodat de /aafjes1 ( 9 de groev5 klemd51 ( er uit kond5 vall51 9 beide gevall5 z\ m5 de won+5 v]oordeel5 en geva> loop5 om zijn teg5spo$ aan de le]wijze te wijt51 t]wijl de sle*te zam5/ell+ d] won+5 er de s*uld van droeg4 ,bij e5e naauwkeurige bew]k+ is1 om ha> nut niet v]lor5 te do5 gaan1 /evigheid e5 ho(dv]eis*te2 zij moet5 ha> vorm beh\d5 en ge5e s*eur5 ( op5+5 v]krijg54 ,bij de zam5ge/elde won+5 moet m5 er ook vooral op lett51 de tuss*5w&5 zoo aan te br5g51 dat de bij5 van v]s*ill5de /okk5 niet bij elk&] kunn5 kom51 want dit z\ ha> te zam5 do5 omkom54 ,wil m5 nu e5 zw]m 9 e5e won+ plaats51 dan moet5 vooraf wa/afels aan de /aafjes gehang5 word54 ,hi]door geeft m5 hem de aanwijz+ hoe er geb\wd moet word54 ,liet m5 dit geheel aan de willekeur d] bij5 ov]1 9 de mee/e gevall5 z\d5 zij d5 b\w dw>s aan de /aafjes hang51 wa>door zijne uitneemba>heid geheel v]vall5 z\4 ,is ha> e5e aanwijz+ gegev51 dan ond]w]p5 zij zi* onvoorwa>delijk1 d5 b\w met e5e bewond]5swa>dige gelijkmatigheid v]volg5de 9 die rigt+1 die m5 ha> aangegev5 heeft4 ,m5 moet voor deze aanwijz+ wa/afels hebb51 die m5 uit zijne eig5e /okk5 nem5 kan1 en1 zoo deze die niet miss5 kunn51 is m5 v]pligt ha> te koop54 ,de kle9/e /ukjes dez] tafels moet m5 met zorg bew>51 want veelal heeft m5 er groote behoefte aan4 ,aanvankelijk moet5 9 de won+ niet me] dan a*t ( hoog/5s ti5 /aafjes1 wa>aan wa/afels ( g$eelt5 da>van zijn beve/igd1 word5 gehang54 ,de bij5 will5 ha> all5 bezett51 en z\d51 zoo het getal groot] 01 h>e kra*t5 te veel v]deel51 en de voor d5 wasb\w v]eis*te w>mte niet kunn5 ontwikkel54 ,zijn deze tafels volb\wd en met bro$ en voorraad gevuld1 dan voegt m5 er w$] e5 pa> bij1 ma> nooit te veel 9 e5s4 ,vr de beve/ig+ d] tafels aan de /aafjes1 moet m5 zi* ov]tuig5 dat zij regt zijn2 w>5 zij dit niet1 dan z\d5 zij er aan d5 e55 kant ov]/ek5 en aan de &]e zijde niet tot aan d5 kant van het /aafje reik54 ,v]volgd5 nu de bij5 d5 b\w1 dan z\d5 zij de tafels aan elk&] ( t5 m9/e met bogt5 b\w51 wa>van de s*uld niet bij ha> z\ ligg54 ,heeft m5 sle*ts kromme tafels1 dan moet m5 die vooraf regt mak51 door ha> 9 de zon ( door e5e za*te w>mte week te mak51 en op e5 plat vlak1 met e5e kle9e1 gelijkmatige drukk+1 n$] te legg52 ik doe dit tuss*5 twee boek54 ,na de bekoel+ blijv5 zij regt4 ,m5 snijdt de tafels zoo1 dat zij de bre$te d] won+ hebb51 wa>9 zij geplaat/ moet5 word51 h>e hoogte gelijk nem5de aan die1 wa>toe m5 geb\wd wil hebb54 ,er moet ook op de rigt+ d] cell5 gelet word52 de bij5 b\w5 deze to* e5igz9s s*u9s na> bov5 /a&e2 plaat/e m5 de tafel omgeke]d 9 de won+1 zij z\d5 ha> moet5 v]b\w54 ,is m5 niet ruim van tafels voorzi51 dan is het voldo5de e5e /rook1 van #a duim bre$1 aan de /aafjes te he*t51 zoo zij sle*ts de geheele l5gte van het /aafje b$ekt2 bij groote behoefte kan m5 zelfs vol/aan met aan elk /aafje e5 pa> kle9e /ukjes van wa/afels te beve/ig54 ,hoe held]d] de kleur d] tafels is1 des te bet] zijn zij4 ,sprokkelige1 die bij de m9/e aanrak+ kruimel51 kunn5 niet di552 want de bij5 bijt5 deze af en drag5 de /ukk5 buit5 de won+2 9 plaats van ha> e5e di5/ te bewijz51 z\ m5 ha> dus veel w]k bezorg54 ,bij groote behoefte kan m5 ook gebruik mak5 van geheel zw>t geword5 tafels1 ma> van deze neemt m5 altijd ma> /rook51 die de bij5 e]/ zuiv]5 en da>door voor ha> gebruik ges*ikt mak54 ,de aanhe*t+ d] tafels ges*i$t met 01 dat m5 da>toe langzaam smelt 9 e5 blikk5 bakje1 welks l5gte gelijk is aan die d] /aafjes4 ,9 het gesmolt5 0 doopt m5 d5 te vor5 glad gesn$5 kant d] tafel en zet ha> met spo$ op het /aafje1 zorg5de dat zij er go$ regt op /aat2 met de h& wordt zij nu e5 we9ig aang$rukt en met de bekoel+ van het 0 is de aanhe*t+ voltooid4 ,dit beve/ig5 met 0 gaat spo$ig1 do* het is ko/ba> en m5 heeft we9ig tijd om de tafel de v]eis*te rigt+ te gev54 ,door de ,bi55-,zeitung1 voor #aheg1 heb ik e5e &]e wijze le]5 k5n51 die aanbevel+ v]di5t4 ,zij be/aat da>9 dat m5 op twee ( drie plaats5 van d5 regtgesn$5 kant d] tafel1 e5 we9ig van de kalklijm legt1 die voor het lijm5 d] won+5 di5t1 en ha> nu va/ op het /aafje drukt4 ,na e5 pa> dag5 is deze lijm droog4 ,nog gemakkelijk] ges*i$t de aanhe*t+ met t>w5bloem1 die met wat] tot e5e dikke pap gemaakt is4 ,deze beve/igt de tafels volkom51 en de bij5 hebb5 er ge5 h9d] van4 ,van alle middel5 is dit wel het be/e2 het kan altijd bij de h& zijn1 het is ze] go$koop en m5 heeft behoorlijk tijd om de tafel regt te zett51 t]wijl dat zij na #bd ur5 /evig beve/igd is4 ,het beve/ig5 d] wa/afels aan de /aafjes kan e5ige dag5 voor dat zij gebruikt moet5 word5 re$s ges*i$51 wanne] m5 ha> dan ma> 9 e5e l$ige won+ hangt en deze geheel sluit1 ook het vlieggat1 opdat er ge5e wasmott5 b9n5 kunn5 dr+5 en h>e eij]5 9 de cell5 legg54 ,aan i$] /aafje behoeft de aanhe*t+ ma> e5s te ges*i$52 want bij d5 honigoog/ snijdt m5 de tafels niet geheel van de /aafjes af1 ma> laat er e5e /rook van e5 halv5 duim aan zitt54 ,m5 legt deze /aafjes aldus1 g$ur5de e5ige ur51 op d5 bodem van e5e bevolkte won+2 de bij5 zull5 d5 uit de v]brijzelde cell5 vloeij5d5 honig oplikk51 wa>na m5 de /aafjes bew>5 kan4 ,,de ,,bij5/al4 ,om de bij5won+5 voor d5 onmiddellijk5 invlo$ van de wersge/eldheid te beveilig51 plaat/ m5 ha> 9 zoog5aamde bij5/&5 ( /all54 ,bij de ,dzi]zon's*e won+5 z\d5 zij geheel gemi/ kunn5 word54 ,m5 kan deze to* gemakkelijk voor d5 reg5 bew>52 t]wijl dat die1 welke uit zes ( me] tot e5 geheel v]e5igde afdeel+5 be/aan1 9 ge5 /al geplaat/ kunn5 word54 ,heeft m5 e5 doelmatig lokaal bes*ikba>1 wa>9 m5 de enkelv\dige en dubbele won+5 g$ur5de d5 w9t] kan plaats51 dan a*t ik het bezit van e5 /& niet e5s bijzond] w5s*elijk4 ,het is to*1 voor het go$ slag5 d] bij5teelt1 van ze] veel belang1 dat de won+5 v] van elk&] v]wijd]d zijn4 ,groote bij5/all51 wa>9 twee ( drie rij5 korv5 bov5 elk&] /aan1 mog5 voor het oog s*oon zijn1 vooral wanne] zij geheel bezet zijn1 omdat m5 alle /okk5 met e5 oogopslag kan zi5 vlieg52 zij zijn e*t] ze] nadeelig4 ,er he]s*t to* 9 d5 omtrek dez] /all5 mee/al e5 ze] /]ke honigreuk1 die niet zeld5 roov]ij uitlokt1 en de bij5 uit de bov5/e won+5 v]vlieg5 veelal op de ond]/e2 vooral zwakke /okk5 word5 er gewoonlijk nog zwakk]2 wanne] b4 v4 de jonge bij5 uit e5 zwakk5 /ok ha> e]/e voorspel h\d51 t]wijl ook de bij5 van /]k]e /okk51 9 h>e nabijheid voorspel51 dan v]lokk5 deze door ha> /]k] gezang de e]/5 om zi* bij ha> te voeg54 ,bij het zw]m5 zijn groote bij5/&5 ook ze] nadeelig4 ,wanne] to* de mo$]bij door e5ig gebrek niet vlieg5 kan1 ( om e5e &]e r$5 door de bij5 gemi/ wordt1 dan zull5 zij w$] op d5 mo$]/ok t]ug will5 vlieg51 ma> 9 de v]w>r+ zull5 vel5 op de 9 de nabijheid /a&e /okk5 vall5 en da> f word5 afge/ok51 f de ha> onbek5de mo$]bij voor e5e vreemde indr+/] h\d5 en ha> afmak54 ,ook is het digt bij elk&] /aan d] won+5 geva>lijk voor jonge mo$]bij51 die van h>e bevru*t+s-uitvlugt t]ugke]51 da> zij niet zeld5 op naburige /okk5 v]dwal5 en da> e5 zek]5 dood v9d54 ,de beide laat/e bezw>5 zijn zek] ho(doorzak51 dat m5 op groote bij5/&5 zooveel ov] mo$]loo%eid klaagt1 t]wijl dat deze1 bij vrij /a&e won+51 zeld5 voorkomt4 ,de /all51 die m5 het mee/ bij de bij5h\d]s aantreft1 be/aan uit lage afdakk51 welke aan de voorzijde #d en aan de a*t]zijde #c #c #a_/b voet hoog zijn1 t]wijl de diepte #c voet b$raagt4 ,van bov5 word5 zij met pann5 g$ekt1 en de zij- en a*t]w&5 word5 met plank51 /roo ( riet digtgemaakt2 de voorzijde blijft geheel op54 ,9 deze /all5 plaat/ m5 de won+5 naa/ elk&] op e5 plank5 vlo]1 die #a voet bov5 d5 grond ligt4 ,zij zijn ze] e5v\dig1 ma> hebb5 teg5 zi*1 dat m5 de /okk51 alle5 vr d5 /& /a&e1 kan beh&el51 hetge5 om v]s*ill5de r$55 nadeelig is2 bij de zam5/ell+ wordt ook niet gezorgd1 dat de voorzijde 9 d5 w9t] geslot5 kan word51 en het geheel is mee/al ook niet volkom5 digt gemaakt4 ,mijne /all5 zijn wel ko/ba>d]1 do* zij beantwoord5 ook veel bet] aan hunne be/emm+4 ,zij zijn #cj voet lang1 #c #a_/b voet diep1 aan de voorzijde #c #a_/b en aan de a*t]zijde #d #a_/b voet hoog1 zoodat zij vooraan1 9 e5e da> aangebragte goot1 afwat]54 ,voor d5 voorw& neemt m5 als ond]legg] e5e rib van #d duim bre$ en dik1 en als bov5legg] e5e rib van #d duim bre$ en #f duim dik4 ,deze legg]s word5 door zev5 /a&e /ijl51 van #d duim bre$ en dik1 met p5 en gat aan elk&] v]bond54 ,de /ijl5 word5 op gelijke af/&5 van elk&] geplaat/1 zoodat m5 9 d5 voorw& nu zes vakk5 heeft1 die met deur5 geslot5 word54 ,de sponn+51 wa>9 deze deur5 ru/51 v]krijgt m5 door aan de b9n5zijde teg5 de legg]s doorloop5de latt51 van #b duim bre$ en #a duim dik1 te spijk]51 die er #a duim opligg5 en er ev5 zooveel ov]he5 /ek54 ,tuss*5 deze latt5 word5 op de /ijl5 /rook51 van #f duim bre$ en #a duim dik1 beve/igd1 zoodat zij er aan beide zijd5 #a duim buit5 kom52 7voor d5 e]/5 en d5 laat/5 /ijl1 behoeft het ma> e5e lat te zijn1 als op de legg]s1 want zij moet da> ma> aan e5 kant ov] d5 /ijl kom574 ,voor de deur5 maakt m5 ram51 die 9 deze vakk5 pass51 van /rook5 duims h\t1 van #b #a_/b duim bre$4 ,deze ram5 word5 met /roo gevuld4 ,hi]voor spijk]t m5 op de e5e zijde1 aan werskant5 /rook51 van #c duim bre$ en #c_/d duim dik1 en tuss*5 deze met gelijke tuss*5ruimt5 nog drie latt51 die ook #c_/d duim dik moet5 zijn4 ,het raam wordt nu met /roo gevuld1 dat beve/igd wordt door de &]e zijde ev5zoo te bespijk]51 als met de e]/e ges*i$ is4 ,da>na beplei/]t m5 het /roo1 tuss*5 de /rook51 met e5 m5gsel van kalk1 leem1 zaagsel en koeme/4 ,de deur5 zijn aan de kant5 nu #d duim dik1 en sluit5 dus jui/ 9 de sponn+52 door vi] w]vels1 die op de /ijl5 beve/igd zijn1 zet m5 ha> va/4 ,de a*t]w& wordt op dezelfde wijze gemaakt1 als voor d5 voorw& nu is opgegev52 de hoogte behoeft sle*ts #a voet groot] g5om5 te word54 ,voor d5 bov5legg] kan m5 e*t] vol/aan met e5e rib van #d duim bre$ en dik2 9 d5 voorw& wordt de groot]e dikte v]eis*t1 om plaats voor de goot te bekom51 zond] dat deze het uit- en inzett5 d] deur5 v]h9d]t4 ,de zijw&5 maakt m5 van ov] elk&] g]abatte]de plank54 ,zij word5 aan de voor- en a*t]w&5 beve/igd door middel van zw>e ijz]5 kramm51 die 9 de uite9d5 d] legg]s geslag5 zijn1 en door op5+5 9 de zijw&5 zoov] na> buit5 kom51 dat er da> wigg5 9 ge/ok5 kunn5 word54 ,het dak wordt van plank5 gemaakt1 die aan de a*t]zijde1 voor het inwat]51 #d duim uit/ek5 en op de bov5legg]s d] voor- en a*t]w&5 zijn beve/igd4 ,ov] de nad5 word5 t5gels gelegd4 ,dit dak wordt nu nog met pann5 g$ekt1 wa>na m5 aan d5 voorkant e5e z9k5 goot aanbr5gt4 ,9 fig4 #aj ziet m5 e5 g$eelte van zulk e5 /& afgebeeld1 wa>bij de pann5 en de goot zijn weggelat54 ,9 plaats van de /roodeur51 die ik bov5 opgaf1 kan m5 plank5 deur5 gebruik54 ,deze zijn veel gemakkelijk] te mak51 do* zij do5 me] w>mte v]lor5 gaan1 en zijn ook me] aan trekk5 ond]hevig4 ,zet m5 d5 geheel5 /al1 zooals hij hi] bes*rev5 w]d1 op e5e rollaag1 dan zal de prijsv]hoog+ ruim v]go$ word5 door de groot]e duurzaamheid1 die hij da>door v]krijgt4 ,9 dez5 /al zet ik e5e losse /ell+1 wa>op de won+5 gezet word54 ,zij wordt gemaakt van twee ribb51 van #d duim bre$ en #f duim dik1 die op zes pa> poot5 ru/54 ,elk pa> poot5 wordt1 aan de ond]zijde d] ribb51 aan elk&] beve/igd1 zoodat deze b9n5w]ks ov]al #f duim van elk&] v]wijd]d zijn4 ,de bov5kant d] /ell+ moet #a voet bov5 d5 grond kom54 ,ond] elk5 poot legt m51 voor het rott5 en het 9 d5 grond zakk51 e5 plavei/e54 ,de ,dzi]zon's*e won+5 kunn5 onmiddellijk op deze /ell+ geplaat/ word51 do* de /rookorv51 die ond]aan op5 zijn1 moet5 op plank5 /aan4 ,9 plaats van e5 doorloop5d51 plank5 vlo] hi]voor te nem51 maak ik vi]kante blad51 van #ah duim lang en bre$1 die uit twee aan elk&] geploegde duimsplank5 be/aan1 welke aan de ond]zijde door e5 klamp1 van #f duim bre$1 aan elk&] v]bond5 zijn4 ,deze klamp pa/ nu tuss*5 de legg]s d] /ell+1 zoodat m5 het blad da>ov] v]s*uiv5 kan1 zond] dat het er af kan vall54 ,op de kop-e9d5 d] plank5 spijk]t m51 voor het trekk5 en spr+51 nog e5e duimslat4 ,i$]e korf wordt nu op zulk e5e ond]plank geplaat/4 ,dat elke korf zijne eig5e ond]plank heeft1 geeft geleg5heid1 om d5 korf opligt5de1 de plank weg te nem51 en er e5e s*oone voor 9 de plaats te legg54 ,de wegg5om5e wordt nu s*oon gemaakt en ond] e5 volg5d5 korf gelegd2 zoo voortga&e kan m5 h5 all5 v]s*oon54 ,de /al moet go$ sluit5d 9 elk&] gemaakt zijn1 zoodat er1 wanne] de deur5 geslot5 zijn1 ge5 li*t b9n5 kan dr+51 al wordt hij door de zon bes*554 ,ook moet de w>mte er zooveel mogelijk 9 beslot5 blijv54 ,9 het voorja> en d5 zom] word5 de deur5 9 d5 voorw& geop5d4 ,de beh&el+ d] /okk5 ges*i$t aan d5 a*t]kant1 wa>voor m5 dan e5e deur uitneemt2 van de omvlieg5de bij5 heeft m5 dan ge5 la/1 en /aat ha> ook niet 9 de vlugt4 ,er kunn5 twaalf ,dzi]zon's*e won+5 ( a*tti5 /rookorv5 9 dez5 /al geplaat/ word54 ,zet m5 er me] 91 dan kom5 de vlieggat5 te digt bije54 ,g$ur5de d5 w9t] kan m5 ev5wel d5 /al geheel vol plaats51 wanne] m5 de ov]tollige won+51 bij de e]/e vlugt d] bij5 9 het voorja>1 ma> na> h>e gewone plaats br5gt4 ,behoeft m5 ge5e ko/5 te ontzi5 dan is het v]kieslijk zijne /all5 zoo groot te lat5 mak51 dat m5 er 9 kan gaan om de /okk5 te beh&el54 ,de voorw& wordt dan ev5e5s gemaakt als bov5 gezegd is1 do* #f voet hoog g5om5 en bov5aan #b voet met plank5 geslot51 opdat de zon niet op de won+5 z\ s*ijn54 ,de a*t]w& wordt #h voet hoog g5om51 en1 ev5 als de zijw&51 van ov] elk&] g]abatte]de plank5 gemaakt4 ,de diepte neemt m5 zoo groot1 dat er a*t] de won+5 nog e5e ruimte van #d voet vrij blijft1 die voldo5de is voor alle w]kzaamh$51 welke aan de /okk5 v]rigt moet5 word54 ,9 d5 e55 zijw& maakt m5 e5e deur en 9 d5 a*t]w& twee ( drie ram51 die met bl9d5 geslot5 word54 ,het is duidelijk dat deze /all5 de voorkeur v]di554 ,9 d5 w9t] kan m5 e5 bet] toezigt op zijne /okk5 hebb5 en na> zijne /r5gheid de dekk+ wijzig52 de muiz5 word5 gemakkelijk] weggevang52 de lu*t kan 9 e5 oog5blik v]v]s*t word5 door 's avonds de deur te op552 e9delijk kan m5 's w9t]s e5 groot aantal won+5 9 de a*t]/e ruimte plaats51 da> m5 dan1 niets 9 de /okk5 te v]rigt5 hebb5de1 sle*ts e5 gang noodig heeft wa> m5 door gaan kan4 ,de ko/51 aan e5e doelmatige inrigt+ d] /all5 be/e$1 br5g5 hunne r5te go$ op1 doordat het lev5 van e5 groot aantal bij5 gespa>d wordt1 die &]s1 onvoldo5de voor de k\de bes*ut1 omkom54 ,wie er ge5 bezwa> 9 ziet1 zijne bij5 g$ur5de d5 w9t]1 aan zon en w9d bloot te /ell51 d5k5de dat het voldo5de is wanne] zij voor d5 reg5 beveiligd zijn1 zal er de s*\d]s wel e5s voor ophal51 dat ik zulke ko/b>e /all5 opgeef2 ma> hij k5t de v]liez5 niet1 die hij ja>lijks lijdt4 ,bij ,dzi]zon's won+5 is de invlo$ van zon en w9d m9d] nadeelig dan bij de korv51 omdat de vlieggat5 ond] teg5 d5 bodem geplaat/ zijn en door de s*uifjes v]kle9d kunn5 word54 ,nog zijn er bij5h\d]s1 die het vroeg] algeme5 aang5om5 gevoel5 voor/aan1 dat de bij5/& op het zuid5 moet /aan4 ,zij v]heug5 er zi* ov] als zij1 op het heet/ van d5 dag1 de korv5 geheel door de zon bes*55 zi51 en d5k5 dat hunne bij5 uitmunt5d geplaat/ zijn1 t]wijl zij1 door de onlijdelijk/e hitte gekweld1 het niet alle5 9 h>e won+5 niet kunn5 ui?\d51 ma> ook veelal te afgemat zijn1 om op de inzamel+ uit te gaan en dus w]keloos voorligg54 ,het is moeijelijk bepaald aan te gev5 welke rigt+ voor d5 bij5/& de be/e is4 ,m5 bepaalt ha> na> de plaats1 welke m5 bes*ikba> heeft4 ,kan m5 hem alle5 op het zuid5 plaats51 dan moet m5 zorg5 dat t5 m9/e de bov5/e helft d] won+51 en zoo mogelijk ook de vlieggat51 door boom5 ( &]e opzettelijk da>toe aangebragte voorw]p5 bes*aduwd word54 ,m5 zal1 wanne] de zon midd5 op d5 dag bov5 op de won+5 s*ijnt1 vooral 9 /rookorv51 niet zeld5 d5 b\w zi5 in/ort54 ,wanne] de /& op het zuidoo/5 /aat1 dan word5 de won+5 door de morg5zon bes*551 wa>door de bij5 re$s vroeg tot de vlugt uitgelokt word52 t]wijl de zon ha> teg5 elf ure groot5deels v]lat5 zal hebb51 en er dus ge5e te groote w>mte 9 kan do5 ont/aan4 ,de 9 de laat/e j>5 g5om5 proev5 hebb5 aangetoond dat e5e plaats+ teg5 het noord51 die mee/al voor bepaald onges*ikt geh\d5 wordt1 ook h>e voordeel5 heeft4 ,hoewel de /okk5 lat] op d5 dag uitvlieg51 en 9 het voorja> ook lat] tot de bro$aanzett+ ov]gaan1 dan wanne] zij op het zuid5 /aan1 en dus lat] dan 9 dit geval1 ( wel 9 het geheel niet zw]m51 zoo maakt hunne koel]e plaats+ dat de bij5 door de drukk5de hitte m9d] gekweld word51 en dus ijv]ig] 9 h>e uitvlugt5 zijn4 ,op het noord5 geplaat/e /okk5 zijn dan ook 9 d5 regel rijk] aan honig1 dan die op het zuid5 ge/eld zijn2 t]wijl het op e5 go$ bezett5 bij5/& e5e gew5s*te zaak is1 dat e5ige /okk5 niet zw]m54 ,vree/ m5 dat zij dit to*1 ma> te laat1 do5 z\d51 dan kan m51 f d5 zw]m op d5 ges*ikt5 tijd kun/matig afdrijv51 f het zw]m5 belett54 ,ik heb nu s$]t drie ja> e5e dubbele won+ zoo geplaat/1 dat de e5e /ok na> het zuid51 de &]e na> het noord5 vliegt2 deze won het 9 honigrijkdom ja>lijks van g55 en to* is hij 9 het zw]m5 we9ig lat]2 bij heet w$] is hij altijd mo$ig] dan zijn buurman4 ,nieuw opgezette zw]m5 moet m5 zoo mogelijk altijd op het noord5 plaats54 ,e5e plaats+ op het zuid5 kan to* ze] la/ig zijn omdat zij1 door de hitte geplaagd1 de hun aangewez5 won+ ligt v]lat51 ( &]s door de w>mte te veel word5 aangespoord1 om zi* op de bro$aanzett+ toe te legg51 zoodat zij lat] maagdezw]m5 z\d5 afgev53 dat dit niet w5s*elijk is1 zag5 wij re$s4 ,m5 moet da>om zijne zw]m51 zoo zij niet dan op het zuid5 geplaat/ kunn5 word51 vooral go$ bes*aduw54 ,da> m5 uit het we/5 de mee/e reg5vlag5 en /ormw9d5 te wa*t5 heeft1 zoo is de plaats+ op het we/5 het m9/ te v]kiez54 ,vr d5 bij5/al moet m5 e5e ruimte1 van m9/5s #ae voet1 vrij hebb54 ,zij moet met z& be/rooid word51 en er mag gras no* onkruid groeij51 opdat m5 alles op d5 grond gemakkelijk z\ kunn5 ontdekk52 vooral ( er ook afge/ok5 mo$]bij5 uit de won+5 g$rag5 zijn1 dat ov]tuig5d bewijz5 z\1 dat er e5 mo$]looze /ok 04 ,als het door de zon bes*55 kan word51 dan is het z& ook go$ om de door de k\de bevang5 bij51 die er op vall51 door de w>mte w$] te do5 h]lev5 en 9 h>e won+5 t]ugke]52 wanne] het niet v]w>md wordt1 kan m5 de bij5 to* opzamel51 dat van e5 begroeid5 grond niet ges*i$5 kan2 da>op moet m5 er ook onv]mijdelijk vele v]trapp54 ,aan de zijkant5 d] /all5 moet5 rietmatt5 geplaat/ word51 om de won+5 zooveel mogelijk voor d5 w9d te bes*utt52 &]s kond5 to* de bij5 door d5 w9d n$]geslag51 ( op vreemde /okk5 geworp5 word54 ,de grond1 wa>op de /al /aat1 mag niet te vo*tig zijn1 da> dit aanleid+ z\ gev5 tot het bes*immel5 van d5 wasb\w4 ,het moet zoo mogelijk v]m$5 word51 om hem 9 de nabijheid van e5 bre$ wat] ( van e5 /raatweg te plaats54 ,9 het wat] z\d5 bij /]k5 w9d vele bij5 omkom51 en bij /r5ge vor/ z\d5 de dreun+51 door de ov] d5 /raatweg rijd5de wag5s v]oorzaakt1 ha> aanh\d5d v]ontru/54 ,da> de bij5 e5 vol/rekt5 afke] van rook hebb51 mag hij niet 9 d5 omtrek van fabrijk51 die veel rook gev51 geplaat/ word54 ,ook moet de nabijheid van hooge boom5 v]m$5 word51 want da>9 z\d5 de zw]m5 zi* aanlegg5 en dus moeijelijk te b]eik5 zijn4 ,op e5 af/& van #bj tot #dj voet1 moet5 zi*1 voor aanlegplaats5 d] zw]m51 e5ige lage boom5 en /ruik5 bev9d51 wa>toe vru*tboom5 en kruisbess5 het ges*ikt/ zijn4 ,vooral aan de laat/5 legg5 de zw]m5 ga>ne aan1 en 9 het vroege voorja> gev5 zij de bij5 e5e gezo*te dragt4 ,wanne] m5 zijn /& alle5 op e5 onbeplant t]re9 kan plaats51 dan kan m5 de bij5 to* ges*ikte aanlegplaats51 9 de nabijheid d] /okk5 bezorg51 door #bj #dj voet voor d5 /& e5ige /ak51 van #f tot #h voet hoog1 9 d5 grond te plant5 en aan deze e5ige /ukk5 eik5s*ors1 van #b voet lang en #a voet bre$1 te hang54 ,dit doet m51 door 9 de hoek5 van de /ukk5 s*ors gat5 te mak51 wa>door m5 t\w5 /eekt1 die te zam5 gebond5 en aan d5 /aak beve/igd word54 ,m5 moet zorg5 dat de buit5zijde d] s*ors na> bov5 hangt4 ,de zw]m5 legg51 bij gebrek van &]e voorw]p5 ook da> aan1 en m5 behoeft de /ukk5 s*ors ma> los te mak51 op d5 korf te legg5 en er e5 slag op te gev51 om de bij5 da>9 te do5 vall54 ,maakt m5 de inrigt+ zoo1 dat m5 h5 kan lat5 zakk51 dan wordt het opvang5 van de zw]m5 ze] e5v\dig4 ,ook kan m5 op v]s*ill5de hoogt5 e5ige oude korv5 ophang51 wa>9 de zw]m5 ga>ne aanlegg54 ,om h5 na> die voorw]p5 te lokk51 is het go$ de s*ors van ond]51 en de korv5 van b9n51 nu en dan met wat honig te be/rijk54 ,,het ,,g]e$s*ap4 ,e5ige voorw]p51 die m5 voor de beh&el+ d] bij5 bezitt5 moet1 wil ik 9 dit ho(d/uk opgev51 bes*rijv5 en hunne zam5/ell+1 zoo noodig door afbeeld+51 aans*\welijk voor/ell54 ,ik zal mij da>bij tot de noodzakelijk/e bepal54 ,zij zull5 voldo5de zijn om de bew]k+51 die ik opgeef1 t5 uitvo] te br5g54 ,,de ,,rookpijp4 ,bij de beh&el+ d] bij5 is het aanbr5g5 van rook bijna altijd noodig1 om ha> da> te v]drijv51 wa> m5 iets te v]rigt5 heeft1 hetzij omdat m5 geva> z\ loop5 door ha> ge/ok5 te word51 hetzij omdat zij1 op ha> w]k zitt5de1 belett5 z\d5 dit go$ te bezi51 ( omdat m5 ha> z\ kunn5 kwets54 ,heeft m5 sle*ts we9ig rook noodig1 dan is e5e gewone g\ds*e pijp ( e5e siga> voldo5de2 veelal kan m5 hi]m$e vol/aan1 do* wie niet gewoon is te rook5 moet na> &]e middel5 omzi51 en dikw]f kan m5 ook langs di5 weg niet g5oeg rook aanbr5g52 m5 kan zi* dan van de volg5de rookpijp b$i551 die door blaz5 en niet door trekk5 aangeh\d5 word5de1 ook door niet-rook]s kan word5 gebruikt4 ,9 fig4 #aa ziet m5 ha> 9 doorsn$e afgebeeld4 ,het g$eelte abcdef wordt van wortelh\t g$raaid2 bij be is het uitw5dig #a #c_/d duim dik en loopt na> bov5 taps toe2 van af tot be is de l5gte #c #a_/b duim2 bij be wordt het afg$raaid1 zoodat bcde bij be #c_/d duim dik is1 na> cd taps toeloopt en #a duim lang is4 ,inw5dig wordt het #c duim diep uitg$raaid1 t] wijdte van #a duim1 en midd5 9 het /uk bcde wordt nu e5 gat geboord1 van #c_/h duim wijd1 dat 9 de uitg$raaide holte uitloopt4 ,om het doorbr&5 te voorkom5 moet deze kop d] pijp inw5dig bekle$ word54 ,da>toe wordt e5 blikk5 kok] met pijpje v]va>digd1 die jui/ 9 dez5 kop sluit2 bov5aan bij af wordt de r& omgeslag51 opdat het h\t ook da> niet met het vuur 9 aanrak+ z\ kom54 ,het pijpje laat m5 bij cd e5 we9ig buit5 het h\t uit/ek54 ,het gemakkelijk/ zal het wel zijn e]/ het blikk5 bekle$sel te lat5 mak51 en da>na> het h\t uit te draaij54 ,buit5 om het h\t5 pijpje bcde wordt ook e5 blikk5 b&je gelegd1 om het spr+5 te belett52 m5 laat het ev5 v] ov] het h\t uit/ek5 als het pijpje er door komt1 en vult d5 r& tuss*5 beide met solde]sel2 hi]door belet m5 dat het h\t afwissel5d nat en droog wordt1 wa>door er1 ondanks het blikk5 b&je1 to* nog s*eur5 9 z\d5 kom54 ,uitw5dig wordt het g$eelte abfe met dubbel lak5 bekle$1 dat met enkele kop]5 /iftjes op het h\t beve/igd wordt1 da> het &]s spo$ig gaat draaij54 ,dit lak5 ov]trekt m5 nog met kalfsl$]4 ,de bekle$+ van d5 kop di5t1 zo[el om bij het aanvatt5 de h&5 niet te br&51 als om het deksel1 dat er opgezet moet word51 lu*tdigt te do5 sluit52 dit is to* e5 v]eis*te1 omdat de tabak door blaz5 aangeh\d5 moet word54 ,het blikk5 deksel hgik is van gi tot hk #a #a_/b duim lang en moet go$ op d5 kop sluit54 ,midd5 9 d5 bodem van het deksel1 wordt e5 mond/uk lm gesolde]d1 van #d duim lang en van ond] bij l #a_/b duim en van bov5 bij m #a_/h duim wijd4 ,m5 moet nog drie blikk5 pijpjes hebb51 die op de punt bcde van d5 kop gezet word51 om d5 rook da> he5 te leid51 wa> m5 hem behoeft4 ,aan het uite9de moet5 zij #a_/h duim wijd zijn4 ,twee dez] pijpjes word5 regt gemaakt1 e5 van #d duim lang1 dat hi] 9 de figuur is voorge/eld 7zie nop71 en het &]e van #f duim lang4 ,het d]de qr wordt ev5e5s #f duim lang gemaakt1 do* de punt er van moet zoo omgebog5 zijn1 dat de rook/raal reg?oekig op de l5gte lijn van d5 geheel5 toe/el /aat4 ,van de beide regte pijpjes gebruikt m5 het lang/e ( kort/e1 na>dat m5 d5 rook v]d] van1 ( digt] bij zi* behoeft1 t]wijl dat het gebog5 pijpje di5t1 om hem onmiddellijk tuss*5 de wa/afels te kunn5 br5g54 ,aan de beide uite9d5 word5 om elk pijpje r&5 gelegd2 aan het wijd/e om het v]wijd5 te voorkom51 wa>door het niet me] op d5 kop z\ sluit52 aan het naauw/e om het1 zoo noodig1 met d5 mond va/ te kunn5 h\d54 ,opdat het gat 9 bcde niet v]/opp5 z\1 legg5 sommig5 9 d5 kop e5 doorboord plaatje ( e5 /ukje ijz]gaas4 ,deze rak5 e*t] ook wel v]/opt2 da>om /eek ik er e5 gewon5 pijp$op 91 zoodat de punt jui/ teg5 het gaatje komt en bev9d mij da>bij uitmunt5d4 ,wil m5 de rookpijp gebruik51 dan wordt de kop met tabak ge/opt1 hi]op e5 /uk br&5d zwam gelegd1 en nu het deksel op d5 kop gezet4 ,na>mate m5 nu door het mond/uk h>d] ( za*t] blaa/1 zal m5 me] ( m9d] rook v]krijg54 ,ik heb deze rookpijp al s$]t e5ige j>5 gebruikt1 en er altijd m$e kunn5 vol/aan4 ,&]e rooktoe/ell5 zal ik da>om niet bes*rijv52 de mee/5 zijn voor het gewone gebruik veel te omslagtig en m5 kan h5 ontb]54 ,het e5ige bezwa>1 dat het gebruik d] hi] bes*rev5 rookpijp m$ebr5gt1 is dat de tabak uitgaat1 wanne] m5 e5 oog5blik v]zuimt te blaz51 zoodat m5 iem& bij zi* di5t te hebb51 die voor het aanh\d5 d] pijp zorgt4 ,wanne] m5 g$ur5de e5ig5 tijd ge5 rook behoeft1 kan m5 d5 tabak ook door trekk51 9 plaats van door blaz5 aanh\d52 als m5 gewoon is te rook51 dan is dit veel gemakkelijk]4 ,,de ,,bij5kap4 ,niet m9d] noodzakelijk dan de rookpijp is de bij5kap1 om het gezigt en d5 hals voor d5 bij5/eek te beveilig54 ,wl zijn er bij5h\d]s1 die het belag*elijk v9d51 om bij ,dzi]zon's*e won+5 nog e5e kap te gebruik52 wl wordt m5 langzam]h& m9d] vatba> voor het bij5gif1 zoodat de /eek e9delijk sle*ts e5e oog5blikkelijke pijn v]wekt2 ma> dit neemt niet weg dat de /eek soms1 vooral 9 het gezigt1 /]ke zwell+ t5 gevolge kan hebb51 en dat de bij51 wat veel v]ontru/ word5de1 als het w>e /ek5 lat5 reg554 ,het gebruik van e5e kap a*t ik dan ook altijd raadzaam2 wa>om zal m5 zi* aan het geva> bloot/ell51 om dag5 a*t]e5 met e5 gezwoll5 gezigt te loop58 ,en _h m5 het ongeluk dat e5e bij 9 d5 mond vloog en da> /ak1 dan kond5 de gevolg5 ze] noodlottig wez54 ,de kap wordt v]va>digd van e5e lap gr( l9n51 aa' bb' 7zie fig4 #ab71 die #bf duim lang en #cj duim bre$ is4 ,bij d en d'1 #ab duim van b en b' v]wijd]d1 beg9t m5 de /ukk5 deb en d'e'b' rond uit te snijd51 zoodat be en b'e' #a duim bre$ zijn2 #f #a_/b duim van het midd5 h1 maakt m5 aan werskant5 de insnijd+5 gi en g'i'1 die #ab duim diep zijn1 en van c1 #ai duim bov5 h1 snijdt m5 na> a en a' het l9n5 rond weg4 ,wordt de lap nu om de lijn * toegev\w51 dan komt a op a'1 d op d' enz41 te ligg51 omdat de figuur aan werskant5 d] lijn * symetriek is2 ac wordt nu op a'c' en de op d'e' g5aaid4 ,bij ad blijft er nu e5e op5+1 wa>9 e5 ovaal draadw]k k1 dat m9/5s #i spijl5 op elk5 duim bevat1 van #i duim hoog en #g #a_/b duim bre$1 wordt g5aaid4 ,van i1 langs g en g' tot i' wordt de r& gezoomd2 ev5zoo van i langs f en f' 7die bij e aane5g5aaid zijn7 tot i'4 ,aan de hoek5 f en f' word5 kop]5 r+51 en aan de hoek5 g en g' /]ke b&5 g5aaid4 ,wordt deze kap nu1 met het draadw]k voor het gezigt1 op het ho(d gezet1 dan valt het /uk ighg'i' op d5 rug1 t]wijl dat ifef'i' de bor/ b$ekt en de hoek5 i en i' op de s*\d]s kom5 te ligg54 ,voor het aansluit5 en het ins*eur5 word5 da> kle9e1 driehoekige /ukjes +ezet4 ,de b&5 van het a*t]/e /uk word5 nu1 ond] de arm5 door1 9 de r+5 van het voor/e g$eelte ge/ok51 en dan w$] ond] de arm5 door na> a*t] gebragt en om het lijf gebond54 ,m5 kan1 door het aanhal5 d] b&51 de kap nu zoo do5 sluit51 dat er n]g5s e5e bij door kan4 ,begeeft m5 zi*1 aldus gewap5d1 na> de /okk51 dan is m5 v]zek]d niet het m9/e letsel van de /ek5 d] bij5 te kunn5 hebb54 ,de op5+ 9 het draadw]k is be/emd om er het mond/uk van de rookpijp door te /ek52 de wijdte moet da>na> g]egeld word54 ,na> v]kiez+ maakt m5 ha> regts ( l9ks4 ,voor het uitwijk5 zijn de tralin da> tuss*5 twee kop]5 plaatjes gesolde]d4 ,wanne] m5 de rookpijp niet gebruikt1 moet m5 deze op5+ digt /opp52 kroop er to* e5e bij door1 dan z\ m5 van ha> nog veel me] la/ hebb51 dan als m5 zond] kap 04 ,,mess54 ,wanne] m5 de tafels uit de won+ nem5 wil1 dan moet m5 beg9n5 met ha> aan d5 kant los te mak51 want de bij5 beve/ig5 ha> na elke uitnem+ w$]4 ,hi]voor moet m5 twee mess5 hebb54 ,het e5e met e5 dun1 buigzaam lemmet 7zie fig4 #ac71 van #f ( #g duim lang en #a duim bre$1 met ronde punt en tot #d duim van de punt aan beide kant5 s*]p1 di5t om de tafel van d5 w& d] won+ los te mak51 wa>toe m5 het vlak teg5 d5 w& drukt en van ond] na> bov5 snijd5de1 de tafel voorzigtig los maakt2 is de tafel ook aan e5 da> ond] ligg5d /aafje beve/igd1 dan wordt zij ook da>af gesn$51 met het mes zoo vlak mogelijk langs het /aafje ga&e4 ,het twe$e mes moet e5 lemmet van dezelfde l5gte en bre$te hebb51 do* dat dikk]1 niet buigzaam en sle*ts aan e5e zijde s*]p is1 en 9 e5e spitse punt e9digt 7zie fig4 #ad74 ,met dit mes wordt het /aafje1 wa>aan de tafel hangt1 9 de groef1 wa> het door de bij5 va/gemaakt is1 losge/ok54 ,e9delijk moet m5 nog e5 mesje hebb51 om mo$]wieg5 uit de tafels te snijd51 indi5 m5 die op &]e plaats5 wil gebruik52 e5 kle9 puntig knipmesje kan hi]voor di554 ,,de ,,gaffel4 ,om de /aafjes1 met de da>aan hang5de wa/afels1 nadat zij van de w&5 d] won+ losgemaakt zijn1 na> zi* toe te hal51 b$i5t m5 zi* van het w]ktuig1 9 fig4 #ae afgebeeld2 m5 noemt het gaffel4 ,het wordt van ijz] v]va>digd1 dat sle*ts zoo zwa> behoeft g5om5 te word51 dat er ge5 geva> voor buig5 be/aat4 ,de l5gte1 het h&vatsel m$e g]ek5d1 is ongeve] #aj duim4 ,de beide punt5 zijn bij a en b reg?oekig omgebog51 en bij c en d zijn blokjes beve/igd1 zoodat de ruimt5 tuss*5 a en c en tuss*5 b en d jui/ #a duim b$rag54 ,de buit5af/& dez] klaauw5 moet zoo groot g5om5 word51 dat het g$eelte d] /aafjes1 dat #a duim bre$ is1 er jui/ 9 pa/4 ,hunne diepte moet gelijk zijn aan de dikte d] /aafjes4 ,m5 legt deze gaffel bov5 op het /aafje1 zoodat dit jui/ tuss*5 de klaauw5 gevat wordt1 en haalt het dan na> zi* toe2 voor 9 de groef gekom51 neemt m5 het met de h& uit de won+4 ,wil m5 de tafels w$] 9 de won+ hang51 dan s*uift m5 het /aafje voor 9 de groef1 en duwt het ev5e5s met de gaffel v]d] 9 de won+4 ,het voordeel1 dat m5 van dit w]ktuig heeft1 be/aat da>91 dat beide uite9d5 van het /aafje gelijkmatig voortbewog5 word51 t]wijl m5 het da>5teg5 met de h& al ligt e5 we9ig s*eef voorts*uift1 wa>door het 9 de groef geklemd z\ word52 da>5bov5 loopt m5 veel m9d] geva> om de tafels te bes*adig54 ,,de ,,/ommekne*t4 ,de uit de won+ g5om5 tafels1 voor bes*adig+ bewa>d moet5de blijv51 zoo bezigt m5 e5 opzettelijk da>toe v]va>digd ka/je1 om ha> tijdelijk da>9 te hang52 het wordt /ommekne*t g5oemd4 ,dit ka/je moet zoo lang zijn1 dat alle tafels1 die 9 e5e won+ voorh&5 zijn1 da>9 kunn5 hang54 ,de bre$te moet #a_/d duim groot] zijn dan de l5gte d] /aafjes1 en de hoogte di5t #b duim me] te b$rag51 dan de diepte1 wa>toe de tafels geb\wd word54 ,aan d5 b9n5kant d] zijw&5 wordt1 #a duim van d5 bov5r&1 e5 latje van #a_/b duim dik gespijk]d4 ,tuss*5 deze latjes hangt de tafel1 wanne] het /aafje met de uite9d5 er op ru/4 ,op dit ka/je wordt e5 deksel gemaakt1 wa>9 e5 gat van #f duim 9 het vi]kant gezaagd is2 dat gat wordt geslot5 met e5 ijz]5 traliew]k1 dat m9/5s #i tralin op elk5 duim bevat2 er wordt e5e s*uif ov] gemaakt1 wa>9 e5 plankje ges*ov5 kan word51 om het te sluit54 ,wanne] m5 nu d5 b\w uit e5e won+ neemt1 dan hangt m5 de uitg5om5 tafels1 wa> hond]d5 bij5 opzitt51 e5 voor e5 9 dit ka/je2 ontdekt m5 dat vreemde bij5 er op will5 roov51 dan legt m5 er het deksel op1 en geeft de opgeslot5 bij5 lu*t1 door het s*uifje e5 we9ig te op554 ,mogt het noodzakelijk zijn ha> lang 9 dit ka/je beslot5 te h\d51 dan zet m5 het op e5e koele1 donk]e plaats en op5t de s*uif geheel4 ,des noods kan deze /ommekne*t ook di551 om de bij5 na> e5 &]5 /& ov] te br5g51 do* m5 doet bet] zi* da>toe van de lat] te bes*rijv5 transportka/jes te b$i554 ,indi5 m5 de tafels w$] 9 de won+ hang5 wil1 dan moet m5 oplett5 dat dit 9 dezelfde volgorde ges*i$t1 als wa>9 zij gehang5 hebb54 ,de bij51 welke1 nadat alle tafels zijn +ehang51 op d5 bodem van het ka/je t]ugblijv51 word5 op e5 hoop ge/oot51 door het e5 s*ok te gev52 da>na s*ept m5 ha> 9 de won+4 ,het is niet go$ om1 gelijk sommig5 do51 deze bij5 9 de zon op e5 doek te /ort51 9 de v]ond]/ell+ dat zij w$] op ha> /ok zull5 t]ugvlieg54 ,met vel5 zal dit het geval niet zijn1 omdat er zi* vele jong5 ond] bev9d51 die1 nog nooit h>e won+ v]lat5 hebb5de1 ha> niet k5n54 ,ook de mo$]bij kon aldus wel e5s v]lor5 gaan1 wanne] zij zi* ond] de van de tafels gevall5 bij5 bevond4 ,met het ops*epp5 moet m5 dan ook altijd ze] voorzigtig zijn om ha>1 9 geval zij 9 het ka/je t]uggeblev5 01 niet te kwets54 ,,de ,,bok4 ,de /ommekne*t kan alle5 di55 om de tafels1 die m5 uit e5e won+ neemt1 te drag52 om ha> naauwkeurig te kunn5 bezi51 moet m5 nog e5 bok hebb51 wa>op de tafels e5 voor e5 gehang51 en dan aan beide zijd5 bes*\wd kunn5 word54 ,dez5 bok1 die e5 d] onmisba>/e g]e$s*app5 is1 ziet m5 afgebeeld 9 fig4 #af4 ,het g$eelte ab is lang #ae1 bre$ #c en dik #a #a_/d duim4 ,de latjes cd en ef1 die er met p5 en gat 9 beve/igd zijn1 word5 #b duim bre$1 #a #a_/d duim dik en ongeve] #h duim lang g5om54 ,aan d5 b9n5kant is 9 deze latjes e5e groef ges*aafd1 van ruim #a_/d duim bre$ en diep1 en zij word5 zoo v] van elk&] geplaat/1 dat de /aafjes gemakkelijk 9 deze groev5 ges*ov5 kunn5 word51 zond] da>uit te kunn5 vall54 ,zij mog5 da>om niet zwakk] g5om5 word51 dan ik hi] opgaf1 &]s liep m5 geva> dat zij van e5 wek52 zij moet5 ook zuiv] ev5wijdig en volkom5 onbewegelijk 9 het /uk ab beve/igd zijn4 ,9 het midd5 van ab en aan de uite9d5 d] /ukk5 cd en ef1 word5 aan de ond]zijde gat5 geboord1 wa>9 de drie poot5 h1 i en k ge/ok5 word51 die m9/5s #aj duim hoog zijn4 ,bij het gebruik /elt m5 d5 bok 9 e5 z9k5 bak1 wa>9 de van de tafels vall5de bij5 word5 opgevang51 die m5 dan lat] 9 de won+ s*ept4 ,,transportka/jes4 ,de naam transportka/jes duidt de be/emm+ re$s aan van de voorw]p51 die di5 naam drag54 ,zij zijn sle*ts ges*ikt om er de bij5 e5 kort5 tijd 9 te do5 v]blijv51 ma> zij mak5 ha> v]vo] na> eld]s ze] gemakkelijk4 ,m5 maakt deze ka/jes van plankjes1 van #a_/b duim dik1 die e5v\dig op elk&] gespijk]d word54 ,de bre$te ab en de hoogte ac 7zie fig4 #ag7 neemt m5 #aj #ab duim1 t]wijl m5 het #af #bj duim lang maakt4 ,het deksel be/aat uit twee deel5 d en e1 die 9 groev5 s*uiv54 ,deze groev5 v]krijgt m51 door bov5 op d5 kant van elk5 zijw&1 en aan de b9n5zijde da>teg51 latjes te spijk]54 ,het h\t is te dun om er e5e groef 9 te s*av51 en door het dikk] te nem51 z\ m5 het gewigt d] ka/jes noodeloos v]groot54 ,de voorw& wordt niet van h\t gemaakt2 het /rookje fg1 dat m5 #a duim bre$ neemt1 di5t alle5 om het uitwijk5 d] zijw&5 te belett52 de ruimte1 tuss*5 dit /rookje1 de zijw&5 en d5 bodem1 wordt met ijz]gaas ( met e5 fijn traliew]k geslot54 ,m5 z\ het gaas ( traliew]k ook 9 e5 los raampje kunn5 plaats51 en dit dan voor 9 het ka/je beve/ig54 ,om d5 zw]m1 di5 m5 met dit ka/je v]vo]5 wil1 da>9 te do5 loop51 zet m5 het op d5 a*t]w&1 dus met het draadw]k na> bov51 do* b$ekt dit1 om het invall5 van het li*t te voorkom54 ,de s*uif e1 die dan de ond]/e zijn zal1 neemt m5 weg1 do* laat d geslot54 ,om 9 di5 /& het doors*iet5 van de s*uif te belett51 neemt m5 ha> e5 we9ig lang]1 dan de halve l5gte van het ka/je1 en teg5 d5 ond]kant van het buit5 uit/ek5d g$eelte spijk]t m5 e5 dun latje1 dat1 teg5 d5 w& /uit5de1 het doors*uiv5 belet4 ,zoodra de zw]m1 door de hem voorgeh\d5 op5+1 9 het ka/je is getrokk51 sluit m5 het met de twe$e s*uif en laat het1 met de s*uiv5 na> bov51 tot het vall5 van d5 avond ru/ig /aan2 dan br5gt m5 d5 zw]m na> de v]langde plaats1 en s*ept hem da> 9 de voor hem be/emde won+4 ,voor het opvang5 en transport]5 van natuurlijke zw]m51 kan m5 zi* ook van gewone /rookorv5 b$i552 do* de transportka/jes zijn onmisba>1 wanne] m5 kun/zw]m5 wil mak51 door bij51 uit ond]s*eid5e /okk5 g5om51 aan e5e mo$]bij toe te voeg54 ,lat] kom5 wij da>op t]ug4 ,ook zijn deze ka/jes ze] gemakkelijk1 wanne] m5 /okk51 die op e5 v]wijd]d5 /& geplaat/ zijn1 bij5 t] v]/]k+ wil gev54 ,behalve de re$s bes*rev5e1 moet m5 zi* nog e5ige ka/jes aans*aff51 welke buit5w]ks zoo lang en bre$ zijn1 dat zij jui/ 9 de won+5 pass52 de hoogte moet zoo g5om5 word5 dat zij1 na het wegnem5 d] dekplankjes1 op de /aafjes kunn5 word5 geplaat/4 ,voor het deksel maakt m5 uit vi] latt5 e5 raam1 dat jui/ 9 het ka/je pa/1 en bespant dit met ijz]gaas ( bij5doek4 ,om de bij51 die de r&5 van het ka/je soms /]k bezett51 niet te kwets51 maakt m5 voor d5 aanslag van het deksel ge5e sponn+5 9 de zijw&51 do* slaat 9 deze vi] /ift51 wa>op het ru/4 ,m5 zet deze ka/jes1 met d5 op5 kant ond]1 op de /aafjes d] won+1 wa>uit m5 de bij5 vang5 wil1 en drijft ha> da>94 ,de geheele zw]m kan nu 9 e5s uit de won+ g5om5 word51 wa>na het ka/je t]/ond met het deksel wordt geslot54 ,ond] 9 de nieuwe won+1 die door d5 zw]m bevolkt moet word51 s*uift m5 nu het ka/je en neemt er het deksel af1 wa>na de bij5 er spo$ig uit zull5 opklimm54 ,zulk e5 ka/je is ook ze] ges*ikt om de bij51 die 9 e5e won+1 wa> de b\w uitg5om5 is1 nog a*t]geblev5 zijn1 da> 9 e5s uit te nem53 m5 zet het dan op d5 bodem d] won+1 en veegt er de bij5 met e5e p5never 94 ,ook kan m5 er e5 zw]m 9 lat5 trekk51 wanne] m5 aan e5e d] zijd51 vlak bov5 d5 bodem1 e5e reet1 ev5 als e5 vlieggat maakt1 wa>voor dan ook e5 s*uifje moet word5 aangebragt3 de mo$]bij wordt er dan1 9 e5 mo$]huisje beslot51 +ezet1 wa>na het1 met het vlieggat geop5d1 op e5 doek wordt geplaat/1 wa>op m5 de bij5 uit/ort2 da>bij moet op het deksel nog e5 plankje gelegd word51 opdat de bij5 alle5 door het vlieggat1 geme5s*ap met de mo$]bij kunn5 hebb54 ,bij alle ka/jes1 wa>9 