,de reis om de wereld                   
#bg ,december #ahca--b ,october #ahcf   
,wereld ,bibliotheek                    
,onder ,leiding van ,l4 ,simons         
,,de ,,reis ,,om ,,de ,,wereld          
,dagboek van onderzoekingen in de       
natuurlijke geschiedenis en aardkunde   
van de landen1 bezocht op de reis       
rondom de wereld van ,h4 ,m4 vaartuig   
,the ,beagle                            
,door                                   
,,charles ,,darwin                      
,m4 ,a41 ,f4 ,r4 ,s4                    
,uit het ,engelsch vertaald             
,door ,j4 ,brandt                       
#b;e ,druk                              
,uitgegeven door ,de ,maatschappij voor 
,goede en ,goedkoope                    
,lectuur--,amsterdam                    
,,bemerking ,,van ,,den ,,vertaler4     
,hier en daar zijn1 ter verduidelijking 
van den tekst1 eenige noten  bijgevoegd4
 ,een uitvoerige alphabetische index van
 de in het geheele  werk voorkomende    
namen en vreemde woorden1 volgt aan het 

einde van  het tweede deel4 ,men zal in 
dit deel eene herleiding van de         
,engelsche  maten vinden4               
,,charles ,,darwin4      ,charles       
,robert ,darwin1 kleinzoon van den      
geneesheer1 dichter en                  
natuuronderzoeker ,erasmus ,darwin      
7gestorven #ahjb71 en van ,josias       
,wedgwood1 den vermaarden pottenbakker1 
werd op #ab ,februari #ahji  geboren te 
,shrewsbury1 waar zijn vader arts was4  
,van de ,latijnsche ,school te          
,shrewsbury stuurde men hem in #ahbe als
  medisch student naar de universiteit  
te ,edinburg2 maar wijl hem de          
geneeskunde als beroep niet aanstond1   
bewilligde hij schoorvoetend  in zijns  
vaders voorstel om predikant te worden4 
,zoo ging hij dan  naar ,christ's       
,college in ,cambridge2 doch in stede   
van zich op de  theologie toe te leggen1
 wijdde hij zich aan plant- en          
aardkunde1 en  nam eene uitnoodiging aan
 om als natuuronderzoeker op ,h4 ,m4    
,beagle  eene reis om de wereld te doen4

 ,hij aanvaardde deze reis op #bg       
,december #ahca en bleef vijf jaren     
onderweg4 ,bij zijne terugkomst  gaf hij
 achtereenvolgens in 't licht zijn      
,journal2 ,the ,zoology of  the ,beagle2
 ,the ,structure and ,distribution of   
,coral ,reefs 7#ahdb72  ,geological     
,observations on ,volcanic ,islands     
7#ahdd71 en ,the ,geology  on parts of  
,south ,america 7#ahdf74    ,in #ahci   
trad ,darwin in 't huwelijk met zijne   
nicht ,emma ,wedgwood1  en vestigde zich
 metterwoon te ,down in ,kent4 ,hier    
zette hij zich met  ijver aan het       
uitwerken van de ideen1 welke als gevolg
 van zijne  ,voyage in hem kiemden1 en  
publiceerde eindelijk in #ahei zijn     
,origin of  ,species by ,means of       
,natural ,selection1 dat ,darwin als den
 hoofdarbeid  zijns levens beschouwde4  
,de uitwerking er van was geweldig1 want
 tot  op dit oogenblik twijfelden de    
mannen der wetenschap niet aan het      
voortbestaan der soorten4    ,toen      
volgden3 ,the various contrivances by   

which ,orchids are  fertilized by       
,insects 7#ahfb72 ,the ,variation of    
,animals and ,plants  under             
,domestication 7#ahfg74 ,zoodra ,darwin 
overtuigd was1 dat soorten              
veranderlijke producten zijn1 zag hij   
in1 dat de mensen onder dezelfde  wet   
moest vallen4 ,the ,descent of ,man     
7#ahga7 was hiervan het gevolg  en      
verwekte spoedig een storm van toorn1   
verbazing en bewondering  tegelijk4     
,darwin's leven had1 afgescheiden van   
zijn werk1 weinig dat  belangstelling   
verdient2 maar het getuigt van          
buitengewone vlijt4 ,eene  proefneming  
in verband met zijn werk ,the ,formation
 of ,vegetable  ,mould through the      
,action of ,worms 7#ahha7 omvatte een   
tijdruimte van  meer dan dertig jaren4  
,altijd werd hij door eene zucht naar   
waarheid  gedreven4 ,zijne methode om de
 natuur te bestudeeren was uitermate    
nauwgezet en vernuftig4    ,darwin      
bereikte den leeftijd van #gc jaren en  
onderzocht nog daags  vr zijn dood 7#ai 

,april #ahhb7 eene plant in zijne       
studeerkamer4 ,hij  ligt begraven in de 
,westminster-,abdij1 waar ook de        
beroemde ,isaac  ,newton rust4          
,,inleiding4      ,darwin's reis om de  
wereld als natuuronderzoeker op de      
,beagle was1  volgens zijn zeggen1      
verreweg de belangrijkste gebeurtenis   
zijns  levens1 die zijne geheele verdere
 carrire bepaald heeft4    ,ook was zij 
een allergewichtigst voorval in hare    
gevolgen op het  hedendaagsche denken4  
,toch1 zegt ,darwin1 hing zij slechts af
 van het onbeduidende feit1  dat mijn   
oom mij aanbood mij #cj mijlen ver naar 
,shrewsbury te rijden1  en van zoo'n    
bagatel als den vorm van mijn neus4 #b  
,de reis maakte ,darwin met zekere      
feiten bekend1 welke eenig licht        
schenen te werpen op het ontstaan der   
soorten--dat grootste aller  mysterien4 
,darwin's groote theorie der ,natuurkeus
 was een uitvloeisel  van deze reis1 en 
die theorie--gelijk ,grant ,allen       
zegt--bracht  eene algeheele omwenteling

 teweeg in de wetenschappen der plant-  
en dierkunde1 en maakte de leer der     
,organische ,evolutie1 die toen  slechts
 door een klein getal scherpzinnige     
wijsgeerige biologen was  aangenomen1   
tot het algemeene geloof van alle mannen
 der wetenschap4    ,huxley verklaart1  
dat het te voorschijn treden van de     
wetenschap  der ,evolutie uit den limbus
 van haat en--zooals velen hoopten--van 
vergeten dingen1 in de houding van      
kroonpretendente van het rijk der       
gedachte1 het meest beteekenende feit is
 in de negentiende eeuw4    ,de ,beagle1
 onder bevel van kapitein ,fitz-,roy1   
had een inhoud van  #bce ton1 was       
uitgerust als brik en voerde tien       
kanonnen4 ,lang na  ,darwin's reis 7in  
#ahhh71 werd het te ,yokosoeka door de  
,japanners als  oefeningsvaartuig       
gebruikt4    ,darwin's hut1 welke hij   
met een officier deelde1 was zeer       
klein4 ,kapitein ,fitz-,roy zegt er voor
 te zullen zorgen1 dat de  eene hoek z  
zal worden ingericht1 dat ik mij daar op

 mijn gemak  zal voelen alsof ik thuis  
was1 maar dat ik ook den zijnen zal     
mogen  gebruiken4 ,mijne hut is de      
receptiehut2 en in het midden staat eene
  groote tafel1 waarboven wij beiden in 
hangmatten slapen4    ,mijn vader placht
 te zeggen1 schrijft ,francis ,darwin in
 ,het ,leven  van zijn vader1 dat het de
 volstrekte behoefte aan netheid was in 
de  beperkte ruimte van de ,beagle1 die 
hem zijne methodische gewoonte  van     
werken hielp verkrijgen4 ,ook placht hij
 te zeggen1 dat hij op  de ,beagle      
leerde1 wat hij als den gulden regel    
voor tijdsbesparing  beschouwde1        
namelijk--op de minuten te letten4      
,na afloop van de reis1 vertelde hij    
kapitein ,fitz-,roy1 dat hij zijne      
herinneringen en wat hij van de         
,natuurlijke ,historie geleerd had1     
voor geen  #bj1jjj per jaar zou willen  
ruilen4              ,,voorwoord ,,van  
,,den ,,schrijver4      ,ik heb in de   
voorrede bij de eerste uitgaaf van dit  
werk en in  de ,zoology of the ,voyage  

of the ,beagle medegedeeld1 dat een door
  ,kapitein ,fitz-,roy geuite wensch om 
een wetenschappelijk man aan  boord te  
hebben1 vergezeld van zijn aanbod om een
 deel zijner eigen  gemakken op te      
offeren1 reden waren waarom ik mijne    
diensten aanbood1  die door de          
vriendelijkheid van den hydrograaf1     
,kapitein ,beaufort1 de  goedkeuring der
 ,lords of the ,admiralty verwierven4   
,in het bewustzijn1  dat de gelegenheid 
welke mij te beurt viel tot het         
bestudeeren van de  ,natuurlijke        
,geschiedenis der verschillende door ons
 bezochte landen1  geheel aan ,kapitein 
,fitz-,roy te danken is1 hoop ik1 dat   
het mij vergund  zij hem te dezer       
plaatse mijne dankbaarheid opnieuw te   
betuigen1 met  de bijvoeging1 dat ik    
gedurende de vijf jaren van ons         
samenzijn de  hartelijkste vriendschap  
en de duurzaamste hulp van hem genoot4  
,zoowel  ,kapitein ,fitz-,roy als alle  
officieren van de ,beagle zal ik steeds 
ten  hoogste dankbaar zijn voor de      

onverflauwde welwillendheid1 waarme  zij
 mij op onze lange reis bejegenden4 #c  
,dit deel bevat1 in den vorm van een    
,dagboek1 eene geschiedenis  onzer reis 
en eene schets van die waarnemingen in  
de ,natuurlijke  ,geschiedenis en       
,aardkunde1 welke ik denk dat voor den  
algemeenen lezer  van eenig belang      
kunnen zijn4 ,in deze uitgaaf heb ik    
sommige gedeelten  aanmerkelijk bekort  
en verbeterd1 en aan andere iets        
toegevoegd1  om het boek zoodoende meer 
voor eene populaire lezing geschikt te  
maken2 ik vertrouw echter1 dat          
natuuronderzoekers zullen begrijpen1    
dat zij voor bijzonderheden de grootere 
uitgaaf moeten naslaan1 die de          
wetenschappelijke uitkomsten van den    
tocht bevatten4 ,de ,dierkunde van  de  
,reis van de ,beagle bevat een verslag  
van de ,fossiele ,zoogdieren1  door     
,prof4 ,owen2 van de ,levende           
,zoogdieren1 door ,waterhouse2 van de   
,vogels1 door ,gould2 van de ,visschen1 
door ,rev4 ,l4 ,jenyns1 en van de       

,kruipende ,dieren1 door ,bell4 ,aan de 
beschrijving van elke soort heb  ik een 
verhaal van hare leefwijze en           
verspreiding toegevoegd4 ,deze  werken1 
die ik te danken heb aan de talenten en 
den belangeloozen  ijver der            
bovengenoemde schrijvers1 hadden niet   
ondernomen kunnen  worden zonder de     
milde vrijgevigheid der ,lords          
,commissioners van  ,h4 ,m4 ,schatkist1 
die1 vertegenwoordigd door den          
,edelhoogachtbaren  ,kanselier der      
,rijks-,schatkist1 #d zoo goed zijn     
geweest eene som van   #ajjj beschikbaar
 te stellen1 om de kosten van uitgaaf   
gedeeltelijk  te bestrijden4    ,zelf   
heb ik verscheidene deelen in het licht 
gegeven1 als3 ,the  ,structure and      
,distribution of ,coral ,reefs2 ,the    
,volcanic ,islands visited  during the  
,voyage of the ,beagle1 en ,the ,geology
 of ,south ,america4 ,het  zesde deel   
der ,geological ,transactions bevat twee
 bijdragen van mij  over de             
,zwerfblokken en ,vulkanische           

,verschijnselen van ,zuid-,amerika4 ,de 
heeren ,waterhouse1 ,walker1 ,newman en 
,white hebben verscheidene goede        
geschriften uitgegeven over de          
,insecten1 die toen verzameld werden1 en
  ik vertrouw1 dat vele andere hierna   
zullen volgen4 ,de planten uit de       
zuidelijke gedeelten van ,amerika zullen
 door ,dr4 ,j4 ,hooker behandeld  worden
 in zijn groot werk3 ,the ,botany of the
 ,southern ,hemisphere4 ,de  ,flora van 
den ,galpagos-archipel is het onderwerp 
eener afzonderlijke  verhandeling van   
hem in de ,linnean ,transactions4 ,de   
,rev4 ,professor  ,henslow heeft eene   
lijst in 't licht gegeven van de        
planten1 die ik  op de                  
,keeling-,eilanden verzameld heb2 en de 
,rev4 ,i4 ,m4 ,berkeley heeft  mijne    
kryptogamische planten beschreven4      
,gaarne erken ik de groote hulp1 die ik 
in den loop van dit en  mijne overige   
werken van verscheidene andere          
natuuronderzoekers  ontvangen heb2      
tevens zij het mij vergund hier mijn    

oprechtsten dank  te betuigen aan den   
,rev4 ,professor ,henslow1 die toen ik  
undergraduate  #e te ,cambridge was1 een
 der hoofdpersonen was1 die mij neiging 
voor  de ,natuurlijke ,historie         
inboezemde2 die gedurende mijne         
afwezigheid  zorg droeg voor de         
verzamelingen welke ik naar huis zond1  
en door  zijne briefwisseling mijne     
pogingen leidde2 en die mij sedert mijne
  terugkomst al de hulp heeft bewezen1  
zooals de hartelijkste vriend  ooit     
bieden kon4          ,down1 ,bromley1   
,kent4          ,juni #ahde4            
,,hoofdstuk ,i4    ,,st4-,,jago4 ,,de   
,,kaap-,,verdische ,,eilanden4      ,na 
tweemaal door hevige stormen uit het    
zuidwesten te zijn  teruggedreven1      
zeilde ,h4 ,m4 ,beagle1 een brik van    
tien kanonnen onder  bevel van ,kapitein
 ,fitz-,roy der ,koninklijke ,marine1 op
 #bg ,december  #ahca uit ,devonport4   
,het doel der expeditie was de opmeting 
van ,patagoni en ,vuurland  7,tierra del
 ,fuego71 welke in de jaren #ahbf-ahcj  

onder ,kapitein ,king  begonnen was om  
de kusten van ,chili1 ,peru en eenige   
eilanden in den  ,stillen ,oceaan in    
kaart te brengen1 te voltooien en eene  
reeks van  chronometer-waarnemingen om  
de wereld te volbrengen4 ,den #f;den    
,januari  #ahcb bereikten wij           
,teneriffe1 doch konden niet landen     
doordien de  bevolking vreesde1 dat wij 
de cholera medebrachten4 ,den volgenden 
morgen zagen wij de zon achter de       
oneffen kim van het ,groote ,kanarische 
,eiland opgaan en plotseling de ,piek   
van ,teneriffe verlichten1  terwijl de  
lagere gedeelten in vlokkige wolken     
gehuld waren4 ,dit was  de eerste van   
vele verrukkelijke dagen1 die           
onvergetelijk voor mij  zullen zijn4    
,den #af;den ,januari #ahcb ankerden wij
 te ,porto ,praya op  ,st4-,jago1 het   
hoofd-eiland van den ,kaap-,verdischen  
,archipel4    ,de omtrek van ,porto     
,praya1 van uit zee gezien1 biedt een   
troosteloozen  aanblik4 ,de vulkanische 
uitbarstingen uit vroegeren tijd en de  

verschroeiende hitte eener tropische zon
 hebben op de meeste plaatsen  den grond
 ongeschikt gemaakt voor plantengroei4  
,het land stijgt  in opvolgende         
terrassen van tafelland1 afgewisseld    
door enkele  afgeknot-kegelvormige      
heuvels1 terwijl de horizon begrensd    
wordt  door eene onregelmatige keten van
 hoogere bergen4 ,gezien door de        
dampige atmospheer van dit klimaat1 is  
het tooneel zeer belangwekkend1  althans
 wanneer men1 pas uit zee en voor het   
eerst in een boschje met  kokosboomen   
wandelende1 over iets anders dan over   
zijn eigen geluk kan  oordeelen4 ,in 't 
algemeen zou het eiland als zeer        
onbelangrijk worden  beschouwd2 maar    
voor iemand1 die alleen aan een         
,engelsch landschap  gewoon is1 bezit de
 nieuwe aanblik van een geheel          
onvruchtbaar land  eene grootschheid1   
welke door meer plantengroei bedorven   
zou kunnen  worden4 ,op de uitgestrekte 
lava-velden kan met moeite een enkel    
groen  blad worden ontdekt1 wat niet    

belet1 dat kudden geiten en een klein   
getal koeien hier een bestaan pogen te  
vinden4 ,regen is zeer zeldzaam2  maar  
gedurende een korten tijd van het jaar  
vallen hevige buien1 en  onmiddellijk   
daarna schiet dan uit elke spleet eene  
lichte vegetatie  op4 ,deze verwelkt    
spoedig1 en het is van dit natuurlijk   
gevormde hooi  dat de dieren leven4 ,nu 
had het een geheel jaar lang niet       
geregend4    ,toen het eiland ontdekt   
werd1 was de onmiddellijke omgeving  van
 ,porto ,praya met boomen bedekt1 #f    
waarvan de roekelooze  vernieling hier1 
evenals op ,st4-,helena en enkele der   
,kanarische  ,eilanden1 bijna algeheele 
onvruchtbaarheid veroorzaakte4 ,de      
breede1  vlakke dalen1 waarvan vele     
slechts enkele dagen in het seizoen  als
 waterloopen dienen1 zijn met           
kreupelboschjes van bladerlooze         
struiken bedekt4 ,weinig levende wezens 
bewonen deze dalen4 ,de meest           
voorkomende vogel is een ijsvogel       
7,dacelo ,jagoensis71 die gedwee op  de 

takken van den ,ricinus communis zit1 en
 van hier op sprinkhanen en  hagedissen 
jacht maakt4 ,hij is helder gekleurd1   
maar niet zoo fraai  als de ,europeesche
 soorten2 ook in zijne vlucht1 zijne    
gewoonten en  woonplaats1 die zich in 't
 algemeen tot de droogste vallei        
bepaalt1  bestaat een groot verschil4   
,op zekeren dag reed ik met twee        
officieren naar ,ribeira ,grande1 een   
dorp enkele mijlen oostwaarts van ,porto
 ,praya gelegen4 ,alvorens wij de       
vallei ,st4-,martin bereikten1 vertoonde
 het land zijn gewoon dof bruin         
aanzien2 maar hier brengt eene kleine   
waterbeek een alverfrisschenden  zoom   
van welig plantenleven voort4 ,na       
verloop van een uur kwamen wij  te      
,ribeira ,grande1 en werden hier verrast
 door den aanblik van een  groot        
vervallen fort en eene kathedraal4      
,voordat hare haven verzandde1  was deze
 kleine stad de hoofdplaats van het     
eiland2 nu biedt zij een                
droefgeestigen1 maar zeer               

schilderachtigen aanblik4 ,nadat wij een
  zwarten ,padre als gids1 en een       
,spanjaard1 die in den ,peninsulairen   
,oorlog #g gediend had1 als tolk hadden 
aangenomen1 bezochten wij eene  groep   
gebouwen1 waarvan eene oude kerk het    
hoofdgedeelte vormde4 ,hier  is 't1 dat 
de gouverneurs en kapitein-generaals der
 ,eilanden begraven  zijn4 ,enkele      
grafsteenen vermeldden datums uit de    
#af;e eeuw4 #h ,de  heraldieke          
versieringen waren de eenige voorwerpen 
op deze afgelegen  plek1 welke ons aan  
,europa herinnerden4 ,de kerk of kapel  
vormde de  zijde van een vierkant1 in   
welks midden eene breede groep          
banaanboomen  groeide4 ,aan eene andere 
zijde stond een hospitaal1 dat een      
twaalftal  bewoners bevatte1 die er     
ellendig uitzagen4    ,wij keerden naar 
de vnda terug om onze maaltijden te     
gebruiken4 ,een  groot aantal mannen1   
vrouwen en kinderen1 allen gitzwart1    
schoolden  samen om ons aan te gapen4   
,onze metgezellen waren uiterst jolig2  

en al wat wij zeiden of deden werd van  
hun kant door een hartelijk  gelach     
gevolgd4 ,voordat wij de stad verlieten1
 bezochten wij de  kathedraal4 ,deze    
ziet er niet zoo rijk uit als de        
kleinere kerk1  maar boogt op een klein 
orgel1 dat zonderlinge wanluidende tonen
  voortbracht4 ,wij schonken den zwarten
 priester enkele shillings1  waarna de  
,spanjaard1 hem op het hoofd kloppende1 
zeer openhartig de  opmerking maakte1   
dat hij dacht dat zijne kleur niet veel 
verschil  maakte4 ,toen keerden wij1 zoo
 snel onze ponies loopen wilden1 naar   
,porto ,praya terug4    ,op een anderen 
dag reden wij naar het dorp             
,st4-,domingo1 bij het midden  van het  
eiland gelegen4 ,in eene kleine vlakte1 
die wij overtrokken1  groeiden enkele   
schrale acacia's2 hare toppen waren door
 den  aanhoudenden passaatwind op       
zonderlinge wijze gebogen--bij sommige  
zelfs loodrecht op den stam4 ,de        
richting der takken was nauwkeurig      
,,nno-,,zzw2 en deze natuurlijke        

vaantjes moeten de overheerschende      
richting der kracht van den passaat     
aanduiden4 ,de tocht had op den  kalen  
grond zoo weinig indruksels             
achtergelaten1 dat wij hier ons  spoor  
kwijtraakten en den weg naar ,fuentes   
insloegen4 ,dit laatste  bemerkten wij  
niet eer voordat wij er aankwamen2 doch 
later hadden  wij pleizier van onze     
vergissing4 ,fuentes is een aardig dorp 
aan  een kleinen stroom gelegen2 en     
alles scheen welvarend1 behalve zij  die
 dit het meest moesten wezen1           
namelijk--de bewoners4 ,de zwarte       
spiernaakte kinderen zagen er zeer      
armzalig uit1 en droegen bosschen       
brandhout half zoo groot als zij zelven4
    ,dicht bij ,fuentes zagen wij eene  
groote schaar paarlhoenders             
#i--misschien wel vijftig of zestig in  
getal4 ,zij waren zoo schuw1  dat wij   
hen niet konden naderen1 ontweken ons   
door evenals patrijzen  op een          
regenachtigen ,septemberdag met         
opgeheven kop weg te loopen1  en        

spreidden onmiddellijk de vleugels uit  
als wij hen vervolgden4    ,de natuur   
van ,st4-,domingo bezit eene schoonheid1
 die men volstrekt  niet verwacht te    
midden van het overwegend mistroostige  
karakter van  het overige deel van het  
eiland4 ,het dorp is gelegen in de kom  
eener  vallei1 die door hooge1          
uitgetande muren van in lagen afgezette 
lava  begrensd is4 ,dit zwarte gesteente
 vormt eene treffende tegenstelling  met
 de lichtgroene plantenwereld1 die de   
oevers van een kleinen  helderen        
waterstroom omzoomt4 ,juist was het een 
groote feestdag1 en  het dorp vol       
menschen4 ,op onzen terugkeer haalden   
wij een troepje in  van omstreeks #bj   
jonge zwarte meisjes in zeer smaakvolle 
kleeding1  wier zwarte huid en sneeuwwit
 linnen met gekleurde tulbanden en      
groote shawls waren afgezet4 ,nauwelijks
 kwamen wij dichterbij1 of  allen       
keerden zich plotseling om1 spreidden   
hare shawls op den weg  en zongen met   
groote levendigheid een wild lied1      

waarbij zij met de  handen op de beenen 
de maat sloegen4 ,wij wierpen haar      
eenige vintms  toe1 die zij onder       
gillend gelach aannamen2 en toen wij ze 
verlieten1  vervolgden zij haar gezang  
met verdubbelde kracht4    ,op zekeren  
morgen was het uitzicht bijzonder       
helder3 de verwijderde  bergen teekenden
 zich met de scherpste omlijning op eene
 zware bank  van donkerblauwe wolken af4
 ,te oordeelen naar het voorkomen en    
naar  dergelijke gevallen in ,engeland1 
meende ik1 dat de lucht met waterdamp   
verzadigd was4 ,doch juist het          
tegengestelde was waar4 ,de hygrometer  
wees een verschil van #bif tusschen de  
luchttemperatuur en het  dauwpunt4 ,dit 
verschil was ongeveer het dubbele van   
wat ik op vorige  ochtenden had         
waargenomen4 ,deze ongewone graad van   
atmospherische  droogte werd door       
aanhoudende bliksemflitsen vergezeld4   
,is het geen  zeldzaam verschijnsel eene
 merkwaardig doorschijnende lucht zoo   
gepaard te zien gaan met zulk eene      

weersgesteldheid8    ,in 't algemeen is 
de dampkring mistig1 hetgeen veroorzaakt
 wordt door  den val van ontastbaar fijn
 stof1 dat op de sterrekundige          
instrumenten  eenigszins schadelijk     
bleek gewerkt te hebben4 ,den morgen    
voordat  wij te ,porto ,praya ankerden1 
verzamelde ik een klein pakje van dit   
bruingekleurde fijne stof1 dat door het 
gaas van het vlaggetje aan  den top van 
den mast bleek heengezift te zijn4 ,ook 
heeft ,lyell mij  vier pakjes stof      
gegeven1 dat op een schip enkele        
honderden mijlen ten  noorden van deze  
eilanden gevallen was4 ,prof4 ,ehrenberg
 #aj vindt1 dat  dit stof voor een groot
 deel bestaat uit infusoria met         
kiezelhoudende  schalen en uit          
kiezelskeletten van planten4 ,in vijf   
kleine pakjes1  die ik hem zond1 heeft  
hij niet minder dan #fg verschillende   
organische  vormen geconstateerd6 ,met  
uitzondering van twee zee-species1 zijn 
alle  infusoria zoetwater-bewoners4 ,ik 
heb niet minder dan #ae verschillende   

berichten gevonden over stof1 dat op    
schepen ver in den ,atlantischen        
,oceaan gevallen was4 ,uit de richting  
van den wind toen het viel1  en uit het 
feit dat het steeds gevallen is in      
maanden1 waarin de  harmttan1 naar men  
weet1 wolken stof hoog in den dampkring 
voert1  mogen wij veilig besluiten1 dat 
al dit stof uit ,afrika komt4 #aa       
,het is intusschen een zeer zonderling  
feit1 dat1 ofschoon  ,prof4 ,ehrenberg  
vele soorten infusoria kent welke in    
,afrika  tehuisbehooren1 hij geen enkele
 dezer in het stof vindt dat ik hem     
zond2 daarentegen vindt hij er twee     
soorten in1 waarvan hij tot nu toe      
weet1 dat zij alleen in ,zuid-,amerika  
leven4 ,het stof valt in zulke          
hoeveelheden1 dat het alles aan boord   
vuil maakt en de oogen van  den mensch  
zeer doet2 zelfs is het gebeurd1 dat    
schepen ten gevolge  van de duisternis  
op het strand geloopen zijn4 ,dikwijls  
viel het op  schepen1 die verscheidene  
honderden en zelfs meer dan duizend     

mijlen  van de ,afrikaansche kust       
verwijderd waren1 en op punten #afjj    
mijlen  in noordelijke of zuidelijke    
richting4 ,in eenig stof1 dat #cjj      
mijlen  ver van land op een schip       
verzameld was1 vond ik tot mijne groote 
verbazing stukjes steen ter grootte van 
ruim het duizendste deel van  een       
vierkante inch1 vermengd met fijnere    
materie4 ,na dit feit behoeft  men zich 
niet te verwonderen over de verspreiding
 der veel lichtere  en kleinere sporen  
van kryptogamische planten4    ,de      
geologie van dit eiland is het          
belangrijkste deel van zijne            
natuurlijke geschiedenis4 ,de haven     
binnenkomende kan men tegenover  het    
rotsachtig zeestrand een volkomen       
horizontalen witten band zien1  die     
omstreeks #de voet boven het water      
uitsteekt en eenige mijlen ver  langs de
 kust loopt4 ,bij onderzoek blijkt deze 
witte laag uit eene  kalkachtige stof te
 bestaan met talrijke ingesloten        
schelpen1 waarvan  de meeste of alle    

dieren thans op de naburige kust leven4 
,zij rust  op oude vulkanische          
gesteenten en is met een basaltstroom   
bedekt1  die in zee gevloeid moet zijn  
toen de witte schelpenlaag op den  bodem
 lag4 ,van belang is het de             
veranderingen na te gaan1 door de  hitte
 der bovenliggende lava op de broze     
massa teweeg gebracht1  welke deels in  
kristallijnen kalksteen1 deels in een   
compact gevlekt  gesteente is omgezet4  
,toen de kalk door de slakvormige       
fragmenten aan  de ondervlakte van den  
stroom werd opgenomen1 veranderde zij in
 fraai  gestraalde vezelgroepen1 op     
arragoniet gelijkend4 ,de lavabeddingen 
stijgen in opvolgende zachtglooiende    
vlakten landwaarts in1 vanwaar  de      
stroomen gesmolten steen oorspronkelijk 
kwamen4 ,naar ik geloof1  heeft men     
nergens op ,st4-,jago sporen van        
vulkanische werkzaamheid in  historische
 tijden aangetroffen4 ,zelfs de vorm van
 een krater kan  maar zelden op de      
toppen der talrijke uit roode sintels   

bestaande  heuvels worden ontdekt2      
niettemin kan men de jongere stroomen op
 de  kust onderscheiden1 waar zij       
klipreeksen vormen van geringere hoogte 
doch meer naar voren reikend dan die1   
welke tot eene oudere reeks  behooren4  
,de hoogte der klippen levert dus een   
ruwen maatstaf voor  den ouderdom der   
stroomen4    ,gedurende ons verblijf nam
 ik de leefwijzen van enkele zeedieren  
waar4 ,een groote ,aplysia 7,zeehaas7 is
 hier zeer algemeen4 ,deze  zeeslak #ab 
is circa #e inches lang en heeft eene   
vaalgeele kleur  met purperkleurige     
aderen4 ,ter wederzijden van het        
onderlijf bevindt  zich een breed       
membraan1 dat soms als ventilator       
schijnt te werken1  doordien het een    
stroom water over de rugkieuwen of      
longen doet  vloeien4 ,zij voedt zich   
met het fijne zeewier1 dat in modderig  
en  ondiep water tusschen de steenen    
groeit2 en zoo vond ik in haar  maag een
 aantal kleine steentjes1 evenals in den
 krop van een  vogel4 ,gestoord1 scheidt

 deze slak eene zeer fijne purperroode  
vloeistof af1 die het water een voet in 
den omtrek kleurt4 ,behalve  dit        
verdedigingsmiddel1 is er nog een       
bijtend vocht1 dat over het  lichaam    
verspreid1 eene scherpe1 prikkelende    
gewaarwording opwekt1  evenals men      
waarneemt bij de ,physalia 7,blaaskwal  
of ,spaansch ,fregat1  tot de orde der  
,siphonophorae of ,zwempoliepen         
behoorende74    ,met zeer veel          
belangstelling sloeg ik bij             
verschillende gelegenheden  de gewoonten
 van een ,octopus of inktvisch gade4    
,ofschoon algemeen  in de waterpoelen   
voorkomende1 die door de eb worden      
achtergelaten1  waren deze dieren niet  
licht te vangen4 ,door middel van hunne 
lange  armen en zuigers1 konden zij hun 
lichaam in zeer nauwe spleten wringen2  
en eenmaal zoo vastgehecht1 werd er     
groote kracht vereischt1 om hen  los te 
werken4 ,een ander maal schoten zij1 met
 den staart naar voren1  pijlsnel van de
 eene zijde van den poel naar de andere1

 waarbij zij  tegelijk het water met een
 donker-kastanjebruinen inkt kleurden4  
,ook  onttrekken deze dieren zich aan de
 waarneming door een zeer bijzonder     
vermogen om hunne kleur te veranderen1  
waarin zij op het kameleon  gelijken4   
,zij schijnen hunne tint te wijzigen    
naar den aard van den  grond waarover   
zij gaan3 in diep water was de tint     
meestal bruinachtig  purper2 maar op het
 land of in ondiep water gezet1         
veranderde die  donkere tint in eene    
geelachtig grijze4 ,onderzocht men de   
kleur  aandachtiger1 dan was zij        
parelgrijs met talrijke kleine          
heldergele  vlekjes2 de eerste          
veranderde in intensiteit1 de laatsten  
verschenen  en verdwenen beurtelings4   
,deze verandering geschiedde z1 alsof er
  gestadig wolken over het lichaam      
trokken1 welker tinten afwisselden      
tusschen hyacinthenrood en              
kastanjebruin4 ,bracht men ergens op    
het lichaam een galvanischen schok      
voort1 dan werd die plek bijna  geheel  

zwart2 en een dergelijk effect1 ofschoon
 minder sterk1 werd  teweeg gebracht als
 men de huid met eene naald krabde4 ,men
 beweert1  dat deze wolken of blozingen1
 gelijk wij ze zouden kunnen noemen1    
worden voortgebracht door de            
beurtelingsche uitzetting en contractie 
van kleine blazen1 die verschillend     
gekleurde vloeistoffen bevatten4    ,de 
intkvisch openbaarde zijn kameleonachtig
 vermogen zoowel gedurende  het zwemmen1
 als wanneer hij stil op den bodem lag4 
,kostelijk  vermaakten mij de           
verschillende manieren1 waarop een dezer
 dieren1  hetwelk ten volle besefte dat 
ik het bespiedde1 de aandacht poogde te 
ontwijken4 ,gedurende een poos lag het  
roerloos1 om dan steelswijs een  paar   
inches naar voren te komen1 evenals een 
kat eene muis beloert1  waarbij het soms
 van kleur verwisselde4 ,zoo kroop het  
voort1 totdat  het een dieper gedeelte  
bereikt had1 en schoot dan eensklaps weg
 met  achterlating van een donker spoor 
inkt1 dat het hol verborg waarin  het   

gekropen was4    ,terwijl ik zoo1 met   
het hoofd omtrent twee voet vooruit over
 het  rotsachtig strand naar zeedieren  
keek1 werd ik meer dan eens door een    
straal water begroet1 vergezeld van een 
zwak knarsend geluid4 ,eerst  kon ik    
niet begrijpen wat dit was2 doch later  
zag ik1 dat het deze  inktvisch was1    
die1 ofschoon in een hol verborgen1 mij 
zoodoende meer  dan eens tot de         
ontdekking er van leidde4 ,dat hij het  
vermogen bezit  om water uit te werpen1 
valt niet te betwijfelen2 en het kwam   
mij voor  dat hij1 door den tubus of    
siphon aan den onderkant van zijn       
lichaam  te richten1 wel in staat was   
zijn doel goed te bepalen4 ,wegens de   
moeite1 waarme deze dieren het hoofd    
ophouden1 kunnen zij1 op den  grond     
geplaatst1 niet gemakkelijk kruipen4 ,ik
 merkte op1 dat een  exemplaar hetwelk  
ik in de hand had1 in donker zwak       
phosphoresceerde4    ,de                
,st4-,paulus-,rotsen4 ,op onzen tocht   
over den ,atlantischen ,oceaan1  voeren 

wij op den morgen van #af ,februari     
#ahcb dicht langs het  ,st4-,paulus     
,eiland4 ,deze groep rotsen is gelegen  
op #jeh' ,n4,b4 en  #biae' ,w4,l41 of   
wel #edj mijlen van de ,amerikaansche   
kust en #cej van  het eiland ,fernando  
,noronha4 ,het hoogste punt van het     
eiland ligt  slechts #ej voet boven den 
zeespiegel1 en de geheele omtrek meet   
nog  geen driekwart mijl4 ,dit kleine   
punt rijst loodrecht uit de diepten  van
 den ,oceaan4 ,de mineralogische        
samenstelling van het eiland is  niet   
eenvoudig3 in sommige gedeelten is het  
gesteente kwarts- of  hoornsteenachtig1 
in andere veldspaatachtig1 waarin fijne 
aderen van  serpentijn4 ,het is         
merkwaardig1 dat al de vele kleine      
eilanden1 ver van  eenig vasteland in de
 ,stille1 ,indische en ,atlantische     
,oceanen gelegen  7met uitzondering van 
de ,seychellen #ac en dit kleine        
rotspunt71 naar  ik meen f uit koraal f 
uit eruptie-stoffen bestaan4 ,de        
vulkanische  gesteldheid dezer          

oceaan-eilanden is blijkbaar een        
uitbreiding van  de wet1 en het gevolg  
van dezelfde hetzij chemische of        
mechanische  oorzaken1 volgens welke    
eene groote meerderheid der thans       
werkende  vulkanen in de nabijheid van  
zeekusten of als eilanden midden in zee 
is gelegen4    ,de ,st4-,paulus ,rotsen 
schijnen van verre eene schitterend     
witte kleur  te hebben4 ,deels is die   
toe te schrijven aan den mest eener     
groote  menigte zeevogels1 deels aan    
eene harde glinsterende zelfstandigheid 
met parelachtigen glans1 welke de       
oppervlakte der rotsen bekleedt  en nauw
 daarme verbonden is4 ,met den          
microscoop onderzocht1 blijkt  dit      
bekleedsel te bestaan uit talrijke      
uiterst dunne lagen1 welker             
gezamenlijke dikte omstreeks het tiende 
van een inch bedraagt4 ,zij  bevat veel 
dierlijke materie1 en ongetwijfeld is de
 oorsprong er van  toe te schrijven aan 
de werking van regen of fijnverdeeld    
zeeschuim op  vogelmest4 ,op ,ascension 

en op de ,abrolhos ,eilanden vond ik    
onder eenige  kleine hoeveelheden guano 
zekere vertakte stalactietachtige       
lichamen1  die op dezelfde wijze gevormd
 schenen als het dunne witte bekleedsel 
op  deze rotsen4 ,het algemeen voorkomen
 dezer vertakte lichamen geleek zoo     
nabij op zekere ,nulliporae 7eene       
familie van kalkhoudende zeeplanten71   
dat ik1 onlangs in haast mijne collectie
 naziende1 het verschil niet  opmerkte4 
,de bolvormige uiteinden der takken     
bezitten een parelachtig  weefsel1      
evenals het verglaassel van tanden1 maar
 zoo hard1 dat het  in spiegelglas      
krast4 ,ik wil hier vermelden1 dat op   
een deel der kust  van ,ascension1 waar 
groote hoeveelheden schelpzand zijn     
opgehoopt1 het  zeewater eene korst op  
de getijrotsen heeft afgezet1           
overeenkomende met  zekere              
kryptogamische planten 7,marchantiae71  
die dikwijls op vochtige  muren worden  
gezien4 ,de oppervlakte van het loof is 
fraai glanzig2  en die deelen1 welke    

onder de volle werking van het licht    
gevormd  zijn1 hebben eene gitzwarte1   
andere1 daarentegen1 die door klipranden
  beschaduwd worden1 alleen eene grijze 
kleur4 ,aan verscheidene geologen  heb  
ik monsters van deze korst laten zien2  
en allen meenden1 dat zij  van          
vulkanischen of plutonischen oorsprong  
waren6 ,in hare hardheid  en            
doorschijnendheid2 in hare polijsting1  
welke die van de fraaiste  oliva-schelp 
evenaart2 in den onaangenamen geur1 dien
 zij verspreidt1  en in het verlies van 
hare kleur onder de blaaspijp1 vertoont 
die korst  eene nauwe verwantschap met  
nog levende zeeschelpdieren4 ,bovendien 
zijn bij zeeschelpen1 naar men weet1 die
 deelen welke door den mantel  van het  
dier gewoonlijk bedekt en beschaduwd    
zijn1 bleeker van kleur  dan die welke  
aan het volle licht zijn blootgesteld1  
juist zooals  ook met deze korst het    
geval is4 ,bedenken wij1 dat kalk1      
hetzij als  phosphorzuur- of als        
koolzuurzout1 een bestanddeel vormt der 

harde  deelen 7als beenderen en         
schelpen7 van alle levende dieren1 dan  
is het  een belangrijk physiologisch    
feit1 stoffen te vinden harder dan het  
verglaassel van tanden1 en gekleurde    
oppervlakken even goed gepolijst  als   
dat eener nieuwe schelp1 welke door     
anorganische middelen uit  doode        
organische stof getransformeerd zijn1 en
 bovendien in vorm  sprekend op enkele  
lagere plantaardige producten gelijken4 
#ad    ,wij vonden op ,st4-,paulus      
slechts twee soorten vogels3 ,bbo en    
,nod4 #ae ,de eerste is eene soort      
rotspelikaan1 en de laatste  eene       
zeezwaluw4 ,beiden zijn tam en dom van  
aard1 en zoo weinig aan  bezoekers      
gewoon1 dat ik er zooveel ik wilde met  
mijn geologischen  hamer had kunnen     
dooden4 ,de bbo legt zijn eieren op de  
naakte rots2  maar de nod maakt een zeer
 eenvoudig nest van zeewier4 ,naast vele
  dezer nesten was een kleine vliegende 
visch gelegd1 naar ik vermoed  door het 
mannetje voor zijne gezellin hierheen   

gebracht4 ,het was  vermakelijk te zien1
 hoe vlug eene groote en wakkere krab   
7,graspus71  die de spleten der rots    
bewoont1 den visch naast het nest       
wegstal1  zoodra wij de oude vogels     
verjaagd hadden4 ,sir ,w4 ,symonds1 een 
van  de weinige personen die hier geland
 zijn1 deelt mij mede1 dat hij de       
krabben zelfs de jonge vogels uit hunne 
nesten had zien sleuren en  verslinden4 
,geen enkele plant1 geen mos zelfs1     
groeit op dit eiland2  niettemin is het 
door verscheidene insecten en spinnen   
bewoond4 ,de  volgende lijst omvat1 naar
 ik geloof1 de geheele landfauna3 eene  
vlieg 7,olfersia71 die op den bbo       
parasiteert1 en eene groote mijt1  die  
als vogelparasiet hierheen gekomen moet 
zijn2 verder een kleine  bruine mot1    
behoorende tot eene soort die op vederen
 teert2 een kever  7,quedius7 en een    
houtluis onder den mest2 en eindelijk   
tal van spinnen1  die vermoedelijk op   
deze kleine metgezellen en              
tafelschuimers der  watervogels jacht   

maken4 ,de vaak herhaalde beschrijving  
van den  statigen palmboom en andere    
edele tropische planten1 van vogels1 en 
eindelijk van den mensch die de         
koraaleilanden in den ,stillen ,oceaan  
terstond na hunne vorming in bezit nam1 
is waarschijnlijk niet geheel  juist4   
,ik vrees1 dat de pozie van dit verhaal 
gestoord wordt door de  wetenschap1 dat 
vederen- en mestetende1 alsmede         
parasiteerende insecten  en spinnen de  
eerste bewoners van nieuw gevormd       
oceaanland zijn4    ,de kleinste rots in
 de tropische zeen1 als vormende eene   
basis voor  den groei van talrijke      
soorten zeewier en velerlei dieren1     
onderhoudt  ook een groot getal         
visschen4 ,de haaien en de zeelieden in 
de booten  voerden een aanhoudenden     
strijd1 wie van beiden het grootste deel
  van den buit zou behouden1 die met de 
vischsnoeren gevangen was4 ,ik  heb     
hooren zeggen1 dat eene rots nabij de   
,bermudas1 welke vele mijlen  ver in zee
 en op aanzienlijke diepte was gelegen1 

ontdekt werd door  de omstandigheid1 dat
 er visch in de nabijheid was gezien4   
,fernando ,noronha1 #bj ,februari #ahcb4
 ,voorzoover ik in de weinige uren1     
gedurende welke wij op deze plaats      
vertoefden1 kon nagaan1 heeft dit       
eiland eene vulkanische samenstelling1  
doch waarschijnlijk niet van  jonge     
dagteekening4 ,het merkwaardigste dat de
 natuur hier te zien  geeft1 is een     
kegelvormige heuvel van omstreeks #ajjj 
voet hoogte1  welks bovendeel           
buitengewoon steil is en aan eenen kant 
over zijne  basis helt4 ,het gesteente  
is phonoliet1 en is verdeeld in         
onregelmatige  zuilen4 ,bij het zien van
 een dezer gesoleerde rotsmassa's1 is   
men  eerst geneigd te gelooven1 dat zij 
plotseling in half vloeibaren staat     
omhoog is gestuwd4 ,maar op ,st4-,helena
 overtuigde ik mij1 dat enkele  toppen  
van bijna gelijke gedaante en           
samenstelling gevormd waren  geworden   
door inspuiting van gesmolten gesteente 
in weeke aardlagen1  die zoodoende als  

vormen hadden gediend voor deze         
reusachtige  obelisken4 ,het geheele    
eiland is met houtgewas bedekt2 maar    
wegens de  droogte van het klimaat is er
 geen overvloed van groen4 ,halverwege  
op den berg gaven eenige groote         
zuilvormige rotsmassa's1 beschaduwd     
door boomen die op laurieren geleken1 en
 versierd met andere welke  met fraaie  
anjelieren waren bedekt doch geen enkel 
blad hadden1  een aangenaam effect aan  
de naburige gedeelten van het landschap4
        ,bahia1 of ,san ,salvador4      
,brazili1 #bi ,februari4 ,de dag is     
genotvol  voorbijgegaan4 ,genot op      
zichzelf is echter een zwakke term om de
  gevoelens van een natuuronderzoeker   
uit te drukken1 die voor het  eerst in  
eigen persoon een ,braziliaansch woud   
heeft bezocht4 ,de  sierlijke           
grasgewassen1 het nieuwe der            
parasiteerende planten1  de schoonheid  
der bloemen1 het glanzend groen der     
bladeren1 maar  bovenal de algemeene    
rijkdom der plantenwereld1 vervulden mij

 met  bewondering4 ,een zeer zonderling 
mengsel van geluid en stilte heerscht   
in de belommerde deelen van het woud4   
,het geraas der insecten is zoo  luid1  
dat het zelfs gehoord zou kunnen worden 
op een schip1 dat vele  honderden yards 
van de kust voor anker ligt4 ,in de     
diepten van het  woud schijnt echter    
eene algemeene stilte te heerschen4     
,voor iemand1  die de natuurlijke       
historie liefheeft1 brengt een dag als  
deze grooter  vreugde dan hij ooit mag  
hopen opnieuw te smaken4    ,na eene    
wandeling van eenige uren1 keerde ik    
naar de landingsplaats  terug2 maar     
alvorens die te bereiken1 werd ik door  
eene tropische  onweersbui overvallen4  
,ik trachtte eene schuilplaats onder een
 boom  te vinden1 die zoo dik was1 dat  
een gewoon engelsch regenbuitje er      
nooit doorheen had kunnen dringen2 maar 
hier vloeide binnen weinige  minuten een
 kleine stroom langs den stam4 ,aan     
zulke hevige regens  moet het groen     
worden toegeschreven1 dat op den bodem  

der dichtste  wouden groeit4 ,waren de  
buien evenals die van een kouder        
klimaat1  dan zou het grootste deel     
verdampen of opgeslurpt worden1 voordat 
het  den grond bereikte4 ,voor het      
oogenblik wil ik niet trachten het bonte
  tafereel te beschrijven1 dat deze     
indrukwekkende baai te zien gaf1        
omreden wij op onze terugreis hier ten  
tweeden male vertoefden en  dan zal ik  
gelegenheid hebben er de aandacht op te 
vestigen4    ,over de geheele lengte der
 ,braziliaansche kust--een afstand van  
minstens #bjjj mijlen--en zeker over    
eene aanzienlijke breedte  landwaarts   
in1 behoort het voorkomende vaste       
gesteente tot eene  graniet-formatie4   
,de omstandigheid1 dat deze reusachtige 
oppervlakte  samgesteld is uit stoffen1 
welke de meeste geologen aannemen als in
  heeten staat onder hooge drukking     
gekristalliseerd te zijn1 leidt tot     
vele interessante beschouwingen4 ,had   
dit proces plaats op den bodem  van een 
diepen oceaan1 of strekte zich          

aanvankelijk een lagendek  daarover uit1
 dat later verwijderd is geworden8      
,mogen wij aannemen1  dat eene kracht1  
die haast oneindig lang werkte1 in staat
 was het  graniet over zooveel duizenden
 vierkante leagues te ontblooten8    ,op
 een punt niet ver van de stad1 waar een
 riviertje in zee vloeide1  zag ik een  
feit1 dat verband hield met een         
onderwerp door ,humboldt  besproken4    
,bij de watervallen der groote rivieren3
 de ,orinoco1 de  ,nijl en de ,congo1   
zijn de syeniet-rotsen bekleed met een  
zwarte  zelfstandigheid1 welke er       
uitziet alsof die rotsen met potlood    
gepolijst zijn4 ,de laag is uiterst dun1
 en toen ,berzelius haar  onderzocht1   
bleek zij uit mangaan- en ijzeroxyde te 
bestaan4 ,in de  ,orinoco komt zij voor 
op de rotsen1 die periodiek door de     
getijden  worden bespoeld1 en wel alln  
op plaatsen van stroomversnellingen--of1
  zooals de ,indianen zeggen3 de rotsen 
zijn zwart waar de wateren  wit zijn4   
,hier heeft het bekleedsel eene fraai   

bruine in plaats  van zwarte kleur en   
schijnt alleen uit ijzerhoudende stof te
  bestaan4 ,kleine handspecimens geven  
geen juist denkbeeld van deze  bruine   
gepolijste steenen1 die in de           
zonnestralen glinsteren4 ,zij  komen    
alln voor binnen de grenzen der         
getijgolven2 en daar het  riviertje     
langzaam omlaag vloeit1 moet de branding
 het polijstend  vermogen der           
watervallen in de groote rivieren       
vervangen4 ,evenzoo  komen1             
waarschijnlijk1 het wassen en vallen van
 het getij overeen  met de periodieke   
overstroomingen2 en zoo worden onder    
schijnbaar  verschillende1 doch         
inderdaad gelijke omstandigheden        
dezelfde  werkingen voortgebracht4      
,nochtans is de oorsprong dezer         
bekleedsels  van metaaloxyden1 die als  
't ware n zijn met de rotsen1 niet      
bekend2  en ik geloof1 dat geen reden   
kan worden aangegeven1 waarom hunne     
dikte dezelfde blijft4    ,op zekeren   
dag sloeg ik met genoegen de gewoonten  

gade van den ,diodon  antennatus1 die   
zwemmend bij het strand gevangen werd4  
,deze visch  7behoorende tot de ,orde   
der ,teleoste71 met zijne zachte huid1  
bezit1 naar genoegzaam bekend is1 het   
zonderlinge vermogen zich  tot een      
spherischen vorm uit te zetten4 ,heeft  
men hem eene korte  poos uit het water  
genomen en vervolgens weer daarin       
geworpen1 dan  wordt eene aanzienlijke  
hoeveelheid water en lucht samen door   
den  mond opgenomen1 en wellicht ook    
door de kieuwopeningen4 ,dit proces     
geschiedt op tweederlei wijze3 de lucht 
wordt ingezogen en in de  holte van het 
lichaam gedreven1 waarbij eene van      
buiten zichtbare  spier-contractie den  
terugkeer er van belet2 het water1      
evenwel1  vloeit in een fijnen stroom   
door den mond1 die onbewegelijk wijd    
open  wordt gehouden4 ,deze laatste     
werking moet dus op zuiging berusten4   
,de  huid rondom het abdomen is veel    
losser dan die op den rug2 daarom  wordt
 bij de opblazing de benedenoppervlakte 

veel meer uitgezet  dan het bovenvlak1  
en drijft de visch dientengevolge met   
zijn rug  omlaag4 ,cuvier betwijfelt of 
de ,diodon in dezen stand wel zwemmen   
kan2 doch niet alleen kan hij zich op   
die wijze in eene rechte lijn           
voortbewegen1 maar ook naar wederzijden 
omkeeren4 ,deze laatste beweging  wordt 
alleen met behulp van de staartvinnen   
uitgevoerd2 de staart zelf  hangt       
machteloos en wordt niet gebruikt4      
,omdat het lichaam met zooveel  lucht   
drijvend wordt gehouden1 steken de      
kieuwopeningen boven water2  maar een   
stroom1 die door den mond wordt         
ingezogen1 vloeit bestendig  door ze    
heen4    ,als de visch korten tijd in   
dezen opgeblazen toestand verkeerd had1 
dreef hij gewoonlijk de lucht en het    
water met groote kracht uit  de         
kieuwopeningen en den mond4 ,hij kon    
naar verkiezing een zeker  gedeelte van 
het water uitwerpen2 en zoo schijnt de  
onderstelling  gegrond1 dat deze        
vloeistof voor een deel wordt opgenomen 

om zijn  soortelijk gewicht te regelen4 
,deze ,diodon bezat vele middelen ter   
verdediging4 ,hij kon een vinnigen beet 
geven en water op eenigen  afstand uit  
den mond werpen1 waarbij hij tegelijk   
door eene beweging  met de kaken een    
zonderling geluid voortbracht4 ,door het
 opblazen  van zijn lichaam worden de   
tepels1 waarme zijn huid bedekt is1     
rechtstandig en puntig4 ,maar het       
zonderlingste feit is wel1 dat hij1  in 
de hand genomen1 uit de huid aan de     
buikzijde eene zeer fraaie1             
karmijnroode vezelachtige stof          
afscheidt1 welke ivoor en papier zoo    
blijvend kleurt1 dat de tint er van met 
al hare helderheid tot heden  bewaard is
 gebleven4 ,de aard en het nut dezer    
afscheiding zijn mij  geheel onbekend4  
,van ,dr4 ,allan uit ,forres heb ik     
gehoord1 dat hij  menigmaal een ,diodon 
levend en opgeblazen in de maag van een 
haai heeft  zien drijven1 en dat hem    
verscheidene gevallen bekend waren1     
waarin  het dier zich een weg gebaand   

had niet alleen door de bekleedsels van 
de maag1 maar door de zijden van het    
monster1 dat op die wijze zijn  dood    
vond4 ,wie had ooit kunnen denken1 dat  
een kleine zachte visch  in staat was   
den grooten en woesten haai om het leven
 te brengen8        #ah ,maart4    ,wij 
zeilden uit ,bahia4 ,weinige dagen      
later1 toen wij ons niet ver van  de    
,abrolhos ,eilanden bevonden1 werd mijne
 aandacht getrokken door een  roodbruin 
verschijnsel in zee4 ,de geheele        
oppervlakte van het water1  zooals het  
zich onder eene zwakke lens voordeed1   
scheen met stukjes  gehakt stroo bedekt1
 welker uiteinden gekerfd waren4 ,deze  
zijn niet  anders dan kleine            
cylindrische watermossen in bundels of  
vlotten  van twintig tot zestig in elk4 
,berkeley bericht mij echter1 dat zij   
dezelfde species zijn 7,trichodesmium   
erythraeum7 als die1 welke over  groote 
ruimten in de ,roode ,zee gevonden      
wordt1 en waaraan deze zee  haren naam  
ontleent4 #af ,hun aantal moet          

ontzettend groot zijn3 het  schip       
ontmoette verscheidene strooken of      
banden van deze plantjes1  waarvan n    
omtrent #aj yards breed en1 naar de     
modderachtige kleur  van het water te   
oordeelen1 minstens twee en een halve   
mijl lang  was4 ,op bijna elke lange    
reis wordt eenig gewag van deze         
watermossen  gemaakt4 ,zij schijnen     
bijzonder algemeen in de zee nabij      
,australi2  en op de hoogte van ,kaap   
,leeuwin vond ik eene verwante1 maar    
kleinere  en vermoedelijk afwijkende    
soort4 ,kapitein ,cook merkt in zijn    
derde  reisverhaal op1 dat de zeelieden 
aan dit verschijnsel den naam van       
zeezaagsel geven4    ,bij ,keeling-,atol
 in den ,indischen ,oceaan bespeurde ik 
vele kleine  groepen zeemossen1 ter     
grootte van enkele inches in het        
vierkant1  bestaande uit lange          
cylindrische1 uiterst dunne draden1     
welke  ternauwernood voor het bloote oog
 zichtbaar zijn1 vermengd met andere    
eenigszins grootere lichamen1 die aan de

 beide einden fraai kegelvormig         
toeloopen4 ,zij wisselen in lengte af   
van #j4jd tot #j4jf en zelfs #j4jh      
inch1 bij eene middellijn van #j4jjf tot
 #j4jjh inch4 ,bij het eene  einde van  
het cylindrische gedeelte ziet men      
gewoonlijk een groen  septum of         
scheidvlies1 uit korrelachtige stof     
bestaande en waarvan  de dikte naar het 
midden toeneemt4 ,naar ik geloof1 is dit
 vlies  de bodem van een zeer fijnen1   
kleurloozen zak1 bestaande uit eene     
vleezige zelfstandigheid1 die in den    
buitenkoker sluit maar zich niet  tot in
 de kegelvormige eindpunten uitstrekt4  
,in sommige exemplaren  vervingen       
kleine1 maar zuivere bolletjes eener    
bruine korrelige stof  de plaats der    
scheidvliezen1 waarbij ik het           
zonderlinge proces van  hunne           
ontstaanswijze waarnam4 ,de vleezige    
stof van het binnenbekleedsel           
groepeerde zich plotseling in lijnen1   
waarvan sommige een vorm aannamen  als  
straalden zij uit een gemeenschappelijk 

middelpunt2 daarna trok  zij zich met   
eene onregelmatige en snelle beweging   
voortdurend samen1  zoodat het geheel   
zich binnen eene secunde tot een zuiver 
bolletje had  vereenigd1 dat de plaats  
van het septum innam aan het eene einde 
van  den nu geheel hollen koker4 ,de    
vorming van het korrelig bolletje werd  
door een of ander toevallig letsel      
verhaast4 ,ik kan hier bijvoegen1 dat   
dikwijls een paar van deze lichamen aan 
elkander waren gehecht1 de eene  kegel  
naast den anderen1 aan het einde waar   
het septum zich bevindt4    ,ik zal hier
 een paar andere waarnemingen bijvoegen1
 die met de  verkleuring der zee door   
organische oorzaken in verband staan4   
,aan  de kust van ,chili1 enkele leagues
 ten noorden van ,concepcion1  stevende 
de ,beagle op zekeren dag door groote   
strooken modderig  water1 volkomen      
gelijk aan dat eener gezwollen rivier2  
en een graad  ten zuiden van            
,valparaiso1 op #ej mijlen van het land1
 vertoonde  zich hetzelfde verschijnsel 

op nog grootere schaal4 ,eenig water1   
in een glas gedaan1 had een bleek-roode 
tint1 en toen het met een  microscoop   
onderzocht werd1 zag men het wemelen van
 kleine diertjes1  die snel rondschoten 
en dikwijls uiteenbarstten4 ,deze       
diertjes  hebben eene ovale gedaante1 in
 't midden samgesnoerd door een krans   
van trillende gebogen wimpers4 ,het was 
echter zeer moeilijk hen  zorgvuldig te 
onderzoeken1 want bijna op 't oogenblik 
dat de beweging  ophield--zelfs terwijl 
zij door het gezichtsveld               
gingen--barstten  hunne lichamen4 ,soms 
barstten de beide einden tegelijk1 dan  
weer  slechts n1 en werd eene           
hoeveelheid bruinachtige1 grofkorrelige 
stof uitgeworpen4 ,een oogenblik voordat
 het barstte1 zette het dier  zich uit  
tot anderhalfmaal zijne natuurlijke     
grootte2 en ongeveer  #ae secunden nadat
 de snelle voortgaande beweging ophield1
 had de  ontploffing plaats4 ,in enkele 
gevallen werd deze voorafgegaan door    
eene draaiende beweging om de lengte-as4

 ,omstreeks twee minuten nadat  eenige  
hunner in een druppel water waren       
afgezonderd1 stierven zij  aldus4 ,de   
dieren bewegen zich met de smalle punt  
naar voren door middel  van hunne       
trillende wimperharen en meestal in     
snelle sprongen4 ,zij  zijn uiterst     
klein en voor het bloote oog geheel     
onzichtbaar1 daar  de ruimte die zij    
innemen slechts het millioenste van een 
vierkanten  inch bedraagt4 ,hun aantal  
was verbazend1 want de kleinste druppel 
water dien ik kon afzonderen1 bevatte er
 nog zeer vele4 ,op zekeren  dag voeren 
wij door twee aldus gekleurde strooken  
water1 waarvan ne  alleen stellig eene  
uitgestrektheid van verscheidene        
vierkante mijlen  bezat4 ,hoe           
onberekenbaar groot is wel het aantal   
dezer microscopische  dieren6 ,op       
eenigen afstand gezien1 geleek de kleur 
van het water op  die eener rivier1     
welke door een gebied van roode klei    
heeft gevloeid2  maar in de schaduw der 
zijden van het schip was zij donkerbruin

 als  chocolade4 ,duidelijk             
onderscheidde men de lijn waar het roode
 en blauwe  water zich vermengden4      
,eenige dagen te voren was het kalm wer 
geweest1  en de zee bevatte een         
ongewonen overvloed van levende wezens4 
#ag    ,in de zee rondom ,tierra del    
,fuego 7,vuurland7 en niet ver van het  
land1 heb ik smalle strepen water gezien
 van eene helderroode kleur1  tengevolge
 van een aantal ,crustacea1 die in vorm 
eenigszins op groote  garnalen gelijken4
 ,de zeelieden noemden hen              
walvischvoedsel4 ,of  zij werkelijk tot 
voedsel van walvisschen dienen1 weet ik 
niet2  maar zeezwaluwen1 zeeraven en    
reusachtige troepen groote1 plompe      
robben vinden op sommige gedeelten der  
kust hun hoofdvoedsel in deze  zwemmende
 krabben4 ,zeelieden schrijven de       
verkleuring van het water               
onveranderlijk toe aan kuit2 maar       
slechts in n geval vond ik dit          
bewaarheid4 ,op verscheidene mijlen     
afstands van den ,galpagos-,archipel1   

zeilde het schip door drie smalle       
strooken van een donkergeel of          
modderachtig water2 deze strooken waren 
eenige mijlen lang1 doch  slechts       
weinige yards breed en van het          
omringende water gescheiden  door een   
gebogen1 maar duidelijk waarneembaren   
rand4 ,de kleur was  een gevolg van     
kleine geleiachtige balletjes met eene  
middellijn van  omstreeks een vijfde    
inch1 waarin talrijke kleine bolvormige 
eitjes  lagen2 die balletjes waren van  
tweederlei soort3 de eene roodachtig    
gekleurd en in vorm van de andere       
afwijkend4 ,ik kon niet nagaan tot      
welke twee diersoorten deze organismen  
behoorden4 ,kapitein ,colnet  merkt op1 
dat dit verschijnsel tusschen de        
,galpagos ,eilanden zeer  algemeen is1  
en dat de richting der strooken die der 
stroomingen  aanwijst2 in het genoemde  
geval was de lijn echter een gevolg van 
den wind4 ,het eenige verschijnsel dat  
ik nog te vermelden heb1 is  eene dunne 
olieachtige deklaag op het water1 die de

 kleuren van den  regenboog vertoont4   
,aan de kust van ,brazili zag ik een    
uitgestrekte  strook water1 welke met   
deze laag bedekt was en door de         
zeelieden  werd toegeschreven aan het   
rottende lijk van een of anderen        
walvisch1  dat waarschijnlijk niet ver  
van daar ronddreef4 ,ik spreek hier niet
  van de kleine geleiachtige deeltjes   
7waarop ik later terugkom71 die         
dikwijls door het water verspreid zijn1 
want deze zijn niet talrijk  genoeg om  
eenige kleurverandering te veroorzaken4 
,in de bovenstaande verhalen zijn twee  
omstandigheden1 die ons  merkwaardig    
voorkomen3 #ao4 ,hoe worden de          
verschillende lichamen1 die  de strooken
 met begrensde randen vormen1           
samgehouden8 ,in het geval der          
garnaalachtige krabben waren hare       
bewegingen even gelijktijdig als bij    
een regiment soldaten2 maar dit kan bij 
de eitjes of de watermossen  niet het   
gevolg zijn van eene zekere vrijwillige 
handeling2 ook bij  de infusoria is dit 

niet waarschijnlijk4 #bo4 ,wat is de    
oorzaak1 dat  de strooken zoo lang en   
smal zijn8 ,het verschijnsel gelijkt    
zoozeer op  hetgeen men bij elken vloed 
kan zien1 waar de stroom het in         
draaikolken  verzamelde schuim in lange 
strepen verdeelt1 dat ik het resultaat  
aan eene dergelijke werking moet        
toeschrijven1 hetzij van de lucht-  of  
van de zeestroomen4 ,dit                
vooropstellende1 moeten wij aannemen1   
dat  de verschillende bewerktuigde      
lichamen op zekere gunstige plaatsen    
zijn voortgebracht1 en door het spel van
 wind en water vandaar zijn  weggevoerd4
 ,ik beken echter1 dat het zeer moeilijk
 is zich een plek  voor te stellen als  
de geboorteplaats van millioenen bij    
millioenen  kleine diertjes en          
watermossen4 ,immers3 vanwaar komen de  
kiemen op  zulke plaatsen1 als de       
lichamen der ouders door wind en golven 
over  den onmetelijken oceaan verspreid 
zijn geraakt8 ,toch kan ik met geen     
andere hypothese hunne groepeering in   

lijnen verklaren4 ,ik kan hier  de      
opmerking van ,scoresby bijvoegen1 dat  
in een bepaald gedeelte der             
,n4-,i,jszee altijd groen water wordt   
aangetroffen1 waarin een overvloed  van 
pelagische diervormen4                  
,,hoofdstuk ,,ii4    ,,rio ,,de         
,,janeiro4      #d ,april tot #e ,juli  
#ahcb4    ,weinige dagen na onze        
aankomst1 maakte ik kennis met een      
,engelschman1  die zijne plantage ging  
bezoeken1 welke iets meer dan honderd   
mijlen  van de hoofdstad ten noorden van
 ,kaap ,frio was gelegen4 ,gaarne nam   
ik zijn vriendelijk aanbod om hem       
daarheen te vergezellen1 aan4    #h     
,april4    ,ons gezelschap bestond uit  
zeven personen4 ,de eerste              
pleisterplaats  was zeer interessant4   
,de dag was brandend heet1 en toen wij  
door de  bosschen gingen1 was alles in  
een toestand van rust1 behalve de groote
  en schitterende vlinders1 die traag in
 't rond vlogen4 ,het panorama1  dat wij
 bij het overtrekken van de heuvels     

achter ,praia ,grande zagen1  was       
allerschoonst2 onder de levendige       
kleuren had het donkerblauw eene        
overheerschende tint2 de lucht en de    
kalme waters der baai wedijverden  sam  
in pracht4 ,na eenig bouwland te zijn   
doorgegaan1 kwamen wij  in een woud1 dat
 alom eene grootschheid vertoonde1 die  
de stoutste  verwachtingen overtrof4    
,tegen den middag bereikten wij         
,ithacaia--een  klein dorp1 dat in eene 
vlakte ligt en waar het raadhuis omringd
  is door de hutten der negers4 ,de     
regelmatige vorm en ligging dezer       
hutten deden mij denken aan de          
teekeningen der ,hottentotten-woningen  
in ,zuid-,afrika4    ,daar de maan vroeg
 opkwam1 besloten wij denzelfden avond  
naar onze  nachtkwartieren aan het      
,lagoa ,marica #ah te vertrekken4 ,toen 
het  donker werd1 gingen wij langs een  
dier reusachtige1 naakte en steile      
bergen van graniet1 welke in dit land   
zoo algemeen zijn4 ,deze plek  is       
merkwaardig1 omdat zij langen tijd de   

verblijfplaats is geweest  van          
weggeloopen slaven1 die door het        
bebouwen van een klein stuk  grond nabij
 den top hun leven poogden te rekken4   
,eindelijk werden zij  ontdekt1 en allen
 door een op hen afgezonden troep       
soldaten gegrepen  met uitzondering van 
eene oude vrouw1 die zich van den       
bergtop te  pletter wierp1 liever dan   
opnieuw in slavernij te vervallen4 ,in  
eene  ,romeinsche vrouw zou deze daad   
met den naam van vrijheidsliefde        
bestempeld zijn geworden2 bij eene arme 
negerin is zij eenvoudig  beestachtige  
koppigheid444    ,wij reden eenige uren 
voort4 ,op het laatst werd de weg enkele
 mijlen  ver moeilijk en liep door eene 
verlaten wildernis van moerassen en     
lagunen4 ,gezien bij het nevelig        
maanlicht1 was het landschap zoo        
mistroostig mogelijk4 ,enkele           
vuurvliegen fladderden om ons heen2 de  
eenzame snip vloog onder het aanheffen  
van zijn klaagkreet omhoog1  en van     
verre klonk het doffe gebruis der zee1  

dat nauwelijks in staat  was de stilte  
van den nacht te verbreken4    #i       
,april4    ,wij verlieten onze ellendige
 slaapplaatsen vr zonsopgang4 ,de weg   
liep door eene smalle zandige vlakte1   
gelegen tusschen de zee en  de          
zoutlagunen aan de landzijde4 ,de       
menigte fraaie vischvogels1  als reigers
 en kraanvogels1 en de sappige planten  
in de meest  phantastische vormen1 gaven
 aan het landschap eene bekoring1 welke 
het anders zou gemist hebben4 ,de enkele
 schrale boomen waren beladen  met      
parasiteerende planten1 waaronder eenige
 schoone1 welriekende  orchideen het    
meest te bewonderen waren4 ,toen de zon 
opging1 werd  de lucht brandend heet1 en
 was de weerkaatsing van het licht en de
  warmte op het witte zand zeer         
hinderlijk4    ,wij aten het middagmaal 
te ,mandetiba1 toen de thermometer #hd  
in  de schaduw wees4 ,het fraaie        
uitzicht op de begroeide heuvels in de  
verte1 weerkaatst in het volkomen stille
 water eener uitgestrekte  lagune1 wekte

 ons geheel op4 ,daar de vnda hier zeer 
goed was1 en de  aangename maar zeldzame
 herinnering aan een goeden maaltijd mij
 bij is  gebleven1 zal ik ze uit        
dankbaarheid als type in hare soort     
terstond  beschrijven4 ,dikwijls zijn de
 vndas groote huizen1 gebouwd van dikke 
rechtopstaande palen1 onderling door    
takken verbonden en daarna  bepleisterd4
 ,zij hebben zelden vloeren en nooit    
glazen vensters1  maar in 't algemeen   
goede daken4 ,gewoonlijk is het         
voorgedeelte  open1 eene soort waranda  
vormende1 waaronder tafels en banken    
zijn  geplaatst4 ,aan elken kant        
bevinden zich de slaapkamers1 en hier   
kan de  reiziger zoo gemakkelijk        
mogelijk op een houten platform slapen1 
dat  met eene dunne stroomat bedekt is4 
,de vnda staat op eene binnenplaats1    
waar de paarden gevoederd worden4 ,bij  
de eerste aankomst plachten wij  de     
paarden te ontzadelen en hun hunne mas  
voor te zetten2 daarna  vroegen wij den 
senhr met eene lichte buiging zoo goed  

te willen  zijn ons wat eten te geven4  
,al wat gij verkiest1 mijnheer1 was het 
gewone antwoord4    ,de eerste twee     
keeren dankte ik onnoodig de            
,voorzienigheid1 dat ,zij  ons bij zulk 
een goed man gebracht had2 maar in den  
loop van het  gesprek nam de zaak       
meestal eene onaangename wending4       
,kunt ge ons dan den visch geven1 dien  
wij wenschen8    ,o neen1 mijnheer4     
,dan een soep die wij verlangen8        
,neen1 mijnheer4    ,brood dan8    ,o   
neen1 mijnheer4    ,dan soms gedroogd   
vleesch8    ,o neen1 mijnheer4    ,zoo  
wij geluk hadden1 kregen wij na een paar
 uren wachtens gevogelte1  rijst en     
farinha 7meel74 ,niet zelden gebeurde   
het1 dat wij genoodzaakt  waren om zelf 
de kippen voor ons avondeten met steenen
 te dooden4 ,als  wij1 geheel uitgeput  
van vermoeienis en honger1 schroomvallig
 te  kennen gaven1 dat wij blijde zouden
 zijn ons maal te ontvangen1  was het   
hoogdravende 7ofschoon ware7 en geheel  
onvoldoende antwoord3    ,het zal gereed

 zijn als het gereed is6    ,hadden wij 
het gewaagd verdere opmerkingen te      
maken1 dan zou  ons eenvoudig zijn      
aangezegd onze reis te vervolgen1 omdat 
wij te  onbeschaamd waren4 ,de          
herbergiers zijn zeer onwellevend en    
onaangenaam  in hunne manieren2 hunne   
huizen en personeel zijn dikwijls in    
hooge  mate vuil2 het gemis van het     
gerief van messen1 lepels en vorken  is 
aan de orde van den dag2 en ik ben er   
zeker van1 dat in geheel  ,engeland geen
 hut of kot is te vinden1 die zoo       
volmaakt van alle  gerief verstoken is4 
,te ,campos ,novos1 echter1 was mijn    
voedsel  voortreffelijk3 bij het        
middagmaal rijst en gevogelte1 beschuit1
  wijn en geestrijke dranken2 des avonds
 koffie1 en bij het ontbijt  visch en   
koffie4 ,dit alles1 benevens goed       
voedsel voor de paarden1  kostte slechts
 #b shil4 #f p4 per hoofd4 ,maar toen   
wij den herbergier  dezer vnda vroegen1 
of hij ook iets wist van eene zweep1 die
 een  van het gezelschap verloren had1  

antwoordde hij ruw3    ,hoe zou ik dat  
weten8 ,waarom hebt gij er niet op      
gepast8 ,ik denk1  dat de honden haar   
hebben opgegeten4    ,na ons vertrek uit
 ,mandetiba1 trokken wij verder door een
  woest labyrint van meren1 waarvan     
sommige zoetwater-1 andere              
zoutwaterschelpdieren bevatten4 ,van de 
eerste soort vond ik  talrijke individun
 van eene ,limnaea in een meer1 alwaar1 
zooals de  inboorlingen mij verzekerden1
 de zee eens en somtijds meermalen in 't
  jaar binnenstroomt en het water geheel
 verzout4 ,ik heb vele stellige en      
gewichtige bewijzen in verband met het  
feit1 dat men in deze keten van         
lagunen1 die de kust van ,brazili       
omspant1 zee- en zoetwaterdieren zou    
kunnen vinden4 ,m4 ,gay #ai heeft       
verklaard1 dat hij in de nabijheid van  
,rio schelpen heeft gevonden van de     
zeegeslachten ,solen en ,mytilus1 die   
samen met de zoetwatersoorten           
,ampullariae in brak water leefden4 ,ook
  vond ik dikwijls in de lagune bij den 

,plantentuin1 waar het water  slechts   
iets minder zout is dan in zee1 eene    
soort ,hydrophilus1 veel  overeenkomende
 met een watertor1 welke in de slooten  
van ,engeland  algemeen is2 in hetzelfde
 meer behoorde de eenige voorkomende    
schelp  tot een soort1 die gewoonlijk in
 riviermonden gevonden wordt4    ,de    
kust voor eenigen tijd verlatende1      
trokken wij opnieuw het woud  binnen4   
,de boomen waren zeer hoog en           
merkwaardig om hunne witte  stammen1    
vergeleken bij die in ,europa4 ,in mijn 
notitieboek schreef  ik3 wondervolle en 
fraaie bloeiende parasieten troffen mij 
steeds  als de nieuwste vormingen in    
deze grootsche natuurtooneelen4 ,op     
onzen verderen tocht trokken wij door   
strooken weiland1 die veel  geleden     
hadden van de reusachtige1 bijna #ab    
voet hooge kegelvormige  mierennesten4  
,zij gaven aan de vlakte geheel het     
voorkomen der  moddervulkanen van den   
,jorullo1 zooals ,humboldt die afbeeldt4
    ,wij kwamen te ,engenhodo1 toen het 

reeds donker was1 na tien uur in  den   
zadel te hebben gezeten4 ,gedurende den 
ganschen tocht was ik  verbaasd over de 
krachtsinspanning1 die de paarden konden
 verduren2  ook schenen zij zich veel   
eerder van eenig letsel te herstellen   
dan  onze ,engelsche fokdieren4 ,de     
bloedzuiger-vleermuis veroorzaakt       
dikwijls  veel last1 door de paarden in 
hunne schoften te bijten4 ,gewoonlijk   
is het letsel niet zoozeer te wijten aan
 het bloedverlies1 als aan  de          
ontsteking die naderhand de drukking van
 den zadel veroorzaakt4 ,in  ,engeland  
is onlangs het geheele geval in twijfel 
getrokken2 zoodat ik  mij gelukkig      
achtte toen in mijne tegenwoordigheid   
zulk een vleermuis  7,desmodus          
,d',orbignyi1 ,wat47 werkelijk op den   
rug van een paard gevangen  werd4 ,eens 
bivouakeerden wij laat in den avond bij 
,coquimbo in ,chili1  toen mijn         
bediende1 opmerkende dat een der paarden
 zeer stug werd1  ging onderzoeken wat  
er aan de hand was1 en meenende dat hij 

iets  kon onderscheiden1 plotseling     
zijne hand op de schoften van het paard 
legde en den vampier greep4 ,des morgens
 kon men de plek1 waar de beet  was     
toegebracht1 gemakkelijk aan eene       
lichte1 bloederige opzwelling           
onderscheiden4 ,drie dagen later bereden
 wij het paard zonder eenige  kwade     
gevolgen4    #ac ,april4    ,na drie    
dagen reizens kwamen wij te ,socgo1 de  
plantage van ,senhr  ,manuel ,figuireda1
 een bloedverwant van iemand uit ons    
gezelschap4 ,het  huis was eenvoudig en1
 al had het de gedaante van eene schuur1
 wel  voor het klimaat geschikt4 ,in de 
zitkamer vormden vergulde stoelen  en   
sofa's een zonderling contrast met de   
gewitte muren1 het rieten  dak en de    
vensters zonder ruiten4 ,het huis1      
benevens de korenschuren1  stallen en   
werkplaatsen voor de zwarten1 die in    
verschillende ambachten  onderwezen     
waren geworden1 vormden eene soort      
onregelmatigen vierhoek1  in het midden 
waarvan een groote stapel koffie lag te 

drogen4 ,deze  gebouwen stonden op een  
lagen heuvel1 die het uitzicht had over 
den  bebouwden grond en aan alle zijden 
omringd was door een muur van donker    
groen en dichtbegroeid bosch4 ,het      
hoofdproduct in dit gedeelte van  het   
land is koffie4 ,iedere boom wordt      
ondersteld gemiddeld twee pond  's jaars
 op te leveren2 maar sommige brengen er 
wel acht op4 ,mandioca  of ,cassave #bj 
wordt eveneens in groote hoeveelheid    
gekweekt4 ,elk  deel van deze plant is  
nuttig3 de bladeren en stengels worden  
door de  paarden gegeten1 en de wortels 
tot pulp gemalen1 dat1 drooggeperst en  
gebakken1 de farinha vormt--het         
voornaamste voedingsmiddel in ,brazili4 
,het is een merkwaardig ofschoon wel    
bekend feit1 dat het sap dezer  zeer    
voedzame plant in hooge mate giftig is4 
,weinige jaren geleden  stierf eene koe 
in deze faznda1 doordien zij er wat van 
gedronken  had4 ,senhr ,figuireda       
vertelde mij1 dat hij het vorig jaar n  
zak  feijes of boonen en drie zakken    

rijst geplant had1 waarvan de eerste    
het #hj-voud1 de laatste het #cbj-voud  
voortbrachten4 ,het weiland voedt  een  
fraaien veestapel en de bosschen zijn   
zoo vol wild1 dat op elk  der drie      
voorgaande dagen een hert gedood was4   
,deze overvloed van  voedsel bleek bij  
het middagmaal1 waar1 zoo niet de       
tafels1 dan toch  de gasten er onder    
zuchtten2 want elk persoon wordt geacht 
van iederen  schotel te eten4 ,op       
zekeren dag1 toen ik mijne berekeningen 
zoo gemaakt  dacht te hebben1 dat niets 
onaangeroerd zou weggaan1 verschenen tot
  mijne groote verslagenheid een        
gebraden kalkoen en een varken in al    
hunne stoffelijke werkelijkheid op      
tafel4 ,gedurende de maaltijden  was een
 man belast met een aantal oude honden  
en dozijnen zwarte  kleine kinderen uit 
de kamer te jagen1 die bij elke         
gelegenheid naar  binnen drongen4       
,indien men het denkbeeld van slavernij 
verbannen kon1  lag er iets uitermate   
bekorends in deze eenvoudige en         

aartsvaderlijke  leefwijze2 het was zulk
 een volkomen afzondering en            
onafhankelijkheid  van de overige       
wereld4 ,zoodra men een vreemdeling ziet
 komen1 wordt  een groote bel geluid en 
gewoonlijk een klein kanon afgeschoten4 
,de  gebeurtenis wordt aldus aan rotsen 
en wouden bekend gemaakt1 doch  aan     
niets anders4    ,op zekeren morgen     
wandelde ik een uur vr zonsopgang naar  
buiten1  om de plechtige stilte van het 
landschap te bewonderen4 ,eindelijk     
werd de stilte verbroken door een       
morgengezang1 dat door de geheele       
familie van zwarten met kracht werd     
aangeheven4 ,meestal begint op deze     
wijze de dagelijksche arbeid4 ,ik       
twijfel niet of op zulke fazndas1  als  
deze1 brengen de slaven gelukkig en     
tevreden hun leven door4 ,op  ,zaterdag 
en ,zondag werken zij voor zich zelven2 
en in dit vruchtbare  klimaat is het    
werk van twee dagen voldoende om een man
 en zijn gezin  de geheele week te      
onderhouden4    #ad ,april4    ,socgo   

verlatende1 reden wij naar eene andere  
plantage aan den ,rio  ,macah1 welke het
 laatste plekje bebouwde grond in die   
richting was4 ,de  plantage was twee en 
een halve mijl lang1 maar hoe breed--dit
 was  de eigenaar vergeten4 ,slechts een
 zeer klein stuk bosch was gekapt2  toch
 was bijna elke acre grond geschikt om  
al de verschillende  rijke producten van
 een tropisch land op te leveren4 ,de   
reusachtige  oppervlakte van ,brazili in
 aanmerking genomen1 kan de hoeveelheid 
bebouwde grond1 vergeleken bij die welke
 nog in den natuurstaat is1  nauwelijks 
in aanmerking komen2 maar welk eene     
reusachtige bevolking  zal dit land in  
de toekomst kunnen voeden6 #ba          
,gedurende onzen tocht op den tweeden   
dag vonden wij den weg dermate          
versperd1 dat het noodig was een man met
 een zwaard vooruit te  laten gaan1 om  
de slingerplanten weg te kappen4 ,het   
woud vloeide  over van fraaie planten1  
waaronder de boomvarens1 hoewel niet    
groot1  om haar helder groen loof en de 

sierlijke kromming harer bladerkronen   
alleszins de bewondering verdienden4    
,des avonds viel er een hevige regen1 en
 ofschoon de thermometer #fe  wees1 had 
ik het zeer koud4 ,het was merkwaardig  
de buitengewone  verdamping op te       
merken1 die1 toen de regen ophield1 over
 de geheele  uitgestrektheid van het    
bosch begon4 ,ter hoogte van omstreeks  
honderd voet waren de heuvels in een    
dichten witten damp gehuld1  die als    
rookzuilen uit de dichtstbegroeide      
deelen en in 't bijzonder  uit de dalen 
opsteeg4 ,dit verschijnsel nam ik bij   
verschillende  gelegenheden waar1 en ik 
meen het te moeten toeschrijven aan de  
groote  bladerenoppervlakte1 die vooraf 
door de zonnestralen verwarmd is4       
,tijdens mijn verblijf op deze plantage 
scheelde het zeer weinig of  ik was     
getuige geweest van een dier wreede     
handelingen1 welke alleen  in een       
slavenland kunnen plaats vinden4        
,tengevolge van een twist  en een       
rechtsgeding1 was de eigenaar op het    

punt om alle vrouwen  en kinderen aan de
 mannelijke slaven te ontnemen en op de 
publieke  veiling in ,rio afzonderlijk  
te verkoopen4 ,eigenbelang en geenszins 
een gevoel van medelijden verhinderde   
deze handeling4 ,inderdaad3  ik geloof  
niet1 dat de eigenaar zelfs eenig begrip
 heeft gehad van  de onmenschelijkheid  
om dertig gezinnen te scheiden1 die vele
 jaren  te zamen hadden gewoond4 ,toch  
durf ik de verzekering geven1 dat hij   
in menschelijkheid en goedhartigheid    
boven het gewone slag menschen  stond4  
,men kan zeggen1 dat er geen grens      
bestaat voor de blindheid  van het      
eigenbelang en zelfzuchtige gewoonten4  
,ik wil hier eene zeer  onbeduidende    
anecdote vertellen1 die destijds een    
dieperen indruk  op mij maakte dan een  
verhaal over wreedheid4 ,in gezelschap  
van een  buitengewoon dommen neger trok 
ik over een veer4 ,pogende mij door  hem
 te doen verstaan1 sprak ik luid en     
maakte teekens1 waarbij ik met  mijne   
hand dicht langs zijn gezicht ging4     

,vermoedelijk dacht de man1  dat ik     
driftig was en hem zou slaan1 want      
onmiddellijk liet hij met  een          
verschrikt gezicht en half gesloten     
oogen de handen zakken4 ,nooit  zal ik  
het gevoel van verwondering1 afkeer en  
schaamte vergeten1  dat in mij opwelde  
toen ik een groot1 sterk man zelfs      
bevreesd zag  om een slag af te wenden1 
dien hij dacht dat op zijn gelaat gemunt
  was4 ,deze man was door het drillen   
gedemoraliseerd tot een trap1  lager dan
 de slavernij van het meest hulpelooze  
dier4    #ah ,april4    ,bij onzen      
terugkeer brachten wij twee dagen op    
,socgo door1 welke ik  besteedde aan het
 verzamelen van insecten in het woud4   
,de meeste boomen  meten1 trots hunne   
hoogte1 niet meer dan drie of vier voet 
in omtrek1  waaronder natuurlijk ook    
enkele van veel grootere afmetingen4    
,senhr  ,manuel was toen bezig een kano 
te maken van #gj voet lengte uit een    
enkelen stam1 die oorspronkelijk #aaj   
voet lang en zeer dik geweest  was4 ,de 

tegenstelling1 als palmboomen groeien   
temidden van de  gewone takkenschietende
 soorten1 geeft aan het landschap steeds
 een  intertropisch karakter4 ,hier     
prijkten de wouden met den ,koolpalm1   
#bb een der fraaiste van deze familie4  
,met een stam zoo dun1  dat men hem met 
twee handen zou kunnen omvatten1 verheft
 hij zijn  sierlijken kruin tot eene    
hoogte van #dj of #ej voet boven den    
grond4 ,de  houtslingerplanten1 zelven  
door andere slingerplanten bedekt1      
bereikten  eene groote dikte2 enkele1   
die ik mat1 waren twee voet in omtrek4  
,vele  oudere boomen leverden met de aan
 hunne takken hangende slingers van     
lianen1 die op bundels hooi geleken1 een
 zeer merkwaardigen aanblik op4         
,wendde het oog zich van de             
bladerenwereld boven naar den grond     
daaronder1 dan werd het geboeid door de 
buitengewone sierlijkheid  der bladeren 
van varens en mimosae4 ,de laatsten     
bedekten den bodem  op sommige plaatsen 
met een kreupelhout van slechts enkele  

inches  hoogte4 ,wandelde men door deze 
dichte lagen van mimosae heen1 dan      
vormde zich een breed spoor1 kenbaar aan
 de verandering in schaduw1  die deze   
plantjes door het laten hangen van hunne
 gevoelige bladstelen  teweegbrengen4   
,het is gemakkelijk een voor een de     
voorwerpen te  vermelden1 die in deze   
majestueuze tafereelen onze bewondering 
wekken2  maar onmogelijk is 't een      
voldoend idee te geven van de hoogere   
gevoelens van verwondering1 van stomme  
verbazing en diepen eerbied1  welke de  
ziel vervullen en tot hooger stemmen4   
#ai ,april4    ,na ons vertrek uit      
,socgo1 keerden wij de eerste twee dagen
 op  onze schreden terug4 ,het was een  
zeer vermoeiend werk1 daar de weg       
meestal door eene gloeiend heete        
zandvlakte liep1 niet ver van de  kust4 
,ik merkte op1 dat telkens als mijn     
paard zijn poot op het fijne  kiezelzand
 zette1 een aangenaam rinkelend geluid  
werd voortgebracht4 ,op  den derden dag 
sloegen wij eene andere richting in en  

trokken door  het vriendelijke dorpje   
,madre de ,dos4 ,de gekozen richting is 
een  van de hoofdwegen in ,brazili2     
niettemin was de weg zoo slecht1  dat   
geen voertuig op wielen1 behalve de     
plompe ossenwagen1 hem kon  berijden4   
,op onzen ganschen tocht passeerden wij 
geene enkele steenen  brug2 en die1     
welke van houten blokken waren gemaakt1 
hadden meestal  zooveel herstel noodig1 
dat men genoodzaakt was langs n kant te 
gaan om ze te vermijden4 ,alle afstanden
 waren onjuist bekend4 ,de weg  is      
dikwijls met kruizen in plaats van      
mijlsteenen gemerkt1 om aan te  duiden  
waar menschenbloed vergoten is4 ,op den 
avond van den #bcsten  kwamen wij te    
,rio1 en hadden ons aangenaam uitstapje 
volbracht4    ,gedurende de rest van    
mijn verblijf te ,rio woonde ik in een  
landhuis  aan de ,botofogo ,baai4       
,onmogelijk kon men iets aangenamers    
wenschen dan  zoo eenige weken in zulk  
eene prachtige landstreek door te       
brengen4 ,in  ,engeland geniet een      

minnaar van de natuurlijke historie op  
zijne  wandelingen het groote voorrecht1
 dat hij altijd iets heeft hetwelk      
zijne aandacht trekt2 maar in deze      
vruchtbare1 van leven overvloeiende     
klimaten zijn de aantrekkelijkheden zoo 
talrijk1 dat hij bijna in  't geheel    
niet kan gaan wandelen4    ,de weinige  
waarnemingen1 welke ik doen kon1        
bepaalden zich bijna  uitsluitend tot de
 ongewervelde dieren4 ,het bestaan eener
 afdeeling van  het geslacht ,planaria1 
die het droge land bewoont1 boezemde mij
 veel  belang in4 ,deze dieren hebben   
zulk een eenvoudigen bouw1 dat ,cuvier  
#bc hen onder de ingewandswormen heeft  
gerangschikt1 ofschoon zij  nooit in de 
lichamen van andere dieren gevonden     
zijn4 ,talrijke soorten  bewonen zout-  
en zoetwater2 maar de door mij bedoelden
 werden1 zelfs in  de drogere gedeelten 
van het woud1 onder blokken rottend hout
 gevonden1  waarop zij1 geloof ik1      
teerden4 ,wat vorm betreft1 gelijken zij
 in  't algemeen op kleine slakken2 maar

 zij zijn naar evenredigheid veel       
smaller1 en verscheidene soorten zijn   
fraai gekleurd met overlangsche         
7longitudinale7 strepen4 ,hun bouw is   
zeer eenvoudig3 bij het midden  van de  
onder- of kruipvlakte bevinden zich twee
 kleine dwarsspleten1  uit de voorste   
waarvan een trechtervormige en zeer     
prikkelbare mond  kan worden gestoken4  
,eenigen tijd nadat de rest van het dier
 geheel  dood was aan de gevolgen van   
zoet water of eene andere oorzaak1      
behield dit orgaan nog zijne            
levensvatbaarheid4    ,ik vond niet     
minder dan #ab verschillende soorten van
 ,land-planariae  in verschillende      
gedeelten van het zuidelijk halfrond4   
#bd ,enkele  exemplaren1 door mij op    
,van-,diemen's ,land verkregen1 hield ik
 bijna  twee maanden in 't leven1 door  
hen met verrot hout te voeden4 ,toen  ik
 een hunner overdwars in twee bijna     
gelijke helften had verdeeld1  bezaten  
beide na verloop van #ad dagen den vorm 
van volledige dieren4 ,ik  had echter   

het lichaam z verdeeld1 dat de eene     
helft de beide  onderopeningen bevatte1 
en de andere dus geene4 ,vijf en twintig
 dagen  na de bewerking1 kon de meer    
volledige helft bijna niet meer van een 
ander exemplaar onderscheiden worden4   
,de andere was zeer in grootte          
toegenomen2 en aan het achtereinde had  
zich in de parenchym-houdende  massa    
eene heldere ruimte gevormd1 waarin een 
rudimentaire bekervormige  mond         
duidelijk te onderscheiden was2 aan de  
benedenoppervlakte was  de              
overeenkomstige spleet echter nog niet  
open4 ,zoo de toenemende  warmte van het
 weder1 naarmate wij den equator        
naderden1 niet alle  individun gedood   
had1 zou ongetwijfeld dit laatste       
stadium zijn  bouw hebben voltooid4     
,ofschoon het experiment zeer wel bekend
 is1 was  't toch merkwaardig het       
trapswijze ontstaan van elk wezenlijk   
orgaan  eenvoudig uit de extremiteit van
 een ander dier gade te slaan4 ,het is  
uiterst moeilijk deze ,planariae te     

bewaren1 want zoodra het ophouden  van  
het leven aan de gewone wetten van      
verandering gelegenheid geeft in        
werking te treden1 worden de lichamen in
 hun geheel zacht en vloeibaar1  zoo    
snel als ik nooit te voren gezien had4  
,het eerst bezocht ik het woud1 waarin  
deze ,planariae gevonden waren1  in     
gezelschap van een ouden ,portugeeschen 
priester1 die mij mede op  de jacht nam4
 ,de laatste bestond hierin1 dat men    
eenige honden in het  kreupelhout joeg  
en dan geduldig met vuren wachtte totdat
 zich een  of ander dier vertoonde4 ,wij
 werden vergezeld door den zoon van een 
naburigen pachter--een echt voorbeeld   
van een wilden ,braziliaanschen         
jongeling4 ,hij was gekleed in een      
gescheurd oud hemd en dito broek1  en   
liep blootshoofd2 een oud-models geweer 
en een groot mes vormden  zijne         
bewapening4 ,de gewoonte van een mes te 
dragen is hier algemeen2  en bij het    
doortrekken van een dicht bosch is dit  
wapen haast  onmisbaar wegens de vele   

slingerplanten4 ,het menigvuldig        
voorkomen  van moord kan ten deele aan  
deze gewoonte worden toegeschreven4 ,de 
,brazilianen zijn zoo behendig met het  
mes1 dat zij het nauwkeurig en  met     
voldoende kracht een eind ver kunnen    
werpen om eene noodlottige  wond toe te 
brengen4 ,ik heb een aantal kleine      
jongens deze kunst als  eene soort sport
 zien beoefenen1 en uit de vaardigheid1 
waarme zij een  rechtop staanden stok   
troffen1 beloofden zij heel wat voor    
ernstiger  aanslagen4 ,mijn metgezel had
 daags te voren twee groote gebaarde    
apen  geschoten4 ,deze dieren hebben    
grijpstaarten1 waarvan het einde zelfs  
na den dood het geheele lichaamsgewicht 
kan dragen4 ,een hunner bleef  aldus    
stevig aan een tak gehecht2 en wij      
moesten een grooten boom  omhakken om   
hem machtig te worden4 ,dit was weldra  
volbracht1 en met  een hevig gekraak    
kwamen boom en aap naar beneden4        
,behalve den aap1  bepaalde onze jacht  
zich dien dag tot verscheidene kleine   

groene  papegaaien en enkele pepervogels
 of toekanen4 #be ,ik profiteerde       
intusschen van mijne kennismaking met   
den ,portugeeschen padre1 want  bij eene
 andere gelegenheid gaf hij mij een     
fraai exemplaar van de  ,jaguarondo of  
,jaguar-kat4    ,ieder heeft wel eens   
gehoord van de schoonheid van het       
landschap  nabij ,botofogo4 ,het huis1  
waar ik logeerde1 lag dicht bij den voet
  van den welbekenden ,corcovado ,berg4 
,zeer terecht is opgemerkt1  dat steile 
kegelvormige heuvels kenmerkend zijn    
voor de formatie1  door ,von ,humboldt  
met den naam van gneiss-graniet         
aangeduid4 ,niets  kan treffender zijn  
dan de indruk dezer reusachtige1 ronde  
en naakte  steenen gevaarten1 die uit   
den weelderigsten plantengroei omhoog   
rijzen4    ,dikwijls sloeg ik met       
belangstelling de wolken gade1 die van  
den  zeekant komende1 een bank vormden  
juist onder het hoogste punt van den    
,corcovado4 ,zoo gedeeltelijk gesluierd1
 scheen deze berg1 evenals vele  andere1

 zich veel hooger te verheffen dan zijne
 werkelijke hoogte van  #bcjj voet4     
,daniell heeft bij zijne werkundige     
proeven opgemerkt1 dat  eene wolk       
somtijds aan een bergtop bevestigd      
schijnt1 terwijl de wind  er voortdurend
 overheen blaast4 ,hier vertoonde       
hetzelfde verschijnsel  een eenigszins  
anderen aanblik4 ,men zag de wolk       
duidelijk omkrullen  en toen snel over  
den top schieten1 zonder dat zij in     
grootte was af-  of toegenomen4 ,de zon 
ging onder en eene zachte koelte1 die   
tegen  den zuidkant van den berg blies1 
mengde haren stroom met de koudere      
bovenlucht1 tengevolge waarvan de damp  
zich verdichtte2 maar op het  oogenblik1
 dat de lichte wolkkringen over den rand
 zweefden en onder  den invloed kwamen  
der warmere atmospheer aan de           
noordelijke helling1  losten zij zich   
terstond weer op4    ,gedurende de      
maanden ,mei en ,juni--of het begin van 
den winter--was  het klimaat            
verrukkelijk4 ,de gemiddelde            

temperatuur1 bepaald  uit waarnemingen  
te #i ure des morgens en des avonds1 was
 slechts  #gb4 ,dikwijls regende het    
hevig2 maar de droge zuidenwind maakte  
de  wandelwegen spoedig weer aangenaam4 
,op zekeren morgen vielen in #f  uren   
tijds #a1f inches regen4 ,toen deze     
stortbui over de bosschen trok1  die den
 ,corcovado omgeven1 was het geluid door
 de kletterende druppels  op de tallooze
 menigte bladeren voortgebracht1 zeer   
merkwaardig4 ,het  kon op den afstand   
van een kwart mijl gehoord worden en    
geleek op  het geluid eene groote       
stroomende watermassa4 ,na de heete     
dagen was  het heerlijk1 rustig in den  
tuin te zitten en den avond in nacht  te
 zien overgaan4 ,in deze klimaten kiest 
de natuur hare zangers uit  nederiger   
virtuozen dan in ,europa4 ,een kleine   
kikvorsch1 behoorende  tot het geslacht 
,hyla1 zit op een grashalm ongeveer een 
inch boven den  waterspiegel en brengt  
een aangenaam geluid voort2 waar        
meerdere bijeen  zijn1 zingen zij       

eendrachtig in verschillende tonen4 ,het
 kostte mij  eenige moeite een exemplaar
 van dezen kikvorsch te vangen4 ,bij het
  geslacht ,hyla eindigen de teenen in  
kleine zuigers2 en ik zag1 dat  dit dier
 tegen eene glasruit kon opkruipen1 die 
volkomen verticaal  stond4 ,tegelijk    
onderhouden verschillende krekels en    
cicadae een  onafgebroken doordringend  
geschreeuw1 dat echter1 door den afstand
  verzwakt1 niet onaangenaam klinkt4    
,elken avond na donker begon dit  groote
 concert2 en dikwijls heb ik er naar    
zitten luisteren1 totdat  mijne aandacht
 door een of ander eigenaardig          
voorbijvliegend insect  werd afgeleid4  
,op deze tijden ziet men de vuurvliegen 
van heg tot heg rondvliegen4 ,in  een   
donkeren nacht kan haar licht omtrent   
tweehonderd pas ver gezien  worden4 ,het
 is merkwaardig1 dat bij al de          
verschillende soorten  glimwormen1      
glinsterende springkevers 7,elater7 en  
verschillende  zeedieren 7zooals de     
crustacea1 medusae1 neredae1 een        

koraalgewas van  het geslacht ,clytia1  
en ,pyrosoma71 welke door mij zijn      
waargenomen1  het licht van eene        
duidelijk merkbare groene kleur geweest 
is4 ,al de  vuurvliegen1 die ik hier    
ving1 behoorden tot de ,lampyridae 7tot 
welke  familie ook de ,engelsche        
glimworm behoort71 en het meerendeel der
  exemplaren tot ,lampyris occidentalis4
 #bf ,ik vond1 dat dit insect  de       
schitterendste flikkeringen uitstraalde1
 wanneer het geprikkeld  werd2 in de    
tusschenpoozen werden de abdominale     
ringen verdonkerd4 ,de  flikkering was  
bijna op hetzelfde oogenblik            
waarneembaar in de beide  ringen1 doch  
iets eerder in den voorsten4 ,de        
glinsterende stof was  vloeibaar en zeer
 klevig2 kleine plekjes daar1 waar de   
huid werd  afgetrokken1 bleven helder   
glinsterend1 terwijl de ongeschonden    
deelen donker waren4 ,wanneer het insect
 onthoofd werd1 bleven de  ringen       
voortdurend helder1 maar niet zoo       
schitterend als te voren2  plaatselijke 

prikkels met eene naald verhoogden      
steeds de helderheid  van het licht4 ,in
 n geval behielden de ringen hunne      
lichtende  eigenschap #bd uren na den   
dood van het insect4    ,uit deze feiten
 zou duidelijk blijken1 dat het dier    
alleen het  vermogen bezit om het licht 
voor korte tusschenpoozen te verbergen  
of  te dooven1 en dat de uitstraling op 
andere tijden onwillekeurig is4 ,op     
modderige en nat-zandige wandelplaatsen 
vond ik de larvae of maskers  van dezen 
,lampyris in grooten getale1 die in vorm
 in 't algemeen op  het wijfje van den  
,engelschen glimworm geleken4 ,deze     
maskers bezaten  slechts zwak lichtende 
eigenschappen2 zeer verschillend van    
hunne  ouders hielden zij zich bij de   
minste aanraking dood1 en doofden  hun  
schijnsel2 ook wekten prikkels geen     
nieuwe lichtuitstraling  op4 ,vele er   
van hield ik eenigen tijd in het leven4 
,hunne staarten  zijn zeer zonderlinge  
organen1 want deze werken door eene     
geschikte  inrichting als zuigers of    

hechtorganen1 en tevens als reservoirs  
of  bewaarplaatsen voor speeksel of     
dergelijke vloeistof4 ,bij herhaling    
voedde ik hen met rauw vleesch1 waarbij 
ik steeds opmerkte1 dat het  einde van  
den staart om een haverklap naar den    
mond werd gebracht  en een druppel      
vloeistof op het vleesch gestort1 dat   
dan voor het  gebruik gereed was4       
,ondanks zooveel oefening1 scheen de    
staart niet  in staat zijn weg naar den 
mond te vinden3 de nek1 ten minste1 werd
  altijd het eerst aangeraakt1 blijkbaar
 om als gids te dienen4    ,toen wij te 
,bahia waren1 scheen een ,elater of     
kever 7,pyrophorus  luminosus1 ,illig47 
#bg het meest algemeene lichtgevende    
insect4 ,ook in  dit geval werd het     
licht door prikkeling schitterender     
gemaakt4 ,eens  vermaakte ik mij met het
 springvermogen van dit insect gade  te 
slaan1 dat1 naar mij toeschijnt1 niet   
voldoende beschreven  is4 #bh ,als het  
dier1 op den rug gelegd1 zich           
gereedmaakte tot  springen1 bewoog het  

zijn hoofd en borstkas achterwaarts1    
zoodat  de borst-ruggegraat naar buiten 
werd gedrongen en op den kant harer     
scheede rustte4 ,bij voortzetting van   
dezelfde achterwaartsche beweging  werd 
de ruggegraat door de volle kracht der  
spieren als een veer  gebogen2 en op dit
 oogenblik rustte het insect op het     
uiteinde van  zijn hoofd en             
vleugeldeksels4 ,bij plotselinge        
ontspanning van deze  beweging1 vlogen  
hoofd en borstkas op1 en sloeg bijgevolg
 de basis  der vleugeldeksels met       
zooveel kracht tegen het steunvlak1 dat 
het  insect door de reactie een of twee 
inches hoog werd opgeworpen4 ,de        
uitstekende punten der borstkas en de   
scheede der ruggegraat dienden  om het  
geheele lichaam tijdens den sprong      
rechtop te houden4 ,in de  door mij     
gelezen beschrijvingen schijnt geen     
voldoende nadruk gelegd  te zijn op de  
veerkracht der ruggegraat2 zulk een     
plotselinge sprong  zou niet het gevolg 
kunnen zijn eener eenvoudige            

spiercontractie1  zonder behulp van een 
mechanischen kunstgreep4    ,bij        
verschillende gelegenheden verlustigde  
ik mij in eenige korte1  maar hoogst    
aangename uitstapjes naar de naburige   
landstreek4 ,op  zekeren dag ging ik    
naar den ,botanischen ,tuin1 waar men   
vele om haar  nut wel bekende planten   
kon zien groeien4 ,de bladeren van de   
kamfer-1  peper-1 kaneel- en            
kruidnagelboomen verspreidden een       
heerlijk aroma1  terwijl de broodvrucht1
 de jaca en de mango samen wedijverden  
in de  pracht van hun loof4 ,het        
landschap in den omtrek van ,bahia      
ontleent  bijna zijn karakter aan de    
twee laatste boomen4 ,voordat ik hen    
zag1  had ik geen idee1 dat er boomen   
waren1 die zulk eene zwarte schaduw op  
den grond konden werpen4 ,beiden staan  
tot de altijdgroene vegetatie  dezer    
klimaten in gelijksoortige verhouding   
als laurieren en hulsten  in ,engeland  
tot het lichtere groen der na de        
bevruchting afvallende  boomen4 ,hier   

zij opgemerkt1 dat de huizen in de      
tropen omringd zijn  door de schoonste  
vormen der plantenwereld1 omdat vele er 
van tevens  hoogst nuttig zijn voor den 
mensch4 ,wie kan betwijfelen1 dat deze  
eigenschappen vereenigd zijn in den     
oranje- en broodboom1 in de vele        
soorten van palmboomen1 in den banaan-  
en kokosboom8    ,dien dag werd ik      
bijzonder getroffen door eene opmerking 
van ,von  ,humboldt1 die dikwijls       
zinspeelt op de ijle damp1 welke1 zonder
 de  doorschijnendheid der lucht te     
veranderen1 hare tinten meer harmonisch 
maakt en hare werkingen verzacht4 ,dit  
is een verschijnsel1 dat ik  nooit in de
 gematigde gordels heb waargenomen4     
,gezien over den korten  afstand eener  
halve of driekwart mijl1 was de         
dampkring volkomen  doorschijnend2 maar 
op grooteren afstand smolten alle       
kleuren samen  tot een wonderschoonen1  
bleek-grijzen damp1 waarin een zweem van
 blauw  vermengd was4 ,de toestand der  
atmospheer gedurende den morgen tot     

omstreeks den middag1 toen het          
verschijnsel het meest in 't oog viel1  
had1 behalve in de droogte1 geringe     
verandering ondergaan4 ,in dien         
tusschentijd was het verschil tusschen  
het dauwpunt en de temperatuur  van #g  
#a_/b tot #ag gestegen4    ,bij eene    
andere gelegenheid ging ik vroeg van    
huis en wandelde tot  aan den ,gavia of 
,marszeil-berg4 ,de lucht was heerlijk  
koel en geurig1  en stil glinsterden de 
dauwdruppels op de bladeren der         
lelie-vormige  planten1 die de klare    
waterstroompjes omzoomden4 ,gezeten op  
een  blok graniet1 sloeg ik met         
welgevallen de verschillende insecten en
  vogels gade1 die langs mij heen       
vlogen4 ,de kolibri schijnt bijzonder   
verzot op zulke belommerde1 afgelegen   
plekjes4 ,telkens als ik deze  kleine   
schepsels om eene bloem zag gonzen1     
waarbij hunne vleugels  zoo snel        
trilden1 dat het nauwelijks zichtbaar   
was1 werd ik aan den  ,sphinx-vlinder   
#bi herinnerd4 ,inderdaad komen hunne   

bewegingen en  gewoonten in vele        
opzichten met elkaar overeen4    ,een   
pad inslaande1 trad ik een majestueus   
woud binnen1 waar zich op  eene hoogte  
van #e of #fjj voet een dier prachtige  
panorama's ontrolde1  die in den        
geheelen omtrek van ,rio zoo algemeen   
zijn4 ,op deze hoogte  bereikt het      
landschap zijne schitterendste tint2 en 
elke vorm1  elk lommer overtreft al wat 
de ,europeaan ooit in zijn eigen land   
aanschouwde zoozeer in pracht1 dat hij  
niet in staat is zijne gevoelens  uit te
 drukken4 ,de algemeene indruk riep mij 
het levendigste decoratief  uit de opera
 of groote schouwburgen voor den geest4 
,nooit keerde ik met  ledige handen van 
deze uitstapjes terug4 ,dien dag vond ik
 een exemplaar  eener merkwaardige      
schimmelplant1 ,hymenophallus geheeten4 
,menigeen  kent den ,engelschen         
,phallus1 #cj die met zijn              
afschuwelijken geur  in den herfst de   
lucht bederft2 maar1 zooals de          
entomoloog wel weet1  is dit voor enkele

 kevers juist een heerlijke geur4 ,zoo  
ook hier3  want een ,strongylus1 door   
dezen geur aangetrokken1 streek op de   
schimmelplant neer1 toen ik haar in     
mijne hand had4 ,wij zien hier in  twee 
verschillende landstreken eene          
gelijksoortige betrekking tusschen      
planten en insecten van dezelfde        
families1 ofschoon de species van  beide
 verschillend zijn4 ,is de mensch de    
leidende oorzaak bij den  invoer van    
eene nieuwe soort in een land1 dan wordt
 deze verwantschap  vaak verbroken4 ,als
 voorbeeld daarvan wil ik meedeelen1 dat
 de bladen  van kool en salade1 welke in
 ,engeland aan zulk eene menigte slakken
 en  rupsen voedsel verschaffen1 in de  
tuinen nabij ,rio onaangetast blijven4  
,gedurende ons verblijf in ,brazili     
legde ik eene groote verzameling        
insecten aan4 ,enkele algemeene         
opmerkingen over de vergelijkende       
beteekenis der verschillende orden      
kunnen voor den ,engelschen  entomoloog 
van belang zijn4 ,de groote en          

schitterend gekleurde  ,lepidoptera     
kenmerken de streek1 die zij bewonen1   
veel duidelijker  dan eenig ander       
dierenras4 ,ik zinspeel alleen op de    
kapellen2 want  in tegenstelling met wat
 men wegens den weligen plantengroei had
  mogen verwachten1 kwamen de           
nachtvlinders in veel geringer aantal   
voor dan in onze eigen gematigde        
gordels4 ,zeer stond ik verrast over  de
 levenswijze van ,papilio feronia4 ,deze
 kapel is niet zeldzaam en  bewoont     
meestal de boschjes oranjeboomen4       
,ofschoon een hoog vlieger1  strijkt zij
 zeer dikwijls op de stammen van boomen 
neer4 ,bij deze  gelegenheden is haar   
hoofd steeds benedenwaarts gericht1 en  
strekken  haar vleugels zich uit in een 
horizontaal vlak1 in plaats van1 zooals 
gewoonlijk1 verticaal te zijn gevouwen4 
,dit is de eenige kapel1 die ik  ooit de
 beenen tot loopen heb zien gebruiken4  
,onbekend met dit feit1  naderde ik     
behoedzaam met mijne tang1 waarop het   
insect meer dan eens  uitweek1 juist als

 het instrument op het punt was zich te 
sluiten--en  zoo ontsnapte4 ,maar een   
veel zonderlinger feit is het vermogen1 
dat deze soort bezit om geluid te maken4
 ,verscheidene keeren als een           
paar--waarschijnlijk een mannetje en    
wijfje--elkander in ongeregelde  vlucht 
najoegen1 gingen zij mij op enkele yards
 voorbij2 en duidelijk  hoorde ik dan   
een tikkend geluid1 evenals dat van een 
getand rad dat  onder een veerpal       
doorgaat4 ,het geluid werd met korte    
tusschenpoozen  vervolgd en kon circa   
#bj yards ver gehoord worden4 ,ik ben   
zeker1  dat er geen fout in de          
waarneming is4 #ca    ,ten opzichte van 
het algemeen voorkomen der ,coleoptera  
werd ik  teleurgesteld4 ,het aantal     
kleine en donkergekleurde kevers is     
verbazend  groot4 #cb    ,de            
,europeesche kabinetten kunnen          
vooralsnog alleen op de grootere        
soorten uit tropische klimaten bogen2   
maar werpt men een blik op  de          
toekomstige afmetingen van een          

volledigen catalogus1 dan is dit        
voldoende om de gemoedsrust van een     
entomoloog te verstoren4 ,de            
vleeschetende kevers of ,carabidae komen
 tusschen de keerkringen  in uiterst    
klein aantal voor1 hetgeen des te       
opmerkelijker is1 als  men het geval    
vergelijkt met de vleeschetende         
viervoetige dieren1  welke in heete     
landen zoo menigvuldig zijn4 ,deze      
ontdekking trof  mij zoowel bij mijne   
komst in ,brazili1 als toen ik de vele  
fraaie  en beweeglijke vormen der       
,harpalidae opnieuw zag verschijnen in  
de  gematigde vlakten van ,la ,plata4   
,vervangen soms de zeer talrijke        
spinnen en roofzuchtige ,hymenoptera de 
vleeschetende kevers8 ,de  aaskevers en 
,brachelytra komen zeer weinig voor2    
daarentegen vindt  men de ,rhyncophora  
en ,chrysomelidae1 die voor hun         
onderhoud alle van  de plantenwereld    
afhangen1 in verbazende menigte4 ,ik    
spreek hier niet  van het aantal        
verschillende soorten1 maar van dat der 

individun1  want hiervan hangt het meest
 opvallende kenmerk der insectenkunde   
van de verschillende landen af4 ,de     
orden der ,orthoptera en ,hemiptera     
zijn bijzonder talrijk2 dit geldt ook   
voor de stekende afdeeling der          
,hymenoptera1 behalve misschien de      
bijen4    ,voor het eerst een tropisch  
woud betredend1 staat men verbaasd over 
den arbeid der mieren4 ,goed aangelegde 
paden vertakken zich in alle            
richtingen1 waarop men een leger van    
nooit ontbrekende1 komende en  gaande   
fourageerders kan zien1 beladen met     
stukjes groen blad1 die  soms grooter   
zijn dan zij zelven4 ,een kleine        
donkergekleurde mier  trekt soms in     
tallooze zwermen naar elders4 ,te ,bahia
 werd op zekeren  dag mijne aandacht    
getrokken door een aantal spinnen1      
kakkerlakken  en andere insecten1       
benevens eenige hagedissen1 die zich in 
de  grootste onrust over eene open plek 
gronds spoedden4 ,kort achter hen  was  
elke stengel1 elk blad zwart van kleine 

mieren4 ,toen de zwerm de  open ruimte  
was overgetrokken1 verdeelde zij zich en
 daalde langs een  ouden muur af4 ,een  
aantal insecten werd hierdoor geheel    
ingesloten1 en  verwonderlijk waren de  
pogingen1 die de arme kleine schepsels  
deden1  om zich aan zulk een dood te    
onttrekken4 ,toen de mieren aan den weg 
kwamen1 veranderden zij van koers en    
klommen in smalle rijen weder  tegen den
 muur op4 ,ik plaatste nu een kleinen   
steen zoodanig1 dat hij  een dezer rijen
 den pas afsneed2 waarna de geheele drom
 er op aanviel  en toen onmiddellijk    
terugtrok4 ,kort daarop viel een tweede 
troep op  de versperring aan2 maar toen 
ook deze aanval zonder gevolg bleef1    
werd deze marschroute geheel opgegeven4 
,door een omweg te maken van  een duim  
breed1 hadden de mieren den steen kunnen
 vermijden2 en dit  zou zonder twijfel  
gebeurd zijn als hij daar aanvankelijk  
gelegen had2  doch nu zij aangevallen   
werden1 wilden de heldhaftige kleine    
strijders  van geen wijken weten4    ,in

 de nabijheid van ,rio vindt men eene   
soort insecten1 op wespen  gelijkende1  
die in de hoeken der waranda's          
kleicellen maken voor hunne  larven1 en 
zeer talrijk zijn4 ,deze cellen stoppen 
zij vol halfdoode  spinnen en rupsen1   
die zij1 naar 't schijnt1 zoo wonderlijk
 weten te  steken1 dat de slachtoffers  
verlammen maar in leven blijven totdat  
de eitjes der anderen zijn uitgebroed4  
,de larven voeden zich dan met  de      
afzichtelijke rompen van machtelooze1   
halfdoode slachtoffers--een  gezicht1   
dat door een enthousiastischen          
natuuronderzoeker als aangenaam  en     
merkwaardig beschreven is6 #cc    ,op   
zekeren dag sloeg ik met belangstelling 
een doodelijken strijd  gade tusschen   
eene wesp 7,pepsis7 en eene groote spin 
van het geslacht  ,lycosa4 ,de wesp deed
 een plotselingen stoot naar hare prooi1
 en  vloog toen weg4 ,de spin was       
blijkbaar gewond1 want toen zij poogde  
te ontsnappen1 rolde zij eene kleine    
helling af1 maar had nog kracht  genoeg 

om in een dicht hoopje gras te kruipen4 
,weldra keerde de wesp  terug1 en scheen
 verwonderd1 dat zij haar slachtoffer   
niet dadelijk  vond4 ,zij begon toen    
eene even geregelde jacht als ooit een  
hond  een vos najoeg3 beschreef korte   
halve cirkels1 en trilde daarbij        
voortdurend met hare vleugels en        
voelhorens4 ,het duurde niet lang of  de
 spin1 hoe goed ook verborgen1 werd     
ontdekt2 waarna de wesp1 die  blijkbaar 
nog bevreesd was voor de kaken van haren
 tegenstander1  dezen1 na veel          
manoeuvers1 twee steken aan de          
onderzijde der  borstkas toebracht4 ,na 
de nu roerloos liggende spin behoedzaam 
met  hare voelhorens onderzocht te      
hebben1 maakte de wesp zich gereed het  
lichaam weg te sleepen1 toen ik zoowel  
den geweldenaar als zijn prooi          
tegenhield4 #cd    ,het getal spinnen in
 verhouding tot andere insecten is hier1
  vergeleken met ,engeland1 zeer veel   
grooter1 wellicht meer dan met  eene    
andere afdeeling der gelede dieren het  

geval is4 ,de afwisseling  in soorten   
onder de springende spinnen schijnt     
bijna oneindig4 ,het  geslacht1 of      
liever de familie ,epera 7,kruisspin7   
#ce kenmerkt zich  hier door vele       
eigenaardige vormen2 enkele bijzondere  
soorten hebben  puntige lederachtige    
schilden1 andere breede en doornige     
tibiae4 ,elk  pad in het woud wordt     
versperd door het sterke gele web eener 
soort1  behoorende tot dezelfde         
afdeeling als de ,epera clavipes van    
,fabricius1  die1 volgens ,sloane1 #cf  
vroeger in ,west-,indi webben maakte1   
sterk  genoeg om vogels te vangen4      
,eene kleine en aardige soort spin met  
zeer lange voorpooten en die  tot een   
onbeschreven geslacht schijnt te        
behooren1 leeft als parasiet  op bijna  
al deze webben4 ,ik vermoed1 dat zij    
voor de groote ,epera  te onbeduidend is
 om er nota van te nemen1 en dat deze   
haar daarom  toestaat op de kleine      
insecten jacht te maken1 die anders     
vernield  zouden worden wanneer zij aan 

de draden blijven kleven4 ,als deze     
kleine spin gestoord wordt1 houdt zij   
zich dood door de voorpooten  uit te    
strekken1 of laat zich plotseling uit   
het web vallen4    ,eene groote ,epera  
van dezelfde afdeeling als ,epera       
tuberculata en  conica is uiterst       
algemeen1 vooral op droge plaatsen4     
,haar web1 dat  meestal tusschen de     
groote bladeren der gewone agave of     
,amerikaansche  alo gespannen is1 wordt 
soms nabij het midden versterkt door een
  tweetal1 of zelfs vier zigzagvormige  
banden1 die twee opvolgende  stralen    
verbinden4 ,is een of ander groot       
insect1 bijv4 een sprinkhaan  of wesp1  
gevangen1 dan wentelt de spin het door  
eene fluksche beweging  zeer snel om1   
schiet tegelijk een bundel draden uit   
hare spinklieren1  en hult hare prooi in
 een koker1 evenals de pop van een      
zijdeworm4 ,nu  onderzoekt de spin het  
machtelooze slachtoffer1 en geeft het   
den  noodlottigen beet op de achterzijde
 der borstkas2 daarna trekt  zij zich   

terug en wacht geduldig tot het gif     
zijne werking heeft  volbracht4 ,de     
sterkte van dit gif laat zich           
beoordeelen uit het feit1  dat ik eene  
halve minuut later de pop openende1 eene
 groote wesp geheel  levenloos vond4 ,de
 ,epera staat altijd met het hoofd      
benedenwaarts  bij het midden van het   
web4 ,wordt zij gestoord1 dan handelt   
zij  verschillend naar omstandigheden3  
is er een kreupelboschje onder1  dan    
valt zij plotseling omlaag1 en duidelijk
 heb ik den draad uit de  spinklieren   
door het dier zien verlengen1 terwijl   
het nog stilstond1  als eene            
voorbereiding tot zijn val4 ,is de grond
 beneden onbegroeid1  dan laat de ,epera
 zich zelden vallen1 maar kruipt snel   
door eene  middenopening van de eene    
naar de andere zijde4 ,nog verder       
gestoord1  voert zij eene               
allermerkwaardigste handeling uit3      
staande in het  midden van het web1 dat 
aan buigzame takken is gehecht1 rukt zij
 dit  krachtig heen en weer1 totdat het 

geheele dradenweefsel eindelijk zulk    
eene snelle trillende beweging          
verkrijgt1 dat zelfs de omtrekken van   
het lichaam der spin onduidelijk worden4
    ,het is een welbekend feit1 dat de  
meeste ,britsche spinnen1 als een  groot
 insect in hare webben gevangen is1 de  
draden pogen af te breken  en hare prooi
 bevrijden1 om hare webben tegen totale 
vernieling  te vrijwaren4 ,maar eens zag
 ik in eene broeikas te ,shropshire eene
  groote wijfjes-wesp gevangen in het   
onregelmatige web eener zeer kleine     
spin4 ,in stede nu dat deze haar web    
afbrak1 ging zij ijverig voort met  het 
lichaam en vooral de vleugels van haar  
prooi te verstrikken4 ,in  't eerst deed
 de wesp herhaalde vergeefsche uitvallen
 met haren angel  op den kleinen        
tegenstander4 ,nadat ik de wesp meer dan
 een uur had  laten worstelen1 kreeg ik 
eindelijk medelijden met haar1 doodde ze
  en legde ze toen weer in het web4     
,weldra keerde de spin terug2 en  een   
uur later vond ik deze tot mijne groote 

verwondering met hare  kaken in de      
opening geboord1 door welke de levende  
wesp haren angel  naar buiten steekt4   
,twee- of driemaal verjoeg ik de spin2  
maar de  eerste #bd uren vond ik haar   
steeds op dezelfde plek opnieuw aan het 
zuigen4 ,door de sappen van haar prooi1 
die verscheidene malen grooter  was dan 
zij zelve1 werd de spin zeer opgeblazen4
    ,het is hier de plaats mede te      
deelen1 dat ik dicht bij ,sa-,f ,bajada 
vele groote zwarte spinnen zag1 met     
robijnkleurige figuren op den rug  en   
die de gewoonte hadden troepsgewijze te 
leven4 ,de webben hadden  een verticalen
 stand1 zooals met het geslacht ,epera  
steeds het geval  is1 en waren onderling
 gescheiden door eene ruimte van        
omstreeks twee  voet4 ,alle waren echter
 aan zekere gemeenschappelijke draden   
gehecht1  die eene groote lengte hadden 
en zich naar alle zijden der gemeenschap
  uitstrekten4 ,op deze wijze waren de  
toppen van eenige hooge struiken  door  
de vereenigde webben ingesloten4        