de bij5 e5ig5 tijd opgeslot5 word51 moet m5 ond] 9 de zijw&5 twee ( drie zaagsn$5 mak51 wa>door er v]s*e lu*t indr+t1 die de v]w>mde lu*t doet ontwijk54 ,,de ,,/ortbak4 ,voor m5 de tafels uit e5e won+ neemt1 moet m5 9 deze e5 /ortbak plaats51 om de da>af vall5de bij5 op te vang54 ,m5 neemt da>voor e5 z9k5 bak 7zie fig4 #ah71 wa>van de bre$te ab iets kle9] is dan de b9n5wijdte d] won+51 zoodat hij er gemakkelijk 9 ges*ov5 kan word54 ,de l5gte ce neemt m5 #g ( #h duim4 ,aan de beide zijkant5 en vooraan1 moet5 de /a&e w&5 #c duim hoog zijn1 a*t]aan is hij op52 op d5 voorkant is e5 h&vatsel gesolde]d4 ,de zijw&5 moet5 bov5aan d5 a*t]kant1 bij e en f wat buit5uit gebog5 zijn1 zoodat de bak1 g$eeltelijk 9 e5e won+ ges*ov5 word5de1 da>9 klemt en dus blijft hang54 ,wil m5 de tafels uit e5e won+ nem51 dan s*uift m5 er e]/ dez5 bak 91 do* laat er hem e5 e9d buit5 uit/ek54 ,de bij51 die van de tafels vall51 zull5 er dan 9 blijv5 ligg54 ,na afloop d] bew]k+1 word5 zij met e5e p5never 9 de won+ geveegd4 ,ook kan m5 dez5 bak1 bij het uitnem5 d] tafels1 da>ond] h\d5 om1 wanne] het ongeluk wilde dat e5e zw>e honigtafel afbrak1 ha> da>9 op te vang54 ,,de ,,s*epp]4 ,de s*epp] wordt gebruikt om de bij51 uit ( 9 de won+ en ov]al wa> zulks v]d] noodig is1 te s*epp54 ,hij wordt1 ev5 als de /ortbak1 van z9k gemaakt4 ,hem van blik te mak5 is m9d] go$1 omdat dit ligt roe/2 de bij5 z\d5 er dan aan blijv5 hang54 ,m5 geeft hem e5e bre$te van #f en e5e l5gte van #g duim 7zie fig4 #ai72 de op/a&e r& moet #b #a_/b duim hoog en na> d5 voorkant afg]ond zijn2 aan het a*t]e9d is e5 /eel beve/igd1 die het beh&el5 gemakkelijk maakt4 ,,e5 ,,ijz]5 ,,haak4 ,om de dood5 en de onre9h$51 die zi* op d5 bodem d] won+ v]zamel51 da>uit te v]wijd]51 maakt m5 gebruik van e5 ijz]5 haak1 be/a&e 9 e5 plat vi]kant /uk ijz]1 van #a_/b duim bre$ en #a_/h duim dik1 wa>van het e5e e9de reg?oekig omgebog5 is4 ,het omgebog5 g$eelte is #a #a_/b duim lang4 ,aan het &]e uite9de wordt e5 h&vatsel beve/igd4 ,de l5gte moet1 met het h&vatsel1 ongeve] #af duim zijn1 m5 kan dan met d5 haak d5 geheel5 bodem zuiv]54 ,,mo$]huisjes4 #ac ,re$s me]mal5 is het gebruik mak5 van e5 mo$]huisje aanbevol52 ?ans zull5 wij er nad] k5nis m$e mak54 ,zijne be/emm+ is e5e mo$]bij van de ov]ige bij5 afgezond]d te h\d51 ma> deze to* geleg5heid te gev5 om ha> vo$sel toe te reik54 ,wanne] het nu ma> zoo +]igt is1 dat dit mogelijk is en dat de gevang5 mo$]bij v]s*e lu*t bekomt1 en er zi* 9 kan omdraaij51 dan is het ov]ig5s onv]s*illig hoe en wa>van m5 het maakt4 ,het traliew]k1 dat er voorgemaakt wordt1 mag niet zoo wijd zijn1 dat de bij5 er d5 kop door kund5 /ek52 bij het t]ug hal5 kond5 zij hem aftrekk52 to* moet5 zij er de kon+9 door kunn5 vor54 ,de wijdte zal go$ zijn als m51 op e5e l5gte van #a duim1 neg5 /ijltjes zet1 die de dikte van e5e dunne bre9aald hebb54 ,m5 maakt wel mo$]huisjes van e5 /ukje vli]h\t1 door er het m]g uit te do51 er 9 de l5gte e5ige sn$5 9 te gev5 en de uite9d5 met kurk5 te sluit54 ,bet] is het e*t] e5 rond /ukje wilg5h\t te nem51 van #a duim dik en #e duim lang2 da>9 word5 #a_/b en #b duim van het e5e uite9de1 zaagsn$5 gemaakt1 die ev5 voorbij het midd5 gaan2 tuss*5 deze zaagsn$5 /eekt m5 het h\t weg4 ,m5 neemt nu /ukjes ijz]draad1 van #b #a_/d duim lang1 en buigt de beide uite9d5 da>van #a_/d duim reg?oekig om4 ,met e5e els word5 nu1 #a_/h duim bov5 en ond] het wegge/ok5 g$eelte 7zie fig4 #bj71 gaatjes 9 het h\t gemaakt1 wa>9 de omgebog5 e9d5 d] ijz]draadjes word5 geslag54 ,het lang/e g$eelte van het h\t wordt nu tot e5e punt gesn$51 welke di5t om 9 de /rookorv5 ge/ok5 te word54 ,9 plaats van deze punt1 z\ m5 ook e5 spijk] 9 het h\t kunn5 slaan4 ,bov5 wordt nu e5 gat1 van ruim #a_/d duim doorsn$e geboord1 wa>door de mo$]bij uit en 9 het huisje gelat5 wordt4 ,dit gat wordt met e5e kurk geslot54 ,voor ,dzi]zon's won+5 is het bet] de mo$]huisjes zoo 9 te rigt51 als fig4 #ba dat voor/elt4 ,m5 neemt er e5 /ukje za*t h\t voor 7l9d5-1 wilg5- ( populi]h\t7 van #b #a_/b duim lang1 #a duim bre$ en #c_/d duim dik2 #a_/b duim van de uite9d5 van e5e d] bre$te-zijd5 word5 zaagsn$51 van ruim #a_/b duim diep gemaakt1 wa>tuss*5 het h\t wordt wegge/ok54 ,ov] de voor- en de bov5zijde word5 nu1 zooals bov5 gezegd is1 ijz]5 tralin gemaakt2 de ond]kant wordt geslot5 met e5 h\t5 klosje1 dat wegg5om5 kan word51 om door de op5+ de mo$]bij uit en 9 het huisje te lat54 ,dit huisje kan ov]al 9 d5 /ok geplaat/ word51 wa> de bij5 er bij kunn54 ,m5 kan het op de /aafjes legg5 ( het aan de /aafjes1 midd5 9 het bro$ne/ hang51 door er e5 ijz]draad door te /ek51 en di5 bov5 het /aafje om te buig52 het kan tuss*5 de /aafjes ge/ok51 ja zelfs 9 de tafels zelv5 geplaat/ word51 door hi]9 e5e op5+ te snijd51 wa>9 het pa/4 ,wanne] m5 zijn bij5/& door aflegg]s wil v]me]d]51 ( kon+9n5 9 voorraad w5s*t te hebb51 om da>ov] bij voorkom5de gevall5 te kunn5 bes*ikk51 dan is het go$ e5ige mo$]huisjes te hebb51 die zooveel groot] zijn1 dat er mo$]cell51 zond] ha> te bes*adig51 9 gelegd kunn5 word54 ,aldus word5 zij1 9 e5 w>m g$eelte van d5 /ok geplaat/1 wa> de kon+9n5 dan uitgebroeid zull5 word51 zond] dat de bij5 ha> kunn5 uitbijt54 ,9 d5 zw]mtijd heeft m5 soms d5 e55 dag v]s*eid5e mo$]cell5 te veel1 t]wijl m5 ha> op e5 &]5 dag ga>ne z\ hebb51 zond] ha> ev5wel te kunn5 bekom54 ,het is dan go$ er e5ig5 9 voorraad te hebb54 ,om de bij5 zelv5 de 9 e5 huisje beslot5 mo$]bij 9 vrijheid te do5 /ell51 sluit m5 de op5+ sle*ts voor de helft met e5 h\t5 klosje1 en maakt het op5 geblev5 g$eelte met e5 wasplaatje digt1 wa>toe m5 e5 /ukje wa/afel plat drukt1 dat nu met de punt van e5 w>m mes1 gemakkelijk wordt beve/igd4 ,de bij5 bijt5 dit plaatje door1 en nem5 de mo$]bij dan het zek]/ aan4 ,9 enkele gevall5 kan m5 zi*1 voor de opsluit+ van e5e kon+91 ook van e5 lang5 pijp$op b$i552 inzond]heid wanne] m5 ha> 9 de tafel zelve wil plaats54 ,,vo$]bakjes4 ,de vo$]bakjes kunn5 van pota>de gebakk51 ( van dunne plankjes ( blik gemaakt word54 ,aan blikk5 geef ik de voorkeur1 wanne] zij teg5 het roe/51 b9n5 en buit5 gev]wd zijn4 ,de l5gte ab 7zie fig4 #bb71 wordt #a_/d duim kle9] g5om5 dan de bre$te d] won+53 nadat het deksel er opgelegd is1 kan het dan gemakkelijk da>9 ges*ov5 word51 en op de /aafjes /a&e1 de plaats van e5 dekplankje v]vang54 ,het wordt #c #d duim bre$ en #b duim hoog gemaakt4 ,9 het midd5 van d5 bodem moet e5 buisje c1 van #a #a_/b duim hoog en #a duim wijd1 word5 gesolde]d1 wa>door de bij51 van d5 ond]kant1 9 het bakje kunn5 kom51 zond] dat het vo$sel er uit kan vloeij54 ,9 dit bakje wordt e5 plankje de gelegd1 dat er gemakkelijk 9 op en n$] beweg5 kan1 en 9 welks midd5 e5 gat f is1 wa>door het buisje c he5gaat4 ,dit plankje moet op het vo$sel drijv51 opdat de bij5 da>9 niet z\d5 v]ongelukk54 ,er moet5 ( zaagsn$51 zoo als 9 onze figuur1 9 gemaakt word51 ( het moet zooveel mogelijk doorboord zijn met gaatjes1 van omtr5t #c_/af duim middellijn4 ,door de zaagsn$5 ( de gaatjes kunn5 dan de bij5 het vo$sel opnem51 zond] het m9/e geva> te loop5 da>9 om te kom54 ,het deksel gh moet gemakkelijk op het bakje gelegd en da>af g5om5 kunn5 word51 zond] ev5wel ret5 te lat51 wa> bij5 door kunn5 kruip54 ,9 het midd5 maakt m5 e5e op5+ i1 van #c duim lang en #b duim bre$1 wa>9 e5 /uk glas wordt beve/igd1 wa>door m51 zond] er het deksel af te nem51 zi5 kan ( er nog vo$sel 9 het bakje is4 ,dit glaasje moet go$ b$ekt word52 want zag5 de bij5 er li*t door vall51 dan z\d5 zij het met 0 bekle$54 ,aan het e5e e9de van het deksel kan m5 e5 pijpje k lat5 mak51 dat met e5e kurk geslot5 wordt1 en wa>door m51 met behulp van e5 tre*t]1 het vo$sel 9 het bakje kan br5g51 zond] dit te op554 ,het plankje de moet nog voorzi5 zijn van twee t\wtjes l en m1 die door de ret5 n en o van het deksel he5gaan en wa>m$e m51 het bakje geslot5 lat5de1 nadat het vo$sel er 9 g$aan is1 het plankje opligt2 &]s kon het op d5 bodem blijv5 ligg51 en dus zijne be/emm+ miss54 ,om 9 het geheel niet door de bij5 geh9d]d te word51 kan m51 bij het vull5 van het bakje1 het buisje c sluit54 ,da>voor moet5 9 de zijw&5 van het bakje gaatjes p en q gemaakt word51 wa>door e5 ijz]draad rs ges*ov5 kan word51 aan welks midd5 e5 blikk5 plaatje t beve/igd is1 dat vlak langs d5 bov5r& van het pijpje c beweegt4 ,9 het deksel moet5 voor dez5 ijz]draad ook op5+5 gemaakt word51 wa>van er hi] e5e bij u gezi5 wordt4 ,ziet m5 door het glaasje dat er nog bij5 9 het vo$]bakje zijn1 dan blaa/ m5 door het pijpje k da>9 e5ig5 rook2 zij zull5 het dan spo$ig v]lat51 wa>na m5 het buisje c sluit4 ,het deksel kan nu van het bakje g5om5 word54 ,na het met vo$sel gevuld te hebb51 sluit m5 het w$] en trekt het plaatje t van de op5+ c weg4 ,het vor5 ges*i$t met deze bakjes ze] gemakkelijk2 m5 kan het g]u/ zond] kap do54 ,ook 9 /rookorv5 kan m5 er de bij5 m$e vor51 wanne] 9 d5 top van d5 korf e5 gat is4 ,op alle ur5 van d5 dag kan m5 het vo$sel gev51 zond] dat er vrees voor roov]ij behoeft te zijn1 indi5 m5 de bakjes b$ekt1 en de op5+1 tuss*5 d5 bodem en d5 korf1 go$ met klei digt sme]t4 ,moet5 de bakjes alln voor /rookorv5 di551 dan is het bet] h5 rond te mak51 en voor het va//aan1 het pijpje c #a duim ond] door d5 bodem te do5 uit/ek54 ,9 het gat van d5 korf wordt nu e5 h\t5 /op gezet1 met e5e op5+1 wa>9 dit pijpje jui/ pa/4 ,ov] het bakje zet m5 e5 bloempot en sme]t de reet1 tuss*5 dez5 en d5 korf1 met klei digt4 ,de vo$]bakjes zijn be/emd voor vloeiba> vo$sel4 ,voor v]dikt5 honig kunn5 zij e*t] ook di553 m5 drukt er dez5 9 en laat het plankje weg4 ,wil m5 alle5 met v]zegelde honigtafels1 ( met k&ij vor51 dan heeft m5 bij ,dzi]zon's won+5 9 het geheel ge5e bakjes noodig3 de honigtafels word5 op de gewone wijze +ehang51 en de /ukk5 k&ij legt m5 op de /aafjes2 er wordt dan e5 doek ov]gelegd en de ruimte1 tuss*5 dez5 en d5 bov5w& d] won+1 met /roo ( mos gevuld4 ,om de bij5 9 korv5 met k&ij te vor51 moet m5 vi]kante raampjes1 van #c ( #d duim lang en bre$ en #d duim hoog mak54 ,zulk e5 raampje wordt1 na het gat van d5 korf geop5d te hebb51 er opgezet4 ,aan elke zijde er van /eekt m5 9 d5 korf e5 spijk]1 omdat het er niet af z\ vall51 en sme]t de reet1 die aan d5 ond]kant van het raampje op5 blijft1 met klei digt4 ,de door het raampje +eslot5 ruimte wordt nu met k&ij gevuld1 wa>ov] m5 e5 nat doekje legt2 het raampje wordt nu met e5 plankje geslot51 wa>op voor het afvall5 e5 /e5 geplaat/ wordt4 ,m5 b$ekt het geheel met e5 bloempot4 ,deze wijze van vor5 is voordeelig1 go$ en gemakkelijk4 ,re$s s$]t j>5 heb ik er de be/e gevolg5 van ond]vond51 en ik kan ha> da>om g]u/ aanbevel54 ,9 het voorja>1 als de bij5 zi* behoorlijk uite5 kunn5 begev51 kan m5 er met zek]heid op v]tr\w54 ,,de ,,p]s4 ,tot het p]s5 van honig en 0 moet m5 e5e doelmatig +]igte p]s hebb54 ,e5e afbeeld+ er van ziet m5 9 fig4 #bc4 ,op vi] /evige poot51 van #af duim hoog1 ru/ e5e plank ab1 van #bd duim lang1 #ae duim bre$ en #c duim dik4 ,aan de beide uite9d5 zijn hi]9 met p5 en gat twee /a&]s cd en ef1 van #aj duim bre$ en #b duim dik1 met e5e tuss*5ruimte van #ae duim beve/igd1 t]wijl deze /a&]s bov5aan ev5e5s v]bond5 zijn door d5 legg] gh1 die ook #aj duim bre$ en t5 m9/e #d duim dik is4 ,9 het midd5 van dez5 legg] is e5e mo]1 wa>door de ijz]5 ( h\t5 s*roef i beweegt4 ,9 de gat5 k en l word5 h&boom5 ge/ok51 om de s*roef aan te draaij54 ,ond] aan de s*roef is het blok m zoo beve/igd1 dat zij g$raaid kan word51 t]wijl het blok 9 d5 /raks te v]meld5 p]sbak beweegt2 dit blok di5t t5 m9/e #c duim dik te zijn2 de l5gte en bre$te wordt #aj #c_/d duim g5om54 ,de b9n5af/&1 tuss*5 de plank ab en d5 legg] gh1 is voldo5de1 wanne] de ond]kant van het blok m #g duim bov5 de plank ab kan gebragt word54 ,wat me] ruimte te hebb5 is e*t] gemakkelijk4 ,de l5gte d] /a&]s wijzigt m51 na> de me]d]e ( m9d]e ruimte1 die m5 v]langt4 ,de p]sbak 7zie fig4 #bd7 wordt van plank51 van m9/5s #a #a_/d duim dik gemaakt4 ,hij is b9n5w]ks #ab duim lang en bre$ en #e duim hoog4 ,de bodem en de zijw&5 zijn aan de b9n5zijde van e5e m5igte groev5 voorzi54 ,9 het midd5 van d5 bodem is e5 rond gat1 van #a #a_/b duim wijd1 wa>m$e al de groev5 9 v]b& /aan1 en wa>9 e5e t9n5 pijp wordt beve/igd1 die omtr5t #e duim lang is4 ,tot het doorlat5 van deze pijp1 is midd5 9 de plank ab e5 gat gemaakt4 ,op d5 bodem en teg5 de zijw&5 van d5 p]sbak1 word5 losse plankjes1 van #a_/b duim dik gelegd1 wa>9 kle9e gaatjes zijn aangebragt1 wa>door de honig ( het 0 vloeij5 kan1 om zi* da>na 9 de groev5 te v]zamel51 en door de t9n5 pijp 9 e5 ond] de p]s geplaat/ vat te loop54 ,het is gemakkelijk] 9 losse doek51 die dan go$ toegev\w5 moet5 word51 te p]s51 dan van zakk5 gebruik te mak52 het uitnem5 d] koek5 is bij zakk5 ze] la/ig4 ,voor p]sdoek5 neemt m5 k(fijbal51 na die go$ gezuiv]d te hebb52 zij kunn5 e5e groote drukk+ wer/aan zond] te s*eur54 ,de p]sbak wordt gewoonlijk va/ op de plank ab gebragt4 ,voor het honig p]s5 heeft dit ge5 bezwa>1 do* voor het 0 is het bet] twee losse bakk5 te hebb51 die 9 kok5d wat] gelegd word51 wa>door zij zoo heet word5 dat het 0 er gemakkelijk afvloeit2 t]wijl m5 dan d5 e55 bak gebruikt1 wordt de &]e w$] gew>md1 zoodat het 0 er go$ vloeiba> 9 blijft4 ,om de waskoek5 go$ uit te kunn5 p]s51 moet m5 h5 dun mak5 en liev] e5 ke] me] p]s54 ,,de ,,0-,,ketel4 ,tot het zuiv]5 van het 0 van d5 honig en de onre9h$51 die nog 9 de koek5 zijn t]uggeblev51 kan m5 zi*1 zoo de hoeveelheid g]+ is1 van e5 rond5 blikk5 ketel 7zie fig4 #be71 van #aa duim wijd en #ab duim hoog1 b$i554 ,hij heeft twee h&vatsels1 wa>van er hi] e5 bij a gezi5 wordt4 ,aan d5 b9n5kant wordt1 #g duim bov5 d5 bodem1 e5 r& van #a_/h duim bre$ gesolde]d1 wa>op e5e blikk5 s*ijf b komt te ligg51 die jui/ 9 d5 ketel pa/ en die zooveel mogelijk doorboord is1 met gaatjes t] grootte van e5e gi]/korrel4 ,op deze s*ijf word5 twee /ang51 van #a duim bre$ en #d #a_/b duim lang gesolde]d1 wa>van er hi] e5e bij c wordt gezi54 ,aan de bov5zijde word5 deze /ang5 door e5 legg] de v]bond51 die aan de uite9d5 van ijz]5 gr5deltjes voorzi5 is1 welke 9 gaatjes s*uiv51 die da>toe 9 d5 w& van d5 ketel zijn aangebragt4 ,de doorboorde blikk5 plaat wordt da>door va/gezet4 ,de legg] en de beide /ang5 word5 van zwa> blik gemaakt1 en da>5bov5 moet5 voor de /]kte 9 de r&5 ijz]drad5 gelegd word54 ,om 9 d5 ketel te kunn5 ro]51 wordt reg?oekig aan het uite9de van e5 rond /okje1 van #c_/d duim dik en #af duim lang1 e5 latje beve/igd1 van #aj duim lang1 #a duim dik en bov5op #a duim bre$1 do* na> de ond]zijde s*u9s bijloop5de4 ,9 het midd5 van d5 doorboord5 bodem en van d5 da>op gebragt5 legg]1 word5 ronde gat5 gemaakt1 welke ruim #c_/d duim wijd zijn1 en wa>door de /eel fg van het ro]/okje ge/ok5 wordt4 ,er moet nu1 #a duim bov5 d5 doorboord5 bodem1 nog e5 rond pijpje h op d5 buit5kant van d5 ketel gesolde]d word54 ,het moet #a #a_/b duim lang en #c_/d duim wijd zijn1 en wordt met e5e kurk geslot54 ,aan d5 buit5kant wordt om het pijpje e5 r&je gelegd1 om e5 t\w te kunn5 teg5h\d51 wa>m$e m5 de kurk va/b9dt1 hetge5 t] voorkom+ van ongelukk5 noodzakelijk is4 ,bij het gebruik doet m5 ond] 9 d5 ketel zoo veel waskoek1 als m5 d5kt dat #a ( #a #a_/b ,n$4 pond 0 zal oplev]52 de$ m5 er me] 91 dan liep m5 geva> van aanbr&54 ,nu wordt de ro]/ok door d5 doorboord5 bodem ge/ok51 wa>na deze 9 d5 ketel gelegd1 en met de gr5deltjes va/gezet wordt4 ,9 d5 ketel giet m5 nu zooveel kok5d wat]1 dat het ruim #a duim bov5 het pijpje h /aat4 ,op e5 za*t vuur wordt het wat] nu aan het kok5 gebragt2 wa>bij m5 beurtel+s ov] d5 bodem1 en door d5 ro]/ok op te ligt51 vlak langs d5 doorboord5 bodem ro]t4 ,na #a_/b uur kok51 zal het 0 bijna zuiv] bov5op drijv54 ,de ketel wordt dan van het vuur g5om51 en na e5 we9ig /il ge/aan te hebb51 laat m5 het 0 door het pijpje h afloop5 9 e5 pot1 die g$eeltelijk met heet wat] gevuld is4 ,na het pijpje geslot5 en wat] 9 d5 ketel g$aan te hebb51 laat m5 dit nog #a_/d uur kok5 en giet het bov5 drijv5de 0 w$] af4 ,de nu nog ov]blijv5de vezels kunn5 g]u/ weggeworp5 word52 zij zull5 ge5 spoor van 0 me] bevatt54 ,s$]t drie ja> maak ik van dez5 ketel gebruik1 en hij bevalt mij uitmunt5d4 ,het 0 wordt behoorlijk afgezond]d en m5 heeft niet het m9/e gemors4 ,9 de ,bi55-,zeitung wordt hij bij h]hal+ aanbevol54 ,e5s heeft iem& da>9 b]igt dat hij er e5 ongeluk m$e gehad heeft1 da>9 be/a&e dat de ketel1 to5 hij te vuur /ond1 uit e5 sprong en de kok5de massa 9 het rond spatte4 ,dit kan ze] ligt wa> zijn1 do* die p]soon zal dan ook wel v]zuimd hebb51 langs d5 ond]kant van d5 doorboord5 bodem te ro]52 miss*i5 heeft hij da>5bov5 e5 /]k vuur gebruikt4 ,het laat zi* go$ hoor5 dat er1 wanne] m5 door aanh\d5d te ro]5 niet zorgt1 dat de gaatjes 9 d5 doorboord5 bodem op5 blijv51 /oom gevormd wordt1 welks spann+1 zoo de hitte wat groot is1 d5 ketel uit e5 doet slaan4 ,indi5 m5 ma> aanh\d5d1 nu hoog]1 dan lag] 9 d5 ketel ro]t1 en het vuur niet te /]k neemt1 zal m5 niet bevreesd voor ongelukk5 behoev5 te zijn4 ,,het ,,aanh\d5 ,,en ,,het ,,koop5 ,,van ,,/okk54 ,de twe$e d] drie spreuk51 wa>m$e ik de inleid+ besloot1 le]de1 dat alle5 gezonde en volkrijke /okk5 voordeel kunn5 oplev]54 ,?ans zal ik de wa>heid van deze /ell+ betoog51 door het opsomm5 van e5ige om/&igh$51 die d5 /ok me] w9/ kunn5 do5 aanbr5g51 en die zi* all5 9 e5e voorwa>de lat5 zam5vatt51 namelijk3 dat de /ok volkrijk moet zijn4 #ao4 ,zond] w>mte kunn5 de bij5 niet be/aan4 ,vroeg] zeide ik re$s dat zij1 wanne] de w>mtegraad m9d] dan #ej ,f4 b$raagt1 v]/ijv5 en zoo die toe/& e5ig5 tijd aanh\dt1 e5 wiss5 dood v9d54 ,om dus d5 w9t] te kunn5 ov]lev51 moet5 zij w>mte kunn5 ontwikkel54 ,dit ges*i$t door het v]t]+s-proces4 ,de w>mte1 die da>door vrij wordt1 z\ e*t] oog5blikkelijk v]lor5 gaan1 wanne] de bij5 zi* niet tot e5 digt5 tros v]e5igd54 ,da>bij komt nog dat zij1 tot e5 klomp v]e5igd zijnde1 door de aanh\d5de trill+ en wrijv+ van h>e l$emat5 langs elk&]1 ook e5ige w>mte ontwikkel54 ,bij /]k vriez5d w$] kan de !rmomet]1 wa>van de kwikbal 9 het midd5 d] bij5massa is gebragt1 nog me] dan #ge ,f4 teek554 ,en to* bevriez51 g$ur5de /r5ge en langdurige w9t]s1 soms geheele /okk51 wanne] de buit5lu*t te veel op h5 kan w]k52 want da>door v]lie/ de bij5massa de ontwikkelde w>mte ze] spo$ig3 langzam]h& v]/ijv5 zij1 en zijn dan niet me] 9 /aat om d5 honig1 die bov5 ha> 9 de cell5 hangt1 te b]eik51 zoodat zij dan van k\de en gebrek tev5s omkom54 ,hoe volkrijk] de /ok is1 hoe m9d] hij natuurlijk aan dit geva> is blootge/eld2 want na> die mate kan hij de w>mte me] beslot5 h\d54 ,en al kwam5 er 9 e5 /ok1 die b4 v4 #afjjj bij5 bevat1 g$ur5de d5 w9t] e5s #cjjj #djjj om1 dan blev5 er 9 het voorja> to* nog me] dan #abjjj ov]1 zoodat het nog e5 go$e /ok z\ zijn4 ,da>5teg5 zull5 die /okk51 die bij de inw9t]+ zwak aan volk zijn1 geheel bezwijk51 ( zoo er nog #bjjj ( #cjjj bij5 van ov]blijv51 dan zull5 deze to* we9ig nut kunn5 aanbr5g51 omdat de be/e tijd re$s voorbij zal zijn1 teg5 dat zij zi* e5 we9ig h]/eld hebb54 ,van hoeveel belang het is alle5 /]ke /okk5 9 te w9t]51 beve/igt elke /r5ge w9t]4 ,9 het voorja> zull5 de /]ke beh\d51 do* de zwakke /okk5 voor altijd +eslap5 zijn6 #bo4 ,hoe m9d] honig de bij5 als vo$sel bezig51 des te me] voordeel zull5 zij voor d5 eig5a> oplev]54 ,/]ke /okk5 hebb5 w]kelijk1 na> ev5r$igheid1 m9d] vo$sel noodig dan zwakke4 ,dit moge vreemd s*ijn51 proev5 hebb5 het ev5wel beve/igd1 en bij e5ig nad5k5 zal m5 inzi51 dat het e5 natuurlijk gevolg van het voorga&e is4 ,de zwakke /ok v]lie/ to*1 na> ev5r$igheid1 me] w>mte dan de /]ke2 hij moet dus ook me] w>mte ontwikkel54 ,dit kan hij e*t] niet dan door me] vo$sel te v]t]52 zoodat hij door nood g$wong5 wordt1 om d5 voorraad /]k] aan te sprek54 ,m5 z\ de proef hi]van kunn5 nem5 door1 wanne] m5 b4 v4 zes /okk51 elk van #ejjj bij5 _h1 drie d]zelve tot n /ok te v]e5ig54 ,m5 z\ dan bev9d5 dat deze1 g$ur5de d5 w9t]1 m9d] honig gebruikt _h1 dan de drie &]e te zam54 #co4 ,er zal me] +ezameld word51 na>mate er me] volk is1 dat aan die inzamel+ deel neemt4 ,da>om is het van veel belang dat de /okk5 9 het voorja> veel bro$ aanzett52 want dan zijn er bij de e]/e voorja>sweide re$s vele bij51 die ha> kunn5 bevlieg54 ,/]ke /okk5 zett51 bij za*te w9t]s1 voortdur5d e5ig bro$ aan1 t]wijl zij1 bij /r5ge w9t]s1 er /ellig niet lat] dan 9 ,febru>ij m$e beg9n52 de v]eis*te broeiw>mte is dan re$s aanwezig2 7dat het bro$aanzett5 dan niet gew5s*t is1 zull5 wij lat] zi51 ma> het kan niet belet word574 ,het bro$ne/ zet zi* da>door me] en me] uit1 en heeft op het e9de van ,ma>t re$s e5e b$uid5de grootte b]eikt4 ,9 ,april zijn 9 zulke /okk5 re$s duiz5de bij5 gebor51 die bij de e]/e dragt dus veel voordeel kunn5 aanbr5g54 ,door gebrek aan de noodige w>mte1 kunn5 zwakke /okk5 niet met de bro$aanzett+ beg9n51 voor dat het w$] w>m] geword5 is1 zoodat de bij5 zi* me] uite5 kunn5 begev54 ,zij zull5 9 het laat/ van ,april nog ma> e5 bep]kt bro$ne/ hebb51 en het volk zal me] v]m9d]d dan v]me]d]d zijn2 teg5 dat zij volkrijk] word51 is de be/e dragt gewoonlijk voorbij4 #do4 ,wanne] 9 het voorja> de won+ en de b\w spo$ig van het s*immel1 dat zi* 9 d5 w9t] heeft aangezet1 word5 gezuiv]d1 dan behoev5 de bij5 ha> tijd da>aan niet me] te wijd51 als er gun/ig w$] voor de inzamel+ invalt4 ,/]ke /okk5 zijn met de zuiv]+ 9 de e]/e vliegb>e dag5 g]e$1 t]wijl m5 er de zwakke soms 9 ,mei en ,junij nog m$e bezig ziet1 die da>door d5 gun/ig/5 tijd voor de inzamel+ v]zuim54 #eo4 ,het is van veel belang dat de /okk5 vroeg met de wasb]eid+ beg9n51 opdat er spo$ig e5 uitgebreid5 b\w tot /& z\ kom51 om bij gun/ige dragt1 en ook voor de eij]lage d] kon+91 ge5 gebrek aan cell5 te hebb54 ,om het 0 te kunn5 b]eid51 moet5 de bij5 ruim van honig en bloem5/( voorzi5 zijn1 en veel w>mte kunn5 ontwikkel54 ,/]ke /okk5 kunn51 door de veelheid van volk1 veel vroeg] e5e voldo5de hoeveelheid honig en bloem5/( hebb5 +ezameld dan de zwakke4 ,zij kunn5 ook d5 w>mtegraad tot e5e veel groot]e hoogte br5g54 ,zwakke /okk5 drag5 soms 9 ,mei1 wanne] de wasb\w 9 voll5 gang moet zijn1 met moeite zooveel 91 als zij tot vo$sel voor zi* zelv5 en het we9ige bro$1 dat is aangezet1 behoev52 soms moet5 zij zelfs1 bij e5ig ongun/ig w$]1 nog geholp5 word54 ,de we9ige bij5 word5 v]eis*t1 om het bro$ te bezett51 en zij beg9n5 veeltijds e]/ 9 ,junij ( ,julij e5ig 0 te b\w51 dat1 da> de dragt dan groot5deels voorbij is1 mee/al l$ig blijft4 ,9 d5 h]f/ zijn zij dan wel tot e5ig volk gekom51 do* zij hebb5 ge5 w9t]voorraad en moet5 dus gevord word54 ,omgeke]d kan e5 /]ke /ok veel lat] met d5 wasb\w beg9n5 dan e5 zwakke4 ,de r$5 da>van is1 dat de /]ke /ok nog e5 uitgebreid51 voorj>ig5 wasb\w heeft en da>door ov] g5oeg cell5 kan bes*ikk51 voor het oplegg5 van honig en de eij]lage d] kon+94 ,hij zal dan niet b\w51 voordat er behoefte aan cell5 gekom5 is4 ,tre$t deze behoefte lat] 91 dan v]groot hij d5 b\w met spo$4 ,heeft m5 e5 zwakk5 /ok 9 het voorja> te veel van zijn b\w b]o(d1 9 d5 waan hem da>door tot me] w]kzaamheid aan te spor51 zoodat hij vol/rekt ge5e l$ige cell5 bes*ikba> heeft geh\d51 dan is hij wel g5oodzaakt om1 wil hij lat] het bro$ en d5 honigvoorraad kunn5 v]me]d]51 nu alles aan d5 wasb\w op te (f]54 ,zijne vlijt zal e*t] niet zoo groot zijn1 als wanne] m5 hem niet besn$5 _h4 ,dan _h hij d5 +ezameld5 honig voor het bro$ kunn5 beh\d5 en als voorraad oplegg51 wanne] de voorh&5 wasb\w t5 m9/e g$ur5de d5 w9t] niet te veel bes*immeld 04 #fo4 ,wij zag5 bij de beh&el+ van het zw]m5 re$s1 dat late en zwakke zw]m5 we9ig wa>de hebb51 ja veelal als nadeelig zijn te bes*\w54 ,nu ligt het 9 d5 a>d d] zaak1 dat aan de voorwa>d5 tot het ont/aan van zw]m5 v]eis*t1 9 /]ke /okk5 veel spo$ig] zal voldaan zijn dan 9 zwakke2 t]wijl de zw]m5 van de e]/e1 bij het voordeel1 dat zij veel vroeg] afkom51 nog dat zull5 voeg51 dat zij volkrijk] zijn4 ,zwakke /okk5 kunn5 d5 geheel5 zom] niet aan zw]m5 d5k51 en middelmatige gaan er sle*ts laat toe ov]2 deze kunn5 dan gewoonlijk1 ev5m9 als hunne zw]m51 d5 v]eis*t5 w9t]voorraad inzamel54 #go4 ,de be/e honigdragt is gewoonlijk ze] kort1 en het is dus van veel belang1 dat er zoo vele bij5 als mogelijk is aan deel nem54 ,hoe volkrijk] de /ok is1 hoe me] bij5 zi* na> ev5r$igheid aan de inzamel+ kunn5 wijd54 ,van e5 /ok met #cjjjj en me] bij5 kan m5 aannem5 dat er1 bij go$e dragt1 hoog/5s #a_/c te huis zull5 blijv51 om het bro$ te v]zorg5 en &]e huisselijke bezigh$5 te v]rigt51 t]wijl de ov]ig5 d5 geheel5 dag door honig inzamel51 en wel #c tot #e ,n$4 pond kunn5 inbr5g54 ,da>5teg5 zal van e5 zwakk5 /ok1 die niet me] dan #ajjjj bij5 telt1 /ellig niet me] dan de helft kunn5 uitvlieg51 en hoe we9ig zull5 deze ma> kunn5 inzamel56 ,met d5 wasb\w ligt de zwakke /ok ook veel t5 a*t] bij d5 /]k54 ,deze kan 9 we9ige dag5 zijne won+ half vol b\w51 t]wijl g5e nog sle*ts enkele tafels zal hebb5 voltooid4 #ho4 ,om aan ongun/ige toevall5 wer/& te kunn5 bi$51 moet5 de /okk5 volkrijk zijn2 zwakke gaan er gewoonlijk geheel door te niet4 ,j>51 wa>9 de dragt sle*ts kort duurt1 kom5 niet zeld5 voor4 ,de laat/ v]loop5e kond5 mee/ tot de onvoordeelige g]ek5d word51 da> het w$] 9 het voorja>1 dikwijls tot 9 ,junij1 nat en k\d1 ( dor en s*raal 01 t]wijl het dan 9 d5 zom] w]d afgewisseld door groote hitte en droogte ( door veel reg51 zoodat de be/e tijd voor de honig-inzamel+1 ond] ongun/ige om/&igh$5 voorbijg+4 ,het ja> #ahef lev]de da>van 9 mijne /rek5 e5 treurig voorbeeld op3 het voorja> 0 langdurig k\d1 en lat]1 to5 de ruim/ honig5de gewass5 bloeid51 reg5de het mee/ altijd1 zoodat er sle*ts enkele dag5 van elk5 dragttijd kon word5 +ezameld4 ,/]ke /okk5 kunn5 9 die enkele go$e dag5 zoo /]k vlieg51 dat zij1 zoo dan al ge5 ov]vlo$1 t5 m9/e hun eig5 w9t]voorraad bekom51 t]wijl zwakke /okk51 veelal re$s e] de h]f/ t5 e9de is1 d5 hong]dood /]v54 ,wanne] het w$] vroeg 9 het voorja> gun/ig is gewee/1 zoodat er veel bro$ is aangezet1 en er valt da>op k\d ( nat w$] 91 dan zal e5 /]ke /ok zijn bro$ behoorlijk b$ekk51 en da>door voor v]koel5 en af/]v5 bew>51 wanne] de k\de t5 m9/e niet te /r5g is en niet te lang aanh\dt4 ,/]ke /okk5 zijn m9d] aan ziekt5 ond]hevig dan zwakke1 en 9 het algeme5 kunn5 zij ook elk5 s*adelijk5 toe/& bet] te bov5 kom51 hetzij dat die s*ade v]oorzaakt is door e5e v]ke]de beh&el+1 hetzij dat &]e om/&igh$5 er aanleid+ toe hebb5 gegev54 ,ook het volkv]lies1 dat soms ontzett5d groot kan zijn1 kan door e5 /]k5 /ok uit d5 a>d d] zaak bet] word5 gel$5 dan door e5 zwakk54 ,hij heeft to* 9 zi* zelv5 kra*t g5oeg1 om zijn v]lies te h]/ell54 #io4 ,de vij&elijke aanvall51 van welk5 a>d die ook zijn1 moet5 de bij5 behoorlijk kunn5 afw]54 ,da> nu het volk van e5 /]k5 /ok veel me] door de won+ v]spreid is1 zoo zal het ook alle plaats5 me] kunn5 bewak51 en dus het indr+5 van ro(bij5 en &]e op honig en 0 az5de di]5 veel moeijelijk] mak5 dan e5 zwakke1 die er gewoonlijk door ov]wonn5 wordt4 ,na> aanleid+ van het voorga&e kan m5 nu de volg5de regels va//ell51 welk] getr\we nakom+ d5 bij5kweek] niet dan voordeelig zijn kan3 #ao4 ,koop bij d5 aanleg van e5 bij5/& vooral ge5e zwakke /okk53 voor niet gekreg51 kom5 zij nog te duur te /aan6 ,m5 zal er nooit e5 go$5 /& m$e kunn5 da>/ell51 en het v]driet1 dat m5 er van heeft1 zal all5 lu/ 9 d5 aanvang uitdoov54 ,door de sle*te gevolg5 van zijn aanleg afges*rikt1 zal m5 de zaak veelal lat5 v>51 da> zij voordeel no* g5oeg5 zal oplev]54 ,wie e5 bij5/& wil aanlegg51 koope m9/5s twee ( drie gezonde1 volkrijke /okk52 al moet m5 h5 ook wat duur betal51 zij zull5 to* e5e go$e r5te oplev]51 want g+ m5 d5 zom] met drie /okk5 te gemoet1 wanne] hij niet al te ongun/ig is gewee/1 zal m5 d5 w9t] met e5 groot] getal1 miss*i5 het dubbel +aan4 ,het aankoop5 van /okk5 ges*i$t het be/ 9 het voorja>1 do* niet voor dat zij uitvlieg5 en re$s bloem5/( indrag54 ,uit het indrag5 van vele en zw>e bloem5/(-balletjes kan m5 met zek]heid het besluit afleid51 dat de /ok volkrijk en van e5e kon+9 voorzi5 is4 ,ook lette m5 er op ( er vele bij5 rond het vlieggat /aan1 die1 met d5 kop na> hetzelve geke]d en het a*t]lijf na> bov5 g]igt1 vrolijk met de vleugels slaan1 hetge5 e5 zek] teek5 is1 dat de /ok gezond en volkrijk is4 ,m5 koope ge5e kle9e korv51 want 9 deze kan ge5 magtig volk ont/aan3 het zwakke volk kan dan ook ge5e /]ke zw]m5 afgev5 en ma> we9ig inzamel54 ,zulke /okk5 bezett5 veeltijds uit plaatsgebrek d5 geheel5 korf met bro$2 de bij5 kunn5 ge5 honig oplegg51 da> zij hem voor zi* en het bro$ behoev52 wordt er nog iets opgelegd1 dan nem5 de afvlieg5de zw]m5 het als uitzet m$e1 en bij het e9de van de dragt heeft de /ok wel e5ig volk1 ma> ge5 voorraad1 zoodat hij /]k gevord moet word51 om d5 w9t] te bov5 te kom54 ,is hij1 na er vele ko/5 aan be/e$ te hebb51 gelukkig door d5 w9t] gebragt1 dan heeft m5 er d5 aan/a&5 zom] niet me] voordeel van te wa*t5 dan d5 voorga&54 ,e5 /ok moet m9/5s n /]k5 zw]m kunn5 afgev51 en zooveel honig beh\d51 dat hij d5 w9t] kan door/aan2 bij gun/ige j>5 moet hij da>5bov5 iets aflegg5 ( &]s1 bij de uitbrek+ 9 het naja>1 #aj #ae ,n$4 pond honig en #e #g ons 01 oplev]54 ,/rookorv51 welke inw5dig #ah duim hoog en #ac duim wijd zijn1 kunn5 als de be/e bes*\wd word54 ,ik spreek hi] alle5 van /rookorv51 omdat m5 hi] te l&e vooralsnog ge5e bevolkte ,dzi]zon's*e won+5 zal kunn5 koop54 ,heeft m5 e5 korf na> het uitvlieg5 en het bezett5 van het vlieggat uitgezo*t1 dan moet m5 hem omke]51 om te zi5 ( hij e5 go$5 b\w heeft4 ,deze moet t5 m9/e d5 halv5 korf vull5 en bru+eel1 niet zw>t van kleur zijn4 ,e5 halfvolb\wde korf1 met e5 zw]m van het vorige ja>1 en e5e mo$]bij van e5 ( twee ja>1 is gewoonlijk het be/e4 ,de b\w mag niet doorknaagd no* met wasmott5 bezet1 door de bij5 bevuild no* bes*immeld zijn4 ,hij moet e5 aang5am5 honigreuk1 vooral ge5 /ank v]spreid52 deze kon ont/aan door dat er bro$ 0 afge/orv5 ( door dat de bij5 aan d5 loop l$54 ,hoe me] bij5 m5 tuss*5 de wa/afels bije5 v]zameld ziet1 hoe booz] zij zijn en hoe spo$ig] zij te voors*ijn kom51 als m5 ha> beademt1 des te zek]d] kan m5 d5 /ok voor gezond en volkrijk h\d54 ,m5 moet vooral oplett5 ( de ond]plank zuiv] is3 gezonde en volkrijke /okk5 ontdo5 d5 bodem van hunne won+ /e$s van vuil en doode bij54 ,ook moet er re$s bro$ zijn aangezet1 &]s z\ de /ok mo$]loos zijn2 9 het laat/ van ,ma>t en het beg9 van ,april1 moet m5 zond] veel moeite 9 elk5 /ok bro$ kunn5 zi54 ,e9delijk moet m5 nog toezi5 dat er g5oeg honig voorh&5 is1 opdat m51 voor het beg9n5 d] dragt1 niet me] behoeve te vor54 ,voor de ma&5 ,april en ,mei di5t e5 /ok nog #d #e ,n$4 pond honig te hebb54 ,het is e*t] ze] moeijelijk1 om 9 gewone /rookorv5 ov] d5 honigvoorraad te oordeel51 da> er alle5 ond]9 gezi5 kan word51 t]wijl de honig mee/ 9 het bov5/e g$eelte zit4 ,het be/ is e5 puntig /okje 9 de bov5/e tafels te /ek52 t]uggetrokk5 zal het aangev5 hoe diep de honig reikt4 ,het gewigt van d5 /ok moet ook 9 aanm]k+ g5om5 word52 dit is e*t] ze] onbepaald1 want het bro$ kan re$s e5e aanzi5lijke zwa>te v]kreg5 hebb51 wa>door m5 zi* al ligt z\ b$rieg54 ,9 ,dzi]zon's*e won+5 kan m5 zi*1 door het uitnem5 van d5 b\w1 9 e5 oogopslag ov]tuig51 ( aan al de voorwa>d5 voldaan is1 welk] v]vull+ wordt v]eis*t1 om v]zek]d te zijn dat de /ok gezond en volkrijk is4 ,9 ons l& is de prijs van e5 go$5 /ok1 met d5 korf1 #c #g guld54 #bo4 ,op go$ bezette bij5/&5 zal m5 9 d5 h]f/ /e$s e5ige zwakke /okk5 v9d54 ,hoe ga>ne m5 zijn /& ook v]groot5 wil1 to* moet m5 deze niet inw9t]51 da> m5 er vele moeite en ko/5 aan z\ moet5 be/$54 ,br5gt m5 h5 gelukkig door d5 w9t]1 dan heeft m5 er nog ma> zorg zond] voordeel van te wa*t54 ,m5 doet bet] van twee ( drie zwakke /okk5 e5 /]k5 te mak51 die dan behoorlijk door d5 w9t] gebragt en da>na w9/gev5d kan word54 #co4 ,moet m5 ge5e zwakke /okk5 koop5 ( aanh\d51 niet m9d] noodzakelijk is het zorg te drag5 dat /]ke /okk5 niet v]zwakk54 ,door aan /okk51 die m5 d5kt dat te veel honigvoorraad hebb51 da>van e5 g$eelte te ontnem51 maakt m5 op5+5 9 d5 b\w en dus de won+ k\d4 ,om enkele pond5 honig te oog/51 z\ m5 9 d5 h]f/ er d5 /ok door 9 geva> br5g51 om e5 /r5g5 w9t] niet te kunn5 door/aan2 9 het voorja> z\ m5 al ligt mee/ al d5 voorraad weg nem51 zoodat hij1 9 het veld ge5 honig kunn5de v9d51 gebrek le$3 het gevolg z\ zijn dat hij1 d5 voorraad opgete]d zijnde1 de won+ als hong]zw]m v]liet2 kon hij 9 het veld re$s iets1 do* niet g5oeg v]gad]51 dan z\ de mo$]bij met de eij]lage oph\d51 en de bij5 z\d5 het aangezette bro$ uit de cell5 trekk51 om het tot ha> eig5 lev5sond]h\d uit te zuig51 wa>door de volksv]me]d]+ belet w]d4 ,indi5 m5 9 het voorja> het uitw]p5 van bro$ bespeurt1 dan moet m5 zi* haa/5 om d5 /ok vo$sel toe te reik51 da> het e5 zek] teek5 is dat hij da>aan behoefte heeft4 ,het is e*t] bet] het intr$5 van dez5 nood zoo mogelijk te voorkom51 en er vooral ge5e aanleid+ toe te gev54 ,het besnijd5 van d5 wasb\w is ev5e5s geva>lijk1 wanne] het te vroeg en te /]k g$aan wordt4 ,het maakt de won+ ond]aan te ruim1 en bij invall5de k\de kunn5 de bij5 zi*zelv5 en het bro$ niet me] v]w>m54 ,door ov]matig zw]m5 kunn5 de /okk5 ev5e5s ze] v]zwakk54 ,hoe dit teg5gegaan kan word5 is vroeg] gezegd1 en dat m5 ook zorg moet drag51 door het mak5 van kun/zw]m5 zijne /okk5 niet te veel te v]zwakk51 zal wel ge5 betoog behoev54 ,de kun/zw]m5 zijn voor de bij5teelt van hoog belang1 ma> zij moet5 met oordeel1 en alle5 op d5 da>voor ges*ikt5 tijd afg$rev5 word54 ,er is hi] ma> t] loops gewa>s*uwd1 om het besnijd5 van d5 b\w en het afdrijv5 van kun/zw]m5 niet te ov]drijv52 aan elk dez] ond]w]p5 zal lat] e5 ho(d/uk gewijd word54 #do4 ,m5 moet zelfs tra*t5 /]ke /okk5 nog /]k] te mak54 ,het behoort niet ond] de zeldzaamh$5 dat m5 9 ,april en ,mei s*oon w>m w$] met go$e dragt heeft1 t]wijl da>na vele natte1 k\de dag5 volg51 wa>9 de bij5 niets kunn5 inzamel54 ,de mo$]bij h\dt dan t]/ond met de eij]lage op1 tot het w$] v]bet]t4 ,de bij5 zull5 dan1 het zw]m5 nog v]af zi5de1 het aangezette kon9klijke bro$ en het hommelbro$1 dat ha> ov]bodig s*ijnt1 uit de cell5 trekk54 ,hi]door wordt het zw]m5 natuurlijk v]traagd4 ,geeft m5 aan zulke /okk5 dagelijks twee ( drie lepels v]dund5 honig ( suik]/roop1 dan zal de mo$]bij met de eij]lage voortgaan1 en de bij5 zull5 ge5 bro$ v]nietig54 ,om de vru*tba>heid d] mo$]bij te bevord]51 dat vr d5 zw]mtijd van zooveel belang is1 om spo$ig volk en zw]m5 te kunn5 hebb51 is het ze] go$ d5 /ok1 al is er 9 het veld re$s e5ige dragt1 to* dagelijks e5ig vo$sel te gev54 ,,de ,,ov]w9t]+4 ,de bij5 zijn 9 onze noordelijke /rek5 niet inheems*4 ,zij zijn voor e5 w>m] klimaat ges*ap51 wa> zij zi* 9 e5 voortdur5d5 zom] kunn5 v]heug5 en onv]poosd uitvlieg54 ,dat de natuur de bij5 niet voor onze lu*t/reek be/emd heeft1 wordt da>door aangetoond1 dat zij ge5 w9t]slaap hebb51 zoo als ha> v]wante1 inl&s*e insect51 als3 wesp51 hommels #ad enz4 ,deze br5g5 d5 w9t] 9 e5 /aat van v]doov+ door1 zond] door de k\de geh9d]d te word51 ( vo$sel te behoev52 door de voorja>szon bes*551 ke]5 zij w$] tot hun lev5 en w]k5 t]ug4 ,de bij5 da>5teg5 blijv5 d5 geheel5 w9t] wakk]1 en behoev5 voortdur5d vo$sel4 ,aan aanh\d5de1 /r5ge k\de kunn5 zij ge5 wer/& bi$54 ,de om/&igheid1 dat de bij5 aanh\d5d wat] behoev51 en dit to* niet als voorraad oplegg51 kan ook als bewijs di55 dat zij hi] niet te huis behoor54 ,w>e dit het geval1 dan z\d5 zij voorzek] ook in/9ktmatig wat] 9 h>e won+ oplegg51 da> zij soms vi] ( vijf ma&5 buit5 de mogelijkheid zijn1 dit da>buit5 te hal54 ,ma> 9 de l&51 ha> door de natuur als woonplaats aangewez51 kunn5 zij dagelijks uitvlieg5 en dan tev5s wat] v9d51 al w>e het door vroeg 9 d5 morg5 de daauwdruppels te v]zamel54 ,met honig en bloem5/( is dit niet het geval2 die kunn5 ha> ook 9 e5 heet klimaat vele wek5 ontbrek54 ,ev5wel /aat de oorzaak1 wa>om zij die dr niet kunn5 v9d51 lijnregt teg5ov] die1 welke het hi] onmogelijk maakt3 dr is het de alle bloem5 v]s*roeij5de1 br&5de zonnehitte2 hi] integ5deel de w9t]k\de6 ,de toe/&1 wa>9 de bij5 dus g$ur5de d5 w9t] bij ons v]ke]51 is geheel onnatuurlijk4 ,bij e5ige voorzorg kunn5 zij nog al e5ige k\de door/aan1 ma> elke /r5ge w9t] le]t to*1 door de (f]s die hij ko/1 dat m5 ha> d5 onnatuurlijk5 toe/&1 wa>9 zij gebragt zijn1 zooveel mogelijk moet v]za*t54 ,de mee/e bij5h\d]s bes*\w5 de ov]w9t]+ als niet ze] gewigtig4 ,zij a*t5 hunne bij5 g5oegzaam v]zorgd1 indi5 zij van voorraad voorzi5 en zoo geplaat/ zijn1 dat zij voor reg5 en sneeuw1 en ook e5igz9s voor w9d bes*ut /aan4 ,opp]vlakkig bes*\wd hebb5 zij gelijk2 want als de vor/ niet te aanh\d5d en te /r5g is1 zull5 de mee/e /okk5 het voorja> belev54 ,ma> wa>om zal m5 er dan zooveel moeite aan be/$51 om de bij5 wat bet] te v]zorg51 indi5 m5 zond] dat to* mee/al zijne /okk5 door d5 w9t] br5gt8 ,omdat m5 zijne /okk5 wel door d5 w9t] br5gt1 ma> met ontzett5d v]lies3 de volkrijke /okk5 word5 tot middelmatige en deze tot zwakke t]uggebragt4 ,hi]bij komt nog dat het honigv]bruik van zulke1 aan te veel k\de blootge/elde /okk51 veel groot] is4 ,9 d5 w9t] van #ahed op #ahee heb ik e5e proef g5om5 met e5 /ok1 die 9 het naja> volkrijk en van voldo5d5 voorraad voorzi5 04 ,mijne bev9d+ zal ik hi] m$$eel54 ,de w9t] 0 /r5g1 en 9 het beg9 van ,decemb] hadd5 wij re$s sneeuw en felle vor/4 ,met we9ig afwissel+ bleef dat zoo tot 9 ,ma>t4 ,de /ok /ond geheel vrij op zijn zom]/&2 aan de voorzijde op5 en met het vlieggat na> het zuidoo/5 g]igt4 ,bij reg5a*tige dag5 ( bij e5e betrokk5 lu*t1 hield5 de bij5 zi* ru/ig2 m5 zag er niet e5e vlieg52 ma> zoodra de zon de won+ bes*e51 en zij h>e /ral5 door het vlieggat zag5 b9n5dr+51 en de w>mte ha> b]eikte1 kwam5 er e5ig5 te voors*ijn1 en lokt51 door ha> vrolijk gegons1 de ov]ig5 na> buit54 ,zij