,azara #cg heeft eene in ,paraguay      
troepsgewijze levende spin  beschreven1 
die volgens ,walckenaer een ,theridion  
moet zijn1 doch  waarschijnlijk eene    
,epera is en mogelijk van dezelfde soort
 als de  mijne4 ,ik kan mij echter niet 
herinneren een centraalweb te hebben    
gezien zoo groot als een hoed1 waarin1  
gelijk ,azara zegt1 gedurende  den      
herfst als de spinnen sterven1 de eitjes
 worden gelegd4 ,daar  alle spinnen1 die
 ik hier zag1 even groot waren1 moeten  
zij ongeveer  even oud geweest zijn4    
,deze gewoonte om troepsgewijze te leven
 bij  een zoo typisch geslacht als      
,epera3 bij insecten zoo bloeddorstig   
en eenzelvig1 dat zelfs de beide seksen 
elkander aanvallen1 is een  zeer        
zonderling feit4    ,in eene hooggelegen
 vallei van de ,cordillra1 bij ,mendoza1
 vond  ik eene andere spin met een      
zonderling gevormd web4 ,sterke draden  
straalden in een verticaal vlak uit een 
gemeenschappelijk middelpunt1  waar het 
insect zijne standplaats had2 maar      

slechts twee stralen waren  door een    
symmetrisch mazennet verbonden1 zoodat  
het web1 instede van  cirkelvormig      
zooals meestal het geval is1 uit een    
wigvormig segment  bestond4 ,alle webben
 waren gelijkvormig samengesteld4       
,,hoofdstuk ,,iii4    ,,maldonado4      
#e ,juli #ahcb4    ,in den morgen       
lichtten wij het anker en verlieten de  
prachtige  haven van ,rio de ,janeiro4  
,op onzen tocht naar de ,rio de la      
,plata  zagen wij niets bijzonders1     
behalve op zekeren dag eene groote      
school  bruinvisschen1 vele honderden in
 getal4 ,de zee werd op sommige plaatsen
  geheel er van doorploegd2 en een zeer 
buitengewoon schouwspel vertoonde  zich1
 toen honderden tegelijk met sprongen1  
waarbij hun lichaam geheel  boven water 
kwam1 de zee doorkliefden4 ,toen het    
schip negen knoopen  in het uur liep1   
konden deze dieren met het grootste     
gemak heen en  weer langs den boeg gaan1
 en daarna recht vooruit schieten4      
,zoodra wij den zeearm der ,plata-rivier

 invoeren1 werd het weder  zeer         
onbestendig4 ,in een donkeren nacht     
werden wij omringd door  tallooze robben
 en pinguins1 die zulke vreemde geluiden
 maakten1  dat de officier van de wacht 
rapporteerde1 dat hij het vee op den    
oever kon hooren loeien4 ,den daarop    
volgenden nacht woonden wij een         
prachtig schouwspel van natuurlijk      
vuurwerk bij4 ,de top van den mast  en  
de einden der raas blonken in het       
,st4-,elmusvuur #ch2 en bijna  kon men  
den vorm der vlag onderscheiden1 alsof  
zij met phosphorus  bestreken was4 ,de  
zee lichtte zoo sterk1 dat de sporen der
 pinguins  door een vurig zog kenbaar   
waren2 en elk oogenblik werd de         
duisternis  der lucht door den helsten  
bliksemschijn verlicht4    ,toen wij in 
den riviermond waren1 zag ik met        
belangstelling hoe  langzaam het water  
van zee en rivier zich mengden4 ,het    
laatste1  modderig en kleurloos1 dreef  
door zijn kleiner soortelijk gewicht op 
het oppervlak van het zoute water4      

,duidelijk was dit te zien in het       
kielwater van het schip1 waar men een   
streep blauw water in kleine            
draaikolkjes zich met de omringende     
vloeistof zag mengen4    #bf ,juli4     
,wij ankerden te ,montevideo4 ,de       
,beagle maakte zich gereed de uiterste  
zuid- en oostkusten van ,amerika1 ten   
zuiden van de ,plata-rivier1  gedurende 
twee achtereenvolgende jaren op te      
meten4 ,om onnoodige  herhalingen te    
voorkomen1 zal ik die gedeelten van mijn
 dagboek  samenvatten1 welke op dezelfde
 districten betrekking hebben1 zonder   
steeds op de volgorde te letten1 waarin 
wij ze bezochten4        ,maldonado is  
gelegen aan den noordelijken oever der  
,plata-rivier en  niet heel ver van de  
monding van den zeearm4 ,het is een zeer
 rustig1  verlaten stadje1 waarvan de   
straten1 zooals algemeen in deze landen 
het geval is1 onderling rechthoekig zijn
 aangelegd1 en met eene  ruime plaza of 
plein in het midden1 dat door zijne     
grootte de geringe  bevolking nog meer  

doet uitkomen4 ,het heeft bijna geen    
handel1 en de  uitvoer bepaalt zich tot 
enkele huiden en levend vee4 ,de        
inwoners  zijn voornamelijk             
landeigenaars1 benevens enkele          
winkeliers en de  noodige               
handwerkslieden1 als grofsmeden en      
timmerlieden1 die binnen  een omtrek van
 #ej mijlen bijna al het werk doen4 ,de 
stad is van de  rivier gescheiden door  
een strook zandheuvels van ongeveer een 
mijl  breedte1 en aan alle andere zijden
 omringd door een onbegroeid1 zwak      
golvend terrein1 dat met eene           
gelijkvormige fraaigroene graslaag1     
waarop tallooze kudden vee1 schapen en  
paarden grazen1 bedekt  is4 ,zelfs dicht
 bij de stad is zeer weinig land in     
cultuur4 ,enkele  hagen van cactussen en
 agaven wijzen aan1 waar eenige tarwe of
 mas  geplant is4 ,de aanblik van het   
land is zeer gelijkvormig langs den     
geheelen noordelijken ,plata-oever1 en  
het eenige verschil is1 dat de          
granietheuvels hier wat steiler zijn4   

,het landschap is zeer weinig           
aanlokkend3 er is nauwelijks een huis1  
een omheind stuk grond of  zelfs een    
boom1 die er een zweem van vroolijkheid 
aan geeft4 ,en toch1  als men een tijd  
op een schip gevangen heeft gezeten1    
ligt er iets  bekoorlijks in het        
onbestemde gevoel van over grenzenlooze 
grasvlakten  te wandelen4 ,daarenboven1 
als uw uitzicht tot eene kleine ruimte  
is  beperkt1 bezitten vele voorwerpen   
schoonheid4 ,eenige kleinere vogels     
zijn schitterend gekleurd1 en het       
heldergroene1 door het vee afgeweide    
grasveld1 is versierd met dwergbloemen1 
waaronder eene plant1 die  er uitziet   
als het madeliefje1 aanspraak maakte op 
den naam van een  oud vriend4 ,wat zou  
een bloemkweeker wel zeggen van geheele 
strooken  grond1 zoo dicht met ,verbena 
melindres 7ijzerkruid7 bedekt1 dat zij  
zelfs op een afstand in het bontste     
scharlakenrood prijken8    ,ik bleef    
tien weken te ,maldonado en verschafte  
mij in dien tijd  eene bijna volledige  

verzameling vogels1 viervoetige en      
kruipende  dieren4 ,alvorens eenige     
opmerkingen daarover te doen1 zal ik een
 klein  uitstapje vertellen1 dat ik deed
 naar de omstreeks zeventig mijlen  ver 
in noordelijke richting gelegen rivier  
,polanco4 ,als een bewijs  hoe goedkoop 
alles in dit land is1 wil ik meedeelen1 
dat ik slechts  twee dollars of acht    
shillings daags betaalde voor twee      
mannen met  een troep van omstreeks     
twaalf rijpaarden4 ,mijne metgezellen   
waren  goed gewapend met sabels en      
pistolen--eene voorzorg1 die ik dacht   
dat eigenlijk onnoodig zou zijn2 doch   
het eerste nieuwtje dat wij  hoorden    
was1 dat daags te voren een reiziger uit
 ,montevideo met  afgesneden hals dood  
op den weg was gevonden4 ,dit gebeurde  
dicht bij  een kruis--de herinnering aan
 een vroegeren moord4    ,den eersten   
nacht sliepen wij in een afgelegen      
landhuisje1 waar ik  spoedig tot de     
ontdekking kwam1 dat ik twee of drie    
artikelen bezat--in  't bijzonder een   

zakkompas--welke grenzenlooze verbazing 
wekten4 ,in elk  huis werd mij gevraagd 
het kompas te laten zien en daarmee1    
gevoegd bij  eene kaart1 de richting van
 verschillende plaatsen aan te wijzen4  
,het  wekte de levendigste bewondering1 
dat ik1 een volslagen vreemdeling1  den 
weg kende 7want weg en richting zijn    
synoniem in dit open land7  naar        
plaatsen1 waar ik nog nooit geweest was4
 ,in n huis liet eene  jonge vrouw1 die 
ziek te bed lag1 mij verzoeken binnen te
 komen om  haar het kompas te laten     
zien4 ,was hare verbazing groot--de     
mijne  was nog grooter1 dat er zooveel  
onwetendheid gevonden werd onder        
menschen1 die duizenden stuks vee en    
uitgestrekte landgoederen  bezaten4 ,het
 kan alln verklaard worden door het     
feit1 dat dit  afgelegen deel des lands 
maar zelden door vreemdelingen bezocht  
wordt4 ,ook vroeg men mij of de aarde   
dan wel de zon zich bewoog2  of het in  
't noorden warmer of kouder was2 waar   
,spanje lag en vele  andere dergelijke  

vragen4 ,het meerendeel der bewoners had
 een vaag  denkbeeld1 dat ,engeland1    
,londen en ,noord-,amerika verschillende
 namen  waren voor dezelfde plaats2 maar
 de beter ingelichten wisten wel1  dat  
,londen en ,noord-,amerika verschillende
 landen waren1 dicht bij  elkander      
gelegen1 en dat ,engeland een groote    
stad in ,londen was6    ,ik droeg eenige
 ,prometheus-zwavelstokken bij mij1 die 
ik aanstak door  er op te bijten4 ,nu   
vond men het zoo wonderlijk1 dat een    
mensch in  staat was vuur te maken met  
zijn tanden1 dat doorgaans de geheele   
familie bijeenkwam om het te zien4 ,eens
 werd mij een dollar voor  een enkelen  
zwavelstok geboden4 ,in het dorp ,las   
,minas gaf het feit1  dat ik des morgens
 mijn gezicht wiesch1 veel stof tot     
bespiegeling2  een voornaam handelaar   
ondervroeg mij uitvorschend over zulk   
een  zonderlinge gewoonte1 en tevens    
waarom wij aan boord onze baarden       
droegen3 want hij had van mijn gids     
gehoord dat wij dit deden4 ,hij keek    

mij zeer wantrouwend aan2 misschien had 
hij gehoord van reinigingen in  den     
,mohammedaanschen godsdienst en kwam    
hij1 wetende dat ik een ketter  was1    
waarschijnlijk tot de slotsom1 dat alle 
ketters ,turken waren4    ,in dit land  
is het de algemeene gewoonte om aan het 
eerste huis het  beste nachtverblijf te 
vragen4 ,de verbazing over het kompas en
 mijne  andere goocheltoeren waren in   
zekeren zin voordeelig1 omdat ik daarmee
  en met de lange verhalen1 die mijne   
gidsen deden over mijne kunst van       
steenen te breken1 giftige en           
onschadelijke slangen te onderscheiden1 
insecten te verzamelen1 enz4 enz4 de    
lieden voor hunne gastvrijheid          
betaalde4 ,ik schrijf alsof ik onder de 
bewoners van ,midden-,afrika  geweest   
was2 ,oost-,banda zou zich door deze    
vergelijking niet gevleid  achten1 maar 
zoo waren mijne indrukken in die dagen4 
,den volgenden dag reden wij naar het   
dorp ,las ,minas4 ,het land was iets    
heuvelachtiger1 maar droeg overigens    

hetzelfde karakter2 een bewoner  van de 
,pampas zou het ongetwijfeld als een    
echt ,alpenland beschouwd  hebben4 ,het 
land is zoo dun bevolkt1 dat wij den    
ganschen dag bijna  niemand ontmoetten4 
,las ,minas is nog veel kleiner dan     
,maldonado1 ligt  in eene kleine vlakte 
en is door lage rotsachtige bergen      
omgeven4 ,het  bezit den gewonen        
symmetrischen vorm en ziet er met zijne 
gewitte1  in het midden staande kerk    
vrij aardig uit4 ,de buiten de kom      
gelegen  huizen1 die geen tuinen of     
binnenplaatsen bezaten1 lagen als geheel
  verlaten in de vlakte4 ,dit is op het 
land algemeen het geval1 en  bijgevolg  
hebben alle huizen een ongezellig       
aanzien4    ,tegen den nacht hielden wij
 stil voor een pulperia of drankwinkel1 
waar in den loop van den avond een      
aantal ,gauchos #ci spiritualin  kwamen 
drinken en sigaren rooken4 ,het         
voorkomen dezer lieden is zeer          
opmerkelijk2 meestal zijn zij groot en  
knap1 maar hun uiterlijk  is trotsch en 

losbandig4 ,vele dragen knevels1 en lang
 zwart haar  dat over hun rug golft4    
,met hunne helderkleurige gewaden1      
groote  sporen die tegen de hielen      
rinkelen1 en hunne als dolken in den    
gordel  gestoken messen1 zien zij er uit
 als lieden geheel verschillend van wat 
volgens hun naam ,gauchos1 of eenvoudige
 landlieden1 verwacht zou mogen  worden4
 ,hunne beleefdheid is overdreven2 nooit
 raken zij hunne dranken  aan zonder af 
te wachten dat gij die zult proeven2    
maar terwijl zij  hunne uiterst         
bevallige buiging maken1 schijnen zij   
volkomen gereed  om1 als de gelegenheid 
schoon is1 u de keel af te snijden4     
,den derden dag volgden wij een         
eenigszins onregelmatigen koers1  daar  
ik met het onderzoek van eenige         
marmerlagen bezig was4 ,op  de fraaie   
grasvlakten zagen wij een aantal        
struisvogels 7,struthio  rhea74 ,enkele 
troepen telden twintig tot dertig       
vogels4 ,stonden deze  dieren op eene   
kleine verhevenheid1 zoodat zij zich op 

den helderen  hemel afteekenden1 dan    
boden zij een zeer fraai schouwspel4    
,nooit heb  ik in een ander deel van het
 land zulke tamme struisvogels ontmoet2 
met gemak kon men tot op korten afstand 
naar hen toe galoppeeren2  maar dan     
spreidden zij de vleugels uit1 schoten  
recht voor den wind  weg1 en lieten de  
paarden spoedig achter zich4    ,des    
nachts kwamen wij aan het huis van een  
rijken landeigenaar1 ,don  ,juan        
,fuentes1 maar die aan geen mijner      
metgezellen persoonlijk bekend  was4    
,als men het huis van een vreemdeling   
nadert1 worden gewoonlijk  verscheidene 
kleine regels der etiquette in acht     
genomen4 ,men rijdt  langzaam naar de   
deur1 groet met de woorden ,ave ,maria1 
en stijgt  in den regel niet eer van het
 paard1 voordat iemand naar buiten komt 
en u verzoekt af te stijgen2 het        
vormelijke antwoord van den eigenaar  is
 dan3 ,sin pecado concebido4 #dj ,is men
 het huis binnengetreden1  dan wordt    
eenige minuten lang een algemeen gesprek

 gevoerd1 totdat  men verlof vraagt er  
den nacht door te brengen--hetgeen als  
eene  natuurlijke zaak wordt toegestaan4
 ,de vreemdeling doet dan zijn maal  met
 het gezin1 en men wijst hem eene kamer 
aan1 waar hij met de tot  zijn recado   
#da behoorende paardendekken zijn bed   
maakt4 ,het is  merkwaardig hoezeer     
gelijksoortige omstandigheden           
gelijksoortige  gewoonten ten gevolge   
hebben4 ,aan de ,kaap de ,goede ,hoop   
worden  dezelfde gastvrijheid en op zeer
 weinig na dezelfde regels der          
etiquette algemeen in acht genomen2     
niettemin blijkt het verschil  tusschen 
het karakter van den ,spanjaard en dat  
van den ,hollandschen  ,boer hieruit1   
dat de eerste zijn gast nooit eene      
enkele vraag doet  buiten de stiptste   
regelen der beleefdheid1 terwijl de     
eerlijke  ,hollander vraagt waar hij    
geweest is1 waar hij heengaat1 wat zijn 
beroep is1 en zelfs hoeveel broeders1   
zusters of kinderen hij heeft4    ,kort 
na onze komst in de woning van ,don     

,juan1 werd een der groote  kudden vee  
naar huis gedreven1 en werden drie      
beesten uitgekozen om als  voedsel voor 
het gezin geslacht te worden4 ,dit      
halfwilde vee is zeer  snel ter been2 en
 den noodlottigen lazo zeer wel         
kennende1 bezorgde  het den paarden eene
 langdurige en vermoeiende jacht4       
,vergeleken bij  de ruwe weelde1 die in 
het getal dienstboden1 paarden en de    
menigte  vee ten toon werd gespreid1    
bood het armzalige huis van ,don ,juan  
een  zonderlingen aanblik4 ,de vloer    
bestond uit geharden modder1 en de      
vensters hadden geen ruiten2 de zitkamer
 boogde slechts op een paar  van de     
ruwste stoelen en banken1 benevens een  
paar tafels4 ,ofschoon  verscheidene    
vreemdelingen aanzaten1 bestond het     
avondeten slechts  uit twee groote      
stapels vleesch3 een van gebraden rund-1
 de tweede  van gekookt vleesch1 met    
enkele stukken pompoen2 buiten deze     
laatste1  was er geen andere vrucht of  
groente1 en zelfs geen stuk brood4 ,als 

drank diende een groote aarden kruik met
 water voor het geheele  gezelschap4    
,toch was deze man eigenaar van         
verscheidene vierkante  mijlen land1    
waarvan bijna elke morgen koren en met  
geringe moeite alle  gewone groenten kon
 opleveren4 ,de avond werd met rooken   
doorgebracht1  benevens wat zingen voor 
de vuist1 onder begeleiding van de      
gitaar4 ,de  segnorita's zaten alle bij 
elkander in een hoek van de kamer en    
aten  niet met de mannen4    ,er zijn   
zooveel werken over deze landen         
geschreven1 dat het bijna  overbodig is 
den lazo of de bolas te beschrijven4 ,de
 lazo bestaat uit  een zeer sterk1 maar 
dun1 goed gevlochten koord van          
ongelooide huid  vervaardigd4 ,het eene 
eind is aan den breeden gordel          
bevestigd1 die het  samgestelde tuig van
 den recado 7of den in de ,pampas       
gebruikelijken  zadel7 bijeenbindt2 het 
andere einde bestaat uit een kleinen    
ijzeren  of koperen ring1 waardoor een  
loopende knoop kan worden geschoven4    

,als  de ,gaucho den lazo wil gebruiken1
 neemt hij een kleinen kronkel in de    
hand1 die den teugel vasthoudt2 in de   
andere houdt hij den loopenden  knoop1  
die zeer ruim genomen1 meestal eene     
middellijn heeft van omtrent  acht voet4
 ,dezen zwaait hij om zijn hoofd1 houdt 
door eene behendige  pols-beweging den  
knoop open1 en werpt hem dan zonder te  
missen naar  de plek1 die hij verkiest4 
,wordt de lazo niet gebruikt1 dan bindt 
men hem in een kleinen kronkel aan de   
achterzijde van den recado4    ,de bolas
 of ballen zijn van tweederlei soort2 de
 eenvoudigste1 die in  hoofdzaak voor   
het vangen van struisvogels gebruikt    
worden1 bestaan  uit twee ronde met     
leder overdekte steenen1 welke door een 
dunnen  gevlochten riem van circa acht  
voet lengte verbonden zijn4 ,de tweede  
soort verschilt van de eerste alleen    
hierin1 dat er drie ballen door  de     
riemen aan een gemeenschappelijk        
middelpunt verbonden zijn4 ,de  ,gaucho 
houdt den kleinsten der drie ballen in  

de hand en zwaait de  twee andere om    
zijn hoofd2 dan neemt hij zijn mikpunt1 
en slingert  hen als een draaienden     
kettingkogel door de lucht4 ,nauwelijks 
treffen  de ballen het een of ander     
voorwerp1 of zij winden er zich om heen1
  kruisen zich en kronkelen stevig      
samen4 ,grootte en gewicht der ballen   
verschillen naar gelang van het doel    
waarvoor zij gemaakt worden2  zijn zij  
van steen1 dan worden zij1 hoewel niet  
grooter dan een appel1  met zooveel     
kracht geworpen1 dat zij somtijds zelfs 
een paard het  been verbrijzelen4    ,ik
 heb ballen gezien van hout en zoo groot
 als een raap1 die bestemd  waren om    
paarden te vangen zonder hen te kwetsen4
 ,soms zijn de ballen  van ijzer1 en    
deze kunnen het verst geworpen worden4  
,de grootste  moeilijkheid bij het      
gebruik van den lazo of de bolas ligt in
 de  kunst om zoo goed te rijden1 dat   
men in staat is in vollen ren en  bij   
plotselinge zwenkingen hen zoo juist om 
het hoofd te zwaaien1  dat er mee gemikt

 kan worden2 te voet leert iemand de    
kunst vrij  spoedig4 ,eens vermaakte ik 
mij met in vollen galop de ballen om    
mijn  hoofd te zwaaien1 toen het vrije  
einde bij ongeluk tegen een struik      
sloeg4 ,daar de draaiende beweging      
zoodoende gestuit werd1 viel die bal    
onmiddellijk op den grond en greep1 als 
bij tooverslag1 een achterpoot  van mijn
 paard2 de andere bal werd toen uit     
mijne handen gerukt en mijn  paard fluks
 tot staan gebracht4 ,gelukkig was het  
een oud gedresseerd  dier en wist het   
wat dit beteekende2 anders zou het      
waarschijnlijk  zoo lang achteruit      
geslagen hebben1 tot het gevallen was4  
,de ,gauchos  schaterden van het lachen2
 zij schreeuwden1 dat zij alle soorten  
dieren hadden zien vangen1 maar nog     
nooit een mensch zichzelf4    ,op de    
twee volgende dagen bereikte ik het     
verste punt1 dat ik wenschte  te        
onderzoeken4 ,het land bood denzelfden  
aanblik1 totdat het fraai  groene gras  
eindelijk vervelender werd dan een      

stoffige tolweg4 ,overal  zagen wij     
groote menigten patrijzen 7,nothura     
major74 ,deze vogels gaan  niet in      
scharen1 en houden zich ook niet schuil 
zooals de ,engelsche  soort4 ,hij       
schijnt een zeer onnoozele vogel4 ,een  
man te paard kan1  door in een cirkel of
 liever in een spiraal rond te rijden   
zoodat hij  telkens dichter bij komt1 er
 zooveel dooden als hij maar wil4 ,de   
meer  gebruikelijke manier is1 dat men  
hem vangt met een loopenden knoop of    
kleinen lazo1 die van eene              
struisveerschacht gemaakt en aan het    
einde  van een langen stok bevestigd is4
 ,een jongen op een mak oud paard zal   
er op die wijs menigmaal dertig of      
veertig per dag vangen4 ,in het hooge   
noorden van ,noord-,amerika vangen de   
,indianen den ,lepus ,variabilis  door1 
als hij in zijn hol is1 in een spiraal  
er om heen te loopen2  men acht daarvoor
 den besten tijd het midden van den dag1
 als de zon  hoog staat en de schaduw   
van den jager niet zeer lang is4 #db    

,op onzen terugkeer naar ,maldonado     
volgden wij eene eenigszins andere      
richting4 ,bij ,pan de ,azucar--een     
landbaken1 welbekend aan allen die de   
,plata-rivier zijn opgevaren--vertoefde 
ik een dag in het huis van een  zeer    
gastvrijen ouden ,spanjaard4 ,vroeg in  
den morgen bestegen wij de  ,sierra de  
las ,animas4 ,bij het licht der opgaande
 zon was het landschap  bijna           
schilderachtig4 ,westwaarts weidde de   
blik over eene onmetelijke  effen vlakte
 tot aan den ,berg--tot ,montevideo1 en 
oostwaarts over  het heuvelachtige land 
van ,maldonado4 ,op den top van den berg
 lagen  verscheidene kleine steenhopen1 
die er blijkbaar al vele jaren hadden   
gelegen4 ,mijn metgezel verzekerde mij1 
dat zij het werk waren van  ,indianen   
uit den ouden tijd4 ,ofschoon op veel   
kleiner schaal1 kwamen  die hoopen      
overeen met die1 welke zoo algemeen op  
de bergen in ,wales  worden gevonden4   
,het schijnt1 dat de zucht om eene      
gebeurtenis door  een teeken op het     

hoogste punt van het naburige land aan  
te duiden1  een algemeene hartstocht van
 het menschdom is4 ,tegenwoordig bestaat
  er in dit deel der provincie geen     
enkele ,indiaan1 beschaafd of wild1     
meer2 ook is mij niet bekend of de      
vroegere bewoners duurzamere            
herinneringen hebben achtergelaten1 dan 
deze onbeduidende steenhoopen  op den   
top der ,sierra de las ,animas4         
,het algemeen en bijna volslagen gemis  
van boomen in ,oost-,banda  is          
opmerkelijk4 ,enkele rotsachtige heuvels
 zijn gedeeltelijk met  kreupelbosschen 
bedekt1 en aan de oevers der grootere   
rivieren1  vooral ten noorden van ,las  
,minas1 zijn wilgeboomen niet zeldzaam4 
,bij  den ,arroyo ,tapes hoorde ik van  
een palmenbosch2 en een dezer boomen1   
die eene aanzienlijke hoogte had1 zag ik
 bij den ,pan de ,azucar1 op  eene      
breedte van #ce4 ,deze en de door de    
,spanjaarden geplante boomen  vormen de 
eenige uitzonderingen op de algemeene   
schaarschheid aan  hout4 ,onder de      

ingevoerde soorten mogen genoemd worden3
 populieren1  olijf-1 perzik- en andere 
vruchtboomen2 de perzikboomen gedijen   
zoo goed1 dat zij de stad ,buenos ,aires
 voor het grootste deel van  brandhout  
voorzien4 ,bijzonder vlakke landstreken1
 zooals de ,pampas1  schijnen zelden    
voor den groei van boomen geschikt4     
,mogelijk is  dit toe te schrijven aan  
de kracht der winden of aan de wijze van
  bevloeiing4 ,maar in de natuur van het
 land om ,maldonado is zulk een  reden  
niet duidelijk2 de rotsachtige bergen   
bieden beschutte plaatsen  met          
verschillende bodemsoorten2             
waterstroompjes komen in bijna elke     
dalkom voor1 en de kleiachtige natuur   
van den grond schijnt geschikt  om vocht
 vast te houden4 ,met veel              
waarschijnlijkheid is beweerd1 dat  de  
aanwezigheid van boschland meestal door 
de jaarlijksche hoeveelheid  neerslag   
wordt bepaald #dc2 maar in deze         
provincie vallen des winters  hevige en 
menigvuldige regens1 en de zomer1 hoewel

 droog1 is dit  niet in buitengewone    
mate4 #dd ,wij zien bijna geheel        
,australi met  hooggaand geboomte       
bedekt1 en toch bezit dit land een veel 
droger  klimaat4 ,bij gevolg moeten wij 
naar eene andere en onbekende reden     
zoeken4    ,door ons onderzoek tot      
,zuid-,amerika te beperken1 zouden wij  
zeker  geneigd zijn te gelooven1 dat    
boomen alln in een zeer vochtig klimaat 
groeiden1 want de grens van het woudland
 volgt op zeer merkwaardige  wijze die  
der vochtige winden4 ,in het zuidelijk  
deel van het vasteland1  waar de        
westelijke koelten1 bezwangerd met vocht
 uit den ,stillen  ,oceaan1 de overhand 
hebben1 is ieder eiland aan de gebroken 
westkust1  van #ch breedte tot de       
zuidelijkste punt van ,vuurland 7,tierra
 del  ,fuego71 dicht met ondoordringbare
 wouden bedekt4 ,aan de oostzijde van   
de ,cordilleras en over hetzelfde       
breedteverschil1 waar een blauwe  hemel 
en een zeer schoon klimaat bewijzen1 dat
 de atmospheer bij  het strijken over   

het gebergte van haar vocht beroofd is1 
bezitten  de dorre vlakten van ,patagoni
 een zeer schralen plantengroei4 ,in    
het meer noordelijk deel van het        
vasteland1 binnen de grenzen van  den   
vasten zuidoost-passaat1 is de oostzijde
 met prachtige wouden  versierd1 terwijl
 de westkust van #d ,z4,b4 tot #cb      
,z4,b4 beschreven  kan worden als eene  
woestijn4 ,aan deze westkust1 noordelijk
 van #d  ,z4,b41 waar de passaatwind    
zijne regelmatigheid verliest en op     
gezette  tijden hevige regenvloeden     
vallen1 krijgen de stranden van den     
,stillen  ,oceaan1 zoo uiterst woest in 
,peru1 bij ,kaap ,blanco het kenmerk van
  plantenweelde1 waarom ,guayaquil en   
,panama zoozeer geroemd worden4 ,in  de 
zuidelijke en noordelijke deelen van het
 vasteland hebben dus  de woud- en      
woestijnlanden omgekeerde liggingen ten 
opzichte van  de ,cordilleras1 en deze  
liggingen worden blijkbaar bepaald door 
de  richting der heerschende winden4    
,in het midden van het vasteland is eene

 breede tusschenzone1 omvattende        
,midden-,chili en de provincin van ,la  
,plata1 waar de regenbrengende  winden  
niet over hooge bergen behoeven te gaan1
 en waar het land  noch eene woestijn   
noch met wouden bedekt is4 ,maar zelfs  
de regel1  dat boomen alln bloeien in   
een klimaat1 dat door regenbrengende    
winden bevochtigd wordt1 maakt1 als men 
hem tot ,zuid-,amerika beperkt1  ten    
opzichte van de ,falklands ,eilanden    
eene scherp in 't oog vallende          
uitzondering4 ,deze eilanden1 op        
dezelfde breedte gelegen als ,vuurland  
en op slechts twee- of driehonderd      
mijlen van daar3 met een nagenoeg       
gelijk klimaat en bijna dezelfde        
geologische formatie3 met gunstige      
liggingen en dezelfde soort van         
veengrond--kunnen niettemin op  weinig  
planten bogen die zelfs den naam van    
struiken verdienen1  terwijl het in     
,vuurland onmogelijk is een morgen lands
 te vinden1  die niet met de dichtste   
wouden is bedekt4 ,in dit geval zijn n  

de  richting der hevige windvlagen n die
 der zeestroomen gunstig voor  het      
overbrengen van zaden uit ,vuurland1    
zooals blijkt uit de kano's  en         
boomstammen1 welke uit dat land komen   
aandrijven en vaak op de  stranden der  
,westelijke ,falklands ,eilanden worden 
geworpen4 ,dit is  misschien de reden   
waarom beide landen zooveel planten     
gemeen hebben2  maar wat de boomen van  
,vuurland betreft1 zijn zelfs de        
pogingen tot  overplanten daarvan       
mislukt4    ,tijdens ons verblijf te    
,maldonado verzamelde ik verscheidene   
viervoetige dieren1 tachtig soorten     
vogels en vele kruipende dieren1        
waaronder negen species van slangen4    
,van de inheemsche zoogdieren  is       
,cervus campestris het eenig            
overgeblevene van noemenswaardige       
grootte1 dat algemeen voorkomt4 ,dit    
hert is buitengewoon talrijk en  leeft  
dikwijls in kleine troepen in de streken
 langs de ,rio de la  ,plata en in      
,noord-,patagoni4 ,als iemand1 door     

dicht langs den grond te  kruipen1 zulk 
een troep herten nadert1 gebeurt het    
vaak1 dat dit dier  uit nieuwsgierigheid
 dichter bij komt om hem te verkennen4  
,op die wijs  heb ik1 van ne plek uit1  
drie van denzelfden troep gedood4       
,ofschoon  zoo mak en nieuwsgierig1 zijn
 zij toch uiterst behoedzaam1 als men   
hen  te paard nadert4 ,in dit land gaat 
niemand te voet2 en het hert kent  den  
mensch slechts dan als zijn vijand1     
wanneer hij te paard zit en  met de     
bolas gewapend is4 ,te ,bahia-,blanca1  
eene jonge nederzetting in              
,noord-,patagoni1 zag ik tot mijne      
verbazing1 hoe weinig herten zich om    
den knal van een geweer bekommerden4 ,op
 zekeren dag vuurde ik tienmaal  op een 
afstand van nog geen #hj yards op       
hetzelfde dier1 dat nog veel  meer      
schrikte bij het slaan van den kogel    
tegen den grond1 dan door  het geluid   
van het schot4 ,daar mijn kruit op was1 
moest ik 7tot mijne  schande gezegd1    
hoewel ik een jachtliefhebber ben die   

vogels in vlucht  kan dooden7 opstaan en
 overluid schreeuwen totdat het hert    
wegliep4    ,het merkwaardigste feit    
betreffende dit dier is de overweldigend
 sterke  en onaangename reuk1 die van   
den bok uitgaat4 ,het is niet mogelijk  
dien te beschrijven4 ,toen ik bezig was 
het exemplaar te villen1 dat nu  in het 
,zologisch ,museum is opgezet1 gebeurde 
het verscheidene malen  dat ik bijna    
braken moest4 ,ik bond de huid in een   
zijden zakdoek en  bracht haar zoo naar 
huis4 ,deze zakdoek1 na flink te zijn   
gewasschen1  werd voortdurend door mij  
gebruikt en natuurlijk ook even dikwijls
  gewasschen2 toch bespeurde ik een jaar
 en zeven maanden lang duidelijk  dien  
reuk1 telkens als ik den zakdoek        
openvouwde4 ,dit feit levert een        
verrassend voorbeeld van de duurzaamheid
 eener stof1 die uiteraard  toch zeer   
fijn en vluchtig moet zijn4 ,menigmaal  
heb ik1 als wij op  eene halve mijl     
afstand onder den wind eene kudde       
voorbijgingen1  bespeurd dat de lucht   

geheel met deze vluchtige stof          
doortrokken  was4 ,ik geloof1 dat de    
reuk van den bok het sterkst is in den  
tijd1  dat de horens tot volle          
ontwikkeling gekomen of van de haarhuid 
bevrijd zijn4 ,in dit stadium is het    
vleesch natuurlijk volstrekt  oneetbaar2
 maar de ,gauchos beweren1 dat de stank 
verdwijnt1 als het  vleesch eenigen tijd
 lang in versche aarde wordt begraven4  
,ergens heb  ik gelezen1 dat de         
eilanders in het noorden van ,schotland 
de sterk  riekende lijken der           
visch-etende vogels op gelijke manier   
behandelen4    ,de orde der ,rodentia   
telt hier vele species3 alleen van      
muizen vond  ik niet minder dan #h      
soorten4 #de ,het grootste knaagdier ter
 wereld1  de ,hydrochoerus capybara of  
,waterzwijn1 #df is hier ook algemeen4  
,een  door mij te ,montevideo geschoten 
exemplaar woog #ih pounds2 de lengte    
van het eind van den snuit tot den      
stompvormigen staart bedroeg #c  voet #b
 inches1 en de omtrek van het lichaam   

bij het midden #c voet #h  inches4 ,deze
 groote ,rodentia bezoeken nu en dan de 
eilanden in den  mond der ,plata-rivier1
 waar het water geheel zout is1 doch    
zijn veel  talrijker aan de boorden van 
zoetwater-meren en rivieren4 ,bij       
,maldonado  leven meestal drie of vier  
te zamen4 ,over dag liggen zij tusschen 
de  waterplanten1 of weiden vrij op de  
grasvlakte4 #dg ,op eenigen afstand     
gezien1 gelijken zij in kleur en gang op
 varkens2 maar als zij1 op de  hurken   
gezeten1 met n oog opmerkzaam naar het  
een of ander voorwerp  kijken1 krijgen  
zij weer het uiterlijk hunner           
voorvaderen1 van ,cabiai  #dh en        
konijnen4 ,van voren en van ter zijde   
gezien heeft hun hoofd  een belachelijk 
voorkomen wegens de groote diepte hunner
 kaken4    ,te ,maldonado waren deze    
dieren zeer mak2 door voorzichtig loopen
  kon ik vier oude tot op drie yards    
naderen4 ,waarschijnlijk is deze        
makheid toe te schrijven aan het feit1  
dat de jaguar voor eenige jaren         

verdreven is1 en dat de ,gaucho het niet
 de moeite waard acht hen te  jagen4    
,toen ik dichter bij kwam1 lieten zij   
telkens hun eigenaardig  geluid hooren3 
een dof1 afgebroken geknor1 dat op      
zichzelf niet veel  toon inhoudt1 doch  
meer een gevolg is van de plotselinge   
uitdrijving  der lucht4 ,het eenige mij 
bekende geluid1 dat hierme overeenkomt1 
is  het eerste schorre geblaf van een   
grooten hond4 ,toen ik het viertal      
eenige minuten lang op nog geen         
armslengte had gadegeslagen 7en zij     
mij71 snelden zij in vollen galop en in 
den grootsten haast te water1  en lieten
 tegelijk hun geknor hooren4 ,na een    
korte duiking kwamen  zij weer aan de   
oppervlakte1 maar lieten nu slechts het 
topje van  hun hoofd zien4 ,men zegt1   
dat als het wijfje jongen heeft1 deze op
  haren rug zitten als zij in 't water  
zwemt4 ,het is gemakkelijk deze  dieren 
in menigte te dooden2 doch hunne huid   
heeft weinig waarde en  hun vleesch is  
zeer middelmatig4 ,op de eilanden in de 

,rio ,parana zijn  zij buitengemeen     
talrijk en vormen hier de gewone prooi  
van den jaguar4    ,de ,tucutuco        
7,ctenomys ,brasiliensis7 is een        
merkwaardig klein dier1 dat  kortweg kan
 beschreven worden als een knaagdier met
 de eigenschappen  van een mol4 ,in     
sommige deelen van het land is het zeer 
talrijk1  doch moeilijk te vangen2 en   
naar ik meen1 komt het nooit boven  den 
grond4 ,aan den ingang van zijn hol     
werpt het aardheuveltjes op  evenals die
 van den mol1 maar kleiner4 ,groote     
stukken land zijn door  deze dieren zoo 
volkomen ondermijnd1 dat paarden die er 
over loopen1  er tot boven de hielen    
inzakken4 ,de tucutucos schijnen tot op 
zekere  hoogte in troepen te leven3 de  
man1 nl41 die mij de exemplaren bracht1 
had er zes tegelijk gevangen1 en volgens
 zijn zeggen was dit een gewoon  geval4 
,in hunne leefwijs zijn zij nachtdieren1
 en hun voornaamste  voedsel bestaat uit
 plantenwortels1 die het doel zijn van  
hunne  uitgestrekte holen aan de        

oppervlakte4    ,dit dier is algemeen   
bekend om een zeer bijzonder geluid1 dat
 het maakt  wanneer het onder den grond 
is4 ,wie dit geluid voor 't eerst hoort1
  staat zeer verwonderd2 want het is    
niet gemakkelijk te zeggen van waar  het
 komt3 ook kan men onmogelijk raden welk
 soort van schepsel het  voortbrengt4   
,het geluid bestaat in een kort1 maar   
niet ruw neusgebrom1  dat ongeveer      
viermaal snel achtereen eentonig        
herhaald wordt4 #di ,de  naam ,tucutuco 
zelf is ter nabootsing van het geluid   
gegeven4 ,daar waar  dit dier talrijk   
is1 kan het op alle tijden van den dag  
gehoord worden1  en soms onmiddellijk   
onder onze voeten4 ,binnen een kamer    
gebracht1  bewegen de tucutucos zich    
langzaam en traag1 wat een gevolg       
schijnt van  de buitenwaartsche beweging
 der achterpooten2 en wegens het gemis  
van  een ligament in de holte van het   
dijbeen1 zijn zij geheel onbekwaam om   
zelfs over de kleinste verticale hoogte 
te springen4 ,zij zijn zeer dom  bij het

 doen van eene poging om te ontsnappen2 
en in oogenblikken van  toorn of schrik 
laten zij het tucutuco hooren4 ,van die 
welke ik in  leven hield1 werden        
verscheidene1 zelfs op den eersten dag1 
geheel mak  en poogden niet te bijten of
 te ontsnappen2 andere waren wat wilder4
    ,de man1 die hen gevangen had1      
verzekerde dat er zeer vele gevonden    
worden1 die geheel blind zijn4 ,een door
 mij in spiritus liquor bewaard         
exemplaar verkeerde in dien toestand1   
welke door ,reid beschouwd wordt  als   
het gevolg van ontsteking in het        
knippend ooglid4 ,toen het dier  leefde1
 hield ik mijn vinger op nog geen halven
 inch afstand van  zijn hoofd1 zonder   
dat dit in 't minst werd opgemerkt2 toch
 vond  het dier bijna even goed zijn weg
 door de kamer als de andere4 ,let  men 
op de strikt onderaardsche leefwijs van 
den tucutuco1 dan kan  de blindheid1    
ondanks hare algemeenheid1 geen kwaad   
zijn van zeer  ernstigen aard4 ,het     
schijnt echter vreemd1 dat een dier een 

orgaan moet  bezitten1 hetwelk dikwijls 
aan letsel onderhevig is4 ,lamarck zou  
dit  feit1 zoo hij het gekend had1      
verheugd hebben1 toen hij               
7waarschijnlijk  met meer waarheid dan  
hij gewoon was7 bespiegelingen maakte   
#ej over  de trapsgewijs verworven      
blindheid van den ,aspalax--een         
knaagdier dat  onder den grond woont1 en
 van den ,proteus--een kruipend dier dat
 in  donkere met water gevulde holen    
leeft2 bij deze dieren verkeert het  oog
 in bijna rudimentairen staat en is door
 een peesachtig vlies en  vel bedekt4   
,bij den gewonen mol is het oog         
buitengewoon klein maar  volkomen1      
hoewel vele ontleedkundigen twijfelen of
 het met den waren  gezichtszenuw       
verbonden is2 zijn gezicht moet zeker   
onvolkomen zijn1  ofschoon het hem      
waarschijnlijk nuttig is bij het        
verlaten van zijn  hol4 ,bij den        
tucutuco1 die1 naar ik meen1 nooit aan  
de oppervlakte van  den grond komt1 is  
het oog wel iets grooter1 maar dikwijls 

blind en  nutteloos1 al schijnt dit het 
dier volstrekt niet te hinderen4 ,zonder
  twijfel zou ,lamarck gezegd hebben1   
dat de tucutuco nu in den toestand  van 
den ,aspalax en ,proteus overgaat4      
,op de golvende grasvlakten rondom      
,maldonado komen vele soorten  vogels in
 buitengewone menigte voor4 ,daaronder  
zijn verscheidene  species eener        
familie1 die in bouw en leefwijs aan    
onze spreeuw  verwant is2 eene daarvan1 
7,molothrus niger71 is merkwaardig om   
zijne  gewoonten4 ,dikwijls ziet men er 
verscheidene tegelijk op den rug van    
een paard of koe staan2 en zijn zij op  
eene haag neergestreken1 dan  trachten  
zij soms1 onder het opstrijken van hunne
 veren in de zon1  te zingen of liever  
te fluiten2 het geluid1 dat zij daarbij 
maken1  is zeer eigenaardig en gelijkt  
op het borrelen van luchtbellen1  die   
snel uit eene kleine opening onder water
 ontsnappen1 zoodat een  doordringend   
geluid ontstaat4 ,volgens ,azara1 legt  
deze vogel1 evenals  de koekoek1 zijne  

eieren in de nesten van andere vogels4  
,dikwijls  vertelde mij het landvolk1   
dat er stellig een vogel bestond die    
deze gewoonte bezat2 en mijn adsistent  
bij het verzamelen--een zeer  nauwkeurig
 man--vond een nest van de inheemsche   
musch 7,zonotrichia  matutina71 waarin  
een ei lag1 grooter dan en verschillend 
in kleur  en vorm van de andere4 ,in    
,noord-,amerika bestaat eene andere     
soort  ,molothrus 7,m4 pecoris71 die    
eene dergelijke koekoekachtige gewoonte 
bezit en in elk opzicht zeer na verwant 
is aan de ,la ,plata-species1  zelfs in 
de beuzelachtige bijzonderheid1 dat hij 
op den rug van het  vee gaat staan2 het 
eenige verschil is1 dat deze dieren iets
 kleiner1  en hunne veren en eieren     
eenigszins anders getint zijn4 ,deze    
nauwe  overeenstemming in bouw en       
gewoonten bij plaatsvervangende soorten 
uit tegengestelde hoeken van een groot  
vasteland1 treft steeds als  zijnde een 
belangwekkend1 ofschoon alledaagsch     
feit4    ,swainson heeft juist          

opgemerkt1 #ea dat1 uitgezonderd        
,molothrus  pecoris1 waarbij gevoegd    
moet worden ,m4 niger1 de koekoeken de  
eenige vogels zijn1 die werkelijk       
parasieten genoemd mogen worden3  nl4   
zoodanige1 die zich als 't ware op een  
ander levend dier  vasthechten1 welks   
dierlijke warmte hunne jongen in 't     
leven roept1  van wiens voedsel zij     
leven1 en welks dood den hunnen ten     
gevolge zou  hebben in de periode der   
kindsheid4 ,het is opmerkelijk1 dat     
eenige  species1 maar niet alle1 zoowel 
van den ,koekoek als van den ,molothrus1
  alln in deze vreemde gewoonte van     
parasitische voortplanting zouden       
overeenstemmen1 terwijl zij in bijna    
alle andere gewoonten lijnrecht         
verschillen4 ,de ,molothrus is1 evenals 
onze spreeuw1 uiterst gezellig1  en     
leeft zonder kunst of vermomming in de  
opene vlakten2 daarentegen is  de       
koekoek1 zooals ieder weet1 een         
bijzonder schuwe vogel1 bewoont de      
meest afgelegen kreupelbosschen1 en     

leeft van vruchten en rupsen4 ,ook  in  
bouw loopen deze twee families zeer     
uiteen4    ,vele theorien1 zelfs        
phrenologische of hersenkundige1 zijn   
voorgedragen om te verklaren waarom de  
koekoek zijne eieren in de  nesten van  
andere vogels legt4 ,ik denk1 dat alleen
 ,prvost door  zijne waarnemingen licht 
op dit raadsel heeft geworpen4 #eb ,hij 
vindt1 dat de wijfjes-koekoek1 die      
volgens de meeste waarnemers  minstens  
vier tot zes eieren legt1 met het       
mannetje moet paren  telkens nadat zij  
slechts een of twee eieren heeft gelegd4
 ,ware nu  de koekoek genoodzaakt op    
hare eigen eieren te zitten1 dan moest  
zij f op alle tegelijk zitten en dus de 
eerst gelegde zoo lang in  den steek    
laten tot zij waarschijnlijk bedorven   
waren3 f zij zou  elk ei of twee eieren 
terstond na het leggen afzonderlijk     
moeten  uitbroeden4 ,maar wijl de       
koekoek korter in dit land blijft dan   
elke  andere trekvogel1 zou zij stellig 
geen tijd genoeg hebben voor de         

achtereenvolgende uitbroedingen4 ,wij   
kunnen dus in het feit1 dat de  koekoek 
verscheidene keeren paart en hare eieren
 bij tusschenpoozen  legt1 de oorzaak   
vinden waarom zij die in de nesten van  
andere vogels  legt en hen aan de zorg  
van pleegouders overlaat4 ,ik ben zeer  
geneigd  te gelooven1 dat deze meening  
juist is1 daar ik onafhankelijk hiervan 
7gelijk wij hieronder zien zullen7 tot  
eene overeenkomstige slotsom ben        
gekomen ten opzichte van den            
,zuid-,amerikaanschen struisvogel1      
waarvan  de wijfjes1 als ik het zoo     
zeggen mag1 op elkander parasiteeren4   
,elk  wijfje legt verscheidene eieren in
 de nesten van vele andere wijfjes1  en 
de mannetjes-struisvogel belast zich met
 de zorgen der broeding1  evenals de    
vreemde pleegouders met den koekoek4    
,ik zal slechts twee andere vogels      
vermelden1 die zeer algemeen zijn en    
door hunne gewoonten de aandacht        
trekken4 ,de ,saurophagus sulphuratus is
  het type van den grooten              

,amerikaanschen stam der                
tyran-vliegenvangers  7,muscicapa74 ,in 
bouw komt hij zeer nabij de ware        
,worgers of wilde  ,eksters 7,lanius7   
#ec1 maar in zijne gewoonten kan hij met
 vele vogels  vergeleken worden4 ,ik heb
 hem menigmaal een veld zien afjagen1   
waarbij  hij evenals een valk boven eene
 plek fladderde1 om dan naar eene       
andere te gaan4 ,als men hem zoo in de  
lucht ziet zweven1 zou men op  korten   
afstand hem zeer licht voor een         
roofvogel kunnen houden2 maar  de kracht
 en snelheid1 waarme hij omlaag schiet1 
zijn veel geringer  dan bij een valk4   
,op andere tijden houdt de ,saurophagus 
zich in de  nabijheid van water op1 en  
vangt1 terwijl hij hier als een ijsvogel
  7,alcedo7 post vat1 elk vischje dat   
aan den kant verschijnt4    ,niet zelden
 worden deze vogels gekortwiekt in      
kooien of op  binnenplaatsen gehouden4  
,zij worden spoedig mak en zijn zeer    
vermakelijk om hunne koddige listige    
gewoonten1 die mij beschreven  worden   

als op die van den gewonen ekster te    
gelijken4 ,hunne vlucht  is slingerend1 
doordien het gewicht van hoofd en snavel
 te groot  schijnt voor het lichaam4    
,des avonds vat de ,saurophagus post op 
een  struik1 dikwijls aan den kant van  
den weg1 en laat voortdurend een        
onveranderlijken1 schrillen en          
eenigszins aangenamen kreet hooren1  die
 iets weg heeft van gearticuleerde      
woorden4 ,de ,spanjaarden zeggen  dat   
hij gelijkt op de woorden3 ,bien-te-veo 
7,ik-zie-je-wel71 en hebben  hem        
diensvolgens dezen naam gegeven4    ,een
 spot-vogel 7,mimus orpheus71 door de   
bewoners ,calandria genoemd1  is        
merkwaardig om zijn gezang1 hetwelk dat 
van alle andere vogels  in het land     
overtreft2 inderdaad is hij omtrent de  
eenige vogel  in ,zuid-,amerika1 dien ik
 voor het zangen een bepaalden stand heb
  zien aannemen4 ,het gezang kan        
vergeleken worden bij dat van het       
veldsijsje1 maar is krachtiger3 eenige  
harde tonen en sommige zeer  hooge gaan 

daarin met een aangenaam gekweel        
gepaard4 ,men hoort het  alleen         
gedurende de lente4 ,op andere tijden is
 zijn kreet hard en  verre van          
welluidend4 ,bij ,maldonado waren deze  
vogels mak en driest2  voortdurend      
zwierven zij in menigte bij de          
landhuizen1 om aan het  vleesch te      
pikken dat aan muren of deurposten was  
gehangen4 ,voegde  zich een andere      
kleine vogel bij het gastmaal1 dan joeg 
de ,calandria  hem spoedig weg4    ,op  
de uitgestrekte onbewoonde vlakten van  
,patagoni leeft eene andere  naverwante 
soort3 ,orpheus ,patagonica             
7d',orbignyi71 die in de met  doornige  
struiken begroeide dalen huist2 deze is 
een wilder vogel en  heeft een          
eenigszins ander stemgeluid4 ,het       
schijnt mij een merkwaardig  feit1 als  
zijnde een bewijs voor de fijne         
verschillen in gewoonten1  dat1 toen ik 
voor het eerst deze tweede soort zag en 
alleen van  het laatstgenoemde standpunt
 oordeelde1 de gedachte in mij opkwam1  

dat zij van de ,maldonado-soort         
verschilde4 ,later1 toen ik mij een     
exemplaar verschafte en beide soorten   
zonder bijzondere aandacht met  elkander
 vergeleek1 schenen zij mij z gelijk1   
dat ik van meening  veranderde4 ,maar nu
 zegt ,gould1 dat zij wel degelijk      
verschillen3  welke gevolgtrekking in   
overeenstemming is met het geringe      
verschil  in leefwijze1 waarvan hij     
echter geen kennis droeg4    ,het       
aantal1 de tamheid en walgelijke        
gewoonten der aasetende valken  in      
,zuid-,amerika1 maken hen bijzonder     
belangrijk voor iemand1 die  slechts aan
 de vogels van ,noord-,europa gewoon is4
 ,tot deze groep  kunnen gerekend worden
 vier soorten van de ,caracara's of     
,polyborus1  de ,kalkoensche buizerd1 de
 ,gallinazo en de ,condor4 #ed ,de      
,caracara's  worden om hun lichaamsbouw 
tot de arenden gerekend2 maar wij zullen
  weldra zien hoe kwalijk hun zulk een  
hooge titel past4 ,in hunne  gewoonten  
vervangen zij juist onze aaskraaien1    

eksters en raven--een  groep vogels die 
ruim verspreid zijn in het overige deel 
der wereld1  doch in ,zuid-,amerika     
geheel ontbreken4    ,te beginnen met de
 ,polyborus ,brasiliensis3 deze vogel   
komt algemeen  voor en bewoont een      
uitgestrekt geographisch gebied2 hij is 
het  talrijkst in de grasrijke savana's 
van ,la ,plata 7waar hij den naam       
,carrancha draagt71 en is lang niet     
zeldzaam op de dorre vlakten van        
,patagoni4 ,in de woestijn tusschen de  
rivieren ,negro en ,colorado  houden    
zich steeds verscheidene in de nabijheid
 van den grooten  weg op1 om de lijken  
van dieren te verscheuren1 die uitgeput 
door  honger en dorst gestorven zijn4   
,ofschoon dus algemeen in deze droge  en
 onbegroeide streken alsmede aan de     
dorre stranden van den ,stillen         
,oceaan1 blijkt hij toch ook de         
vochtige1 ondoordringbare wouden van    
,west-,patagoni en ,vuurland te bewonen4
 ,de ,carrancha's met de ,chimango's    
zwerven steeds in menigte op            

landgoederen voor vee-cultuur #ee en bij
  slachthuizen4 ,sterft een dier op de  
vlakte1 dan begint de ,gallinazo  of    
,braziliaansche gier het maal1 waarna de
 twee soorten ,polyborus de  beenderen  
schoon pikken4 ,ofschoon deze vogels dus
 gewoonlijk samen  eten1 zijn zij op    
verre na geen vrienden4 ,als de         
,carrancha rustig op  een boomtak of op 
den grond zit1 vliegt de ,chimango      
dikwijls lang  achtereen in een halven  
cirkel op en neer1 voor- en             
achterwaarts1  waarbij hij1 telkens als 
hij in 't laagste punt van zijne        
vliegbaan is1  zijn grooteren           
soortverwant poogt te raken4 ,behalve   
door het hoofd te  schudden1 neemt de   
,carrancha weinig nota van die          
aanvallen4 ,hoewel  de ,carrancha's zich
 dikwijls in grooten getale vereenigen1 
leven  zij niet in troepen2 want op     
eenzame plaatsen kan men hen alleen of1 
meer algemeen1 bij paren aantreffen4    
,de ,carrancha's heeten zeer listig te  
zijn en eieren in menigte te  stelen4   

,ook pogen zij1 in vereeniging met de   
,chimango's1 de roven van  de ontvelde  
of zeere ruggen der paarden en          
muildieren af te pikken4 ,aan  den eenen
 kant het arme dier met hangende ooren  
en gebogen rug3 aan  den anderen de     
fladderende vogel1 die op den afstand   
van een yard het  walgelijk hapje       
gadeslaat--vormen een tafereel1 dat door
 kapitein ,head  met de hem eigen       
bijzondere geestigheid en juistheid     
beschreven is  geworden4 ,deze valsche  
arenden dooden hoogst zelden een        
levenden vogel  of ander dier2 en hunne 
gierachtige1 op lijken azende gewoonten 
blijken  zeer duidelijk aan iemand1 die 
op de woeste vlakten van ,patagoni in   
slaap is gevallen2 want bij het ontwaken
 zal hij op elk heuveltje in  't rond   
een dezer vogels zien1 die hem met      
boosaardigen blik geduldig  gadeslaat4  
,dit is een trek in het landschap dezer 
streken1 welke door  ieder zal zijn     
opgemerkt1 die er gereisd heeft4 ,als   
een troep mannen  met paarden en honden 

ter jacht gaan1 zullen zij over dag door
 vele  dezer dieren vergezeld worden4   
,na het eten steekt de naakte krop      
vooruit2 op zulke oogenblikken1 en      
eigenlijk in 't algemeen1 is de         
,carrancha een werkelooze1 makke en     
laffe vogel4 ,zijn vlucht is traag  en  
langzaam1 evenals die van de ,engelsche 
kauw4 ,zelden vliegt hij hoog2  maar    
tweemaal heb ik er een op aanzienlijke  
hoogte met veel gemak door  de lucht    
zien zweven4 ,hij loopt 7ter            
onderscheiding van huppelen71  doch niet
 zoo snel als zijne soortgenooten4      
,nu en dan is de ,carrancha luidruchtig1
 doch in 't algemeen niet2 zijn  kreet  
is luid1 zeer hard en eigenaardig1 en   
kan vergeleken worden met  de ,spaansche
 keelletter g1 gevolgd door eene        
schorre1 dubbele rr4 ,bij  het uiten van
 dien kreet zet hij den bek wijd open en
 richt den kop  al hooger en hooger1    
totdat zijn kruin bijna het achtereinde 
van den  rug raakt4 ,dit feit1 hetwelk  
door sommigen in twijfel is getrokken1  

is  volkomen waar2 ik heb hen           
verscheidene malen met den kop naar     
achteren  in een geheel omgekeerden     
stand gezien4 ,aan deze waarnemingen kan
 ik1  op het hooge gezag van ,azara1    
toevoegen dat de ,carrancha zich voedt  
met wormen1 schelpdieren1 slakken1      
sprinkhanen en kikkers2 dat hij  jonge  
lammeren doodt door hunne navelstreng   
open te rijten1 en dat  hij den         
,gallinazo zoo lang vervolgt1 tot deze  
vogel genoodzaakt is het  aas uit te    
braken1 dat hij kort te voren heeft     
ingeslikt4 ,ten slotte  beweert ,azara  
dat verscheidene ,carrancha's1 vijf of  
zes te zamen1  zich zullen vereenigen om
 op groote vogels1 zelfs reigers bijv41 
jacht te maken4 ,al deze feiten         
getuigen1 dat het een vogel is met  zeer
 veranderlijke gewoonten en groote      
scherpzinnigheid4    ,de ,polyborus     
,chimango is aanmerkelijk kleiner dan de
 vorige  species4 ,hij is inderdaad     
omnivorus 7allesetend71 en zal zelfs    
brood  eten4 ,men verzekerde mij1 dat   

hij aan de aardappeloogsten op ,chilo   
werkelijke schade toebrengt door de     
wortels uit te roeien na het  eerste    
planten4 ,van alle aaseters is hij      
gewoonlijk de laatste1 die  het geraamte
 van een dier verlaat2 en dikwijls kan  
men hem tusschen  de ribben van een koe 
of paard zien1 evenals een vogel in eene
 kooi4    ,eene andere soort is de      
,polyborus ,novae ,zelandiae1 die       
bijzonder  algemeen is op de ,falklands 
,eilanden4 ,in hunne gewoonten gelijken 
deze  vogels in vele opzichten op de    
,carrancha's4 ,zij leven van het vleesch
  van doode dieren en van               
zeevoortbrengselen2 en op de            
,ramirez-,rotsen  moet hun geheele      
bestaan afhangen van de zee4 ,zij zijn  
buitengewoon  mak en onbevreesd1 en     
zwerven in den omtrek van huizen voor   
afval4 ,als  een jachtgezelschap een    
dier doodt1 verzamelt zich spoedig een  
aantal  dezer vogels1 die geduldig aan  
alle kanten van het terrein staan  te   
wachten4 ,na het eten worden hunne      

naakte kroppen ver naar voren  gestoken1
 hetgeen hun een walgelijk voorkomen    
geeft4 ,gewonde vogels  vallen zij      
dadelijk aan2 een zeeraaf 7,corvus      
marinus71 die gewond  mee naar het      
strand was genomen1 werd onmiddellijk   
door verscheidene  aangevallen1 die door
 hunne slagen zijn dood verhaastten4    
,de ,beagle was alleen gedurende den    
zomer bij de ,falklands ,eilanden2  maar
 de officieren van de ,adventure1 die er
 in den winter waren1  vertellen vele   
buitengewone staaltjes van de driestheid
 en roofzucht  dezer vogels4 ,stoutweg  
schoten zij neer op een hond1 die bij   
een van  het gezelschap in diepen slaap 
lag2 en de jagers hadden moeite om te   
beletten1 dat de gewonde ganzen voor    
hunne oogen werden weggerukt4 ,men      
zegt1 dat er verscheidene bij den ingang
 van een konijnenhol staan te  wachten  
7in dit opzicht gelijken zij op de      
,carrancha's7 en gezamenlijk  het dier  
grijpen als het naar buiten komt4 ,zij  
vlogen voortdurend  aan boord van het   

schip zoolang dit in de haven lag2 en   
men moest  goed uitkijken1 dat zij het  
leder niet van het want of het vleesch  
en wild van het achterschip rukten4     
,deze vogels zijn zeer kwaadwillig en   
nieuwsgierig4 ,zij zullen bijna  alles  
van den grond oppikken4 ,een groote1    
zwartglimmende hoed werd  bijna eene    
mijl ver weggedragen1 evenals een paar  
zware bolas1 die voor  het vangen van   
vee gebruikt werden4 ,usborne leed      
gedurende de opmeting  een ernstiger    
verlies1 doordien de vogels een klein   
,kater-kompas in  rood marocco-lederen  
tui stalen1 dat nooit teruggevonden     
werd4 ,ook  zijn deze vogels twistziek  
en zeer oploopend3 van woede rukken zij 
het gras met hunne snavels uit4 ,zij    
leven niet bepaald in troepen1  vliegen 
niet hoog en hunne vlucht is log en     
onbeholpen2 op den grond  loopen zij    
uiterst snel1 zeer veel op de manier van
 fazanten4 ,zij zijn  luidruchtig en    
uiten verscheidene harde kreten1 waarvan
 een op dien van  de ,engelsche kauw    

gelijkt2 daarom noemen de robbenvangers 
hen altijd  kauwen4 ,merkwaardig is het1
 dat zij bij het schreeuwen den kop     
omhoog  en naar achteren werpen op      
dezelfde manier als de ,carrancha's4    
,zij  nestelen in de rotsachtige klippen
 der zeekust1 maar alleen op de         
nabijgelegen eilandjes1 en niet op de   
twee hoofd-eilanden2 bij zulk  een      
makken en onversaagden vogel is dit een 
zonderlinge voorzorg4 ,de  robbenvangers
 zeggen1 dat het vleesch van dezen      
vogel1 gekookt1 zeer  blank en goed     
eetbaar is2 maar de man1 die zulk een   
maal aandurft1  dient moed te hebben4   
,wij hebben nu alleen nog den           
,kalkoenschen ,buizerd 7,vultur aura7   
#ef en den ,gallinazo te vermelden4 ,den
 eersten vindt men overal  waar het land
 matig vochtig is1 van ,kaap ,hoorn tot 
,noord-,amerika4 ,in  tegenstelling met 
den ,polyborus ,brasiliensis en den     
,chimango1 heeft hij  zijn weg naar de  
,falklands ,eilanden gevonden4 ,de      
,kalkoensche ,buizerd  is een eenzelvige

 vogel2 hoogstens leeft hij             
paarsgewijze4 ,men kan  hem op verren   
afstand terstond herkennen aan zijne    
hooge1 stijgende  en zeer sierlijke     
vlucht4 ,met zekerheid weet men1 dat hij
 een echte  aaseter is4 ,aan de westkust
 van ,patagoni1 te midden der dicht     
begroeide eilandjes en landriffen1 leeft
 hij uitsluitend van wat de  zee        
opwerpt1 en van de lijken van doode     
robben4 ,waar deze dieren op  de rotsen 
verzameld zijn1 kan men de buizerds     
vinden4    ,de ,gallinazo 7,cathartes   
atratus7 #eg bewoont een ander gebied   
dan laatstgenoemde soort1 en komt nooit 
zuidelijker dan #da  breedte4 ,azara    
zegt1 dat er eene overlevering bestaat1 
volgens  welke deze vogels ten tijde der
 ,verovering niet in de nabijheid van   
,montevideo gevonden werden1 en dat zij 
de bewoners allengs uit meer            
noordelijke districten gevolgd zijn4    
,tegenwoordig zijn zij talrijk in  het  
dal der ,colorado-rivier1 dat #cjj      
mijlen ten zuiden van ,montevideo  ligt4

 ,waarschijnlijk is het1 dat deze       
verdere trek sedert ,azara's tijd  heeft
 plaats gehad4 ,de ,gallinazo verkiest  
in 't algemeen een vochtig  klimaat1 of 
liever de nabijheid van zoet water2     
daarom is hij uiterst  talrijk in       
,brazili en ,la ,plata1 terwijl hij     
nooit gevonden wordt  op de dorre en    
verlaten vlakten van ,noord-,patagoni1  
behalve in de  nabijheid van een stroom4
 ,deze vogels bewonen de geheele ,pampas
 tot  aan den voet der ,cordilleras2    
maar nooit zag of hoorde ik van een in  
,chili4 ,in ,peru worden zij beschermd  
als straatvegers4 ,van deze gieren  kan 
met zekerheid gezegd worden1 dat zij in 
troepen leven2 want zij  scheppen       
behagen in gezelligheid en worden niet  
alleen door het lokaas  van een         
gemeenschappelijke prooi te zamen       
gebracht4 ,dikwijls kan  men op een     
fraaien dag een zwerm hoog in de lucht  
zien1 waarbij elke  vogel1 zonder de    
vleugels in te trekken1 in de           
bevalligste wendingen  rondzwiert4      

,blijkbaar geschiedt dit uit louter     
oefeningsvermaak1  of mogelijk staat het
 in verband met hunne                   
huwelijksverbintenissen4    ,ik heb nu  
alle aaseters opgenoemd1 behalve den    
,condor of ,grijpgier1  van wien het    
gepaster is eene beschrijving te geven1 
als wij eene  landstreek bezoeken1 die  
meer aan zijne gewoonten beantwoordt dan
 de  vlakten van ,la ,plata4        ,in 
eene breede strook zandheuvels1 welke de
 ,laguna del ,potrero  scheidt van de   
oevers der ,plata-rivier1 en op enkele  
mijlen afstands  van ,maldonado1 vond ik
 eene groep van die verglaasde          
kwartshoudende  buizen1 die door het    
inslaan van den bliksem in los zand     
gevormd  worden4 ,deze buizen gelijken  
in alle bijzonderheden op die uit       
,drigg in ,cumberland1 beschreven in de 
,geological ,transactions1  ,vol4 ,,ii1 
blz4 #ebh4 #eh ,de zandheuvels van      
,maldonado1 welke door geen             
plantengroei beschut worden1 veranderen 
voortdurend van plaats4 ,om  die reden  

staken de buizen boven de oppervlakte2  
en talrijke in de  nabijheid liggende   
brokstukken bewezen1 dat zij vroeger    
dieper geboord  waren geworden4 ,vier   
kokers daalden loodrecht in het zand2   
door mijne  handen er in te steken1     
peilde ik een tot eene diepte van twee  
voet2  en toen ik enkele stukken1 die   
blijkbaar tot dezelfde buis behoord     
hadden1 bij het andere gedeelte voegde1 
werd eene diepte verkregen  van vijf    
voet drie inches4 ,de geheele buis had  
eene ongeveer gelijke  middellijn1 en   
daarom moeten wij aannemen1 dat zij     
oorspronkelijk een  veel grootere diepte
 heeft gehad4 ,deze afmetingen zijn     
echter gering  vergeleken bij die van de
 buizen te ,drigg1 waarvan eene gepeild 
werd  tot eene diepte van niet minder   
dan #cj voet4    ,de binnenoppervlakte  
is geheel verglaasd1 glanzig en effen4  
,een  klein stuk1 met den microscoop    
onderzocht1 geleek door de menigte      
kleine ingesloten lucht- of mogelijk    
dampbellen1 op een proefje1 dat  voor de

 blaaspijp gesmolten was4 ,het zand is  
geheel of grootendeels  kwartshoudend2  
maar sommige punten zijn zwart van kleur
 en bezitten  door hunne glanzige       
oppervlakte een metaalachtigen          
weerschijn4 ,de  dikte van den buiswand 
wisselt af van #a_/cj tot #a_/bj inch en
 bedraagt  in sommige gevallen zelfs    
#a_/aj4 ,aan den buitenkant zijn de     
zandkorrels  afgerond en hebben een zwak
 glanzig aanzien2 ik kon geen teekenen  
van  kristallisatie ontdekken4 ,op eene 
dergelijke wijze als in de ,geological  
,transactions is beschreven1 zijn de    
buizen meestal samengedrukt en  hebben  
diepe overlangsche groeven1 zoodat zij  
zeer veel overeenkomst  hebben met een  
verschrompelden plantenstengel1 of met  
de schors van  een olm- of kurkboom4    
,haar omtrek bedraagt omstreeks twee    
inches2  maar in sommige cilindervormige
 stukken waarin geen groeven zijn1      
bedraagt zij vier inches4 ,de           
samendrukking door het omringende losse 
zand1 die geschiedde toen de buis nog   

week was tengevolge van de hevige       
hitte1 heeft blijkbaar de kreuken of    
groeven veroorzaakt4 ,te oordeelen  naar
 de niet samengedrukte stukken1 moet de 
maat of boorwijdte van  den bliksem     
7indien wij zulk een woord mogen        
bezigen7 ongeveer #a #a_/d  inch hebben 
bedragen4    ,aan ,hachette en ,beudant 
te ,parijs #ei gelukte het buizen te    
maken1  welke in de meeste opzichten op 
deze fulgurites geleken1 door fijn      
gepoederd glas aan de werking van zeer  
sterke galvanische stroomen  bloot te   
stellen2 door toevoeging van zout1 om de
 smeltbaarheid te  verhoogen1 werden de 
buizen in alle afmetingen grooter4 ,de  
proeven  mislukten met fijn verdeeld    
veldspaat en kwarts4 ,eene dergelijke   
van gestampt glas gemaakte buis was     
ongeveer een inch 7#j4ihb7 lang1  en    
bezat eene binnenmiddellijn van #j4ai   
inch4 ,als wij weten1 dat  in ,parijs de
 sterkste batterij gebruikt werd1 en dat
 haar vermogen  om buizen te vormen in  
zulk eene licht smeltbare stof als glas 

zoo  gering was--dan moeten wij ten     
hoogste verbaasd staan over de kracht   
van den bliksemstraal1 die het zand op  
verschillende plaatsen trof  en         
cilinders heeft gevormd1 eens een van   
minstens #cj voet diepte1  waarvan het  
boorgat op de niet samengedrukte        
plaatsen eene wijdte had  van ruim #a   
#a_/b inch4 ,en dat in zulk eene        
buitengewoon weerspannige  stof als     
kwarts6    ,zooals ik reeds heb         
opgemerkt1 loopen de buizen in bijna    
verticale  richting door het zand4 ,maar
 eene1 die minder regelmatig was dan de 
andere1 week bij haren sterksten bocht  
#cc van de raaklijn af4 ,uit  diezelfde 
buis ontsproten1 ongeveer een voet van  
elkander1 twee kleine  takken1 de een   
benedenwaarts en de ander naar boven    
gericht4 ,dit  laatste geval is         
merkwaardig1 wijl de electrische        
middenstof  onder den scherpen hoek van 
#bf tot hare hoofdrichting moet zijn    
teruggekeerd4 ,behalve de vier buizen1  
die ik in verticale richting  onder den 

grond vond loopen1 waren er verscheidene
 andere groepen van  stukken1 waarvan de
 oorspronkelijke ligplaatsen            
ongetwijfeld in de  nabijheid waren4    
,allen kwamen voor op een vlak terrein  
van stuifzand1  zestig yards lang bij   
twintig breed1 dat tusschen eenige      
zandheuveltjes  omstreeks een halve mijl
 verwijderd lag van eene vier- of       
vijfhonderd  voet hooge heuvelreeks4 ,de
 meest merkwaardige omstandigheid1 naar 
het mij voorkomt1 zoowel hier als te    
,drigg in ,cumberland1 alsmede in  een  
door ,ribbentrop in ,duitschland        
beschreven geval1 is het aantal  buizen1
 dat binnen zulke enge ruimten gevonden 
is4 ,te ,drigg werden  binnen eene      
ruimte van #ae yards drie ontdekt1 en in
 ,duitschland vond  men hetzelfde getal4
 ,in het door mij beschreven geval      
bevonden zich  stellig meer dan vier    
binnen de ruimte van #fj bij #bj yards4 
,daar het  niet waarschijnlijk is1 dat  
de buizen door opvolgende1 verschillende
  ontladingen ontstaan zijn1 moeten wij 

aannemen dat de bliksem1 kort  voordat  
hij in den grond dringt1 zich in        
verschillende takken verdeelt4    ,de   
omstreken van de ,plata-rivier schijnen 
bijzonder aan electrische               
verschijnselen onderhevig4 ,in het jaar 
#agic #fj ontlastte zich boven  ,buenos 
,aires een der meest vernielende        
onweders1 die ooit beleefd zijn3  op #cg
 plaatsen in de stad sloeg de bliksem   
in1 en #ai menschen werden  gedood4     
,wegens feiten1 die in verschillende    
reisverhalen bevestigd  worden1 ben ik  
geneigd te onderstellen1 dat onweders   
zeer algemeen zijn  bij de monden van   
groote rivieren4 ,zou mogelijkerwijs de 
vermenging  van groote hoeveelheden     
zout- en zoetwater het electrisch       
evenwicht  verstoren8 ,zelfs gedurende  
onze gelegenheidsbezoeken aan dit       
gedeelte  van ,zuid-,amerika hoorden    
wij1 dat een schip1 twee kerken en een  
huis  waren getroffen4 ,het huis en een 
der kerken zag ik kort daarna2 het  huis
 behoorde aan ,hood1 den consul-generaal

 te ,montevideo4 ,sommige  uitwerkselen 
waren merkwaardig4 ,ongeveer een voet   
aan weerszijden  van de lijn waar de    
beldraden hadden geloopen1 was het      
behangsel  zwart geworden4 ,het metaal  
was gesmolten2 en ofschoon de kamer     
ongeveer #ae voet hoog was1 hadden de   
druppels die op stoelen en  huisraad    
waren gevallen1 daarin een reeks van    
gaatjes geboord4 ,een  deel van den muur
 was als door buskruit verbrijzeld1 en  
de brokken  met zooveel kracht          
weggeslingerd1 dat zij den overstaanden 
muur der  kamer gedeukt hadden4 ,de     
lijst van den spiegel was zwart geworden
  en het verguldsel ongetwijfeld        
vervluchtigd1 want eene reukflesch1  die
 op den schoorsteen stond1 was met      
heldere metaalvlekken bedekt1  die er   
zoo vast aan hechtten1 alsof zij er op  
gemailleerd waren4                      
,,hoofdstuk ,,iv4    ,,van ,,de ,,rio   
,,negro ,,naar ,,bahia ,,blanca4        
#bd ,juli #ahcc4    ,de ,beagle zeilde  
uit ,maldonado en kwam den #c;den       

,augustus ter hoogte  van de monding van
 de ,rio ,negro4 ,deze is de voornaamste
 rivier langs  de geheele kustlijn      
tusschen de ,straat van ,magelhaen en de
 ,rio de la  ,plata1 en valt omstreeks  
#cjj mijlen ten zuiden van den zeearm   
dezer  laatste in zee4 ,omtrent #ej jaar
 geleden1 onder het oude ,spaansche     
gouvernement1 was hier eene kleine      
kolonie gevestigd2 en nog is  dit punt  
het zuidelijkste 7#da ,b47 aan deze     
oostkust van ,amerika1  dat door        
beschaafde menschen bewoond wordt4      
,het land nabij den riviermond is       
uitermate woest4 ,aan de zuidzijde      
begint eene lange lijn van loodrechte   
klippen1 die eene doorsnede van  den    
geologischen bodem van het land te zien 
geven4 ,de lagen zijn van  zandsteen1 en
 ne laag was merkwaardig omdat zij      
bestond uit een vast  samenhangend      
conglomeraat van puimsteenen1 die meer  
dan #djj mijlen  ver van de ,andes      
afkomstig moeten zijn4 ,overal is de    
oppervlakte  bedekt met eene dikke laag 

grofzand1 welke zich heinde en ver over 
de open vlakte uitstrekt4 ,water is     
uiterst schaarsch1 en waar het  nog     
gevonden wordt1 altijd brak4 ,ook de    
plantengroei is schraal1  en hoewel er  
vele soorten struiken groeien1 zijn alle
 met geweldige  doorns gewapend1 die den
 vreemdeling schijnen te waarschuwen    
niet in  deze ongastvrije oorden door te
 dringen4    ,achttien mijlen ver de    
rivier op ligt de nederzetting4 ,de weg 
volgt  den voet der steile rotsketen1   
die de noordelijke grens der groote     
vallei vormt1 waardoor de ,rio ,negro   
vloeit4 ,onderweg gingen wij  voorbij de
 runen van eenige fraaie estncias1 die  
eenige jaren  geleden door de ,indianen 
verwoest waren4 ,zij hadden verscheidene
  aanvallen doorstaan4 ,een man1 die bij
 een er van tegenwoordig was  geweest1  
gaf mij eene levendige beschrijving van 
het voorgevallene4 ,de  bewoners waren  
voldoende van het plan ingelicht om al  
het vee en de  paarden naar den corrl te
 drijven die het huis omringde1 #fa en  

ook om een klein kanon op te stellen4   
,de ,indianen waren ,araucanirs  uit het
 zuiden van ,chili1 verscheidene        
honderden sterk en uitstekend  gedrild4 
,het eerst verschenen zij in twee       
groepen op een naburigen  heuvel2 hier  
stegen zij af1 ontdeden zich van hunne  
bonten mantels1  en gingen toen naakt   
tot de bestorming over4 ,het eenige     
wapen van  een ,indiaan is een zeer     
lange bamboe of chuzo 7spies71 die met  
struisveren versierd is en in eene      
scherpe speerpunt eindigt4 ,mijn        
zegsman scheen zich met bijzonderen     
schrik het gekletter dezer spiezen  te  
herinneren1 toen de ,indianen naderden4 
,nauwelijks waren zij in  de nabijheid1 
of de ,cacique ,pincheira eischte de    
belegerden op hunne  wapenen af te      
geven3 anders zou hij hun allen de keel 
afsnijden4 ,daar  dit vermoedelijk toch 
gebeurd zou zijn indien zij             
binnenkwamen1  werd de opeisching met   
eene hagelbui van kogels beantwoord4 ,de
  ,indianen kwamen nu met groote        

vastberadenheid tot aan het paalwerk    
van den corrl1 maar zagen tot hunne     
verwondering1 dat de palen  niet met    
lederen riemen doch met ijzeren spijkers
 waren gekoppeld1  die zij met hunne    
messen natuurlijk niet door konden      
snijden4 ,dit  redde het leven der      
christenen3 vele gewonde ,indianen      
werden door  hunne makkers weggedragen2 
en toen eindelijk een der onder-caciquen
  gewond werd1 schalde de horen het sein
 tot den aftocht4 ,zij keerden  naar    
hunne paarden terug en schenen          
krijgsraad te houden4 ,dit waren  voor  
de ,spanjaarden angstige oogenblikken1  
daar al hun kruit en lood  verschoten   
was1 behalve een paar kartetsen4        
,plotseling sprongen de  ,indianen te   
paard en galoppeerden weg4 ,een volgende
 maal werden zij  nog spoediger         
afgeslagen4 ,een koelbloedige           
,franschman bediende het  kanon2 hij    
wachtte tot de ,indianen vlak bij waren1
 en overstelpte  hen toen met schroot1  
waardoor #ci man buiten gevecht werden  

gesteld2  en na zulk een verlies        
verstrooide zich natuurlijk de geheele  
bende4    ,de stad wordt zoowel ,el     
,carmen als ,patagones genoemd4 ,zij is 
gebouwd  op de helling van eene klip    
tegenover de rivier1 en vele huizen     
zijn zelfs in den zandsteen uitgehouwen4
 ,de rivier is ongeveer  twee- of       
driehonderd yards breed1 alsmede diep en
 snel4 ,de vele  eilanden met hunne     
wilgeboomen1 gevoegd bij de vlakke      
landtongen  bieden1 als men ze in het   
heldere zonlicht achter elkander op  den
 noordelijken zoom der breede groene    
vallei ziet liggen1 een                 
allerschilderachtigsten aanblik4 ,het   
getal inwoners bedraagt niet  meer dan  
enkele honderden4 ,deze ,spaansche      
kolonin dragen niet de  kiemen van      
ontwikkeling in zich1 zooals de         
,engelsche4 ,hier wonen  verscheidene   
,indianen van echten bloede3 de stam van
 den ,cacique  ,lucanee heeft steeds    
zijne tldos #fb aan de grenzen der stad4
 ,het  plaatselijk bestuur voorziet hen 

gedeeltelijk van levensmiddelen door    
hun alle oude versleten paarden te      
geven1 terwijl zij zelven wat met  het  
maken van paardedekken en ander         
voergerei verdienen4 ,deze ,indianen    
gaan voor beschaafd door2 maar wat hun  
karakter gewonnen heeft door  een       
mindere mate van wreedheid1 wordt bijna 
opgewogen door hunne  verregaande       
zedeloosheid4 ,niettemin zijn enkele    
jonge mannen op den  weg ter            
verbetering3 zij willen werken1 en een  
troep die onlangs op  eene robbenjacht  
uitging1 gedroeg zich zeer goed4 ,nu    
genoten zij de  vruchten van hun werk   
door in zeer opzichtige1 schoone kleren 
rond  te loopen en flink te luieren4 ,de
 smaak1 dien zij in hunne kleeding  aan 
den dag legden1 was bewonderenswaardig2 
en als men een dezer  jonge ,indianen in
 een bronzen standbeeld had kunnen      
veranderen1  zou zijne drapeering hoogst
 bevallig zijn geweest4    ,op zekeren  
dag reed ik naar een groot zoutmeer of  
salina1 dat #ae  mijlen van de stad     

ligt4 ,des winters vormt dit een ondiep 
pekelmeer1  dat des zomers in een veld  
van sneeuwwit zout verandert4 ,de laag  
nabij den rand is vier tot vijf inches  
dik1 doch naar het midden  neemt de     
dikte toe4 ,dit meer was twee en een    
halve mijl lang en n  breed4 ,in den    
omtrek vindt men andere1 die vele malen 
grooter zijn1  en met een zoutbodem van 
twee en drie voet dikte1 zelfs als zij  
des  winters onder water liggen4 ,zulk  
eene schitterend witte en vlakke  ruimte
 biedt een ongewoon schouwspel te midden
 van de bruine en  woeste vlakte4 ,eene 
aanzienlijke hoeveelheid zout wordt     
jaarlijks  uit de salina gewonnen1 en   
groote stapels1 sommige van honderd ton 
gewicht1 lagen ter verzending gereed4   
,het seizoen voor de ontginning  der    
salinas is de oogsttijd van ,patagones1 
want daarvan hangt de  voorspoed der    
plaats af4 ,bijna de gansche bevolking  
kampeert aan  de oevers der rivier1 en  
het volk wordt gebruikt om het zout in  
ossenwagens aan land te halen4 ,dit zout

 kristalliseert in groote kuben1  en is 
bijzonder zuiver4 ,trenham ,reeks is    
voor mij zoo vriendelijk  geweest er    
iets van te onderzoeken1 en vindt er    
slechts #j4bf gips  en #j4bb            
aardbestanddeelen in4 ,het is           
zonderling1 dat dit zout niet  zoo      
dienstig is voor het bewaren van        
vleesch1 als zeezout van de             
,kaap-,verdische ,eilanden2 en een      
koopman te ,buenos ,aires vertelde mij1 
dat hij het #ej minder waard achtte4    
,zoodoende wordt er steeds zout  van de 
,kaap-,verdische ,eilanden ingevoerd en 
met dat uit deze salinas  vermengd4 ,de 
zuiverheid van het ,patagonische zout1  
of het ontbreken  daarin van die andere 
zoutverbindingen welke steeds in        
zeewater worden  gevonden1 is de eenig  
aanwijsbare grond voor deze             
minderwaardigheid3  eene gevolgtrekking1
 die waarschijnlijk niemand vermoed zou 
hebben1  maar door het onlangs gestaafde
 feit verklaard wordt1 dat zoodanige    
zouten 't best voor het bewaren van     

vleesch geschikt zijn1 welke de  meeste 
oplosbare chloriden bevatten4    ,de    
oever van het meer bestaat uit modder2  
en hierin liggen talrijke  groote       
gipskristallen1 waarvan sommige drie    
inches lang zijn1 terwijl  andere       
kristallen van zwavelzure soda          
7glauberzout7 aan de oppervlakte  zijn  
verspreid4 ,de ,gauchos noemen het      
eerste ,padre del ,sal en het  tweede   
,madre del ,sal1 daarbij bewerende1 dat 
deze voorouderlijke  zouten steeds op de
 oevers der salinas voorkomen1 als het  
water  begint te verdampen4 ,de modder  
is zwart en heeft een stinkenden  reuk4 
,eerst kon ik mij niet voorstellen wat  
hiervan de oorzaak was2  doch later     
bemerkte ik1 dat het schuim1 hetwelk de 
wind naar het  strand dreef1 groen      
gekleurd was1 alsof het watermossen     
bevatte4 ,ik  poogde wat van die groene 
stof mee naar huis te nemen1 maar       
slaagde  daarin ongelukkig niet4        
,sommige deelen van het meer schenen1 op
 korten  afstand gezien1 roodachtig     

gekleurd1 hetgeen waarschijnlijk aan    
eenige  infusie-diertjes was toe te     
schrijven4 ,op vele plaatsen werd de    
modder  door talrijke wormen of         
,annelides van de eene of andere soort  
naar  boven geworpen4 ,hoe wonderlijk1  
dat er nog wezens in staat zijn om  in  
pekel te leven en tusschen kristallen   
van zwavelzure kalk en soda  rond te    
kruipen6 ,en wat wordt er van deze      
wormen als de oppervlakte  gedurende den
 langen zomer tot eene vaste zoutlaag is
 verhard8    ,talrijke flamingo's       
7,phoenicopterus7 bewonen dit meer1 en  
broeden hier2  door geheel ,patagoni1 in
 ,noord-,chili en op de ,galpagos       
,eilanden  ontmoette ik deze vogels     
overal waar zoutmeren waren4 ,ik zag hen
 hier  rondwaden om voedsel te          
zoeken--vermoedelijk wormen die in den  
modder  graven2 en de laatsten leven    
waarschijnlijk van infusie-diertjes of  
watermossen4 ,zoo hebben wij dan eene   
kleine levende wereld op zich  zelve1   
die voor deze binnenlandsche pekelmeren 

geschikt is4 ,een klein  schaaldier     
7,cancer salinus7 leeft1 naar men zegt1 
in tallooze menigte  in de zoutputten   
van ,lymington1 #fc doch alleen in die1 
waar de  vloeistof door verdamping sterk
 geconcentreerd is 7bij ongeveer #a_/d  
pond zout op n pint water74 ,terecht    
mogen wij beweren1 dat elk deel  van de 
wereld bewoonbaar is6 ,hetzij           
pekelmeren1 of zoodanige1 welke  onder  
vulkanische bergen verborgen zijn3      
hetzij warme minerale bronnen2  de      
uitgestrekte ruimten en diepten der zee2
 de hoogere streken van den  dampkring  
en zelfs het oppervlak der eeuwige      
sneeuw--alle onderhouden  organische    
wezens6        ,noordelijk van de ,rio  
,negro1 tusschen deze rivier en het     
bewoonde land  bij ,buenos ,aires1      
hebben de ,spanjaarden slechts eene     
kleine kolonie1  welke onlangs te ,bahia
 ,blanca gevestigd is4 ,de afstand in   
rechte lijn  naar ,buenos ,aires        
bedraagt op zeer weinig na #ejj         
,britsche mijlen4 ,daar  de zwervende   

stammen der bereden ,indianen1 die      
steeds het grootste  deel van dit land  
bewoond hebben1 de verwijderde estancias
 onlangs  zeer lastig vielen1 rustte de 
regeering te ,buenos ,aires eenigen tijd
  geleden een leger uit onder bevel van 
generaal ,rosas1 met het doel  hen uit  
te roeien4 ,thans waren de troepen      
gekampeerd aan de oevers  der           
,colorado-rivier1 die omstreeks #hj     
mijlen ten noorden van de ,rio  ,negro  
ligt4 ,toen generaal ,rosas ,buenos     
,aires verliet1 trok hij in  eene rechte
 lijn over de maagdelijke vlakten2 en   
nadat het land op die  wijs vrijwel van 
,indianen gezuiverd was1 liet hij op    
groote afstanden  kleine detachementen  
bereden soldaten achter 7zoogenaamde    
posta's71  ten einde zoo de gemeenschap 
met de hoofdstad te onderhouden4 ,daar  
de  ,beagle voornemens was ,bahia       
,blanca voor kort te bezoeken1 besloot  
ik  er over land heen te gaan2 en       
eindelijk breidde ik mijn plan hiertoe  
uit om den geheelen weg naar ,buenos    

,aires over de posta's af te leggen4    
#aa ,augustus4    ,mr4 ,harris1 een te  
,patagones wonend ,engelschman1 een gids
 en vijf  ,gauchos1 die zich naar het   
strijdvoerende leger begaven1 waren     
mijne  reisgenooten4 ,zooals ik reeds   
zeide1 ligt de ,colorado omstreeks  #hj 
mijlen ver2 en daar wij langzaam        
reisden1 waren wij twee en een  halven  
dag onder weg4 ,de geheele streek die   
wij doortrokken1 verdient  ternauwernood
 een beteren naam dan dien van woestijn4
 ,water vindt  men er slechts in twee   
kleine putten en heet frisch2 maar zelfs
 in  dezen tijd van het jaar--het       
regenseizoen--was het geheel brak4 ,des 
zomers moet het hier een ellendige tocht
 zijn1 want nu was hij al  mistroostig  
genoeg4 ,het dal van de ,rio ,negro is1 
ondanks zijn breedte1  geheel in de     
zandsteenvlakte uitgehold2 want         
onmiddellijk boven den  oever waarop de 
stad ligt1 begint een vlakke landstreek1
 die slechts  door enkele onbeduidende  
dalen en ondiepten wordt afgebroken4    

,overal  heeft het landschap hetzelfde  
dorre aanzien3 een droge grofzandige    
grond waarop bosjes bruin verweerd gras1
 en laag verspreid struikgewas  met     
doorns gewapend4    ,kort nadat wij de  
eerste bron voorbij waren1 kregen wij   
een  vermaarden boom in zicht1 dien de  
,indianen als het altaar van ,walleechu 
vereeren4 ,hij ligt op een hoog gedeelte
 der vlakte en is dus eene baak1  die op
 grooten afstand zichtbaar is4 ,zoodra  
een ,indianenstam hem in  't oog krijgt1
 beginnen zij hem met luide kreten te   
aanbidden4 ,de  boom zelf is laag1 doch 
vertakt en doornig2 vlak boven den      
wortel  heeft hij eene middellijn van   
omstreeks drie voet4 ,hij staat geheel  
alleen zonder buurman1 en was werkelijk 
de eerste boom dien wij zagen2  later   
ontmoetten wij enkele andere van        
dezelfde soort2 maar zij waren  verre   
van algemeen4 ,daar het winter was1 had 
de boom geen bladeren2  doch in plaats  
hiervan tallooze draden1 waaraan de     
verschillende  offeranden1 als3 sigaren1

 brood1 vleesch1 stukken doek1 enz4     
waren  opgehangen4 ,arme ,indianen1 die 
niets beters hebben1 trekken alleen  een
 draad uit hunne poncho's1 en hechten   
dien aan den boom4 ,rijkere  ,indianen  
zijn gewoon geestrijke dranken en mat in
 eene bepaalde  opening te gieten1 en   
tabaksrook omhoog te blazen1 in de      
meening  ,walleechu zoodoende alle      
mogelijke genot te verschaffen4 ,om het 
schouwspel te voltooien1 was de boom    
door de gebleekte beenderen  van paarden
 omringd1 die als offers geslacht waren 
geworden4 ,alle  ,indianen van elken    
leeftijd en beide seksen brengen hunne  
offeranden2  zij denken dan1 dat hunne  
paarden niet moede zullen worden en dat 
zij zelven voorspoedig zullen zijn4 ,de 
,gaucho die dit alles vertelde1  zeide1 
dat hij dit schouwspel in vredestijd    
gezien had1 en dat hij en  anderen      
gewoon waren te wachten tot de ,indianen
 hunne hielen hadden  gelicht1 om dan de
 offeranden van ,walleechu te stelen4   
,de ,gauchos denken1 dat de ,indianen   

den boom als den ,god zelven            
beschouwen2 maar het schijnt veel       
aannemelijker1 dat zij hem voor het     
altaar aanzien4 ,de eenige reden die ik 
voor deze keus bedenken kan is1  dat de 
boom een baken is op een gevaarlijken   
tocht4 ,de ,sierra de la  ,ventana is op
 zeer verren afstand zichtbaar2 en een  
,gaucho vertelde  mij1 dat hij eens     
enkele mijlen ten noorden van de ,rio   
,colorado  met een ,indiaan reed1 toen  
deze plotseling hetzelfde luide geraas  
begon te maken1 dat op het eerste       
gezicht van den verwijderden boom       
gebruikelijk is2 tegelijk hield hij de  
hand voor het hoofd en wees  in de      
richting van de ,sierra4 ,naar de reden 
hiervan gevraagd1 zeide  de ,indiaan in 
gebrekkig ,spaansch3 ,zie voor het eerst
 de ,sierra4    ,omstreeks twee leagues 
voorbij dezen zeldzamen boom hielden wij
 halt om  te overnachten4 ,op dit       
oogenblik kregen de scherpziende        
,gauchos eene  ongelukkige koe in het   
oog1 die zij in vollen ren achterna     

snelden1  weinige minuten later met     
hunne lazos binnensleepten en daarna    
slachtten4 ,wij hadden hier de vier     
levensbehoeften en el campo1  nl4 gras  
voor de paarden1 water 7slechts een     
modderpoel71 vleesch  en brandstof4 ,de 
,gauchos waren hoogst vernuftig in het  
vinden van al  deze weelde1 en weldra   
begonnen wij de arme koe op te peuzelen4
 ,dit  was de eerste nacht dien ik onder
 den blooten hemel doorbracht1  met het 
gareel van mijn zadel als bed4 ,er ligt 
een groot genot in  het onafhankelijke  
leven van den ,gaucho1 waar deze elk    
oogenblik  zijn paard kan laten         
stilstaan en zeggen3 ,hier zullen wij   
den nacht  doorbrengen4 ,de doodsche    
stilte der vlakte1 de wakende honden1 de
  zigeuner-gestalten der ,gauchos1 die  
om het vuur hun leger opsloegen1  hebben
 het beeld van dien eersten nacht zoo   
diep in mijne ziel gegrift1  dat ik het 
nimmer zal vergeten4    ,den volgenden  
dag vertoonde het land weer hetzelfde   
gelijkvormige  karakter1 als boven is   

omschreven4 ,het wordt bewoond door     
enkele vogels  of dieren van iedere     
soort4 ,nu en dan kan men een hert of   
guanaco  7wilde lama of schaapkameel7   
zien2 maar het ,aguti 7,cavia           
,patagonica7  #fd is de meest           
voorkomende viervoeter4 ,dit dier       
vertegenwoordigt  hier onze hazen1 doch 
verschilt van deze in vele belangrijke  
punten1 en  heeft bijv4 slechts drie    
teenen aan de achtervoeten4 ,ook is het 
bijna  tweemaal zoo groot1 bij een      
gewicht van #bj tot #be ,eng4 ponden4   
,het  aguti is een getrouw vriend der   
woestijn2 zoo is het iets gewoons  in   
dit landschap twee of drie in eene      
rechte lijn snel achter  elkander over  
deze woeste vlakten te zien springen4   
,men vindt hen  noordwaarts tot aan de  
sierra ,tapalguen 7#cgcj' breedte71 waar
 de  vlakte plotseling groener en       
vochtiger wordt2 en hunne zuidelijke    
grens ligt tusschen ,port ,desir en     
,st4-,julian1 waar de natuur van  het   
land niet verandert4 ,het is een        

zonderling feit1 dat1 hoewel  het aguti 
thans niet zoover zuidelijk als ,port   
,st4-,julian voorkomt1  kapitein ,wood  
op zijne reis in het jaar #afgj zegt1   
dat zij daar  talrijk waren4 ,welke     
oorzaak kan het trekgebied van zulk een 
dier  in een uitgestrekt1 onbewoond en  
schaars bezocht land veranderd  hebben8 
,ook blijkt uit het aantal door kapitein
 ,wood op n dag  te ,port ,desir        
geschoten stuks1 dat zij daar vroeger   
aanmerkelijk  talrijker moeten geweest  
zijn dan nu4 ,daar1 waar de bizcacha #fe
  leeft en zijn hol maakt1 maakt het    
aguti er gebruik van2 waar echter1      
zooals te ,bahia ,blanca1 de bizcacha   
niet gevonden wordt1 graaft het  aguti  
voor zichzelf4 ,hetzelfde gebeurt met   
den kleinen ,pampas-uil  7,athene       
cunicularia71 waarvan de beschrijving   
zoo dikwijls gezegd  heeft1 dat hij als 
schildwacht aan den ingang der holen    
staat2  want in ,oost-,banda is deze    
vogel1 bij afwezigheid van de bizcacha1 
verplicht zijn eigen woning te graven4  

,toen wij den volgenden morgen de ,rio  
,colorado naderden1 veranderde  de      
aanblik van het landschap4 ,weldra      
kwamen wij aan eene met gras  bedekte   
vlakte1 die om hare bloemen1 hooge      
klaver en kleine uilen  op de ,pampas   
geleek4 ,ook trokken wij door een       
slijkmoeras van  aanzienlijke           
uitgestrektheid1 dat des zomers opdroogt
 en met eene  korst van verschillende   
zouten bedekt wordt2 om die reden draagt
 het  den naam van salitrl4 ,nu was het 
bedekt met lage sappige planten1  van   
gelijke soort als die aan het zeestrand 
groeien4    ,ter plaatse waar wij de    
,colorado overtrokken1 is de rivier     
slechts  #fj yards breed2 doch in 't    
algemeen moet hare breedte het dubbele  
bedragen4 ,haar loop is zeer bochtig en 
slingert zich tusschen  wilgeboomen en  
rietbanken4 ,naar men zegt is de afstand
 tot den  mond der rivier in rechte lijn
 negen leagues1 maar te water vijf en   
twintig4 ,toen wij in booten de rivier  
overstaken1 werden wij door  talrijke   

troepen merrin opgehouden1 die over de  
rivier zwommen  om eene afdeeling       
soldaten naar het binnenland te volgen4 
,koddiger  schouwspel heb ik nooit      
gezien dan die honderden en honderden   
koppen1  alle naar n kant gericht1 met  
gespitste ooren1 snuivende1 gezwollen   
neusgaten1 en even boven het water      
uitstekende als een groote school  van  
eene of andere amphibie4 ,merrievleesch 
is het eenige voedsel1  dat de soldaten 
hebben als zij op expeditie zijn4 ,dit  
verschaft hun  eene groote              
gemakkelijkheid van beweging1 aangezien 
paarden zeer ver  over deze vlakten     
gedreven kunnen worden4 ,men verzekerde 
mij1 dat een  onbelast paard vele dagen 
achtereen honderd mijlen daags kan      
afleggen4    ,het kamp van generaal     
,rosas lag dicht bij de rivier1 en      
vormde een  vierkant van wagens1        
kanonnen1 stroohutten1 enz4 ,de         
manschappen waren  bijna allen          
cavaleristen2 maar ik geloof1 dat er    
nooit een leger  heeft bestaan zoo      

schelm- en bandietachtig als dit4 ,het  
meerendeel der  soldaten was van gemengd
 ras1 van ,negers1 ,indianen en         
,spanjaarden4 ,ik  weet niet waarom1    
maar lieden van dergelijke afkomst      
hebben zelden  eene gunstige            
gelaatsuitdrukking4 ,ik vroeg naar den  
officier van  administratie om mijn     
paspoort te toonen4 ,deze begon mij op  
de  hooghartigste en geheimzinnigste    
manier te ondervragen4 ,gelukkig  had ik
 een aanbevelingsbrief van het          
gouvernement te ,buenos ,aires  aan den 
commandant van ,patagones4 #ff ,deze    
brief werd naar generaal  ,rosas        
gebracht1 die mij eene zeer beleefde    
boodschap zond1 welke de  officier mij  
lachend en hoffelijk overbracht4 ,wij   
namen onzen intrek  in den rancho of    
hoeve van een merkwaardigen ouden       
,spanjaard1 die  onder ,napoleon op     
diens tocht naar ,rusland gediend had4  
,wij toefden twee dagen aan de ,rio     
,colorado4 ,ik had hier weinig te doen1 
want het omringende land was een moeras1

 dat des zomers 7,december71  als de    
sneeuw op de ,cordilleras smelt1 door de
 rivier overstroomd  wordt4 ,mijne      
voornaamste bezigheid bestond in het    
gadeslaan van de  ,indiaansche gezinnen1
 als zij in den rancho1 waar wij        
logeerden1  kleine artikelen kwamen     
koopen4 ,er werd ondersteld1 dat        
generaal  ,rosas omstreeks #fjj         
,indiaansche bondgenooten had4    ,deze 
,indianen behoorden tot een lang1 fraai 
ras2 doch later was aan  de             
,vuurlandsche wilden gemakkelijk te     
zien1 hoezeer koude1 gebrek  aan voedsel
 en geringere beschaving hetzelfde      
voorkomen afschuwelijk  maakten4        
,sommige schrijvers hebben in hunne     
bepaling van de eerste  menschenrassen  
deze ,indianen in twee klassen verdeeld2
 maar dit is  zeker niet nauwkeurig4    
,onder de jonge vrouwen of chinas       
verdienden  enkele zelfs den naam van   
schoon4 ,heur haar was grof1 doch zwart 
en glanzend1 en zij droegen het in twee 
vlechten die tot aan het  middel hingen4

 ,zij hadden eene hooge kleur en        
schitterende1 fonkelende  oogen2 hare   
beenen1 voeten en armen waren klein en  
sierlijk gevormd2  hare enkels en soms  
hare middels prijkten met breede        
braceletten of  blauwe kralen4 ,geen    
belangwekkender schouwspel dan enkele   
van deze  gezinnen bijeen te zien4 ,eene
 moeder kwam dikwijls met een of twee   
dochters op hetzelfde paard gezeten1    
naar onzen rancho4 ,zij reden  als      
mannen1 maar met de knien hooger        
opgetrokken4 ,deze gewoonte komt        
misschien hieruit voort1 dat zij bij het
 reizen steeds de lastpaarden  berijden4
 ,de vrouwen zijn verplicht de paarden  
te laden en te ontladen1  de tenten op  
te slaan voor den nacht1 in 't kort1 om 
als de vrouwen  van alle wilden1 nuttige
 slavinnen te zijn4    ,de mannen       
vechten1 jagen1 zorgen voor de paarden  
en maken het  rijgarnituur4 ,een hunner 
voornaamste bezigheden thuis is1 twee   
steenen zoolang tegen elkander te slaan1
 dat zij rond worden1 om  daarvan bolas 

te maken4 ,met dit belangrijke wapen    
vangt de ,indiaan  zijn wild1 en ook    
zijn paard1 dat vrij over de vlakte     
zwerft4 ,in het  gevecht is zijne eerste
 poging het paard van zijn tegenstander 
met  de bolas te doen neertuimelen2 en  
als deze door den val in de klem  raakt1
 hem met den chuzo te dooden4 ,grijpen  
de bolas slechts den hals  of het       
lichaam van een dier1 zonder meer1 dan  
worden zij den werper  dikwijls uit de  
handen gerukt en zijn verloren4 ,daar   
het afronden van  de steenen twee dagen 
werk eischt1 is de vervaardiging daarvan
 eene  zeer gewone bezigheid4           
,verscheidene mannen en vrouwen hadden  
rood  geverfde gezichten2 maar nooit zag
 ik de horizontale strepen1 die  zoo    
algemeen zijn onder de ,vuurlanders4    
,hun voornaamste trots is om  alles van 
zilver te hebben4 ,ik heb een cacique   
gezien1 wiens sporen1  stijgbeugels1    
mesgreep en toom van dit metaal waren2  
hoofdstel en  teugels bestonden uit     
zilverdraad1 niet dikker dan zweeptouw4 

,het  was een fraai gezicht een vurigen 
,indiaanschen hengst onder zulk  een    
schitterend tooisel te zien zwenken1 wat
 aan de rijkunst een  merkwaardig       
kenmerk van sierlijkheid gaf4           
,generaal ,rosas gaf zijn wensch te     
kennen mij te zien--eene  omstandigheid 
waarover ik later zeer verheugd was4    
,hij is een man van  buitengewoon       
karakter1 en heeft een zeer overwegenden
 invloed in het  land1 dien hij         
waarschijnlijk tot voorspoed en         
ontwikkeling ervan  zal aanwenden4 #fg  
,naar men zegt1 is hij eigenaar van #gd 
vierkante  leagues land en ongeveer     
#cjjjjj stuks vee4 ,zijne landgoederen  
worden  voortreffelijk bestuurd en      
leveren veel meer koren op dan die van  
anderen4 ,hij kreeg het eerst zijne     
vermaardheid door zijne wetten  voor    
zijn eigen landgoederen en door het     
onder tucht houden van  verscheidene    
honderden manschappen1 waardoor hij in  
staat was de  aanvallen der ,indianen   
met goed gevolg te weerstaan4 ,er zijn  

vele  verhalen in omloop over de ruwe   
manier waarop zijne wetten werden       
toegepast4 ,een dezer was1 dat niemand1 
op straffe van in het blok  te worden   
gesloten1 des ,zondags zijn mes mocht   
dragen2 want daar  dit de voornaamste   
dag was voor dobbelen en drinken1       
ontstonden vele  twisten1 die1 wegens de
 algemeene gewoonte om met het mes te   
vechten1  dikwijls noodlottig eindigden4
 ,op zekeren ,zondag kwam de ,gouverneur
  in groot tenue de estncia bezoeken4   
,deze onverwachte gebeurtenis  verraste 
generaal ,rosas zoozeer1 dat hij door   
den haast1 waarin hij  den ,gouverneur  
tegemoet ging1 vergat zijn mes thuis te 
laten1 dat naar  gewoonte in zijn gordel
 stak4 ,de rentmeester tikte hem daarom 
op den  schouder en herinnerde hem aan  
de wet2 waarop de generaal zich tot  den
 ,gouverneur wendde1 zeggende1 dat het  
hem zeer speet1 maar dat hij  in het    
blok moest en zelfs in zijn eigen huis  
geen macht had voordat  hij er weer uit 
kwam4 ,na een poos haalde men den       

rentmeester over  het blok te openen en 
den generaal vrij te laten2 maar        
nauwelijks was  dit gebeurd1 of ,rosas  
keerde zich tot den rentmeester met de  
woorden3  ,nu hebt gij de wet overtreden
 en moet daarom mijne plaats in het blok
  innemen4 ,dergelijke handelingen      
vielen in den smaak der ,gauchos1 die   
allen een hoogen dunk hebben van hunne  
eigen waardigheid en gelijkheid4        
,generaal ,rosas is ook een uitstekend  
ruiter--eene eigenschap van  geen       
geringe beteekenis in een land1 waar een
 op de been gebracht  leger zijn        
generaal koos door de volgende proef4   
,een troep ongetemde  paarden werd in   
een corrl gedreven en door een poort1   
waarboven een  dwarsbalk hing1 weer     
uitgelaten4 ,nu werd overeengekomen1 dat
 wie van  den balk op een dezer paarden 
kon springen1 terwijl het naar buiten   
snelde1 en in staat was zonder zadel of 
toom het niet alleen te  berijden1 maar 
ook naar de deur van den corrl terug te 
brengen--hun  generaal zou zijn4 ,de    

persoon1 die daarin slaagde1 werd dan   
gekozen  en vormde ongetwijfeld een     
geschikt generaal voor zulk een leger4  
,deze  buitengewone daad was ook door   
,rosas volbracht4    ,hierdoor en omdat 
hij zich in kleeding en gewoonten naar  
de ,gauchos  schikte1 heeft hij eene    
onbeperkte volksgunst in het land       
verworven1  en bijgevolg eene gebiedende
 macht4 ,een ,engelsch koopman          
verzekerde  mij1 dat een man1 die een   
ander vermoord had1 bij zijne           
gevangenneming  en toen hem naar de     
reden van zijn daad gevraagd werd1      
antwoordde3  ,hij sprak op oneerbiedige 
wijze over generaal ,rosas2 daarom      
doodde  ik hem4 ,een week later werd de 
moordenaar in vrijheid gesteld1  hetgeen
 zonder twijfel een daad was van de     
partij van den generaal1  en niet van   
dezen zelf4    ,in gesprek is hij vol   
geestdrift1 lichtgeraakt en zeer        
ernstig4 ,zijn  ernst gaat zelfs zeer   
ver4 ,ik hoorde een van zijne hofnarren 
7want  hij houdt er twee1 zooals        

voorheen de baronnen71 de volgende      
anecdote  vertellen3    ,ik was zeer    
verlangend zeker muziekstuk te hooren1  
en zoo ging  ik twee- of driemaal naar  
den generaal om hem dit te vragen4 ,hij 
antwoordde3 ,ga aan uw werk1 want ik ben
 bezig4 ,ik kwam voor de tweede  maal2  
toen zeide hij3 ,als ge nog eens komt1  
zal ik u straffen4 ,toen  ik voor de    
derde maal vroeg1 begon hij te lachen4  
,ik sidderde en  snelde de tent uit2    
maar het was te laat4 ,hij beval twee   
soldaten mij  te grijpen en op de palen 
te leggen4 ,ik smeekte bij alle heiligen
 in  den hemel mij te laten gaan2 maar  
hij gaf niet toe4 ,als de generaal      
lacht1 spaart hij narren noch wijzen4   
,de arme grappenmaker keek zeer         
verdrietig bij de herinnering aan  die  
straf4 ,deze is werkelijk zeer streng3  
vier palen worden in den  grond         
geslagen1 en daarop legt men den man met
 de armen en beenen in  horizontalen    
stand1 en laat hem zoo verscheidene uren
 liggen4 ,het  denkbeeld is blijkbaar   

ontleend aan de gewone manier om huiden 
te  drogen4 ,mijn gesprek met den       
generaal verliep zonder een enkelen     
glimlach2 en ik kreeg een paspoort en   
een bevel voor rijks-postpaarden1  welke
 beide stukken mij op de vriendelijkste 
en bereidwilligste manier  gegeven      
werden4    ,des morgens vertrokken wij  
naar ,bahia ,blanca1 dat wij in twee    
dagen  bereikten4 ,toen wij het         
legerkamp verlieten1 trokken wij voorbij
 de  toldos der ,indianen4 ,deze zijn   
rond1 als ovens1 en met huiden overdekt2
  bij den ingang van elke tent was een  
spits toeloopende chuzo in den  grond   
gestoken4 ,de toldos waren in           
afzonderlijke groepen verdeeld1  welke  
tot de stammen der verschillende        
caciquen behoorden2 en de  groepen      
wederom in kleinere1 naar gelang van de 
bloedverwantschap  der eigenaars4 ,vele 
mijlen ver reisden wij door het dal van 
de ,rio  ,colorado4 ,de alluviale       
vlakten aan den kant schenen vruchtbaar 
en deden  vermoeden1 dat zij wel        

geschikt zijn voor den groei van koren4 
,van de  rivier noordwaarts gaande1     
kwamen wij spoedig in eene streek1 die  
van  de vlakten ten zuiden der rivier   
verschilde4 ,wel was het land nog droog 
en onvruchtbaar1 maar het bevatte vele  
verschillende plantensoorten2  en het   
gras1 hoewel bruin en verweerd1 werd    
overvloediger naarmate  de doornstruiken
 schaarscher werden4 ,na eene kleine    
uitgestrektheid  verdwenen deze laatsten
 geheel1 en was de kale vlakte nergens  
met  eenig struikgewas bedekt4 ,deze    
verandering in plantengroei kenmerkt    
het begin der groote                    
mergelkalk-formatie1 waaruit de         
uitgestrekte  ruimte der ,pampas bestaat
 en die het granietgesteente van        
,oost-,banda  bedekt4 #fh ,van de       
,straat van ,magelhaen tot de ,rio      
,colorado--een  afstand van omtrent #hjj
 mijlen--bestaat de oppervlakte van het 
land  alom uit grof zand en keisteenen4 
,de keisteenen zijn hoofdzakelijk       
porfier en danken hun ontstaan          

vermoedelijk aan de rotsen van de       
,cordilleras4 ,ten noorden van de ,rio  
,colorado neemt de dikte dezer  formatie
 af1 en worden de steenen uiterst klein2
 tegelijk houdt hier  de karakteristieke
 plantengroei van ,patagoni op4    ,na  
omstreeks #be mijl gereden te hebben1   
kwamen wij aan een breede  strook       
zandduinen1 die zich1 zoo ver het oog   
reikt1 naar het oosten en  westen       
uitstrekt4 ,doordien deze zandheuvels op
 de klei rusten1 doen  zij kleine       
waterpoelen ontstaan1 en leveren        
zoodoende in dit droge  land een        
onwaardeerbaren toevoer van zoet water4 
,het groote voordeel1  dat uit          
holligheden en verhevenheden van den    
bodem voortvloeit1 is  ons dikwijls niet
 duidelijk4 ,de twee armzalige bronnen  
op den langen  tocht tusschen de ,negro-
 en ,colorado-rivieren waren een gevolg 
van  geringe oneffenheden in de vlakte2 
zonder deze zou geen druppel water      
gevonden zijn4 ,de strook zandduinen is 
omtrent acht mijlen breed1  en vormde   

waarschijnlijk in een vroeger tijdperk  
den rand van een  grooten riviermond1   
waar nu de ,colorado vloeit4 ,in dit    
district1 waar  overtuigende bewijzen   
zijn van landrijzing in een niet lang   
verleden1  kunnen zulke beschouwingen   
moeilijk veronachtzaamd worden1 al let  
men  ook alleen op de physisch          
geographische gesteldheid van het land4 
,na  de zandige streek te zijn          
doorgetrokken1 kwamen wij des avonds aan
 een  der posthuizen2 en daar de versche
 paarden op een afstand graasden1       
besloten wij hier den nacht door te     
brengen4    ,het huis was gelegen aan   
den voet eener tusschen de honderd en   
tweehonderd voet hooge verhevenheid--een
 zeer merkwaardig verschijnsel  in deze 
streek4 ,deze post werd bestuurd door   
een neger-luitenant1  uit ,afrika       
geboortig4 ,tot zijn eer moet gezegd    
worden1 dat er tusschen  de             
,colorado-rivier en ,buenos ,aires geen 
enkele rancho zoo net in orde  was als  
de zijne4 ,hij had eene kleine kamer    

voor vreemdelingen1 en een  kleinen     
corrl voor de paarden1 alles van takken 
en riet gemaakt2 ook  had hij eene      
gracht om zijn huis gegraven als middel 
van verdediging  bij mogelijke          
aanvallen4 ,dit zou echter weinig gebaat
 hebben indien er  ,indianen waren      
gekomen2 maar zijn voornaamste troost   
scheen te liggen  in de gedachte om zijn
 leven duur te verkoopen4 ,kort te voren
 was er  des nachts een troep ,indianen 
voorbij gekomen2 zoo deze het posthuis  
hadden opgemerkt1 zou onze zwarte vriend
 met zijne vier soldaten  ongetwijfeld  
zijn omgebracht4 ,nergens ontmoette ik  
een beleefder en  voorkomender man dan  
deze neger2 en daarom was het des te    
grievender  te zien1 dat hij niet met   
ons wilde aanzitten en samen eten4      
,des morgens lieten wij zeer vroeg de   
paarden halen en zetten ons  andermaal  
in een opwekkenden galop4 ,wij reden    
voorbij de ,cabeza  del ,buey3 een oude 
naam1 die gegeven is aan den uitlooper  
van een  groot moeras1 dat zich tot     

,bahia ,blanca uitstrekt4 ,hier         
wisselden  wij van paarden en trokken   
eenige mijlen ver door slijklanden en   
zoutmoerassen4 ,voor het laatst van     
paarden verwisselende1 begonnen  wij    
opnieuw door den modder te waden4       
,plotseling viel mijn paard en  werd ik 
deerlijk in het zwarte slijk            
gedompeld--een zeer onaangenaam         
voorval1 als men niet in 't bezit van   
andere kleren is4 ,eenige mijlen  van   
het fort ontmoetten wij een man1 die ons
 vertelde1 dat er een  groot kanon was  
afgevuurd1 hetwelk een sein is dat er   
,indianen in de  buurt zijn4            
,onmiddellijk verlieten wij den weg en  
volgden den zoom  van een moeras1 dat   
nog de beste gelegenheid tot vluchten   
biedt1 als  men wordt nagezet4 ,tot onze
 blijdschap kwamen wij binnen de muren  
van  het fort1 doch vernamen hier1 dat  
al het alarm om niets was geweest1  daar
 de ,indianen vreedzame lieden bleken te
 zijn1 die naar ,generaal  ,rosas wilden
 gaan4    ,bahia ,blanca verdient       

ternauwernood den naam van dorp4 ,enkele
 huizen  en de barakken voor de troepen 
zijn door eene diepe gracht en een      
versterkten wal omgeven4 ,de            
nederzetting is nog van jonge           
dagteekening  7#ahbh71 en heeft bij hare
 ontwikkeling moeilijke dagen doorleefd4
 ,het  gouvernement van ,buenos ,aires  
nam haar onrechtmatig met geweld in     
bezit1 in plaats van het wijze voorbeeld
 der ,spaansche onderkoningen te        
volgen1 die het land bij de oudere      
nederzetting aan de ,rio ,negro van  de 
,indianen kochten4 ,vandaar de behoefte 
aan vestingwerken2 vandaar  de weinige  
huizen en het weinige bebouwde land     
buiten de grenzen der  omwalling4 ,zelfs
 het vee is niet veilig voor de         
aanvallen der ,indianen  buiten de      
grensscheidingen der vlakte waarop de   
vesting staat4    ,wijl het punt van de 
haven waar de ,beagle voornemens was te 
ankeren1  #be mijlen ver lag1 kreeg ik  
van den commandant een gids en paarden  
mede  om te zien of het schip reeds was 

aangekomen4 ,bij het verlaten van de    
groene grasvlakte1 die zich langs den   
zoom van een beekje uitstrekte1  kwamen 
wij weldra in een wijde vlakke          
wildernis1 bestaande uit zand1          
zoutmoerassen of enkel modder4 ,sommige 
gedeelten waren met lage                
kreupelbosschen bedekt1 en andere met   
die sappige planten1 welke  alln tieren 
op plaatsen waar overvloed van zout is4 
,in weerwil dat  het land slecht was1   
vloeide het over van struisvogels1      
herten1 agutis  en armadillen of        
gordeldieren 7,dasypus74 ,mijn gids     
vertelde mij1 dat  hij twee maanden     
geleden er nauwelijks het leven had     
afgebracht2 hij  jaagde met twee andere 
mannen niet ver van dit gedeelte van het
 land1  toen zij plotseling een troep   
,indianen ontmoetten1 die hen nazetten1 
weldra inhaalden en zijne twee vrienden 
doodden4 ,ook de pooten van  zijn eigen 
paard werden door de bolas gegrepen2    
maar hij sprong uit  den zadel en sneed 
het werptuig met zijn mes af4 ,terwijl  

hij dit  deed1 was hij genoodzaakt om   
zijn paard heen te snellen1 waarbij  hij
 twee ernstige wonden door hunne chuzos 
opliep4 ,weer in den zadel  springende1 
manoeuvreerde hij met verbazende        
vlugheid voor de lange  speren zijner   
vervolgers uit1 die hem tot in 't       
gezicht van het fort  najoegen4 ,sedert 
dien tijd was er streng bevolen1 dat    
niemand zich ver  van de nederzetting   
mocht verwijderen4 ,ik wist dit niet    
toen ik het  fort verliet1 en had met   
verwondering gezien hoe ernstig mijn    
gids naar  een hert keek1 dat           
geschrokken scheen door iets dat van    
verre opdook4    ,bij onze aankomst was 
de ,beagle er nog niet1 zoodat wij den  
terugtocht aanvaardden2 maar wijl de    
paarden spoedig vermoeid waren1  moesten
 wij op de vlakte bivouakeeren4 ,des    
morgens hadden wij een  gordeldier      
gevangen1 dat1 ofschoon een uitmuntend  
voedsel als het  in zijn pantser        
gebraden wordt1 voor twee hongerige     
menschen geen  zeer krachtig ontbijt en 

middagmaal opleverde4 ,op de plek waar  
wij  den nacht zouden doorbrengen1 was  
de grond omkorst met een laag van       
zwavelzure soda en bevatte dus          
natuurlijk geen water4 ,toch wisten     
vele kleinere knaagdieren zelfs hier hun
 leven op te houden1 en den  halven     
nacht liet de tucutuco zijn zonderling  
zwak geknor onder mijn  hoofd hooren4   
,onze paarden waren van treurig gehalte1
 en in den loop  van den morgen waren   
zij wegens gebrek aan drinken spoedig   
uitgeput1  zoodat wij verplicht waren te
 loopen4 ,omstreeks #i ure doodden de   
honden  een jonge geit1 die wij         
braadden4 ,ik at er iets van1 maar kreeg
 daarop  een ondragelijken dorst4 ,dit  
was des te verdrietiger1 wijl het pas   
geregend had en de weg vol was van      
kleine plassen helder water1 waarvan    
echter geen druppel drinkbaar4 ,ik was  
nauwelijks #bj uur zonder water         
geweest1 en slechts gedeeltelijk onder  
een blakende zon2 toch maakte  de dorst 
mij zeer slap4 ,hoe sommige menschen    

twee of drie dagen in  zulke            
omstandigheden kunnen doorbrengen1 kan  
ik niet begrijpen2 maar  tevens moet ik 
bekennen1 dat mijn gids er in 't geheel 
niet door leed  en zich verwonderde1 dat
 n dag ontbering voor mij zoo'n straf   
was4    ,ik heb verscheidene malen er op
 gezinspeeld1 dat de bodemoppervlakte   
met een zoutkorst bedekt was4 ,dit      
verschijnsel is geheel iets anders  dan 
bij de salinas en meer ongewoon4 ,in    
vele deelen van ,zuid-,amerika1  waar   
het klimaat matig droog is1 komen       
korstvormingen voor2 doch  nergens heb  
ik ze zoo menigvuldig gezien als bij    
,bahia ,blanca4 ,het  zout bestaat hier1
 en ook in andere deelen van ,patagoni1 
hoofdzakelijk  uit zwavelzure soda met  
geringe bijmengsels van gewoon zout4    
,zoo lang  de grond in deze salitrles   
7gelijk de ,spanjaarden hen ten onrechte
  noemen1 die deze stof voor salpeter   
aanzien7 vochtig blijft1 is er  niets   
anders te zien dan eene uitgestrekte    
vlakte met een zwarten  modderigen      

bodem1 waarop verspreide bosjes van     
sappige planten4 ,keert  men echter na  
eene week hitte door een dezer streken  
terug1 dan  staat men verbaasd de vlakte
 vierkante mijlen ver zoo wit te zien1  
als ware er een fijne sneeuw gevallen1  
die hier en daar in hoopjes  is         
opgewaaid4 ,dit laatste verschijnsel    
wordt voornamelijk hierdoor             
veroorzaakt1 dat1 gedurende de langzame 
verdamping van het vocht1  door ronde   
doode grasscheutjes1 houtstompjes en    
stukken losse aarde  de zouten worden   
omhoog getrokken1 in plaats van op den  
bodem der  waterpoelen te               
kristalliseeren4 ,de salitrles komen    
voor op vlakke  gronden1 die slechts    
enkele voeten boven den zeespiegel      
liggen1  of op alluviaal land dat aan   
rivieren grenst4 ,parchappe #fi vond1   
dat de zoutkorst in de vlakte op enkele 
mijlen afstand van zee1  voornamelijk   
uit zwavelzure soda 7,na#b,,so#d7       
bestond1 met slechts #g  gewoon zout    
7,na,cl71 terwijl dichter bij de kust   

het gehalte aan  gewoon zout steeg tot  
#cg procent4 ,door deze omstandigheid   
zouden  wij geneigd zijn te gelooven1   
dat de zwavelzure soda in den bodem     
ontstaan is uit het chloornatrium of    
zeezout1 dat gedurende de  langzame en  
jongste rijzing van dit droge land aan  
de oppervlakte  is achtergebleven4 ,het 
geheele verschijnsel is wel de aandacht 
van  natuuronderzoekers waard4 ,bezitten
 de sappige1 zoutopnemende planten1  die
 naar men weet veel soda bevatten1 het  
vermogen chloornatrium te  ontleden8    
,levert de zwarte1 stinkende modder1 zoo
 rijk aan organische  stof1 de zwavel en
 laatstelijk het zwavelzuur8    ,twee   
dagen later reed ik opnieuw naar de     
haven1 toen mijn metgezel1  dezelfde van
 vroeger1 niet ver van de plaats onzer  
bestemming drie  ruiters over de vlakte 
zag rennen4 ,onmiddellijk steeg hij af1 
en hen  opmerkzaam gadeslaande1 zeide   
hij3    ,zij rijden als ,christenen2 en 
niemand mag uit het fort6    ,de drie   
jagers vereenigden zich en stegen van   

hunne paarden4 ,eindelijk  sprong er een
 weer in den zadel en reed over den     
heuvel uit het  gezicht4    ,wij moeten 
nu ook weer te paard4 ,laad uw pistool6 
zeide mijn  metgezel1 terwijl hij naar  
zijn zwaard keek4    ,zijn dat          
,indianen8 vroeg ik4    ,quien sabe8 #gj
 ,zoo het er niet meer dan drie zijn1   
heeft het niet  veel te beteekenen4     
,toen viel mij in1 dat de eene ruiter   
waarschijnlijk over den heuvel  was     
gegaan om de rest van den troep te      
halen2 welk vermoeden ik mijn  makker   
mededeelde4 ,doch al wat ik ten antwoord
 kreeg was3    ,quien sabe8    ,langzaam
 en zonder tusschenpoozen verkende zijn 
oog den verren  horizon4 ,daar ik zijne 
buitengewone koelheid voor een          
overdreven grap  hield1 vroeg ik hem    
waarom wij niet naar huis terugkeerden4 
,ik schrok  toen hij antwoordde3    ,wij
 keeren terug1 maar in eene richting die
 dicht langs een moeras  gaat4 ,hierin  
kunnen wij onze paarden laten           
galoppeeren zoover zij  kunnen1 en dan  

op onze eigen beenen vertrouwen4 ,zoo is
 er geen gevaar4    ,ik vertrouwde daar 
niet zoo geheel op1 en wilde onzen draf 
versnellen4    ,neen1 sprak hij1 niet   
voordat zij het doen4    ,als een kleine
 verhevenheid ons aan het oog onttrok1  
reden wij  stapvoets4 ,eindelijk        
bereikten wij een dal1 sloegen links af 
en  draafden snel naar den voet van een 
heuvel4 ,mijn metgezel gaf mij zijn     
paard om vast te houden1 deed de honden 
knielen1 en kroop op handen  en voeten  
rond om de ruiters te verkennen4 ,in die
 houding bleef hij  eenigen tijd2 maar  
eindelijk barstte hij in een gelach uit1
 en riep3    ,son mujeres6 7,het zijn   
vrouwen47    ,nu herkende hij in haar de
 vrouw en schoonzuster van den zoon van 
den majoor1 die naar struisvogeleieren  
zochten4 ,ik heb opzettelijk  het gedrag
 van dezen man beschreven1 omdat hij    
handelde in de volle  overtuiging dat   
zij ,indianen waren4 ,doch zoodra was   
deze dwaze  vergissing ontdekt1 of hij  
noemde mij honderd redenen1 waarom het  

geen ,indianen zijn konden4 ,op die     
oogenblikken had hij echter al deze     
redenen vergeten4 ,wij reden daarop kalm
 en gerustgesteld naar een  hoog punt1  
,punta ,alta genaamd1 waar wij de groote
 haven van ,bahia  ,blanca bijna geheel 
konden overzien4    ,de uitgestrekte    
watervlakte wordt door talrijke groote  
modderbanken  verstopt1 welke de        
inwoners ,cangrejles noemen1 vanwege het
 aantal  kleine krabben4 ,de modder is  
zoo week1 dat het zelfs over zeer  korte
 afstanden onmogelijk is er over te     
loopen4 ,van vele banken is  de         
oppervlakte met hooge biezen bedekt1    
waarvan de toppen alleen  bij hoog water
 zichtbaar zijn4 ,eens1 toen wij in eene
 boot zaten1  geraakten wij in deze     
ondiepten zoo verdwaald1 dat wij er met 
veel  moeite weer uit kwamen4 ,er was   
niets te zien dan vlakke modderplaten2  
de lucht was niet zeer helder en met    
sterke straalbreking1 of1 zooals  de    
zeelieden zeggen3 ,een sterke           
kimrijzing4 ,het eenige niet vlakke     

voorwerp1 dat binnen het bereik van ons 
oog lag1 was de horizon2  de biezen     
geleken op struiken die in de lucht     
hingen1 het water op  modderbanken en de
 modderbanken op water4    ,wij         
overnachtten op ,punta ,alta1 waar ik   
mij bezighield met het zoeken  naar     
fossiele beenderen1 wijl dit punt een   
waar graf is van monsters  van          
uitgestorven diersoorten4 ,de avond was 
volkomen stil en helder1  en de uiterst 
eentonige aanblik der omgeving maakte   
hem aantrekkelijk  zelfs te midden van  
modderbanken en zeemeeuwen1 van         
zandheuvels en  gieren4 ,toen wij des   
morgens terugreden1 kruisten wij een    
zeer versch  spoor van een ,puma1 #ga   
maar konden hem niet vinden4 ,ook zagen 
wij een paar ,zorillo's of ,peruaansche 
stinkdieren1 die niet vaak  gevonden    
worden4 ,wat zijn voorkomen betreft1    
gelijkt de zorillo in  't algemeen op   
een bunzing1 maar is iets grooter en    
naar verhouding  veel dikker4 ,in het   
bewustzijn van zijne macht1 zwerft hij  

bij dag  over de open vlakte en vreest  
menschen noch honden4 ,als een hond tot 
den aanval wordt gedwongen1 doen een    
paar druppels van de stinkende  olie1   
die een hevige ziekte en ettering uit   
den neus tengevolge  heeft1 zijn moed   
terstond bekoelen4 ,wat eens er mede    
besmet wordt1  is voor altijd           
onbruikbaar4 ,azara zegt1 dat de reuk op
 een league  afstand kan worden         
waargenomen2 en meer dan eens1 als wij  
de haven  van ,montevideo bij landwind  
binnenvoeren1 hebben wij den stank van  
dit dier zelfs aan boord van de ,beagle 
bemerkt4 ,een feit is 't1  dat elk dier 
den zorillo eerbiedig uit den weg gaat4 
,,hoofdstuk ,v4    ,,bahia ,,blanca4    
,den #bdsten ,augustus kwam de ,beagle  
hier aan1 en zeilde een week  later naar
 de ,plata4 ,met goedvinden van kapitein
 ,fitz-,roy werd ik  achtergelaten om   
over land naar ,buenos ,aires te reizen4
 ,ik zal hier  eenige waarnemingen      
vermelden1 die gedurende dit bezoek en  
bij eene  vorige gelegenheid1 toen de   