hield5 e5 druk voorspel en hield5 zelfs kort]e ( lang]e uitvlugt51 wa>op vel5 door de k\de w]d5 bevang51 en de won+ niet me] kunn5de b]eik51 zi* hi] ( da> n$]zett$51 ( op d5 grond viel51 om weldra d5 dood te v9d54 ,als er sneeuw lag1 zag m5 d5 grond tot v]s*eid5e s*r$5 voor de won+ met lijk5 ov]dekt4 ,zulke v]liez5 hadd5 di5 w9t]1 die zooveel zonnige dag5 oplev]de1 niet zeld5 plaats4 ,op e5 w>m5 dag 9 het beg9 van ,ma>t1 liet ik de &]e /okk5 hunne re9ig+s-uitvlugt5 h\d5 en bezag ook d5 bewu/5 /ok4 ,de b9n5w&5 d] won+ w>5 met ijs bezet1 en het w]k ond]aan /]k bes*immeld4 ,op de ond]plank lag5 vele dood51 die d5kelijk door d5 k\d51 snijd5d5 w9d1 welke door het vlieggat kon blaz51 v]/ijfd van d5 v]zameld5 tros w>5 afgevall51 zond] er me] na> te kunn5 opklimm54 ,het volk 0 tot op m9d] dan de helft v]m9d]d1 en to5 lat] het vliegb>e w$] da> 01 0 de /ok wel gespa>d geblev51 ma> zwak en arm aan volk1 zoodat hij veel tijd behoefde1 om zi* te h]/ell54 ,e]/ laat gaf hij e5 ze] kle95 zw]m4 ,de /okk5 da>5teg51 die ik met me] zorg door d5 w9t] gebragt _h1 hadd5 we9ig dood52 zij w>5 vrij droog en de b\w 0 sle*ts e5igz9s bes*immeld4 ,bij het beg9 d] dragt v]ke]d5 zij all5 9 vrij go$5 toe/& en gav5 /]ke voorzw]m54 ,ge/eld dat deze /ok #bjjj bij5 me] v]lor5 _h dan de &]51 dat zek] nog te we9ig is1 dan z\ m51 op e5 /& van #ajj /okk51 #bjjjjj bij5 me] v]lor5 hebb51 dan door h5 doelmatig te ov]w9t]54 ,9 het voorja> kan e5 /ok van #bjjjj bij5 als e5 /]ke bes*\wd word51 en rek5t m5 zijne wa>de ma> f #d1 dat nog te laag is1 dan _h m5 to* e5 v]lies van f #dj4 ,behalve het direct v]lies1 door het v]m9d]5 van het totaal aantal arbeid]s gel$51 heeft m5 ook het nadeel dat zijne /okk5 m9d] volkrijk zijn1 en vroeg] zag5 wij van hoeveel belang het is1 het voorja> alle5 met volkrijke /okk5 9 te tr$54 ,hoe m5 de bij51 g$ur5de d5 w9t]1 ha> onnatuurlijk5 toe/& dragelijk kan mak51 zal ik nu nad] opgev54 #ao4 ,e5 e]/e v]eis*te is dat zij van e5e voldo5de hoeveelheid vo$sel voorzi5 zijn2 zij hebb5 deze voorwa>de geme5 met alle di]51 die ge5 w9t]slaap hebb54 ,voor m5 dus zijne /okk5 inw9t]t1 ov]tuige m5 zi* hoe het met d5 voorraad ge/eld is4 ,is hij te kle9 dan moet m5 hun vroeg 9 d5 h]f/ vo$sel to]eik52 zij kunn5 dat dan 9 de cell5 br5g5 en v]zegel54 ,m5 kan aannem5 dat e5 volkrijke /ok1 #aj #ab ,n$4 pond v]zegeld5 honig behoeft1 om de voorja>sdragt te kunn5 b]eik54 ,het is niet onv]s*illig wa> de voorraad zi* 9 de won+ bev9dt4 ,re$s vroeg] 7bl4 #ej7 zeide ik dat de bij5 zi* bij /r5ge k\de niet zijdel+s kunn5 v]plaats54 ,de voorraad moet zi* da>om bov5 9 de won+ bev9d54 ,ook mog5 er ge5e op5+5 9 d5 b\w zijn1 want zij z\d5 tot deze opklimm51 ma> dan blijv5 zitt5 en van gebrek omkom54 ,zoodra het w$] ha> v]oorlo(t zi* uit e5 te begev51 v]drag5 zij d5 honig uit de zijdel+s geplaat/e cell51 na> de bov5/e1 die zij re$s gel$igd hebb54 ,m5 doet altijd bet] te zorg5 dat de /okk5 ov]matig van vo$sel voorzi5 zijn1 dan het hun te krap toe te met54 ,9 lange w9t]s geeft dit e5e groote g]u/heid1 en m5 behoeft niet bevreesd te zijn dat de bij51 ruim van voorraad voorzi51 da> te v]kwi/5d m$e zull5 omgaan4 #bo4 ,de bij5 moet5 9 d5 w9t] voor /r5ge k\de bes*ut word52 want hoewel /]ke /okk51 met g5oegzam5 voorraad1 niet ligt bevriez5 zull51 en m5 e5igz9s op het taaije lev5 d] bij5 kan rek551 zoo heeft /r5ge en aanh\d5de vor/ to* e5 all]nadeelig/5 invlo$4 ,de bij51 welke zi* buit5 aan d5 tros bev9d51 kunn5 de ha> omgev5de k\de niet v]dur54 ,zij beg9n5 te v]/ijv5 en vall5 op d5 bodem d] won+1 vanwa> zij niet w$] kunn5 opklimm51 zoodat zij spo$ig d5 dood v9d54 ,nog veel erg] dan ha> aan de vor/ bloot te /ell5 is het1 wanne] m5 d5 w9d toegang tot h>e won+ geeft4 ,9 het vlieggat blaz5de1 doet deze de k\de aanh\d5d tot 9 alle hoek5 doordr+54 ,het is niet alle5 hoog/ nadeelig voor het lev5 d] bij51 wanne] zij aan de k\de en d5 w9d zijn blootge/eld1 het is ook s*adelijk weg5s het groot] honigv]bruik4 ,door de k\de gefolt]d1 w5d5 zij alles aan wat ha> mogelijk is1 om zi* w>mte te v]s*aff52 er ont/aat 9 d5 v]zameld5 hoop me] kra*ts9spann+1 om zi* door beweg+ te v]w>m54 ,de afmatt+1 die da>van het gevolg is1 moet door me] vo$sel h]/eld word54 ,&]e nadeel5 van e5e sle*te inw9t]+ niet tell5de1 zal alle5 de hoeveelheid vo$sel1 die gebruikt wordt1 zooveel groot] zijn dan bij go$ v]zorgde /okk51 dat de ko/51 aan die go$e v]zorg+ be/e$1 ruim opgewog5 word5 door de groot]e opbr5g/4 ,m5 kan rek55 dat de laat/5 niet me] gebruik5 dan #b_/c van het vo$sel1 dat de e]/5 behoev54 ,wie geleg5heid heeft om zijne bij5 9 e5 vor/vrij1 geheel donk] v]trek te plaats51 zal zi* /e$s met e5e gelukkige en onko/b>e ov]w9t]+ mog5 v]blijd51 t]wijl &]5 ov] groote v]liez5 en e5 ruim honigv]bruik moet5 klag54 ,ik 0 tot dusv]re g5oodzaakt mijne /okk5 op d5 zom]/& te ov]w9t]54 ,hoe die +]igt is1 heb ik re$s gezegd 7zie bl4 #ajf74 ,9 het laat/ van ,octob]1 wanne] niet te hevige s*udd+5 de /okk5 nog niet b5adeel51 zet ik /roor+5 op de korv51 en vul deze met go$ droog1 ov]j>ig /roo #ae1 ( leg e5ige oude kle$jes op de korv54 ,9 het vlieggat /eek ik e5ige spijk]s1 opdat de muiz5 er niet kunn5 b9n5dr+51 en de reet1 tuss*5 d5 korf en de ond]plank1 sme] ik met klei digt4 ,zoodra de w9t] nu invalt1 en ik v]zek]d b5 dat de bij5 e5 ruim5 voorraad hebb51 sluit ik d5 voorw& van d5 /al1 en laat de /okk5 v]d] aan zi* zelv5 ov]4 ,de uitkom/ heeft mij zeld5 teleurge/eld4 ,ik sprak hi] van /rookorv51 wa>van ik er altijd nog e5ige heb4 ,9 ,dzi]zon's won+5 wordt1 zooals bij h>e bes*rijv+ w]d opgegev51 de ruimte bov5 de /aafjes en die tuss*5 d5 b\w en de deur1 teg5 d5 w9t] met /roo ( mos gevuld1 t]wijl de w&5 #d duim dik zijn2 da>9 hebb5 de bij5 dan ook ze] we9ig k\de te v]dur54 #co4 ,m5 moet zorg5 dat de bij5 ge5 gebrek aan v]s*e lu*t hebb54 ,hi]voor ziet m5 9 d5 h]f/ d5 b\w na1 en kort de te laag afgeb\wde tafels zooveel 91 dat er ov]al e5e op5+1 van ruim #a duim1 tuss*5 d5 b\w en de ond]plank1 vrij blijft4 ,zond] deze voorzorg z\d5 de /okk5 e5e gewigtige lev5svoorwa>de miss56 ,hoe noodzakelijk e*t] ook de toevo] van zuiv]e lu*t zijn mag1 to* zorge m5 dat het vlieggat de e5ige op5+ 9 de won+ zij1 opdat er ge5 togt z\ kunn5 ont/aan4 ,de v]s*e lu*t moet de bij5 alle5 van ond]51 langzaam opklimm5de1 kunn5 b]eik54 ,zij toon5 zelv5 aan1 dat zij ge5 trek 9 h>e won+ hebb5 will51 door alle op5+51 met uitzond]+ van het vlieggat1 met voorwas te sluit51 zoodra het w$] k\d] wordt2 zelfs het vlieggat v]kle95 zij nog1 wanne] dit ha> te groot toes*ijnt4 ,da> het voor de bij5 nadeelig is1 wanne] de lu*t onmiddellijk 9 het bro$ne/ /roomt1 wa> zij h>e zitplaats hebb51 zoo moet m5 het vlieggat altijd 9 het ond]/e1 l$ige g$eelte d] won+ gev54 ,elk zal het nadeel van e5e op5+1 9 de onmiddellijke nabijheid van h>e zitplaats1 t]/ond inzi51 en to* ziet m5 bij vel5 jui/ da> het vlieggat1 zoodat de bij5 dadelijk blootge/eld zijn aan de toevloeij5de buit5lu*t en het inblaz5 van d5 w9d4 ,altijd1 zo[el 's w9t]s als 's zom]s1 is de be/e /& voor het vlieggat ond] 9 de won+2 's w9t]s om ha> voor d5 onmiddellijk5 invlo$ d] k\de buit5lu*t te bes*]m52 's zom]s om te voorkom5 dat het dagli*t ( de zonne/ral5 9 het bro$ne/ vall53 dat zij dit niet will5 blijkt da>uit1 dat zij1 aan zi* zelv5 ov]gelat51 en e5e eig5e won+ gekoz5 hebb5de1 het bro$ne/ zooveel mogelijk bov5 het vlieggat plaats54 ,e5 laag vlieggat v]me]d]t d5 ijv] van e5 zw]m ook1 om d5 b\w zoo spo$ig mogelijk met het vlieggat gelijk te br5g52 wa>s*ijnlijk omdat zij da> veel gemakkelijk] teg5 oploop5 dan teg5 de w&54 ,vr de inw9t]+1 moet m5 de bodems d] won+5 zuiv]53 de dood5 en &]e onre9h$51 da> aanwezig1 z\d5 &]s de lu*t b$]v51 tot groot nadeel van de bij54 ,het lokaal1 wa>9 de /okk5 ov]w9t]51 moet bij droog w$]1 na het vall5 van d5 avond1 g$ur5de e5 pa> ur5 gelu*t word51 door de deur en da> teg5ov] e5e twe$e op5+ te ontsluit54 ,er kan dan e5 lu*t/room doortrekk51 die het bes*immel5 van de /okk5 belet4 ,bij hevig5 w9d moet m5 het lu*t5 a*t]wege lat51 en bij vriez5d w$] sle*ts nu en dan e5s ev5 v]s*e lu*t lat5 b9n5dr+54 #do4 ,9 d5 w9t] is het zonli*t de groot/e vij& d] bij51 en m5 mag niet ov] het ho(d zi51 dat zij da>voor bes*]md moet5 word54 ,zi5 zij het zonli*t door ret5 ( nad5 b9n5dr+51 dan word5 zij t]/ond v]lokt om te gaan vlieg52 door die op5+5 gaan zij na> buit51 en t]ugkom5de kunn5 zij natuurlijk ha> /ok niet t]ug v9d53 zij moet5 buit5 blijv5 en van k\de bezwijk54 ,bij sle*te sluit+ en /]k5 zonnes*ijn1 kan m5 dagelijks vel5 zi5 rondvlieg51 die spo$ig als slagt(f]s vall54 ,ik z\ geheel op5 /all5 nog v]kiez5 bov5 sle*t geslot5e4 ,zijn zij geslot51 dan moet m5 er1 bij /]k5 zonnes*ijn1 9 gaan en alle op5+51 wa> li*t door valt1 go$ digt mak54 ,om bij ,dzi]zon's*e won+51 die buit5 /aan1 ge5 geva> te loop5 dat de bij5 uitvlieg51 sluit ik de vlieggat5 ov]dag4 ,teg5 het vall5 van d5 avond op5 ik h51 do* bij w9d]ig w$] s*uif ik er e51 met kle9e gaatjes doorboord1 plaatje voor1 om wel v]s*e lu*t1 ma> ge5 w9d te do5 b9n5dr+54 ,re$s s$]t j>5 beh&el ik de /okk5 op deze wijze1 zond] er e5ig nadeel van te ond]v9d54 ,het s*ijnt ge5 kwaad te kunn51 dat de lu*t ov]dag afgeslot5 is1 indi5 zij 's na*ts ma> vrij5 toegang heeft4 #eo4 ,da> /oot5 ( dreun5 de /okk51 welke op hun w9t]/& geplaat/ zijn1 ze] z\ b5adeel51 moet m5 h5 da>voor vrijw>54 ,bij d5 m9/5 /oot gaan de bij5 uit e52 hi]door v]liez5 zij de opgeslot5 w>mte1 en e] zij zi* w$] te zam5 getrokk5 hebb51 zijn vel51 door de k\de bevang51 van d5 tros afgevall51 en deze moet5 omkom51 want zij bezitt5 de kra*t niet me]1 om tot de ov]ig5 op te klimm54 ,bij het sprek5 ov] d5 bij5/al is re$s gezegd1 dat m5 dit1 bij zijne plaats+1 9 aanm]k+ moe/ nem54 ,h\dt de w9t] lang aan1 dan is het lig*aam d] bij5 geheel opgezwoll5 van het opgehoopte vuil1 en zij moet5 dan vooral zoo ru/ig mogelijk blijv5 /aan4 ,gaan zij 9 di5 toe/& uit e51 dan kunn5 zij d5 drek niet lang] bij zi* h\d5 en moet5 di5 dan1 zoo zij niet kunn5 uitvlieg51 9 de won+ lat5 vall52 da>door bezo$el5 zij zi*zelv5 en d5 b\w1 en komt er niet spo$ig e5 dag1 wa>op zij vlieg5 kunn51 zoodat zij zi* van ha> vuil kunn5 ontla/51 t]wijl m5 tev5s geleg5heid heeft om het bevuilde w]k g$eeltelijk weg te nem51 dan moet de geheele /ok omkom54 ,9 d5 bij5/al moet m5 g$ur5de d5 w9t] nooit voorw]p5 b]g51 die m5 nu ( dan kan noodig hebb54 ,het uitnem5 da>van z\ ligt tot onvoorzi5e s*okk5 aanleid+ gev54 ,nooit moet m5 er katt5 9 lat51 om muiz5 weg te vang54 ,deze kond51 door h>e sprong51 9 kort5 tijd e5 geheel5 /& t5 ond] br5g54 ,indi5 m5 al het mogelijke g$aan heeft om d5 w9t] voor de bij5 te v]ligt51 dan kan m5 hem met v]tr\w5 te gemoet zi54 ,al 0 het dat zij vi] ( vijf ma&5 opgeslot5 moe/5 blijv51 volkom5 ru/ig /a&e z\d5 zij al di5 tijd ha> vuil bij zi* kunn5 h\d54 ,het is ev5wel v]kieslijk1 dat dit niet lang] dan drie ma&5 behoeft te dur51 en 9 de mee/e w9t]s zal m5 ook1 b9n5 di5 tijd1 wel e5s geleg5heid hebb5 om zijne bij5 te lat5 vlieg54 ,om de opsluit+ niet noodeloos te v]l5g51 moet m5 er niet te vroeg toe ov]gaan2 want tot 9 het beg9 van ,decemb] kan m5 nog he]lijke dag5 hebb51 die e5e re9ig+s-uitvlugt toelat54 ,zoodra de w9t] zi* e*t] door vor/ ( sneeuw aankondigt1 sluit m5 zijn /al1 en welke s*oone dag5 nu ook volg51 m5 op5t hem niet1 voor dat de bij5 m9/5s zes wek5 opgeslot5 zijn gewee/4 ,komt er 9 het laat/ van ,janu>ij ( 9 het beg9 van ,febru>ij e5s e5 zoog5aamde zom]s*e dag1 dan kan m5 da>van gebruik mak51 om ha> e5s te lat5 vlieg54 ,ma> m5 doet dit niet1 wanne] m5 niet met grond kan v]wa*t51 dat de dag s*oon en w>m blijv5 zal2 de !rmomet] moet 9 de s*aduw m9/5s #ej ,f4 teek554 ,waait het /]k1 dan kan m5 ha> ook niet uitlat51 want het vlieg5 nu niet gewoon zijnde1 z\d5 zij spo$ig word5 n$]geslag54 ,wanne] de grond met sneeuw b$ekt is1 en de re9ig+s-uitvlugt niet vol/rekt v]eis*t wordt1 dan late m5 ha> niet vlieg54 ,all5 die op de sneeuw gaan zitt5 om te ru/5 zijn v]lor54 ,a*tte m5 het vlieg5 hoog noodig1 dan z\ m5 vooraf d5 grond voor d5 /al met /roo moet5 belegg51 wa>op de v]moeid te huis kom5de bij5 zi* kond5 plaats54 ,welke r$55 m5 ook hebb5 mag om te v]ond]/ell5 dat e5 dag s*oon en w>m zal blijv51 to* kan m5 zi* teg5 alle v]wa*t+ b$rieg54 ,ik heb dat ook e5s ond]vond51 do* vond to5 ook e5 middel om de v]/ijfde bij5 w$] te do5 h]lev51 en na> h>e /okk5 t]ugke]52 mijne bev9d+ wil ik hi] m$$eel54 ,teg5 elf ure 's morg5s maakte ik1 op e5 zom]s*5 dag1 9 het midd5 van ,febru>ij1 mijn bij5/al op54 ,spo$ig speeld5 alle /okk5 voor2 de lu*t 9 d5 omtrek 0 met bij5 v]vuld4 ,het 0 e5 g5ot1 ha> zoo gezond en vrolijk te zi5 vlieg5 en te hoor5 gonz56 ,ma> ziet1 teg5 twee ure kom5 er wolk5 op1 er beg9t e5 k\de w9d te waaij5 en de zon v]dwijnt geheel4 ,nu kom5 de bij5 9 digte dromm5 na> huis1 ma> e5 groot g$eelte is ond]weg re$s door de k\de bevang5 en kan het vlieggat niet me] b]eik54 ,duiz5d5 zijn voor d5 /al n$]gevall5 en w>5 r$deloos v]lor51 zoo m5 ha> niet te hulp kwam4 ,ik b$5k wat te do5 en kom tot het gelukkige besluit1 om de gevall55 op te rap51 ha> 9 e5 blikk5 bak te v]zamel51 en dez5 op e5e flaauw v]w>mde /o( te zett54 ,ov] d5 bak leg ik e5 doek1 sle*ts e5 kle9 hoekje als e5 vlieggat op5lat5de4 ,weldra h]lev5 de bij51 en zij vlieg5 door de op5+1 i$] na> h>e eig5e won+4 ,dat dit h]lev5 spo$ig plaats _h1 kan m5 da>uit opmak51 dat wij met ons drien raapt51 en dat teg5 vi] ure het bakje re$s l$ig 01 enkele v]ongelukt5 uitgezond]d4 ,is m5 er toe ov]gegaan om de bij5 uit te lat51 dan moet m51 zoodra alles geop5d is ( de b9n5%uis ov]w9t]de /okk5 w$] op hunne plaats gezet zijn1 de bodems d] won+5 re9ig54 ,bij de ,dzi]zon's*e ges*i$t dit met d5 vroeg] bes*rev5 haak 7zie bl4 #abb74 ,voor de korv5 moet m5 e5 help] hebb51 en t]wijl dan de e5e d5 korf opligt1 zuiv]t de &]e de ond]plank1 ( legt er1 wat nog bet] is1 e5e s*oone voor 9 de plaats4 ,m5 moet dit zoo spo$ig mogelijk do51 da> de bij5 er &]s zelve toe ov]gaan1 en m5 er ha> e5 v]moeij5d w]k door ontneemt1 dat da>bij aan vel5 het lev5 ko/2 bij ge5e bezigheid zijn de bij5 zoo onbeholp51 als bij het uitdrag5 van h>e dood54 ,dikwijls blijv5 zij1 met de haakjes van h>e poot5 er aan hang51 zoodat zij er zi* niet van kunn5 losmak52 zij vall5 dan met ha> op d5 k\d51 natt5 grond en kom5 om1 op de lijk5 die zij uitdroeg54 ,bij het wegnem5 d] dood5 moet m5 toezi5 ( de mo$]bij zi* ook da> ond] bev9dt2 hoewel zeld51 to* komt dit nu en dan voor4 ,de /ok is dan mo$]loos1 en kan 9 di5 tijd van het ja> ge5e volkom5e mo$]bij bekom51 da> er ge5e hommels zijn1 om ha> te bevru*t54 ,zulk e5 /ok kan m5 niet lat5 /aan2 hij z\ dan spo$ig ontvolkt en uitg]o(d word54 ,het be/ is hem met d5 nev5s/a&5 /ok te v]e5ig52 de ontvolkte won+ kan m5 dan1 met d5 b\w di5 zij bevat1 bew>51 om er lat] e5 zw]m 9 te zett54 ,het vuil1 dat m5 met de doode bij5 op de bodems d] won+51 ( op de ond]plank5 v9dt1 moet niet weggeworp5 word54 ,voor e5 groot deel be/aat het to* uit wasdeksels1 die de bij5 van de cell5 g5om5 hebb51 om d5 honig te kunn5 b]eik54 ,m5 zift het1 om er de doode bij5 af te zond]51 en smelt het lat] met &] 0 op4 ,de bij5 hebb5 de dood5 niet ga>ne 9 h>e nabijheid2 deze moet5 da>om niet te digt bij d5 /al word5 geworp51 want zij z\d5 ha> dan van d5 grond opnem5 en ha> v]d] wegdrag54 ,,de ,,bro$aanzett+4 ,i$] bij5kweek] weet dat het mogelijk is de bij5 tot het aanzett5 van bro$ aan te spor51 zelfs op e5 tijd1 die da>voor door de natuur ge5sz9s be/emd is4 ,wanne] m5 b4 v4 laat 9 d5 h]f/ e5 /ok1 die aan alles gebrek heeft1 die bij de k>ige weide moeite heeft om zijn dagelijks* vo$sel te v]zamel51 e5ige honigtafels en ook e5e tafel met bloem5/( inhangt1 hem 's avonds nog wat laauw-w>m51 e5igz9s v]dund5 honig geeft1 en hem zoo w>m mogelijk plaat/1 dan zal die hong]lijd]1 zi* zoo plotsel+ 9 ov]vlo$ geplaat/ zi5de1 als het w>e h]lev51 en zijn geheel5 rijkdom tot het aanzett5 van bro$ aanw5d54 ,e5 voorraad1 die voor drie ma&5 tot ond]h\d _h kunn5 di551 zal 9 drie ( vi] wek5 v]bruikt zijn en de /ok zal vol bro$ /aan4--,hi]uit volgt1 dat m5 de bro$aanzett+ nog veel me] zal bevord]51 door de bij51 op e5 da>voor ges*ikt5 tijd1 9 da>toe gun/ige om/&igh$5 te plaats54 ,als de dag5 iets lang] word51 dan beg9t zi* ook 9 d5 bij5/ok e5e v]hoogde w]kzaamheid te ontwikkel54 ,de bro$aanzett+ neemt dan e5 aanvang en wordt me] en me] voortgezet en uitgebreid1 indi5 het de bij5 t5 m9/e niet aan honig1 bloem5/( en wat] ontbreekt1 en wanne] zij teg5 de k\de van d5 w9t] ( het voorja> bes*]md zijn4 ,opp]vlakkig bes*\wd1 z\ het voordeelig s*ijn5 om zwakk]e /okk5 re$s vroegtijdig tot de bro$aanzett+ op te wekk54 ,indi5 zij sle*ts e5e ma& vr de /]ke /okk5 hi]m$e begonn5 w>51 kond5 zij bij het beg9 van de dragt aan deze gelijk zijn4 ,de hun gegev5 honig z\ e5e groote w9/ kunn5 opbr5g51 da> jonge bij5 9 het voorja> de groot/e wa>de hebb54 ,m5 late zi* e*t] niet tot zulk e5e h&elwijze v]leid56 ,ev5 als m5 d5 groei van e5e plant 9 e5e broeika/ bevord]t1 kan m5 de bij5 ook kun/matig tot volksv]me]d]+ br5g52 ma> de plant is aan h>e plaats gebond54 ,zij kan 9 e5e bep]kte ruimte lev52 de bij da>5teg5 moet de vrije lu*t kunn5 g5iet52 zij moet zi* buit5 h>e won+ kunn5 re9ig51 hetge5 /]k broeij5de /okk5 t5 m9/e e5s 9 de week moet5 do54 ,dikw]f lev]5 hi]toe de ma&5 ,febru>ij en ,ma>t1 soms zelfs ook ,april1 ge5e ges*ikte dag5 op4 ,kunn5 zij zi* niet g]egeld re9ig51 dan h\d5 zij niet alle5 met broeij5 op1 ma> word5 ziek2 zij bevuil5 elk&] en het w]k1 en vall5 bij hond]d51 ja bij duiz5d5 n$]2 de geheele /ok komt 9 de groot/e ell5de1 zoo hij niet geheel t5 ond] gaat4 ,vall5 er van tijd tot tijd ges*ikte dag5 91 wa>op de bij5 e5e re9ig+s-uitvlugt kunn5 h\d51 dan zal m5 to* van e5e te vroege bro$aanzett+ ge5 voordeel hebb54 ,e5 volk1 dat 9 zijne won+ w]kzaam is1 wil1 al heeft het aan niets gebrek1 ook da>buit5 bezig zijn en zijn voorraad v]me]d]54 ,9 de won+ he]s*t het voorja>1 en 9 de me5+ dat dit ook da>buit5 zoo zijn zal1 wag5 de bij5 telk5s wanne] de zon doorbreekt v]re uitvlugt5 om1 als zij zi* a*t] wolk5 v]b]gt1 op d5 k\d5 grond1 ( zelfs op de sneeuw n$] te vall5 en te v]/ijv54 ,de honig1 aangew5d om het bro$ vroeg 9 het ja> te v]me]d]51 is dus gewoonlijk niet alle5 v]lor51 ma> da>5bov5 v]lie/ m5 me] bij51 dan er aangekweekt word51 en de ov]blijv5de v]spill5 h>e kra*t5 nutteloos2 ook de vru*tba>heid d] kon+9 wordt doelloos v]m9d]d2 putte e5e oude mo$]bij door v]vroegde bro$aanzett+ h>e vru*tba>heid geheel uit1 en /i]f zij1 voordat er hommels w>51 om h>e opvolg/] te bevru*t51 dan kon e5 /]ke /ok hi]door te gronde gaan4 ,de /okk51 die te vroeg tot bro$aanzett5 zijn opgewekt1 zull5 ook mee/al1 f 9 het geheel niet zw]m51 f dit veel lat] do5 dan die1 welke da> lat] m$e begonn51 ma> er dan ook onafgebrok5 m$e voortg+54 ,9 plaats van dus zijne /okk5 tot e5e vroegtijdige bro$aanzett+ aan te spor51 moet m5 elk5 dag1 dat de bij5 9 het voorja> lang] 9 de w9t]ru/ blijv51 als e5e w9/ bes*\w54 ,/okk51 die 9 d5 w9t] beslot5 ge/aan hebb51 zoo lang mogelijk te lat5 /aan1 en die1 welke m5 op e5 s*oon5 dag e5s _h lat5 vlieg51 w$] te sluit51 zal het doelmatig/ zijn4 ,zond] noodzakelijkheid moet m5 de /okk5 nooit 9 hunne w9t]ru/ /or51 om h5 te vroeg te besnijd5 ( onnoodig te vor54 ,vel5 bes*\w5 het bij h]hal+ op55 van e5e won+1 en het uitnem5 d] wa/afels1 ook 9 d5 zom] als s*adelijk1 omdat m5 er de bij5 onnoodig w]k door bezorgt1 da> zij alles w$] met voorwas beve/ig51 en de inzamel+ da>door belet z\ word54 ,dit is e*t] e5e dwal+4 ,de me]d]e w]kzaamheid 9 d5 /ok1 v]oorzaakt ook e5e groot]e vlijt bij die bij51 die honig en bloem5/( v]zamel54 ,de bij51 die de huisselijke bezigh$5 v]rigt51 hal5 to* niets 91 ma> de groote vlijt1 die zij moet5 aan d5 dag legg51 spoort ook de indrag5de aan1 om zi* ijv]ig] te betoon54 ,da>om zijn ook besn$5 /okk5 soms vlijtig] dan &]e3 niet omdat zij besn$5 zijn1 ma> omdat zij1 besn$5 zijnde1 ook moet5 b\w54 ,zij hal5 dan onbesn$5 geblev5 /okk5 niet alle5 91 ma> /rev5 die vooruit4 ,e5e geheel &]e zaak is het om de /okk51 bij het e9de van d5 w9t]1 door veel op551 besnijd51 vor5 en d]gelijke te v]ontru/54 ,dan kan het alle5 s*adelijk zijn1 want de w]kzaamheid1 wa>toe de bij5 word5 opgewekt1 heeft e5e inspann+1 soms e5e geheele uitputt+ van h>e kra*t5 t5 gevolge1 zond] dat de /ok da> e5ig voordeel van ond]v9dt4 ,zoolang er buit5 niets voor de bij5 te hal5 is1 moet m5 ha> zooveel mogelijk met ru/ lat51 ha> van onnoodig uitvlieg5 afh\d51 en vooral niet tot bro$aanzett5 opwekk54 ,m5 moet da>om de /okk51 die 9 d5 h]f/ niet g5oegzaam van vo$sel voorzi5 zijn1 dit dan toevoeg51 om h51 als 9 het vroege voorja> alles opgete]d 01 niet te moet5 v]ontru/54 ,alle nuttelooze uitvlugt5 hebb51 weg5s de k\de van de lu*t en van d5 grond1 onv]mijdelijk volksv]lies t5 gevolge2 er kon ook onv]wa*ts groot]e k\de invall54 ,soms s*ijnt het dat de l5te alles met nieuw lev5 zal beziel52 ma> 9 plaats da>van slaat plotsel+ het w$] om1 en m5 heeft sneeuwbuij5 met k\d5 w9d gepa>d4 ,wee d5 zwakk5 /okk51 die dan tot e5e /]ke bro$aanzett+ opgewekt zijn geword51 en zi* da>door me] uit elk&] begev5 hebb54 ,het bro$ will5 zij soms niet v]lat52 zij kunn5 d5 voorraad niet me] b]eik5 en zi* ook niet zam5trekk52 zij v]/ijv5 dan op het bro$ en gaan da>m$e te niet4 ,geheel kan deze ongun/ige toe/& niet voorkom5 word51 wanne] de ma& ,febru>ij za*t w$] oplev]de1 t]wijl het 9 ,ma>t ruw en k\d is2 ma> de bij5kweek] moet zorg5 dit geva> niet te v]groot51 door zijne bij51 vr d5 tijd1 tot de bro$aanzett+ uit te lokk54 ,als van zelf komt m5 nu tot de vraag3 ,wanne] moet de bro$aanzett+ beg9n58 ,met de beantwoord+ da>van will5 wij ons dan nu bezig h\d54 ,/]ke /okk5 hebb5 somtijds re$s 9 ,janu>ij bro$ aangezet1 t]wijl de zwakke er e]/ na de e]/e re9ig+suitvlugt toe ov]gaan1 en dat nog niet e5s do51 wanne] er spo$ig hevige k\de invalt4 ,het voordeelig/ z\ het te a*t5 zijn1 dat zo[el /]ke als zwakke /okk51 er niet voor ,april m$e aanv+52 ev5wel kan v]s*il 9 de lu*tge/eldheid1 het me] ( m9d] gun/ig zijn van het w$]1 en de a>d d] weide hi]9 v]&]+ br5g53 wat 9 de e5e /reek laat g5oemd moet word51 z\ 9 e5e &]e vroeg kunn5 zijn4 ,e5 /ok1 die niet te ruim van honig voorzi5 is1 zal zi* niet ze] g5eigd toon5 om veel bro$ aan te zett52 ma> /okk51 die rijk aan honig zijn1 en dan gewoonlijk ook nog bloem5/( bezitt51 do5 dit re$s vroeg4 ,wanne] zij e*t] vroeg bro$ hebb5 aangezet1 en de w9t] lang aanh\dt1 dan kan de voorraad oprak51 voordat zij het buit5 kunn5 hal52 zij moet5 dan het bro$aanzett5 niet alle5 /ak51 ma> ook het aanwezige bro$ lat5 af/]v54 ,dit gebrek kan m5 ontdekk51 doordat m5 op d5 bodem d] won+ en voor het vlieggat uitgeworp5 bro$ v9dt ligg54 ,zulk e5 /ok moet dadelijk met vo$sel te hulp gekom5 word51 opdat hij met het bro$aanzett5 voort z\ kunn5 gaan4 ,de behoeftige /okk5 moet51 vooral 9 ,april1 go$ ond]/eund word51 om h5 tot het bro$aanzett5 op te wekk51 en h5 da>door zoo mogelijk tot e5ige volks/]kte te do5 kom51 teg5 dat de voorja>sdragt beg9t4 ,het is to* door het groot aantal volk1 niet door de groote hoeveelheid1 die elke bij inbr5gt1 dat e5 go$e bij5/ok1 bij rijke weide en gun/ig w$]1 zoo veel kan inzamel54 ,g$ur5de de be/e dragt moet5 dus de /okk5 het volkrijk/ zijn1 om voordeel te kunn5 aanbr5g54 ,het volksv]lies is dan ook jui/ het groot/4 ,9 volkrijke1 /]k broeij5de /okk5 bem]kt m5 da> niets van1 omdat het dagelijks uitloop5de bro$ het me] dan h]/elt4 ,hoe me] bro$ e5 /ok bij het beg9 d] ho(dweide heeft1 des te voordeelig] kan hij dit aanw5d51 en da>bij zull5 de zw]m51 die hij afgeeft1 /]k] zijn en vroeg] afkom54 ,bleef hij e*t] bij het afnem5 d] weide ev5 /]k broeij51 dan z\ hij al ligt het als voorraad opgelegde w$] aan het bro$ op(f]51 en bij middelmatige j>51 na het e9dig5 d] weide1 zelfs door gebrek b$reigd word51 9 plaats van iets te kunn5 afgev54 ,van hoeveel belang het is het bro$aanzett5 te kunn5 bevord]5 ( bep]k51 valt nu duidelijk 9 het oog1 en de om/&igh$51 die er nog invlo$ op uitoef551 wanne] aan de ho(dvoorwa>de het aanwezig zijn van e5 ruim5 voorraad ( e5e go$e dragt1 voldaan wordt1 v]di55 dus wel hi] v]meld te word54 ,w>mte is e5 voornaam v]eis*te voor het broeij54 ,hoe groot] zij is1 en hoe gelijkmatig] zij door d5 /ok is v]spreid1 des te me] zal het bro$ne/ uitgebreid word54 ,de w>mtegraad1 die 9 e5 /ok he]s*t1 hangt van v]s*ill5de oorzak5 af4 ,voore]/ komt de w>mte d] buit5lu*t 9 aanm]k+2 neemt zij toe1 dan zal het ook 9 de won+ w>m] word54 ,9 won+51 die door de zon bes*55 word51 wordt veel bro$ aangezet1 en di5t5gevolge ook het zw]m5 bevord]d4 ,van me] invlo$ is ev5wel de inrigt+ d] won+4 ,hoe sle*t] h>e w&5 de w>mte geleid51 hoe hoog] en gelijkmatig] de w>mtegraad zijn zal4 ,ook de dik/e1 de w>mte het sle*t/ geleid5de w&51 zull5 ha> to* altijd nog e5igz9s doorlat54 ,dit v]lies moet h]/eld word5 door de bij51 die 9 het midd5 d] won+ v]zameld zijn1 en van da> na> de w&5 moet dus de w>mte afnem54 ,9 e5e lange1 smalle won+ zal het voor- en a*t]aan betrekkelijk koel zijn4 ,veel gelijkmatig] is de w>mte v]spreid 9 vi]kante1 nog me] 9 ronde won+54 ,9 deze heeft da>om ook e5e gelijkmatige bro$aanzett+1 door de geheele won+ plaats4 ,het spreekt van zelf dat hetzelfde volk e5e kle9e won+ bet] v]w>mt1 dan e5e groot]e4 ,is deze e*t] na> ev5r$igheid van h>e grootte ook /]k] bevolkt1 dan zal zij nog w>m] zijn dan de kle9e1 omdat de buit5lu*t e5e groote v]w>mde massa betrekkelijk m9d] afkoelt dan e5e kle9e4 ,door het vlieggat ontwijkt veel w>mte1 en da> de v]w>mde lu*t na> bov5 /ijgt1 zoo zal het w>mtev]lies to5em51 met de wijdte en de hoogte van het vlieggat4 ,is het laag en da>bij ond] 9 de won+ aangebragt1 dan zal er het m9/e w>mte v]lor5 gaan2 de bij5 word5 dan ook tot e5e uitbreid+ van het bro$ne/ uitgelokt1 omdat zij dit ga>ne zoo digt mogelijk bij het vlieggat hebb54 ,sle*ts als de buit5lu*t k\d is1 en als de bij5 zi* vooral op de bro$aanzett+ moet5 toelegg51 is het w5s*elijk dat de w>mte 9 de won+ beslot5 blijft4 ,9 d5 zom]1 als zij zi* voornamelijk met d5 honigoog/ moet5 bezig h\d51 wordt groote hitte de bij5 tot la/2 zij mat ha> af en noodzaakt e5 groot g$eelte w]keloos te blijv51 dat gaat voorligg5 om de w>mte te ontgaan4 ,om doelmatig g5oemd te mog5 word51 zal e5e bij5won+ dus zoo +]igt moet5 zijn1 dat m5 ha> na> v]kiez+ w>m ( k\d1 kle9 ( groot kan mak54 ,met ,dzi]zon's won+5 kan dit ges*i$54 ,door middel van het v]kle9plankje1 kan de l5gte na> go$v9d5 v]kle9d word54 ,de ruimte1 tuss*5 dit plankje en de deur1 en die bov5 de dekplankjes1 met /roo ( mos aanvull5de1 v]krijgt m5 dan e5 ze] w>m bro$ruim2 de bro$aanzett+ wordt bevord]d en van /okk51 die m5 tot 9 d5 zw]mtijd zoo beslot5 laat1 v]krijgt m5 da>om de vroeg/e zw]m54 ,v]wijd]t m5 e*t] bij v]me]d]+ van volk en ruim]e dragt de vull+1 en trekt m5 het v]kle9plankje t]ug1 dan zal de w>mte 9 de won+ v]m9d]d word51 t]wijl er tev5s ruimte gewonn5 wordt1 wa>9 de bij5 honig kunn5 afzett54 ,m5 kan1 door de zam5/ell+ van e5 w>m bro$ne/1 de bij5 aanleid+ gev5 om vroeg en veel bro$ aan te zett51 en m5 heeft het ev5e5s 9 zijne magt1 om het tot e5e zek]e ruimte1 tot e5 bepaald aantal tafels1 te bep]k54 ,het is bek5d dat het bro$ zi* onafgebrok51 9 e5e geslot5 ruimte bev9dt2 het wordt cel voor cel en tafel voor tafel aangezet4 ,wanne] van e5e tafel e5 zek] aantal bij5 zijn uitgeloop51 dan re9ig5 de w]kbij5 de cell51 en de mo$]bij bezet ha> onmiddellijk w$] met eij]51 om het bro$ geslot5 en dus w>m te h\d54 ,wil m5 het bro$ne/ v]groot51 dan behoeft m5 ma> e5e l$ige wa/afel1 tuss*5 twee met bro$ gevulde tafels te hang54 ,de mo$]bij zal zi* haa/5 ha> met eij]5 te bezett51 om w$] slot 9 ha> ne/ te br5g54 ,da> het bro$ van zulke tafels op d5 #bj/5 dag mee/ te gelijk uitloopt1 zoo zijn zij bijzond] ges*ikt om er zwakke /okk5 m$e te v]/]k54 ,van het /rev5 d] bij5 om ha> bro$ne/ geslot5 te h\d51 kan m5 zi* ook b$i551 om ha> met spo$ te do5 b\w54 ,hangt m5 e5 /aafje1 wa>aan e5e /rook wa/afel beve/igd is1 tuss*5 twee met bro$ gevulde tafels1 dan zull5 de bij5 deze tafel met v]wond]lijke snelheid volb\w54 ,het v]kle95 van het bro$ne/ ges*i$t door tafels met bro$ uit de won+ te nem51 die dan t] v]/]k+ van zwakke zw]m51 ( tot het mak5 van aflegg]s kunn5 di554 ,teg5 dit v]kle9de bro$ne/ hangt m5 e5 ( twee v]zegelde honigtafels1 wa>ov] de kon+9 zi* niet ligt he5 begeeft1 om l$ige cell5 op te zoek54 ,het bep]k5 van het bro$ne/ kan ook ze] go$ ges*i$51 door er e5 v]kle9plankje teg5 te zett51 wa>9 m5 de gat5 zoov] op5t1 dat alle5 de w]kbij5 zi* da> a*t] kunn5 begev5 7zie bl4 #hi en #ib74 ,m5 moet er niet lang] m$e wa*t51 dan tot 9 de helft d] ma& ,julij2 het bro$1 dat lat] aangezet wordt1 komt te laat uit om nog 9 te zamel51 t]wijl het veel honig v]eis*t2 9 d5 h]f/ zal m51 tot het v]/]k5 van zwakke /okk51 /e$s bij5 9 ov]maat hebb51 uit de /okk51 die voor d5 honigoog/ zijn uitgebrok54 ,9 d5 lat5 nazom]1 wanne] de dragt spa>zam] wordt1 zal de mo$]bij zi* van zelve niet g5eigd toon51 om zi* buit5 het bro$ne/ te begev51 om tafels1 die tot dusv]re vrij van bro$ w>51 da>m$e te bezett52 ma> teg5 d5 zw]mtijd wil zij1 ze] vru*tba> zijnde1 dit wel e5s do52 het moet ha> e*t] zooveel mogelijk belet word54 ,e5e gezonde en vru*tb>e mo$]bij s*ijnt de w]kzaamheid van ha> eij]/ok willekeurig te kunn5 bep]k5 ( v]me]d]54 ,e5e gebrekkige ( door oud]dom v]zwakte kan ha> da>5teg5 niet zoo do5 /ijg51 dat zij e5 uitgebreid bro$ne/ behoorlijk met eij]5 kan bezett54 ,om veel bro$ te kunn5 v]krijg51 moet de kon+9 dus gezond1 jong en zond] gebrek5 zijn1 t]wijl de /ok g5oeg bevolkt moet zijn1 om het behoorlijk te kunn5 bebroeij5 en v]zorg54 ,indi5 er 9 d5 nazom] nog e5ige dragt be/aat1 kunn5 de bij5 zi* zoo /]k op de bro$aanzett+ toelegg51 dat zij nog e5 uitgebreid bro$ne/ v]krijg54 ,belet m5 dit niet zooveel mogelijk1 dan kunn5 zij ha> w9t]voorraad geheel aan dit nutteloos broeij5 be/$51 en da>door 9 volslag5 gebrek kom54 ,zelfs bij het vor5 van /okk51 die hun w9t]voorraad niet hebb5 +ehaald1 moet m5 9 d5 h]f/ wel voorzigtig zijn1 da>door ge5e aanleid+ tot broeij5 te gev54 ,m5 moet h5 zoo mogelijk met v]zegelde honigtafels1 ( bij gebrek da>van met v]dikt5 honig ( k&ij vor54 ,wil m5 hun liev] v]dund5 honig vor51 dan geeft m5 di5 9 groote1 snel op elk&] volg5de gift51 door b4 v4 alle avond5 e5 ,n$4 pond 9 de won+ te plaats51 totdat zij hun voorraad hebb54 ,de bij51 zoo ruim van honig voorzi5 zijnde1 zull5 hem dadelijk 9 de l$ige cell5 drag51 er zoo vele als mogelijk is m$e vull51 en dus de mo$]bij belett5 er vel5 met eij]5 te bezett54 ,ev5wel ziet m5 zi* 9 zijne v]wa*t+ wel e5s teleurge/eld1 want gevord word5de bij5 zijn /e$s tot het aanzett5 van bro$ opgewekt2 vooral zij1 die door kle9e gift5 aanh\d5d tot w]kzaamheid word5 aangespoord1 zull5 het niet nalat52 zij zull5 zelfs veel bro$ zett51 indi5 het vor5 op e5 tijd ges*i$t1 dat zij nog bloem5/( en wat] kunn5 b9n5hal54 ,het vor5 is dan ev5 doelloos1 als 9 ,febru>ij en ,ma>t4 ,will5 de /okk51 die m5 9 d5 w9t] te hulp kom5 moet1 het bro$aanzett5 vol/rekt niet nalat51 dan is m5 g5oodzaakt er de mo$]bij uit te vang5 en ha>1 9 e5 mo$]huisje beslot51 9 het bro$ne/ te hang54 ,de mee/e /okk5 zull5 de gevang5 mo$]bij blijv5 vor5 en bezett52 lat] laat m5 ha> w$] vrij4 ,&]e zull5 de kon+9 wel v]zorg51 ma> tev5s hulpcell5 aanzett54 ,do5 zij dit1 en is de kon+9 oud] dan twee ja>1 dan neemt m5 ha> en de hulpcell5 tot op e5e na weg4 ,de /ok v]krijgt dan e5e jonge mo$]bij2 wordt zij1 zoo er nog hommels aanwezig zijn1 gelukkig bevru*t1 dan kan zij nog e5 aantal bij5 voortbr5g51 wa>door de volksv]m9d]+1 door de lange mo$]loo%eid ont/aan1 h]/eld wordt4 ,zulke /okk5 word5 gewoonlijk volkrijk g5oeg1 en gaan d5 w9t] met ruim5 voorraad 94 ,er zijn soms /okk51 die van e5e gevang5 mo$]bij niets will5 wet51 ma> ha> lat5 v]hong]52 de hulpcell51 die zij aanzett51 word5 zoo als gezegd is1 tot op e5e na wegg5om54 ,is het ja> te v] gevord]d1 dan geeft m5 hun e5e mo$]bij uit e5 /ok1 di5 m5 teg5 d5 w9t] uitbreekt4 ,9 het algeme5 kan het wegnem5 d] mo$]bij e5 /ok niet b5adeel51 wanne] hij bij e5 go$5 b\w1 ov]vlo$ van volk en bro$ bezit1 en het hommelbro$ zi* beg9t te ontwikkel54 ,is de mo$]bij oud] dan twee ja>1 dan is het voordeelig1 want m5 belet het zw]m51 en de bij51 ge5 bro$ me] te v]zorg5 hebb5de1 zett5 hulpcell5 aan1 wa>door zij e5e jonge mo$]bij bekom51 t]wijl zij het +ezamelde geheel als voorraad kunn5 oplegg54 ,ontneemt m5 de hulpcell5 aan e5 /ok1 di5 m5 vroeg] van zijne kon+9 b]o(d _h1 en geeft m5 hem e5e op het uitloop5 /a&e mo$]wieg 9 de plaats1 dan zal hij deze blijv5 bebroeij51 en b9n5 we9ige dag5 w$] e5e reg5tes hebb51 wa>na er dat ja> ge5 hommelbro$ me] aangezet zal word51 omdat jonge mo$]bij5 het e]/e ja> zeld5 aan zw]m5 d5k54 ,zulke /okk5 bevatt5 gewoonlijk veel honig1 want wat 9 &]5 door de hommels en hun bro$ gebruikt wordt1 wordt hi] als voorraad opgelegd4 ,hoeveel honig aan hommelbro$ t5 ko/e gelegd moet word51 kan m5 opmak5 uit de zwa>te van e5e da>m$e gevulde tafel4 ,de bij5h\d] moet dit bro$ da>om zoo veel mogelijk w]5 7zie bl4 #bf74 ,ook moet m51 da> alle bro$ veel honig v]eis*t1 de bij5 ma> niet zoo veel lat5 aanzett5 als zij will51 om het da>na bij d5 honigoog/1 me$oog5loos te dood51 tot het bekom5 van e5ige pond5 honig1 die de /okk5 soms1 lang voor het aangezet w]d1 re$s bezat52 t]wijl zij1 bij v]h9d]+ d] bro$aanzett+1 zooveel te me] gevulde honigtafels z\d5 bezitt54 ,zelfs kan1 indi5 m5 het broeij5 en zw]m5 geheel vrijlaat1 alle 9 d5 voorzom] +ezamelde honig1 aan het bro$ be/e$ word54 ,het vele zw]m5 doet ha> dan v]s*eid5e dragtdag5 v]zuim51 en lev]t de nazom] e9delijk e5 s*ral5 oog/ op1 dan zull5 de /okk51 hoe gun/ig ook het voorja> mag gewee/ zijn1 9 d5 h]f/ zond] voorraad zijn en d5 w9t]1 zond] /]ke ond]/eun+1 niet te bov5 kunn5 kom54 ,,het ,,vo,,r54 ,m5 ond]s*eidt het vor51 na> de om/&igh$5 die er toe leid51 9 speculatief vor5 en vor5 uit nood4 ,het speculatief vor5 ges*i$t 9 het voorja>1 om de bij5 tot e5e ruime bro$aanzett+ op te wekk51 wa>door de volks/]kte bij de e]/e ho(dweide de zaadbloem1 tot de groot/e hoogte gebragt wordt4 ,m5 moet dan1 drie ( vi] wek5 voordat m5 me5t dat de weide zal beg9n51 tot het vor5 ov]gaan1 ha> 9 groote gift51 van m9/5s #a ,n$4 pond1 laauw w>m51 v]dund5 honig gev5de4 ,om d5 &]5 avond geeft m5 ha> tot driemal5 zulk e5e gift4 ,door dez5 ruim5 voorraad word5 de bij5 tot groote w]kzaamheid opgewekt1 en de mo$]bij bezet vele d] g]e$gemaakte cell5 met eij]54 ,dit bro$ zal nu 9 d5 aanvang d] ho(dweide beg9n5 uit te loop51 en gaat alles zoo als wij dat b]ek5d51 dan zull5 de aangekweekte bij51 d5 aan ha> t5 ko/e gelegd5 honig ruim v]go$54 ,valt da>5teg5 het w$] teg51 zoodat de ho(dweide zi* lang] laat wa*t5 dan m5 v]mo$ _h1 dan moet m5 zulke /okk51 die alles aan het bro$ v]spild hebb51 /]k blijv5 vor51 wa>door m5 van zijne speculatie me] s*ade dan voordeel heeft4 ,ik bepaal mij da>om alle5 tot het vor5 uit nood1 tot het te hulp kom5 van die /okk51 die hun voorraad opgete]d hebb51 de &]5 zooveel mogelijk met ru/ lat5de4 ,om bro$ te kunn5 aanzett51 moet5 de bij5 niet alle5 honig ( suik] en wat]1 ma> ook bloem5/( hebb51 en dit ontbreekt ha> veeltijds1 wa>door bij ruim5 honigvoorraad de bro$aanzett+ to* ma> traag voortgaat4 ,is het w$] te ongun/ig om dit /( buit5 te v]zamel51 dan moet m5 het ha> ook zoo mogelijk toevoeg51 wa>om het van belang is1 bij het uitbrek5 van /okk51 die tafels1 welke geheel ( g$eeltelijk met dit /( gevuld zijn1 zorgvuldig te bew>54 ,vooral 9 mo$]looze /okk5 v9dt m5 soms bijna alle tafels uit het bro$ne/ da>m$e gevuld4 ,da> het /( ze] ligt uitdroogt ( bes*immelt1 en da>door onges*ikt voor de bij5 wordt1 moet m5 het met honig ( suik]/roop ov]giet51 wa>door het ze] lang bewa>d kan word54 ,ook kan m5 de g$eeltelijk met bloem5/( gevulde tafels v]brijzel51 en ha> aldus ond] d5 voor vo$] be/emd5 honig bew>54 ,het bloem5/( uit zulk vo$sel gebruik5 zij met graagte1 en het wekt ha> tot e5e /]ke bro$aanzett+ op4 ,er gaat e*t] op deze wijze e5 g$eelte d] wa/afels v]lor51 want de bij5 drag5 deze na> buit5 ( bijt5 ha> tot gruis4 ,kan m5 ge5 bloem5/( aan de /okk51 die m5 tot bro$aanzett5 wil opwekk51 toevoeg51 dan kan m5 dit v]vang5 door t>w5- ( rogg5meel 7zie bl4 #db72 m5 moet zorg drag5 dat dit meel door reg5 ( dauw niet vo*tig wordt1 want dan kunn5 de bij5 het niet me] opnem54 ,het natuurlijke vo$sel d] bij5 is honig2 do* alle zoetigh$5 word5 door ha> aang5om51 en met het be/e gevolg geeft m5 ha> suik]/roop1 k&ij #af en nu s$]t e5 pa> ja> ook #d deel5 ,sur9aams*e suik]1 met #a deel honig tot e5e pap gemaakt4 ,zelfs blanke a>dappel/roop1 met e5 we9ig suik] ( honig doore5 gesmolt51 kan m5 ha> g]u/ gev54 ,9 de gewone /rookorv5 is het vor5 ze] la/ig2 het vo$sel kan alle5 van ond]5 gegev5 word54 ,moet5 de bij51 da>9 geplaat/1 9 het voorja> ond]/eund word51 dan zet m5 d5 korf teg5 d5 avond1 als de vlugt heeft opgeh\d51 op d5 kop1 giet er e5ige lepels v]dund5 honig 91 dekt hem met e5 kle$je en laat hem zoo e5 pa> ur5 /aan1 totdat de bij5 d5 honig hebb5 opg5om54 ,m5 h]haalt dit om d5 &]5 dag4 ,wil m5 deze omslagtige wijze v]mijd51 hetge5 soms door het koele w$] noodzakelijk wordt gemaakt1 dan kan m5 ook v]bot]d5 honig nem51 da>van #a ( #b ,n$4 pond met e5 lepel afs*rapp5de1 zoodat er ge5e brokk5 9 blijv54 ,m5 doet dez5 9 e5 gr( l9n5 zak1 legt di5 ond] op het w]k1 b$ekt hem met e5 papi] ( e5e l$ige wa/afel en /eekt alles met h\t5 p5n5 va/1 opdat het bij het omke]5 van d5 korf niet na> b5$5 z\ vall54 ,het papi] ( de wa/afel di5t om d5 honig1 die door d5 zak kon druip51 op te vang54 ,op deze wijze kan m5 de bij5 voor e5 pa> wek5 9 e5s voorzi54 ,ook kan m5 op het e5 we9ig