,beagle met het opmeten van de haven    
bezig  was1 gedaan werden4    ,op enkele
 mijlen afstands van de kust behoort de 
vlakte tot de groote  ,pampas-formatie1 
welke deels uit roode klei en deels uit 
een sterk  kalkhoudend mergelgesteente  
bestaat4 ,dichter bij de kust zijn      
eenige  vlakten gevormd uit het puin der
 bovenvlakte1 alsmede uit modder1       
kiezel en zand1 die gedurende de        
langzame rijzing van het land door  de  
zee zijn opgeworpen4 ,een bewijs van die
 rijzing zien wij in de  drooggelegde   
lagen met jonge schelpsoorten1 en de    
ronde puimsteenen die  over het land    
verspreid zijn4 ,op ,punta ,alta hebben 
wij eene doorsnede  van een dezer later 
gevormde kleine vlakten1 die zeer       
belangwekkend  is om het aantal en het  
ongewone karakter der overblijfsels van 
reusachtige landdieren1 welke hier      
bedolven liggen4 ,deze zijn door  ,prof4
 ,richard ,owen uitvoerig beschreven in 
de ,dierkunde van de ,reis  van de      
,beagle1 en berusten bij het ,college of

 ,surgeons4 ,ik zal hier  slechts eene  
korte schets geven van hunne geaardheid4
    ,ten eerste3 stukken van drie       
hoofden en andere beenderen van het     
,megatherium1 welks groote afmetingen   
door den naam worden uitgedrukt         
#gb--,ten tweede3 de ,megalonyx1 een    
groot daaraan verwant dier--,ten  derde3
 het ,scelidotherium1 #gc eveneens een  
verwante soort1 waarvan  ik een bijna   
volledig skelet vond4 ,het moet bijna   
zoo groot geweest  zijn als een         
rhinoceros2 in den bouw van zijn hoofd  
komt het1 volgens  ,richard ,owen1 het  
dichtst bij den ,kaapschen ,miereneter  
7,myrmecophaga72  maar in enkele andere 
opzichten komt het met de armadillen    
overeen  #gd--,ten vierde3 de ,mylodon  
,darwinii1 een naverwant geslacht van   
weinig mindere grootte--,ten vijfde3 een
 andere reusachtige viervoeter1  ook tot
 de ,edentata of ,tandeloozen           
behoorende--,ten zesde3 een groot  dier 
met een beenachtig1 in vakken verdeeld  
pantser1 dat veel van  een armadil      

wegheeft--,ten zevende3 een uitgestorven
 paardensoort1  waarop ik nader zal     
terugkomen--,ten achtste3 een tand van  
een tot de  ,pachydermata of            
,dikhuidigen behoorend dier1            
waarschijnlijk hetzelfde  als de        
,macrauchenia3 #ge een zeer groot dier  
met een langen hals1  evenals een       
kameel1 waarop ik eveneens zal          
terugkomen--,eindelijk3  de ,toxodon1   
een der zonderlingste dieren welke ooit 
ontdekt zijn2 in  grootte evenaarde het 
een oliphant of megatherium1 maar de    
bouw zijner  tanden--gelijk ,owen       
opmerkt--getuigt onwederlegbaar1 dat het
 nauw aan  de ,knaagdieren verwant was1 
de orde die tegenwoordig het meerendeel 
der kleinste viervoetige dieren omvat4  
,in vele opzichten is het aan de        
,pachydermata verwant2 naar den stand   
zijner oogen1 ooren en neusgaten  te    
oordeelen1 was het vermoedelijk een     
waterdier1 gelijk de doegong            
7,halicore7 of manati 7,manatus71       
waaraan het eveneens verwant is4 #gf    

,hoe wonderlijk scherp zijn thans de    
verschillende orden gescheiden1 die  in 
den bouw van den ,toxodon op            
verschillende wijzen vereenigd waren6   
,men vond de overblijfselen dezer #i    
groote viervoeters1 met vele  losse     
beenderen1 binnen eene ruimte van       
omtrent #bjj vierkante yards  in den    
bodem van het strand bedolven4 ,het is  
een merkwaardig feit1  dat zooveel      
verschillende species bijeen gevonden   
worden1 en getuigt  hoe veelsoortig de  
oude bewoners van dit land moeten       
geweest zijn4 ,op  ongeveer #cj mijlen  
afstand van ,punta ,alta1 vond ik in    
eene kliprots  van roode aarde          
verscheidene brokstukken van beenderen3 
enkele van  aanzienlijke grootte4       
,daaronder waren de tanden van een      
knaagdier1  welke in grootte zeer op die
 van de ,capybara geleken1 wier         
gewoonten  wij reeds vroeger beschreven 
hebben1 en dat dus waarschijnlijk een   
waterdier was4 ,ook was er een stuk van 
het hoofd van een ,ctenomys3  eene      

soort1 die van den tucutuco verschilde1 
doch er in 't algemeen  zeer op geleek4 
,de roode aarde1 evenals die van de     
,pampas waarin deze  overblijfsels      
bedolven waren1 bevat1 volgens ,prof4   
,ehrenberg1 acht  zoetwater- en n       
zoutwater-infusie-diertjes1 en was dus  
waarschijnlijk  een                     
riviermond-bezinksel4    ,de            
overblijfsels te ,punta ,alta waren in  
gelaagd kiezelzand en rooden  modder    
begraven1 juist zooals de zee thans op  
een ondiepen oever  zou kunnen          
neerslaan4 ,zij lagen dooreen met #bc   
soorten schelpen1  waarvan #ac nieuwere 
en #d andere1 die nauw aan nieuwere     
vormen verwant  waren4 ,of de zes       
overige uitgestorven of eenvoudig       
onbekend zijn1  is onzeker1 wijl op deze
 kust nog weinig                        
schelpdierenverzamelingen  gehouden zijn
 geworden4 ,daar echter de jongere      
soorten in nagenoeg  dezelfde           
getalverhouding bedolven lagen met die  
welke nu in de baai  leven1 geloof ik   

dat er weinig twijfel bestaat of deze   
laag behoort  tot een zeer jonge        
tertiaire formatie4 ,uit het feit1 dat  
de beenderen  van het ,scelidotherium   
7waaronder zelfs de knieschijf of       
patella7 in  hunne juiste standen       
begraven waren1 en dat het beenachtig   
pantser  van het groote armadil-achtige 
dier tegelijk met de beenderen van  een 
zijner pooten zoo goed bewaard zijn     
gebleven1 mogen wij veilig  besluiten1  
dat deze overblijfsels versch en door   
hunne ligamenten  verbonden waren1 toen 
zij met de schelpen in het kiezel werden
  afgezet4 ,bijgevolg hebben wij goede  
bewijzen1 dat de bovengenoemde          
reusachtige viervoeters1 die meer van de
 tegenwoordige verschillen  dan de      
oudste tertiaire viervoeters in ,europa1
 leefden toen de zee  met de meeste     
harer tegenwoordige bewoners bevolkt    
was2 en hebben wij  die merkwaardige wet
 bevestigd1 waarop ,charles ,lyell zoo  
vaak gewezen  heeft3 namelijk3 dat de   
levensduur der soorten bij de           

,zoogdieren over  het geheel korter is  
dan die der ,testacea of schelpdieren4  
#gg    ,de aanzienlijke grootte van de  
beenderen der ,megatheroida 7waartoe    
het ,megatherium1 ,megalonyx1           
,scelidotherium en ,mylodon behooren71  
is inderdaad verrassend4 ,de leefwijzen 
dezer dieren brachten                   
natuuronderzoekers geheel in            
verlegenheid1 totdat ,prof4 ,owen het   
vraagstuk onlangs met merkwaardige      
scherpzinnigheid oploste4 #gh ,de       
tanden bewijzen door hun eenvoudigen    
bouw1 dat deze ,megatheroida van        
plantenvoedsel leefden1 en              
waarschijnlijk van de bladeren en       
kleinere  takken van boomen4 ,hunne     
zware lichaamsvormen en groote1 sterke  
gekromde klauwen #gi schijnen zoo weinig
 voor locomotie of verandering  van     
plaats geschikt1 dat enkele uitnemende  
natuuronderzoekers  werkelijk gemeend   
hebben1 dat zij1 evenals de ,luiaards1  
waaraan  zij nauw verwant zijn1 hun     
voedsel zochten door achterwaarts uit de

  boomen te klimmen1 en de bladeren er  
van te eten4 ,het was een stout1  om    
niet te zeggen ongerijmd denkbeeld aan  
te nemen1 dat er vr het  ,diluvium zelfs
 boomen bestaan hebben1 waarvan de      
takken sterk genoeg  geweest zouden zijn
 om dieren te dragen1 zoo groot als     
oliphanten4 #hj  ,prof4 ,owen gelooft   
met veel meer waarschijnlijkheid1 dat   
deze dieren1  in plaats van in boomen te
 klimmen1 de takken tot zich omlaag     
trokken1  en de kleinere bij de wortels 
afbraken1 om zich zoo met de bladeren   
te voeden4 ,de kolossale breedte en     
zwaarte van hunne achterdeelen1  die men
 zich moeilijk kan voorstellen zonder ze
 gezien te hebben1  worden1 van dit     
standpunt gezien1 een blijkbaar voordeel
 in plaats van  een last2 hunne         
schijnbare logheid of plompheid         
verdwijnt4 ,met hunne  groote staarten  
en reusachtige hielen evenals een       
drievoet stevig op  den grond staande1  
konden zij al de kracht hunner geweldige
 armen  en groote klauwen vrijelijk     

gebruiken4 ,inderdaad1 sterke wortels   
moet de boom gehad hebben1 die aan zulke
 kracht weerstand bood6 ,de  ,mylodon   
bezat daarenboven eene zeer rekbare     
tong1 evenals de giraffe1  welke aldus1 
door een van die schoone voorzorgen der 
natuur1 met zijn  langen hals zijn      
bladvoedsel bereikt4 ,ik moet hierbij   
opmerken1 dat1  volgens ,bruce1 de      
oliphant in ,abyssini1 als hij de       
bladeren met zijn  snuit niet kan       
bereiken1 met zijn slagtanden diepe     
inkervingen maakt  in den stam van den  
boom1 op en neer en overal in 't rond1  
totdat de  boom genoegzaam verzwakt is  
om te worden doorgebroken4    ,de lagen1
 die bovengenoemde versteende resten    
bevatten1 liggen  slechts #ae tot #bj   
voet boven hoogwaterpeil2 indien er dus 
geen  tusschenperiode van daling geweest
 is 7waarvan wij geen bewijs hebben71   
is de landrijzing1 sedert de groote     
viervoeters over de omringende  vlakten 
zwierven1 gering geweest1 en moet het   
uiterlijk voorkomen van  het land       

destijds bijna hetzelfde geweest zijn   
als nu4 ,hoedanig--zoo  vraagt men      
natuurlijk allicht--was het karakter der
 plantenwereld in  dat geologisch       
tijdperk8 ,was het land even ellendig   
onvruchtbaar1 als  het nu is8 ,daar     
zoovele van de mede begraven            
schelpdieren dezelfde  zijn als die     
welke thans in de baai leven1 was ik    
eerst geneigd te  gelooven1 dat de      
voormalige plantengroei vermoedelijk    
gelijk was aan  de bestaande4 ,maar dit 
zou eene verkeerde gevolgtrekking       
geweest zijn2  want eenige van deze     
zelfde schelpdieren leven aan de        
plantenrijke kust  van ,brazili2 en in  
't algemeen is het karakter der         
zeebewoners een  onbruikbare gids ter   
beoordeeling van de landbewoners4 ,toch 
geloof ik  niet1 op grond van de        
volgende overwegingen1 dat het feit dat 
vele  reusachtige viervoeters op de     
vlakte rondom ,bahia ,blanca geleefd    
hebben1 op zichzelf een veilige grond is
 voor de onderstelling1 dat  zij vroeger

 met een weligen plantengroei bedekt    
waren4 ,ik twijfel niet1  of de dorre1  
eenigszins zuidelijk bij de ,rio ,negro 
gelegen landstreek  met hare doornige   
verspreide boomen1 zou vele en groote   
viervoeters  kunnen onderhouden4        
,dat groote dieren een weligen          
plantengroei vereischen1 is eene        
algemeene onderstelling geweest1 die van
 het eene boek in het andere is         
overgegaan2 maar ik aarzel niet te      
zeggen1 dat zij geheel valsch is1 en    
dat zij het oordeel der geologen over   
eenige punten van groot belang in  de   
oude geschiedenis der wereld ongeldig   
heeft gemaakt4 ,waarschijnlijk  is het  
vooroordeel afkomstig uit ,indi en de   
,indische eilanden1  waar troepen       
oliphanten1 maagdelijke wouden en       
ondoordringbare  dsjungels #ha in ieders
 geest samengaan4 ,nemen wij echter het 
een  of ander werk over reizen in de    
zuidelijke streken van ,afrika ter      
hand1 dan zullen wij op bijna elke      
bladzijde zinspelingen vinden  op het   

woestijnachtige karakter der streek1 of 
op het aantal groote  dieren die haar   
bewonen4 ,hetzelfde blijkt uit de vele  
teekeningen1  welke van verschillende   
deelen uit het binnenland in 't licht   
zijn  gegeven4 ,toen de ,beagle in      
,kaapstad was1 deed ik een uitstapje van
  eenige dagen het land in1 dat minstens
 voldoende was om hetgeen ik  gelezen   
had duidelijker te maken4    ,andrew    
,smith1 die aan het hoofd van zijn      
vermetelen troep er  onlangs in geslaagd
 is den ,steenbokskeerkring te          
passeeren1 bericht  mij1 dat1 zoo men   
het zuidelijk deel van ,afrika in zijn  
geheel  beschouwt1 er geen twijfel kan  
bestaan dat het een dor land is4 ,aan   
de zuidelijke en zuidoostelijke kusten  
zijn eenige fraaie wouden2  maar deze   
uitgezonderd1 kan de reiziger dagen lang
 door open vlakten  trekken1 die met een
 armen en schralen plantengroei bedekt  
zijn4 ,het  is moeilijk een juist       
denkbeeld te geven van vergelijkende    
trappen  van vruchtbaarheid2 doch veilig

 kan men zeggen1 dat de rijkdom der     
plantenwereld welken ,groot-,brittanni  
op zekeren tijd #hb bezit1  dien van    
eene gelijke oppervlakte in de          
binnenlanden van ,zuid-,afrika          
misschien zelfs tienmaal overtreft4 ,het
 feit1 dat ossenwagens in elke  richting
 kunnen rijden1 behalve in de nabijheid 
der kust1 zonder meer  dan een half uur 
oponthoud nu en dan voor het weghakken  
van struiken1  geeft misschien een      
duidelijker begrip van de schaarschheid 
van den  plantengroei4    ,werpen wij nu
 een blik op de dieren1 die deze wijde  
vlakten bewonen1  dan zullen wij hen    
vinden in buitengewoon groot aantal1    
gepaard aan  een reusachtig volume4 ,wij
 noemen hier den oliphant2 drie soorten 
rhinoceros 7en volgens ,dr4 ,smith nog  
twee andere72 het nijlpaard2  de        
giraffe2 den ,zuid-,afrikaanschen os    
7,bos caffer71 zoo groot als een        
volwassen stier2 den weinig minder      
grooten eland2 twee zebra's2 den  quagga
 7paard-zebra72 twee gnoe's 7paard- of  

stierhert7 en verscheidene  antilopen1  
die zelfs grooter zijn dan de           
laatstgenoemde dieren4 ,nu  zou men     
wellicht denken1 dat1 ofschoon de       
species talrijk zijn1 het  aantal       
individun van elke soort gering is4     
,door de welwillendheid  van ,dr4 ,smith
 ben ik in staat aan te toonen1 dat dit 
niet het geval  is4 ,hij bericht mij1   
dat hij op #bd breedte gedurende ne     
dagreis met  de ossenwagens1 zonder zich
 ver naar links of naar rechts te       
begeven1  tusschen de #ajj en #aej      
rhinocerossen zag1 welke tot drie       
soorten  behoorden4 ,denzelfden dag zag 
hij verscheidene kudden giraffen1 te    
zamen ongeveer een honderdtal2 en       
ofschoon geen oliphant gezien werd1     
waren zij toch in dat district te       
vinden4 ,op weinig meer dan een  uur    
gaans van hunne legerplaats van den     
vorigen nacht1 doodde zijn  gezelschap  
op ne plek acht nijlpaarden en zag er   
nog verscheidene  meer4 ,in dezelfde    
rivier waren ook krokodillen4           

,natuurlijk was  het een zeer           
buitengewoon geval zooveel groote dieren
 bijeen te  zien2 maar blijkbaar bewijst
 het1 dat zij er in groot aantal moeten 
bestaan4 ,dr4 ,smith beschrijft het     
land1 waardoor hij dien dag reisde1  als
 dun bedekt met gras1 met struiken van  
omtrent vier voet hoogte1  en nog dunner
 met mimosa-boschjes4 ,niets belette den
 wagens in bijna  rechte lijn voort te  
gaan4    ,behalve deze groote dieren1   
heeft elk die ook maar even met de      
natuurlijke historie van de ,kaap bekend
 is1 gelezen van de groote  kudden      
antilopen1 welke alleen bij zwermen     
trekvogels te vergelijken  zijn4 ,voorts
 pleit het aantal leeuwen1 panthers en  
hyena's1  alsook de menigte roofvogels  
duidelijk voor den overvloed der        
kleinere viervoetige dieren4 ,op n avond
 telde men zeven leeuwen1  die tegelijk 
om de legerplaats van ,dr4 ,smith       
slopen4 ,zooals deze  bekwame           
natuuronderzoeker mij opmerkte1 moet het
 dagelijksch bloedbad  in ,zuid-,afrika 

schrikbarend groot zijn6 ,ik beken1 dat 
het werkelijk  verrassend is hoe zulk   
een menigte dieren bestaan kan vinden in
 een  land1 dat zoo weinig voedsel      
voortbrengt4 ,de grootere viervoeters   
zwerven ongetwijfeld door uitgebreide   
streken om het te zoeken1 en  hun       
voedsel bestaat hoofdzakelijk uit       
laaghout1 dat waarschijnlijk  veel      
voedsel in een klein volume bevat4 ,ook 
bericht ,dr4 ,smith mij1 dat  de        
plantenwereld een snellen groei heeft2  
nauwelijks is een gedeelte  verbruikt1  
of een nieuwe voorraad neemt zijn plaats
 in4 ,er kan echter  geen twijfel       
bestaan1 of onze ideen over de          
schijnbare hoeveelheid  voedsel1 noodig 
voor het onderhoud van groote           
viervoeters1 zijn  zeer overdreven4     
,laat ons bedenken1 dat de kameel1 een  
dier van geen  geringe grootte1 steeds  
als het zinnebeeld der woestijn         
beschouwd is4    ,de meening1 dat waar  
groote viervoeters leven1 noodzakelijk  
een  welige plantengroei bestaan moet1  

is des te zonderlinger1 omdat  het      
omgekeerde verre van waar is4 ,burchell 
deed mij de opmerking1  dat1 toen hij   
,brazili introk1 niets hem zoozeer trof 
als de  pracht der ,zuid-,amerikaansche 
plantenwereld in tegenstelling met  die 
van ,zuid-,afrika1 gevoegd bij de       
afwezigheid van alle groote             
viervoeters4 ,in zijne reizen #hc heeft 
hij de meening uitgesproken1  dat de    
vergelijking van de respectievelijke    
gewichten 7zoo er voldoende  gegevens   
waren7 van een gelijk aantal der        
grootste plantenetende  viervoeters uit 
elke landstreek1 uiterst belangrijk zou 
zijn4 ,nemen  wij eenerzijds den        
oliphant1 #hd het nijlpaard1 de giraffe1
 den  ,zuid-,afrikaanschen os 7,bos     
caffer71 den eland1 en zeker drie1 maar 
vermoedelijk vijf soorten rhinocerossen2
 en aan ,amerikaansche zijde  twee      
tapirs1 den guanaco1 drie herten1 de    
vicugna 7het ,peruaansche  of           
,vigogne-schaap71 het pecari1 #he de    
capybara 7waarna wij onder de  apen     

moeten kiezen om het cijfer voltallig te
 maken73 en plaatsen wij  nu deze twee  
groepen naast elkander1 dan is het niet 
gemakkelijk meer  wanverhoudingen in    
grootte te bedenken dan deze reeksen ons
 te zien  geven4 ,volgens bovenstaande  
feiten moeten wij dus1 tegen vroegere   
waarschijnlijkheid in1 #hf besluiten dat
 er onder de zoogdieren  geen nauwe     
verwantschap bestaat tusschen het volume
 der soorten en  de hoeveelheid planten 
in de door hen bewoonde landen4    ,wat 
het getal groote viervoeters betreft1   
bestaat er zeker geen streek  op aarde1 
die de vergelijking met ,zuid-,afrika   
kan doorstaan4 ,na de  verschillende    
gegeven verhalen1 zal het uiterst       
woestijnachtig karakter  dier streek wel
 niet betwist worden4 ,in het werelddeel
 ,europa moeten  wij naar de tertiaire  
tijdvakken teruggaan1 om onder de       
zoogdieren  een staat van zaken te      
vinden1 overeenkomende met dien1 welke  
thans aan de ,kaap de ,goede ,hoop      
bestaat4 ,deze tertiaire tijdvakken1    

die wij als buitengewoon rijk aan groote
 dieren mogen beschouwen1  omdat wij op 
sommige plaatsen de overblijfsels van   
vele formatin  bijeengehoopt zien1      
konden moeilijk op meer groote          
viervoeters bogen1  dan nu              
,zuid-,afrika4 ,bij onze bespiegelingen1
 echter1 over den aard der              
plantenwereld gedurende die tijdvakken1 
zijn wij althans in zoover  verplicht   
bestaande analogien in aanmerking te    
nemen1 dat wij een  weligen plantengroei
 niet als volstrekt noodzakelijk        
beschouwen1 nu  wij aan de ,kaap de     
,goede ,hoop een geheel anderen stand   
van zaken zien4    ,wij weten1 dat de   
uiterste gewesten van ,noord-,amerika1  
vele graden  boven de grens waar de     
grond op enkele voeten diepte           
voortdurend  bevroren is1 met wouden van
 zwaar en hoog geboomte bedekt zijn4 #hg
  ,evenzoo zien wij in ,siberi wouden   
van berke-1 denne-1 espe- en            
lorkeboomen groeien op eene breedte1 #hh
 7#fd71 waar de gemiddelde              

luchttemperatuur onder het vriespunt    
daalt1 en waar de aarde zoo geheel      
bevroren is1 dat de karkas van een      
daarin begraven dier volkomen  bewaard  
is4 ,met deze feiten voor oogen moeten  
wij1 wat alleen de  quantiteit van den  
plantengroei betreft1 toegeven1 dat de  
groote  viervoeters der latere tertiaire
 tijdvakken in de meeste gedeelten  van 
,noord-,europa en ,azi geleefd kunnen   
hebben op de plaatsen waar  thans hunne 
overblijfselen worden gevonden4 ,ik     
spreek hier niet van  de soort planten1 
noodig voor hun onderhoud2 want daar er 
bewijzen  zijn van physieke             
veranderingen en de dieren uitgestorven 
zijn1 mogen  wij aannemen1 dat ook de   
plantsoorten verandering hebben         
ondergaan4    ,men veroorlove mij       
hierbij te voegen1 dat deze opmerkingen 
rechtstreeks  gelden voor de in het ijs 
bewaard gebleven ,siberische dieren4 ,de
 vaste  overtuiging dat eene vegetatie1 
welke het kenmerk bezat van tropischen  
rijkdom1 noodig was voor het onderhoud  

van zulke groote dieren1 en  de         
onmogelijkheid om dit te rijmen met de  
nabijheid van eeuwigdurend  ijs1 waren  
eene van de hoofdoorzaken der           
verschillende theorien van  plotselinge 
klimaatomwentelingen en overweldigende  
natuurrampen1 die  ter verklaring van   
hunne begraving werden uitgedacht4 ,ik  
onderstel  op verre na niet1 dat het    
klimaat sinds den tijd waarin deze      
dieren  leefden die nu in het ijs       
begraven liggen1 niet veranderd is4     
,voor  het oogenblik wil ik slechts     
aantoonen dat1 voor zoover alleen de    
hoeveelheid voedsel betreft1 de oude    
rhinocerossen over de steppen  van      
,midden-,siberi1 #hi zelfs in haren     
tegenwoordigen toestand1  gezworven     
kunnen hebben1 evenzeer als de levende  
rhinocerossen en  oliphanten over de    
,karroos van ,zuid-,afrika4        ,nu  
zal ik spreken over de leefwijzen van   
eenige meer belangrijke  vogels1 die in 
de woeste vlakten van ,noord-,patagoni  
thuis behoorden2  en allereerst van den 

grootsten1 of ,zuid-,amerikaanschen     
struisvogel4 ,de  gewone eigenschappen  
van den struisvogel zijn aan ieder      
bekend4 ,zij  leven van plantaardig     
voedsel1 als wortels en gras2 maar te   
,bahia  ,blanca heb ik herhaaldelijk    
drie of vier bij laag water naar de     
uitgestrekte modderbanken zien komen    
7welke dan droog zijn71 om1  zooals de  
,gauchos zeggen1 zich met kleine        
visschen te voeden4 ,hoewel  zoo schuw1 
behoedzaam en eenzelvig van aard1 en    
daarbij zoo vlug  ter been1 wordt de    
struisvogel door de met bolas gewapende 
,indianen  of ,gauchos zonder veel      
moeite gevangen4 ,als verscheidene      
ruiters in  een halven cirkel naderen1  
wordt hij verlegen en weet niet welken  
kant uit te vluchten4 ,in 't algemeen   
loopen zij bij voorkeur tegen  den wind 
in2 maar bij den eersten aanloop slaan  
zij de vleugels uit  en zetten1 evenals 
een schip1 alle zeilen bij4 ,op een     
fraaien heeten  dag zag ik een aantal   
struisvogels een bosch van hooge biezen 

ingaan1  waar zij nederhurkten en zich  
schuil hielden1 totdat men hen dicht    
genaderd was4 ,niet algemeen bekend is  
het feit1 dat struisvogels zich  licht  
te water begeven4 ,mr4 ,king bericht    
mij1 dat hij deze vogels  in de ,baai   
van ,san ,blas en te ,port ,valds in    
,patagoni verscheidene  malen van het   
eene eiland naar het andere zag zwemmen4
 ,zij liepen  het water in wanneer zij  
naar een punt gedreven werden1 maar ook 
uit  eigen beweging1 als men hen niet   
verschrikte2 de afstand waarover  zij   
zwommen was ongeveer #bjj yards4 ,onder 
het zwemmen vertoont zich  zeer weinig  
van hun lichaam boven water2 hunne      
halzen zijn iets naar  voren gestrekt en
 langzaam komen zij verder4 ,tweemaal   
zag ik eenige  struisvogels over de     
rivier ,santa ,cruz zwemmen1 op een plek
 waar deze  rivier circa #djj yards     
breed was en een snelle strooming had4  
,toen  kapitein ,sturt de ,murrumbidgee 
in ,australi afzakte1 zag hij twee emus 
7ongehelmde casuarissen7 bezig met      

zwemmen4    ,de bewoners van het land   
onderscheiden1 zelfs op een afstand1    
gemakkelijk het mannetje van het wijfje4
 ,het eerste is grooter en  donkerder   
van kleur1 en heeft een dikkeren kop4   
#ij ,de struisvogel  #ia--;ik geloof het
 mannetje--brengt een zonderling1 diep  
klinkend1  fluitend geluid voort2 toen  
ik dit voor het eerst hoorde1 terwijl   
ik tusschen eenige zandheuvels stond1   
dacht ik dat het van een wild  dier     
afkomstig was2 want het is een geluid1  
dat men niet kan zeggen  vanwaar het    
komt1 noch hoe ver het af is4 ,toen wij 
in de maanden  ,september en ,october te
 ,bahia ,blanca waren1 werden de eieren 
in  buitengewoon aantal over het geheele
 land gevonden2 zij liggen f  verspreid 
en stuksgewijze1 in welk geval zij nooit
 uitgebroed en  door de ,spanjaarden    
guachos #ib genoemd worden--f te zamen  
in een  ondiepe holte1 die het nest     
vormt4 ,van de vier nesten die ik zag1  
bevatten drie elk #bb eieren1 en het    
vierde #bg4 ,gedurende een dag jagen  te

 paard werden #fd eieren gevonden2 van  
deze lagen #dd in twee nesten1  en de   
overige #bj waren verspreide guachos4   
,eenstemmig verklaren de  ,gauchos--en  
er is geen reden om aan hunne woorden te
 twijfelen--dat  het mannetje alln de   
eieren uitbroedt1 en later de jongen    
eenigen  tijd vergezelt4 ,het mannetje  
ligt zeer dicht op het nest2 ik zelf ben
  er bijna over heen gereden4 ,men      
beweert1 dat zij in zulke tijden soms   
woest en zelfs gevaarlijk zijn1 en dat  
zij een man te paard aanvallen1  pogende
 hem te schoppen en tegen hem op te     
springen4 ,mijn berichtgever  wees mij  
een oud man1 die eens1 door zulk een    
struisvogel achtervolgd1  in grooten    
angst verkeerd had4 ,in ,burchell's     
reizen in ,zuid-,afrika  vind ik de     
opmerking3 ,toen ik eens een            
mannetjes-struis gedood had1  wiens     
vederen morsig waren1 vertelden mij de  
,hottentotten1 dat het een  nestvogel   
was4 ,ik verneem1 dat de mannelijke emu 
in den ,zologischen  ,tuin zich met de  

zorg over het nest belast2 deze         
eigenschap is dus  aan de familie       
gemeen4    ,de ,gauchos getuigen        
eenstemmig1 dat verscheidene wijfjes in 
n  nest leggen2 en met zekerheid is mij 
verteld1 dat men vier of vijf  wijfjes  
op het midden van den dag achter        
elkander naar hetzelfde  nest heeft zien
 gaan4 ,ik kan er nog bijvoegen1 dat men
 in ,afrika  gelooft1 dat twee of meer  
wijfjes in n nest leggen4 #ic ,ofschoon 
deze gewoonte1 oppervlakkig beschouwd1  
zeer vreemd schijnt1 geloof  ik toch1   
dat de oorzaak op eenvoudige wijze te   
verklaren is4 ,het  getal eieren in het 
nest wisselt af van #bj tot #dj1 en     
zelfs tot #ej  7volgens ,azara soms tot 
#gj of #hj74 ,ofschoon het nu1 deels    
omdat het  aantal in n district gevonden
 eieren zoo buitengewoon groot is in    
verhouding tot de ouders1 anderdeels    
wegens den bouw van het ovarium  bij het
 wijfje--zeer waarschijnlijk is1 dat dit
 in den loop van het  seizoen een groot 
aantal eieren legt1 moet de tijd        

daarvoor toch  zeer lang zijn4 ,azara   
zegt1 #id dat een wijfje in tammen staat
 #ag  eieren legde1 elk na drie dagen   
tusschenruimte4 ,ware nu het wijfje     
genoodzaakt hare eigen eieren te broeden
 voordat het laatste gelegd  was1 dan   
zou het eerste waarschijnlijk bedorven  
of verrot zijn2 maar  zoo elk op        
achtereenvolgende tijdstippen en in     
verschillende nesten een  paar eieren   
legde1 en verscheidene wijfjes zich     
vereenigden 7zooals  werkelijk bevestigd
 is71 dan zouden de eieren in n         
verzameling  ongeveer even oud zijn4    
,zoo het getal eieren in n dezer nesten 
gemiddeld niet grooter is 7naar ik      
geloof7 dan het aantal dat een  wijfje  
in het seizoen legt1 moeten er evenveel 
nesten als wijfjes zijn1  en zal elk    
mannetje zijn juist aandeel in het werk 
der broeding hebben1  en wel gedurende  
een tijdperk dat de wijfjes             
waarschijnlijk niet  konden zitten1     
omdat zij nog niet al hare eieren gelegd
 hadden4 #ie    ,reeds heb ik over het  

groot aantal guachos of verlaten eieren 
gesproken1 waarvan er op n dag twintig  
gevonden kunnen  worden4 ,zonderling    
schijnt het1 dat zoo vele verloren gaan4
 ,zou dit  niet hieruit voortkomen1 dat 
vele wijfjes zich moeilijk vereenigen en
  een mannetje vinden1 bereid de taak   
der broeding op zich te nemen8 ,het  is 
duidelijk1 dat er allereerst zekere     
neiging tot vereenigen moet  bestaan    
tusschen minstens twee wijfjes2 anders  
zouden de eieren over de  uitgestrekte  
vlakten verspreid liggen op afstanden   
veel te groot opdat  het mannetje ze in 
n nest zou kunnen verzamelen4 ,enkele   
schrijvers  hebben gemeend1 dat de      
verspreide eieren als voedsel voor de   
jonge  vogels gelegd werden4 ,in        
,amerika kan dit moeilijk het geval     
wezen1 daar  de guachos1 ofschoon       
dikwijls bedorven en verrot1 meestal    
heel zijn4    ,toen ik aan de ,rio      
,negro in ,noord-,patagoni was1 hoorde  
ik de ,gauchos  herhaaldelijk spreken   
over een zeer zeldzamen vogel1 dien zij 

,avestruz  ,petise noemden4 #if ,zij    
beschreven hem als kleiner dan de gewone
  struisvogel 7die daar veel voorkomt71 
doch in 't algemeen er veel op          
gelijkende4 ,zij zeiden1 dat zijne kleur
 donker en gevlekt was1 en dat  zijn    
pooten korter en lager gevederd waren   
dan die van den gewonen  struisvogel4   
,hij wordt gemakkelijker met de bolas   
gevangen dan de  andere soort4 ,de      
weinige bewoners die beide soorten      
gezien hadden1  bevestigden dat zij de  
vogels op grooten afstand van elkander  
konden  onderscheiden4 ,de eieren der   
kleine soort schenen echter meer        
algemeen  bekend2 en tot mijne verbazing
 merkte ik op1 dat zij zeer weinig      
kleiner waren dan die van den ,struthio 
rhea1 doch eenigszins anders van  vorm  
en met een zweem naar lichtblauw4 ,deze 
soort vindt men zeer zelden  in de      
vlakten langs de ,rio ,negro2 maar      
ongeveer #acj' zuidelijker zijn  zij    
vrij talrijk4 ,gedurende mijn verblijf  
te ,port ,desir in ,patagoni  7#dh      

breedte7 schoot ,martens een            
struisvogel4 ,bij het zien van dit      
dier1 vergat ik voor het oogenblik op de
 onverklaarbaarste wijze  de geheele    
species der ,abestrz ,petise1 en hield  
den vogel voor  een niet volwassen      
exemplaar der gewone soort4 ,hij was    
gekookt en  gegeten voordat mijn        
geheugen terugkeerde4 ,gelukkig waren   
kop1 hals1  pooten1 vleugels1           
verscheidene groote veren en een groot  
stuk van  de huid bewaard gebleven1     
waaruit een nagenoeg volledig exemplaar 
werd bijeengebracht en thans in het     
,museum der ,zoological ,society        
tentoon gesteld is4 ,bij zijne          
beschrijving van deze nieuwe species1   
heeft ,gould mij de eer aangedaan ze    
naar mij te noemen4    ,onder de        
,patagonische ,indianen in de ,straat   
van ,magelhaen vonden wij  een halfbloed
 ,indiaan1 die eenige jaren bij zijn    
stam geleefd had1  maar in de           
noordelijke provincin geboren was4 ,ik  
vroeg hem of hij ooit  van den ,abestrz 

,petise gehoord had4 ,hij antwoordde met
 te zeggen3  ,wel1 in deze zuidelijke   
streken zijn geen andere4 ,hij deelde   
mij  mede1 dat het getal eieren in het  
nest van den ,petise aanmerkelijk       
kleiner is dan in dat der andere soort1 
namelijk gemiddeld niet  meer dan       
vijftien2 maar hij verzekerde1 dat zij  
door meer dan n  wijfje gelegd werden4  
,aan de ,santa ,cruz zagen wij          
verscheidene dezer  vogels4 ,zij waren  
uiterst voorzichtig1 en ik geloof dat   
zij iemand  konden zien naderen op      
afstanden te ver om zelve gezien te     
worden4 ,bij  het opvaren van de rivier 
zagen wij er weinige2 doch toen wij haar
 in  snelle vaart afzakten1 werden er   
vele in troepen van twee1 vier of vijf  
gezien4 ,wij merkten op1 dat deze vogel 
niet de vleugels uitspreidde als  hij   
zijn eersten aanloop nam1 gelijk de     
noordelijke species gewoon is  te doen4 
,tot besluit wil ik opmerken dat de     
,struthio rhea het land van  ,la ,plata 
bewoont tot #da breedte--even bezuiden  

de ,rio ,negro1 en dat  de ,struthio    
,darwinii hem in zuidelijk ,patagoni    
vervangt1 zoodat het  deel nabij de ,rio
 ,negro onzijdig gebied is4 ,toen ,a4   
d',orbigny zich aan  de ,rio ,negro     
bevond1 deed hij groote moeite om dezen 
vogel machtig te  worden1 wat hem echter
 nooit gelukt is4 #ig ,aan ,dobrizhoffer
 was het  lang geleden bekend1 dat er   
twee soorten struisvogels zijn4 #ih ,hij
  zegt3 ,daarbij moet gij weten1 dat de 
emus in verschillende deelen van  het   
land in grootte en eigenschappen        
verschillen4 ,zij1 die de vlakten  van  
,buenos ,aires en ,tucuman bewonen1 zijn
 grooter en hebben zwarte1  witte en    
grijze veren2 de andere bij de ,straat  
van ,magelhaen zijn  kleiner en fraaier1
 want hunne witte veren zijn aan het    
einde zwart  gepunt1 en omgekeerd hebben
 hunne zwarte veren witte punten4       
,een zeer zonderlinge kleine vogel1     
,tinochorus rumicivorus1 is hier        
inheemsch4 ,in zijne eigenschappen en   
algemeen voorkomen draagt  hij ongeveer 

de kenmerken zoo van den kwartel als van
 de snip--hoe  verschillend deze ook    
zijn4 ,den ,tinochorus vindt men over   
geheel  ,zuid-,amerika1 waar dorre      
vlakten of open droge weilanden zijn4   
,hij  bewoont paarsgewijze of in kleine 
troepen de eenzaamste plaatsen1  waar   
haast geen ander levend wezen bestaan   
kan4 ,als men hen nadert1  hurken zij   
laag bij den grond1 en zijn dan zeer    
moeilijk hiervan te  onderscheiden4     
,wanneer zij voedsel zoeken1 loopen zij 
langzaam1 met de  pooten wijd vaneen4   
,op wegen en zandige plaatsen wentelen  
zij zich in  't stof2 en er zijn dan    
bepaalde plekken1 waar men hen dag aan  
dag kan  vinden4 ,verschrikt1 vliegen   
zij als patrijzen in ne vlucht weg4 ,in 
al deze bijzonderheden3 in den          
gespierden1 voor plantaardig voedsel    
geschikten krop2 in den gewelfden bek en
 vleezige neusgaten1 in de  korte pooten
 en vorm der voeten gelijkt de          
,tinochorus zeer veel op den  kwartel4  
,maar nauwelijks ziet men den vogel     

vliegen1 of zijn geheele  voorkomen     
verandert2 de lange puntige vleugels1   
zoo verschillend van  die in de orde der
 ,gallinaceae2 de onregelmatige wijze   
van vliegen1  en de klagende kreet1 dien
 hij uit op het oogenblik van stijgen1  
doen  denken aan de snip4 ,de jagers van
 de ,beagle noemden hem eenstemmig de   
kortsnavelige snip4 ,zijn skelet toont  
aan1 dat hij werkelijk aan dit          
geslacht1 of liever aan de ,orde der    
,steltloopers 7,grallae7 verwant is4    
,de ,tinochorus is nauw aan eenige      
andere ,zuid-,amerikaansche vogels      
verwant4 ,twee soorten van het geslacht 
,attagis zijn1 wat hare  leefwijzen en  
gewoonten betreft1 in bijna alle        
opzichten sneeuwhoenders  7,lagopus2    
familie der woudhoenders of             
,tetraonidae7 #ii2 de eene leeft  in    
,vuurland1 boven de grenzen van het     
woudland1 en de andere juist  onder de  
sneeuwgrens op de ,cordilleras van      
,midden-,chili4 ,een vogel van  een     
ander naverwant geslacht1 ,chionis alba1

 bewoont de ,zuidpoolstreken2  hij leeft
 van zeewier en schelpdieren op de      
rotsen1 die met het  getij droog loopen4
 ,ofschoon hij om eene onverklaarbare   
reden geen  zwempooten heeft1 wordt hij 
dikwijls ver in zee aangetroffen4 ,deze 
kleine vogel-familie is een dergene die1
 hoewel zij den systematischen          
natuuronderzoeker nu niets dan          
moeilijkheden oplevert1 ten slotte  door
 hare gewijzigde verwantschappen tot    
andere familin dienstig kan  zijn om het
 groote schema van dit en vroegere      
tijdperken te openbaren1  naar hetwelk  
de organische wezens geschapen zijn4    
,het geslacht ,furnarius omvat          
verscheidene soorten kleine vogels1  die
 op den grond leven en open droge       
streken bewonen4 ,in bouw kunnen  zij   
niet bij eenigen ,europeeschen vorm     
vergeleken worden4 ,ornithologen  hebben
 hen algemeen onder de ,pimpelmeezen of 
,boomkruipers 7,certhiidae7  #ajj       
gerangschikt1 ofschoon zij in al hunne  
gewoonten lijnrecht van  die familie    

afwijken4 ,de best bekende soort is de  
gewone ,ovenvogel van  ,la ,plata1 de   
,casara of ,huizenmaker der             
,spanjaarden4 ,het nest1 waaraan  hij   
zijn naam ontleent1 bevindt zich op de  
meest blootgestelde punten3  als op den 
top van een paal1 eene naakte rots of op
 een cactus4 ,het is  samengesteld uit  
modder en stukjes stroo1 en heeft lange 
dikke wanden2  in vorm gelijkt het      
volmaakt op een oven of ingedrukten     
bijenkorf4 ,de  opening is breed en     
gewelfd2 en vlak vooraan in het nest is 
eene  afdeeling1 die bijna tot het dak  
reikt en zoo eene voorkamer of  doorgang
 vormt naar het eigenlijke nest4        
,eene andere en kleinere soort          
,furnarius 7,f4 cunicularius7 gelijkt op
  den ovenvogel in de meestal           
roodachtige tint zijner vederen1 in een 
eigenaardigen schellen herhaalden kreet1
 en in zijne zonderlinge manier  van    
loopen met sprongen4 ,om zijn           
verwantschap tot de ,casara1 noemen de  
,spanjaarden hem ,casarita 7of kleine   

,huizenmaker71 niettegenstaande de  bouw
 van zijn nest een geheel andere is4 ,de
 casarita bouwt haar nest  op den bodem 
van een smal cilindervormig gat1 dat    
zich ongeveer zes  voet horizontaal     
onder den grond heet uit te strekken4   
,verscheidene  landlieden vertelden mij1
 dat zij als jongens getracht hadden    
zulk  een nest uit te halen1 maar bijna 
nooit het einde van het gat hadden      
kunnen bereiken4 ,de vogel kiest een    
lagen dam of stevigen zandgrond  aan den
 kant van een weg of stroom4 ,hier 7in  
,bahia ,blanca7 zijn de  muren om de    
huizen van harden modder gebouwd2 en ik 
merkte op1 dat  een die eene            
binnenplaats omringde waar ik gelogeerd 
was1 op een  twintigtal plaatsen van    
ronde gaten was doorboord4 ,op mijne    
vraag  aan den eigenaar naar de oorzaak 
hiervan1 klaagde hij bitter over de     
kleine casarita1 waarvan ik later       
verscheidene aan het werk zag4 ,het  is 
merkwaardig te zien hoe onvatbaar deze  
vogels zijn om eenig begrip  van dikte  

te krijgen2 want hoewel zij voortdurend 
over den lagen muur  fladderden1 gingen 
zij vruchteloos voort met er doorheen te
 boren1  meenende dat de muur een       
uitmuntende dam voor hunne nesten was4  
,ik  twijfel niet of elke vogel moet    
zeer verbaasd geweest zijn1 telkens  als
 hij aan den anderen kant het daglicht  
zag4    ,ik heb reeds bijna alle        
zoogdieren opgenoemd1 die in dit land   
voorkomen4 ,van armadillen vindt men    
drie soorten1 namelijk3 ,dasypus        
minutus of pichy2 ,d4 villosus of       
peludo1 en de apr4 ,de eerste           
verspreidt zich #aj graden zuidelijker  
dan een der andere soorten2  een vierde 
soort1 mulita1 wordt op de breedte van  
,bahia ,blanca of  zuidelijker niet     
aangetroffen4 ,deze vier soorten hebben 
bijna dezelfde  gewoonten2 maar de      
peludo is een nachtdier1 terwijl de     
andere bij dag  over de open vlakte     
zwerven en leven van kevers1 larven1    
wortels en  zelfs van kleine slangen4   
,de apr1 gewoonlijk mataco geheeten1 is 

merkwaardig omdat hij slechts drie      
beweeglijke ringen heeft1 #aja  terwijl 
de rest van zijn pantser bijna          
onbuigzaam is4 ,hij bezit het  vermogen 
zich tot een volkomen bal samen te      
rollen1 evenals eene soort  ,europeesche
 houtluis4 ,in dezen toestand is hij    
veilig voor de aanvallen  van honden2   
want niet in staat den geheelen bol in  
zijn bek te nemen1  tracht de hond er in
 te bijten1 met het gevolg dat de bal   
wegrolt4 ,het  gladde harde pantser van 
den ,mataco biedt eene betere           
verdediging1  dan de scherpe pennen van 
het stekelvarken 7,hystrix74    ,de     
,pichy geeft de voorkeur aan een zeer   
drogen grond3 en de zandduinen  bij de  
kust1 waar hij vele maanden lang geen   
water kan proeven1 zijn  zijn           
geliefkoosd toevluchtsoord4 ,dikwijls   
tracht hij aan de aandacht  te          
ontsnappen door zich plat tegen den     
grond te drukken4 ,gedurende  een dag   
rijden in de omstreken van ,bahia       
,blanca komt men er meestal             

verscheidene tegen4 ,op het oogenblik   
dat er een gezien werd1 moest men  bijna
 van zijn paard vallen om hem te        
grijpen2 want in een zachten  grond     
groef het dier zich zoo snel in1 dat    
zijne achterpooten haast  verdwenen eer 
men af kon stijgen4 ,het schijnt bijna  
jammer zulke  aardige kleine dieren te  
dooden2 want zooals een ,gaucho1 die    
zijn mes  op den rug van een hunner     
scherpte1 terecht zeide3 ,son tan mansos
  7,zij zijn zoo zachtaardig74    ,van  
kruipende dieren vindt men vele soorten4
 ,een slang 7,trigonocephalus  of       
,cophias7 moet1 wegens de grootte van   
het giftkanaal in hare  gifttanden1 zeer
 doodelijk zijn4 ,in tegenstelling met  
eenige andere  natuuronderzoekers1 noemt
 ,cuvier haar een subgenus van de       
,ratelslang  7,crotalus71 staande       
tusschen deze en de adder 7,vipera1     
,coluber74 ,deze  meening wordt         
bevestigd door een feit1 hetwelk ik     
waarnam en dat mij  zeer merkwaardig en 
leerrijk toeschijnt1 wijl het aantoont1 

dat elk  kenmerk neiging heeft tot      
langzame veranderingen1 al is het ook in
  zekeren zin onafhankelijk van den bouw
 zelven4 ,het staarteinde dezer  slang  
loopt uit in een punt1 die zeer zwak    
vergroot wordt2 als nu  de slang        
voortglijdt1 brengt zij het laatste     
eindje in gestadige  trilling1 zoodat1  
als het tegen het droge gras of         
struikgewas  aanslaat1 een ratelend     
geluid wordt voortgebracht1 dat op zes  
voet  afstands duidelijk hoorbaar is4   
,telkens als het dier geplaagd of       
verrast werd1 schudde het zijn staart2  
en de trillingen waren zeer  snel4 ,de  
neiging tot deze gewone beweging bleek  
zelfs1 zoolang het  lichaam zijne       
prikkelbaarheid behield4 ,de            
,trigonocephalus heeft dus  in sommige  
opzichten den bouw van een adder1 met de
 eigenschappen van  eene ratelslang2 het
 geluid wordt hier echter door een      
eenvoudiger  inrichting voortgebracht4  
,de gelaatsuitdrukking van deze slang   
was  afschuwelijk en woest2 de pupil    

bestond uit een verticale spleet in  een
 gevlekte en koperkleurige iris2 de     
kaken waren aan het ondereinde  breed1  
en de neus eindigde in een driehoekig   
uitsteeksel4 ,ik herinner  mij niet ooit
 iets leelijkers gezien te hebben1      
behalve misschien  enkele vledermuizen4 
,dit terugstootend uiterlijk is1 geloof 
ik1  hieraan te wijten dat de trekken   
onderling geplaatst zijn in standen1    
welke eenige overeenkomst hebben met die
 van het menschelijk gelaat2  en zoo    
verkrijgen wij eene schaal van          
afzichtelijkheid4    ,onder de familie  
der ,batrachia of ,kikvorschachtige     
,reptilia vond  ik eene kleine padde    
#ajb 7,phryniscus nigricans71 die eene  
zeer  zonderlinge kleur bezat4 ,stellen 
wij ons voor1 dat deze padde  eerst     
gedoopt werd in gitzwarten inkt1 daarna 
gedroogd en eindelijk  gezet op een     
versch met helder vermiljoen geverwde   
plank1 zoodat  zij1 voortkruipende1 hare
 voetzolen en een deel van het onderlijf
  rood kleurde--dan zal men een goed    

denkbeeld krijgen van haar  voorkomen4  
,indien zij eene onbenoemde soort       
geweest was1 had zij  stellig           
,diabolicus genoemd moeten worden1 want 
deze padde is wel  geschikt om ons op   
een dwaalspoor te brengen4 ,in plaats   
van eene  nachtelijke leefwijze te      
hebben1 zooals andere padden1 en in     
donkere  moerassige schuilhoeken te     
wonen1 kruipt zij gedurende de hitte van
  den dag over droge zandheuvels en     
dorre vlakten1 waar geen droppel  water 
te vinden is4 ,voor het door haar       
vereischte vocht hangt zij  noodzakelijk
 van den dauw af1 die waarschijnlijk    
door de huid wordt  opgeslurpt2 want het
 is bekend1 dat de huid dezer kruipende 
dieren  een sterk inzuigend vermogen    
bezit4 ,te ,maldonado vond ik er een op 
eene bijna even droge plek als te ,bahia
 ,blanca2 en denkende haar  smakelijk te
 onthalen1 bracht ik haar naar een      
waterplas4 ,het kleine  dier was echter 
niet alleen onbekwaam tot zwemmen1 maar 
zou1 geloof  ik1 zonder hulp ook spoedig

 verdronken zijn4    ,van hagedissen    
7,lacerta7 waren er verscheidene        
soorten2 maar  slechts eene             
7,proctotretus multimaculatus7 is       
merkwaardig om  hare eigenschappen4 ,zij
 leeft in het kale zand nabij de        
zeekust1  en kan door hare bonte        
kleur--bruine met wit1 geelrood en      
vaalblauw  gespikkelde                  
schubben--moeilijk van den omgevenden   
grond onderscheiden  worden4 ,wordt zij 
opgeschrikt1 dan poogt zij zich aan     
ontdekking  te onttrekken door met      
uitgestrekte pooten1 platgedrukt lichaam
  en gesloten oogen zich dood te houden2
 nog verder lastig gevallen1  graaft zij
 zich met groote snelheid in het mulle  
zand4 ,door haar plat  lichaam en korte 
pooten kan deze hagedis niet vlug       
loopen4    ,ik zal hier enkele          
opmerkingen bijvoegen over het          
overwinteren van  dieren in dit gedeelte
 van ,zuid-,amerika4 ,toen wij op #g    
,september #ahcb  voor het eerst te     
,bahia ,blanca kwamen1 dachten wij1 dat 

de natuur aan  deze zandige en droge    
streek bijna geen enkel levend wezen    
geschonken  had4 ,maar toen wij in den  
grond groeven1 werden verscheidene      
insecten1  groote spinnen en hagedissen 
in half verstijfden toestand gevonden4  
,op  den #ae;den begonnen enkele dieren 
voor den dag te komen1 en omstreeks  #ah
 ,september 7drie dagen vr de           
nachtevening7 kondigde alles het  begin 
der lente aan4 ,de vlakten tooiden zich 
met de bloemen van een  bleekroode      
zuringklaver 7,oxalis71 wilde boonen1   
wederikplanten1 #ajc  en geraniums2 en  
de vogels begonnen hunne eieren te      
leggen4 ,talrijke  insecten             
7,lamellicornia en                      
,heteromera7--laatstgenoemden           
merkwaardig  om hunne diep gegraveerde  
lichamen1 kropen langzaam rond2 terwijl 
de hagedissen1 die standvastige bewoners
 van een zandigen bodem1 in  alle       
richtingen wegsnelden4 ,gedurende de    
eerste elf dagen1 toen de  natuur nog   
sliep1 bedroeg de gemiddelde temperatuur

 uit waarnemingen1  welke om de twee uur
 aan boord van de ,beagle gedaan werden1
 #ea2 en  op het midden van den dag     
steeg de thermometer zelden boven #ee4  
,op  de elf volgende dagen1 toen alle   
levende wezens zoo bezield werden1  was 
de gemiddelde temperatuur #eh1 en op het
 midden van den dag  wisselde zij       
tusschen #fj en #gj4 ,hier was dus een  
stijging van #g  voor de gemiddelde1    
maar eene grootere voor de              
maxima-temperatuur  voldoende om de     
levens-functin te doen ontwaken4    ,te 
,montevideo1 waar wij pas van daan waren
 gezeild1 bedroeg in de #bc  dagen      
tusschen #bf ,juli en #ai ,augustus de  
gemiddelde temperatuur uit #bgf         
waarnemingen #eh4d2 de heetste dag was  
gemiddeld #fe4e en de koudste  #df4 ,het
 laagste punt waarop de thermometer viel
 was #da4e1 en op het  midden van den   
dag steeg hij soms tot #fi of #gj4      
,ondanks deze hooge  temperatuur1 lagen 
bijna alle kevers1 verscheidene soorten 
spinnen1  slakken en landschelpdieren1  

padden en hagedissen verstijfd tusschen 
de steenen4 ,boven hebben wij echter    
gezien1 dat in het #d zuidelijker       
gelegen ,bahia ,blanca1 waar het klimaat
 dus slechts zeer weinig kouder  is1    
diezelfde temperatuur met eene iets     
lagere maxima voldoende was  om alle    
klassen van bezielde wezens te doen     
ontwaken4 ,dit toont aan  hoe nauwkeurig
 de prikkel1 noodig om overwinterende   
dieren te doen  herleven1 beheerscht    
wordt door het gewone klimaat van het   
district1  en niet door de absolute     
warmte4    ,het is een welbekend feit1  
dat de overwintering1 of juister gezegd 
de  overzomering der dieren binnen de   
keerkringen niet door de temperatuur1   
maar door de tijden van droogte bepaald 
wordt4 ,bij ,rio de ,janeiro  trof mij  
allereerst de ontdekking1 dat eenige    
kleine holten weinige  dagen nadat zij  
met water waren gevuld1 bevolkt waren   
door tal van  volwassen schelpdieren en 
kevers1 die daar in slapenden toestand  
gelegen moeten hebben4 ,humboldt heeft  

het zonderlinge feit vermeld1  dat eene 
hut gebouwd was op eene plek waar een   
jonge krokodil in den  harden modder    
begraven lag4 ,hij voegt er bij3 ,de    
,indianen vinden  dikwerf reusachtige   
boa's1 die zij ,uji of waterslangen     
noemen1  in denzelfden verdoofden staat4
 ,om ze te doen herleven1 moeten zij    
geprikkeld of met water worden          
bevochtigd4    ,terloops wil ik een     
ander dier vermelden 7,virgularia       
,patagonica1  naar ik meen71 eene soort 
,zeeveder 7,penntula7 en tot de         
,zoophyta  of ,plantdieren behoorende4  
,het bestaat uit een dunnen1 rechten1   
vleezigen steel met afwisselende rijen  
poliepen aan elken kant1  binnen welken 
eene veerkrachtige steenen as1 waarvan  
de lengte  afwisselt van acht inches tot
 twee voet4 ,de steel is aan het eene   
einde afgeknot1 maar eindigt aan het    
andere in een wormvormig vleezig        
aanhangsel4 ,de steenachtige as1 die aan
 den steel vastheid geeft1  vertoont    
geen andere bijzonderheid dan dat zij   

met dit einde uitloopt  in een zakje1   
dat met korrelachtige stof gevuld is4   
,bij laag water kan  men honderden van  
die zoophyta als stoppels1 met het      
afgeknotte eind  omhoog1 enkele inches  
boven de oppervlakte van het modderige  
zand  zien uitsteken4 ,raakt men ze aan 
of trekt men er aan1 dan trekken  zij   
zich plotseling met zulk een kracht in1 
dat zij bijna of geheel  verdwijnen4    
,door deze werking moet de zeer         
veerkrachtige as aan haar  ondereinde1  
waar zij uiteraard eenigszins gekromd   
is1 gebogen worden2  en ik denk1 dat de 
zophiet alleen door deze veerkracht in  
staat is  weer door den modder boven te 
komen4 ,ondanks de nauwe vereeniging met
  hare natuurgenooten1 heeft elke poliep
 een duidelijken mond1 lichaam  en      
voelhorens4 ,bij een groot exemplaar    
moeten vele duizenden van deze  poliepen
 bestaan2 toch zien wij dat alle door ne
 beweging gedreven  worden4 ,ook hebben 
zij ne centrale as1 die in verband staat
 met  een onbekend circulatie-stelsel2  

en de eieren worden voortgebracht in    
een orgaan1 dat onafhankelijk is van elk
 individu afzonderlijk4 #ajd  ,terecht  
mag hier de vraag gedaan worden3 wat is 
dit voor een individu8    ,het is altijd
 van belang na te gaan op welken        
grondslag de  zonderlinge verhalen der  
oude reizigers berusten2 en ik twijfel  
niet of de eigenschappen van deze       
,virgularia verklaren een dergelijk     
geval4 ,kapitein ,lancaster verhaalt in 
zijne reis #aje van #afja1 dat  hij in  
het zeezand van het eiland ,sombrero in 
,oost-,indi een klein  takje vond1 dat  
als een jonge boom opgroeit1 maar bij   
een poging om  het uit te rukken1 tot   
den grond toe inkrimpt en wegzinkt1     
tenzij  dat men het stevig vasthoudt4   
,rukt men het uit1 dan vindt men dat    
zijn wortel uit een grooten worm        
bestaat2 deze worm wordt kleiner1       
naarmate de boom wast2 en zoodra de worm
 geheel in een boom veranderd  is1      
wortelt hij in de aarde en bereikt zoo  
zijne volle grootte4 ,deze              

gedaanteverwisseling is een van de      
zonderlingste wonderen1 die ik  op al   
mijne reizen zag2 want als deze boom1   
terwijl hij nog jong  is1 uit den grond 
wordt getrokken en van bast en bladeren 
beroofd1  wordt hij1 gedroogd1 zoo hard 
als steen1 evenals witte koraal4 ,deze  
worm ondergaat dus twee                 
gedaanteverwisselingen in verschillende 
natuurrijken4 ,wij hebben vele er van   
verzameld en thuis gebracht4            
,tijdens mijn verblijf te ,bahia        
,blanca1 waar ik op de ,beagle wachtte1 
verkeerde de plaats in een voortdurenden
 staat van opwinding1  op geruchten van 
oorlogen en overwinningen tusschen de   
troepen van  ,rosas en de wilde         
,indianen4 ,op zekeren dag kwam het     
bericht1 dat eene  kleine afdeeling1 op 
een der posten aan de lijn naar ,buenos 
,aires1  tot den laatsten man vermoord  
was4 ,daags daarop kwamen #cjj man van  
de  ,colorado onder bevel van commandant
 ,miranda4 ,onder deze bevond zich  een 
groot aantal tamme ,indianen 7mansos71  

behoorende tot den stam van  den        
,cacique ,bernantio4 ,zij brachten hier 
den nacht door4 ,onmogelijk  kan men    
zich iets woesters en wilders           
voorstellen dan het tooneel van  hun    
bivouak4 ,enkelen dronken tot zij geheel
 bedwelmd waren2 anderen  zwolgen het   
stroomende bloed van het vee1 dat voor  
hun avondeten  geslacht was1 bedronken  
zich tot zij alles weer uitbraakten1 en 
bevuilden zich zoo met bloed en onrein4 
,hier golden de woorden van  den        
,romeinschen dichter3          ,nam     
simul expletus dapibus1 vinoque sepultus
      ,cervicem inflexam posuit1        
jacuitque per antrum      ,immensus1    
saniem eructans1 ac frusta cruenta      
,per somnum commixta mero4        7,want
 tegelijk vol van spijzen1 en door den  
wijn overweldigd1      ,boog hij het    
hoofd neer1 en lag in het hol           
,zoolang hij was3 in zijn slaap geronnen
 bloed      ,en bloedige brokken        
brakend1 vermengd met wijn74      ,des  
morgens vertrokken zij naar het tooneel 

van den moord1 met bevel  om het spoor  
der ,indianen te volgen1 ook al zou hen 
dit naar ,chili  leiden4 ,later hoorden 
wij1 dat de wilde ,indianen naar de     
groote ,pampas  waren ontsnapt1 en dat  
men hun spoor door de eene of andere    
oorzaak  verloren had4 ,en blik op het  
spoor vertelt deze lieden eene geheele  
geschiedenis4 ,onderstel dat zij het    
spoor van een duizendtal paarden        
onderzoeken1 dan zullen zij spoedig het 
getal bereden manschappen  raden door te
 zien hoe vele er in korten galop       
gereden hebben2 uit  de diepte der      
andere indrukken--of er ook beladen     
paarden bij waren2  uit de              
onregelmatigheid der voetstappen--of zij
 vermoeid waren2 uit  de wijze waarop   
het voedsel gekookt is--of de vervolgden
 in haast  voorttrokken2 en uit het     
algemeene voorkomen van het             
spoor--hoelang  het geleden is dat zij  
voorbijgingen4 ,een spoor van tien of   
veertien  dagen beschouwen zij als      
versch genoeg om vervolgd te worden4    

,ook  vernamen wij1 dat ,miranda van het
 westelijke einde der ,sierra ,ventana  
in rechte lijn voortrukte naar het #gj  
leagues van de monding der  ,rio ,negro 
gelegen eiland ,cholechel4 ,dit is een  
afstand van tusschen  de twee- en       
driehonderd mijlen door een totaal      
onbekend land4 ,welke  andere troepen   
ter wereld zullen dit nadoen8 ,deze     
mannen1 die geen  anderen gids hadden   
dan de zon1 geen ander voedsel dan      
merrievleesch1  geen andere bedden dan  
hunne zadeldekken1 zouden1 zoolang er   
nog wat  water te vinden is1 naar het   
einde der wereld kunnen trekken4        
,weinige dagen later zag ik een anderen 
troep van deze bandietachtige  soldaten 
uittrekken op eene expeditie tegen een  
,indianenstam bij de  kleine ,salinas1  
die door een gevangen ,indiaanschen     
edelman verraden  was geworden4 ,de     
,spanjaard1 die het bevel tot deze      
expeditie bracht1  was een zeer         
schrander man4 ,hij deed mij een verhaal
 van het laatste  gevecht1 dat hij had  

bijgewoond4 ,enkele gevangen genomen    
,indianen  brachten bericht van een     
stam1 die ten noorden van de ,colorado  
leefde4 ,tweehonderd soldaten werden    
uitgezonden1 die de ,indianen  het eerst
 ontdekten aan een stofwolk1 door de    
hoeven hunner paarden  bij het rijden   
opgejaagd4 ,het oord was bergachtig en  
woest1 en  moest ver in 't binnenland   
gelegen zijn1 want de ,cordilleras waren
  in zicht4 ,de ,indianen--mannen1      
vrouwen en kinderen--waren ongeveer     
#aaj personen sterk en werden bijna alle
 gegrepen of gedood1 daar de  soldaten  
elken man neersabelen4 ,de ,indianen    
zijn nu zoo verschrikt1  dat zij        
troepsgewijze geen weerstand bieden1    
maar vluchten en zelfs  vrouwen en      
kinderen in den steek laten2 doch worden
 zij overvallen1  dan vechten zij als   
wilde dieren tot den laatsten man en    
tegen de  grootste overmacht4 ,een      
stervende ,indiaan greep met zijn tanden
 den  duim van zijn tegenstander1 en    
liet zich liever het oog uitsteken dan  

den vinger loslaten4 ,een andere gewonde
 veinsde alsof hij dood was1  doch hield
 zijn mes gereed om opnieuw een         
noodlottigen stoot toe te  brengen4     
,mijn berichtgever zeide1 dat hij een   
,indiaan vervolgde1 die  om genade      
smeekte1 maar tegelijk de bolas van zijn
 gordel losmaakte1  om deze om zijn     
hoofd te zwaaien en zoo zijn vervolgers 
te grijpen4    ,ik sloeg hem echter met 
mijn sabel tegen den grond1 sprong toen 
van  mijn paard en sneed met mijn mes   
zijn keel af4    ,dit is van ,spaansche 
zijde een afschuwelijke daad2 maar      
hoeveel  schandelijker nog is het       
onloochenbare feit1 dat alle vrouwen    
boven  de #bj jaar in koelen bloede     
vermoord worden4 ,toen ik uitriep1 dat  
dit eigenlijk onmenschelijk was1        
antwoordde hij3 ,och1 wat hindert  het8 
,zij vermenigvuldigen zich zoo sterk6   
,elk hier is ten volle overtuigd1 dat   
dit een rechtvaardige oorlog  is1 omdat 
hij tegen barbaren gevoerd wordt4 ,wie  
zou gelooven1 dat in  dezen tijd zulke  

wreedheden begaan konden worden in een  
christelijk1  beschaafd land8 ,de       
,indiaansche kinderen worden gespaard om
 verkocht of  weggegeven te worden als  
dienstpersoneel--ook als slaven1 voor   
zoolang  als de eigenaars hen daarvoor  
kunnen laten doorgaan4 ,ik geloof       
echter1  dat over de behandeling weinig 
te klagen valt4    ,in het gevecht reden
 vier mannen te zamen weg4 ,men         
vervolgde hen3  een werd gedood1 en de  
drie anderen werden levend gevat4 ,zij  
bleken  boodschappers of afgezanten te  
zijn van een grooten troep ,indianen1   
die voor den algemeenen defensie-oorlog 
aan den voet der ,cordilleras  bijeen   
was4 ,de stam1 tot wien zij gezonden    
waren1 stond op het punt  een grooten   
raad bijeen te roepen2 het gastmaal van 
merrievleesch  was gereed en de dans    
voorbereid2 des morgens moesten deze    
gezanten  aan de ,cordilleras terug     
zijn4 ,het waren bijzonder schoone      
mannen1  fraai gebouwd1 meer dan zes    
voet lang1 en allen nog geen #cj jaar   

oud4 ,de drie overgeblevenen waren      
natuurlijk in staat belangrijke         
mededeelingen te doen2 en om deze af te 
persen1 werden zij op eene  rij gezet4  
,ondervraagd1 antwoordden de twee       
eersten in 't ,spaansch3    ,no s4 7,ik 
weet het niet74    ,achtereenvolgens    
werden beiden doodgeschoten4 ,de derde  
zeide eveneens3    ,no s2 maar voegde er
 bij3 ,tirad3 yo soy hombre1 y se       
morir6 7,schiet3 ik ben man en weet te  
sterven74    ,de dapperen wilden geen   
woord uitbrengen1 dat de algemeene zaak 
van  hun land kon schaden6 ,het gedrag  
van den bovengenoemden edelman was      
geheel anders3 hij redde zijn leven door
 het voorgenomen krijgsplan  en het punt
 van samenkomst in de ,andes te         
verraden4 ,naar men geloofde1  waren    
reeds zes- of zevenhonderd ,indianen    
bijeen1 en in den zomer zou  dit aantal 
wel verdubbelen4 ,men zou afgezanten    
sturen naar de ,indianen  in de kleine  
,salinas bij ,bahia ,blanca1 die1 zooals
 ik zeide1 door den  ,indiaanschen      

edelman verraden waren4 ,bijgevolg      
strekt de gemeenschap  tusschen de      
,indianen zich uit van de ,cordilleras  
tot aan de kust van  den ,atlantischen  
,oceaan6    ,het plan van generaal      
,rosas is3 alle landloopers te dooden1  
de overigen  naar een gemeenschappelijk 
punt te drijven1 en dan1 geholpen door  
de ,chileenen1 dezen geheelen troep in  
den zomer aan te tasten4 ,deze          
veldtocht moet drie achtereenvolgende   
jaren herhaald worden4 ,dat men  den    
zomer kiest als tijd voor den           
hoofdaanval is1 geloof ik1 omreden de   
vlakten dan gebrek aan water hebben1 en 
de ,indianen slechts in bepaalde        
richtingen kunnen trekken4 ,het         
ontsnappen der ,indianen ten zuiden van 
de ,rio ,negro1 waar zij in dit bijna   
onbekende land veilig zouden zijn1      
wordt belet door eene overeenkomst      
tusschen ,rosas en de ,tehuelchen1      
luidende3 dat de generaal hun eene      
zekere som zal betalen voor het  dooden 
van elken ,indiaan1 die de rivier naar  

het zuiden overtrekt1 maar  hen zelven  
zal uitroeien1 indien zij de belofte    
niet nakomen4 ,de oorlog  is            
hoofdzakelijk ondernomen tegen de       
,indianen bij de ,cordilleras2 want     
vele stammen aan deze oostzijde vechten 
aan de zijde van ,rosas4 ,daar  de      
generaal echter1 evenals ,lord          
,chesterfield1 van meening is1 dat  zijn
 vrienden van heden zijne vijanden in de
 toekomst kunnen worden1  plaatst hij   
hen steeds in de voorste gelederen1     
opdat hun aantal  zal afnemen4 ,sedert  
wij ,zuid-,amerika verlieten hebben wij 
gehoord1  dat deze verdelgingsoorlog    
geheel mislukte4    ,onder de in        
ditzelfde gevecht gevangen genomen      
meisjes1 waren twee  zeer lieve         
,spaansche1 die in hare vroege jeugd    
door de ,indianen waren  weggevoerd en  
nu alln ,indiaansch konden spreken4     
,blijkens haar  verhaal waren zij van   
,salta afkomstig--een afstand van       
omtrent duizend  mijlen in rechte lijn  
gemeten4 ,dit geeft ons een grootsch    

idee van het  reusachtige gebied1       
waarover de ,indianen zwerven2 maar     
ondanks die  grootte1 geloof ik niet1   
dat na een halve eeuw nog een enkele    
wilde  ,indiaan ten noorden van de ,rio 
,negro zal gevonden worden4 ,de krijg   
is te bloedig om lang te duren2 de      
,christenen dooden elken ,indiaan1  en  
de ,indianen doen hetzelfde met de      
,christenen4 ,het zou een treurig       
verhaal zijn1 indien ik u vertelde hoe  
de ,indianen voor de ,spaansche         
indringers geweken zijn4 ,schirdel zegt1
 dat er in #aece1 #ajf toen  ,buenos    
,aires gesticht werd1 dorpen waren1 die 
twee- tot drieduizend  inwoners telden4 
,zelfs in ,falconer's tijd 7#agej7 deden
 de ,indianen  tochten tot ,luxan1      
,areco en ,arrecife1 doch nu zijn zij   
tot over  de ,saldo verdreven4 ,niet    
slechts zijn geheele stammen uitgeroeid1
  maar de overgebleven ,indianen zijn   
veel wilder geworden2 in plaats  van in 
groote dorpen te wonen en zich met de   
vischvangst zoowel als  met de jacht    

bezig te houden1 zwerven zij nu op de   
open vlakten1  zonder woning of vaste   
bezigheid4    ,ook hoorde ik een verhaal
 van een gevecht1 dat enkele weken vr   
het straks gemelde op ,cholechel had    
plaats gehad4 ,dit eiland is een  zeer  
belangrijk punt voor het overzetten van 
paarden over de rivier1  en was daarom  
een tijd lang het hoofdkwartier eener   
legerdivisie4 ,bij  hunne eerste komst  
aldaar vonden de troepen een afdeeling  
,indianen1  van wie zij #bj tot #cj     
doodden4 ,de cacique ontkwam op eene    
wijze die  iedereen verbaasde4 ,de      
,indiaansche hoofdlieden hebben altijd  
een  of twee uitstekende paarden1 die   
zij voor dringende gevallen gereed      
houden4 ,op een dezer paarden--een ouden
 schimmel--sprong de cacique1  zijn zoon
 met zich voerende4 ,het paard had toom 
noch zadel4 ,om de  kogels te ontwijken1
 reed de ,indiaan op die bijzondere     
manier1  zijn volk eigen3 namelijk met n
 arm om den hals van het paard  en het  
eene been op zijn rug4 ,terwijl hij zoo 

aan eene zijde hing1  streelde hij het  
paard over den kop en sprak het toe4 ,de
 vervolgers  spanden alle krachten in om
 hem te bereiken3 driemaal verwisselde  
de commandant van paard--doch alles te  
vergeefs4 ,de oude ,indiaan en  zijn    
zoon ontkwamen en waren vrij4 ,welke    
fraaie schilderij kan men  zich in      
gedachten scheppen3 de naakte1          
bronskleurige gestalte van den  ouden   
krijgsman met zijn jeugdigen knaap1 die 
als een tweede ,mazeppa  op zijn        
schimmel in duizelingwekkende vaart over
 de vlakte rent1  en de bende zijner    
vervolgers ver achter zich laat6    ,op 
zekeren dag zag ik een soldaat vuur     
slaan met een stuk vuursteen1  dat ik   
terstond herkende als deel te hebben    
uitgemaakt van eene  pijlpunt4 ,hij     
vertelde mij1 dat dit stuk bij het      
eiland ,cholechel  gevonden was1 en dat 
zij daar herhaaldelijk voorkwamen4 ,het 
was  tusschen de twee en drie inches    
lang1 en dus tweemaal zoo groot als  die
 welke thans in ,vuurland gebruikt      

worden4 ,de spits was gemaakt  van      
doorschijnenden roomkleurigen vuursteen1
 maar de punten en  weerhaken waren met 
opzet afgebroken4 ,het is een welbekend 
feit1 dat  ,pampas-,indianen nu geen    
bogen en pijlen gebruiken2 maar ik      
geloof1  dat een kleine stam in         
,oost-,banda daarop eene uitzondering   
maakt2  deze laatsten leven echter ver  
van de ,pampas-,indianen gescheiden1  en
 grenzen dicht aan die stammen1 welke de
 wouden bewonen en te voet  leven4 ,deze
 pijlpunten schijnen dus een            
antiquarisch overblijfsel  #ajg te zijn 
van de ,indianen vr de groote           
verandering in hunne  leefwijzen1 die op
 den invoer van paarden in              
,zuid-,amerika volgde4                  
,,hoofdstuk ,,vi4    ,,van ,,bahia      
,,blanca ,,naar ,,buenos ,,aires4       
#h ,september4    ,ik huurde een ,gaucho
 om mij op mijn rit naar ,buenos ,aires 
te  vergezellen4 ,dit huren ging met    
eenige moeite gepaard1 omdat de vader   
van den man bevreesd was hem te laten   

gaan1 terwijl een ander1 die            
oogenschijnlijk wel wilde1 mij          
beschreven werd als zoo vreesachtig1    
dat ik bang was hem te nemen2 men zeide 
zelfs1 dat1 als deze man een            
struisvogel in de verte zag1 hij dit    
dier voor een ,indiaan zou houden  en   
als de wind op de vlucht zou gaan4 ,de  
afstand naar ,buenos ,aires is  omtrent 
#djj mijlen1 welke weg bijna geheel door
 een onbewoond land  leidt4 ,wij reden  
vroeg in den morgen uit1 stegen enkele  
honderden  voeten boven het groene      
grasdal waarin ,bahia ,blanca ligt1 en  
kwamen  in eene uitgestrekte woeste     
vlakte4 ,de bodem bestaat hier uit een  
brokkelig mergelkalk-gesteente1 dat     
wegens de droogte van het klimaat  niet 
anders voortbrengt dan verspreide bosjes
 verweerd gras1 zonder  dat een enkele  
struik of boom de eentonigheid          
verbreekt4    ,het weer was prachtig1   
maar de lucht opmerkelijk dampig4 ,ik   
dacht1 dat  dit een storm voorspelde2   
maar de ,gauchos zeiden1 dat dit kwam   

omdat  de vlakte op grooten afstand in  
het binnenland in brand stond4 ,na een  
langen galop en tweemaal van paarden    
verwisseld te hebben1 bereikten  wij de 
,rio ,sauce--een kleine1 diepe1         
snelstroomende rivier van niet  meer dan
 #be voet breedte4 ,de tweede post op   
den weg naar ,buenos ,aires  ligt aan   
hare oevers2 en iets verder op is eene  
waadbare plaats voor  paarden1 waar het 
water niet tot aan hun buik reikt2 maar 
vanaf dit  punt is de rivier in haar    
loop naar zee volkomen ondoorwaadbaar1  
en vormt zoo een voortreffelijke        
grensscheiding tegen de ,indianen4      
,in weerwil1 dat deze stroom zoo        
onbeduidend is1 stelt de ,jezuet        
,falconer1 wiens berichten in 't        
algemeen zeer nauwkeurig zijn1 hem  voor
 als eene belangrijke rivier1 die aan   
den voet der ,cordilleras  ontspringt4  
,wat haren oorsprong betreft1 twijfel ik
 niet of deze  opgaaf is juist2 want de 
,gauchos verzekerden mij1 dat deze      
stroom in  't midden van den drogen     

zomer tegelijk met de ,colorado         
periodieke  vloeden heeft1 die alleen   
ontstaan kunnen zijn door het smelten   
van de sneeuw op de ,andes4 ,dat zulk   
een kleine stroom1 als de ,sauce  toen  
was1 het vasteland in zijne volle       
breedte zou doorsnijden1 is             
onwaarschijnlijk2 en ware hij het       
overblijfsel eener groote rivier1 dan   
zouden zijne waters1 gelijk in andere   
gevallen bevestigd is1 inderdaad  zout  
bevatten4 ,des winters moeten wij de    
bronnen rondom de ,sierra  ,ventana als 
den oorsprong van zijn helderen1        
doorschijnenden stroom  beschouwen4 ,ik 
vermoed1 dat de vlakten van ,patagoni1  
evenals die in  ,australi1 van vele     
stroomen worden doorsneden1 die hun     
eigenlijken  loop alleen in bepaalde    
perioden volbrengen4 ,waarschijnlijk is 
dit  het geval met het water1 dat in het
 havenhoofd van ,port ,desir vloeit1    
alsmede met de ,rio ,chupat1 op welker  
oevers de officieren1 die met de        
opmeting belast waren1 groote           

hoeveelheden van zeer poreuze slakken   
of scoriae gevonden hebben4    ,daar het
 bij onze aankomst nog vroeg in den     
namiddag was1 namen wij  versche paarden
 en een soldaat als gids1 en reden naar 
de ,sierra  de la ,ventana4 ,deze berg  
is van de ankerplaats te ,bahia ,blanca 
zichtbaar1 en bezit volgens kapitein    
,fitz-,roy eene hoogte van #ccdj  voet  
#ajh--;een cijfer1 dat voor deze        
oostzijde van het vasteland zeer        
merkwaardig mag heeten4 ,ik weet niet of
 deze berg1 vr mijn bezoek1  reeds door 
een anderen vreemdeling bestegen is2    
maar zeker is 't dat  zeer weinige van  
de te ,bahia ,blanca in garnizoen       
liggende soldaten  iets van hem af      
weten4 ,zoo hoorden wij van             
steenkolenlagen1 van goud  en zilver1   
holen en wouden3 hetgeen alles mijne    
nieuwsgierigheid  prikkelde1 maar per   
saldo teleurstelde4 ,de afstand van den 
post  bedroeg ongeveer zes leagues1 over
 eene effen vlakte van dezelfde  soort  
als te voren4 ,naarmate de berg echter  

zijn waren vorm begon  te vertoonen1    
werd de rit belangwekkender4 ,toen wij  
den voet der  hoofdsteilte bereikten1   
kostte het ons veel moeite wat water te 
vinden1 en dachten wij genoodzaakt te   
zullen zijn zonder dit den  nacht door  
te brengen4 ,eindelijk ontdekten wij    
iets door vlak bij den  berg te zoeken2 
want zelfs op enkele honderden yards    
afstand lagen de  stroompjes verscholen 
en verloren zij zich geheel in den      
brokkeligen  kalksteen en het losse puin
 van den berg4    ,ik geloof niet1 dat  
de natuur ooit een woesteren en meer    
verlaten  steenklomp schiep dan dezen   
berg1 die terecht den naam van ,hurtado 
of  ,ontvoerde verdient4 ,de berg is    
steil1 uiterst ruw en gespleten1  en zoo
 geheel van boomen en zelfs struiken    
ontbloot1 dat wij  inderdaad geen spit  
konden snijden om ons vleesch boven het 
vuur van  distelstengels te hangen4 #aji
 ,de vreemde aanblik van dezen berg     
vormt eene scherpe tegenstelling met de 
vlakte1 die als een zee niet  alleen tot

 aan zijn steile hellingen reikt1 maar  
ook de evenwijdige  bergreeksen scheidt4
 ,de eenvormige kleur geeft aan het     
geheele tafereel  een uiterst rustigen  
aanblik4 ,het witachtig grauw van het   
kwarts1  en het lichtkleurig bruin van  
het verweerde gras der vlakte worden    
nergens door meer heldere tinten        
afgewisseld4 ,gewoonlijk verwacht  men  
in de nabijheid van een hoogen en       
steilen berg een ruw1 oneffen  land te  
zien1 bezaaid met groote steenbrokken4  
,hier toont de natuur1  dat de laatste  
beweging van een zeebodem1 voordat hij  
in droog land  verandert1 soms rustig   
kan zijn4 ,onder deze omstandigheden was
 ik  benieuwd te zien1 hoe ver nog      
brokstukken van het oorspronkelijke     
gesteente gevonden konden worden4 ,aan  
het zeestrand van ,bahia ,blanca1  en   
nabij de kolonie1 waren enkele          
kwartssteenen1 die stellig van deze     
bron afkomstig waren4 ,de afstand       
bedroeg #de mijlen4    ,de dauw1 die in 
den voornacht de zadeldekken bevochtigde

 waaronder  wij sliepen1 was des morgens
 bevroren4 ,onmerkbaar was de vlakte1   
welke horizontaal scheen1 gestegen tot  
eene hoogte van #hjj tot #ijj  voet     
boven de zee4 ,in den morgen van #i     
,september stelde de gids mij  voor de  
naaste hoogte te beklimmen1 die mij1    
zooals hij dacht1 naar  de vier spitsen 
zou voeren1 waarmee de top gekroond is4 
,het klimmen  over zulke ruwe rotsen was
 zeer vermoeiend2 de zijden waren zoo   
hoekig1 dat wat men in de eene vijf     
minuten won1 dikwijls in de vijf        
volgende verloren ging4 ,toen ik        
eindelijk de hoogte beklommen had1  werd
 ik zeer teleurgesteld door de          
ontdekking1 dat eene steile vallei  van 
gelijke diepte als de vlakte die de     
bergketen in tween sneed1  mij van de   
vier punten scheidde4 ,deze vallei is   
zeer nauw1 maar heeft  een vlakken bodem
 en vormt een voortreffelijken pas voor 
de bereden  ,indianen1 doordien zij de  
vlakten aan de noord- en zuidzijden der 
keten  verbindt4 ,toen ik de helling    

afgedaald was1 zag ik bij het oversteken
  van de vallei twee paarden grazen4    
,dadelijk verborg ik mij in 't hooge    
gras en bespiedde den omtrek2 maar wijl 
ik geen spoor van ,indianen  kon zien1  
begon ik voorzichtig mijne tweede       
bestijging4 ,het was laat  op den dag1  
en dit gedeelte van den berg was1       
evenals het andere1  steil en oneffen4  
,te twee ure was ik op den top der      
tweede hoogte1  die ik echter met de    
grootste moeite bereikt had2 na elke #bj
 yards  had ik kramp in het             
bovengedeelte van mijne dijen1 zoodat ik
 vreesde  niet in staat te zullen zijn  
weer omlaag te komen4 ,ook was het      
noodig  langs een anderen weg terug te  
keeren1 daar er geen sprake van was  den
 genoemden pas nog eens over te steken4 
,ik was dus verplicht de  twee hooger   
gelegen toppen op te geven4 ,hunne      
meerdere hoogte was  echter gering1 en  
het geologisch doel werd in alle        
opzichten bereikt1  zoodat het beklimmen
 de kans op verdere inspanning niet     

loonde4 ,ik  vermoed1 dat de kramp      
veroorzaakt werd door de groote         
verandering in  den aard der            
spierbeweging3 den overgang van het     
stramme rijden op  het nog strammere    
klimmen4 ,het is eene les1 die men wel  
in gedachten  mag houden1 daar zij in   
sommige gevallen veel last kan          
veroorzaken4    ,reeds heb ik gezegd1   
dat de berg samengesteld is uit wit     
kwarts1 dat  met eene geringe           
hoeveelheid glanzig leemschiefer        
vermengd is4 ,ter  hoogte van enkele    
honderden voeten boven de vlakte        
vertoonde het vaste  gesteente op       
verscheidene plaatsen instrooisels van  
conglomeraat4 #aaj  ,in hardheid en in  
den aard van het cement geleken deze    
conglomeraten  op de klompen1 welke men 
dagelijks aan sommige kusten kan zien   
vormen4 ,ik twijfel niet of deze steenen
 werden op eene dergelijke  wijze       
saamgevoegd1 in een tijdperk toen de    
groote kalksteen-formatie  onder de     
aangrenzende zee werd afgezet4 ,wij     

mogen aannemen1 dat de  gekloofde en    
gebeukte vormen van het harde kwarts nog
 de werkingen  vertoonen van de golven  
eener open zee4    ,over het geheel had 
deze bestijging mij teleurgesteld4      
,zelfs het  uitzicht was onbeduidend3   
eene vlakte als eene zee1 maar zonder   
hare  fraaie kleur en scherpe belijning4
 ,toch was het tafereel nieuw1 en  een  
weinig gevaar gaf er smaak aan1 evenals 
zout aan vleesch4 ,dat het  gevaar zeer 
gering was1 bleek uit het feit1 dat     
mijne twee metgezellen  een flink vuur  
maakten--iets wat nooit gedaan wordt als
 men vermoedt1  dat er ,indianen in de  
nabijheid zijn4 ,ik bereikte de plaats  
van  ons bivouak bij zonsondergang1     
dronk een groote hoeveelheid mte1       
rookte verscheidene cigarritos1 en      
maakte spoedig daarop mijn bed  gereed  
voor den nacht4 ,er woei een zeer       
krachtige en koude wind1  maar nooit    
sliep ik aangenamer dan toen4    #aj    
,september4    ,des morgens kwamen wij1 
flink voortgejaagd door den storm1      

omstreeks  het midden van den dag aan   
den post ,sauce4 ,onderweg zagen wij    
eene groote menigte herten1 en dicht bij
 den berg een guanaco4 ,de  vlakte1 die 
aan de ,sierra grenst1 wordt van eenige 
zonderlinge  waterloopen doorsneden1    
waarvan een omtrent #bj voet breed en   
minstens #cj diep was4 ,dientengevolge  
waren wij genoodzaakt een  grooten omweg
 te maken1 voordat wij een overweg      
konden vinden4 ,wij  bleven dien nacht  
bij den post2 en zooals meestal het     
geval was1  liep het gesprek over       
,indianen4 ,de ,sierra ,ventana was     
vroeger een  belangrijk                 
vereenigingspunt2 en drie of vier jaar  
geleden werd er druk  gevochten4 ,mijn  
gids was er bij geweest1 toen vele      
,indianen gedood  werden2 de vrouwen    
vluchtten naar den top van den berg1 en 
vochten  als razenden door het werpen   
van steenen4 ,vele redden zoo haar      
leven4    #aa ,september    begaven wij 
ons naar den derden post1 vergezeld van 
den luitenant1 die  er het bevel voerde4

 ,zooals het heet1 bedraagt de afstand  
#ae leagues2  maar dit is slechts       
gissing1 en meestal wordt hij overschat4
 ,de weg1  die over eene droge          
grasvlakte liep1 bood niets belangrijks2
 en aan  onze linkerhand stonden op     
grooteren of kleineren afstand eenige   
lage  heuvels1 die wij na een eind weegs
 overstaken1 om naar den post te  komen4
 ,vr onze aankomst ontmoetten wij een   
grooten troep vee en  paarden1 onder    
geleide van #ae soldaten2 men zeide ons 
echter1 dat  vele dieren verloren waren 
geraakt4 ,het is zeer moeilijk dieren   
over  de vlakten te drijven2 want nadert
 des nachts een puma 7,chileensche      
leeuw71 of zelfs een vos1 dan is niets  
in staat te beletten1 dat de  paarden   
zich in alle richtingen verstrooien2 en 
een storm zal hetzelfde  doen4 ,kort te 
voren verliet een officier met #ejj     
paarden ,buenos ,aires2  en bij zijne   
aankomst in het leger had hij er nog    
geen twintig4    ,kort daarop bespeurden
 wij aan eene stofwolk1 dat een troep   

ruiters naar ons toekwam2 en reeds op   
verren afstand herkenden mijne          
metgezellen aan het lange over den rug  
golvende haar1 dat het ,indianen  waren4
 ,meestal dragen de ,indianen een       
haarband om het hoofd1 maar  nooit een  
bedekking2 en het zwarte1 over hunne    
roodbruine aangezichten  fladderende    
haar verhoogt in buitengewone mate het  
woeste van hun  uiterlijk4 ,gelukkig    
bleken zij eene afdeeling te zijn van   
,bernantio's  bevrienden stam1 die zout 
ging halen in een salina4 ,de ,indianen 
eten  veel zout1 en hunne kinderen      
zuigen het als suiker4 ,deze gewoonte   
verschilt zeer van die der ,spaansche   
,gauchos1 die1 ofschoon dezelfde        
leefwijs voerende1 het bijna niet eten4 
,volgens ,mungo ,park #aaa  hebben      
lieden1 die van plantaardig voedsel     
leven1 een onoverwinnelijke  begeerte   
naar zout4 ,toen de ,indianen ons in    
vollen galop voorbijrenden1  knikten zij
 ons welgemoed toe2 zij dreven een stoet
 paarden voor zich  uit en werden door  

een troep magere honden gevolgd4    #ab 
en #ac ,september4    ,twee dagen bleef 
ik bij dezen post in afwachting van een 
troep  soldaten1 die1 gelijk ,generaal  
,rosas zoo vriendelijk was mij te       
berichten1 binnenkort naar ,buenos      
,aires zouden vertrekken2 en hij ried   
mij aan van dat escorte gebruik te      
maken4 ,in den morgen reden wij naar    
eenige naburige heuvels1 om het land in 
oogenschouw te nemen en de  geologische 
gesteldheid te onderzoeken4 ,na het     
middagmaal verdeelden  de soldaten zich 
in twee groepen1 om hunne vaardigheid   
met de bolas  te beproeven4 ,twee speren
 werden op #ce yards afstand van        
elkander  in den grond gestoken1 maar   
slechts eens van de vier of vijf keeren 
geraakt of omslingerd4 ,men kan de bolas
 #ej tot #fj yards ver werpen1  doch met
 geringe zekerheid4 ,voor een man te    
paard is dat evenwel  anders2 want wordt
 de snelheid van het paard gevoegd bij  
de kracht  van den arm1 dan kunnen de   
bolas1 naar men zegt1 met goed gevolg   

#hj  yards ver geslingerd worden4 ,als  
een bewijs van hare kracht1 wil ik      
meedeelen1 dat1 toen de ,spanjaarden op 
de ,falklands-,eilanden enkele  hunner  
landgenooten en alle ,engelschen        
vermoordden1 het volgende  plaats had4  
,een jonge1 vreedzame ,spanjaard liep   
weg1 toen een kloek  gebouwd man1       
,luciano genaamd1 hem in vollen galop   
achterna reed en  toeriep te blijven    
staan1 zeggende dat hij hem alleen maar 
spreken  wilde4 ,juist toen de          
,spanjaard op het punt was eene boot te 
bereiken1  wierp ,luciano de bolas1 die 
zijne beenen met zulk eene kracht       
troffen1  dat hij neerstortte en eenigen
 tijd bewusteloos bleef4 ,toen ,luciano 
den man gesproken had1 kon deze         
ontsnappen4 ,hij vertelde ons1 dat      
zijne beenen groote striemen vertoonden 
op de plek waar de riemen  omheen waren 
geslingerd1 even alsof men hem met een  
zweep had geslagen4    ,op het midden   
van den dag kwamen van den naasten post 
twee mannen  met een pak1 dat naar den  

generaal moest worden gebracht3 zoodat  
ons  gezelschap1 behalve deze twee1 dien
 avond bestond uit den luitenant  met   
zijne vier soldaten1 mijn gids en       
mijzelf4 ,de soldaten waren  zonderlinge
 wezens3 de eerste was een knappe1 jonge
 neger1 de  tweede half ,indiaan1 half  
neger2 terwijl de twee anderen tot geen 
enkele beschreven klasse behoorden3     
namelijk een oude ,chileensche          
mijnwerker met eene kleur van           
mahoniehout1 en de andere een soort  van
 mulat1 maar beide van zulk gemengd ras 
en met zulke verfoeilijke  gezichten1   
als ik nooit te voren gezien had4 ,toen 
zij des nachts om  het vuur zaten kaart 
te spelen1 ging ik op een afstand dit   
,salvatore  ,rosa-tableau gadeslaan4    
#aab ,zij zaten onder een laag rotsblok1
 zoodat  ik van boven op hen neer kon   
zien2 om hen heen lagen honden1 wapens1 
overblijfsels van herten en             
struisvogels2 en hunne lange speren     
staken  in het gras4 ,verder op den     
donkeren achtergrond stonden hunne      

paarden  gekoppeld en gereed in geval   
van een onmiddellijk gevaar4 ,indien de 
stilte der eenzame vlakte door het      
blaffen van een der honden gestoord     
wierd1 zou een soldaat terstond het vuur
 verlaten1 het oor tegen den  grond     
drukken1 en zoo aandachtig den horizon  
verkennen4 ,zelfs indien  de            
luidruchtige teru-tero zijn gegil liet  
hooren1 zouden zij een poos  het gesprek
 staken1 en allen voor een oogenblik het
 hoofd naar dien  kant wenden4    ,hoe  
ellendig schijnt ons het leven1 dat deze
 mannen leiden6 ,zij woonden  minstens  
#aj leagues van den ,sauce-post2 en     
sedert den moord door de  ,indianen     
gepleegd1 twintig leagues van een       
volgenden4 ,men onderstelt1  dat de     
,indianen hun aanval in 't midden van   
den nacht gedaan hebben1  want zeer     
vroeg in den morgen na den moord zag men
 hen dezen post  naderen4 ,dit was een  
geluk1 want nu ontkwam de geheele       
bezetting  met de paarden1 waarbij elk  
man een lijn in de hand hield en zooveel

  paarden metrok1 als hij kon leiden4   
,de kleine1 uit distelstengels gebouwde 
hut waarin de soldaten sliepen1  was    
tegen wind noch regen bestand2 bij regen
 was inderdaad het eenige  gevolg1 dat  
het dak het water tot grootere druppels 
verdichtte4 ,zij  hadden niet anders te 
eten dan wat zij konden vangen3         
struisvogels1  herten1 armadillen1 enz42
 en hun eenige brandstof waren de droge 
stengels eener kleine plant1 die        
eenigszins op een alo geleek4 ,de       
eenige weelde1 die deze mannen genoten1 
bestond in het rooken van  kleine       
papieren sigaren 7cigarritos7 en het    
slurpen van mte4 ,het  treurig lot dezer
 lieden trof mij nog meer1 als ik de    
aasgieren1 die  vaste begeleiders van   
den mensch op deze naargeestige vlakten1
 zoo  geduldig op de naburige klippen   
zag zitten1 als zeiden zij tot zich     
zelven3 ,geduld1 als de ,indianen komen1
 zullen wij een feest hebben6    ,des   
morgens gingen wij allen uit jagen2 en  
ofschoon wij niet veel geluk  hadden1   

waren er toch eenige opgewekte jachten4 
,kort nadat wij onderweg  waren         
verdeelde zich de troep1 met de         
afspraak1 dat allen op zekeren  tijd van
 den dag 7dien men in de wildernis zeer 
juist weet te raden7  uit verschillende 
richtingen op een vlak terrein zouden   
samenkomen1  en zoo de wilde dieren     
bijeendrijven4 ,te ,bahia ,blanca ging  
ik eens uit  jagen2 maar daar reden de  
mannen eenvoudig in eene halve maan1 de 
een  omtrent een kwart-mijl van den     
anderen4 ,een fraaie mannetjes-struis1  
die door de voorste rijders was         
omgereden1 poogde aan eenen kant te     
ontsnappen4 ,de ,gauchos vervolgden hem 
met achteloozen tred1 doch  zwenkten    
hunne paarden op meesterlijke wijs1     
terwijl elk de bolas  om zijn hoofd     
zwaaide4 ,eindelijk wierpen de voorsten 
het werktuig  kronkelend door de lucht3 
de riemen strengelden zich om de pooten 
van den struis--en in een oogwenk       
tuimelde de vogel het onderstboven4     
,de vlakten bevatten een overvloed van  

patrijzen1 welke men vindt  in drie     
soorten1 waarvan twee zoo groot als     
fazantenhennen4 #aac  ,hun verslinder1  
een kleine aardige vos1 was er ook zeer 
talrijk3 in  den loop van den dag zagen 
wij er niet minder dan veertig of       
vijftig2  en ofschoon zij meestal dicht 
bij hunne holen waren1 gelukte het toch 
den honden een te dooden4 ,toen wij naar
 den post terugkeerden1 vonden  wij hier
 twee van ons gezelschap1 die op eigen  
gelegenheid gejaagd en  een puma gedood 
hadden4 ,ook hadden zij een             
struisvogelnest gevonden1  waarin #bg   
eieren4 ,elk zoo'n ei wordt gezegd het  
gewicht te hebben  van #aa kippeneieren1
 zoodat wij uit dit eene nest evenveel  
voedsel  haalden als uit #big           
kippeneieren4    #ad ,september4        
,daar de soldaten1 die tot den naasten  
post behoorden1 plan hadden terug  te   
keeren1 en wij te zamen een gezelschap  
van vijf gewapenden zouden  vormen1     
besloot ik om niet op de beloofde       
troepen te wachten4 ,mijn  gastheer1 de 

luitenant1 verzocht mij dringend te     
blijven4 ,daar hij zeer  voorkomend     
geweest was1 niet alleen door mij       
voedsel te verschaffen1  maar ook door  
mij zijne eigen paarden te leenen1      
diende ik hem eene  belooning te geven4 
,ik vroeg mijn gids of ik dit doen      
mocht1 doch  hij ontkende dit ten       
stelligste1 zeggende dat ik vermoedelijk
 tot  eenig antwoord zou krijgen3 ,wij  
hebben vleesch voor de honden in  ons   
land1 en misgunnen het dus een ,christen
 niet6 ,men onderstelle  evenwel niet1  
dat de rang van luitenant in zulk een   
leger een beletsel  zijn zou om betaling
 aan te nemen2 het was slechts de ruime 
opvatting  van gastvrijheid1 waarvan elk
 reiziger erkennen moet1 dat zij in deze
  streken bijna algemeen is4 ,na een    
galop van eenige leagues1 kwamen wij    
aan een lage1 moerassige streek1 die    
zich omtrent #hj mijlen noordwaarts  tot
 de ,sierra ,tapalguen uitstrekt4 ,in   
sommige gedeelten waren fraaie  vochtige
 vlakten1 met gras bedekt1 terwijl      

andere een zachten1  zwarten1           
veenachtigen bodem hadden4 ,ook waren er
 vele uitgestrekte1  maar ondiepe meren1
 en groote rietbeddingen4 ,over het     
geheel geleek  het land op de betere    
gedeelten der ,cambridgeshire-venen4    
,des nachts  kostte het ons eenige      
moeite1 te midden der moerassen een     
droge plek  voor ons bivouak te vinden4 
#ae ,september4    ,zeer vroeg in den   
morgen stonden wij op1 en reden kort    
daarna voorbij  den post1 waar de       
,indianen de vijf soldaten hadden       
vermoord4 ,de  officier had achttien    
chuzo-wonden in het lichaam4 ,na een    
gestrekten  galop bereikten wij tegen   
het midden van den dag den vijfden post1
  waar wij des nachts bleven1 omdat het 
eenige moeite kostte paarden te         
krijgen4 ,daar van de geheele linie dit 
punt het meest aan aanvallen  was       
blootgesteld1 waren hier #ba soldaten   
geposteerd4 ,bij zonsondergang  keerden 
deze van de jacht terug1 medebrengende  
zeven herten1 drie  struisvogels1       

benevens vele armadillen en patrijzen4  
,het is een  algemeen gebruik om1 als   
men door dit land rijdt1 de vlakte in   
brand te  steken2 en zoo was dan bij    
deze gelegenheid1 des nachts1 de horizon
 op  vele plaatsen door helle branden   
verlicht4 ,deels geschiedt dit branden  
om zwervende ,indianen te verontrusten1 
doch voornamelijk om de weide te        
verbeteren4 ,op grasvlakten1 die niet   
door de groote herkauwende dieren       
worden bewoond1 schijnt het noodig de   
overtollige vegetatie door vuur  te     
verwijderen1 ten einde den groei voor   
het nieuwe jaar te bevorderen4    ,de   
rancho hier ter plaatse bezat zelfs niet
 de weelde van een dak1  maar bestond   
slechts uit een cilinder van            
distelstengels om de kracht  van den    
wind te breken4 ,hij lag aan den rand   
van een uitgestrekt1  maar ondiep meer1 
dat wemelde van wild gevogelte1         
waaronder de  zwarthalzige zwaan zeer in
 't oog viel4    ,de soort pluvier1 die 
er uitziet alsof hij op stelten loopt   

7,himantopus  nigricollis71 komt hier in
 zeer talrijke zwermen voor4 ,ten       
onrechte  heeft men hem van             
onbevalligheid beticht3 bij het waden   
door ondiepe  plassen1 die zijn         
lievelingsverblijf vormen1 is zijn      
houding of gang  verre van plomp4 ,in   
een zwerm vereenigd1 brengen deze vogels
 een  geluid voort1 dat eene zonderlinge
 overeenkomst heeft met den kreet  van  
een troep jonge honden in vollen draf2  
en meer dan eens ben ik een  oogenblik  
geschrokken als ik1 des nachts wakker   
geworden1 het geluid in  de verte       
hoorde4 ,de teru-tero 7,vanellus        
cayanus7 is een andere vogel1  die      
menigmaal de stilte van den nacht       
verbreekt4 ,in uiterlijk en  gewoonten  
gelijkt hij in vele opzichten op onze   
kieviten 7,vanellus72  maar zijne       
vleugels zijn met scherpe sporen        
gewapend1 evenals die aan  de pooten van
 den gewonen haan4 ,gelijk onze kievit  
zijn naam ontleent  aan het geluid      
zijner stem1 zoo ook de teru-tero4 ,bij 

het rijden over  de grasvlakten wordt   
men voortdurend door deze vogels        
vervolgd1 die de  menschheid schijnen te
 haten1 en die zeker op hunne beurt     
verdienen  gehaat te worden wegens hun  
onophoudelijk en onveranderlijk rauw    
gegil4 ,voor de jagers zijn zij uiterst 
hinderlijk1 omreden zij elk dier  of    
vogel hunne nadering verkondigen2       
daarentegen kunnen zij1 zooals  ,molina 
zegt1 den reiziger in dit land misschien
 van nut wezen1 door  hem voor den      
nachtelijken roover te waarschuwen4 ,in 
den broedtijd pogen  zij1 evenals onze  
kieviten1 honden en andere vijanden van 
hunne nesten  af te leiden1 door den    
schijn aan te nemen dat zij gewond zijn4
 ,de  eieren van deze vogels worden als 
eene groote lekkernij beschouwd4    #af 
,september    gingen wij naar den       
zevenden post aan den voet van de       
,sierra  ,tapalguen4 ,het land was      
geheel vlak en bestond uit een met grof 
gras  begroeiden1 zachten veengrond4 ,de
 rancho was hier bijzonder netjes3 hut  

en balken waren gemaakt van ongeveer een
 dozijn droge distelstengels1  onderling
 door riemen van huiden verbonden2 en   
met deze ,ionische  zuilen tot steun1   
waren dak en wanden met riet gedekt4    
,men vertelde  ons hier een feit1 dat ik
 haast niet zou gelooven1 indien ik niet
  voor een deel er van getuige was      
geweest4 ,den vorigen nacht had het     
vreeselijk gehageld2 er waren korrels   
gevallen zoo groot als kleine  appelen  
en verbazend hard3 en met zulk eene     
kracht1 dat zij het meeste  wild gedood 
hadden4 ,een der soldaten had reeds #ac 
doode herten 7,cervus  campestris7      
gevonden1 wier versche huiden mij       
getoond werden4 ,een  ander van den     
troep bracht1 kort na mijne komst1 er   
nog zeven mee4 ,nu  weet ik dat n man1  
zonder honden1 nog geen zeven herten in 
de week  kan dooden4 ,de mannen meenden 
ongeveer #ae doode struisvogels gezien  
te hebben1 waarvan wij een gedeeltelijk 
tot middagmaal kregen2 en  zij zeiden1  
dat er verscheidene rondliepen1 die aan 

n oog blind  schenen te zijn4 ,een      
menigte kleine vogels1 als eenden1      
valken en  patrijzen waren gedood4 ,ik  
zag een der laatsten met een zwarte vlek
  op den rug1 alsof hij door een        
straatsteen getroffen was4 ,eene haag   
van distelstengels om de hut was bijna  
geheel vernield2 en de man1  die mij dit
 vertelde1 kreeg1 toen hij ging kijken  
wat er gebeurde1 eene  ernstige wond1   
waarom nu een verband zat4 ,men zeide1  
dat de donderbui  over eene beperkte    
ruimte gewoed had2 en inderdaad hadden  
wij uit  ons bivouak van den vorigen    
nacht eene zwarte wolk met bliksemlicht 
in deze richting gezien4 ,het is        
merkwaardig1 dat zulke sterke dieren1   
als herten1 hierdoor gedood konden      
worden2 maar op grond van hetgeen  ik   
gezegd heb1 geloof ik1 dat de           
geschiedenis geenszins overdreven  is4  
,intusschen doet het mij genoegen1 dat  
de geloofwaardigheid er van  door den   
,jezuet ,dobrizhoffer versterkt wordt1  
die1 sprekende van een  land ver        

noordwaarts gelegen1 zegt1 dat er       
hagelkorrels vielen van  verbazende     
grootte1 die eene groote menigte vee    
doodden4 ,de ,indianen  noemden daarom  
die plaats ,lalegraicavalca1 hetgeen    
zeggen wil3  ,de kleine witte dingen4   
#aad ,ook deelt ,dr4 ,malcolmson mij    
mede1  dat hij in #ahca in ,indi een    
hagelstorm heeft bijgewoond1 die tal van
  groote vogels doodde en het vee zeer  
teisterde4 ,deze hagelsteenen waren     
plat3 een had een omtrek van #aj inches1
 en een ander woog twee ounces  7#ef1g  
gram74 ,zij ploegden een pad van        
kiezelsteenen als geweerkogels  om1 en  
sloegen ronde gaten in glasruiten zonder
 ze te breken4    ,na afloop van ons    
maal van neergehageld vleesch1 trokken  
wij  over de ,sierra ,tapalguen--een    
lage bergketen van enkele honderden     
voeten hoogte1 die bij ,kaap ,corrientes
 begint4 ,het gesteente in dit  gedeelte
 is zuiver kwarts2 verder oostwaarts    
bevat het1 geloof ik1  graniet4 ,de     
bergen hebben een merkwaardigen vorm3   

zij bestaan uit  vlakke stukken         
tafelland1 omgeven door lage loodrechte 
klippen1 evenals  de uitloopers eener   
sedimentaire formatie4 ,de berg1 dien ik
 besteeg1  was zeer klein--niet meer dan
 een paar honderden yards in middellijn2
  maar ik zag andere1 grootere4 ,een1   
die den naam van ,corral voert1  werd   
gezegd eene middellijn te hebben van    
twee of drie mijlen1 en  omsloten te    
zijn door loodrechte klippen van        
tusschen #cj en #dj voet                
hoogte--behalve op n plek1 waar de      
ingang ligt4 ,falconer #aae  doet een   
merkwaardig verhaal van de wijze waarop 
de ,indianen troepen  wilde paarden in  
dezen corral drijven en hier gevangen   
houden door  den ingang te bewaken4     
,nooit heb ik van een ander geval       
gehoord1 dat  tafelland in eene         
kwarts-formatie voorkwam en1 zooals in  
den door mij  onderzochten berg1        
splijting noch laagvorming vertoonde4   
,men vertelde  mij1 dat het gesteente   
van den ,corral wit was en vuur kon     

slaan4    ,niet voordat het donker was1 
bereikten wij den post aan de ,rio      
,tapalguen4 ,gedurende het avondeten    
hoorde ik hier een uitdrukking1 die     
mij1 bij de gedachte1 dat ik bezig was  
een der lievelingsschotels van  het land
 te eten--namelijk een halfvoldragen    
kalf in een stadium van  lang vr de     
geboorte--plotseling met afgrijzen      
vervulde4 ,het bleek  een puma te zijn1 
wiens vleesch zeer wit is en in smaak   
bijzonder op  kalfsvleesch gelijkt4 ,dr4
 ,shaw werd uitgelachen toen hij        
verklaarde1  dat het vleesch van den    
leeuw zeer in trek is1 en zoowel in     
kleur1  smaak als geur niet weinig op   
kalfsvleesch gelijkt4 ,met den puma is  
dat zeker het geval4 ,de ,gauchos zijn  
het niet eens omtrent de vraag  of de   
jaguar een goed eten is1 maar zeggen    
eenstemmig1 dat de kat  uitmuntend is4  
#ag ,september4    ,wij volgden den loop
 van de ,rio ,tapalguen door eene zeer  
vruchtbare  streek tot aan den negenden 
post4 ,tapalguen zelf1 of de stad van   

dien naam 7indien zij zoo heeten mag7   
bestaat uit een volkomen  effen vlakte1 
die1 zoover het oog reikt1 bezet is met 
de toldos  of ovenvormige hutten der    
,indianen4 ,hier woonden de familin der 
bevriende ,indianen1 die aan de zijde   
van ,rosas streden4 ,wij ontmoetten  en 
haalden vele jonge ,indiaansche vrouwen 
in1 die met tween of drien  op n paard  
zaten2 zij waren1 evenals vele van de   
jongere mannen1  bijzonder schoon1 en   
hare fraaie roode aangezichten vormden  
een  toonbeeld van gezondheid4 ,behalve 
de toldos1 waren er drie ranchos3  een  
bewoond door den commandant1 en de twee 
andere door ,spanjaarden  die winkeltjes
 hielden4    ,hier hadden wij           
gelegenheid wat beschuit te koopen4 ,ik 
had nu in  verscheidene dagen niet      
anders dan vleesch geproefd2 wel stond  
het nieuwe diet mij volstrekt niet      
tegen1 maar ik gevoelde1 dat  ik het    
niet dan met groote moeite zou          
volhouden4 ,ik heb gehoord1  dat        
patinten in ,engeland1 van wie verlangd 

werd zich uitsluitend  tot een dierlijk 
diet te bepalen1 zelfs met de hoop op   
levensbehoud  voor oogen bijna niet in  
staat waren het te verdragen4 ,toch eet 
de  ,gaucho in de ,pampas maanden lang  
niet anders dan rundvleesch4 ,maar1  wil
 ik opmerken1 zij eten ook eene zeer    
groote hoeveelheid vet1  dat van minder 
dierlijk gehalte is1 en hebben vooral   
tegen op droog  vleesch1 zooals dat van 
het aguti4 ,ook heeft ,dr4 ,richardson  
#aaf  opgemerkt1 dat als menschen langen
 tijd alleen van mager dierlijk  voedsel
 hebben geleefd1 de begeerte naar vet   
zoo onverzadelijk  wordt1 dat zij eene  
groote hoeveelheid klaar en zelfs       
olieachtig vet  verteren kunnen zonder  
te braken4 ,dit1 dunkt mij1 is een      
merkwaardig  physiologisch feit4        
,misschien is het een gevolg van hun    
vleesch-diet1  dat de ,gauchos1 evenals 
vleeschetende dieren1 zoo lang buiten   
voedsel  kunnen4 ,men vertelde mij1 dat 
eenige soldaten te ,tandeel vrijwillig  
een troep ,indianen drie dagen lang     

vervolgden1 zonder eten of drinken4     
,in de winkels zagen wij vele artikelen1
 als paardedekken1 gordels  en          
kousebanden1 door ,indiaansche vrouwen  
geweven4 ,de patronen waren  zeer       
aardig1 met schitterende kleuren2 de    
bewerking der kousebanden  was zoo goed1
 dat een ,engelsch koopman te ,buenos   
,aires beweerde1  dat zij in ,engeland  
gemaakt moesten zijn1 tot hij ontdekte1 
dat de  kwasten met gespleten zenuwen   
waren vastgehecht4    #ah ,september4   
,dezen dag hadden wij een zeer langen   
rit4 ,bij den twaalfden post1  die zeven
 leagues ten zuiden van de ,rio ,salado 
ligt1 kwamen wij aan  de eerste estancia
 met vee en blanke vrouwen4 ,daarna     
moesten wij vele  mijlen door een       
overstroomd land rijden1 waar onze      
paarden tot boven  de knien door het    
water liepen4 ,door de stijgbeugels te  
kruisen1  en op zijn ,arabisch met      
opgetrokken beenen te rijden1 wisten wij
  ons tamelijk droog te houden4 ,het was
 ongeveer donker toen wij aan  de       