gelijk gesn$5 w]k /ukk5 k&ij legg51 deze met e5 natt5 doek ( bet] nog met e5e natte spons b$ekk51 da>ov] e5 kle$je legg5 en dan de op5e ruimte van d5 korf met e5 kafkuss5 aanvull54 ,m5 kan hem dan op d5 kop lat5 /aan4 ,nietteg5/a&e de onnatuurlijke /ell+1 kan m5 op deze wijze zelfs e5 /ok1 die bijna ge5 eig5 voorraad heeft1 door d5 w9t] br5g54 ,om de vi] wek5 ziet m5 er ma> e5s na>1 ( er nog g5oeg k&ij is en giet wat wat] op d5 doek ( de spons2 9 het voorja>1 als zij me] vo$sel behoev51 ziet m5 er om de #ad dag5 na>4 ,neemt m5 9 plaats van k&ij1 ,sur9aams*e suik]1 met blanke a>dappel/roop tot e5e /ijve pap gemaakt1 en legt m5 deze 9 e5 zak op het w]k1 dan behoeft m5 da> ge5 nat voorw]p op te legg54 ,heeft m5 bov5 9 de /rookorv5 op5+5 gemaakt1 dan kan het vor5 met behulp d] vo$]bakjes 7zie bl4 #abe7 veel gemakkelijk] ges*i$54 ,m5 kan dan1 indi5 m5 met dunn5 honig ( blanke a>dappel/roop wil vor51 ook gebruik mak5 van e5e blikk5 buis1 die 9 de op5+ 9 d5 korf pa/4 ,m5 laat aan d5 ond]kant e5 r& mak51 wa>ov] e5 doek gebond5 wordt1 vult ha> dan met het vo$sel1 legt er e5 deksel op1 sme]t de reet tuss*5 de buis en d5 korf met klei digt1 en b$ekt de buis met e5 bloempot2 de reet tuss*5 dez5 en d5 korf wordt ook met klei geslot54 ,de bij5 zull5 nu het vo$]1 dat door d5 doek zijpelt1 oplikk5 en m5 behoeft van tijd tot tijd de buis ma> aan te vull54 ,9 plaats van e5e blikk5 buis1 kan m5 zi* ook b$i55 van e5 zoog5aamd suik]glas1 wa>uit m5 d5 bodem heeft lat5 spr+54 ,m5 behoeft dan het deksel niet af te nem51 do* kan aan de buit5zijde zi5 ( er nog voorraad 9 is4 ,de v]s*ill5de wijz5 van vor51 die ik hi] opgeef1 zijn all5 door mij me]mal5 met go$ gevolg aangew5d4 ,m5 kan er zi* op v]lat51 ma> moet vooral zorg drag5 alles zoo te sluit51 dat vreemde bij5 door d5 reuk niet tot roov]ij word5 uitgelokt2 door alles met kle$jes te b$ekk51 moet m5 d5 invlo$ d] k\de ons*adelijk mak54 ,9 ,dzi]zon's won+5 ges*i$t het vor5 veel gemakkelijk] dan 9 korv54 ,door het uitnem5 d] tafels weet m5 bij deze met zek]heid ( er behoefte aan vo$sel be/aat1 t]wijl dat bij de korv51 door het weg5 met de h&1 da>na> sle*ts g]ad5 word5 moet4 ,m5 kan zi* da>bij grootelijks v]giss51 omdat e5 korf veel bro$1 van e5 b$uid5d gewigt kan hebb51 t]wijl de voorraad opgete]d is4 ,m5 moet da>om go$ oplett51 ( de bij5 9 de /rookorv5 ook onvolwass5 bro$ uittrekk51 want dit is e5 zek] teek5 dat er volslag5 gebrek is1 zoodat het vor5 van d5 /ok dan ge5 oog5blik me] uitge/eld mag word54 ,de be/e en natuurlijk/e wijze om 9 ,dzi]zon's*e won+5 te vor51 be/aat 9 het inhang5 van tafels met v]zegeld5 honig4 ,m5 neemt dan d5 b\w tot aan de zitplaats d] bij5 weg1 hangt da> twee ( me] v]zegelde honigtafels teg51 en hangt hi]teg5 de e]/ uitg5om5 tafels4 ,niet altijd kan m5 ev5wel ov] v]zegelde honigtafels bes*ikk54 ,zij kunn5 v]vang5 word5 door 9 l$ige wa/afels honig ( suik]/roop te giet51 wa>na m5 deze nog met fijne witte suik] be/rooit1 om het uitloop5 van het vo$] te belett54 ,indi5 de bij5 h>e zitplaats diep 9 de won+ hebb51 en m5 alle tafels tot da>toe niet wil uitnem51 dan kunn5 de honigtafels ha> ook bov5 h>e zitplaats gegev5 word51 door e5 d] dekplankjes weg te nem54--,9 plaats van deze tafels kan m5 ook /ukk5 dikk51 v]bot]d5 honig1 9 papi] wikkel51 zoodat zij ma> aan e5e zijde ontbloot zijn4 ,met di5 kant word5 zij op de /aafjes gelegd4--,( m5 legt op de /aafjes e5 l9n5 zak1 die met suik]1 met a>dappel/roop tot e5 brij gekne$1 is gevuld4--,vort m5 met k&ij1 dan wordt ook deze op de /aafjes gelegd1 en met e5 doek ( e5e spons1 die te vor5 natgemaakt is1 b$ekt2 wanne] de vor/ het niet belet1 dan moet m5 om de a*t dag5 d5 doek ( de spons wat bevo*tig52 want is de k&ij te droog1 dan kunn5 de bij5 ha>1 bij gemis van wat]1 niet gebruik54--,vroeg] is re$s opgegev5 hoe het vor5 met de vo$]bakjes ges*i$t1 die me] bepaald voor dun vo$sel di554 ,welk vo$sel m5 ook op de /aafjes legt1 altijd moet dit zoo go$ mogelijk met plankjes belegd1 en de ruimte da>bov5 met mos gevuld word51 zo[el teg5 de k\de1 als omdat de bij5 niet na> bov5 z\d5 kruip54 ,is het vlieggat niet onmiddellijk teg5 d5 bodem d] won+1 ma> e5 we9ig da>bov5 aangebragt1 dan kan m51 door middel van e5 tre*t] met e5e gebog5 pijp1 dunn5 honig ( /roop door het vlieggat1 op d5 bodem d] won+ giet54 ,dit vo$] zal niet wegvloeij51 da> de bij5 alle ret5 digtmak52 wanne] m5 t5 m9/e teg5 de deur e5e rig*el van klei legt4 ,op deze wijze kan m5 ma> we9ig vo$] 9 e5s gev51 zoodat het elk5 avond h]haald moet word54 ,al vo]t m5 de bij5 niet op deze wijze1 dan is het to* altijd go$1 dat het vlieggat e5 we9ig bov5 d5 bodem is aangebragt4 ,/aat het te laag1 dan drag5 de bij5 de kle9e /ukjes k&ij ( de v]brokkelde wa/afels1 die op d5 bodem gevall5 zijn1 na> buit51 zoodat zij v]lor5 gaan4 ,deze wijze van vor51 kan alle5 9 het voorja>1 wanne] de bij5 zi* uit e5 kunn5 begev51 word5 toegepa/4 ,m5 kan het vo$] dan ook 9 de vroeg] bes*rev5 vo$]bakjes do51 en deze1 zond] deksel1 op d5 bodem d] won+ plaats54 ,9 het voorja> is het ook ze] go$ de bij5 e5 we9ig wat] te gev54 ,m5 giet het 9 wa/afels1 en hangt deze 9 de won+4 ,m5 kan ha> dan ook met k&ij ( v]suik]d5 honig vor51 die zij zelf zull5 v]dunn54 ,het wat]1 dat m5 ha> geeft1 mag niet met suik] ( honig v]m5gd word51 want dan vall5 zij er te bege]ig op aan1 en z\d5 door er te veel van te gebruik51 d5 loop kunn5 krijg51 indi5 het w$] ha> belette uit te vlieg51 om zi* van het ov]tollige vo*t te ontla/54 ,9 vele won+5 vormt zi* /e$s e5 aanslag1 die de bij5 voldo5de van wat] voorziet4 ,&]e1 inzond]heid de zam5ge/elde won+51 h\d5 zi* bijzond] droog1 zoo zelfs1 dat de bij5 9 het voorja> groot5 dor/ toon5 te hebb54 ,m5 moet ha> dan wat] 9 h>e won+ gev51 ( bij go$ vliegba> w$]1 ha> 9 de geleg5heid /ell5 dit da>buit5 te v]zamel5 7zie bl4 #ch74 ,voor vele1 vooral pas beg9n5de bij5h\d]s1 is het vor5 e5e la/ige zaak4 ,mij heeft het aanvankelijk veel moeite en s*ade b]okk5d4 ,ik heb da>om geme5d het niet te vlugtig te moet5 beh&el54 ,de v]s*ill5de wijz5 van vor51 bov5 opgegev51 heb ik all5 bij ond]v9d+ als ze] doelmatig le]5 k5n54 ,vort m5 met honig1 dan moet m5 zi* alle5 van eig5 honig b$i554 ,ko*t m5 da>voor honig1 van welks zuiv]heid m5 niet bepaald ov]tuigd 01 dan kon m5 zijn geheel5 /& t5 ond] br5g51 indi5 het ongeluk wilde dat da>ond] ook honig uit vuilbro$ige /okk5 04 ,om dit geva> te ontgaan1 moet m5 veel liev] met suik] ( k&ij vor54 ,bij gemis van v]zegelde honigtafels vor ik altijd met k&ij4 ,deze is go$koop] dan honig en da> zij vol/rekt niet na> honig ruikt1 geeft m5 ook ge5e aanleid+ tot roov54 ,de m9/e honigreuk maakt de bij5 dadelijk opm]kzaam2 bij het vor5 moet m5 da>om vooral zorg5 niet te /ort51 en het mag ook alle5 's avonds1 als alle vlugt heeft opgeh\d51 ges*i$54 ,d5 volg5d5 morg5 moet51 voordat de vlugt beg9t1 alle vo$]g]e$s*app51 die ond] 9 de won+5 geplaat/ zijn1 wegg5om5 en van d5 /& v]wijd]d word54 ,suik] ( k&ij kan m5 op alle ur5 van d5 dag gev51 ma> v]dund vo$sel mag niet ond] 9 de won+ geslot5 word51 dan bij vol/rekt onvliegba> w$]4 ,,de ,,kun/zw]m5 ,,( ,,aflegg]s4 ,hi] te l&e kom5 de natuurlijke zw]m5 gewoonlijk 9 ruime mate1 en soms zelfs zoo ov]tollig voor1 dat het w5s*elijk is h5 te bep]k54 ,e5e kun/matige bew]k+1 om zw]m5 te v]krijg51 z\ dus als nutteloos bes*\wd kunn5 word5 voor d5 bij5kweek]1 die alle5 op w9/ b$a*t is4 ,dit is ev5wel het geval niet4 ,bij het gun/ig/e w$] kan het soms lang v]trag5 e] de zw]m5 afkom51 zoodat m5 zijne /okk5 dag51 ja wek5 a*t]e5 te v]geefs bewaakt4 ,om van dit bewak5 ontslag5 te zijn1 en de zw]m5 zoo vroeg en zoo g]egeld mogelijk te hebb51 drijft m5 h5 dan veelal kun/matig af4 ,dat vooral de voorzw]m5 zoo vroeg mogelijk afkom51 is van het groot/e belang4 ,e5 v]s*il van a*t dag5 kan mak5 dat de e5e zijn b\w re$s voor e5 groot g$eelte heeft opgetrokk51 ja re$s e5ig5 voorraad heeft opgelegd1 als de &]e nog moet beg9n5 te b\w51 en slaat het w$] om1 dan moet hij v] t5 a*t] blijv54 ,ook het nazw]m5 is spo$ig] afgeloop51 wanne] m5 de voorzw]m5 g]egeld van zijne /okk5 kan nem51 want zij kunn5 hoog/5s drie wek5 na deze afkom54 ,e9delijk kan m5 g$wong5 zijn tot de kun/ zijne toevlugt te nem51 wanne] m5 zijn /& nog v]groot5 wil4 ,bij e5e ze] rijke weide1 mak5 to* de bij5 zelve soms het zw]m5 onmogelijk1 door de cell5 zoo spo$ig met honig te vull51 dat de mo$]bij er sle*ts we9ige met eij]5 kan bezett51 wa>door de volksv]me]d]+ g]+ moet blijv54 ,9 zulke j>5 kan m5 ook ma> ze] we9ig kun/zw]m5 v]krijg51 want m5 moet als e5 va/e regel aannem51 nooit zulke zw]m5 te mak51 wanne] de /okk5 niet zw]mg]egt zijn4 ,om zw]mg]egt te wez5 moet e5 /ok volkrijk zijn2 hij moet veel bro$ en geslot5 mo$]wieg5 ( &]s ong$ekt bro$ bezitt51 om da>uit hulpcell5 te kunn51 aanzett52 er moet re$s e5ige honig zijn opgelegd2 op d5 /& moet5 er re$s hommels vlieg51 ( &]s moet er hommelbro$ aanwezig zijn1 dat op het uitloop5 /aat4 ,al wordt aan deze eis*5 voldaan1 dan mag m5 to* nooit kun/zw]m5 mak51 dan bij e5e ruime dragt4 ,zij ond]s*eid5 zi* to* van de natuurlijke zw]m5 da>door1 dat deze zi* voor het afvlieg5 van e5 belangrijk5 voorraad honig voorzi51 t]wijl de kun/zw]m5 ma> 9 de haa/ e5 we9ig m$5em54 ,zoo er dus onvliegba> w$] inviel1 nadat m5 deze zw]m5 _h gemaakt1 dan moe/ m5 h5 dadelijk met vo$] bijspr+51 indi5 dit 9 d5 aanvang niet ges*i$ 02 &]s z\d5 zij1 als hong]- ( b$elzw]m51 de won+5 w$] moet5 v]lat54 ,hoe kort] de dragt is1 welke hun nog t5 di5/e /aat1 hoe m9d] bro$ en wa/afels m5 hun kan toevoeg51 en hoe groot] de won+ is1 welke zij bevolk5 moet51 des te /]k] moet m5 de zw]m5 mak54 ,wanne] zij to* d5 w9t]voorraad nog geheel moet5 inhal51 ja zelfs da>bij d5 b\w nog optrekk5 moet51 dan di5t ook de bevolk+ talrijk te zijn1 omdat de jonge bij5 e]/ na v]loop van drie wek5 uitloop51 wanne] de dragt veelal re$s m]kelijk bekort is4 ,vroege aflegg]s1 die de volle dragt nog voor zi* hebb51 kunn5 m9d] /]k zijn4 ,het is e*t] voordeelig ook dez5 e5ige wa/afels1 en zoo mogelijk e5 geheel5 b\w1 toe te voeg54 ,de kon+9 kan dan1 zoodra mogelijk1 veel bro$ aanzett51 t]wijl zij &]s da>voor gebrek aan cell5 z\ hebb51 want da> de zw]m zwak is kan hij niet zoo spo$ig cell5 aanb\w51 als de kon+9 ha> met eij]5 bezet4 ,komt m5 de bij5 9 zulk e5 toe/& /]k met vo$] te hulp1 dan zal dit lat] ruime w9/ opbr5g54 ,behalve het bov5g5oemde be/aat er nog e5 twe$e v]s*il1 tuss*5 natuurlijke zw]m5 en kun/zw]m54 ,de e]/5 hebb5 hunne oude /&plaats v]get51 de laat/5 da>5teg5 zoek5 ha> w$] op4 ,het is da>om dat de mee/ gebruikelijke wijz5 om kun/zw]m5 te mak51 e5 twe$5 /& v]eis*51 m9/5s e5 half uur v]wijd]d van di51 wa>op de mo$]/okk5 /aan4 ,9 de laat/e j>5 heeft m5 ook middel5 b$a*t om dit bezwa>1 voor vel5 e5 bepaald beletsel1 op te heff54 ,dit is van te me] gewigt1 omdat bij zam5ge/elde won+5 aan ge5 v]plaats5 g$a*t kan word51 al kon m5 ov] e5 twe$5 /& bes*ikk54 ,de oud/e en mee/ bek5de wijze om kun/zw]m5 te mak51 is het aftrommel54 ,de oude1 vru*tb>e mo$]bij wordt1 met het groot/e g$eelte d] bij51 uit de beb\wde won+ g$rev52 m5 laat ha> 9 e5e l$ige won+ ov]gaan1 wa>9 zij e5 nieuw5 /ok moet5 uitmak54 ,het afdrijv5 ( aftrommel5 van d5 zw]m ges*i$t het be/ 's namiddags1 bij s*oon1 w>m w$]4 ,is het e5 korf1 wa> de zw]m uitg$rev5 moet word51 dan neemt m5 dez5 van zijne plaats1 en zet hem e5ige s*r$5 a*t] d5 bij5/&1 met d5 kop na> ond]1 9 e5 da>toe 9 d5 grond gegrav5 kuiltje ( bet] nog 9 e5 da>toe ges*ikt5 /oel met e5e op5+1 wa>9 de korf hangt4 ,intuss*5 zet m5 e5 l$ig5 korf op zijne plaats 9 d5 /al1 wa>9 de van het veld te huis ke]5de bij5 zi* v]zamel5 kunn54 ,9 d5 korf1 die nu ond]/e-bov5 /aat1 blaa/ m5 e5 we9ig rook1 en zet er e5 l$ig5 korf1 ( e5 r+1 met e5 deksel geslot51 op4 ,de naad1 tuss*5 beide korv51 wordt1 door da>om he5 e5 doek te slaan1 zoo geslot51 dat er ge5e bij5 door kruip5 kunn54 ,met de vlakke h&1 ( met e5 pa> dunne /okjes1 beg9t m5 nu teg5 d5 kop van d5 ond]/5 korf za*t te klopp52 langzam]h& v]wijd]t m5 zi* da>bij v]d] van d5 kop4 ,t5 gevolge van het g]aas en van de w>mte1 door d5 +eblaz5 rook v]oorzaakt1 begev5 zi* de mee/e bij51 en da>bij ook de kon+91 na> d5 bov5/5 korf4 ,gewoonlijk heeft dit 9 enkele m9ut51 hoog/5s b9n5 e5 kw>ti]1 plaats4 ,wild5 de bij5 niet gemakkelijk na> d5 bov5/5 korf opklimm51 dan moe/ m5 ha> nogmaals b]ook51 en ha> da>bij na> die zijde drijv51 wa> zij toon5 te will5 opklimm52 met het klopp5 h\dt m5 aan4 ,om de bij51 die zi* tuss*5 de tafels z\d5 will5 va/zett51 tot het opklimm5 te noodzak51 blaa/ m5 rook door het vlieggat en /eekt1 9 de rigt+ d] tafels1 e5ige gaatjes 9 d5 kop van d5 korf1 wa>door m5 met de rookpijp dan ook rook blaa/4 ,het oor teg5 d5 bov5/5 korf h\d5de1 kan m5 hoor5 ( da> vele bij5 9 zijn opgeklomm54 ,nu neemt m5 d5 korf weg1 en ziet m5 dat zi* e5 zw]m van voldo5de /]kte da>9 heeft v]e5igd1 dan zet m5 hem op e5e zw>t gev]wde plank1 ( op zw>t papi]4 ,blijv5 de bij5 lang] dan e5 half uur ru/ig1 en trekk5 zij zi* me] en me] te zam51 dan kan m5 v]zek]d wez5 dat ook de mo$]bij 9 d5 zw]m is1 en de bew]k+ kan als go$ gelukt bes*\wd word54 ,mee/al zal m5 zi* van de teg5woordigheid d] mo$]bij re$s na e5 kw>ti] kunn5 ov]tuig51 door de eij]51 die m5 op de plank ( het papi]1 ond] d5 korf ligg5de1 kan ontdekk54 ,de kon+9 kan to*1 g$ur5de de druk/e eij]lage1 onv]wa*ts uitg$rev5 word5de1 niet plotsel+ met legg5 oph\d51 ma> moet1 bij gebrek aan cell51 de eij]5 lat5 vall54 ,ontdekte m5 ge5e eij]51 en w]d de zw]m onru/ig2 kwam5 de bij5 buit5 ov] d5 korf he5 en w$] loop51 als ( zij iets zo*t51 dan kan m5 v]zek]d zijn dat de mo$]bij 9 d5 oud5 /ok is t]uggeblev53 de bew]k+ moet dan h]haald word51 en de twe$e maal zal m5 9 d5 regel bet] slag54 ,het t]ugblijv5 d] kon+9 is wel e5s het gevolg da>van1 dat zij de haakjes van h>e poot5 v]lor5 heeft1 en da>door niet teg5 d5 w& van d5 korf kan opklimm54 ,het is da>om go$ om te beg9n5 met 9 d5 ond]/5 korf e5 pa> /ukk5 van l$ige wa/afels te zett51 die tot 9 d5 l$ig5 korf reik54 ,de mo$]bij kan da>teg5 gemakkelijk opklimm51 en de bij51 die m5 er nog op v9dt1 nadat de korv5 van elk&] zijn g5om51 veegt m5 met e5e ver bij d5 zw]m4 ,soms v9dt m5 er ook de kon+9 nog opzitt51 en ha> bij d5 zw]m voeg5de1 is m5 zek] van zijne zaak4 ,de ontdekk+ van ,s*ira* dat de bij51 uit elke w]kbij5made1 mits niet oud] dan vi] dag5 zijnde1 e5e kon+9 kond5 aankweek5 #ag1 gaf hem aanleid+ om 9 korv51 ook op de volg5de wijze kun/zw]m5 zam5 te /ell52 m5 noemt ha> het ,s*ira*'s*e b$rog4 ,9 het bov5/e g$eelte van e5 l$ig5 korf1 beve/igt m5 e5e l$ige wa/afel1 die ong$ekt bro$ bevat1 en zet hem op de plaats van e5 /]k bevolkt5 korf1 dez5 eld]s zett5de4 ,de nog uit d5 korf vlieg5de bij51 zo[el als de uit het veld t]ugke]5de1 vlieg5 all5 na> de bek5de plaats en trekk5 9 d5 l$ig5 korf4 ,da> bem]k5 zij het b$rog1 en zijn wel wat onwillig om 9 d5 korf te blijv51 ma> ge5 &] ond]kom5 hebb5de1 s*ikk5 zij zi* 9 ha> lot1 en legg5 uit het ha> gegev5 bro$ hulpcell5 aan4 ,9 de mee/e gevall5 zull5 de zw]m5 volkom5 gelukk54 ,zij heet5 zw]m5 door b$rog1 en dat met het mee/e regt2 ma> het groot/e b$rog pleegt de bij5h\d] jeg5s zi* zelv54 ,hij d5kt zi* te bevoordeel51 en mee/al zal het omgeke]de plaats hebb54 ,door het v]plaats5 b]o(t m5 d5 mo$]/ok van al het volk1 dat re$s _h uitgevlog51 zoodat hij veelal te we9ig ov]h\dt1 om het bro$ te v]zorg54 ,aan inzamel5 valt 9 de e]/e a*t dag5 niet te d5k51 en hij zal 9 het geheel niet zw]m51 ( nog ze] laat e5 zw]m gev54 ,m5 krijgt e5 go$5 en vroegtijdig5 voorzw]m m9d]4 ,en wat heeft m5 van d5 zw]m te wa*t58 ,het duurt zek] drie wek5 e] de aangekweekte mo$]bij met de eij]lage zal beg9n51 en het bro$ behoeft nog drie wek5 t] ontwikkel+1 wa>door deze /ok1 9 zes wek51 zond] e5ig5 toevo] van bij5 blijft4 ,9 di5 tijd zal de zw]m1 door het dagelijks* v]lies1 wel tot op de helft g$und zijn4 ,ook zal er niet veel honig opgelegd zijn1 da> deze groot5deels aan het bro$ en de wasb]eid+ is be/e$4 ,beg9t de nieuwe bevolk+ de cel te v]lat51 dan is de be/e dragt voorbij1 zoodat m5 van zulk e5 /ok we9ig g5oeg5 kan hebb51 en hem altijd /]k zal moet5 ond]/eun51 om hem door d5 w9t] te br5g54 ,bij ,dzi]zon's won+51 ges*i$t het aftrommel5 d] zw]m5 veel bet] dan bij /rookorv54 ,de bew]k+ kan da>9 niet teg5vall54 ,des noods kan m5 alle tafels uitnem51 om de mo$]bij te vang51 en deze dan zooveel bij5 toevoeg51 als m5 noodig oordeelt4 ,de$ m5 het 9 e5 tijd1 dat er nog niet veel honig 9 de /okk5 01 dan z\ dit de zek]/e1 en miss*i5 ook de kort/e weg zijn4 ,zijn ev5wel de /okk5 re$s honigrijk1 en de v]zwa>de tafels re$s aan de w&5 d] won+ va/geb\wd1 dan moet m5 e5 &]5 weg inslaan1 die zi* rigt5 moet na> d5 vorm d] won+4 ,9 e5e /a&e won+ maakt m5 de honigkam] l$ig1 en s*uift 9 de bov5/e groef twee l$ige /aafjes2 het e5e teg5 d5 voorw&1 het &]e teg5 de deur4 ,op deze beide /aafjes legt m5 e5 plankje #ah1 dat jui/ 9 de won+ pa/1 en aan welks ond]kant twee ( drie smalle /rook5 wa/afel zoo beve/igd zijn1 dat zij teg5 d5 voorw& d] won+ hang54 ,nu word5 de dekplankjes wegg5om51 wa>na m5 van ond]5 rook tuss*5 al de tafels blaa/1 en tev5s za*t klopt op d5 bodem en de w&5 d] won+4 ,is zij zam5ge/eld1 dan zal dit de bij5 9 de &]e afdeel+5 niet h9d]54 ,m5 h\dt met deze bew]k+ aan1 tot dat m5 de kon+9 na> bov5 heeft zi5 klimm51 ( met wa>s*ijnlijkheid v]mo$t1 dat zij zi* ond] de bij5 bev9dt1 die zi* ond]aan het plankje tot e5 tros v]zameld hebb54 ,door dit plankje weg te nem51 neemt m5 d5 geheel5 zw]m 9 e5s uit de won+1 en kan hem 9 de nieuwe won+1 die hij zal moet5 bevolk51 da> w$] afs*udd54 ,de /ukk5 wa/afel1 ond]aan het plankje beve/igd1 mak5 het de bij5 gemakkelijk zi* da> va/ te h\d51 zoodat zij er niet afvall51 als m5 het uit de won+ neemt4 ,m5 moet zi* hi]m$e niet haa/51 ma> het liev] e5ig5 tijd lat5 hang53 aan de me] ( m9d] ru/ige h\d+ d] bij5 zal m5 dan met zek]heid kunn5 ontdekk51 ( de kon+9 zi* da> al dan niet ond] bev9dt4 ,is zij er ond]1 dan trekk5 de bij5 zi* me] en me] te zam52 9 het omgeke]de geval1 begev5 zij zi* b9n5 e5 kw>ti] w$] uite52 m5 is dan g5oodzaakt het w]k uit te nem51 en ha> op de tafels1 ( op d5 bodem d] won+ te zoek54 ,9 e5e ligg5de won+ bekomt m5 de mo$]bij gewoonlijk gemakkelijk1 door de e5e deur te op55 en de bij51 door rook en klopp51 na> de &]e te drijv54 ,op5t m5 die dan spo$ig1 dan v9dt m5 de kon+9 mee/al op de e]/e ( twe$e tafel1 die m5 dan1 zoo als zij is1 ov]hangt 9 de won+1 die door d5 zw]m bevolkt moet word52 da>9 doet m5 dan nog zoovele bij51 als m5 noodig a*t1 wa>na de zw]m tot /& gebragt is4 ,e5 zw]m1 welke op e5e d] aangegev5 wijz5 is afg$rev51 moet zoo mogelijk na> e5 v]wijd]d5 /& gebragt word54 ,vel5 zett5 hem1 om dit bezwa> te voorkom51 op de plaats van d5 mo$]/ok1 dez5 erg5s &]s plaats5de4 ,da>door kan ev5wel de mo$]/ok aan groot geva> blootge/eld word54 ,hij v]lie/ to* mee/ al het volk1 dat re$s gevlog5 _h1 7zijne oude plaats opzoek5de v]/]kt dat d5 zw]m71 en hij beh\dt dan niet g5oeg bij51 om het bro$ te v]zorg51 dat da>door zal af/]v54 ,bet] z\ het dan zijn d5 zw]m op de plaats van e5 mo$]/ok te zett51 wa>van re$s a*t dag5 vroeg] e5 zw]m 0 afg$rev54 ,9 dez5 z\ het bro$ ge5 geva> loop5 af te /]v51 da> het1 re$s b$ekt zijnde1 zond] v]d]e v]zorg+ kan uitkom54 ,ook z\ hij wa>s*ijnlijk ge5 nazw]m me] gev51 dat als gun/ig moet bes*\wd word54 ,is de mo$]/ok op zijne oude plaats blijv5 /aan1 dan blijft hij als gewoonlijk vlieg54 ,d5 e]/volg5d5 na*t zal hij1 zijne mo$]loo%eid ontdekt hebb5de1 hulpcell5 aanzett51 indi5 er ge5e mo$]wieg5 aanwezig zijn4 ,9 het e]/e geval kan m5 er na v]loop van #ad dag51 en 9 het twe$e nog spo$ig] e5 nazw]m van v]wa*t5 #ai1 wanne] m5 hem t5 m9/e niet te veel v]zwakt heeft1 hetge5 m5 nooit do5 mag1 weg5s de zorg1 die het ong$ekte bro$ nog v]eis*t4 ,m5 doet bet] d5 zw]m niet te /]k af te drijv51 ma> hem liev] met bro$tafels ( met bij5 uit &]e /okk5 te v]/]k54 ,deze bij5 v]krijgt m51 hetzij door ha> ook door rook na> bov5 te drijv51 hetzij door ha> van de deur5 en de e]/e wa/afels met e5e ver af te veg54 ,m5 behoeft voor ge5e onvri5delijke opname te vreez51 indi5 m5 deze bij d5 zw]m voegt1 da> de bij5 van werskant5 bes*roomd zijn4 ,voor de zek]heid is het e*t] go$ ha> met muskuswat] te bespr5kel54 ,om de mo$]bij 9 ge5 geval aan geva> bloot te /ell51 is het go$ ha> 9 e5 mo$]huisje te sluit51 en ha> e]/ na #bd ur5 los te lat54 ,het z\ ook kunn5 gebeur5 dat m51 door bij5 uit &]e /okk5 te gev51 e5e twe$e kon+9 9 d5 zw]m gebragt _h4 ,om hi] zek]heid van te hebb51 neemt m5 de opgeslot5 mo$]bij sle*ts e5ig5 tijd uit de won+2 blijv5 de bij5 dan ru/ig1 dan zull5 zij nog e5e reg5tes hebb51 do* word5 zij onru/ig1 dan geeft m5 ha> de gevang5e t]ug4 ,is m5 hi]door1 ( op e5ige &]e wijze1 9 het bezit van e5e vru*tb>e mo$]bij g]aakt1 dan kan m5 da> t]/ond w$] e5 aflegg] m$e mak51 door ha> uit volkrijke /okk5 bij5 toe te voeg54 ,met e5e onbevru*te kon+9 kan dit niet ges*i$51 want de bij51 die m5 ha> geeft1 z\d5 ha> ombr5g51 omdat zij aan e5e bevru*te mo$]bij gew5d zijn4 ,m5 plaat/ de kon+9 9 e5 mo$]huisje1 en beve/igt dat 9 e5 transportka/je1 aan de bov5zijde van het draadw]k4 ,v9dt m5 nu1 bij het op55 d] won+51 wa>aan m5 de bij5 ontnem5 wil1 dat er vel5 op de deur5 zitt51 dan /eekt m5 deze met het e5e e9de 9 het ka/je1 en veegt er alle bij5 af1 die zi* dadelijk na> vor5 zull5 begev51 omdat zij da> li*t zi5 invall51 en dus me55 te kunn5 ontsnapp54 ,zij zi5 zi* hi]9 b$rog51 ma> ontdekk5 de gevang5 mo$]bij1 en v]zamel5 zi* da> om he54 ,m5 h]haalt deze bew]k+ bij zoovele go$ bevolkte won+51 tot dat m5 me5t e5 zw]m van voldo5de /]kte te hebb54 ,mogt5 er op de deur5 niet g5oeg bij5 gevond5 word51 dan neemt m5 ha> ook van de e]/e tafels4 ,zoo als bov5 re$s gezegd w]d1 zijn de bij5 9 dez5 toe/& all5 e5igz9s vreesa*tig1 en lat5 dus elk&] met ru/4 ,ev5wel is het voor alle zek]heid go$ wat rook 9 het ka/je te blaz51 ( de bij5 met muskuswat] te bespr5kel54 ,da>na wordt het geslot5 en na> d5 v]wijd]d5 /& gebragt1 wa> m5 de bij5 9 de voor ha> be/emde won+ ov]plaat/4 ,het ontnem5 van bij5 ges*i$t het be/ g$ur5de de volle vlugt4 ,m5 v]krijgt dan voornamelijk jonge1 die zi* met de bro$v]zorg+ bezig h\d51 t]wijl de mee/e oud]e1 die re$s voorraad inhal51 9 d5 /ok blijv54 ,door de v]moeidheid van de vlieg5de1 en de afwezigheid van vele bij51 heeft m5 dan ook de m9/e /ek5 te wa*t54 ,9 d5 vroeg5 morg5 en bij reg5a*tig w$] onv]moeid zijnde1 zijn zij ze] /eeklu/ig1 en bij het vall5 van d5 avond will5 zij vooral niet ge/oord word51 ma> g]ak5 dan spo$ig 9 hevig5 toorn4 ,neemt m5 voorligg5de bij51 dan moet m5 ze] op zijne ho$e zijn4 ,m5 s*ept ha> ze] b$a*tzaam1 ond] het langzaam ma> aanh\d5d toeblaz5 van rook1 met e5 blank5 ijz]5 lepel1 /e$s van ond]5 na> bov5 af2 ( twee p]son5 nem5 e5 doek bij de punt5 en /rijk5 ha>1 van ond]5 na> bov5 ga&e1 da> 9 e5s op af1 s*udd5 ha> 9 e5 korf1 die met e5 lu*tig kle$ wordt geslot5 en als zij tot ru/ gekom5 zijn1 voegt m5 ha> bij de ov]ig54 ,is het aantal voorligg5de bij5 niet groot1 dan late m5 ha> liev] met ru/ en neme bij5 uit de won+51 wa>bij m5 we9ig /ek5 te vreez5 heeft4 ,heeft m5 de gemaakte zw]m5 op e5 v]wijd]d5 /& gebragt1 dan geeft m5 ha> t]/ond 7zoo het re$s te laat op d5 dag 01 dan doet m5 dit d5 volg5d5 o*t5d7 e5 we9ig v]dund5 honig1 wa>na zij onv]wijld zull5 gaan voorspel51 en de nieuwe vlugt le]5 k5n54 ,is het w$] gun/ig1 dan zull5 deze zw]m5 dadelijk aan de inzamel+ en d5 wasb\w beg9n51 ev5 als de natuurlijke4 ,indi5 m5 op d5 /&1 wa> zij gebragt zijn1 re$s me] /okk5 heeft /aan1 die iets miss5 kunn51 dan kan m5 de zw]m51 als zij soms wat zwak zijn uitgevall51 e5 ( twee bro$tafels toevoeg52 m5 kan deze niet m$e nem51 omdat zij door de zwa>te1 g$ur5de het transport1 z\d5 afbrek54 ,kan m5 ov] ge5e mo$]bij bes*ikk51 dan kan m5 zi* ook van onb$ekt bro$ b$i551 om e5 kun/zw]m zam5 te /ell52 de bij5 v]s*aff5 zi* da>uit dan zelf e5e kon+94 ,9 de twe$e groef van e5e l$ige won+ hangt m5 da>toe e]/ e5e l$ige wa/afel4 ,hi]teg5 hangt m5 twee tafels1 welke bro$ van elk5 oud]dom bevatt54 ,dan laat m5 nog e5e v]zegelde honigtafel en twee l$ige wa/afels volg54 ,de b\w be/aat nu uit zes tafels4 ,9 de ond]/e groef hangt m5 ev5 zoo vele wa/afels2 bij gebrek van heele neemt m5 /rook54 ,9 de won+ br5gt m5 nu e5 voldo5d getal bij51 die op bov5gezegde wijze v]kreg5 word51 en br5gt ha> teg5 d5 avond na> d5 v]wijd]d5 /&4 ,d5 volg5d5 morg5 op5t m5 het vlieggat1 en bespr5kelt de bij5 met v]dund5 honig1 wa>na zij spo$ig zull5 voorspel54 ,g$ur5de d5 na*t zull5 de bij5 zi* ond]l+ bevri5d hebb51 en na het ontdekk5 van h>e mo$]loo%eid1 zull5 zij t]/ond hulpcell5 aanzett54 ,kan m5 ov] e5e tafel bes*ikk51 wa>aan zi* e5e mo$]cel bev9dt1 die spo$ig e5e jonge mo$]bij kan oplev]51 dan hangt m5 deze d5 twe$5 ( d]d5 dag teg5 de bro$tafels4 ,nu aan mo$]cell5 gewoon zijnde1 zull5 de bij5 deze mee/al aannem5 en bebroeij51 en dus spo$ig w$] e5e kon+9 bekom51 welke1 gelukkig bevru*t rak5de1 spo$ig e5e ruime nakomel+s*ap zal bezitt54 ,e5 pa> dag5 na het gev5 d] mo$]cel1 moet m5 zi5 ( de bij5 ha> bebroeij5 en dus aang5om5 hebb51 9 welk geval m5 de hulpcell5 moet wegnem54 ,zoo als bov5 re$s w]d opgem]kt1 heeft m5 9 de laat/e j>5 middel5 b$a*t1 om kun/zw]m5 zam5 te /ell51 zond] da>toe e5 twe$5 /& te behoev54 ,dit kan ges*i$5 door e5e e5v\dige deel+ van het volk van e5 /ok1 die zw]mg]egt is4 ,moet de zw]m e5 vak van e5e zam5ge/elde won+ bewon51 dan plaat/ m5 e5 /ommekne*t bij d5 te deel5 /ok2 moet hij 9 e5e enkelv\dige won+ geplaat/ word51 dan zet m5 er deze naa/4 ,het vlieggat d] bevolkte won+ wordt geslot51 en de deur geop5d1 wa>na m5 er e5 we9ig rook 9 blaa/1 hetge5 van tijd tot tijd h]haald moet word51 om de bij5 ru/ig te h\d54 ,nu neemt m5 tafel voor tafel uit de won+1 en hangt ha> 9 d5 /ommekne*t1 ( 9 de &]e won+ ov]1 intuss*5 toezi5de ( m5 de mo$]bij ook ontdekt1 want die moet bij d5 zw]m kom54 ,heeft m5 d5 geheel5 b\w uitg5om51 dan s*ept m5 alle bij5 voorzigtig ov]2 de mo$]bij zal da> veelal ond] zijn4 ,de b\w wordt nu v]deeld4 ,van de honig- en bloem5/(-tafels geeft m5 er i$] ev5veel1 do* de bro$tafels v]deelt m5 zoo1 dat de oude /ok alle tafels v]krijgt1 wa>op zi* ong$ekt bro$ bev9dt1 en da>bij ook zoo mogelijk ne geslot5e mo$]wieg2 de ov]ige mo$]wieg5 v]nietigt m54 ,d5 zw]m geeft m5 al het b$ekte bro$ en alle bij51 met uitzond]+ van die1 welke de tafels met ong$ekt bro$ bezett52 m5 moet go$ toezi5 dat de kon+9 zi* da> niet bij bev9dt4 ,bij het inhang5 van tafels beg9t m5 met e5e die met bloem5/( gevuld is1 dan volg5 de bro$tafels1 da>na zoo zij er zijn de ov]ige bloem5/(tafels1 v]volg5s de honigtafels en e9delijk de l$ige4 ,heeft m5 voor elk5 /ok ge5 twee ( drie l$ige tafels1 dan moet m5 die aan &]e /okk5 ontnem51 en zoo die ha> niet miss5 kunn51 dan kan m5 met /rook5 van tafels vol/aan4 ,de deur van de won+1 wa>aan de zw]m is ontnom51 wordt nu w$] geslot5 en het vlieggat geop5d4 ,de omvlieg5de bij5 kunn5 er dan w$] intrekk54 ,d5 zw]m plaat/ m5 nu wa> m5 go$v9dt2 moet hij e5 vak van e5e zam5ge/elde won+ bevolk51 dan wordt hij da>9 ov]geplaat/4 ,alle bij51 die re$s gevlog5 hebb51 zull5 nu van d5 zw]m na> d5 oud5 /ok t]ug vlieg54 ,da> gekom5 miss5 zij de kon+94 ,na e5ig onru/ig 9- en uitvlieg5 getroo/5 zij zi* ha> v]lies en zett51 wanne] zij ge5e mo$]cel hebb51 e5e ( me] hulpcell5 aan1 wa>na zij w$] g]egeld op de inzamel+ gaan vlieg54 ,wordt de aangekweekte kon+9 gelukkig bevru*t1 dan is de /ok spo$ig w$] 9 volle kra*t4 ,da> er 9 de e]/e dag5 we9ig ( ge5 bro$ te v]zorg5 is1 zull5 de bij5 dan all5 kunn5 vlieg51 en dus veel voorraad oplegg5 zoo de dragt gun/ig is4 ,met d5 zw]m is het &]s ge/eld4 ,hij heeft veel v]lor51 ma> da>5teg5 is hij 9 het bezit d] vru*tb>e mo$]bij1 die dadelijk met de eij]lage voortgaat4 ,ook heeft hij alle bij51 die nog niet gevlog5 hadd51 beh\d5 en hij heeft ook het bro$1 dat op het uitkom5 /aat4 ,9 de e]/e dag51 wanne] zij nog ge5 bro$ te v]zorg5 hebb51 spel5 de bij5 voor en gaan da>na op de inzamel+ uit1 en na e5ig5 tijd zal ook deze /ok w$] voldo5de bevolkt zijn1 en g]egeld voorraad kunn5 inhal54 ,mogt hij lat] nog e5 zw]m will5 afgev51 dan moet m5 tra*t5 dit te belett54 ,wanne] de won+1 wa>uit de zw]m g5om5 moet word51 zo[el als die1 wa>9 m5 hem wil plaats51 e5e enkelv\dige won+ is1 en de vlieggat5 9 beide dezelfde hoogte hebb51 dan kan de deel+ e5v\dig] ges*i$54 ,m5 neemt uit de bevolkte won+ twee ( drie tafels met ong$ekt bro$1 en hangt deze met de bij51 die er op zitt51 9 de l$ige won+1 toezi5de dat de mo$]bij er niet bij is1 want deze moet 9 d5 oud5 /ok blijv54 ,teg5 deze bro$tafels hangt m5 e5 pa> honigtafels1 en da>teg5 e5 pa> l$ige4 ,na 9 de ond]/e groef /aafjes met l$ige wa/afels1 ( /rook5 da>van1 gehang5 te hebb51 zet m5 het v]kle9plankje teg5 het w]k1 en sluit de won+4 ,m5 zet ha> nu 9 de plaats van d5 oud5 /ok1 en plaat/ dez5 eld]s4 ,g$ur5de de twee e]/e dag5 vlieg5 de bij51 die re$s gevlog5 hebb51 na> de nieuwe won+1 zett5 da> uit het ong$ekt bro$ 7wanne] zi* da> ge5e mo$]cel bij bev9dt7 hulpcell5 aan en h]vatt5 h>e bezigh$54 ,ook de oude /ok beg9t na twee ( drie dag5 w$] te vlieg54 ,bij deze deel+ ges*i$t hetzelfde als bij de vorige1 ma> nu wordt de oude /ok v]zet1 de mo$]bij wordt m9d] v]ontru/1 en de deel+ is spo$ig] te bew]k54 ,op beide wijz5 heb ik 9 de laat/e j>5 met het be/e gevolg kun/zw]m5 gemaakt4 ,door middel van bro$tafels1 die e5e mo$]cel bevatt51 kan m5 ook kun/zw]m5 v]krijg54 ,m5 hangt zulk e5e tafel 9 de bov5/e groef d] won+1 hangt er nog e5e tafel met ong$ekt bro$ en e5e honigtafel teg51 en s*uift nu 9 de bov5/e groef nog drie1 en 9 de ond]/e zes /aafjes1 wa>aan l$ige wa/afels1 ( /rook5 da>van1 zijn beve/igd4 ,het v]kle9plankje wordt teg5 de /aafjes ges*ov51 nadat op de bov5/e rij dekplankjes zijn gelegd4 ,dan sluit m5 de won+ en zet ha> op de plaats van e5e /]k bevolkte won+ en zet deze erg5s &]s4 ,m5 kie/ hi]voor d5 middag1 wanne] de mee/e bij5 9 het veld zijn4 ,deze en alle die de v]plaat/e won+ re$s vroeg] v]lat5 hebb51 vlieg5 na> de ha> bek5de plaats4 ,da> e5e vreemde won+ v9d5de1 zull5 zij aanvankelijk onru/ig he5 en w$] vlieg51 do* het gebeurde niet kunn5de v]help51 trekk5 zij de won+ b9n51 /ell5 zi* tevr$5 met hetge5 zij da> v9d51 en h]vatt5 h>e bezigh$54 ,soms kunn5 de mo$]cell5 ha> niet bevr$ig52 zij v]nietig5 die dan 9 de e]/e opgewond5heid1 en da>na h>e mo$]loo%eid ontdekk5de1 zett5 zij hulpcell5 aan1 uit het voorh&5 bro$4 ,die de mo$]cel aannem5 en bebroeij51 zull5 9 we9ige dag5 e5e jonge kon+9 hebb51 en wordt zij gelukkig bevru*t1 dan zal de /ok spo$ig volkrijk word54 ,de v]zette /okk5 beh\d5 het bro$ en de jonge bij51 en na e5 pa> dag5 hebb5 zij w$] e5e voldo5de vlugt4 ,hadd5 zij re$s mo$]cell5 /aan1 dan v]nietig5 zij die gewoonlijk1 na het v]lies van zooveel volk1 wa>door het zw]m5 belet wordt4 ,maakt5 zij1 w$] volkrijk geword51 nog e5ige aan/alt5 tot zw]m51 dan moet m5 dit teg5gaan1 door de mo$]bij 9 e5 huisje beslot51 tuss*5 de tafels te hang5 en de mo$]cell5 weg te nem54 ,is de mo$]bij oud] dan twee ja>1 dan neemt m5 ha> weg1 en laat ne mo$]cel 9 d5 /ok t]ugblijv51 wa>van hij e5e jonge kon+9 v]krijgt4 ,het mak5 van kun/zw]m5 kan nog op v]s*ill5de &]e wijz5 ges*i$51 do* er me] op te gev5 z\ ov]bodig zijn4 ,i$] die behoorlijk ov] de zaak nad5kt1 en de natuurlijke eig5s*app5 d] bij5 9 het oog h\dt zal1 wanne] hij er d5 ges*ikt5 tijd voor kie/1 op all]lei wijz5 kun/zw]m5 kunn5 v]krijg54 ,is de !orie die m5 volgt go$1 dan zal m5 zi* nooit teleurge/eld zi51--en to* zijn vel5 er teg54 ,sommig5 omdat het de natuurlijke wijze om de /okk5 te v]me]d]5 niet is1 &]5 omdat zij het met e5 ongun/ig gevolg beproefd54 ,de e]/5 z\d5 gelijk hebb51 indi5 de natuurlijke wijze altijd de spo$ig/e 01 ( indi5 zij t5 m9/e ev5 spo$ig tot het doel bragt als de kun/matige4 ,dzi]zon zegt3 ,wie op de natuurlijke wijze1 dus te voet rei/1 zal e5 g]uim5 tijd lat] aankom5 dan e5 &]1 die d5zelfd5 weg met e5 spoortre91 dus op e5e kun/matige wijze aflegt4 ,de laat/5 zull5 het mislukk5 gewoonlijk aan eig5 v]zuim te wijt5 hebb52 hetzij dat de tijd sle*t gekoz5 01 ( dat zij de zw]m5 en de mo$]/okk5 niet behoorlijk 9 het oog hield54 ,het kan h$5 het gun/ig/e w$] zijn1 en morg5 kan het omslaan1 en vele dag51 wa>op de bij5 vol/rekt niet vlieg5 kunn51 kunn5 elk&] opvolg54 ,dan moet m51 zoo noodig1 de /okk5 met vo$] te hulp kom54 ,de mo$]/okk51 die van hunne kon+9 b]o(d zijn1 ( de zw]m51 die er nog e5e moet5 aankweek51 moet m5 go$ gadeslaan1 om te zi5 ( de ontwikkel+ d] jonge mo$]bij5 g]egeld plaats heeft1 en ( zij1 de cel v]lat5 hebb5de1 van h>e bevru*t+s-uitvlugt behoorlijk bevru*t t]ugke]54 ,ontdekt m5 dat hi]9 mislukk+ heeft plaats gehad1 dan kome m5 zulk e5 /ok onmiddellijk te hulp1 door hem e5e mo$]bij ( ges*ikt bro$ te gev51 en hem zoo hij te /]k ontvolkt is1 ook bro$tafels toe te voeg51 totdat m5 v]zek]d is dat de jonge mo$]bij met de eij]lage is begonn51 zoodat door ha> 9 de v]eis*te volksv]me]d]+ wordt voorzi54 ,,het ,,roov54 ,het roov5 is e5e wez5lijke plaag voor d5 bij5h\d]4 ,hoewel de s*uld da>van t5 deele bij de bij5 ligt1 zoo wordt het door de ona*tzaamheid van d5 bij5h\d] bevord]d1 en kan omgeke]d door zijne zorg groot5deels word5 teg5gegaan4 ,de onv]zadelijke bege]te na> honig1 de bij5 door de natuur +es*ap51 geeft aanleid+ dat zij1 9 het veld niets me] v9d5de1 &]e /okk5 tra*t5 b9n5 te dr+5 om1 zoo ha> dit gelukt1 rijk met honig belad5 na> h>e won+ t]ug te ke]54 ,heeft dit roov5 sle*ts door enkele bij5 plaats1 dan noemt m5 deze zoek]s ( s*uim]s1 en hoewel m5 ook deze niet ga>ne ziet1 to* v9dt m5 h5 het geheele ja> door4 ,zij zijn k5ba> aan de kle9e s*]mutsel+51 wa>aan m5 nu en dan enkele bij5 voor de vlieggat5 ziet deelnem54 ,zij ond]s*eid5 zi* ook door e5e onzek]e en vreesa*tige vlugt2 t]wijl de eig5e bewon]s regelregt op de vliegplank aanvlieg51 zi* da>op plaats5 en t]/ond 9 de won+ gaan1 blijv5 zij vreesa*tig1 met n$]hang5de a*t]poot5 voor de won+ vlieg51 zett5 zi* e9delijk bes*roomd op de vliegplank n$]1 en vlieg5 veelal ook w$] met s*rik af4 ,zijn de bij5 van d5 bezo*t5 /ok waakzaam1 dan zull5 zij de ong5oode ga/5 wel afwijz51 en er zull5 ge5e nadeelige gevolg5 uit het bezoek voortvloeij54 ,zijn zij integ5deel niet op h>e ho$e1 zoodat het d5 zoek]s gelukt b9n5 te dr+51 zi* met honig vol te zuig51 en na> hunne eig5e won+ rijk belad5 t]ug te ke]51 dan zal er voor d5 bezo*t5 /ok e5 zw>e /rijd oph&5 zijn1 die veelal met zijn ond]gang e9dig5 zal1 vooral indi5 het plaats heeft1 wanne] er 9 het veld niets te v9d5 is4 ,de zoek]s1 die rijk belad5 9 hunne eig5e won+ zijn t]uggeke]d1 zoek5 d5 ontdekt5 s*at niet alle5 w$] op1 ma> br5g5 &]e bij5 m$e1 die op h>e beurt w$] &]e v]lokk54 ,zij legg5 alle vrees af1 en vlieg5 driftig en regelregt aan op het vlieggat en de &]e op5+51 die er zijn mogt54 ,spo$ig is het getal d] roov]s1 die d5 /ok bevlieg51 /]k] dan zijn eig5 volk4 ,met ov]haa/+ zuig5 zij zi* vol2 met gevulde mag5 kom5 zij uit het vlieggat1 en zij vlieg5 af zond] zi* lang op de vliegplank op te h\d54 ,vat m5 zulk e5e bij1 en op5t m5 de honigmaag1 dan kan m5 zi* ov]tuig5 van de groote hoeveelheid honig1 die zij met zi* vo]t1 en da>bij het groot aantal roov]s 9 aanm]k+ nem5de1 zal m5 zi* niet me] v]wond]5 ov] d5 spo$1 wa>m$e e5 /ok kan word5 uitgeplund]d4 ,9 het bijzond] moet m5 zijne /okk5 gadeslaan1 wanne] er e5e ruime weide volgt1 op e5 tijd dat er ge5e dragt 04 ,de bij5 vlieg5 bege]ig na> de weide1 zond] zi* op de vliegplank op te h\d51 en van deze geleg5heid trekk5 &]e veeltijds p>tij1 om e5 ro(-aanval te wag54 ,de roov]ij kan 9 zulk e5 geval re$s e5e aanm]kelijke hoogte b]eikt hebb51 voor dat de b]o(d5 bem]k51 wat er 9 h>e hui%\d+ omgaat4 ,zij zijn dan veelal niet me] 9 /aat om de mo$ig en /]k geword5 roov]s het ho(d te bi$52 door s*rik bevang51 gev5 zij zi* geheel ov] aan de v]metele indr+]s4 ,nu kom5 de roov]s 9 groot] en groot] word5de dromm5 t]ug1 en komt de bij5h\d] d5 /ok niet te hulp1 dan drag5 zij hem spo$ig geheel l$ig4 ,niet zeld5 wordt de kon+9 van d5 b]o(d5 /ok 9 de v]w>r+ bes*adigd ( g$ood4 ,het b]o(de volk1 hi]door geheel ontmo$igd1 maakt dan dikwijls geme5e zaak met de roov]s1 trekt met h5 m$e1 en laat de won+ met d5 l$ig5 b\w 9 d5 /eek4 ,de eig5a> moet het ev5wel zoo v] niet lat5 kom54 ,hij moet zorg5 dat er ge5e roov]ij ont/aat1 en is zij uitgebrok51 dan moet hij ha> zoo spo$ig mogelijk teg5gaan4 ,de aanleid+ tot roov5 moet dikw]f gezo*t word5 9 de ligg+ van d5 bij5/&4 ,moet5 bij5 van d5 e55 /&1 na> de weide vlieg5de1 ov] e5 &]5 /& trekk51 dan lokt de honigreuk ha> niet zeld5 uit1 d5 honig liev] hi] weg te nem51 dan hem op het veld met moeite te v]zamel54 ,dit is zek] de ho(dr$51 wa>om op d5 e55 /& zooveel en op e5 &]5 sle*ts zeld5 roov]ij gepleegd wordt4 ,de roov5de /okk5 word5 gewoonlijk rijk aan honig en gev5 hunn5 eig5a> go$e r5t54 ,nogtans zal de weld5k5de bij5h\d]1 die onga>ne ziet dat zijne /okk5 b]o(d word51 ook alle moeite aanw5d5 om hun het roov5 te belett54 ,mee/al geeft de bij5h\d] zelf aanleid+ tot de roov]ij1 door op d5 /& zwakke1 ja zelfs mo$]looze /okk5 te lat5 /aan4 ,deze v]liez5 door hun onnatuurlijk5 toe/&1 g5e door hunne onto]eik5de bevolk+1 d5 mo$ om zi* te v]d$ig53 spo$ig word5 zij e5e prooi d] roov]s1 die door het go$e gevolg van hun aanval mo$ig geword51 hun ro(lu/ niet opgev51 wanne] deze /okk5 uitgeplund]d zijn4 ,veele] tra*t5 zij zi* dan op /]k]e /okk5 te w]p51 die e5 v]dubbeld5 w$]/& moet5 bi$51 om de v]metel en /]k geword5 aanvall5 af te w]54 ,aan zi* zelv5 ov]gelat51 zull5 zij hi]toe veelal niet 9 /aat zijn1 en er zal spo$ig e5e algeme5e roov]ij ont/aan4 ,al wat roov]ij kan v]oorzak51 moet zorgvuldig v]m$5 word54 ,9 de e]/e plaats zal m5 moet5 lett5 op de vlieggat54 ,elke enkelv\dige won+1 ( elk vak van e5e zam5ge/elde1 mag er sle*ts e5 ( hoog/5s twee hebb53 9 het laat/e geval mog5 beid5 sle*ts bij e5e ze] rijke dragt geop5d zijn4 ,ret51 die hi] ( da> toegang tot de won+ kond5 gev51 mog5 er vol/rekt niet be/aan2 word5 zij hi] ( da> gevond51 dan moet5 zij met klei geslot5 word54 ,de vlieggat5 make m5 laag en bre$1 opdat de roov]s da> niet 9 de vlugt b9n5 kunn5 dr+51 ma> zi* e]/ op de vliegplank moet5 zett51 wa> zij gemakkelijk] word5 aangevall5 en t]ugg$rev54 ,t5 twe$e moet m5 alles van d5 /& v]wijd]51 wat er honigreuk v]spreid5 kon2 inzond]heid 9 het voor- en naja> is dit noodzakelijk4 ,bij e5e rijke weide z\ m5 op zijn /& miss*i5 dag5 lang honig lat5 /aan1 zond] er e5e enkele bij op te bespeur52 do* het nem5 van zulke proev5 zal wel niet aan te rad5 zijn4 ,bij het vor5 mag m5 op d5 dag ge5e vo$]-g]e$s*app5 op d5 /& lat5 blijv51 en bij het besnijd5 zal m5 ook de wa/afels met zorg moet5 wegruim54 ,de reuk z\ de bij5 na> deze voorw]p5 lokk52 9 digte dromm5 er rond zw]m5de1 om er d5 honig uit te likk51 z\ ha> ro(lu/ opgewekt word51 en m5 z\ zijne zorgeloo%eid zwa> kunn5 boet54 ,er zijn wel v]s*eid5e middel5 om de roov]ij1 wanne] zij pas begonn5 is1 teg5 te gaan1 ma> het zal to* bet] en voorzigtig] zijn ha> ont/aan te v]ho$54 ,m5 ontdekt de roov]s door hunne buit5gewoon /]ke vlugt1 door d5 bijzond]5 toon di5 zij do5 hoor51 door hunne onru/ige h\d+1 door het afhang5 van hunne a*t]poot51 door dat zij het vlieggat 9 de vlugt tra*t5 b9n5 te dr+51 en door dat zij de won+ met e5 /]k opgezwoll5 a*t]lijf v]lat52 bij ha> eig5 volk heeft jui/ het omgeke]de plaats4 ,zek]d] ev5wel dan aan e5 van deze k5m]k51 h]k5t m5 de roov]s aan d5 tijd van hunne vlugt4 ,zij beg9n5 re$s te vlieg51 als de &]e bij5 nog 9 volle ru/ zijn1 en h\d5 er lang m$e aan1 nadat deze het ge/aakt hebb51 veelal tot het invall5 d] avonds*em]+4 ,het is dus go$ zijne /okk5 dagelijks teg5 d5 avond te bezoek54 ,v9dt m5 alles 9 ru/1 dan kan m5 zi* ook v]zek]d h\d51 dat er ge5e roov]ij plaats heeft4 ,de middel51 die m5 moet aanw5d5 om het kwaad1 zoo dit ontdekt is1 teg5 te gaan1 hang5 af van de hoogte wa>toe het geklomm5 is1 van d5 a>d d] won+51 en van de om/&igheid1 ( m5 eig5a> van beide /okk51 d5 roov5d5 en d5 b]o(d51 dan sle*ts van e5 van beid5 is4 ,is het roov5 pas begonn51 en is de aangevall5 /ok van e5e kon+9 en van e5 niet te kle9 volk voorzi51 dan kan m5 het spo$ig do5 oph\d54 ,9 de mee/e gevall5 zal m5 zijn doel b]eik51 door het vlieggat zoo te v]kle951 dat er sle*ts e5 ( twee bij5 te gelijk door kunn51 en d5 +ang en d5 buit5w& d] won+ 9 d5 omtrek er van1 met /9k5de /(f5 9 te wrijv51 wa>toe m5 mee/al duivelsdrek ( kn(look gebruikt4 ,dzi]zon geeft als het be/e middel op1 om d5 angel1 met de da>aan hang5de giftblaas1 uit e5ige afge/ok5 bij51 teg5 het vlieggat /uk te wrijv54 ,ik gebruik nu s$]t e5 pa> ja> br&ige1 di]lijke olie4 ,da>m$e be/rijk ik ook e5 ka>t5blad1 ( e5 plankje1 en beve/ig dit zoo teg5 het vlieggat1 dat de bij5 zi* op de vliegplank moet5 plaats51 om 9 de won+ te kunn5 kom54 ,door dez5 h9d]paal en d5 /ank afges*rikt1 lat5 de roov]s af2 de b]o(de bij51 door d5 /ank booz] geword51 v]d$ig5 zi* ook bet]4 ,veeltijds ziet m5 de b]o(de bij5 re$s niet me] aan teg5we] d5k51 wanne] de roov]ij nog ma> kort heeft g$uurd3 zij lat5 de roov]s vrij uit- en +aan4 ,dit moet da>aan word5 toeges*rev51 dat all5 d5zelfd5 reuk hebb5 v]kreg51 zoodat zij ge5 vri5d ( vij& kunn5 h]k5n54 ,vel5 rad5 aan d5 b]o(d5 /ok en d5 ro(/ok dan ond]l+ van plaats te v]wissel54 ,dit kan zond] geva> ges*i$51 da> er ge5e ve*t]ij door zal ont/aan1 ma> de bij5 elk&] w$]ke]ig zull5 v]drag54 ,zeld5 zal m5 er ev5wel baat bij v9d54 ,gewoonlijk wissel5 de roll5 sle*ts3 de roov] wordt de b]o(de en omgeke]d4--,9 de ,bi55zeitung wordt opgegev51 d5 b]o(d5 /ok 9 zulk e5 geval e5 muskusreuk m$e te deel54 ,dit ges*i$t door 's avonds1 wanne] alle vlugt heeft opgeh\d51 en alle roov]s na> hunne eig5e won+ zijn t]uggeke]d1 e5 pa> gre9 muskus1 9 papi] gev\w51 ond] 9 de won+ te legg54 ,d5 volg5d5 morg5 neemt m5 het papi] met muskus w$] weg1 en bewa>t het 9 e5 go$ geslot5 fles*je2 het kan dan j>5 tot hetzelfde doel word5 gebruikt4 ,het b]o(de volk heeft nu e5 /]k51 vreemd5 reuk v]kreg51 en da>door boosa>dig geword51 zal de vroeg]e v]draagzaamheid geindigd zijn4 ,de toevlieg5de roov]s word5 door d5 vreemd5 reuk afges*rikt en vreesa*tig1 wa>door zij veeltijds word5 afgeslag51 en van v]d] roov5 afzi54 ,het doelmatige van deze beh&el+ heb ik ond]vond54 ,wanne] de roov]ij te /]k is toeg5om51 helpt het ev5wel niet2 de roov]s lat5 zi* dan door niets me] afs*rikk54 ,het is bet] en zek]d] tev5s1 om e5 d] /okk5 op e5 v]wijd]d5 /& te br5g51 en hem da> e5ig5 tijd te lat5 /aan4 ,het hangt van om/&igh$5 af1 welk5 /ok m5 bij v]kiez+ v]plaats5 moet4 ,is de b]o(de /ok tev5s sle*t bevolkt1 dan kan m5 hem bij5 toevoeg5 ( e5 g$eelte d] roov]s opvang54 ,dit ges*i$t door e5 buisje van drie ( vi] duim lang1 9 e5e s*u9s*e rigt+ zoo 9 het vlieggat te /ek51 dat het uite9de t5 m9/e e5 pa> duim b9n5 de won+ door/eekt4 ,dit buisje moet het vlieggat niet geheel sluit51 ma> aan de kant5 op5+5 vrij lat51 wa> li*t door valt1 do* die te kle9 zijn om e5e bij door te lat54 ,de bij5 kunn5 nu wel 9 de won+ gaan1 ma> d5 uitgang kunn5 zij niet v9d51 want zij zoek5 di5 da>1 wa> zij het li*t zi54 ,me5t m5 aldus g5oeg bij5 opgevang5 te hebb51 dan br5gt m5 d5 /ok na> d5 v]wijd]d5 /&4 ,hij is dan voor v]d]e aanvall5 gevrijwa>d en tev5s v]/]kt2 m5 heeft hem dus dubbel voordeel aangebragt4 ,0 het ev5wel te vreez5 dat de roov] zi*1 na de v]plaats+ van d5 b]o(d5 /ok1 op de nev5/okk5 z\ w]p51 en dat deze ge5 behoorlijk5 w$]/& z\d5 kunn5 bi$51 dan de$ m5 bet] d5 roov] te v]plaats54 ,da> het e*t] geva>lijk kon zijn om 9 d5 zom] e5e volb\wde won+ te v]vo]51 en de roov] zi* ook 9 e5e zam5ge/elde won+ kon bev9d51 zoo is het be/e hem als kun/zw]m af te drijv51 en zoo na> e5 &]5 /& te br5g54 ,aan de we9ige bij51 die dan 9 de won+ t]ug blijv51 voegt m5 e5 &]5 afg$rev5 zw]m toe1 om te zam5 e5 nieuw5 /ok te vorm54 ,m5 heeft op deze wijze het roov5 do5 oph\d5 en bov5di5 nog e5 /ok gewonn51 die1 zoo de dragt nog e5ig5 tijd blijft aanh\d51 nog g5oeg kan b9n5hal54 ,behoort de ro(/ok e*t] aan e5 &]1 die ge5e pog+5 wil aanw5d5 om het roov5 teg5 te gaan1 ( kan m5 hem niet ontdekk51 dan moet m51 door nood g$rong51 de roov]s zoo veel mogelijk opvang51 h5 aan e5 zwakk5 /ok gev5 en dez5 dan v]plaats54 ,het v]eis*t ge5 betoog1 dat de billijkheid m$ebr5gt1 dat m5 het roov5 van zijne bij5 ev5ze] teg5gaat1 als het b]o(d word54 ,w$]ke]ig zal m5 ook bet] gebaat zijn1 door elk&]s eig5dom zoo veel mogelijk te e]bi$ig51 dan door de bij5 tot h&lang]s te gebruik51 om zi* vreemd go$ toe te eig554 ,dan z\ m5 er to* van beide zijd5 door wraakzu*t toe geleid word51 om middel5 te b$5k51 wa>door m5 elk&] de gel$5 v]liez5 kon betaald zett51 wat voorzek] voor ge5 d] p>tij5 w5s*elijk z\ zijn4 ,bov5 w]d re$s e5 middel opgegev5 om de roov]s op te vang54 ,dit kan ook op de volg5de wijze ges*i$54 ,m5 neemt de b]o(de won+ weg en zet er e5e l$ige1 die ha> gelijkt1 voor 9 plaats4 ,9 die l$ige won+ hangt m5 e5e tafel1 wa>9 de honig v]suik]d is2 bij gebrek da>van kan m5 ook e5e l$ige wa/afel1 met h>d geword5 honig besm]54 ,da> de bij5 dez5 honig niet gemakkelijk kunn5 inzuig51 zoo zull5 er zi* na e5ig5 tijd v]s*eid5e op die tafel v]zameld hebb54 ,m5 neemt ha> dan uit de won+1 en s*udt de bij5 da> af 9 e5 transportka/je4 ,dan hangt m5 de tafel w$] 9 de won+1 en h]haalt dezelfde bew]k+ zoo dikwijls1 tot dat m5 e5e voldo5de hoeveelheid roov]s heeft opgevang51 en er we9ig ( ge5 me] b9n5 kom54 ,de ro(/ok wordt op deze wijze zoo v]zwakt1 dat alle v]d]e lu/ tot roov5 hem wel zal b5om5 zijn4 ,k5t m5 hem1 dan kan m5 nog e5 h&vol kle9 gesn$5 /roo ( h\tkrull5 9 zijn w]k w]p51 wa>door m5 het ov]geblev5 volk zooveel bezigheid v]s*aft1 met het uitdrag5 van deze onre9h$51 dat zij aan ge5 roov5 me] d5k5 kunn54 ,bij het afs*udd5 d] tafel 9 het transportka/je1 z\d5 er al ligt vele bij5 ontsnapp51 indi5 m5 ge5e voorzorg5 nam1 om dit te voorkom54 ,m5 neemt e5 blikk5 kok]tje1 van #d duim diep1 met e5e op5+1 welke #c duim bre$ is1 t]wijl h>e l5gte gelijk moet zijn aan de bre$te van het ka/je4 ,aan het e5e uite9de wordt de r& van dit kok]tje omgebog51 en e5 gemakkelijk da>9 sluit5d deksel wordt er bij gemaakt4 ,de van het draadw]k mee/ v]wijd]de s*uif van het ka/je op5t m5 zoov]1 dat dit kok]tje tuss*5 de beide s*uiv5 geplaat/ kan word53 op d5 omgebog5 r& ru/5de1 kan het niet na> b9n5 vall54 ,aldus plaat/ m5 het ka/je1 met het draadw]k na> het li*t geke]d1 bij de won+4 ,s*udt m5 er bij5 9 af1 dan zull5 deze t]/ond na> vor5 vlieg51 en zi* teg5 het draadw]k v]zamel51 zoodat er sle*ts we9ige ontsnapp54 ,telk5s als er bij5 9 het ka/je g$aan zijn1 sluit m5 de op5+ w$]4 ,het kan soms moeijelijk zijn om d5 ro(/ok te ontdekk54 ,ges*i$t de roov]ij door bij5 van d5zelfd5 /&1 dan ontdekt m5 hem1 zoo als dat voor d5 b]o(d5 /ok w]d opgegev51 aan de late vlugt4 ,midd5 op d5 dag1 als alle /okk5 vlieg51 is het soms moeijelijk te zi54 ,dan is het be/ om het vlieggat van d5 b]o(d5 /ok e5ig5 tijd te sluit51 tot dat er zi* e5 klomp bij5 voor v]zameld heeft4 ,deze bepo$]t m5 dan /]k met meel ( krijt1 en ziet toe wa> zij b9n5gaan4 ,ook kan m5 de /&plaats van d5 ro(/ok e5igz9s afleid51 uit de rigt+1 wa>9 de ro(bij5 afvlieg52 gewoonlijk vlieg5 zij er regt op aan4 ,bev9dt de roov] zi* niet op d5 /&1 dan moet m5 bij zijne bur5 oplett5 ( da> ook witte bij5 aankom51 ( dat er e5 /ok is1 die laat 9 d5 avond vliegt1 en welks bij51 9 de rigt+ van d5 b]o(d5 /ok1 op h>e won+ toevlieg54 ,kan m5 op deze wijz5 niet te wet5 kom51 wa> de roov]s te huis behoor51 dan moet m5 er e5ige opvang51 en op e5ig5 af/& van d5 bij5/al er enkele lat5 vlieg54 ,de rigt+1 wa>9 zij wegvlieg51 moet m5 go$ wa>nem54 ,van tijd tot tijd laat m5 er w$] e5ige vrij1 welke all5 d5zelfd5 ko]s zull5 kiez54 ,hi]door zal m5 d5 ro(/ok mee/al kunn5 ontdekk54 ,,de ,,mo$]loo%eid4 ,de wijz51 wa>op e5 /ok zijne mo$]bij kan v]liez51 zoodat hij mo$]loos ( zoo als sommig5 zegg5 ong]egt wordt1 zijn veelvuldig1 en er gaan dan ook ja>lijks vele /okk5 door dit v]lies te gronde4 ,v]lie/ e5 /ok zijne mo$]bij op e5 tijd1 dat er ge5 ong$ekt bro$ aanwezig is1 dan kan hij zijn v]lies niet h]/ell54 ,_h hij ong$ekt bro$1 ma> kwam e5e da>uit aangekweekte mo$]bij op h>e bevru*t+s-uitvlugt om1 dan z\ er ge5 bro$ me] zijn1 dat ges*ikt 0 om nieuwe hulpcell5 aan te legg54 ,kweek5 zij e5e kon+9 aan1 op e5 tijd dat er ge5e mannetjes zijn1 om ha> te bevru*t51 zoodat de /ok hommelbro$ig wordt1 dan is hij er nog veel erg] aan toe1 dan wanne] hij mo$]loos is4 ,het zal dus van veel belang zijn aan te toon51 wa>aan e5 mo$]looze ( hommelbro$ige /ok te h]k5n5 is1 hoe zijn gebrek h]/eld kan word51 en hoe het ont/aan van dit gebrek kan word5 voorkom54 ,e5 /ok kan zijne mo$]bij miss5 en to* bro$1 ma> alle5 hommelbro$1 bevatt54 ,dit kan v]oorzaakt word5 door dat e5e w]kbij de taak d] kon+9 heeft op zi* g5om51 en eij]5 legt4 ,indi5 er hommelcell5 aanwezig zijn1 dan v9dt m5 deze vooral met eij]5 bezet1 want de w]kbij kan1 met h>e lange vleugels en ha> kort a*t]lijf1 moeijelijk eij]5 9 de kle9e cell5 legg54 ,zij doet dit ev5wel to*1 wanne] er ge5e hommelcell5 zijn1 do* bezet ha> dan ong]egeld1 v]s*eid5e1 soms geheele hoopjes eij]5 9 e5e cel legg5de1 die dan niet teg5 d5 bodem1 ma> teg5 d5 kant d] cel geplaat/ zijn4 ,ook 9 mo$]cell5 legt de w]kbij eij]54 ,deze cell5 kom5 9 mo$]looze /okk5 veel voor1 wa>s*ijnlijk omdat de bij51 door het gemis dat zij gevoel51 tot het aanlegg5 da>van word5 opgewekt4 ,e5 /ok1 die ze] veel begonn5 mo$]wieg5 bevat1 moet als ze] v]da*t bes*\wd word54 ,v]ke]t e5 /ok 9 het hi] bes*rev5 geval1 dan is hij moeijelijk1 veeltijds 9 het geheel niet te help54 ,de bij5 he*t5 zi* soms zoo /]k aan e5e legg5de w]kbij1 dat zij ge5 a*t slaan op het bro$1 dat m5 ha> geeft1 om er e5e hulpcel uit aan te zett51 ja e5e mo$]cel1 die m5 ha> heeft gegev51 v]nietig5 en zelfs e5e ha> toegevoegde mo$]bij ombr5g52 wanne] zij ha> e*t] aannem5 dan h\dt de w]kbij met legg5 op4 ,zulk e5 /ok met e5 &]5 te v]e5ig5 is geva>lijk1 da> veelal de mo$]bij zal word5 omgebragt4 ,er de legg5de w]kbij uit te vang5 gaat niet4 ,het be/ is d5 /ok te dood51 en zijn voorraad 9 veiligheid te br5g51 want de pog+5 tot h]/el word5 zeld5 met e5 go$ gevolg bekroond4 ,e5s gelukte het mij zulk e5 /ok w$] 9 zijn normal5 toe/& t]ug te br5g51 door er e5 kle95 nazw]m bij te voeg54 ,bezit e5 /ok e5e onvru*tb>e mo$]bij1 die hommelbro$ig is1 dan legt deze h>e eij]5 regelmatig 9 w]kbij5cell51 want zij tra*t w]kbij5eij]5 te legg51 do* is da>toe niet 9 /aat4 ,aan de regelmatige ( onregelmatige afzett+ d] hommeleij]51 kan m5 dus ontdekk5 ( zij van e5e kon+91 ( van e5e w]kbij kom54 ,de kon+9 kan het v]mog5 om w]kbij5eij]5 te legg5 soms 9 het geheel niet bezet5 hebb51 doordat zij van h>e geboorte e5 gebrek aan de vleugels _h1 dat ha> het h\d5 d] bevru*t+s-uitvlugt onmogelijk maakte2 ( doordat zij op e5 tijd gebor5 w]d1 dat het w$] te ongun/ig 0 om te vlieg51 t]wijl dat lat]1 to5 het w$] gun/ig] geword5 01 h>e gesla*tsdrift 0 uitg$o(d2 ( ook wanne] zij aangekweekt is1 nadat alle hommels re$s v]drev5 zijn4 ,h>e vru*tba>heid kan ook uitgeput zijn2 dit zal spo$ig ges*i$51 wanne] de p>+ sle*ts onvoldo5de heeft plaats gehad1 zoodat het bevru*t+sblaasje sle*ts g$eeltelijk gevuld 02 do* door de drukke eij]lage moet e9delijk het zaadblaasje to* gel$igd word54 ,niet zeld5 treft m5 mo$]bij5 aan1 die door groote vru*tba>heid hebb5 uitgemunt1 ma> die to* e9delijk hommelbro$ig zijn geword54 ,dr4 ,dnh(f ontdekte1 dat m5 e5e vru*tb>e mo$]bij1 zond] ha> lev5 te b5adeel51 het v]mog5 om vr\welijke eij]5 te legg5 kan b5em51 door het ond]/e g$eelte van het a*t]lijf te drukk54 ,voor de zuiv]e voortteel+ d] ,italiaans*e bij51 kan deze ontdekk+ van veel belang zijn1 omdat zij het middel aan de h& geeft1 om op buit5gewone tijd5 hommels te v]krijg54 ,ook bem]kte m5 toevallig1 dat volkom5 vru*tb>e mo$]bij5 hommelbro$ig word51 wanne] zij te lang door k\de v]/ijfd zijn gewee/4 ,de proef1 door ,b]leps* hi]omtr5t g5om51 beve/igde dit4 ,hij bragt drie gezonde1 vru*tb>e kon+9n5 9 e5 ijskeld]2 na e5ige ur5 9 de w>mte gebragt zijnde1 h]leefde er sle*ts e5e1 die nu ge5 enkel w]kbij5ei me] legde4 ,de jonge mo$]bij51 die onbevru*t blijv51 legg5 gewoonlijk d5 e]/5 zom] niet1 ma> beg9n51 9 het volg5de voorja>1 bij het ontwak5 d] voortplant+sdrift1 hommeleij]5 te legg54 ,bleef hij aan zi* zelv5 ov]gelat51 dan z\ de mo$]loo%eid van e5 /ok altijd zijn ond]gang na zi* slep51 en to* heeft zij 9 de mee/e gevall5 we9ig te beteek551 wanne] zij ma> spo$ig ontdekt wordt1 zoodat zij v]holp5 kan word54 ,na> d5 tijd van het ja>1 moet5 da>voor v]s*ill5de weg5 word5 +eslag54 ,m5 kan d5 /ok1 door hem ong$ekt bro$ te gev51 ( hem e5e voorh&5 mo$]bij toe te voeg51 w$] 9 normal5 /aat br5g5 ( hem ook help51 door hem met e5 &]5 /ok te v]e5ig54 ,kan ( wil m5 hem niet help51 dan mag hij 9 ge5 geval op d5 /& gelat5 word52 m5 moet hem dood51 en zijn voorraad zoo spo$ig mogelijk 9 zek]heid br5g52 de$ m5 dit niet1 dan z\ de voorraad f nutteloos v]te]d word51 f hij z\ e5e prooi d] ro(bij5 word51 die1 e5maal tot roov5 opgewekt zijnde1 zi* ook op &]e /okk5 z\d5 w]p54 ,het is dus van het hoog/e gewigt te wet51 wa>aan e5 mo$]looze /ok te h]k5n5 is4 ,het zek]/e en duidelijk/e bewijs van het v]liez5 d] mo$]bij is de onru/1 die het geheele volk bevangt1 kort nadat het zijn v]lies bem]kt heeft4 ,gewoonlijk ontdekk5 de bij5 het dadelijk1 ma> bij uitzond]+ ook wel d5 volg5d5 ( d5 twe$5 dag4 ,m5 ziet dan e5e m5igte bij5 uit het vlieggat kom52 sommig5 vlieg5 af1 ma> niet 9 die rigt+1 wa>9 zij op de dragt uitvlieg52 zij vlieg5 sle*ts rond de won+ en kom5 w$] t]ug2 &]5 loop5 ov] de geheele won+1 vooral 9 d5 omtrek van het vlieggat1 he5 en w$]1 als ( zij iets zo*t51 zij betoon5 groote onru/1 gaan de won+ w$] b9n51 do* kom5 t]/ond t]ug1 en h]hal5 dit onafgebrok51 zelfs totdat het re$s donk] wordt1 en alle &]e /okk5 9 ru/ zijn4 ,deze zoek5de bij5 zijn ze] g5eigd tot /ek52 komt m5 er digt bij1 dan vlieg5 zij plotsel+ 9 het gezigt4 ,het ang/ig he5 en w$] loop5 9 d5 lat5 avond van w>me zom]dag51 heeft soms e5 geheel &]5 grond dan mo$]loo%eid1 en de onkundige kon hi]door al ligt misleid word54 ,ev5wel zal m5 dan spo$ig ontdekk51 dat het e5e &]e oorzaak heeft1 da> m5 het1 zoo al niet bij alle1 dan to* bij de mee/e /okk5 wa>neemt4 ,9 dit geval h\d5 zij zi* bezig met het afw]5 van wasmott51 die 9 de avonds*em]+1 na w>me dag51 9 groote hoeveelh$5 omvlieg51 en 9 de won+5 tra*t5 te dr+54 ,om mo$]looze /okk5 zoo spo$ig mogelijk te ontdekk51 moet m5 zijn /&1 vooral 9 d5 zw]mtijd1 alle avond5 bezoek51 want de onru/1 die zij betoon51 is e5 onb$riegelijk teek51 dat ev5wel veelal ma> kort is wa> te nem52 wanne] zij e5maal de zek]heid v]kreg5 hebb51 dat h>e mo$]bij v]lor5 is1 dan zijn de bij5 gewoonlijk 9 ha> lot getroo/1 wa>na m5 ge5e onru/ me] bespeurt4 ,dan wordt het moeijelijk1 vooral voor e]/beg9n5d51 om d5 w>5 toe/& van d5 /ok te le]5 k5n54 ,het t]ugke]5 d] ru/ kan het gevolg zijn van het aanzett5 van hulpcell51 uit bro$ dat voorh&5 02 9 won+5 met loss5 b\w kan m5 zi* da>van t]/ond ov]tuig54 ,ma> de bij5 zull5 ook tot ru/ kom51 en h>e bezigh$5 h]vatt51 als ( zij e5e mo$]bij hadd51 indi5 zi* sle*ts e5e enkele w]kbij 9 d5 /ok bev9dt1 die de cell5 met eij]5 bezet4 ,ook zull5 zij zi* tevr$5 /ell5 met mo$]cell51 aangelegd van geheel l$ige ( sle*ts hommelbro$ bevatt5de cell51 9 de hoop dat da>uit e5e kon+9 zal gebor5 word54 ,eij]legg5de w]kbij5 zijn niet zoo zeldzaam1 als m5 dit wel z\ d5k52 9 mo$]looze /okk5 v9dt m5 imm]s1 9 de mee/e gevall51 na kort] ( lang] tijd1 hommelbro$1 en soms 9 zoo ruime mate1 dat het onmogelijk van ne bij afkom/ig kan zijn4 ,het gebeurt ook wel dat e5e w]kbij eij]5 beg9t te legg51 zoodra de bevru*te mo$]bij met d5 zw]m is afgevlog52 zij h\dt da>m$e aan1 zoo lang de /ok nog sle*ts mo$]wieg5 bezit1 ( de jonge kon+9 nog niet bevru*t is2 wanne] deze e*t] met de eij]lage beg9t1 dan h\dt de w]kbij er m$e op4 ,e5 twe$e k5m]k van e5 mo$]looz5 /ok be/aat da>91 dat als m5 de won+ op5t1 kort nadat de mo$]bij v]lor5 is1 m5 de bij5 langs de w&5 en ov] het w]k v]spreid zal v9d51 wa> zij1 zoek5de he5 en w$] loop54 ,blaa/ m5 er d5 adem op1 dan do5 zij e5 bijzond]51 huil5d5 klaagtoon hoor51 ze] go$ te ond]s*eid5 van d5 kort51 kra*tig51 bruis5d5 toon1 di5 e5 gezond volk doet hoor51 als m5 sle*ts ev5 teg5 zijne won+ tikt4 ,wie die toon5 naauwkeurig weet te ond]s*eid51 behoeft de won+ niet te op554 ,hij legt het oor teg5 d5 w& en tikt da> met d5 v+] teg54 ,is de /ok gezond1 dan zal hij e5 /]k1 bruis5d geluid do5 hoor51 dat t]/ond w$] v]/omt2 is hij mo$]loos1 dan zal het e5 huil5de toon zijn1 die e5ig5 tijd aanh\dt4 ,door de /okk51 bij het e9de van d5 w9t]1 voordat m5 h5 laat vlieg51 aldus te ond]zoek51 kan m5 de gezonde gemakkelijk ond]s*eid5 van die1 welke als v]da*t 9 het oog geh\d5 moet5 word54 ,heeft de mo$]looze toe/& ev5wel re$s e5ig5 tijd g$uurd1 dan zal m5 bij het ond]zoek de bij5 geheel 9 het bro$ne/ t]uggetrokk5 v9d54 ,blaa/ m5 er nu d5 adem op1 dan kom5 zij met drift te voors*ijn1 en do5 het huil5de geluid hoor51 da>op trekk5 zij t]/ond t]ug1 en niet e5e bij zal aan vlieg5 ( /ek5 d5k54 ,als gezonde /okk5 e5e /]ke vlugt hebb51 dan zal de h>e traag zijn2 wel kom5 er e5ige met bloem5/(balletjes te huis1 ma> deze zijn ze] kle92 zij gaan wel 9 de won+1 do* legg5 alle balletjes niet af1 ma> kom5 er t]/ond w$] m$e t]ug en vlieg5 af4 ,zijn de mo$]looze /okk5 volkrijk1 en bezitt5 zij e5e eij]legg5de w]kbij1 dan drag5 zij soms e5e belangrijke hoeveelheid bloem5/( 91 zoodat zij er het geheele bro$ne/ bijna m$e vull54 ,bij ruime weide kunn5 zij dan ook veel honig oplegg52 want da> de bij5 het er voor h\d5 dat zij e5e mo$]bij bezitt51 zoo v]volg5 zij al h>e bezigh$51 en kunn51 nu zij sle*ts we9ig bro$ te v]zorg5 hebb51 veel honig inzamel54 ,de bij51 uit mo$]looze /okk51 v]vlieg5 veelal op &]e /okk51 en er zijn bij5h\d]s die v]ond]/ell51 dat zij er zi* op toelegg51 om h>e v]lat5 won+ te b]oov51 en ook &]e bij5 da>he5 te lokk52 dit z\ dan de r$5 zijn1 dat mo$]looze /okk5 zoo spo$ig door roov]s word5 uitgeplund]d4 ,deze v]ond]/ell+ kan ze] jui/ zijn4 ,e5 d]de teek5 van mo$]loo%eid is het niet uitdrag5 van dood5 en &]e onre9h$51 hetge5 gezonde /okk5 altijd do54 ,zoodra de mo$]loo%eid be/aat1 onttrekk5 de bij5 zi* aan alle bezigh$53 zij bekomm]5 zi* niet me] om de huisselijke zak54 ,bij gezonde /okk5 ziet m51 zo[el bij dag als 's avonds1 vele bij5 aan het vlieggat v]e5igd1 om de zonnew>mte ( de avondkoelte te g5iet51 t]wijl e5ige1 met d5 kop na> het vlieggat en het a*t]lijf na> bov5 g]igt1 als e5 teek5 van vreugde onoph\delijk met de vleugels slaan4 ,bij mo$]looze /okk5 ziet m5 van dit alles niets2 alle vreugde is van h5 gewek52 ook h\dt het voorspel spo$ig geheel op4 ,t]wijl gezonde /okk5 zi* uit]lijk 9 het beg9 van ,augu/us van alle hommels ontdo51 zoo beh\d5 de mo$]looze h51 zond] aan de uitdrijv+ te d5k51 wa>s*ijnlijk omdat zij wet5 ge5e bevru*te mo$] te kunn5 bekom51 wanne] er ge5e mannetjes 9 d5 /ok zijn4 ,bij hunne eig5e nuttelooze ko/gang]s1 b$el5 zi* ook nog e5e m5igte hommels 91 die uit &]e /okk5 v]drev5 w]d51 om gezam5lijk op d5 /e$s v]m9d]5d5 voorraad te t]54 ,wanne] dus e5 /ok 9 het laat/ van ,augu/us de hommels nog niet heeft uitg$rev51 dan moet m5 hem 9 het oog h\d51 en duldt hij die 9 ,septemb] nog1 dan kan m5 v]zek]d zijn dat hij mo$]loos is4 ,blijft m51 ondanks de opgegev5 k5m]k51 9 het onzek]e omtr5t e5 /ok1 dan moet m5 tot het laat/e en mee/ afdo5de middel zijne toevlugt nem51 en tra*t5 te ontdekk5 ( zi* w]kbij5bro$ 9 d5 /ok bev9dt4 ,ontdekt m5 eij]5 en bro$ van v]s*ill5d5 oud]dom1 dan mag m5 als zek] aannem51 dat de /ok e5e go$e mo$]bij bezit4 ,v9dt m5 ge5e eij]51 do* wel ong$ekt bro$1 dan kan m5 zi* ov]tuigd h\d5 dat de kon+9 9 de laat/e drie ( vi] dag5 v]mi/ is2 wanne] er nog hommels zijn1 behoeft m5 zi* ov] het v]lies niet te v]ontru/51 want zoo er nog ge5e hulpcell5 zijn aangezet1 dan zull5 de bij5 het zek] d5 e]/volg5d5 na*t do54 ,is er niets dan g$ekt bro$1 dan moet de mo$]bij re$s s$]t a*t dag5 v]lor5 zijn1 en hadd5 zij ge5e hulpcell5 aangezet1 dan moet5 zij mo$]loos blijv54 ,wordt er 9 het geheel ge5 bro$ gevond51 dan heeft de mo$]loo%eid t5 m9/e re$s tw9tig dag5 be/aan1 wanne] het namelijk 9 e5 tijd is1 dat de /okk5 bro$ moet5 hebb54 ,het hi] opgegev5 ond]zoek ges*i$t 9 ,dzi]zon's won+5 ze] gemakkelijk1 do* bij korv5 heeft het e5ig bezwa>4 ,m5 moet deze omke]5 en de tafels met de h& zooveel mogelijk uit elk&] buig51 er de zon zoo zij s*ijnt tuss*5 do5 vall51 en dan tra*t5 te zi51 hoe het met het bro$ ge/eld is4 ,da> het bro$ ev5wel 9 zulke twijfela*tige gevall5 alle5 9 d5 top van d5 korf /aat1 zoo moet m5 veeltijds de tafels tot op de zitplaats d] bij5 inkort51 en zoo het oogm]k dan nog niet b]eikt wordt1 dan moet m5 uit de zitplaats zelve vi]kante /ukjes snijd51 en die zorgvuldig bezi54 ,ontdekt m5 er het v]langde bro$ 91 dan is de /ok 9 orde1 m5 /eekt de uitgesn$5 /ukjes w$] op hunne plaats1 en beve/igt h5 met kle9e p5netjes2 9 het omgeke]de geval is de /ok mo$]loos4 ,de ho(doorzak5 d] mo$]loo%eid zijn3 #ao4 ,dat de mo$]bij1 t5 gevolge van hoog5 oud]dom komt te /]v54 ,door ha> niet oud] dan twee ( hoog/5s drie ja> te lat5 word51 neemt m5 deze oorzaak weg4 #bo4 ,het te digt bij elk&] plaats5 d] /okk51 zoodat de bij5 bij het voorspel1 en vooral bij het e]/e 9 het voorja>1 gemakkelijk op de nev5/okk5 v]vlieg51 en de ha> vreemde kon+9 ombr5g54 ,ook v]dwal5 hi]door vele jonge kon+9n51 na het h\d5 van h>e bevru*t+s-uitvlugt1 die nu e5e prooi des doods word51 en dus voor h>e /okk5 v]lor5 zijn4 ,m5 moet de vlieggat5 t5 m9/e twee voet van elk&] v]wijd]d h\d54 ,ook z\ het go$ zijn1 tuss*5 naa/ elk&] /a&e won+51 e5e vooruit/ek5de plank aan te br5g52 de bij5 kond5 dan niet zoo gemakkelijk van de e5e won+ op de &]e loop54 ,heeft m5 vele /okk5 en we9ig plaats1 dan is m5 wel g5oodzaakt de won+5 digt bij elk&] te zett54 ,het ov]loop5 van de e5e won+ op de &]e wordt dan het be/ voorkom51 door er e5 ha>a*tig voorw]p tuss*5 te plaats52 zij ke]5 da>voor t]ug4 ,ik gebruik er wel /rook5 konijn5vel toe4 ,g$ur5de d5 zw]mtijd moet m51 tuss*5 twaalf en vi] ure1 niet de m9/e v]&]+ aan de won+5 aanbr5g51 en er ook niet te digt voor /aan ( he5 en w$] loop54 ,e5e jonge mo$]bij1 die h>e bevru*t+suitvlugt hield1 kon door het e]/e h>e won+ niet me] h]k5n51 ( door het laat/e v]h9d]d word5 ha> te b]eik54 ,heeft m5 de mo$]loo%eid met zek]heid ontdekt1 dan moet m5 tra*t5 ha> zoo spo$ig mogelijk te h]/ell54 ,9 het vroege voorja> is dit ze] moeijelijk1 want m5 heeft dan ge5e ov]tollige mo$]bij51 en gaf m5 de bij5 e5e tafel met ong$ekt bro$1 dan komt de jonge kon+91 wanne] zij er e5e aankweek51 op e5 tijd dat er nog ge5e hommels zijn1 om ha> te bevru*t54 ,ook z\ de jonge mo$]bij1 op h>e vele nuttelooze uitvlugt51 ze] ligt door de k\de bevang5 word5 en omkom51 ( ontmo$igd door h>e v]geefs*e togt51 het vlieg5 geheel nalat51 en dus onbevru*t blijv51 wa>door de /ok hommelbro$ig kon word54 ,wanne] de mo$]loo%eid ontdekt wordt1 vrdat er nog hommelbro$ 9 de /okk5 te v9d5 is1 dan doet m5 het be/ met de bij5 uit de won+ te nem51 en ha> aan d5 nev5/ok toe te voeg51 na vooraf beide volk5 b]ookt1 en met muskuswat] bespr5keld te hebb54 ,bewa>t m5 d5 nu l$ig5 b\w zorgvuldig voor wasmot1 dan kan m5 hem lat] aan e5 zw]m toevoeg54 ,bev9dt m5 e*t] d5 mo$]looz5 /ok hommelbro$ig1 en dat niet door e5e w]kbij1 dan kan m5 de onges*ikte kon+9 v9d51 door d5 b\w uit te nem5 en ha> op de tafels te zoek52 bij korv5 moet m5 de bij5 b$welm5 en ha> dan zoek54 ,is de kon+9 wegg5om51 dan kan m5 de bij5 met d5 nev5/ok v]e5ig54 ,is m5 v]zek]d dat het hommelbro$ van e5e w]kbij is gekom51 dan kan1 zoo als bov5 re$s w]d opgegev51 niets bet]s g$aan word51 dan d5 /ok te dood5 en d5 voorraad er uit te nem54 ,ontdekt m5 de mo$]loo%eid 9 e5 tijd1 dat er hommelbro$ aanwezig is1 dan kan m5 ong$ekt bro$ gev51 wa>uit de bij5 zi* e5e kon+9 kunn5 aankweek54 ,heeft de mo$]loo%eid re$s e5ig5 tijd be/aan1 dan zull5 de bij5 aan ha> onnatuurlijk5 toe/& re$s zoo gew5d zijn1 dat zij het bro$ wel v]zorg51 ma> er ge5e hulpcell5 uit aanzett54 ,m5 moet da>om e]/ e5 ( twee tafels1 met op het uitloop5 /a& bro$ 9 de won+ hang51 en zoodra het bro$ uitgeloop5 is1 er e5e tafel met ong$ekt bro$ bijvoeg54 ,de jonge bij5 zull51 als zij ha> toe/& ontdekt hebb51 t]/ond hulpcell5 aanlegg54 ,9 d5 regel is het ev5wel voordeelig] zi* zooveel moeite niet te gev51 want 9 het gun/ig/e geval v]loop5 er nog zes wek51 voordat het bro$ van de jonge mo$]bij uitloopt1 en dan is de dragt dikw]f groot5deels v]/rek54 ,m5 zal zijn belang me] bevord]51 door de bij5 met e5 &]5 /ok te v]e5ig51 wa>door m5 e5 volkrijk5 /ok v]krijgt1 die spo$ig e5 /]k5 zw]m kan gev54 ,kort voor ( 9 d5 zw]mtijd1 zal e5 /ok die mo$]loos geword5 is1 zi*zelv5 gewoonlijk help51 wanne] er t5 m9/e ong$ekt bro$ voorh&5 is4 ,9 d5 zw]mtijd heeft er ook dikwijls v]wissel+ van mo$]bij5 plaats1 zond] dat de eig5a> dit bespeurt4 ,ont/aat er mo$]loo%eid bij e5 nazw]m1 door dat de mo$]bij op h>e bevru*t+s-uitvlugt is v]lor5 gegaan1 dan moet de /ok1 die vol/rekt ge5 bro$ bezit1 noodzakelijk omkom51 zoo m5 hem ge5e hulp v]s*aft4 ,zulk e5 zw]m moet m5 dan dadelijk e5e mo$]bij gev51 die voor de zek]heid 9 e5 mo$]huisje beslot5 wordt2 m5 kan hem ook e5e mo$]cel1 ( bij gebrek da>van e5e tafel met ong$ekt bro$ toevoeg54 ,_h m5 soms e5 nazw]m van d5zelfd5 dag1 die dus nog niet gevlog5 _h1 dan 0 het be/ van all51 dez5 bij d5 mo$]looz5 zw]m te voeg51 na beide e]/ met muskuswat] bespr5keld te hebb54 ,m5 v]krijgt nu e5 /]k5 zw]m1 die spo$ig e5e bevru*te mo$]bij zal bezitt54 ,om de nazw]m5 9 de geleg5heid te /ell51 dadelijk zi* zelf te kunn5 help51 wanne] de mo$]bij v]lor5 raakt1 is het aan te bevel5 bij hunne opzett+ e5e tafel met ong$ekt bro$ 9 de won+ te hang52 zij nem5 de won+ dan ook g]e$] aan4 ,valt de mo$]loo%eid 91 wanne] er ge5e hommels me] zijn1 zoodat e5e aangekweekte kon+9 onbevru*t z\ moet5 blijv51 dan heeft m5 ge5e &]e toevlugt1 dan het gev5 van e5e bevru*te mo$]bij1 welke m5 da>om zorg5 moet 9 voorraad te hebb54 ,m5 zet da>toe drie ( vi] kle9e nazw]m5 afzond]lijk1 ( maakt er kle9e kun/zw]m5 voor4 ,9 bloempott5 ( ze] kle9e korfjes kan m5 deze opzett51 wanne] m5 sle*ts zorg draagt h5 go$ te vor54 ,9 d5 h]f/ kan m5 altijd help51 want m5 heeft dan1 bij de v]e5ig+ van /okk51 mo$]bij5 g5oeg4 ,de mo$]bij1 die m5 aan e5 /ok geeft1 moet vooral 9 d5 zom] 9 e5 mo$]huisje beslot5 word51 da> zij &]s mee/al vij&elijk aangevall5 en g$ood z\ word54 ,na e5 pa> dag5 9 het bro$ne/ gehang5 te hebb51 laat m5 ha> vrij1 do* h\dt ha> tev5s 9 het oog4 ,wordt zij met vreugde en liefde aang5om51 hetge5 de bij5 toon5 door ha> te lekk5 en te vor51 dan kan m5 g]u/ zijn4 ,v]zamel5 de bij5 zi* da>5teg5 al digt] en digt] om ha>1 en do5 zij da>bij e5 siss5d geluid hoor51 dan kan m5 zi* v]zek]d h\d5 dat zij ge5e go$e b$oel+5 hebb52 m5 moet dan de kon+9 zoo spo$ig mogelijk van de ha> omr+5de bij5 bevrijd51 en ha> w$] 9 het huisje plaats54 ,m5 hangt dit nu nog e5ige dag5 9 het bro$ne/1 en als m5 de mo$]bij vrij wil gev51 sluit m5 de op5+ met e5 wasblaadje1 dat de bij5 op5bijt5 om ha> dus te bevrijd54 ,op die wijze nem5 de bij5 ha> mee/ altijd aan2 wa>s*ijnlijk 9 de v]ond]/ell+ dat zij ha> zelf aangekweekt hebb54 ,9 d5 h]f/ is het opsluit5 d] mo$]bij m9d] noodig1 da> zij dan gewoonlijk vre$zaam wordt aang5om54 ,er zijn zelfs voorbeeld5 van dat zij twee kon+9n5 aannam51 die d5 geheel5 w9t] 9 d5 /ok blev54 ,9 het voorja> wordt e*t] e5e van beid5 afgemaakt4 ,,de ,,ziekt54 ,de bij5 zijn1 ev5 als alle di]51 aan ziekt5 ond]hevig4 ,de geva>lijk/e1 te wet51 de loop1 de vuilbro$ en de meiziekte ( dolheid1 zull5 hi] sle*ts beh&eld word52 want de ov]ige zoog5aamde ziekt5 be/aan1 f alle5 9 de v]beeld+1 f hebb5 ze] we9ig te beteek55 en h]/ell5 w$] van zelv51 zond] e5ig nadeel aangebragt te hebb54 ,,de ,,loop4 ,de loop ont/aat ho(dzakelijk teg5 het e9de van d5 w9t]1 wanne] de bij51 door lange en aanh\d5de k\de1 v]h9d]d zijn om uit te vlieg51 en zi* van ha> vuil te ontla/54 ,dit hoopt zi* dan 9 h>e +ew&5 op1 en e9delijk zijn zij g5oodzaakt het te lat5 vall51 wa>door zij niet alle5 de won+ en d5 b\w bevuil51 ma> zi* ook ond]l+ v]ontre9ig54 ,het laat/e heeft t5 gevolge1 dat zij 9 h>e natuurlijke beweg+5 bemoeijelijkt word51 en niet m9d] nadeelig is de reuk1 di5 h>e uitw]psel5 9 de won+ v]spreid54 ,door de zam5w]k+ van deze beide oorzak5 ont/aat de loop1 die soms e5 besmettelijk k>akt] aannem51 en zoo boosa>dig word5 kan1 dat gezonde bij51 die m5 e5 zwakk51 aan d5 loop lijd5d5 /ok t] v]/]k+ geeft1 ze] spo$ig word5 aangeta/ en wegkwijn54 ,mee/al behoeft er ge5e vrees te be/aan1 dat deze ziekte zi* v]toon5 zal1 wanne] de bij51 door e5 aanh\d5d51 /r5g5 w9t]1 niet v]h9d]d zijn geword5 h>e won+ te v]lat54 ,bij e5e ru/ige /&plaats kunn5 zij1 zond] e5ig geva>1 vi] ma&5 opgeslot5 blijv52 komt er dan e5 s*oone dag1 wa>op zij kunn5 voorspel51 dan ontla/5 zij zi*4 ,dral5 zij1 bij gun/ig w$]1 soms lang met na> buit5 te kom51 dan moet m5 ha> da>toe aanspor51 door teg5 de won+ te klopp51 en ha> wat laauw-w>m51 v]dund5 honig te gev54 ,e5 halve eetlepel is voldo5de4 ,9 ,dzi]zon's won+5 neemt m5 e5 dekplankje weg en /ort hem1 tuss*5door de nu vrij geword5 /aafjes1 op de bij52 is er bov5 9 de korv5 e5e op5+1 dan kan ook zij da>voor di552 ontbreekt zij1 dan ke]t m5 d5 korf om1 en laat d5 honig op de bij5 vall54 ,spo$ig zull5 nu alle /okk5 voorspel5 en zi* ontla/54 ,heeft e5 /ok1 die aan loop lijdt1 e5maal kunn5 voorspel51 dan zal hij zi* gewoonlijk spo$ig h]/ell54 ,de onre9h$51 die aan d5 b\w en de won+ klev51 zull5 wel is wa> door dit voorspel niet word5 wegg5om51 ma> zij zull5 spo$ig opg$roogd zijn1 wa>na zij ge5 s*adelijk5 reuk me] v]spreid52 kunn5 de bij5 nu en dan vlieg51 dan re9ig5 zij d5 b\w en de won+4 ,9 won+5 met loss5 b\w1 kan m5 ha> ev5wel deze moeite besp>54 ,m5 neemt er d5 geheel5 b\w uit1 krabt de w&5 met e5 mes s*oon1 ( was*t h5 desnoods met e5 natt5 doek af4 ,de b\w wordt nu w$] +ehang52 do* de tafels1 die te veel bezo$eld zijn1 v]wisselt m5 met &]e1 wa>na m5 de bij5 w$] 9 de won+ laat trekk54 ,is het w$] e*t] te k\d om d5 /ok te lat5 voorspel51 en d5 b\w en de won+ te zuiv]51 dan kan m5 hem ook 9 e5e v]w>mde kam] br5g5 en da> lat5 vlieg54 ,de bij5 begev5 zi* dadelijk na> de v5/]s1 wa>door het li*t invalt1 en ond] het da>he5 vlieg5 zull5 zij ha> vuil lat5 vall54 ,al wat m5 voor v]ontre9ig+ bew>5 wil1 moet dan met doek5 ( papi] b$ekt word51 en het is go$1 vooral 9 de v5/]bank51 bov5di5 onbruikb>e wa/afels ( e5 draadw]k te legg51 opdat de n$]vall5de bij5 ge5 geva> loop5 zi* zelv5 te bemors54 ,om ha> de won+ spo$ig te do5 v]lat51 geeft m5 ha> nu ook1 zooals bov5 gezegd w]d1 e5 we9ig honig4 ,hebb5 de bij5 zi*1 na h>e re9ig+1 teg5 het raam v]zameld1 dan heeft m5 de won+1 die intuss*5 gezuiv]d is geword51 sle*ts met het vlieggat na> ha> toegeke]d bij ha> te plaats51 en zij zull5 er vrolijk en met ov]haa/+ +aan4 ,om tijd te w9n5 kan m5 ha> ook 9 de won+ s*epp54 ,bewoont de /ok e5 g$eelte van e5e zam5ge/elde won+1 dan is m5 v]pligt d5 b\w met het volk 9 e5e l$ige won+ ov] te plaats51 en deze dan 9 de v]w>mde kam] te br5g54 ,heeft m5 de won+ en het w]k gezuiv]d1 dan br5gt m5 de bij51 die zi* intuss*5 ontla/ hebb51 da> w$] 91 hetge5 ze] omzigtig moet ges*i$51 om ha> niet door de k\de te do5 lijd54 ,het be/e is de bij5 te v]zamel5 9 e5 plat ki/je1 dat m5 ond] 9 de won+ s*uift1 na d5 b\w zooveel +ekort te hebb51 dat zulks mogelijk wordt2 neemt m5 nu het deksel weg1 dan zull5 zij w$] na> het bro$ne/ opklimm54 ,door /okk51 die na e5e langdurige k\de aan d5 loop lijd51 op de opgegev5 wijze te beh&el51 bewij/ m5 hun e5e groote weldaad1 en beho$t h5 9 de mee/e gevall5 voor e5 geheel5 ond]gang4 ,behalve de bov5g5oemde oorzaak tot het ont/aan van d5 loop1 zijn er nog e5ige om/&igh$51 die deze kwaal t5 gevolge kunn5 hebb54 #ao4 ,het gebruik van d5 honig1 die laat 9 d5 h]f/ van de heide is opgezameld1 en vooral ook van di51 welk5 de bij5 van laat gevall5 honigdauw ophaald51 is ze] nadeelig4 ,weg5s de late inzamel+ moet deze honig mee/al onv]zegeld blijv51 en zijne nadeelige w]k+ zal miss*i5 me] het gevolg zijn d] v]&]+1 die hij da>door ond]gaat1 dan dat hij 9 a>d van &]5 honig v]s*ilt4 #bo4 ,/or+5 9 de w9t]ru/1 wanne] zij re$s e5ig5 tijd heeft g$uurd1 en de k\de nog aanh\dt1 kunn5 aanleid+ tot d5 loop gev54 ,door de /or+ da>toe opgewekt1 gaan zij uit elk&]1 kunn5 nu het vuil niet bij zi* h\d51 ma> moet5 het 9 d5 /ok lat5 vall52 bov5 zag5 wij re$s hoe hi]uit deze kwaal ont/aat4 ,door het /oot5 teg5 de won+1 ook door muiz5 ( vogels1 kan er onru/ 9 d5 /ok gebragt word52 ma> de erg/e onru/ is die1 welke de bij5 zelve 9 d5 /ok br5g51 wanne] het vlieggat door e5 ( &] toeval v]/opt is4 ,er zond]5 zi* to* altijd enkele bij5 van d5 v]zameld5 tros af1 om aan het vlieggat te kom5 zi54 ,v9d5 zij het op51 dan ke]5 zij w$] t]ug1 do* 9 het teg5ov]ge/elde geval gaan zij zoek5 en bromm51 br5g5 da>door ook de ov]ig5 9 onru/1 en het gevreesde kwaad is gebor54 ,het vlieggat kan v]/opt rak5 door doode bij51 die van d5 tros gevall5 zijn1 do* kan ook toevriez54 ,m5 moet er altijd e5 wak5d oog op h\d51 vooral bij die won+51 die buit5 /aan1 en welk] vlieggat5 bes*aduwd moet5 word54 ,het sluit5 van de vlieggat5 mag sle*ts g$ur5de enkele ur5 ges*i$52 zoodra het beg9t te s*em]5 op5t m5 h5 w$]2 hoort m5 ov]dag beweg+ en onru/ 9 e5e won+1 dan moet m5 het vlieggat dadelijk op552 het is bet] dat de bij5 dan vlieg51 dan dat zij zi* 9 d5 /ok ontla/54 #co4 ,de wat]damp1 die g$ur5de /r5ge w9t]s1 9 won+51 die niet g5oeg teg5 de k\de bes*]md zijn1 teg5 de w&5 en het w]k v]digt1 moet voor e5 g$eelte door de bij5 opgezog5 word51 wa>door zij veelal d5 loop krijg54 ,vooral is het nadeelig1 wanne] er vo*t van bov5 op ha> druipt2 want zij moet5 dat dan aanh\d5d opzuig51 en het zal ha> bijna zek] ziek mak54 ,de won+5 moet5 da>om1 inzond]heid aan de bov5zijde1 teg5 de k\de bes*]md word51 opdat zi* da> ge5e ijskegels vorm51 die bij dooiw$] aanh\d5d afdruip54 ,dat de won+5 geheel droog blijv51 is ook niet gew5s*t1 want de bij5 kond5 van gebrek omkom51 wanne] zij ge5 wat] hadd51 om d5 v]dikt5 honig te v]dunn54 ,ma> 9 won+51 die go$ teg5 de vor/ zijn beveiligd1 vormt zi* niet te veel wat]damp1 ook zal zij zi* voornamelijk teg5 de zijw&5 aanzett51 da> afloop5 en dus we9ig nadeel v]wekk54 #do4 ,ook e5e te /]ke v]koel+ kan de bij5 d5 loop bezorg54 ,m5 kan zulks da>uit afleid51 dat jonge /okk5 altijd me] aan deze ziekte lijd5 dan oude2 de b\w van deze laat/e is to* veel w>m]4 ,zelfs 9 d5 zom] ziet m5 deze onge/eldheid wel uit afkoel+ ont/aan1 wanne] er k\de invalt1 nadat m5 e5 /]k5 /ok1 door het afnem5 van zw]m5 ( het v]zett51 veel v]zwakt heeft4 ,de broeij5de bij5 bevuil5 dan het vlieggat en de buit5zijde d] won+1 en de v]koel+ zal wa>s*ijnlijk h>e +ew&5 v]zwakk54 ,om zi* teg5 de k\de1 die bij aanh\d5de /r5ge vor/1 ook door de dik/e w&5 dr+t1 te beveilig51 moet5 zij me] w>mte ontwikkel51 door het trill5 met de vleugels en de ond]l+e wrijv+ van h>e lig*am52 deze kra*ts9spann+ heeft e5 groot] gebruik van vo$sel t5 gevolge1 en de groot]e hoeveelheid drek1 die zi* da>door bij ha> ophoopt1 moet onv]mijdelijk d5 loop do5 ont/aan4 ,het k5m]k dat e5 /ok aan loop lijdt1 be/aat da>91 dat het vlieggat /]k met de uitw]psel5 d] bij5 besmet