,salado kwamen3 de stroom was diep en   
omtrent #dj yards breed2  maar in den   
zomer wordt hare bedding bijna droog1 en
 is het weinige  overgebleven water     
haast zoo zout als zeewater4 ,wij       
sliepen in een  der groote estancias van
 generaal ,rosas4 ,deze was versterkt en
 zoo  uitgestrekt1 dat ik1 in donker    
aankomende1 eene stad of vesting  voor  
mij dacht te zien4 ,des morgens zagen   
wij onafzienbare kudden  vee--het       
eigendom van den generaal1 die hier #dg 
vierkante leagues  land had4 ,vroeger   
waren ongeveer #cjj man rondom deze     
estancia  geposteerd1 die alle aanvallen
 der ,indianen afsloegen4    #ai        
,september4    ,wij trokken door ,la    
,guardia del ,monte4 ,dit is een aardig 
uitgebouwd  stadje met vele tuinen vol  
perzik- en kweepereboomen4 ,de vlakte   
had hier hetzelfde voorkomen als die om 
,buenos ,aires1 met kort en  lichtgroen 
gras1 met klaver- en distelvelden1 en   
ook bizcacha-holen4 ,ik  stond zeer     
verrast door de zichtbare verandering in

 voorkomen van  het land1 nadat ik de   
,salado was overgetrokken4 ,uit een     
grove weide  kwamen wij op een tapijt   
van fraai groen gras4 ,eerst schreef ik 
den  overgang toe aan eene kleine       
verandering in den aard van den grond2  
maar de inwoners verzekerden mij1 dat   
hier zoowel als in ,oost-,banda1  waar  
een even groot verschil bestaat tusschen
 het land om ,montevideo  en de dun     
bevolkte savanas van ,colonia--het      
geheele verschijnsel was  toe te        
schrijven aan de bemesting en het grazen
 van het vee4 ,volmaakt  hetzelfde feit 
is waargenomen in de prairin van        
,noord-,amerika1  #aag waar grof gras   
van tusschen de vijf en zes voet hoogte 
in  gewoon weiland verandert1 zoodra er 
vee op graast4 ,ik ben niet genoeg      
plantkundige om te zeggen1 of de        
verandering hier is toe te schrijven    
aan den invoer van nieuwe species1 aan  
den gewijzigden groei van  dezelfden1 f 
aan een verschil in hare                
getalverhoudingen4 ,ook ,azara  heeft   

met verbazing deze verandering          
opgemerkt2 ook hij is zeer  verrast door
 de plotselinge verschijning van        
planten1 niet in den  omtrek            
voorkomende1 aan de kanten van een pad  
of spoor1 dat naar eene  nieuw gebouwde 
hut leidt4 ,elders zegt hij3 ces chevaux
 7sauvages7  ont la manie de prfrer les 
chemins et le bord des routes pour      
dposer  leurs excrments1 dont on trouve 
des monceaux dans ces endroits4 #aah    
,wordt het feit niet gedeeltelijk       
hieruit verklaard8 ,zoo dienen strooken 
vetbemest land als verbindingswegen door
 uitgebreide districten4    ,in de      
nabijheid van ,guardia vinden wij de    
zuidelijke grens van twee  ,europeesche 
planten1 die nu buitengewoon talrijk    
worden4 ,de ,venkel  7,anethum          
foeniculum7 bedekt in grooten overvloed 
de slootkanten in  den omtrek van       
,buenos ,aires1 ,montevideo en andere   
steden4 ,maar de  ,cardn of ,spaansche  
7,stekelige7 ,artisjok 7,cynara         
cardunculus7 #aai  heeft eene veel      

grootere verspreiding1 en komt op deze  
breedten in  het werelddeel aan beide   
zijden van de ,cordilleras voor4 ,ik zag
 haar  op onbewoonde plaatsen in ,chili1
 ,entre ,rios en ,oost-,banda4 ,alleen  
in laatstgenoemd land zijn talrijke     
7waarschijnlijk vele honderden7         
vierkante mijlen met een dicht1 voor    
mensch en dier ondoordringbaar  bosch   
van deze stekelige planten bedekt4 ,op  
de golvende vlakten1 waar  deze groote  
bosschen voorkomen1 kan tegenwoordig    
niets anders leven2  maar vr hare       
invoering moet de grond1 evenals op     
andere gedeelten1  eene welige          
gras-vegetatie hebben gehad4 ,ik        
betwijfel of een tweede  voorbeeld      
bekend is1 dat eene plant op zoo groote 
schaal een inval op  inheemsche planten 
heeft gedaan4 ,zooals ik reeds gezegd   
heb1 zag ik den  cardn nergens ten      
zuiden van de ,salado2 maar het is      
waarschijnlijk1  dat deze plant haar    
gebied zal uitbreiden1 naarmate het land
 meer  bewoond wordt4 ,anders staat het 

met den ,reuzendistel der ,pampas 7met  
bespikkelde bladeren72 want dezen vond  
ik in het dal van de ,rio ,sauce4       
,volgens de zoo juist geschreven        
,principles van ,charles ,lyell1  hebben
 weinige landen meer merkwaardige       
veranderingen ondergaan dan  ,la ,plata1
 sedert er in #aece de eerste kolonist  
met #gb paarden voet  aan land zette4   
,de tallooze kudden paarden1 vee en     
schapen hebben  niet alleen het geheele 
aanzien der flora veranderd1 maar bijna 
het  guanaco1 het hert en den           
struisvogel verdreven4 ,evenzoo moeten  
tal van  andere veranderingen hebben    
plaats gehad2 het wilde zwijn vervangt  
in  sommige gedeelten waarschijnlijk het
 pecari2 troepen wilde honden kan  men  
hooren huilen op de begroeide oevers der
 minder bevaren stroomen1  en de gewone 
kat1 nu veranderd in een groot en wild  
dier1 bewoont  de rotsachtige heuvels4  
,zooals d',orbigny heeft opgemerkt1 moet
 de  vermeerdering in aantal van de     
aasgieren sedert den invoer der tamme   

of huisdieren verbazend groot geweest   
zijn2 en wij hebben de redenen  genoemd 
waarom wij gelooven1 dat zij hunne      
zuidelijke grens hebben  uitgebreid4    
,zonder twijfel zijn1 behalve de cardn  
en de venkel1  vele planten             
genaturaliseerd4 ,zoo zijn de eilanden  
bij den mond der  ,parana dicht met     
perzik- en oranjeboomen bedekt1         
afstammende van zaden1  die er door het 
water der rivier zijn heengevoerd4      
,toen wij te ,guardia van paarden       
verwisselden1 ondervroegen vele lieden  
ons over het leger2 en nooit zag ik eene
 geestdrift als daar betoond  werd over 
,rosas en het succes van den            
rechtvaardigsten aller oorlogen1  omdat 
hij tegen barbaren gevoerd werd4 ,deze  
uitdrukking is--het  moet erkend        
worden--zeer natuurlijk2 want tot voor  
korten tijd waren  mannen1 vrouwen noch 
paarden voor de aanvallen der ,indianen 
veilig4 ,wij  hadden een langen dagrit  
over dezelfde welige groene vlakte1     
waarin  talrijke afwisselende kudden1 en

 hier en daar eene eenzame estncia  in  
gezelschap van haar eenigen ombu-boom4  
,des avonds kwamen wij onder  een       
hevigen regen aan een posthuis1 waar ons
 door den eigenaar gezegd  werd1 dat1   
zoo wij geen behoorlijk paspoort hadden1
 wij dan moesten  voorbijgaan1 aangezien
 er zooveel roovers waren1 dat hij      
niemand  meer vertrouwde4 ,toen hij     
echter mijn paspoort las1 dat begon met 
de  woorden3 ,el ,naturalista ,don      
,carlos1 was hij even uitbundig in zijn 
eerbied en beleefdheid1 als te voren in 
zijn achterdocht4 ,wat een              
natuuronderzoeker eigenlijk was--daarvan
 had hij1 noch hadden zijn              
landgenooten1 geloof ik1 eenig begrip4  
,doch waarschijnlijk verloor  mijn titel
 hierdoor niets in waarde4    #bj       
,september4    ,omstreeks het midden van
 den dag kwamen wij te ,buenos ,aires4  
,de  voorsteden der stad met hare hagen 
van ,agave1 #abj hare boschjes  olijf-1 
perzik- en wilgeboomen1 die alle juist  
hunne frischgroene  bladeren            

ontplooiden1 zagen er zeer aardig uit4  
,ik reed naar het  huis van ,lumb1 een  
,engelsch koopman1 aan wiens            
vriendelijkheid  en gastvrijheid        
gedurende mijn verblijf in het land ik  
zeer veel  verplicht ben4    ,buenos    
,aires is eene groote stad #aba en1 naar
 mijn idee1 eene van de  regelmatigste  
ter wereld4 ,alle straten kruisen       
elkander rechthoekig2  en daar de       
evenwijdige op onderling gelijke        
afstanden liggen1 zijn de  huizen       
gegroepeerd in vierkanten van gelijke   
afmetingen1 die quadras  worden genoemd4
 ,anderzijds zijn de huizen zelve holle 
vierkanten1  daar alle kamers op een net
 binnenplaatsje uitkomen4 ,meestal zijn 
zij slechts ne verdieping hoog1 met     
platte daken waarop stoelen  geplaatst  
zijn en waar de bewoners des zomers veel
 zitten4 ,in het  midden der stad is de 
,plaza1 waar de openbare gebouwen1 het  
fort1  de hoofdkerk1 e4a4 staan4 ,vr de 
omwenteling hadden hier ook de  oude    
onderkoningen hunne paleizen4 ,alle     

gebouwen1 te zamen genomen1  bezitten   
veel architectonische schoonheid1       
ofschoon geen enkel daarop  in 't       
bijzonder kan roemen4    ,de groote     
corrl1 waar de dieren bewaard en        
geslacht worden1 die als  voedsel moeten
 dienen voor deze vleeschetende         
bevolking1 is een gebouw1  dat de       
bezichtiging overwaard is4 ,de kracht   
van het paard vergeleken  bij die van   
den os is bepaald verwonderlijk3 een man
 te paard1 die  zijn lazo om de horens  
van een beest heeft geworpen1 kan het   
trekken  waarheen hij wil4 ,met         
uitgestrekte pooten den grond           
omploegende1 tracht  het dier te        
vergeefs de kracht te weerstaan1 en rent
 dan meestal in  volle vaart naar n     
kant4 ,maar onmiddellijk zwenkt het     
paard om den  schok te breken1 en staat 
dan zoo pal1 dat de os bijna omver wordt
  geworpen1 en men zich verwonderen moet
 dat daarbij zijn nek niet  breekt4 ,het
 is echter geen strijd waarin het alleen
 op kracht aankomt1  want de buikriem   

van het paard weegt op tegen den        
gestrekten hals  van den os4 ,op gelijke
 wijze kan een man het wildste paard    
bedwingen1  zoo hij het met den lazo    
vlak achter de ooren heeft gevangen4    
,als de  os naar de plek is getrokken   
waar hij geslacht moet worden1 snijdt de
  matadr #abb met groote voorzichtigheid
 zijne kniepezen door4 ,daarna  geeft   
men den doodelijken slag4               
,hartverscheurender geluid dan van      
dezen wilden doodstrijd heb ik nooit    
gehoord4 ,dikwijls heb ik het op  verren
 afstand onderscheiden1 en wist dan     
altijd dat het einde van den  strijd    
nabij was4 ,de geheele aanblik is       
verschrikkelijk en walgelijk3  de grond 
is als met beenderen bezaaid1 en ruiters
 en paarden zijn  doorweekt van geronnen
 bloed444              ,,hoofdstuk      
,,vii4    ,,van ,,buenos ,,aires ,,naar 
,,santa ,f4      #bg ,september4    ,des
 avonds ondernam ik een uitstapje naar  
,santa ,f1 dat ongeveer #cjj  ,engelsche
 mijlen van ,buenos ,aires aan de oevers

 der ,parana gelegen  is4 ,na het       
regenachtige weder waren de wegen in de 
nabijheid der stad  buitengewoon slecht4
 ,ik had nooit gedacht1 dat een         
ossenwagen hier over  kon2 zooals de    
wegen nu waren1 vorderde men nauwelijks 
een mijl in het  uur1 en vooruit liep   
een man om de beste richting aan te     
wijzen4 ,de  ossen werden               
verschrikkelijk afgemat4 ,het is eene   
groote dwaling zoo  men meent1 dat bij  
betere wegen en een versnelden gang het 
lijden  der dieren in dezelfde          
verhouding zou toenemen4 ,wij reden     
voorbij een  tros wagens en een troep   
beesten op weg naar ,mendoza4 ,de       
afstand is  ongeveer #ehj geographische 
mijlen 7#ajge kilom471 en meestal wordt 
de  tocht in #ej dagen volbracht4 ,deze 
wagens zijn zeer lang1 smal en met  riet
 overkapt2 zij hebben slechts twee      
wielen1 waarvan de middellijn  soms tien
 voet bedraagt4 ,elke wagen wordt door  
zes ossen getrokken1  die door een      
drijversprikkel van minstens #bj voet   

lengte voortgedreven  worden4 ,dit      
werktuig hangt in de kap2 voor de       
disselossen houdt men  een kleineren    
prikkel in de hand1 en voor het         
middelste paar dient  een punt1 welke   
rechthoekig uit het midden van den      
langen steekt4 ,het  geheele toestel had
 veel weg van een of ander              
oorlogswerktuig4    #bh ,september4     
,wij trokken door het stadje ,luxan1    
alwaar een houten brug over de  rivier  
ligt--iets wat in dit land een zeer     
ongewoon gebruik is1 en  gingen ook door
 ,areco4 ,de vlakten waren schijnbaar   
effen1 doch in  werkelijkheid niet1 want
 op verschillende plaatsen was de       
horizon  niet te peilen4 ,de estncias   
staan hier ver van elkander1 omreden    
het land bedekt is met velden van een   
wrange soort klaver of van den  grooten 
distel1 en er dus weinig goed weiland   
is4 ,de laatsten1 wel  bekend uit de    
heldere beschrijving van ,sir ,f4 ,head1
 waren in dezen  tijd van het jaar voor 
twee derden volwassen2 op sommige       

plaatsen  bereikten zij de hoogte van   
een paarderug1 doch op andere waren  zij
 nog niet uitgekomen1 en was de grond   
kaal en stoffig als op een  tolweg4 ,de 
velden waren van het glanzigste groen en
 vertoonden eene  fraaie                
miniatuur-gelijkenis met gebroken       
boschland4 ,als de distels  volwassen   
zijn1 zijn de groote velden             
ondoordringbaar1 behalve langs  enkele  
paden1 even ingewikkeld als in een      
doolhof4 ,deze zijn alln  aan de roovers
 bekend1 die hen in dit seizoen bewonen 
en 's nachts te  voorschijn komen om    
ongestraft te stelen en te moorden4     
,toen ik ergens  aan een huis vroeg of  
de roovers talrijk waren1 kreeg ik ten  
antwoord3  ,de distels zijn nog niet    
uit--waarvan de beteekenis op het eerste
  gehoor niet heel duidelijk was4 ,een  
tocht langs deze paden biedt weinig     
belangrijks1 wijl zij door weinig dieren
 of vogels bewoond worden1  met         
uitzondering van de bizcacha en haar    
vriend1 den kleinen uil4    ,de bizcacha

 of het ,peruaansch ,konijntje #abc     
vormt naar men weet1 een  sprekend      
kenmerk in de zologie der ,pampas4 ,men 
vindt het zuidelijk  tot aan de ,rio    
,negro op #da breedte1 maar niet lager4 
,het kan niet1  zooals het aguti1 op de 
woeste grintvlakten van ,patagoni leven1
  maar verkiest een kleiachtigen of     
zandigen bodem1 die een anderen en  meer
 overvloedigen plantengroei voortbrengt4
 ,bij ,mendoza1 aan den voet  der       
,cordilleras1 komt het dicht in de buurt
 der verwante hooglandsche  species     
voor4 ,het is een zeer opmerkelijk feit 
in zijne geographische  verspreiding1   
dat het1 gelukkig voor de bewoners van  
,oost-,banda1  nooit ten oosten van de  
,uruguay-rivier gezien is1              
niettegenstaande  dat er vlakten in deze
 provincie zijn1 welke uitmuntend voor  
zijne  leefwijze geschikt schijnen4 ,de 
,uruguay heeft een onoverkomelijken     
hinderpaal gevormd voor zijne           
verhuizing1 ofschoon de breedere        
slagboom  van de ,parana overschreden   

werd1 en de bizcacha in de tusschen deze
  twee groote rivieren gelegen provincie
 ,entre ,rios inheemsch is4 ,bij        
,buenos ,aires komen deze dieren uiterst
 veel voor4 ,hun meest gezocht  verblijf
 schijnen die gedeelten der vlakte te   
zijn1 welke een half  jaar lang met geen
 andere planten dan reuzendistels bedekt
 zijn4 ,de  ,gauchos zeggen1 dat het van
 wortels leeft1 hetgeen wegens de groote
  sterkte zijner knaagtanden en de soort
 plaatsen die het bezoekt1 wel          
waarschijnlijk lijkt4 ,des avonds komen 
de bizcachas in menigte naar  buiten1 en
 zitten bij den ingang harer holen kalm 
op de hurken4 ,op  zulke oogenblikken   
zijn zij zeer mak2 en een man1 die ze te
 paard  voorbijrijdt1 schijnt dan       
slechts een voorwerp van ernstige       
beschouwing  voor ze te zijn4 ,zij      
loopen zeer plomp1 en hebben1 als zij   
zich voor  een gevaar uit de voeten     
maken1 met hare opgeheven staarten en   
korte  voorpooten veel weg van groote   
ratten4 ,haar vleesch1 gekookt1 is zeer 

blank en goed1 maar wordt zelden        
gebruikt4    ,de bizcacha heeft eene    
zeer zonderlinge gewoonte1 hierin       
bestaande1  dat zij elk hard voorwerp   
naar de opening van haar hol sleept4    
,vele  beenderen van vee1 steenen1      
distelstengels1 harde aardkluiten1 droge
  mest1 enz4 worden in een ongeregelden 
hoop--dikwijls zooveel als  een         
kruiwagen bevatten kan--om elke groep   
holen bijeengebracht4 ,van              
geloofwaardige zijde werd mij verteld1  
dat een heer gedurende een rit  in een  
donkeren nacht zijn horloge verloor4    
,des morgens keerde hij  terug1         
onderzocht den grond bij elk            
bizcacha-hol dat langs den weg lag1  en 
vond het spoedig1 gelijk bij verwacht   
had4 ,deze gewoonte om alles  op te     
rapen wat ergens op den grond in de     
buurt zijner woning ligt1  moet het dier
 heel wat werk geven4 ,wrom het gedaan  
wordt1 kan ik in  de verste verte zelfs 
niet gissen3 voor verdediging kan het   
niet zijn1  daar de afval in hoofdzaak  

boven de opening van het hol gelegd     
wordt1  dat onder een zeer kleinen hoek 
in den grond dringt4 ,ongetwijfeld  moet
 er een goede reden voor bestaan2 maar  
aan de bewoners van het  land is zij    
geheel onbekend4 ,het eenige mij bekende
 feit1 dat daarme  overeenkomt1 is de   
gewoonte van dien buitengewonen         
,australischen  vogel 7,calodera        
maculata71 die een sierlijk gewelfden   
doorgang van  takjes maakt om in te     
spelen1 en bij de plek land- en         
zeeschelpen1  beenderen en vogelveren1  
vooral lichtkleurige1 verzamelt4 ,gould1
 die  deze feiten beschreven heeft1     
meldt mij1 dat de inboorlingen1 als zij 
een hard voorwerp verliezen1 de         
speeldoorgangen onderzoeken2 en hem  is 
bekend1 dat op die manier eens een      
tabakspijp werd teruggevonden4    ,de   
kleine uil 7,athene cunicularia71 die   
zoo dikwijls genoemd is1  bewoont op de 
vlakten van ,buenos ,aires uitsluitend  
de holen der  bizcacha2 maar in         
,oost-,banda is hij zijn eigen werkman4 

,overdag1 doch  meer in 't bijzonder des
 avonds1 kan men deze vogels dikwijls   
bij paren  in alle richtingen op de     
heuvels bij hunne holen zien staan4 ,zoo
 men  hen stoort1 gaan zij f in het hol1
 f zij vliegen onder het uiten van  een 
schellen1 rauwen kreet in merkwaardige  
bochten een kort eind weg1  keeren zich 
dan om en kijken onbeweeglijk naar hun  
vervolger4 ,soms  kan men hen des avonds
 hooren krassen4 ,in de door mij        
geopende magen  van twee hunner vond ik 
overblijfsels van muizen1 en eens zag ik
  een kleine doode slang wegvoeren4 ,men
 zegt1 dat slangen hun gewone  buit zijn
 gedurende den dag4 ,als een bewijs van 
welke verschillende  soorten voedsel    
uilen kunnen leven1 wil ik hier         
vermelden1 dat bij  een exemplaar       
hetwelk op de eilanden van den          
,chonos-,archipel gedood  werd1 de maag 
vol tamelijk groote krabben was4 ,in    
,indi bestaat een  visschende           
uilensoort1 die eveneens krabben vangt4 
#abd    ,des avonds staken wij op een   

eenvoudig1 uit saamgebonden vaten       
gemaakt vlot over de ,rio ,arrecife1 en 
sliepen in het posthuis aan den         
overkant4 ,ik betaalde dien dag voor #ca
 leagues paardenhuur2 en hoewel  de zon 
blakerend heet was1 gevoelde ik mij maar
 weinig vermoeid4 ,als  kapitein ,head  
spreekt van #ej leagues rijden per dag1 
stel ik mij  den afstand niet voor als  
gelijk aan #aej ,engelsche mijlen4 ,in  
elk  geval bedroegen de #ca leagues1 in 
rechte lijn gemeten1 slechts #gf  ,eng4 
mijlen2 dit vermeerderd met vier mijlen 
voor omwegen in geval  van een open     
land1 zou1 naar ik denk1 een voldoenden 
maatstaf geven4    #bi en #cj           
,september4    ,wij vervolgden onzen rit
 over vlakten van dezelfde gesteldheid4 
,te ,san  ,nicols zag ik voor het eerst 
de statige rivier ,parana4 ,aan den voet
  der rots1 waarop ,san ,nicols ligt1   
lagen eenige groote schepen voor  anker4
 ,voordat wij te ,rosario kwamen1 staken
 wij de ,saladillo over1 een  stroom van
 helder vlietend water1 maar te zout om 

te drinken4 ,rosario  is eene groote    
stad #abe in eene doodsche effen vlakte1
 die een  zestig voet hoogen rotswand   
vormt boven de ,parana4 ,de rivier is   
hier  zeer breed1 met vele eilandjes1   
die1 evenals de overstaande oever1  laag
 en begroeid zijn4 ,men zou wanen een   
groot meer voor zich te zien1  indien de
 eilandjes met hunne rechtlijnige vormen
 niet terstond aan  stroomend water     
herinnerden4 ,de klippen zijn het       
schilderachtigste  gedeelte3 soms zijn  
zij zuiver loodrecht en van eene roode  
kleur2  andere keeren vormen zij groote 
gebroken rotsen1 die met cactussen  en  
mimosa-boomen bedekt zijn4 ,het         
werkelijk grootsche van eene            
reusachtige rivier als deze1 beseft men 
eerst uit de overweging1 welk  een      
belangrijk middel van gemeenschap zij   
vormt voor den handel van  het eene volk
 met het andere2 welk een afstand zij   
doorloopt1 en hoe  uitgestrekt het      
gebied is1 waaraan zij het groote volume
 zoetwater  onttrekt1 dat voorbij uwe   

voeten vloeit4    ,vele leagues ten     
noorden en ten zuiden van ,san ,nicols  
en ,rosario  is het land inderdaad vlak4
 ,van hetgeen reizigers over dit zeer   
vlakke voorkomen geschreven hebben1 kan 
bijna niets overdreven  worden geacht4  
,toch kon ik bijna nooit een plek       
vinden1 van waar1  als ik mij langzaam  
omdraaide1 de voorwerpen in sommige     
richtingen  niet verder af gezien       
werden1 dan in andere2 en               
klaarblijkelijk wijst  dit op           
oneffenheid van terrein4 ,op zee ligt de
 horizon van iemand1  wiens oog zes voet
 boven de oppervlakte van het water is  
geplaatst1  op #b #d_/e mijl afstand4   
#abf ,hoe vlakker het terrein1 des te   
meer  ook nadert de horizon deze enge   
grenzen2 en naar mijn idee1 ontneemt    
dit aan eene uitgestrekte effen vlakte  
geheel die grootschheid1  welke men     
denken zou dat zij bezat4    #a         
,october4    ,wij reden bij maanlicht   
weg1 en kwamen bij zonsopgang aan de    
,rio  ,tercero4 ,deze rivier wordt ok de

 ,saladillo genoemd1 en verdient dien   
naam1 want het water is brak4 ,ik bleef 
hier het grootste deel van  den dag1    
bezig met het zoeken naar fossiele      
beenderen4 ,behalve een  volledigen tand
 van den ,toxodon en vele verspreide    
beenderen1 vond ik  twee reusachtige    
skeletten1 die1 dicht bij elkander1 als 
een verheven  beeldwerk uit den         
loodrechten oeverwand der ,parana       
staken4 ,zij waren  echter zoo vergaan1 
dat ik slechts twee kleine stukken van  
een der  groote maaltanden kon menemen2 
maar deze bewijzen voldoende dat de     
overblijfsels tot een ,mastodon #abg    
behooren--waarschijnlijk dezelfde  soort
 als die voorheen de ,cordilleras in    
,opper-,peru in zoo groot aantal        
bewoonde4 ,de mannen1 die mij in hunne  
kano vervoerden1 zeiden dat  zij deze   
skeletten al lang gekend en zich        
dikwijls verwonderd hadden1  dat zij    
daar gekomen waren2 maar het            
noodzakelijke van eene theorie          
beseffende1 waren zij tot de            

gevolgtrekking gekomen dat de ,mastodon1
  evenals de bizcacha1 voorheen een     
graafdier was geweest6 ,des avonds      
reden wij naar een ander veer en staken 
de ,monge over3 wederom eene            
brakwater-rivier1 die den droesem van   
het spoelwater der ,pampas  medevoert4  
#b ,october4    ,onze tocht leidde door 
,corunda1 dat om zijn bloeiende tuinen  
een der  aardigste dorpen was1 die ik   
ooit zag4 ,van af dit punt naar ,santa  
,f  is de weg niet heel veilig4 ,de     
westzijde der ,parana is in noordelijke 
richting onbewoond2 dit heeft           
tengevolge1 dat de ,indianen soms tot   
hier doordringen en de reizigers        
belagen4 ,ook is de gesteldheid  van het
 land daartoe gunstig2 want in plaats   
van eene grasvlakte1  is hier een open  
boschland1 bestaande uit lage stekelige 
mimosae4 ,wij  gingen langs eenige      
huizen1 die geplunderd en sedert        
verlaten waren1  en zagen tegelijk een  
schouwspel dat mijne gidsen met de      
hoogste  voldoening bekeken4 ,het was   

het skelet van een ,indiaan1 die met de 
droge huid om zijn gebeente1 aan de     
takken van een boom hing4    ,des       
morgens kwamen wij te ,santa ,f1 waar ik
 tot mijn verrassing  bemerkte welke    
groote klimaatverandering een           
breedte-verschil van  slechts drie      
graden tusschen deze plaats en ,buenos  
,aires ten gevolge  had gehad4 ,dit     
bleek uit de kleeding en het uiterlijk  
der menschen1  uit de meerdere hoogte   
der ombu-boomen1 het aantal nieuwe      
cactussen  en andere planten1 maar      
vooral uit de vogels4 ,in den loop van  
een uur  bespeurde ik een half dozijn   
vogels1 die ik nooit te ,buenos ,aires  
had gezien4 ,in aanmerking genomen1 dat 
er tusschen beide plaatsen  geen        
natuurlijke grensscheiding is1 in de    
gesteldheid van het land  bijna         
dezelfde1 zoo was het onderscheid veel  
grooter dan ik had  mogen verwachten4   
#c en #d ,october4    ,deze beide dagen 
werd ik door hoofdpijn aan mijn bed     
gekluisterd4 ,eene  goedhartige oude    

vrouw1 die mij oppaste1 wilde mij een   
aantal  zonderlinge middelen laten      
beproeven4 ,een alledaagsch middel is1  
dat  men een blad van een oranjeboom of 
een stuk zwarte pleister aan elken      
slaap hecht2 en een nog algemeenere     
methode is1 dat men een boon in  tween  
snijdt1 de helften natmaakt en op elken 
slaap n legt1 waar  zij licht zullen    
vastkleven4 ,het wordt niet raadzaam    
geacht de boonen  of de pleister te     
verwijderen1 maar ze te laten afvallen2 
en zoo zal  iemand met zulke dingen op  
het hoofd op uwe vraag wat er aan       
scheelt1  soms ten antwoord geven3      
,eergisteren had ik hoofdpijn4 ,vele van
 de  geneesmiddelen1 die het volk in dit
 land gebruikt1 zijn belachelijk        
vreemd1 maar te walgelijk om genoemd te 
worden4 ,een van de minst  vuile is1 dat
 men twee jonge hondjes doodt1          
opensnijdt en hen aan  weerszijden van  
een gebroken lid vastbindt4 ,kleine     
onbehaarde honden  zijn zeer gezocht om 
aan de voeten van verminkte personen te 

slapen4    ,santa ,f is een rustig      
stadje1 dat zindelijk en goed           
onderhouden  wordt4 #abh ,de gouverneur 
,lopez was een gewoon soldaat ten tijde 
der  revolutie1 maar is nu #ag jaar aan 
het bewind4 ,deze bestendige regeering  
is toe te schrijven aan zijne tyrannieke
 gewoonten1 want tyrannie  schijnt voor 
deze landen nog beter geschikt dan een  
republikeinsch  bestuur4 ,de            
geliefkoosde bezigheid van den          
gouverneur is het jachtmaken  op        
,indianen2 onlangs vermoordde hij er    
#dh1 en verkocht de kinderen  voor den  
prijs van drie of vier pond het stuk4   
#e ,october4    ,wij trokken de ,parana 
over naar ,santa ,f ,bajada1 eene stad  
op  den overstaanden oever4 ,de         
overtocht duurde eenige uren1 wijl de   
rivier hier uit een doolhof van kleine  
stroomen bestond1 onderling  gescheiden 
door lage begroeide eilanden4 ,ik had   
een introductie-brief  aan een ouden    
,spanjaard uit ,cataloni1 die mij met de
 meest bijzondere  gastvrijheid         

behandelde4 ,bajada is de hoofdstad van 
,entre ,rios4 ,in  #ahbe had de stad    
#fjjj inwoners en de provincie #cj4jjj2 
maar ondanks  dit geringe cijfer1 heeft 
geen provincie meer van bloedige en     
wanhopige omwentelingen te lijden gehad1
 dan zij4 ,men pocht hier  op           
vertegenwoordigers1 ministers1 een      
staand leger en gouverneurs3  bijgevolg 
is het geen wonder1 dat men zijn        
omwentelingen heeft4 ,in  de toekomst   
zal dit een der welvarendste provincin  
van ,la ,plata  worden4 #abi ,de bodem  
is afwisselend en vruchtbaar1 en door   
hare  bijna eilandvormige gedaante bezit
 zij in de rivieren ,parana en  ,uruguay
 twee groote verbindingswegen4          
,ik had hier een oponthoud van vijf     
dagen1 welken tijd ik besteedde aan  het
 geologisch onderzoek van het naburige  
land1 dat veel belangrijks  biedt4 ,wij 
zien hier1 aan den voet der klippen1    
lagen met ingesloten  haaietanden en    
zeeschelpen van uitgestorven soorten    
opwaarts in  een verharden mergel       

overgaan1 en verder in de roode         
kleiachtige  ,pampas-aarde met hare     
kalkachtige verdikkingen en beenderen   
van  land-viervoeters4 ,deze loodrechte 
doorsnede zegt ons duidelijk1  dat hier 
eene groote baai met zuiver zoutwater   
gaandeweg inkromp en  eindelijk in eene 
modderige rivier-delta veranderde1 waar 
drijvende  lijken werden heengevoerd4   
,te ,punta ,gorda in ,oost-,banda vond  
ik  de delta-afzetting van de ,pampas   
afgewisseld door een kalksteen1  die    
eenige van dezelfde uitgestorven        
zeeschelpdieren bevatte2 dit  laatste   
wijst dus f op eene verandering van de  
vroegere stroomingen1  f1 wat           
waarschijnlijker is1 op eene            
hoogte-schommeling van den  bodem der   
oude rivier-delta4 ,tot voor korten tijd
 waren de redenen1  waarom ik de        
,pampas-formatie voor eene              
delta-afzetting hield1 deze3  haar      
algemeen voorkomen1 hare ligging bij de 
monding van de bestaande  groote ,rio de
 la ,plata1 en de aanwezigheid van      

zooveel beenderen van  land-viervoeters4
 ,maar nu heeft ,prof4 ,ehrenberg de    
goedheid gehad voor  mij wat van de     
roode aarde te onderzoeken1 welke diep  
uit het afzetsel1  dicht bij de         
skeletten van den mastodon1 genomen was2
 en daarin vindt  hij talrijke          
infusiediertjes1 deels zout-1 deels     
zoetwater-vormen1  de laatsten met eene 
geringe meerderheid4 ,naar aanleiding   
daarvan  merkt hij op1 dat het water    
brak moet geweest zijn4 ,a4 d',orbigny  
vond aan de oevers der ,parana1 ter     
hoogte van ongeveer honderd voet1       
groote beddingen van een                
delta-schelpdier1 dat nu honderd mijlen 
stroomafwaarts dichter bij zee leeft2 en
 dergelijke schelpdieren vond  ik op    
geringere hoogte aan de oevers van de   
,uruguay2 dit bewijst1 dat1             
onmiddellijk voordat de ,pampas onder   
langzame rijzing in droog land          
veranderde1 het daarop staande water    
brak was4 ,onder ,buenos ,aires  zijn   
gerezen beddingen met zeeschelpdieren   

van levende soorten1 wat  eveneens      
bewijst1 dat de periode der             
,pampas-rijzing in het jongste  of      
,quartaire ,tijdvak viel4 #acj    ,in de
 ,pampas-formatie te ,bajada vond ik het
 beenachtig pantser van een  kolossaal  
armadil-achtig dier1 waarvan de         
binnenzijde1 na verwijdering  van de    
aarde1 er als een groote ketel uitzag4  
,ook vond ik tanden van  den ,toxodon en
 ,mastodon1 benevens een tand van een   
paard in denzelfden  verkleurden en     
verweerden staat4 ,deze laatste tand    
boezemde mij veel  belang in1 #aca en   
met nauwgezette zorg vergewiste ik mij1 
dat hij  tegelijktijdig met de andere   
overblijfsels begraven was4 ,ik wist    
toen  namelijk niet1 dat onder de       
fossielen uit ,bahia ,blanca een        
paardetand  in het moedergesteente      
verborgen was2 ook was toen niet met    
zekerheid  bekend1 dat de overblijfsels 
van paarden in ,noord-,amerika algemeen 
zijn4 ,onlangs heeft ,lyell uit de      
,vereenigde ,staten een paardetand      

megebracht2 en het is een belangrijk    
feit1 dat ,prof4 ,owen bij geen  enkele 
versteende of jongere soort eenig spoor 
van karakteristieke  kromming kon       
vinden1 totdat hij op het denkbeeld kwam
 den tand met  het door mij alhier      
gevonden exemplaar te vergelijken4 ,hij 
heeft  dit ,amerikaansche paard ,equus  
curvidens genoemd4 ,het is zeker een    
wonderbaar feit in de geschiedenis der  
,zoogdieren1 dat in ,zuid-,amerika  een 
inheemsch paard geleefd heeft en        
verdwenen is1 om in latere  eeuwen te   
worden opgevolgd door de tallooze kudden
 afstammelingen  van de enkele dieren1  
die door de ,spaansche kolonisten zijn  
ingevoerd6    ,dat in ,zuid-,amerika een
 fossiel paard1 een mastodon1 wellicht  
een olifant1 #acb en een holhoornig     
herkauwend dier 7door ,lund  en ,clausen
 in de holen van ,brazili ontdekt7      
bestaan1 zijn zeer  belangwekkende      
feiten met betrekking tot de            
geographische verspreiding  der dieren4 
,verdeelen wij nu ,amerika--niet bij de 

landengte van ,panama1  maar langs het  
zuidelijk deel van ,mexico op #bj       
breedte1 #acc waar  het groote tafelland
 door zijn invloed op het klimaat1 en   
omdat het  met uitzondering van eenige  
vallein en een strook laagland aan de   
kust1 een breede slagboom is voor den   
trek der soorten--dan zullen  wij de    
twee zologische provincin van ,noord- en
 ,zuid-,amerika scherp  tegenover       
elkander hebben gesteld4 ,slechts       
weinige species zijn den  slagboom      
doorgegaan1 en kunnen als landverhuizers
 uit het zuiden worden  aangemerkt3     
zooals de puma1 het opossum of          
,amerikaansche buideldier1  de kinkaju  
7,cercoleptes caudivolvolus7 en het     
pecari4 ,zuid-,amerika  kenmerkt zich   
door zijn bezit van vele eigenaardige   
knaagdieren1 eene  familie apen1 de     
lama1 het pecari1 den tapir1            
buideldieren1 en in 't  bijzonder door  
verschillende geslachten ,edentata--eene
 orde1 waartoe  de luiaards1 de         
miereneters en armadillen behooren4     

,noord-,amerika1  daarentegen1 kenmerkt 
zich 7enkele treksoorten niet           
medegerekend7  door talrijke bijzondere 
knaagdieren1 en door vier geslachten    
7os1  schaap1 geit en antiloop7         
holhoornige herkauwers1 van welke groote
  afdeeling men niet weet1 dat          
,zuid-,amerika eenige enkele species    
bezit4    ,voorheen1 maar in het        
tijdperk toen de meeste der nu bestaande
  schelpdieren leefden1 bezat           
,noord-,amerika1 behalve holhoornige    
herkauwers1 den olifant1 mastodon1 het  
paard en drie geslachten  ,edentata1    
namelijk3 ,megatherium1 ,megalonyx en   
,mylodon4 ,in ongeveer  het zelfde      
tijdperk 7zooals door de schelpdieren   
van ,bahia ,blanca  bewezen wordt71     
bezat ,zuid-,amerika--naar wij straks   
gezegd hebben--een  mastodon1 een paard1
 een holhoornigen herkauwer1 en dezelfde
 drie  geslachten 7tegelijk met vele    
andere7 ,edentata4 ,daaruit blijkt1  dat
 ,noord- en ,zuid-,amerika1 toen zij in 
een vroeger geologisch  tijdperk deze   

vele geslachten gemeen hadden1 in het   
kenmerk hunner  landbewoners veel nauwer
 aan elkaar verwant waren dan nu4 ,hoe  
meer  ik over deze zaak nadenk1 des te  
belangwekkender schijnt zij mij3  ik ken
 geen ander voorbeeld1 waar wij bijna   
kunnen aanduiden wanneer  en hoe n groot
 gebied gesplitst werd in twee scherp   
gekenmerkte  zologische provincin4 ,de  
geoloog1 die onder den vollen indruk is 
van de groote hoogte-schommelingen welke
 de aardkorst in vroegere  tijdperken   
onderging1 zal niet schromen de latere  
rijzing van  het ,mexicaansche          
tafelland1 of wat waarschijnlijker is3  
de latere  landverdrinking in den       
,westindischen ,archipel als de oorzaak 
te  beschouwen van de hedendaagsche     
zologische scheiding tusschen ,noord-   
en ,zuid-,amerika4 ,het                 
,zuidamerikaansche kenmerk der          
,westindische  zoogdieren #acd schijnt  
er op te wijzen1 dat deze archipel      
voorheen  met het zuidelijk vasteland   
verbonden was1 en in 't vervolg van tijd

  een gezonken gebied is geworden4      
,toen ,amerika1 en in 't bijzonder      
,noord-,amerika zijne olifanten1        
mastodonten1 zijn paard en holhoornige  
herkauwers bezat1 was het in  zijne     
zologische kenmerken veel nauwer aan de 
gematigde deelen van  ,europa en ,azi   
verwant1 dan het nu is4 ,daar de        
overblijfsels dezer  geslachten aan     
weerszijden van de ,behring-,straat en  
in de vlakten van  ,siberi gevonden     
worden1 #ace zijn wij genoopt de        
noordwestzijde van  ,noord-,amerika als 
het vroegere verbindingspunt aan te zien
 tusschen  de ,oude en zoogenaamde      
,nieuwe ,wereld4 ,en aangezien zoo vele 
soorten1  levende en uitgestorvene1 van 
deze zelfde geslachten de ,oude ,wereld 
bewonen en bewoond hebben1 lijkt het    
hoogst waarschijnlijk1 dat de           
,noord-,amerikaansche olifanten1        
mastodonten1 paard en holhoornige       
herkauwers over later gezonken land bij 
de ,behring-,straat uit ,siberi  naar   
,noord-,amerika verhuisden1 en vandaar1 

over later gezonken land  in            
,west-,indi1 naar ,zuid-,amerika1 alwaar
 zij zich eenigen tijd met de           
inheemsche vormen van dat zuidelijk     
vasteland vermengden1 en sedert         
uitgestorven zijn4        ,op mijne reis
 door het land kreeg ik verscheidene    
levendige  beschrijvingen van de        
gevolgen eener groote droogte1 die      
onlangs  geheerscht had2 en het verhaal 
hiervan is wel geschikt om eenig  licht 
te werpen op de gevallen1 waarin een    
groot aantal dieren  van alle soorten te
 zamen begraven werden4 ,de tijdruimte  
begrepen  tusschen de jaren #ahbg en    
#ahcb wordt de gran seco of groote      
droogte genoemd4 ,gedurende dien tijd   
viel zoo weinig regen1 dat de           
plantengroei1 tot zelfs de distels1     
mislukte2 de beken droogden uit1 en  het
 geheele land kreeg het aanzien van een 
stoffigen heerweg4 ,dit was  vooral het 
geval in het noordelijk deel der        
provincie ,buenos ,aires en  in het     
zuidelijk deel van ,santa ,f4 ,eene     

groote menigte vogels1 wilde  dieren1   
vee en paarden stierven door gebrek aan 
voedsel en water4 ,een  man vertelde    
mij1 dat de herten naar den put op zijne
 binnenplaats  plachten te komen1 #acf  
dien hij genoodzaakt was geweest te     
graven1 om  zijn gezin van water te     
voorzien1 en dat de patrijzen nauwelijks
 kracht  hadden om weg te vliegen als   
zij vervolgd werden4 ,het verlies aan   
vee  in de provincie ,buenos ,aires alln
 werd op minstens een millioen stuks    
geschat4 ,een eigenaar te ,san ,pedro   
had vr deze jaren #bj4jjj stuks  vee2   
aan het einde bleef er geen enkel over4 
,san ,pedro is gelegen  te midden van de
 fraaiste landstreek1 en heeft zelfs nu 
7,oct4 #ahcc7  weer overvloed van       
dieren2 maar in het laatste gedeelte van
 den gran  seco werd het levend vee1 dat
 tot voedsel der bewoners bestemd was1  
op groote schepen aangevoerd4 ,de dieren
 dwaalden van hunne estancias  af1      
trokken ver naar het zuiden1 en         
vermengden zich daar in zulke  menigte1 

dat eene ,rijkscommissie uit ,buenos    
,aires werd gezonden om  de geschillen  
der eigenaars te regelen4 ,sir ,woodbine
 ,parish vertelde  mij van eene andere  
en zeer merkwaardige aanleiding tot     
geschil3  wegens de groote droogte van  
den grond woeien zulke massa's stof op1 
dat de landpalen in deze open streek    
overstoven werden1 en de menschen  niet 
konden zeggen waar de grenzen hunner    
goederen waren6    ,een ooggetuige      
deelde mij mede1 dat het vee in kudden  
van duizenden  in de ,parana liep1      
alwaar het1 uitgeput van honger1 de     
kracht  miste weder tegen de modderige  
oevers op te klimmen1 zoodat het        
verdronk4 ,de rivierarm1 die langs ,san 
,pedro vloeit1 was zoo vol  verrotte    
lijken1 dat een schippersbaas mij       
vertelde1 dat de stank het  bepaald     
onmogelijk maakte er door te varen4     
,zonder twijfel kwamen  zoo vele        
honderdduizenden dieren in de rivier om3
 hunne rottende  lichamen zag men den   
stroom afdrijven1 en naar alle          

waarschijnlijkheid  werden vele in de   
delta der ,rio de la ,plata begraven4   
,alle kleine  rivieren kregen een hoog  
zoutgehalte2 en op sommige plaatsen     
veroorzaakte dit den dood van talrijke  
individun2 want als een  dier van zulk  
water drinkt1 herstelt het niet4 ,azara 
beschrijft  #acg de razernij der wilde  
paarden bij zulk eene gelegenheid1  die 
zich in de moerassen stortten1 en       
waarbij de eerstaangekomenen  overstelpt
 en doodgedrukt werden door de          
volgenden4 ,hij voegt er bij1  dat hij  
meer dan eens een duizendtal lijken van 
wilde paarden zag1  die aldus waren     
omgekomen4 ,ik merkte op1 dat de        
beddingen van kleine  stroomen in de    
,pampas met een beenderen-breccia bedekt
 waren2 maar  waarschijnlijk was dit toe
 te schrijven aan eene gestadige        
toeneming1  in plaats van aan een ramp  
op een of ander tijdstip4 ,op de droogte
 van  #ahbg tot #ahcb was een zeer      
regenachtig seizoen gevolgd1 dat groote 
overstroomingen veroorzaakte4 ,zoo is   

het bijna zeker1 dat eenige  duizenden  
skeletten door de bezonken stoffen van  
het eerstvolgende  jaar begraven werden4
 ,wat zou een geoloog er van denken1 die
 zulk  eene ontzaglijke massa beenderen 
van alle diersoorten en alle tijden     
aldus in een dikke aardachtige massa    
begraven zag8 ,zou hij dit niet  veeleer
 toeschrijven aan een vloed1 die het    
land overstroomde1 dan  aan den gewonen 
loop der dingen8 #ach        #ab        
,october4    ,ik had plan gehad mijne   
uitstapjes verder uit te strekken2 maar 
daar  ik niet wel was1 moest ik op een  
balandra of eenmast-vaartuig #aci  van  
omstreeks #ajj ton lading en met        
bestemming naar ,buenos ,aires1         
terugkeeren4 ,ten gevolge van het       
ongunstige weder vertuiden wij  vroeg op
 den dag aan den tak van een boom op een
 der eilanden4 ,de  ,parana is vol      
eilanden1 die een bestendigen kringloop 
van verval en  vernieuwing ondergaan4   
,voorzoover de schipper zich herinnerde1
 waren  verscheidene groote verdwenen1  

en hadden weer andere zich gevormd1  die
 door plantengroei beschermd waren4 ,zij
 bestaan uit modderig  zand1 zonder het 
kleinste kiezelsteentje1 en lagen toen  
omstreeks  vier voet boven rivierpeil2  
maar gedurende de periodieke vloeden    
zijn zij overstroomd4 ,alle vertoonen   
hetzelfde kenmerk3 talrijke  wilgen en  
enkele andere boomen zijn door eene     
groote verscheidenheid  van             
slingerplanten samverbonden1 waardoor   
een dicht kreupelbosch  ontstaat4 ,deze 
kreupelbosschen bieden eene schuilplaats
 aan capybara's  en jaguars4 ,de vrees  
voor laatstgenoemd dier verdreef al het 
genot  om in de bosschen door te        
dringen4 ,hedenavond was ik nog geen    
honderd  yards gevorderd1 toen ik de    
onmiskenbare teekenen van de            
aanwezigheid  van een tigre #adj        
ontdekte1 en genoodzaakt was terug te   
keeren4 ,op  elk eiland waren deze      
sporen2 en evenals op mijn vorigen tocht
 el  rastro de los ,indios 7het spoor   
der ,indianen7 het onderwerp der        

gesprekken vormde1 zoo was het hier el  
rastro del tigre4    ,de begroeide      
oevers der groote rivieren schijnen de  
geliefkoosde  schuilplaatsen van den    
jaguar te zijn2 maar ten zuiden van de  
,plata-rivier werd mij gezegd1 dat zij  
het riet langs de meren  bewoonden4     
,waar zij ook zijn1 schijnen zij water  
te verlangen4 ,hun  gewone prooi is de  
capybara1 zoodat algemeen gezegd wordt1 
dat  daar waar de capybara's talrijk    
zijn1 weinig gevaar voor den jaguar     
bestaat4 ,falconer verklaart1 dat bij de
 zuidzijde van de monding der           
,plata-rivier vele jaguars zijn1 en dat 
deze voornamelijk van visch  leven3 welk
 verhaal ik meer gehoord heb4 ,aan de   
,parana hebben zij  vele houthakkers    
gedood1 en bij nacht zelfs schepen      
genterd4 ,in  ,bajada leeft thans een   
man1 die1 toen hij eens bij donker uit  
het  ruim van zijn schip kwam1 op het   
dek gegrepen werd4 ,wel rukte hij  zich 
los1 doch miste daarna het gebruik van  
zijn eenen arm4 ,als de  wassende       

stroomen deze dieren van de eilanden    
verdrijven1 zijn zij  het gevaarlijkst4 
,men vertelde mij1 dat enkele jaren     
geleden een zeer  groote jaguar eene    
kerk te ,santa ,f binnendrong2 twee     
priesters1  die achter elkander         
binnenkwamen1 werden gedood2 en een     
derde1 die  kwam zien wat er gaande was1
 ontkwam ternauwernood4 ,het dier werd  
afgemaakt1 doordien men het uit een hoek
 van het gebouw1 dat geen dak  had1     
doodschoot4 ,in deze tijden richten zij 
ook groote verwoestingen  aan onder vee 
en paarden4 ,naar men zegt1 dooden zij  
hun prooi door  hem den nek te breken4  
,worden zij van het lijk verjaagd1 dan  
keeren  zij er zelden naar terug4 ,de   
,gauchos zeggen1 dat de jaguar op zijne 
nachtelijke zwerftochten zeer wordt     
lastig gevallen door het gekef der      
vossen1 die hem volgen4 ,dit stemt op   
merkwaardige wijze overeen met  het     
algemeen bevestigde feit1 dat jakhalzen 
op dergelijke officieuse  manier den    
,oostindischen tijger volgen4 ,de jaguar

 is een luidruchtig  dier1 dat des      
nachts herhaaldelijk brult1 vooral      
wanneer slecht wer  in aantocht is4     
,op zekeren dag1 toen ik aan de oevers  
van de ,uruguay jaagde1 werden  mij     
sommige boomen gewezen1 waar deze dieren
 steeds heenloopen1 om1  zoo het heet1  
hunne klauwen te scherpen4 ,ik zag drie 
welbekende boomen3  aan de voorzijde was
 de bast oogenschijnlijk door de borst  
van het  dier licht gesleten1 en aan    
weerszijden waren diepe schrammen of    
liever groeven1 die schuins afloopend   
bijna een yard lang waren4 ,de          
schrammen waren van verschillenden      
ouderdom4 ,een gewoon middel om zich  te
 vergewissen of een jaguar in de buurt  
is1 bestaat hierin1 dat men  deze boomen
 onderzoekt4 ,ik stel mij voor1 dat deze
 gewoonte van den  jaguar volkomen      
gelijk is aan die1 welke men dagelijks  
bij de huiskat  zien kan1 als deze met  
gestrekte pooten en uitgestoken nagels  
den poot  van een stoel schraapt2 en ik 
heb gehoord1 dat jonge vruchtboomen  in 

een boomgaard in ,engeland hierdoor zeer
 geleden hadden4 ,ongeveer  eene        
dergelijke gewoonte moet ook den puma   
eigen zijn1 want menigmaal  heb ik op   
den kalen harden bodem van ,patagoni    
kepen gezien zo diep1  dat een ander    
dier ze niet kon gemaakt hebben4 ,ik    
geloof1 dat het doel  dezer handeling is
 de gescheurde punten van hunne klauwen 
af te vijlen1  en niet1 zooals de       
,gauchos denken1 om ze te scherpen4 ,de 
jaguar wordt  zonder veel moeite gedood 
door middel van honden1 die hem door hun
  geblaf in een boom jagen1 waar hij met
 kogels wordt afgemaakt4    ,ten gevolge
 van slecht weder bleven wij twee dagen 
aan onze tuien  liggen4 ,ons eenig      
vermaak bestond in het vangen van visch 
voor ons  middageten2 en de talrijke    
soorten die er waren1 lieten zich alle  
goed smaken4 ,een visch1 genaamd de     
armado of wentelaar 7,silurus71  is     
merkwaardig om het harde1 knarsende     
geluid1 dat hij maakt als  hij met lijn 
en haak gevangen wordt1 en dat duidelijk

 gehoord wordt  als de visch onder water
 is4 ,dezelfde visch heeft het vermogen 
om  voorwerpen1 zooals een riemblad of  
vischlijn met de sterke graten van  zijn
 borst- of rugvin stevig vast te        
grijpen4 ,des avonds was het wer        
bepaald tropisch1 en stond de           
thermometer op #gi4 ,tal van vuurvliegen
  fladderden rond1 en de muskieten waren
 zeer lastig4 ,slechts vijf  minuten    
stak ik mijne hand uit1 en weldra zag   
zij er zwart van2 ik  geloof dat er niet
 minder dan vijftig waren--alle druk aan
 het zuigen4    #ae ,october4    ,wij   
gingen op weg en voeren langs ,punta    
,gorda1 waar eene kolonie  van tamme    
,indianen is uit de provincie           
,missiones4 ,snel zeilden wij  den      
stroom af2 maar wegens eene             
kinderachtige vrees voor slecht  wer1   
draaiden wij vor zonsondergang bij in   
een smallen arm van  de rivier4 ,ik nam 
de boot en roeide een eind deze kreek   
in4 ,zij was  zeer smal1 bochtig en     
diep2 aan weerszijden een dertig tot    

veertig  voet hooge muur van boomen1    
door slingerplanten omkronkeld1 die  aan
 de kreek een bijzonder duister aanzien 
gaf4 ,ik zag hier een  zeer zeldzamen   
vogel1 den ,schaarbek 7,rhynchops       
nigra74 ,hij heeft  korte pooten1       
zwemvoeten1 vleugels met buitengewoon   
lange punten1  en is ongeveer zoo groot 
als eene zeezwaluw4 ,de bek is          
zijdelings  afgeplat1 namelijk in een   
vlak loodrecht op dien van den lepelaar 
of eend4 ,hij is zoo plat en buigzaam   
als een ivoren vouwbeen1 en  de onderste
 kinnebak is1 in tegenstelling met alle 
andere vogels1  anderhalve inch langer  
dan de bovenste4    ,in een meer nabij  
,maldonado1 waaruit het water bijna     
weggevloeid was1  en dat bijgevolg      
krioelde van zwermen kleine visschen1   
zag ik vele  van deze vogels1 meest in  
troepjes1 snel voor- en achteruit dicht 
boven de oppervlakte van het meer       
vliegen4 ,zij hielden hunne bekken  wijd
 open1 en de onderste kinnebak half in  
het water gedompeld4 ,zoo  scherend     

langs de oppervlakte1 kliefden zij die  
in hunne vlucht2  het water was geheel  
effen1 en het zien van zulk een zwerm1  
waarvan  elke vogel zijn smal spoor op  
het spiegelend oppervlak achterliet1    
vormde een zeer vreemd schouwspel4 ,in  
hunne vlucht zwenken zij  telkens met   
verbazende rapheid om1 en manoeuvreeren 
voortdurend met  hunne uitstekende      
onderkinnebak om vischjes op te duiken1 
die door de  kortere bovenhelft van hun 
schaarvormigen bek gegrepen worden4 ,dit
  feit zag ik herhaaldelijk1 terwijl    
zij1 evenals zwaluwen1 gestadig  voor-  
en achteruit langs mij heen vlogen4 ,als
 zij soms de oppervlakte  van het water 
verlieten1 werd hunne vlucht wild1      
ongeregeld en snel2  dan stieten zij ook
 luide1 harde kreten uit4 ,gedurende het
 visschen1  komt het voordeel van de    
lange eerste slagveren hunner vleugels1 
waardoor deze droog blijven1 duidelijk  
aan het licht4 ,wanneer zij  zoo bezig  
zijn1 gelijken hunne vormen op het      
symbool1 waardoor vele  kunstenaars     

zeevogels voorstellen4 ,hunne staarten  
worden veel gebruikt  om hunne          
onregelmatige vlucht te sturen4    ,deze
 vogels wonen ver landwaarts in langs   
den loop van de ,rio ,parana2  men zegt1
 dat zij hier het geheele jaar blijven  
en in de moerassen  broeden4 ,overdag   
rusten zij in zwermen op de grasvlakten1
 op eenigen  afstand van het water4     
,toen wij1 zooals ik gezegd heb1 in een 
der diepe  kreken tusschen de eilanden  
in de ,parana voor anker lagen1 daagde1 
bij het vallen van den avond1 plotseling
 een dezer schaarbekken  op4 ,het water 
was geheel stil1 en vele kleine visschen
 kwamen naar  boven4 ,langen tijd       
scheerde de vogel over de oppervlakte1  
en vloog  op wilde1 ongeregelde wijs de 
smalle kreek op en neer1 die door de    
toenemende duisternis en de schaduw der 
overhangende boomen bijna  geheel donker
 was4 ,te ,montevideo bespeurde ik1 dat 
eenige groote  zwermen over dag op de   
modderbanken aan het havenhoofd bleven1 
op dezelfde manier als op de grasvlakten

 bij de ,parana2 en iederen  avond      
vlogen zij zeewaarts4 ,op grond van deze
 feiten vermoed ik1  dat de ,rynchops in
 't algemeen bij nacht vischt1 als      
wanneer vele  lagere dieren in groote   
menigte naar de oppervlakte komen4 ,m4  
,lesson  verklaart1 dat hij deze vogels 
de schelpen der in de zandbanken op de  
,chileensche kust begraven mactrae #ada 
heeft zien openen2 maar hun  zachte     
snavel met ver vooruitspringende        
onderkinnebak1 hunne korte  pooten en   
lange vleugels maken het zeer           
onwaarschijnlijk1 dat deze  gewoonte    
algemeen is4    ,toen wij de ,parana    
afzakten1 merkte ik slechts drie andere 
vogels op1  wier eigenschappen der      
vermelding waard zijn4 ,de een is een   
kleine  ijsvogel 7,ceryle ,americana71  
die een langeren staart heeft dan de    
,europeesche soort1 en daardoor niet in 
zulk eene stijve en rechte  houding zit4
 ,ook is zijn vlucht1 in stede van recht
 en snel als de  loop van een pijl1 mat 
en slingerend1 evenals bij de           

zachtsnavelige  vogels4 ,hij stoot een  
lagen toon uit1 die op het samentikken  
van  twee kleine steenen gelijkt4 ,een  
kleine groene papegaai 7,conurus        
murinus7 met grijze borst1 schijnt de   
hooge boomen op de eilanden als         
bouwterrein boven elke andere plek te   
verkiezen4 ,een aantal nesten  zijn zoo 
dicht bij elkander geplaatst1 dat zij   
ene groote massa  takjes vormen4 ,deze  
papegaaien leven altijd in troepen1 en  
richten  groote verwoestingen aan in de 
korenvelden4 ,men verzekerde mij1  dat  
er bij ,colonia #bejj in den loop van   
een jaar gedood waren4 ,een  vogel met  
een gespleten staart1 die in twee lange 
vederen eindigt1  7,tyrannus savana7 en 
door de ,spanjaarden ,schaarstaart      
genoemd1 komt  bij ,buenos ,aires zeer  
veel voor4 ,gewoonlijk zit hij op een   
tak van  een ombu-boom in de nabijheid  
van een huis1 jaagt van daar in korte   
vlucht de insecten na1 en keert naar    
dezelfde plek terug4 ,in de  vlucht     
vertoont hij in zijn wijze van vliegen  

en zijn voorkomen in  't algemeen eene  
spottende gelijkenis met de gewone      
zwaluw4 ,hij is  in staat zeer korte    
draaien in de lucht te maken1 waarbij   
hij zijn  staart opent en sluit1 soms in
 horizontale of zijdelingsche1 dan in   
verticale richting--volkomen als eene   
schaar4    #af ,october4    ,eenige     
mijlen ten zuiden van ,rosario wordt de 
westelijke oever der  ,parana door      
loodrechte klippen begrensd1 die zich in
 eene lange lijn  tot nabij ,san        
,nicolas uitstrekken1 zoodat die oever  
meer op eene  zeekust dan op die eener  
zoetwater-rivier gelijkt4 ,het is een   
groot  nadeel in het natuurschoon der   
,parana1 dat het water ten gevolge van  
de zachte gesteldheid harer oevers zeer 
modderig is4 ,de ,uruguay1 die  door    
eene granietstreek vloeit1 is veel      
helderder2 en waar de beide  rivieren   
zich in den mond der ,la ,plata         
vereenigen1 kan men hare waters  op     
verren afstand aan de zwarte en roode   
kleuren onderscheiden4--,daar  des      

avonds de wind niet zeer gunstig was1   
gingen wij1 als naar  gewoonte1         
onmiddellijk voor anker2 en toen het den
 volgenden dag  wat frisch woei1 was de 
schipper1 ondanks den gunstigen stroom1 
te vadzig om aan varen te denken4 ,te   
,bajada was hij mij beschreven  als een 
hombre muy aflicto 7zeer zwaartillend   
man73 als iemand1 die  altijd traag     
vooruitkwam2 maar het moet gezegd       
worden1 dat hij alle  vertraging met    
bewonderingswaardige gelatenheid droeg4 
,hij was een  oude ,spanjaard1 en had   
vele jaren in dit land gewoond4 ,de     
,engelschen  mocht hij graag lijden2    
maar hij beweerde stoutweg1 dat de slag 
bij  ,trafalgar 7#ahje1 ,nelson7 alln   
gewonnen was1 omreden alle ,spaansche   
kapiteins waren omgekocht1 en dat de    
eenige werkelijk dappere daad  aan beide
 zijden door den ,spaanschen admiraal   
verricht was4 ,mij trof  het eenigszins 
kenmerkende feit1 dat deze man liever   
zou willen1  dat zijne landgenooten voor
 de slechtste verraders werden          

aangezien1  dan voor onbekwaam of laf4  
#ah en #ai ,october4    ,langzaam1      
doordien de stroom ons weinig hielp1    
zakten wij de statige  rivier af4       
,gedurende dien tocht ontmoetten wij    
zeer weinig schepen4 ,een  van de beste 
natuurlijke gaven in zulk een groot     
verbindingskanaal1  nl4 eene rivier1    
waarin schepen uit eene gematigde streek
 met een even  verrassenden rijkdom van 
sommige producten als een gemis van     
andere1  zouden kunnen varen naar eene  
streek met een tropisch klimaat en met  
een bodem1 die volgens den besten       
beoordeelaar1 ,bonpland1 misschien      
nergens ter wereld zijn werga vindt in  
vruchtbaarheid--die gave  schijnt hier  
moedwillig te worden verworpen4 ,hoe    
verschillend zou de  aanblik van deze   
rivier geweest zijn1 indien ,engelsche  
kolonisten het  geluk hadden gehad 't   
eerst de ,plata op te varen6 ,welke     
fraaie steden  zouden thans hare oevers 
hebben bedekt6 ,tot den dood van        
,francia1  ,dictator van ,paraguay1     

moeten deze beide landen gescheiden     
blijven1  als lagen zij op              
tegenovergestelde punten van den        
aardbol6 ,en als de  oude bloeddorstige 
tyran de eeuwige rust is ingegaan1 zal  
,paraguay  door omwentelingen worden    
verscheurd1 even heftig1 als het er     
vroeger  onnatuurlijk kalm was4 ,dit    
land zal moeten leeren1 evenals elke    
andere ,zuidamerikaansche ,staat1 dat   
eene republiek niet slagen kan1  voordat
 zij een zeker corps mannen bezit1 die  
doordrongen zijn van  de beginsels van  
recht en eer4    #bj ,october4    ,bij  
onze aankomst in den mond der ,parana1  
ging ik1 gedreven door een  sterk       
verlangen om ,buenos ,aires te bereiken1
 te ,las ,conchas aan land1  met het    
plan er heen te rijden4 ,nauwelijks aan 
wal1 of ik ontdekte  tot mijne groote   
verrassing1 dat ik in zekeren zin een   
gevangene  was4 ,wegens het uitbreken   
van eene hevige omwenteling1 waren alle 
havens onder arrest gesteld4 ,ik kon    
niet naar mijn schip terugkeeren2  en   

over land naar de stad te gaan--daar was
 geen sprake van4 ,na een  lang         
onderhoud met den commandant1 kreeg ik  
verlof den volgenden dag  naar ,generaal
 ,rolor te gaan1 die een troep          
oproerlingen aan dezen  kant van de     
hoofdstad commandeerde4 ,des morgens    
reed ik naar het  kamp4 ,de generaal    
verscheen met al zijne officieren en    
soldaten1  die er uitzagen alsof zij    
groote schurken waren4 ,des avonds      
voordat  hij de stad verliet1 was de    
generaal vrijwillig naar den gouverneur 
gegaan1 en had met de hand op het hart  
zijn eerewoord gegeven1 dat hij  althans
 tot het laatste trouw zou blijven4 ,de 
generaal vertelde mij1  dat de stad zeer
 streng geblokkeerd werd1 en dat al wat 
hij doen kon  was1 mij een paspoort     
geven aan den hoofdaanvoerder der       
rebellen te  ,quilmes4 ,daar zouden wij 
een grooten omweg om de stad moeten     
maken  en slechts met veel moeite       
paarden kunnen krijgen4    ,mijn        
ontvangst in het kamp was zeer beleefd2 

doch men zeide mij1  dat mij onmogelijk 
kon worden toegestaan in de stad te     
komen4 ,ik  wenschte dit juist zeer     
gaarne1 daar ik de ,beagle in zijn      
vertrektijd  van de ,rio ,plata vr was4 
,nadat ik echter verteld had hoe        
voorkomend  ,generaal ,rosas aan de     
,colorado jegens mij geweest was1       
veranderde dit  gesprek nog sneller dan 
bij tooverslag4 ,terstond werd mij      
gezegd1 dat1  al kon men mij geen       
paspoort geven1 ik toch voorbij hunne   
schildwachten  mocht1 mits ik mijn gids 
en mijne paarden wilde achterlaten4 ,ik 
nam  dit voorstel met genoegen aan1 en  
een officier werd mij mede gegeven  om  
te zorgen1 dat ik niet aan de brug werd 
tegengehouden4 ,drie mijlen  ver was de 
weg geheel verlaten4 ,ik ontmoette een  
troep soldaten1  die zich vergenoegden  
met mijn oud paspoort ernstig in te     
kijken1  en bevond mij eindelijk tot    
mijne niet geringe vreugde in de stad4  
,bijna zonder voorwendsel van grieven   
was deze revolutie uitgebroken2  maar in

 een staat1 die in den loop van negen   
maanden 7van ,februari tot  ,october    
#ahbj7 vijftien veranderingen in bestuur
 onderging1 terwijl elk  gouverneur     
volgens de grondwet voor drie jaren     
gekozen werd--zou het  zeer onredelijk  
zijn naar voorwendsels te vragen4 ,in   
dit geval verliet  een troep mannen1 die
 aan ,rosas gehecht waren en een afkeer 
hadden  van den ,gouverneur ,balcarce1  
ten getale van #gj de stad--en onder de 
kreet van3 ,rosas6 greep het geheele    
land naar de wapenen4 ,de stad  werd    
toen geblokkeerd1 en levensmiddelen1 vee
 noch paarden werden  toegelaten2 ook   
werd er nu en dan geschermutseld1       
waarbij dagelijks  enkele mannen vielen4
 ,de belegerende partij wist wel1 dat   
zij1 door den  toevoer van vleesch af te
 snijden1 zeker de overwinning zou      
behalen4    ,generaal ,rosas kon van den
 opstand niet afweten2 maar dit scheen  
volkomen met de bedoelingen zijner      
partij te strooken4 ,een jaar  geleden  
was hij tot gouverneur gekozen2 doch hij

 weigerde1 tenzij  de ,sala 7,kamer7 hem
 ook buitengewone macht wilden          
verleenen4 ,dit  werd geweigerd1 en     
sedert dien tijd heeft zijne partij     
getoond1  dat geen ander gouverneur zijn
 plaats kan behouden4 ,de strijd werd   
openlijk aan beide zijden gerekt1 totdat
 men van ,rosas bericht kon  hebben4    
,enkele dagen nadat ik ,buenos ,aires   
verliet1 kwam er een  brief1 waarin de  
generaal het afkeurde1 dat de vrede     
verbroken was1  maar verklaarde1 dat de 
belegerende partij volgens zijne idee   
het  recht aan haar kant had4 ,alleen op
 de ontvangst van dit bericht1  vloden  
gouverneur1 ministers en een deel der   
militairen1 ten getale  van eenige      
honderden1 de stad uit4 ,de oproerlingen
 kwamen binnen1  kozen een nieuwen      
gouverneur1 en werden ten getale van    
#eejj man  voor hunne diensten betaald4 
,uit deze feiten bleek duidelijk1 dat   
,rosas ten slotte ,dictator zou worden3 
want in den koningstitel heeft  het volk
 in deze1 zoowel als in andere          

republieken een bepaalden  tegenzin4    
,sedert wij ,amerika verlieten1 hebben  
wij gehoord1 dat ,rosas  met            
dictatoriale macht was gekozen1 en zich 
een tijd lang lijnrecht  tegen de       
grondwettelijke beginsels der ,republiek
 heeft gekant4              ,,hoofdstuk 
,,viii4    ,,oost-,,banda ,,en          
,,patagoni4      ,nadat ik omstreeks #ad
 dagen in de stad was opgehouden1 was ik
  blijde aan boord van een beurtschip1  
dat naar ,montevideo voer1 te  kunnen   
ontsnappen4 ,eene geblokkeerde stad moet
 altijd een onaangename  woonplaats     
zijn2 maar in dit geval bestond         
daarenboven gestadig vrees  voor roovers
 binnen4 ,de schildwachten waren de     
ergste van allen2 want  zoowel door hun 
beroep als omdat zij wapenen in handen  
hadden1 stalen  zij met eene            
brutaliteit1 welke andere lieden niet   
konden navolgen4    ,onze overtocht was 
zeer lang en vervelend4 ,de ,rio de la  
,plata  heeft op de kaart eene trotsche 
uitmonding1 maar in werkelijkheid  is   

die zeer arm4 ,eene wijde               
uitgestrektheid modderig water bezit    
grootschheid noch schoonheid4 ,op       
zekeren tijd van den dag konden de  twee
 oevers1 die beide uiterst laag zijn1   
nog juist van het dek af  onderscheiden 
worden4 ,bij mijne aankomst te          
,montevideo hoorde ik1  dat de ,beagle  
eenigen tijd niet zou zeilen2 en dit    
deed mij besluiten  toebereidselen te   
maken voor een korten uitstap in dit    
gedeelte van  ,oost-,banda4 ,al wat ik  
omtrent de streek bij ,maldonado gezegd 
heb1  is toepasselijk op ,montevideo2   
het land is echter veel vlakker1 met    
uitzondering alleen van den #dej voet   
hoogen ,green ,mount1 waaraan  het zijn 
naam ontleent4 ,van de golvende         
grasvlakte is zeer weinig  omheind2 maar
 bij de stad zijn enkele haagdammen1 die
 met agaven1  cactussen en venkel       
begroeid zijn4    #ad ,november4    ,wij
 verlieten ,montevideo in den namiddag4 
,ik was voornemens naar  ,colonia del   
,sacramiento te gaan1 eene plaats op den

 noordelijken  oever der ,rio ,plata en 
tegenover ,buenos ,aires gelegen2 van   
daar de  ,uruguay te volgen tot aan het 
dorp ,mercedes aan de ,rio ,negro 7een  
der vele rivieren van dien naam in      
,zuid-,amerika71 en van dit punt        
rechtstreeks naar ,montevideo terug te  
keeren4 ,wij sliepen in het huis  van   
mijn gids te ,canelones4 ,des morgens   
stonden wij vroeg op1 in de  hoop een   
flinken afstand te kunnen rijden2 doch  
vruchteloos1 want alle  rivieren waren  
overstroomd4 ,in booten staken wij de   
stroomen ,canelones1  ,santa ,lucia en  
,san ,jos over1 waarme veel tijd        
verloren ging4 ,op een  vorigen uitstap 
stak ik de ,lucia bij hare monding over1
 en ontdekte tot  mijne verrassing hoe  
gemakkelijk onze paarden1 ofschoon niet 
gewoon  te zwemmen1 over eene breedte   
trokken van minstens #fjj yards4 ,toen  
ik dit te ,montevideo vertelde1 werd mij
 gezegd1 dat in de ,plata eens  een     
schip met eenige kunstenmakers en hunne 
paarden vergaan was1  bij welke         

gelegenheid een paard zeven mijlen ver  
naar het strand zwom4    ,in den loop   
van den dag vermaakte ik mij met de     
behendigheid1 waarmede  een ,gaucho een 
koppig paard dwong eene rivier over te  
zwemmen4 ,hij trok  zijne kleeren uit1  
sprong het dier op den rug1 en reed het 
water in  tot waar het te diep werd4    
,toen liet hij zich van het kruis       
zakken1  greep den staart en maakte1    
telkens als het paard wilde omkeeren1   
het dier bang door water in zijn gezicht
 te spatten4 ,zoodra het paard  aan de  
overzijde grond raakte1 sprong de man er
 op1 en zat al stevig  met den teugel in
 de hand1 voordat het paard den oever   
bereikte4 ,een  naakt man op een even   
naakt paard is een fraai schouwspel2 ik 
had niet  gedacht1 dat die twee zoo goed
 bij elkander pasten4 ,de staart van een
  paard is een zeer nuttig aanhangsel4  
,eens ben ik met vier man eene  rivier  
overgestoken in eene boot1 die op       
gelijke manier gesleept werd  als straks
 de ,gaucho4 ,als een man en paard eene 

breede rivier moeten  oversteken1 doet  
de man het best met de eene hand den    
zadelknop of  de manen vast te houden1  
en zich met den anderen arm zelf te     
helpen4    ,wij sliepen en bleven den   
volgenden dag aan de ,cufre-post4 ,des  
avonds  kwam de postman of              
brievenbesteller4 ,hij was een dag over 
zijn tijd1  doordien de ,rosario        
overstroomd was4 ,dit verzuim zou echter
 niet vele  gevolgen hebben2 want       
ofschoon hij door enkele van de         
voornaamste  steden in ,oost-,banda was 
gegaan1 bestond zijn geheele bagage uit 
twee  brieven6 ,het huis had een        
aangenaam uitzicht3 eene golvende groene
  vlakte1 met sporen van de ,plata in 't
 verschiet4 ,het komt mij voor1  dat ik 
deze provincie met een geheel ander oog 
aanzie1 dan toen ik er  voor 't eerst   
kwam4 ,ik herinner mij1 dat ik haar     
bijzonder vlak vond2  maar nu1 na mijn  
galop over de ,pampas1 is mijn eenige   
verwondering  deze3 wat mij toen bewogen
 kon hebben haar vlak te noemen4 ,het   

land  is eene aaneenschakeling van      
golvingen1 op zichzelven misschien niet 
zoo hoog1 maar toch ware bergen         
vergeleken bij de vlakten van ,santa    
,f4 ,door deze oneffenheden ontstaan tal
 van kleine riviertjes of beken1  en het
 gras is groen en welig4    #ag         
,november4    ,wij trokken over de diepe
 en snelstroomende ,rosario1 gingen door
 het  dorp ,colla1 en kwamen des middags
 te ,colonia del ,sacramiento4 ,de      
afstand bedraagt #bj leagues1 door eene 
streek die met fraai gras  begroeid1    
maar dun gezaaid is met vee en menschen4
 ,ik werd uitgenoodigd  in ,colonia te  
slapen1 en den volgenden dag een heer   
naar zijne estancia  te vergezellen1    
waar eenige kalksteen-rotsen waren4 ,de 
stad is op  een steenen voorgebergte    
gebouwd1 eenigszins in denzelfden geest 
als  bij ,montevideo4 ,zij is zeer      
versterkt1 maar stad en forten hadden in
  den ,braziliaanschen oorlog veel te   
lijden4 ,de onregelmatige straten1      
alsook de omringende boschjes1 oranje-  

en perzikboomen gaven aan deze  oude    
stad een schilderachtig aanzien4 ,de    
kerk is eene merkwaardige  rune3        
voorheen als kruitmagazijn gebruikt1    
werd zij in een van de  tallooze        
onweersbuien1 die boven de ,rio de la   
,plata woeden1 door  den bliksem        
getroffen4 ,twee derden van het gebouw  
vloog tot aan den  grond in de lucht2 en
 het overschot staat nu als een         
verbrijzeld en  zeldzaam monument der   
vereenigde krachten van bliksem en      
kruit4    ,des avonds wandelde ik om de 
halfgesloopte wallen der stad4 ,zij was 
de hoofdzetel van den ,braziliaanschen  
oorlog1 die voor dit land zoo           
schadelijk is geweest3 niet zoozeer in  
zijne onmiddellijke gevolgen1  als omdat
 hij aanleiding gaf tot het benoemen van
 een menigte generaals  en alle andere  
officiers-rangen4 ,in de ,vereenigde    
,la-,plata-,provincin  zijn meer        
generaals benoemd 7maar niet betaald71  
dan in het ,vereenigde                  
,groot-,brittanni4 ,deze heeren hebben  

behagen leeren scheppen in macht1  en   
zijn niet afkeerig van wat              
schermutselen4 ,vandaar dat velen altijd
  op den uitkijk staan om onrust te     
stoken1 en eene regeering omver  te     
werpen1 die tot heden nooit op vasten   
grondslag rustte4 ,niettemin  nam ik    
hier en in andere plaatsen eene zeer    
algemeene belangstelling  waar in de    
eerstvolgende presidentsverkiezing2 en  
dit schijnt een goed  teeken voor de    
welvaart van dit kleine land4 ,de       
inwoners eischen niet  veel opvoeding in
 hunne vertegenwoordigers4 ,ik hoorde   
eenige lieden de  verdiensten bespreken 
van die voor ,colonia1 waarbij gezegd   
werd1 dat  al waren die                 
vertegenwoordigers ook geen mannen van  
zaken1 zij toch  allen hunne namen      
konden teekenen6 ,hiermede1 schenen zij 
te denken1  moest elk redelijk mensch   
tevreden zijn6    #ah ,november4    ,ik 
reed met mijn gastheer naar zijne       
estancia bij de ,arroyo de  ,san ,juan4 
,des avonds deden wij een rondrit om    

zijn landgoed3 het  besloeg #b #a_/b    
vierkante leagues1 en lag in wat genoemd
 wordt een hoek1  hetgeen zeggen wil3   
aan eene zijde begrensd door de         
,plata-rivier1 en  aan de twee andere   
beveiligd door ondoorwaadbare beken4 ,er
 was eene  uitmuntende haven voor kleine
 schepen1 en een overvloed van klein    
bosch1 dat een gezochte brandstof levert
 voor ,buenos ,aires4 ,ik was  benieuwd 
de waarde van zulk eene volledige       
estancia te kennen4 ,zij  telde #cjjj   
stuks horenvee en zou er drie- of       
viermaal zooveel kunnen  voeden2 dan    
waren er #hjj merries met #aej          
afgerichte paarden1 en #fjj  schapen4   
,er was overvloed van water en          
kalksteen1 een ruw gebouwd  huis1       
uitstekende corrals en een              
perzikboomgaard4 ,voor dit alles was    
hem  #bjjj geboden1 doch hij verlangde  
slechts  #ejj meer en zou het           
waarschijnlijk voor minder verkoopen4   
,het hoofdbezwaar op eene estancia  is1 
het vee wekelijks tweemaal naar eene    

aangewezen plaats te drijven1  om het   
mak te maken en te tellen4 ,waar #aj of 
#ae4jjj stuks bijeen  zijn1 zou dit     
laatste terecht een moeilijk werk worden
 geacht4 ,het  wordt verricht volgens   
het beginsel1 dat het vee zich          
onveranderlijk  verdeelt in kleine      
troepen of tropillas van af #dj tot #ajj
 stuks4 ,elke  tropilla wordt aan enkele
 bijzonder gemerkte dieren herkend1     
terwijl  haar aantal bekend is3 zoodat1 
als er een van de #aj4jjj verloren  is1 
zulks hieraan ontdekt wordt1 dat aan een
 der tropillas een dier  ontbreekt4 ,in 
een stormachtigen nacht mengt het vee   
zich dooreen2  maar den volgenden morgen
 scheiden de tropillas zich weer als    
vroeger1  zoodat elk dier zijn maat moet
 kennen onder #aj4jjj anderen4    ,bij  
twee gelegenheden ontmoette ik in deze  
provincie eenige ossen  van een zeer    
zeldzaam ras1 nata genoemd4 #adb        
,uiterlijk schijnen zij  tot ander vee  
in ongeveer dezelfde betrekking te      
staan1 als bul- of  mophonden tot andere

 honden4 ,hun voorhoofd is zeer kort en 
breed2 de  punt van den neus keert zich 
naar boven1 en de bovenlip ligt ver naar
  achteren2 hunne onderkaken steken voor
 de bovenste uit en hebben eene         
overeenkomstige kromming1 ten gevolge   
waarvan hunne tanden altijd bloot       
liggen4 ,hunne neusgaten zitten hoog op 
den kop en staan zeer open2  hunne oogen
 puilen naar buiten4 ,onder het loopen  
laten zij hun kop aan  den korten nek   
laag hangen1 en hunne achterpooten zijn1
 vergeleken  bij de voorpooten1 iets    
langer dan gewoonlijk4 ,hunne bloote    
tanden1  korte koppen en bovenwaarts    
gekeerde neusgaten geven hun een        
uitdagend  voorkomen van zelfvertrouwen1
 zoo belachelijk als men zich denken    
kan4    ,sedert mijne terugkomst1 ben ik
 door de welwillendheid van mijn        
vriend1 kapitein ,sulivan der ,koninkl4 
,marine1 in het bezit gekomen  van een  
schedel1 welke nu bij de ,college of    
,surgeons berust4 #adc  ,don ,f4 ,muniz 
te ,luxan heeft al wat hij omtrent dit  

ras vernemen kon1  bereidwillig voor mij
 bijeengebracht4 ,volgens zijn verhaal  
schijnt het1  dat dit vee vr omstreeks  
#hj of #ij jaar zeldzaam was1 en te     
,buenos  ,aires als eene curiositeit    
werd beschouwd4 ,algemeen gelooft men1  
dat  het ras zijn oorsprong vond onder  
de ,indianen ten zuiden van de ,plata1  
en bij hen voor de meest gewone soort   
gold4 ,zelfs nu toont vee1 dat  in de   
provincin nabij de ,plata gefokt is1    
zijne minder beschaafde  afkomst hierin1
 dat het wilder is dan gewoon vee1 en   
dat de koe licht  haar eerste kalf in   
den steek laat1 als zij te dikwijls     
bezocht  of lastig gevallen wordt4 ,het 
is een zonderling feit1 dat1 zooals     
,dr4 ,falconer mij bericht1 het         
,sivatherium1 die groote uitgestorven   
herkauwer in ,indi #add1 zich kenmerkt  
door een bijna dergelijken  bouw1 als de
 abnormale van het nata-ras4 #ade       
,het ras is zeer echt1 en een nata-os en
 koe brengen onveranderlijk             
nata-kalveren voort4 ,een nata-os en    

eene gewone koe1 of de omgekeerde       
kruising verwekt eene nakomelingschap   
met tusschenliggende kenmerken1  doch   
waarin die van het nata-ras sterk       
uitkomen4 ,volgens ,segnor  ,muniz      
bestaan de duidelijkste bewijzen1 dat1  
in tegenstelling met het  algemeene     
gevoelen der landbouwers in zulke       
gevallen1 de nata-koe bij  kruising met 
een gewonen os hare bijzonderheden      
sterker overdraagt1  dan de nata-os bij 
kruising met eene gewone koe4 ,als het  
gras tamelijk  lang is1 eet het nata-vee
 met tong en verhemelte evengoed als het
  gewone vee2 maar gedurende de groote  
droogten1 als zoovele dieren  omkomen1  
verkeert het nata-ras in zeer           
ongunstigen toestand1 en zou  uitgeroeid
 worden1 indien het niet werd opgepast2 
want het gewone vee  kan1 evenals       
paarden1 zich nog in 't leven houden    
door met de lippen  de takjes van boomen
 en riet af te vreten1 hetgeen de nata's
 niet zoo  goed kunnen1 omreden hunne   
lippen niet sluiten2 en zoodoende       

sterven  zij vr het gewone vee4 ,dit    
feit treft mij1 als sprekend voorbeeld  
hoe weinig wij in staat zijn uit de     
gewone leefwijzen te beoordeelen  door  
welke1 alleen na lange tusschentijden   
voorkomende omstandigheden1  de         
zeldzaamheid of uitsterving eener soort 
bepaald kan worden4    #ai ,november4   
,op onzen tocht door de vallei ,las     
,vacas sliepen wij ten huize van  een   
,noord-,amerikaan1 die een kalkoven op  
den ,arroyo de las ,vivoras  had4 ,des  
morgens reden wij naar eene             
vooruitspringende landtong aan  de      
oevers der rivier1 ,punta ,gorda        
genaamd1 en trachtten onderweg  een     
jaguar te ontdekken4 ,er waren tal van  
versche sporen1 en wij  bezochten de    
boomen waaraan zij hunne klauwen heeten 
te scherpen2  doch het gelukte ons niet 
er een op te jagen4 ,van dit punt       
vertoonde  de ,rio ,uruguay eene statige
 watermassa aan ons oog2 en de aanblik  
van  den stroom was wegens zijne        
helderheid en snelheid veel treffender1 

dan die van zijn buurman1 de ,parana4   
,aan de overliggende kust vloeiden      
verscheidene takken van de laatste in de
 ,uruguay4 ,als de zon scheen1  konden  
de twee kleuren van het water zeer      
duidelijk gezien worden4    ,des avonds 
begaven wij ons op weg naar ,mercedes   
aan de ,rio ,negro2 en  toen het nacht  
was vroegen wij in de estancia1 waar wij
 aankwamen1  verlof te slapen4 ,het was 
een zeer uitgestrekt landgoed van #aj   
vierkante leagues1 welks eigenaar een   
der grootste grondbezitters in  het land
 is4 ,zijn neef had het beheer er over1 
en dezen trof ik in  gezelschap van een 
kapitein bij het leger1 die onlangs uit 
,buenos  ,aires gevlucht was4 ,hun stand
 in aanmerking genomen1 was het nu      
volgende gesprek vrij vermakelijk4      
,beiden uitten1 als gewoonlijk1 hunne   
grenzenlooze verwondering dat de aarde  
rond was1 en konden moeilijk  gelooven1 
dat een gat1 mits diep genoeg in den    
grond gegraven1 aan den  anderen kant   
zou uitkomen4 ,zij hadden echter wel van

 een land gehoord1  waar het zes maanden
 dag en zes maanden nacht was1 en waar  
de inwoners  zeer lang en mager waren6  
,zeer nieuwsgierig waren zij naar den   
prijs  en de qualiteit van paarden en   
vee in ,engeland4 ,toen zij hoorden1    
dat wij onze dieren niet met den lazo   
vingen1 riepen zij uit3    ,o1 dan      
gebruikt gij zeker niets anders dan de  
bolas6    ,het denkbeeld van een omheind
 stuk land was geheel nieuw voor hen4   
,ten  slotte zeide de kapitein1 dat hij 
mij een vraag te doen had1 en dat  hij  
zich zeer verplicht zou achten1 indien  
ik daarop in volle waarheid  antwoordde4
 ,ik beefde bij de gedachte hoe diep    
wetenschappelijk die  vraag zou zijn444 
,zij luidde3    ,zijn de dames in       
,buenos ,aires niet de mooiste ter      
wereld8    ,ik antwoordde als een       
afvallige3    ,inderdaad1 bekoorlijk4   
,nu heb ik nog eene andere vraag1 liet  
de kapitein er op  volgen4 ,dragen de   
dames in andere deelen der wereld wel   
zulke  groote kammen8    ,plechtig      

verklaarde ik den dappere1 dat zij dit  
niet deden3 welk  antwoord beiden       
bepaald in verrukking bracht4    ,zie nu
 eens aan1 riep de kapitein4 ,iemand1   
die de halve wereld  heeft gezien1 zegt1
 dat het zoo is4 ,wij dachten het wel1  
maar nu  weten wij het4    ,mijn        
uitstekend oordeel over kammen en mooie 
meisjes bezorgde mij eene  hoogst       
gastvrije ontvangst2 de kapitein dwong  
mij zijn bed te nemen1  dan zou hij op  
zijn zadel slapen4        #ba ,november4
    ,bij zonsopgang togen wij op weg en 
reden langzaam gedurende den  ganschen  
dag4 ,de geologische gesteldheid van dit
 deel der provincie  verschilde van het 
overige1 en geleek veel op die der      
,pampas4 ,zoo  waren er uitgestrekte    
distelvelden1 en andere met den cardn2  
het  geheele land kan inderdaad en groot
 veld van deze planten worden  genoemd4 
,de twee soorten groeien afzonderlijk1  
elke plant in gezelschap  van hare eigen
 soort4 ,de cardn is zoo hoog als de rug
 van een paard2  maar de ,pampas-distel 

is dikwijls hooger dan de kruin van het 
hoofd  des ruiters4 ,er is geen sprake  
van dat men een yard ver van den  weg   
afwijkt2 de weg zelf is gedeeltelijk1 en
 in sommige gevallen  geheel versperd4  
,natuurlijk valt er niet te grazen2     
indien vee of  paarden eenmaal in het   
veld komen1 zijn zij voor het oogenblik 
geheel  verloren4 ,daarom is het zeer   
gewaagd als men in dezen tijd van het   
jaar  vee tracht te drijven2 want is het
 genoeg afgejaagd om den distels het    
hoofd te bieden1 dan loopt het er in en 
wordt niet meer gezien4 ,in  deze       
districten zijn zeer weinige estancias1 
en die enkele liggen  in de nabijheid   
van vochtige valleien1 waar deze        
woekerende planten  gelukkig geen van   
beide bestaan kunnen4 ,daar de nacht    
inviel voordat  wij aan het einde van   
onzen tocht waren1 sliepen wij in eene  
ellendige  kleine hut1 die door de      
armste lieden bewoond werd4 ,de         
buitengewone1  ofschoon eenigszins      
vormelijke beleefdheid van onzen        

gastheer en  gastvrouw waren1 hun stand 
in aanmerking genomen1 bepaald          
kostelijk4    #bb ,november4    ,wij    
kwamen aan eene estancia op den         
,berquelo1 toebehoorende aan een  zeer  
gastvrijen ,engelschman1 aan wien ik een
 introductie-brief had  van mijn vriend 
,mr4 ,lumb4 ,ik bleef hier drie dagen4  
,eens reed ik des  morgens met mijn     
gastheer naar de ,sierra del ,pedro     
,flaco1 omstreeks #bj  mijlen de ,rio   
,negro op4 ,bijna het geheele land was  
bedekt met goed1  alhoewel grof gras1   
dat tot aan den buik van een paard      
reikte2 toch  was over verscheidene     
leagues geen enkel stuk vee te zien4    
,mits  goed verdeeld1 zou de provincie  
,oost-,banda een verbazend getal  dieren
 kunnen voeden4 ,tegenwoordig beloopt de
 jaarlijksche uitvoer  van huiden uit   
,montevideo #cjj4jjj1 en het            
binnenlandsch verbruik is1  ten gevolge 
van verspilling1 zeer aanzienlijk4 ,een 
estanciero vertelde  mij1 dat hij       
dikwijls groote kudden vee vr weg naar  

eene inrichting  voor pekelvleesch moest
 zenden1 en dat de vermoeide dieren     
menigmaal  gedood en gevild moesten     
worden2 maar dat hij nooit de ,gauchos  
kon  bewegen hiervan te eten1 en elken  
avond voor hun maal een versch  beest   
geslacht werd6 ,de aanblik van de       
,sierra op de ,rio ,negro was           
schilderachtiger dan elke andere1 dien  
ik in deze provincie zag4 ,de  breede1  
diepe en snelstroomende rivier kronkelde
 zich aan den voet  van een steilen     
rotswand2 een boschrand omzoomde hare   
oevers1 en de  horizon verloor zich in  
de verre golvende grasvlakte4    ,toen  
ik in deze buurt was1 hoorde ik         
verscheidene malen van de ,sierra  de   
las ,cuentas3 een berg die vele mijlen  
noordwaarts lag4 ,de naam  beteekent    
,bergketen der ,rozenkranskralen4 ,men  
verzekerde mij1 dat  daar een groot     
aantal kleine ronde steenen1 in         
verschillende kleuren  en elk met een   
klein cilindrisch gat er in1 gevonden   
werden4 ,vroeger  plachten de ,indianen 

die te verzamelen om er halssnoeren en  
armbanden  van te maken--een smaak die1 
wil ik opmerken1 aan alle wilde volken1 
zoowel als aan de meest beschaafde      
gemeen is4 ,ik wist niet wat ik  van    
deze geschiedenis moest denken2 maar    
toen ik haar aan de ,kaap  de ,goede    
,hoop aan ,dr4 ,andrew ,smith           
mededeelde1 vertelde hij mij zich  te   
herinneren1 dat hij aan de zuidoostkust 
van ,afrika1 omstreeks #ajj  mijlen ten 
oosten van de ,st4 ,john's-rivier1      
eenige kwartskristallen  had gevonden   
met stomp afgewreven kanten1 die aan het
 zeestrand  met kiezelzand vermengd     
waren4 ,elk kristal mat ongeveer #e     
strepen in  doorsnede1 en had eene      
lengte van een tot anderhalven inch4    
,vele hadden  een klein kanaal1 loopende
 van het eene einde naar het andere1    
volkomen  cilindrisch1 en zoo wijd dat  
een grove draad of fijne darmsnaar er   
gemakkelijk doorheen kon4 ,de kleur was 
rood of dof wit4 ,de inboorlingen  waren
 met dezen kristalbouw bekend4 ,ik heb  

deze omstandigheden vermeld1  opdat het 
geval--ofschoon tegenwoordig geen       
kristal bekend is dat  dezen vorm       
aanneemt--den een of anderen reiziger in
 de toekomst moge  aansporen den waren  
aard van zulke steenen te onderzoeken4  
,gedurende mijn verblijf in deze        
estancia1 vermaakte ik mij met wat  ik  
van de schaapherdershonden in dit land  
zag en hoorde4 #adf ,het  is een gewoon 
verschijnsel1 dat men onder het rijden  
eene groote1  door een of twee honden   
bewaakte kudde schapen ontmoet1 die zich
  op eenige mijlen afstand van een      
mensch of woning bevinden4 ,dikwijls    
verwonderde ik mij hoe zulk een hechte  
vriendschap wel ontstaan was4 ,de  wijze
 van opvoeding bestaat hierin1 dat men  
den hond1 als hij nog zeer  jong is1 van
 de teef verwijdert en aan zijne        
toekomstige metgezellen  gewent4 ,drie- 
of viermaal daags laat men eene ooi het 
jonge dier  zoogen1 en in het schapenhok
 wordt er een nest van wol voor gemaakt2
  te geener tijd mag het zich bij andere

 honden of bij de kinderen van  het     
gezin voegen4 ,daarenboven wordt de     
jonge hond meestal gesneden3  zoodat    
hij1 volwassen zijnde1 moeilijk eenige  
neigingen gemeen kan  hebben met anderen
 van zijne soort4 ,door deze opvoeding  
koestert hij  geen wensch de kudde te   
verlaten2 en evenals een andere hond    
zijn  meester zal verdedigen1 zal deze  
het de schapen doen4 ,het is aardig  op 
te merken hoe de hond1 als men eene     
kudde nadert1 onmiddellijk  blaffende   
vooruitschiet en de schapen zich alle   
achter hem aansluiten1  evenals om den  
oudsten ram4 ,ook kan men dezen honden  
gemakkelijk  leeren de kudde op een     
bepaald uur in den avond thuis te       
brengen4 ,hun  lastigste gebrek1 als zij
 jong zijn1 is hun zucht om met de      
schapen  te spelen2 want in hun sport   
rennen zij soms ongenadig tegen hunne   
arme makkers op4    ,de                 
schaapherdershond komt elken dag thuis  
wat eten halen2 en zoodra  het hem      
gegeven is1 schuilt hij weg1 als        

schaamde hij zich over  zichzelf4 ,bij  
deze gelegenheden zijn de huishonden    
zeer vijandig1  en de minste hunner zal 
den vreemdeling aanvallen en vervolgen4 
,maar  nauwelijks heeft de laatste de   
kudde bereikt1 of hij keert zich om  en 
begint zoo duchtig te blaffen1 dat alle 
huishonden overhaast de  hielen lichten4
 ,evenzoo zal een groote troep hongerige
 wilde honden  het hoogst zelden 7en    
enkelen zeiden mij3 nooit7 wagen eene   
kudde  aan te vallen1 zelfs al wordt zij
 door slechts n van deze trouwe         
herdershonden bewaakt4 ,het geheele     
verhaal schijnt mij een zeldzaam        
voorbeeld van de buigzame neigingen bij 
den hond2 toch heeft dit dier1  hetzij  
wild of hoe ook opgevoed1 een gevoel van
 eerbied of vrees voor  hen die hun     
instinct van vereeniging volgen4 ,want  
dat de wilde honden  door den enkelen   
met zijne kudde worden verjaagd1 kunnen 
wij door geen  ander beginsel verklaren1
 dan dat een vaag begrip hun de         
overtuiging  schenkt1 dat die enkele1   

aldus vereenigd1 macht verkrijgt1 als   
ware hij  in gezelschap van zijne eigene
 soort4 ,f4 ,cuvier heeft opgemerkt1 dat
  alle dieren die gemakkelijk tam       
worden1 den mensch als een lid hunner   
eigene maatschappij beschouwen1 en zoo  
aan hun instinct van vereeniging        
voldoen4 ,in bovenstaand geval beschouwt
 de schaapherdershond de schapen  als   
zijne medebroeders en wint dus          
vertrouwen2 en de wilde honden1         
ofschoon wetende1 dat de schapen zelven 
geen honden maar goed zijn  om op te    
eten1 huldigen gedeeltelijk die         
zienswijze1 wanneer zij hen  in eene    
kudde zien1 met een schaapherdershond   
aan het hoofd4    ,op een avond kwam een
 domadr #adg of paardenbedwinger1 ten   
einde eenige veulens af te richten4 ,ik 
zal hier de voorbereidende  stappen     
beschrijven1 want ik geloof1 dat zij nog
 niet door andere  reizigers vermeld    
zijn4 ,een troep wilde jonge paarden    
wordt in den  corrl of groote omheining 
van palen gedreven1 en daarna sluit men 

de deur4 ,stellen wij ons voor1 dat     
iemand allen een paard moet  vangen en  
bestijgen1 dat nog nooit te voren teugel
 of zadel heeft  gevoeld4 ,behalve door 
een ,gaucho1 ben ik overtuigd1 dat zulk 
eene daad  geheel onuitvoerbaar is4 ,de 
,gaucho kiest een volwassen veulen uit2 
en zoodra nu het beest den circus       
rondrent1 werpt hij zijn lazo z1  dat   
deze de beide voorpooten grijpt4        
,onmiddellijk valt het paard met  een   
hevigen schok voorover2 en terwijl het  
op den grond spartelt1  houdt de ,gaucho
 den lazo gespannen1 beschrijft een     
cirkel zoodat hij  een der achterpooten 
vlak onder den vetlok grijpt1 en trekt  
hem dicht  naar de voorpooten4 ,hierna  
knoopt hij den lazo vast1 zoodat de drie
  pooten samengebonden zijn1 gaat op den
 nek van het paard zitten1  en bevestigt
 een stevigen teugel zonder gebit aan de
 onderkaak2  dit doet hij door een      
smallen riem door de oogen aan het      
uiteinde  van den teugel te steken en   
verscheidene malen om de kaak en de tong

  te winden4 ,nu worden de twee         
voorpooten met een sterken lederen riem1
  waarin een schuifknoop zit1 vast      
bijeengebonden2 en nadat de lazo1 die   
de drie pooten verbond1 is losgemaakt1  
staat het paard met moeite op4    ,de   
,gaucho houdt den teugel1 die aan de    
onderkaak bevestigd is1 stevig  vast en 
voert het paard uit den corrl4 ,indien  
een tweede man bij  de hand is 7anders  
is de moeite veel grooter71 houdt deze  
den kop  van het dier vast1 terwijl de  
eerste zadel en paardedekken oplegt en  
alles met den buikriem bevestigd4       
,gedurende deze bewerking buitelt  het  
paard1 van schrik en verbazing dat het  
aldus om zijn midden  gebonden wordt1   
voortdurend over den grond en verkiest  
niet op te  staan voordat het geslagen  
wordt4 ,als dan eindelijk het zadelen is
  afgeloopen1 kan het arme dier van     
vrees nauwelijks ademhalen en  is wit   
van schuim en zweet4 ,nu maakt de man   
zich gereed om op te  stijgen1 leunt    
daarbij stevig op den stijgbeugel1 opdat

 het paard  zijn evenwicht niet zal     
verliezen1 en trekt op het oogenblik dat
 hij  zijn been over den rug werpt1 den 
schuifknoop los die de voorpooten       
verbindt1 zoodat het beest vrij is4     
,sommige domadrs gaan boven den  zadel  
staan1 trekken den knoop los terwijl het
 dier nog op den grond  ligt1 en laten  
het dan onder zich opstaan4 ,wild van   
vrees1 doet het  paard eenige geweldige 
sprongen en rent in vollen galop weg2   
als het  uitgeput is1 brengt de man het 
geduldig naar den corrl terug1 waar  het
 arme dier dampend van de hitte en      
nauwelijks levend1 in vrijheid  wordt   
gesteld4 ,paarden1 die niet weg willen  
galoppeeren1 maar zich  hardnekkig op   
den grond werpen1 zijn op verre na de   
lastigste4 ,de  behandeling is dan      
verschrikkelijk streng2 maar in twee of 
drie  keeren is het paard getemd4 ,het  
duurt evenwel eenige weken voordat  het 
dier met ijzeren gebit en ring gereden  
wordt2 want het moet den  wil van zijn  
berijder met het voelen van den teugel  

leeren vereenigen1  eerdat de sterkste  
teugel van eenigen dienst kan zijn4     
,in deze landen zijn dieren zoo         
overvloedig1 dat menschelijkheid  en    
zelfbelang niet nauw samengaan2 het is  
daarom1 vrees ik1 dat de  eerste hier   
nauwelijks bekend is4 ,op zekeren dag   
reed ik met een zeer  achtingswaardigen 
estanciero over de ,pampas1 toen mijn   
paard wegens  vermoeidheid achteraan    
begon te komen4 ,dikwijls riep de man   
mij toe  het de sporen te geven4 ,toen  
ik hem onder het oog bracht1 dat dit    
wreed zou zijn1 wijl het paard geheel   
uitgeput was1 riep hij uit3    ,waarom  
niet8 ,het doet er immers niet toe4     
,geef het de sporen--het  is mijn paard6
    ,het kostte mij toen eenige moeite  
hem duidelijk te maken1 dat het  niet om
 hem1 maar ter wille van het paard was1 
dat ik mijne sporen  niet wilde         
gebruiken4 ,met een blik van groote     
verbazing riep hij uit3    ,ah1 ,don    
,carlos1 que cosa6 #adh    ,blijkbaar   
was zulk eene gedachte vroeger nooit in 

zijn brein opgekomen4    ,de ,gauchos   
staan als voortreffelijke ruiters       
bekend4 ,het denkbeeld1  dat zij kunnen 
worden afgeworpen1 onverschillig welke  
kunsten het  paard ook uithale1 komt    
nooit bij hen op4 ,hun criterium van een
 goed  ruiter is3 een man1 die een      
ongetemd veulen kan regeeren2 die1 als  
zijn paard valt1 op zijn eigen voeten   
neerkomt1 of andere van die             
kunststukken kan verrichten4 ,ik heb    
gehoord van iemand die wedde1  dat hij  
twintigmaal zijn paard omver zou werpen 
en negentien keeren  niet zou vallen4   
,ik herinner mij een ,gaucho1 die een   
zeer koppig  paard bereed1 dat driemaal 
z hoog steigerde dat het met veel geweld
  achterover viel4 ,met ongewone        
koelbloedigheid bepaalde de man het     
rechte oogenblik--geen secunde te vroeg 
of te laat--om zich te laten  afglijden2
 en zoodra het paard weer opkwam1 sprong
 de man op zijn  rug en reed eindelijk  
in galop weg4 ,nooit schijnt de ,gaucho 
eenige  spierkracht te gebruiken4 ,eens 

toen wij in een flinken galop reden1    
zag ik een goed ruiter schijnbaar zoo   
zorgeloos op zijn paard zitten1  dat ik 
bij mijzelven dacht3 ,als het paard aan 
den haal gaat1 zult ge  zeker uit den   
zadel vallen4--,weinige oogenblikken    
later sprong een  mannetjes-struisvogel 
uit zijn nest en schoot vlak onder den  
kop van  het paard door4 ,het jonge     
veulen deed een zijwaartschen sprong1   
evenals  een hert2 maar op den man had  
het gebeurde geen andere uitwerking1    
dan dat hij opsprong en den schrik met  
zijn paard deelde4    ,in ,chili en     
,peru geeft men zich meer moeite met den
 mond van het  paard dan in ,la ,plata2 
en blijkbaar is dit een gevolg van de   
meer  ingewikkelde natuur van het land4 
,in ,chili wordt een paard niet als     
volkomen afgericht beschouwd1 voordat   
men het midden in zijn vollen  ren op   
eene bepaalde plek1 bijv4 op een op den 
grond geworpen mantel1  kan doen        
stilstaan2 of het moet een muur kunnen  
berennen en onder het  steigeren de     

oppervlakte met zijne hoeven schuren4   
,ik heb een paard1  slechts door        
voorvinger en duim bestuurd1 opgewekt   
zien springen2  in vollen galop over    
eene plaats zien rennen1 en daarna met  
groote  snelheid om den post eener      
veranda cirkelen1 maar op zoo gelijken  
afstand1 dat de ruiter met uitgestrekten
 arm al dien tijd zijn vinger  over den 
post kon laten strijken4 ,toen maakte   
hij eene demi-volte1  en cirkelde op    
gelijke wijze1 met den anderen arm      
uitgestrekt1 met  verbazende snelheid in
 omgekeerde richting om den paal4       
,zulk een paard is goed afgericht2 en   
hoewel dit in 't eerst nutteloos        
schijnt1 is het in werkelijkheid van    
veel nut4 ,op die wijs worden de        
dagelijks noodige eigenschappen tot     
volmaaktheid gebracht4 ,wanneer een  os 
door den lazo gegrepen en beteugeld is1 
zal hij soms in een cirkel              
rondgaloppeeren1 en zal het paard1      
opgewonden door de inspanning1  niet    
gemakkelijk als een wiel om zijn as     

kunnen meedraaien1 zoo het  niet goed is
 afgericht4 ,ten gevolge hiervan zijn   
vele ruiters gedood2  want als de lazo n
 kronkel om het lichaam van den man     
maakt1  zal hij dezen wegens de kracht  
der twee trekkende dieren1 bijna in     
tween snijden4 ,op hetzelfde beginsel   
worden de rassen gedresseerd2  de loop  
is slechts twee- of driehonderd yards   
lang1 en de bedoeling is  paarden te    
hebben1 die een snellen uitval kunnen   
doen4 ,den raspaarden  wordt niet alleen
 geleerd met hunne hoeven eene lijn aan 
te raken1  maar ook de vier pooten bij  
elkander te trekken1 zoodat zij bij den 
eersten sprong al de kracht hunner      
achterste voetpezen in 't spel  kunnen  
brengen4 ,in ,chili werd mij eene       
anecdote verteld1 die ik voor  waarheid 
aanneem2 zij geeft tevens een duidelijk 
beeld van het nut  van een goed         
gedresseerd paard4 ,een geacht man      
ontmoette eens twee  anderen op zijn    
rit1 van wie er een op een paard zat1   
hetwelk hij wist  dat hem ontstolen was4

 ,hij sprak hen aan en eischte zijn     
paard op2  maar tot antwoord trokken zij
 hunne sabels en zetten hem na4 ,de man1
  die een snel en goed paard bereed1    
vlood voor hen uit1 zwenkte toen  hij   
een dicht kreupelbosch zag1 er om heen  
en bracht zijn paard tot  staan4 ,de    
vervolgers konden hunne vaart niet      
stuiten en schoten hem  vooruit4        
,plotseling deed nu de man een uitval   
achter hen aan1 stak  zijn mes in den   
rug van den eenen1 wondde den anderen1  
ontnam den  stervenden roover zijn paard
 en reed naar huis4 ,voor deze daden van
  rijkunst zijn twee dingen noodig3 een 
zeer pijnlijk gebit of mondstuk1        
evenals de ,mameluk gebruikt en waarvan 
het paard al de kracht kent1  ofschoon  
het zelden gebruikt wordt2 ten tweede1  
groote1 botte sporen1  die f alleen voor
 aanraking1 f als een uiterst pijnlijk  
werktuig  gebruikt kunnen worden4 ,ik   
ben overtuigd1 dat het met ,engelsche   
sporen1  die bij de minste aanraking in 
de huid prikken1 onmogelijk zou zijn    

een paard af te richten op de           
,zuidamerikaansche manier4    ,in eene  
estancia bij ,las ,vacas worden         
wekelijks talrijke merries om  hare     
huiden geslacht1 hoewel deze slechts    
vijf papieren dollars of  ongeveer een  
halve crown waard zijn4 #adi ,in 't     
eerst schijnt het  vreemd1 dat het      
loonen kan voor zulk een bagatel merries
 te dooden2  maar wijl men het in dit   
land voor belachelijk houdt eene merrie 
af te richten of te berijden1 hebben zij
 geen waarde behalve voor  de teling4   
,het eenige1 waarvoor ik eene merrie zag
 gebruiken1 was  om tarwe uit de aar te 
treden3 met welk doel zij in eene groote
  cirkelvormige omheining werden        
rondgedreven1 waar de tarweschoven      
neergestrooid waren4 ,de man1 die voor  
het slachten van de merries  gebruikt   
werd1 was om zijne behendigheid met den 
lazo vermaard4 ,hij  had eene           
weddenschap aangegaan1 dat hij1 op een  
afstand van #ab yards  van den corrl    
staande1 elk dier in 't voorbijsnellen  

bij de pooten  zou vangen1 zonder ooit  
te missen4 ,een ander man zeide1 dat hij
 te  voet den corrl zou binnengaan1 eene
 merrie vangen1 hare voorpooten         
samenbinden1 haar naar buiten drijven1  
nederwerpen1 villen en de  huid op      
staken bevestigen voor het verven 7dit  
laatste is een zeer  omslachtig karwei72
 en dat hij zich verbond deze bewerking 
met #bb  dieren op n dag uit te voeren4 
,of hij zou in denzelfden tijd vijftig  
dieren dooden en villen4 ,dit zou eene  
reusachtige taak geweest zijn1  want het
 wordt als een goed dagwerk beschouwd1  
#ae of #af dieren te  villen en hunne   
huiden op staken te bevestigen4    #bf  
,november4    ,ik nam in rechte lijn den
 terugtocht naar ,montevideo aan4 ,daar 
ik  gehoord had1 dat zich in eene       
naburige pachthoeve aan den ,sarandis   
7een kleine stroom1 die in de ,rio      
,negro vloeit7 eenige reusachtige       
beenderen bevonden1 reed ik er heen1    
vergezeld van mijn gastheer1  en kocht  
het hoofd van een ,toxodon voor den     

prijs van #ah pence4 #aej  ,toen dit    
gevonden werd1 was het in gaven staat2  
maar de jongens sloegen  er met steenen 
eenige tanden uit en zetten toen het    
hoofd overeind om  er op te mikken4 ,tot
 mijn groot geluk vond ik een gaven     
tand1 welke  juist in eene der holten   
van dezen schedel paste1 die zelf       
ongeveer  #ahj mijlen ver van deze plek 
aan de oevers van de ,rio ,tercero in   
den  grond was gevonden4 ,nog op twee   
andere plaatsen vond ik overblijfsels   
van dit buitengewone dier1 zoodat het in
 vroeger tijd algemeen moet  zijn       
geweest4 ,ook vond ik hier eenige groote
 stukken van het pantser  van een       
reusachtig armadil-achtig dier1 en een  
gedeelte van het groote  hoofd van een  
,mylodon4 ,de beenderen van dit dier    
zijn zoo versch1  dat zij volgens       
onderzoek van ,t4 ,reeks #g dierlijke   
stof bevatten2  en in eene spirituslamp 
geplaatst1 branden zij met eene kleine  
vlam4 ,het aantal overblijfsels1        
begraven in de groote delta-afzetting1  

die de ,pampas vormt en het             
graniet-gesteente van ,oost-,banda      
bedekt1  moet buitengewoon groot zijn4  
,ik houd het er voor1 dat elke rechte   
lijn door de ,pampas getrokken1 door een
 skelet of beenderen zou  gaan4 ,behalve
 die1 welke ik op mijne korte uitstappen
 vond1 hoorde  ik spreken van vele      
andere2 en de oorsprong van zulke namen1
 als3  ,de ,dierenstroom1 ,de           
,reuzenberg1 enz41 is duidelijk4 ,op    
andere tijden  hoorde ik van de         
wonderlijke eigenschap van sommige      
rivieren1 die het  vermogen hadden      
kleine beenderen in groote te           
veranderen3 of1 zooals  sommigen        
beweerden1 dat de beenderen zelven      
groeiden4 ,voorzoover ik  weet1 stierf  
geen dezer dieren1 gelijk vroeger       
ondersteld werd1 in  de moerassen of    
modderige rivierbedden van het          
tegenwoordige land2  maar hunne         
beenderen werden blootgelegd door de    
stroomen1 die de  onder water gevormde  
laag waarin zij oorspronkelijk begraven 

werden1  doorsneden4 ,wij mogen         
besluiten1 dat de geheele               
,pampas-oppervlakte  n uitgestrekt graf 
is van deze uitgestorven reusachtige    
viervoeters4    ,tegen den middag van   
den #bhsten kwamen wij te ,montevideo1  
na twee  en een halven dag onderweg te  
zijn geweest4 ,den geheelen weg over    
droeg het land een zeer gelijkvormig    
karakter2 alleen waren sommige          
gedeelten wat rots- en bergachtiger dan 
bij de hoogvlakte4 ,niet  ver van       
,montevideo reden wij door het dorp ,las
 ,pietras1 zoo genoemd  naar eenige     
groote ronde syenietrotsen4 ,de aanblik 
er van was vrij  aardig4 ,enkele        
vijgeboomen rondom eene groep huizen1 en
 eene ligging  op eene plek honderd voet
 boven het algemeene niveau1 mag in dit 
land  altijd schilderachtig heeten4     
,gedurende de laatste zes maanden heb ik
 gelegenheid gehad iets van  het        
karakter der bewoners van deze provincin
 te zien4 ,de ,gauchos of  landlieden   
staan ver boven de bewoners der steden4 

,eerstgenoemde is  altijd zeer          
voorkomend1 beleefd en gastvrij3 zelfs  
ontmoette ik geen  enkel voorbeeld van  
ruwheid en ongastvrijheid4 ,hij is      
bescheiden1  heeft achting voor zich    
zelf en het land1 maar is tevens een    
moedig1  vermetel man4 ,daarentegen     
worden vele rooverijen gepleegd1 en     
wordt  er veel bloed gestort2 de        
gewoonte om altijd een mes bij zich te  
dragen1 is van het laatste de           
hoofdoorzaak4 ,het is treurig als men   
hoort1 hoeveel levens om beuzelachtige  
twisten verloren gaan4 ,onder  het      
vechten tracht elke partij het gezicht  
van zijn tegenpartij te  merken1 door   
over zijn neus of oogen te snijden2     
zooals dikwijls uit de  diepe en        
ijselijke litteekens blijkt4 ,rooverijen
 zijn een natuurlijk  gevolg van het    
algemeene dobbelen1 het vele drinken en 
de verregaande  domheid4 ,te ,mercedes  
vroeg ik twee mannen1 waarom zij niet   
werkten4 ,de  een zeide ernstig1 dat de 
dagen te lang waren2 de ander1 dat hij  

te  arm was4 ,het aantal paarden en de  
overvloed van voedsel zijn de dood  van 
alle nijverheid4 ,daarenboven zijn er   
zooveel feestdagen en gelooft  men dat  
er niets kan slagen1 tenzij het bij     
wassende maan begonnen is2  zoodat de   
halve maand door deze twee oorzaken     
verloren gaat4    ,politie en justitie  
zijn totaal machteloos4 ,indien een arm 
man een  moord pleegt en gevat wordt1   
zal hij gevangen gezet en misschien     
doodgeschoten worden2 maar zoo hij rijk 
is en vrienden heeft1 kan  hij er op    
rekenen1 dat er geen zeer ernstige      
gevolgen uit zullen  voortvloeien4 ,het 
is merkwaardig1 dat de geachtste        
ingezetenen des  lands steeds een       
moordenaar helpen ontsnappen2 zij       
schijnen te denken1  dat het individu   
tegen de ,regeering en niet tegen het   
volk zondigt4 ,een  reiziger heeft geen 
andere bescherming dan zijne            
vuurwapenen2 en de  gewoonte van deze   
altijd bij zich te dragen is het beste  
middel om  talrijker rooverijen tegen te

 gaan4    ,het karakter der hoogere en  
meer opgevoede klassen1 die in de steden
  wonen1 heeft1 schoon in mindere mate1 
de goede zijden met den ,gaucho  gemeen1
 maar wordt1 vrees ik1 met vele andere  
ondeugden bezoedeld1  die hem vreemd    
zijn4 ,zinnelijkheid1 spotternij met    
allen godsdienst  en de grootste        
verdorvenheid zijn verre van ongewoon4  
,bijna elk  openbaar ambtenaar kan      
worden omgekocht4 ,de chef van het      
postkantoor  verkocht vervalschte       
rijkszegels4 ,de gouverneur en eerste   
minister  werkten openlijk samen om den 
staat te plunderen4 ,als er goud in  't 
spel kwam1 had bijna niemand            
gerechtigheid te wachten4 ,ik kende  een
 ,engelschman1 die naar den opperrechter
 ging 7hij vertelde mij1  dat hij1 met  
de gebruiken der plaats niet bekend1    
beefde toen hij de  kamer binnentrad71  
en zeide3    ,mijnheer1 ik kom u hier   
#bjj 7papieren7 dollar aanbieden 7waarde
  omstreeks  #e71 indien u vr een       
bepaalden tijd een man wilt             

arresteeren1 die mij bedrogen heeft4 ,ik
 weet1 dat het tegen de wet is2  maar   
mijn advocaat 7hij noemde dien7 ried mij
 aan dezen stap te doen4    ,de         
opperrechter glimlachte toestemmend1    
bedankte hem1 en nog vor den  avond was 
de man veilig in de gevangenis4 ,met dit
 totale gebrek aan  beginsel in vele van
 de leidende krachten2 met een land vol 
slecht  betaalde1 onrustige ambtenaren1 
hoopt het volk toch nog1 dat een        
democratische regeeringsvorm kan slagen6
    ,bij de eerste intrede in de        
samenleving dezer landen treffen u twee 
of drie kenmerken door hunne bijzondere 
merkwaardigheid3 de beleefde  en        
waardige manieren1 die elke klasse eigen
 zijn2 de uitnemende smaak1  dien de    
vrouwen in hare kleeding aan den dag    
leggen1 en de gelijkheid  onder alle    
standen4 ,aan de ,rio ,colorado plachten
 eenige mannen1  die de nederigste      
winkels hielden1 met generaal ,rosas te 
eten4 ,een  zoon van een majoor te      
,bahia ,blanca verdiende zijn kost met  

het  maken van cigaretten1 en wilde mij 
als gids of knecht naar ,buenos  ,aires 
vergezellen2 maar zijn vader weigerde   
alln op grond van het  gevaar4 ,vele    
officieren in het leger kunnen lezen    
noch schrijven2  toch ontmoeten zij     
elkander in gezelschap als gelijken4 ,in
 ,entre ,rios  bestond de ,sala uit     
slechts zes vertegenwoordigers4 ,een    
hunner hield  een gewonen winkel en werd
 om zijn ambt er blijkbaar niet minder  
om  geacht4 ,dit alles heeft men in een 
nieuw land te verwachten2 niettemin     
komt het ontbreken van gentlemen by     
profession een ,engelschman als  iets   
vreemds voor4    ,als men over deze     
landen spreekt1 moet de wijze waarop zij
 door hun  onnatuurlijken bloedverwant1 
,spanje1 zijn opgeleid1 altijd in 't oog
  worden gehouden4 ,over het geheel moet
 men misschien meer achting  hebben voor
 hetgeen gedaan is1 dan schimpen op     
hetgeen er te kort  komt4 ,onmogelijk   
kan men betwijfelen of het buitengewone 
liberalisme  dezer landen zal ten slotte

 tot goede uitkomsten leiden4 ,de zeer  
algemeene verdraagzaamheid van vreemde  
godsdiensten2 de aandacht1  die men aan 
de middelen van opvoeding schenkt2 de   
vrijheid der pers2  de gemakken1 die aan
 alle vreemdelingen geboden worden1 en  
vooral  7moet ik er bijvoegen7 aan elk1 
die ook maar de geringste aanspraak  op 
wetenschap maakt--dit alles dient met   
dankbaarheid herdacht te  worden door   
hen1 die ,spaansch ,zuid-,amerika       
bezocht hebben4    #f ,december4    ,de 
,beagle zeilde de ,rio ,plata uit1 om   
nooit weer haren modderigen  stroom     
binnen te varen4 ,onze koers was gericht
 naar ,port ,desir op  de kust van      
,patagoni4 ,eer ik verder ga1 zal ik    
hier eenige op zee  gedane waarnemingen 
vermelden4    ,menigmaal1 toen het schip
 eenige mijlen van den mond der ,plata1 
en  andere keeren toen het ver van de   
,noord-,patagonische kust verwijderd    
was1 zijn wij door insecten omringd     
geworden4 ,op zekeren avond1 toen  wij  
ongeveer #aj mijlen van de ,baai ,san   

,bias waren1 zagen wij eene  menigte    
kapellen1 die zich in troepen of zwermen
 van tallooze myriaden  uitstrekten     
zoover het oog reikte4 ,zelfs met een   
kijker konden wij  geen plek zien1 die  
vrij van deze insecten was4 ,de         
zeelieden zeiden1  dat het witjes       
sneeuwde2 en zoo scheen het ook         
werkelijk4 ,er was  meer dan ne species2
 maar het grootste aantal behoorde tot  
eene  soort1 die zeer op de gewone      
,engelsche ,colias edusa geleek1 doch   
niet dezelfde was4 ,eenige vlinders en  
,hymenoptera 7,vliesvleugeligen7  #aea  
vergezelden de kapellen2 en een fraaie  
kever 7,calosoma7 vloog  aan boord4     
,andere gevallen zijn bekend1 dat deze  
kever ver in zee  gevangen is2 en dit is
 te merkwaardiger1 omdat de meeste      
,carabidae  7,loopkevers7 zelden of     
nooit opvliegen4 ,het was een fraaie en 
kalme  dag geweest1 en evenzoo daags te 
voren1 met zwakke1 afwisselende         
luchtbeweging4 ,wij kunnen dus niet     
aannemen1 dat de insecten van land  af  

gewaaid waren1 maar moeten besluiten1   
dat zij vrijwillig waren  opgevlogen4   
,oppervlakkig schijnen de groote zwermen
 van ,colias een  voorbeeld te geven    
gelijk aan de bekende trektochten1 van  
eene andere  kapel 7,vanessa cardui7    
#aeb maar de aanwezigheid van andere    
insecten  maakt de zaak anders en zelfs 
minder verklaarbaar4 ,vr zonsondergang  
stak een sterke bries uit het noorden   
op1 en deze moet tienduizenden  kapellen
 en andere insecten hebben doen omkomen4
    ,bij eene andere gelegenheid1 toen  
wij #ag mijlen van ,kaap ,corrientes    
waren1 had ik een net overboord geworpen
 om pelagische dieren te  vangen4 #aec  
,bij het optrekken vond ik er1 tot mijne
 verbazing1  een groot aantal kevers in2
 en hoewel in volle zee1 schenen zij    
door  het zoute water niet veel geleden 
te hebben4 ,eenige exemplaren gingen    
verloren2 maar die1 welke ik bewaarde1  
behoorden tot de geslachten             
,colymbetes1 ,hydroporus1 ,hydrobius 7#b
 soorten71 ,notaphus1 ,cynucus1         

,adimonia en ,scarabaeus4    ,eerst     
dacht ik1 dat deze insecten van het     
strand afgewaaid waren2  maar           
overwegende1 dat vier van de acht       
soorten in hare leefwijze  uitsluitend1 
en twee andere gedeeltelijk waterspecies
 waren1 scheen  mij het                 
waarschijnlijkst1 dat zij door een      
kleinen stroom die een  meer bij ,kaap  
,corrientes afwatert1 naar zee gedreven 
waren4 ,in welke  onderstelling ook1    
schijnt het toch een belangrijk feit #ag
 mijlen  van de dichtst bij zijnde      
landpunt levende insecten in volle zee  
te zien zwemmen4 ,er bestaan            
verscheidene verhalen1 dat insecten  van
 het strand van ,patagoni in zee gewaaid
 zijn4 ,kapitein ,cook  nam dit geval   
waar1 en in lateren tijd evenzoo        
kapitein ,king op de  ,adventure4 ,de   
oorzaak is waarschijnlijk toe te        
schrijven aan het gemis  van beschutting
 door boomen en bergen2 zoodat een      
vliegend insect1  door eene strandbries 
gedreven1 zeer wel naar zee gewaaid zou 

kunnen  worden4 ,het belangrijkste      
voorbeeld1 dat ik gezien heb van een    
insect1  dat ver van land gevangen werd1
 was dat van een grooten sprinkhaan     
7,acrydium71 die aan boord vloog1 toen  
de ,beagle bovenwinds van de            
,kaap-,verdische ,eilanden was1 en de   
dichtst bij zijnde1 niet recht          
tegenover den passaat gelegen landpunt  
was ,kaap ,blanco aan de  ,afrikaansche 
kust1 op #cgj mijlen afstand4 #aed      
,toen de ,beagle zich in den mond der   
,rio ,plata bevond1 is het tuig         
meermalen met het web van de            
herfstdraad-spin bedekt geworden4 ,op   
zekeren dag 7#a ,november #ahcb7        
besteedde ik aan dit onderwerp al mijne 
aandacht4 ,het was fraai en helder wer  
geweest1 en des morgens was de  lucht   
vol pluisjes van dat vlokkig weefsel1   
evenals op een herfstdag in  ,engeland4 
,het schip bevond zich #fj mijlen van   
het land in de richting  van eene stijve
 hoewel zwakke bries4 ,groote menigten  
van eene kleine  spin1 ongeveer een     

tiende inch lang en van eene donkerroode
 kleur1  waren aan de webben gehecht4   
,ik vermoed1 dat er wel eenige duizenden
  stuks op het schip bijeen waren4 ,op  
het oogenblik1 dat het spinnetje  't    
eerst met het tuig in aanraking kwam1   
zat het altijd op een enkelen  draad1 en
 niet op de vlokkige massa1 die         
eenvoudig schijnt te ontstaan  door de  
verwarring der enkele draden4 ,de       
spinnen waren alle van ne  soort1 maar  
van beide seksen en vergezeld van hare  
jongen4 ,behalve  door geringere        
grootte1 onderscheiden de laatsten zich 
door hare  donkerder kleur4 ,ik zal geen
 beschrijving van deze spin geven1 maar 
alleen zeggen1 dat zij mij tot geen     
enkele van ,latreille's geslachten      
schijnt te behooren4 #aee ,zoodra de    
kleine luchtreizigster aan boord  kwam1 
werd zij zeer ijverig1 liep rond1 liet  
zich somtijds vallen en  klom dan langs 
denzelfden draad weer naar boven2 soms  
was zij bezig  met het maken van een    
kleine en zeer onregelmatige maas in de 

hoeken  tusschen de touwen4 ,zij kon    
gemakkelijk over het water loopen4      
,stoorde  men haar1 dan hief zij de     
voorpooten op1 als nam zij eene         
afwachtende  houding aan4    ,terstond  
bij hare aankomst scheen zij zeer       
dorstig en dronk zij  met uitgestoken   
kaken gretig van de druppels water3 welk
 feit ook  door ,starck is waargenomen4 
,zou dit niet een gevolg hiervan zijn1  
dat het insect door een drogen en ijlen 
dampkring is gegaan8 ,zijn              
weefselvoorraad scheen onuitputtelijk4  
,terwijl ik eenigen gadesloeg1  die aan 
een enkelen draad hingen1 zag ik        
verscheidene malen1 dat  de minste      
luchtbeweging ze in horizontale richting
 uit het gezicht  voerde4 ,bij eene     
andere gelegenheid 7#be ,november7 zag  
ik onder gelijke  omstandigheden        
dezelfde soort kleine spin1 nadat zij op
 eene kleine  verhevenheid gezet of     
gekropen was1 herhaaldelijk haar abdomen
  7onderlijf7 oprichten1 een draad      
uitschieten1 en dan horizontaal         

wegzeilen met eene snelheid1 die in 't  
geheel niet te bepalen was4 ,ik  meende 
te kunnen bespeuren dat de spin1 eer zij
 die voorbereidende  stappen deed1 hare 
pooten met de fijnste draden verbond1   
doch weet  niet zeker of deze opmerking 
juist was4    ,te ,santa ,f had ik eens 
eene betere gelegenheid om eenige van   
die  feiten waar te nemen4 ,eene spin1  
ongeveer #j4c inch lang en die  naar het
 uiterlijk in 't algemeen op een        
,citigradus of loopspin  geleek 7zij    
verschilde dus geheel van de            
herfstdraad-spin71 schoot1  terwijl zij 
op den nok van een paal stond1 vier of  
vijf draden uit  haar spintoestel4 ,deze
 in de zon glinsterende draden kon men  
bij  divergeerende lichtstralen         
vergelijken2 zij waren echter niet      
recht1  maar golvend als vloszijde      
waarin de wind speelt4 ,zij waren meer  
dan een yard lang en liepen uit alle    
openingen in stijgende richting  uiteen4
 ,eensklaps liet toen de spin haar      
steunpunt op den paal los1  en was      

spoedig uit het oog verdwenen4 ,het was 
heet en schijnbaar  bladstil2 maar onder
 zulke omstandigheden kan de lucht nooit
 zoo  rustig zijn1 dat zij een zoo      
fijnen wimpel als een spinragdraad  niet
 in beweging brengt4 ,als wij op een    
warmen dag naar de schaduw  van een     
voorwerp op een oever1 of over eene     
effene vlakte naar een  verwijderd baken
 kijken1 is de werking van een          
opstijgenden warmen  luchtstroom bijna  
altijd zichtbaar2 men heeft opgemerkt1  
dat zulke  opwaartsche stroomen ook     
blijken uit het stijgen van zeepbellen1 
die binnenskamers niet opgaan4 ,het zal 
dus1 denk ik1 niet veel moeite  kosten  
de stijging der fijne draden1 die uit   
het lichaam eener spin  steken1 en      
daarna die van de spin zelve te         
begrijpen4 ,de divergentie  of afwijking
 der draden heeft1 geloof ik1 ,murray   
uit hun gelijknamigen  electrischen     
toestand pogen te verklaren4 ,het feit1 
dat spinnen van  dezelfde soort maar van
 verschillende sekse en leeftijd1 in    

groot  aantal aan hare draden gehecht1  
dikwijls vele leagues ver van land      
gevonden worden1 maakt het              
waarschijnlijk1 dat de gewoonte om door 
de  lucht te zeilen even kenmerkend is  
voor dezen stam1 als die van het  duiken
 voor de ,argyroneta4 ,wij mogen dan    
,latreille's onderstelling1  dat de     
herfstdraden hun ontstaan zonder        
onderscheid aan de jongen van           
verschillende spinnengeslachten te      
danken hebben1 verwerpen3 zeker  is het1
 dat de jongen van andere spinnen1      
gelijk wij gezien hebben1  het vermogen 
bezitten om luchtreizen te doen4 #aef   
,op onze verschillende tochten ten      
zuiden der ,la ,plata1 sleepte  ik      
dikwijls een net van vlaggedoek         
achteraan en ving aldus vele  zeldzame  
dieren4 ,van ,crustacea 7,kreeftdieren7 
waren er vele vreemde  en onbeschreven  
geslachten4 ,een1 die in sommige        
opzichten aan de  ,notopoda verwant is  
7nl4 die krabben1 wier achterpooten     
bijna op den  rug geplaatst zijn1 met   

het doel zich aan de onderzijde der     
rotsen  te hechten71 is zeer merkwaardig
 om den bouw van hun achterste  paar    
pooten4 ,de voorlaatste geleding        
eindigt1 in plaats van in een           
enkelvoudigen klauw1 in drie            
borstelvormige aanhangsels van ongelijke
  lengte1 waarvan het grootste zoo lang 
is als de geheele poot4 ,deze  klauwen  
zijn zeer dun1 en met de fijnste tanden 
bezet1 die naar  achteren zijn gericht2 
hunne gebogen einden zijn afgeplat1 en  
op  dit gedeelte bevinden zich vijf zeer
 kleine bekervormige organen1  die      
schijnen te werken evenals de zuigers op
 de armen van den  inktvisch4 ,daar het 
dier in volle zee leeft en              
waarschijnlijk eene  rustplaats behoeft1
 vermoed ik1 dat deze fraaie en zeer    
afwijkende  bouw is aangepast om zich   
aan drijvende zeedieren vast te houden4 
,in diep water1 ver van het land1 is het
 aantal levende wezens uiterst  gering2 
zuidelijk van #ce breedte1 kon ik nooit 
iets anders vangen  dan eenige bero1    