is4 ,e5ige we9ige vlekk5 hebb5 e*t] ge5e beteek5is4 ,op5t m5 de won+1 dan v9dt m5 deze zo[el als het w]k bevuild1 en op d5 bodem ligg5 vele dood51 die /]k opgezwoll5 zijn2 er hang5 ook dood5 tuss*5 het w]k1 en de won+ v]spreidt e5 onaang5am5 reuk4 ,alles1 wat aanleid+ tot de ziekte gev5 kan1 moet natuurlijk v]m$5 word52 is zij1 ondanks alle voorzorg51 uitgebrok51 dan moet het w$] besliss51 hoe m5 ha> h]/ell5 zal4 ,9 alle geval moet m5 de bij5 lat5 vlieg52 m5 doet dit1 zooals bov5 re$s is gezegd1 als het w$] te k\d is1 9 e5 v]w>md v]trek4 ,op de da> aangegev5 wijz51 moet m5 ha> tot e5 spo$ig voorspel uitnoodig51 want bij zwakke /okk5 is de zitplaats v] van het vlieggat2 e] nu de tuss*5ligg5de ruimte v]w>md 01 kon de gun/ige geleg5heid om voor te spel5 re$s voorbij zijn1 zoodat de bij5 zi* niet me] na> buit5 kond5 begev51 om zi* te re9ig54 ,wanne] m5 ziet dat bij s*oon w$] v]s*eid5e /okk5 voorspel51 dan moet m5 er de &]e ook toe opwekk54 ,ontdekt m5 nu zieke /okk51 dan moet m51 zoo het w$] het toelaat1 de v]ontre9igde tafels door zuiv]e v]vang54 ,bij won+5 met va/5 b\w1 snijdt m5 het bevuilde g$eelte zooveel mogelijk weg1 en vult de l$ige ruimte met e5 kuss51 dat met mos ( kaf gevuld is1 t5 e9de door de besnijd+ ge5e v]koel+ aan te br5g54 ,vele bij5h\d]s a*t5 het nuttig om de bij51 die aan loop lijd51 te vor5 met honig1 wa>ond] e5 aftreksel van /]anijs ( muskaatnoot en ,spaans*e wijn gem5gd is4 ,het kan go$ wez51 do* ik h\d zuiv]5 honig voor het be/e4 ,kunn5 de bij5 vlieg5 en kan m5 ha>1 door het w]k te zuiv]51 te hulp kom51 dan heeft de kwaal we9ig te beteek551 en zond] v]d]e zorg h]/elt zij spo$ig4 ,heeft m5 bij ongun/ig w$] ge5e geleg5heid om de bij5 9 e5 v]w>md v]trek te br5g51 dan moet m5 ha> zoo mogelijk e5e v]zegelde honigtafel ( /ukk5 k&ij bov5 het bro$ne/ gev51 ha> ov]ig5s zoo /il mogelijk lat5 /aan1 zond] de toe/room+ van v]s*e lu*t door het vlieggat te belett51 teg5 v]koel+ wak51 en met g$uld go$ w$] afwa*t54 ,,de ,,vuilbro$4 ,de vuilbro$ kan zulk e5 aan/ek5d1 pe/a*tig k>akt] aannem51 dat zij geheele bij5/&5 v]woe/4 ,zij is gelukkig niet zoo algeme5 als de loop1 ja 9 sommige /rek5 heeft m5 ha> zelfs nimm] zi5 wo$52 nogtans moet m5 zorgvuldig alles v]mijd51 wat ha> z\ kunn5 do5 uitbrek54 ,ik heb het geluk gehad1 dat zij zi* nog nooit op mijn /& heeft v]toond1 en wat ik dus van ha> zal zegg51 kan ik alle5 op gezag van &]5 m$$eel54 ,vroeg] s*reef ,dzi]zon1 gelijk ik ?ans doe1 dat die plaag hem vreemd 02 vijf ( zes ja> gel$5 brak zij ev5wel op zijn /& uit2 twee ja> heeft hij met ha> moet5 wor/el51 e] hij ha> groot5deels ov]wonn5 _h1 en na groote v]liez5 gel$5 te hebb51 v9dt hij er ook nu van tijd tot tijd nog enkele spor5 van4 ,deze ziekte treft de bij niet als volwass5 insect1 zoo als dat met &]e ziekt5 het geval is1 ma> zij bepaalt zi* alle5 tot het bro$1 en wel ho(dzakelijk tot het b$ekte bro$1 dat d5 nimf5-toe/& re$s heeft aang5om54 ,9 plaats van zi* tot bij5 te ontwikkel51 /]v5 de mask]s 9 de cell51 en gaan da> tot v]rott+ ov]4 ,na> dat de ziekte het ong$ekte ( het g$ekte bro$ treft1 ond]s*eidt m5 ha> 9 de go$a>dige en de pe/a>dige ( aan/ek5de vuilbro$4 ,de go$a>dige vuilbro$ ont/aat1 wanne] er k\d w$] invalt1 nadat de bij5 vroeg 9 het ja> veel bro$ hebb5 aangezet1 wa>door zij tot zelfbeh\d g5oodzaakt word5 om het bro$ te v]lat5 en zi* zam5 te trekk54 ,het g$ekte bro$1 dat zi* bov5 9 de won+ bev9dt1 zal nu zeld5 af/]v54 ,het ong$ekte moet da>5teg5 omkom54 ,de doode mad5 gaan 9 e5e brija*tige /( ov]1 die op d5 bodem d] cel tot e5e zw>tbru9e kor/ uitdroogt1 welke da>1 go$ droog zijnde1 gemakkelijk afgetrokk5 kan word51 en dan door de bij5 wordt uitgeworp54 ,v9dt m5 deze zw>tbru9e s*ilf]s op d5 bodem van e5e won+1 dan kan m5 v]zek]d zijn dat er vuilbro$ 9 gewee/ is4 ,m5 ontdekt dit ook aan d5 onaang5am5 reuk1 di5 de won+ van zi* geeft4 ,de go$a>dige vuilbro$ v]wekt gewoonlijk we9ig s*ade4 ,zij is niet aan/ek5d1 en valt er gun/ig w$] 91 dan help5 de bij5 gewoonlijk zi* zelv54 ,de aan/ek5de ( pe/a>dige vuilbro$1 die zi* alle5 tot het g$ekte bro$ bepaalt1 is ze] geva>lijk4 ,de ge/orv5 mask]s gaan 9 e5e taaije /( ov]2 deze droogt e9delijk tot e5e zw>te kor/ uit1 die zi* zoo aan de cel he*t1 dat de bij5 ha> niet kunn5 wegnem54 ,m5 ontdekt deze kwaal door dat het volk dagelijks v]m9d]t1 omdat er ge5e jonge bij5 uitloop52 door d5 onaang5am5 /ank1 di5 de /ok v]spreidt2 door de zw>te kleur1 die de bro$tafels v]krijg51 en door het invall5 d] wasdeksels4 ,deze ziekte is1 weg5s ha> aan/ek5d v]mog51 ze] te vreez54 ,hoewel de bij5 zelv5 er niet door lijd51 zoo drag5 zij to* de smet/( bij zi*4 ,v]vlieg5 zij op e5 gezond5 /ok1 dan is ook deze besmet2 ro(t e5 gezonde /ok op e5 vuilbro$ig51 dan zal hij ook vuilbro$ig word54 ,er is we9ig aan de pe/a>dige vuilbro$ te do54 ,het be/ is1 vooral 9 d5 h]f/1 wanne] de bij5 we9ig wa>de hebb51 ha> met zwaveldamp te dood51 zoodra m5 de ziekte ontdekt heeft4 ,het w]k snijdt m5 uit de won+1 en alle tafels1 die vuilbro$ bevatt51 begraaft m5 op e5ig5 af/& van d5 bij5/al4 ,de l$ige won+ br&t m5 uit1 en /elt ha> m9/5s twee ja> aan wer en w9d bloot1 voor m5 ha> w$] gebruikt4 ,9 het voorja>1 wanne] m5 de bij5 niet ga>ne z\ miss51 ook dan1 als de kwaal zi* re$s ov] e5 groot aantal /okk5 heeft uitgebreid1 kan m5 de bij5 uit de won+ jag51 en ha> e5 pa> dag51 9 e5 l$ig5 korf1 met e5 lu*tig kle$ g$ekt1 lat5 /aan2 9 d5 korf vort m5 ha> met dunne suik]/roop4 ,v]volg5s br5gt m5 ha> na> e5 v]wijd]d5 /&1 wa> zij zi* bij de e]/e uitvlugt van het bij ha> opgehoopte vuil zull5 ontdo54 ,dan doet m5 ha> 9 e5e nieuwe won+1 die m5 van gezond w]k voorziet1 zond] er ev5wel gevulde honigtafels 9 te hang51 da> deze de smet/( z\d5 aannem54 ,bij ongun/ig w$] vort m5 ha> liev]1 g$ur5de d5 na*t1 met honig ( suik]/roop4 ,de mo$]bij geeft m5 ha> de twee e]/e dag5 9 e5 mo$]huisje beslot51 opdat de bij5 zi*1 door het uitvlieg51 zooveel mogelijk van de smet/( z\d5 kunn5 ontdo51 voordat er w$] eij]5 gelegd word54 ,welke de oorzaak van het ont/aan d] pe/a>dige vuilbro$ is1 weet m5 niet met zek]heid4 ,wa>s*ijnlijk is zij te zoek5 9 het vor5 met honig1 wa>van m5 de afkom/ niet k5t1 zoodat er honig uit vuilbro$ige /okk5 ond] zijn kan4 ,da>om is het zoo geva>lijk om met vreemd5 honig te vor54 ,heeft m5 ge5 honig1 van welks zuiv]heid m5 zek] is1 dan vore m5 liev] met k&ij ( suik]/roop4 ,wanne] er ge5 bro$ 9 de /okk5 /aat1 z\ van het vor5 met honig uit vuilbro$ige /okk5 we9ig te vreez5 zijn4 ,zelfs z\ m5 dan zond] geva> bij51 uit zulke /okk51 met gezonde kunn5 v]e5ig51 omdat de ziekte alle5 het bro$ aanta/4 ,ma> wa>om z\ m5 zijne gezonde /okk51 wanne] het niet noodig is1 aan de besmett+ bloot/ell58 ,de v]spreid+ d] ziekte1 van d5 e55 /ok op d5 &]51 ges*i$t ongetwijfeld doordat de bij51 uit aange/ok5 /okk51 op gezonde /okk5 v]vlieg54 ,,de ,,voorja>sziekte ,,( ,,dolheid4 ,9 ,mei1 soms re$s 9 ,april1 kunn5 /okk51 die /]k door d5 w9t] gekom5 zijn1 9 kort5 tijd zoo arm aan volk word51 dat m5 niet weet wa> de bij5 geblev5 zijn4 ,bij e5ige oplett5dheid1 ontdekt m5 ev5wel spo$ig wa>aan het volksv]lies is toe te s*rijv54 ,m5 ziet vele bij51 met e5 /]k opgezwoll5 buik1 afvlieg51 do* niet t]ugke]54 ,soms vall5 zij1 dadelijk na het v]lat5 d] won+1 op d5 grond n$]1 draaij5 op d5 rug 9 het rond en /]v54 ,deze ziekte1 die m5 voorja>sziekte ( dolheid noemt1 is vrij algeme5 bek5d1 do* het is niet gemakkelijk op te spor5 hoe zij ont/aat2 vele oog5s*ijnlijke oorzak5 blek5 bij nad] ond]zoek onjui/ te zijn4 ,9 ,duits*l& gelo(t m5 de oorzaak van ha> ont/aan gevond5 te hebb54 ,zij z\ geleg5 zijn 9 het gebruik van honig1 die 9 de cell5 ong$ekt is geblev51 en die1 na g$ur5de d5 w9t] wat] tot zi* getrokk5 te hebb51 9 het voorja> tot gi/+ ov]gaat4 ,het gebruik van dez5 honig doet het lig*aam d] bij5 opzwell51 omdat de gi/+ voortgaat1 hetge5 d5 dood d] bij t5 gevolge heeft4 ,het is bek5d dat m5 bij5 kan v]gev51 door ha> honig te vor51 die met gi/ v]m5gd is4 ,het v]di5t opm]k+1 dat jonge en zwakke /okk5 zeld5 door deze ziekte word5 aangeta/1 t]wijl dat oude en /]ke /okk5 er hevig aan kunn5 lijd54 ,bij e5e naauwkeurige bes*\w+ laat zi* dit1 hoe zond]l+ het s*ijn5 mag1 gemakkelijk v]kl>54 ,m5 ziet to* dat die /okk51 welke nog laat 9 d5 h]f/ veel bro$ hebb5 /aan1 ook 9 het volg5de ja> het mee/ word5 aangeta/4 ,het is bek5d dat de bij51 bij drukke dragt1 d5 honig zoo spo$ig mogelijk aflegg51 9 de e]/e de be/e cel1 die zij l$ig v9d52 lat] drag5 zij hem ov] na> die cell51 wa>9 zij hem will5 bew>54 ,zoodra nu het bro$ v]m9d]t en er 9 het bro$ne/ l$ige cell5 kom51 br5g5 zij d5 honig uit de me] v]wijd]de cell5 hi]94 ,beg9t het w$] nu k\d] te word51 dan trekk5 de bij5 zi* te zam5 op het laat/e bro$1 en ve/ig5 da> h>e w9t]zitplaats1 t]wijl de honig1 di5 zij kort te vor5 v]droeg51 zo[el als die1 welke v] van het bro$ne/ v]wijd]d is1 ong$ekt blijft4 ,bov51 naa/ en ond] de bij51 bev9dt zi* nu ong$ekte honig4 ,kom5 er nog vliegb>e dag51 dan gebruik5 zij hi] nog veel van1 do* kunn5 zij zi* niet me] uite5 begev51 weg5s +evall5 k\de1 dan blijft de honig1 die zi* bezijd5 en ond] ha> bev9dt1 /aan4 ,de wat]damp1 die zi* 9 de won+ vormt1 slaat ook op d5 ong$ekt5 honig n$]1 die v]dunt en 9 het voorja>1 bij het to5em5 d] w>mte1 tot gi/+ ov]gaat4 ,bij het ond]zoek5 d] /okk5 zal m5 dan gewoonlijk zulk5 honig v9d54 ,hij is dun1 troebel en van e5e melka*tige kleur2 hij smaakt b$orv5 en ge5 enkele bij raakt hem aan4 ,9 d5 digt5 bij5klomp wordt intuss*5 bro$ aangezet1 dat zi* bij /ijg5de w>mte me] en me] uitzet4 ,om hi]voor plaats te bekom51 moet deze b$orv5 honig uit de cell5 v]wijd]d word51 want het bro$ne/ moet /e$s 9 e5 geslot5 geheel be/aan4 ,blev5 er op5e cell5 tuss*51 dan z\ de v]eis*te broeiw>mte niet ontwikkeld word54 ,de bij5 moet5 dus d5 b$orv5 honig opzuig51 en vel5 zull51 wat vroeg] ( lat]1 door de dolheid word5 aangeta/4 ,de /]ke uitbreid+ van het bro$ne/ heeft e]/ bij groot]e w>mte plaats1 van da> dat de ziekte op zijn vroeg/ 9 ,april1 do* het mee/ 9 ,mei uitbreekt4 ,zij wordt dan ook wel meiziekte g5oemd4 ,e5 /ok1 die 9 het naja> we9ig bro$ heeft1 is 9 de geleg5heid om d5 honig bov5 het bro$ne/ te br5g5 en te b$ekk51 en hij zal dus niet ( ze] we9ig door deze ziekte word5 aangeta/4 ,zoo laat het zi* dan v]kl>51 wa>om zwakke en jonge /okk51 die ov] het algeme5 9 d5 h]f/ we9ig bro$ hebb5 /aan1 we9ig van deze ziekte te lijd5 hebb51 t]wijl /]ke /okk5 er hevig door aangeta/ kunn5 word54 ,m5 zegt algeme5 dat de honig1 die op de heide gewonn5 wordt1 niet go$ is om tot w9t]voorraad te di554 ,m5 moet dit ev5wel niet da>aan toes*rijv5 dat deze honig heide-honig is1 ma> aan de om/&igheid dat hij laat gewonn5 is1 en dus mee/al ong$ekt moet blijv54 ,het e5ige wa>door m5 de meiziekte kan voorkom51 is het wegnem5 van d5 ong$ekt geblev5 honig1 er go$e1 v]zegelde honigtafels voor 9 de plaats gev5de4 ,,de ,,vij&54 ,het aantal bij51 dat 9 het voorja> met d5 dag to5eemt1 v]m9d]t 9 d5 h]f/1 als het broeij5 heeft opgeh\d51 w$] ev5 spo$ig1 zoodat de /okk51 die 9 d5 zom] zoo volkrijk w>51 dat de won+5 h5 bijna niet bevatt5 kond51 nu w$] zoo zwak geword5 zijn1 dat zij d5 b\w niet geheel kunn5 bezett54 ,hoewel vele bij5 door oud]dom /]v51 ( wanne] zij1 door bes*adig+ van h>e vleugels1 niet me] 9 /aat zijn ha> lig*aam te drag51 hi] ( da> n$]vall5 en omkom51 to* is dit v]lies betrekkelijk g]+4 ,de mee/5 kom5 om door ongun/ig w$]1 ( door dat zij e5e prooi word5 van e5 van h>e talrijke vij&54 ,m5 moet zi* niet voor/ell5 dat de vij&5 d] bij5 ha> v]volg5 uit natuurlijk5 afke]4 ,zij zijn de bij5 sle*ts da>om vij&ig1 omdat zij zi* met ha>1 ( met ha> voorraad will5 vo$54 ,zoo zijn er e5 aantal vogels1 die aanh\d5d jagt op de bij5 maak51 en er dagelijks e5e m5igte wegvang51 zoo als de mus*1 de rood/a>t1 de zwaluw enz4 ,ook de ooijeva> snapt1 als hij door de weide loopt1 m5ige bij van de bloem5 weg4 ,van alle vogels zal het de mees wel zijn1 die de mee/e s*ade aan de bij5 toebr5gt1 niet zoo ze] door dat zij er zoo vele vangt1 ma> door de onru/1 die zij 's w9t]s 9 de /okk5 v]oorzaakt1 die onb$ekt /aan4 ,zij plaat/ zi* aan het vlieggat1 en v]ontru/ de bij5 door ha> aanh\d5d gepik zoo1 dat vel5 zi* van d5 v]zameld5 tros afs*eid5 en aan het vlieggat kom5 zi54 ,gaan zij na> buit51 dan word5 zij t]/ond door de k\de bevang5 en vall5 op d5 grond1 wa>na de mees ha> v]sl9dt2 die w$] 9 de won+ t]ugke]51 zijn to* niet me] 9 /aat tot de &]e bij5 op te klimm51 ma> v9d5 ha> dood op d5 bodem d] won+4 ,de spe*t kan1 9 de /rek5 wa> hij gevond5 wordt1 vooral 9 d5 w9t]1 veel s*ade v]wekk54 ,hij klopt soms gat51 t] grootte van e5e vui/1 9 de won+4 ,door de v]oorzaakte onru/ kan de geheele /ok omkom54 ,de muis1 welke de bij5 9 d5 zom] go$ uit de /okk5 w]5 kunn51 ( die1 zoo zij er 9 mogt kom51 dit spo$ig met d5 dood moet bekoop51 is 9 d5 w9t] e5 g$u*te vij&4 ,zij zoekt 9 de won+ te kom51 beg9t met de dood51 die zij op d5 bodem v9dt1 op te et51 beknabbelt da>na d5 wasb\w en eet er d5 honig uit1 voor zoo v] de tafels niet door de bij5 bezet zijn4 ,de dadelijke s*ade1 die zij v]wekt door hetge5 zij v]te]t1 is niet bijzond] groot1 ma> de aanh\d5de onru/1 die zij 9 d5 /ok br5gt1 noodzaakt de bij5 me] honig te v]bruik51 om de ontwijk5de w>mte te h]/ell54 ,ook v]oorzak5 h>e uitw]psel5 e5 ondragelijk5 /ank1 die niet zeld5 de bij5 voor altijd h>e won+ doet v]lat51 zoodra het w$] ha> het uite5gaan v]gunt4 ,de vlieggat5 mag m5 niet met doorboorde s*uifjes sluit5 7voor enkele ur5 kunn5 zij zond] geva> geslot5 word51 do* dit z\ hi] niet help571 want hoewel hi]door de lu*t toegang kan hebb51 zoo will5 de bij5 vrij zijn4 ,m5 moet h5 met spijk]s ( s*uifjes dus zoo v]naauw51 dat er ge5e muis door kan2 dit moet met zorg ges*i$51 da> het spitsmuisje door e5e op5+ weet te dr+51 we9ig groot] dan die1 welke e5 hommel behoeft4 ,9 alle geval vange m5 de muiz5 zooveel mogelijk1 want al belet m5 ha> 9 de won+5 te dr+51 zij tra*t5 dat to* te do51 en v]ontru/5 de bij5 door er buit5 aan te knag54 ,het is da>om bet] de w&5 d] won+5 dik te mak51 dan ha> dunne w&5 te gev51 en die met /roo ( iets d]gelijks te bekle$51 om de w>mte er 9 te h\d54 ,9 de bekle$+ z\d5 de muiz5 de mee/ gezo*te sluiphoek5 v9d51 en er h>e ne/5 mak54 ,dat m5 nooit katt5 9 d5 /al mag lat51 om de muiz5 te vang51 w]d re$s vroeg] gezegd4 ,de padde is ook als e5 vij& d] bij5 te bes*\w54 ,de bij51 die door de k\de bevang5 op d5 grond vall51 en die1 wanne] zij d5 volg5d5 dag door de zon bes*55 w]d51 w$] z\d5 h]lev51 zoekt de padde op4 ,zij v]toeft ook wel ond] de vlieggat51 om1 zoodra er e5e bij valt1 deze weg te pakk54 ,het is da>om go$ dat de grond voor d5 /al niet begroeid is1 &]s kon zij zi* da> v]s*uil51 zond] dat m5 ha> kon ontdekk54 ,de mi]51 die voor de bij5 zelv5 als ons*adelijk te bes*\w5 zijn1 zijn niettem9 e5e groote plaag voor d5 bij5h\d]1 omdat hij ha> ma> moeijelijk uit de won+5 kan h\d51 b9n5 welke zij door de kle9/e op5+5 wet5 te g]ak51 om zi* met d5 honig te vo$52 soms slaan zij er zelfs1 op voor de bij5 ontoegankelijke plaats51 h>e ne/5 op4 ,de bij5 zelve v]volg5 ha>1 en jag5 ha> zooveel mogelijk uit de won+4 ,de mi]5 s*ijn5 het ook te wet51 dat zij ge5e welkome ga/5 zijn1 want /]k bevolkte won+5 durv5 zij zeld5 door het vlieggat b9n5 dr+51 wa> de bij5 ha> dan ook dadelijk t]ugwijz54 ,veele] zoek5 zij door deze ( g5e reet b9n5 te kom54 ,mij zijn bij5h\d]s bek5d1 die de mi]5 ga>ne 9 hunne /okk5 zi51 me55de dat dit e5 go$ honigja> voorspelt4 ,ik zie ha> e*t] m9d] ga>ne1 en tra*t ha> zooveel mogelijk te v]drijv54 ,het be/ ges*i$t dit door de ne/5 met zorg op te zoek5 en te v]nietig51 en 9 d5 omtrek van en ond] de won+5 as* te /rooij54 ,dit helpt veel1 want zoolang de as* droog is1 zull5 de mi]5 er niet ligt ov]he5 loop54 ,/rooit m5 ook as* tuss*5 won+51 die m5 op elk&] wil plaats51 dan belet m5 ha> zi* da> te ne/el54 ,met hetzelfde doel /rooi ik ook as* tuss*5 het /roo1 wa>m$e ik de w&5 d] won+5 opvul4 ,de wilde hommelbij wordt door ,dzi]zon en &]5 als e5 groote vij& d] bij5 opgegev51 die ha> op de bloem5 en zelfs voor de vlieggat5 z\ vang51 en na er het voorlijf te hebb5 afgetrokk51 met het a*t]lijf na> ha> ne/ z\ vlieg51 om er het bro$ m$e te vo$54 ,zelfs z\ zij 9 de /okk5 sluip51 en da> ze] geva>lijk voor de kon+9 word52 vooral 9 het naja>1 als er 9 het veld niets me] te v9d5 is1 z\ zij groote s*ade aan de /okk5 kunn5 toebr5g54 ,m5 raadt da>om aan 9 het voorja> de wijfjes d] hommelbij51 die dan nog alln omvlieg51 te vang5 en te dood51 da> de dood van elk wijfje als het w>e e5 geheel ne/ v]nietigt4 ,ik voor mij heb het nadeel d] hommelbij5 nimm] kunn5 opm]k51 hoewel ik aan de wa>heid van het bov5/a&e to* niet twijfel4 ,de wesp5 zijn voor de bij5 niet s*adelijk2 zij jag5 e*t] d5 honig na1 vlieg5 da>om rond de won+5 en tra*t5 b9n5 te dr+54 ,gelukt ha> dit1 dan kunn5 vele bij5 er door omkom51 wanne] zij de wesp5 will5 v]jag51 want deze zijn veel /]k] dan de bij54 ,door1 ev5 als dit voor de hommelbij5 gezegd is1 de wesp51 die 9 het voorja> omvlieg5 7het zijn de wijfjes1 die uit ha> w9t]slaap ontwaakt zijn71 weg te vang5 en te dood51 gaat m5 ha> het be/e teg54 ,v]d] kan m5 ha> vang5 door fless*51 voor de helft gevuld met wat]1 dat met honig ( suik] v]m5gd is1 bij de /okk5 te zett52 zij kruip5 da>9 en kom5 zoo om4 ,de luis wordt ook ond] de vij&5 d] bij5 g]ek5d4 ,bij voorkeur s*ijnt zij zi* bij de mo$]bij op te h\d51 en zi* op d5 rug te plaats54 ,komt zij sle*ts 9 g]+e mate voor1 dan is ook het nadeel niet groot2 9 ov]maat v9dt m5 ha> alle5 bij ziekelijke /okk54 ,ik kan ov] het nadeel ev5wel niet oordeel51 da> ik ha> nooit 9 mijne /okk5 ontdekt hebt4 ,de sp9 is voor de bij5 e5 geva>lijke vij&4 ,vel5 v9d5 9 h>e nett5 d5 dood1 en het is da>om go$ de nett51 9 d5 omtrek van d5 bij5/&1 dagelijks weg te nem51 en de sp9n5 zooveel mogelijk te dood54 ,het be/ v9dt m5 ha> teg5 het vall5 van d5 avond1 wanne] zij uit h>e s*uilplaats5 kom51 om h>e bes*adigde nett5 te h]/ell54 ,het nadeel d] huissp9n5 is ev5wel g]+1 9 v]gelijk+ van dat d] veldsp9n51 welke 9 het naja> m5igvuldig voorkom54 ,d5 grond en vooral de heide b$ekk5 zij met h>e weefsels1 wa>9 de bij5 bij duiz5d5 omkom54 ,dit kwaad kan niet wegg5om5 word51 dan door e5e /]ke reg5bui1 die de nett5 v]woe/1 wa>na de bij5 de heide ook w$] mo$ig] bevlieg51 dan to5 zij er ha> m$e ov]trokk5 vond54 ,de wasmot1 ( liev] h>e worm5 ( mad51 zijn voor de bij51 zo[el als voor ha> eig5a>1 de groot/e plaag4 ,zij kom5 op elk5 bij5/& en 9 elke onbezorgd n$]gelegde wa/afel zoo zek]1 dat i$]1 die zi* met bij5teelt bezigh\dt1 ha> ma> al te go$ zal k5n54 ,er be/aan twee soort51 e5e kle9]e en e5e groot]e1 welke laat/e de dikte van e5e matige p5nes*a*t kan v]krijg54 ,de e]/e komt me] voor dan de twe$e1 do* zij is m9d] s*adelijk4 ,de mad5 kom5 van die zilv]kleurige vl9d]s1 welke 9 d5 avond van w>me dag51 9 groote m5igte voor de vlieggat5 d] won+5 rondvlieg51 en deze tra*t5 b9n5 te sluip51 om hunne eij]5 9 de l$ige cell5 te legg54 ,de bij51 die h>e vij&5 go$ s*ijn5 te k5n51 betwi/5 hun d5 +ang wel1 door ang/ig rond het vlieggat en ov] de won+ te loop51 als ( zij de mo$]bij zo*t51 ma> het is ha> onmogelijk all5 het indr+5 te belett54 ,/]ke /okk5 h\d5 de mee/e wasmott5 buit5 hunne won+1 en da> de bij5 er alle cell5 9 bezoek51 en de eij]5 d] wasmott5 go$ s*ijn5 te k5n51 zoo word5 zij spo$ig uitgeworp51 wa>door deze /okk5 er we9ig door lijd54 ,de kle9/e soort van mad5 v9dt m5 mee/ op d5 bodem d] won+1 ond] e5ig wasmul v]borg51 en v]d] op die plaats51 die voor de bij5 ontoegankelijk zijn4 ,zij lev5 voornamelijk van d5 afval1 do* vret5 ook de wa/afels wel door1 zond] die ev5wel zoo te doorsp9n51 als de groot]e soort het doet4 ,deze ve/ig5 zi* dikwijls 9 de bro$tafels1 en n]g5s kunn5 zij zooveel s*ade aanrigt51 en zijn zij zoo moeijelijk te v]drijv54 ,zij vret5 d5 tuss*5w& d] tafels door1 en kruip51 tuss*5 het bro$1 van de e5e cel na> de &]e1 zond] dat het de bij5 mogelijk is1 ha> mee/] te word54 ,zij sp9n5 de mask]s d] bij5 9 de cell5 va/1 zoodat deze1 na h>e volkom5e ontwikkel+1 de cel niet kunn5 v]lat51 ( zoo het ha> mogelijk is1 dan blijv5 zij met e5 g$eelte van het sp9sel omgev51 dat ha> het vlieg5 belet4 ,de bij5 moet5 9 zulke tafels soms geheele gat5 bijt51 om er het va/gesponn5 bro$ uit te v]wijd]54 ,hebb5 de mad5 zi* e5maal 9 het bro$ne/ geve/igd1 dan kan m5 niet bet] do51 dan de kon+9 uit d5 /ok vang5 en da> e5 aflegg] m$e mak51 ( ha> &]s zoolang 9 e5 mo$]huisje sluit51 totdat al het bro$ is uitgeloop54 ,de mad5 v9d5 dan ge5e v]borg5e plaats5 me]1 en kunn5 door de bij5 geheel bemagtigd en uitgeworp5 word51 wa>na de bes*adigde tafels word5 h]/eld4 ,9 ,dzi]zon's*e won+5 kan m5 het kwaad ook volkom5 wegnem51 door d5 b\w en het volk uit de won+ te nem51 en ha> dan met /roo uit te br&51 wa>na m5 er nieuwe tafels inhangt1 en er de bij5 w$] 9 laat loop54 ,m5 moet bij voortdur+ toezi51 dat zi* ge5e wasmotmad5 9 de won+5 ve/ig51 en ha> v]wijd]51 wa> m5 ha> ook ontdekt4 ,bij korv5 moet m5 vooral go$ toezi51 want wa> zi* 9 d5 w& ma> e5e kle9e holte bev9dt1 h\d5 zij zi* veeltijds op1 en m5 v9dt ha> ook dikw]f 9 d5 ond]/5 r&1 wa>m$e de korf op de ond]plank /aat4 ,voor d5 bij5h\d] zijn de wasmott5 e5e voortdur5de plaag4 ,9 we9ig tijd kunn5 zij de s*oon/e tafels v]nietig51 en veelal v9dt m5 da> niets me] van1 dan e5e aane5gesponn5 pruik1 wa>9 zi* e5e m5igte worm5 oph\d51 t]wijl het 0 groot5deels1 zoo niet geheel1 v]dw55 is4 ,het is hi]door ook dat m5 zoo dikw]f wordt teleurge/eld1 wanne] m5 e5 zw]m 9 e5 beb\wd5 korf plaat/1 di5 m5 het voorga&e ja> bewa>d _h4 ,veeltijds s*ijnt de b\w geheel gespa>d te zijn1 t]wijl hij1 bov5 9 d5 kop van d5 korf1 geheel doorsponn5 is4 ,9 plaats1 van de bij5 e5e belangrijke s*r$e voorwa>ts te plaats51 b]okk5t m5 ha> e5 ontzett5d w]k4 ,ov]w9n5 zij de kwaal1 dan kom5 zij to* niet vooruit1 en zoo niet1 dan v]lat5 zij d5 korf w$]4 ,da> de wa/afels1 hoe m5 die ook opb]g5 mag1 ze] spo$ig e5e prooi d] wasmott5 word51 die h>e eij]5 re$s 9 de cell5 gelegd hadd51 zoo smelt5 vele bij5h\d]s de /ukk5 wa/afel1 die nu en dan van d5 b\w afvall51 t]/ond op1 wa>door het 0 niet me] voor de v]woe/+ d] mott5 bloot/aat4 ,bij het volg5 van ,dzi]zon's le]wijze1 is dit ev5wel niet voldo5de4 ,de wa/afels zijn da>bij geheel onmisba>1 en het komt er dus niet alle5 op aan het 0 te bew>51 ma> ook de tafels1 zoo als de bij5 ha> geb\wd hebb51 onges*ond5 te lat54 ,m5 heeft da>toe v]s*ill5de middel5 beproefd1 die all5 me] ( m9d] te w5s*5 ov]liet51 do* is er nu s$]t #b ( #c ja> 9 geslaagd1 de wa/afels geheel voor de mot te beveilig51 hetge5 voor de bij5teelt van het hoog/e belang is4 ,m5 legt de wa/afels1 hetzij los ( aan /aafjes1 9 e5e kuip1 en giet deze vol wat]1 na de tafels zoo beve/igd te hebb51 dat zij ond] wat] blijv54 ,het wat] trekt 9 de cell51 weekt de eij]5 los en doodt de re$s aanwezige worm54 ,na #bd ur5 giet m5 het wat] af1 en doet er w$] v]s* op4 ,d5 volg5d5 dag neemt m5 er dan de tafels uit1 en legt ha> op e5 hell5d latw]k1 dat 9 de s*aduw /aat en aan d5 w9d is blootge/eld4 ,het wat] zal nu groot5deels uit de cell5 vloeij51 en om dit te bevord]51 ke]t m5 de tafels nu en dan om4 ,na e5 pa> dag5 kan m5 ha> b9n5%uis op e5e lu*tige plaats legg51 en na e5ige wek5 zull5 zij volkom5 droog zijn4 ,moet m5 ha> vroeg] gebruik51 dan legt m5 ha> op kladpapi]1 wanne] zij na e5 pa> dag5 droog zijn4 ,de hi] opgegev5 h&elwijze is voldo5de om de tafels volkom5 te re9ig51 en zlang voor de wasmot te beveilig51 als de cell5 wat] bevatt51 want dan kan de mot er h>e eij]5 niet 9 afzett54 ,zoodra zij ev5wel droog zijn1 zijn zij w$] aan hetzelfde geva> blootge/eld1 zoodat m5 dezelfde omslagtige bew]k+ z\ moet5 h]hal54 ,op tafels1 die g$eeltelijk met honig gevuld zijn1 kan zij 9 het geheel niet word5 toegepa/1 want de honig z\ word5 opgelo/4 ,lat] heeft m5 e*t] nog e5 &] hulpmiddel gevond51 dat e5v\dig] is1 en volkom5 aan het doel beantwoordt1 en dat ook op g$eeltelijk met honig gevulde tafels kan word5 toegepa/4 ,9 e5e ki/1 die go$ geslot5 kan word51 zijn op d5 v]eis*t5 af/& latt5 beve/igd1 wa>op de /aafjes1 wa>aan de wa/afels hang51 met de uite9d5 word5 geplaat/4 ,op deze /aafjes legt m5 nu1 met e5ige tuss*5ruimte1 de losse /ukk5 wa/afel1 en zet op d5 bodem d] ki/ e5e te/1 wa>9 e5ig zwaveldraad wordt ont/ok54 ,het deksel d] ki/ wordt nu go$ geslot51 en geslot5 geh\d54 ,van vi] tot zes wek5 kan m5 ha> lat5 /aan1 do* na v]loop van di5 tijd1 en ook wanne] m5 de ki/ lang geop5d heeft geh\d51 moet m5 het zwavel5 h]hal54 ,de tafels word5 aldus volkom5 voor de mot beveiligd1 de eij]5 en worm51 die zi* re$s 9 de cell5 mogt5 bev9d51 word5 ook geheel v]nietigd1 en de zwaveldamp heeft no* op het 01 no* op d5 honig1 die zi* da>9 mogt bev9d51 e5ig5 nadeelig5 invlo$4 ,e5 pa> ur5 voor dat m5 ha> gebruikt1 /elt m5 ha> aan de lu*t bloot1 wa>na de bij5 ha> met graagte aannem53 zij beg9n5 ha> t]/ond op te zuiv]51 wa>na de mo$]bij ha> met eij]5 bezet4--,ook 9 e5e ,dzi]zon's*e won+ kan m5 de tafels zwavel5 en bew>51 wanne] zij ma> go$ geslot5 kan word54 ,beb\wde korv5 kan m5 voor de wasmot beveilig51 door ha> op br&5de zwavel te plaats51 en ha> da>na op e5e laag droog z& te zett51 wa>door de korf geheel wordt afgeslot54 ,het zwavel5 wordt nu en dan h]haald4 ,,het ,,besnijd54 ,m5 is het lang niet e5s ov] het al ( niet noodzakelijke van het besnijd54 ,de e5 v9dt het hoog noodig om 9 het voorja> de /okk5 te besnijd53 voore]/ om het oude w]k te lat5 v]nieuw51 en t5 &]e om de bij5 tot me] vlijt op te wekk51 want besn$5 /okk5 b\w5 spo$ig] dan onbesn$5e1 en de mo$]bij bezet de nieuw geb\wde cell5 vroeg] met eij]5 dan de oude4--,de &] v]w]pt het besnijd5 geheel3 hij bes*\wt het als e5 bepaald nadeel om d5 b\w ook ma> e5 duim 9 te kort51 omdat m5 da>door de bij5 sle*ts noodeloos w]k z\ bezorg52 nu moet to* de honig aan e5 nieuw5 b\w t5 ko/e gelegd word51 t]wijl &]s het opgezamelde 9 de voorh&5 cell5 kon word5 geborg54--,voor de beide bov5gemelde opvatt+5 be/aat e5ige grond1 do* er is nog e5e soort van bij5h\d]s1 die de /okk5 wel besnijd51 ma> alle5 uit gewoonte en navolg+1 om de l$ige tafels mee/] te word5 en op te smelt54 ,e5 bij5h\d]1 di5 ik bezig vond met zijne /okk5 /]k te besnijd51 antwoordde mij op de vraag wa>om hij dit de$3 ,wel dit is de e]/e opbr5g/ die zij gev51 en de bij5 moet5 ma> zorg5 dat zij het w$] volb\w54 ,e5 va/e regel kan er voor het besnijd5 niet aang5om5 word54 ,het moet zi* regel5 na> de /reek1 wa>9 m5 woont4 ,heeft m5 e5e vroege ho(dweide1 en moet deze als het w>e d5 geheel5 oog/ oplev]51 dan besnijde m5 zoo we9ig mogelijk1 en neme alle5 de bes*adigde ( /]k bes*immelde g$eelt5 d] tafels weg4 ,zij z\d5 &]s1 door e5e g$wong5 b\w+1 g5oodzaakt word5 om d5 oog/tijd voor e5 g$eelte te v]zuim54 ,woont m5 da>5teg5 9 e5e /reek1 wa> de ho(dweide laat invalt1 dan kan m5 zijne /okk5 zond] nadeel matig besnijd52 want teg5 dat de ho(ddragt beg9t1 zull5 zij to* w$] volb\wd zijn1 en da> de mo$]bij de nieuw geb\wde cell5 w]kelijk spo$ig] met eij]5 bezet dan de oude1 zoo geeft het ook aanleid+ dat de /okk51 g$ur5de de rijk/e dragt1 volkrijk zijn4 ,voorj>ige zw]m5 moet m5 ev5wel 9 ge5 geval besnijd51 zelfs dan niet1 wanne] de punt5 d] tafels e5igz9s bes*immeld zijn1 want de bij5 wet5 ha> go$ te zuiv]54 ,is m5 het niet e5s omtr5t het nut van het besnijd51 ev5m9 zijn de voor/&]s er van het e5s1 omtr5t d5 tijd1 die da>voor ges*ikt is4 ,is m5 e*t] e5igz9s met de natuur d] bij5 bek5d geword51 dan weet m5 ook dat het niet te vroeg en niet te /]k mag ges*i$52 want door /]k en vroeg besnijd51 kan m5 zijne bij5 9 volkom5 ell5de /ort51 ja ha> geheel do5 omkom56 ,m5 v]koelt er to* h>e zitplaats aanm]kelijk door1 en kwam er nog e5 naw9t]1 dan kond5 zij zi* niet voldo5de me] v]w>m52 aan bro$zett5 viel niet me] te d5k52 veele] z\d5 zij1 t5 gevolge d] v]koel+1 aan loop gaan lijd51 en bij duiz5d5 omkom54 ,ondanks het geva> dat er 9 geleg5 is1 kunn5 to* vel51 9 hunne voortv>5dheid1 niet nalat5 de /okk5 vroeg te besnijd54 ,zoodra er 9 het laat/ van ,febru>ij ( het beg9 van ,ma>t ma> enkele s*oone dag5 zijn1 haa/5 zij zi* om dit1 na> hun inzi51 noodzakelijk w]k te v]rigt54 ,en wat w9n5 zij da>door8 ,dat de /okk5 aan groot geva> blootge/eld zijn1 ( voor het m9/ 9 hun vooruitgang zijn ge/uit2 want bro$aanzett+ en wasb\w gaan /e$s h& aan h&1 en zond] e5 aanm]kelijk5 w>mtegraad en w$]1 dat de bij5 toelaat bloem5/( en wat] op te hal51 is de wasb\w onmogelijk2 vr ,mei valt het ges*ikte w$] zeld5 94 ,als m5 de besn$5 /okk5 /]k vorde1 hun tev5s1 t] v]vang+ van bloem5/(1 meel aanbood1 en de won+5 go$ dekte1 dan z\ m5 h5 tot het b\w5 en bro$zett5 kunn5 br5g51 hetge5 ik vroeg] re$s heb opgem]kt4 ,ma> wa>toe zi* deze moeite te b]okk551 wanne] m5 niet weet ( zij het gew5s*t gevolg zal hebb51 ja veele] vreez5 moet er zi* door te b5adeel58 ,re$s vroeg] is het aangetoond1 9 het voorja> kan m5 niet bet] do51 dan zijne /okk5 zoolang mogelijk 9 ru/ lat54 ,vr half ,april besnijde m5 zijne /okk5 nooit2 is het w$] dan nog ongun/ig1 dan wa*t m5 bet] af4 ,bij de besnijd+ zorge m5 het hommelwas zooveel mogelijk weg te nem51 en om het w$] opb\w5 er van te belett51 /elt m5 er kle9e /ukjes wa/afel1 met w]kbij5-cell51 voor 9 de plaats1 die met p5netjes word5 va/ge/ok54 ,indi5 de /okk5 soms aan de a*t]zijde nog te veel gevulde honigtafels hebb51 dan neemt m5 ook deze g$eeltelijk weg1 wel toezi5de hun niet al te veel te b]oov51 want het is bet] hun wat veel te lat5 beh\d51 dan h5 te /]k te ontbloot54 ,m5 besnijdt de /okk5 a*t] d5 bij5/al1 wa> m5 d5 korf op d5 kop zet1 en de bij5 met rook t]ugblaa/4 ,m5 gebruikt er e5 mes voor1 wa>van de punt omgebog5 is1 zoodat m5 de tafels vlak kan afsnijd54 ,de l$ige en de met honig gevulde tafels1 welke m5 heeft afgesn$51 moet5 t]/ond 9 e5 pot ( iets d]gelijks1 dat met e5 deksel ( e5 doek go$ geslot5 is1 word5 gelegd2 &]s z\ m5 ligt aanleid+ tot roov]ij gev54 ,doet m5 het op e5 dag dat de bij5 go$ kunn5 vlieg51 dan heeft m5 da> het m9/ van te vreez54 ,het w]k wordt van ond]5 e5e kle9e h& bre$te1 ( zoov] als het bes*adigd ( bes*immeld is1 weggesn$54 ,de tafels snijdt m5 zoo gelijk mogelijk af1 zoodat de ond]kant5 er van 9 n vlak kom54 ,valt er nu soms nog k\de 91 dan doet m5 go$ met e5ige l$ige wa/afels plat teg5 het w]k te legg51 en met p5n5 va/ te /ek52 de bij5 word5 da>door veel voor de k\de bes*ut4 ,wordt het w$] w>m]1 dan neemt m5 die tafels w$] weg4 ,heeft m5 /okk5 met e5 te oud bro$ne/1 en wil m5 h5 niet uitbrek51 en to* het bro$ne/ v]nieuw51 dan kan dit het be/e g$aan word5 door h51 ve]ti5 dag5 na het afvlieg5 van d5 voorzw]m1 zoo diep mogelijk uit te snijd54 ,het bro$ is dan bijna geheel uitgeloop51 en door de l$ige cell5 weg te nem51 br5gt m5 d5 /ok bijna 9 d5 toe/& van e5 zw]m 7hij heeft alle5 d5 honigvoorraad bij dez5 vooruit74 ,de bij5 hang5 zi* 9 e5 tros aan het besn$5 w]k1 en zijn ev5 ijv]ig 9 het v]l5g5 van d5 b\w1 als e5 nieuw opgezette zw]m4 ,het v]d] zw]m5 kan d5 /ok belet word51 door de mo$]wieg51 die nog mogt5 aanwezig zijn1 tot op e5e na te v]nietig54 ,hoewel zeld51 zoo kon er to* nog e5 zw]m afvlieg51 di5 m5 dan de mo$]bij ma> behoeft te ontnem51 om de bij5 w$] op d5 /ok t]ug te do5 vlieg52 het zw]m5 heeft dan zek] opgeh\d54--,de /okk51 welke m5 op de hi] v]melde wijze beh&eld heeft1 word5 mee/al van e5 voldo5d5 w9t]voorraad voorzi51 en m5 kan hun mee/al nog e5ige l$ige wa/afels ontnem54 ,bij ,dzi]zon's won+5 komt ge5 besnijd5 te pas1 ( het z\ moet5 zijn om wa/afels te bekom54 ,9 het laat/ van ,augu/us ( het beg9 van ,septemb]1 neemt m5 d5 b\w uit de won+1 v]wisselt de oude tafels uit het bro$ne/ met nieuwe1 en v]wijd]t tev5s al het hommelwas4 ,zijn de /okk5 volkrijk 9 d5 w9t] gebragt1 en hebb5 zij voorraad g5oeg1 dan zull5 zij gewoonlijk 9 het voorja> nog volkrijk g5oeg zijn1 om bij gun/ig w$] de bes*immelde tafels te zuiv]54 ,m5 zorge sle*ts het voor de bij5 toegankelijk g$eelte d] won+ niet te v]groot51 voordat dit noodig is1 en neme het v]w>m5de dek1 dat 9 de won+ gebragt is1 niet weg1 voordat be/5dig1 w>m w$] is +evall54 ,m5 kan zi* niet te ze] wa*t5 voor het te vroeg v]koel5 d] won+54 ,,het ,,b$welm54 ,er be/aan v]s*eid5e middel5 om de bij5 geheel ( g$eeltelijk te b$welm51 wa>na m5 ha> zoo kan beh&el5 als m5 go$v9dt1 zond] dat m5 voor h>e /ek5 behoeft te vreez54 ,na ongeve] e5 kw>ti] aan de buit5lu*t blootge/eld te zijn gewee/1 ontwak5 zij w$]1 en vlieg5 na> ha> /ok t]ug1 om da> h>e gewone bezigh$5 te h]vatt54 ,de b$welm+ zal ha> vol/rekt niet b5adeeld hebb51 wanne] zij ma> niet is aangew5d g$ur5de e5e go$e dragt2 dan z\d5 vele bij51 die vol honig zijn1 er door /ikk54 ,er wordt da>om alle5 vroeg 9 het voorja> en 9 het naja> gebruik van gemaakt1 om de bij5 uit uitgebrok5 korv51 aan &]e /okk5 toe te voeg54 ,bij ,dzi]zon's*e won+5 komt het m9d] te pas1 want da>bij kan m5 d5 geheel5 b\w uitnem51 de mo$]bij op de tafels vang51 en de bij5 met e5e ver ( e5 veg]tje af/rijk51 wa>na zij met d5 s*epp] bij d5 te v]/]k5 /ok gevoegd word54 ,het mee/ algeme5 en van ouds h] b$welmt m5 de bij5 door middel van bovi/ ( /uifzwam4 ,m5 maakt 9 d5 grond e5 kuil1 van e5 voet diep en zoo wijd1 dat de korf hem geheel kan b$ekk54 ,9 d5 kuil legt m5 e5 doek1 zet da>op e5e te/1 met e5 we9ig vuur er 91 en legt op het vuur drie ( vi] /ukjes bovi/1 t] grootte van e5e okk]noot4 ,de te/ wordt met e5e pots*]f g$eeltelijk b$ekt1 en hi]op plaat/ m5 e5 /uk blik ( z9k1 dat tot e5 s*]p5 rug gebog5 is1 opdat de bij5 niet op de v]hitte s*]f z\d5 vall51 ma> langs het metaal afglijd54 ,het vuur mag niet zoo b$ekt word51 dat het z\ kunn5 uitdoov51 en rond de te/ moet nog iets geplaat/ word51 opdat de bij5 zi* ook da>aan niet kunn5 br&54 ,de korf wordt nu t]/ond op d5 kuil geplaat/1 en langs d5 r& wordt z& ( iets d]gelijks ge/rooid1 om d5 rook niet te do5 ontwijk54 ,na e5 pa> m9ut5 hoort m5 de bij5 /]k bruis51 wa>op spo$ig alles /il zal word54 ,legt m5 nu het oor teg5 d5 korf1 dan hoort m5 de bij5 vall54 ,om dit te bevord]5 klopt m5 met de h& teg5 d5 korf4 ,hoort m5 ge5e bij5 me] vall51 dan is de b$welm+ afgeloop54 ,nu ligt m5 d5 korf op1 en v9dt mee/ alle bij5 op d5 grond gevall52 de we9ige1 die nog tuss*5 de tafels zijn blijv5 hang51 word5 met e5e ver wegge/rek51 wa>toe de tafels e5 we9ig van e5 gebog5 word54 ,de te/ wordt wegg5om51 en de bij5 ligt m51 met d5 doek1 9 e5s uit d5 kuil1 en zoekt er de mo$]bij uit1 welke gewoonlijk met de laat/5 gevall5 is1 en dus bov5op zal ligg54 ,de b$welmde bij5 word5 nu met e5 we9ig v]dund5 honig bespr5keld1 en 9 e5 /roor+ gelegd4 ,op d5 r+ zet m5 nu d5 korf1 wa>9 de zw]m1 di5 m5 v]/]k5 wil1 geplaat/ is1 en b9dt de reet1 tuss*5 d5 korf en d5 r+1 met e5 doek digt4 ,moet5 de bij5 9 e5e ,dzi]zon's*e won+ geplaat/ word51 dan legt m5 ha> op d5 bodem n$]4 ,de b$welmde bij5 beg9n5 spo$ig te ontwak52 de &]e kom5 op d5 honigreuk na> b5$51 lekk5 de ontwak5de bij5 af1 en beid5 v]e5ig5 zi* gewoonlijk vre$zaam4 ,vij&elijke aanvall5 hebb5 da>bij zeld5 plaats1 en d5 volg5d5 morg5 zull5 bijna alle bij5 opgeklomm5 zijn1 zoodat m5 sle*ts enkele dood5 v9dt4 ,9 plaats van e5 kuil 9 d5 grond te grav51 kan m5 ook e5 loss5 /roor+ gebruik51 wanne] m5 sle*ts zorgt dat de reet1 tuss*5 dez5 en d5 korf1 go$ geslot5 wordt4 ,wil m5 de bij5 9 ,dzi]zon's*e won+5 b$welm51 dan neemt m5 da> e5ige d] ond]/e tafels uit1 en zet de te/ op d5 bodem d] won+4 ,9 plaats van bovi/ kan m5 ook buskruid gebruik54 ,m5 neemt da> e5 halv5 pijpekop van1 maakt het met wat] tot e5 zoog5oemd5 siss]1 en legt da> e5 /ukje br&5d zwam op2 er wordt iets ov] geplaat/1 opdat de vonk5 de bij5 niet z\d5 rak54 ,de b$welm+ zal ev5 go$1 en na> m5 wil1 zelfs me] volkom5 ges*i$51 dan met bovi/4 ,e5 bezwa> is ev5wel dat het moeijelijk is1 om het kruid jui/ vo*tig g5oeg te mak54 ,is het te nat dan br&t het niet2 is het te droog dan ontpl(t het te snel4 ,m5 geeft ?ans op dat het bet] zijn z\ e5 half jagts*ot kruid1 ev5 als e5 po$]1 9 e5 papi] te v\w51 op d5 rug da>van e5 gaatje te mak51 en da>9 e5 /uk zwam te /ek54 ,e5 l$ige korf wordt met d5 kop 9 e5 r+ va/gezet1 het papi] met kruid er 9 gelegd1 en na het zwam aange/ok5 te hebb51 wordt da> e5e pots*]f ov] gelegd4 ,nu zet m5 d5 korf met de te b$welm5 bij5 dadelijk op d5 l$ig5 korf1 en sluit de reet niet1 voordat het kruid ontpl(t is1 opdat de lu*t1 die wegg$rev5 wordt door de bij de ontpl(f+ gevormde gass51 z\ kunn5 ontwijk54 ,is de reet dadelijk na de ontpl(f+ geslot51 dan klopt m5 nog wat teg5 d5 korf1 en spo$ig zal alles /il word51 en de b$welm+ is volbragt4 ,de ontpl(f+ doet de bij51 die ha> g$eeltelijk ond]v9d51 s*rikk51 zij lat5 dan los en vall5 gelijktijdig ner4 ,br&5 kunn5 zij zi* niet1 want zij vall5 e]/ na de ontpl(f+1 en de vlam kan de hoogte1 wa>op zij te vor5 zat51 niet b]eik54 ,9 ,dzi]zon's*e won+5 kan m5 het kruid op de zelfde wijze aanw5d51 do* m5 moet dan de deur1 tot na de ontpl(f+1 los aanzett51 en ha> da>na sluit54 ,met zwavele!r en ook met *lor(orm1 kan m5 de bij5 b$welm54 ,m5 giet e5 half ,n$4 lood van deze /(f5 op e5 sponsje1 en beve/igt dit op e5 /okje1 dat 9 d5 korf ge/ok5 wordt1 ( legt het op e5 pa> /okjes1 om de v]damp+ vrij te lat51 op d5 bodem d] ,dzi]zon's*e won+54 ,alle op5+5 word5 da>na zorgvuldig geslot54 ,de e!r b$welmt niet volkom52 de bij5 vall5 wel n$]1 ma> zij blijv5 zi* to* nog e5igz9s beweg52 m5 kan er ev5wel go$ m$e omgaan1 da> zij buit5 /aat zijn om te /ek54 ,de *lor(orm b$welmt volkom51 ma> is te ko/ba>4 ,indi5 m5 sle*ts e5e g$eeltelijke b$welm+ beoogt1 om de bij5 g$wee te mak51 en ha> /ek5 teg5 te gaan1 dan kan m5 e5e kle9e hoeveelheid bovi/ door d5 tabak 9 de rookpijp do51 en d5 rook er van matig ov] de bij5 blaz54 ,het geheele ja> door kan dit zond] geva> ges*i$54 ,,de ,,bij5/eek4 ,niets /aat voorzek] de algeme5e beoef5+ d] bij5teelt me] 9 d5 weg dan de vrees voor d5 bij5/eek4 ,de angel is e5 g$u*t v]d$ig+swap51 dat alle5 de bij5 van het vr\welijk gesla*t bezitt51 en wa>van zij zi* ho(dzakelijk b$i551 teg5 ha>s gelijk51 wanne] vreemde bij5 9 h>e won+ will5 dr+51 om da> roov]ij te pleg54 ,ook gebruik5 zij het niet zeld5 teg5 d5 m5s*1 ( teg5 di]51 wanne] die op de e5e ( &]e wijze ha> toorn hebb5 ga&e gemaakt4 ,m5 moet da>om1 9 d5 omtrek d] bij5/okk51 nooit na> e5e bij slaan1 ( ha> door h>d wegloop5 zoek5 te ontgaan1 want dan zal m5 9 de mee/e gevall5 d5 /eek ontvang54 ,wordt m5 door e5e bij boosa>dig v]volgd1 en blijft zij /e$s rond het ho(d vlieg51 dan is het be/e zi* langzaam te v]wijd]51 zond] er na> te slaan2 9 de mee/e gevall5 zal m5 ha> dan ontkom54 ,wanne] m5 /]k bezweet is1 word5 de bij5 ze] boos1 omdat zij d5 zweetreuk niet v]drag5 kunn54 ,de reuk van gee/rijke vo*t51 van aju9 en van de mee/e /]k riek5de /(f51 is ha> ze] h9d]lijk4 ,bij het zi5 van donk]e kleur51 vooral van zw>t1 en op d5 reuk van ha> eig5 gift1 word5 zij ze] toornig4 ,het is da>om raadzaam zi* niet te donk] te kle$51 wanne] m5 iets aan de /okk5 moet v]rigt51 en ook ge5e kle$]5 te drag51 wa>9 de bij5 re$s m5igmaal ge/ok5 hebb51 zoodat er zi* nog angels 9 bev9d54 ,ook wordt ha> /eeklu/ /]k opgewekt1 als zij 9 h>e won+ v]ontru/ word54 ,de bij5 /ek5 alle5 9 d5 omtrek van h>e won+2 die 9 het veld honig opzamel5 behoeft m5 nooit te vreez54 ,het is niet zoo ze] de /eek zelf1 die gevreesd moet word51 dan wel de gevolg51 die hij na zi* sleept1 welke ze] h9d]lijk kunn5 zijn4 ,het bij5gift1 dat bij d5 /eek door d5 angel 9 de wond komt1 w]kt bij v]s*ill5de p]son5 niet met dezelfde hevigheid4 ,de e5e is vatba>d] dan de &]e voor d5 invlo$ da>van2 sommig5 hebb5 er we9ig h9d] van1 bij &]5 da>5teg5 heeft het hevige zwell+ t5 gevolge1 die gepa>d gaat met br&5de pijn1 welke dag5 kan aanh\d54 ,langzam]h& gew5t m5 er aan1 zoodat iem&1 die me]mal5 ge/ok5 is1 er bijna ge5e zwell+ ( pijn me] van heeft4 ,het bij5gift is e5 zuur1 dat dezelfde eig5s*app5 bezit als het mi]5zuur4 ,mee/al heeft het ont/ek+ t5 gevolge1 en het is da>om go$ het ge/ok5 deel met v]koel5de middel5 te beh&el54 ,omslag5 met k\d wat] zijn het be/4 ,vooraf moet m5 er ev5wel d5 angel ui?al5 en de wond e5 we9ig ov]dw>s krabb51 om er zoo mogelijk e5ig gift uit te drukk52 ov]langs moet m5 nimm] krabb51 da> dit het diep] z\ do5 dr+54 ,de /eeklu/ d] bij5 is niet altijd ev5 groot4 ,hij hangt veel af van de dragt en het w$]4 ,is er 9 het veld veel te hal51 dan moet m5 vooral zorg5 niet te digt voor de /okk5 te /aan1 want zoo de bij5 dan sle*ts de m9/e v]h9d]+ 9 h>e vlugt ond]vond51 dan kon m5 v]zek]d zijn door ha> ge/ok5 te zull5 word54 ,bij zoel1 drukk5d w$]1 zijn zij ook ze] /eeklu/ig4 ,m5 moet het w]k5 aan de /okk5 dan v]mijd54 ,is het e*t] noodzakelijk er iets 9 te v]rigt51 dan is het be/e om dit op het midd5 van d5 dag te do52 de mee/e bij5 zijn dan van huis en van die1 welke het bro$ v]zorg51 heeft m5 niets te vreez52 deze zijn niet ges*ikt om dadelijk op te vlieg52 door het plotsel+ invall5de li*t word5 zij zelfs e5igz9s vreesa*tig1 hetge5 zij toon5 door zi* tuss*5 de tafels te v]b]g54 ,m5 moet e*t] zorg5 ha> niet te drukk51 want dan z\d5 zij uit noodwe] /ek54 ,de groote /or+1 die de bij5 9 de korv5 ond]gaan1 door dat m5 deze van hunne plaats nem5 en omw5d5 moet1 wekt ha> toorn niet zeld5 op4 ,de te huis kom5de bij51 die h>e won+ niet v9d51 vlieg5 v]w>d rond en vall5 spo$ig ha> v]/oord] aan1 om zi* te wrek54 ,bij het gebruik van ,dzi]zon's*e won+51 heeft m5 veel m9d] /ek5 te wa*t54 ,op5t m5 de deur1 dan vlieg5 de bij5 to* 9 en uit1 zond] het als het w>e te bem]k51 dat h>e ru/ v]/oord is2 de bij51 die zi* 9 het voor/e g$eelte d] won+ bev9d51 bespeur5 er ook we9ig ( niets van4 ,bij het beh&el5 d] bij5 neemt m5 altijd e5ige voorzorg4 ,hoe me] en hoe lang] m5 met de bij5 heeft omgegaan1 hoe bet] m5 ha> heeft le]5 k5n51 des te m9d] d5kt m5 er aan zi* teg5 ha> te beveilig54 ,m5 moet ev5wel nooit nalat5 e5e bij5kap op te zett54 ,e]/beg9n5d5 kunn5 zi* ook van h&s*o55 b$i551 welke van dubbel l9n5 gemaakt word51 en ev5e5s zijn +]igt als gewone want53 de vi] v+]s bije51 do* de duim afzond]lijk4 ,zij word5 zoo wijd en lang gemaakt1 dat zij ov] de m\w5 getrokk5 en bov5 d5 pols toegebond5 kunn5 word54 ,trekt m5 nu nog la>z5 aan1 en b9dt m5 de broekspijp5 da>ov] toe1 dan kan de mee/ bevreesde zi* ond] de bij5 begev53 het is ha> onmogelijk hem te /ek54 ,m5 moet de bij5 onbevreesd beh&el51 zi* /e$s langzaam haa/5de4 ,altijd moet m5 er op b$a*t zijn1 dat m5 ge/ok5 z\ kunn5 word54 ,&]s kon m51 e5 /eek ontvang5de1 v]s*rikk51 da>door e5 korf ( e5e tafel met bij5 lat5 vall51 en dus s*ade aanrigt5 en de bij5 9 toorn br5g54 ,gaat m5 b$a*tzaam en b$a>d te w]k1 dan blijv5 de bij5 het ru/ig/1 en m5 zal we9ig geva> loop5 van ge/ok5 te word54 ,en e5 enkele /eek heeft dan ook zoo bijzond] veel niet te beteek552 het is ge5e doodwond4 ,het be/e middel1 om de bij5 me] h&elba> te mak51 is rook4 ,de boosa>dig/e /ok wordt da>door g$wee4 ,m5 begeeft zi* dan ook nooit na> de /okk51 zond] rook te kunn5 mak54 ,e5e gewone1 g\ds*e pijp is veeltijds voldo5de4 ,zoodra m5 e5 korf heeft omgeke]d1 ( e5e ,dzi]zon's*e won+ heeft geop5d1 blaa/ m5 er e5ige rookwolk5 91 wa>op de bij5 e5 bruis5d geluid do5 hoor54 ,m5 kan dan met het inblaz5 van rook oph\d51 en dit bruis5 als e5 teek5 bes*\w51 dat de bij5 zi* hebb5 ond]worp54 ,zij trekk5 zi* tuss*5 de tafels t]ug1 en blaa/ m5 nu en dan nog e5ig5 rook 9 de won+1 dan zal m5 we9ig la/ van de bij5 hebb54 ,is m5 bevreesd dat de bij51 bij het omke]5 van e5 korf ( het op55 van e5e ,dzi]zon's*e won+1 te woe/ zull5 zijn1 hetge5 bij volkrijke /okk5 dikwijls het geval is1 dan ligt m5 d5 korf e5 we9ig op1 ( op5t de deur met e5e reet en blaa/ rook 9 d5 /ok1 totdat m5 de bij5 hoort bruis52 dan kan m5 zijn gang gaan4 ,m5 moet voorzigtig wez5 het b]ook5 niet te v] te drijv51 want het onb$ekte bro$ z\ da>door af/]v54 ,wil m5 ge5e rookpijp bezig51 dan kan m5 ook go$ droog1 v]molmd h\t gebruik52 wordt dit aange/ok51 dan blijft het vuur h\d5 en rook gev54 ,ook kan m5 e5e lont mak5 van l9n5 lapp51 en da> e5 we9ig ha> tuss*5 do54 ,de rook van ha> is voor de bij5 bijzond] h9d]lijk en maakt ha> spo$ig g$wee4 ,van h5nip ( vlas kan m5 ook lont5 mak51 die g$ompeld word5 9 e5e oploss+ van salpet] 9 wat]4 ,zijn zij go$ g$roogd1 dan blijv5 zij br&51 en de bij5 word5 door d5 rook van deze lont5 ze] h&elba>4 ,ook heeft deze rook de m9/ nadeelige gevolg54 ,alle5 bij ,dzi]zon's*e won+5 kan m5 van de hi] opgegev5 middel5 gebruik mak54 ,het h\t ( de lont wordt br&5d op d5 bodem gelegd1 de rook klimt dan van zelf tot de bij5 op4 ,bij korv5 kan dit niet ges*i$51 da> zij omgew5d moet5 word54 ,m5 moet da> dus d5 rook altijd 9 blaz54 ,,het ,,reiz5 ,,met ,,de ,,/okk54 ,m5 ond]s*eidt gewoonlijk tweerlei wijze om de bij5teelt uit te oef554 ,de e]/e be/aat da>91 dat de bij5/okk5 altijd op d5zelfd5 /& geh\d5 word52 m5 noemt ha> tu9cultuur1 omdat m5 d5 /& dan ook mee/al digt bij zijne won+ heeft4 ,wil m5 e*t] me] voordeel van zijne bij5 trekk51 hetge5 noodzakelijk is voor hem1 die 9 de bij5teelt zijn middel van be/aan zoekt1 dan v]plaat/ m5 de /okk5 /e$s na> /rek51 wa>9 e5e ruim]e weide gevond5 wordt1 dan 9 zijne woonplaats4 ,m5 ontziet da>toe no* v]re reiz51 no* groote ko/51 want de moeite en de ko/5 word5 gewoonlijk ruim beloond4 ,zoo trekt de bij5h\d]1 die 9 e5e /reek woont1 wa> boekweit gekweekt wordt1 en wa> dus sle*ts e5e late weide be/aat1 na> de plaats5 wa> de zaadbloem wordt gevond54 ,is het zaad uitgebloeid1 dan trekt hij w$] na> de boekweit1 en lev]t die niets me] op1 dan zoekt hij de heidebloem4 ,zoo gaat m5 9 ,noord-,brab&1 wanne] het w$] er ges*ikt toe is1 gewoonlijk 9 het midd5 van ,april1 na> ,zeel&1 wa> veel koolzaad wordt v]b\wd4 ,op het zaad v]zamel5 de bij5 veel honig en bloem5/(2 zij kunn5 er dus veel voorraad oplegg5 en veel bro$ aanzett54 ,bij gun/ig w$] kunn5 de /okk5 al vroeg honig- en volkrijk word54 ,9 het laat/ van ,mei ( 9 het beg9 van ,junij gev5 zij gewoonlijk hunne voorzw]m51 en soms zelfs re$s e5ige nazw]m5 af4 ,om de /okk5 zond] geva> te kunn5 v]vo]51 di5t m5 e5ige voorzorg5 te nem54 ,e5 ( twee dag5 voor dat m5 v]trekk5 wil1 zet m5 d5 korf op d5 kop1 en /eekt tuss*5 elke twee op elk&] volg5de tafels e5 ( twee h\t5 p9n51 welke met de punt 9 d5 korf word5 g$rukt4 ,de dikte d] p9n5 moet gelijk zijn aan de wijdte d] /rat52 zij h\d5 dan de tafels op d5 v]eis*t5 af/&2 zond] de p9n5 kond5 zij wel e5s teg5 elk&] vall54 ,de korf wordt nu w$] op zijne plaats gezet4 ,na>dat m5 veel ( we9ig /okk5 te beh&el5 heeft1 beg9t m5 9 d5 namiddag ( teg5 d5 avond1 die d5 na*t1 wa>9 m5 de reis wil aanvang51 voorafgaat1 met de vlieggat5 d] korv5 digt te mak52 da>na plaat/ m5 h5 op d5 kop1 en legt ov] de op5+ van d5 korf e5 vi]kant /uk zoog5aamd bij5doek1 wa>van de vi] punt51 elk tuss*5 twee /ukjes l$]1 met e5 twe$uims kopspijk]1 op d5 buit5kant van d5 korf word5 beve/igd4 ,de doek wordt zoo /rak mogelijk aangehaald1 en door de punt5 e5 pa> mal5 om te draaij51 kan m5 de kant5 van d5 doek zoo /]k teg5 d5 korf do5 sluit51 dat er ge5e enkele bij kan ontsnapp54 ,nu maakt m5 e5 d] spijk]s w$] los1 en trekt de vrij geword5 punt van d5 doek van d5 korf1 zoodat zijne op5+ ma> voor de helft me] geslot5 is4 ,de korf wordt nu 9 d5 /al 9 e5e s*u9s*e rigt+ op zijde gelegd1 door d5 kop e5 we9ig te ligt52 de op5+ moet vooraan ligg51 da> wa> zi* vroeg] het vlieggat bevond4 ,de bij5 zull5 nu wel e5igz9s v]w>d rondvlieg51 ma> zi* to* al spo$ig 9 d5 korf begev52 da> de w>mte da>9 aanm]kelijk v]m9d]d is1 zull5 zij zi* zoo digt mogelijk tuss*5 het w]k te zam5 trekk54 ,wanne] de avond gevall5 is1 zull5 alle bij5 9 d5 korf zijn2 dan trekt m5 d5 doek w$] ov] de op5+ en /eekt hem met d5 spijk] va/4 ,zijn alle korv5 aldus geslot51 dan word5 zij zoo op e5 wag5 op zijde gelegd1 dat de tafels regtop /aan1 dat de lu*t 9 elk5 korf vrij kan b9n5dr+51 en dat m5 d5 doek van elk5 korf met e5e spuit kan b]eik51 om hem te bevo*tig54 ,dit kan noodig zijn1 wanne] de bij51 door te /]k teg5 d5 doek te ligg51 de toetr$+ d] lu*t belett54 ,e5 we9ig wat] doet ha> dan g$eeltelijk van d5 doek vall51 en het fris*t ha> tev5s op4 ,gewoonlijk word5 er #cj #dj korv5 op e5 wag5 gelad54 ,m5 beg9t de reis laat 9 d5 avond1 kie/ altijd de be/e weg51 al moet m5 da> ook e5 omweg voor mak51 en rijdt ze] langzaam4 ,aanvankelijk word5 de bij5 door de ongewone beweg+ onru/ig1 en m5 moet dan1 m9/5s om de vijf m9ut51 e5 we9ig /il h\d51 om ha> te do5 b$>54 ,ga&eweg kan m5 het oph\d5 wat lang] uit/ell51 totdat m5 e9delijk g]egeld blijft doorrijd51 dat e*t] altijd /apvoets gaan moet4 ,moet m5 me] dan e5 na*t ond]weg zijn1 dan moet5 de korv5 teg5 d5 morg5 9 e5 /al ( 9 e5e s*uur afgelad5 word51 wa> zij zoo donk] mogelijk geplaat/1 en nu en dan e5 we9ig met wat] bespot5 word54 ,d5 volg5d5 na*t v]volgt m5 zijne reis4 ,wanne] de reis ook voor e5 g$eelte met e5 va>tuig moet ges*i$51 dan legt m5 de korv5 met d5 kop teg5 d5 s*eepsw&1 en laat d5 doek ongeh9d]d1 zoodat de lu*t vrij5 toegang heeft1 en m5 langs de korv5 gaan kan1 om zi* aanh\d5d van d5 toe/& d] bij5 te ov]tuig54 ,op de plaats van zijne be/emm+ aangekom51 legt m5 e5e laag /roo ( plank5 op d5 grond1 zet de korv5 da>op1 op5t de vlieggat5 en dekt de korv5 voor d5 reg5 met losse pann54 ,sommig5 nem5 er ma> ne voor elk5 korf1 do* het is bet] er twee ( drie te nem54 ,hebb5 de korv5 aldus e5 dag ge/aan1 zoodat de bij5 de vlugt hebb5 le]5 k5n51 dan neemt m5 er de kle$jes af1 en trekt de p9n5 tuss*5 de tafels weg4 ,gewoonlijk blijft m5 tot het laat/ van ,junij ( het beg9 van ,julij op het zaad1 en trekt dan na> de boekweit1 die om/reeks dez5 tijd beg9t te bloeij54 ,wie er ma> e5igz9s geleg5heid toe heeft1 v]zuimt niet de boekweit te bezoek54 ,bij gun/ige dag51 met e5 half bewolkt5 hemel en zuid5 ( we/5 w9d1 en vooral kort voor het reg55 ( t]wijl het re$s za*t reg5t1 kunn5 de bij5 er ongelo(elijk veel op v]zamel54 ,het is ( het dan honig reg5t4 ,e5 volkrijke /ok kan op zulk e5 dag gemakkelijk #e ,n$4 pond b9n5 br5g54 ,bij held] w$] honigt de boekweitbloem soms ook /]k1 en de dragt kan zelfs ruim zijn als het1 bij e5e geheel betrokk5 lu*t1 ze] zoel is2 de bloem honigt dan wel e5s tot laat 9 d5 namiddag2 bij held]1 droog w$] doet zij dit zeld5 lang] dan tot d5 middag1 wa>na de bij5 ha> dan ook we9ig me] bevlieg5 #bj4 ,als m5 van het zaad komt1 heeft m5 9 d5 regel het getal van zijne /okk5 v]dubbeld4 ,gewoonlijk zijn dan to* mee/ alle voorzw]m5 en re$s vele nazw]m5 afgevlog54 ,da> m5 ev5wel e5e te /]ke v]me]d]+ voor ongun/ig h\dt1 v]h9d]t m5 het nazw]m5 zooveel mogelijk4 ,twee kle9e voorzw]m5 voegt m5 soms bije51 en van de afgevlog5 nazw]m5 v]e5igt m5 er soms drie ( vi]2 veeltijds geeft m5 h5 ook aan d5 mo$]/ok t]ug4 ,de t]ugreis gaat met veel me] moeite gepa>d dan de he5reis4 ,m5 heeft niet alle5 e5 groot] getal /okk5 te v]vo]51 ma> de mo$]/okk5 kunn5 ook1 wanne] de geleg5heid gun/ig gewee/ is1 e5 aanm]kelijk gewigt bekom5 hebb54 ,da>bij komt nog dat het nieuwe w]k veel zwakk] is dan het ov]j>ige1 en dat het w$] veel w>m] is geword54 ,met de mee/e zorg moet5 er p9n5 tuss*5 de tafels ge/ok5 word51 en de zw]m51 welk] b\w nog ze] te$] is1 di5t m5 vooral go$ te voorzi54 ,door het gewigt van het bro$ en d5 honig kon de b\w to* al ze] ligt in/ort54 ,m5 moet ook go$ zorg5 voor e5e vrije toetr$+ d] lu*t1 en dikwijls wat] teg5 de kle$jes spuit51 da> de bij5 &]s veel geva> loop5 van te /ikk54 ,heeft m5 de plaats van zijne be/emm+ b]eikt1 dan h&elt m5 w$] ev5 als vroeg]4 ,wie 9 de nabijheid d] boekweitveld5 woont1 plaat/ de /okk5 w$] op hun gewon5 /&1 en zoo mogelijk i$] op zijne oude plaats4 ,er zull5 nu altijd nog vele nazw]m51 en zelfs enkele voorzw]m5 afkom51 zoodat m5 de /okk5 nog g]egeld moet bewak54 ,9 de e]/e helft van ,augu/us h\dt het bloeij5 van de boekweit gewoonlijk op1 wa>na m5 met de zw]m51 en de ligt geblev5 mo$]/okk51 de heide opzoekt1 die tot half ,septemb] bloeit1 en soms nog e5e ruime dragt kan gev54 ,vroeg] hebb5 wij re$s gezi5 dat de heidehonig1 die op het e9de van de dragt wordt +ezameld1 gewoonlijk onb$ekt meet blijv51 da> het dan re$s te k\d is1 om 0 te b]eid54 ,hij gaat dan tot v]zur+ ov]1 en kan de bij5 d5 loop do5 krijg54 ,9 de /rek5 van ,noord-,brab&1 welke mij bek5d zijn1 gaat m5 met de /okk51 die re$s veel +ezameld hebb51 niet na> de heide1 als de bloeitijd van de boekweit voorbij is4 ,het v]vo] van zulke /okk5 z\ nutteloos zijn1 da> gebrek aan ruimte hun de v]d]e dragt z\ v]bi$54 ,zelfs z\d5 de sp9newebb51 wa>m$e de heide veelal ov]dekt is1 e5e m5igte bij5 do5 omkom54 ,m5 br5gt dan ook gewoonlijk sle*ts die bij5 na> de heide1 die m5 bij d5 honigoog/ te veel heeft4 ,ik heb getra*t 9 het bov5/a&e zoo voll$ig mogelijk op te gev51 hoe m5 9 ,noord-,brab& met zijne korv5 rei/4 ,zoov] mij bek5d is1 zijn er hi] te l&e ge5e bij5kweek]s1 die ,dzi]zon's*e won+5 gebruik54 ,zij kunn5 er dus niet grondig ov] oordeel54 ,enkel51 die ha> bij mij zag51 bewe]d5 dat zij nooit algeme5e navolg+ kond5 v9d51 da> zij na> hun inzi51 geheel onges*ikt w>51 om er m$e te trekk54 ,en to* moet ik1 en zull5 all5 met mij1 die ha> go$ hebb5 le]5 k5n51 ha> ook 9 dit opzigt bov5 /rookorv5 v]kiez54 ,het is wel wa> dat deze won+5 e5e groot]e plaats innem51 en dat ha> v]vo] dus ko/ba>d] is2 ma> er zull5 to* wel tw9tig enkelv\dige won+5 op e5 wag5 gelad5 kunn5 word54 ,de groote transportko/5 zijn niet alle5 ge5 ov]weg5d bezwa>1 ma> word5 ruim opgewog5 door de voordeel51 die zij1 met de korv5 v]gelek51 aanbi$54 ,m5 is vrij wat spo$ig] en gemakkelijk] tot de reis g]e$4 ,heeft m5 ge5e lu*tgat5 9 de deur5 lat5 mak5 7zie bl4 #hh71 dan maakt m5 voor elke won+ e5 raam1 dat 9 de deurop5+ pa/1 spijk]t hi]op vlieg5gaas ( bij5doek1 en zet het 9 de plaats van de deur2 e5 plankje1 wa>9 zoovele zaagsn$5 als mogelijk is1 gemaakt zijn1 z\ ook al kunn5 vol/aan4 ,niet alle won+5 zijn ges*ikt om er m$e te reiz54 ,de zam5ge/elde en de /a&e won+5 le55 er zi* m9d] go$ toe4 ,ma> met de bij5 uit die won+5 kan m5 to* wel &]e plaats5 bezoek54 ,m5 maakt da>toe1 van plank5 ( dunne /ro[&51 ligte ka/jes1 wa>9 m5 het w]k hangt2 de bij51 die nog 9 de won+ t]uggeblev5 zijn1 doet m5 ook 9 het ka/je4 ,het is duidelijk dat m5 het w]k en de bij51 uit elk vak van e5e zam5ge/elde won+1 9 e5 afzond]lijk ka/je plaat/4 ,de l$ige tafels1 zo[el als die met bro$ en bloem5/(1 hangt m5 all5 9 het ka/je1 do* van de honigtafels geeft m5 er sle*ts e5e1 wa>aan de bij5 voor de reis g5oeg zull5 hebb53 de v]ligt+1 die de /ok hi]door ond]gaat1 maakt het v]vo] veel gemakkelijk]4 ,de tafels1 die 9 het ka/je gehang5 zijn1 moet51 da> zij aan de kant5 geheel los zijn1 van ond]5 nog door e5 pa> latjes ond]/eund word54 ,m5 moet go$ toezi5 dat ook de mo$]bij 9 het ka/je komt1 ( dat er t5 m9/e 9 elk5 /ok ong$ekt bro$ voorh&5 is1 opdat e5 /ok1 welke zijne mo$]bij toevallig mi/e1 hulpwieg5 z\ kunn5 aanzett51 en da>door zi* zelv5 r$d54 ,9 de leg gemaakte won+5 v]zamel5 zi* altijd nog e5ige bij51 welke m5 d5 volg5d5 morg51 indi5 ha> getal groot g5oeg is1 bije5voegt en 9 e5e won+ plaat/1 welke met l$ige wa/afels voorzi5 is1 en wa>9 m5 ook e5e tafel met honig1 en e5e met ong$ekt bro$ hangt4 ,vond m5 soms e5e t]uggeblev5e kon+91 dan plaat/ m5 die 9 e5 mo$]huisje en geeft ha> aan d5 zw]m1 di5 m5 nu na> e5 v]wijd]d5 /& br5gt2 na e5 pa> dag5 laat m5 de kon+9 los4 ,zijn er te we9ig bij51 om er e5 kun/zw]m van te mak51 dan v]/]kt m5 er e5 /ok m$e1 di5 m5 dan1 na wat muscuswat] op de bij5 gespr5keld te hebb51 na> e5 v]wijd]d5 /& br5gt4 ,bij alle reiz5 neemt m5 de honigtafels op e5e na uit de won+51 en hangt ( legt deze 9 da>toe be/emde ki/jes1 welke go$ digt moet5 zijn1 opdat de honig er niet uit z\ vloeij51 al brak5 er op de reis enkele tafels4 ,het is jui/ doordat zij de geleg5heid gev51 om d5 honig g$ur5de de reis uit de won+ te nem5 en di5 lat]1 zoo noodig1 er w$] 9 te hang51 dat ,dzi]zon's won+5 bov5 alle &]e zijn aan te bevel51 om met de bij5 te reiz54 ,de groot]e reisko/5 word5 door dit voordeel ruim v]go$4 ,de bij5 loop5 niet alle5 ge5 geva> om door het brek5 van tafels om te kom51 ma> h>e won+ wordt er ook ruim] en koel] door1 hetge5 bij heet w$] voor de reis hoog/ w5s*elijk is4 ,de won+51 die ik op bladz4 #ia1 aan het slot van het ho(d/uk1 wa>9 de ligg5de won+5 bes*rev5 word51 opgaf1 zijn de mee/ ges*ikte voor het reiz54 ,word5 deze won+51 als m5 t] be/emd] plaatse gekom5 is1 w$] zoo teg5 en op elk&] gezet1 als zij vroeg] ge/aan hebb51 en met hetzelfde dak g$ekt1 dan zull5 de bij5 zi* ze] spo$ig te huis gevoel51 en op de inzamel+ uitvlieg54 ,de dubbele ligg5de won+1 en die won+51 welke tuss*5 de /a&e en de ligg5de 9 vall5 7zie bl4 #ia1 bov5aan7 zijn ook vatba> voor v]plaats+4 ,wanne] m5 d5 /okk5 lu*t gegev51 de vlieggat5 geslot5 en de s*uifjes toegebond5 heeft1 dan neemt m5 7het be/ ges*i$t dit door twee p]son571 de won+5 van h>e plaats1 zorg drag5de ha> go$ regt te h\d51 en zet ha> zoo op d5 wag51 dat de wa/afels 9 dezelfde rigt+ loop5 als de wag5ass51 en door het s*okk5 niet teg5 elk&] kunn5 vall5 ( afbrek54 ,neemt m5 de opgegev5 voorzorg5 9 a*t1 dan zal m5 ge5e ongelukk5 te vreez5 hebb54 ,indi5 m5 op de plaats van zijne be/emm+ gekom5 is1 zet m5 alle won+5 zooveel mogelijk ev5 als zij te huis /ond51 dekt ha> voor d5 reg51 op5t de vlieggat51 en zet de gewone deur5 w$] 9 de won+51 nadat de latt51 die tot ond]/eun+ d] tafels g$i5d mogt5 hebb51 er uitg5om5 zijn4 ,9 kort5 tijd zull5 de bij5 nu de nieuwe vlugt le]5 k5n54 ,wanne] de e]/e dag5 soms ongun/ig voor de inzamel+ zijn mogt51 dan geeft m5 d5 /okk51 welke da> behoefte aan hebb51 e5e d] honigtafels1 die m5 tot dat e9de op reis m$5eemt4 ,is m5 van zijne reis t]uggekom51 dan geeft m5 d5 /okk51 die m5 door d5 w9t] br5g5 wil1 zooveel tafels1 als m5 rek5t dat zij noodig zull5 hebb52 da>bij moet m5 liev] wat ruim dan te k>ig te w]k gaan4 ,indi5 m5 het reiz5 met /rookorv5 v]gelijkt1 met het reiz5 met ,dzi]zon's*e won+51 dan laat het zi* niet betwijfel51 ( de laat/e de ov]w9n+ wel zull5 behal54 ,de voordeel5 van ,dzi]zon's won+51 ook 9 dit opzigt1 vall5 te ze] 9 het oog1 om er v]d] ov] uit te weid54 ,,de ,,honig- ,,en ,,wasoog/4 ,wanne] de bij5h\d]s 9 ,noord-,brab&1 nadat de boekweit uitgebloeid is1 w$] met hunne bij5 zijn t]uggeke]d1 h\d5 zij d5 honig- en wasoog/4 ,gewoonlijk ges*i$t dit 9 de e]/e helft van ,augu/us4 ,zij gaan da>bij op de volg5de wijze te w]k4 ,de zw>e mo$]/okk5 en alle zw]m51 die1 om go$ door d5 w9t] te kunn5 kom51 te we9ig b\w en voorraad hebb51 word5 t] zijde gezet4 ,de zw]m51 hetzij voor- ( nazw]m51 welk] b\w en honigvoorraad to]eik5d is1 word5 als ov]/&]s uitgekoz51 en zijn er te we9ig voor d5 /&1 dan zoekt m5 uit de t] zijde gezette zw]m5 er nog zoovele1 als m5 noodig heeft1 en maakt die1 door hun e5ige ond]/eun+ te gev51 ges*ikt voor de ov]w9t]+4 ,heeft m5 nu nog te we9ig /okk51 om door d5 w9t] te br5g51 dan neemt m5 er nog mo$]/okk5 bij1 wa>uit m5 e5 g$eelte van het w]k snijdt1 indi5 m5 me5t dat zij dat niet noodig hebb54 ,gewoonlijk beh\dt m5 ja>lijks het zelfde getal /okk51 en neemt dit1 voor e5 mogelijk v]lies 9 d5 w9t]1 niet te kle94 ,de uitgekoz5 ov]/&]s word5 op de gewone plaats 9 d5 /al gezet4 ,de /okk51 welke m5 t] zijde gezet heeft om uitgebrok5 te word51 laat m5 nog e5 pa> dag5 /aan1 het is onv]s*illig wa>1 opdat de bij5 er de vlugt z\d5 le]5 k5n54 ,dan neemt m5 h5 e5 voor e5 van hunne plaats1 en zet da> e5 l$ig5 korf1 wa>9 de omvlieg5de bij5 zi* kunn5 v]zamel51 en trommelt h5 op e5ig5 af/& van d5 /& uit1 zooals dit voor het mak5 van kun/zw]m5 7zie bl4 #afe7 is opgegev51 do* tra*t nu1 door wat me] rook aan te br5g51 er de bij5 zooveel mogelijk uit te v]wijd]54 ,indi5 de groot/e hoeveelheid bij5 na> d5 bov5/5 korf is opgeklomm51 dan neemt m5 hem weg1 en zet hem op de plaats1 wa> de volle korf heeft ge/aan4 ,de l$ige korf1 di5 m5 da> gezet _h1 opdat de omvlieg5de bij5 er zi* 9 z\d5 v]zamel51 wordt w$] wegg5om52 de bij51 die er 9 mogt5 zijn1 zoek5 de ha> bek5de plaats w$] op4 ,nu tra*t m51 door klopp5 en b]ook51 de bij51 die nog t]uggeblev5 zijn1 zooveel mogelijk te v]wijd]52 m5 buigt da>om ook de tafels e5 we9ig van elk&]1 en /rijkt er met e5e ver alle bij5 tuss*5 weg4 ,de korf wordt nu1 9 e5 beslot5 lokaal1 lief/ met e5 na> buit5 op5sla& v5/]1 op d5 kop gezet2 de nog t]uggeblev5 bij5 vlieg5 nu uit d5 korf na> het v5/]1 en word51 door dit van tijd tot tijd ev5 te op551 gemakkelijk v]wijd]d4 ,m5 moet het niet op5 lat51 want dan kond5 &]e bij5 kom5 roov54 ,indi5 alle /okk51 die uitgebrok5 moet5 word51 op de aangegev5 wijze zijn afgetrommeld1 dan word5 teg5 d5 avond twee1 drie1 soms vi] /okk5 met elk&] v]e5igd1 zoodat de geheele korf soms met bij5 is aangevuld4 ,die /okk5 br5gt m5 dan na> de heide4 ,zij word5 zoo volkrijk gemaakt1 omdat er op de heide zoo ontzett5d veel bij5 kunn5 omkom54 ,dikwijls word5 zij er nog ze] zwak1 en m5 h\dt da>om gewoonlijk nog enkele /okk5 te huis1 om h5 te v]/]k54 ,wanne] er ongun/ig w$] mogt invall51 dan moet5 deze /okk51 omdat zij zond] e5ig5 voorraad zijn weggebragt1 ond]/eund word54 ,zijn de bij5 nu behoorlijk be/eld1 dan beg9t de eig5lijke honig- en wasoog/4 ,m5 trekt da>toe al de kruis/okjes1 die di5d5 om d5 b\w te ond]/eun51 uit de korv51 snijdt er e5ige tafels1 die d5 zuiv]/5 honig bevatt51 uit1 en /eekt da>na met e5e kle9e1 ijz]5 spade al het w]k los1 onv]s*illig ( dit honig1 bro$ ( bloem5/( bevat1 en w]pt het doore5 9 e5e ton1 die gewoonlijk #aej ,n$4 pond kan bevatt54 ,de gel$igde korv5 zet m5 op e5 pa> latt51 bov5 de ton1 om uit te druip52 is dat ges*i$1 dan word5 zij tot d5 volg5d5 zom] op zold] gezet1 wa> zij zooveel mogelijk voor muiz5 en voor onre9h$5 bewa>d word54 ,de heide bloeit gewoonlijk tot half ,septemb]1 en zoo het w$] gun/ig is1 kunn5 de /okk5 da> soms nog e5 voldo5d5 b\w optrekk51 en van e5 g5oegzam5 w9t]voorraad voorzi5 rak54 ,da> de heidehonig e*t] voor de ov]w9t]+ m9d] ges*ikt is1 zoo breekt m5 hem mee/al uit1 en v]deelt de bij51 die hem v]zameld hebb51 ov] zijne &]e /okk51 ( doodt ha> met zwaveldamp4 ,wie niet met zijne bij5 na> de heide gaat1 hetzij omdat de geleg5heid da>toe ontbreekt1 ( omdat de kans op voordeel te onzek] is1 trommelt ha> niet af1 wanne] m5 ha> t5 m9/e niet behoeft1 om er &]e /okk5 m$e te v]/]k54 ,m5 doodt ha> dan door zwaveldamp4 ,9 d5 grond graaft m5 e5 kuil1 /eekt da>9 e5 pa> /okjes1 wa>aan br&5d zwavell9t beve/igd is1 zet er d5 korf bov5 en sluit d5 r& met z& ( klei1 om d5 zwaveldamp niet te do5 ontwijk54 ,nadat de korf e5 kw>ti] zoo ge/aan heeft1 zijn mee/ alle bij5 ge/ikt en uit d5 korf gevall52 zij word5 9 d5 grond begrav54 ,de ontvolkte korv5 word5 ev5e5s beh&eld1 als bov5 is gezegd4 ,de doode bij51 die nog tuss*5 de tafels hang51 neemt m5 zooveel mogelijk weg1 ma> ziet er ook niet op1 er e5ige1 met d5 honig en het w]k1 9 de ton te w]p54 ,d5 ruw5 honig1 zooals die 9 de ton v]zameld is1 v]koopt m5 aan de honigbrek]s4 ,met dez5 naam be/empelt m5 de p]son51 die d5 honig en het 0 zuiv]5 en 9 d5 h&el br5g54 ,de bij5h\d]s do5 dit gewoonlijk niet4 ,zij zuiv]5 sle*ts e5 we9ig van d5 be/5 honig1 en bew>5 di5 om1 zoo noodig1 als vo$sel te di554 ,het zuiv]5 van d5 honig1 die nu nog 9 vloeib>5 toe/& 9 de cell5 is1 ges*i$t door de tafels te v]brek51 wa>door zij 9 e5e dunne pap ov]gaan1 die 9 e5 puntig1 van witte te55 digt gevlo*t5 m&je1 dat bov5 e5e kuip geplaat/ is1 wordt geworp54 ,de honig druipt nag5oeg zuiv] 9 de kuip2 de kle9e /ukjes 01 die er zi* nog ond] bev9d51 v]zamel5 zi* langzam]h& op de opp]vlakte4 ,d5 volg5d5 dag neemt m5 die met e5 lepel en e5e p5n5ver weg1 en legt h5 9 het m&je1 op het da> t]uggeblev5 04 ,de m$e ges*epte honig zal nu w$] zuiv] uit het m&je druip54 ,de honig1 die op deze wijze v]kreg5 is1 heet lekhonig4 ,hij is held] doors*ijn5d1 en wit1 geel ( bru9 van kleur4 ,de kleur is afhankelijk van de bloem51 wa>op hij gewonn5 is4 ,de vloeib>e honig wordt ze] spo$ig va/4 ,het vat1 wa>9 hij is va/ geword51 kan omgeke]d word51 zond] dat hij da>uit zal vloeij54 ,de lekhonig is na di51 welke 9 de tafels bewa>d is1 het be/e voor vo$]4 ,uit het 01 dat 9 het m&je is t]uggeblev51 kan door middel van de honigp]s nog e5ige honig v]kreg5 word54 ,de uitgep]/e koek5 word5 9 wat] van e5 g$rukt2 dit m5gsel wordt e5ig5 tijd g]o]d1 om d5 honig go$ met het wat] te v]m5g51 en dan 9 bov5g5oemd m&je geworp54 ,het was*wat]1 dat nu door het m&je loopt1 wordt opgevang5 om er m$e ( azijn van te mak54 ,hoe dit ges*i$t zal lat] word5 opgegev54 ,ik heb de ,dzi]zon's*e won+5 /e$s v]gelek5 met de gewone /rookorv51 en dikwijls w>5 de voordeel51 die zij aanbod51 ze] 9 het oog loop5d4 ,v]gelijkt m5 beide nu w$] met betrekk+ tot d5 honigoog/1 en het g]e$ mak5 d] /okk5 om 9 de heide gebragt te word51 dan zull5 ,dzi]zon's won+5 w$] e5e s*itt]5de ov]w9n+ behal54 ,de ronde vorm d] /rookorv5 heeft t5 gevolge dat de w>mte da>9 ov]al bijna dezelfde hoogte b]eikt4 ,de mo$]bij heeft da>door geleg5heid om alle cell5 te bezoek5 en die1 welke zij l$ig v9dt1 met eij]5 te bezett54 ,indi5 zij ze] vru*tba> is1 h\dt zij dit d5 geheel5 zom] vol1 en e5 groot g$eelte van de nakomel+s*ap1 die zij v]wekt1 komt veel te laat1 zoodat duiz5de bij51 zooals wij bov5 zag51 voordat zij de cell5 v]lat5 hebb51 door d5 honig geworp5 word54 ,het e5ige nut dat zij aanbr5g5 be/aat da>91 dat zij het gewigt v]me]d]52 ma> de honig wordt er dan ook ze] door v]ontre9igd en tot e5 walgelijk produkt gemaakt1 wa>toe ook het bloem5/(1 dat er ev5e5s door geworp5 wordt1 het zijne bijdraagt4 ,ik heb hi]ov] wel e5s met bij5h\d]s gesprok51 en zij zag5 wel 9 dat e5e late bro$aanzett+ nadeelig 01 ma> zij wi/5 ha> niet teg5 te gaan1 en 9 korv5 is dit ook niet mogelijk4 ,zulk e5 bij5h\d] zeide mij e5s1 dat het hem het be/ toes*e51 om 9 ,julij het w]kbij5bro$1 ev5 als het hommelbro$1 zooveel mogelijk te v]nietig54 ,ma> hij begreep niet dat het middel erg] dan de kwaal 04 ,de /]ke volksv]me]d]+ z\ m5 er wel door voorkom51 ma> m5 z\ de bij5 ook e5 ze] moeijelijk w]k gev51 want zij moe/5 nu al de bijna volwass5 bij5 uit de cell5 trekk51 buit5 d5 korf drag51 en de cell5 zuiv]54 ,dit z\ ha> e5 g]uim5 tijd belett5 om op de dragt uit te vlieg51 en zoodra als de cell5 w$] gezuiv]d en h]/eld w>51 z\ de mo$]bij ha> w$] met eij]5 bezett52 de bij5 moe/5 deze w$] bebroeij51 en de mad5 van vo$sel voorzi51 hetge5 w$] veel honig z\ v]eis*54 ,m5 0 dus niets gevord]d1 ma> _h nog het nadeel1 dat de bij5 m9d] honig indroeg51 en me] honig aan bro$ moe/5 t5 ko/e legg54 ,het be/e zal dus nog ma> wez5 om het broeij5 9 de korv5 vrij te lat54 ,doordat de ,dzi]zon's*e won+5 langw]pig vi]kant zijn1 b]eikt de w>mtegraad niet ov]al dezelfde hoogte4 ,het bro$ne/ wordt da>door van zelf begr5sd1 omdat de mo$]bij niet ligt de k\d]e g$eelt5 van d5 /ok bezoekt4 ,mogt zij da>toe1 bij ze] w>m zom]w$]1 g5eigd zijn1 dan kan het ha> belet word5 7zie bladz4 #aee74 ,zoodra m5 b]ek55 kan1 dat het aangezette bro$ te laat zal kom51 om nog 9 te zamel51 dan belet m5 de bro$aanzett+ geheel1 door de mo$]bij 9 e5 huisje te sluit54 ,is de dragt van de boekweit geindigd1 dan bepaalt m5 het aantal /okk51 dat m5 inw9t]5 wil1 en ontneemt die d5 ov]tollig5 honig en het mee/e bro$4 ,die te we9ig honig hebb5 geeft m51 9 plaats van de wegg5om5 bro$tafels1 zoovele honigtafels1 dat zij ruim voor d5 w9t] voorzi5 zijn4 ,d5 /okk51 die m5 wil uitbrek51 ontneemt m5 d5 geheel5 voorraad honig en bloem5/( en v]/]kt h5 met de bro$tafels1 die m5 uit de &]e /okk5 g5om5 heeft4 ,da>na geeft m5 hun elk nog e5e honigtafel1 om tot vo$sel te di551 wanne] er soms ongun/ig w$] inviel4 ,de ruimte1 welke nu nog 9 de won+5 op5 is1 hangt m5 vol met l$ige wa/afels1 en br5gt de /okk5 zoo na> de heide4 ,het v]lies1 dat zij da> dagelijks lijd51 wordt door het bro$1 dat dagelijks uitloopt1 h]/eld1 en om h5 zoo volkrijk mogelijk te h\d51 geeft m5 hun van tijd tot tijd de bro$tafels1 die m5 de ov]/&]s heeft lat5 beh\d54 ,deze kunn5 dan to* gewoonlijk niet veel inzamel51 en op zijn hoog/ ma> zooveel1 als zij voor hun dagelijks* ond]h\d behoev54 ,zal het nog noodig zijn op te m]k5 dat de /okk51 die m5 op deze wijze heeft voorb]eid1 zi* het v]blijf op de heide vrij wat bet] t5 nutte kunn5 mak51 dan die 9 korv5 da>he5 gebragt zijn8 ,deze hebb5 e5e l$ige won+ en moet5 tijd en honig aan d5 b\w t5 ko/e legg51 en da> zij bov5di5 dagelijks volk v]liez51 zoo kom5 zij veeltijds 9 e5 treurig5 toe/& te huis4 ,g5e da>5teg5 zijn van e5 go$5 voorraad bro$ voorzi51 dat het volksv]lies ruim v]go$t1 en bov5di5 hebb5 zij e5 volkom5 wasb\w en e5ig vo$sel1 om aanvankelijk 9 hun ond]h\d te voorzi54 ,wilde m5 hun ook het bro$aanzett5 geheel belett51 dan moe/ m5 er bij de afreis de mo$]bij5 uit vang54 ,zij z\d5 dan t]/ond hulpcell5 aanzett51 en behoefd5 v]d] tijd no* honig aan het bro$ t5 ko/e te legg54 ,teg5 dat de aangekweekte kon+9n5 de cell5 v]lat51 is gewoonlijk de heide uitgebloeid4 ,wanne] m5 deze /okk5 w$] te huis gebragt heeft1 dan neemt m5 d5 geheel5 b\w uit1 en vangt en doodt de mo$]bij51 welke m5 me5t dat onbevru*t zijn4 ,de bij5 geeft m5 dan t] v]/]k+ aan de /okk51 die te huis zijn geblev54 ,m5 v]/]ke e*t] niet 9 te groote mate1 want ov]bevolk+ kan 9 d5 w9t] ook nadeelig zijn4 ,de bij5 to*1 die ond] het w]k moe/5 hang51 z\d5 te veel aan de k\de blootge/eld1 en da>bij te v] van d5 voorraad v]wijd]d zijn1 zoodat de &]e bij5 ha> ge5 vo$sel kond5 to]eik54 ,zij z\d5 dus van gebrek en k\de omkom51 ( wat nog erg] is1 onru/ 9 d5 /ok br5g51 en dez5 dus geheel kunn5 do5 omkom54 ,de /okk5 zull5 /]k g5oeg bevolkt zijn1 wanne] de bij5 de /rat51 tuss*5 vi] ( vijf tafels1 go$ bezett54 ,indi5 m5 van de heide me] bij5 t]ugbr5gt1 dan m5 t] v]/]k+ noodig heeft1 dan kan m5 da> nog e5 ( me] /okk5 van zam5/ell54 ,m5 ontneemt ha> ev5wel al d5 heidehonig1 en geeft er tafels met boekweit- ( zaadhonig voor 9 de plaats4 ,de bloem5/(tafels laat m5 ha> beh\d54 ,m5 heeft uit het voorga&e gezi51 dat m51 bij het gebruik van ,dzi]zon's*e won+51 vol/rekt niet g5oodzaakt is om de bij51 die zoo ijv]ig gew]kt hebb51 medoog5loos te dood54 ,veele] zorgt m5 er voor1 dat er niet te veel bij5 word5 aangekweekt1 hetge5 d5 honigoog/ nog v]groot4 ,bij d5 honigoog/ moet m5 altijd tafels met boekweit- ( zaadhonig bew>51 zo[el om er d5 heidehonig door te v]vang51 als om 9 het voorja> de behoeftige /okk5 te vor54 ,e5 zorgvuldig bij5h\d] moet zorg5 altijd l$ige en met honig gevulde tafels 9 voorraad te hebb54 ,de ov]tollige bloem5/(tafels bewa>t hij ook1 ( v]m5gt ha> met d5 honig1 di5 hij tot vo$sel 9 het voorja> be/emt4 ,heeft m5 door het uitbrek5 van /okk5 jonge1 bevru*te mo$]bij5 bekom51 dan gebruikt m5 die om de kon+9n51 die drie ( me] ja> oud zijn1 9 &]e /okk5 te v]vang54 ,de jonge mo$]bij kan voor de zek]heid 9 e5 mo$]huisje geplaat/ word51 dat m5 dan met e5 wasblaadje sluit4 ,de bij5 zull5 ha> dan 9 vrijheid /ell5 en aannem54 ,nadat m5 de oude mo$]bij wegg5om5 heeft1 kan m5 ev5wel 9 d5 h]f/ de jonge wel 9 d5 /ok lat5 loop52 wanne] de bij5 h>e mo$]loo%eid ontdekt hebb51 zijn zij 9 di5 tijd van het ja> niet onv]draagzaam3 soms lat5 zij zelfs twee mo$]bij5 9 d5 /ok toe4 ,de tafels met honig1 welke m5 uit de won+5 g5om5 heeft1 snijdt m5 aan werskant5 s*u9s van het /aafje weg1 zoodat da> e5 s*]pe rug1 van e5 halv5 duim hoog1 aangehe*t blijft4 ,deze /aafjes legt m5 zoo e5ig5 tijd op d5 bodem van e5e bevolkte won+4 ,de bij5 zuig5 all5 loss5 honig op1 wa>na m5 h5 tot e5 volg5d gebruik kan bew>54 ,de afgesn$5 honigtafels word5 ev5e5s beh&eld1 als bov5 w]d opgegev54 ,m5 oog/ nu niet alle5 zuiv]5 honig1 bevrijd van bro$ en bloem5/(1 ma> m5 kan zelfs alle soort5 van honig afzond]lijk h\d54 ,de aldus gewonn5 honig is veel zuiv]d] van kleur en smaak1 dan die uit de korv51 en heeft da>om ook e5e groot]e wa>de4 ,het 01 dat1 nadat het met wat] afgewass*5 is1 9 het m&je is t]uggeblev51 wordt op de volg5de wijze gezuiv]d4 ,e5 ketel1 die half met wat] gevuld is1 wordt op het vuur geplaat/1 en het wat] aan het kok5 gebragt4 ,dan w]pt m5 er zooveel 0 91 als de ketel1 zond] dat er geva> voor ov]kok5 be/aat1 kan bevatt54 ,is alles go$ gesmolt51 dan wordt het 9 d5 p]sbak gebragt1 die te vor5 9 w>m wat] heeft geleg51 zooals dit bij de bes*rijv+ d] p]s is opgegev54 ,de p]s wordt ook vooraf go$ nat gemaakt1 om het 01 dat da>teg5 spat1 nadat het k\d geword5 is1 gemakkelijk te kunn5 v]wijd]54 ,het uitgep]/e 0 wordt opgevang5 9 e5 pot met heet wat]1 die ond] de p]s geplaat/ is4 ,de uitgep]/e koek wordt uit d5 doek g5om51 en deze w$] gevuld4 ,m5 h]haalt dit tot al het 0 gep]/ is4 ,d5kt m5 dat er 9 de koek5 nog 0 is t]uggeblev51 dan kookt en p]/ m5 die nogmaals uit4 ,het v]kreg5 0 moet nu nog v]d] gezuiv]d word54 ,ik doe het 9 e5 ketel met e5 we9ig wat]1 en br5g het m5gsel1 nu en dan ro]5de1 aan d5 kook1 wa>na ik het door e5 doek giet4 ,deze doek is op e5 raam gespann51 dat op e5 pa> /oel5 ( iets d]gelijks ru/4 ,er wordt dan e5 pot met e5 we9ig kok5d wat] ond] gezet1 om het doorgeloop5 0 op te vang54 ,de grove onzuiv]h$51 die op d5 doek t]ugblijv51 word5 tot e5e volg5de waszuiv]+ bewa>d1 en dan op nieuw uitgekookt4 ,het 01 dat 9 d5 pot gevloeid is1 laat m5 /il /aan om te bekoel52 de waskoek zal dan aan de kant5 geheel los zijn1 en kan uit d5 pot g5om5 word51 wanne] m5 zorg g$rag5 heeft er e5 te nem51 die na> bov5 wijd uitloopt4 ,de mee/e onzuiv]h$5 hang5 nu ond] aan de wass*ijf4 ,zij word5 er lu*tig afges*rapt1 en da> zij vol/rekt ge5 0 me] bevatt51 weggeworp54 ,de ond]/e laag van d5 koek 01 die nog veel vuil bevat1 wordt er met e5 beitel afge/ok51 en het zoo v] gezuiv]de 0 nogmaals met wat] opgekookt en afges*uimd4 ,da>na giet m5 het 9 e5 pot ( s*otel1 die e5 we9ig heet wat] bevat1 en laat het /il /aan4 ,het s*uim1 dat zi* op de opp]vlakte v]zamelt1 wordt met e5e ver wegg5om51 wa>na m5 d5 pot ( s*otel digt dekt en laat bekoel54 ,dekt m5 hem niet1 dan kom5 er gewoonlijk s*eur5 9 het 04 ,d5 volg5d5 dag neemt m5 dit uit d5 vorm1 en s*rapt er het we9ige vuil1 dat er nog aankleeft1 met e5 mes af1 wa>na het 0 9 d5 h&el gebragt kan word54 ,voor e5ige j>5 heeft ,/ockmann1 9 de ,bi55-,zeitung1 e5 ketel tot het zuiv]5 van 0 aanbevol51 die da>toe ze] ges*ikt is1 wanne] de hoeveelheid 01 die gezuiv]d moet word51 niet te groot is4 ,bij het g]e$s*ap is hij opg5om51 en da> is tev5s opgegev5 hoe hij gebruikt wordt4 ,niet enkel bij d5 honigoog/ bekomt m5 04 ,ook g$ur5de het voorja> en d5 zom] v]krijgt m5 het nu en dan1 bij het besnijd5 van /okk51 het wegnem5 van hommeltafels1 enz4 ,de mo$]wieg51 die m5 aan de /okk5 ontneemt1 moet m51 da> zij ze] zwa> van 0 zijn1 vooral zorgvuldig bew>54 ,zoo m5 zulke kle9e hoeveelh$5 0 niet dadelijk wil zuiv]51 dan moet m5 het to* opsmelt51 om het voor de wasmot te beveilig54 ,het wasmul1 dat m5 9 het voorja> op de bodems d] won+5 v9dt1 moet m51 na van de doode bij5 gezuiv]d te zijn1 opsmelt5 en bew>54 ,de hommeltafels1 die m5 uitgesn$5 heeft1 en die gewoonlijk met mad5 gevuld zijn1 word5 da>van bevrijd1 door1 op e5ig5 af/& van d5 /al1 de deksels van de cell5 te snijd51 en dan met de vlakke tafel za*t op e5 h\tje te klopp54 ,mee/ alle mad5 vall5 er nu uit2 m5 laat de tafel da>bij op d5 grond ligg51 en al spo$ig zull5 er vogels op de uitgeworp5 mad5 afkom51 en ook ha>1 die nog 9 de cell5 zitt51 da>uit pikk54 ,d5 volg5d5 dag ke]t m5 de tafel om1 opdat de vogels ook aan die zijde de mad5 kunn5 wegpikk54 ,na e5 pa> dag5 is het 0 van mad5 bevrijd en droog1 m5 knijpt het dan tot ball5 en smelt het op4 ,indi5 m5 niet ruim van wa/afels voorzi5 