#aeg en enkele kleine soorten           
,entomostraca4 #aeh  ,in meer ondiep    
water1 op enkele mijlen afstand van de  
kust1 treden  vele soorten ,crustacea   
benevens eenige andere dieren in groot  
aantal  op1 doch alleen gedurende den   
nacht4 ,tusschen #ef en #eg breedte1    
ten zuiden van ,kaap ,hoorn1 werd het   
net verscheidene keeren achter          
uitgeworpen2 maar nooit bracht het iets 
anders boven dan enkele  exemplaren van 
twee uiterst kleine soorten             
,entomostraca4 ,niettemin zijn          
walvisschen en robben1 ,petervogels     
7,thalassidroma pelagica7 #aei en       
albatrossen overal in dit deel van den  
oceaan zeer overvloedig4 ,het  is voor  
mij altijd een raadsel geweest1 waarvan 
de albatros1 die  ver van het strand    
leeft1 bestaan kan2 ik vermoed1 dat hij1
 evenals  de ,condor1 lang kan vasten1  
en dat n goed maal aan het lijk van  een
 rottenden walvisch voor langen tijd    
genoeg is4 ,de midden- en               
tusschenkeerkrings-gedeelten van den    

,atlantischen ,oceaan wemelen van       
,pteropoda1 ,crustacea en ,radiata2 van 
hunne verslinders1 de ,vliegende        
,visschen 7,exocoetus volitans72 en     
eindelijk van de verslinders van  deze1 
de ,bonitos en ,albicoros4 #afj ,ik     
veronderstel1 dat de talrijke  lagere   
pelagische dieren zich voeden met de    
,infusoria1 die1 zooals  nu uit         
,ehrenberg's onderzoekingen bekend is1  
overvloedig in volle  zee voorkomen4    
,maar waarvan leven deze infusoria in   
het heldere  blauwe water8    ,toen wij 
in een zeer donkeren nacht even ten     
zuiden van de ,rio  de la ,plata        
zeilden1 bood de zee een wondervol en   
zeer prachtig  schouwspel4 ,er woei eene
 frissche bries1 en elk deel van het    
zeeoppervlak dat men bij dag als schuim 
ziet1 gloeide nu met een bleek  licht4  
,het schip stuwde vor zijn boeg twee    
baren vloeibaren phosphorus  uit1 en    
werd in zijn zog door een melkachtig    
spoor gevolgd4 ,zoover het  oog reikte1 
was de kruin van elke golf helder2 en   

door den glanzigen  weerschijn dezer    
loodkleurige vlammen1 was de lucht boven
 den horizon  niet zoo geheel donker als
 onder het hemelgewelf4    ,verder      
zuidwaarts gaande1 is de zee zelden     
phosphoresceerend2  ter hoogte van ,kaap
 ,hoorn herinner ik mij niet haar meer  
dan  eenmaal zoo gezien te hebben en    
toen was het verschijnsel ver  van      
schitterend4 ,deze omstandigheid staat  
waarschijnlijk in nauw  verband met de  
schaarschheid aan organische wezens in  
dat gedeelte  van den oceaan4 ,na het   
doorwrochte geschrift van ,ehrenberg    
over het  phosphoresceeren der zee1 is  
het bijna overbodig van mijn kant eenige
  opmerkingen over het onderwerp te     
doen4 ,ik wil er echter bijvoegen1  dat 
dezelfde gescheurde en onregelmatige    
deeltjes geleiachtige stof1  door       
,ehrenberg beschreven1 in het zuidelijk 
zoowel als in 't noordelijk  halfrond de
 gemeenschappelijke oorzaak van dit     
phosphoresceeren  schijnen te zijn4 ,de 
deeltjes waren zoo klein1 dat zij       

gemakkelijk  door fijn gaas gingen2 toch
 waren vele duidelijk met het bloote    
oog zichtbaar4 ,water1 in een groot glas
 geschonken en geschud1 gaf  vonken af2 
maar eene kleine hoeveelheid op een     
horlogeglas gaf bijna  nooit licht4     
,ehrenberg zegt1 dat die deeltjes alle  
een zekeren graad  van prikkelbaarheid  
behouden4 ,mijne waarnemingen1 waarvan  
enkele  terstond na het ophalen van het 
water genomen werden1 gaven eene  andere
 uitkomst4 ,ook wil ik het volgende     
vermelden3 toen ik eens  des nachts het 
net gebruikt1 daarna gedeeltelijk had   
laten drogen1  en twaalf uur later      
gelegenheid had het opnieuw te          
gebruiken1 vond ik  de geheele          
oppervlakte even helder vonkelend1 als  
toen het pas uit het  water was gehaald4
 ,het komt mij in dit geval niet        
waarschijnlijk voor1  dat de diertjes   
zoo lang in 't leven hebben kunnen      
blijven4 ,eens toen  ik eene zeekwal van
 het geslacht ,dianaea bewaarde tot zij 
dood was1  begon het water waarin zij   

lag1 te lichten4 ,ik geloof1 dat als de 
golven met helder groene vonken         
schitteren1 dit in 't algemeen aan      
kleine ,crustacea is toe te schrijven4  
,er kan echter geen twijfel  bestaan1 of
 zeer vele andere pelagische dieren     
phosphoresceeren1  als zij levend zijn4 
,bij twee gelegenheden heb ik de zee op 
aanzienlijke diepte onder  de           
oppervlakte zien lichten4 ,nabij de     
monding van de ,plata blonken  eenige   
cirkelvormige en eironde plekken1 van   
twee tot vier yards  in middellijn en   
met duidelijke omtrekken1 in een        
bestendig maar  bleek licht1 terwijl het
 water er om heen slechts enkele vonken 
uitstraalde4 ,het verschijnsel geleek op
 eene weerspiegeling van de  maan of    
ander lichtend voorwerp2 want de randen 
waren gebogen door de  golvingen van het
 zeeoppervlak4 ,het schip1 dat #ac voet 
diepgang had1  ging over deze plekken   
heen zonder er verandering in te        
brengen4 ,wij  moeten dus onderstellen1 
dat er eenige dieren bijeengehoopt waren

 op  grootere diepte dan de bodem van   
het schip4    ,nabij ,fernando ,noronha 
was het lichten der zee straalvormig4   
,het  verschijnsel geleek veel op wat   
men zien zou als een groote visch zich  
snel door eene lichtende vloeistof      
bewoog4 ,aan deze oorzaak schreven  de  
zeelieden het toe2 maar destijds        
koesterde ik daaromtrent eenigen        
twijfel wegens de talrijkheid en        
snelheid der stralen4 ,reeds heb ik     
opgemerkt1 dat het verschijnsel veel    
meer algemeen is in warme dan in  koude 
streken2 en soms heb ik gemeend1 dat een
 gestoorde electrische  toestand van den
 dampkring de gunstigste factor voor    
zijn ontstaan  was4 ,ik geloof zeker1   
dat het lichten der zee het sterkst is  
na enkele  dagen van kalmer weder dan   
gewoonlijk1 als wanneer het gewemeld    
heeft  van allerlei dieren4 ,na         
opgemerkt te hebben1 dat het met        
geleiachtige  deeltjes bezwangerde water
 in een onzuiveren staat verkeert1 en   
dat  het lichtverschijnsel in alle      

gewone gevallen wordt voortgebracht door
  de beweging der vloeistof in aanraking
 met den dampkring1 ben ik tot  de      
beschouwing geneigd1 dat de             
phosphorescentie het gevolg is van de   
ontbinding der organische deeltjes3 door
 welk proces 7bijna is men  geneigd het 
eene soort ademhaling te noemen7 de zee 
gezuiverd wordt4        #bc ,december4  
,wij kwamen te ,port ,desir1 op #dg     
breedte aan de kust van ,patagoni       
gelegen4 ,de kreek loopt ongeveer #bj   
mijlen landwaarts in en heeft eene      
onregelmatige wijdte4 ,de ,beagle       
ankerde enkele mijlen de kreek in1      
tegenover de puinhoopen eener oude      
,spaansche nederzetting4    ,denzelfden 
avond ging ik aan land4 ,het eerste     
landen in eene  nieuwe streek is zeer   
belangwekkend1 en vooral wanneer1 zooals
 nu1  het geheele landschap den stempel 
draagt van een scherp omlijnd en        
eigendommelijk karakter4 ,ter hoogte van
 #b tot #cjj voet boven eenige          
porfiergesteenten strekte zich eene     

groote vlakte uit1 die inderdaad        
kenmerkend is voor ,patagoni4 ,de       
oppervlakte is geheel effen en bestaat  
uit ronde keisteenen1 vermengd met eene 
witachtige aarde4 ,hier en  daar        
verspreid groeien bosjes bruin dradig   
gras1 en nog spaarzamer  eenige lage    
doornboschjes4 ,het klimaat is droog en 
aangenaam2 en de  fraaie blauwe lucht   
wordt maar zelden verdonkerd4 ,staat men
 midden op  een dezer verlaten vlakten  
en wendt men den blik naar de landzijde1
  dan wordt het uitzicht in 't algemeen 
begrensd door de steilte van  eene      
andere vlakte1 welke iets hooger1 maar  
even effen en verlaten  is2 en in elke  
andere richting is de horizon           
onduidelijk door de  trillende          
luchtspiegeling1 die uit de verhitte    
oppervlakte schijnt  voort te komen4    
,in zulk eene streek was het lot der    
,spaansche nederzetting weldra  beslist3
 de droogte van het klimaat gedurende   
het grootste deel  van het jaar1 en nu  
en dan de vijandelijke aanvallen der    

zwervende  ,indianen1 noodzaakten de    
kolonisten hunne halfvoltooide woningen 
te verlaten4 ,niettemin toont de stijl  
waarin zij waren aangelegd1  ,spanje's  
krachtige en onbekrompen hand in oude   
tijden4 ,de uitslag van  alle pogingen  
om dit deel van ,amerika ten zuiden van 
#da breedte te  koloniseeren1 is        
ellendig geweest4 ,port ,famine drukt   
door haar naam1  ,hongerhaven1 het      
kwijnend en vreeselijk lijden uit van   
vele honderden  ongelukkige lieden1 van 
wie slechts n in 't leven bleef1 om     
hunne  rampen te vertellen4 ,bij        
,st4-,jozef's ,baai1 aan de             
,patagonische kust1  werd eene kleine   
kolonie gevestigd2 maar op een ,zondag  
deden de  ,indianen een aanval en       
vermoordden de geheele nederzetting1    
behalve  twee mannen1 die vele jaren in 
gevangenschap bleven4 ,aan de ,rio      
,negro  sprak ik met een dezer mannen1  
die nu op zeer hoogen leeftijd is4      
,de ,zologie van ,patagoni is even      
beperkt als zijne ,flora4 #afa ,op  de  

dorre vlakten kon men een paar zwarte   
kevers 7,heteromera7 langzaam  zien     
rondkruipen2 en soms schoot een hagedis 
langs ons heen4 ,van  vogels vonden wij 
drie aas-valken1 en in de dalen enkele  
vinken  en insecten-eters4 ,een ibis    
7,theristicus melanops--eene soort die1 
naar men zegt1 in ,midden-,afrika       
gevonden wordt7 is op de eenzaamste     
gedeelten niet zeldzaam4 ,in hunne magen
 vond ik sprinkhanen1 krekels1  kleine  
hagedissen en zelfs schorpioenen4 #afb  
,den eenen tijd van het  jaar trekken   
deze vogels rond in troepen1 op een     
anderen bij paren2 hun  kreet is zeer   
luid en zonderling1 evenals het gehinnik
 van het guanaco4    ,het guanaco1 of   
wilde lama1 is de kenmerkende viervoeter
 der  ,patagonische vlakten en tevens de
 ,zuidamerikaansche plaatsvervanger  van
 den kameel in het oosten4 ,in          
natuurstaat is het een fraai dier1  met 
langen ranken hals en fijne pooten4 ,het
 komt veel voor in alle  gematigde      
deelen van het vasteland3 in 't zuiden  

tot aan de eilanden  bij ,kaap ,hoorn4  
,meestal leeft het in kleine troepen1   
van zes tot  dertig stuks elk2 maar aan 
de oevers der ,santa ,cruz zagen wij een
  troep1 die er minstens #ejj moet      
hebben geteld4    ,in het algemeen zijn 
deze dieren wild en uiterst op hunne    
hoede4 ,mr4 ,stokes vertelde mij1 dat   
hij door een kijker eens een troep  van 
deze dieren1 die blijkbaar verschrikt   
waren1 in vollen ren had  zien          
wegloopen1 ofschoon hun afstand zoo     
groot was1 dat hij hen met  het bloote  
oog niet kon onderscheiden4 ,de jager   
ontvangt dikwijls het  eerste sein van  
hunne tegenwoordigheid1 doordien hij op 
verren afstand  hun eigenaardigen1      
schellen1 hinnikenden alarmkreet hoort4 
,indien hij  dan goed kijkt1 zal hij den
 troep waarschijnlijk op eene rij zien  
staan aan den kant van een afgelegen    
heuvel4 ,komt men dichter bij1  dan     
worden nog eenige schelle kreten geuit1 
en verwijderen zij zich  in een         
schijnbaar langzamen1 doch inderdaad    

snellen galop1 langs een  smal gebaand  
pad naar een naburigen heuvel4 ,zoo hij 
echter toevallig  eensklaps een enkelen 
of velen tegelijk ontmoet1 zullen zij   
meestal  roerloos blijven staan en hem  
opmerkzaam aanzien2 dan misschien een   
paar yards wegloopen1 zich omkeeren1 en 
weer kijken4 ,wat is de oorzaak  van dit
 verschil in hunne schuwheid8 ,zien zij 
van verre een mensch  voor hun          
hoofdvijand1 den puma1 aan8 ,of wint de 
nieuwsgierigheid het  van hunne         
beschroomdheid8 ,dat zij nieuwsgierig   
zijn1 is zeker2 want  als iemand op den 
grond ligt en zonderlinge potsen maakt1 
bijv4 door  zijn voet in de hoogte te   
steken1 zullen zij bijna altijd dichter 
bij komen1 om hem te verkennen4 ,deze   
kunstgreep werd herhaaldelijk  door onze
 jagers met geluk toegepast1 en had     
bovendien het voordeel1  dat            
verscheidene schoten gelost konden      
worden1 welke alle werden  opgevat als  
tot het spel behoorende4 ,op de bergen  
van ,tierra del  ,fuego 7,vuurland7 heb 

ik meer dan eens een guanaco gezien1    
dat1  als men het naderde1 niet alleen  
hinnikte en gilde1 maar op bijna        
belachelijke manier steigerde en sprong1
 schijnbaar tartend1 als  gold het eene 
uitdaging4 ,deze dieren worden zeer     
gemakkelijk getemd2  en in              
,noord-,patagoni heb ik eenige gezien1  
die zelfs zonder toezicht  of dwang in  
de nabijheid van een huis werden        
gehouden4 ,in dezen staat  zijn zij zeer
 driest en vallen licht een mensch aan  
door hem met beide  knien van achteren  
te stooten4 ,naar men beweert is de     
beweegreden  tot deze aanvallen jaloezie
 ten opzichte van hunne wijfjes4 ,de    
wilde  guanaco's denken echter aan geen 
verdediging3 zelfs n enkele hond zal    
een dezer groote dieren in bedwang      
houden1 totdat de jager opdaagt4 ,in    
vele hunner gewoonten zijn zij als      
schapen in eene kudde4 ,zien  zij bijv4 
in verschillende richtingen mannen te   
paard naderen1 dan  worden zij spoedig  
verbijsterd en weten niet naar welken   

kant te  vluchten4 ,dit maakt de        
,indiaansche manier van jagen zeer      
gemakkelijk2  want zoo worden zij licht 
naar een middenpunt gedreven en         
omsingeld4    ,de guanaco's gaan        
gereedelijk te water2 te ,port ,valdos  
zag men  hen vaak van het eene eiland   
naar het andere zwemmen4 ,byron zegt  in
 zijn reisverhaal1 dat hij hen zout     
water zag drinken4 ,ook zagen  eenige   
,engelsche officieren bij ,kaap ,blanco 
eene kudde1 die de zoute  vloeistof uit 
eene salina scheen te drinken4 ,ik denk1
 dat1 als zij  in verschillende deelen  
van dit land geen zout water drinken1   
zij in  't geheel geen water drinken4   
,op het midden van den dag rollen zij   
herhaaldelijk in schotelvormige holten  
in het zand4 ,de mannetjes  vechten     
samen3 eens gingen twee mij voorbij1 die
 gillend elkander  trachtten te bijten2 
en verscheidene werden geschoten1 wier  
huid  diep gekorven was4 ,soms schijnen 
er kudden op ontdekkingstochten  uit te 
gaan2 te ,bahia ,blanca1 waar deze      

dieren binnen #cj mijlen van  de kust   
uiterst zeldzaam zijn1 zag ik eens de   
sporen van #cj of #dj  stuks1 die in    
rechte lijn naar eene modderige         
zoutwater-kreek waren  gegaan4 ,zij     
moeten toen bespeurd hebben1 dat zij de 
zee naderden2  want met de              
regelmatigheid eener afdeeling cavalerie
 hadden zij zich  omgewend1 en waren in 
eene even rechte lijn teruggekeerd als  
dat zij  gekomen waren4 ,de guanaco's   
hebben eene zonderlinge gewoonte1 die   
mij  geheel onverklaarbaar is1 namelijk3
 dat zij dagen achtereen hun mest  op   
denzelfden bepaalden hoop laten vallen4 
,ik zag een dezer hoopen1  welke acht   
voet in middellijn was en eene groote   
hoeveelheid stof  bevatte4 ,volgens ,a4 
d',orbigny is deze gewoonte aan alle    
soorten van  het geslacht eigen2 voor de
 ,peruaansche ,indianen1 die den mest   
als  brandstof gebruiken1 is zij zeer   
nuttig1 en wordt hun zoodoende de       
moeite bespaard van hem te verzamelen4  
,de guanaco's schijnen lievelingsplekken

 te hebben om te gaan  liggen sterven4  
,aan de oevers van de ,santa ,cruz was  
de grond op  zekere beperkte ruimten1   
die meestal heesterachtig en alle bij de
  rivier gelegen waren1 letterlijk wit  
van de beenderen4 ,op ne plek  telde ik 
tusschen de #aj en #bj hoofden4 ,in 't  
bijzonder onderzocht  ik de beenderen2  
zij schenen niet1 zooals sommige die ik 
hier en  daar verspreid had gezien1     
afgeknaagd en gebroken1 alsof zij door  
roofdieren hierheen waren gesleept4 ,in 
de meeste gevallen moeten deze  dieren1 
vr hun sterven1 onder en tusschen de    
struiken doorgekropen  zijn4 ,bynoe     
meldt mij1 dat hij op eene vorige reis  
hetzelfde feit  aan de oevers van de    
,rio ,gallegos waarnam4 ,ik begrijp     
volstrekt niet  de reden hiervan1 maar  
wil opmerken1 dat de gewonde guanaco's  
aan  de ,santa ,cruz onveranderlijk naar
 de rivier liepen4 ,op ,sint-,jago  van 
de ,kaap-,verdische ,eilanden herinner  
ik mij in een ravijn een  afgelegen hoek
 gezien te hebben1 die met              

geitenbeenderen bedekt  was2 wij zeiden 
toen1 dat dit de begraafplaats van alle 
geiten op  het eiland was4 ,ik vermeld  
deze beuzelachtige omstandigheden1 omdat
  zij in sommige gevallen wellicht het  
voorkomen kunnen verklaren van  een     
aantal ongeschonden beenderen in een    
hol1 of van die welke onder  alluviale  
ophoopingen begraven liggen2 alsook de  
reden waarom sommige  dieren meer in    
sedimentaire lagen bedolven liggen1 dan 
andere4    ,op zekeren dag werd de jol  
onder bevel van ,chaffers met drie dagen
  leeftocht uitgezonden1 om het         
bovendeel der haven op te meten4 ,des   
morgens spoorden wij eenige op een oude 
,spaansche kaart vermelde  plaatsen op1 
om water in te nemen4 ,wij vonden een   
kreek1 en aan het  boveneind daarvan een
 druppelend beekje brak water--het      
eerste dat  wij hier zagen4 ,hier       
noodzaakte het getij ons verscheidene   
uren te  wachten2 en in dien            
tusschentijd wandelde ik eenige mijlen  
het land  in4 ,als gewoonlijk bestond de

 vlakte uit grof zand1 vermengd met     
grond1 die op 't oog kalk geleek1 doch  
in werkelijkheid er zeer van            
verschilde4 ,door de zachtheid dezer    
stoffen waren in den bodem vele         
greppels ontstaan4 ,er was geen enkele  
boom2 en behalve het guanaco1  dat als  
schildwacht over zijne kudde op een     
heuveltop stond1 was bijna  geen enkel  
dier of vogel te zien4 ,overal stilte en
 verlatenheid4 ,toch  wordt1 als men    
door deze landschappen zonder zichtbare 
afwisseling  gaat1 een onbestemd maar   
sterk en levendig gevoel van blijdschap 
in  ons opgewekt4 ,iemand vroeg mij     
hoeveel eeuwen de vlakte in dien staat  
verkeerd had1 en hoeveel andere zij nog 
gedoemd was zoo te blijven3             
,niemand kan antwoorden2 nu schijnt zij 
eeuwig4          ,de wildernis heeft    
eene geheimzinnige taal1          ,die  
ontzagwekkend twijfelen leert4          
7,shelley1 regels op den ,mont-,blanc47 
,des avonds zeilden wij eenige mijlen   
verder en sloegen toen eene tent  op    

voor den nacht4 ,tegen het midden van   
den volgenden dag geraakte de  jol aan  
den grond1 en kon wegens het ondiepe    
water niet verder4 ,daar  het laatste   
gedeeltelijk zoet werd bevonden1 nam    
,chaffers de dingey1  #afc en ging drie 
mijlen hooger op1 waar ook dit vaartuig 
aan den  grond raakte4 ,wij bevonden ons
 nu in eene zoetwaterrivier4 ,het water 
was modderig1 en hoewel de stroom van   
zeer onbeduidende grootte was1  zou het 
moeilijk geweest zijn den oorsprong te  
verklaren1 tenzij uit de  gesmolten     
sneeuw op de ,cordilleras4 ,op de plek  
waar wij bivouakeerden1  waren wij door 
steile klippen en hooge toppen van      
porfier omringd4 ,ik  geloof niet1 dat  
ik ooit eene plek heb gezien1 die       
zoozeer van de  overige wereld          
afgesloten scheen1 als deze rotsachtige 
afgrond in de  wijde vlakte4    ,den    
tweeden dag na onze terugkomst op de    
aanlegplaats ging een  gezelschap       
officieren en ik een oud ,indiaansch    
graf doorzoeken1 dat  ik op den top van 

een naburigen heuvel gezien had4 ,twee  
reusachtige  steenen1 elk vermoedelijk  
minstens een paar ton wegende1 waren    
tegenover een omstreeks zes voet hoog   
vooruitspringend rotsblok  geplaatst4   
,op den harden steenen bodem van het    
graf was een laag  aarde van omtrent #a 
voet diepte1 die uit de omlaag gelegen  
vlakte  naar boven moet gebracht zijn4  
,daarop was een vloer van platte        
steenen gelegd1 en op deze weer andere1 
zoodat de ruimte tusschen het           
vooruitspringend rotsblok en de twee    
groote steenen gevuld was4 ,om  het graf
 te voltooien1 waren de ,indianen op den
 inval gekomen om van  het rotsblok een 
groot stuk los te maken en op den stapel
 te werpen1  zo dat het op de twee      
steenen rustte4 ,wij ondermijnden het   
graf aan  beide kanten1 doch konden geen
 reliquien1 en zelfs geen beenderen     
vinden4 ,waarschijnlijk waren de        
laatsten sedert lang vergaan 7in  welk  
geval het graf van zeer hoogen ouderdom 
moet geweest zijn71  want op eene andere

 plek vond ik eenige kleinere hoopen1   
onder welke  zeer enkele verbrokkelde   
stukken werden gevonden1 waaraan nog te 
zien was1 dat zij van een mensch        
afkomstig waren4 ,falconer zegt1  dat   
een ,indiaan begraven wordt waar hij    
sterft1 maar dat later zijn  beenderen  
zorgvuldig opgenomen en1 al is de       
afstand nog zoo groot1  naar het        
zeestrand worden gebracht om begraven te
 worden4 ,ik geloof1  dat deze gewoonte 
te verklaren is1 zoo men bedenkt dat    
deze ,indianen1  vr den invoer van      
paarden1 bijna hetzelfde leven moeten   
geleid  hebben als nu de ,vuurlanders1  
en dus in 't algemeen in de nabijheid   
der zee hebben gewoond4 ,de gewone      
voorliefde om te liggen waar zijne      
voorvaderen hebben gelegen1 zou de thans
 zwervende ,indianen nopen om  het minst
 vergankelijke gedeelte hunner dooden   
over te brengen naar  hunne oude        
begraafplaats op de kust4    #i         
,januari4    ,vr het donker was1 ankerde
 de ,beagle in de fraaie ruime haven van

  ,port ,st4-,julian1 omstreeks #aaj    
mijlen ten zuiden van ,port ,desir      
gelegen4 ,wij bleven hier acht dagen4   
,het land is nagenoeg gelijk aan  dat   
van ,port ,desir1 maar misschien nog    
iets onvruchtbaarder4 ,eens  vergezelde 
ik met een clubje kapitein ,fitz-,roy op
 eene lange wandeling  om het           
havenhoofd4 ,elf uren lang dronken wij  
geen druppel water1  en eenigen van het 
gezelschap waren geheel uitgeput4 ,van  
den top van  een heuvel 7sedert ,thirsty
 ,hill of ,dorstige ,heuvel genoemd7    
werd een  fraai meer ontdekt1 en gingen 
twee van het gezelschap met afgesproken 
seinen er heen1 om te wenken of het zoet
 water was4 ,hoe groot was onze         
teleurstelling1 toen wij eene           
sneeuwwitte uitgestrektheid van zout    
zagen1 gekristalliseerd in groote kuben6
 ,wij schreven onzen fellen  dorst toe  
aan de droogte van den dampkring2 maar  
wat ook de reden  zij--zeker is het1 dat
 wij uiterst blijde waren laat in den   
avond in  onze booten terug te zijn4    

,ofschoon wij op onzen geheelen tocht   
nergens  een druppel zoet water konden  
vinden1 moest er toch wat zijn2 want    
door  een zonderling toeval vond ik op  
de oppervlakte van het zoute water1  bij
 het hoofd der baai1 een niet geheel    
dooden ,colymbetes1 die in een  niet ver
 af gelegen poel geleefd moest hebben4  
,drie andere insecten  7een ,cincindella
 als bastaard1 een ,cymindis en een     
,harpalus1 die alle  op modderplaten    
leven1 welke nu en dan door de zee      
worden overstroomd71  en nog een vierde1
 dat dood op de vlakte werd gevonden1   
voltooien  de lijst der kevers4 ,eene   
vlieg van tamelijke grootte 7,tabanus7  
was  buitengewoon talrijk1 en kwelde ons
 door haar pijnlijken steek4 ,de  gewone
 paardenvlieg 7,hippobosca71 die in de  
lommerrijke lanen in  ,engeland zoo     
lastig is1 behoort tot dezelfde orde4   
,wij hebben hier  het raadsel1 dat zoo  
dikwijls in het geval der muskieten     
voorkomt3 met  het bloed van welke      
dieren voeden deze insecten zich        

gewoonlijk8 ,het  guanaco is ongeveer de
 eenige warmbloedige viervoeter en komt1
  vergeleken met de menigte vliegen1 in 
zeer gering aantal voor4        ,de     
geologie van ,patagoni is belangwekkend4
 ,in afwijking met ,europa1  waar de    
tertiare formaties zich in baaien       
schijnen opgehoopt te hebben1  vinden   
wij hier over honderden mijlen kustland 
ne groote afzetting1  in zich bevattende
 vele tertiaire schelpdieren1 die alle  
uitgestorven  schijnen4 ,het meest      
voorkomende schelpdier is een zware     
reusachtige  oester1 soms wel een voet  
in middellijn4 ,deze beddingen worden   
bedekt  door andere van een             
eigenaardigen zachten witten steen1 die 
veel gips  bevat en op kalk gelijkt1    
maar inderdaad van puimsteenachtig      
gehalte  is4 ,hoogst merkwaardig is het1
 dat zij voor minstens een tiende deel  
in volume uit infusoria bestaan6        
,professor ,ehrenberg heeft er reeds #cj
  zee-soorten in ontdekt4 ,deze         
laagbedding strekt zich #ejj mijlen     

langs  de kust1 en waarschijnlijk nog   
veel verder uit4 ,te ,port ,st4-,julian 
is hare dikte meer dan #hjj voet6 ,deze 
witte beddingen zijn overal  bedekt met 
een laag grof kiezel1 die misschien een 
van de grootste  keisteenbeddingen der  
wereld vormt4 ,zeker weet men1 dat zij  
zich van  bij de ,rio ,colorado         
uitstrekt tot tusschen de #fjj en #gjj  
zeemijlen  zuidwaarts2 bij de ,santa    
,cruz 7eene rivier even ten zuiden van  
,st4-,julian7 bereikt zij den voet der  
,cordilleras2 halfweg de rivier  op is  
hare dikte meer dan #bjj voet1 en       
vermoedelijk strekt zij zich  overal tot
 de genoemde groote keten uit1 vanwaar  
de wel afgeronde  porfiersteenen        
afkomstig zijn4 ,wij mogen hare         
gemiddelde breedte op  #bjj mijlen1 en  
de gemiddelde dikte op ongeveer #ej voet
 stellen4 ,indien  deze groote laag van 
kiezelsteenen1 zonder bijvoeging van de 
modder  die noodzakelijk door hunne     
wrijving is ontstaan1 tot een berg werd 
opgehoopt1 zou zij eene groote keten    

vormen6    ,bedenkt men1 dat al die     
kiezelsteenen1 talrijk als de           
zandkorrels in  de woestijn1 afkomstig  
zijn van langzaam afbrokkelende         
steenmassa's  op de oude kustlijnen en  
rivieroevers2 dat deze brokken in       
kleinere  stukken zijn geslagen1 en dat 
elk daarvan sedert dien tijd langzaam   
gerold1 afgerond en ver is weggevoerd1  
dan staat de geest ontzet bij de        
gedachte aan de lange reeks van jaren1  
die voor dit proces volstrekt  noodig   
waren4 ,toch zijn al die keisteenen     
vervoerd en waarschijnlijk  afgerond    
geworden na de afzetting der witte      
beddingen1 en lang na de  vorming der   
onderliggende beddingen met tertiaire   
schelpen6    ,in dit zuidelijk          
werelddeel is alles op groote schaal ten
 uitvoer  gebracht2 van de ,rio de la   
,plata tot ,vuurland--een afstand van   
#abjj  mijlen--is het land in het       
tijdperk der nu bestaande zeeschelpen in
  massa gerezen2 en wel in ,patagoni tot
 eene hoogte van tusschen de #cjj  en   

#djj voet4 ,de oude en verweerde        
schelpen1 die aan de oppervlakte  der   
gerezene vlakte zijn achtergebleven1    
bezitten nog gedeeltelijk  hare kleuren4
 ,de rijzende beweging werd afgebroken  
door minstens  acht lange tijdperken van
 rust1 gedurende welke de zee diep in   
het  land knaagde1 en op allengs        
volgende peilstanden de lange reeksen   
van klippen en steilten vormde1 die de  
verschillende als terrassen  achter     
elkander verrijzende vlakten scheiden4  
,de opwaartsche beweging  en de knagende
 werking der zee gedurende de lange     
perioden van rust1  zijn over lange     
kustlijnen gelijk geweest2 want met     
verbazing vond  ik1 dat de terrasvormige
 vlakten op verafgelegen punten op      
nagenoeg  correspondeerende hoogten     
staan4 ,de laagste vlakte is #ij voet   
hoog1  en de hoogste die ik bij de kust 
besteeg1 #iej voet2 en daarvan vinden   
wij slechts overblijfsels in den vorm   
van vlakke met kiezel bedekte  bergjes4 
,de bovenste vlakte der ,santa ,cruz    

loopt glooiend op tot  eene hoogte van  
#cjjj voet aan den voet der ,andesketen4
 ,ik heb gezegd1  dat ,patagoni in het  
tijdperk der bestaande zeeschelpen #cjj 
tot #djj  voet gerezen is1 en kan er    
bijvoegen1 dat de stijging minstens     
#aejj  voet geweest is in het tijdperk  
toen ijsbergen zwerfblokken over de     
bovenvlakte der ,santa ,cruz vervoerden4
 ,maar ,patagoni is niet alleen  aan    
stijgende bewegingen onderhevig geweest3
 de uitgestorven tertiaire  schelpdieren
 van ,port ,st4-,julian en de ,santa    
,cruz kunnen1 volgens  ,prof4 ,e4       
,forbes1 op geen grootere waterdiepte   
geleefd hebben dan van  #dj tot #bej    
voet1 terwijl zij nu bedekt zijn met uit
 zee afgezette  lagen van #hjj tot #ajjj
 voet dikte2 bijgevolg moet de zeebodem1
 waarop  deze schelpdieren eenmaal      
leefden1 vele honderden voeten gedaald  
zijn1  om de ophooping der daarboven    
liggende lagen mogelijk te maken4 ,welk 
eene geschiedenis van geologische       
veranderingen openbaart die eenvoudig   

samengestelde kust van ,patagoni6    ,te
 ,port ,st4-,julian #afd vond ik in eene
 roode modderlaag1 die  het kiezelzand  
op de #ij-voet vlakte bedekte1 het halve
 skelet van  de ,macrauchenia           
,patagonica3 een merkwaardigen          
viervoeter1 die zoo  groot was als een  
kameel4 ,hij behoort tot dezelfde       
afdeeling der  ,pachydermata als de     
rhinoceros1 de tapir en het             
palaeotherium2 maar  in den bouw der    
beenderen van zijn langen hals1 vertoont
 hij eene  duidelijke verwantschap tot  
den kameel1 of liever tot het guanaco en
  de lama4 ,uit het feit1 dat nieuwe    
zeeschelpdieren gevonden zijn op twee   
der hoogere terrasvormige vlakten1 die  
gelaagd en opgeheven moeten zijn  vr het
 afzetten van de modder waarin de       
,macrauchenia begraven was1  blijkt     
overtuigend1 dat deze merkwaardige      
viervoeter leefde lang nadat  de zee    
door hare tegenwoordige schelpdieren    
bewoond was4 ,eerst was ik  zeer        
verwonderd1 dat een groote viervoeter   

zoo kort geleden op #diae'  in deze     
ellendige keisteenvlakten met haren     
schralen plantengroei  geleefd kon      
hebben2 maar de verwantschap van de     
,macrauchenia tot  het guanaco1 thans   
een bewoner van de onvruchtbaarste      
gedeelten1  verklaart deze moeilijkheid 
ten deele4    ,de1 ofschoon verre1      
verwantschap tusschen de ,macrauchenia  
en het  guanaco1 tusschen den ,toxodon  
en de ,capybara2 de nauwere verwantschap
  tusschen de vele uitgestorvenen       
,edentata en de levende luiaards1       
miereneters en armadillen1 die nu zulk  
een uitstekend kenmerk  vormen in de    
zologie van ,zuid-,amerika2 en eindelijk
 de nog nauwere  verwantschap tusschen  
de fossiele en levende soorten van      
,ctenomys en  ,hydrochoerus--zijn zeer  
belangwekkende feiten4 ,deze            
verwantschap blijkt  verwonderlijk--even
 treffend als tusschen de fossiele en   
uitgestorven  ,buideldieren van         
,australi--uit de groote verzameling1   
die onlangs door  ,lund en ,clausen uit 

de holen van ,brazili naar ,europa is   
gebracht4 ,in  deze verzameling zijn    
uitgestorven soorten van al de #cb      
geslachten  der land-viervoeters 7op #d 
na71 die nu de provincin bewonen waarin 
de  holen liggen4 ,en de uitgestorven   
soorten zijn veel talrijker dan de nu   
levende3 er zijn fossiele miereneters1  
armadillen1 tapirs1 pecaris1  guanaco's1
 opossums1 talrijke ,zuidamerikaansche  
knaagdieren en apen1  alsmede andere    
dieren4 ,deze wonderlijke verwantschap  
op hetzelfde  vasteland tusschen de     
dooden en de levenden zal1 ongetwijfeld1
  later op de verschijning van          
organische wezens op onze aarde en      
hunne verdwijning daarvan meer licht    
werpen dan eenige andere klasse  van    
feiten4    ,het is onmogelijk over den  
veranderden toestand van het            
,amerikaansche  vasteland anders dan met
 de diepste verbazing na te denken4     
,voorheen  moet het gewemeld hebben van 
groote monsters2 nu vinden wij slechts  
dwergen1 in vergelijking met de vroegere

 verwante rassen4 ,indien  ,buffon van  
den reusachtigen luiaard1 de            
armadil-achtige dieren en  verdwenen    
,pachydermata geweten had1 zou hij met  
meer schijn van  waarheid hebben kunnen 
zeggen1 dat de scheppende kracht in     
,amerika  haar vermogen had verloren1   
dan dat zij nooit groote werking had    
gehad4 ,de meeste dezer uitgestorven    
viervoeters1 zoo niet alle1  leefden in 
een laat tijdperk1 en waren tijdgenooten
 van de meeste nu  bestaande            
zeeschelpdieren4 ,sedert den tijd dat   
zij leefden1 kan in  den vorm van het   
land geen zeer groote verandering hebben
 plaats gehad4    ,wat heeft dan zooveel
 soorten en geslachten uitgeroeid8 ,in  
't eerst is  de geest onweerstaanbaar   
geneigd om aan eene groote ramp te      
denken2  maar om dieren1 groote en      
kleine1 uit te roeien in                
,zuid-,patagoni1  ,brazili1 op de       
,cordilleras in ,peru1 en in            
,noord-,amerika tot aan  de             
,behring-,straat1 moeten wij het geheele

 wereldspantwerk doen  waggelen4        
,bovendien leidt een geologisch         
onderzoek van ,la ,plata  en ,patagoni  
tot de overtuiging1 dat alle vormen van 
het land uit  langzame en trapswijs     
voortgaande veranderingen ontstaan4     
,uit het kenmerk der fossielen in       
,europa1 ,azi1 ,australi1 ,noord-  en   
,zuid-,amerika blijkt1 dat die          
voorwaarden welke gunstig zijn  voor het
 leven der grootere viervoeters1 niet   
lang geleden zich  even ver uitstrekten 
als de wereld zelve4 ,welke die         
voorwaarden  waren1 dat heeft niemand   
zelfs maar vermoed4 ,moeilijk kon het   
eene temperatuurs-verandering zijn1 die 
ongeveer tegelijktijdig  de bewoners van
 tropische1 gematigde en poolgewesten op
 beide  halfronden verdelgde4 ,door     
,lyell weten wij met zekerheid1 dat de  
groote  viervoeters in ,noord-,amerika  
leefden na het tijdperk toen            
zwerfblokken  naar breedten werden      
vervoerd1 waarop ijsbergen nu niet      
komen2 om  overtuigende1 maar indirecte 

redenen kunnen wij zeker zijn1 dat ook  
de  ,macrauchenia in het zuidelijk      
halfrond leefde lang na de ijsbeweging  
in  de zwerfblokkenperiode4 ,was het de 
mensch1 zooals men gemeend heeft1  die  
na zijne eerste komst in ,zuid-,amerika 
het logge ,megatherium  en de andere    
,edentata uitroeide8 ,wat de verdelging 
van den kleinen  tucutuco te ,bahia     
,blanca1 van de vele fossiele muizen en 
andere kleine  viervoeters in ,brazili  
betreft1 moeten wij althans eene andere 
reden  zoeken4 ,niemand zal wanen1 dat  
eene droogte1 zelfs veel strenger dan   
die welke zulke verwoestingen in de     
provincin van ,la ,plata aanrichtte1    
alle individun van elke soort           
vernietigen kon van af ,zuid-,patagoni  
tot aan de ,behring-,straat4 ,wat te    
zeggen van de uitsterving van  het      
paard8 ,ontbrak het aan gras op die     
onmetelijke vlakten1 later  overstroomd 
door duizenden en honderdduizenden      
nakomelingen van het  geslacht1 dat door
 de ,spanjaarden werd ingevoerd8 ,hebben

 de later  ingevoerde soorten het       
voedsel verbruikt van de groote         
voorgaande  rassen8 ,mogen wij gelooven1
 dat de ,capybara het voedsel heeft     
genomen  van den ,toxodon1 het ,guanaco 
van de ,macrauchenia1 de nu levende     
kleine ,edentata van hunne talrijke     
reusachtige prototypen8 ,in de  lange   
geschiedenis der wereld is voorzeker    
geen feit zoo verrassend1  als de groote
 en herhaalde uitroeiingen van hare     
bewoners4    ,beschouwen wij de zaak    
echter uit een ander oogpunt1 dan zal   
zij minder ingewikkeld schijnen4 ,wij   
bedenken niet steeds1 hoe  diep onwetend
 wij zijn omtrent de levensvoorwaarden  
van elk dier3  herinneren ons niet      
altijd dat er eene oorzaak is1 die de te
 snelle  toename van elk georganiseerd  
wezen in den natuurstaat voortdurend    
belemmert4 ,de voorraad voedsel blijft  
gemiddeld dezelfde2 daarentegen  bestaat
 bij elk dier de neiging om door        
voortplanting in geometrische  reden toe
 te nemen2 en nergens zijn de           

verrassende gevolgen daarvan op         
treffender wijze gebleken1 dan in       
,amerika1 waar de ,europeesche dieren   
gedurende de paar laatste eeuwen in 't  
wild loopen4 ,in den natuurstaat  teelt 
elk dier geregeld2 toch is bij eene lang
 gevestigde soort eene  sterke          
getaltoename blijkbaar onmogelijk en    
moet door eene of andere  oorzaak belet 
worden4 ,intusschen zijn wij maar zelden
 in staat bij  eene gegeven soort met   
zekerheid te zeggen1 in welke           
levensperiode  of in welken tijd van het
 jaar die storing valt3 of zij alleen na
  lange tusschentijden optreedt1 en wat 
er de juiste oorzaak van is4 ,zoo  komt 
het waarschijnlijk1 dat wij zoo weinig  
verwonderd zijn1 als van  twee soorten  
die in gewoonten na aan elkander zijn   
verwant1 de eene  zeldzaam en de andere 
overvloedig is in hetzelfde district2 of
 ook als  de eene overvloedig is in dit 
of in dat district1 en de tweede1 die in
  de huishouding der natuur dezelfde    
plaats inneemt1 overvloedig in een      

naburig district met zeer gering        
verschil in toestanden4 ,naar de reden  
hiervan vragende1 antwoordt men         
onmiddellijk1 dat dit veroorzaakt wordt 
door een gering verschil in klimaat1    
voedsel of het getal vijanden2  maar hoe
 zelden1 of nooit1 kunnen wij de juiste 
oorzaak der storing en  hare wijze van  
werking aangeven6 ,wij komen dus tot de 
noodzakelijke  gevolgtrekking1 dat in 't
 algemeen voor ons onwaarneembare       
oorzaken  bepalen of eene soort         
overvloedig of schaarsch in aantal is4  
,in de gevallen waar wij het uitroeien  
van eene soort door den mensch1  hetzij 
geheel of in een beperkt district1      
kunnen nagaan1 weten wij  dat zij       
gaandeweg zeldzamer wordt1 en dan       
verdwijnt4 ,het zou echter  moeilijk    
zijn een juist onderscheid aan te geven 
#afe tusschen  eene soort die door den  
mensch1 en eene die door de toename     
harer  natuurlijke vijanden wordt       
verdelgd4 ,het bewijs van zeldzaamheid1 
welke  het uitsterven voorafgaat1 is1   

zooals verscheidene bekwame waarnemers  
opgemerkt hebben1 nog treffender in de  
opvolgende tertiaire lagen1  waar       
dikwijls bevonden is1 dat eene schelp   
die in zulk eene laag zeer  algemeen is1
 thans hoogst zeldzaam1 en zelfs lang   
als uitgestorven  beschouwd is4 ,indien 
dus--wat waarschijnlijk lijkt--soorten  
eerst  zeldzaam worden en dan           
uitsterven2 indien de al te snelle      
toename van  elke soort1 zelfs de meest 
begunstigde1 gestadig wordt belemmerd1  
zooals wij moeten aannemen1 ofschoon    
moeilijk te zeggen is hoe en  wanneer2  
en indien wij zonder de minste verbazing
 zien--hoewel niet  in staat de juiste  
oorzaak aan te wijzen--dat in hetzelfde 
district  de eene soort overvloedig en  
de andere naverwante zeldzaam is3 waarom
  dan zoo verwonderd te zijn als die    
zeldzaamheid een stap verder1 in        
uitsterving overgaat8 ,eene werking1 die
 overal om ons heen plaats  grijpt en   
toch nauwelijks waarneembaar is1 kan    
zeker iets verder  worden geleid1 zonder

 onze opmerkzaamheid te wekken4    ,wien
 zou het zoo verwonderen als hij hoorde1
 dat de ,megalonyx voorheen  zeldzaam   
was1 vergeleken met het ,megatherium2 of
 dat een der fossiele  apen gering in   
aantal was vergeleken met een der nu    
levende8 ,en  toch zouden wij in deze   
betrekkelijke zeldzaamheid het          
duidelijkste  bewijs hebben1 dat de     
voorwaarden voor hun bestaan minder     
gunstig  waren4 ,toegeven1 dat soorten  
in 't algemeen zeldzaam worden voordat  
zij uitsterven2 niet verwonderd zijn    
over de zeldzaamheid eener soort        
vergeleken met eene andere2 maar        
nochtans eene buitengewone werkende     
kracht aannemen en groote verwondering  
toonen als eene soort ophoudt  te       
bestaan--schijnt mij zoo ongeveer       
hetzelfde1 als toegeven dat  ziekte bij 
het individu de voorbode is des doods2  
niet verwonderd  zijn over de ziekte1   
maar wel zich verwonderen als de zieke  
sterft1  en gelooven dat hij door geweld
 stierf4              ,,hoofdstuk ,,ix4 

,,de ,,santa ,,cruz1 ,,patagoni ,,en    
,,de ,,falklands-,,eilanden4      #ac   
,april #ahcd4    ,de ,beagle ankerde in 
de monding van de ,santa ,cruz1 eene    
rivier  omstreeks #fj mijlen ten zuiden 
van ,port ,st4-,julian gelegen4         
,gedurende  zijne laatste reis1 voer    
kapitein ,stokes haar #cj mijlen op1    
maar was1 wegens gebrek aan             
levensmiddelen1 verplicht terug te      
keeren4 ,behalve hetgeen destijds       
ontdekt werd1 was omtrent deze  groote  
rivier nagenoeg niets bekend4 ,kapitein 
,fitz-,roy besloot nu  haren loop te    
volgen1 voorzoover de tijd het toeliet4 
,op den #ah;den  voeren drie            
walvischbooten uit1 met leeftocht voor  
drie weken1  terwijl de bemanning1 uit  
#be koppen bestaande1 sterk genoeg was  
om  desnoods eene bende ,indianen te    
weerstaan4 ,door een sterk vloedtij  en 
fraai weder begunstigd1 legden wij een  
flinken weg af1 dronken  spoedig wat van
 het zoete water1 en waren tegen den    
avond bijna boven  den invloed van het  

getij4 ,de rivier bezat hier eene       
grootte en een  aanblik1 die zelfs op   
het hoogste punt dat wij later          
bereikten1 bijna  niet verminderden4    
,zij was in 't algemeen #cjj tot #djj   
yards breed1  en in het midden ongeveer 
#ag voet diep4 ,de snelheid van den     
stroom1  die over zijn geheelen loop van
 #d tot #f knoopen in 't uur aflegt1 is 
wellicht zijne merkwaardigste           
eigenschap4 ,het water bezit eene fraaie
  blauwe kleur1 maar met eene lichte    
melkachtige tint1 en is niet zoo        
doorschijnend als men op 't eerste      
gezicht wel zou verwachten4 ,de  stroom 
vloeit door een bed van kiezelsteenen1  
zooals die waaruit de  oevers en de     
omringende vlakten bestaan1 en slingert 
zich in bochten  door eene vallei1 die  
zich lijnrecht naar het westen          
uitstrekt4 ,de  breedte dezer vallei    
wisselt af tusschen #e en #aj mijlen1 en
 wordt  begrensd door trapvormige       
terrassen1 die zich op de meeste        
plaatsen  boven elkander tot #ejj voet  

hoogte verheffen1 en aan beide zijden   
eene merkwaardige overeenkomst bezitten4
    #ai ,april4    ,tegen zulk een      
sterken stroom op te roeien of te zeilen
 was natuurlijk  volstrekt onmogelijk2  
daarom werden de drie booten met boeg   
aan  achtersteven gekoppeld2 en nadat in
 elk een man was achtergelaten1  gingen 
de overigen aan land om te trekken4     
,daar de algemeene  regelingen1 door    
kapitein ,fitz-,roy gemaakt1 zeer       
geschikt waren om  het werk van allen te
 verlichten en omdat elk er aan deelnam1
 zal ik  het stelsel beschrijven4 ,de   
troep1 met inbegrip van allen1 werd in  
twee ploegen verdeeld1 die elk om       
beurten anderhalf uur aan de lijn       
trokken4 ,de officieren van elke boot   
werkten mede1 aten hetzelfde  voedsel en
 sliepen in dezelfde tent als hun       
scheepsvolk1 zoodat  elke boot geheel   
onafhankelijk was van de andere4 ,na    
zonsondergang  werd de eerste effen     
plek1 waar eenig struikgewas groeide1   
voor ons  nachtverblijf gekozen4 ,elk   

man van het scheepsvolk nam op zich     
beurt  om beurt kok te zijn4            
,onmiddellijk werd de boot aan land     
getrokken2 de  kok maakte vuur2 twee    
anderen sloegen de tent op2 de bootsman 
haalde  het noodige uit de boot2 de     
anderen brachten dit naar de tenten en  
zamelden brandhout4 ,door deze regeling 
was in anderhalf uur alles  voor den    
nacht gereed4 ,een wacht van twee man en
 een officier stond  altijd op post1    
wier taak het was op de booten te       
letten1 het vuur  aan te houden en tegen
 de ,indianen te waken4 ,elk van den    
troep had  iederen nacht zijn uur wacht4
    ,gedurende dezen dag trokken wij    
slechts een kleinen afstand2 want er    
waren vele eilandjes1 met doornboschjes 
bedekt1 en de tusschenliggende  kanalen 
waren ondiep4    #bj ,april4    ,wij    
gingen voorbij de eilanden en trokken   
verder4 ,ofschoon onze  geregelde       
dagelijksche tocht zeer inspannend was1 
vorderden wij  gemiddeld slechts tien   
mijlen in rechte lijn1 op eene weglengte

 van  misschien #ae of #bj4 ,voorbij de 
plek waar wij den vorigen nacht sliepen1
  is de streek volslagen onbekend land2 
want het was dr dat kapitein  ,stokes   
den terugtocht aannam4 ,van verre zagen 
wij een dichten rook2  en tevens het    
geraamte van een paard vindende1        
begrepen wij dat er  ,indianen in de    
nabijheid waren4 ,op den morgen van den 
#basten werden  sporen van een troep    
paarden en sleepstrepen van chuzos of   
lange  speren op den grond ontdekt4     
,algemeen dachten wij1 dat de ,indianen 
ons des nachts verkend hadden4 ,kort    
daarna kwamen wij aan eene plek1  waar  
uit de versche voetstappen van          
volwassenen1 kinderen en paarden  bleek1
 dat de troep de rivier was             
overgetrokken4    #bb ,april4    ,de    
streek bleef dezelfde en was uiterst    
onbelangwekkend4 ,de volkomen           
gelijkheid van producten door het       
geheele land is een van ,patagoni's     
treffendste kenmerken4 ,de effene       
vlakten van dorre keien bevatten        

dezelfde onontwikkelde en dwergachtige  
planten2 en in de dalen  groeien        
dezelfde doornboschjes4 ,overal zien wij
 dezelfde vogels  en insecten4 ,zelfs de
 oevers der rivier en van de heldere    
daarin  uitloopende stroompjes werden   
nauwelijks door eene helderder tint van 
groen verlevendigd4 ,de vloek van       
onvruchtbaarheid rust op het land2  en  
het water dat door een bed van          
kiezelsteenen vloeit1 deelt in          
denzelfden vloek4 ,zoodoende is het     
getal watervogels zeer beperkt2 want  in
 den stroom dezer dorre rivier is niets 
om het leven te onderhouden4    ,arm als
 ,patagoni in sommige opzichten is1 zoo 
kan het echter op een  grooteren        
voorraad kleine knaagdieren bogen1 #aff 
dan mogelijk elk  ander land ter wereld4
 ,verscheidene soorten muizen kenmerken 
zich  uiterlijk door groote1 dunne ooren
 en een zeer fijnen pels4 ,deze         
diertjes zwerven tusschen de            
kreupelboschjes in de dalen1 waar  zij  
maanden lang geen druppel water kunnen  

proeven1 behalve den  dauw4 ,zij        
schijnen allen kannibalen te zijn2 want 
nauwelijks was  er een muis in een      
mijner vallen gevangen1 of zij werd door
 andere  verslonden4 ,een kleine en     
fijngebouwde vos1 die ook zeer talrijk  
is1  vindt waarschijnlijk zijn geheele  
bestaan in deze kleine dieren4 ,ook  het
 guanaco is hier thuis3 troepen van #ej 
of #ajj dieren waren aan  de orde van   
den dag1 en zooals ik gezegd heb1 zagen 
wij er een1  die minstens #ejj bevatte4 
,de puma1 gevolgd door den condor en    
andere  aasgieren1 jaagt en aast op deze
 dieren4 ,de voetstappen van den puma   
zag men bijna overal op de oevers der   
rivieren2 en de overblijfsels  van      
verscheidene guanaco's met ontwrichte   
halzen en gebroken beenderen1  bewezen  
hoe zij den dood hadden gevonden4    #bd
 ,april4    ,evenals de oude            
scheepvaarders wanneer zij een onbekend 
land  naderden1 onderzochten en         
bespiedden wij het geringste teeken van 
verandering4 ,een aangespoelde boomstam 

of een rolblok van overoud  gesteente   
werd met evenveel vreugde begroet1 alsof
 wij een woud op  de helling van de     
,cordilleras hadden gezien4 ,het meest  
belovende  teeken echter was de top van 
een zware wolkbank1 die voortdurend op  
ene plaats bleef1 en die werkelijk een  
voorbode bleek te zijn4 ,eerst  werden  
de wolken ten onrechte voor de bergen   
zelve aangezien1 in plaats  van voor    
dampmassa's1 die door hunne ijzige      
toppen verdicht waren4    #bf ,april4   
,dezen dag ontdekten wij eene merkbare  
verandering in den geologischen  bouw   
der vlakten4 ,sedert wij het eerst op   
weg gingen1 had ik het  grofzand in de  
rivier zorgvuldig onderzocht1 en in de  
twee laatste  dagen de aanwezigheid van 
enkele kleine zeer cellige basaltsteenen
  opgemerkt4 ,deze namen trapswijze in  
aantal en grootte toe1 doch geen  enkel 
was zoo groot als een menschenhoofd4    
,maar dezen morgen werden  diezelfde    
basaltsteenen1 ofschoon dichter en      
vaster1 plotseling  overvloedig2 en na  

verloop van een half uur zagen wij op   
een afstand  van #e of #f mijlen den    
hoekigen rand van een groot             
basaltterras4 ,toen  wij den voet er van
 bereikten1 zagen wij den stroom        
tusschen de  gevallen blokken borrelen4 
,over de volgende #bh mijlen werd de    
loop  der rivier door deze basaltmassa's
 belemmerd4 ,voorbij dit punt  kwamen   
ook reusachtige klompen van overoud     
gesteente1 afkomstig van  de omringende 
rolsteenformatie1 in groot aantal voor4 
,geen enkel  brok van eenige            
aanzienlijke grootte was meer dan #c of 
#d mijlen van  den gemeenschappelijken  
oorsprong de rivier afgedreven4 ,let men
 op  de ongewone snelheid van het groote
 watervolume in de ,santa ,cruz1  waarin
 nergens stille gedeelten voorkomen1 dan
 is dit wel een der  treffendste        
voorbeelden van het onvermogen der      
rivieren om brokken  van zelfs matige   
grootte te vervoeren4    ,het basalt is 
slechts lava1 die onder de zee is       
gevloeid2 maar de  uitbarstingen moeten 

op de allergrootste schaal geschied     
zijn4 ,ter  plaatse waar wij deze       
formatie het eerst vonden1 was zij #abj 
voet dik2  de rivier opwaarts volgend1  
steeg de oppervlakte onmerkbaar en werd 
de  laag dikker1 zoodat zij #dj mijlen  
boven het eerste punt #cbj voet dik     
was4 ,hoe groot de dikte was nabij de   
,cordilleras1 kon ik niet bepalen1  maar
 het terras bereikt daar eene hoogte van
 omstreeks #cjjj voet boven  den        
zeespiegel4 ,in die groote bergketen    
moeten wij dus den oorsprong  van het   
basalt zoeken2 en stroomen die honderd  
mijlen ver over den  zacht hellenden    
zeebodem vloeiden1 zijn zulk een        
oorsprong waardig4 ,bij  den eersten    
blik op de basaltklippen aan weerszijden
 van de vallei1  was te zien dat de     
lagen eenmaal vereenigd waren4 ,welke   
kracht was dan  in staat over eene      
groote uitgestrektheid land een vaste1  
zeer harde  steenmassa te verwijderen1  
die eene gemiddelde dikte had van       
omtrent  #cjj voet1 en eene breedte van 

bijna #b tot #d mijlen8 ,ofschoon de    
rivier  zoo weinig vermogen bezit om    
zelfs onaanzienlijke brokken te         
vervoeren1  zou zij toch in den loop der
 eeuwen door gestadige afknaging eene   
werking kunnen voortbrengen1 waarvan de 
omvang moeilijk te schatten  is4 ,maar  
afgescheiden van het onbeteekenende van 
zulk eene werking1  kunnen in dit geval 
goede redenen worden aangewezen voor de 
meening1  dat deze vallei eenmaal door  
een zeearm werd ingenomen4    ,het is   
niet noodig in dit werk de bewijsgronden
 uit te meten1 die tot  deze            
gevolgtrekking voeren1 afgeleid als zij 
is uit den vorm en de  natuur der       
trapvormige terrassen aan weerszijden   
van de vallei2 uit de  manier waarop de 
bodem der vallei nabij de ,andes zich   
uitbreidt tot een  groote delta-vormige 
vlakte met zandheuvels er op1 en uit het
 voorkomen  van enkele zeeschelpen in de
 rivierbedding4 ,indien ik ruimte had1  
kon ik bewijzen dat ,zuid-,amerika hier 
vroeger door eene straat werd           

afgesneden1 die1 evenals de ,straat van 
,magelhaen1 de ,atlantische en  ,stille 
,oceanen verbond4 ,intusschen kan       
gevraagd worden1 hoe dat vaste  basalt  
verwijderd werd4 ,eertijds zouden       
geologen de hevige werking van  een     
overweldigenden moddervloed of ijsbreuk 
in 't spel hebben gebracht2  maar in dit
 geval zou zulk een onderstelling geheel
 onaannemelijk zijn1  omdat dezelfde    
trapvormige vlakten met bestaande       
zeeschelpen aan haar  oppervlak1 die aan
 de lange ,patagonische kustlijn liggen1
 zich ophoogen  aan elken kant der      
,santa ,cruz-vallei4 ,geen denkbare     
vloedwerking kon  het land dien vorm    
hebben gegeven1 noch binnen de vallei1  
noch langs  de opene zeekust2 en door de
 vorming van zulke trapvormige vlakten  
of terrassen is de vallei zelve         
uitgehold4 ,ofschoon wetende1 dat  er   
getijden zijn1 die met eene snelheid van
 acht knoopen in 't uur  door de engten 
der ,straat van ,magelhaen loopen1      
moeten wij bekennen1  dat wij bijna     

duizelen bij de gedachte aan het aantal 
jaren1 die  de getijden1 eeuw in eeuw   
uit1 zonder hulp van eene zware         
branding1  noodig moeten gehad hebben1  
om zulk eene uitgestrekte en dikke laag 
van vaste basaltlava af te knagen4      
,nochtans moeten wij gelooven1  dat de  
lagen1 door het water dezer oude straat 
ondermijnd1 in groote  stukken werden   
gebroken1 en dat deze1 op de oevers     
verspreid1 eerst  werden herleid tot    
kleinere brokken1 daarna tot            
kiezelsteenen1 en  eindelijk tot de     
fijnste ontastbare modder1 die de       
getijden naar de  ,oostelijke of        
,westelijke ,oceanen dreven4            
,tegelijk met de verandering in den     
geologischen bouw der vlakten1          
veranderde ook het kenmerk van het      
landschap4 ,toen ik door eenige nauwe   
en rotsachtige engten doolde1 kon ik mij
 bijna verbeelden weer in de  dorre     
valleien van het eiland ,st4-,jago      
verplaatst te zijn4 ,onder de           
basaltrotsen vond ik eenige planten1 die

 ik nergens elders had gezien2  maar    
andere herkende ik als zwervers uit     
,vuurland4 ,deze poreuze  gesteenten    
dienen als vergaarbakken voor het       
schaarsche regenwater2  en zoo kwam het1
 dat op de grensscheiding tusschen      
vulkanische en  sedimentaire #afg       
formaties eenige kleine bronnen 7hoogst 
zeldzame  verschijningen in ,patagoni7  
ontsprongen1 die zich van verre aan de  
omringende kluitjes van licht groen gras
 onderscheiden lieten4    #bg ,april4   
,de rivierbedding werd iets smaller en  
daardoor de stroom sneller4 ,hij  liep  
hier met een gang van zes knoopen in het
 uur4 ,om deze reden1  en ook om de vele
 groote hoekige brokken werd het trekken
 van de  booten tegelijk gevaarlijk en  
vermoeiend4        ,dezen dag schoot ik 
een condor1 metende tusschen de beide   
vleugeltoppen  acht en een halven1 en   
van den bek tot aan den staart vier     
voet4 ,deze  vogel heeft1 zooals men    
weet1 eene ruime geographische          
verspreiding1  want men vindt hem aan de

 westkust van ,zuid-,amerika1 van de    
,straat  van ,magelhaen langs de        
,cordilleras tot acht graden benoorden  
den  evenaar4 ,de steile rots bij de    
monding van de ,rio ,negro is de        
noordelijke grens op de ,patagonische   
kust1 waar zij omtrent #djj  mijlen van 
de groote middellijn hunner woonplaats  
op de ,andes zijn  afgedwaald4 ,verder  
zuidelijk1 tusschen de steile afgronden 
aan het  hoofd van ,port ,desir1 is de  
condor niet zeldzaam2 maar slechts      
enkele  zwervers bezoeken nu en dan de  
zeekust4 ,deze vogels bewonen ook eene  
klipreeks bij den mond der ,santa ,cruz2
 en omstreeks #hj mijlen de rivier  op1 
waar de vallei door steile basaltrotsen 
wordt omzoomd1 verschijnt  de condor    
opnieuw4 ,naar deze feiten te oordeelen1
 schijnen de condors  loodrechte klippen
 te behoeven4 ,in ,chili bezoeken zij   
gedurende  het grootste deel des jaars  
het lagere land bij de stranden van den 
,stillen ,oceaan1 waar vele des nachts  
te zamen in een boom slapen2  maar vroeg

 in den zomer trekken zij zich naar de  
ongenaakbaarste  deelen der centrale    
,cordilleras terug1 om hier rustig te   
broeden4    ,wat de voortteling betreft1
 deelde het landvolk in ,chili mij mede1
 dat  de condor geen soort van nest     
maakt1 maar in de maanden ,november en  
,december twee groote witte eieren op   
eene naakte rotsplaat legt4 ,men  zeide1
 dat de jonge condors een geheel jaar   
lang niet kunnen vliegen2  en lang nadat
 zij het kunnen1 slapen zij des nachts  
en jagen over  dag met hunne ouders4 ,de
 oude vogels leven meest paarsgewijze2  
maar  tusschen de landwaarts in gelegen 
basaltklippen van de ,santa ,cruz vond  
ik eene plek1 waar zij zich gewoonlijk  
in troepen van een twintigtal  of meer  
ophouden4 ,eens1 aan den rand van een   
afgrond komende1 werd  ik plotseling    
door het fraaie schouwspel verrast van  
een twintig  tot dertig dezer groote    
vogels statig van hunne rustplaats te   
zien  opstijgen1 en in prachtige kringen
 wegzweven4 ,naar de hoeveelheid  mest  

op de rotsen te oordeelen1 hadden zij   
deze klip zeker langen  tijd voor slapen
 en broeden bewoond4 ,wanneer zij zich  
in de vlakte  omlaag aan aas hebben     
verzadigd1 trekken zij naar deze        
geliefkoosde  verblijven om hun voedsel 
te verteren4 ,om deze feiten moet de    
condor1  evenals de gallinazo1 tot op   
zekere hoogte als een gezelligen vogel  
worden beschouwd4    ,in dit deel van   
het land leven zij geheel van de        
guanaco's1 die een  natuurlijken dood   
gestorven zijn1 of1 zooals meer algemeen
 gebeurt1  die door de puma's zijn      
gedood4 ,naar wat ik in ,patagoni gezien
 heb1  geloof ik1 dat zij in gewone     
omstandigheden hunne dagelijksche       
tochten  niet ver van hunne geregelde   
slaapplaatsen uitstrekken4    ,dikwijls 
ziet men de condors op groote hoogte in 
de sierlijkste  kringen boven eene      
bepaalde plek zweven4 #afh ,ik ben      
zeker1 dat zij  dit in sommige gevallen 
uit vermaak doen2 maar de ,chileensche  
landman  zegt u1 dat zij in andere      

gevallen een stervend dier bespieden1 of
  den puma als hij bezig is zijne prooi 
te verslinden4 ,als de condors          
neerstrijken1 en dan plotseling alle    
tegelijk opvliegen1 weet de  ,chileen1  
dat de puma in de nabijheid is1 die het 
lijk bespiedende1  uit zijn schuilhoek  
is gesprongen om de roovers te verjagen4
 ,behalve  dat zij op aas teren1 vallen 
de condors dikwijls jonge geiten en     
lammeren aan2 en de schaapherdershonden 
zijn er op afgericht1 om1  als zij      
voorbij vliegen1 naar buiten te rennen  
en met den kop omhoog1  heftig te       
blaffen4    ,de ,chileenen vangen en    
dooden hen in menigte4 ,daarbij zijn    
twee  methoden in gebruik3 de eene is1  
dat men een lijk op een vlak stuk  grond
 legt binnen eene omheining van stokken1
 waarin eene opening is2  en dan1 als de
 condors verzadigd zijn1 te paard naar  
den ingang draaft  en hen op die wijs   
insluit2 want als deze vogel geen ruimte
 heeft om te  loopen1 kan hij zijn      
lichaam geen voldoende aanloop of       

hoeveelheid van  beweging geven1 om van 
den grond op te stijgen4 ,de tweede     
methode is1  dat men de boomen merkt    
waarin zij dikwijls ten getale van vijf 
of  zes slapen1 en dan des nachts hierin
 klimt om hen te strikken4 ,zij  zijn   
zulke vaste slapers--zooals ik zelf heb 
waargenomen--dat deze  wijze van vangen 
niet moeilijk is4 ,te ,valparaiso heb ik
 een levenden  condor voor sixpence zien
 verkoopen2 maar de gewone prijs is #h  
tot #aj  shillings4 ,een1 dien ik zag   
binnenbrengen1 was met een touw gebonden
 en  zeer gehavend2 doch nauwelijks was 
het touw doorgesneden waarmede zijn  bek
 was dichtgemaakt1 of hij begon1 trots  
al het volk om hem heen1  vraatzuchtig  
een stuk aas te verscheuren4 ,in een    
tuin op dezelfde  plaats hield men      
twintig tot dertig levende condors1 die 
slechts eens  in de week gevoed werden1 
maar toch zeer welvarend schenen4 #afi  
,de ,chileensche landlieden zeggen1 dat 
de condor vijf tot zes weken  kan leven 
zonder eten1 en toch zijne kracht       

behoudt4 ,voor de waarheid  hiervan kan 
ik niet instaan2 maar het is zeer       
waarschijnlijk1 dat  deze wreede        
proefneming gedaan is4    ,het is een   
wel bekend feit1 dat1 als een dier op   
het land gedood is1  de condors1 evenals
 andere aasgieren1 er spoedig kennis van
 krijgen en  op onverklaarbare wijze    
samenscholen4 ,hierbij moet men niet    
vergeten1  dat de vogels in de meeste   
gevallen hunne prooi hebben ontdekt en  
het skelet kaal geplukt1 voordat het    
vleesch ook maar in 't minst  bedorven  
is4 ,gedachtig aan de proefnemingen van 
,audubon over het  geringe reukvermogen 
der aashavikken1 deed ik in den         
bovengenoemden  tuin de volgende        
proefneming4 ,de condors werden1 elk aan
 een touw1  in eene lange rij aan den   
voet van een muur gebonden2 daarop      
wikkelde  ik een stuk vleesch in wit    
papier1 en liep er mede in de hand1 op  
ongeveer drie yards van hen af1 op en   
neder4 ,er werd evenwel geen nota  van  
genomen4 ,toen wierp ik het op den      

grond1 nog geen yard van een oud        
mannetje af2 voor een oogenblik keek hij
 er aandachtig naar1 doch sloeg  er     
verder geen acht op4 ,met een stok duwde
 ik het al dichter en dichter  bij1 tot 
hij het eindelijk met den bek aanraakte2
 onmiddellijk werd  toen het papier met 
woede afgerukt1 terwijl op hetzelfde    
oogenblik  alle vogels in de rij        
begonnen te spartelen en te klapwieken4 
,een  hond had men onder dezelfde       
omstandigheden moeilijk kunnen          
bedriegen4    ,de bewijzen voor en tegen
 het scherpe reukvermogen der aasgieren 
wegen zonderling tegen elkander op4     
,professor ,owen heeft bewezen1  dat de 
reukzenuwen van den kalkoenschen buizerd
 7,cathartes aura7  hoog ontwikkeld     
zijn2 en op den avond toen ,owen's      
verhandeling in  ,zoological ,society   
werd voorgedragen1 deelde een der       
aanwezigen mede1  dat hij in ,west-,indi
 bij twee gelegenheden de aashavikken   
zich op  het dak van een huis had zien  
verzamelen1 waarin een lijk1 dat men    

verzuimd had te begraven1 in ontbinding 
overging4 ,in dit geval konden  de      
dieren moeilijk door hun gezicht er     
kennis van gekregen hebben4 ,aan  den   
anderen kant1 en behalve de             
proefnemingen van ,audubon en die eene  
van mijzelven1 heeft ,bachman in de     
,vereenigde ,staten vele verschillende  
methoden gebezigd1 welke aantoonen1 dat 
noch de kalkoensche buizerd  7de door   
,prof4 ,owen ontlede soort71 noch de    
gallinazo hun voedsel door  den reuk    
vinden4 ,hij wikkelde stukken zeer      
onsmakelijken afval in dun  zeildoek en 
strooide er stukjes vleesch op2 de      
aasgieren aten deze op1  en bleven toen 
rustig met hunne bekken vlak boven de   
stinkende massa  staan1 zonder ze te    
ontdekken4 ,toen er een scheurtje in het
 zeildoek  gemaakt was1 werd de afval   
onmiddellijk ontdekt4 ,het zeildoek werd
 door  een versch stuk vervangen2       
nogmaals werd er vleesch op gestrooid1  
en  weder verslonden de gieren dit      
zonder de verborgen zelfstandigheid  te 

ontdekken1 waarop zij trapten4 ,deze    
feiten werden door de  handteekeningen  
van zes heeren1 buiten die van ,bachman 
bevestigd4 #agj    ,dikwijls1 als ik in 
de open vlakte lag uit te rusten en naar
  boven keek1 heb ik aashavikken op     
groote hoogte door de lucht zien        
zweven4 ,waar het land vlak is1 geloof  
ik niet dat een deel des hemels1        
hetwelk meer dan #ae graden boven den   
horizon gelegen is1 door iemand  te voet
 of te paard in 't algemeen aandachtig  
wordt waargenomen4 ,is  dit het geval1  
en zweeft de gier op eene hoogte van #c 
tot #djjj  voet1 voordat hij in het     
gezicht kan komen1 dan zal zijn afstand 
in rechte lijn van het oog des          
waarnemers iets meer dan #b ,engelsche  
mijlen bedragen4 ,is het dan niet licht 
mogelijk1 dat hij niet wordt  opgemerkt8
 ,kan een dier1 dat door den jager in   
eene eenzame vallei  gedood is1 niet al 
dien tijd door den scherpzienden vogel  
van boven  worden bespied8 ,en zal zijne
 wijze van neerdalen niet een sein wezen

  voor alle aasvreters in het district1 
dat hunne prooi nabij is8    ,als de    
condors in een zwerm om de eene of      
andere plek zweven1 is  hunne vlucht    
zeer mooi4 ,behalve wanneer zij van den 
grond opvliegen1  herinner ik mij niet  
een dezer vogels te hebben zien         
klapwieken4 ,bij  ,lima sloeg ik bijna  
een half uur lang verscheidene gade1    
zonder de  oogen van hen af te wenden4  
,zij bewogen zich in groote bochten1    
schoten in kringen voorbij1 daalden en  
stegen zonder een enkelen  wiekslag4    
,als zij dicht boven mijn hoofd         
zweefden1 sloeg ik van ter  zijde       
aandachtig de omtrekken der gescheidene 
en groote eindveren van  elken vleugel  
gade2 bij de minste trillende beweging  
zouden die veren  als 't ware gemengd   
hebben geschenen2 maar zij waren        
duidelijk op den  blauwen hemel         
zichtbaar4 ,hoofd en hals bewogen zich  
voortdurend en  schijnbaar met kracht2  
en de uitgespreide vleugels schenen het 
fulcrum  7steunpunt7 te vormen1 waarop  

de bewegingen van hals1 romp en staart  
werkten4 ,wilde de vogel dalen1 dan     
vielen de vleugels een oogenblik  samen2
 en als zij zich bij veranderde helling 
weer uitspreidden1 scheen  de           
hoeveelheid van beweging of gang1 door  
de snelle daling verkregen1  den vogel  
opwaarts te drijven met de kalme en     
gelijkmatige beweging van  een vlieger4 
,wanneer een vogel stijgt1 moet zijne   
beweging snel genoeg  zijn1 opdat de    
werking der hellende oppervlakte van    
zijn lichaam op  den dampkring kan      
opwegen tegen zijne zwaarte4 ,de kracht 
om het moment  van een lichaam op te    
houden1 dat zich in een horizontaal vlak
 door  de lucht beweegt 7waarin zoo     
weinig wrijving is7 kan niet groot zijn2
  en deze kracht is al wat er noodig is4
 ,wij moeten aannemen1 dat de  beweging 
van hals en romp van den condor daartoe 
voldoende is4 ,hoe  dit ook zij1 het is 
een waarlijk treffend en fraai          
schouwspel zulk  een grooten vogel1 uur 
aan uur1 zonder schijnbare inspanning   

over  berg en rivier te zien zwenken en 
zweven4    #bi ,april4    ,op een       
hoogland gekomen1 begroetten wij met    
vreugde de witte toppen  der            
,cordilleras1 als zij nu en dan door hun
 donker wolkenhulsel  gluurden4 ,de twee
 volgende dagen kwamen wij langzaam     
vooruit2 want  de rivier bleek zeer     
bochtig en was bezaaid met kolossale    
brokken  graniet en verschillende oude  
leigesteenten4 ,de vlakte1 die de vallei
  omzoomde1 had hier eene hoogte bereikt
 van omstreeks #aajj voet boven  de     
rivier1 en haar voorkomen was zeer      
veranderd4 ,de goed afgeronde           
porfiersteenen waren vermengd met vele  
reusachtige brokken basalt  en overoude 
gesteenten4 ,het eerste dezer           
zwerfblokken1 dat ik zag1  was #fg      
mijlen van den naasten berg verwijderd2 
een ander1 dat ik mat1  was vijf yards  
in het vierkant en stak vijf voet boven 
het grofzand  uit4 ,zijne kanten waren  
zoo hoekig en zijne grootte zoo         
aanzienlijk1  dat ik het eerst voor eene

 vaststaande rots hield en mijn kompas  
uithaalde om de splijtingsrichting te   
bepalen4 ,de vlakte hier was  niet zoo  
geheel effen als dichter bij de kust1   
maar verried toch geen  teekenen van    
groot geweld4 ,ik geloof1 dat het onder 
deze omstandigheden  geheel onmogelijk  
is het vervoer van deze reusachtige     
steenblokken1  zoo vele mijlen van hun  
oorsprong1 te verklaren volgens eene    
andere  theorie dan die van drijvende   
ijsbergen4    ,gedurende de twee laatste
 dagen ontmoetten wij sporen van        
paarden1  en vele kleine voorwerpen die 
aan ,indianen hadden toebehoord1 als3   
stukken van een mantel en een bos       
struisvederen2 maar zij schenen  hier al
 lang gelegen te hebben4 ,ofschoon de   
plaats1 waar de ,indianen  zoo onlangs  
over de rivier waren getrokken1 en deze 
buurt zoo vele  mijlen van elkander     
lagen1 scheen het tusschenliggende land 
geheel  onbewoond4 ,eerst verwonderde   
mij dit met het oog op den overvloed van
  guanaco's2 doch het verklaart zich uit

 de steenachtige gesteldheid  der       
vlakten1 die een onbeslagen paard       
spoedig ongeschikt zou maken  om aan de 
jacht deel te nemen4 ,niettemin vond ik 
op twee plaatsen in  deze afgelegen     
streek kleine hoopjes steenen1 die er1  
naar ik denk1  niet toevallig           
neergeworpen konden zijn4 ,zij lagen op 
uitspringende  punten van den rand der  
hoogste lavaklip1 en geleken1 ofschoon  
op  kleinere schaal1 op die bij ,port   
,desir4    #d ,mei4    ,kapitein        
,fitz-,roy besloot de booten niet hooger
 op te brengen4 ,de  rivier had een     
kronkelenden loop met zeer snelle       
strooming1  terwijl het aanzien der     
streek ons niet in verzoeking bracht om 
verder te gaan4 ,overal ontmoetten wij  
dezelfde voortbrengselen en  hetzelfde  
naargeestige landschap4 ,wij waren nu op
 #adj mijlen van den  ,atlantischen1 en 
omstreeks #fj van den naastbij liggenden
 arm van den  stillen ,oceaan4 ,in dit  
hoogere gedeelte strekte de vallei zich 
uit  tot eene wijde kom1 in 't noorden  

en zuiden door hooge basaltvlakten      
begrensd1 en in 't front de lange keten 
der besneeuwde ,cordilleras4 ,het  was  
met een gevoel van spijt1 dat wij naar  
deze grootsche bergen  keken2 want in   
plaats van op hunne toppen te staan1    
zooals wij  gehoopt hadden1 moesten wij 
ons hunne natuur en voortbrengselen     
maar voorstellen4 ,behalve het          
nuttelooze tijdverlies1 dat eene  poging
 om de rivier nog hooger op te gaan ons 
gekost zou hebben1  waren wij al eenige 
dagen op half brood-rantsoen gesteld4   
,hoewel dit  voedsel voor verstandige   
menschen inderdaad genoeg is1 was het na
  een moeilijken dagmarsch toch wat     
karig4 ,eene lichte maag en eene        
gemakkelijke spijsvertering zijn goede  
dingen om over te praten1  maar zeer    
onaangenaam in de praktijk4    #e ,mei4 
,vr zonsopgang begonnen wij onze daling4
 ,met groote snelheid schoten  wij den  
stroom af1 meest met een spoed van #aj  
knoopen 7#ahecj ,met47 in  het uur4 ,op 
dezen eenen dag vorderden wij evenveel  

als in vijf en een  halven dag hard     
werken bij het opvaren4 ,op den #hsten  
dag bereikten  wij de ,beagle na een    
tocht van #ba dagen4 ,elk had reden om  
onvoldaan  te zijn1 behalve ik zelf2    
want mij gaf de opvaring eene hoogst    
belangwekkende doorsnede te zien van de 
groote tertiaire formatie  van          
,patagoni4    ,op #a ,maart #ahcc en    
andermaal op #af ,maart #ahcd ankerde de
 ,beagle in  ,berkeley ,sound op        
,oost-,falklands-,eiland4 ,deze         
,archipel ligt op nagenoeg  dezelfde    
breedte als en ten oosten der ,straat   
van ,magelhaen1 beslaat  eene           
oppervlakte van #abj bij #fj            
geographical miles1 en is iets meer dan 
half zoo groot als ,ierland4 #aga ,nadat
 het bezit van deze ellendige  eilanden 
door ,frankrijk1 ,spanje en ,engeland   
betwist was geworden1  werden zij       
onbewoond gelaten4 ,de ,regeering van   
,buenos ,aires verkocht  hen toen aan   
een particulier persoon1 doch gebruikte 
hen1 evenals  ,spanje in vroeger tijden1

 voor strafkolonie4 ,daarop deed        
,engeland zijne  rechten gelden en nam  
hen in #ahcc in bezit4 ,de ,engelschman1
 die ter  bewaking van de vlag was      
achtergelaten1 werd later vermoord4     
,hierna  werd er een ,britsch officier  
zonder gewapende macht heen gezonden2   
en dezen vonden wij bij onze komst aan  
het hoofd eener bevolking1 die  voor    
meer dan de helft uit weggeloopen       
rebellen en moordenaars bestond4    ,het
 tooneel is de voorstellingen waardig1  
die er op afgespeeld  zijn4 ,een golvend
 land met een troosteloozen1 ellendigen 
aanblik1 dat  overal met een            
veenachtigen grond en dradig gras van   
eene eentonige  bruine kleur bedekt is4 
,hier en daar breekt een bergspits of   
rotsrug  van grijs kwarts door de effene
 oppervlakte4 ,ieder heeft wel eens van 
het klimaat dezer streken gehoord4 ,men 
zou het kunnen vergelijken met  dat1    
hetwelk #ajjj tot #bjjj voet hoog in de 
bergen van ,noord-,wallis  wordt        
gevonden3 met dit verschil1 dat het     

minder zonneschijn en minder  koude1    
doch meer wind en regen heeft4 #agb     
#af ,maart4    ,ik zal nu een korten    
uitstap beschrijven1 dien ik op een deel
 van  het eiland volbracht4 ,des morgens
 reed ik uit met zes paarden en  twee   
,gauchos3 beiden mannen1 uitstekend voor
 het doel geschikt1  en wel gewoon van  
eigen middelen te leven4 ,het weder was 
zeer  koud en onstuimig1 met hevige     
hagelstormen4 ,wij kwamen echter vrij   
goed vooruit2 doch behalve de geologie1 
leverde onze dagrit bijna  niets op dat 
belangstelling verdiende4 ,overal       
hetzelfde golvende  heideland1 welks    
oppervlakte bedekt was met lichtbruin   
verweerd gras  en enkele zeer kleine    
struiken1 die alle uit een buigzamen    
veengrond  opschoten4 ,in de valleien   
kon men hier en daar eene kleine kudde  
wilde ganzen zien2 en overal was de     
grond zoo zacht1 dat de snip  er zijn   
voedsel kon vinden4 ,buiten deze vogels 
waren er maar weinig  andere4 ,er is    
eene hoofdketen van bijna #bjjj voet    

hooge bergen1 uit  kwarts bestaande1    
welker ruwe en naakte toppen ons bij het
 overklimmen  eenige moeite             
veroorzaakten4 ,aan de zuidzijde kwamen 
wij in land1  dat voor wild vee zeer    
goed geschikt is2 maar daar dit onlangs 
fel  gejaagd was1 vonden wij er niet    
veel van4    ,des avonds stieten wij op 
eene kleine kudde4 ,een mijner          
metgezellen1  ,st4-,jago genaamd1       
zonderde spoedig een vette koe af1 wierp
 zijne bolas  en trof hare pooten1 maar 
kon deze niet omstrikken4 ,toen wierp   
hij zijn  hoed neer1 om de plek terug te
 vinden waar de bolas gevallen waren1   
wond in vollen galop zijn lazo los1 en  
haalde na eene zeer ingespannen  jacht  
de koe opnieuw in1 die hij nu bij de    
horens ving4 ,daar de andere  ,gaucho   
met de reserve-paarden vooruit gereden  
was1 kostte het ,st4-,jago  eenige      
moeite om het woedende beest te dooden4 
,hij trachtte haar naar  een effen      
terrein te voeren1 door telkens van de  
gelegenheid gebruik  te maken als zij op

 hem toerende4 ,wilde zij zich niet     
bewegen1 dan  kwam mijn paard1 op zulke 
jachten afgericht1 in korten galop      
achter  haar aan1 en gaf haar met zijn  
borst een hevigen stoot4 ,maar zelfs  op
 effen grond schijnt het voor n man geen
 gemakkelijk werk een  dier te dooden1  
dat razend is van schrik4 ,en het zou   
ook niet kunnen1  indien het paard1 dat 
zonder den ruiter aan zijn lot is       
overgelaten1  voor eigen veiligheid niet
 spoedig leerde den lazo strak te       
houden2  zoodat1 als de koe of os naar  
voren stuift1 het paard zich even       
schielijk voortbeweegt2 anders staat het
 onbeweeglijk naar n  kant geleund4 ,dit
 paard was echter een jong dier en wilde
 niet  stilstaan1 maar liep terug als de
 koe zich poogde los te rukken4 ,het    
was verwonderlijk te zien1 met welke    
behendigheid ,st4-,jago achter  de koe  
uitweek1 tot hij er eindelijk in slaagde
 aan de groote pees  van den achterpoot 
de noodlottige snede toe te brengen4    
,zonder veel  moeite stak hij toen zijn 

mes in het hoofdeinde van het ruggemerg1
  en viel de koe als door den bliksem   
getroffen neer4 ,nadat eenige  stukken  
vleesch met de huid er aan1 doch zonder 
beenderen en genoeg  voor onzen tocht1  
waren afgesneden1 reden wij naar onze   
slaapplaats1  en hadden voor ons        
avondeten carne con cuero of gebraden   
vleesch  met de huid er aan4 ,dit is    
evenver boven rundvleesch te verkiezen1 
als wildbraad boven schapenvleesch4 ,een
 groot cirkelvormig stuk wordt  boven de
 gloeiende asch of kolen gehouden1 met  
de huid omlaag en in  den vorm van een  
schotel1 zoodat van het vleeschnat niets
 verloren  gaat4 ,indien de een of      
andere achtbare raadsheer uit ,londen   
dien avond  met ons gegeten had1 zou het
 carne con cuero in die stad            
ongetwijfeld  spoedig vermaardheid      
hebben gekregen4    ,des nachts regende 
het1 en de volgende dag 7#ag ,mei7 was  
zeer  stormachtig met veel hagel en     
sneeuw4 ,wij reden dwars over het eiland
  naar de landtong1 welke ,rincon del   

,toro 7het groote schiereiland  aan de  
zuidwestpunt7 met de rest van het eiland
 verbindt4 ,doordien  een groot aantal  
koeien gedood zijn1 zijn hier de stieren
 ver in  de meerderheid4 ,deze zwerven  
alleen1 of bij twee en drie te zamen1   
en zijn zeer wild4 ,nooit zag ik zulke  
prachtige beesten2 in hunne  forsche    
koppen en nekken evenaarden zij de      
marmeren standbeelden  der ,grieken4    
,kapitein ,sulivan meldt mij1 dat de    
huid van een stier  van gemiddelde      
grootte #dg pounds weegt1 terwijl eene  
minder goed  gedroogde huid van dit     
gewicht te ,montevideo als eene zeer    
zware wordt  beschouwd4 ,de jonge       
stieren loopen1 bij het zien van een    
ruiter1 in den  regel een eind weg2 maar
 de ouden verzetten geen voet1 tenzij om
 op den  ruiter toe te hollen2 en vele  
paarden zijn zoodoende gedood4 ,een oude
  stier waadde door een modderigen      
stroom1 en vatte recht tegenover ons    
post4 ,vruchteloos poogden wij hem te   
verjagen2 en toen dit mislukte1  waren  

wij verplicht een grooten omweg te      
nemen4 ,uit weerwraak daarvoor  besloten
 de ,gauchos hem te overmannen en voor  
het vervolg onschadelijk  te maken4 ,het
 was zeer van belang te zien1 hoe       
volkomen de kunst  zegevierde over de   
kracht4 ,een lazo werd om zijn horens   
geworpen1 toen  hij op de paarden       
toesnelde1 en een tweede om zijn        
achterpooten2 in een  minuut lag het    
monster machteloos tegen den grond4     
,wanneer een lazo  eenmaal strak om de  
horens van een woedend dier is geworpen1
 schijnt  het oppervlakkig niet         
gemakkelijk hem te ontwarren1 zonder het
 beest  te dooden2 ook vrees ik dat het 
niet gaan zou1 indien de man alleen     
was4 ,doch met behulp van een tweeden   
persoon1 die zijn lazo z werpt  dat de  
beide achterpooten worden gegrepen1 is  
het spoedig geschied2  want zoolang de  
achterpooten gestrekt worden gehouden1  
is het dier  volkomen hulpeloos2 en de  
eerste kan met zijne handen den lazo van
 de  horens losmaken1 en daarna kalm te 

paard stijgen4 ,op het oogenblik        
echter1 dat de tweede man iets inloopt  
en de spanning vermindert1  glijdt de   
lazo van de pooten van het worstelende  
dier1 dat hierna  vrij oprijst1 zich    
schudt1 en vruchteloos zijn tegenstander
 narent4    ,op onzen ganschen tocht    
zagen wij slechts n troep wilde paarden4
 ,deze  dieren werden1 evenals het vee1 
in #agfd door de ,franschen ingevoerd1  
en hebben zich sedert dien tijd sterk   
vermenigvuldigd4 ,het is een            
merkwaardig feit1 dat de paarden nooit  
het oosteinde van het eiland  hebben    
verlaten1 ofschoon geen enkele          
natuurlijke grens hun belet  rond te    
zwerven1 en dat gedeelte van het eiland 
niet aantrekkelijker  is dan het        
overige4 ,de ,gauchos1 door mij hierover
 ondervraagd1 konden1  ofschoon zij het 
feit bevestigden1 er geen andere        
verklaring van geven1  dan dat de       
paarden sterk aan een plek grond hechten
 waaraan zij gewend  zijn4 ,overwegende1
 dat het eiland niet geheel door dieren 

bewoond  scheen en dat er geen          
roofdieren waren1 was ik bijzonder      
benieuwd te  weten1 wat hunne           
aanvankelijk snelle vermeerdering in den
 weg had  gestaan4 ,dat op een begrensd 
eiland vroeger of later eene stoornis   
moet ontstaan1 is onvermijdelijk2 maar  
waarom was de vermeerdering  der paarden
 vroeger tot staan gekomen dan die van  
het vee8 ,kapitein  ,sulivan heeft zich 
veel moeite gegeven dit voor mij te     
onderzoeken4 ,de  hier wonende ,gauchos 
schrijven de oorzaak voornamelijk       
hieraan toe1  dat de springhengsten     
voortdurend van de eene plek naar de    
andere  zwerven en de merries noodzaken 
hen te vergezellen1 onverschillig  of de
 jonge veulens al dan niet in staat zijn
 te volgen4 ,een ,gaucho  vertelde aan  
,sulivan1 dat hij een hengst een vol uur
 lang eene merrie  had zien schoppen en 
bijten1 tot hij haar noodzaakte haar    
veulen aan  zijn lot over te laten4 ,dit
 merkwaardige verhaal kan kapitein      
,sulivan  in zoover bevestigen1 dat hij 

verscheidene malen jonge doode veulens  
heeft gevonden1 en daarentegen nooit een
 dood kalf4 ,bovendien worden  meer     
doode lichamen van volwassen paarden    
gevonden1 dan van vee1 alsof  de eersten
 meer aan ziekten of ongelukken         
onderhevig zijn4 ,wegens de  zachtheid  
van den grond bereiken hunne hoeven     
dikwijls een onregelmatig  groote       
lengte2 en dit veroorzaakt lamheid4 ,de 
overheerschende kleuren  zijn roodgrijs 
en ijzergrauw4 ,al de hier gefokte      
paarden1 zoo tamme  als wilde1 zijn1    
ofschoon goed gevenredigd1 wat klein van
 stuk1  en hebben zooveel kracht        
verloren1 dat zij ongeschikt zijn om bij
  het vangen van wild vee met den lazo  
te dienen2 bijgevolg moet men  zich de  
groote kosten getroosten van versche    
paarden uit ,la ,plata in  te voeren4   
,in de toekomst zal het zuidelijk       
halfrond waarschijnlijk  zijn ras van   
,falklandsche ponies hebben1 evenals het
 noordelijke zijn  ,shetlandsch ras4    
,in stede van verbasterd te zijn1 zooals

 de paarden1 schijnt het vee1  gelijk   
wij boven opmerkten1 in grootte te zijn 
toegenomen2 ook is het  veel talrijker  
dan de paarden4 ,kapitein ,sulivan      
bericht mij1 dat het  vee in algemeenen 
lichaamsbouw en vorm der horens         
onderling veel minder  verschilt1 dan   
het ,engelsche4 ,in kleur verschilt het 
echter zeer2  en het is een merkwaardig 
feit1 dat op verschillende deelen van   
dit  eene kleine eiland1 verschillende  
kleuren de overhand hebben4 ,rondom     
,mount ,usborne1 op eene hoogte van     
#ajjj tot #aejj voet boven de zee1  zijn
 sommige kudden voor ongeveer de helft  
muis- of loodkleurig3  eene tint1 die op
 andere deelen van het eiland niet      
algemeen is4 ,bij  ,port ,pleasant heeft
 donkerbruin den boventoon1 terwijl ten 
zuiden  van ,straat ,choiseul 7welke het
 eiland bijna in tween verdeelt7 het    
meest witte beesten met zwarte hoofden  
en voeten voorkomen2 zwarte en  enkele  
gevlekte dieren kan men in alle         
gedeelten aantreffen4 ,sulivan  merkt   

op1 dat het verschil in de heerschende  
kleuren zoo in 't oog  sprong1 dat1 als 
men bij ,port ,pleasant naar de kudden  
keek1 die op  de heuvelhellingen        
weidden1 zij zich op verren afstand als 
zwarte  vlekken afteekenden1 terwijl die
 ten zuiden van ,straat ,choiseul  onder
 dezelfde omstandigheden witte vlekken  
geleken4 ,sulivan denkt1  dat de kudden 
zich niet vermengen2 en het is een      
zonderling feit dat  het muiskleurige   
vee1 ofschoon op het hoogland levende1  
ongeveer eene  maand vroeger in het     
seizoen kalft1 dan de andere gekleurde  
beesten  op het lagere land4 ,het is    
merkwaardig het eenmaal tamme vee zich  
zoo  te zien splitsen in drie kleuren1  
waarvan naar alle waarschijnlijkheid  ne
 kleur ten slotte over de andere zou    
zegevieren1 indien de kudden  in de     
eerstvolgende eeuwen ongestoord werden  
gelaten4    ,een ander ingevoerd dier is
 het konijn1 dat zeer wel geslaagd en nu
  op groote stukken van het eiland in   
overvloed voorkomt4 ,doch evenals  de   

paarden1 zijn zij binnen zekere grenzen 
beperkt2 want zij hebben  de centrale   
bergketen niet overschreden1 en zouden  
zelfs niet den  voet er van bereikt     
hebben1 indien er geen kleine kolonies  
waren  heengebracht--zooals de ,gauchos 
mij vertelden4 ,ik zou niet vermoed     
hebben dat deze dieren1 uit             
,noord-,afrika afkomstig1 in een zoo    
vochtig  klimaat als dit konden leven1  
en waar zoo weinig zonneschijn is1  dat 
zelfs tarwe er alleen bij toeval tot    
rijpheid komt4 ,men zegt dat  in        
,zweden1 welks klimaat toch algemeen    
voor gunstiger zou worden  gehouden1 het
 konijn niet buitenshuis kan leven4     
,bovendien hadden  de eerste weinige    
paren hier te kampen tegen vijanden1 als
 de vos  en eenige groote havikken1 die 
al vroeger bestonden4 ,de ,fransche     
natuuronderzoekers hebben de zwarte     
variteit voor eene bijzondere  soort    
gehouden1 en ,lepus ,magellanicus       
genoemd4 #agc ,zij meenden dat          
,magelhaen deze soort bedoelde1 toen hij

 sprak over een dier1 dat onder  den    
naam conjo #agd in de ,straat van zijn  
naam voorkwam2 maar hij  zinspeelde op  
een kleine ,cvia ,patagonica1 die door  
de ,spanjaarden  tot heden toe zoo      
genoemd is4 #age    ,de ,gauchos lachten
 om het denkbeeld1 dat de zwarte soort  
eene andere  zou zijn dan de grijze1 en 
zeiden1 dat de eerste in elk geval  haar
 gebied niet verder had uitgestrekt dan 
de tweede2 dat beide  nooit afzonderlijk
 werden gevonden2 dat zij gemakkelijk   
paarden1  en bonte nakomelingen         
voortbrachten4 ,van de laatsten bezit ik
 nu  een exemplaar1 dat1 wat de         
kenmerken van het hoofd betreft1 van de 
,fransche soortbeschrijving afwijkt4    
,dit feit getuigt hoe voorzichtig       
natuuronderzoekers moeten zijn met het  
maken van soorten2 want zelfs  ,cuvier  
dacht1 toen hij den schedel van een     
dezer konijnen bekeek1  dat het         
waarschijnlijk eene andere soort was6   
,de eenige inheemsche viervoeter van het
 eiland is een groote  wolfachtige vos  

7,canis antarcticus71 die zoowel ,oost- 
als ,west-,falkland  bewoont4 #agf ,ik  
twijfel niet of deze is eene bijzondere 
soort1  die zich tot dezen archipel     
bepaalt2 want vele robbenvangers1       
alsmede ,gauchos en ,indianen1 die deze 
eilanden bezocht hebben1  verklaren     
eenstemmig dat een dergelijk dier       
nergens in ,zuid-,amerika  gevonden     
wordt4 ,wegens eene overeenkomst in     
leefwijze dacht ,molina1  dat deze vos  
dezelfde was als zijn culpeu2 #agg maar 
ik heb beiden  gezien1 en zij zijn      
geheel verschillend4 ,deze wolven zijn  
wel bekend  uit ,byron's verhaal over   
hunne makheid en nieuwsgierigheid1 welke
  de zeelieden die te water gingen om   
hen te ontloopen1 voor wildheid         
hielden4 ,tot heden blijven hunne       
gewoonten dezelfde4 ,men heeft hen  eene
 tent zien binnengaan1 waar zij een stuk
 vleesch onder het hoofd  van een       
slapenden man weghaalden4 ,ook hebben de
 ,gauchos hen dikwijls  des avonds      
gedood1 door hun met de eene hand een   

stuk vleesch voor te  houden1 en met een
 mes in de andere een steek te geven4   
,voorzoover  ik weet1 bestaat nergens   
ter wereld een tweede voorbeeld van een 
stuk land1 zoo klein en gebroken1       
daarbij ver van een vasteland1 dat  zulk
 een grooten inheemschen viervoeter     
uitsluitend alleen bezit4 ,hun  aantal  
is snel afgenomen2 reeds zijn zij van   
die helft van het eiland  verdwenen1    
welke oostwaarts ligt van de landtong   
tusschen ,st4-,salvator  ,baai in       
,straat ,berkeley4 ,binnen weinige jaren
 nadat deze eilanden  geregeld          
gekoloniseerd zullen zijn1 zal deze vos 
waarschijnlijk1  evenals de ,dodo1      
bestempeld worden als een dier1 dat op  
de aarde is  uitgestorven4 #agh    ,des 
nachts 7#ag ,mei7 sliepen wij op de     
landtong aan het boveneinde der  ,straat
 ,choiseul1 die het zuidwestelijk       
schiereiland vormt4 ,de vallei  was     
aangenaam tegen den kouden wind beschut1
 maar er was zeer weinig  kreupelhout   
voor brandstof4 ,spoedig1 echter1 hadden

 de ,gauchos iets  gevonden1 dat tot    
mijne groote verbazing bijna evenveel   
hitte gaf als  steenkool4 ,dit was het  
skelet van een onlangs gedooden jongen  
stier1  wiens vleesch door de           
aashavikken was weggepikt4 ,zij zeiden  
mij1  dat zij des winters dikwijls een  
beest doodden1 met hunne messen het     
vleesch van de beenderen schraapten1 en 
dan met dezelfde beenderen  het vleesch 
voor hun avondeten braadden4    #ah     
,mei4    ,het regende bijna den geheelen
 dag4 ,des nachts konden wij met onze   
zadeldekken ons tamelijk droog en warm  
houden2 maar de grond1 waarop  wij      
sliepen1 verkeerde bijna in den toestand
 van een moeras1 en er was  bijna geen  
droge plek om na onzen dagrit te gaan   
zitten4 ,elders heb  ik gezegd hoe      
zonderling het is1 dat op deze eilanden 
volstrekt geen  boomen zijn1 ofschoon   
,vuurland geheel met bosch bedekt is4   
,de grootste  struik op het eiland1 tot 
de familie der ,compositae behoorende1  
is nauwelijks zoo hoog als onze brem4   

,de beste brandstof levert een  kleine  
groene struik1 ongeveer zoo groot als   
het gewone heidekruid1  die de nuttige  
eigenschap bezit van te branden terwijl 
hij versch  en groen is4 ,het was       
verrassend de ,gauchos midden in den    
regen en  toen alles doorweekt was1 met 
niet meer dan een tonderdoosje en een   
lapje onmiddellijk vuur te zien maken4  
,zij zochten onder de bosjes  gras en   
struiken naar enkele droge takjes1 en   
wreven die tot vezels2  deze omringden  
zij met grovere takken1 ongeveer in den 
vorm van  een vogelnest1 legden den lap 
met het vonkje vuur in het midden1 en   
overdekten hem op gelijke wijze4 ,nu    
werd het nest in den wind gehouden2     
langzamerhand begon het te rooken1 al   
meer en meer1 tot eindelijk  de vlammen 
er uit sloegen4 ,ik geloof niet1 dat met
 zulke vochtige  materialen eene andere 
methode kans van slagen zou hebben      
gehad4    #ai ,mei4    ,elken morgen was
 ik zeer stijf1 een gevolg hiervan1 dat 
ik niet vooraf  eenigen tijd gereden    

had4 ,met verwondering hoorde ik de     
,gauchos1 die  van jongs af bijna op het
 paard geleefd hebben1 zeggen dat zij in
 zulke  omstandigheden altijd pijn      
hebben4 ,st4-,jago vertelde mij1 dat    
hij1 na  drie maanden wegens ziekte aan 
huis gebonden te zijn geweest1 uitging  
om wild vee te jagen2 maar dat zijn     
dijen daardoor de twee volgende  dagen  
zoo stijf waren1 dat hij genoodzaakt was
 in bed te liggen4 ,dit  bewijst1 dat de
 ,gauchos toch wel degelijk spierkracht 
bij het rijden  gebruiken1 al schijnt   
dit ook niet zoo4 ,het jagen van wild   
vee in een  land1 dat wegens den        
moerassigen grond zoo moeilijk te begaan
 is1 moet  een zeer zwaar werk zijn4 ,de
 ,gauchos zeggen1 dat zij dikwijls in   
vollen  ren over een grond heen gaan1   
die bij langzamer rijden1 onbegaanbaar  
zou zijn2 evenals dat men over dun ijs  
kan schaatsenrijden1 waar  loopen       
onmogelijk is4 ,op de jacht pogen de    
jagers zoo dicht mogelijk  bij de kudde 
te komen1 zonder ontdekt te worden4 ,elk

 man draagt vier  of vijf paar bolas bij
 zich2 deze werpt hij achtereenvolgens  
naar een  gelijk aantal stuks vee1 die1 
als zij gestrikt zijn1 eenige dagen in  
dien toestand worden achtergelaten1 tot 
zij door honger en inspanning  wat zijn 
uitgeput4 ,dan worden zij vrij gelaten  
en naar eene kleine  kudde tamme dieren 
gedreven1 die opzettelijk naar die plek 
gebracht  zijn4 ,daar de voorafgegane   
behandeling hen te zeer verschrikt heeft
  om de kudde te verlaten1 worden zij1  
als hunne krachten het toelaten1        
gemakkelijk naar de kolonie gedreven4   
,voortdurend bleef het weder zoo slecht1
 dat wij besloten spoed te  maken1 en te
 trachten het schip nog voor den nacht  
te bereiken4 ,door de  groote           
hoeveelheid gevallen regen was de       
oppervlakte van het geheele  land       
moerassig4 ,ik geloof1 dat mijn paard   
minstens een dozijn malen  viel1 en soms
 spartelden alle zes paarden tegelijk in
 de modder4 ,de  oevers van alle kleine 
stroomen bestaan uit zacht veen1 dat het

 den  paarden zeer moeilijk maakt er    
zonder vallen over te springen4 ,als om 
onzen tegenspoed te voltooien1 waren wij
 verplicht den kop van een  zeeinham te 
doorwaden1 waar het water zoo hoog stond
 als de ruggen  onzer paarden2 en door  
den hevigen wind sloegen de golfjes over
 ons  heen1 zoodat wij zeer nat en koud 
werden4 ,zelfs de ,gauchos met hunne    
ijzeren gestellen achtten zich gelukkig1
 toen zij na ons uitstapje  de kolonie  
bereikt hadden4        ,de geologische  
bouw dezer eilanden is in de meeste     
opzichten  eenvoudig4 ,het lagere land  
bestaat uit leemschiefer en zandsteen1  
waarin fossielen1 die aan de in de      
silurische formaties van ,europa        
gevondene zeer na verwant1 doch niet    
geheel gelijk zijn2 de bergen  zijn     
gevormd van wit korrelig                
kwartsgesteente4 ,de lagen dezer        
laatsten  zijn dikwijls volkomen        
symmetrisch gewelfd1 en bij gevolg is   
het  voorkomen van enkele bergen hoogst 
eigenaardig4 ,pernety #agi heeft        

verscheidene bladzijden gewijd aan de   
beschrijving van een berg1 ,hill  of    
,ruins genaamd1 welks op elkander       
volgende lagen hij terecht bij de       
rangen van een amphitheater heeft       
vergeleken4 ,het kwartsgesteente moet   
zeer deegachtig geweest zijn1 toen het  
zulke merkwaardige buigingen  onderging 
zonder te breken4 ,daar het kwarts      
onmerkbaar in den zandsteen  overgaat1  
lijkt het waarschijnlijk1 dat het eerste
 uit den zandsteen  is ontstaan1 toen   
deze zoo hoog verhit was1 dat hij       
dik-vloeibaar  werd en bij afkoeling    
kristalliseerde4 ,de zandsteen moet     
vooraf in  zachten toestand door de     
bovenliggende lagen omhoog zijn gestuwd4
    ,in vele gedeelten van het eiland   
zijn de dalbodems op buitengewone  wijze
 bedekt met tallooze groote en losse1   
hoekige brokken kwartziet1  die         
zoogenaamde steenstroomen vormen4       
,sedert den tijd van ,pernety  heeft elk
 reiziger met verwondering hiervan      
melding gemaakt4 ,de  brokken zijn niet 

door het water geslepen of afgerond1    
alleen zijn  hunne hoeken wat gestompt2 
in grootte wisselen zij af van een of   
twee voet in doorsnede1 tot tien- of    
zelfs meer dan twintigmaal  zooveel4    
,zij zijn niet in onregelmatige hoopen  
bijeengeworpen1 maar  liggen in         
horizontale vlakten of groote stroomen  
verspreid4 ,het is  niet mogelijk hunne 
dikte te bepalen2 maar verscheidene     
voeten onder  de oppervlakte kan men het
 water van kleine stroompjes door de    
steenen  hooren druppelen4              
,waarschijnlijk is de werkelijke diepte 
aanzienlijk1  daar de spleten tusschen  
de lagere brokken sedert lang met zand  
gevuld moeten zijn4 ,de breedte dezer   
steenvlakten wisselt tusschen  enkele   
honderden voeten en eene mijl2 maar     
dagelijks overschrijdt de  veenachtige  
bodem de randen dier vlakten1 en vormt  
zelfs eilandjes  daar waar enkele       
brokken dicht bij elkander liggen4 ,in  
eene vallei  ten zuiden van ,straat     
,berkeley1 door eenigen van ons         

gezelschap de  groote brokken-vallei    
genoemd1 moesten wij eene onafgebroken  
strook  van zulke steenen1 die eene     
halve mijl breed was1 oversteken1       
waarbij  wij van den eenen puntigen     
steen op den anderen sprongen4 ,de      
brokken  waren zoo groot1 dat1 toen wij 
door eene regenbui overvallen werden1   
ik gemakkelijk onder een ervan eene     
schuilplaats kon vinden4    ,hunne      
geringe helling is wel de merkwaardigste
 omstandigheid in deze  steenstroomen4  
,aan de heuvelzijden heb ik ze eene     
helling van tien  graden met den horizon
 zien maken2 maar in enkele vlakke dalen
 met  breede bodems is de helling juist 
groot genoeg om scherp te worden        
waargenomen4 ,er was geen middel om op  
zulk eene ruwe oppervlakte  den hoek te 
meten2 om echter eene alledaagsche      
opheldering te geven1  kan ik zeggen dat
 de glooiing de snelheid van eene       
,engelsche postkar  niet zou vertraagd  
hebben4 ,op sommige plaatsen volgde een 
onafgebroken  stroom van deze brokken   

den loop eener vallei1 en strekte zich  
zelfs  tot aan den top van een heuvel   
uit4 ,hier1 op deze toppen1 schenen de  
geweldige steenen1 die een klein huis in
 grootte overtroffen1 in hun            
voorwaartschen loop gestuit2 hier       
stapelden zich ook de gebogen lagen  der
 overwelfde ruimten op1 evenals de      
bouwvallen eener reusachtige            
kathedraal4 ,poogt men deze tafereelen  
van geweld te beschrijven1  dan is men  
onwillekeurig geneigd van de eene       
gelijkenis in de andere  te vallen4 ,wij
 kunnen ons voorstellen1 dat stroomen   
witte lava uit  vele deelen van het     
gebergte naar het lagere land zijn      
gevloeid1  en dat zij bij het stollen   
door eene geweldige golving of trilling 
van den bodem in tienduizenden brokken  
zijn gespleten4 ,de uitdrukking         
steenstroomen1 die elk terstond in den  
mond kwam1 sluit hetzelfde  begrip in4  
,op de plek zelve worden deze tafereelen
 nog indrukwekkender  gemaakt door hunne
 tegenstelling met de lage1 ronde vormen

 der  naburige heuvels4    ,met         
belangstelling vond ik op den hoogsten  
top van eene heuvelreeks  7omtrent #gjj 
voet boven de zee7 een groot gewelfd    
brok1 dat op  zijne bolle zijde1 of het 
ondersteboven lag4 ,moeten wij aannemen1
  dat dit in de lucht werd geworpen en z
 dezen vorm verkreeg2 of1  wat          
waarschijnlijker is1 dat vroeger in     
dezelfde keten een hooger  gedeelte     
bestond dan het punt waarop dit         
gedenkteeken eener groote               
natuurberoering nu ligt8 ,daar de       
brokken in de dalen niet afgerond en    
hunne spleten niet met zand zijn gevuld1
 moeten wij besluiten1 dat die  hevige  
beroering plaats had in een tijdperk1   
nadat het land boven het  water der zee 
was gerezen4 ,eene dwarsdoorsnede in    
deze valleien doet  zien1 dat de bodem  
bijna horizontaal is of maar zeer weinig
 naar beide  kanten stijgt4 ,ofschoon de
 brokken dus van het hoofdeinde der     
vallei  schijnen gewandeld te hebben1   
lijkt het inderdaad waarschijnlijker1   

dat zij van de naastbijliggende hoogten 
zijn geslingerd1 en sedert  door eene   
trillende beweging van overweldigende   
kracht in eene  onafgebroken horizontale
 laag verspreid zijn4 #ahj ,zoo men zich
 al  verwonderde over het feit1 dat     
gedurende de aardbeving1 die in #ahce   
de stad ,conception in ,chili           
verwoestte1 #aha kleine lichamen enkele 
inches hoog van den grond werden        
geworpen1 wat zullen wij dan zeggen  van
 eene beweging1 die brokken van vele    
tonnen gewicht omhoog wierp1  als zand  
op een trillend carton1 en daarna       
horizontaal verspreidde8 ,in  de        
,cordilleras de los ,andes heb ik de    
duidelijke bewijzen gezien1  dat        
ontzaglijke bergen als even zoovele     
dunne korsten in stukken  waren         
gebroken1 en hunne lagen verticaal      
omhoog geworpen2 maar nooit  drong een  
natuurtafereel het denkbeeld van eene   
hevige aardbeving1  waarvan wij in      
historische tijdperken vruchteloos de   
wedergade kunnen  vinden1 sterker aan   

mijn geest op1 dan deze steenstroomen4  
,toch zal  de vooruit strevende         
wetenschap vermoedelijk eens eene       
eenvoudige  verklaring van dit          
verschijnsel geven1 gelijk zij het reeds
 deed  van het zoolang onverklaarbaar   
geachte vervoer der erratische of       
zwerfblokken1 die over de vlakten van   
,europa zijn verspreid4 #ahb    ,over de
 zologie dezer eilanden heb ik weinig op
 te merken4 ,den aasgier  of ,polyborus 
heb ik reeds vroeger beschreven4 ,dan   
zijn er eenige andere  havikken1 uilen1 
en een paar kleine landvogels4 ,het     
watergevogelte  is bijzonder talrijk2 en
 blijkens de verhalen der oude          
zeevaarders1  moeten er vroeger nog meer
 geweest zijn4    ,op zekeren dag zag ik
 eene zeeraaf 7,carbo cormoranus sive   
haliaeus7  met een visch spelen1 dien   
hij gevangen had4 ,achtmaal achtereen   
liet  de vogel zijne prooi los1 dook    
haar dan na1 en bracht ze1 ofschoon in  
diep water1 elken keer weer boven4 ,in  
de ,zoological ,gardens heb ik den      

otter een visch op gelijke manier zien  
behandelen1 als de kat een muis  doet2  
ik ken geen ander voorbeeld waarin      
,moeder ,natuur zoo moedwillig  wreed   
schijnt4 ,op een anderen keer had ik mij
 tusschen eene vetgans  7,aptenodytes   
demersa7 #ahc en het water geplaatst1 en
 vermaakte  mij zeer met het gadeslaan  
van hare gewoonten4 ,het was een moedige
  vogel1 die mij geregeld slag leverde  
en terug dreef totdat hij de zee        
bereikte4 ,niet dan met harde slagen kon
 men hem tot staan brengen2  krachtig   
handhaafde hij elk duimbreed gewonnen   
grond1 en stond rechtop  en vastberaden 
voor mij4 ,in die houding waggelde hij  
met het hoofd  naar rechts en links1 op 
eene zeer koddige manier1 alsof het     
vermogen  van duidelijk zien alleen in  
het voor- en ondergedeelte der oogen    
gelegen was4 ,deze vogel wordt          
gewoonlijk de ezel-vetgans genoemd1     
vanwege zijne gewoonte om1 als hij op   
het strand is1 zijn hoofd naar  achteren
 te bewegen1 en een zonderling          

schreeuwend geluid te maken1  dat zeer  
op het gebalk van een ezel gelijkt2 maar
 is hij op zee1 en  stoort men hem niet1
 dan is zijn geluid zeer diep en        
plechtig1 en wordt  vaak des nachts     
gehoord4 ,bij het duiken worden zijne   
kleine vleugels  als vinnen gebruikt1   
maar op het land als voorpooten4 ,als   
hij--op vier  pooten kan men            
zeggen--door de bosjes gras of over de  
helling eener  begraasde rots kruipt1   
beweegt hij zich zoo snel1 dat men hem  
licht  voor een viervoetig dier kan     
houden4 ,is hij op zee aan het visschen1
  dan komt hij1 om adem te scheppen1 zoo
 onstuimig naar de oppervlakte  en duikt
 weer zoo plotseling1 dat ik iedereen   
tart met zekerheid te  zeggen1 dat dit  
geen visch was1 die voor pleizier aan   
het springen was4    ,twee soorten van  
ganzen bewonen de ,falklands-,eilanden4 
,de hooglandsche  soort 7,anas          
,magellanica7 bewoont paarsgewijze of in
 kleine troepen het  geheele eiland4    
,zij trekt niet1 maar nestelt op de     

kleine afgelegen  eilandjes4            
,vermoedelijk geschiedt dit uit vrees   
voor de vossen2  en mogelijk om dezelfde
 reden zijn deze vogels1 ofschoon zeer  
mak  bij dag1 schuw en wild in de       
avondschemering4 ,zij leven geheel van  
plantenstoffen4 ,de klipgans1 zoo       
genoemd omdat zij uitsluitend op  het   
zeestrand woont 7,anas antarctica7 #ahd 
huist zoowel hier als  op de westkust   
van ,amerika tot in ,chili4 ,in de diepe
 en afgelegen  kanalen van ,vuurland    
vormt de sneeuwwitte mannetjesgans1 die 
steeds  van zijn donkerder gekleurd     
wijfje vergezeld dicht bij haar op eene 
verwijderde rotspunt staat1 een gewoon  
tafereel in het landschap4    ,eene     
groote1 domme gans of eend 7,anas       
brachyptera71 die soms een  gewicht van 
#bb pounds bereikt1 is op deze eilanden 
zeer talrijk4 ,in  vroegeren tijd werden
 deze vogels1 om hunne buitengewone     
manier  van in het water te pagaaien en 
te plassen1 harddravers genoemd2  doch  
nu noemt men hen veel gepaster stoomers4

 ,hunne vleugels zijn te  klein en te   
slap om te vliegen2 maar door er deels  
mede te zwemmen  en deels de oppervlakte
 van het water te slaan1 bewegen zij    
zich  zeer snel4 ,de manier komt        
eenigszins overeen met die waarop de    
gewone  huiseend vlucht1 als hij door   
een hond vervolgd wordt2 maar ik ben er 
bijna zeker van1 dat de ,anas           
brachyptera hare vleugels beurt om beurt
  beweegt1 in plaats van beide tegelijk1
 zooals bij andere vogels4 ,deze        
plompe1 domme eend maakt zulk een vreemd
 geluid en geplas1 dat het  een         
ongewonen indruk achterlaat4    ,in     
,zuid-,amerika vinden wij dus drie      
vogels1 die hunne vleugels voor  andere 
doeleinden1 als vliegen1 gebruiken3 de  
vetgans als vinnen2  de stoomer als     
riembladen of schoepen1 en de           
struisvogel als zeilen2  terwijl de     
,apteryx van ,nieuw-,zeeland1 zoowel als
 zijn reusachtig  prototype1 de         
,dinornis1 slechts rudimentaire         
vertegenwoordigers  van vleugels        

bezitten4 #ahe ,de stoomer kan alleen   
over zeer korten  afstand duiken4 ,hij  
voedt zich geheel met schaaldieren uit  
het zeewier  en van vloedrotsen1 ten    
gevolge waarvan zijn bek en kop1 om die 
te  kunnen breken1 verbazend hard en    
sterk zijn4 ,de kop is zoo sterk1  dat  
ik hem met mijn geologischen hamer bijna
 niet kon splijten1  en spoedig         
ontdekten al onze jagers hoe taai het   
leven dezer vogels  is4 ,als zij des    
avonds1 in een troep bijeengezeten1     
hunne vederen  opstrijken1 maken zij    
hetzelfde zonderlinge mengsel van       
geluiden1  als de oskikvorschen in de   
keerkringen4        ,in ,vuurland zoowel
 als op de ,falklands-,eilanden deed ik 
vele  waarnemingen op de lagere         
zeedieren2 maar deze zijn niet van      
algemeen  belang4 #ahf ,ik zal slechts  
ne soort van feiten vermelden1 welke  op
 zekere ,zophieten of plantdieren in de 
hooger georganiseerde  afdeeling dezer  
klasse betrekking hebben4 ,verscheidene 
geslachten  7,flustra1 ,eschara1        