is1 dan moet m5 ook de l$ige hommeltafels bew>54 ,bij rijke dragt kunn5 deze ze] go$ di551 om 9 de honigkam] gehang5 te word54 ,de bes*immelde tafels moet m5 niet opsmelt51 dan wanne] m5 zuiv]e 9 ov]vlo$ heeft4 ,zij kunn5 van het s*immel g]e9igd word5 door ha>1 nadat zij go$ droog geword5 zijn1 af te bor/el51 en da>na met wat] te bor/el5 en af te spoel54 ,wanne] zij w$] opg$roogd zijn1 kan m5 ha> g]u/ gebruik51 de bij5 zull5 er we9ig aan te zuiv]5 hebb54 ,tafels die lang voor bro$ g$i5d hebb51 en welke di5 t5 gevolge zw>t zijn geword5 7zie bl4 #dh71 moet m5 opsmelt54 ,het 0 dat m5 nu ga&eweg bije5v]zameld heeft1 wordt op de bov5 aangegev5 wijze gezuiv]d1 wanne] de hoeveelheid groot g5oeg is1 om er de moeite aan te gev54 ,t5 slotte wil ik hi] nog opgev51 hoe m5 d5 honig1 die 9 de cell5 v]suik]d is1 zuiv]5 kan4 ,de tafels word5 zoo kle9 mogelijk gemaakt1 door de cell5 /e$s dw>s te snijd52 dan doet m5 ha> 9 e5 pot1 en /elt di5 aan e5e langzame w>mte bloot4 ,het be/ is hem 9 e5 ketel met wat] te plaats5 en dez5 te vuur te zett54 ,m5 ond]h\dt het vuur totdat de honig en het 0 geheel vloeiba> zijn geword51 s*ept h5 dan 9 e5 gr( l9n5 zak1 en legt dez5 9 de p]s4 ,het m5gsel van 0 en honig1 dat m5 nu heeft gezuiv]d1 wordt 9 e5 pot opgevang51 di5 m5 9 heet wat] plaat/ en da>9 langzaam laat bekoel54 ,het 0 zal zi* dan langzam]h& op de opp]vlakte v]zamel51 en k\d geword51 kan het er afg5om5 word54 ,de honig1 die nog aan d5 waskoek hangt1 wordt er afgespoeld1 en het was*wat] voegt m5 bij het ov]ige1 en maakt er m$e ( azijn van4 ,m5 kan het ook op e5ig5 af/& van d5 bij5/al plaats52 de bij5 zull5 het dan ophal5 en w$] als voorraad oplegg54 ,wanne] m5 er de geleg5heid toe heeft1 dan plaatse m5 de kle9 gesn$5 tafels op e5 s*otel 9 e5 bakov51 nadat het brood da>uit g5om5 is4 ,de ov5 is dan nog heet g5oeg1 om d5 honig en het 0 te do5 smelt54 ,d5 volg5d5 dag neemt m5 d5 s*otel uit d5 ov51 en v9dt er d5 honig ond]91 en het 0 als e5 koek op d5 honig4 ,de aldus v]kreg5 honig is nooit zoo go$ als de lekhonig1 en m5 heeft veel moeite om hem te zuiv]51 wa>om m5 /e$s zorg5 moet d5 honig van het 0 te s*eid51 als hij da>9 nog vloeiba> is4 ,,de ,,b]eid+ ,,van ,,m$e ,,en ,,azijn4 ,de m$e maakt m5 ov] het algeme5 alln van het honigwat]1 dat m5 v]kreg5 heeft door het afwass*5 van het ruwe 01 wa> de honig re$s uitgep]/ 01 en door het afspoel5 d] bij de honigzuiv]+ gebruikte g]e$s*app54 ,zeld5 wordt er m$e van re$s gezuiv]d5 honig gemaakt4 ,het bije5v]zamelde honigwat] wordt1 ond] ge/adig afs*uim51 +ekookt1 totdat het zooveel v]dikt is1 dat e5 ei da>op drijft2 dit behoeft ma> ev5 met de punt buit5 de vloei/( te kom54 ,dan laat m5 het vo*t bekoel51 totdat het laauww>m geword5 is1 en giet het dan 9 e5 vat1 dat er geheel m$e gevuld moet zijn1 opdat de onre9h$51 die g$ur5de de gi/+ na> bov5 gevo]d word51 uit het bomgat z\d5 kunn5 vloeij52 het vat moet da>om voortdur5d vol geh\d5 en het bomgat op5 gelat5 word54 ,om de gi/+ spo$ig te do5 intr$51 is het go$ wat br&]sgi/ door het zoete wat] te m5g52 #b #a_/b ,n$4 lood gi/1 op elke #aj kan d] vloei/(1 is voldo5de4 ,het vat moet matig w>m ligg51 het be/ is e5e temp]atuur van #ee #fj ,f4 ,na zes a*t wek5 #ba tapt m5 het held]e vo*t op e5 &] vat ov]4 ,d5 bezonk5 droes laat m5 door filtre]-papi] loop51 en voegt het v]kreg51 held]e vo*t bij het ov]ige4 ,de gi/+ blijft nu voortgaan1 en opdat het da>bij gevormde koolzuurgas z\ kunn5 ontwijk51 wordt het bomgat sle*ts los geslot54 ,dit vat moet ook voortdur5d vol geh\d5 word52 het be/ is da>toe voorj>ige m$e te nem54 ,heeft de m$e nu aldus e5 ja> geleg51 dan tapt m5 ha> w$] op e5 s*oon vat ov]1 en filtre]t d5 droes1 zoodat er alle5 held]e m$e 9 het vat komt4 ,is het vat geheel gevuld1 dan wordt het go$ geslot51 en na zes wek5 zal de m$e volkom5 held] geword5 zijn2 zij kan dan op fless*5 getapt word51 die go$ gekurkt moet5 word54 ,m5 kan ha> j>5 op fless*5 bew>52 zij zal voortdur5d kra*tig] en aang5am] van smaak word54 ,wil m5 er azijn van b]eid51 dan moet het honigwat] ook wel ev5 opgekookt en afges*uimd word51 ma> het behoeft niet zoov] v]dampt te word51 als wanne] het voor m$e di55 moet4 ,het laauww>me vo*t doet m5 9 e5 vat1 voegt er gi/ bij1 en legt het vat1 met het bomgat op51 op e5e w>me plaats2 het be/ is het op zold]1 digt ond] de pann5 te legg54 ,wanne] de wijngi/+ heeft opgeh\d51 dan w]pt m5 e5 /ukje zuurdeeg 9 het vo*t1 om de azijngi/+ spo$ig te do5 intr$54 ,is deze geindigd1 hetge5 m5 da>aan bespeurt1 dat het vo*t held] wordt en zuur smaakt1 dan legt m5 het vat nog e5ige wek5 9 d5 keld]1 en tapt het e9delijk op e5 s*oon vat ( op fless*5 ov]4 ,,besluit4 ,9 het voorga&e heb ik de bij5teelt1 voor zoov] ik dit noodig oordeelde1 !oretis* en practis* beh&eld1 en zo[el de won+5 als de noodzakelijk/e g]e$s*app51 die h>e beoef5+ v]eis*t1 bes*rev54 ,dit w]k z\ dus als voltooid te bes*\w5 zijn4 ,ik heb mij ev5wel voorge/eld nog e5ige bladzijd5 te wijd51 aan e5e beknopte zam5vatt+ van v]s*ill5de w]kzaamh$51 zooals die elk&] 9 d5 loop van het ja> opvolg54 ,voor h51 die nog vreemdel+5 9 de bij5teelt zijn1 zal dit niet onwelkom zijn4 ,zij v9d5 hi] dan e5 leiddraad1 di5 zij t]/ond kunn5 volg51 t]wijl zij &]s1 zoolang zij niet g5oegzaam met d5 inh\d van het h&boek bek5d w>51 aanh\d5d zw>igh$5 z\d5 ontmoet51 die hun e5 teg5z9 9 het bij5kweek5 z\d5 do5 krijg54 ,om niet 9 noodelooze h]hal+5 te v]vall51 zal ik dikw]f v]wijz5 na> het vroeg] beh&elde1 hetge5 m5 dan desv]kiez5de zal kunn5 nalez54 ,da> wa> ik spreek van ond]w]p51 wa>aan vroeg] e5 afzond]lijk ho(d/uk gewijd is1 zal m5 go$ do5 dat e5s na te slaan1 al w>e het dat ik er niet na> v]wees4 ,novemb]4 ,ov] het algeme5 is het w$] 9 ,novemb] van di5 a>d1 dat m5 rek55 kan dat de w9t]toe/& d] bij5 9 die ma& beg9t4 ,zij trekk5 zi* me] en me] te zam51 en blijv5 9 volkom5 ru/1 zoodat m5 niet het m9/e g]uis hoort4 ,veeltijds kom5 er e*t] nog enkele dag51 wa>op de bij5 9 de middagur5 voorspel5 en zi* re9ig5 kunn54 ,zulk e5 voorspel is ze] nuttig1 da> zij het dan 9 het voorja>1 wanne] zij opgeslot5 zijn1 zooveel lang] 9 de won+ kunn5 ui?\d54 ,indi5 m5 op zulk e5 dag enkele /okk5 ziet voorspel51 t]wijl &]e er m$e dral51 dan is het go$ er ook deze toe op te wekk51 door teg5 de won+ te klopp51 d5 adem 9 het vlieggat te blaz51 ( hun wat v]dund51 laauww>m5 honig te gev54 ,hebb5 de bij5 nog laat gevall5 honigdauw 9 h>e won+5 g$rag51 dan is e5e late uitvlugt vooral w5s*elijk4 ,het is nu te laat om /okk51 welke te we9ig voorraad hebb51 nog met vloeib>5 honig te vor54 ,zij kunn5 hem niet me] v]zegel54 ,met v]zegeld5 en v]dikt5 honig ( met k&ij1 kan m5 h5 nu1 en des noods d5 geheel5 w9t] vor52 dit moet e*t] zoo ges*i$51 dat er ge5e onru/ 9 d5 /ok komt4 ,wie zijne bij5 's w9t]s b9n5 br5gt1 ov]haa/e zi* da>m$e niet4 ,het kan soms 9 het beg9 van deze ma& sneeuw5 en vriez51 t]wijl er lat] nog s*oone en w>me dag5 volg51 wa>op m5 ha> kan lat5 voorspel54 ,decemb]4 ,wie zijne bij5 nog niet voor d5 w9t] bezorgd heeft1 moet dit nu do54 ,de bij5 hebb5 to* nu aan uitvlieg5 ge5e behoefte me]1 en op de nuttelooze togt5 z\d5 er vele omkom54 ,moet5 de /okk5 op d5 zom]/& blijv5 /aan1 dan moet m5 h5 ook da> zooveel mogelijk voor k\de bes*]m51 door de tuss*5ruimt5 tuss*5 de won+51 welk] w&5 te dun zijn1 met hooi aan te vull52 v]d] moet de toegang voor vogels1 muiz51 w9d1 sneeuw en vooral voor de zonne/ral5 afgeslot5 word54 ,plaat/ m5 zijne bij5 9 e5 beslot5 v]trek1 dat niet e5s volkom5 vor/vrij behoeft te zijn1 dan voldoet m5 9 e5s aan de ho(dvoorwa>d51 aan e5e go$e ov]w9t]+ v]bond54 ,als m5 er e5 lokaal voor laat mak51 dan zal m5 de ko/5 da>van spo$ig gewonn5 hebb51 doordat er m9d] bij5 v]lor5 gaan en het honigv]bruik kle9] is4 ,weet m5 dat zijne bij5 e5 voldo5d5 voorraad hebb51 en dat zij teg5 de ongemakk5 van d5 w9t] bes*]md zijn1 dan kan m5 hem g]u/ afwa*t52 hetzij het w$] /r5g k\d ( ruw1 be/5dig ( v]&]lijk is1 de bij5 zull5 er ge5 h9d] van hebb54 ,janu>ij4 ,de /r5ge k\de1 die gewoonlijk 9 ,janu>ij invalt1 doet de bij5 9 e5 zwakk5 lev5/oe/& ov]gaan4 ,zij hebb5 ev5wel ge5 w9t]slaap1 zooals vele &]e insect51 die da>door ongevoelig voor k\de word54 ,zij moet5 e5e be/5dige w>mte1 van m9/5s #ee ,f4 kunn5 ond]h\d5 en behoev5 da>toe aanh\d5d vo$sel4 ,zoodra de zon w$] hoog] beg9t te /aan1 h]vatt5 zij ha> w]k en zett5 bro$ aan1 somtijds als het zoo vroeg ges*i$t1 tot s*ade van de bij5h\d]s2 want er wordt voorraad v]bruikt1 die lat] met me] voordeel kon word5 aangew5d4 ,hebb5 zij ?ans re$s bro$1 dan wordt de invall5de k\de des te geva>lijk]4 ,door het bro$ zijn zij aan e5e bepaalde plaats gebond52 zij v]lat5 het niet ga>ne1 en loop5 geva> van hong] om te kom51 als de honig1 die zi* bov5 het bro$ne/ bev9dt1 v]te]d is4 ,hoewel de algeme5e regel is1 om de bij5 nu zoo we9ig mogelijk te v]ontru/51 zoo kan het to* ze] noodzakelijk zijn1 wanne] m5 kan v]mo$5 dat zij re$s veel bro$ hebb5 aangezet1 om de leeg geword5 wa/afels teg5 h>e zitplaats1 door met honig gevulde te v]vang54 ,middelmatige /okk51 die e5 g5oegzam5 voorraad bov51 ( onmiddellijk naa/ hunne zitplaats hebb51 kom5 d5 w9t] gewoonlijk go$ door1 en ontwikkel5 zi* lat] ze] gun/ig4 ,ze] /]ke /okk5 kunn5 er wel e5s door lijd51 wanne] bij /r5ge w9t]s de voorraad1 9 de nabijheid van het bro$ne/1 v]bruikt is4 ,zij moet5 dan to* v]d] opklimm51 wa>bij gewoonlijk vele bij5 t]ugblijv5 en omkom54 ,indi5 m5 gebrek aan gevulde honigtafels heeft1 dan kan m51 ook 9 het midd5 van d5 w9t]1 het vo$sel bov5 9 de won+ gev51 door teg5 e5 d] zijw&5 7bij zam5ge/elde won+5 teg5 d5 tuss*5w&7 e5e reet te mak51 door welke de bij5 uit alle /rat51 9 de ruimte bov5 de /aafjes kom5 kunn54 ,teg5 deze reet legt m5 nu het vo$sel4 ,neemt m5 v]bot]d5 honig1 dan wikkelt m5 di5 9 e5 papi]1 maakt da>9 e5e op5+1 teg5ov] de reet1 en drukt het da> va/ teg5 aan4 ,het vo$sel moet go$ b$ekt en alle op5+5 digt ge/opt word51 om de k\de te w]54 ,om de g5oemde reet 9 tijd van nood te kunn5 mak51 legt m5 bij de inw9t]+1 op de /aafjes teg5 d5 w& e5 latje1 van e5 duim bre$1 en sluit v]d] alles met dekplankjes4 ,neemt m5 nu lat] dat latje weg1 dan is de reet gemaakt4 ,al vort m5 niet1 dan is zulk e5e reet to* go$1 want de bij5 kunn5 da>door van de e5e /raat 9 de &]e kom54 ,van bov5 moet alles zoo geslot5 word51 dat de reet alle5 e5 doorgang vormt1 zond] dat de bij5 bov5 de dekplankjes kunn5 kom54 ,febru>ij4 ,de dag5 word5 9 ,febru>ij re$s lang] en de zon krijgt me] kra*t4 ,9 d5 bij5/ok beg9t zi* nu e5e v]nieuwde w]kzaamheid te ontwikkel52 zelfs bij /r5ge k\de zett5 /]ke /okk5 nu bro$ aan4 ,m5 spore h5 da>toe e*t] niet aan1 door onnoodig vor5 ( door h5 aan het zonli*t bloot te /ell51 want de bro$aanzett+ is nog niet w5s*elijk 7zie bl4 #aej74 ,wil m5 de /okk5 go$ ov]w9t]51 dan h\dt m5 h5 zoo lang mogelijk 9 ru/1 en tra*t het broeij5 teg5 te gaan4 ,a*t m5 het noodig dat de bij5 e5e re9ig+s-uitvlugt h\d51 dan kan m5 ha>1 bij e5e w>me lu*t1 nu re$s lat5 vlieg51 al ligt de grond nog met sneeuw b$ekt1 zoo boom5 en /ruik5 da> ma> van bevrijd zijn4 ,bij /]k5 zonnes*ijn kunn5 de bij5 ook wel van de sneeuw opvlieg51 wanne] zij ma> met e5e va/e kor/ b$ekt is4 ,m5 kan1 zoo e5e uitvlugt hoog noodig is1 de sneeuw voor d5 /& ook met matt5 ( /roo b$ekk54 ,is de uitvlugt niet dr+5d noodzakelijk1 dan late m5 de bij5 niet uit4 ,hebb5 zij e5s gevlog51 dan will5 zij het me] do54 ,indi5 m5 e5 /ok e5e nieuwe /&plaats gev5 wil1 dan moet dit ges*i$5 voor dat hij gevlog5 heeft2 bij het e]/e voorspel zull5 de bij5 ook de nieuwe /&plaats le]5 k5n52 sle*ts we9ig5 zull5 v]vlieg54 ,zond] noodzakelijkheid moet m5 hem ev5wel niet v]plaats54 ,wil m5 /okk5 aankoop51 dan moet m5 toezi5 dat zij re$s gevlog5 hebb51 want g$ur5de het transport z\d5 de bij5 het vuil niet bij zi* kunn5 h\d51 ma> elk&] en het w]k bevuil51 en da>door d5 loop kunn5 krijg54 ,na zi* g]e9igd te hebb51 kunn5 zij ook lang] opgeslot5 blijv54 ,ma>t4 ,9 ,ma>t heeft m5 gewoonlijk e5ige s*oone1 w>me dag51 wa>op de /okk5 kunn5 voorspel5 en zi* re9ig51 wanne] dit 9 de vorige ma& nog niet ges*i$ is4 ,m5 moet er nu vooral op lett51 ( zi* ond] de /okk5 ge5e mo$]looze bev9d51 hetge5 m5 het gemakkelijk/ zi5 kan aan de onru/1 die de bij5 bij h>e e]/e uitvlugt toon5 7zie bl4 #ahg74 ,m5 kan d5 /ok ?ans ge5e bevru*te mo$]bij bezorg51 en moet hem dus met d5 nev5/ok v]e5ig5 7zie bl4 #aia74 ,t]wijl de bij5 h>e e]/e uitvlugt h\d51 zuiv]t m5 h>e won+ van de dood5 en de onre9h$51 die zi* op d5 bodem bev9d5 7zie bl4 #adh74 ,h\dt de w>mte nu e5ige dag5 aan1 dan beg9n5 zelfs zwakke /okk5 bro$ aan te zett52 m5 kan dit niet me] teg5gaan1 ma> moet het ook niet bevord]51 door met v]dund5 honig te vor54 ,m5 kan g]u/ als regel aannem51 om ook 9 ,ma>t zijne /okk5 nog met ru/ te lat54 ,april4 ,er zijn sommige /rek51 wa> de bij5 9 ,april re$s geleg5heid v9d51 om van vroeg bloeij5de boom5 en /ruik5 bloem5/(1 ja zelfs e5ig5 honig 9 te zamel54 ,vooral da>1 wa> de wilg5boom1 de wat]wilg1 de kruisbes1 enz4 gekweekt word51 is dit het geval4 ,bij gun/ig w$] moet m5 nu de bes*immelde punt5 van d5 wasb\w wegnem54 ,m5 doe dit e*t] niet te vroeg1 en late het zuiv]e w]k zooveel mogelijk /aan 7zie bl4 #bab74 ,moet m5 l$ige tafels hebb5 voor &]e won+51 dan is m5 tot e5e groot]e inkort+ van d5 b\w g5oodzaakt1 ma> legt dan e5e l$ige wa/afel teg5 het v]korte w]k1 opdat het bro$ bes*ut zij voor de indr+5de1 k\de lu*t4 ,voor het bro$ is nu veel honig noodig2 m5 moet dus zijne /okk51 vooral bij invall5d k\d en nat w$]1 go$ gadeslaan1 ( zij ook vo$sel behoev54 ,ontdekt m5 nu uitgeworp5 bro$1 dan moet m5 zi* haa/5 met vo$sel te gev54 ,het kon ev5wel ook e5 gevolg van gebrek aan wat] zijn4 ,m5 doet da>om wel1 zoo m5 bij k\d1 reg5a*tig w$]1 en ook bij felle droogte1 e5 we9ig wat] 9 e5e l$ige wa/afel giet1 en deze ond] 9 de won+ plaat/4 ,de zwakke /okk5 moet m5 v]/]k51 door er van tijd tot tijd e5e tafel met bro$1 dat op het uitloop5 /aat1 9 te hang53 m5 ontneemt die aan /]ke /okk54 ,heeft m5 twee bij5/&51 dan doet m5 nog bet] met d5 zwakk5 /okk5 van d5 e55 /& bij5 uit de /]ke /okk5 van d5 &]5 /& toe te voeg54 ,de bij5 moet5 dan met muskuswat] bespr5keld word54 ,m5 neemt er de bij5 voor1 die op de deur en de voor/e wa/afels zitt51 s*udt ha> ( /rijkt ha> met e5e ver 9 e5 transportka/je1 ( 9 e5 l$ig5 korf1 di5 m5 met e5 kle$ dekt1 en br5gt ha> aldus na> d5 &]5 /&4 ,om van e5e go$e opname d] vreemde bij5 v]zek]d te zijn1 geeft m5 d5 /ok v]dund5 honig4 ,wanne] m5 e5 /ok aldus v]/]kt1 moet m5 zi* vooraf wel v]zek]d hebb51 dat hij e5e gezonde1 vru*tb>e kon+9 bezit4 ,mei4 ,de ma& ,mei z\ m5 de vreugdema& van de bij5kweek]s kunn5 noem54 ,alle zorg voor het ond]h\d is nu gewoonlijk gewek51 de vlijt d] /okk5 wordt aanh\d5d groot]1 en hunne bevolk+ neemt dagelijks toe4 ,9 /rek51 met vroege weide1 kan m5 9 het laat/ van deze ma& de /okk5 re$s op d5 hoog/5 trap van ontwikkel+ zi54 ,ongelukkig be/aan er ook /rek51 wa> met het e9de van d5 boombloei1 alle dragt oph\dt1 tot dat de dragt op de boekweit beg9t1 zoodat m5 zijne bij5 nu nog moet vor54 ,9 deze /rek5 valt nu nog aan ge5 zw]m5 te d5k54 ,door dat er 9 zoo lang5 tijd ge5e dragt is1 welk gemis door vor5 niet natuurlijk wordt aangevuld1 word5 de bij5 mo$eloos1 en moet5 door v]nieuwde dragt tot het zw]m5 opgewekt word54 ,m5 doet dan bet] de zw]m5 kun/matig af te drijv51 en het vo$] aan de aflegg]s te be/$54 ,zoodra m5 hommelbro$ 9 de /okk5 ziet1 en de bij5 na*t en dag voorligg51 kan m5 er m$e beg9n54 ,m5 weet dan dat er rijkdom aan volk be/aat1 en dat er hommels zijn zull51 om de kon+9n5 te bevru*t54 ,heeft m5 /okk51 die veel hommelbro$ hebb5 aangezet1 dan is het go$ h5 zoo vroeg mogelijk af te drijv54 ,m5 krijgt er b9n5 e5ige dag5 jonge mo$]bij5 ( mo$]wieg5 door1 die voor &]e aflegg]s kunn5 di551 en het aanzett5 van hommelbro$ heeft e5 e9de4 ,oude mo$]bij5 hebb5 alle5 9 het voorja> wa>de1 omdat zij vroeg duiz5de w]kbij5 kunn5 v]wekk54 ,de jonge mo$]bij5 moet5 zoo vroeg mogelijk aangekweekt word51 want kunn5 zij nog e5e dragt van twee ma&5 bijwon51 dan kunn5 zij d5 /ok nog volkrijk do5 word51 en voor e5 volg5d ja> heeft deze dan veel me] wa>de1 dan e5 /ok met e5e oude mo$]bij1 welk] vru*tba>heid re$s beg9t af te nem54 ,m5 moet go$ oplett5 ( de jonge kon+9n5 van de bevru*t+s-uitvlugt t]ugke]54 ,bem]kt m51 door de onru/ van d5 /ok1 dat zij v]lor5 is gegaan1 dan moet m5 hem met e5e mo$]bij ( e5e mo$]wieg te hulp kom54 ,wil m5 e5 aflegg]1 met e5e jonge mo$]bij1 bij5 t] v]/]k+ gev51 dan moet dit ze] voorzigtig ges*i$51 want nam m5 die bij5 uit e5 /ok met e5e bevru*te mo$]bij1 dan z\d5 zij de onbevru*te dadelijk af/ek54 ,m5 v]/]ke da>om bij voorkeur met bro$tafels4 ,het w$] is nu gewoonlijk re$s zoo w>m1 dat het bro$ ook zal uitkom51 wanne] het niet geheel bezet kan word54 ,het v]/]k5 behoeft ook niet 9 e5s te ges*i$52 m5 kan het geleidelijk do51 door van tijd tot tijd e5e tafel met bro$ 9 te hang54 ,junij4 ,hoewel er 9 gun/ige /rek5 re$s vroeg] zw]m5 afvlieg51 en aflegg]s gemaakt kunn5 word51 zoo kom5 to* de mee/e zw]m5 9 de ma& ,junij1 die m5 da>om de zw]mma& noemt4 ,9 /rek51 met e5e late ho(dweide1 kom5 to* op het laat/ ook e5ige zw]m51 zoodat hetge5 ov] het mak5 van aflegg]s 9 de vorige ma& gezegd w]d1 nu ruime toepass+ v9dt4 ,9 het beg9 van deze ma& lev]5 zulke /rek5 de dragt op de witte klav]1 de koornbloem en het mo/]dzaad1 en teg5 het e9de ontsluit de l9deboom zijne honigrijke bloemkelk51 t]wijl zi* dan ook re$s enkele vroege boekweitbloem5 op554 ,da> wa> de zaadbloem voorkomt1 lev]t zij 9 het beg9 van deze ma& nog e5e go$e dragt1 en ook de doorn/ruik en de pa>d5boon5 beg9n5 er te bloeij54 ,met het uitbloeij5 d] l9deboom5 heeft da> nu e*t] ook bijna alle dragt opgeh\d53 alle5 de witte klav] kan1 als het w$] niet te droog is1 nog e5ig vo$sel gev51 en bij ze] gun/ig w$] kan er zelfs nog e5ig5 voorraad op v]zameld word54 ,deze en de volg5de ma& gev5 d5 bij5h\d] de mee/e bezigh$54 ,van 's morg5s neg5 tot 's namiddags drie ure1 en soms nog lat]1 moet hij zijne /okk5 bewak51 opdat er ge5e zw]m5 ongem]kt afvlieg5 en dus v]lor5 gaan4 ,de l$ige won+5 moet hij 9 g]e$heid br5g51 om er de zw]m5 9 te plaats51 en de g]e$s*app51 om h5 op te vang51 moet5 voor de h& ligg54 ,op e5 groot5 /& kan de drukte met gun/ige dag5 ze] groot zijn2 want t]wijl m5 zi* met d5 e55 zw]m bezigh\dt1 vlieg5 er soms w$] &]e af4 ,wil m5 de vrijwillige zw]m5 niet afwa*t51 dan maakt m5 aflegg]s4 ,vooral is het go$ die /okk5 wat spo$ig af te drijv51 wa>van de b\w ( de mo$]bij te oud is4 ,is dan na drie wek5 al het bro$ uitgeloop51 dan kan m5 d5 oud5 b\w geheel ( g$eeltelijk wegnem5 en door d5 /ok zelv5 do5 v]nieuw51 hetge5 hij ev5 go$ doet als e5 zw]m1 di5 m5 9 e5e l$ige won+ plaat/4 ,beg9t er nu bij ruime dragt gebrek aan ruimte te kom51 dan op5t m5 de honigkam]4 ,hi]door wordt de ijv] d] bij5 aanzi5lijk v]me]d]d2 kan m5 er sle*ts /ukk5 van wa/afels 9 hang51 zij word5 met spo$ volb\wd en met honig gevuld4 ,lat] 9 d5 zom] hebb5 de bij5 m9d] lu/ om te b\w51 en bepal5 zi* me] uitsluit5d tot de inzamel+4 ,het is nu het moeijelijk/ om de wa/afels voor de wasmot te bew>5 7zie bl4 #bjh72 het be/ ges*i$t dit door de bij5 zelve1 wa>om m5 ha> hangt 9 het l$ig g$eelte d] won+51 die met zw]m5 bezet zijn4 ,de spoorbij51 die vooral l$ige won+51 en bij voorkeur die1 wa>9 e5ig w]k hangt1 bezoek51 zull5 dit niet alle5 voor wasmot beveilig51 ma> zoo noodig het ook da>van zuiv]54 ,het is da>om go$ de tafels1 die m5 9 voorraad heeft1 te b]g5 9 won+51 die door spoorbij5 bezo*t word54 ,soms zull5 de afvlieg5de zw]m5 hun intrek dadelijk 9 zulk e5e won+ nem51 wa>toe m5 h5 kan lokk51 door ha> van tijd tot tijd met melisse te wrijv54--,hoe lat] 9 het ja> m5 e5 zw]m opzet1 hoe volkrijk] hij zijn moet om zijn voorraad op te hal54 ,bij late zw]m5 is het vooral van belang1 dat m5 hun e5 b\w kan toevoeg51 die zoo voll$ig mogelijk is1 da> zij d5 tijd niet me] hebb5 om di5 zam5 te /ell5 en e5 b\w1 wa>9 nog ma> e5s bro$ is gewee/1 ook voor d5 w9t] te k\d is4 ,indi5 m5 gebrek aan wa/afels _h1 dan kon m5 zi* die v]s*aff51 door d5 b\w van d5 mo$]/ok1 drie wek5 nadat de oude mo$]bij is afgevlog51 dus voor dat de jonge met de eij]lage is begonn51 #bb te besnijd5 ( geheel uit te snijd54 ,de b\w wordt dan nog gemakkelijk v]nieuwd1 en het oude 0 kan d5 lat5 zw]m5 go$e di5/5 bewijz54 ,ik spreek hi] natuurlijk van /rookorv51 want uit ,dzi]zon's won+5 neemt m5 de geheele tafel met het /aafje weg4 ,indi5 m5 g5oodzaakt is ook de geheel zw>t geword5 tafels te gebruik51 dan moet m5 die niet 9 het bro$ne/1 ma> op zijde hang51 wa> zij gemakkelijk door &]e v]vang5 kunn5 woord54 ,bevatt5 de uitgesn$5 tafels veel honig en bloem5/(1 dan moet m5 die e5 na*t 9 e5 /]k5 /ok legg52 de bij5 mak5 ha> dan op de sn$e droog en l$ig2 is zij dat niet1 dan kan zij niet aan het /aafje gehe*t word54 ,is de weide niet ov]vlo$ig1 en het w$] ongun/ig1 dan moet m5 de zw]m5 /]k vor54 ,het 0 b\w5 gaat bij e5 zw]m 9 het beg9 het snel/2 na>mate er me] bij5 v]lor5 gaan en de b\w me] uitgebreid wordt1 v]traagt het1 en wordt e9delijk geheel ge/aakt4 ,nu loop5 er voore]/ ge5e bij5 uit1 en da> het b\w5 niet h]vat kan word51 voordat er e5e m5igte bij5 gebor5 zijn1 hetge5 bij late zw]m5 mee/ altijd e]/ heeft plaats gehad1 wanne] de weide geindigd ( t5 m9/e s*raal geword5 is1 zoo is het van veel belang de zw]m5 vroeg met bro$tafels en vo$sel te ond]/eun52 het vo$sel moet v]dund zijn1 om h5 tot b\w5 aan te spor54--,m5 moet aan late zw]m5 sle*ts e5 kle95 b\w gev51 da> het bet] is dat e5 zw]m enkele volb\wde tafels heeft1 dan e5e m5igte g$eelt5 van tafels4 ,9 het e]/e geval kan m5 9 d5 h]f/ d5 b\w gemakkelijk w>m mak51 door hem tafels toe te voeg51 t]wijl e5 korte b\w altijd k\d blijft4 ,julij4 ,9 de mee/e /rek5 van ons l& besli/ de ma& ,julij ( het ja> voor d5 bij5h\d] gun/ig1 middelmatig ( sle*t zijn zal4 ,zij is de oog/ma&4 ,de ho(ddragt op de boekweit beg9t nu en duurt tot 9 het beg9 van ,augu/us4 ,wat voor ,junij gezegd is omtr5t de zw]m51 is ook nu geheel toepasselijk4 ,op de honigrijke boekweit kunn5 zij ze] zwa> word51 wanne] het w$] gun/ig is4 ,de e]/e zw]m5 gev5 dan soms maagdezw]m5 7zie bl4 #fi74 ,de /okk5 moet5 nu uit zi* zelv5 de bro$aanzett+ bep]k51 en zi* me] bepaald op de honig9zamel+ toelegg54 ,zij do5 dit e*t] veeltijds niet1 vooral als er1 bij vo*tig1 w>m w$]1 van tijd tot tijd w>me reg5 valt2 zij breid5 dan het bro$ne/ nog me] uit en zett5 hommelbro$ aan4 ,slaat het w$] om1 dan blijv5 de tafels1 die met bro$ bezet gewee/ zijn1 l$ig en de /ok gaat d5 w9t] honig>m te gemoet4 ,dit moet de bij5kweek] tra*t5 te voorkom51 en zijne w]kzaamh$5 moet5 zi* na> de wersge/eldheid wijzig54 ,is het w$] droog1 zoodat de bij5 veel kunn5 inzamel51 dan moet hij zorg5 dat er ruimte is1 om te b\w5 en honig op te legg54 ,hij op5t de honigkam]1 neemt de gevulde tafels weg en hangt er l$ige voor 9 de plaats3 bij aanh\d5de dragt kan dit soms bij h]hal+ ges*i$54 ,de vlijt d] bij5 wordt hi]door lev5dig geh\d51 t]wijl zij m]kelijk v]flaauwt1 als zij 9 het bezit van e5 ruim5 voorraad zijn4 ,wordt er veel +ezameld1 dan wordt de bro$aanzett+ van zelve bep]kt1 da> de l$ig kom5de cell5 t]/ond met honig bezet word54 ,bij e5e w>me1 vo*tige lu*t en m9d] ruime dragt1 kan da>5teg5 de bro$aanzett+ ov]matig /]k zijn2 m5 moet het bro$ne/ dan bep]k5 tot vi] ( vijf tafels1 da>teg5 dan gevulde honigtafels hang5 en teg5 deze het v]kle9plankje zett5 7zie bl4 #hi en #ib74 ,de gat5 da>9 word5 sle*ts zoov] geop5d1 dat er e5e w]kbij door kan4 ,bij /a&e won+51 die met zw]m5 bezet zijn1 kan m5 ond] het w]k e5 plat ligg5d plankje s*uiv51 opdat de tafels niet te laag afgeb\wd z\d5 word52 want het is bet] dat de zw]m5 e5e kle9e ruimte volb\w5 en zooveel mogelijk met honig vull51 dan dat zij lange tafels b\w51 die teg5 d5 h]f/ l$ig zijn1 da> de honig voor d5 wasb\w en het bro$ gebruikt is4 ,wil m5 het bro$aanzett5 geheel teg5gaan1 dan zet m5 de kon+9 9 e5 mo$]huisje4 ,is zij re$s oud1 dan kan m5 ha> wegnem51 9 welk geval de /ok e5e jonge zal aankweek54 ,het is nu de tijd om 9 alle /okk51 met oude mo$]bij51 voor de aankweek+ van jonge te zorg51 wanne] m5 er t5 m9/e ge5e 9 voorraad heeft1 om die 9 d5 h]f/ 9 de /okk5 te plaats52 want teg5 het e9de van deze ma& beg9t de hommelslagt re$s4 ,op e5 bezett5 /&1 kunn5 ligt enkele /okk5 zijn1 welke1 nadat zij e5 zw]m gegev5 hebb51 hunne jonge kon+9 v]lor5 hebb51 ( wa>9 zij onbevru*t is t]uggeke]d ( e5ig gebrek heeft4 ,kan m5 d5 b\w niet uitnem51 dan moet m5 er da>om1 zes wek5 nadat de oude mo$]bij met d5 zw]m is afgegaan1 op lett5 ( er jonge bij5 voorspel51 en ( de /okk5 de hommels uitdrijv54 ,/okk51 wa>9 de jonge mo$]bij bevru*t is1 do5 dit vroeg] dan die1 welke e5e oude kon+9 hebb54 ,d5 mo$]looz5 /okk5 geeft m5 zoo spo$ig mogelijk e5e bevru*te mo$]bij1 en doet dit ook met die1 wa>9 de kon+9 e5ig gebrek heeft1 na er deze uit gevang5 te hebb54 ,heeft m5 jonge1 zwakke zw]m51 welke m5 to* ga>ne z\ ov]w9t]51 dan moet5 zij da> ?ans toe voorb]eid word51 door hun bro$- en honigtafels uit &]e /okk5 toe te voeg54 ,dit mag niet te lang uitge/eld word51 omdat het ges*i$5 moet1 t]wijl er nog e5ige dragt is4 ,de bij5 kunn5 dan het bijgegev5 w]k met hetge5 zij re$s bezat5 9 gelijkheid br5g51 de tuss*5ruimt5 aanvull51 d5 honigvoorraad bov5 het bro$ne/ br5g5 en alles behoorlijk beve/ig54 ,m5 mag de bro$- en honigtafels niet aan &]e /okk5 ontnem51 wanne] zij er niet bepaald ov]vlo$ van hebb54 ,9 plaats van die te v]zwakk51 is het dan bet] de zwakke zw]m5 lat] te v]e5ig54 ,augu/us4 ,9 de mee/e /rek5 van ons l& e9digt de weide 9 ,augu/us4 ,van de we9ige bloem51 welke de natuur nog aanbi$t1 hal5 de bij51 bij gun/ig w$]1 miss*i5 zooveel1 als zij voor ha> dagelijks* ond]h\d behoev51 en v]zamel5 ook nog e5ig bloem5/(2 veeltijds moet5 zij e*t] d5 voorraad re$s aansprek54 ,wa> de boekweit nog bloeit1 kan bij gun/ig w$] nog veel word5 opgelegd4 ,deze late boekweit v9dt m5 e*t] alle5 op de ve5grond5 9 ,vriesl&4 ,ma> m5 v9dt 9 vele /rek5 van ons l& heide1 en deze bloeit van half ,augu/us tot half ,septemb]4 ,ov] het 9 de heide br5g5 van de bij5 leze m5 bl4 #bbh en #bcb4 ,is de hommelslagt 9 de vorige ma& nog niet begonn51 dan gebeurt dit zek] nu1 en &]s gaan de bij5 er m$e voort4 ,m5 moet hi] wel op lett54 ,/okk51 die 9 het midd5 van deze ma& de hommels nog niet v]drijv51 kunn5 van mo$]loo%eid v]da*t word51 en die1 wa>9 er op het laat/ d] ma& nog veel gezi5 word51 zijn zek] mo$]loos4 ,m5 moet hun e5e bevru*te mo$]bij gev51 ( h5 met &]e /okk5 v]e5ig54 ,bij het e9dig5 d] weide zijn de bij5 ze] tot roov5 g5eigd1 en m5 moet er dan inzond]heid op lett51 ha> da>toe ge5e aanleid+ te gev5 7zie bl4 #agi74 ,het ontnem5 van ov]tollige honigtafels1 en het vor5 van /okk51 doe m5 alle5 9 de avonds*em]+1 bij koel w$]1 en 9 het algeme5 v]mijde m5 alles1 wa>door honigreuk op d5 /& v]spreid kan word54 ,hoe m9d] dragt er is en hoe me] /okk5 er bij elk&] /aan1 des te waakzam] moet m5 zijn4 ,septemb]4 ,is de heide uitgebloeid1 dan is de dragt geindigd1 t5zij er nog e5ige honigdauw viel4 ,alle togt51 die de bij5 nu do51 zijn nadeelig2 er kom5 me] bij5 om1 dan er word5 aangekweekt1 en de we9ige honig1 di5 zij nog inzamel51 blijft ong$ekt en kan ha> 9 d5 w9t] d5 loop do5 krijg54 ,teg5 het e9de van deze ma&1 is gewoonlijk bijna al het bro$ uitgeloop52 met de bij5 en het bro$ uit die /okk51 welke m5 niet wil ov]w9t]51 kan m5 dan de &]e v]/]k54 ,d5 honig en het 0 kan m5 uitbrek5 ( voor e5 volg5d ja> bew>54 ,om te ov]w9t]51 neemt m5 ge5e /okk51 die zwak ( van te we9ig voorraad voorzi5 zijn4 ,de zoodanig5 v]e5ige m5 liev]1 want n go$e /ok is bet]1 dan drie zwakke4 ,om de ov]w9t]+ wa>d te zijn1 moet e5 /ok t5 m9/e #aj ,n$4 pond b$ekt5 honig bezitt51 en e5 b\w hebb51 die twee d]d5 van de won+ vult1 t]wijl het volk t5 m9/e vi] ( vijf tafels moet bezett54 ,hoe sle*t] het ja> gewee/ is1 hoe /]k] m5 moet v]e5ig51 opdat de ov]geh\d5e g5oegzam5 voorraad z\d5 bezitt54 ,de /okk51 die 9 het midd5 van ,septemb] nog hommels duld51 zijn zek] mo$]loos4 ,octob]4 ,zoo m5 de zwakke /okk51 die m5 niet zoo als zij zijn 9 d5 w9t] kan br5g51 nog niet v]e5igd heeft1 dan moet dit nu ges*i$54 ,het bro$ is nu zek] uitgeloop51 en weg5s het koele w$] heeft m5 nu m9d] nood van roov51 t]wijl ook de wasmot het l$ige w]k m9d] zal aanta/54 ,alle5 op het w>m/ van d5 dag spel5 de /okk5 voor1 en ev5 als 9 het voorja> is veel uitvlieg5 s*adelijk4 ,m5 moet h5 ook niet v]ontru/51 door h5 aanh\d5d te vor54 ,kan m5 hun het ontbrek5de niet 9 e5s 9 v]zegelde honigtafels gev51 dan geve m5 het vo$sel to* 9 groote gift51 en teg5 d5 avond1 als de vlugt heeft opgeh\d54 ,is de zom] zoo teg5gevall51 dat m5 de /okk5 veel moet vor51 dan is het go$ hun m9/5s voor e5 g$eelte k&ij te gev54 ,door 9 d5 h]f/ veel dun vo$sel te gev51 maakt m5 de ov]w9t]+ duur en onzek]2 de bij5 zitt5 er te k\d door1 en kunn5 er ligt d5 loop door krijg54--,hoe m5 het vo$sel aan de bij5 geeft1 is vroeg] opgegev5 7zie bl4 #aei e4 v474 ,hoewel m5 nu1 door vo$sel toe te reik51 9 /aat is om de /okk5 door d5 w9t] te br5g51 zoo is het aan te rad5 dit alle5 dan te do51 wanne] m51 t5 gevolge van e5 ongun/ig5 zom]1 ge5e go$e ov]/&]s heeft1 want het is ko/ba>1 w]kzaam en onzek]4 ,9 het voorja> kan m5 lang met het vor5 moet5 aanh\d51 en 9 de mee/e gevall5 heeft m5 veel la/ van zulke /okk54 ,nu de bij5 het vlieggat niet g]egeld me] bezett51 tra*t5 de wesp5 wel e5s 9 de won+ te dr+54 ,soms v9d5 vele bij5 d5 dood1 wanne] zij de indr+]s will5 v]drijv51 omdat deze het 9 /]kte van ha> w9n54 ,m5 moet de wesp5 zi5 te vang5 door fless*51 die half met honig- ( suik]wat] gevuld zijn1 op d5 /& te plaats51 en h>e ne/5 zooveel mogelijk v]woe/54 ,de muiz5 wag5 zi* nu ook al wel e5s 9 de won+54 ,m5 moet da>om de vlieggat5 v]kle951 ( er spijk]s 9 /ek51 om ha> het indr+5 te belett54 ,bij het v]kle95 d] vlieggat5 zorge m5 er e*t] voor1 dat de doorgang voor de bij5 vrij blijft4 ,,e9de4 ,,aanteek5+5 #a ,m5 kan het aantal bij51 9 e5 zw]m v]e5igd1 begroot51 door e]/ de l$ige won+ te weg5 en deze met d5 zw]m1 nadat hij er 9 tot ru/ gekom5 is1 nogmaals te weg51 wa>door m51 het gewigt d] bij5 k5n5de1 ook ha> aantal t5 naa/5bij kan bepal51 da> #ajj bij5 gewoonlijk #a ,n$4 lood weg54 ,regt/reeks kan m5 ha> tell51 dat e*t] ze] omslagtig is1 door ha> te b$welm51 wa>ov] lat] gesprok5 zal word54 #b ,sommige bij5 9 ,itali en wel die uit de om/rek5 van ,g5ua1 want zij zijn er niet algeme51 zijn van de gewone bij5 niet ond]s*eid5 dan door de kleur4 ,beide soort5 v]e5ig5 zi* vre$zaam tot e5 gezels*ap1 nem5 w$]ke]ig 0-1 honig- en bro$tafels1 ook bro$cell5 en zelfs mo$]bij5 aan1 do* blijv51 g$ur5de ha> geheele lev51 naauwkeurig van elk&] ond]s*eid52 want de beide e]/e r+5 van het a*t]lijf1 welke bij onze gewone bij51 ev5 als de ov]ige1 e5e zw>tbru9e kleur hebb51 zijn bij de ,italiaans*e bij5 roodgeel ( oranje en1 teg5 de zon gezi51 bijna doors*ijn5d4 ,zij mog5 met d5 tijd h>e h>5 v]liez51 deze kleur blijft /& h\d51 ja s*ijnt er nog duidelijk] door te word54 ,dit v]s*il 9 kleur doet de mogelijkheid ont/aan om v]s*ill5de wa>nem+5 te do54 #c ,m5 moet deze kon+9 dan elk voorja>1 wanne] de /ok da>toe 9 /aat ( zoog5aamd zw]mg]egt is1 met d5 zw]m kun/matig afdrijv5 en ha> 9 e5e won+1 die re$s met w]k voorzi5 is1 als voorzw]m plaats54 ,deze kun/zw]m moet dan telk5s1 m9/5s e5 half uur van d5 oud5 /ok geplaat/ word51 da> &]s de mee/e bij5 w$] na> h>e oude bek5de plaats z\d5 t]ugvlieg51--( m5 moet hem op de plaats van d5 mo$]/ok /ell54 #d ,wanne] ik l5gtemaat opgeef1 b$oel ik de ,rhijnl&s*e1 wa>bij1 zooals m5 weet1 de voet 9 #ab duim5 en de duim 9 #ab lijn5 v]deeld wordt4 ,ik heb aan deze maat de voorkeur gegev51 omdat de bij5h\d] /e$s het hulpmiddel bij de h& heeft1 om zi* die maat te v]s*aff52 want #e w]kbij5cell5 ( #d hommelcell5 zijn jui/ e5 ,rhijnl&s*5 duim lang4 #e ,biblia ,naturae1 ,sive ,hi/oria ,insectorum1 ,ao4 #agcg 9 fol4 uitgegev51 met e5e ,n$]d4 v]tal+4--,swamm]dam 0 re$s 9 #afhj ov]l$52 deze uitgave w]d door ,bo]have bezorgd4 #f ,hi/oire naturelle des insectes1 #f v4 ,p>is #agcd-agdb4 #g ,zie hi]ov] bladz4 #aa4 #h ,zie hi]van e5 sprek5d voorbeeld op bladz4 #ae4 #i ,het is altijd go$ e5ige l$ige /rookorv5 bes*ikba> te hebb51 da> deze zi* voor de hi] opgegev5 en v]s*eid5e &]e h&elwijz5 bet] lat5 gebruik5 dan de nieuwe won+54 #aj ,het muskuswat] b]eidt m5 door twee gre9 muskus op te loss5 9 e5 maatje br&ewijn en hi]van e5 eetlepel te v]m5g5 met e5 fles* reg5wat]4 #aa ,hi] te l&e gebruikt m5 de gewone /rookorv5 met sle*ts ne toegankelijke plaats1 namelijk de ond]zijde1 zoodat m5 sle*ts ond] 9 dezelve iets kan v]rigt51 wa>voor m5 dan nog g5oodzaakt is die om te ke]54 ,bij het vor5 is dit la/ig en veelal ondoelmatig4 ,vroeg] gebruikte ik h5 ook zoo1 ma> s$]t ik met de ,duits*e bij5cultuur bek5d b5 geword51 maak ik bov5 9 d5 kop van d5 korf e5 rond gat1 van drie duim middellijn4 ,wanne] ik ov] het vor5 spreek1 zal m5 zi5 hoeveel nut en gemak m5 van deze twe$e op5+ kan hebb54 #ab ,dat m5 de bij51 bij het betrekk5 van e5e nieuwe won+1 wa/afels ( g$eelt5 da>van toevoeg5 kan1 is voorzek] e5 d] belangrijk/e voordeel5 van ,dzi]zon's won+54 ,al kan m5 ma> e5 ze] kle95 b\w voor ha> 9 g]e$heid br5g51 zoo is da>door e5 zw]m1 di5 m5 hem toevoegt1 to* e5 &]51 di5 m5 9 e5 l$ig5 korf plaat/1 v]re vooruit4 ,9 di5 korf kunn5 de bij5 d5 m$egevo]d5 honig niet aflegg51 en de kon+9 moet de eij]5 lat5 vall54 ,de bij5 begev5 zi* na> d5 top van d5 korf en hang5 zi* da> 9 e5 digt5 tros aan2 vel] arbeid blijft nutteloos1 omdat zij ge5e plaats kunn5 v9d5 om te b\w52 zij moet5 dan de uitgezweete wasblaadjes lat5 vall53 d5 volg5d5 dag v9dt m5 de ond]plank da>m$e b$ekt4 ,ha> w]k dan bezi5de1 ontdekt m5 sle*ts e5 ( twee kle9e /ukjes wa/afel4 ,e5 zw]m1 die 9 e5e ,dzi]zon's*e won+ met e5 begonn5 b\w is geplaat/1 zal 9 di5 zelfd5 tijd d5 b\w re$s op v]s*eid5e plaats5 v]groot1 honig en bloem5/( +$rag5 en ook bro$ aangezet hebb54 ,wa>toe ,dzi]zon's won+5 ons al 9 /aat /ell51 kan het volg5de nog le]53 ,ik liet e5s e5 korf vall51 wa>door de geheele b\w 9 elk&] /ortte4 ,aan h]/el 0 niet te d5k51 da> het 9 d5 nazom] 04 ,ik _h e*t] geleg5heid dadelijk e5e ,dzi]zon's*e won+ met wa/afels vol te hang51 wa>van er re$s e5ige1 met honig w>5 gevuld4 ,de bij5 v]zamelde ik zooveel mogelijk en _h het geluk de kon+9 onbes*adigd te v9d54 ,na ha> 9 de won+ geplaat/ te hebb51 liet ik er de bij5 inloop51 en spo$ig trokk5 zij zi* tuss*5 de tafels te zam54 ,de /ok kwam ev5 go$ door d5 w9t]1 als ( er niets m$e voorgevall5 04 #ac ,van de kon+9 sprek5de zegt m5 veelal1 9 plaats van mo$]bij1 kortaf mo$]4 ,dat deze uitdrukk+ onjui/ is1 vooral wanne] m5 van e5e mo$]bij spreekt1 die nog ge5 mo$] zijn kan1 zal ge5 betoog behoev54 ,ik heb da>om getra*t ha> nimm] te bezig54 ,mogt zij e5e enkele maal gevond5 word51 dan v]zoek ik dat te v]s*oon54 ,het woord mo$]huisje1 dat ook onnaauwkeurig is1 me5de ik e*t] te moet5 beh\d54 ,kon+9nehuisje wordt nooit gezegd1 en dit woord is niet ze] welluid5d4 ,aan mo$]bijhuisje zal wel niem& de voorkeur gev54 #ad ,9 de familie d] honigdrag]s1 wa>toe de honigbij5 behoor51 draagt e5 gesla*t d5 naam van hommels4 ,m5 moet deze niet v]w>r5 met de mannetjes d] honigbij51 die ook hommels heet5 en die 9 ,noord-,brab& me]els en 9 ,geld]l& d>r5 g5oemd word54 #ae ,dit /roo moet oud en re$s gebruikt zijn1 opdat de muiz5 er niet 9 zoek5 na> t]uggeblev5 graankorrels1 hetge5 de bij5 z\ v]ontru/54 #af ,m5 moet altijd bru9e k&ij nem54 ,de witte en de gele zijn te h>d en te moeijelijk oplosba>4 #ag ,frans ,hub] toonde aan dat ook jong] bro$ da>toe de ges*ik!id bezit4 ,dzi]zon bewees dat het er voor di55 kan1 zoolang het nog onb$ekt is1 en ge5 &] vo$sel dan de vo$]pap heeft g5ot52 7de bij5 vor5 de mad5 d] w]kbij5 en d] hommels1 kort voor de sluit+ d] cel1 ook met honig en bloem5/(74 ,leuck>t v]kla>de het v]s*ijnsel door te wijz5 op d5 invlo$1 di5 e5e ruim]e en kra*tig]e vo$+ op de ontwikkel+ d] gesla*tsdeel5 uitoef5t2 7zie ,bi55zeitung1 #ahee1 ,no4 #ag en #ah74 #ah ,op bl4 #abj is e5 ka/je bes*rev51 wa>9 m5 e5 zw]m drijv5 kan2 hi] v9dt m5 hoe met e5 los plankje de zw]m uit de won+ g5om5 kan word54 ,m5 kan na> v]kiez+ het e5 ( het &] gebruik54 #ai ,indi5 m5 ge5 nazw]m w5s*t te krijg51 dan moet m5 d5 b\w1 na het afdrijv5 van d5 zw]m1 uitnem51 en zoo er mo$]wieg5 aangelegd zijn1 deze tot op ne na v]wijd]54 ,zijn zij nog niet aanwezig1 dan moet m5 na #aj dag5 d5 b\w w$] uitnem51 en dan de intuss*5 aangezette hulpcell5 tot op ne na wegnem54 #bj ,wanne] de boekweitbloem bij e5e betrokk5 lu*t /]k honigt1 ziet m5 soms de bij5 bij duiz5d5 als v]lamd n$]vall54 ,de k\de is hi]van de oorzaak niet1 want het gebeurt soms t]wijl de !rmomet] nog #fe ,f4 aanwij/1 en als de bij5 &]e bloem5 bevlieg51 dan neemt m5 dit v]s*ijnsel nooit wa>4 ,de n$]gevall5 bij5 kunn5 zi* niet opheff54 ,zij v]zamel5 zi* op d5 grond tot hoopjes1 en kom5 w$] bij wanne] de zon1 d5 zelfd5 ( d5 volg5d5 dag doorbreekt en ha> v]w>mt4 ,v]loopt er me] tijd1 voordat zij door de zon bes*55 word51 dan kom5 all5 om4 ,door ha> te v]zamel5 en te v]w>m51 kan m5 er vel5 beh\d51 do* doordat zij zoo v]spreid ligg5 is het moeijelijk ha> te v9d54 ,niet alle j>5 v]toont zi* het bov5g5oemde v]s*ijnsel4 ,ik heb het tweemaal gezi54 #ba ,de tijd1 die tot de gi/+ v]eis*t wordt1 is afhankelijk van de temp]atuur en van de grootte van het vat4 ,m5 maakt de m$e ev5wel zeld5 met groote hoeveelh$54 ,de tijd1 di5 ik hi] opgeef1 geldt voor e5 vat van bijna ve]tig kan 7e5 ank]7 bij e5e gemiddelde w>mte van #ee #fj ,f4 #bb ,9 enkele gevall51 en wel als de mo$]/ok ge5e nazw]m5 geeft1 kan de jonge mo$]bij b9n5 drie wek5 bevru*t word5 en eij]5 legg54