,cellaria1 ,crisia1 en andere7 komen    
hierin  overeen1 dat zij zonderlinge    
beweeglijke organen bezitten 7zooals    
die van ,flustra avicularia1 welke in de
 ,europeesche zeen gevonden  wordt71 die
 aan hunne cellen bevestigd zijn4 ,dit  
orgaan gelijkt in  de meeste gevallen   
zeer na op een gierekop1 met dit        
verschil1 dat  de onderkaak veel wijder 
geopend kan worden dan in den bek van   
een  werkelijken vogel4 ,de kop zelf    
bezit door middel van een korten nek    
een aanzienlijk bewegingsvermogen4 ,bij 
den eenen zophiet was de kop  zelf vast1
 maar de onderkaak vrij2 bij een anderen
 werd hij vervangen  door een           
driehoekige kap met eene fraai passende 
klep1 die blijkbaar  de onderkaak       
voorstelde4 ,bij de meeste soorten was  
elke cel van n  hoofd voorzien1 doch bij
 andere had elke cel er twee4    ,de    
jonge cellen aan het einde der takken   
van deze koraalgewassen  bevatten geheel
 onrijpe poliepen2 toch zijn de daaraan 
gehechte  gierekoppen1 hoewel klein1 in 

elk opzicht volkomen4 ,als de poliep met
  eene naald uit eene der cellen        
verwijderd werd1 schenen deze organen in
  't minst niet geraakt4 ,werd een der  
zoogenoemde gierekoppen van eene  cel   
afgesneden1 dan behield de onderkaak    
haar vermogen tot openen en  sluiten4   
,het zonderlingste in hun bouw is       
misschien wel1 dat1 als  er meer dan    
twee rijen cellen op een tak waren1 de  
centrale cellen  van zulke aanhangsels  
voorzien waren1 die slechts een vierde  
van de  grootte der buitenste hadden4   
,hunne bewegingen wisselden af naar de  
soort2 maar terwijl ik bij enkelen nooit
 de geringste beweging zag1  schommelden
 anderen1 met de onderkaak meestal open 
en ongeveer ns  in de vijf secunden1    
voor- en achteruit2 weer anderen bewogen
 zich  snel en met rukken4 ,met eene    
naald aangeraakt1 greep de bek de punt  
meestal zoo stevig vast1 dat men den    
geheelen tak kon schudden4    ,deze     
lichamen staan in hoegenaamd geen       
verband met de voortbrenging van  de    

eieren of knoppen1 wijl zij gevormd     
worden voordat de jonge poliepen  in de 
cellen aan het einde der groeiende      
takken verschijnen4 ,daar  zij zich     
onafhankelijk van de poliepen bewegen1  
en in geenerlei  verband met dezen      
schijnen te staan2 en wijl zij op de    
buitenste en  binnenste celrijen        
verschillen1 koester ik weinig twijfel  
of zij  zijn in hunne functin eerder aan
 de hoornachtige as der takken1  dan aan
 de poliepen in de cellen verwant4 ,het 
vleezige aanhangsel aan  de onderste    
extremiteit van de zeeveder 7te ,bahia  
,blanca beschreven7  maakt ook deel uit 
van den zophiet als een geheel1 op      
dezelfde wijs  als de wortels van een   
boom deel uitmaken van een geheelen boom
 en  niet van het loof of de            
bloemknoppen alleen4    ,bij een ander  
sierlijk klein koraalgewas 7,crisia87   
was elke cel van  een langen getanden   
borstel voorzien1 die het vermogen had  
van zich  snel te bewegen4 ,elk dezer   
borstels en elk der zoogenoemde         

gierekoppen  bewoog zich meestal        
onafhankelijk van de andere2 maar soms  
bewogen  allen aan beide zijden van een 
tak1 of alleen die aan ne zijde zich    
tegelijktijdig2 dan wer bewoog elk zich 
in regelmatige orde de een  na den      
anderen4 ,in deze handelingen bij den   
zophiet1 ofschoon uit  duizende         
verschillende poliepen samengesteld1    
zien wij blijkbaar eene  even volkomen  
wilsoverdracht1 als bij een enkelvoudig 
dier4 ,inderdaad  verschilt het geval   
niet van dat der zeeveders1 die zich aan
 de kust  van ,bahia ,blanca in het zand
 terugtrokken1 zoodra men ze aanraakte4 
,ik  zal een ander voorbeeld noemen van 
gelijkmatige handeling1 hoewel van  zeer
 verschillenden aard1 bij een zophiet   
die nauw aan ,clytia verwant  en dus    
zeer eenvoudig georganiseerd is4 ,nadat 
ik eens eene groote  pluim daarvan in   
eene kom met zout water had gedaan1     
bespeurde ik1  toen het donker was1 dat 
telkens als ik een stuk van den tak     
wreef1 de  geheele pluim met een sterk  

groen licht phosphoresceerde4 ,ik       
herinner  mij niet ooit een schooner    
verschijnsel gezien te hebben4 ,doch het
  merkwaardigste van het geval was1 dat 
de lichtstralingen zich altijd  opwaarts
 langs de takken bewogen1 van de basis  
naar de uiteinden4    ,het onderzoek van
 deze samengestelde dieren boezemde mij 
altijd  zeer veel belang in4 ,wat kan   
merkwaardiger zijn dan een plantachtig  
lichaam een ei te zien voortbrengen1    
hetwelk in staat is rond te  zwemmen en 
eene geschikte plaats te kiezen om zich 
vast te hechten2  waaruit vervolgens    
takken ontspruiten1 elk met tallooze    
afzonderlijke  dieren van dikwijls      
saamgestelden bouw bedekt8 ,daarenboven 
bezitten  de takken1 gelijk wij juist   
zagen1 somtijds organen1 die zich kunnen
  bewegen en onafhankelijk zijn van de  
poliepen4 ,hoe verwonderlijk deze       
vereeniging van afzonderlijke individun 
op een gemeenschappelijken  stam ook    
altijd schijnen moet1 vertoont toch elke
 boom hetzelfde feit2  want knoppen     

moeten als planten op zich zelven worden
 beschouwd4 ,het is  echter natuurlijk1 
dat men een poliep1 die in 't bezit is  
van een mond1  ingewanden en andere     
organen1 als een zelfstandig individu   
beschouwt1  terwijl de individualiteit  
of persoonlijkheid van een bladerknop   
niet  licht verwezenlijkt wordt2 zoodat 
de vereeniging van afzonderlijke        
individun tot een gemeenschappelijk     
lichaam ons meer treft in een           
koraalgewas dan in een boom4 ,ons begrip
 van een samengesteld dier kan1  waar de
 persoonlijkheid van elk in sommige     
opzichten niet volledig is1  opheldering
 vinden door de overweging1 dat twee    
afzonderlijke wezens  worden            
voortgebracht1 als men een enkelvoudig  
met een mes in tween  snijdt1 of als de 
,natuur zelve de taak der halveering    
verricht4 ,wij  kunnen de poliepen op   
een plantdier1 of de knoppen aan een    
boom als  gevallen beschouwen1 waarin de
 deeling van het individu niet geheel is
  tot stand gekomen4 ,te oordeelen      

volgens analogie met de koraalgewassen1 
schijnen zeker1 wat de boomen betreft1  
de door knoppen voortgeplante  individun
 nader aan elkander verwant1 dan eieren 
of zaden aan hunne  ouder-individun4    
,het schijnt thans vrijwel vastgesteld  
te zijn1 dat  gewassen1 door knoppen    
voortgeplant1 allen een                 
gemeenschappelijke  levensduur hebben2  
en iedereen weet welke zonderlinge en   
talrijke  eigenaardigheden met zekerheid
 worden overgebracht door knoppen1      
afleggers en enten1 die door            
zaadvoortplanting nooit of slechts      
toevallig werverschijnen4               
,,hoofdstuk ,x4    ,,tierra ,,del       
,,fuego ,,of ,,vuurland4      #ag       
,december #ahcb4    ,nu ik met ,patagoni
 en de ,falklands-,eilanden heb         
afgehandeld1 zal  ik onze eerste        
aankomst in ,vuurland beschrijven4 ,kort
 na den middag  zeilden wij ,kaap ,san  
,digo om1 en voeren de vermaarde ,straat
 van ,le  ,maire in4 ,wij stevenden     
dicht langs de ,vuurlandsche kust2 maar 

de  omtrek van het rotsachtige1         
ongastvrije ,staten-,eiland was tusschen
  de wolken zichtbaar4 ,in den namiddag 
ankerden wij in de ,baai van  ,good     
,success4 ,bij onze binnenkomst werden  
wij begroet op eene wijze1  zooals den  
inwoners van dit wildenland betaamde4   
,een troep ,vuurlanders  zat            
gedeeltelijk in het dichte woud         
verscholen1 op een ongenaakbare1  boven 
zee uitspringende rotspunt2 en          
nauwelijks gingen wij voorbij1  of zij  
sprongen op1 zwaaiden met hunne         
gescheurde mantels1 en deden  een luid1 
schreeuwend gejuich hooren4 ,de wilden  
volgden het schip2  en even voordat het 
donker was1 zagen wij hunne vuren en    
hoorden  opnieuw hun woest geschreeuw4  
,de haven vormt een fraaien waterplas1  
half omringd door hooge ronde bergen van
 leemschiefer1 die tot aan  den rand van
 het water met een dicht en donker woud 
bedekt zijn4 ,een  enkele blik op het   
landschap was voldoende om mij te toonen
 hoezeer  dit verschilde van al wat ik  

ooit gezien had4 ,des nachts woei er een
  stevige koelte en schoten hevige      
rukwinden uit het gebergte over ons     
heen4 ,het moet dien nacht op zee slecht
 wer geweest zijn2 en wij  zoowel als   
anderen kunnen deze kaap terecht ,bay of
 ,good ,success noemen4    ,des morgens 
zond de kapitein eene bemande boot1 om  
met de ,vuurlanders  te onderhandelen4  
,zoodra wij elkander konden beroepen1   
trad een  der vier aanwezige inlanders  
naar voren om ons te ontvangen1 en      
begon een geweldig geschreeuw aan te    
heffen1 om ons te beduiden waar  wij    
konden landen4 ,toen wij aan land waren1
 schenen de inboorlingen  eenigszins    
verschrikt1 maar bleven1 onder het maken
 van snelle gebaren1  doorpraten4 ,het  
was ongetwijfeld het zeldzaamste en     
belangwekkendste  schouwspel dat ik ooit
 zag2 ik had nooit kunnen gelooven1 dat 
er  tusschen wilden en beschaafden zulk 
een groot verschil was3 het  is grooter 
dan tusschen een wild en tam dier1 omdat
 de mensch een  grooter vermogen heeft  

zich te verbeteren4 ,de voornaamste     
spreker  was een oud man1 die het hoofd 
van het gezin scheen te zijn2 de drie   
anderen waren krachtige jonge mannen van
 ongeveer zes voet lang4 ,de  vrouwen en
 kinderen waren weggestuurd4 ,deze      
,vuurlanders behooren tot  een geheel   
ander ras dan de niet wel opgegroeide1  
ongelukkige stumpers  die meer          
westwaarts wonen1 en schijnen na aan de 
forsche ,patagonirs  der ,straat van    
,magelhaen verwant4 ,hunne geheele      
kleeding bestaat uit  een mantel van    
guanaco-huid1 met de wol naar buiten2   
zij dragen dien  los over de schouders  
geworpen1 zoodat hun lichaam beurtelings
 bloot  en gedekt is4 ,de kleur hunner  
huid is groezelig koperrood4    ,de oude
 man had een band van witte veren om het
 hoofd gebonden1  waarachter zijn       
zwarte1 grove en verwarde haren         
gedeeltelijk verborgen  waren4 ,twee    
breede dwarsstrepen kruisten zijn       
gezicht3 de eene1  lichtrood van kleur1 
liep van het eene oor naar het andere en

 omsloot  de bovenlip2 de andere1 wit   
als kalk1 liep boven en evenwijdig aan  
de  eerste1 z dat zelfs de oogleden wit 
waren4 ,de drie andere mannen  waren    
versierd met strepen van een zwart      
poeder1 dat uit houtskool  bereid was4  
,het gezelschap had veel weg van de     
duivels1 die in stukken  als ,der       
,freischtz op het tooneel komen4        
,hunne houding zelve was kruipend1 en de
 uitdrukking van hun  gezicht           
wantrouwend1 verwonderd en verschrikt4  
,toen wij hun een  scharlakenrooden doek
 hadden aangeboden1 dien zij terstond om
 hun hals  wonden1 werden wij goede     
vrienden4 ,dit bleek hieruit1 dat de    
oude  man ons over de borst streek1 en  
een soort klokkend of liefkoozend       
geluid maakte1 zooals menschen die      
kuikens voederen4 ,terwijl ik met  den  
oude voortliep1 werd dit bewijs van     
vriendschap verscheidene  keeren        
herhaald1 en eindelijk besloten met drie
 harde klappen1 die  mij tegelijk op    
borst en rug gegeven werden4 ,daarna    

ontblootte hij  zijne borst1 opdat ik   
het compliment zou beantwoorden2 en toen
 dit  gedaan was1 scheen hij uitermate  
verheugd4 ,voorzoover wij opmerkten1    
verdient de taal van deze lieden bijna  
niet den naam van eene  gearticuleerde4 
,kapitein ,cook heeft haar vergeleken   
bij het geluid  van iemand1 die zijn    
keel schraapt2 maar stellig schraapte   
nooit een  ,europeaan zijne keel met    
zooveel harde1 scherpe en korte         
keelklanken4    ,zij zijn               
voortreffelijke mimici of nabootsers2   
telkens als wij  hoestten of gaapten1 of
 eene zonderlinge beweging maakten1     
bootsten  zij ons onmiddellijk na4      
,eenigen van ons gezelschap begonnen    
scheel te  kijken en scheeve gezichten  
te trekken2 maar een der jonge          
,vuurlanders  7hij wiens gezicht zwart  
geschilderd was1 behalve een witten band
  over zijn oogen7 maakte veel leelijker
 grimassen4 ,zij konden elk  woord van  
een zin dien wij hun voorzeiden1        
volkomen juist herhalen1  en herinnerden

 zich zulke woorden eenigen tijd4       
,intusschen weten  alle ,europeanen hoe 
moeilijk het is de klanken in eene      
vreemde  taal van elkaar te             
onderscheiden4 ,wie onzer1 bij          
voorbeeld1 kon  een ,amerikaanschen     
,indiaan verder dan een zin van drie    
woorden lang  volgen8 ,alle wilden      
schijnen dit nabootsingsvermogen in     
ongewone mate  te bezitten4 ,bijna in   
dezelfde bewoordingen vertelde men mij  
dezelfde  belachelijke gewoonte onder de
 ,kaffers2 ook de ,australirs staan     
lang bekend om hunne bekwaamheid in het 
nabootsen en beschrijven van  den       
menschelijken gang1 z dat de persoon    
herkend kan worden4 ,hoe  kunnen wij dit
 vermogen verklaren8 ,is het een gevolg 
der meerdere  geoefendheid van het      
waarnemingsvermogen en de scherpe       
zintuigen1  die allen wilden stammen    
gemeen is1 vergeleken met de lang       
beschaafde8    ,toen ons gezelschap een 
lied begon te zingen1 dacht ik1 dat de  
,vuurlanders van verwondering op den    

grond zouden vallen4 ,met evenveel      
verbazing zagen zij ons dansen2 maar op 
ons verzoek had een der jonge  mannen   
geen bezwaar tegen een walsje4 ,hoe     
weinig zij ook aan ,europeanen  gewoon  
schenen1 toch kenden en vreesden zij    
onze vuurwapenen2 en  niets kon hen     
bewegen een geweer in handen te nemen4  
,zij verzochten  om messen1 die zij bij 
het ,spaansche woord cuchilla noemden4  
,ook  verklaarden zij wat zij noodig    
hadden1 door te doen alsof zij een  stuk
 spek in den mond hadden1 en dan er     
schijnbaar in te snijden in  plaats van 
het vaneen te scheuren4    ,tot nu toe  
heb ik niet van de ,vuurlanders         
gesproken1 die wij aan  boord hadden4   
,op de vorige reis van de ,adventure en 
de ,beagle in #ahbf  en #ahcj1 legde    
kapitein ,fitz-,roy de hand op een troep
 inboorlingen1  als gijzelaars voor het 
verlies van eene boot1 die tot groot    
gevaar  van eenige met de opmeting      
belaste personen gestolen was2 en eenige
  van deze inboorlingen1 benevens een   

kind1 dat hij voor een parelknoop       
gekocht had1 nam hij mee naar ,engeland 
met het plan hen voor zijne  kosten op  
te voeden en in den godsdienst te       
onderwijzen4 ,deze  inboorlingen weder  
naar hun land te brengen was voor       
kapitein  ,fitz-,roy eene hoofdreden    
waarom hij deze reis ondernam2 en       
voordat  de ,admiraliteit besloten had  
deze expeditie uit te zenden1 had de    
kapitein op edelmoedige wijze een schip 
bevracht1 waarop hij hen zelf  zou      
terugbrengen4 ,de inboorlingen waren    
vergezeld van een zendeling1  ,r4       
,matthews1 over wien de kapitein een    
volledig en uitmuntend verhaal  in het  
licht heeft gegeven1 waarin ook de      
inboorlingen uitvoerig  worden          
besproken4    ,aanvankelijk waren       
meegenomen twee mannen1 van wie er een  
in ,engeland  aan de kinderpokken       
stierf1 een jongen en een klein meisje2 
en nu  hadden wij aan boord ,york       
,minster1 ,jemmy ,button 7wiens naam    
,knoop  zijn inkoopsprijs uitdrukt7 en  

,fuegia ,basket4 ,york ,minster was een 
volwassen1 kort1 breed en sterk man2    
teruggetrokken1 stilzwijgend en  knorrig
 van aard1 werd bij geweldig driftig als
 men hem plaagde4 ,hij  had voor enkele 
personen aan boord eene zeer sterke     
genegenheid  opgevat1 en bezat een goed 
verstand4 ,jemmy ,button was ieders     
gunsteling1 maar k opvliegend2 de       
uitdrukking van zijn gezicht  verried   
terstond zijn prikkelbare natuur4 ,hij  
was vroolijk1 lachte  dikwijls1 en was  
bijzonder medelijdend jegens elk die    
pijn had4 ,bij  ruw weder was ik vaak   
wat zeeziek1 en dan placht hij bij mij  
te komen  en op klagenden toon te       
zeggen3 ,arme1 arme man6    ,maar het   
denkbeeld1 dat bij gedurende zijn leven 
op zee gekregen  had van iemand die     
zeeziek is1 was al te kluchtig2 en      
meestal moest  hij het gezicht afwenden 
om een stil of luid gelach te           
onderdrukken1  en eerst daarna zijn     
uitroep3 ,arme1 arme man6 te herhalen4  
,hij was  vaderlandslievend van aard2   

prees gaarne zijn eigen stam en land1   
waarvan hij terecht zeide1 dat er       
overvloed van boomen waren2 schold  op  
alle andere stammen1 en verklaarde      
stoutweg1 dat er in zijn land  geen     
duivel was4    ,jemmy was klein1 dik en 
gezet1 maar ijdel op zijn persoonlijk   
voorkomen4 ,altijd droeg hij            
handschoenen2 zijn haar was kort        
geknipt1  en hij was wanhopig als zijne 
zorgvuldig gepoetste schoenen morsig    
werden4 ,hij was er op verzot zich in   
een spiegel te bewonderen4 ,een  kleine 
,indiaansche jongen met een jolig       
gezicht en van de ,rio ,negro           
afkomstig1 dien wij eenige maanden aan  
boord hadden1 bemerkte dit  spoedig en  
hield hem gewoonlijk voor den gek2 maar 
,jemmy1 die anders  steeds bereid was   
den kleinen ,indiaan van dienst te zijn1
 hield  daar volstrekt niet van1 en     
zeide met een eenigszins verachtelijk   
hoofdgebaar3 ,je snatert te veel6    ,en
 toch1 als ik aan al zijn vele goede    
eigenschappen terugdenk1  schijnt het   

mij verwonderlijk toe1 dat hij tot      
hetzelfde ras behoorde  en ongetwijfeld 
hetzelfde karakter heeft bezeten als die
 ellendige1  achterlijke wilden die wij 
hier het eerst ontmoetten4    ,wat      
eindelijk ,fuegia ,basket betreft1 zij  
was een aardig1 bescheiden1  ingetogen  
jong meisje met een eenigszins innemend1
 maar somtijds  knorrig uiterlijk1 en   
zeer vlug in het leeren1 vooral van     
talen4 ,dit  bewees zij door het        
opvangen van wat ,portugeesch en        
,spaansch1 toen zij  slechts korten tijd
 te ,rio de ,janeiro en ,montevideo was 
achtergelaten1  en door hare kennis van 
het ,engelsch4 ,york ,minster was zeer  
jaloersch  op elke attentie1 die haar   
werd bewezen2 want blijkbaar had hij    
plan  haar te trouwen1 zoodra zij aan   
land zouden zijn4    ,ofschoon alle drie
 vrij goed ,engelsch konden spreken en  
verstaan1  was het toch uiterst moeilijk
 veel inlichting uit hen te krijgen1    
hetgeen gedeeltelijk was toe te         
schrijven aan de moeite1 die zij        

schenen te hebben om het eenvoudigste   
alternatief te begrijpen4 ,ieder1  die  
gewoon is met zeer jonge kinderen om te 
gaan1 weet hoe zelden men  een antwoord 
kan krijgen zelfs op zulk eene          
eenvoudige vraag als3  of een voorwerp  
wit of zwart is2 het begrip zwart of wit
 schijnt  beurtelings hun geest bezig te
 houden4 ,zoo was het ook met deze      
,vuurlanders2 en daardoor was het       
meestal onmogelijk door over en weer    
vragen te weten te komen1 of men iets1  
dat zij verteld hadden1 goed  begrepen  
had4 ,hun gezicht was bijzonder scherp4 
,het is wel bekend1  dat zeelieden door 
langdurige oefening een verafzijnd      
voorwerp  veel beter kunnen             
onderscheiden1 dan iemand die op het    
land leeft2  maar zoowel ,york als      
,jemmy stonden daarin ver boven een     
zeeman aan  boord4 ,verscheidene malen  
hebben zij verklaard wat een verwijderd 
voorwerp was2 en ofschoon het door elk  
in twijfel werd getrokken1  bleken zij  
toch gelijk te hebben1 als het met een  

kijker onderzocht  werd4 ,zij waren zich
 dit vermogen ten volle bewust2 en toen 
,jemmy  met den officier van den wacht  
eens een kleinen twist had1 zeide hij3  
,wij schip zien1 wij niet praat4        
,belangwekkend was het de houding der   
wilden tegenover ,jemmy  ,button gade te
 slaan1 toen wij landden2 onmiddellijk  
bespeurden  zij het verschil tusschen   
hem en ons1 en spraken samen druk over  
dit onderwerp4 ,de oude man hield eene  
lange toespraak tot ,jemmy1  waarin hij 
hem scheen uit te noodigen bij hen te   
blijven4 ,maar ,jemmy  begreep hunne    
taal zeer weinig1 en schaamde zich      
daarenboven diep  over zijne            
landgenooten4 ,toen ,york ,minster      
daarna aan land kwam1  herkenden zij ook
 hem1 en beduidden hem dat hij zich     
moest scheren2  toch had de man geen    
twintig stoppelharen op zijn gezicht1   
terwijl  wij allen ongeschoren baarden  
droegen4 ,zij onderzochten de kleur van 
zijne huid en vergeleken die met de     
onze4 ,toen zij een onzer armen  bloot  

zagen1 drukten zij hunne levendigste    
verbazing en bewondering  uit over de   
witheid er van1 juist zooals wij in den 
,dierentuin den  orang-oetang hebben    
zien doen4 ,uit hunne gebaren maakten   
wij op1 dat  zij twee of drie onzer     
officieren1 die1 ofschoon met volle     
baarden  prijkende1 kleiner en knapper  
waren dan de anderen1 voor de dames  van
 ons gezelschap hielden4 ,de grootste   
onder de ,vuurlanders had er  blijkbaar 
veel schik in1 dat zijne lengte de      
aandacht trok4 ,toen hij  rug aan rug   
tegen den grootsten van ons scheepsvolk 
geplaatst werd1  deed hij zijn best om  
naar een hooger stuk grond te schuiven  
en op de  teenen te staan4 ,hij opende  
den mond om zijne tanden te laten zien1 
en draaide het hoofd om zijwaarts te    
kijken2 en dit alles deed hij met  zulk 
eene vroolijkheid1 dat ik overtuigd ben1
 hij zichzelven voor den  schoonsten man
 in ,vuurland hield4 ,nadat ons eerste  
gevoel van diepe  verwondering voorbij  
was1 konden wij ons niets belachelijkere

 denken  dan het zonderlinge mengsel van
 verbazing en nabootsing1 dat deze      
wilden elk oogenblik te zien gaven4     
,den volgenden dag poogde ik dieper     
landwaarts in te dringen4 ,vuurland  kan
 beschreven worden als een bergachtig   
land1 dat gedeeltelijk onder  zee is    
gezonken1 zoodat diepe kreken en baaien 
liggen op plaatsen  waar dalen moesten  
zijn4 ,behalve aan de open westkust1    
zijn de  berghellingen van af den rand  
van het water met een onafgebroken woud 
bedekt4 ,de boomgordel reikt tot eene   
hoogte van #ajjj tot #aejj voet1  en    
wordt opgevolgd door een veengordel met 
kleine ,alpenplanten2 op  dezen volgt   
weer de grens der eeuwige sneeuw1 die1  
volgens kapitein  ,king1 in de ,straat  
van ,magelhaen eene hoogte bereikt van  
#cjjj tot  #djjj voet4 ,hoogst zelden   
vindt men ergens in dit land een acre   
vlakken  grond4 ,ik herinner mij slechts
 een klein vlak stuk nabij ,port        
,famine1  en een tweede iets grooter in 
oppervlakte bij ,goeree ,roads4 ,op     

beide  plaatsen en verder overal is de  
oppervlakte met eene dikke1 moerassige  
veenlaag bedekt4 ,zelfs in het woud is  
de grond onder een hoop langzaam        
rottende plantenstoffen verborgen1 die  
van water doortrokken1 onder  den voet  
wegzinkt4    ,daar ik het bijna hopeloos
 achtte door het woud een weg te banen1 
volgde ik den loop van een bergstroom4  
,eerst kon ik vanwege de  watervallen en
 de menigte doode boomen slechts met    
moeite voortkruipen2  maar spoedig werd 
het stroombed iets ruimer1 doordien de  
vloed de  kanten had schoongeveegd4     
,langzaam volgde ik een uur achtereen de
  gebroken en rotsachtige oevers1 en    
werd door de grootschheid van het       
landschap ruimschoots voor mijn zwoegen 
beloond4 ,de donkere diepe  rotskloof   
paste volkomen bij de algemeene sporen  
van geweld4 ,aan beide  zijden lage     
vormlooze steenhoopen en afgerukte      
boomen2 andere boomen1  hoewel nog      
staande1 waren van binnen geheel vergaan
 en stonden op  het punt te vallen4 ,het

 warbosch van groeiende en gevallen     
stammen  deed mij denken aan de wouden  
in de keerkringen1 met dit verschil     
echter1 dat in deze stille eenzaamheden 
,dood in plaats van ,leven de           
overheerschende natuurkracht scheen te  
zijn4 ,ik volgde den waterstroom  totdat
 ik aan eene plek kwam1 waar een groote 
grondverschuiving een  rechte strook van
 de berghelling had blootgelegd4 ,langs 
dezen weg klom  ik tot eene aanzienlijke
 hoogte1 en kreeg zoodoende een goed    
uitzicht  op de omringende bosschen4 ,de
 boomen behoorden alle tot ne soort1    
,fagus betuloides2 want het aantal      
andere soorten ,fagus en dat der        
,winter's-basten 7,drymis ,winteri7 is  
zeer onbeteekenend4 #ahg ,deze  beuk    
behoudt het geheele jaar door zijne     
bladeren1 die echter eene  eigenaardige 
bruingroene1 eenigszins geel getinte    
kleur bezitten4 ,daar  het geheele      
landschap zoo gekleurd is1 heeft het een
 somber1 eentonig  voorkomen1 waarbij   
nog komt1 dat het niet vaak door de     

zonnestralen  verlevendigd wordt4    #bj
 ,december4    ,de eene zijde der haven 
wordt gevormd door een omstreeks #aejj  
voet  hoogen berg1 dien kapitein        
,fitz-,roy naar ,sir ,j4 ,banks noemde1 
ter  nagedachtenis aan diens            
rampspoedigen tocht1 welke voor twee    
mannen  van zijn gezelschap1 en bijna   
ook voor ,dr4 ,solander een noodlottigen
  afloop had4 ,de sneeuwstorm1 die de   
oorzaak van zijn ongeluk was1  woei in  
het midden van ,januari1 overeenkomende 
met onze maand ,juli1  en op de breedte 
van ,durham6 ,ik was verlangend den top 
van dezen  berg te bereiken1 om         
,alpenplanten te verzamelen2 want in de 
lagere  gedeelten is het aantal bloemen 
gering4 ,wij volgden denzelfden         
bergstroom als daags te voren1 tot waar 
hij dood liep1 en waren toen            
genoodzaakt op goed geluk tusschen de   
boomen door te kruipen4 ,wegens  de     
hoogte en den invloed der hevige winden1
 waren deze boomen laag1  dik en        
gebogen4 ,eindelijk bereikten wij de    

plek1 die van verre een  fraai groen    
grastapijt geleek1 maar tot onzen spijt 
een dicht bosch  van beukeboompjes bleek
 te zijn1 van vier tot vijf voet hoogte4
 ,zij  stonden even dicht opeen1 als    
taxisboomen 7buxus7 aan den rand van een
  tuin1 en wij moesten over de effene   
maar verraderlijke oppervlakte met      
geweld voortdringen4 ,na nog eenige     
inspanning bereikten wij het veen1  en  
toen de naakte schieferrots4    ,een    
rotskam verbond dezen berg met een      
anderen1 die eenige mijlen  verder lag  
en1 blijkens de daarop liggende vlakjes 
sneeuw1 hooger  was4 ,daar het nog niet 
laat op den dag was1 besloot ik er heen 
te  wandelen en planten langs den weg te
 zamelen4 ,dit zou een zeer moeilijk    
werk geweest zijn1 indien er geen goed  
gebaand en recht pad geweest  was1 dat  
de guanaco's gemaakt hadden1 welke      
dieren1 evenals schapen1  altijd        
denzelfden weg volgen4 ,toen wij den    
berg bereikten1 vonden  wij1 dat deze de
 hoogste in den naasten omtrek was4 ,de 

bergstroomen  vloeiden hier in          
tegengestelde richtingen naar zee4 ,wij 
hadden een ruim  uitzicht over de       
naburige streek3 in het noorden strekte 
zich een groot  moerasland uit2 maar    
zuidwaarts ontrolde zich een panorama   
van wild  natuurschoon1 dat ,vuurland   
ten volle waardig was4 ,er lag een zweem
  van geheimzinnige grootschheid in die 
eindelooze reeks van bergen1  met hunne 
diepe tusschenliggende valleien1 allen  
met een dichte1  donkere woudmassa      
bedekt4 ,in dit klimaat1 waar de stormen
 elkander  opvolgen met regen1 hagel en 
ijzel1 schijnt ook de dampkring zwarter 
dan elders4 ,in de ,straat van          
,magelhaen1 even zuidelijk onder ,port  
,famine gelegen1 schenen de afgelegen   
kanalen tusschen de bergen naar  het    
einde der wereld te vloeien--zoo somber 
was hun aanblik4    #ba ,december4      
,de ,beagle lichtte het anker2 en onder 
begunstiging van eene bijzonder         
voorspoedige oostelijke bries1 bereikten
 wij den volgenden dag  de              

,barneveldts-,eilanden1 stuurden om     
,kaap ,deceit met hare spitse  rotsen1  
en zeilden te ongeveer drie ure om de   
door wer en stormen  geteisterde ,kaap  
,hoorn4 ,de avond was kalm en helder1 en
 wij hadden  een fraai uitzicht op de   
omringende eilandjes4 ,kaap ,hoorn      
eischte  echter haar tol1 en joeg ons vr
 den nacht eene stijve bries in 't      
gezicht4 ,wij bleven dien nacht op zee1 
en stevenden den volgenden dag  opnieuw 
naar land1 toen wij dit vermaarde       
voorgebergte in zijn waren  vorm te     
loever voor ons zagen3 gesluierd in een 
mist1 en de wazige  omtrek gehuld in een
 bui van storm en regen4 ,groote zwarte 
wolken  gierden langs den hemel1 en     
hevige regenbuien1 vergezeld van hagel1 
joegen met zooveel geweld over ons heen1
 dat de kapitein besloot in             
,wigwam-,kreek binnen te loopen4 ,dit is
 eene kleine beschutte haven  niet ver  
van ,kaap ,hoorn2 en het was hier1 dat  
wij op ,kerstavond  in kalm water het   
anker lieten vallen4 ,het eenige1 dat   

ons aan den  storm buiten herinnerde1   
was nu en dan een rukwind van de bergen1
  die het schip aan zijne ankers deed   
stampen4    #be ,december4    ,dicht bij
 de kreek verrijst een steile berg1     
,kater's ,piek genaamd1  die eene hoogte
 heeft van #agjj voet4 ,de omringende   
eilanden bestaan  alle uit kegelvormige 
bergen van groensteen1 #ahh soms in     
vereeniging  met minder regelmatige     
heuvels van                             
kristallijn-gemetamorphoseerd           
leemschiefer4 ,dit deel van ,vuurland   
kan men als het einde der gezonken      
bergketen beschouwen1 waarop ik reeds   
doelde4 ,de kreek ontleent haren  naam  
,wigwam aan enkele ,vuurlandsche        
woningen2 maar met hetzelfde  recht zou 
elke baai in den omtrek zoo genoemd     
mogen worden4 ,de  bewoners1 die        
voornamelijk van schaaldieren leven1    
zijn verplicht  voortdurend van         
woonplaats te veranderen1 doch keeren na
 verloop van  zekeren tijd naar dezelfde
 plaatsen terug1 zooals blijkt uit de   

stapels  oude schelpen1 die dikwijls    
verscheidene tonnen zwaar moeten zijn4  
,men  kan deze hoopen reeds op een      
afstand onderscheiden aan de            
heldergroene  kleur van sommige planten1
 die er steeds op groeien4 ,van deze    
kunnen  genoemd worden de wilde selderij
 7,apium graveolens7 en het lepelblad   
7,cochlearia73 twee zeer nuttige        
planten1 waarvan de inboorlingen het    
gebruik niet ontdekt hebben4    ,de     
,vuurlandsche wigwam #ahi gelijkt in    
grootte en afmetingen op een  hooiopper1
 en bestaat slechts uit enkele          
afgebroken takken1 die in  den grond    
zijn gestoken en aan n kant zeer        
onvolkomen met eenige  bosjes gras en   
biezen zijn afgedekt4 ,het geheel is    
nauwelijks het  werk van een uur1 en    
wordt slechts voor een paar dagen       
gebruikt4 ,te  ,goeree-,roads zag ik een
 plek1 waar een dezer naakte mannen     
geslapen  had1 en die volstrekt niet    
meer beschutting bood dan een           
hazenleger4 ,de  man leefde blijkbaar op

 zichzelf2 en ,york ,minster zeide1 dat 
hij  een zeer slecht man was1 die       
mogelijk iets gestolen had4 ,aan de     
westkust echter1 zijn de wigwams iets   
beter1 want daar zijn zij met           
robbevellen gedekt4 ,wij werden hier    
verscheidene dagen door het slechte  wer
 opgehouden4 ,het klimaat is alleszins  
ellendig2 ofschoon het  zomer-solstitium
 voorbij was1 viel er elken dag sneeuw  
op de bergen1  en in de dalen regen     
vergezeld van ijzel4 ,de thermometer    
stond meestal  op #de ,f41 maar daalde  
des nachts tot #ch of #dj4 ,wegens den  
vochtigen  en onstuimigen toestand van  
den dampkring1 die door geen zonnestraal
  werd opgehelderd1 stelde men zich het 
klimaat zelfs slechter voor  dan het in 
werkelijkheid was4    ,toen wij op      
zekeren dag bij het eiland ,wollaston   
aan land gingen1  roeiden wij voorbij   
een kano #aij met zes ,vuurlanders4     
,deze waren  de ellendigste en meest    
verworpen schepsels1 die ik ooit zag4   
,aan  de oostkust dragen de             

inboorlingen1 zooals wij gezien hebben1 
guanaco-mantels2 maar aan de westkust   
robbevellen4 ,onder deze  middenstammen 
hebben de mannen meestal een ottervel1  
of een klein  lapje ongeveer zoo groot  
als een zakdoek1 dat nauwelijks         
voldoende is  om hun rug tot aan de     
lendenen te bedekken4 ,met koorden of   
pezen wordt  het over de borst          
bevestigd1 en naar gelang van den wind  
verschuift  het telkens van plaats4     
,maar deze ,vuurlanders in de kano waren
 geheel  naakt1 en zelfs met de vrouwen 
was dit zoo4 ,het regende hevig1 en het 
frissche water gutste tegelijk met het  
zeeschuim over hun lichaam4 ,in  eene   
andere1 niet ver van daar gelegen haven 
kwam eens eene vrouw1  die een          
pasgeboren kind zoogde1 op zijde van het
 schip en bleef daar  uit loutere       
nieuwsgierigheid1 terwijl de ijzel op   
haar blooten boezem  viel en dooide1 en 
op de huid van haren naakten zuigeling6 
,kwijnend en gebrekkig waren deze arme  
schepsels opgegroeid2 hunne             

afschuwelijke gezichten waren besmeerd  
met witte verf1 hun huid was  vuil en   
vettig1 hun haar verward1 hunne stem    
wanluidend1 en heftig  hunne gebaren4   
,bij het zien van zulke menschen kan men
 zich moeilijk  wijsmaken1 dat zij      
medeschepselen en bewoners van dezelfde 
wereld  zijn4 ,een algemeen onderwerp   
voor gissingen vormt de vraag1 welk     
levensgenot sommige lagere dieren kunnen
 smaken2 doch met hoeveel meer  reden   
kan men dezelfde vraag doen ten opzichte
 van deze wilden6 ,des  nachts slapen   
vijf of zes menschelijke wezens1 naakt  
en bijna zonder  beschutting tegen den  
wind en regen van dit stormachtige      
klimaat1  op den natten grond1 als      
dieren in elkaar gerold4 ,zoodra het    
laag  water is1 in winter of zomer1 bij 
nacht of bij dag1 moeten zij uit  om    
schaaldieren van de rotsen te plukken2  
en de vrouwen duiken in 't  water om    
zeegels te garen1 of zitten geduldig in 
hare kano's vischjes  uit het water te  
slingeren1 met een haarlijn zonder haak1

 waaraan een  aas bevestigd is4 ,wordt  
een rob gedood of het drijvende lijk van
 een  rottenden walvisch ontdekt1 dan is
 het feest2 en dit ellendige voedsel    
wordt met eenige onsmakelijke bessen en 
paddenstoelen verorberd6    ,dikwijls   
lijden zij honger4 ,low1 een            
robbenjager1 die de inboorlingen  van   
dit land van zeer nabij kent1 deed mij  
een merkwaardig verhaal  van den        
toestand1 waarin een troep van #aej     
inboorlingen aan de  westkust leefde1   
die zeer armoedig waren en in groote    
ellende  verkeerden4 ,voortdurende      
stormen beletten de vrouwen schaaldieren
  op de rotsen te plukken2 ook konden   
zij niet in hare kano's gaan  om robben 
te vangen4 ,op zekeren morgen ging een  
troepje van deze  mannen op weg2 en de  
andere ,vuurlanders vertelden toen1 dat 
zij een  vierdaagschen tocht deden om   
voedsel te zoeken4 ,bij hunne terugkomst
  ging ,low hun te gemoet en vond hen   
uiterst afgemat4 ,elk man droeg een     
groot vierkant stuk rottend walvischspek

 met een gat in het midden1  waardoor   
hij het hoofd stak1 evenals de ,gauchos 
met hunne poncho's of  mantels doen4    
,zoodra het spek in een wigwam gebracht 
was1 sneed een  oud man er dunne mooten 
af1 roosterde die eenige oogenblikken   
onder het  prevelen van eenige woorden1 
en verdeelde ze toen onder het hongerige
  gezelschap1 dat al dien tijd een diep 
stilzwijgen bewaarde4 ,low denkt1  dat  
als er een walvisch op het strand wordt 
geworpen1 de inboorlingen  groote       
stukken er van in het zand bewaren1 als 
een redmiddel in tijd  van hongersnood2 
en een ,vuurlandsche jongen1 dien hij   
aan boord had1  vond eens een geheelen  
voorraad1 welke aldus begraven was4     
,de verschillende stammen zijn1 als zij 
oorlog voeren1  kannibalen4 ,volgens de 
gelijkluidende1 doch geheel             
onafhankelijke  verhalen van den jongen 
van ,low en van ,jemmy ,button1 is het  
eene  stellige waarheid1 dat1 als de    
honger hen des winters kwelt1 zij  hunne
 oude vrouwen dooden en verslinden1     

voordat zij hunne honden  dooden4 ,toen 
,low den knaap vroeg1 waarom zij dit    
deden1 antwoordde hij3    ,hondjes      
vangen otters1 oude vrouwen niet4       
,deze jongen beschreef de manier waarop 
zij gedood worden3 men houdt  ze        
namelijk boven den rook1 totdat zij     
stikken2 spottend bootste hij  haar     
geschreeuw na1 en beschreef de gedeelten
 van haar lichaam1 die  als het beste   
voedsel worden beschouwd4 ,zulk een dood
 door de handen  van vrienden en        
verwanten moet afgrijselijk zijn2 maar  
pijnlijker  is het1 als men denkt aan de
 vrees der oudjes zelven1 wanneer de    
honger begint te knagen4 ,men vertelde  
ons1 dat zij dan dikwijls naar  de      
bergen vluchten1 maar dat zij door de   
mannen achtervolgd en naar  het         
slachthuis1 bij hare eigen haarden      
worden teruggebracht6    ,kapitein      
,fitz-,roy kon nooit te weten komen of  
de ,vuurlanders een  duidelijk besef    
hebben van een leven hiernamaals4 ,soms 
begraven  zij hunne dooden in holen1    

soms in de wouden op het gebergte2 wij  
weten ook niet welke ceremonien zij     
verrichten4 ,jemmy ,button wilde  geen  
landvogels eten1 omdat zij doode        
menschen eten4 ,zij willen  zelfs hunne 
dooden vrienden niet herdenken4 ,wij    
hebben geen reden  te gelooven1 dat zij 
een soort godvruchtigen eeredienst      
verrichten1  ofschoon het prevelen van  
den ouden man voordat hij het rottende  
spek  onder zijn uitgehongerd gezelschap
 verdeelde1 misschien iets van dien     
aard was4 ,elke familie of stam heeft   
een toovenaar of heksenmeester1  wiens  
taak wij nooit duidelijk konden te weten
 komen4 ,jemmy geloofde  aan droomen1   
ofschoon niet aan den duivel1 zooals ik 
gezegd heb4 ,ik  voor mij denk niet1 dat
 onze ,vuurlanders veel bijgelooviger   
waren dan  enkele zeelieden2 want een   
oude kwartiermeester geloofde vast1 dat 
de  aanhoudende zware stormen1 waarmede 
wij bij ,kaap ,hoorn moesten kampen1    
veroorzaakt werden door de wilden die   
wij aan boord hadden4 ,het dichtst  bij 

een godsdienstig gevoel kwam1 voorzoover
 ik weet1 een trek door  ,york ,minster 
aan den dag gelegd1 die1 toen ,bynoe    
eenige zeer jonge  eenden had geschoten1
 op den plechtigsten toon zeide3    ,o1 
,mr4 ,bynoe1 veel regen1 sneeuw1 veel   
windvlagen4    ,blijkbaar was dit eene  
straf ter vergelding voor het vernielen 
van  menschenvoedsel4 ,op heftige en    
overspannen wijze vertelde hij ook1  dat
 zijn broeder1 toen hij eens naar de    
kust terugkeerde om eenige  doode vogels
 op te rapen1 eenige vederen had zien   
waaien444    ,wat dat8 zeide zijn       
broeder 7,york bootste diens manieren   
na72 en  voortkruipende1 sprong hij over
 de rots en zag wilde man1 die zijne    
vogels opraapte4 ,hij kroop nog dichter 
bij1 slingerde toen een grooten  steen  
omlaag en doodde hem4 ,langen tijd      
daarna1verklaarde ,york1  woedden       
stormen1 en viel er veel sneeuw en      
regen444    ,voorzoover wij konden      
uitmaken1 scheen hij de elementen zelven
 als  de wrekende machten te beschouwen4

 ,het is duidelijk1 dat in dit geval    
bij een eenigszins beschaafder ras de   
elementen op natuurlijke wijze  door    
personen zouden worden voorgesteld4 ,wie
 of wat die slechte wilde  mannen waren1
 heeft mij altijd hoogst geheimzinnig   
toegeschenen4 ,uit  hetgeen ,york zeide1
 toen wij het ellendige hazenleger      
vonden1 waar een  alleenlevend man den  
vorigen nacht geslapen had1 zou ik hen  
voor dieven  hebben gehouden1 die door  
hunne stammen verdreven waren2 maar     
andere  duistere woorden deden mij      
hieraan twijfelen4 ,soms heb ik gedacht1
 dat  de waarschijnlijkste verklaring   
was hen voor krankzinnigen te houden4   
,de verschillende stammen hebben geen   
regeering of hoofd2 toch is  elke stam  
door andere vijandige omringd1 die      
verschillende dialecten  spreken en     
slechts door een verlaten strook        
onzijdig gebied van  elkaar gescheiden  
zijn4 ,de aanleiding tot hunne oorlogen 
schijnt  het middel van bestaan te      
wezen4 ,hun land is eene1 hier en daar  

afgebroken aaneenschakeling van         
ongenaakbare rotsen1 hooge bergen en    
onnutte wouden1 die gehuld zijn in      
misten en eindelooze stormen4 ,het      
bewoonbare land bepaalt zich tot de     
steenen op het strand2 bij het  zoeken  
naar voedsel zijn zij steeds gedwongen  
van de eene plek naar  de andere te     
trekken2 en de kust is zoo steil1 dat   
zij die tochten  niet anders dan in     
hunne ellendige kano's kunnen doen4 ,het
 begrip  van een eigen huis1 en nog meer
 dat van huiselijke liefde kunnen zij   
niet hebben1 want de echtgenoot staat   
tegenover de vrouw als een ruwe  meester
 tegenover eene werkzame slavin4 ,werd  
ooit eene afschuwelijker  daad bedreven1
 dan die welke door ,byron aan de       
westkust is bijgewoond1  die eene       
ongelukkige moeder haar bloedend en     
stervend kind zag opnemen1  dat haar    
echtgenoot meedoogenloos tegen de       
steenen had verpletterd1  omdat het een 
mand met zeegels had laten vallen8 ,hoe 
weinig kunnen  hier de hoogere functin  

van den geest in 't spel worden         
gebracht2 wat  is er dat de verbeelding 
kan malen1 dat de rede vergelijken1 dat 
het  oordeel kan beslissen8 ,eene       
zeeslak van de rots te plukken1         
vereischt  zelfs geen list--die laagste 
functie van den geest4 ,de bekwaamheid  
dezer schepsels is in sommige opzichten 
bij het instinct der dieren  te         
vergelijken1 want zij wordt door de     
ervaring niet verbeterd4 ,door  ,drake  
weten wij1 dat de kano1 trots al hare   
ellendigheid hun meest  vernuftig werk1 
in de laatste #bej jaren dezelfde is    
gebleven4    ,als men deze wilden       
aanziet1 rijst de vraag3 van waar zijn  
zij gekomen8 ,wat kon een menschenstam  
bewogen hebben1 of welke  verandering   
dwong hem de betere gewesten van het    
noorden te verlaten2  de ,cordilleras of
 ruggegraat van ,amerika zuidwaarts af  
te zwerven2  kano's uit te vinden en te 
bouwen1 die door geen enkelen stam in   
,chili1  ,peru en ,brazili gebruikt     
worden1 en eindelijk een der            

onherbergzaamste  oorden binnen te      
dringen1 die op aarde te vinden zijn8   
,hoewel zulke  gedachten terstond bij   
ons moeten opkomen1 kunnen wij toch     
zeker zijn1  dat wij gedeeltelijk       
dwalen4 ,er is geen reden om te denken1 
dat de  ,vuurlanders in aantal          
verminderen2 wij moeten dus aannemen dat
 zij  een voldoende mate van geluk--hoe 
dit dan ook zij--smaken1 om het  leven  
op prijs te stellen4 ,de natuur1 die de 
gewoonte almachtig en  hare werkingen   
erfelijk maakt1 heeft den ,vuurlander   
voor het klimaat  en de voortbrengselen 
van zijn ellendig land geschikt gemaakt4
        ,nadat wij zes dagen door zeer  
slecht weder in ,wigwam-,kreek waren    
opgehouden1 staken wij op #cj ,december 
in zee4 ,kapitein ,fitz-,roy  wilde     
westwaarts gaan1 om ,york en ,fuegia in 
hun eigen land aan wal te  zetten4 ,op  
zee hadden wij voortdurend stormen en   
tegenstroom1 met het  gevolg dat wij    
naar #eg #bc' zuidelijk dreven4 ,door   
alle zeilen bij te  zetten1 kwamen wij  

op #aa ,januari #ahcc tot op enkele     
mijlen afstand van  den hoogen          
rotsachtigen berg ,york ,minster 7zoo   
gedoopt door kapitein  ,cook1 en de     
oorsprong van den naam van onzen oudsten
 ,vuurlander71  toen een geweldige      
orkaan ons noodzaakte zeil te minderen  
en op zee  te blijven4 ,vreeselijk      
woedde de branding op de kust1 en het   
schuim  sloeg over rotsen1 die naar onze
 schatting #bjj voet hoog waren4 ,op    
den #ab;den was de storm zeer hevig1 en 
wisten wij niet juist waar wij  waren4  
,het was alleronaangenaamst telkens den 
kreet te hooren herhalen3    ,kijk goed 
uit aan lij6    ,op den #ac;den woedde  
de storm in al zijne kracht1 en was onze
  horizon sterk gekrompen door de hoozen
 schuim1 welke de wind  voortjoeg4      
,onheilspellend was de aanblik der zee1 
gelijk eene woeste  golvende vlakte1 vol
 opgewaaide jachtsneeuw4 ,terwijl het   
schip  hevig werkte1 dreef de albatros  
of stormvogel #aia met uitgespreide     
vleugels recht in den wind4 ,op den     

middag sloeg eene hooge zee over  het   
schip en vulde een der walvischbooten1  
die onmiddellijk moest  worden gekapt4  
,de arme ,beagle trilde onder den schok1
 en wilde eenige  minuten lang niet naar
 zijn stuur luisteren2 maar zooals een  
goed  schip van zijn slag betaamde1     
richtte hij zich spoedig weder op1 en   
ging andermaal te loever4 ,ware eene    
tweede zee de eerste gevolgd1 dan  zou  
ons lot weldra en voorgoed beslist zijn 
geweest4 ,wij trachtten nu  reeds #bd   
dagen lang te vergeefs naar het westen  
te stevenen2 de mannen  waren op van    
vermoeienis1 en hadden gedurende vele   
dagen en nachten  geen droog stuk       
kleeren aan het lijf gehad4 ,toen gaf   
onze kapitein de  poging om langs de    
buitenkust naar het westen te gaan op4  
,des avonds  liepen wij achter ,valsche 
,kaap ,hoorn binnen1 en lieten #dg      
vademen diep  ons anker vallen1 waarbij 
de ketting met zulk eene snelheid       
afliep1  dat het vuur uit het windas    
sprong4 ,hoe heerlijk was die stille    

nacht1  na zulk een lange worsteling    
onder het geraas der strijdende         
elementen6    #ae ,januari #ahcc4    ,de
 ,beagle ankerde in ,goeree-,roads4     
,daar onze kapitein besloten had  de    
beide ,vuurlanders1 overeenkomstig      
hunnen wensch1 in de ,straat  van       
,ponsonby aan land te zetten1 werden    
vier booten uitgerust om hen  door het  
,beagle-kanaal te brengen4 ,dit kanaal1 
hetwelk door kapitein  ,fitz-,roy op de 
vorige reis ontdekt werd1 is een hoogst 
merkwaardig  geographisch punt van dit  
land of eigenlijk van de geheele wereld4
 ,men  kan het vergelijken bij de vallei
 van ,loch ,ness in ,schotland1 met hare
  aaneenschakeling van meren en         
zeearmen4 ,het is ongeveer #abj mijlen  
lang1 bij eene gemiddelde breedte van   
omstreeks twee mijlen1 welke  niet aan  
veel verandering onderhevig is1 en is   
voor het grootste  gedeelte zoo volkomen
 recht1 dat onze blik1 die aan          
weerszijden  door eene reeks van bergen 
begrensd wordt1 zich allengs in de wijde

  verte verliest4 ,het doorsnijdt het   
zuidelijk deel van ,vuurland in de      
richting oost-west1 en is in het midden 
aan de zuidzijde rechthoekig  verbonden 
met een kanaal van onregelmatigen vorm1 
dat ,ponsonby ,sound  genoemd is4 ,hier 
is de woonplaats van ,jemmy ,button's   
stam en familie4    #ai ,januari4       
,drie walvischbooten en de sloep1 met   
eene bemanning van #bh koppen1          
verlieten onder bevel van kapitein      
,fitz-,roy het schip4 ,in den namiddag  
voeren wij de oostelijke monding van het
 kanaal binnen1 en vonden  kort daarop  
eene aardige kleine kreek1 die tusschen 
eenige eilandjes  verscholen lag4 ,hier 
sloegen wij onze tenten op en staken    
onze vuren  aan4 ,schilderachtiger      
tooneel dan dit laat zich niet denken4  
,het  klare water in de kleine haven2 de
 boomen die hunne takken over den       
rotsachtigen oever lieten hangen2 de    
voor anker liggende booten2 de  tenten  
die over de gekruiste riemen waren      
gespannen1 en de dwarrelende            

rookwolkjes boven het dicht begroeide   
dal--dit alles vormde een  tafereel van 
stille afzondering4 ,den volgenden dag  
7#bj ,januari7 dreven  wij in onzen     
kleinen inham kalm verder1 en kwamen in 
een meer bewoond  district4 ,weinige    
inboorlingen1 misschien geen enkele1    
konden ooit  een blanke gezien hebben2  
en hunne verbazing over de verschijning 
der vier booten laat zich dan ook niet  
beschrijven4 ,op elk punt  werden vuren 
ontstoken 7hieraan is de naam ,vuurland 
ontleend71  niet alleen om onze aandacht
 te trekken1 maar ook om het nieuws wijd
  en zijd te verspreiden4 ,enkele mannen
 liepen mijlen ver langs het  strand    
mee4 ,nooit zal ik den woesten en       
schilderachtigen aanblik  vergeten van  
een groep van vier of vijf mannen1 die  
plotseling aan  den rand eener          
overhangende rots verschenen4 ,zij waren
 geheel naakt1  en hunne lange haren    
fladderden wild over hunne aangezichten2
 met  knoestige stokken in de hand      
sprongen zij van den grond op1 zwaaiden 

hunne armen boven het hoofd en lieten   
het afschuwelijkste gegil hooren4    ,op
 etenstijd landden wij onder een troep  
,vuurlanders1 die eerst  niet geneigd   
waren ons vriendelijk te ontvangen2 want
 zij hielden  hunne slingers in de      
handen1 zoolang tot onze kapitein met   
zijne  boot naar voren roeide4 ,het     
duurde echter niet lang of wij wisten   
hen met beuzelachtige geschenken te     
vermaken1 zooals met rood lint1  dat wij
 om hunne hoofden bonden4 ,ons beschuit 
smaakte hun2 maar toen  een der wilden  
met zijn vinger het in tinnen bussen    
bewaarde vleesch  aanraakte1 dat ik     
bezig was te eten1 en voelde dat het    
zacht en koud  was1 legde hij evenveel  
afkeer aan den dag1 als ik zou gedaan   
hebben  met verrot spek4 ,jemmy schaamde
 zich diep over zijne landgenooten1  en 
verklaarde1 dat zijn eigen stam geheel  
anders was2 doch hierin  vergiste hij   
zich deerlijk4 ,het was even gemakkelijk
 deze wilden  te behagen als moeilijk om
 hun te voldoen4 ,jong en oud1 kinderen 

en volwassenen herhaalden steeds het    
woord3 ,yammerschooner1 #aib  hetgeen   
zeggen wil3 ,geef mij4 ,wijzend naar    
bijna elk voorwerp1 het  een na het     
ander1 zelfs naar de knoopen op onze    
jassen1 uitten zij  hun geliefkoosd     
woord in alle mogelijke klanken2        
bezigden het dan in  onzijdigen zin1 en 
herhaalden werktuigelijk3               
,yammerschooner4 ,hadden  zij hoogst    
verlangend om een of ander voorwerp     
geyammerschoonerd1  dan wezen zij met   
een eenvoudig gebaar naar hunne jonge   
vrouwen of  kleine kinderen1 als wilden 
zij daarmee zeggen3 ,indien gij het niet
  aan mij wilt geven1 dan geeft gij het 
toch zeker wel aan deze4    ,des nachts 
poogden wij vruchteloos eene onbewoonde 
kreek te  vinden1 en waren eindelijk    
gedwongen niet ver van een troep wilden 
te bivouakeeren4 ,zoolang hun aantal    
gering was1 waren zij zeer              
onschadelijk2 maar toen zich op den     
morgen van den #basten anderen  bij hen 
voegden1 gaven zij teekenen van         

vijandigheid1 en dachten  wij dat het   
tot eene schermutseling zou komen4 ,een 
,europeaan heeft  veel in zijn nadeel1  
als hij te doen heeft met wilden zooals 
deze1  die niet het minste begrip hebben
 van de kracht van vuurwapenen4 ,in  het
 aanleggen van zijn geweer schijnt hij  
in het oog van den wilde  ver beneden   
iemand1 die gewapend is met boog en     
pijlen1 een speer of  zelfs een slinger4
 ,ook is het niet gemakkelijk hun onze  
meerderheid  te toonen1 tenzij door een 
noodlottig salvo4 ,evenals wilde        
beesten1  schijnen zij niet op          
getalsterkte te letten2 want elk        
individu zal1  zoo hij wordt            
aangevallen1 in stede van te wijken1 met
 een steen  u de hersenen trachten in te
 slaan1 evenals een tijger onder zulke  
omstandigheden u zeker zou verscheuren4 
,toen kapitein ,fitz-,roy eens om goede 
redenen een troepje van deze  lieden    
vrees wilde aanjagen1 zwaaide hij een   
hartsvanger dicht voor  hunne           
oogen--waarom zij eenvoudig lachten2    

toen schoot hij vlak  bij een inboorling
 tweemaal zijn pistool af4 ,beide keeren
 keek de  man verwonderd op1 en wreef   
zorgvuldig maar snel zijn hoofd2 toen   
stond hij een poos besluiteloos en      
babbelde tot zijne metgezellen1  doch   
scheen volstrekt niet aan wegloopen te  
denken4 ,wij kunnen ons  moeilijk in de 
plaats van deze wilden stellen en hunne 
handelingen  begrijpen4 ,wat dezen      
,vuurlander betrof1 nooit kon hij       
gedacht hebben  aan de mogelijkheid van 
een geluid zooals het knallen van een   
geweer  vlak bij zijn oor4 ,misschien   
wist hij bij het tweede schot letterlijk
  niet of het een geluid dan wel een    
slag was1 en wreef hij daarom  zeer     
natuurlijk zijn oor4 ,zoo zal het ook1  
wanneer een wilde een  kogel doel ziet  
treffen1 eenigen tijd kunnen duren1     
voordat hij  ten volle kan begrijpen hoe
 dit gekomen is2 want het feit dat een  
lichaam ten gevolge van zijne snelheid  
onzichtbaar is1 zou misschien  volkomen 
onbegrijpelijk voor hem zijn4 ,bovendien

 zou de verbazende  kracht1 waarmede een
 kogel eene harde stof doorboort zonder 
haar  te scheuren1 den wilde kunnen     
overtuigen1 dat hij in 't geheel geen   
kracht bezit4 ,ik geloof zeker1 dat vele
 wilden van den laagsten graad1  zooals 
die in ,vuurland1 voorwerpen met een    
kogel hebben zien treffen1  en zelfs    
kleine dieren zien dooden1 zonder ook   
maar in het minst te  beseffen welk een 
doodelijk werktuig het geweer is4    #bb
 ,januari4    ,nadat wij een            
ongestoorden nacht hadden doorgebracht  
op de plek1  die onzijdig gebied scheen 
tusschen ,jemmy's stam en het volk dat  
wij gisteren zagen1 zeilden wij in      
aangename stemming verder4 ,ik  ken geen
 duidelijker bewijs voor de vijandige   
verhouding der  verschillende stammen1  
dan deze breede grensstrooken of        
onzijdige  gronden4 ,ofschoon ,jemmy    
,button de sterkte van onzen troep wel  
kende1  was hij eerst niet geneigd onder
 den vijandigen stam die het dichtst    
bij den zijnen woonde1 aan land te gaan4

 ,dikwijls vertelde hij ons  hoe de     
wilde mannen van ,oens #aic als de      
bladeren rood werden  van de oostkust   
van ,vuurland over het gebergte trokken1
 en invallen  deden bij de inboorlingen 
in dit gedeelte des lands4 ,hoogst      
belangrijk  was het hem gade te slaan   
als hij zoo sprak3 dan glinsterden zijne
  oogen en kreeg zijn gelaat eene       
ongewone en wilde uitdrukking4 ,toen    
wij verder in het ,beagle-kanaal kwamen1
 vertoonde het landschap  een ongewonen 
en zeer prachtigen aanblik2 maar de     
indruk er van  werd zeer verzwakt door  
ons laag gelegen standpunt in eene boot1
  en omdat wij langs de vallei keken1   
waardoor al de schoonheid die  eene     
opvolging van bergtoppen te zien geeft1 
verloren ging4 ,de bergen  waren hier   
omtrent #cjjj voet hoog1 en eindigden in
 scherpe en getande  punten4 ,zij       
verrezen in eene onafgebroken rij uit   
den rand van het  water1 en waren tot op
 eene hoogte van #adjj of #aejj voet met
 de somber  gekleurde wouden bedekt4    

,hoogstbelangwekkend was het te zien1   
hoe  zuiver horizontaal de lijn1 tot    
waar de boomen ophielden te groeien1    
langs de berghellingen liep2 zij geleek 
volmaakt het hoogwatermerk  van         
drijfwier op eene zeekust4    ,des      
nachts sliepen wij dicht bij het punt   
waar de ,straat van ,ponsonby  in het   
,beagle-kanaal valt4 ,eene kleine       
familie ,vuurlanders1 die in de  kreek  
woonde en uit rustige1 vreedzame lieden 
bestond1 schaarde zich  spoedig om ons  
vlammend wachtvuur4 ,wij waren goed     
gekleed1 zaten dicht  bij het vuur en   
hadden het toch alles behalve warm2 maar
 deze naakte  wilden1 ofschoon verderaf 
staande1 zagen wij tot onze verwondering
  baden in hun zweet1 toen zij den      
vuurgloed voelden4 ,zij schenen echter  
wel in hun schik1 en zongen allen in het
 koor onzer zeelieden mede2  maar de    
wijze waarop zij steeds daarbij wat     
achterbleven1 was alleszins             
vermakelijk4    ,gedurende den nacht had
 het nieuws zich verspreid1 en vroeg in 

den  morgen van den #bcsten daagde een  
nieuwe troep op1 behoorende tot  de     
,tekenika1 of den stam van ,jemmy4 ,vele
 van hen hadden zoo hard  geloopen1 dat 
hunne neuzen bloedden1 en door het      
snelle spreken het  schuim op hun mond  
kwam4 ,daarbij gevoegd de zwarte1 witte 
en roode  beschilderingen op hunne      
naakte lichamen1 geleken zij inderdaad  
een  troep duivels1 die aan het vechten 
waren geweest4 #aid ,door #ab kano's1   
in elk waarvan vier of vijf             
inboorlingen1 vergezeld1 zakten wij toen
 de  ,straat van ,ponsonby af1 naar de  
plek waar de arme ,jemmy zijne moeder   
en bloedverwanten dacht te vinden4      
,reeds had hij gehoord1 dat zijn  vader 
dood was2 maar wijl hij daarvan reeds   
een droom in het hoofd  had gehad1      
scheen hij zich om dit punt niet te     
bekommeren1 en troostte  hij zich       
telkens met de zeer natuurlijke         
gedachte3 ,wij kunnen er  niets aan     
doen4 ,hij kon geen bijzonderheden over 
zijns vaders dood  te weten komen1 daar 

zijne bloedverwanten er niet van wilden 
spreken4    ,jemmy was nu in eene hem   
welbekende streek1 en geleidde de booten
  naar eene stille1 schilderachtige     
kreek1 ,woollya genaamd1 die  omringd   
was van eilandjes1 waarvan elk zijn     
eigen oorspronkelijken  naam droeg4 ,wij
 vonden hier eene familie van ,jemmy's  
stam1 maar niet  zijne bloedverwanten2  
en nadat wij samen vriendschap hadden   
gesloten1  stuurden zij des avonds eene 
kano uit1 om ,jemmy's moeder en broeders
  van zijne komst te verwittigen4 ,de   
kreek werd door eenige acres  goed1     
glooiend terrein begrensd1 dat niet     
zooals elders met veen  of woudboomen   
bedekt was4 ,zooals wij boven zeiden1   
had onze kapitein  aanvankelijk plan om 
,york en ,fuegia naar hun eigen stam aan
 de westkust  te brengen2 daar zij      
echter den wensch uitdrukten hier te    
blijven en  de plek bijzonder gunstig   
was1 besloten wij het geheele           
gezelschap1  waaronder den zendeling    
,matthews1 hier te vestigen4 ,vijf dagen

 werden  besteed om drie groote wigwams 
voor hen te bouwen1 hun goed aan land   
te brengen1 twee tuinen te spitten1 en  
daarop te zaaien4    ,den morgen na onze
 komst 7#bd ,januari7 keerden de        
,vuurlanders terug1 en  brachten        
,jemmy's moeder en broeders mede4 ,jemmy
 herkende de stentorstem  van eene      
zijner broeders reeds op zeer grooten   
afstand4 ,de ontmoeting  was minder     
belangwekkend dan tusschen een paard dat
 naar het veld  gebracht wordt1 en een  
ouden makker dien het werziet4 ,geen    
enkel  vertoon van liefde of            
genegenheid3 zij staarden eenvoudig     
elkander een  korte poos aan1 en daarna 
ging de moeder onmiddellijk naar hare   
kano  kijken4 ,van ,york hoorden wij    
echter1 dat de moeder over het verlies  
van ,jemmy ontroostbaar was geweest1 en 
overal naar hem gezocht had1  meenende  
dat hij misschien was achtergelaten1    
toen men hem in de  boot had genomen4   
,de vrouwen namen ,fuegia goed op en    
waren zeer  vriendelijk tegen haar4 ,wij

 hadden reeds opgemerkt1 dat ,jemmy zijn
  eigen taal bijna vergeten was4 ,ik    
geloof1 dat er moeilijk iemand te       
vinden zal zijn zoo weinig bespraakt als
 hij1 want ook zijn ,engelsch  was zeer 
onvolkomen4 ,belachelijk1 maar tevens   
bedroevend was het hem  tot zijn wilden 
broeder in het ,engelsch te hooren      
spreken1 en dan in  het ,spaansch 7,no  
sabe87 te vragen of deze hem niet       
verstond4    ,gedurende de drie volgende
 dagen1 toen de tuinen gespit en de     
wigwams  gebouwd werden1 ging alles     
vreedzaam zijn gang4 ,wij schatten het  
aantal inboorlingen op ongeveer #abj4   
,de vrouwen werkten hard1 terwijl  de   
mannen den ganschen dag luierden en ons 
aangaapten4 ,zij vroegen om  al wat zij 
zagen en stalen wat zij konden4 ,zij    
hadden schik in ons  dansen en zingen1  
en keken met bijzondere belangstelling  
als wij in  een naburige beek ons       
wiesschen4 ,op andere dingen sloegen zij
 niet  veel acht1 zelfs niet op onze    
booten4 ,onder al wat ,york tijdens     

zijne  afwezigheid uit zijn land zag1   
schijnt niets hem meer verwonderd te    
hebben dan een struisvogel bij          
,maldonado4 ,ademloos van verbazing kwam
  hij naar ,bynoe1 met wien hij         
wandelde1 toeloopen onder den uitroep3  
,o1 ,mr4 ,bynoe1 o1 vogel net een paard6
    ,hoezeer onze blanke huid de        
inboorlingen ook verbaasde1 was zulks1  
naar ,low verhaalt1 veel erger het geval
 met een neger-kok aan boord  van een   
robbenvaarder2 en de arme duivel werd   
zoo door hen toegetakeld  en uitgejouwd1
 dat hij nooit weer aan land wilde gaan4
    ,alles ging zoo rustig zijn gang1   
dat enkele officieren en ook ik lange   
wandelingen deden op de omringende      
heuvels en in de bosschen4 ,maar op  den
 #bgsten verdwenen plotseling alle      
vrouwen en kinderen4 ,wij waren         
daarover geen van allen op ons gemak1   
wijl ,york noch ,jemmy de reden  er van 
begrepen4 ,sommigen dachten1 dat zij    
door het schoonmaken en  afvuren van    
onze geweren op den vorigen avond bang  

waren geworden2  anderen1 dat het was   
toe te schrijven aan ergernis van een   
ouden  wilde1 die1 toen hem door den    
schildwacht gezegd was zich meer op  een
 afstand te houden1 den man brutaal in  
het gezicht had gespuwd1  en toen door  
het maken van gebaren boven een         
slapenden ,vuurlander  duidelijk had    
laten blijken 7naar ons gezegd werd71   
dat hij onze  mannen in stukken wilde   
snijden en opeten4 ,om de kans op een   
treffen  te vermijden1 dat voor vele    
,vuurlanders noodlottig zou geweest     
zijn1  achtte kapitein ,fitz-,roy het   
raadzaam voor ons bij eene kreek eenige 
mijlen verder te gaan slapen4 ,wat      
,matthews betrof1 deze besloot met  de  
hem eigen kalme vastberadenheid 7wel    
opmerkelijk in een man1 die  schijnbaar 
weinig vastheid van karakter bezat7 om  
bij de ,vuurlanders  te blijven1 die    
hunnerzijds geen onrust aan den dag     
legden4 ,en zoo  lieten wij hem zijn    
eersten angstvollen nacht doorbrengen4  
,toen wij den volgenden morgen 7#bh     

,januari7 terugkeerden1 vonden wij  tot 
onze vreugde allen in kalme stemming1 en
 de mannen in hunne kano's  bezig met   
visch aan hunne speren te rijgen4       
,kapitein ,fitz-,roy besloot nu de sloep
 en een der walvischbooten naar  het    
schip terug te sturen1 en met de twee   
andere booten--de eene  onder zijn eigen
 commando en waarin hij mij vriendelijk 
toestond  hem te vergezellen1 de andere 
onder ,hammond--verder te gaan1 om de   
westelijke gedeelten van het            
,beagle-kanaal op te meten1 en daarna op
 de  terugreis de kolonie te bezoeken4  
,tot onze verwondering was het dien  dag
 brandend heet1 zoodat onze huid er door
 geschroeid werd4 ,bij dit  schoone     
weder1 was het uitzicht in het midden   
van het ,beagle-kanaal  zeer            
merkwaardig4 ,waar men ook keek1 hetzij 
rechts of links1 geen  enkel voorwerp   
belemmerde het vrije vergezicht op dit  
lange kanaal  tusschen de bergen4 ,dat  
het een zeearm was1 bleek zeer duidelijk
  uit het feit1 dat verscheidene groote 

walvisschen in verschillende  richtingen
 hunne waterstralen opspoten4 #aie ,eens
 zag ik twee dezer  monsters1           
waarschijnlijk een mannetje en wijfje1  
langzaam achter  elkander zwemmen1 op   
minder dan een steenworps-afstand van   
den oever1  waarboven de beukeboom zijne
 takken uitstrekte4    ,wij zeilden     
voort totdat het donker was1 en sloegen 
toen in eene  stille kreek onze tenten  
op4 ,het was een groot buitenkansje1 dat
  wij een oever van kiezelsteenen voor  
onze legerstede vonden1 want  deze waren
 droog en veerden onder het lichaam4    
,veengrond is vochtig2  eene rots is    
oneffen en hard1 en zand dringt in het  
vleesch als dit op  zeemanswijze gekookt
 en gegeten wordt2 maar lagen wij in    
onze wollen  dekenzakken op een goed bed
 van zachte kiezelsteenen1 dan brachten 
wij alleraangenaamste nachten door4     
,ik had tot een uur de wacht4 ,er ligt  
iets plechtigs in deze woeste1          
grootsche natuurtafereelen4 ,nooit      
beseft de geest zoo diep in welk  een   

afgelegen hoek der wereld ge u bevindt1 
als in die nachtelijke  uren4 ,alles    
werkt samen om dien indruk te verhoogen2
 de stilte om u  heen wordt slechts     
verbroken door de diepe ademhaling der  
matrozen  onder de tenten1 en somtijds  
door het geschreeuw van een eenzamen    
nachtvogel4 ,nu en dan herinnert u het  
geblaf van een hond in de verte1  dat   
dit het land van den wilde is4    #bi   
,januari4    ,vroeg in den morgen kwamen
 wij aan het punt1 waar het             
,beagle-kanaal  zich in twee armen      
splitst3 en wij voeren den noordelijken 
binnen4 ,hier wordt het schouwspel zoo  
mogelijk nog grootscher dan  te voren4  
,de hooge bergen aan de noordzijde      
vormen de graniet-as  of ruggegraat van 
het land1 en verheffen zich fier tot    
eene hoogte  van tusschen de #cjjj en   
#djjj1 n top zelfs tot ruim #fjjj voet4 
,zij  zijn met een breeden mantel van   
eeuwige sneeuw bedekt1 en tallooze      
watervallen storten hunne stroomen door 
de wouden heen1 in het enge  kanaal     

beneden4 ,op vele plaatsen strekken zich
 prachtvolle gletschers  langs de       
berghelling uit tot aan den rand van het
 water4 ,het is haast  niet mogelijk    
zich iets schooners te denken dan deze  
zeegroen-blauwe  gletschers1 vooral in  
hunne tegenstelling met het doodsche wit
 der  hooger liggende sneeuwvlakte4 ,de 
brokken1 die van de gletschers in het   
water waren gevallen1 dreven weg2 en dit
 kanaal1 met zijne ijsbergen1  vertoonde
 eene mijl ver eene miniatuur-gelijkenis
 met de zeen van  ,noord- of ,zuidpool4 
,toen op ons etensuur de booten aan land
 waren  gehaald1 aanschouwden wij op    
eene halve mijl afstand een wondervollen
  loodrechten ijswand4 ,verdiept in dit 
schouwspel1 en vervuld van den  wensch1 
dat er eenige brokken zouden afvallen1  
kwam eindelijk zulk een  gevaarte met   
donderend geweld omlaag1 en zagen wij   
terstond eene hooge  golf recht op ons  
afkomen4 ,de matrozen snelden zoo       
spoedig zij konden  naar de booten aan  
den waterkant2 want de kans1 dat deze   

verbrijzeld  konden worden1 bleek       
duidelijk4 ,een der matrozen greep juist
 de  boegen1 toen de golfslag hem       
bereikte en onderstboven wierp1 doch    
niet  bezeerde2 en hoewel de booten     
driemaal op en neder werden geworpen1   
kregen zij geen schade4 ,dit was een    
groot geluk voor ons2 want wij  waren   
een honderd mijlen van het schip af en  
zouden1 behalve de booten1  ook onze    
levensmiddelen en vuurwapenen kwijt     
geweest zijn4 ,te voren  had ik         
opgemerkt1 dat eenige groote rotsblokken
 op den oever niet lang  geleden        
verplaatst waren geworden1 maar begreep 
er de oorzaak niet van1  voordat ik deze
 golf zag4 ,de eene zijde der kreek werd
 gevormd door een  uitlooper van        
mica-schiefer1 het boveneind door een   
ijswand van circa  #dj voet hoogte1 en  
de andere zijde door een #ej voet hoog  
voorgebergte1  samengesteld uit groote  
ronde brokken graniet en mica-schiefer1 
waaruit  oude boomen groeiden4 ,dit     
voorgebergte was blijkbaar eene moraine1

  opgehoopt in een tijd1 toen de        
gletscher grootere afmetingen had4      
,toen wij de westelijke monding van     
dezen noordelijken arm van het          
,beagle-kanaal bereikten1 zeilden wij   
tusschen tal van onbekende  en eenzame  
eilanden1 terwijl het weder afschuwelijk
 slecht  was4 ,inboorlingen ontmoetten  
wij niet meer4 ,de kust was bijna overal
  zoo steil1 dat wij dikwijls vele      
mijlen ver moesten zeilen1 voordat  wij 
ruimte genoeg konden vinden voor het    
opslaan van onze tenten4 ,en  nacht     
sliepen wij op groote ronde rotsblokken 
met rottend zeewier er  tusschen2 en    
toen de vloed opkwam1 moesten wij in    
aller ijl opstaan  en onze dekenzakken  
verleggen4 ,het eerste punt1 dat wij in 
westelijke  richting bereikten1 was     
,stewart-,eiland1 op een afstand van    
omstreeks  #aej mijlen van ons schip4   
,wij keerden door den zuidelijken arm   
van  het ,beagle-kanaal terug1 en voeren
 hierna zonder verder avontuur naar  de 
,straat van ,ponsonby4    #f ,februari4 

,bij onze aankomst te ,woollya1 deed    
,matthews ons zulk een ongunstig        
verhaal van de houding der inboorlingen1
 dat kapitein ,fitz-,roy besloot  hem   
naar de ,beagle terug te brengen4 ,later
 werd hij op ,nieuw-,zeeland            
achtergelaten1 waar zijn broeder        
zendeling was4 ,sedert het oogenblik    
van ons vertrek1 was door de            
,vuurlanders eene geregelde plundering  
begonnen2 en telkens kwamen nieuwe      
benden aan4 ,york en ,jemmy verloren    
tal van voorwerpen1 en ,matthews bijna  
alles wat niet onder den grond          
verborgen was4 ,elk voorwerp scheen door
 de ,vuurlanders gebroken1  gescheurd en
 verdeeld te zijn4 ,matthews beschreef  
hoe doodelijk  vermoeiend het was       
voortdurend de wacht te moeten houden2  
nacht en  dag was hij door de           
inboorlingen omringd1 die hem trachtten 
af te  matten1 door onophoudelijk       
geluiden bij zijn oor te maken4 ,eens   
toen  ,matthews een ouden man gevraagd  
had zijn wigwam te verlaten1 keerde     

deze onmiddellijk met een grooten steen 
in de hand terug4 ,op een  anderen dag  
kwam eene geheele bende met steenen en  
stokken gewapend1  zoodat enkele        
inboorlingen van ,jemmy's stam1 en ook  
zijn broeder het  uitschreeuwden van    
angst4 ,matthews bewoog hen toen met    
geschenken  tot den aftocht4 ,eene      
andere bende wees met teekens1 dat zij  
hem  naakt wilden uitkleeden1 en dan    
alle haren uit zijn baard en lichaam    
plukken4 ,ik geloof1 dat wij juist      
tijdig genoeg kwamen om zijn leven  te  
redden4    ,jemmy's bloedverwanten waren
 ijdel en dwaas genoeg om hun buit aan  
de  onzen te laten zien1 en te wijzen   
hoe zij die gekregen hadden4 ,het  was  
een pijnlijke gedachte onze drie        
,vuurlanders bij hunne wilde            
landgenooten achter te laten1 hoewel het
 een groote troost was1 dat  zij        
persoonlijk geen vrees hadden4 ,york1   
een krachtig1 vastberaden man1  was er  
volkomen zeker van1 dat het hem en zijne
 vrouw ,fuegia goed zou  gaan4 ,de arme 

,jemmy keek wel wat moedeloos2 en ik    
twijfel er haast  niet aan1 of hij zou  
blijde geweest zijn1 indien hij met ons 
had kunnen  terugkeeren4 ,zijn eigen    
broeder had hem vele dingen ontstolen2  
daarom  schold hij op zijne             
landgenooten3 ,wat manier is dat8       
,allemaal slechte  menschen2 weten      
niets2 verdoemde gekken6--,als hij zoo  
boos was1  vloekte hij1 ofschoon ik hem 
vroeger nooit had hooren vloeken4       
,hoewel  onze drie ,vuurlanders slechts 
drie jaren onder beschaafde menschen    
hadden geleefd1 weet ik zeker1 dat zij  
blijde zouden geweest zijn1  indien zij 
hunne nieuwe leefwijze hadden mogen     
behouden2 maar dit  was natuurlijk      
onmogelijk4 ,ik vrees1 dat het meer dan 
twijfelachtig  is of hun bezoek in den  
vreemde hun van eenig nut is geweest4   
,met ,matthews aan boord gingen wij des 
avonds onder zeil1 en keerden1  niet    
door het ,beagle-kanaal1 maar langs de  
zuidkust naar het  schip terug4 ,de     
booten waren zwaar geladen1 en dit      

gevoegd bij eene  onstuimige zee1       
bezorgde ons een gevaarlijken tocht4 ,op
 den avond van  den #g;den waren wij aan
 boord van de ,beagle1 na eene          
afwezigheid van  #bj dagen1 gedurende   
welke wij een afstand van #cjj mijlen in
 de open  booten hadden afgelegd4 ,op   
den #aa;den bracht onze kapitein alleen 
een  bezoek aan de ,vuurlanders1 vond   
hen welvarend1 en hoorde1 dat hun       
sedert zijn vorig bezoek weinig dingen  
meer ontstolen waren4    ,op den        
laatsten dag in ,februari van het       
volgende jaar 7#ahcd7 ankerde de        
,beagle in eene schilderachtige kleine  
kreek aan den oostelijken ingang  van   
het ,beagle-kanaal4 ,hier besloot       
kapitein ,fitz-,roy de stoute en1       
zooals bleek welgeslaagde poging te doen
 om tegen de westenwinden in  denzelfden
 koers te nemen1 dien wij vroeger in    
booten naar de kolonie  bij ,woollya    
hadden gevolgd4 ,wij zagen niet veel    
inboorlingen1 totdat  wij bij de ,straat
 van ,ponsonby waren1 waar wij door tien

 of twaalf  kano's vergezeld werden4 ,de
 inboorlingen begrepen volstrekt de     
reden  niet van ons laveeren2 en in     
plaats van ons bij elken boegslag te    
gemoet te gaan1 poogden zij vruchteloos 
ons in onzen zigzag-koers  te volgen4   
,het vermaakte mij toen ik het verschil 
in belangstelling  opmerkte1 waarmede   
men deze wilden ziet1 en dat een gevolg 
is van  de omstandigheid1 dat men hun   
volstrekt meerdere is in kracht4 ,toen  
ik in de booten was1 haatte ik het      
geluid hunner stemmen1 om de  onrust die
 dit bij ons verwekte4 ,het eerste en   
laatste woord was3  ,yammerschooner4    
,bij het binnenvaren van eene kleine    
stille kreek1  keken wij rond1 in de    
hoop een rustigen nacht door te brengen2
 maar  dan klonk het hatelijke woord    
,yammerschooner schril uit een donkeren 
hoek der wildernis1 en kronkelden de    
rookwolkjes omhoog1 als seinen  om het  
nieuws wijd en zijd te verspreiden4 ,bij
 het verlaten van  eene plaats1 zeiden  
wij tot elkander3 ,goddank1 dat wij     

eindelijk  geheel van die ellendelingen 
afkomen6 en zie3 andermaal trof de      
zwakke echo van eene daverende stem heel
 uit de verte onze ooren1  en konden wij
 duidelijk onderscheiden3               
,yammerschooner6 ,maar nu3 hoe  meer    
,vuurlanders1 des te grappiger2 en      
inderdaad1 het ging zeer jolig  toe4    
,beide partijen lachten1 en gaapten     
elkander verwonderd aan2 wij  beklaagden
 hen1 dat zij ons goede visschen en     
kreeften gaven in ruil  voor lappen en  
dergelijke2 zij juichten om het         
buitenkansje lieden  te vinden1 dwaas   
genoeg om zulke prachtige versieringen  
tegen een  hapje eten te ruilen4 ,hoogst
 vermakelijk was het den ongekunstelden1
  vergenoegden glimlach te zien1        
waarmede eene jonge vrouw met zwart     
geschilderd gelaat1 verscheidene stukken
 vuurrood doek met biezen om  haar hoofd
 bond4 ,haar man1 die het in dit land   
zeer algemeene voorrecht  genoot van    
twee vrouwen te bezitten1 was blijkbaar 
jaloersch op al de  attentie die zijne  

jonge vrouw bewezen werd2 en na een lang
 beraad met  zijne naakte schoonheden1  
werd hij eindelijk door dezen           
weggepagaaid4    ,sommige ,vuurlanders  
bewezen duidelijk1 dat zij een goed     
begrip van  ruiling hadden4 ,ik gaf een 
man een grooten spijker 7deze gold voor 
een kostbaar geschenk71 zonder daarbij  
een teeken te geven1 dat ik  er iets    
voor terug wilde hebben2 doch           
onmiddellijk pikte hij twee  visschen op
 en overhandigde mij die op de punt van 
zijn speer4 ,was  een of ander geschenk 
voor eene bepaalde kano bestemd1 en viel
 het  bij eene andere in het water1 dan 
werd het steeds aan den rechten         
eigenaar gegeven4 ,de ,vuurlandsche     
jongen1 dien ,mr4 ,low aan boord  had1  
bewees door zijn heftige uitbarsting van
 drift1 dat hij het hem  gedane verwijt 
van een leugenaar te zijn 7gelijk hij   
ook inderdaad  was71 volkomen begreep4  
,wij waren ditmaal1 evenals bij alle    
vroegere  gelegenheden1 zeer verwonderd 
over de weinige1 of liever het volslagen

  gebrek aan aandacht1 die voor vele    
dingen getoond werd1 waarvan de         
inboorlingen het nut toch moeten hebben 
ingezien4 ,eenvoudige zaken1  zooals    
helder vuurrood doek of blauwe knoopen1 
de afwezigheid van  vrouwen op ons      
schip1 onze zorg om ons te wasschen1    
wekten veel meer  hunne bewondering dan 
een groot of samengesteld voorwerp1     
zooals een  schip4 ,bougainville heeft  
omtrent deze lieden terecht opgemerkt1  
dat3  ils traitent les chefs-d'oeuvre de
 l'industrie humaine1 comme ils         
traitent les loix de la nature et ses   
phnomnes4    ,op den #e;den ,maart      
ankerden wij in de kreek bij ,woollya1  
doch zagen hier  geen levende ziel4 ,dit
 maakte ons ongerust1 want de           
inboorlingen in  de ,straat van         
,ponsonby toonden door gebaren dat zij  
gevochten hadden2  en later hoorden wij1
 dat de geduchte mannen van ,oens de    
bergen waren  afgedaald4 ,weldra zagen  
wij eene kano met eene kleine wapperende
  vlag naderen2 en een der inzittenden  

wiesch zich de verf van het  gelaat4    
,deze was de arme ,jemmy--thans een     
magere1 woest uitziende  wilde1 met     
lange1 verwarde haren1 en geheel naakt1 
behalve een lap van  een wollen deken om
 het midden4 ,wij herkenden hem niet1   
voordat hij  dicht bij ons was1 want hij
 schaamde zich over zichzelf1 en keerde 
zijn  rug naar het schip4 ,welgedaan1   
dik1 zindelijk en goed gekleed hadden   
wij hem achtergelaten3 nooit zag ik zulk
 een pijnlijke en algeheele             
verandering4 ,zoodra hij echter gekleed 
en de eerste verwarring voorbij  was1   
kreeg alles een beter aanzien4 ,des     
middags at hij met kapitein  ,fitz-,roy1
 en gebruikte zijn maal even netjes als 
vroeger4 ,hij zeide  ons1 dat hij te    
veel 7daarmede bedoelde hij genoeg7 te  
eten had2  dat hij geen koude leed2 dat 
zijne bloedverwanten zeer goede menschen
  waren1 en dat hij niet naar ,engeland 
wilde terugkeeren4 ,des avonds          
ontdekten wij de oorzaak van dien       
grooten omkeer in ,jemmy's gevoelens1   

door de komst van zijn jong en aardig   
uitziend vrouwtje4 ,met zijne  gewone   
goedhartigheid bracht hij voor twee     
zijner beste vrienden  twee fraaie      
ottervellen mee1 en voor den kapitein   
eenige eigenhandig  gemaakte speerpunten
 en pijlen4 ,hij zeide1 dat hij eene    
kano voor  eigen gebruik gemaakt had1 en
 pochte er op1 dat hij wat van zijne    
eigene taal kon spreken6 ,maar hoogst   
zonderling is het feit1 dat  hij zijn   
geheelen stam wat ,engelsch schijnt     
geleerd te hebben1  waaronder ook een   
ouden man1 die de komst der jonge vrouw 
op eigen  houtje met3 ,jemmy ,button's  
wife aankondigde4 ,jemmy had al wat hij 
bezat verloren4 ,hij vertelde ons1 dat  
,york ,minster eene groote kano  had    
gebouwd1 en verscheidene maanden geleden
 met zijne vrouw ,fuegia  naar zijn     
eigen land was gegaan1 en dat zijn      
afscheid nemen door eene  uiterst       
laaghartige daad gevolgd was4 #aif ,hij 
had ,jemmy en zijne  moeder overgehaald 
om hem te vergezellen2 had hen onderweg 

des nachts  verlaten1 en elk voorwerp1  
dat hij bezat1 ontstolen4    ,jemmy     
sliep aan het strand1 keerde des morgens
 terug1 en bleef aan  boord totdat het  
schip de ankers lichtte4 ,dit maakte    
zijne vrouw zoo  beangst1 dat zij       
overluid bleef schreeuwen1 tot hij in   
zijne kano  kwam4 ,hij keerde met       
verscheidene voorwerpen beladen1 terug4 
,allen  aan boord deed het van harte    
leed hem voor het laatst de hand te     
moeten drukken4 ,ik twijfel niet of hij 
zal nu even gelukkig zijn  als1 ja      
wellicht gelukkiger dan wanneer hij     
nooit zijn land had  verlaten4 ,ieder   
zal zeker oprecht hopen1 dat de edele   
wensch van  kapitein ,fitz-,roy vervuld 
moge worden1 en dat1 als loon voor de   
vele  edelmoedige offers die hij zich   
voor deze ,vuurlanders getroostte1  een 
in de wilde wateren dezer ruwe gewesten 
verongelukt zeeman  bescherming zal     
vinden bij het nageslacht van ,jemmy    
,button en zijn  stam6444 ,toen ,jemmy  
den oever bereikte1 ontstak hij een     

seinvuur2 en  de rook daarvan kronkelde 
opwaarts om een laatst en lang vaarwel  
toe te  wuiven1 toen het schip zijn     
aangewezen koers door het ruime sop     
begon4        ,de volkomen gelijkheid   
onder de individun1 waaruit de          
,vuurlandsche stammen bestaan1 moet     
hunne beschaving geruimen  tijd in den  
weg staan4 ,evenals wij dieren1 wier    
instinct hen  tot een maatschappelijk   
leven en gehoorzaamheid aan een hoofd   
drijft1 het meest voor ontwikkeling     
vatbaar zien1 zoo is het ook  met de    
rassen der menschheid4 ,hetzij wij het  
als oorzaak of als  gevolg              
beschouwen--de meer beschaafden hebben  
altijd de kunstigst  samengestelde      
regeeringen4 ,de bewoners van ,otaheite1
 bijv41 die bij  de eerste ontdekking   
door erfkoningen geregeerd werden1 waren
 tot  een veel hoogeren trap geklommen1 
dan eene andere tak van hetzelfde       
volk--de ,nieuw-,zeelanders1 die1       
ondanks het voorrecht dat zij hunne     
aandacht aan den landbouw moesten       

schenken1 republikeinen waren in  den   
meest absoluten zin4 ,niet voordat in   
,vuurland een hoofd opstaat1  die       
voldoende macht bezit om eenig verkregen
 voordeel1 zooals de  huisdieren1 te    
beschermen1 schijnt het haast niet      
mogelijk1 dat de  staatkundige toestand 
van dat land kan worden verbeterd4      
,thans wordt  zelfs een stuk laken1 dat 
men een hunner geeft1 in reepjes        
gescheurd en  verdeeld2 en geen enkel   
individu wordt rijker dan de overigen4  
,aan den  anderen kant laat zich        
moeilijk begrijpen1 hoe een hoofd kan   
opstaan1  voordat er eene soort van     
eigendom is1 waardoor hij zijne         
meerderheid  kan toonen en zijne macht  
uitbreiden4    ,ik geloof1 dat de mensch
 in dit uiterste gedeelte van           
,zuid-,amerika  op een lageren trap van 
ontwikkeling staat1 dan in een ander    
deel  der wereld4 ,de inboorlingen der  
beide rassen1 die de eilanden in  de    
,stille ,zuidzee bevolken1 zijn         
betrekkelijk beschaafd4 ,de ,eskimo  in 

zijne ondergrondsche hut1 geniet eenige 
levensgemakken1 en legt  in zijne goed  
uitgeruste kano veel vaardigheid aan den
 dag4 ,enkele  stammen van              
,zuid-,afrika1 die rondzwerven om       
wortels te zoeken1  en verscholen in de 
woeste en dorre vlakten leven1 staan op 
een  vrij lagen trap van ellende4 ,het  
dichtst bij den ,vuurlander1 wat de     
eenvoudigheid van het kunstleven        
betreft1 staat de ,australir2 maar  deze
 kan zich nog verheffen op zijn         
boemerang1 #aig zijne speer en          
werpstok2 zijne manier om in de boomen  
te klimmen1 de voetsporen van  dieren te
 volgen1 en op zijn jagen4 ,al moge de  
,australir echter in  vaardigheid en    
kennis de meerdere zijn1 zoo volgt      
daaruit geenszins1  dat hij ook in      
geestesgaven boven de ,vuurlanders      
staat2 en werkelijk1  naar hetgeen ik   
van onze drie wilde metgezellen aan     
boord zag1 en  naar wat ik van de       
,australirs gelezen heb1 zou ik denken  
dat juist  het omgekeerde het geval was4

 #aih              ,,hoofdstuk ,,xi4    
,,de ,,straat ,,van ,,magelhaen4--,,het 
,,klimaat ,,der ,,zuidelijke ,,kusten4  
,op het einde van ,mei #ahcd voeren wij 
de oostelijke monding der ,straat  van  
,magelhaen voor de tweede maal binnen4  
,het land aan weerszijden  van dit      
gedeelte der ,straat bestaat uit bijna  
effen vlakten1 evenals  die in          
,patagoni4 ,kaap ,negro1 even binnen de 
tweede ,engte gelegen1 kan  beschouwd   
worden als het punt waar het land de    
duidelijke kenmerken van  ,vuurland     
begint aan te nemen4 ,aan de oostkust1  
zuidelijk van de ,straat1  verbindt     
evenzoo een parkachtig landschap deze   
twee in bijna alle  kenmerken lijnrecht 
van elkaar verschillende landen4 ,het is
 werkelijk  verrassend binnen eene      
ruimte van #bj mijlen zulke             
veranderingen in  het landschap te      
vinden4 ,nemen wij een wat grooteren    
afstand1 zooals  tusschen ,port ,famine 
en ,kaap ,gregory--dat is ongeveer #fj  
mijlen--dan is  het verschil nog        

verwonderlijker4 ,op de eerste plaats   
vinden wij ronde  bergen1 verborgen     
achter ondoordringbare wouden1 die      
doorweekt zijn  van de door telkens     
wederkeerende stormen aangebrachte      
regens4 ,bij  ,kaap ,gregory1           
daarentegen1 welft zich een heldere en  
blauwe lucht  boven de droge1           
onvruchtbare vlakten4 #aii ,ofschoon de 
snelle1  onstuimige luchtstroomen binnen
 geen waarneembare grenzen beperkt      
zijn1 schijnen zij toch1 evenals eene   
rivier in hare bedding1 een  regelmatig 
bepaalden loop te volgen4    ,bij ons   
vorig bezoek 7in ,januari7 hadden wij   
bij ,kaap ,gregory eene  ontmoeting met 
de vermaarde en zoogenaamd reusachtige  
,patagonirs1 die  ons eene hartelijke   
ontvangst bereidden4 ,hunne lengte      
schijnt grooter  dan zij inderdaad is1  
ten gevolge van hunne groote            
guanaco-mantels1  hun lang golvend haar1
 en hun voorkomen in 't algemeen4       
,gemiddeld  is hunne lengte omstreeks   
zes voet2 sommige mannen zijn grooter1  

doch maar weinige kleiner4 #bjj ,ook de 
vrouwen zijn lang2 en over  het geheel  
zijn zij stellig het grootste           
menschenras1 dat wij ooit  zagen4 ,in   
hunne gelaatstrekken gelijken zij       
treffend op de noordelijker  wonende    
,indianen1 die ik bij ,rosas zag2 alleen
 hebben zij een woester  en             
vervaarlijker voorkomen2 hunne          
aangezichten waren dik met rood en      
zwart beschilderd1 en n man had witte   
kringen en vlekken1 evenals  een        
,vuurlander4 ,kapitein ,fitz-,roy bood  
aan om drie hunner aan boord  te nemen1 
en allen schenen gezind om tot dit      
drietal te behooren4 ,lang  duurde het  
eer wij de anderen uit de boot hadden2  
maar eindelijk kwamen  wij met onze drie
 reuzen aan boord1 die met den kapitein 
aten en zich  als gentlemen gedroegen1  
daar zij zich van lepel1 mes en vork    
wisten  te bedienen4 ,niets smaakte hun 
zoo goed als suiker4 ,deze stam komt    
zoo dikwijls met robbenjagers en        
walvischvaarders in aanraking1 dat  de  

meeste mannen wat ,engelsch en ,spaansch
 kunnen spreken4 ,zoodoende  zijn zij   
half beschaafd1 en gedeeltelijk van     
hunne zeden vervreemd4    ,den volgenden
 morgen ging eene kleine afdeeling aan  
land1 om eenige  onzer artikelen tegen  
huiden en struisvederen te ruilen2      
vuurwapenen  werden geweigerd1 maar     
tabak werd het meest gevraagd1 veel meer
 dan  bijlen of gereedschappen4 ,de     
geheele bevolking der toldo's1 mannen1  
vrouwen en kinderen stond op den oever  
geschaard4 ,het was een aardig  tooneel2
 en onwillekeurig kreeg men schik in    
deze zoogenaamde reuzen  om hunne       
welgemeende goedhartigheid en onbevangen
 aard4 ,zij vroegen  ons terug te komen4
 ,het schijnt1 dat zij gaarne met       
,europeanen omgaan2  want de ,oude      
,maria1 eene vrouw van beteekenis in den
 stam1 vroeg eens  aan ,low om eenige   
zijner matrozen bij hen achter te laten4
 ,zij brengen  het grootste gedeelte van
 het jaar hier door2 maar in den zomer  
jagen  zij langs den voet der           

,cordilleras1 en strekken soms hunne    
tochten  #gej mijlen ver noordwaarts tot
 aan de ,rio ,negro uit4 ,van paarden   
zijn  zij wel voorzien1 want volgens    
,low bezit elk man er zes of zeven1     
terwijl alle vrouwen1 en zelfs kinderen1
 hun eigen paard hebben4 ,in  den tijd  
van ,sarmiento #bja hadden deze         
,indianen bogen en pijlen1  welke nu    
sedert lang niet meer gebruikt worden2  
ook bezaten zij eenige  paarden4 ,dit is
 een zeer merkwaardig feit1 omdat het de
 buitengewoon  snelle vermenigvuldiging 
van paarden in ,zuid-,amerika bewijst4  
,het  paard werd in #aecg te ,buenos    
,aires voor het eerst aan land gezet2   
en daar de kolonie toen eenigen tijd    
verlaten was1 liepen de paarden  in het 
wild4 #bjb ,slechts #dc jaren later1 in 
#aehj1 hooren wij van  hen in de ,straat
 van ,magelhaen6 ,low bericht mij1 dat  
een naburige  stam van ,indianen te voet
 thans in bereden ,indianen verandert2  
de  stam bij ,kaap ,gregory geeft hun   
zijn afgereden paarden1 en stuurt in    

den winter eenige zijner bekwaamste     
mannen uit om versche te vangen4    #a  
,juni4    ,wij ankerden in de fraaie    
baai1 die ,port ,famine of ,hongerhaven 
heet4 #bjc ,het was nu in het begin van 
den winter1 en nooit zag ik  een        
droefgeestiger landschap dan hier3 de   
mistige dampkring was met  een fijnen   
stofregen bezwangerd1 waardoor de       
sombere wouden met hunne  bontgekleurde 
sneeuw zich slechts onduidelijk lieten  
onderscheiden4 ,wij  waren echter zoo   
gelukkig twee dagen mooi wer te hebben2 
en op een  dezer bood de verwijderde1   
#fhjj voet hooge berg ,sarmiento een    
zeer  fraai schouwspel4 ,gedurende mijn 
verblijf in ,vuurland was ik meermalen  
verrast geweest over de schijnbaar      
geringe hoogte van werkelijk hooge      
bergen4 ,ik vermoed1 dat dit aan eene   
oorzaak is toe te schrijven1  waarop men
 niet dadelijk zou zinnen1 namelijk3 dat
 de berg van den top  tot aan den rand  
van het water meestal in zijn geheel    
zichtbaar is4 ,ik  herinner mij een berg

 gezien te hebben3 eerst uit het        
,beagle-kanaal1  waar het geheele       
oppervlak van den top tot aan den voet  
te zien was1  en toen uit de ,straat van
 ,ponsonby over verschillende opvolgende
  bergruggen4 ,daar in het laatste geval
 elke nieuwe rug nieuwe middelen        
verschafte om over den afstand te       
oordeelen1 was het verrassend op  te    
merken hoe de berg in hoogte steeg4     
,voordat wij ,port ,famine bereikten1   
snelden twee mannen langs het  strand en
 praaiden het schip4 ,wij zonden eene   
boot op hen af1 en het  bleek toen dat  
zij twee matrozen waren1 die van een    
robbenvaartuig  waren weggeloopen en    
zich bij de ,patagonirs hadden gevoegd4 
,deze  ,indianen hadden hen met hunne   
gewone belangelooze gastvrijheid        
behandeld4 ,ongelukkig waren zij van hen
 afgedwaald en toen naar ,port  ,famine 
geloopen1 in de hoop hier een schip te  
vinden4 ,ik durf zeggen1  dat deze      
zwervers echte deugnieten waren2 maar   
nooit zag ik zulke  ellendige vagebonden

 als nu4 ,zij hadden eenige dagen van   
mosselschalen  en bessen geleefd1 en    
hunne gescheurde kleederen waren door   
het te  dicht bij het vuur slapen       
verbrand4 ,dag en nacht hadden zij      
zonder  eenige beschutting blootgestaan 
aan aanhoudende stormen met regen1      
sneeuw en ijzel2 maar ondanks alles     
waren zij gezond4    ,tijdens ons       
verblijf te ,port ,famine kwamen de     
,vuurlanders ons tweemaal  lastig       
vallen4 ,daar vele van onze mannen met  
instrumenten en kleederen  aan wal      
waren1 achtten wij het noodig de        
inboorlingen door vrees te  verjagen4   
,de eerste maal werden enkele groote    
kanonnen afgevuurd1 toen  de            
inboorlingen ver af waren4 ,het was zeer
 belachelijk1 toen wij door  een        
verrekijker de ,indianen bij elk schot  
dat het water trof1 steenen  zagen      
oprapen en met een trotsche uitdaging   
naar het schip werpen1  hoewel dit      
anderhalve mijl ver lag6 ,nu werd eene  
boot uitgezonden1  met bevel om op      

verren afstand enkele geweerschoten te  
lossen4 ,de  ,vuurlanders verscholen    
zich achter de boomen1 en schoten na elk
 salvo  hunne pijlen af2 maar geen van  
die pijlen bereikte de boot4 ,toen de   
officier hen lachend daarom uitjouwde1  
werden de ,vuurlanders razend van       
drift1 en zwaaiden in machtelooze woede 
hunne mantels4 ,dan1 nauwelijks  zagen  
zij de kogels de boomen treffen en      
doorboren1 of zij liepen weg1  en werden
 wij verder met rust en vrede gelaten4  
,op de eerste reis waren  de            
,vuurlanders hier zeer lastig1 en werd1 
om hen bang te maken1 des  nachts een   
vuurpijl boven hunne wigwams            
afgeschoten1 die volkomen doel  trof4   
,een der officieren vertelde mij1 dat   
het getier hetwelk zij eerst  maakten1  
en het geblaf der honden eene koddige   
tegenstelling vormden  met de diepe     
stilte1 die een of twee minuten later   
heerschte4 ,den  volgenden morgen was   
geen enkele ,vuurlander meer in de      
nabijheid4    ,toen de ,beagle hier in  

de maand ,februari was1 ging ik op      
zekeren  morgen te #d ure uit om ,mount 
,tarn te bestijgen1 die #bfjj voet meet 
en het hoogste punt is in dit naburige  
district4 ,wij gingen in een  boot naar 
den voet van den berg 7maar ongelukkig  
niet naar het beste  gedeelte71 en      
vingen toen onze beklimming aan4 ,het   
woud begint bij de  hoogwater-lijn1 en  
in de eerste twee uren gaf ik alle hoop 
den top  te zullen bereiken op4 ,zoo    
dicht was de wildernis1 dat wij telkens 
onze toevlucht moesten nemen tot het    
kompas2 want ofschoon wij ons in  een   
bergachtig land bevonden1 was elk baken 
geheel uitgesloten4 ,de  diepe ravijnen 
boden een tooneel van doodsche          
verlatenheid1 welke  alle beschrijving  
te boven ging2 daar buiten woedde een   
storm1 maar  in deze diepten bewoog geen
 zuchtje zelfs de bladeren van de       
hoogste  boomen4 ,zoo donker1 koud en   
nat was elke plek1 dat er zelfs geen    
mossen1 varens of paddenstoelen konden  
groeien4 ,in de dalen was het  bijna    

onmogelijk voort te kruipen1 daar zij   
volkomen versperd waren  met groote     
vergane stammen1 die in alle richtingen 
op den grond  lagen4 ,als men over deze 
natuurlijke bruggen heen liep1 zonken de
  beenen dikwijls tot de knien in het   
verrotte hout2 andere keeren1  als men  
tegen een vasten boom trachtte te       
leunen1 ontdekte men tot  zijn schrik1  
dat deze geheel uit vergane stof        
bestond1 die bij de  minste aanraking in
 elkander viel4 ,eindelijk bevonden wij 
ons onder  de laagstammige boomen1 en   
bereikten nu weldra den naakten bergrug1
  die ons naar den top voerde4 ,hier    
ontrolde zich een panorama1 dat de      
kenmerken van ,vuurland vertoonde3      
onregelmatige bergketenen1 bezaaid  met 
vlekken sneeuw2 diepe geelgroene dalen1 
en zeearmen die het land in  talrijke   
richtingen doorsneden4 ,er woei een     
krachtige1 snerpend koude  wind2 en daar
 bovendien de lucht wat dampig was1     
bleven wij niet lang  op den top van den
 berg4 ,onze nederdaling was lang zoo   

moeilijk niet  als de beklimming1 omdat 
het gewicht van het lichaam een         
doortocht  baande1 en elke val of       
uitslipping in de juiste richting       
geschiedde4        ,reeds heb ik        
gesproken van het sombere en doodsche   
karakter dier altijd  groene wouden1    
waarin1 met uitsluiting van alle andere1
 slechts drie  boomsoorten groeien4 #bjd
 ,boven de woudstreek zijn vele         
dwergachtige  ,alpenplanten1 #bje welke 
alle uit den veenbodem ontspruiten en   
dezen helpen vormen4 ,die planten zijn  
zeer merkwaardig om hare nauwe          
verwantschap met de soorten1 die op de  
zoo vele duizenden mijlen ver  gelegen  
bergen van ,europa groeien4 ,het        
middengedeelte van ,vuurland1  waar de  
leemschiefer-formatie optreedt1 is voor 
den boomgroei het  gunstigst2 aan de    
kuststreken laten de armere granietbodem
 en de  meerdere blootgesteldheid aan de
 hevige winden niet toe1 dat de  boomen 
eene aanzienlijke hoogte bereiken4      
,nabij ,port ,famine heb ik  meer hooge 

boomen gezien dan elders2 ik mat hier   
een ,drymis ,winteri  van vier voet zes 
inches in omtrek1 en verscheidene beuken
 bereikten  er een van dertien voet4    
,kapitein ,king spreekt zelfs van een   
beuk1  die #ag voet boven de wortels    
eene middellijn had van zeven voet4     
,er is een plantaardig product1 dat om  
zijne beteekenis als  voedingsmiddel    
voor de ,vuurlanders onze aandacht      
verdient4 ,het  is een bolvormige1      
lichtgele zwam of paddenstoel1 die in   
grooten  getale op de beukenboomen      
groeit4 ,in zijn jeugd is deze          
paddenstoel  veerkrachtig en gezwollen1 
en heeft hij eene gladde oppervlakte2   
maar  rijp geworden1 krimpt hij in1     
wordt taaier1 en vertoont aan zijne     
geheele oppervlakte diepe groeven of    
honigraten4 ,deze paddenstoel  behoort  
tot een nieuw en zeldzaam geslacht2 eene
 tweede soort vond ik  op eene andere   
soort beukeboomen in ,chili2 en nu      
bericht ,dr4 ,hooker  mij1 dat onlangs  
op eene derde soort beukeboomen in      

,van-,diemensland  eene derde soort     
ontdekt is geworden4 #bjf ,hoe          
zonderling is deze  verwantschap        
tusschen parasiteerende paddenstoelen en
 de boomen  waarop zij groeien1 in      
afgelegen deelen der wereld6 ,in        
,vuurland wordt  deze paddenstoel in    
taaien en rijpen staat in groote        
hoeveelheden  door de vrouwen en        
kinderen verzameld1 en ongekookt        
gegeten4 ,hij  beeft een slijmerigen1   
flauw zoeten smaak1 met een zwakken reuk
  van kampernoelje4 ,met uitzondering   
van enkele bessen--voornamelijk  van den
 dwergachtigen ,arbutus--eten de        
inboorlingen buiten dezen  paddenstoel  
geen plantaardig voedsel4 ,in           
,nieuw-,zeeland werden1  vor het        
invoeren van den aardappel1 de wortels  
van het varenkruid  in groote           
hoeveelheden gebruikt4 ,tegenwoordig is 
,vuurland1 naar ik  geloof1 het eenige  
land ter wereld1 waar eene              
kryptogamische plant  een               
hoofdvoedingsmiddel uitmaakt4    ,zooals

 wij uit den aard van zijn klimaat en   
plantenrijk mochten  verwachten1 is de  
dierenwereld van ,vuurland zeer arm4    
,van ,zoogdieren  zijn er1 behalve      
walvisschen en robben1 eene vleermuis1  
eene soort  muis 7,reithrodon           
chinchilloides72 twee echte muizen2 een 
aan den  tucutuco verwante of daarmede  
gelijkstaande ,ctenomys2 twee vossen    
7,canis ,magellanicus en ,canis         
,azarae72 een zeeotter2 het guanaco en  
een hert4 ,de meeste dezer dieren       
bewonen alleen de droge oostelijke      
gedeelten van het land1 en het hert is  
nooit ten zuiden der  ,straat van       
,magelhaen gezien4 ,let men op de       
algemeene overeenkomst  in de           
oeverrotsen van zachten zandsteen1      
modder en keisteenen aan  weerszijden   
der ,straat en op eenige                
tusschenliggende eilanden1 dan is  men  
sterk geneigd te gelooven1 dat het land 
eens met elkaar verbonden  was1 waardoor
 zulke kleine en hulpelooze dieren als  
de tucutuco en  reithrodon den overtocht

 konden doen4 ,de overeenkomst in de    
klippen  bewijst echter zoodanige       
verbinding op verre na niet1 omdat zulke
  klippen meestal gevormd worden door de
 snijding van hellende lagen1  die vr de
 landrijzing bij de toen bestaande      
stranden opgehoopt  waren4 ,het treft   
intusschen merkwaardig1 dat van de twee 
groote  eilanden1 die het ,beagle-kanaal
 van het overige deel van ,vuurland     
afsnijdt1 het eene klippen heeft1       
bestaande uit eene stof die men  gelaagd
 alluvium zou kunnen noemen1 en         
overeenkomende met die aan de  overzijde
 van het kanaal1 terwijl het andere     
eiland uitsluitend door  oud kristallijn
 gesteente begrensd wordt4 ,op het      
eerste eiland1 ,navarin  geheeten1 komen
 vossen en guanaco's voor1 maar op het  
andere eiland1  ,hoste1 worden1 naar wat
 ,jemmy mij gezegd heeft1 geen dezer    
dieren  gevonden1 ofschoon het in elk   
opzicht met het eerste overeenkomt1  en 
slechts door een kanaal van iets meer   
dan een halve mijl breedte  er van      

gescheiden is4    ,de donkere bosschen  
worden door enkele vogels bewoond4 ,nu  
en dan hoort  men den klaagtoon van een 
wit-gekuifden ,tyran 7,myiobius         
albiceps71  #bjg die zich in de toppen  
der hoogste boomen verbergt2 en         
zeldzamer  nog den luiden1 zonderlingen 
kreet van een zwarten specht met fraaien
  scharlaken kam op het hoofd4 ,een     
klein donkerkleurig winterkoninkje      
7,scytalopus ,magellanicus7 huppelt met 
loerenden gang door den bajert  van     
omgevallen en rottende stammen4 ,maar de
 meest voorkomende  vogel in het land is
 de boomlooper 7,oxyurus tupinieri74    
,overal  in de beukenwouden1 hoog in 't 
gebergte en dicht bij den voet1  in de  
donkerste1 vochtigste en ongenaakbaarste
 ravijnen kan men  hem ontmoeten4 ,deze 
kleine vogel schijnt ongetwijfeld       
talrijker dan  werkelijk het geval is2  
men moet dit toeschrijven aan zijne     
gewoonte  om uit blijkbare              
nieuwsgierigheid den vreemdeling te     
volgen1 die deze  stille bosschen       

betreedt2 onder een voortdurend         
wanluidend getjilp  fladdert hij van den
 eenen boom naar den anderen1 slechts   
enkele voeten  van het gezicht des      
indringers4 ,hij zoekt allerminst die   
bescheiden  afzondering van den waren   
boomlooper 7,certhia familiaris74 ,ook  
loopt hij niet1 zooals deze vogel1 tegen
 de stammen der boomen op1  maar huppelt
 op de manier van een wilgensijsje rond1
 en zoekt op  elken tak of twijg        
insecten4 ,in de meer open streken komen
 voor3  drie of vier soorten vinken2 een
 lijster2 eene spreeuw 7of ,icterus72   
twee ,opetiorhynchi1 benevens           
verscheidene havikken en uilen4    ,het 
ontbreken van alle soorten1 die tot de  
klasse der ,kruipende ,dieren  behooren1
 is een kenmerkend verschijnsel in de   
,fauna van dit land1  evenals in die der
 ,falklands-,eilanden4 ,ik grond dit    
getuigenis niet  uitsluitend op eigen   
waarneming1 doch vernam het van de      
,spaansche  bewoners der laatstgenoemde 
eilanden1 en van ,jemmy ,button1 voor   

zoover ,vuurland betrof4 ,aan de oevers 
der ,santa ,cruz op #ej ,z4,b4 zag  ik  
een kikvorsch1 en het is niet           
onwaarschijnlijk1 dat deze dieren1      
alsook hagedissen1 zuidelijk tot de     
breedte der ,straat van ,magelhaen      
gevonden worden1 waar het land het      
karakter van ,patagoni behoudt2  maar   
binnen de vochtige en koude zone van    
,vuurland komt geen enkele  voor4 ,dat  
het klimaat niet geschikt zou zijn voor 
enkele ,orden1 zooals  de hagedissen1   
was wel te voorzien2 maar wat de        
kikvorschen betrof1  was dit niet zoo   
duidelijk4    ,kevers 7,coleoptera7     
vindt men in zeer klein aantal2 en lang 
duurde  het eer ik kon gelooven1 dat een
 land bijna zoo groot als ,schotland1   
#bjh bedekt met plantvoortbrengsels en  
in het bezit van afwisselende           
verblijfplaatsen1 zoo onvruchtbaar kon  
zijn4 ,de enkelen1 die ik vond1  waren  
,alpen-soorten 7,harpalidae en          
,heteromidae71 welke onder steenen      
leven4 ,de plantenetende ,chrysomelidae1

 waardoor de keerkringen  zich zoo      
bijzonder kenmerken1 ontbreken hier     
bijna geheel4 #bji  ,ik zag zeer weinig 
vliegen1 kapellen of bijen1 en geen     
krekels  7,gryllidae7 of ,orthoptera4   
,in de waterpoelen vond ik slechts      
enkele  waterkevers en geen             
zoetwaterschelpdieren3 want hoewel      
,succinea op  het eerste gezicht eene   
uitzondering schijnt te maken1 moet het 
hier  een landschelpdier zijn1 daar het 
ver van het water in het vochtige  gras 
leeft4 ,landschelpdieren konden alleen  
op dezelfde hooggelegen  plaatsen worden
 gevonden1 als waar de kevers zijn4     
,reeds heb ik op  de tegenstelling      
tusschen ,vuurland en ,patagoni gewezen1
 zoowel wat  klimaat als algemeen       
voorkomen betreft2 en een sprekend      
voorbeeld van  dit verschil levert de   
insectenkunde4 ,ik geloof niet dat zij  
ne  soort gemeen hebben2 en het algemeen
 kenmerk der insecten is zeker  geheel  
verschillend4    ,gaande van het land   
naar de zee1 zullen wij de laatste even 

dicht  met levende wezens bevolkt       
vinden1 als het eerste arm daaraan is4  
,in  alle deelen der wereld herbergt een
 rotsachtig en gedeeltelijk beschut     
strand binnen eene gegevene ruimte      
wellicht een grooter aantal wezens1  dan
 elke andere verblijfplaats4 ,er bestaat
 een zeeproduct1 dat om  zijne          
belangrijkheid eene bijzondere          
bespreking verdient4 ,het is de  kelp of
 ,macrocystis pyrifera4 ,deze plant     
groeit op elke rots vanaf  het          
laagwatermerk tot op eene groote diepte1
 zoowel aan de buitenkust  als binnen de
 kanalen4 #baj ,ik geloof1 dat er op de 
reizen van de  ,adventure en de ,beagle 
geen enkele rots bij het oppervlak der  
zee  werd ontdekt1 die niet door dit    
drijvend wier bespoeld werd4 ,dat het   
zoodoende goede diensten bewijst aan    
schepen1 die dicht voorbij dit          
stormachtige land varen1 is duidelijk2  
en stellig heeft het menig  vaartuig van
 schipbreuk gered4 ,ik ken weinig       
verschijnselen1 meer  verrassend dan het

 zien groeien en bloeien van deze plant 
tusschen de  groote brekers van den     
,atlantischen ,oceaan1 waaraan geen     
enkele rots1  hoe hard ook1 lang        
weerstand kan bieden4 ,de stengel is    
rond1 klevig en  zacht1 en bereikt      
zelden een inch in doorsnede4 ,enkele te
 zamen genomen  zijn sterk genoeg om het
 gewicht der groote losse steenen te    
dragen1  waaraan zij in de              
binnenlandsche kanalen vastgroeien2 toch
 waren  sommige steenen zoo zwaar1 dat1 
als zij naar de oppervlakte werden      
getrokken1 n man hen met moeite in een  
boot kon tillen4 ,kapitein ,cook  zegt  
in zijne tweede ,reis1 dat deze plant   
bij de ,kergulen-,eilanden  uit eene    
diepte van meer dan #bd fathoms omhoog  
groeit2 en daar die  groei niet in      
verticale richting1 maar onder een zeer 
scherpen hoek  met den bodem geschiedt1 
en een groot deel zich later vele       
fathoms ver  over het oppervlak der zee 
uitstrekt1 heb ik wel het recht te      
zeggen1  dat sommige eene lengte van #fj

 fathoms en meer bereiken4 ,ik geloof   
niet1 dat er een tweede plant is1 wier  
stengel1 zooals kapitein ,cook          
verklaart1 de verbazende lengte bereikt 
van #cfj voet4 ,bovendien vond  kapitein
 ,fitz-,roy1 dat zij zelfs uit nog      
grootere diepten1 namelijk  #de fathoms1
 naar de oppervlakte groeit4 #baa ,deze 
zeewier-velden  vormen1 zelfs wanneer   
hunne breedte niet groot is1 uitstekende
 en  natuurlijke drijvende golfbrekers4 
,merkwaardig is het te zien1 hoe        
spoedig de golven uit volle zee1 die    
door de verspreide stengels eene  opene 
haven binnenrollen1 in hoogte dalen en  
overgaan in effen water4    ,het getal  
levende wezens van alle ,orden1 wier    
bestaan ten nauwste van  de kelp        
afhangt1 is verwonderlijk groot4 ,men   
zou een lijvig boek kunnen  schrijven   
alln over de bewoners van een dezer     
zeewier-velden4 ,bijna  alle bladeren   
uitgenomen die welke aan de oppervlakte 
drijven1 zijn  zoo dik met koraaldieren 
bedekt1 dat zij eene witte kleur hebben4

 ,wij  vinden keurig fijne              
structuur-vormen3 sommige bewoond door  
enkelvoudige  hydroidpolypen1 andere    
door meer bewerktuigde soorten1 en      
prachtige  samengestelde zeescheeden    
7,ascidiae compositae74 ,op de bladeren 
zijn ook verschillende ,patellidae1     
,trochidae1 naakte weekdieren1 en       
eenige tweeschalige schelpdieren        
vastgehecht4 ,tallooze schaaldieren     
bewonen elk deel van de plant4 ,schudt  
men de groote dooreengevlochten         
wortels1 dan valt daaruit een menigte   
kleine visschen1 schelpdieren1          
inktvisschen1 kreeften van alle orden1  
zeegels1 zeesterren1  prachtige         
,holothuriae1 ,planariae1 en kruipende  
,neredae in tal van  vormen4 ,dikwijls  
keerde ik naar een kelptak terug1 en    
ontdekte dan  altijd dieren van         
onbekende en merkwaardige structuur4 ,op
 ,chilo1  waar de kelp niet bijzonder   
gedijt1 ontbreken de talrijke schelp-1  
koraal- en schaaldieren2 toch blijven   
nog enkele ,flustraceae en eenige       

samengestelde ,ascidiae over1 waarvan de
 laatsten echter tot andere  soorten    
behooren dan die in ,vuurland4 ,het     
zeewier heeft hier dus  eene grootere   
verspreiding dan de dieren1 welke het   
als woonplaats  bezigen4 ,ik kan deze   
groote waterwouden van het zuidelijk    
halfrond  alleen vergelijken bij de     
landwouden in de                        
tusschenkeerkringsstreken2  maar1 zoo te
 land ergens een woud verwoest werd1    
geloof ik niet1 dat  er zooveel soorten 
dieren zouden omkomen1 als hier door het
 verwoesten  van de kelp het geval zou  
zijn4 ,tusschen de bladeren dezer plant 
leven  talrijke soorten visschen1 die   
nergens anders voedsel of beschutting   
konden vinden4 ,met hunne uitroeiing1   
zouden ook de vele zeeraven en  andere  
vischetende vogels1 de otters1 robben en
 bruinvisschen spoedig  verdwijnen4     
,eindelijk zou de ,vuurlandsche wilde1  
de ellendige heer  van dit ellendige    
land1 zijne kannibaalsche feesten       
verdubbelen1  in aantal verminderen1 en 

mogelijk ophouden te bestaan4    #h     
,juni4    ,vroeg in den morgen lichtten 
wij het anker en verlieten ,port        
,famine4 ,kapitein ,fitz-,roy besloot de
 ,straat van ,magelhaen door het        
,magdalena-kanaal te verlaten1 dat niet 
lang te voren ontdekt was4 ,onze  koers 
was vlak zuidwaarts1 door het sombere   
kanaal waarop ik boven  zinspeelde1 toen
 ik zeide1 dat het naar eene andere en  
boozere wereld  scheen te voeren4 ,er   
woei een gunstige wind1 maar de lucht   
was zeer  nevelig1 zoodat wij vele      
zeldzame berggezichten misten4 ,de      
donkere1  gescheurde wolken werden snel 
over de bergen gedreven1 van af hunne   
toppen tot bijna aan den voet4 ,de      
vluchtige kijkjes1 die wij door de      
schemerige massa namen1 waren zeer      
belangwekkend3 getande spitsen1         
besneeuwde kruinen1 blauwe gletschers1  
scherpe omlijningen die zich op  den    
bleeken hemel afteekenden1 lieten zich  
op verschillende afstanden  en hoogten  
zien4 ,te midden van zulke tafereelen   

ankerden wij bij  ,kaap ,turn1 dicht bij
 den berg ,sarmiento1 die zich toen in  
de wolken  verschool4 ,aan den voet der 
hooge en bijna loodrechte oevers van    
onze  kleine kreek stond een verlaten   
wigwam1 die er aan herinnerde dat  de   
mensch nu en dan door deze eenzame      
streken zwierf4 ,moeilijk zou  men zich 
een oord kunnen denken1 waar hij minder 
eischen of minder  macht scheen te      
hebben4 ,de onbezielde werken der       
natuur3 gesteente1  ijs en sneeuw1 en   
wind en water--alle met elkander1 maar  
vereenigd  tegen den mensch in          
strijd--regeerden hier in onbeperkte    
heerschappij4    #i ,juni4    ,tot onze 
blijdschap zagen wij des morgens den    
mistsluier van den  ,sarmiento          
optrekken1 en hem aan ons oog vertoonen4
 ,deze berg1  die een der hoogste in    
,vuurland is1 heeft eene hoogte van     
#fhjj  voet4 ,zijn ondereinde is tot    
ongeveer een achtste der totale hoogte  
met donkere bosschen bedekt1 en         
daarboven reikt een sneeuwdek tot  aan  

den top4 ,deze uitgestrekte             
sneeuwmassa's1 die nooit smelten en     
bestemd schijnen om even lang te duren  
als de wereld zelve1 boden  een         
prachtvol en zelfs verheven schouwspel4 
,de omtrek van den berg  was bijzonder  
helder en scherp4 ,door de groote       
hoeveelheid licht1  die op de witte en  
glinsterende oppervlakte weerkaatste1   
vielen geen  schaduwen aan den kant waar
 ik stond2 men onderscheidde slechts de 
randlijnen die de lucht sneden2 en zoo  
stond de kolossus in zijne  volle       
gedaante voor ons4 ,verscheidene        
gletschers daalden slingerend  van de   
hooge1 wijde sneeuwvlakten naar de      
zeekust2 men kon hen met  bevroren      
,niagara-stroomen vergelijken2 en       
misschien zijn deze blauwe              
ijsversnellingen ruim zoo schoon als    
vloeibare watervallen4 ,des  nachts     
bereikten wij het westeinde van het     
kanaal2 maar het water  was hier zoo    
diep1 dat wij geen ankerplek konden     
vinden4 ,wij waren  dus genoodzaakt om  

in een stikdonkeren nacht uren lang door
 dezen  smallen zeearm op en neer te    
varen4    #aj ,juni4    ,des morgens    
stevenden wij zoo spoedig mogelijk naar 
den open ,stillen  ,oceaan4 ,de westkust
 bestaat in 't algemeen uit lage1       
afgeronde1 geheel  naakte bergen van    
graniet en groensteen 7diabase of       
dioriet74 ,sir  ,john ,narborough noemde
 een gedeelte ,south ,desolation1 omdat 
het land  er zoo naargeestig uitzag2 en 
dit zeggende had hij gelijk4 ,buiten  de
 hoofdeilanden liggen tallooze          
verspreide rotsen1 waarop de breede     
golfslag van den ,stillen ,oceaan       
onafgebroken beukt4 ,wij gingen tusschen
  de ,oostelijke en ,westelijke ,furies 
naar buiten2 iets verder noordwaarts    
rollen zooveel brekers1 dat de zee hier 
de ,melkweg genoemd wordt4 ,een  blik op
 zulk eene kust is voldoende om een     
landrot eene week lang van              
schipbreuken1 gevaren en dood te doen   
droomen2 en met dit woeste1             
huiveringwekkende schouwspel voor oogen 

zeiden wij ,vuurland voor  altijd       
vaarwel4        ,de volgende beschouwing
 over het klimaat der zuidelijke deelen 
van het  vasteland in verband met hunne 
voortbrengselen3 over de sneeuwgrens1   
de buitengewoon lage daling der         
gletschers1 en over de streek van       
eeuwige vorst op de eilanden in het     
,zuidpool-gebied1 kan door lezers1  die 
in deze merkwaardige onderwerpen geen   
belang stellen1 worden  overgeslagen1 of
 zij kunnen alleen de korte herhaling er
 van aan het  einde lezen4 ,ik zal hier 
echter slechts een uittreksel geven1 en 
moet  voor bijzonderheden naar het      
,dertiende ,hoofdstuk en het ,aanhangsel
  der vorige uitgaaf van dit werk       
verwijzen4    ,over het klimaat en de   
,voortbrengselen van ,vuurland en van   
de ,zuidwest-kust4 ,de volgende tabel   
geeft aan de gemiddelde  temperatuur van
 ,vuurland1 de ,falklands-,eilanden1 en 
die van ,dublin  ter vergelijking3      
,breedte4     ,zomer-     ,winter-      
,gemid4 ,zomer-                         

,temperat4  ,temperat4   en ,winter-    
,temperat4      ,vuurland       #ecch'  
,z      #ej       #ccjh       #daed     
,falklands-,eil4 #eacj' ,z      #ea     
--           --      ,dublin            
#ecba' ,n      #eied     #cib           
#dicg      ,wij zien hieruit1 dat het   
middengedeelte van ,vuurland des winters
  omstreeks #f kouder1 en des zomers    
niet minder dan #i #a_/b minder warm  is
 dan ,dublin4 ,volgens ,leopold von     
,buch 7#aggd-ahec7 is de gemiddelde     
temperatuur van ,juli 7niet de heetste  
maand in het jaar7 te ,saltenfjord  in  
,noorwegen #egh1 en toch ligt deze      
plaats #ac dichter bij de pool dan      
,port ,famine4 #bab ,hoe ongastvrij dit 
klimaat ook zij voor ons gevoel1  er is 
overvloed van altijd groenende boomen1  
die welig bloeien4 ,op #ee  ,z4,b4 kan  
men kolibries aan de bloemen zien       
zuigen1 en eten papegaaien  de zaden van
 den ,drymis ,winteri4 ,reeds heb ik    
gewezen op den rijkdom  der zee aan     
levensvormen2 en volgens ,g4 ,b4        

,sowerby zijn de ,conchylin  of         
schelpdieren 7zooals de ,patellidae1    
,fissurelidae1 ,chitonidae en           
,lepadidae veel grooter en veel sterker 
gebouwd dan de overeenkomstige  species 
in het noordelijk halfrond4 ,eene groote
 ,voluta 7rolslak7  komt veel voor in   
,zuid-,vuurland en op de                
,falklands-,eilanden4 ,te  ,bahia       
,blanca1 op #ci ,z4 ,b41 waren de meest 
voorkomende schelpdieren3  drie species 
van ,oliva 7eene van aanzienlijke       
grootte71 eene of twee  ,voluta's1 en   
eene ,terebra 7boorschelp74 ,dezen1 nu1 
behooren tot de  best kenmerkende       
tropische vormen4 ,het is te betwijfelen
 of er aan  de zuidkusten van ,europa   
zelfs eene kleine ,oliva-species        
bestaat1  en van de twee andere         
geslachten zijn er geen soorten4 ,indien
 een  geoloog op #ci breedte aan de kust
 van ,portugal eene laag ontdekte1      
waarin talrijke schelpdieren van drie   
,oliva-species1 eene ,voluta  en eene   
,terebra1 zou hij waarschijnlijk zeggen1

 dat het klimaat in  den tijd waarin zij
 leefden1 tropisch moet geweest zijn2   
doch naar  ,zuid-,amerika te oordeelen1 
zou zulk eene gevolgtrekking verkeerd   
zijn4    ,het gelijkvormige1 vochtige en
 winderige klimaat van ,vuurland strekt 
zich1 met slechts eene geringe toename  
in warmte1 vele graden ver langs  de    
westkust van het vasteland uit4 ,tot    
#fjj mijlen ten noorden van ,kaap       
,hoorn hebben de wouden een zeer        
evenaardig aanzien4 ,als een bewijs van 
het gelijkvormige klimaat zelfs nog tot 
#cjj of #djj mijlen noordelijker1  kan  
dienen1 dat op ,chilo 7in breedte met de
 noordelijke gedeelten  van ,spanje     
overeenkomende7 de perzik zelden        
vruchten voortbrengt1  terwijl aardbezin
 en appelen er volkomen gedijen4 ,zelfs 
worden de  gerste- en tarwearen dikwerf 
naar huis gebracht1 om te drogen en te  
doen rijpen4 #bac ,te ,valdivia 7op     
gelijke breedte als ,madrid7 komen      
druiven en vijgen tot rijpheid1 doch    
worden niet overal gevonden2  olijven   

rijpen zelden1 zelfs niet gedeeltelijk1 
en oranjeappelen in het  geheel niet4   
,zooals men weet1 gedijen deze vruchten 
voortreffelijk op  overeenkomstige      
breedten in ,europa4 ,maar zelfs in     
,zuid-,amerika worden1  aan de ,rio     
,negro1 onder nagenoeg dezelfde parallel
 als ,valdivia1  bataten 7,convolvulus  
batatus7 gekweekt1 terwijl druiven1     
vijgen1  oranjeappelen1 watermeloenen en
 cantaloepen 7knobbel- of wratmeloenen7 
welig vruchten voortbrengen4 ,ofschoon  
het vochtige en gelijkvormige  klimaat  
van ,chilo en van de kust noordelijk en 
zuidelijk hiervan1  voor onze vruchten  
zoo ongunstig is1 wedijveren de wouden  
aldaar1  van #ch tot #de1 in hun        
kwistigen plantengroei bijna met die der
  tusschenkeerkringslanden4 ,statige1   
veelsoortige boomen met gladde en       
levendig gekleurde schorsen1 zijn       
beladen met eenlobbige woekerplanten2   
groote en sierlijke varens tieren er in 
overvloed1 en boomgrassen  omwinden de  
stammen ter hoogte van #cj of #dj voet  

boven den grond1  tot eene              
dooreengegroeide massa4 ,palmboomen     
groeien op #cg breedte2  een boomgras1  
dat veel op bamboes gelijkt1 op #dj2 en 
eene andere  naverwante soort1 die zeer 
lang maar niet rechtstandig is1 bloeit  
zelfs nog op #de ,z4 ,b4    ,over het   
grootste deel van het zuidelijk halfrond
 schijnt een  gelijkvormig klimaat te   
heerschen1 wat blijkbaar is toe te      
schrijven aan de groote oppervlakte der 
zee1 vergeleken met het  land4          
,dientengevolge draagt de plantenwereld 
een half tropisch  karakter4 ,boomvarens
 groeien welig op ,van-,diemensland 7#de
 ,b471 en ik  mat een stam van niet     
minder dan zes voet in omtrek4 ,foster  
vond op #df  een boomvaren op           
,nieuw-,zeeland1 waar orchideen-planten 
op de boomen  woekeren4 ,op de          
,aucklands-,eilanden zijn1 volgens ,dr4 
,dieffenbach1 #bad  varens met zulke    
dikke en hooge stammen1 dat zij bijna   
boomvarens  mogen heeten2 en hier1 ja   
zuidelijker nog tot #ee breedte op de   

,macquarie-,eilanden1 leven talrijke    
papegaaien4    ,over de ,hoogte der     
,sneeuwgrens1 en de ,daling der         
,gletschers in  ,zuid-,amerika4 ,voor   
bijzonderheden in de bronnen1 waaruit de
 volgende  tabel ontleend is1 moet ik   
naar de vorige uitgaaf verwijzen4       
,breedte                 ,hoogte 7in    
voeten7  ,waarnemer4                    
van de sneeuwgrens                      
,aequatoriaal-zone2 gemid4 result4      
#ae4gdh         ,humboldt4  ,bolivia1   
van #af tot #ah ,z4,b4                  
#ag4jjj         ,pentland4              
,midden-,chili1  #cc ,z4,b4             
#ad4ejj tot #ae4jjj   ,gillies en de    
,schrijver4  ,chilo1 van #da tot #dc    
,z4,b4              #f4jjj              
,officieren  v4 d4                      
,beagle en de                           
,schrijver4  ,vuurland1 #ed ,z4,b4      
#c4ejj tot #d4jjj     ,king4      ,daar 
de hoogte-grens der eeuwige sneeuw in   
hoofdzaak meer door de  grootste        
zomerhitte1 dan door de gemiddelde      

jaarlijksche temperatuur  schijnt       
bepaald te worden1 behoeft het ons niet 
te verwonderen1  dat die grens in de    
,straat van ,magelhaen1 waar de zomer   
zoo koel is1  tot #cejj of #djjj voet   
boven den zeespiegel daalt1 ofschoon wij
 die  lage grens van eeuwige sneeuw in  
,noorwegen eerst op #fg tot #gj--;dat   
is ongeveer #ad dichter bij de          
pool--ontmoeten4 ,het hoogteverschil van
  circa #ijjj voet tusschen de          
sneeuwgrens op de ,cordilleras achter   
,chilo  7waar de hoogste punten van     
slechts #efjj tot #gejj voet afwisselen7
  en in ,midden-,chili1 een afstand van 
slechts #i breedte-graden1  is inderdaad
 verwonderlijk4 #bae ,ongeveer van af   
,concepcion 7#cg  ,z4,b47 tot zuidwaarts
 van ,chilo verbergt het land zich      
achter een  dicht1 onafgebroken woud1   
dat doorweekt is van vocht4 ,de lucht is
  bewolkt1 en wij hebben gezien hoe     
slecht de ,zuideuropeesche vruchten  er 
gedijen4 ,in ,midden-,chili1            
daarentegen1 iets benoorden ,concepcion1

  is de lucht meestal helder2 gedurende 
de zeven zomermaanden valt er  geen     
regen1 en de ,zuideuropeesche vruchten  
groeien uitstekend4 ,zelfs  is er       
suikerriet geweekt4 #baf ,zonder twijfel
 ondergaat de grens  van eeuwige sneeuw 
de bovengenoemde merkwaardige buiging   
van #ijjj  voet--welke zonder weerga is 
in andere deelen der wereld--niet ver   
van  de breedte van ,concepcion1 waar   
het land niet langer met woudboomen     
bedekt is2 want in ,zuid-,amerika wijzen
 boomen op een regenachtig  klimaat1 en 
is regen het zinnebeeld van een         
bewolkten hemel en weinig  warmte in den
 zomer4    ,zooals ik wel begrijp1 moet 
de daling der gletschers naar zee1      
behalve  natuurlijk van een voldoenden  
voorraad sneeuw in het hooggebergte1    
hoofdzakelijk afhangen van de meer of   
minder lage grens van eeuwige  sneeuw op
 steile bergen bij de kust4 ,daar in    
,vuurland de sneeuwgrens  zoo laag ligt1
 mochten wij terecht verwachten1 dat    
vele gletschers  de zee bereikt hadden4 

,toch stond ik verbaasd1 toen ik op de  
breedte van ,cumberland allereerst eene 
bergreeks zag van slechts  #cjjj tot    
#djjj voet hoogte1 waarvan elke vallei  
tot aan de zeekust  met ijsstroomen     
gevuld was4 ,bijna elke zeearm1 die tot 
de hoogere  binnenketen doordringt--niet
 slechts in ,vuurland1 maar #fej mijlen 
ver  noordwaarts aan de kust--eindigt in
 geweldige en verbazingwekkende         
gletschers1 volgens de beschrijving van 
een der officieren van de  expeditie4   
,groote ijsbrokken vallen gestadig van  
deze ijsklippen in  zee1 en het gekraak 
davert1 als de geschutdonder van een    
oorlogsschip  dat de volle laag geeft1  
door de eenzame kanalen4 ,gelijk in het 
vorige  hoofdstuk is opgemerkt1         
veroorzaken deze ijsstortingen hooge    
golven1  die op de naburige kusten      
breken4 ,het is bekend1 dat aardbevingen
  dikwijls oorzaak zijn van het afbreken
 van groote stukken aarde van  de       
zeekust2 hoe verschrikkelijk moet dan de
 uitwerking zijn van een  hevigen schok 

7en die komen hier voor7 #bag op zulk   
een gevaarte als  een gletscher1 die    
reeds in beweging en doorploegd is van  
spleten6 ,ik  kan dan ook licht         
begrijpen1 dat het water in zulke       
gevallen uit het  diepste kanaal wordt  
weggeslagen1 daarna met onweerstaanbare 
kracht  terugkeert1 en reusachtige      
rotsblokken als stroohalmen in het rond 
draait4 ,in ,eyre's ,sound1 op de       
breedte van ,parijs1 zijn ontzaglijke   
gletschers1 en toch meet de hoogste berg
 in den omtrek slechts #fbjj  voet4 ,in 
deze zeengte zag men op zekeren tijd    
omtrent #ej ijsbergen  naar buiten      
drijven1 en een daarvan moet minstens   
#afh voet hoog  zijn geweest4 ,sommige  
ijsbergen waren beladen met brokken     
graniet  en andere van het leemschiefer 
der omringende bergen verschillende     
gesteenten1 van niet onaanzienlijke     
grootte4 ,de verst van de pool  gelegen 
gletscher1 die op de tochten van de     
,adventure en de ,beagle  opgemeten     
werd1 bevindt zich op #dfej' ,z4,b4 in  

de ,golf van ,penas4 ,hij  is #ae mijlen
 lang1 heeft op n punt eene breedte van 
#g mijlen1 en  daalt tot aan de zeekust4
 ,maar zelfs enkele mijlen benoorden    
dezen  gletscher ontmoetten eenige      
,spaansche zendelingen #bah in de       
,laguna  de ,san ,rafael vele ijsbergen1
 waaronder groote1 kleine en andere  van
 middelbare grootte4 ,zij werden gezien 
in een smallen zeearm1  op den #bbsten  
,december 7die met onze maand ,juni     
overeenstemt71 en op  eene breedte      
gelijkstaande met die van het ,meer van 
,genve6    ,in ,europa is de            
zuidelijkste gletscher die de zee       
bereikt1 volgens  ,leopold von ,buch1 op
 #fg breedte op de ,noorweegsche kust   
gevonden4 ,dit  is dus meer dan #bj     
graden of #abcj mijlen dichter bij de   
pool dan de  ,laguna de ,san ,rafael4   
,het voorkomen der gletschers op deze   
plek en in  de ,golf van ,penas is des  
te merkwaardiger1 omdat het punt waar   
zij  de zee bereiken1 #gcj' of #dej     
mijlen verwijderd is van eene haven1    

waar drie soorten van ,oliva1 eene      
,voluta en eene ,terebra de meest       
voorkomende schelpdieren zijn2 #i graden
 van een gebied1 waar palmen  groeien2  
#dcj' van eene streek1 waar jaguar en   
puma over de vlakte  zwerven2 nog geen  
#bcj' van de boomgrassen2 bovendien in  
westelijke  richting minder dan #b      
lengtegraden van woekerende orchideen1  
en nog  geen graad van de boomvarens6   
,deze feiten zijn van zeer groot        
geologisch belang voor de studie van    
het klimaat van het noordelijk halfrond 
in den tijd der zoogenaamde  erratische 
of zwerfblokken4 ,ik zal hier niet      
uiteenzetten hoe  eenvoudig de theorie  
der ijsbergen1 welke met rotsklompen    
beladen  zijn1 den oorsprong en ligging 
der geweldige rolsteenen verklaart  in  
,oost-,vuurland1 op de hoogvlakte van   
,santa ,cruz1 en op het eiland  ,chilo4 
,in ,vuurland liggen de meeste          
rolsteenen aan de strandlijnen  van oude
 zeestraten1 die nu door landrijzing in 
droge dalen zijn  veranderd4 ,de hun    

bijgemengde grondstof is eene groote1   
ongelaagde  formatie van modder en zand1
 welke ontstaan is door herhaalde       
omploeging van den zeebodem1 ten gevolge
 van het stranden van ijsbergen  met hun
 last van steenen4 #bai ,thans zijn er  
weinige geologen1 die  twijfelen aan het
 feit1 dat zwerfblokken welke in de     
nabijheid van  hooge bergen liggen1 door
 de gletschers zelven zijn voortgestuwd2
  en dat die1 welke ver van bergen en in
 lagen onder water bedolven  liggen1 f  
op ijsbergen1 f in kustijs vastgevroren1
 daarheen zijn  gebracht4 ,het verband  
tusschen het vervoer van rolsteenen en  
de  aanwezigheid van ijs in den een of  
anderen vorm1 blijkt opvallend  uit     
hunne geographische verspreiding over de
 aarde4 ,in ,zuid-,amerika  vindt men   
hen niet lager dan #dh1 van de zuidpool 
af gerekend  7zuidpools-afstand72 in    
,noord-,amerika schijnt de grens van hun
 vervoer  zich tot #eccj' van de        
noordpool uit te strekken2 in ,europa   
echter  niet verder dan #dj1 van        

hetzelfde punt af gerekend4 ,daarentegen
 zijn  zij niet waargenomen in de       
tusschenkeerkringsstreken van ,amerika1 
,azi  en ,afrika2 evenmin aan de ,kaap  
de ,goede ,hoop1 noch in ,australi4 #bbj
    ,over het ,klimaat en de            
,voortbrengselen der ,eilanden in het   
,zuidpoolgebied4 ,de krachtige          
plantengroei in ,vuurland en op de kust 
ten  noorden daarvan in aanmerking      
genomen1 is de gesteldheid op de        
eilanden  ten zuiden en zuidwesten van  
,amerika inderdaad verrassend4 ,cook    
vond1  dat ,sandwich-,land1 op eene     
zuiderbreedte die met het noordelijk    
deel van ,schotland overeenkomt1 in de  
heetste maanden van het jaar  vele      
vademen diep met eeuwigdurende sneeuw   
bedekt was4 ,planten  schijnen er bijna 
niet te zijn4 ,zuid-,georgi1 een eiland 
met eene  oppervlakte van #beij         
vierkante ,kilom41 en op de breedte van 
,yorkshire  gelegen1 is midden in den   
zomer als het ware geheel met bevroren  
sneeuw bedekt4 ,het kan zich slechts    

beroemen op mos1 eenige bosjes  gras en 
wilde pimpernel 7,pimpinella saxifraga74
 ,bovendien heeft  het maar n landvogel 
7,anthus correndera71 terwijl ,i,jsland1
 dat #aj  dichter bij de pool ligt1     
volgens ,mackenzie nog #ae landvogels   
bezit4 ,de  ,zuid-,shetlands-,eilanden1 
op dezelfde breedte als de zuidelijke   
helft  van ,noorwegen1 bezit slechts    
eenige korstmossen 7,lichen71 mos en wat
  gras4 ,luitenant ,kendall #bba vond1  
dat de baai1 waarin hij voor anker  lag1
 begon te bevriezen op een tijdstip1 dat
 op ons halfrond met #h  ,september     
overeenkomt4 ,de bodem bestaat hier uit 
afwisselende lagen  ijs en vulkanische  
asch1 en moet op geringe diepte onder de
 oppervlakte  voortdurend bevroren zijn4
 ,luitenant ,kendall vond namelijk het  
lichaam  van een lang te voren begraven 
zeeman1 wiens vleesch en trekken nog    
geheel gaaf waren gebleven4 ,het is een 
zonderling feit1 dat de lage  breedte1  
waartoe in de twee groote vastelanden   
van het noordelijk  halfrond 7maar niet 

in het tusschenliggende gebroken land   
van ,europa7  de zone van den altijd    
bevroren ondergrond zich uitstrekt1 nl4 
#ef in  ,noord-,amerika ter diepte van  
#c voet1 #bbb en #fb in ,siberi ter     
diepte  van #ab tot #ae voet--het gevolg
 is van een geheel tegenovergestelden   
staat van zaken1 vergeleken met dien in 
het zuidelijk halfrond4 ,in de          
noordelijke vastelanden wordt de        
winterkoude buitengewoon verscherpt     
door de uitstraling eener groote        
landoppervlakte in eene heldere lucht1  
en niet getemperd door warmte-brengende 
zeestroomen2 aan den anderen  kant is de
 zomer kort en heet4 ,in den zuidelijken
 ,atlantischen ,oceaan  is de winter    
niet zoo buitengewoon koud1 maar de     
zomer veel minder  heet1 doordien de    
bewolkte lucht zelden toelaat1 dat de   
zon den  oceaan verwarmt1 die daarbij   
een slecht warmtegeleider is2 vandaar   
de lage gemiddelde jaarlijksche         
temperatuur1 die de grens van een       
altijddurend bevroren ondergrond        

bepaalt4 ,het is duidelijk1 dat een     
krachtige plantengroei1 welke niet      
zoozeer warmte als wel bescherming      
tegen hevige koude vereischt1 dichter   
tot deze zone van altijddurende         
bodemvorst zou naderen onder het        
gelijkmatige klimaat van het zuidelijk  
halfrond1 dan onder het zeer strenge der
 noordelijke vastelanden4    ,het feit1 
dat het lijk van een zeeman volkomen    
bewaard is gebleven in  den ijzigen     
bodem der ,zuid-,shetlands-,eilanden    
7#fb tot #fc ,z4,b471 op  iets lagere   
breedte dan waarop ,pallas in ,siberi   
het bevroren lichaam  van een neushoorn 
ontdekte 7#fd71 is zeer belangwekkend4  
,ofschoon  het eene dwaling is--zooals  
ik in een vroeger hoofdstuk heb pogen   
aan te toonen--te onderstellen1 dat de  
grootere viervoeters een  weelderigen   
plantengroei voor hun onderhoud         
behoeven1 is toch het  vinden op de     
,zuid-,shetlands-,eilanden van een      
bevroren ondergrond op  nog geen #cfj   
mijlen van de met bosschen bedekte      

eilanden nabij ,kaap  ,hoorn--waar1 voor
 zoover de hoeveelheid plantengroei     
betreft1 zeer  vele groote viervoeters  
zouden kunnen bestaan--voor de          
wetenschap van  gewicht4 ,de volkomen   
bewaring van de lijken der ,siberische  
olifanten  en neushorens #bbc is stellig
 een der wonderlijkste feiten in de     
geologie2 maar afgezien van de bewering1
 dat het aangrenzende land  hen moeilijk
 van voedsel kon voorzien1 geloof ik1   
dat de geheele  zaak niet zoo           
ingewikkeld is als men gemeenlijk denkt4
 ,evenals de  ,pampas1 schijnen ook de  
vlakten van ,siberi onder de zee gevormd
 te  zijn1 waarin rivieren talrijke     
lijken van dieren uitstortten4 ,van  de 
meeste dezer lijken zijn alleen de      
geraamten bewaard gebleven1  maar van   
anderen het geheele lichaam4 ,nu is     
bekend1 dat de bodem in  de ondiepe zee 
aan de noordkust van ,amerika bevriest1 
#bbd en in  de lente niet zoo spoedig   
ontdooit als de oppervlakte van het     
land2  bovendien kan op grootere        

diepten1 waar de zeebodem niet bevriest1
  de modder enkele voeten onder de      
bovenlaag zelfs in den zomer onder  #cb 
,f4 blijven1 gelijk ook aan land met den
 grond op enkele voeten  diepte het     
geval is4 ,op nog grootere diepten zou  
de temperatuur van  modder en water     
waarschijnlijk niet laag genoeg zijn om 
het vleesch  te bewaren1 en zouden dus  
van lijken1 die buiten de ondiepe       
gedeelten  in de nabijheid eener        
poolkust naar zee drijven1 alleen de    
geraamten  bewaard blijven4 ,nu zijn de 
beenderen in het hooge noorden van      
,siberi  buitengewoon talrijk1 #bbe     
zoodat zelfs eilandjes1 naar men        
beweert1  er bijna geheel uit bestaan2  
#bbf en deze eilandjes liggen niet      
minder dan #aj breedtegraden noordelijk 
van de plek waar ,pallas  den bevroren  
neushoren vond4 ,aan den anderen kant   
zou een lijk1  dat door een vloed naar  
eene ondiepte der ,poolzee gespoeld     
werd1  voor een onbepaalden tijd bewaard
 blijven1 indien het spoedig daarna  dik

 genoeg met modder bedekt was1 om het   
doordringen der warmte van  het         
zomerwater te beletten1 en die deklaag  
ook dik genoeg was om1  als de zeebodem 
door rijzing in land werd veranderd1 te 
verhinderen  dat de zomerlucht en zon   
haar ontdooiden en tot bederf deden     
overgaan4    ,recapitulatie4 ,ik zal in 
't kort de hoofdfeiten herhalen1 die op 
het klimaat1 de ijswerking en organische
 voortbrengselen van het  zuidelijk     
halfrond betrekking hebben1 maar in     
gedachten het gebied van  onderzoek naar
 ,europa verplaatsen1 waarmee wij       
zooveel beter bekend  zijn4 ,zoo zouden 
dan bij ,lissabon de meest voorkomende  
schelpdieren1  nl4 drie soorten ,oliva1 
eene ,voluta en eene ,terebra1 een      
tropisch  karakter bezitten4 ,in de     
zuidelijke provincin van ,frankrijk     
zouden  prachtige wouden1 dicht begroeid
 met boomgrassen en met woekerplanten   
op de boomen1 het land voor het oog     
verbergen4 ,puma en jaguar zouden  in de
 ,pyreneen zwerven4 ,op de breedte van  

den ,mont-,blanc1 en wel  op een eiland 
ergens in 't westen van ,europa1 zouden 
boomvarens en  woekerende orchideen     
welig in de dichte bosschen groeien4    
,zelfs  zoover noordelijk als           
,midden-,denemarken zou men kolibries om
 de fijne  bloemen zien fladderen en    
papegaaien voedsel zien zoeken in de    
altijd  groene bosschen4 ,op deze       
breedte zou de zee ons eene ,voluta te  
zien  geven1 en krachtig ontwikkelde    
schelpdieren1 alle van aanzienlijke     
grootte4 ,maar op eenige eilanden1      
slechts #cfj mijlen van onze nieuwe     
,kaap ,hoorn in ,denemarken verwijderd1 
zou een lijk1 dat in den grond  begraven
 of naar eene ondiepe zee gedreven en   
met modder bedekt was1  in altijddurend 
bevroren staat bewaard blijven4         
,indien een koen zeevaarder noordwaarts 
van deze eilanden poogde  door te       
dringen1 zou hij duizendmaal gevaar     
loopen tusschen  reusachtige ijsbergen  
verzeild te geraken1 waarvan hij sommige
  met groote rotsblokken beladen zou    

zien1 die zij ver van hunne             
oorspronkelijke ligplaatsen voeren4 ,een
 ander groot eiland op de  breedte van  
,zuid-,schotland1 maar tweemaal zoo ver 
naar het westen1  zou bijna geheel met  
eenige sneeuw bedekt zijn1 en al zijne  
baaien  zouden eindigen in ijsklippen1  
waarvan jaarlijks groote brokken werden 
afgeslagen4 ,dit eiland zou alleen wat  
mos1 gras en wilde pimpernel  bezitten1 
en een veld- of boschleeuwerik zou de   
eenige landbewoner  zijn4 ,van onze     
nieuwe ,kaap ,hoorn in ,denemarken zou  
een bergketen1 nog  niet half zoo hoog  
als de ,alpen1 in eene rechte lijn      
zuidwaarts loopen2  en aan de westzijde 
zou elke diepe zee-inham of fjord in    
steile en  indrukwekkende gletschers    
eindigen4 ,deze eenzame waters zouden   
bij  herhaling van het nederploffende   
ijs weergalmen1 en telkens zouden  hooge
 golven langs hunne kusten rollen4      
,talrijke ijsbergen1 enkele  zoo groot  
als domkerken en soms met niet          
onbeduidende rotsblokken  beladen1      

zouden op de buiten gelegen eilandjes   
stranden1 en hevige  aardbevingen nu en 
dan geweldige ijsmassa's in het water   
daaronder  doen storten4 ,eindelijk     
zouden eenige zendelingen bij hunne     
poging  om een langen zeearm door te    
varen1 talrijke groote ijsstroomen van  
de niet hooge naburige bergen naar de   
zeekust zien dalen1 terwijl  hun        
boottocht door de tallooze groote en    
kleine drijvende ijsbergen  zou worden  
belemmerd2 en dit zou geschied zijn op  
onzen #bbsten ,juni  op eene breedte    
waar thans het ,meer van ,genve ligt6   
#bbg              ,,hoofdstuk ,,xii4    
,,midden-,,chili4      #bc ,juli #ahcd4 
,de ,beagle ankerde laat in den nacht in
 de baai van ,valparaiso1 de            
voornaamste zeehaven van ,chili4 ,toen  
de morgen aanbrak1 kreeg alles een      
verrukkelijk aanzien4 ,bij ,vuurland    
vergeleken1 was het klimaat hier        
bepaald heerlijk4 ,de lucht was zoo     
droog1 de hemel met de stralende  zon   
zoo helder en blauw1 dat de geheele     

natuur scheen te tintelen  van leven4   
,het gezicht van uit de ankerplaats is  
zeer mooi4 ,de stad  is gebouwd aan den 
voet eener heuvelreeks1 saamgesteld uit 
omtrent  #afjj voet hooge en eenigszins 
steile bergen4 ,ten gevolge van hare    
ligging1 bestaat zij uit eene lange1    
verspreid aangelegde straat1 die        
evenwijdig loopt met het strand2 en waar
 een ravijn uit het gebergte  daalt1    
verheffen de huizen zich aan weerszijden
 daarvan4 ,de ronde  heuvels1 door een  
schralen plantengroei slechts           
gedeeltelijk beschut1  zijn doorploegd  
met tallooze kleine geulen1 die een     
eigenaardigen  lichtrooden grond        
ontblooten4 ,hierdoor1 en ook door de   
lage gewitte  huizen met pannen daken1  
herinnerde het gezicht mij aan ,santa   
,cruz  op ,tenerife4 ,in noordwestelijke
 richting zijn eenige fraaie vluchtige  
kijkjes op het ,andes-gebergte2 maar    
deze bergen schijnen veel hooger1  als  
men hen van de naburige heuvels ziet2 de
 groote afstand1 waarop zij  liggen1    

laat zich dan gemakkelijk begrijpen4 ,de
 vulkaan ,aconcagua is  bijzonder       
indrukwekkend4 ,dit reusachtige en      
onregelmatig kegelvormige  gevaarte     
heeft eene hoogte1 welke die van den    
,chimborazo overtreft2  want uit        
metingen1 door de officieren van de     
,beagle verricht1 bleek  dat zijne      
hoogte niet minder dan #bc4jij voet was4
 #bbh ,van dit punt  bekeken1 danken de 
,andes hunne schoonheid echter          
grootendeels aan  den dampkring waardoor
 zij gezien worden4 ,het was            
bewonderenswaardig1  als de zon in den  
,stillen ,oceaan onderging1 te zien hoe 
helder hunne  zigzagvormige omtrekken   
onderscheiden konden worden1 en toch hoe
  afwisselend en fijn hunne             
kleurschakeeringen waren4    ,hier had  
ik het geluk ,mr4 ,richard ,corfield te 
ontmoeten1 een oud-vriend  en           
schoolmakker1 aan wiens gastvrijheid en 
vriendelijkheid ik veel  verschuldigd   
ben1 daar hij mij1 zoolang de ,beagle   
zich in ,chili  ophield1 een hoogst     

aangenaam logies verschafte4 ,de        
onmiddellijke  omgeving van ,valparaiso 
levert voor den natuuronderzoeker niet  
heel  veel op4 ,gedurende den langen    
zomer blaast de wind voortdurend  uit   
het zuiden en op eenigen afstand van het
 strand1 zoodat er  dan nooit regen     
valt2 maar in de drie wintermaanden     
regent het  overvloedig4 ,dientengevolge
 is de plantengroei zeer schraal3       
behalve  in sommige dalen1 zijn er geen 
boomen2 alleen zijn de minder steile    
gedeelten der heuvelreeks hier en daar  
met wat gras en eenige lage  struiken   
begroeid4 ,zoo wij bedenken1 dat #cej   
mijlen ver naar het zuiden  de helling  
van het ,andes-gebergte geheel achter   
een ondoordringbaar  woud verscholen    
ligt1 is de tegenstelling zeer          
merkwaardig4 ,bij het  verzamelen van   
voorwerpen op het gebied der natuurlijke
 historie1  deed ik vele verre          
wandelingen4 ,voor oefening biedt het   
land eene  gezochte gelegenheid4 ,er    
zijn vele zeer fraaie bloemen2 en       

evenals in  de meeste andere droge      
klimaten1 bezitten de planten en        
heesters sterke  en eigenaardige geuren1
 die zich zelfs aan de kleren           
meedeelden1  als men tusschen die       
planten door drong4 ,er kwam geen einde 
aan  mijne verwondering1 toen het alle  
dagen even mooi weer was4 ,welk een     
verschil maakt het klimaat op ons       
levensgenot6 ,hoe geheel anders zijn  de
 gewaarwordingen1 als men zwarte bergen 
ziet die half in wolken zijn  gehuld1 of
 eene bergketen zooals de ,andes door   
den lichtblauwen damp  van een fraaien  
dag6 ,het een moge voor eenigen tijd    
zeer verheven zijn2  het andere biedt   
ons al vroolijkheid en levenslust4      
#ad ,augustus4    ,dezen dag ondernam ik
 een tocht te paard1 met het doel de    
benedengedeelten van het                
,andes-gebergte1 die slechts in dezen   
tijd van  het jaar niet door de         
wintersneeuw ontoegankelijk zijn1       
geologisch te  onderzoeken4 ,den eersten
 dag reden wij in noordelijke richting  

langs  de kust4 ,toen het donker was1   
bereikten wij de ,hacienda van ,quitero1
  het landgoed dat vroeger aan lord     
,cochrane #bbi behoorde4 ,het doel      
mijner komst alhier was de groote       
schelpenlagen te zien1 die eenige  yards
 boven den zeespiegel liggen en tot kalk
 verbrand worden4 ,van  de rijzing dezer
 geheele kustlijn bestaan               
ondubbelzinnige bewijzen2  ter hoogte   
van enkele honderden voeten liggen      
talrijke oud-typische  schelpen1 en ik  
vond zelfs eenige op #acjj voet4 ,deze  
schelpen liggen  f los aan de           
oppervlakte1 f in een roodachtig zwarten
 plantaardigen  grond4 ,bij onderzoek   
met den microscoop vond ik tot mijne    
groote  verrassing1 dat deze            
plantaardige grond werkelijk zeemodder  
is1  vol kleine deeltjes van organische 
lichamen4    #ae ,augustus4    ,wij     
reden naar het ,quillota-dal terug4 ,de 
streek was hoogst  aangenaam--juist wat 
de dichters landelijk zouden noemen3    
groene  open grasvelden1 gescheiden door

 kleine dalen met riviertjes1 en op  de 
heuvelhellingen hier en daar eenige     
hutten1 waarschijnlijk van de           
schaapherders4 ,wij waren verplicht den 
kam van den ,chilicauquen over  te      
trekken4 ,aan den voet hiervan stonden  
vele fraaie1 altijd groene  woudboomen2 
maar deze bloeiden alleen in de         
ravijnen1 waar stroomend  water was4    
,wie alleen het land in de nabijheid van
 ,valparaiso gezien  had1 zou zich nooit
 hebben voorgesteld dat er zulke        
schilderachtige  plekjes in ,chili      
waren4 ,zoodra wij den rand der ,sierra 
bereikten1  lag het ,quillota-dal vlak  
onder onze voeten4 ,het uitzicht was    
merkwaardig om den rijkdom van          
kweekgewassen4 ,het dal is zeer breed   
en geheel vlak1 zoodat de bevloeiing    
overal gemakkelijk is4 ,de kleine       
vierkante tuinen bevatten overvloed van 
oranje- en olijfboomen1 en  alle soorten
 groenten4 ,aan alle kanten verrijzen   
reusachtige naakte  bergen1 die door    
hunne tegenstelling den bonten aanblik  

van het dal  nog aantrekkelijker maken4 
,wie ,valparaiso het ,paradijsdal       
noemde1  moet ongetwijfeld aan ,quillota
 hebben gedacht4 ,wij staken over naar  
de ,hacienda de ,san ,isidro1 die aan   
den voet van den ,klokberg ligt4        
,chili is1 gelijk men op de kaarten zien
 kan1 eene smalle strook lands  tusschen
 de ,cordilleras en den ,stillen        
,oceaan1 welke strook op hare  beurt    
door talrijke bergreeksen wordt         
doorsneden1 die in dit gedeelte         
evenwijdig loopen met de hoofdketen4    
,tusschen deze bergketens en  de groote 
,cordilleras strekt zich eene reeks     
vlakke dalkommen1 die  meest met nauwe  
uitgangen in elkander loopen1 tot ver   
naar het zuiden  uit4 ,daarin liggen de 
voornaamste steden1 als ,san ,felipe1   
,santiago1  ,san ,fernando en andere4   
,ik twijfel niet of deze dalkommen of   
vlakten  zijn1 evenals de horizontale   
dwarsdalen 7bijv4 het ,quillota-dal7    
die ze met de kust verbinden1 de bodems 
van oude inhammen en diepe  baaien1 van 

gelijken aard als die welke nu elk deel 
van ,vuurland  en de westkust           
doorsnijden4 ,chili moet in vroegere    
tijdperken1 wat  de verdeeling van zijn 
land en water betreft1 op laatstgenoemd 
land  geleken hebben4 ,treffend bleek   
die gelijkenis nu en dan1 wanneer een   
vlakke mistbank al de lagere gedeelten  
van het land als met een mantel         
bedekte4 ,wanneer de witte damp in de   
ravijnen kronkelde1 bood hij eene       
fraaie voorstelling van kleine kreken en
 baaien2 en een eenzaam hier  en daar   
opduikend heuveltje toonde1 dat het daar
 vroeger als eilandje  gestaan had4 ,de 
tegenstelling dezer vlakke dalen en     
dalkommen met de  onregelmatig gevormde 
bergen1 gaven aan het landschap een     
kenmerk1  dat nieuw en zeer             
belangwekkend voor mij was4    ,de      
natuurlijke glooiing dezer vlakten naar 
den zeekant maakt de  bevloeiing er van 
zeer gemakkelijk1 en dientengevolge zijn
 zij  bijzonder vruchtbaar4 ,zonder die 
bewatering zou het land bijna niets     

voortbrengen1 want den geheelen zomer   
door is de lucht onbewolkt4 ,de  bergen 
en heuvels zijn hier en daar met        
struiken en lage boomen  bedekt2 maar   
dezen uitgezonderd1 is de plantengroei  
zeer arm4 ,elk  landeigenaar in het dal 
bezit een zekere uitgestrektheid        
heuvelland1  waar zijn half wild vee in 
grooten getale rondzwerft om genoegzaam 
gras te vinden4 ,eens in het jaar is er 
een groote rodeo1 #bcj als  wanneer al  
het vee naar het dal gedreven1 geteld en
 gemerkt wordt1  en men een zeker aantal
 afzondert voor vetmesting in de        
bevloeide  velden4 ,tarwe wordt op ruime
 schaal gekweekt1 benevens zeer veel    
mas2  maar het voornaamste              
voedingsmiddel van den gewonen arbeider 
is eene  soort boon4 ,de boomgaarden    
brengen een overvloedigen voorraad      
perziken1  vijgen en druiven voort4 ,bij
 al deze voordeelen moest het den       
bewoners  van het land meer voor den    
wind gaan dan wel het geval is4    #af  
,augustus4    ,de mayordomo #bca van de 

hacienda was zoo goed mij een gids en   
versche paarden te geven2 en zoo gingen 
wij des morgens op weg om de  ,campana  
of ,klokberg te bestijgen1 die #fdjj    
voet hoog is4 ,de paden  waren zeer     
slecht2 maar zoowel de geologische      
gesteldheid van het  terrein als het    
landschap zelf beloonden ruimschoots de 
moeite4 ,des  avonds bereikten wij eene 
bron1 ,agua del ,guanaco genoemd1 die op
 eene  aanzienlijke hoogte ligt4 ,deze  
naam moet van ouden oorsprong zijn1     
want het is zeer vele jaren geleden1 dat
 een guanaco het water uit  die bron    
dronk4 ,gedurende de beklimming merkte  
ik op1 dat aan de  noordelijke helling  
niets dan struiken groeiden1 aan de     
zuidelijke1  echter1 een bamboesriet van
 omstreeks #ae voet hoogte4 ,op enkele  
plaatsen stonden palmboomen1 en met     
verbazing zag ik er een op eene  hoogte 
van minstens #dejj voet4 ,deze palmen   
zijn leelijke boomen in  hunne familie4 
,hun stam is zeer breed en zonderling   
gevormd1 daar hij  in het midden dikker 

is dan aan den voet of top4 ,in sommige 
gedeelten  van ,chili zijn zij          
buitengewoon talrijk1 en wegens eene    
soort stroop1  die uit hun sap gemaakt  
wordt1 gezocht4 ,op een landgoed bij    
,petorca  trachtte men hen te tellen1   
doch moest dit opgeven1 toen men een    
cijfer van vele honderdduizenden bereikt
 had4 ,vroeg in de lente 7in  ,augustus7
 worden ieder jaar vele palmen geveld2  
en als de stam op den  grond ligt1 wordt
 zijn bladerkroon gesnoeid4             
,onmiddellijk begint dan  het sap uit   
het boveneinde te vloeien1 hetgeen      
eenige maanden lang  aanhoudt4 ,men moet
 echter elken morgen een dun laagje van 
dat einde  afschaven1 om eene versche   
oppervlakte te ontblooten4 ,een goede   
boom zal #ij gallons 7ongeveer #dji     
lit47 geven2 en dit alles moet  in de   
vaten van den schijnbaar drogen stam    
gezeten hebben4 ,naar men  zegt1 vloeit 
het sap veel sneller op dagen van fellen
 zonneschijn2  ook beweert men1 dat het 
volstrekt noodig is zorg te dragen1 dat 

de  boom bij het omhakken met zijn top  
naar boven op de helling van den  heuvel
 valt2 want valt hij de helling af1 dan 
zal er bijna geen sap  uitvloeien4      
,oppervlakkig zou men denken1 dat in het
 laatste geval1  door de zwaartekracht1 
de werking versterkt in plaats van      
verzwakt  zou worden4 ,door koking wordt
 het sap verdikt en dan stroop genoemd1 
waarop het in smaak zeer veel gelijkt4  
,wij ontzadelden onze paarden bij de    
bron1 en maakten ons gereed den  nacht  
door te brengen4 ,het was eene schoone  
avond1 en de lucht was  zoo helder1 dat 
de masten der in de baai van ,valparaiso
 voor anker  liggende schepen duidelijk 
als kleine zwarte strepen te onderkennen
  waren1 hoewel de afstand niet minder  
dan #bf geographical miles 7#dh4b       
kilom47 bedroeg4 ,een schip1 dat met    
volle zeilen de landtong omvoer1        
vertoonde zich als een heldere witte    
stip4 ,anson #bcb laat op zijn  tocht   
veel verwondering blijken over den      
afstand1 waarop zijne schepen  van de   

kust uit gezien werden2 doch hij hield  
niet voldoende rekening  met de hoogte  
van het land en de groote               
doorschijnendheid der lucht4    ,het    
ondergaan der zon was prachtig4 ,terwijl
 de dalen in diepe  duisternis lagen1   
vertoonden de besneeuwde ,andes-toppen  
eene  robijnkleurige tint4 ,toen het    
donker was1 maakten wij onder een klein 
priel van bamboes vuur1 braadden onze   
charqui 7reepjes gedroogd  ossevleesch7 
#bcc dronken onze mat1 en waren recht op
 ons gemak4 ,er  ligt eene              
onuitsprekelijke bekoring in zulk een   
leven in de open  lucht4 ,de avond was  
kalm en stil2 alleen hoorde men nu en   
dan het  schelle geluid van de          
bergbizcacha1 en den zwakken kreet van  
den  geitenmelker 7,caprimulgus         
europaeus74 #bcd ,behalve dezen1 bewonen
  weinige vogels of zelfs insecten deze 
droge1 verschroeide bergen4    #ag      
,augustus4    ,des morgens beklommen wij
 den ruwen klomp groensteen1 die den top
  bedekt4 ,zooals vaak gebeurt1 was dit 

gesteente zeer verbrokkeld en  lag in   
groote hoekige stukken verspreid4 ,ik   
ontdekte echter eene  merkwaardige      
bijzonderheid1 nl4 dat vele oppervlakken
 alle graden  van verschheid vertoonden3
 sommige steenen schenen den vorigen    
dag gebroken te zijn1 op andere hadden  
zich zoo even korstmossen  neergezet1 of
 daar reeds lang gegroeid4 ,ik geloofde 
zoo stellig1  dat dit aan de vele       
aardbevingen moest worden toegeschreven1
 dat ik  lust gevoelde van elken lossen 
stapel weg te loopen4 ,daar men zich in 
dergelijke feiten zeer licht vergist1   
twijfelde ik aan de juistheid  er van1  
totdat ik den berg ,wellington op       
,van-,diemensland besteeg1  waar geene  
aardbevingen voorkomen2 en daar zag ik  
den bergtop even  zoo samengesteld en   
verbrokkeld1 met dit verschil1 dat het  
scheen of  alle brokken duizenden jaren 
geleden zoo waren neergeworpen1 als zij 
nu lagen4    ,wij brachten den dag op   
den top door2 en nooit smaakte ik zoo   
volop  genot als toen4 ,ik zag ,chili1  

begrensd door de ,andes en den ,stillen 
,oceaan1 als op eene landkaart voor mij4
 ,het genot van dit op zichzelf  reeds  
schoone panorama werd verhoogd door de  
vele beschouwingen1  die zich aan ons   
opdrongen bij het zien van de           
,campana-keten met  hare kleinere       
evenwijdig loopende bergreeksen1 en van 
het breede  ,quillota-dal1 dat die      
ketens rechtstreeks snijdt4 ,wie zou    
zich  niet verwonderen over de kracht1  
die deze bergen heeft opgeheven1  en    
meer nog over de tallooze eeuwen1 die   
voor het doorbreken1 uit  den weg ruimen
 en sloopen van geheele berggevaarten   
noodig moeten  geweest zijn8 ,men denke 
in dat geval aan de uitgestrekte grint- 
en sedimentaire lagen van ,patagoni1    
die1 als zij op de ,andes  werden       
gestapeld1 hunne hoogten met vele       
duizenden voeten zouden  vermeerderen4  
,toen ik in dat land was1 verwonderde ik
 mij1 dat eene  bergketen zulke groote  
hoeveelheden steen kon hebben geleverd1 
zonder  geheel te verdwijnen4 ,thans    

moeten wij onze verwondering niet       
omkeeren1  en twijfelen of de           
alvermogende tijd in staat is           
bergen--zelfs de  reusachtige           
,andes--tot grint en modder te vermalen6
    ,het voorkomen van de ,cordilleras  
was anders dan ik verwacht had4 ,de     
onderste sneeuwgrens was natuurlijk     
horizontaal1 en juist evenwijdig  met   
die grens schenen de effen toppen der   
keten te loopen4 ,maar op  enkele ver   
van elkander gelegen punten wees eene   
groep bergtoppen of  een enkele kegel de
 plaats aan1 waar een vulkaan bestaan   
had of nog  bestond4 ,zoodoende geleek  
de bergketen op een reusachtigen steenen
  muur1 waarop hier en daar een toren   
stond1 en die het land op de            
volmaaktste wijze afsloot4 ,in bijna elk
 deel van den ,klokberg waren  boringen 
verricht1 om te trachten goudgroeven te 
openen4 ,de delfwoede  had bijna geen   
enkele plek in ,chili onaangeroerd      
gelaten4    ,ik bracht den avond door   
zooals te voren1 in gesprek met mijne   

twee  metgezellen om het wachtvuur4 ,de 
,guasos van ,chili1 die overeenkomen    
met de ,gauchos van de ,pampas1 zijn    
echter een geheel ander slag  menschen4 
,van deze twee landen is ,chili het     
beschaafdere1 en  bijgevolg hebben zijne
 inwoners veel van hun persoonlijk      
karakter  verloren4 ,verschillen in     
rangen komen veel scherper uit4 ,de     
,guaso  beschouwt volstrekt niet elk    
mensch als zijns gelijke4 ,zeer         
verwonderde  het mij te zien1 dat mijne 
metgezellen niet tegelijk met mij wilden
  eten4 ,dit gevoel van ongelijkheid is 
een noodzakelijk gevolg van het  bestaan
 eener vermogens-aristocratie4 ,men     
zegt1 dat zeer enkele van de  groote    
landeigenaars vijf- tot tienduizend pond
 sterling jaarlijksch  inkomen bezitten3
 welk verschil in rijkdom1 naar ik      
geloof1 in  geen der verschillende      
landen ten oosten van de ,andes gevonden
 zal  worden4 ,een reiziger vindt hier  
niet die onbeperkte gastvrijheid1  welke
 alle betaling weigert2 toch wordt zij  

zoo vriendelijk aangeboden1  dat men    
haar zonder schroom kan aanvaarden4     
,bijna elk huis in ,chili  zal u des    
nachts opnemen1 doch men verwacht1 dat  
ge des morgens  eene kleinigheid zult   
geven2 en zelfs een rijk man zal twee of
  drie shillings aannemen4 ,de ,gaucho  
is een fatsoenlijk man1 een  gentleman1 
al is hij ook een moordenaar2 de ,guaso 
is in vele opzichter  beter1 maar tevens
 een alledaagsch man uit het volk4      
,ofschoon beide  mannen hetzelfde beroep
 hebben1 verschillen zij in hunne       
gewoonten  en kleeding2 en de           
eigenaardigheden die elk bezit1 zijn in 
de  wederzijdsche landen algemeen4 ,de  
,gaucho schijnt n te zijn met zijn      
paard1 en versmaadt alle                
krachtsinspanning1 wanneer hij op den   
rug van  het dier zit2 den ,guaso kan   
men huren om als arbeider in het veld te
  werken4 ,de eerste leeft geheel van   
dierlijk voedsel2 de laatste bijna      
geheel van planten4 ,hier zien wij niet 
de witte laarzen1 de wijde  onderbroek  

en scharlakenroode chilipa--het         
schilderachtige kostuum  der ,pampas4   
,hier wordt de gewone broek door zwart- 
en groen-sajetten  slobkousen bedekt4   
,bij beiden echter is de poncho in      
gebruik4 ,bij den  ,guaso zijn het meest
 de sporen in eere1 die overdreven groot
 zijn4 ,ik  mat er een1 waarvan het     
wieltje zes inches middellijn had en aan
 den  omtrek meer dan dertig punten     
telde4 ,de stijgbeugels zijn op gelijke 
schaal1 en bestaan elk uit een vierkant 
gebeiteld stuk hout1 dat1  ofschoon     
uitgehold1 nog drie of vier pounds      
weegt4 ,de ,guaso is met  den lazo      
misschien meer bedreven dan de ,gaucho1 
maar de geaardheid  van zijn land brengt
 mede1 dat hij het gebruik der bolas    
niet kent4    #ah ,augustus4    ,wij    
daalden den berg af1 en gingen voorbij  
eenige kleine gehuchten  met riviertjes 
en fraai geboomte4 ,nadat wij in        
dezelfde hacienda  hadden geslapen als  
te voren1 reden wij op de twee volgende 
dagen  het dal in en bereikten zoo      

,quillota1 dat meer een verzameling van 
kweektuinen dan eene stad is4 ,de       
boomgaarden waren schoon en vertoonden  
eene aaneenschakeling van               
perzikbloesems4 ,ook zag ik op een of   
twee  plaatsen den dadelpalm4 ,dit is   
een statige boom1 en ik geloof dat  eene
 groep daarvan in hunne oorspronkelijke 
,aziatische of ,afrikaansche  woestijnen
 een prachtigen aanblik moet opleveren4 
,ook reden wij door  ,san ,felipe1 eene 
aardige uitgebouwde stad1 evenals       
,quillota4 ,op dit  punt verwijdt zich  
het dal tot een dier groote ruimten of  
vlakten1 die  tot aan den voet der      
,cordilleras reiken1 en1 gelijk wij     
gezegd hebben1  zulk een merkwaardig    
deel van het landschap in ,chili        
uitmaken4 ,des  avonds bereikten wij de 
mijnen van ,jajuel1 gelegen in een      
ravijn ter  zijde van de groote keten4  
,ik bleef hier vijf dagen4 ,mijn        
gastheer1 de  hoofdopzichter der mijn1  
was een schrander maar eenigszins       
onwetend  mijnwerker uit ,cornwallis4   

,hij had eene ,spaansche vrouw getrouwd 
en was  niet van plan naar zijn land    
terug te keeren2 maar zijne bewondering 
voor de mijnen van ,cornwallis kende nog
 steeds geen grenzen4 ,onder  vele      
andere vragen die hij mij deed1 was ook 
deze3    ,nu ,george ,rex dood is1      
hoeveel blijven er van de familie ,rex  
nog  in leven8    ,deze ,rex moet       
stellig een bloedverwant zijn van den   
grooten schrijver  ,finis1 die alle     
boeken schreef6 #bce    ,de mijnen van  
,jajuel zijn kopermijnen1 en al het erts
 verscheept  men naar ,swansea in       
,glamorganshire 7,wallis71 waar het     
gesmolten  wordt4 ,zoodoende hebben deze
 mijnen een bijzonder kalm aanzien1     
vergeleken bij die in ,engeland2 geen   
rook1 geen ovens of groote              
stoomwerktuigen verstoren de stilte der 
naburige bergen4    ,het ,chileensche   
gouvernement1 of liever de oude         
,spaansche wet moedigt  op allerlei     
wijzen het zoeken naar mijnen aan4 ,de  
ontdekker mag1  tegen betaling van vijf 

shillings1 eene mijn ontginnen op welken
  grond ook1 en mag haar twintig dagen  
lang zelfs in den tuin van een  ander   
beproeven1 voordat hij die som betaalt4 
,men weet thans1 dat de ,chileensche    
manier van mijnontginning  de           
goedkoopste is4 ,mijn gastheer zegt1 dat
 de twee voornaamste  verbeteringen die 
de vreemdelingen hebben ingevoerd1      
geweest zijn3  #ao4 reductie van de     
koperpyrieten door voorafgaande         
roosting2  7de ,engelsche mijnwerkers   
zagen namelijk1 bij hunne komst in      
,chili1 tot hunne groote verbazing1 dat 
dit erts als waardeloos werd            
weggeworpen72 #bo4 het fijnstampen en   
wasschen van de slakken uit de  oude    
ovens--een proces waardoor een overvloed
 van metaaldeeltjes  gewonnen wordt4    
,inderdaad heb ik eene lading van zulke 
sintels  door muilezels naar de kust    
zien brengen1 ter verzending naar       
,engeland4 ,maar het eerste geval is wel
 het meest merkwaardige4 ,de            
,chileensche mijnwerkers waren zoo      

overtuigd1 dat koperpyrieten geen       
metaaldeeltjes bevatten1 dat zij de     
,engelschen om hunne onwetendheid       
uitlachten2 maar dezen lachten op hunne 
beurt1 en kochten de rijkste  aderen    
voor enkele dollars4 ,het is zeer       
zonderling1 dat in een land  waar de    
mijnontginning vele jaren lang op       
uitgebreide schaal gedreven  wordt1 zulk
 eene eenvoudige bewerking1 als zacht   
roosten van het  erts voor de smelting  
om de zwavel te verwijderen1 nooit      
ontdekt  is geworden4 ,ook heeft men in 
enkele eenvoudige werktuigen eenige     
verbeteringen aangebracht2 maar zelfs nu
 nog wordt uit sommige mijnen  het water
 verwijderd door mannen1 die het in     
lederen zakken door de  schacht naar    
boven brengen6    ,de arbeiders werken  
zeer hard4 ,er wordt hun weinig tijd    
voor hunne  maaltijden gegund2 in zomer 
en winter beginnen zij met het aanbreken
  van den dag1 en eindigen als het      
donker is4 ,zij worden betaald met  en  
pond sterling 's maands1 en hebben      

bovendien den kost1 die bij  het ontbijt
 uit zestien vijgen en twee kleine      
broodjes1 bij het  middagmaal uit       
gekookte boonen1 en bij het avondeten   
uit kliekjes  geroosterde tarwekorrels  
bestaat4 ,vleesch proeven zij bijna     
nooit2  en van de twaalf pond 's jaars  
moeten zij zich kleeden en hun gezin    
onderhouden4 ,de arbeiders die in de    
mijn zelve werken1 hebben #be  shillings
 per maand1 en ontvangen een kleine     
portie charqui4 ,maar  deze mannen komen
 slechts eens in de veertien dagen of   
drie weken  uit hunne zwarte            
onderaardsche verblijven4    ,gedurende 
mijn oponthoud alhier genoot ik volop   
van het dolen over  deze reusachtige    
bergen4 ,de geologische gesteldheid was1
 zooals men  denken kan1 zeer           
belangwekkend4 ,de gebroken en          
samengebakken rotsen  met hare tallooze 
doorsnijdingen van groensteen-dijken1   
getuigden welke  beroeringen vroeger    
hadden plaats gehad4 ,het landschap     
geleek veel op  dat bij de ,campana in  

het ,quillota-dal3 dorre naakte bergen1 
waarop  hier en daar wat struikgewas met
 schraal gebladerte4 ,de cactussen1  of 
liever de ,opuntia's1 waren hier zeer   
talrijk4 ,ik mat er een van  bolvormige 
gedaante1 die zes voet en vier inches in
 omtrek had1  de dorens medegerekend4   
,de hoogte der gewone cilindrische      
vertakte  soort bedraagt #ab tot #ae    
voet2 en de omtrek der takken met de    
dorens  #c en #d voet4    ,een hevige   
sneeuwval in het gebergte belette mij op
 de laatste  twee dagen eenige          
belangrijke uitstappen te doen4 ,ik     
trachtte een  meer te bereiken1 dat de  
inwoners1 om eene of andere             
onverklaarbare  reden1 voor een zeearm  
houden4 ,eens1 in een zeer droog        
jaargetijde1  stelde men voor eene      
poging te doen om van daaruit een kanaal
 voor  watertoevoer te graven2 doch na  
beraad verklaarde de geestelijke dat    
dit te gevaarlijk was1 daar geheel      
,chili zou onderloopen1 indien1  zooals 
algemeen ondersteld werd1 het meer met  

den ,stillen ,oceaan in  verbinding     
stond4 ,wij stegen tot eene aanzienlijke
 hoogte1 maar konden1  door de          
samengewaaide sneeuw die ons omringde1  
dit wonderlijke meer  niet bereiken1 en 
aanvaardden met eenige moeite den       
terugtocht4 ,ik  dacht1 dat wij onze    
paarden zouden verliezen1 want wij      
konden niet  nagaan hoe diep de sneeuw  
was2 en de dieren die bij den teugel    
werden  geleid1 konden niet anders dan  
springende vooruitkomen4 ,de donkere    
lucht bewees1 dat zich nieuwe           
sneeuwwolken samenpakten1 zoodat wij    
niet weinig in onzen schik waren een    
heenkomen te vinden4 ,nauwelijks        
bereikten wij den voet1 of de bui       
barstte los1 en het was een geluk  voor 
ons1 dat dit niet drie uren vroeger op  
den dag gebeurde4    #bf ,augustus4     
,wij verlieten ,jajuel en reden opnieuw 
het dal van ,san ,felipe in4 ,het  was  
een echt ,chileensche dag3 een          
verblindend lichte hemel1 en een        
volkomen heldere lucht4 ,het dikke en   

gelijkmatige dek van versch  gevallen   
sneeuw maakte het gezicht op den vulkaan
 ,aconcagua en de  groote keten         
inderdaad prachtvol4 ,wij waren nu op   
weg naar ,santiago1  de hoofdstad van   
,chili4 ,wij trokken over de ,cerro del 
,talguen1 en  sliepen in een kleinen    
rancho4 ,sprekende over den toestand van
 ,chili  in vergelijking met andere     
landen1 zeide onze gastheer gelaten3    
,sommige menschen zien met twee oogen1  
anderen met een2 maar ik voor  mij      
geloof1 dat ,chili met geen van beiden  
ziet4    #bg ,augustus4    ,nadat wij   
een aantal lage bergjes waren           
overgetrokken1 daalden wij  af in de    
kleine door land ingesloten             
,guitron-vlakte4 ,in dalkommen1  zooals 
deze1 die een- tot tweeduizend voet     
boven zee liggen1 groeien  zeer         
talrijke1 doch weinig ontwikkelde       
acacia's1 die op grooten  afstand van   
elkander staan en tot twee species      
behooren4 ,eene andere  kenmerkende     
bijzonderheid in het landschap dezer    

dalkommen is1 dat men  deze boomen nooit
 nabij de zeekust vindt4 ,wij trokken   
over een lagen  bergrug1 welke ,guitron 
scheidt van de groote vlakte waarop     
,santiago  ligt4 ,hier was het uitzicht 
in hooge mate verrassend3 eene doodsche1
  effene vlakte1 gedeeltelijk met       
acacia-bosschen bedekt1 en in de  verte 
de stad1 die horizontaal aan den voet   
der ,andes grensde1 welker  besneeuwde  
toppen in de avondzon blonken4 ,bij den 
eersten aanblik was  het volkomen       
duidelijk1 dat deze vlakte den bodem    
eener voormalige  binnenzee vormde4     
,zoodra wij op den vlakken weg waren1   
zetten wij  onze paarden in galop1 en   
bereikten voordat het donker was de     
stad4    ,ik bleef een week in ,santiago
 en genoot zeer veel4 ,des morgens reed 
ik naar verschillende plaatsen op de    
vlakte1 en des avonds at ik  bij        
verschillende ,engelsche kooplieden1    
wier gastvrijheid te dezer  stede wel   
bekend is4 ,een nooit falende bron van  
genoegen was het  afdalen langs den     

kleinen rotsheuvel ,santa ,lucia1 die   
midden in de  stad uitloopt4 ,de streek 
is inderdaad hoogst verrassend en1      
zooals ik  gezegd heb1 zeer eigenaardig4
 ,naar men mij bericht1 dragen de steden
  in de groote ,mexicaansche hoogvlakte 
hetzelfde kenmerk4 ,van de stad  heb ik 
niets bijzonders te zeggen2 zij is niet 
zoo fraai en groot als  ,buenos ,aires1 
maar volgens hetzelfde plan gebouwd4 ,ik
 kwam hier langs  een omweg naar het    
noorden1 en besloot nu door een         
eenigszins langeren  tocht1 ten zuiden  
van den rechten weg1 naar ,valparaiso   
terug te keeren4    #e ,september4      
,op het midden van den dag kwamen wij   
aan een der uit huiden  vervaardigde    
hangbruggen over de ,maypu--eene breede 
schuimende rivier1  enkele leagues ten  
zuiden van ,santiago gelegen4 ,deze     
bruggen zijn  zeer ellendig ingericht4  
,de weg1 die de kromming der hangtouwen 
volgt1  is gemaakt van dicht bij        
elkander geplaatste bundels takken4 ,hij
 was  vol gaten1 en slingerde tamelijk  

dreigend1 zelfs onder het gewicht van   
een man met zijn paard aan den teugel4  
,des avonds bereikten wij eene          
geriefelijke pachterswoning1 waar ik    
verscheidene zeer lieve segnoritas      
ontmoette4 ,toen deze vernamen1 dat ik  
louter uit nieuwsgierigheid  eene harer 
kerken was binnengegaan1 ontstelden zij 
zeer4    ,waarom wordt u geen christen1 
segnor ,darwin8 ,onze godsdienst berust 
op zekere grondslagen1 zeiden zij mij4  
,of ik haar al verzekerde1 dat ik eene  
soort van christen was1 wilden  zij hier
 niet van hooren en beriepen zich op    
mijne eigene woorden4    ,u zegt immers1
 dat uwe geestelijken en bisschoppen    
trouwen1 niet  waar8    ,de             
ongerijmdheid1 dat een bisschop eene    
vrouw had1 trof haar  bijzonder4        
,ternauwernood wisten zij of zij om zulk
 eene gruweldaad  eens hartelijk moesten
 lachen1 dan wel zich ergeren4    #f    
,september4    ,wij trokken regelrecht  
zuidwaarts en sliepen te ,rancagua4 ,de 
weg liep  door eene effen maar smalle   

vlakte1 aan den eenen kant door hooge   
heuvels1 aan den anderen kant door de   
,cordilleras begrensd4 ,den  volgenden  
dag sloegen wij het dal in van de ,rio  
,cachapual1 waarin  de sedert lang om   
hare geneeskrachtige eigenschappen      
vermaarde heete  bronnen van ,cauquenes 
gelegen zijn4 ,in de minder bezochte    
gedeelten  worden de hangbruggen        
gedurende den winter1 als de rivieren   
laag zijn1  meestal weggenomen4 ,zulks  
was ook het geval in de ,rio            
,cachapual-vallei1  zoodat wij          
genoodzaakt waren te paard den stroom   
over te steken4 ,dit  is vrij           
onaangenaam1 wijl het schuimende water1 
dat echter niet diep  is1 zoo snel door 
het bed van groote1 ronde steenen loopt1
 dat het  hoofd er van duizelt1 en het  
zelfs moeilijk is te zien of het paard  
voortloopt dan wel stilstaat4 ,des      
zomers1 als de sneeuw smelt1 zijn  de   
stroomen geheel ontoegankelijk2 hunne   
kracht en onstuimigheid zijn  dan       
buitengewoon groot1 gelijk duidelijk te 

zien was aan de merken1  die zij hadden 
achtergelaten4 ,des avonds bereikten wij
 de bronnen1  waar wij vijf dagen       
bleven--de twee laatste1 omdat de hevige
 regen ons  terughield4 ,de gebouwen    
bestaan uit een vierkant van armzalige  
kleine  hutten1 elk met ne tafel en een 
bank4 ,zij liggen in eene enge en  diepe
 vallei even buiten de centrale keten   
van het ,andes-gebergte4 ,het  is een   
rustig1 eenzaam plekje met een overvloed
 van wild natuurschoon4    ,de minerale 
bronnen van ,cauquenes ontspringen op   
eene  dislocatie-spleet1 #bcf welke door
 eene groep gelaagde steenen  loopt4    
,alles te zamen verraadt de werking van 
hitte4 ,eene aanzienlijke  hoeveelheid  
gas1 vergezeld van water1 ontsnapt      
voortdurend uit  dezelfde openingen4    
,ofschoon de bronnen slechts enkele     
yards van  elkander liggen1 hebben zij  
zeer verschillende temperaturen2 en  dit
 schijnt het gevolg te wezen van eene   
ongelijke bijmenging van  koud water1   
want die met de laagste temperatuur     

hebben bijna geen  mineralen smaak4 ,na 
de vreeselijke aardbeving in #ahbb      
hielden de  bronnen op te vloeien1 en   
duurde het bijna een jaar voordat het   
water  terugkeerde4 ,ook de aardbeving  
van #ahce had eene groote uitwerking op 
ze1 want hare temperatuur daalde        
plotseling van #aah tot #ib4 #bcg  ,er  
is reden om te onderstellen1 dat        
minerale wateren welke diep uit  de     
ingewanden der aarde ontspringen1 altijd
 meer door onderaardsche  werkingen     
worden gestoord1 dan die nabij de       
oppervlakte4 ,de man1  die de bronnen   
bewaakte1 verzekerde mij1 dat het water 
des zomers  heeter en overvloediger is  
dan des winters4 ,de eerste             
omstandigheid  had ik verwacht op grond 
van de geringere bijmenging van koud    
water  in het droge jaargetijde2 maar de
 laatste verklaring schijnt zeer  vreemd
 en tegenstrijdig4 ,de periodieke       
toeneming in den zomer1 als er  geen    
regen valt1 kan1 dunkt mij1 alleen door 
het smelten van de sneeuw  worden       

verklaard1 ofschoon de bergen1 die in   
dat jaargetijde met sneeuw  bedekt zijn1
 drie of vier leagues van de bronnen af 
liggen4 ,ik heb geen  reden om aan de   
geloofwaardigheid van mijn berichtgever 
te twijfelen1  die verscheidene jaren op
 dezelfde plek heeft gewoond1 en met de 
zaak  dus wel bekend moet zijn4 ,is het 
geval waar1 dan is het stellig zeer     
zonderling2 want wij mogen aannemen1 dat
 het sneeuwwater1 als het door  de      
poreuze lagen tot de warme onderaardsche
 ruimten is doorgedrongen1  langs de    
lijn der verzette en ingespoten #bch    
gesteenten te ,cauquenes  weer naar de  
oppervlakte wordt gedreven2 en de       
regelmatigheid van  het verschijnsel zou
 dan een aanwijzing zijn1 dat er in deze
 streek  op geen zeer groote diepte     
gesmolten gesteente voorkwam4    ,op    
zekeren dag reed ik het dal in naar de  
verst bewoonde plek4 ,dicht  voorbij    
deze plek verdeelt de vallei zich in    
twee vervaarlijke  ravijnen1 welke diep 
in de groote bergketen dringen4 ,ik     

beklom  een steilen top van misschien   
meer dan #fjjj voet hoogte4 ,hier1      
gelijk trouwens op alle punten1 ontrolde
 zich een panorama1 dat de  grootste    
belangstelling verdiende4 ,het was door 
een dezer ravijnen1 dat  ,pincheira     
,chili binnentrok en de naburige        
landstreek verwoestte4 ,deze  is        
dezelfde persoon1 wiens aanval op eene  
estancia aan de ,rio ,negro  ik reeds   
vroeger 7,hoofdstuk ,,iv1 deel ,i7      
beschreven heb4 ,hij was een            
gedeserteerde ,spaansche kleurling1 die 
eene talrijke bende ,indianen           
bijeenbracht1 en zich bij eene rivier in
 de ,pampas vestigde4 ,aan  geen van de 
troepen1 die uitgezonden waren om hem te
 zoeken1 gelukte  het zijn schuilplaats 
te vinden4 ,van dit punt ging hij op    
weg1 trok  over de ,cordilleras langs   
passen welke vor hem door niemand waren 
betreden1 verwoestte de pachterswoningen
 en dreef het vee naar zijn  schuilhoek4
 ,pincheira was een verbazend ruiter1 en
 hij maakte al zijne  manschappen even  

kloek1 doordien hij zonder genade elk   
neerschoot1  die aarzelde hem te volgen4
 ,het was tegen dezen man en andere     
zwervende  ,indiaansche stammen1 dat    
,rosas den verdelgingskrijg begon4      
#ac ,september4    ,wij verlieten de    
bronnen van ,cauquenes1 sloegen weder   
den grooten  weg in1 en sliepen aan de  
,rio ,claro4 ,van dit punt reden wij    
naar  de stad ,san ,fernando4 ,voordat  
wij hier aankwamen1 had het laatste     
door land ingesloten keteldal zich      
verruimd tot eene groote vlakte1  die   
zich zoover zuidwaarts uitstrekte1 dat  
het was als zag men de  besneeuwde      
toppen der meer verwijderde ,andes boven
 den horizon der  zee liggen4 ,san      
,fernando ligt #dj leagues van          
,santiago1 en was mijn  verste punt     
zuidwaarts1 want hier wendden wij ons   
rechthoekig naar  de kust4 ,wij sliepen 
bij de goudmijnen van ,yaquil1          
gexploiteerd door  zekeren ,nixon3 een  
welopgevoeden ,amerikaan1 aan wiens     
vriendelijkheid  ik gedurende mijn      

vierdaagsch verblijf in zijn huis veel  
verschuldigd  ben4 ,den volgenden morgen
 reden wij naar de mijnen1 die eenige   
leagues  ver bij den top van een hoogen 
heuvel zijn gelegen4 ,onderweg zagen wij
  terloops het ,tagua-meer1 vermaard om 
zijne drijvende eilanden1 waarvan  ,gay 
eene beschrijving heeft gegeven4 #bci   
,deze eilanden bestaan uit  stengels van
 allerlei doode planten1 die zich       
dooreenslingeren en  waarop andere      
levenden wortel schieten4 ,meestal zijn 
zij cirkelvormig1  bij eene dikte van #d
 tot #f voet1 waarvan het grootste      
gedeelte onder  water ligt4 ,steekt de  
wind op1 dan drijven zij van den eenen  
kant  van het meer naar den anderen1 en 
nemen dikwijls vee en paarden als       
passagiers mede4 ,toen wij aan de mijn  
kwamen1 stond ik getroffen over  het    
bleeke uiterlijk van vele arbeiders4 ,op
 mijne vraag aan ,nixon hoe  hunne      
leefwijze was1 vertelde hij mij het     
volgende4 ,de mijn is #dej  voeten diep1
 en elk arbeider draagt omstreeks #bjj  

,eng4 ponden gewicht  aan steenen naar  
boven4 ,met dezen last moeten zij tegen 
boomstammen  opklimmen1 welke in eene   
zigzaglijn in de schacht staan1 en      
waarin  kruiselings kepen zijn gehakt4  
,zelfs baardelooze jongelieden1 #ah  en 
#bj jaren oud en met weinig ontwikkelde 
spieren 7ik kon dit zien1  daar zij     
slechts een broek aan het naakte lichaam
 hadden71 klimmen  met dezen zwaren last
 uit ongeveer dezelfde diepte4 ,een     
sterk man1  die aan dit werk niet gewoon
 is1 baadt reeds in zijn zweet als hij  
niet meer dan zijn eigen lichaam naar   
boven behoeft te dragen4 ,bij  dezen    
zeer harden arbeid leven zij geheel van 
gekookte boonen en  brood4 ,liever      
zouden zij alleen brood hebben2 maar    
wijl hun meester  in den waan is1 dat   
zij van brood alleen zoo hard niet      
kunnen werken1  behandelen zij hen als  
paarden en laten hen boonen eten4 ,het  
loon is  hier iets hooger dan in de     
mijnen van ,jajuel1 nl4 #bd tot #bh     
shillings  per maand4 ,zij verlaten de  

mijnen slechts eenmaal in de drie weken1
  en blijven dan twee dagen bij hun     
gezin4 ,er bestaat hier een zeer  krasse
 maatregel1 die voor den opzichter      
echter van veel nut is4 ,de  eenige weg 
om goud te stelen is1 dat men stukken   
erts wegbergt1 en1  zoodra er           
gelegenheid is1 naar buiten brengt4     
,telkens als de mayordomo  zulk een     
verborgen stuk ontdekt1 wordt de volle  
waarde er van op de  loonen van alle    
arbeiders verhaald1 zoodat deze wel     
genoodzaakt zijn  op elkander toezicht  
te houden1 tenzij dat allen             
samenspannen4    ,als het erts naar den 
molen is gebracht1 wordt het tot een    
uiterst fijn  poeder vermalen2 door     
wassching verwijdert men de lichtere    
deeltjes1  en eindelijk wordt door      
amalgamatie het stofgoud gebonden4      
,volgens  de beschrijving is het        
wasschen eene zeer eenvoudige bewerking2
  maar het is interessant te zien hoe   
gemakkelijk het poedervormige           
moedergesteente van het metaal zelf     

gescheiden wordt1 door nauwkeurige      
regeling van den waterstroom naar het   
soortelijk gewicht van het  goud4 ,de   
slib die uit de molens komt1 wordt in   
vijvertjes verzameld1  waar zij bezinkt2
 nu en dan wordt zij hieruit verwijderd 
en op  een zelfden hoop geworpen4 ,dan  
begint eene reeks van scheikundige      
werkingen3 verschillende zouten         
kristalliseeren aan de oppervlakte1  en 
de massa wordt hard4 ,nadat zij een jaar
 of twee zoo gelegen  heeft1 wordt zij  
opnieuw gewasschen1 en scheidt dan goud 
af4 ,deze  bewerking kan zes- of        
zevenmaal worden herhaald2 maar telkens 
neemt  de hoeveelheid goud af1 en worden
 de vereischte tusschentijden  langer4  
#bdj ,er valt niet aan te twijfelen1 of 
de reeds genoemde  scheikundige werking 
maakt telkens nieuw goud uit de eene of 
andere  verbinding vrij4 ,het ontdekken 
van eene methode om zulks vr het  eerste
 vermalen te doen plaats hebben1 zou de 
waarde van goudertsen  ongetwijfeld vele
 malen verhoogen4 ,het is merkwaardig te

 zien1 hoe de  kleine hier en daar      
verspreide gouddeeltjes1 die niet geheel
 vergaan  zijn1 zich eindelijk tot eene 
merkbare hoeveelheid ophoopen4 ,kort    
geleden kregen eenige mijnarbeiders1 die
 zonder werk waren1 verlof  den grond om
 het huis en de molens af te schrapen2  
zij wieschen de  aldus verkregen aarde1 
en scheidden zoo voor eene waarde van   
dertig  dollars aan goud af4 ,dit is    
eene getrouwe kopij van hetgeen in de   
natuur plaats heeft4 ,bergen zijn       
onderhevig aan verval en slijten1  en   
met hen de metaaladeren1 die zij        
bevatten4 ,het hardste gesteente  wordt 
tot uiterst fijne modder herleid2 de    
gewone metalen oxydeeren1  en beiden    
worden weggevoerd4 ,maar goud1 platina  
en enkele anderen  zijn bijna           
onverwoestbaar1 zinken door hun gewicht 
naar den bodem1  en blijven daar achter4
 ,nadat geheele bergen aldus door de    
hand der  natuur vermalen1 vergruisd en 
gewasschen zijn1 wordt het overschot    
metaalhoudend1 en acht de mensch het de 

moeite waard het scheidingswerk  te     
voltooien4    ,al lijkt de bovengenoemde
 behandeling van de mijnwerkers ook     
slecht1  toch wordt het werk gaarne door
 hen aangenomen1 want de toestand der   
veldarbeiders is veel slechter4 ,hunne  
loonen zijn lager1 en zij leven  bijna  
uitsluitend van boonen4 ,deze armoede   
moet hoofdzakelijk worden  toegeschreven
 aan de leenstelselvormige wijze1 waarop
 het land bebouwd  wordt4 ,de           
landeigenaar geeft eene kleine plek     
gronds aan den arbeider1  om daarop te  
bouwen en te kweeken1 en heeft daarvoor 
dagelijks1  zoolang hij leeft en zonder 
uitbetaling van loon1 het gebruik van   
zijne diensten 7of van die van een      
gevolmachtigde74 ,zoolang een vader     
geen volwassen zoon heeft1 die met zijn 
arbeid de rente kan betalen1  is er1    
behalve op enkele dagen1 niemand die    
voor zijn stuk grond kan  zorgen4       
,dientengevolge is de diepste armoede   
een gewoon verschijnsel  onder de       
landbouwersklasse in ,chili4    ,in     

dezen omtrek bevinden zich eenige oude  
,indiaansche bouwvallen1  en liet men   
mij een van die doorboorde steenen zien1
 welke1 volgens  ,molina1 op vele       
plaatsen in groot aantal worden         
gevonden4 ,zij zijn  cirkelvormig1      
afgeplat1 hebben eene middellijn van    
vijf tot zes  inches1 en eene opening in
 het midden4 ,algemeen heeft men        
ondersteld1  dat zij als knoppen van    
knuppels werden gebruikt1 al schijnt hun
 vorm  ook geenszins voor dat doel      
geschikt te wezen4 ,burchell #bda zegt1 
dat sommige stammen in ,zuid-,afrika    
wortels opgraven met behulp van  een    
stok1 die aan het eene einde puntig is2 
een ronde steen met een  gat in het     
midden1 waarin het andere einde van den 
stok bevestigd is1  verhoogt de kracht  
en het gewicht er van4 ,men acht het    
waarschijnlijk1  dat de ,indianen van   
,chili vroeger een of ander ruw         
landbouwwerktuig  in gebruik hadden4    
,op zekeren dag kwam er bezoek van een  
,duitschen verzamelaar in  natuurlijke  

historie1 ,renaus geheeten1 en bijna    
tegelijktijdig van een  ouden           
,spaanschen rechtsgeleerde4 ,met        
genoegen hoorde ik het gesprek  aan1 dat
 tusschen hen gevoerd werd4 ,renaus     
sprak het ,spaansch zoo goed1  dat de   
oude advocaat hem voor een ,chileen     
hield4 ,de ,duitscher vroeg  hem1 op mij
 zinspelende1 wat hij wel van den koning
 van ,engeland dacht1  die een geleerde 
naar ,chili zond om hagedissen en kevers
 te verzamelen1  en steenen te breken4  
,de oude advocaat dacht eene poos       
ernstig na1  en zeide toen3    ,dat is  
niet goed4 ,hay un gato encerrado aqui  
7,hier schuilt wat  achter74 ,niemand is
 zoo rijk1 dat hij menschen kan         
uitzenden om zulke  prullen te          
verzamelen4 ,mij bevalt het niet4       
,indien een van ons naar  ,engeland ging
 om zulke dingen te doen1 gelooft u dan 
niet dat de  koning van ,engeland ons   
heel spoedig uit zijn land zou zetten8  
,en die oude rechtsgeleerde behoorde1   
ambtshalve1 tot de beter  onderrichte en

 meer beschaafde klasse6 ,drie of vier  
jaren geleden liet  ,renaus eenige      
rupsen in een huis te ,san ,fernando    
onder bewaking van  een meisje achter1  
dat ze zou voeden1 opdat zij later in   
kapellen  zouden veranderen4 ,dit werd  
ruchtbaar in de stad2 de gouverneur  en 
de geestelijken hielden raad1 en meenden
 dat hier ketterij in  't spel moest    
zijn4 ,diensvolgens werd ,renaus bij    
zijn terugkeer  gevangen genomen4    #ai
 ,september4    ,wij verlieten ,yaquil  
en volgden de vlakke vallei1 waardoor de
 ,rio  ,tinderidica vloeit en van       
gelijken vorm als het ,quillota-dal4    
,ofschoon  deze vallei slechts enkele   
mijlen ten zuiden van ,santiago ligt1 is
  het klimaat er veel vochtiger1 met het
 gevolg dat er fraaie stukken  weiland  
zijn1 die niet bevloeid worden4 ,den    
#bjsten volgden wij deze  vallei tot    
waar zij in eene groote vlakte overging1
 die van de zee  tot aan het gebergte   
ten westen van ,rancagua reikt4 ,weldra 
verdwenen  alle boomen en zelfs de      

struiken1 zoodat de bewoners bijna      
evenzeer  van brandhout verstoken zijn  
als die van de ,pampas4 ,daar ik nooit  
van deze vlakten gehoord had1 stond ik  
zeer verrast een dergelijk  landschap in
 ,chili te vinden4 ,de vlakten behooren 
tot meer dan eene  reeks met            
afwisselende hoogten1 en worden door    
breede dalen met vlakke  bodems         
doorsneden4 ,deze beide omstandigheden  
getuigen1 evenals in  ,patagoni1 van de 
werking der zee op langzaam rijzend     
land4 ,in de  steile klippen1 die deze  
dalen begrenzen1 zijn eenige groote     
holen1  die zonder twijfel het eerst    
door de golven gevormd zijn2 een        
daarvan1  ,la ,cueva del ,obispo of ,het
 ,bisschopshol genaamd1 is beroemd en   
was  voorheen heilig4 ,dien dag gevoelde
 ik mij zeer onwel1 en met zoodanig     
gevolg1 dat ik niet vr het einde van    
,october hersteld was4        #bb       
,september4    ,onze tocht leidde       
voortdurend over groene1 boomlooze      
vlakten4 ,den  volgenden dag kwamen wij 

aan een huis bij ,navedad aan de        
zeekust1  waar een rijke haciendero ons 
onderkomen verschafte4 ,ik bleef hier de
  twee volgende dagen1 en besteedde die1
 ofschoon ik zeer onwel was1 aan  het   
verzamelen van eenige zeeschelpdieren   
uit het ,tertiaire ,tijdvak4        #bd 
,september4    ,thans was onze koers    
naar ,valparaiso gericht1 dat ik den    
#bgsten met  veel moeite bereikte1 en   
waar ik tot het einde van ,october aan  
mijn  bed gekluisterd bleef4 ,gedurende 
dien tijd woonde ik in het huis van     
,corfield1 wiens vriendelijkheid jegens 
mij ik niet genoeg in woorden  kan      
uitdrukken4        ,ik zal hier een paar
 opmerkingen bijvoegen over eenige      
viervoetige  dieren en vogels van       
,chili4 ,de ,puma of ,zuidamerikaansche 
,leeuw  is hier niet zeldzaam4 ,dit dier
 heeft eene groote geographische        
verspreiding1 en wordt gevonden van af  
de bosschen aan den evenaar1  in de     
woestijnen van ,patagoni1 tot #ec of #ed
 zuidelijk in de  koude en vochtige     

streken van ,vuurland4 ,ik heb zijn     
spoor gezien in  de ,cordilleras van    
,midden-,chili1 op eene hoogte van      
minstens #ajjj  voet4 ,in ,la ,plata    
jaagt de puma voornamelijk op herten1   
struisvogels1  bizcacha's en andere     
kleine viervoeters2 zelden valt hij daar
 vee  of paarden aan1 en hoogst zelden  
menschen4 ,in ,chili doodt hij echter   
vele jonge paarden en runderen1 wat     
waarschijnlijk een gevolg is van  de    
schaarschheid aan andere viervoetige    
dieren2 ook hoorde ik1 dat  twee mannen 
en eene vrouw door deze dieren gedood   
waren4 ,men zegt1  dat de puma zijne    
prooi altijd doodt1 door deze op den    
schouder te  springen1 en dan met een   
zijner klauwen het hoofd naar achteren  
te  trekken totdat de halswervels       
breken4 ,in ,patagoni heb ik geraamten  
van guanaco's gezien1 wier halswervels  
aldus ontwricht waren4    ,als de puma  
zijn bekomst heeft gegeten1 bedekt hij  
het lijk met  een aantal groote         
struiken1 en gaat er dan bij liggen     

waken4 ,deze  gewoonte is dikwijls      
oorzaak dat hij ontdekt wordt2 want de  
condors  die in de lucht zweven1 komen  
telkens omlaag om hun deel van het maal 
te hebben1 worden echter woedend        
verjaagd en vliegen alle tegelijk  weer 
op4 ,de ,chileensche ,guaso weet dan1   
dat ergens een leeuw zijne  prooi       
bewaakt4 ,de noodige bevelen worden     
gegeven1 en mannen en honden  snellen   
ter jacht4 ,sir ,f4 ,head zegt1 dat een 
,gaucho in de ,pampas alleen  bij het   
zien van eenige condors die kringen in  
de lucht beschreven1  uitriep3 ,een     
leeuw6 ,mijzelf is het nooit gelukt     
iemand te ontmoeten1  die zulk een      
onderscheidingsvermogen bezat4 ,men     
zegt1 dat1 als een  puma eenmaal op deze
 wijze bij het bewaken van een lijk     
overvallen  en daarna opgejaagd is      
geworden1 hij nooit die gewoonte meer   
volgt1  maar dat hij1 na zich zat te    
hebben gegeten1 ver wegloopt4 ,de puma  
wordt gemakkelijk gedood4 ,in eene open 
of onbegroeide streek wordt hij  eerst  

met de bolas gegrepen1 dan gelazeerd1 en
 langs den grond gesleept  totdat hij   
bewusteloos is4 ,te ,tandeel1 in het    
zuiden van ,la ,plata1  vertelde men    
mij1 dat daar in drie maanden tijds     
honderd puma's op  die manier gedood    
waren4 ,in ,chili worden zij meestal uit
 struiken of  boomen verdreven1 en dan  
neergeschoten of door honden            
doodgebeten4 ,de  honden die voor deze  
jacht gebruikt worden1 behooren tot een 
bijzonder  ras1 leonero's #bdb geheeten2
 deze zijn fijne1 ranke dieren1 evenals 
langbeenige terriers1 maar met een      
aangeboren bijzonder instinct voor  deze
 soort van jacht4 ,de puma wordt        
beschreven als zeer listig2 als  hij    
vervolgd wordt1 keert hij dikwijls op   
zijn eerste spoor terug1  doet dan      
eensklaps een zijsprong in het          
kreupelhout1 en wacht daar  tot de      
honden voorbij zijn4 ,hij is een zeer   
stil dier1 en laat1  zelfs als hij      
gewond is1 geen geluid hooren1 tenzij   
eene enkele maal  in den bronsttijd4    

,onder de vogels verdienen twee soorten 
van het geslacht ,pteroptochos          
7megapodius en albicollis van ,kittlitz7
 wellicht de meeste aandacht4 ,de       
eerste1 die door de ,chilenen el ,turco 
genoemd wordt1 is zoo groot  als een    
jeneverbeslijster 7,turdus pilaris71    
waaraan hij ook eenigszins  verwant is3 
met dit verschil1 dat zijne beenen veel 
langer1 zijn  staart korter1 en de bek  
sterker zijn4 ,zijne kleur is roodbruin4
 ,de  ,turco is niet zeldzaam4 ,hij     
leeft op den grond1 verscholen tusschen 
het kreupelhout dat op de droge en dorre
 heuvels is verspreid4 ,nu en  dan kan  
men hem1 met den staart overeind1 op    
zijne steltvormige beenen  met ongewone 
vlugheid uit het eene kreupelbosch naar 
het andere zien  huppelen4 ,er is       
inderdaad weinig verbeelding noodig om  
te gelooven1  dat de vogel over zichzelf
 beschaamd en zich zijne belachelijke   
figuur bewust is4 ,op het eerste gezicht
 is men geneigd uit te roepen3  ,een    
afschuwelijk opgezet exemplaar is uit   

het een of ander museum  ontsnapt en    
weer levend geworden6 ,niet dan met de  
grootste moeite  kan men hem dwingen op 
te vliegen2 ook loopt hij niet1 maar    
huppelt  slechts4 ,de verschillende     
luide kreten1 die hij uit als hij in de 
struiken verborgen zit1 zijn even vreemd
 als zijn voorkomen4 ,men zegt1  dat hij
 in een diep gat onder den grond zijn   
nest bouwt4 ,ik ontleedde  verscheidene 
exemplaren en vond in de maag1 die zeer 
gespierd was1  kevers1 plantvezels en   
steentjes4 ,wegens dit kenteeken1 alsook
 om zijne  lange beenen1 schraapvoeten1 
vliezig bekleedsel aan de neusgaten1  en
 zijne korte gewelfde vleugels1 schijnt 
deze vogel in zekeren zin  de lijsters  
met de orde der ,hoenders 7,rasores7 te 
verbinden4    ,de tweede soort of       
,pteroptochos albicollis is1 wat den    
vorm in  't algemeen betreft1 aan de    
eerste verwant4 ,deze vogel draagt den  
naam van ,tapacolo3 hetgeen beteekent3  
bedek je achterdeel2 en dien  naam      
verdient de schaamtelooze vogel ten     

volle1 want hij draagt zijn  staart meer
 dan rechtop1 namelijk in eene richting 
naar den kop4 ,hij  is zeer algemeen1 en
 houdt zich op aan den voet van         
boomstammen1 of  in de struiken die op  
de naakte heuvels zijn verspreid1 waar  
bijna  geen andere vogel leven kan4 ,in 
zijne gewone voedingswijze1 zijn  snel  
heen en weer huppelen uit de            
kreupelbosschen2 in zijne zucht om  zich
 te verschuilen1 zijn onwil om te       
vluchten1 en in de wijze waarop  hij    
zijn nest bouwt1 bezit hij veel         
overeenkomst met den ,turco2 maar  zijn 
voorkomen is niet zoo geheel            
belachelijk4 ,de ,tapacolo is zeer      
listig4 ,als iemand hem schrik aanjaagt1
 blijft hij onbeweeglijk midden  in een 
kreupelboschje zitten1 en tracht dan na 
eene poos heel behendig  aan den anderen
 kant weg te sluipen4 ,ook is hij een   
bedrijvige vogel1  die voortdurend      
geluiden maakt4 ,deze geluiden zijn     
verschillend en  tevens zeer zonderling2
 sommige gelijken veel op het gekir     

eener  duif1 andere op het geborrel van 
water1 en vele tarten alle andere       
geluiden4 ,het landvolk zegt1 dat hij   
vijfmaal in 't jaar zijn geluid         
verandert1 hetgeen vermoedelijk met eene
 verandering van seizoen in  verband    
staat4 #bdc    ,twee soorten van        
kolibries zijn hier inheemsch3          
,trochilus forficatus  vindt men over   
eene uitgestrektheid van #bejj mijlen   
aan de westkust1  van af het heete droge
 land van ,lima1 tot aan de wouden van  
,vuurland1  waar men hen in             
sneeuwstormen kan zien fladderen4 ,op   
het met bosschen  bedekte eiland ,chilo1
 dat een uiterst vochtig klimaat heeft  
en waar  dit vogeltje links en rechts   
tusschen de druipende bladeren springt1 
is het misschien talrijker dan bijna    
elke andere soort4 ,ik opende de  magen 
van een aantal exemplaren1 die in       
verschillende streken van dit           
werelddeel geschoten waren1 en vond in  
alle even talrijke overblijfsels  van   
insecten als in de maag van een specht4 

,als deze species des  zomers naar het  
zuiden trekt1 wordt zij vervangen door  
eene andere1  die uit het noorden komt4 
,deze tweede soort 7,trochilus gigas7 is
 een  zeer groote vogel in die tengere  
familie waartoe hij behoort4 ,als deze  
vogel vliegt1 heeft hij een zonderling  
voorkomen4 ,evenals andere van  het     
geslacht beweegt hij zich van plek tot  
plek met een snelheid1  welke te        
vergelijken is bij die van ,syrphus     
onder de vliegen1 en  van ,sphinx onder 
de nachtvlinders2 maar als hij boven een
 bloem  fladdert1 klapwiekt hij zeer    
langzaam en krachtig op eene wijze      
geheel verschillend van die trillende   
beweging1 welke aan de meeste  soorten  
eigen is en het gonzende geluid         
voortbrengt4 ,nooit zag ik  een anderen 
vogel1 wiens vleugels zoo buitengewoon  
krachtig schenen  7evenals bij een      
kapel7 in verhouding tot het            
lichaamsgewicht4 ,als  hij langs eene   
bloem fladdert1 opent en sluit zijn     
staart zich als een  waaier1 terwijl het

 lichaam een bijna vertikalen stand     
behoudt4 ,deze  staartbeweging schijnt  
den vogel tusschen de langzame slagen   
zijner  vleugels te steunen en in       
evenwicht te houden4 ,ofschoon hij van  
de eene bloem naar de andere vliegt om  
voedsel te zoeken1 bevatte  zijne maag  
bij onderzoek meestal talrijke          
overblijfsels van insecten1  zoodat ik  
vermoed dat hij de laatsten veel meer   
zoekt dan honig4 ,het  geluid van deze  
soort is uiterst doordringend1 evenals  
dat van bijna  de geheele familie4      
,,hoofdstuk ,,xiii4    ,,chilo ,,en ,,de
 ,,chonos-,,eilanden4      #aj ,november
 #ahcd4    ,de ,beagle zeilde van       
,valparaiso naar het zuiden1 met het    
doel het  zuidelijk deel van ,chili1 het
 eiland ,chilo1 en het gebroken land--de
  ,chonos-archipel geheeten--tot aan het
 schiereiland ,tres ,montes op  te      
meten4 ,op den #basten ankerden wij in  
de baai van ,san ,carlos1  de hoofdstad 
van ,chilo4 #bdd    ,het eiland is      
omtrent #ij mijlen lang1 bij eene       

breedte van iets meer  dan dertig4 ,het 
land is heuvel-1 doch niet bergachtig1  
en is1 behalve  op enkele plekken waar  
het groen rondom de met stroo gedekte   
hutten  is weggekapt1 geheel met een    
groot woud bedekt4 ,van verre gelijkt de
  aanblik eenigszins op dien van        
,vuurland2 maar van dichterbij gezien   
zijn de bosschen onvergelijkelijk       
prachtiger4 ,vele soorten van fraaie1   
altijd groene boomen en planten die een 
tropisch karakter dragen1  vervangen    
hier de donkere1 sombere beuken der     
zuidelijke stranden4 ,in  den winter is 
het klimaat afschuwelijk1 en des zomers 
is het maar  weinig beter4 ,ik denk1 dat
 er in de gematigde luchtstreken der    
aarde weinige plekken zijn1 waar zooveel
 regen valt4 ,de winden zijn  zeer      
onstuimig1 en de lucht is bijna altijd  
bewolkt4 ,eene week lang  mooi weder te 
hebben1 is iets wonderlijks4 ,het is    
zelfs moeilijk de  ,cordilleras vluchtig
 te zien4 ,tijdens ons eerste bezoek    
vertoonde de  ,vulkaan ,osorno op       

zekeren morgen zijne breede omtrekken4  
,dit gebeurde  vr zonsopgang4 ,toen     
eindelijk de zon opging1 was het        
verrassend  te zien hoe deze omtrekken  
allengs in het wazige schijnsel van den 
oostelijken hemel verdwenen4    ,om     
hunne gelaatskleur en kleine gestalte   
schijnen de bewoners voor  drie vierden 
,indiaansch bloed in de aderen te       
hebben4 ,zij vormen  een onderdanig1    
rustig en vlijtig slag van menschen4    
,ofschoon de  vruchtbare grond1 die uit 
de verweering der vulkanische gesteenten
 is  ontstaan1 een weligen plantengroei 
voortbrengt1 is het klimaat toch  niet  
gunstig voor een product1 dat veel      
zonneschijn noodig heeft om te  rijpen4 
,er is voor de groote viervoetige dieren
 zeer weinig weiland1  en dientengevolge
 zijn de voornaamste voedingsmiddelen3  
varkens1  aardappelen en visch4 ,alle   
bewoners dragen sterke wollen kleeren1  
die elke familie voor zichzelve         
vervaardigt en met indigo of eene       
donkerblauwe kleur verft4 ,de kunst     

staat echter op den laagsten trap1      
gelijk te zien is aan hunne zonderlinge 
manier van ploegen1 hunne  wijze van    
spinnen1 koren malen1 en aan den bouw   
van hunne booten4    ,de wouden zijn zoo
 ondoordringbaar1 dat het land nergens  
bebouwd wordt1  behalve in de nabijheid 
der kust en op de naburige eilandjes4   
,zelfs  daar waar paden bestaan1 zijn   
deze bijna onbegaanbaar wegens de zachte
  en moerassige gesteldheid van den     
grond4 ,de bewoners doen1 evenals  die  
van ,vuurland1 hunne tochten            
voornamelijk langs het strand of in     
booten4 ,ofschoon er overvloed van      
voedsel is1 zijn de lieden zeer arm2  er
 is geen vraag naar werk1 en bijgevolg  
kunnen de lagere klassen  geen geld     
genoeg bijeengaren om zelfs de kleinste 
weeldeartikelen te  koopen4 ,ook is er  
groot gebrek aan een circulatie-middel4 
,ik heb een  man een zak houtskool op   
zijn rug zien wegbrengen1 om daarvoor   
een  kleinigheid te koopen1 en een ander
 eene plank zien wegdragen om die  tegen

 eene flesch wijn te ruilen4 ,elk       
handelaar moet dus ook koopman  zijn1 en
 de goederen die hij in ruil neemt1     
weder verkoopen4    #bd ,november4      
,de jol en de walvischboot werden onder 
bevel van ,mr4 7nu kapitein7  ,sulivan  
uitgezonden1 om de oostelijke of        
binnenkust van ,chilo op  te meten1 en  
met last om de ,beagle aan het zuideinde
 van het eiland  te ontmoeten--welk punt
 zij langs de buitenzijde zouden        
bereiken1  om zoodoende het geheele     
eiland rond te varen4 ,ik vergezelde    
deze  expeditie2 maar in plaats van den 
eersten dag in de booten te gaan1       
huurde ik paarden om mij naar het aan   
het noordeinde van het eiland  gelegen  
,chacao te brengen4 ,de weg liep langs  
de kust en kruiste  telkens             
voorgebergten1 die met prachtige wouden 
waren bedekt4 ,op  deze belommerde paden
 is het volstrekt noodzakelijk den      
geheelen weg  met houtblokken te        
bedekken1 die in 't vierkant afgezaagd  
en naast  elkander worden gelegd4       

,doordien de zonnestralen nooit door de 
altijd  groene bladeren dringen1 is de  
grond zoo vochtig en week1 dat zonder   
die houtbedekking man noch paard over   
het pad zouden kunnen gaan4 ,ik  kwam in
 het dorp ,chacao1 kort nadat de        
bemanning der booten de tenten  voor den
 nacht had opgeslagen4    ,in dezen     
omtrek was het hout over eene groote    
uitgestrektheid gekapt1  en gaf het woud
 menig rustig en schilderachtig hoekje  
te zien4 ,chacao  was vroeger de        
voornaamste haven van het eiland2 maar  
toen vele  schepen door de gevaarlijke  
stroomingen en klippen in de ,straat    
verloren waren gegaan1 verbrandde het   
,spaansche gouvernement de kerk1  en    
noodzaakte dus op willekeurige wijze het
 meerendeel der bewoners  naar ,san     
,carlos te verhuizen4 ,wij lagen nog    
niet lang in ons bivouak1  toen de zoon 
van den gouverneur op bloote voeten naar
 omlaag kwam1  om ons op te nemen4 ,toen
 hij de ,engelsche vlag aan den top van 
den  mast der jol bespeurde1 vroeg hij  

met de grootste onverschilligheid of    
deze soms altijd te ,chacao moest       
wapperen4 ,op verscheidene plaatsen     
waren de bewoners zeer verwonderd booten
 van een oorlogsschip te  zien          
verschijnen1 en hoopten en geloofden1   
dat dit de voorlooper  eener ,spaansche 
vloot was1 die het eiland op het        
patriottische  gouvernement van ,chili  
kwam heroveren4 ,alle gezaghebbende     
personen  waren intusschen van ons      
voorgenomen bezoek onderricht1 en       
ontvingen  ons uiterst beleefd4 ,terwijl
 wij ons avondeten gebruikten1 bracht de
  gouverneur ons een bezoek4 ,hij was   
luitenant-kolonel in ,spaanschen  dienst
 geweest1 maar verkeerde nu in de       
diepste armoede4 ,hij gaf  ons twee     
schapen1 en nam in ruil daarvoor twee   
katoenen zakdoeken1  eenige koperen     
sieraden en een weinig tabak4    #be    
,november4    ,stroomen regen1 welke    
intusschen niet beletten1 dat wij snel  
de  kust afzakten tot aan ,huapi-lenou4 
,deze geheele oostkust van ,chilo  heeft

 hetzelfde aanzien3 eene vlakte1 welke  
door valleien gebroken  en in kleine    
eilanden verdeeld is--alles met een     
ontoegankelijk1  donkergroen woud       
bedekt4 ,aan de kanten zijn eenige open 
ruimten1  die de hutten met hare hooge  
daken omringen4    #bf ,november4       
,bij het aanbreken van den dag was de   
lucht prachtig helder4 ,de vulkaan      
,osorno wierp wolken rook uit4 ,deze bij
 uitstek fraaie berg met zijne  zuiver  
kegelvormige gedaante1 is geheel met    
sneeuw bedekt en staat  tegenover de    
,cordilleras4 ,ook een andere groote    
vulkaan1 met een  zadelvormigen top1    
spoot uit zijn reusachtigen krater      
kleine stralen  stoom omhoog4           
,vervolgens zagen wij den ,corcovado1   
die den naam van  el famoso ,corcovado  
ten volle verdient1 met zijn hoogen top4
 ,zoo  zagen wij dan van eenzelfde punt 
drie groote werkende vulkanen1  elk van 
omstreeks #gjjj voet hoogte4    ,behalve
 deze waren er1 ver zuidwaarts1 andere  
hooge met sneeuw  bedekte toppen1 die1  

ofschoon niet als werkzaam bekend1      
oorspronkelijk  vulkanisch moeten       
geweest zijn4 ,in dezen omtrek is de    
,andesketen over  het geheel niet zoo   
hoog als in ,chili2 ook schijnt zij niet
 zulk een  volkomen scheidsmuur tusschen
 de aangrenzende gewesten der aarde te  
vormen4 ,hoewel deze groote keten in    
eene rechte lijn van noord naar  zuid   
loopt1 scheen zij1 ten gevolge van een  
gezichtsbedrog1 altijd min  of meer     
gebogen4 ,dit bedrog vond zijn oorzaak  
in de convergentie der  lijnen1 die van 
de verschillende toppen naar het oog des
 waarnemers  werden getrokken1 evenals  
de stralen van een halven cirkel in zijn
  middelpunt convergeeren2 en wegens de 
helderheid van den dampkring  en de     
afwezigheid van alle tusschenliggende   
voorwerpen1 was het niet  mogelijk over 
den afstand der verst verwijderde toppen
 te oordeelen3  zij schenen in een      
eenigszins afgeplatten cirkel te staan4 
,toen wij des middags aan land gingen1  
zagen wij een gezin van  zuiver         

,indiaansch bloed4 ,de vader vertoonde  
eene zonderlinge  gelijkenis met ,york  
,minster1 en enkele van de jongere      
knapen met  hunne roodachtige           
gelaatskleur hadden voor                
,pampas-,indianen kunnen  doorgaan4 ,na 
al wat ik gezien heb1 houd ik mij       
overtuigd1 dat tusschen  de             
verschillende ,indiaansche stammen eene 
nauwe verwantschap bestaat1             
niettegenstaande zij verschillende talen
 spreken4 ,dit gezelschap kon  maar     
weinig ,spaansch voor den dag brengen1  
en sprak onder elkander  zijne eigene   
taal4 ,het is aardig de inboorlingen tot
 denzelfden trap  van beschaving        
gestegen te zien--hoe laag deze ook     
zij--als die welken  hunne overwinnaars 
bereikt hebben4 ,meer naar het zuiden   
zagen wij vele  echte ,indianen4        
,werkelijk hebben op sommige eilandjes  
al de bewoners  hunne ,indiaansche      
bijnamen behouden4 ,volgens den census  
van #ahcb wonen  op ,chilo en           
onderhoorigheden #dbjjj zielen4 ,het    

meerendeel daarvan  schijnt van gemengd 
bloed te zijn2 elf duizend hebben hunne 
,indiaansche  bijnamen behouden1 maar   
het is niet waarschijnlijk1 dat deze    
juist  allen van zuiveren bloede zijn4  
,hunne leefwijze is dezelfde als die    
van de andere arme bewoners4 ,ofschoon  
allen christenen zijn1 beweert  men1 dat
 zij nog enkele vreemde bijgeloovige    
ceremonin bezitten1 en  volgens eigen   
verklaring met den duivel in gemeenschap
 staan1 die in  sommige holen verborgen 
is4 ,voorheen zond men elk1 die van deze
 zonde  overtuigd werd1 naar de         
,inquisitie te ,lima4 ,vele bewoners1   
die niet  onder de elf duizend met      
,indiaansche bijnamen begrepen zijn1    
kunnen  naar het uiterlijk niet van     
,indianen onderscheiden worden4 ,gomez1 
de gouverneur van ,lemuy1 stamt aan     
beide zijden van ,spaansche edelen  af2 
maar door voortdurend gemengde          
huwelijken met inboorlingen is de       
tegenwoordige afstammeling een ,indiaan4
 ,aan den anderen kant pocht  de        

gouverneur van ,quinchao zeer op zijn   
zuiver gehouden ,spaansch bloed4    ,des
 nachts bereikten wij eene fraaie kleine
 kreek in het noorden  van het eiland   
,caucahue4 ,de menschen klaagden hier   
over gebrek aan  land4 ,gedeeltelijk is 
dit te wijten aan hunne eigen           
nalatigheid in  het sloopen van         
bosschen1 anderdeels aan drukkende      
bepalingen van het  gouvernement1       
hetwelk eischt om vr den aankoop van een
 stuk land1  hoe klein ook1 twee        
shillings aan den opzichter te betalen  
voor elken  gemeten cuadro 7#aej vierk4 
yards71 #bde behalve den prijs dien hij 
voor de waarde van het land verkiest te 
stellen4 ,na zijne schatting1  moet het 
land driemaal in veiling worden         
gebracht1 en zoo niemand meer  biedt1   
kan de kooper het voor dien prijs       
krijgen4 ,al deze afpersingen  moeten   
een ernstige hinderpaal zijn voor het   
ontbosschen van een land1  waar de      
bewoners zoo uitermate arm zijn4 ,in de 
meeste landen worden  de wouden zonder  

veel moeite door middel van vuur        
gesloopt2 maar op  ,chilo is het wegens 
de vochtige gesteldheid van het klimaat 
en de  soort boomen noodig hen eerst te 
kappen4 ,dit is een gevoelig nadeel     
voor de welvaart van ,chilo4 ,in den    
,spaanschen tijd konden de ,indianen    
geen land in bezit krijgen1 en kon een  
gezin1 na een stuk grond te  hebben     
ontboscht1 verdreven worden met         
verbeurdverklaring van zijne  goederen  
door het gouvernement4 ,de ,chileensche 
autoriteiten verrichten  thans eene daad
 van rechtvaardigheid1 door deze arme   
,indianen voor  hun verlies schadeloos  
te stellen en elk man1 overeenkomstig   
zijn  stand1 een zekere hoeveelheid land
 te geven4 ,de waarde van niet          
ontboschte gronden is zeer gering4 ,het 
gouvernement gaf aan ,douglas  7den     
tegenwoordigen opzichter1 die mij deze  
bijzonderheden mededeelde7  #h #a_/b    
vierkante mijl bosch in de nabijheid van
 ,san ,carlos1 in ruil  voor eene       
schuld2 en dezen grond verkocht hij voor

 #cej dollars of  ongeveer #gj pond     
sterling4    ,op de twee volgende dagen 
was het fraai weder1 en bereikten wij   
des  avonds het eiland ,quinchao4 ,deze 
buurtschap is het meest bebouwde        
gedeelte van den archipel2 want eene    
breede strook lands op de  kust van het 
hoofdeiland1 alsmede op vele            
aangrenzende kleinere  zijn bijna geheel
 van bosch bevrijd4 ,sommige pachthoeven
 schenen  zeer welvarend4 ,benieuwd hoe 
rijk zoo'n pachter hier wel zijn zou1   
vroeg ik ,douglas daarnaar2 maar deze   
zeide1 dat geen van deze lieden  geacht 
kon worden een geregeld inkomen te      
bezitten4 ,een van de rijkste           
landeigenaars zou mogelijk in een lang1 
werkzaam leven een #ajjj pond  sterling 
kunnen bijeenbrengen2 maar mocht dit    
gebeuren1 dan zou toch  al het geld in  
een geheimen hoek verborgen worden1 want
 bijna elk  gezin is gewoon zijne       
schatten in eene kruik of kist onder den
 grond  te begraven4    #cj ,november4  
,zondagmorgen vroeg bereikten wij       

,castro1 de oude hoofdstad van ,chilo1  
thans echter eene zeer ellendige en     
verlaten plaats4 ,de gewone  vierhoekige
 aanleg der ,spaansche steden kon hier  
duidelijk worden  waargenomen1 maar de  
straten waren met een fraai groen       
grastapijt  bedekt1 waarop schapen      
graasden4 ,de kerk1 welke in het midden 
staat1 is geheel van planken gebouwd en 
heeft een schilderachtig en  eerwaardig 
voorkomen4 ,de armoede der plaats kan   
worden opgemaakt  uit het feit1 dat     
hoewel zij nog een honderdtal inwoners  
bevatte1  een van ons gezelschap nergens
 een pond suiker of een gewoon mes  kon 
koopen4 ,niemand bezat hier een horloge 
of klok2 en een oud man1  die voor een  
goed tijdkenner doorging1 werd gebruikt 
om op den gis  de kerkklok te luiden4   
,de komst van onze booten was eene      
zeldzame  gebeurtenis in dezen stillen1 
afgelegen hoek der wereld2 en bijna     
alle bewoners kwamen naar het strand1 om
 ons onze tenten te zien  opslaan4 ,zij 
waren zeer beleefd en boden ons een huis

 aan2 n man  stuurde ons zelfs een vat  
appeldrank ten geschenke4 ,in den       
namiddag  gingen wij den gouverneur een 
bezoek brengen--een kalm oud man1  die  
in zijn uiterlijk en leefwijs bijna niet
 boven een ,engelschen  hutbewoner      
stond4 ,des avonds viel er een hevige   
regen1 maar deze was  ternauwernood in  
staat den grooten kring van             
nieuwsgierigen om onze  tenten te       
verjagen4 ,een ,indiaansch gezin1 dat in
 eene kano van ,caylen  gekomen was om  
handel te drijven1 kampeerde in onze    
nabijheid4 ,zoolang  het regende1 hadden
 deze lieden geene beschutting4 ,des    
morgens vroeg  ik aan een jongen        
,indiaan1 die tot op de huid toe nat    
was1 hoe hij  den nacht had             
doorgebracht4 ,hij scheen volkomen met  
zijn lot tevreden  en antwoordde3 ,muy  
bien1 segnor4 7,zeer goed1 mijnheer74   
#a ,december4    ,wij stevenden naar het
 eiland ,lemuy4 ,ik was verlangend eene 
steenkolenmijn te onderzoeken1 waarvan  
men mij verteld had1 maar die  een      

bruinkolenlaag bleek te zijn in den     
zandsteen 7waarschijnlijk  van een oud  
tertiair tijdvak71 waaruit deze eilanden
 bestaan4 ,toen  wij ,lemuy bereikten1  
kostte het ons veel moeite eene plek te 
vinden  om onze tenten op te slaan2 want
 het was springtij1 en het land was  tot
 aan den rand van het water met bosch   
bedekt4 ,in korten tijd waren  wij      
omringd door een grooten troep lieden   
van bijna echt ,indiaansch  ras4 ,zij   
waren zeer verwonderd over onze komst1  
en zeiden tot elkander3    ,dit is de   
reden waarom wij onlangs zooveel        
papegaaien hebben gezien2  de cheucau   
7een zonderlinge kleine vogel met roode 
borst1 die het  dichte woud bewoont en  
zeer eigenaardige geluiden voortbrengt7 
heeft  niet zonder reden pas op         
geschreeuwd4 #bdf    ,spoedig kregen zij
 zin om te ruilen4 ,geld was bijna niets
 waard1  maar hunne begeerte naar tabak 
was iets zeer buitengewoons4 ,na den    
tabak1 had indigo de meeste waarde2 dan 
volgden ,spaansche peper1  oude kleeren 

en kruit4 ,het laatste artikel was      
noodig voor een zeer  onschuldig doel4  
,elk kerspel had namelijk een eigen     
snaphaan1 en nu  diende het kruit om op 
heilige of feestdagen rumoer te maken4  
,de menschen leven hier voornamelijk van
 schaaldieren en aardappelen4 ,in       
sommige tijden van het jaar vangen zij  
ook veel visch in corrales  7heggen of  
omheiningen onder water71 die bij       
vallend tij op de  modderbanken is      
achtergebleven4 ,nu en dan houden zij   
kippen1 schapen1  geiten1 varkens1      
paarden en rundvee2 de volgorde waarin  
zij hier  genoemd worden1 drukt de      
getalverhouding uit4 ,nooit zag ik zulke
  voorkomende en onderdanige manieren   
als bij deze lieden4 ,meestal  begonnen 
zij met te verklaren1 dat zij arme      
inboorlingen van de plaats  en geen     
,spanjaarden waren1 en dat zij          
schromelijk gebrek hadden aan  tabak en 
andere versnaperingen of gemakken4 ,op  
,caylen1 het meest  zuidelijke eiland1  
kochten onze zeelieden voor een handvol 

tabak ter  waarde van drie halve pences1
 twee hoenders1 waarvan een 7zoo        
beweerde  de ,indiaan7 een vlies        
tusschen de teenen had1 en die een      
fraaie eend  bleek te zijn2 en voor     
eenige katoenen zakdoeken ter waarde van
 drie  shillings1 werden drie schapen en
 een groote rist uien gekocht4 ,de  jol 
werd hier op eenigen afstand van het    
strand voor anker gelegd1  daar wij     
bevreesd waren voor dieven gedurende den
 nacht4 ,om dezelfde  reden zeide onze  
stuurman1 ,douglas1 aan den commandant  
der plaats1  dat wij altijd             
schildwachten met geladen geweren op    
post zetten1 en  dat wij1 geen ,spaansch
 kennende1 zoodra wij iemand in het     
duister zagen  rondsluipen1             
onverbiddelijk op hem zouden schieten4  
,op zeer onderdanige  wijze keurde de   
commandant de billijkheid van dezen     
maatregel goed1  en beloofde ons1 dat   
niemand dien nacht uit zijn huis zou    
komen4    ,gedurende de vier volgende   
dagen zeilden wij voortdurend           

zuidwaarts4 ,over het geheel behield het
 land hetzelfde aanzien1  doch was veel 
minder dicht bewoond4 ,op het groote    
eiland ,tanqui was  bijna geen enkele   
open plek1 en strekten de boomen hunne  
takken  aan alle zijden boven het strand
 uit4 ,op zekeren dag bespeurde  ik op  
de zandsteenklippen eenige zeer fraaie  
planten van de panque  7,gunnera        
scabra71 welke eenigszins op eene       
reusachtige rhabarberplant  gelijkt4 ,de
 inwoners eten de stengels1 die een     
zuurachtigen smaak  bezitten1 looien het
 leder met de wortels1 en bereiden eene 
zwarte  verf daaruit4 ,het blad is bijna
 cirkelvormig1 maar aan den rand van    
diepe insnijdingen of tanden voorzien4  
,ik mat er een1 dat bijna acht  voet in 
middellijn was1 en dus niet minder dan  
#bd voet in omtrek4 ,de  stengel is iets
 meer dan een yard hoog1 en elke plant  
spreidt vier of  vijf van deze          
reusachtige bladeren uit1 die te zamen  
een prachtigen  aanblik opleveren4 #bdg 
#f ,december4    ,wij bereikten ,caylen1

 dat el fin del ,cristiandad genoemd    
wordt4 ,des  morgens vertoefden wij     
eenige minuten in een huis aan het      
noordeinde  van ,laylec--een zeer       
armzalig gehucht1 dat den uitersten     
zetel  vormde van het ,zuidamerikaansche
 christendom4 ,het lag op #dcaj' ,z4,b41
  derhalve twee graden zuidelijker dan  
de ,rio ,negro aan de ,atlantische      
kust4 ,deze afgezonderde christenen     
waren zeer arm1 en bedelden onder       
verontschuldiging van hun toestand om   
wat tabak4 ,als bewijs van  de armoede  
dezer ,indianen wil ik vermelden1 dat   
wij kort te voren  een man hadden       
ontmoet1 die drie en een halven dag     
geloopen had 7en  denzelfden weg terug  
moest71 om den geringen prijs van een   
bijltje en  eenigen visch te ontvangen4 
,als men zich zooveel inspanning        
getroost  om zulk eene kleine schuld te 
beuren1 hoe moeilijk moet het dan zijn  
om het kleinste artikel te koopen6      
,des avonds bereikten wij het eiland    
,san ,pedro1 waar wij de ,beagle  voor  

anker vonden4 ,bij het omvaren van de   
landpunt1 gingen twee  onzer officieren 
aan wal om met den theodoliet eene reeks
 hoeken  te meten4 ,een vos 7,canis     
fulvipes71 tot eene soort behoorende    
welke  uitsluitend op dit eiland        
voorkomt1 hier zeer zeldzaam is en als  
eene  nieuwe species moet worden        
aangezien1 zat op de rotsen4 ,hij zat   
zoo  aandachtig en verdiept naar het    
werk der officieren te kijken1 dat  ik  
hem in stilte van achteren kon naderen  
en met mijn geologischen  hamer op den  
kop kon slaan4 ,deze vos1 die meer      
nieuwsgierig of  wetenschappelijk1 doch 
minder wijs was dan zijne broeders in   
het  algemeen1 staat nu opgezet in het  
,museum van de ,zoological ,society4    
,wij bleven drie dagen in deze haven4   
,op een daarvan poogde kapitein         
,fitz-,roy met een gezelschap den top   
van ,san ,pedro te bereiken4 ,de        
bosschen hadden hier een eenigszins     
ander aanzien dan die op het  noordelijk
 deel van het eiland4 ,ook het gesteente

 verschilde en  bestond uit             
glimmerschiefer4 ,er was geen strand1 en
 de steile rotsen  daalden bijna        
loodrecht in het water4 ,dientengevolge 
was het voorkomen  over 't geheel meer  
dat van ,vuurland dan van ,chilo4       
,vruchteloos  trachtten wij den top te  
bereiken2 het woud was zoo              
ondoordringbaar1  dat niemand die dit   
niet gezien heeft1 zich zulk eene       
verwarde massa  van stervende en doode  
stammen kan voorstellen4 ,ik ben er     
zeker van1  dat onze voeten dikwijls    
langer dan tien minuten achtereen den   
grond  niet raakten1 en menigmaal waren 
wij tien tot vijftien voeten er  boven1 
zoodat onze zeelieden voor den grap de  
peilingen afriepen4 ,op  andere keeren  
kropen wij achter elkander op handen en 
voeten onder  de verrotte stammen door4 
,op het lagere gedeelte van den berg zag
  men statige boomen van den ,drymis    
,winteri1 eene soort laurierboomen      
evenals de sassafras met welriekende    
bladeren1 en ook andere waarvan  ik de  

namen niet ken1 door een kruipenden     
bamboes- of rietstengel  ontvlochten4   
#bdh ,hier geleken wij meer op visschen 
die in een  net spartelden1 dan op      
menschen4 ,op de hoogere gedeelten maken
 de  grootere boomen plaats voor        
kreupelhout1 met hier en daar een rooden
  ceder-1 een lorke- of een pijnboom4   
,ook vond ik tot mijn genoegen1  onzen  
ouden vriend1 den zuidelijken beuk4 ,het
 waren echter schrale1  weinig          
ontwikkelde boomen en ik onderstel dat  
hier hunne noordelijke  grens moet zijn4
 ,eindelijk gaven wij1 wanhopig1 de     
poging op4    #aj ,december4    ,de jol 
en de walvischboot1 onder leiding van   
,sulivan1 zetten de  opmeting voort1    
terwijl ik aan boord bleef van de       
,beagle1 die den  volgenden morgen ,san 
,pedro verliet en koers zette naar het  
zuiden4 ,op  den #ac;den liepen wij snel
 eene opening binnen in het zuidelijk   
deel  van den ,guaitecas- en            
,chonos-archipel2 en het was gelukkig1  
dat  wij dit deden1 want den volgenden  

dag woedde er een storm1 ,vuurland      
waardig1 met groote kracht4 ,aan den    
donkerblauwen hemel pakten zich  witte  
wolkgevaarten samen1 te midden waarvan  
zwarte dampstroomen met  snelheid werden
 voortgedreven4 ,de opvolgende          
bergketenen geleken  op zwarte          
schaduwen2 en de ondergaande zon wierp  
op het boschland  een gelen glans1 die  
veel overeenkwam met het schijnsel van  
een  wijngeestvlam4 ,het water zag wit  
van het vliegende schuim1 en de wind    
huilde en gierde opnieuw door het want4 
,het was een onheilspellend1  grootsch  
schouwspel4 ,gedurende enkele minuten   
vertoonde zich een  heldere regenboog2  
en nu nam men het zeldzame verschijnsel 
waar1 dat  de gewone halve cirkel1 door 
breking en terugkaatsing van het licht  
op het schuim dat over de oppervlakte   
van het water werd gedreven1  in een    
geheelen veranderde--eene voortzetting  
van den prismatischen  kleurenband1 die 
zich van de uiteinden van den gewonen   
boog1 over de  baai heen1 tot dicht bij 

de zijde van het schip uitstrekte1 en   
aldus  een verwrongen1 maar bijna       
volledigen ring vormde4    ,wij bleven  
hier drie dagen4 ,het slechte weder     
hield aan2 maar wijl de  oppervlakte van
 het land op al deze eilanden nagenoeg  
ontoegankelijk  is1 deed dat weinig ter 
zake4 ,de kust is zoo ruw1 zoo oneffen1 
dat  wie daar langs poogt te wandelen1  
genoodzaakt is voortdurend over  de     
scherpe rotsen van glimmerschiefer op en
 neer te klauteren4 ,en  wat de bosschen
 betrof--onze aangezichten1 handen en   
scheenbeenderen  droegen de sporen van  
de mishandeling1 die wij bij de minste  
poging  om in hunne verboden            
schuilhoeken door te dringen1           
ondervonden4    #ah ,december4    ,wij  
bleven voortdurend op zee4 ,den #bjsten 
zeiden wij het zuiden  vaarwel1 en      
wendden bij een gunstigen wind den boeg 
van het schip  noordwaarts4 ,van kaap   
,tres ,montes af zeilden wij voorspoedig
 langs  de hooge verweerde kust1 die met
 de steile omtrekken van hare bergen  en

 het dichte woudtapijt op hare bijna    
loodrechte rotswanden1 een              
merkwaardigen aanblik oplevert4 ,den    
volgenden dag werd eene haven  ontdekt1 
welke op deze gevaarlijke kust voor een 
schip in nood van  grooten dienst zou   
kunnen zijn4 ,zij is gemakkelijk te     
herkennen  aan een #afjj voet hoogen    
berg1 van eene nog zuiverder            
kegelvormige  gedaante dan het vermaarde
 suikerbrood bij ,rio de ,janeiro4 ,den 
volgenden dag gingen wij voor anker1 en 
slaagde ik er in den top  van dezen berg
 te bereiken4 ,het was eene vermoeiende 
onderneming1  want de hellingen waren z 
steil1 dat op sommige plaatsen de boomen
  als ladders gebruikt moesten worden4  
,hier waren ook verscheidene            
uitgestrekte kreupelboschjes van de     
,fuchsia1 met hare fraaie hangende      
bloemen bedekt1 maar zeer moeilijk om   
door te kruipen4 ,in deze woeste        
streken is het een groot genot den top  
van een berg te bereiken4 ,men  wordt   
gedreven door eene onbestemde           

verwachting iets zeer vreemds te  zullen
 zien2 en hoe dikwijls ook              
teleurgesteld1 liet die verwachting     
nooit na mij bij elke poging opnieuw te 
streelen4 ,ieder moet dat               
triomfantelijke gevoel van trots kennen1
 hetwelk een grootsch uitzicht  van een 
hoog gelegen punt aan onze ziel         
verschaft4 ,in deze weinig  bezochte    
oorden paart zich aan dat gevoel ook    
eene zekere ijdelheid1  dat men         
misschien de eerste mensch is1 die ooit 
op dezen top stond  of dit panorama     
bewonderde4    ,altijd gevoelt men een  
sterk verlangen om zich te vergewissen  
of eene  eenzaam gelegen plek reeds     
vroeger door een mensch bezocht is4 ,een
  stukje hout met een spijker er in     
wordt opgeraapt en bestudeerd1  alsof   
het met hiroglyphen bedekt was4 ,door   
dit gevoelen beheerscht1  vond ik met   
veel belangstelling op een woest        
gedeelte der kust1 onder  een rotsrand1 
een leger of bed van gras4 ,dicht       
daarbij had een vuur  gebrand en had een

 mensch een bijl gebruikt4 ,zoowel het  
vuur1 het  grasbed1 als de plek zelve   
getuigden van ,indiaansche slimheid4    
,toch  kon het moeilijk een ,indiaan    
geweest zijn2 want ten gevolge van  den 
wensen der katholieken om de ,indianen  
met n slag christenen of  slaven te     
maken1 was het ras op dit gedeelte der  
kust uitgestorven4 ,ik  had destijds een
 duister vermoeden1 dat de eenzame man  
die op deze  onherbergzame plek zijn    
leger had gespreid1 een arme            
schipbreukeling  moest geweest zijn1 die
 bij eene poging om de kust langs te    
gaan1  zich hier had nedergelegd om den 
barren nacht door te brengen4    #bh    
,december4    ,gestadig bleef het weder 
zeer slecht2 maar eindelijk stelde het  
ons in  staat met de opmeting voort te  
gaan4 ,de tijd duurde ons bijster lang1 
zooals steeds het geval was1 wanneer wij
 door voortdurende windvlagen  van den  
eenen dag in den anderen werden         
opgehouden4 ,des avonds werd  eene      
andere haven ontdekt1 waar wij ankerden4

 ,terstond daarop zagen  wij een man met
 zijn hand zwaaien1 en werd eene boot   
uitgezonden1  die twee zeelieden        
medebracht4 ,zij behoorden tot een      
troepje van zes  man1 die in eene boot  
van een ,amerikaansch walvischvaartuig  
ontvlucht1  iets verder zuidwaarts waren
 geland1 alwaar de boot kort daarop door
  de branding in stukken was geslagen4  
,toen hadden zij vijftien maanden  lang 
de kust op en neer geloopen1 zonder te  
weten waarheen1 noch waar  zij zich     
bevonden4 ,welk een wonderlijk          
buitenkansje1 dat deze haven  ontdekt   
werd6 ,zonder dit toeval1 hadden zij    
kunnen zwerven totdat  zij oud waren    
geworden1 om ten slotte op deze         
onherbergzame kust hun  graf te vinden6 
,hun lijden was zeer groot geweest1 en  
een van den  troep had door een val van 
de rotsen het leven verloren4 ,soms     
waren  zij genoodzaakt geweest elkander 
te verlaten om voedsel te zoeken2  en   
dit verklaarde het grasleger van den    
eenzamen zwerver4 ,zoo ik in  aanmerking

 neem al de ellende die deze mannen     
hadden doorgestaan1  dan meen ik te     
mogen zeggen1 dat zij goed rekening     
gehouden hadden  met den tijd1 want zij 
waren slechts vier dagen ten achteren4  
#cj ,december4    ,wij ankerden in eene 
kleine verborgen kreek aan den voet van 
eenige  hooge heuvels1 nabij de uiterste
 noordpunt van ,tres ,montes4 ,den      
volgenden morgen1 na het ontbijt1 beklom
 ik met anderen een van deze  bergen1   
welke eene hoogte had van #bdjj voet4   
,hier vertoonde zich een  ongewoon      
schouwspel4 ,het hoofdgedeelte van de   
keten bestond uit hechte1  steile1      
indrukwekkende granietmassa's1 die er   
uitzagen alsof zij  van het begin der   
wereld af bestaan hadden4 ,het graniet  
was overdekt  met glimmerschiefer1 dat  
in den loop der eeuwen door             
atmospherische  invloeden tot grillige1 
vingervormige spitsen was afgesleten4   
,deze  twee formaties1 ofschoon         
verschillend in omtrekken1 hebben dit   
gemeen1 dat zij bijna geheel van        

plantengroei zijn verstoken4 ,dit  kale 
voorkomen maakte op ons1 zoo lang gewoon
 aan het gezicht van  een bijna         
onafgebroken woud van donkergroene      
boomen1 een vreemden  indruk4 ,het      
onderzoek naar de structuur dezer bergen
 verschafte mij  veel genot4 ,de        
samengestelde en hooge ketens droegen   
een grootschen  stempel van             
duurzaamheid1 die echter voor den mensch
 en ook voor alle  dieren nutteloos was4
 ,voor den geoloog is graniet klassieke 
grond3  om zijne uitgebreide grenzen1   
zijne fraaie en dichte structuur is onze
  kennis daarvan zoo oud1 dat het hierin
 door slechts weinige gesteenten  wordt 
overtroffen4 ,graniet heeft wellicht tot
 meer geschilvoeringen  aanleiding      
gegeven1 wat zijn ontstaan betreft1 dan 
alle andere  formaties4 ,wij zien het in
 't algemeen het fundamentale gesteente 
samenstellen1 en kennen het--hoe ook    
gevormd--als de diepste laag  in de     
aardkorst1 waartoe de mensch is         
doorgedrongen4 ,de grens der            

menschelijke kennis aangaande eenig     
onderwerp is van groot belang1  te      
grooter1 misschien1 wegens de korte     
schrede tusschen die kennis  en het rijk
 der verbeelding4        #a ,januari    
#ahce4    ,het nieuwe jaar is ingeleid  
met de ceremonin1 welke in deze  streken
 bij zulk eene gelegenheid passen4 ,het 
spiegelt ons geene  bedriegelijke       
verwachtingen voor3 een hevige storm uit
 het noordwesten  met aanhoudenden regen
 kondigt het nieuwe jaar aan4 ,gode zij 
dank1  zijn wij niet bestemd om hier het
 einde er van te zien1 maar hopen  dan  
in den ,stillen ,oceaan te zijn1 waar   
een blauwe lucht ons zegt1  dat er een  
hemel is--iets aan gene zijde der wolken
 boven ons hoofd4    ,de                
noordwestenwinden1 die op de vier       
volgende dagen heerschten1  gebruikten  
wij allen om eene groote baai over te   
steken1 en vervolgens  in eene andere   
veilige haven te ankeren4 ,ik vergezelde
 den kapitein in  eene boot naar het    
boveneinde eener diepe kreek4 ,het      

aantal robben1 die  wij onderweg zagen1 
was inderdaad verbazend2 elk plekje     
vlakke rots1  alle deelen van het strand
 waren met hen bedekt4 ,zij schenen     
goedig van  aard te zijn1 en lagen1     
evenals varkens1 in diepen slaap tegen  
elkander  gedrukt1 maar te midden van   
zooveel vuil en stank1 dat zelfs varkens
  zich daarvoor geschaamd zouden hebben4
 ,elke troep werd geduldig1  maar       
onheilspellend bespied door de oogen van
 den kalkoenschen  buizerd4 ,deze       
weerzinwekkende vogel met zijn naakten1 
scharlakenrooden  kop1 die gevormd      
schijnt om in rottende zelfstandigheden 
te wroeten1  is aan de westkust         
algemeen1 en hunne tegenwoordigheid bij 
de robben  getuigt waarop zij rekenen om
 zich te voeden4    ,wij vonden het     
water 7waarschijnlijk alln dat van de   
oppervlakte7  bijna zoet4 ,dit werd     
veroorzaakt door het aantal stroomen1   
die in den  vorm van watervallen over de
 naakte granietbergen in zee stortten4  
,het  zoete water trekt de visschen aan1

 en deze trekken op hunne beurt eene    
menigte zeezwaluwen1 zeemeeuwen en twee 
soorten van zeeraven4 ,ook  zagen wij   
een paar fraaie zwanen met zwarte       
halzen1 en verscheidene  kleine         
zeeotters1 wier pels zoozeer op prijs   
wordt gehouden4 ,bij  onzen terugkeer1  
werden wij nogmaals aangenaam bezig     
gehouden door de  talrijke robben1 oude 
en jonge1 die op onstuimige wijze in het
 water  buitelden toen de boot          
voorbijging4 ,zij bleven echter niet    
lang onder  water1 maar kwamen weer     
boven1 en volgden ons met gestrekte     
halzen  en teekenen van groote verbazing
 en nieuwsgierigheid4    #g ,januari4   
,de kust opwaarts volgend1 ankerden wij 
bij het noordeinde van den              
,chonos-archipel1 in ,low's ,haven1 waar
 wij eene week bleven4 ,evenals  op     
,chilo1 bestonden hier de eilanden uit  
eene zachte1 gelaagde  littorale        
afzetting1 en dientengevolge was de     
plantengroei prachtig  en welig4 ,de    
bosschen reikten tot aan het zeestrand1 

evenals altijd  groene heestergewassen  
boven een grintpad4 ,van onze           
ankerplaats  genoten wij ook een        
prachtig uitzicht op vier besneeuwde    
toppen van  de ,cordilleras1 waaronder  
el famoso ,corcovado4 ,de keten zelve   
had op  deze breedte zulk eene geringe  
hoogte1 dat slechts enkele deelen er    
van boven de toppen der naburige        
eilandjes uitstaken4 ,wij vonden hier   
een troepje van vijf mannen uit         
,caylen--het reeds genoemde fin del     
,cristiandad--die in hunne ellendige    
kano op de meest gewaagde manier  de    
opene zee1 welke ,chonos van ,chilo     
scheidt1 waren overgestoken om  te      
visschen4 ,naar alle waarschijnlijkheid 
zullen deze eilanden binnen  kort       
bewoond worden1 evenals die welke bij de
 kust van ,chilo liggen4        ,de     
wilde aardappel groeit op deze eilanden 
in grooten overvloed1 en  wel op den    
zandigen1 schelpachtigen bodem bij de   
zeekust4 ,de grootste  plant was vier   
voet hoog4 ,de knollen zelven waren over

 't geheel  klein2 maar ik vond er een  
van ovale gedaante1 die twee inches     
7#e4jh  centim47 in middellijn was4 ,zij
 geleken in alle opzichten op ,engelsche
  aardappelen en hadden ook denzelfden  
geur als deze2 gekookt1 krompen  zij    
echter sterk samen1 waren waterig en    
flauw1 en zonder eenigen  prikkelenden  
smaak4 ,zonder twijfel zijn zij hier    
inheemsch4 ,volgens  ,low groeien zij   
tot #ej ,z4,b41 en worden daar door de  
wilde of zwervende  ,indianen ,aquinas  
genoemd2 de ,indianen van ,chilo hebben 
er een anderen  naam voor4 ,professor   
,henslow1 die de gedroogde exemplaren   
onderzocht  heeft1 zegt dat zij dezelfde
 zijn als die uit ,valparaiso1 door     
,sabine  beschreven1 #bdi maar dat zij  
eene variteit of basterdsoort vormen1   
die sommige plantkundigen als eene      
verschillende soort beschouwen4 ,het  is
 opmerkelijk1 dat dezelfde plant zou    
gevonden zijn op de dorre  bergen van   
,midden-,chili1 waar in meer dan zes    
maanden geen droppel  regen valt1 en in 

de vochtige wouden dezer zuidelijke     
eilanden4    ,in de centrale gedeelten  
van den ,chonos-archipel 7#de ,z4,b47   
bezat het  woud vrij wel hetzelfde      
karakter als langs de geheele           
westkust--#fjj  mijlen ver zuidwaarts   
tot ,kaap ,hoorn4 ,terwijl het          
boomvormige gras  van ,chilo hier niet  
gevonden wordt1 groeit de ,vuurlandsche 
beuk tot  eene flinke hoogte1 en vormt  
een aanzienlijk deel van het bosch1 doch
  niet in die overheerschende mate als  
verder zuidwaarts4 ,kryptogamen  of     
bedekt bloeiende planten vinden hier een
 zeer voor haar geschikt  klimaat4      
,zooals ik te voren heb opgemerkt1      
schijnt het land in de  ,straat van     
,magelhaen te koud en te nat voor deze  
planten1 om zich  volkomen te           
ontwikkelen2 maar op deze eilanden en te
 midden van  het woud is het aantal     
soorten en de groote overvloed van      
mossen1  paddenstoelen en kleine varens 
inderdaad buitengewoon4 #bej ,in        
,vuurland groeien boomen alleen op de   

heuvelhellingen1 daar elk vlak  gedeelte
 van het land steeds met eene dikke     
veenlaag bedekt is2 maar  op ,chilo     
draagt het vlakland de weelderigste     
wouden4 ,hier1 in den  ,chonos-archipel1
 komt het klimaat dichter bij dat van   
,vuurland dan  van noordelijk ,chilo1   
want elk plekje vlakke grond is bedekt  
met  twee soorten planten 7,astelia     
pumila en ,donatia magellanica71 die    
beide door afsterving en verval eene    
dikke en buigzame veenlaag vormen4      
,in ,vuurland1 en wel boven de streek   
van het boschland1 is het  voornamelijk 
de eerste dezer bij uitstek gezellige   
planten1 welke  de veenvorming          
veroorzaakt4 ,rondom den centralen      
hoofdwortel volgt  steeds het eene      
versche blad het andere op2 de lagere   
sterven  weldra af1 en als men nu een   
wortel tot onder den grond vervolgt1    
kan men de bladeren1 nog op dezelfde    
plaats bevestigd1 alle stadiums  van    
ontbinding zien doorloopen1 tot waar het
 geheel in eene verwarde  massa         

overgaat4 ,de ,astelia wordt bijgestaan 
door enkele andere planten3  hier en    
daar een kruipende ,myrtus 7,m4         
nummularia7 met een houtachtigen        
stengel1 evenals onze blauwbezie        
7,vaccinium uliginosum71 en met eene    
zoete bes3 vervolgens een ,empetrum 7,e4
 rubrum7 evenals ons heidekruid1  en    
eindelijk een bies 7,juncus             
grandiflorus74 ,deze zijn nagenoeg de   
eenigen1 die op de moerassige           
oppervlakte leven4 ,ofschoon deze       
planten  in het algemeen zeer veel      
overeenkomst bezitten met de ,engelsche 
soorten van hetzelfde geslacht1 zijn zij
 toch verschillend4 ,in de meer  effen  
gedeelten van het land1 wisselt de      
veenoppervlakte af met kleine           
waterpoelen1 die op verschillende       
hoogten staan en kunstmatig schijnen    
uitgediept te zijn4 ,kleine             
ondergrondsche waterstroomen voltooien  
de  verrotting der plantaardige stof1 en
 maken de geheele massa vast4    ,het   
klimaat van het zuidelijk deel van      

,amerika schijnt voor de  veenvorming   
bijzonder gunstig4 ,op de               
,falklands-,eilanden wordt bijna  elke  
plantensoort--zelfs het grove gras dat  
de gansche oppervlakte van  het land    
bedekt--in deze stof omgezet4 ,bijna    
geen enkele plek houdt  zijn groei      
tegen4 ,enkele veenbeddingen zijn tot   
#ab voet diep1 en het  lagere gedeelte  
wordt door opdroging z vast1 dat het    
moeilijk zal  branden4 ,ofschoon elke   
plant het hare bijdraagt1 is toch de    
,astelia op  de meeste plaatsen het     
werkzaamst4 ,het is een eenigszins      
zonderling  feit1 zoozeer verschillend  
van wat in ,europa geschiedt1 dat ik in 
,zuid-,amerika nergens het mos door     
rotting aan de vorming van eene         
veenlaag zag deelnemen4 ,wat de         
noordelijke grens betreft1 tot welke    
het klimaat die bijzondere soort van    
langzame ontbinding toelaat als  voor de
 veenvorming noodig is1 geloof ik1 dat  
op ,chilo 7#da-db  ,z4,b47 geen veen in 
den eigenlijken zin voorkomt1           

niettegenstaande  er veel moerassige    
grond is2 maar op de ,chonos-,eilanden1 
drie graden  zuidelijker1 hebben wij het
 in overvloed gezien4 ,op de oostkust   
van  ,la ,plata 7#ce ,z4,b47 vertelde   
mij een ,spaansche bewoner1 die ,ierland
  bezocht had1 dat hij dikwijls naar    
deze stof gezocht had1 doch ze nooit    
had kunnen vinden4 ,als iets dat er het 
naast bij kwam1 wees hij mij een  door  
hem gevonden zwarten veenachtigen grond1
 welke zoo doorboord was  van wortels1  
dat hij slechts uiterst langzaam en     
onvolkomen verbrandde4        ,de       
zologie dezer gebroken eilandjes van den
 ,chonos-archipel is1  zooals te        
verwachten was1 zeer arm4 ,van de       
viervoetige dieren  zijn er twee        
watersoorten inheemsch4 ,de ,myopotamus 
,coypus #bea  7evenals een bever1 doch  
met een ronden staart7 is wel bekend om 
zijn fraai bont1 dat een handelsartikel 
is door het geheele aan ,la  ,plata     
cijnsplichtige gebied4 ,hier bewoont hij
 echter uitsluitend zout  water1        

hetgeen1 zooals wij reeds schreven1 soms
 ook met het groote  knaagdier1 de      
,capybara1 het geval is4 ,een kleine    
zeeotter is zeer  talrijk4 ,dit dier    
voedt zich niet uitsluitend met visch1  
maar leeft1  evenals de robben1 voor een
 groot deel van eene kleine roode krab1 
die in scholen nabij de oppervlakte van 
het water zwemt4 ,in ,vuurland  zag     
,bynoe een zeeotter1 die een inktvisch  
at1 en in ,low's ,haven werd  er een    
gedood1 die bezig was eene groote       
rolslak 7,voluta7 naar zijn  hol te     
dragen4 ,op zekeren dag ving ik in eene 
val eene zonderlinge  kleine muis 7,mus 
brachiotis71 die op vele eilandjes      
inheemsch scheen  te zijn2 maar de      
,chiloten te ,low's ,haven zeiden1 dat  
deze muis niet  op alle werd gevonden4  
,welk eene aaneenschakeling van         
toevalligheden1  #beb of welke          
niveau-veranderingen moeten er in 't    
spel geweest zijn1  om deze kleine      
dieren zoo door dezen gebroken archipel 
te verspreiden6    ,op elk deel van     

,chilo en in den ,chonos-archipel komen 
twee zeer  vreemde vogels voor1 die aan 
den ,turco en ,tapacolo van             
,midden-,chili  verwant zijn1 en hen    
hier vervangen4 ,de een wordt door de   
inwoners  cheucau 7,pteroptochos        
rubecula7 genoemd1 en houdt zich in de  
donkerste en eenzaamste gedeelten der   
vochtige wouden op4 ,soms zal  men1     
ondanks alle opmerkzaamheid1 den cheucau
 niet ontdekken1 zelfs  al wordt zijn   
kreet in de onmiddellijke nabijheid     
gehoord2 op andere  keeren kan het      
gebeuren1 dat de vogel1 zoo men zich    
niet verroert1  op de vertrouwelijkste  
wijs tot op enkele voeten afstands      
nadert4 ,hij  huppelt dan rusteloos1 met
 zijn staartje omhoog1 tusschen de      
verwarde  massa van rottende stengels en
 takken4 ,de ,chiloten koesteren eene   
bijgeloovige vrees voor den cheucau1    
wegens zijne zonderlinge en             
afwisselende kreten4 ,er zijn drie zeer 
verschillende kreten3 de  een wordt     
chiduco genoemd1 en is een gunstig      

voorteeken2 de tweede1  huitreu         
geheeten1 is uiterst ongunstig2 en dan  
een derde1 waarvan mij  de naam is      
ontschoten4 ,het is inderdaad een       
allergrappigst wezen1 dat  de ,chiloten 
tot hunnen profeet hebben gekozen4 ,eene
 verwante soort1  maar iets grooter1    
wordt door de inboorlingen ,guid-guid   
7,pteroptochos  ,tarnii71 en door de    
,engelschen ,blaffende ,vogel genaamd4  
,deze laatste  naam is juist gekozen2   
want ik ben er zeker van1 dat elk1 die  
hem voor  het eerst hoort1 overtuigd is 
dat ergens in het bosch een kleine hond 
keft4 ,evenals met den cheucau het geval
 is1 zal men het geblaf soms  dichtbij  
hooren1 maar ondanks alle opmerkzaamheid
 dikwijls vergeefsche  pogingen doen om 
den vogel te zien2 en die kans wordt nog
 geringer1  wanneer men de struiken     
schudt2 op andere keeren1 daarentegen1  
komt  de guid-guid onbevreesd naar u    
toe4 ,zijne wijze van voeding en zijne  
gewoonten in 't algemeen1 gelijken zeer 
veel op die van den cheucau4    ,op de  

kust #bec leeft een kleine1             
donkerkleurige vogel 7,opetiorhynchus   
,patagonicus71 die daar zeer algemeen   
is4 ,hij is merkwaardig om zijne  stille
 leefwijze1 en houdt zich1 evenals een  
strandlooper1 uitsluitend  aan de       
zeekust op4 ,behalve deze vogels1       
bewonen nog enkele andere dit  gebroken 
land4 ,in mijne kladaantekeningen       
beschrijf ik de zonderlinge  geluiden1  
die1 hoewel menigmaal in deze sombere   
wouden gehoord1 de  algemeene stilte    
bijna niet verbreken4 ,het gekef van den
 guid-guid1 en  het plotselinge         
wjoe-wjoe van den cheucau komen nu eens 
van ver af1 en  dan weer van dicht bij4 
,het kleine zwarte winterkoninkje       
7,troglodytes7  van ,vuurland voegt er  
soms zijn kreet bij2 de boomlooper      
7,oxyurus7  volgt gillend en tjilpend   
den indringer2 den kolibrie kan men nu  
en dan  snel van den eenen kant naar den
 anderen zien schieten1 onder het uiten 
van zijn schel gepiep1 evenals een      
insect2 en eindelijk verneemt men  soms 

uit den top van een hoogen boom den     
onduidelijken1 doch klagenden  toon van 
den witgekuifden ,myiobius of           
tyran-vliegenvanger4 ,het groote        
overwicht in aantal van sommige         
vogelsoorten1 bijv4 de vinken1 in  de   
meeste landen1 is oorzaak1 dat men in 't
 eerst verbaasd staat de  bijzondere    
soorten1 welke wij boven noemden1 als de
 meest gewone  vogels in een district te
 ontmoeten4 ,in ,midden-,chili komen    
twee  daarvan1 nl4 ,oxyurus en          
,scytalopus voor1 doch hoogst zelden4   
,vindt  men1 zooals in dit geval1       
dieren1 die in het groote raderwerk der 
natuur schijnbaar zulk eene onbeduidende
 rol spelen1 dan zou men zich  kunnen   
verwonderen1 waarom zij geschapen zijn4 
,maar altijd moet men  in het oog       
houden1 dat diezelfde dieren mogelijk in
 een ander land  hoogst belangrijke     
leden der samenleving zijn1 of dit      
althans in een  vroeger tijdperk waren4 
,indien ,amerika ten zuiden van #cg     
,z4,b4 onder  het water van den oceaan  

ware gezonken1 zouden deze twee vogels  
langen  tijd in ,midden-,chili kunnen   
voortbestaan2 maar zeer onwaarschijnlijk
  is het1 dat hun aantal zou toenemen4  
,wij zouden dan een geval zien1  dat    
onvermijdelijk met zeer vele dieren moet
 hebben plaats gehad4    ,deze          
zuidelijke zeen worden door verscheidene
 soorten van  ,zwaluw-,stormvogels of   
,sint-,pietersvogels bezocht4 ,de       
grootste soort1  ,procellaria gigantea1 
of nelly 7quebrantahuesos of            
beenderenbreker  der ,spanjaarden7 #bed 
is een algemeen voorkomende vogel1      
zoowel in  de binnenkanalen als in volle
 zee4 ,in zijne gewoonten en wijze van  
vliegen1 bezit hij eene zeer nauwe      
overeenkomst met den ,albatros          
7,diomedea74 ,evenals met den laatsten  
het geval is1 kan men hem uren  lang    
gadeslaan1 zonder te bespeuren waarmede 
hij zich voedt4 ,de  beenderenbreker is 
echter een roofvogel2 en dit wordt      
bevestigd  door eenige officieren1 die  
hem bij ,port ,san ,antonio op een      

,duiker  7,colymbus7 zagen jagen1 welke 
al duikend en vliegend poogde te        
ontsnappen1 maar telkens omlaag geworpen
 en eindelijk door een  slag op het     
hoofd gedood werd4 ,bij ,port ,san      
,julian zag men dezen  grooten          
,sint-,pietersvogel jonge zeemeeuwen    
dooden en verslinden4 ,eene  tweede     
soort1 ,puffinus cinereus1 die in       
,europa1 bij ,kaap ,hoorn en  aan de    
kust van ,peru voorkomt1 heeft eene veel
 geringere grootte  dan ,procellaria    
gigantea1 maar1 evenals deze1 eene      
groezelig zwarte  kleur4 ,meestal       
bezoekt hij in zeer talrijke zwermen de 
landwaarts  in gelegen zeengten4 ,ik    
geloof niet1 dat ik ooit zoovele vogels 
van eenerlei soort bijeen heb gezien1   
als op zekeren dag achter het  eiland   
,chilo4 ,honderdduizenden vlogen in eene
 onregelmatige lijn  uren lang in       
dezelfde richting4 ,wanneer een deel van
 den zwerm op  het water neerstreek1 zag
 de oppervlakte zwart1 en hoorde men een
  gonzend geluid als van eene woelige   

menschenmenigte in de verte4    ,er zijn
 verscheidene andere soorten van        
,sint-,pietersvogels1 maar  slechts n er
 van zal ik noemen1 nl4 den             
,pelacanoides ,berardi1 welke  een      
voorbeeld oplevert van die buitengewone 
gevallen1 dat een vogel  klaarblijkelijk
 tot eene scherp bepaalde familie       
behoort1 doch zoowel  in grootte als    
lichaamsbouw aan eene geheel andere     
klasse verwant  is4 ,deze vogel verlaat 
nooit de stille binnen-zeengten4 ,wordt 
hij  gestoord1 dan duikt hij een eind   
ver onder water1 komt weer aan de       
oppervlakte en vliegt daarna met        
dezelfde snelheid voort4 ,nadat hij     
door snelle beweging met zijne korte    
vleugels een eindweegs in eene  rechte  
lijn is voortgevlogen1 laat hij zich1   
als ware hij doodelijk  getroffen1      
vallen en duikt opnieuw4 ,de vorm van   
zijn bek en neusgaten1  de lengte van   
zijn voet1 en zelfs de kleur van zijn   
pluimage1 bewijzen  dat deze vogel een  
,sint-,pietersvogel is2 aan den anderen 

kant doen  zijne korte vleugels en      
daaruit volgend gering vliegvermogen1 de
 vorm  van zijn lichaam en die van zijn 
staart1 zijne manier van duiken  en     
zijne keuze van verblijfplaats1 in het  
eerst twijfel ontstaan1  of hij niet    
even na aan de ,alken of                
,papegaaiduikers 7,alcae7 verwant  is4  
,als men hem in de verte zag vliegen of 
duiken1 en rustig in de  afgelegen      
kanalen van ,vuurland zag zwemmen1 zou  
men hem ongetwijfeld  voor een alk      
houden4              ,,hoofdstuk ,,xiv4 
,,chilo ,,en ,,concepcion4 ,,eene       
,,hevige ,,aardbeving4      ,op #ae     
,januari zeilden wij uit ,low's ,haven1 
en ankerden drie dagen  later voor de   
tweede maal in de baai van ,san ,carlos 
op ,chilo4 ,in den  nacht van den       
#ai;den was de vulkaan ,osorno in       
werking4 ,te middernacht  nam de        
schildwacht eene groote ster waar1 die  
tot ongeveer drie  ure trapswijze in    
grootte toenam1 en toen een prachtig    
schouwspel  aanbood4 ,met behulp van een

 verrekijker zag men donkere voorwerpen 
te  midden van een hel rood             
lichtschijnsel onafgebroken omhoog      
werpen en  weer neervallen4 ,het licht  
was sterk genoeg om een lang helder     
spoor  op het water te werpen4 ,in dit  
gedeelte van de ,cordilleras schijnt    
het zeer vaak voor te komen1 dat groote 
hoeveelheden gesmolten stof  uit de     
kraters worden geworpen4 ,men verzekerde
 mij1 dat als er eene  uitbarsting van  
den ,corcovado plaats heeft1 groote     
wolken stof omhoog  worden geslingerd1  
die men in de lucht ziet barsten1 en dan
 vele  grillige vormen1 zooals boomen   
e4a41 ziet aannemen4 ,de grootte dezer  
stofwolken moet geweldig zijn1 want zij 
kunnen worden waargenomen op  het       
tafelland achter ,san ,carlos1 dat niet 
minder dan #ic mijlen van  den          
,corcovado verwijderd is4 ,des morgens  
kwam de vulkaan tot rust4    ,tot mijne 
verwondering hoorde ik later1 dat de    
,aconcagua in ,chili1  #dhj mijlen      
noordwaarts1 dienzelfden nacht k in     

werking was2 en die  verbazing steeg    
nog1 toen ik vernam1 dat de groote      
uitbarsting van de  ,coseguina 7#bgjj   
mijlen ten noorden van de ,aconcagua71  
vergezeld van  eene aardbeving die #ajjj
 mijlen ver gevoeld werd1 binnen zes    
uren na  ditzelfde tijdstip plaats had4 
,dit samenvallen is des te              
merkwaardiger1  wijl de ,coseguina      
sedert #bf jaren slapend was geweest1   
#bee en de  ,aconcagua hoogst zelden    
eenig teeken van leven geeft4 ,het is   
moeilijk  na te gaan1 of dit            
samentreffen louter toeval was1 of dat  
het op  eene onderaardsche gemeenschap  
wijst4 ,indien de vulkanen ,vesuvius1   
,etna en ,hekla 7alle drie betrekkelijk 
dichter bij elkander dan de             
bovengenoemde punten in ,zuid-,amerika7 
plotseling in denzelfden nacht  in      
uitbarsting geraakten1 zou dit          
samenvallen als eene merkwaardige       
gebeurtenis worden beschouwd2 maar veel 
merkwaardiger is het in dit  geval1 nu  
de drie openingen in dezelfde groote    

bergketen liggen1  en de uitgestrekte   
vlakten langs de geheele oostkust       
alsmede de uit  zee geheven jongere     
schelpen meer dan #bjjj mijlen ver op de
 westkust1  getuigen op welke           
gelijkmatige en samenhangende wijze de  
opstuwende  krachten gewerkt hebben4    
,daar kapitein ,fitz-,roy op de         
buitenkust van ,chilo eenige opmetingen 
wenschte te doen1 werd besloten1 dat    
,mr4 ,king en ik naar ,castro zouden    
rijden1 en vandaar dwars over het eiland
 naar de op de westkust gelegen         
,capella de ,cucao4 ,nadat wij paarden  
en een gids hadden gehuurd1 gingen  wij 
op den morgen van den #bbsten op weg4   
,wij hadden nog niet lang  gereden1 toen
 eene vrouw en twee knapen1 die         
denzelfden weg volgden1  zich bij ons   
voegden4 ,op dezen weg wordt men spoedig
 met iedereen  vertrouwelijk1 en kan men
 het in ,zuid-,amerika zoo zeldzame     
voorrecht  genieten van zonder          
vuurwapenen te reizen4 ,aanvankelijk    
bestond het  landschap uit eene reeks   

heuvels en dalen2 maar dichter bij      
,castro  werd het zeer vlak4 ,de weg    
zelf is iets zonderlings3 hij bestaat   
over  zijne gansche lengte 7met         
uitzondering van zeer enkele gedeelten7 
uit  groote houten blokken1 die nu eens 
breed en in de lengte zijn gelegd1  dan 
weer smal zijn en overdwars liggen4 ,des
 zomers is de weg niet  zoo heel slecht2
 maar in den winter1 als het hout       
glibberig is door  den regen1 is de     
tocht uitermate moeilijk4 ,in dat       
jaargetijde is de  grond aan weerszijden
 een moeras en menigmaal overstroomd2   
het is dan  noodig de overlangsche      
blokken door dwarsliggers te bevestigen1
 die aan  beide kanten in den grond     
worden genageld4 ,deze pinnen maken een 
val  van het paard gevaarlijk1 daar de  
kans om op zulk een pin terecht te      
komen1 niet gering is4 ,het is echter   
opmerkelijk1 hoe vlug de paarden  van   
,chilo door de gedurige oefening worden4
 ,ontmoetten zij slechte  gedeelten1    
waar de blokken uit hunnen stand waren  

geraakt1 dan sprongen  zij1 met de      
vlugheid en zekerheid van honden1 van   
het eene blok op het  andere4 ,rechts en
 links wordt de weg begrensd door hooge 
woudboomen1  die aan de ondereinden door
 riethalmen zijn samengevlochten4 ,als  
nu  en dan een lang gedeelte dezer laan 
overzien kon worden1 bood dit een       
zonderling tooneel van gelijkvormigheid4
 ,de witte lijn van blokken1  die in de 
verte gezien smaller werd1 verloor zich 
in het donkere woud1  of eindigde in    
eene zigzaglijn die over een steilen    
heuvel liep4    ,ofschoon de afstand van
 ,san ,carlos tot ,castro in rechte lijn
 slechts  twaalf leagues bedraagt1 moet 
het aanleggen van den weg een groot     
werk zijn geweest4 ,men verhaalde mij1  
dat vroeger verscheidene  personen het  
leven hadden verloren1 bij eene poging  
om door het  woud heen te dringen4 ,de  
eerste1 dien dit gelukte1 was een       
,indiaan1  die zich in acht dagen tijds 
een weg door het riet baande en ,san    
,carlos bereikte4 ,tot loon daarvoor    

schonk de ,spaansche regeering  hem een 
stuk land4 ,gedurende den zomer zwerven 
vele ,indianen in de  wouden 7doch      
voornamelijk in de hoogere gedeelten    
waar het hout niet  zoo dicht is71 om   
het halfwilde vee op te sporen1 dat zich
 met de  bladeren van rietstengels en   
sommige boomen voedt4 ,het was een van  
deze jagers1 die enkele jaren geleden   
toevallig een ,engelsch schip  ontdekte1
 dat op de buitenkust gestrand was4 ,het
 scheepsvolk begon  gebrek aan proviand 
te krijgen1 en zou waarschijnlijk nooit 
uit deze  bijna ondoordringbare bosschen
 gekomen zijn1 zonder de hulp van dezen 
man4 ,een der zeelieden stierf onderweg 
van vermoeienis4 ,de ,indianen  richten 
zich op deze tochten naar de zon1 zoodat
 zij bij aanhoudend  bewolkte lucht niet
 kunnen reizen4    ,het was mooi weder1 
en de menigte boomen1 die in vollen     
bloei stonden1  vervulden de lucht met  
welriekende geuren4 ,maar zelfs dit was 
bijna  niet in staat den droefgeestigen 
aanblik van het vochtige woud op  te    

vroolijken4 ,hierbij komt nog1 dat de   
vele doode stammen1 die als  geraamten  
voor u oprijzen1 nooit nalaten op deze  
ongerepte wouden  een stempel van       
plechtigen ernst te drukken1 welke in   
die van lang  beschaafde landen         
ontbreekt4 ,kort na zonsondergang       
sloegen wij ons  bivouak op voor den    
nacht4 ,onze vrouwelijke metgezel1 die  
er vrij knap  uitzag1 behoorde tot eene 
van de meest geachte families in        
,castro2  wat intusschen niet wegnam1   
dat zij schrijlings en zonder kousen of 
schoenen te paard zat4 ,wat mij         
verwonderde1 was het volkomen gemis  van
 trots bij haar en haren broeder4 ,zij  
hadden voedsel bij zich1  doch zaten    
,mr4 ,king en mij bij al wat wij aten   
voortdurend aan te  kijken1 totdat wij  
van schaamte er toe gedreven werden het 
geheele  gezelschap te laten meeten4 ,de
 nacht was onbewolkt1 en terwijl wij op 
ons leger lagen1 genoten wij het        
alleszins verrukkelijke schouwspel  van 
de menigte sterren1 die de duisternis   

van het woud met haar zwak  schijnsel   
verlichtten4        #bc ,januari4       
,vroeg in den morgen stonden wij op1 en 
bereikten te ongeveer #b ure  het       
aardige1 rustige stadje ,castro4 ,de    
oude gouverneur was sedert ons  vorig   
bezoek gestorven1 en een ,chileen had   
zijne plaats ingenomen4 ,wij  hadden een
 introductie-brief aan ,don ,pedro1 die 
ons hoogst gastvrij en  vriendelijk     
ontving1 en op meer belangelooze wijze  
dan aan deze zijde  van het vasteland   
gebruikelijk is4 ,den volgenden dag     
bezorgde ,don  ,pedro ons versche       
paarden1 en bood aan ons zelf te        
vergezellen4 ,wij  reden verder naar het
 zuiden1 waarbij wij meest de kust      
volgden1  en gingen door verscheidene   
gehuchten1 elk voorzien van eene groote 
houten kapel in den vorm van een        
veestal4 ,te ,vilipilli vroeg ,don      
,pedro den commandant ons een gids mede 
te geven naar ,cucao4 ,de oude  edelman 
bood zelf zijn geleide aan2 maar het    
duurde geruimen tijd eer  hij wilde     

gelooven1 dat twee ,engelschen in allen 
ernst naar zulk een  afgelegen plaats1  
als ,cucao1 wilden gaan4 ,wij werden dus
 vergezeld door  de twee hoogste        
autoriteiten in het land2 en dit bleek  
duidelijk uit  de houding van al de     
armere ,indianen tegenover hen4 ,te     
,chonchi staken  wij het eiland dwars   
over1 en volgden een doolhof van        
slingerpaden1  die nu eens door         
prachtige wouden1 dan door vriendelijke 
open vlakten  liepen1 waarop overvloed  
van koren en aardappelspruiten4 ,dit    
golvende  en gedeeltelijk bebouwde      
boschland herinnerde mij aan de woestere
  streken in ,engeland1 zoodat dit      
landschap mijn oog bijzonder boeide4 ,te
  ,vilinco1 dat aan de oevers van het   
,meer van ,cucao is gelegen1 waren      
slechts enkele velden ontboscht2 en alle
 bewoners schenen ,indianen  te zijn4   
,dit meer is twaalf mijlen lang en      
strekt zich uit in de  richting van oost
 naar west4 ,door plaatselijke          
omstandigheden waait  de zeewind zeer   

geregeld over dag1 maar gaat des nachts 
liggen4 ,dit  verschijnsel heeft tot    
zonderlinge overdrijvingen aanleiding   
gegeven1  want volgens de beschrijving1 
die men ons te ,san ,carlos er van gaf1 
geleek het bijna een wonder4    ,de weg 
naar ,cucao was zoo bijster slecht1 dat 
wij besloten ons op  eene periagua in te
 schepen4 ,op den meest gezagvollen toon
 gaf de  commandant aan zes ,indianen   
last ons over te zetten1 zonder zich te 
verwaardigen hun te zeggen of zij       
betaald zouden worden4 ,de periagua  is 
eene zonderlinge1 ruw afgewerkte boot1  
maar de bemanning was nog  zonderlinger2
 en ik betwijfel of er wel ooit         
leelijker mannetjes  in eene boot bijeen
 zijn geweest1 dan deze zes4 ,zij       
roeiden echter  zeer goed en met lust4  
,de roeier1 die den slag aangaf1        
babbelde  ,indiaansch en uitte          
zonderlinge kreten1 zoo ongeveer op de  
manier  van een varkenshoeder1 die zijne
 beesten voortdrijft4 ,wij vertrokken   
met een zwakken tegenwind1 maar         

bereikten toch de ,capella de ,cucao  vr
 het donker was4 ,het land rondom het   
geheele meer was een en  al woud4 ,in   
dezelfde periagua1 waarin wij zaten1    
werd eene koe  vervoerd4 ,oppervlakkig  
schijnt het moeilijk zulk een groot dier
 in  eene kleine boot te krijgen2 maar  
de ,indianen verrichtten het in eene    
minuut4 ,zij brachten de koe op zijde   
van de boot1 die tot haar werd          
overgeheld2 plaatsten twee riemen1      
waarvan de einden op het dolboord       
rustten1 onder haren buik2 deden fluks  
met behulp van deze hefboomen  het arme 
dier hals over kop op den bodem der boot
 tuimelen1 en bonden  het toen met twee 
touwen vast4 ,te ,cucao vonden wij eene 
onbewoonde  hut 7die tot woning van den 
geestelijke dient1 als hij deze ,capella
  bezoekt71 maakten hier een vuur aan1  
kookten ons avondeten1 en waren  recht  
op ons gemak4    ,het district ,cucao is
 het eenige bewoonde gedeelte op de     
geheele  westkust van ,chilo1 en bevat  
omstreeks dertig of veertig ,indiaansche

  gezinnen1 die vier of vijf mijlen ver 
langs het strand verspreid  zijn4 ,dezen
 leven zeer afgezonderd van de rest van 
het eiland1 en  drijven bijna geen      
handel1 behalve somtijds in wat olie1   
dat zij uit  zeehondenvet bereiden4     
,hunne kleederen1 die van eigen maaksel 
zijn1  voldoen redelijk wel2 en eten    
hebben zij in overvloed4 ,niettemin     
schenen zij ontevreden1 en toch zoo     
onderdanig1 dat het pijnlijk was  om aan
 te zien4 ,ik geloof1 dat deze stemming 
voornamelijk is toe te  schrijven aan de
 ruwe en gezaghebbende wijs1 waarop zij 
door hunne  regeerders behandeld worden4
 ,ofschoon onze metgezellen tegen ons   
zoo  uiterst beleefd waren1 gedroegen   
zij zich tegen de arme ,indianen1 alsof 
dezen slaven in plaats van vrije mannen 
waren4 ,zij bestelden proviand  en      
paarden1 doch verwaardigden zich nooit  
te zeggen met hoeveel en  of de         
eigenaars betaald zouden worden4 ,toen  
wij des morgens met deze  arme lieden   
alleen waren1 maakten wij ons spoedig   

door geschenken  in sigaren en mat      
bemind4 ,een klont witte suiker werd    
onder alle  aanwezigen verdeeld en met  
de grootste nieuwsgierigheid geproefd4  
,de  ,indianen besloten al hunne        
klachten met de woorden3    ,en dat is  
nu alln1 omdat wij arme ,indianen zijn  
en niets weten2  maar z was het niet    
toen wij een koning hadden4    ,den     
volgenden dag reden wij1 na het ontbijt1
 enkele mijlen noordwaarts  naar ,punta 
,huantam4 ,de weg liep langs een zeer   
breed strand1 waarop1  zelfs na vele    
mooie dagen1 eene geduchte branding     
stond4 ,men verzekerde  mij1 dat na een 
hevigen storm het geraas der branding   
des nachts  zelfs in ,castro kan worden 
gehoord--een afstand van niet minder    
dan #ba zeemijlen 7ongeveer #ci kilom47 
door een heuvelachtig en met  bosschen  
bedekt land4 ,wegens de ondraaglijk     
slechte paden1 kostte het  ons eenige   
moeite het punt te bereiken2 want overal
 waar schaduw is1  wordt de grond       
spoedig een volslagen modderpoel4 ,het  

punt zelf is een  steile1 rotsachtige   
heuvel1 bedekt met eene1 naar ik meen   
aan ,bromelia  verwante plant1 die door 
de bewoners ,chepones wordt genoemd4    
,bij  het klauteren door de             
plantenbedden1 werden onze handen       
deerlijk  geschramd4 ,ik had er schik   
in1 toen ik onzen ,indiaanschen gids uit
  voorzorg zijn broek zag opslaan1 wijl 
hij dacht dat zijn broek teerder  was   
dan zijn harde huid4 ,genoemde plant    
bezit eene vrucht in den  vorm van eene 
artisjok1 waarin een aantal zaadhuisjes 
zijn opgehoopt2  dezen bevatten een     
aangenaam zoet merg1 dat hier zeer      
gezocht is4 ,te  ,low's ,haven zag ik de
 ,chiloten chichi of appeldrank uit deze
 vruchten  maken4 ,humboldt's opmerking1
 dat bijna ieder mensch middelen vindt  
om  uit het plantenrijk den eenen of    
anderen drank te bereiden1 is dus       
volkomen waar4 ,intusschen hebben de    
wilden van ,vuurland en1 naar ik        
geloof1 ook die van ,australi het in    
deze kunst zoover niet gebracht4    ,de 

kust ten noorden van ,punta ,huantam is 
uiterst oneffen en gebroken1  en wordt  
omringd door talrijke klippen1 waarop de
 zee zonder ophouden  beukt4 ,king en ik
 hadden1 zoo mogelijk1 te voet langs    
deze kust  willen terugkeeren2 maar     
zelfs de ,indianen zeiden1 dat dit      
geheel  ondoenlijk was4 ,zij vertelden  
ons1 dat er wel personen rechtstreeks   
door de bosschen van ,cucao naar ,san   
,carlos waren gegaan1 doch nooit  langs 
de kust4 ,op deze tochten nemen de      
,indianen alleen geroosterd  koren mede1
 waarvan zij slechts tweemaal daags     
eten4    #bf ,januari4    ,wij stapten  
opnieuw in de periagua1 keerden over het
 meer terug1  en bestegen toen onze     
paarden4 ,alle bewoners van ,chilo      
maakten van  deze week van ongewoon     
fraai weder gebruik1 om het bosch door  
vuur uit  te roeien4 ,ondanks hun ijver 
om overal het bosch in brand te steken1 
zag ik toch geen enkel vuur in omvang   
toenemen4 ,wij aten bij onzen  vriend1  
den commandant1 en bereikten ,castro    

niet voordat het donker  was4 ,den      
volgenden morgen gingen wij zeer vroeg  
op weg4 ,nadat wij  eenigen tijd gereden
 hadden1 bereikten wij den top van een  
steilen  heuvel1 en hadden hier 7wat    
eene zeldzaamheid is op dezen weg7 een  
ruim vergezicht over het groote woud4   
,boven den horizon van boomen1  staken  
de vulkanen ,corcovado en1 ten noorden  
daarvan1 de groote  met den vlakken top1
 #bef trotsch en oppermachtig hunne     
kraters  omhoog4 ,bijna geen enkele     
andere berg in de lange keten vertoonde 
zijn besneeuwden top4 ,ik hoop1 dat ik  
den afscheidsblik1 dien ik van  ,chilo  
op de prachtige ,cordilleras wierp1 lang
 in mijn geheugen mag  bewaren6444 ,des 
nachts kampeerden wij onder een         
wolkloozen hemel1 en  bereikten den     
volgenden morgen ,san ,carlos4 ,wij     
kwamen op den rechten  dag1 want nog vr 
den avond begon het hevig te regenen4   
#d ,februari4    ,wij zeilden van ,chilo
 weg4 ,gedurende de laatste week deed ik
  verscheidene kleinere uitstapjes4 ,een

 daarvan had ten doel eene groote  laag 
schelpdieren van nog levende soorten te 
onderzoeken1 #cej voet  boven den       
spiegel der zee gelegen4 ,door deze laag
 van schelpdieren  groeiden hooge boomen
 op6 ,een andere rit was naar ,port     
,huechucucuy4 ,ik  had een gids bij mij 
die het land wat al te goed kende1 want 
hij noemde  mij eene eindelooze reeks   
,indiaansche namen op voor elke kreek1  
voor  elk plekje en riviertje4 ,evenals 
in ,vuurland1 schijnt de ,indiaansche   
taal bijzonder goed geschikt te zijn    
voor het geven van namen aan  de meest  
onbeduidende vormen van het land4 ,ik   
geloof1 dat ieder  blijde was ,chilo    
vaarwel te kunnen zeggen2 en toch zou   
dit eiland  verrukkelijk mogen heeten1  
zoo wij den eindeloozen en naargeestigen
  winterregen konden wegdenken4 ,ook    
ligt er iets zeer aantrekkelijks  in den
 eenvoud en de onderdanige beleefdheid  
der arme bewoners6    ,wij stuurden     
noordwaarts langs het strand2 maar      
wegens het mistige  weder bereikten wij 

,valdivia niet voor den nacht van den   
achtsten4 ,den  volgenden morgen voer de
 boot naar de omstreeks tien mijlen ver 
gelegen stad4 ,toen wij den loop der    
rivier volgden1 voeren wij nu en  dan   
voorbij eene hut1 een plekje grond dat  
in het overigens ongerepte  woud gebaand
 was1 en ontmoetten soms eene kano met  
eene ,indiaansche  familie4 ,de stad    
ligt aan de lage oevers van den stroom1 
en zoo geheel  in een bosch van         
appelboomen begraven1 dat de straten    
letterlijk paden  zijn te midden van een
 boomgaard4 ,nooit heb ik eene streek   
gezien1  waar appelboomen zoo goed      
schenen te tieren als in dit vochtige   
gedeelte van ,zuid-,amerika4 ,aan de    
kanten der wegen stonden vele1          
blijkbaar zelfgezaaide jonge boomen4 ,op
 ,chilo bezitten de bewoners  eene      
verwonderlijk korte methode om een      
boomgaard te maken4 ,uit het  ondereinde
 van bijna elken tak steken kleine1     
bruine1 kegelvormige1  schrompelige     
punten1 die altijd gereed staan om in   

wortels te  veranderen1 zooals nu en dan
 te zien is waar toevallig wat modder   
tegen den boom is gespat4 ,vroeg in de  
lente wordt een tak ter dikte  van een  
menschenvinger uitgekozen1 en vlak onder
 eene groep van zulke  punten afgekapt2 
alle kleinere takken worden gesnoeid1 en
 de tak zelf  omstreeks twee voet diep  
in den grond gestoken4 ,in den daarop   
volgenden  zomer schiet de stomp lange  
spruiten uit1 en draagt nu en dan zelfs 
vruchten4 ,men wees mij er een1 die #bc 
appelen had voortgebracht2  maar dit    
werd als een zeer ongewoon iets         
beschouwd4 ,in het derde  seizoen       
verandert de stomp 7gelijk ik zelf heb  
gezien7 in een flinken  houten1 met     
vruchten beladen boom4 ,een oud man bij 
,valdivia lichtte  zijn motto3          
,necesidad es la madre del invencion    
7,noodzakelijkheid  is de moeder der    
vindingrijkheid7 toe1 door een verhaal  
te doen van  de vele nuttige dingen1 die
 hij uit deze appelen bereid had4 ,na   
het  maken van appeldrank en wijn1 trok 

hij uit het overschot een witten  en    
fijn riekenden ether2 door eene andere  
methode verschafte hij zich  eene zoete 
stroop1 of1 zooals hij zeide1 honig4 ,in
 dit jaargetijde  schenen zijne kinderen
 en varkens bijna in zijn boomgaard te  
wonen4    #aa ,februari4    ,vergezeld  
van mijn gids deed ik een korten rit1   
maar zag op dit  uitstapje bijzonder    
weinig1 zoowel van de geologie van het  
land als  van zijne bewoners4 ,bij      
,valdivia is niet veel land ontboscht4  
,nadat  wij enkele mijlen ver eene      
rivier waren overgestoken1 gingen wij   
het woud in1 en kwamen toen voorbij     
slechts ne armzalige hut1  voordat wij  
onze nachtelijke slaapplaats bereikten4 
,het geringe  breedte-verschil van #aej 
mijlen heeft aan het woud een nieuw     
aanzien  gegeven1 vergeleken bij dat van
 ,chilo4 ,dit is toe te schrijven aan   
eene eenigszins verschillende verhouding
 in de boomsoorten4 ,de altijd  groene  
boomen schijnen hier niet even talrijk2 
en dientengevolge  heeft het woud eene  

lichtere tint4 ,evenals op ,chilo1 zijn 
de lage  gedeelten door riethalmen      
omvlochten2 maar tevens groeit hier eene
  andere soort 7die op de bamboes van   
,brazili gelijkt en ongeveer #bj  voet  
hoog is7 in bossen1 en versiert de      
oevers van sommige stroomen  op zeer    
aangename wijs4 ,het is van deze plant1 
dat de ,indianen hunne  chuzo's of lange
 puntige speren maken4 ,onze rustplaats 
was zoo vuil1  dat ik liever buiten ging
 slapen4 ,op deze tochten is de eerste  
nacht  meestal zeer onaangenaam1 omdat  
men niet gewoon is aan het kriebelen  en
 bijten der vlooien4 ,ik weet zeker1 dat
 er des morgens geen plekje  ter grootte
 van een shilling op mijne beenen was1  
dat niet een rood  litteeken vertoonde  
waar de vlooien hadden gebeten4    #ab  
,februari4    ,wij vervolgden onzen rit 
door het ongebaande woud4 ,slechts nu en
 dan  ontmoetten wij een ,indiaan te    
paard1 of een troep fraaie muildieren1  
die lorkeboomenhout en koren van de     
zuidelijke vlakten vervoerden4 ,in  den 

namiddag was een der paarden uitgeput2  
wij bevonden ons toen op den  top van   
een heuvel1 die een fraai uitzicht op de
 ,llanos verschafte4 ,als  men zoo lang 
in eene wildernis van boomen heeft      
rondgezworven1 is  het gezicht van deze 
open vlakten zeer frisch en opwekkend4  
,deze  westkust doet mij met genoegen   
terugdenken aan de vrije1 onbegrensde   
vlakten van ,patagoni3 en toch kan ik1  
om de scherpe tegenstelling1  niet      
vergeten hoe verheven de stilte van het 
woud is4 ,de ,llanos zijn  de           
vruchtbaarste en dichtst bevolkte       
gedeelten van het land1 daar zij  het   
onschatbare voorrecht genieten van bijna
 geheel vrij te zijn van  boomen4       
,voordat wij het woud verlieten1 reden  
wij door eenige kleine1  effen          
grasvlakten1 met enkele rondom staande  
boomen1 evenals in een  ,engelsch park4 
,in boschrijke1 heuvelachtige streken   
heb ik dikwijls  met verwondering       
opgemerkt1 dat de volkomen vlakke       
gedeelten verstoken  zijn van boomen4   

,de vermoeienis van het eene paard deed 
mij besluiten  aan de ,missie van       
,cudico halt te houden1 te meer omdat ik
 aan den  monnik er van een             
introductie-brief had4 ,cudico is een   
district1  tusschen het woud en de      
,llanos gelegen4 ,het bevat een vrij    
groot aantal  hutten1 met koren- en     
aardappelveldjes1 die bijna alle aan    
,indianen  toebehooren4 ,de aan         
,valdivia onderhoorige stammen zijn     
reducidos y  cristianos 7bekeerden en   
christenen74 ,verder noordwaarts1 bij   
,arauco  en ,imperial1 zijn de ,indianen
 nog zeer wild en onbekeerd2 maar zij   
staan allen in druk verkeer met de      
,spanjaarden4 ,de padre vertelde1  dat  
de ,christen-,indianen niet zeer gezind 
waren om naar de mis te  gaan1 doch     
overigens veel eerbied voor den         
godsdienst toonden4 ,de  grootste       
moeilijkheid is1 hen de                 
huwelijksceremonin in acht te  doen     
nemen4 ,de wilde ,indianen nemen zoo    
vele vrouwen als zij kunnen             

onderhouden1 en een cacique heeft er    
somtijds meer dan tien4 ,komt men  bij  
laatstgenoemden in huis1 dan kan men uit
 het getal vuren aldaar  opmaken hoeveel
 vrouwen hij heeft4 ,elke vrouw woont   
beurtelings eene  week bij den cacique  
in1 maar weeft gedurende dien tijd zijne
 poncho's  en wat hij verder noodig     
heeft4 ,de vrouw van een cacique te     
zijn1  is eene eer waarop de            
,indiaansche vrouwen zeer gesteld zijn4 
,bij al deze stammen dragen de mannen   
een grof wollen poncho2 die  ten zuiden 
van ,valdivia dragen een korte broek1 en
 ten noorden  daarvan een rok evenals de
 chilipa der ,gauchos4 ,allen binden    
hunne  lange haren met een              
scharlaken-rooden band samen1 maar      
dragen geen  andere bedekking op het    
hoofd4 ,deze ,indianen hebben een       
flinken  lichaamsbouw1 en gelijken      
zoowel door de vooruitstekende          
wangbeenderen1  als hun voorkomen in 't 
algemeen1 op de groote ,amerikaansche   
familie  waartoe zij behooren4 ,het     

scheen mij echter toe1 dat hun uiterlijk
  eenigszins afweek van dat der andere  
stammen1 die ik vroeger gezien  had4    
,hunne uitdrukking is in het algemeen   
ernstig1 zelfs streng1  en bezit veel   
karakter1 dat f voor eerlijke botheid f 
trotsche  vastberadenheid kan doorgaan4 
,het lange zwarte haar1 de ernstige1    
scherpgeteekende trekken en de donkere  
gelaatskleur herinnerden mij  aan oude  
portretten van ,koning ,jacobus ,i4 #beg
 ,onderweg ontmoetten  wij nergens die  
onderdanige beleefdheid1 welke op ,chilo
 zoo algemeen  is4 ,sommigen uitten hun 
mari-mari 7goeden morgen7 vlug en       
bondig2 doch  het meerendeel scheen niet
 gezind te groeten4 ,deze               
onafhankelijkheid in  manieren is       
waarschijnlijk een gevolg van hunne     
langdurige oorlogen1  en van de         
herhaalde overwinningen1 door hen alln  
7van al de stammen  in ,amerika7 op de  
,spanjaarden behaald4    ,ik bracht den 
avond zeer genoeglijk door in gesprek   
met den padre4 ,hij  was uiterst        

vriendelijk en gastvrij2 en daar hij uit
 ,santiago kwam1  had hij middelen weten
 te vinden om zich hier eenig comfort te
  verschaffen4 ,als iemand van eenige1  
hetzij dan geringe opvoeding1  klaagde  
hij bitter over het totale gemis van    
gezelligheid4 ,hoe  kwijnend moet voor  
dezen man1 die geen bijzonderen         
godsdienstijver1  geen bezigheid of doel
 had1 het leven voorbijgaan6    ,den    
volgenden dag ontmoetten wij op onzen   
terugkeer zeven ,indianen met  een zeer 
woest voorkomen1 onder wien zich enkele 
caciquen bevonden1  die van de          
,chileensche regeering juist hunne      
kleine jaarlijksche  toelaag voor       
langdurigen trouw hadden ontvangen4 ,het
 waren mannen met  een knap uiterlijk2  
maar toen zij achter elkander ons       
voorbijreden1  stonden hunne            
aangezichten zeer betrokken4 ,een oude  
cacique1 die  aan het hoofd van den     
troep reed1 had waarschijnlijk nog      
gulziger  gedronken dan de anderen1 want
 behalve uitermate ernstig1 scheen  hij 

ook zeer knorrig4 ,kort te voren hadden 
zich twee ,indianen bij  ons gevoegd1   
die van eene afgelegen missie naar      
,valdivia reisden  wegens een           
rechtsgeding4 ,de een was een opgewekt  
oud man2 maar zijn  baardeloos en       
gerimpeld gezicht geleek meer op dat van
 eene oude vrouw1  dan van een man4 ,ik 
bood beiden meer dan eens sigaren aan2  
en hoewel  zij die gewillig--ik durf    
zeggen dankbaar--aannamen1 verwaardigden
  zij zich bijna niet mij te bedanken4  
,een ,indiaan op ,chilo zou zijn  hoed  
hebben afgenomen1 onder het uitspreken  
van de woorden3 ,dios le  page6 7,god   
loone u674    ,onze tocht was zeer      
vermoeiend1 zoowel wegens den slechten  
staat  der wegen1 als wegens de talrijke
 gevallen boomen1 die wij moesten       
overspringen1 of door lange omwegen     
trachtten te vermijden4 ,wij sliepen    
onder den blooten hemel1 en bereikten   
den volgenden morgen ,valdivia1  vanwaar
 ik mij aan boord begaf4    ,enkele     
dagen later stak ik met eenige          

officieren de baai over1 en  landde     
nabij het fort1 ,niebla genaamd4 ,de    
gebouwen alhier verkeerden  in zeer     
bouwvalligen staat1 en de affuiten der  
kanonnen waren geheel  verrot4 ,wickham 
deed den bevelvoerenden officier de     
opmerking1  dat deze kanonnen stellig   
bij het eerste schot in stukken zouden  
vliegen4 ,de oude krijgsman trachtte    
zich goed te houden1 en gaf  ernstig ten
 antwoord3 ,neen1 segnor1 ik ben er     
zeker van1 dat zij  er wel twee zouden  
doorstaan6 ,de ,spanjaarden moeten      
voornemens zijn  geweest dit fort       
onneembaar te maken4 ,midden op het     
binnenplein ligt  thans een bergje      
mortel1 welke in hardheid niet onderdoet
 voor de rots  waarop hij ligt4 ,hij    
werd uit ,chili hierheen gebracht1 en   
kostte #gjjj  dollars4 ,het uitbreken   
van de omwenteling belette1 dat hij voor
 het  doel gebruikt werd2 en nu ligt die
 kalk daar als een gedenkteeken  aan    
,spanje's vroegere grootheid4    ,ik    
wilde naar eene omstreeks anderhalve    

mijl ver gelegen woning gaan1  maar mijn
 gids zeide1 dat het volstrekt          
onmogelijk was in eene rechte  lijn door
 het woud te dringen4 ,wel bood hij aan 
mijn gids te wezen1  en langs donkere   
paden1 die voor het vee bestemd zijn1   
den kortsten  weg er heen te volgen4 ,er
 waren intusschen nog drie uren voor    
deze  wandeling noodig4 ,het werk van   
dezen man bestond in het opdrijven  van 
verdwaald vee4 ,ofschoon hij zoodoende  
de bosschen goed moest  kennen1 was hij 
niet lang geleden twee dagen zoek       
geweest1 en had  niets te eten gehad4   
,deze feiten geven een goed denkbeeld   
van de  onbegaanbaarheid der wouden in  
deze streken4 ,dikwijls stelde ik mij   
de vraag1 hoe lang het spoor van een    
gevallen boom wel zichtbaar zou  zijn4  
,deze man wees mij er een1 die veertien 
jaren geleden door een  troep vluchtende
 royalisten geveld was2 en dezen als    
maatstaf nemende1  denk ik dat een stam 
van anderhalven voet in middellijn na   
#cj jaren  tijds in een hoop mestaarde  

veranderd zou zijn4        #bj          
,februari4    ,deze dag is in de        
jaarboeken van ,valdivia gedenkwaardig  
geworden door  de hevigste aardbeving1  
welke de oudste inwoner zich herinneren 
kan4 ,ik  bevond mij op het strand en   
lag in het bosch uit te rusten4         
,plotseling  kwam de aardbeving op1 en  
duurde twee minuten2 maar de tijd scheen
 veel  langer4 ,het schudden van den    
grond was zeer merkbaar4 ,mijn metgezel 
en ook mij scheen het toe1 dat de       
golvingen uit het oosten kwamen1        
terwijl anderen dachten1 dat zij uit het
 zuidwesten straalden2 dit  bewijst hoe 
lastig het soms is de richting der      
trillingen waar te  nemen4 ,het kostte  
geen moeite om staande te blijven1 maar 
de beweging  maakte mij duizelig4 ,soms 
geleek deze op het deinen van een schip 
in eene zwakke kruiskabbeling1 of meer  
nog op die1 welke men voelt  bij het    
schaatsenrijden op dun ijs1 dat onder   
het gewicht van het  lichaam buigt4     
,eene hevige aardbeving vernietigt op   

eens onze oudste zintuigelijke          
gewaarwordingen4 ,de aarde1 het ware    
symbool van hechtheid1 heeft  zich onder
 onze voeten bewogen1 evenals een dunne 
korst boven eene  vloeistof1 en ne      
secunde tijds heeft in onze ziel een    
vreemd idee van  onveiligheid gewekt1   
waartoe uren van overpeinzing niet in   
staat zouden  geweest zijn4 ,in het woud
 deed eene koelte de boomen trillen2    
maar  ofschoon ik de aarde voelde       
bewegen1 zag ik geen ander effect4      
,tijdens  den schok was kapitein        
,fitz-,roy met eenige officieren in de  
stad1  en daar was het schouwspel       
aangrijpender2 want ofschoon de huizen  
wel  niet omvielen1 doordien zij van    
hout waren gebouwd1 werden zij toch     
hevig geschud1 en kraakten en rammelden 
de planken4 ,in de grootste  onrust     
snelden de menschen de deur uit4 ,het   
zijn deze bijkomende  gebeurtenissen1   
welke dien grooten afschrik voor        
aardbevingen wekken  in het gemoed van  
allen1 die zulke gevolgen er van gezien 

en gevoeld  hebben4 ,in het woud was het
 een zeer belangwekkend1 doch volstrekt 
niet  angstwekkend verschijnsel4 ,de    
invloed op de getijen was verrassend4   
,de  groote schok had plaats op het uur 
van laag water4 ,eene oude vrouw1  die  
juist op het strand was1 zeide mij later
 dat het water zeer snel1  maar niet in 
vloedgolven tot hoogpeil steeg1 en      
daarna even snel tot  zijn natuurlijk   
peil terugkeerde4 ,de juistheid daarvan 
bleek uit de  lijn van nat zand4 ,eene  
dergelijke snelle1 maar kalme beweging  
in het  getij had enkele jaren geleden  
tijdens eene zwakke aardbeving op ,chilo
  plaats1 en wekte veel noodelooze      
vrees4 ,in den loop van den avond  waren
 er vele zwakkere schokken1 die in de   
haven de meest samengestelde            
stroomingen schenen voort te brengen--en
 eenige zeer sterke4    #d ,maart4      
,wij liepen de baai van ,concepcion     
binnen4 ,terwijl het schip naar  de     
ankerplaats stevende1 landde ik op het  
eiland ,quiriquina4 ,hier  kwam de      

mayordomo der plantage snel naar mij toe
 rijden1 om het  vreeselijke nieuws der 
groote aardbeving van den #bjsten te    
vertellen3  dat er in ,concepcion of    
,talcahuano 7de haven7 geen huis meer   
overeind  stond2 dat zeventig dorpen    
waren verwoest1 en dat een vloedgolf de 
puinhoopen van ,talcahuano bijna geheel 
had weggespoeld4 ,van deze  laatste     
verklaring zag ik weldra bewijzen in    
overvloed3 de geheele kust  was bezaaid 
met stukken hout en huisraad1 alsof er  
een duizend schepen  waren vergaan4     
,behalve stoelen1 tafels1 plankenkasten1
 enz4 in grooten  getale1 lagen er      
verscheidene daken van hutten1 die bijna
 in hun geheel  waren meegevoerd4 ,de   
pakhuizen te ,talcahuano waren          
gebarsten1 en groote  balen katoen1     
,paraguay-thee en andere kostbare       
koopmansgoederen lagen  over het strand 
verspreid4 ,terwijl ik het eiland       
rondwandelde1 merkte  ik op1 dat        
talrijke rotsblokken1 die blijkens de   
daaraan hechtende  zeevoortbrengselen   

kort geleden in diep water moesten      
gelegen hebben1  hoog op het strand     
waren geworpen4 ,een dezer blokken was  
zes voet lang1  drie voet breed1 en twee
 dik4    ,het eiland zelf vertoonde even
 duidelijk de overweldigende kracht der 
aardbeving1 als het strand dit deed van 
de vernielende werking der  daarop      
gevolgde vloedgolf4 ,op vele plaatsen   
was de grond in noord-  en zuidlijnen   
gespleten--wellicht veroorzaakt door het
 wijken der  evenwijdige en steile      
zijwanden van dit smalle eiland4        
,sommige  spleten in de nabijheid der   
klippen waren een yard wijd4 ,reeds     
waren vele reusachtige rotsblokken op   
het strand gevallen2 en de  inwoners    
dachten1 dat1 als de regens begonnen1 er
 nog veel grootere  verschuivingen      
zouden plaats hebben4 ,de uitwerking van
 de trilling op  den harden primairen   
leisteen was nog merkwaardiger3 de      
bovengedeelten  van eenige smalle riffen
 waren zoo volkomen gesplinterd1 alsof  
men ze  door kruit had laten springen4  

,deze uitwerking1 die duidelijk kenbaar 
was aan de versche breuken en den       
verplaatsten grond1 moet zich tot de    
oppervlakte hebben bepaald1 daar anders 
in geheel ,chili geen stuk vaste  rots  
meer zou bestaan2 ook is die meening    
niet onwaarschijnlijk1 omdat  de        
oppervlakte van een trillend lichaam    
7naar men weet7 anders wordt  bewogen   
dan het middengedeelte4 ,wellicht moet  
aan dezelfde oorzaak  worden            
toegeschreven1 dat aardbevingen in diepe
 mijnen niet zulke  geduchte            
verwoestingen aanrichten1 als men zou   
verwachten4 ,ik geloof1  dat deze       
stuiptrekking der aardkorst meer tot de 
grootte-vermindering  van het eiland    
,quiriquina heeft bijgedragen1 dan de   
gewone knagende  en sloopende werking   
van zee en dampkring in den loop eener  
eeuw4    ,den volgenden dag landde ik te
 ,talcahuano1 en reed daarop naar       
,concepcion4 ,beide steden boden het    
vreeselijkste1 maar tevens              
belangwekkendste schouwspel1 dat ik ooit

 zag4 ,op iemand1 die ze  vroeger gekend
 had1 zouden zij mogelijk een nog       
sterkeren indruk  hebben gemaakt2 want  
de puinhoopen waren zoo dooreengemengd1 
en het  geheele schouwspel bezat zoo    
weinig het voorkomen van eene bewoonde  
plaats1 dat het bijna niet meer mogelijk
 was zich den vroegeren  toestand er van
 voor te stellen4 ,de aardbeving begon  
te half twaalf des  voormiddags4 ,zoo   
zij in het midden van den nacht gebeurd 
was1 zouden de  meeste bewoners 7die in 
deze provincie alln vele duizenden      
bedragen7  zijn omgekomen1 terwijl het  
er nu geen honderd waren4 ,thans was hun
  eenig redmiddel de onveranderlijke    
gewoonte om1 bij de eerste schudding    
van den grond1 de deur uit te loopen4   
,in ,concepcion was elk huis op         
zichzelf1 of elke rij huizen1 een       
puinhoop of eene rij van puinhoopen2    
maar in ,talcahuano1 waar de vloedgolf  
gewoed had1 kon men weinig meer         
onderscheiden dan eene laag steenen1    
dakpannen en stukken hout1 met  hier en 

daar een brok muur dat was blijven      
staan4 ,om die reden bood  ,concepcion1 
ofschoon niet zoo geheel verwoest1 een  
vreeselijker1 en  als ik het zoo noemen 
mag1 ook schilderachtiger schouwspel4   
,de eerste  schok was zeer onverwacht4  
,de mayordomo op ,quiriquina vertelde   
mij1  dat de eerste kennisgeving1 die   
hij er van ontving1 was1 dat hijzelf    
met het paard waarop hij reed op den    
grond rolde4 ,opgestaan1 werd  hij      
opnieuw omvergeworpen4 ,ook vertelde hij
 mij1 dat eenige koeien1  die op den    
steilen rand van het eiland stonden1 in 
zee tuimelden4 ,door  de vloedgolf kwam 
veel vee om het leven3 op een laag      
eiland1 nabij het  hoofd der baai1      
werden zeventig dieren weggespoeld1 die 
verdronken4 ,in  't algemeen houdt men  
deze aardbeving voor de vreeselijkste1  
die  ,chili ooit beleefd heeft2 maar    
wijl de hevigsten eerst na lange        
tusschentijden plaats hebben1 kan men   
dit niet licht te weten komen2  ook zou 
een veel heviger schok in zijne gevolgen

 niet veel verschil  hebben opgeleverd1 
want de verwoesting was volkomen4       
,tallooze kleine  schokken volgden op de
 groote aardbeving1 en binnen de eerste 
twaalf  dagen 7#bj ,februari-#d ,maart7 
werden er niet minder dan #cjj geteld4  
,nadat ik ,concepcion gezien had1 kon ik
 niet begrijpen hoe het  meerendeel der 
inwoners er ongedeerd was afgekomen4 ,op
 vele plaatsen  vielen de huizen naar   
buiten1 en vormden aldus in het midden  
der  straten kleine heuvels van puin en 
metselwerk4 ,rouse1 de ,engelsche       
consul1 vertelde ons1 dat hij aan het   
ontbijt zat1 toen de eerste  trilling   
hem waarschuwde om naar buiten te       
snellen4 ,nauwelijks  had hij het midden
 van de binnenplaats bereikt1 toen een  
vleugel  van zijn huis met donderend    
geraas naar omlaag kwam4 ,hij behield   
tegenwoordigheid van geest genoeg om    
zich te herinneren1 dat1 zoo hij        
eenmaal op den top van het reeds omlaag 
gestorte gedeelte zat1 hij  in          
veiligheid zou zijn4 ,door de beweging  

van den grond niet kunnende  blijven    
staan1 kroop hij op handen en voeten    
vooruit2 en nauwelijks  had hij deze    
kleine verhevenheid bereikt1 toen de    
andere vleugel van  zijn huis inviel1   
waarbij de groote balken rakelings langs
 zijn hoofd  gingen4 ,met oogen verblind
 door de wolk van stof1 die het daglicht
  verduisterde en hem dreigde te        
verstikken1 bereikte hij eindelijk de   
straat4 ,daar de schokken elkander met  
eene tusschenruimte van enkele  minuten 
opvolgden1 durfde niemand de verspreide 
puinhoopen naderen2  en zoo wist niemand
 of zijne dierbaarste vrienden en       
verwanten door  gebrek aan hulp         
stierven4 ,zij1 die wat van hun goed    
gered hadden1  waren genoodzaakt        
voortdurend daarbij de wacht te houden2 
want er  zwierven dieven rond1 en bij   
elke beving van den grond1 sloegen dezen
  zich met de eene hand op de borst1    
onder den uitroep3 ,misericordia61  en  
stalen met de andere uit de puinhoopen  
wat zij konden4 ,de rieten  daken       

stortten op de vuren1 en aan alle kanten
 sloegen de vlammen  uit4 ,honderden    
zagen zich van alles beroofd1 en slechts
 weinigen  hadden de middelen om zich   
het dagelijksch voedsel te verschaffen4 
,aardbevingen alln zijn voldoende om de 
welvaart van een land  te verwoesten4   
,indien in ,engeland de thans           
sluimerende krachten  losbarsten1       
waarmede zij zeer zeker in vroegere     
geologische tijdperken  hebben gewoed   
#beh1 hoe volkomen zou dan de geheele   
toestand van  dat land veranderen6 ,wat 
zou er worden van die hooge huizen1 die 
dichtbevolkte handelswijken1 die groote 
fabrieken1 die prachtige  openbare en   
particuliere gebouwen8 ,hoe vreeselijk  
zou het bloedbad  zijn1 indien het      
nieuwe tijdperk van onderaardsche       
storingen begon in  de doodsche stilte  
van den nacht6 ,engeland zou op eens    
bankroet gaan2  alle waarde-papieren1   
alle registers1 archieven en verslagen  
zouden  van dat oogenblik af verloren   
zijn6 ,en de regeering1 niet in staat   

om de belastingen te innen en haar gezag
 te handhaven1 zou machteloos  moeten   
aanzien1 dat rooverij1 geweld en        
bandeloosheid voortduurden4 ,in  alle   
groote steden zou hongersnood ontstaan1 
door pest en dood gevolgd6    ,kort na  
den schok1 zag men uit het midden van de
 baai eene hooge golf  naderen4 ,zij    
bevond zich op een afstand van drie tot 
vier mijlen1  en vertoonde eene effen   
oppervlakte4 ,maar nauwelijks bereikte  
zij  het strand1 of zij rukte boomen en 
hutten weg1 en rolde voort met          
onweerstaanbare kracht4 ,aan het hoofd  
der baai spatte zij uiteen in  eene     
ontzagwekkende lijn van witte brekers1  
die tot eene hoogte van #bc  voet boven 
het hoogste springtij stegen4 ,hare     
kracht moet ontzettend  zijn geweest1   
want bij het ,fort werd een kanon met   
zijn affuit1 dat op  een gewicht van #d 
tons 7#djfd kilo7 werd geschat1 #ae voet
 binnenwaarts  verschoven4 ,een schoener
 werd opgelicht1 en #bjj yards van het  
strand  tusschen de puinhoopen geworpen4

 ,de eerste golf werd door twee  andere 
gevolgd1 die bij haren terugkeer eene   
menigte overblijfsels  van drijvende    
voorwerpen medevoerden4 ,in een deel der
 baai werd een  schip hoog en droog op  
het strand gezet1 toen afgebracht1 wer  
op het  strand gezet1 en nogmaals       
afgebracht4 ,in een ander gedeelte      
werden twee  groote schepen1 die dicht  
bij elkander voor anker lagen1          
rondgedraaid1  en werden hunne kabels   
driemaal om elkaar gewonden4            
,niettegenstaande  hun ankergrond hier  
#cf voet diep was1 zaten zij eenige     
minuten lang aan  den grond4 ,de        
vloedgolf moet zich overigens langzaam  
bewogen hebben1  want de inwoners van   
,talcahuano hadden den tijd om de       
heuvels achter  de stad op te loopen1   
terwijl eenige zeelieden het ruime sop  
kozen1  vertrouwende dat hunne boot     
veilig over de deining heen zou komen1  
zoo zij deze vr hare breking in         
stortzeen konden bereiken4 ,eene  oude  
vrouw klom ijlings met een knaapje van  

vier of vijf jaren in eene  boot2 doch  
er was niemand om hen weg te roeien4    
,dientengevolge werd  de boot tegen een 
anker geslingerd en in tween geslagen2  
de oude  vrouw verdronk1 maar het kind  
werd eenige uren later1 hangend aan  het
 wrak der boot1 opgevischt4 ,groote     
plassen zout water stonden nog  tusschen
 het puin der huizen1 en te midden      
daarvan zag men kinderen1  bezig booten 
te maken van oude tafels en stoelen1    
even gelukkig  spelen als hunne ouders  
ongelukkig waren4 ,het trof mij echter  
in  hooge mate1 alle lieden veel        
vroolijker en bedrijviger te zien1  dan 
men verwacht zou hebben4 ,zeer terecht  
werd opgemerkt1 dat1 nu  de verwoesting 
algemeen was1 geen enkel individu lager 
stond dan een  ander1 of zijne vrienden 
van koud egosme--dat grievendste gevolg 
van  het verlies van rijkdom--kon       
beschuldigen4 ,rouse woonde met een     
groot  aantal dakloozen1 die hij        
welwillend onder zijne bescherming nam1 
gedurende de eerste week in een tuin    

onder eenige appelboomen4 ,eerst  waren 
deze menschen even vroolijk1 alsof zij  
aan een picnic zaten2  doch later       
veroorzaakte de hevige regen veel       
neerslachtigheid1 want  zij waren geheel
 zonder beschutting4    ,in het         
uitnemende verslag van kapitein         
,fitz-,roy over de aardbeving  wordt    
gezegd1 dat er in de baai twee          
uitbarstingen werden gezien3  eene in   
den vorm van eene rookkolom1 en eene    
tweede1 die op het  waterspuiten van een
 grooten walvisch geleek4 ,ook scheen   
het water  overal in beroering1 alsof   
het kookte1 werd zwart1 en dampte een   
hoogst onaangenamen zwavelreuk uit4     
,deze laatste verschijnselen  werden ook
 waargenomen in de ,baai van ,valparaiso
 gedurende de  aardbeving in #ahbb4 #bei
 ,ik onderstel1 dat deze uitdampingen   
hare  verklaring vinden in het loswerken
 van de modder op den bodem der  zee1   
welke veel rottende organische stoffen  
bevat4 ,in de ,baai van  ,callao        
bespeurde ik op zekeren dag bij stil    

weder1 dat1 toen het  schip zijn kabel  
over den bodem sleepte1 eene rij bellen 
den koers  van het vaartuig aanwees4 ,de
 lagere klassen in ,talcahuano dachten1 
dat de aardbeving veroorzaakt werd door 
eene oude ,indiaansche vrouw1  die twee 
jaren geleden uit wraak voor eene       
beleediging den vulkaan  ,antuco        
verstopt had4 ,dit onnoozele geloof is  
hierom eigenaardig1  wijl het aantoont1 
dat de ervaring het volk had leeren     
opmerken1  dat er verband bestaat       
tusschen de onderdrukte werking der     
vulkanen  en het beven van den grond4   
,op het punt waar hun begrip omtrent    
oorzaak en gevolg faalde1 moest de      
tooverij worden toegepast3 en dit  was  
het afsluiten van de vulkaanopening4 ,in
 het bijzondere geval van  deze         
aardbeving was zoodanig bijgeloof des te
 merkwaardiger1 omdat1  volgens kapitein
 ,fitz-,roy1 de onderstelling gegrond   
is1 dat de ,antuco  in 't geheel niet   
bij het verschijnsel betrokken was4 #bfj
    ,de stad ,concepcion was in den     

gewonen ,spaanschen trant gebouwd1      
d4w4z4 alle straten kruisten elkander   
rechthoekig3 de eene groep liep  in de  
richting zuidwest ten westen1 en de     
andere groep noordwest ten  noorden4 ,in
 de eerste richting stonden de muren    
ongetwijfeld beter  dan in de tweede1   
want verreweg het meeste metselwerk werd
 naar het  noordoosten geworpen4 ,beide 
omstandigheden stemmen volkomen overeen 
met het algemeen gevoelen1 dat de       
golvingen uit het zuidwesten zijn       
gekomen--uit welke streek van den       
horizon ook de onderaardsche geluiden   
werden gehoord2 want het is duidelijk1  
dat de muren1 loopend in de  richting   
zuidwest-noordoost en dus met hunne     
kanten gekeerd naar het  punt van waar  
de golvingen kwamen1 veel minder kans   
zouden hebben  te vallen dan die muren1 
loopende in de richting                 
noordwest-zuidoost1  die op hetzelfde   
oogenblik over hunne gansche lengte uit 
de verticaal  werden geworpen1 omdat de 
golvingen die uit het zuidwesten kwamen1

  bij het doorgaan onder de             
fundeeringen1 in noordwest en zuidoost  
golven moesten worden ontbonden4 ,men   
kan dit toelichten1 wanneer  men boeken 
op hun kant op een karpet plaatst1 en   
dan op de manier1  door ,mitchell #bfa  
aangegeven1 de golvingen van eene       
aardbeving  nabootst4 ,men zal dan zien1
 dat die boeken meer of minder schielijk
  vallen1 naar gelang hunne richting    
meer of minder samenvalt met die  welke 
loodrecht staat op de richting der      
golven4 ,ofschoon niet alle1  strekten  
de spleten in den grond zich over 't    
geheel uit in eene  richting            
noordwest-zuidoost1 en kwamen dus       
overeen met de golflijnen  of lijnen van
 grootste buiging4 ,gelet op al deze    
omstandigheden1  die duidelijk op het   
zuidwesten wijzen als de streek waarin  
het  hoofdbrandpunt van storing gelegen 
was1 is het een feit van veel  belang1  
dat het eiland ,santa ,maria1 hetwelk in
 dien hoek lag1 gedurende  de algemeene 
landrijzing tot eene hoogte steeg bijna 

driemaal zoo  groot als die van eenig   
ander deel der kust4    ,van den        
ongelijken weerstand1 dien de muren naar
 gelang van hunne  richting boden1 gaf  
de kathedraal een sprekend voorbeeld4   
,de zijde1  die naar het noordoosten was
 gekeerd1 vertoonde eene grooten        
puinhoop1  en te midden daarvan staken  
deurkozijnen en stapels timmerhout      
omhoog1  als wrakhout in een stroom4    
,sommige brokken metselwerk bezaten     
groote afmetingen1 en waren tot ver op  
het vlakke kerkplein gerold1  evenals   
stukken rots aan den voet van een hoogen
 berg4 ,de zijmuren  7loopende in eene  
richting zuidwest-noordoost7 waren1     
hoewel deerlijk  gescheurd1 blijven     
staan2 maar de groote stutten1 welke er 
loodrecht  tegen stonden 7en dus        
evenwijdig aan het frontvlak der        
gevallen  muren71 waren in vele         
gevallen1 als met een beitel1 glad      
afgestoken  en op den grond geslingerd4 
,eenige vierkante ornamenten op den top 
van dezelfde muren waren door de        

aardbeving in een diagonalen stand      
geplaatst4 ,een dergelijk feit werd     
waargenomen na eene aardbeving te       
,valparaiso1 in ,calabri en op andere   
plaatsen1 waaronder ook eenige          
,grieksche tempels4 #bfb ,oppervlakkig  
beschouwd schijnt deze draaiende        
verplaatsing te wijzen op eene          
wervelende beweging onder elk punt dat  
dezen stand aanneemt2 maar dit is in    
hooge mate onwaarschijnlijk4 ,zou  zij  
niet een gevolg hiervan zijn1 dat elke  
steen neiging heeft  zich in een        
bijzonderen stand met betrekking tot de 
trillingslijn  te plaatsen--ongeveer op 
de manier van spelden op een vel papier1
  dat geschud wordt8 ,in 't algemeen    
gesproken1 stonden deuringangen of      
vensters veel beter dan andere deelen   
der gebouwen4 ,niettemin werd  een arm  
oud man1 die lam was en de gewoonte had 
om bij kleine schokken  naar een        
deuringang te kruipen1 bij deze         
gelegenheden verpletterd4    ,ik heb    
niet getracht eene uitvoerige           

beschrijving te geven van het  voorkomen
 van ,concepcion zelf1 want ik gevoel1  
dat het volstrekt  onmogelijk is de     
gemengde gewaarwordingen te schetsen1   
die ik daar  ondervond4 ,verscheidene   
officieren bezochten de stad vr mij2    
maar  hunne sterkst gekleurde woorden   
waren onmachtig om een juist denkbeeld  
te geven van dat tooneel van            
verwoesting4 ,het is bitter en          
ontmoedigend  in eene enkele minuut het 
werk te zien vernietigen1 dat den mensch
  zooveel tijd en arbeid heeft gekost6  
,toch verdween het medelijden met  de   
inwoners bijna terstond1 om plaats te   
maken voor de verwondering1  dat men in 
een oogenblik tijds een toestand zag    
geboren worden1 dien  men alln aan een  
langdurig tijdperk van verval meende te 
kunnen  toeschrijven4 ,naar mijne       
overtuiging1 hebben wij sedert ons      
vertrek  uit ,engeland geen schouwspel  
gezien1 dat zulk een diepen indruk      
maakte4    ,men beweert1 dat bij bijna  
elke groote aardbeving het naburige     

water der zee in hevige beroering       
geraakt4 ,zooals in het geval van       
,concepcion1 schijnt de storing in 't   
algemeen van tweederlei aard te  zijn   
geweest3 ten eerste vloeit het water1 op
 het oogenblik van den  schok1 gestadig 
en in een hooge golf tegen het strand   
op1 en gaat dan  kalm terug2 ten tweede 
vloeit al het zeewater1 eenigen tijd    
daarna1  van de kust weg1 en keert dan  
in golven van onweerstaanbare kracht    
terug4 ,de eerste beweging schijnt een  
rechtstreeksch gevolg te zijn  van de   
ongelijke werkingen1 die de aardbeving  
op een vast en vloeibaar  lichaam       
uitoefent1 zoodat hunne betrekkelijke   
hoogten zwak gestoord  worden2 maar het 
tweede geval is een veel gewichtiger    
verschijnsel4 ,het  staat vast1 dat bij 
de meeste aardbevingen1 en in 't        
bijzonder bij die  op de westkust van   
,amerika1 de eerste groote beweging van 
het water  eene teruggaande is4 ,eenige 
schrijvers hebben dit trachten te       
verklaren  door aan te nemen1 dat het   

water zijn peil behoudt1 terwijl het    
land  omhoog golft2 maar dicht bij het  
land--zelfs bij eene eenigszins  steile 
kust--zou het water stellig aan de      
beweging van den bodem  deelnemen4      
,daarenboven betoogt ,ch4 ,lyell1 dat   
dergelijke bewegingen  der zee hebben   
plaats gehad op eilanden1 ver van de    
hoofdlijn van  storing gelegen--zooals  
gedurende deze aardbeving het geval was 
met  ,juan ,fernandez1 en met het eiland
 ,madeira tijdens de vreeselijke  ramp  
te ,lissabon in #agee4 ,ofschoon het    
vraagstuk zeer ingewikkeld is1          
onderstel ik1 dat iedere golf1 hoe ook  
ontstaan1 eerst het water van  het      
strand aftrekt1 waarop zij bij hare     
nadering breekt4 ,hetzelfde  heb ik ook 
waargenomen bij de golfjes1 die de      
schepraderen van eene  stoomboot        
voortbrengen4 ,het is opmerkelijk1 dat1 
terwijl ,talcahuano en  ,callao 7bij    
,lima71 die beiden gelegen zijn aan het 
hoofd van groote  ondiepe baaien1 bij   
elke hevige aardbeving van vloedgolven  

hebben te  lijden gehad--,valparaiso1   
dat dicht bij den kant van zeer diep    
water  ligt1 nooit overstroomd is       
geworden1 ofschoon het zoo dikwijls door
 de  geweldigste schokken geteisterd    
werd4 ,uit het feit1 dat de vloedgolf   
niet onmiddellijk op de aardbeving      
volgt1 maar somtijds eerst na eene      
tusschenruimte van een half uur3 en ook 
omdat veraf gelegen eilanden  op gelijke
 wijze worden getroffen als de kusten   
nabij het brandpunt  van                
storing--schijnt het1 dat de golf zich  
het eerst in volle zee  verheft2 en daar
 die verschijnselen algemeen voorkomen1 
moet er ook  eene algemeene oorzaak voor
 bestaan4 ,ik vermoed1 dat wij de lijn1 
waar de minder gestoorde waters van den 
diepen oceaan samentreffen met  het     
water dichter bij de kust1 hetwelk aan  
de bewegingen van het land  heeft       
deelgenomen--moeten beschouwen als de   
plaats1 waar de vloedgolf  het eerst is 
ontstaan4 ,ook schijnt de golf grooter  
of kleiner zijn1  naar gelang van de    

uitgestrektheid van het ondiepe water1  
dat met  den bodem waarop het stond1 in 
beroering geraakte4        ,het         
merkwaardigste gevolg van deze          
aardbeving was de bestendige rijzing    
van het land4 ,misschien zou het veel   
juister zijn deze rijzing als de        
oorzaak er van te noemen4 ,ofschoon er  
geen twijfel kan zijn1 dat het  land om 
de ,baai van ,concepcion twee of drie   
voet omhoog werd geheven1  dient toch te
 worden opgemerkt1 dat ik1 wegens de    
omstandigheid dat de  golf de oude      
lijnen van eb- en vloedwerking op de    
glooiende zandige  kusten had           
uitgewischt1 geen bewijs voor dit feit  
kon ontdekken1  behalve in het          
eenstemmige getuigenis der bewoners1 dat
 eene kleine  rotsachtige diepte1 welke 
nu blootligt1 vroeger met water bedekt  
was4 ,op het eiland ,santa ,maria 7dat  
ongeveer #cj mijlen ver ligt7 was  de   
rijzing grooter2 op n gedeelte vond     
kapitein ,fitz-,roy1 tien voet  boven   
hoogwaterpeil1 banken met verrotte      

mosselschelpdieren1 welke nog  aan de   
rotsen vastzaten1 terwijl de bewoners   
vroeger bij doodtij naar  deze          
schelpdieren gedoken hadden4 ,de rijzing
 van deze landstreek is  van bijzonder  
belang1 wijl zij het tooneel is geweest 
van verscheidene  andere hevige         
aardbevingen1 en wegens het groote      
aantal zeeschelpen1  die op eene hoogte 
van stellig #fjj en1 naar ik meen1 zelfs
 #ajjj  voet over het land verspreid    
liggen4 ,zooals ik heb opgemerkt1 zijn  
dergelijke schelpen te ,valparaiso      
gevonden op eene hoogte van #acjj  voet4
 ,er valt bijna niet aan te twijfelen1  
dat deze groote rijzing  een gevolg is  
geweest van achtereenvolgende kleine    
7periodieke7  rijzingen1 zooals die1    
welke de aardbeving van dit jaar        
vergezelde  of veroorzaakte1 alsmede van
 eene onmerkbare langzame 7seculaire7   
rijzing1 die stellig op sommige         
gedeelten dezer kust in gang is4    ,het
 eiland ,juan ,fernandez1 #cfj mijlen   
ten noordwesten van ,concepcion1  werd  

op het tijdstip van den grooten schok op
 #bj ,februari hevig  geschud1 zoodat de
 boomen tegen elkander sloegen1 en dicht
 bij het  strand een onderzeesche       
vulkaan in werking kwam4 ,deze feiten   
zijn  merkwaardig1 omdat dit eiland ook 
tijdens de aardbeving op #bd ,mei #agea 
heviger werd geteisterd1 dan andere     
plaatsen op gelijken afstand van        
,concepcion1 #bfc zoodat zij op eene    
onderaardsche verbinding tusschen  deze 
twee punten schijnen te wijzen4 ,chilo1 
ongeveer #cdj mijlen ten  zuiden van    
dezelfde stad1 schijnt aan sterkere     
schokken blootgesteld  te zijn geweest1 
dan het tusschenliggende district       
,valdivia1 waar  de vulkaan ,villarica  
in 't geheel niet in werking kwam1      
terwijl in  de ,cordilleras tegenover   
,chilo twee vulkanen op hetzelfde       
oogenblik  een hevige uitbarsting       
hadden4 ,deze twee vulkanen1 en enkele  
naburige  andere1 bleven langen tijd    
werkzaam1 en kwamen tien maanden later  
door eene aardbeving te ,concepcion     

opnieuw tot uitbarsting4 #bfd  ,eenige  
mannen1 die bij den voet van een dezer  
vulkanen bezig waren  hout te hakken1   
bespeurden den schok van den #bjsten    
,februari niet1  ofschoon het geheele   
omliggende district toen in trilling    
was4 ,hier  zien wij dus een geval1 dat 
eene uitbarsting eene aardbeving        
verzwakt  en daarvoor in de plaats      
treedt1 zooals volgens het bijgeloof der
  lagere klassen ook te ,concepcion     
geschied zou zijn1 indien de vulkaan    
,antuco niet door tooverij verstopt was 
geworden4 ,twee jaren en negen  maanden 
later 7#g ,november #ahcg7 werden       
,valdivia en ,chilo nogmaals en  heviger
 geteisterd dan op #bj ,februari #ahce1 
waarbij een eiland in den               
,chonos-archipel 7het eiland ,lemus7    
eene blijvende rijzing van meer dan     
acht voet onderging4 ,het zal den lezer 
een beter begrip geven van het          
uitgestrekte gebied dezer               
verschijnselen1 zoo wij aannemen        
7evenals  in het geval van de           

gletschers71 dat zij op overeenkomstige 
afstanden  in ,europa hebben plaats     
gehad4 ,in dat geval zou het land vanaf 
de  ,noordzee tot de ,middellandsche    
,zee hevig geschokt zijn geworden1 en   
zouden op hetzelfde tijdstip een groot  
deel van ,engelands oostkust1  benevens 
eenige afgelegen eilanden blijvend zijn 
omhoog geheven4 ,op  de kust van        
,holland zou eene reeks vulkanen in     
werking zijn gekomen1  en bij de        
noordpunt van ,ierland zou eene         
uitbarsting op den bodem  der zee hebben
 plaats gehad4 ,eindelijk zouden de oude
 kraters van  ,auvergne 7,chane des     
,puys of des ,monts ,dmes1 ,le ,plomp du
 ,cantal en  ,les ,monts-,dore7 donkere 
rookkolommen hebben omhoog geworpen1 en 
langen  tijd in hevige werking zijn     
gebleven4 ,drie en dertig maanden later 
zou ,frankrijk vanaf zijne centrale     
hoogvlakte tot aan het ,engelsche       
,kanaal opnieuw door eene aardbeving    
verwoest zijn geworden1 en zou  een     
eiland in de ,middellandsche ,zee       

blijvend gerezen zijn4    ,het gebied1  
waarover op den #bjsten ,februari de    
vulkanische stof werd  uitgeworpen1     
besloeg eene ruimte van #gbj bij #djj   
,engelsche mijlen1  zoodat zich hier    
naar alle waarschijnlijkheid een        
onderaardsch  lavameer uitstrekte1      
aanmerkelijk grooter dan de oppervlakte 
der ,zwarte  ,zee4 #bfe ,uit het nauwe  
en samengestelde verband1 dat er        
gedurende  deze reeks van verschijnselen
 tusschen de opheffende en eruptieve    
krachten bleek te bestaan1 mogen wij met
 zekerheid besluiten1 dat de  krachten  
welke langzaam en met kleine rukken     
vastelandsdeelen opheffen1  en die welke
 periodiek vulkanische stof uit open    
kraters werpen1  eene-en-dezelfde zijn4 
,om vele redenen geloof ik1 dat de      
menigvuldige  aardbevingen op deze      
kustlijn worden teweeggebracht door het 
scheuren  der lagen1 als een            
noodzakelijk gevolg van de spanning van 
het land  bij opheffing1 en door het met
 geweld binnendringen #bff van gloeiend 

magma of vloeibaar gesteente4 ,dit      
scheuren en binnendringen zouden bij    
genoegzame herhaling 7en wij weten1 dat 
aardbevingen herhaaldelijk  dezelfde    
streken op dezelfde wijze teisteren7    
eindelijk eene lage  bergketen vormen4  
,een dergelijk proces schijnt met het   
rechtlijnige  eiland ,santa ,maria in   
gang te zijn4 ,ik geloof1 dat het       
centrale  of as-gedeelte van een berg in
 zijne ontstaanswijze alleen hierin  van
 een lagen vulkaankegel verschilt1 dat  
het gesmolten gesteente  bij herhaling  
naar binnen is geperst1 in plaats van   
herhaaldelijk  naar buiten geworpen4    
,bovendien geloof ik1 dat de structuur  
van  groote bergketenen--zooals die van 
de ,cordilleras1 waar de lagen  die de  
ingeperste kern van plutonische         
gesteenten bedekken1 langs              
verschillende evenwijdige en naburige   
heflijnen op haren kant zijn            
gezet--onmogelijk kan worden verklaard1 
behalve in de onderstelling1  dat het   
kerngesteente herhaaldelijk werd        

ingespoten na tijdruimten1  lang genoeg 
om aan de bovengedeelten of vulspleten  
gelegenheid te geven  tot afkoeling en  
verharding4 ,want indien de lagen door n
 enkelen  schok in hare tegenwoordige1  
zeer steile1 loodrechte en stomphoekige 
standen waren geworpen1 zouden de       
ingewanden der aarde naar buiten  zijn  
gestroomd2 en in plaats dat men1 zooals 
nu1 de steile centrale  bergdeelen zou  
gevormd zien uit gesteente1 dat onder   
hooge drukking  is vastgeworden1 zouden 
op tallooze punten van elke heflijn     
stroomen  lava naar buiten zijn         
gevloeid4 #bfg          ,dat groote     
bergketens1 en bergen in 't algemeen1 op
 de door      ,darwin omschrevene wijze 
ontstaan zouden zijn1 vindt heden       
geen geloof meer4 ,ook niet de vroeger  
zoozeer bekende theorie      van        
,hutton1 ,playfair1 ,a4 von ,humboldt1  
,e4 de ,beaumont en ,l4 von      ,buch1 
volgens welke de bergen waren ontstaan  
door drukkrachten1      die in radiale  
richting van onderen naar boven werkten1

 en die      de uitbarsting van         
eruptieve gesteenten voor de oorzaak    
hield      van de opheffing en plooing  
der aardlagen tot bergen4 ,aan de       
nieuwere onderzoekingen van ,favre1     
,dana1 ,baltzer1 maar vooral      van   
,e4 ,suess en ,a4 ,heim #bfh is het te  
danken1 dat men eene      juistere en   
meer natuurlijke voorstelling van het   
proces der      bergvorming bezit4      
,volgens die theorie verdeelt men de    
bergen in3      #ao4 ,erosie-gebergten1 
die door de knagende of wegvretende     
werking      van stroomend water op een 
oorspronkelijk tafelland gevormd werden2
      #bo4 ,vulkanische gebergten1      
ontstaan door gloeiend vloeibaar        
gesteente1 dat door eene spleet of      
opening 7in ruimeren zin3      eene     
reeks van zulke openingen7 uit het      
binnenste der aarde drong1      zich aan
 de randen der spleet ophoopte en       
afkoelde2 #co4 ,tektonische             
gebergten1 waartoe de meest voorkomende 
en reusachtigste bergen en              

bergreeksen behooren4 ,daaronder        
verstaat men zulke1 die gevormd         
werden door bewegingen der aardkorst    
zelve 7benedenwaartsche en              
samenschuivende71 ten gevolge van de    
afkoeling en daarmede in      verband   
staande contractie en verkleining onzer 
planeet4        7,noot v4 d4 ,vert47    
,,hoofdstuk ,,xv4    ,,overtocht ,,van  
,,de ,,cordilleras4      #g ,maart      
#ahce4    ,wij bleven drie dagen te     
,concepcion1 en zeilden toen naar       
,valparaiso4 ,daar de wind noordelijk   
was1 bereikten wij den ingang  der haven
 van ,concepcion eerst tegen donker4    
,omdat wij zeer dicht bij  land waren1  
en er een mist kwam opzetten1 lieten wij
 hier het anker  vallen4 ,kort daarna   
kwam een groote ,amerikaansche          
walvischvaarder  ons op zijde1 waarvan  
wij den kapitein vloekend tot zijn volk 
hoorden  zeggen1 dat het zich stil moest
 houden1 zoolang hij naar de stortzeen  
luisterde4 ,kapitein ,fitz-,roy praaide 
hem met luide1 heldere stem1  om op de  

plek waar hij was te ankeren4 ,de arme  
man zal toen zeker  hebben gedacht1 dat 
die stem van het strand kwam1 want een  
storm van  kreten steeg eensklaps van   
het schip op1 daar iedereen schreeuwde3 
,laat het anker vallen6 ,kabel vieren6  
,zeil minderen6 ,dit was het            
belachelijkste1 dat ik ooit gezien had4 
,indien alle koppen van de  bemanning   
kapiteins waren geweest1 had er geen    
grootere verwarring  van bevelen kunnen 
heerschen4 ,later ontdekten wij1 dat de 
kapitein  stotterde1 zoodat ik vermoed1 
dat allen hem hielpen om zijne orders   
te geven4    ,op den #aa;den ankerden   
wij te ,valparaiso2 en twee dagen later 
ging ik  op weg1 om de ,cordilleras over
 te trekken4 ,eerst begaf ik mij naar   
,santiago1 waar ,caldcleugh mij zeer    
vriendelijk op alle mogelijke  wijze    
hielp bij het maken van de kleine       
noodige toebereidselen4 ,in  dit        
gedeelte van ,chili zijn twee passen    
over de ,andes naar ,mendoza3 de  eene1 
de ,aconcagua- of ,uspallata-pas1 ligt  

op #cbej' ,z4,b4 en wordt het  meest    
gebruikt2 de tweede1 de ,portillo-pas   
geheeten1 ligt zuidelijker1  is nader1  
maar hooger en gevaarlijker4 #bfi    #ah
 ,maart4    ,wij richtten ons naar den  
,portillo-pas4 ,na ,santiago te hebben  
verlaten1 staken wij de uitgestrekte1   
verschroeide vlakte over1  waarin deze  
stad ligt1 en kwamen in den namiddag aan
 de ,maypu1 eene der  voornaamste       
rivieren van ,chili4 ,ter plaatse1 waar 
de vallei den eersten  ,cordilleras-kam 
snijdt1 wordt zij aan weerskanten door  
hooge1 naakte  bergen begrensd2 en      
ofschoon niet breed1 is zij zeer        
vruchtbaar4 ,tal  van hutten waren      
omringd door wijngaarden1 en boomgaarden
 met appel-1  nektarine- en             
perzikboomen1 waarvan de takken onder   
het gewicht der  schoone rijpe vruchten 
dreigden te breken4 ,des avonds         
bereikten wij het  tolhuis1 waar onze   
bagage onderzocht werd4 ,de ,chileensche
 grens wordt  beter bewaakt door de     
,cordilleras1 dan door het water der    

zee4 ,er zijn  zeer weinige valleien1   
die naar de centrale kammen van het     
gebergte  voeren1 en op andere plaatsen 
zijn de bergen voor lastdieren geheel   
onbegaanbaar4 ,de beambten van het      
tolhuis waren zeer beleefd1 hetgeen     
misschien voor een deel was toe te      
schrijven aan het paspoort1 dat  de     
,president der ,republiek mij gegeven   
had2 maar bijna elke ,chileen  bezit    
eene aangeboren beleefdheid1 waarover ik
 mijne bewondering  moet uitspreken4 ,in
 dit geval was de tegenstelling met     
dezelfde  klasse van menschen in de     
meeste andere landen zeer opvallend4    
,als  staaltje van ,chileensche         
beleefdheid zal ik eene anecdote        
vertellen1  die mij destijds zeer       
vermaakte4 ,dicht bij ,mendoza          
ontmoetten wij  eene kleine en zeer     
dikke negerin1 die schrijlings op een   
muildier  zat4 ,zij had een kropgezwel1 
zoo verbazend groot1 dat men bijna niet 
kon nalaten haar voor een oogenblik aan 
te kijken2 doch bijna op  hetzelfde     

oogenblik--als wilden zij zich          
verontschuldigen--groetten  mijne beide 
metgezellen haar op de gebruikelijke    
manier1 door hunne  hoeden af te nemen4 
,waar zou men in ,europa1 onder de      
hoogere of lagere  standen1 zulk eene   
beleefdheid hebben bewezen aan een arm  
en mismaakt  schepsel van een verworpen 
ras8    ,des nachts sliepen wij in eene 
hut4 ,onze onafhankelijke manier van    
reizen was verrukkelijk4 ,in de bewoonde
 gedeelten kochten wij wat  brandhout1  
huurden weiland voor de beesten1 en     
kampeerden bij hen  in een hoek van     
hetzelfde veld4 ,in den ijzeren pot1    
dien wij bij  ons hadden1 kookten wij   
ons avondeten1 nuttigden dit onder een  
onbewolkten hemel1 en kenden geen zorg4 
,mijne metgezellen waren3  ,mariano     
,gonzales1 die mij reeds vroeger in     
,chili als gids had gediend1  en een    
arriero 7muildierendrijver7 met zijne   
tien muildieren en  eene madrina        
7petemoeder74 ,laatstgenoemde is een    
hoogst gewichtig  personage3 namelijk   

eene oude1 bezadigde merrie met een     
belletje  aan den nek1 die1 waar zij    
gaat1 door de muildieren als gehoorzame 
kinderen gevolgd wordt4 ,de liefde van  
deze dieren voor hunne madrinas         
bespaart tallooze moeilijkheden4 ,zoo er
 verscheidene groote troepen            
tegelijktijdig in hetzelfde veld grazen1
 behoeven de arrieros des  morgens hunne
 madrinas alleen wat ter zijde te voeren
 en hare bellen  te laten klinken3 en al
 waren er dan ook twee- of driehonderd  
muilen  bijeen1 toch kent elk           
onmiddellijk de bel van zijne eigene    
madrina1  en komt naar haar toe4 ,het is
 bijna onmogelijk een oud muildier  te  
verliezen2 want zoo het verscheidene    
uren lang met geweld wordt              
achtergehouden1 zal het1 evenals een    
hond1 met zijn fijnen reuk het  spoor   
zijner makkers of liever van de madrina 
volgen1 aan wie het1  zooals de arriero 
beweert1 de meeste liefde toedraagt4    
,deze neiging  is echter niet van       
individueelen aard2 want ik geloof geen 

ongelijk  te hebben als ik zeg1 dat elk 
dier met een bel aan voor madrina kan   
dienen4 ,elk muildier draagt op een     
effen weg een last van #daf pounds      
7meer dan #bi stone72 #bgj maar in eene 
bergachtige streek #ajj pounds  minder4 
,het is merkwaardig1 dat deze dieren met
 hunne fijne1 schrale  ledematen1 zonder
 evenredige spierontwikkeling1 zulk een 
grooten  last kunnen dragen4 ,het       
muildier schijnt mij altijd een hoogst  
wonderlijk dier toe4 ,dat een basterd of
 speelsoort meer verstand1  geheugen1   
halsstarrigheid1 neiging tot het        
vereenigingsleven1  volhardingsvermogen 
bij spierarbeid1 en ook een langer leven
 bezit  dan een zijner ouders1 schijnt  
aan te duiden1 dat de kunst hier de     
natuur heeft overtroffen4 ,van onze tien
 dieren waren zes bestemd voor  rijden1 
en vier voor het dragen van lasten1     
waarin allen elkander  afwisselden4 ,wij
 hadden eene flinke hoeveelheid voedsel 
meegenomen  voor het geval1 dat wij     
ingesneeuwd werden1 omreden het seizoen 

voor  een tocht over den ,portillo-pas  
eenigszins verstreken was4    #ai       
,maart4    ,dezen dag reden wij naar het
 laatste1 en dus hoogst gelegen huis    
van de vallei4 ,het aantal bewoners werd
 schaarsch2 toch was het  land op       
plaatsen1 waar het water kon worden     
heengevoerd1 nog zeer  vruchtbaar4 ,alle
 hoofdvalleien in de ,cordilleras       
bezitten dit kenmerk1  dat zij aan beide
 zijden worden omzoomd door een ruw     
gelaagd1 en  meestal zeer dik terras van
 keien en zand4 ,blijkbaar is er een    
tijd  geweest1 dat deze terrassen zich  
dwars over de valleien uitstrekten  en  
vereenigd waren4 ,dit vermoeden wordt   
bevestigd in ,noord-,chili1  waar geen  
stroomen zijn1 en waar men de dalbodems 
op de genoemde wijze  gelijkmatig gevuld
 ziet4 ,over deze randterrassen leiden  
meestal de  wegen2 want hunne           
oppervlakten zijn effen1 en met eene    
zeer geringe  stijging volgen zij den   
loop der valleien4 ,vandaar dat zij ook 
gemakkelijk door irrigatie worden       

bebouwd4 ,men kan hen vervolgen tot     
eene hoogte van #gjjj of #ijjj voet1    
waar zij zich eindelijk tusschen  de    
onregelmatige hoopen rotspuin verliezen4
 ,aan het ondereinde of  den ingang der 
valleien gaan zij geleidelijk over in   
die door land  ingesloten 7ook uit keien
 gevormde7 vlakten aan den voet der     
hoofdketen  van de ,andes1 welke ik in  
een vroeger hoofdstuk als kenmerkend    
voor  het ,chileensche landschap heb    
beschreven1 en die daar ongetwijfeld    
ontstonden in een tijd1 toen de zee in  
,chili doordrong1 gelijk zij het  nu in 
de zuidelijke kusten doet4 ,geen enkel  
feit in de geologie van  ,zuid-,amerika 
boezemde mij meer belang in1 dan deze   
terrassen van grof  gelaagde keien4 ,in 
samenstelling gelijken zij volkomen op  
de stof1  die de stroomen in elke vallei
 zouden afzetten1 indien zij door de    
eene of andere oorzaak--zooals het      
vloeien in een meer of zeearm--in  hun  
loop belemmerd werden2 maar in plaats   
van stof af te zetten1  zijn de stroomen

 nu voortdurend bezig met het afknagen  
van het vaste  gesteente en van deze    
alluviale aanslibbingen over de geheele 
lengte  van elke hoofd- en zijvallei4   
,het is niet mogelijk hier de redenen op
  te noemen2 maar ik ben overtuigd1 dat 
die kei- of grofkiezel-terrassen        
gedurende de trapsgewijze rijzing der   
,cordilleras werden opgehoopt door  de  
stroomen1 die bij opvolgende peilstanden
 hun rotspuin aanslibden op  de         
strandhoofden van lange smalle          
zeearmen--eerst hoog in de valleien1    
toen lager en lager naar het ondereinde1
 terwijl het land gestadig en  langzaam 
rees4 ,indien dit zoo is 7en ik kan er  
niet aan twijfelen71  dan is de groote  
en gebroken keten van de ,cordilleras   
niet--zooals  de geologen tot voor      
korten tijd algemeen dachten1 en zooals 
nu nog  de gewone meening is--plotseling
 omhooggeworpen1 maar langzaam in  haar 
geheel opgeheven1 op dezelfde gestadige 
manier als de kusten  van de            
,atlantische en ,stille ,oceanen in     

jongere tijdperken4 ,eene  menigte      
feiten in de structuur van de           
,cordilleras vinden door deze           
beschouwing eene eenvoudige verklaring4 
,de rivieren1 die door deze valleien    
vloeien1 moesten eerder  bergstroomen   
worden genoemd4 ,hare helling is zeer   
groot1 en het water  heeft de kleur van 
modder4 ,het geraas1 dat de ,maypu      
maakte terwijl  zij over de groote ronde
 brokken schoot1 geleek op het bruisen  
der zee4 ,tusschen het geweld van het   
stroomende water1 was het  ratelende    
geluid der over elkander schurende      
steenen zeer duidelijk  hoorbaar--zelfs 
op een afstand4 ,dag en nacht kan men   
dit ratelende  geluid langs den geheelen
 loop van den stroom hooren4 ,voor den  
geoloog  lag er iets welsprekends in    
dien klank4 ,die duizenden en duizenden 
steenen1 welke rammelend tegen elkander 
het doffe en eentonige geluid           
verwekten1 spoedden zich allen in ne    
richting4 ,zij deden denken aan  den    
tijd1 waarin elke voorbij snellende     

minuut onherroepelijk in de  eeuwigheid 
verzinkt6 ,voor deze steenen is de      
oceaan hunne eeuwigheid2  en elke toon  
in die wilde muziek sprak mij van een   
stap1 dien zij  nader tot hunne         
bestemming deden4    ,het is voor den   
menschelijken geest onmogelijk1 anders  
dan door een  langzaam verloop1 eene    
werking te begrijpen1 welke is          
voortgebracht  door eene zoo dikwijls   
herhaalde oorzaak1 dat het noemen van   
het  herhalings-cijfer al geen          
duidelijker begrip van de zaak geeft dan
  de wilde1 die naar de haren op zijn   
hoofd wijst4 ,zoo dikwijls als ik       
modder-1 zand- en kiezellagen tot eene  
dikte van vele duizenden voeten         
opgehoopt zag1 voelde ik mij geneigd uit
 te roepen1 dat oorzaken1  als de       
vermalende werking der tegenwoordige    
rivieren en tegenwoordige               
strandvloeden1 nooit zulke massa's      
konden hebben voortgebracht4 ,maar  aan 
den anderen kant3 als ik luisterde naar 
het ratelende geluid dezer  stroomen3   

als ik mij voor den geest riep1 dat     
geheele dierengeslachten  van de        
aardoppervlakte verdwenen zijn gedurende
 dat lange tijdvak1  waarin deze steenen
 dag en nacht met hetzelfde geluid in   
hunnen loop  zijn voortgeschuifeld--dan 
heb ik bij mijzelf gedacht3 welke berg1 
welk vastland kan zulk eene slooping    
weerstaan8    ,in dit gedeelte der      
vallei waren de bergen aan weerszijden  
van #cjjj  tot #fjjj of #hjjj voeten    
hoog1 met afgeronde omtrekken en steile1
 kale  hellingen4 ,de algemeene kleur   
van het gesteente was dof purperachtig1 
en zijne laagswijze structuur zeer      
duidelijk waarneembaar4 ,zoo al niet    
schoon1 was toch het landschap          
merkwaardig en grootsch4 ,in den loop   
van  den dag ontmoetten wij verscheidene
 kudden vee1 die door mannen uit de     
hoogere valleien in de ,cordilleras naar
 omlaag werden gedreven4 ,dit  teeken   
van den naderenden winter verhaastte    
onze schreden1 meer dan  voor           
geologische waarnemingen wel wenschelijk

 is4 ,het huis1 waarin  wij sliepen1 lag
 aan den voet van een berg1 op welks top
 zich de  ,san-,pedro-de-,nolasko-mijnen
 bevinden4 ,sir ,f4 ,head verwondert    
zich1 dat  er mijnen ontdekt zijn       
geworden op zulke buitengewone plaatsen 
als de  schrale top van den berg ,san   
,pedro de ,nolasko4 ,toch laat die      
ontdekking  zich zeer goed verklaren4   
,in de eerste plaats zijn metaaladeren  
in deze  streek meestal harder dan de   
omringende lagen1 zoodat zij gedurende  
de allengs voortgaande slijting der     
bergen buiten de oppervlakte van  den   
grond steken4 ,ten tweede heeft bijna   
elk arbeider1 vooral in de  noordelijke 
gedeelten van ,chili1 eenig verstand van
 het voorkomen van  ertsen4 ,in de      
groote mijnprovincin ,coquimbo en       
,copiap is brandhout  zoo schaarsch1 dat
 er op ieder bergje en in elk dal naar  
gezocht wordt2  en door dit zoeken zijn 
bijna al de rijkste mijnen in die streek
  ontdekt4 ,chagnarcillo1 waaruit in den
 loop van weinige jaren voor  eene      

waarde van vele honderdduizenden ponden 
zilver te voorschijn is  gebracht1 werd 
ontdekt door een man1 die een steen naar
 zijn beladen  ezel wilde werpen4 ,in de
 meening1 dat hij zeer zwaar was1 raapte
 hij  den steen op1 en ontdekte1 dat    
deze grootendeels uit zuiver zilver     
bestond4 ,niet ver van de plek stond de 
ader recht overeind1 als eene  wig van  
metaal4 ,ook wandelen de mijnwerkers    
dikwijls op ,zondagen met  een          
breekijzer over de bergen4 ,in het      
zuidelijk deel van ,chili zijn  de      
ontdekkers gewoonlijk mannen1 die vee in
 de ,cordilleras drijven1  en elk ravijn
 bezoeken waar eenig weiland te vinden  
is4    #bj ,maart4    ,naarmate wij     
hooger in de vallei kwamen1 werd de     
plantengroei1 met  uitzondering van     
enkele fraaie ,alpen-bloemen1 uiterst   
schaarsch2  en van viervoetige dieren1  
vogels of insecten kon er nauwelijks een
  worden ontdekt4 ,de hooge bergen1     
waarvan de toppen enkele plekjes  sneeuw
 vertoonden1 stonden goed van elkander  

gescheiden1 terwijl de  tusschenliggende
 dalen gevuld waren met alluviale lagen 
van ontzaglijke  dikte4 ,het            
berglandschap van de ,andes bevatte     
eenige bijzonderheden1  welke mij om    
hare tegenstelling met de andere mij    
bekende bergketens  bovenal troffen4    
,die bijzonderheden waren3 de vlakke    
zoomen aan  weerszijden van de valleien1
 welke randen zich dikwijls tot smalle  
vlakten verbreedden2 de heldere kleuren1
 voornamelijk rood en purper1  der      
volkomen naakte en steile heuvels van   
porfier2 de indrukwekkende  en          
onafgebroken steenaderen1 welke het     
voorkomen hadden van muren2 de          
duidelijke afscheiding der lagen1 die1  
daar waar zij bijna verticaal  stonden1 
de schilderachtige en ruwe middentoppen 
vormden1 doch bij  geringere helling de 
groote bergenmassa aan de grenzen der   
keten  samenstelden2 en eindelijk1 de   
rechte kegelvormige stapels fijn  en    
helderkleurig rotspuin1 die onder een   
steilen hoek van den voet  der bergen   

af1 soms tot eene hoogte van meer dan   
#bjjj voet langs de  wanden opliepen4   
,zoowel in ,vuurland als in de ,andes   
merkte ik herhaaldelijk op1  dat waar   
het gesteente gedurende het grootste    
deel van het jaar met  sneeuw bedekt    
was1 het op zeer buitengewone wijs in   
kleine hoekige  stukken was gesplinterd4
 ,scoresby #bga heeft hetzelfde feit op 
,spitsbergen waargenomen4 ,de zaak      
schijnt mij eenigszins duister2  want   
het gedeelte van een berg1 dat door een 
sneeuwmantel wordt  beschut1 moet minder
 aan herhaalde en groote                
temperatuurswisselingen  onderhevig     
zijn1 dan elk ander gedeelte4 ,soms heb 
ik gedacht1 dat  de aarde en            
steenbrokken aan de oppervlakte         
misschien minder snel  werden verwijderd
 door langzaam doorzijgend sneeuwwater1 
#bgb dan  door regen1 en dat dus de     
schijnbaar snellere verweering van het  
vaste gesteente onder de sneeuw         
bedriegelijk was4 ,wat ook de reden     
zij1 de hoeveelheid afbrokkelend        

gesteente op de ,cordilleras is  zeer   
groot4 ,in de lente glijden somtijds    
groote hoopen van dit puin  de bergen   
af1 overdekken de sneeuw die in de dalen
 is samengewaaid1  en vormen zoo        
natuurlijke huizen van ijs4 ,wij reden  
over zoo'n huis1  dat op eene hoogte lag
 ver onder de grens van eeuwige sneeuw4 
,tegen het vallen van den avond         
bereikten wij eene eigenaardige         
komvormige vlakte1 ,la ,valle del ,yeso 
7,de ,gips-,vallei7 geheeten4 ,zij  was 
met eenig droog weiland bedekt1 waarop  
wij tot ons genoegen eene  kudde vee    
zagen grazen1 te midden van de          
omringende steenwoestijnen4 ,de  vallei 
ontleent haar naam aan eene groote1 naar
 schatting minstens  #bjjj voet dikke   
laag van wit gips1 dat op sommige       
plaatsen geheel  zuiver is4 ,wij sliepen
 bij een troepje mannen1 wier werk het  
was om  deze stof1 die bij de           
wijnbereiding gebruikt wordt1 op        
muildieren  te laden4 ,vroeg in den     
morgen van den #basten gingen wij op    

weg1 en  volgden weer den loop der      
rivier1 die hier zeer klein was         
geworden1  totdat wij aan den voet van  
den machtigen bergrug kwamen1 die de    
wateren der ,stille en ,atlantische     
,oceanen gescheiden houdt4 ,de  weg1 tot
 dusver goed1 en voortdurend doch zeer  
langzaam stijgende1  veranderde nu in   
een steil zigzagvormig pad over den     
grooten rotswand  op de grensscheiding  
tusschen de republieken ,chili en       
,mendoza4        ,ik zal hier eene korte
 schets geven van de geologische        
gesteldheid  der verschillende          
evenwijdige bergreeksen1 die de         
,cordilleras  vormen4 ,van deze reeksen 
zijn twee aanmerkelijk hooger dan de    
anderen3 namelijk aan den kant van      
,chili1 de ,peuquenes-keten1  die op het
 punt1 waar de pas haar kruist1 #cibg   
,met4 hoog is2 en  aan den kant van     
,mendoza1 de ,portillo-keten1 die #djfj 
,met4 hoog  is4 ,de lagere ruggen der   
,peuquenes-keten en van de verschillende
  groote reeksen westelijk daarvan1     

bestaan uit eene reusachtige1  vele     
duizenden voeten dikke ophooping van    
porfier-gesteenten1 die  als            
onderzeesche lava's1 afgewisseld door   
hoekige en ronde brokken  van dezelfde  
gesteenten1 uit kraters op den bodem van
 voorwereldlijke  zeen omhoog zijn      
geworpen4 ,deze afwisselende gesteenten 
zijn in de  centrale gedeelten bedekt   
met eene dikke laag van rooden          
zandsteen1  conglomeraat en kalkhoudend 
leemschiefer1 verbonden met en          
overgaande  in reusachtige gipslagen4   
,in de bovenlagen komen vrij veel       
schelpdieren  voor1 die ongeveer        
behooren tot de periode der ,lagere     
,witte ,kalk in  ,europa4 #bgc ,het is  
eene oude geschiedenis1 maar daarom niet
 minder  verwonderlijk1 van schelpdieren
 te hooren spreken1 die weleer over  den
 bodem der zee kropen1 en nu bijna      
#adjjj voet boven haren spiegel  liggen6
 ,de onderste beddingen in deze groote  
ophooping van lagen zijn  door de       
werking 7contactmetamorphose7 van       

eruptieve steenmassa's1  uit een        
eigenaardig wit soda-graniet bestaande1 
verzet1 verglaasd1  gekristalliseerd en 
bijna samengesmolten4 #bgd    ,de andere
 hoofdketen1 nam4 de ,portillo-keten1 is
 geheel anders gevormd1  en bestaat     
hoofdzakelijk uit hooge1 naakte toppen  
van een rood kali- of  potasch-graniet1 
die ver omlaag aan de westelijke helling
 bedekt zijn  met een zandsteen1 welke  
door de vroegere hitte in een           
kwartsgesteente  is omgezet4 ,op het    
kwarts rusten beddingen van een         
conglomeraat1 ter  dikte van            
verscheidene duizenden voeten1 die door 
het roode graniet  zijn opgeheven en    
onder een hoek van #de naar de          
,peuquenes-keten zijn  gericht4 ,tot    
mijne verwondering zag ik1 dat dit      
conglomeraat bestond3  deels uit        
rolsteenen1 afkomstig van de gesteenten 
der ,peuquenes-keten  met hunne fossiele
 schelpdieren1 en deels uit rood        
potasch-graniet1  gelijk aan dat van de 
,portillo-keten4 ,daaruit moeten wij    

besluiten1  dat de ,peuquenes- en       
,portillo-ketens beiden gedeeltelijk    
opgeheven en  aan verweering en slooping
 waren blootgesteld1 toen het           
conglomeraat  zich vormde2 maar wijl de 
beddingen van het conglomeraat door het 
roode  ,portillo-graniet tot eene       
inclinatie van #de zijn omhoog geworpen1
  en de onderliggende zandsteen door    
ditzelfde graniet verglaasd  is1 kunnen 
wij zeker zijn1 dat de indringing van   
het graniet  en de opheffing der reeds  
gedeeltelijk gevormde ,portillo-keten1  
grootendeels plaats hadden na de        
ophooping van het conglomeraat1  en lang
 na de rijzing der ,peuquenes-keten4 ,de
 ,portillo--de hoogste  keten in dit    
deel van de ,cordilleras--is dus niet   
zoo oud als  de minder hooge            
,peuquenes-keten4 ,een hellende         
lavastroom aan den  oostelijken voet van
 de ,portillo zou als bewijs kunnen     
dienen1 dat  de groote hoogte van die   
keten gedeeltelijk is toe te schrijven  
aan  rijzingen van nog latere           

dagteekening4 ,wat haar vroegste        
ontstaan  betreft1 zoo schijnt het roode
 graniet te zijn ingedrongen door  de   
lijn van zwaksten weerstand eener oude1 
voorbestaande keten van  wit graniet en 
mica-schiefer4 ,men mag aannemen1 dat in
 de meeste1  wellicht in alle gedeelten 
van de ,cordilleras elke keten gevormd  
is  door herhaalde opheffingen en       
inschuivingen van eruptief gesteente2   
en dat de verschillende evenwijdige     
ketenen van verschillenden  ouderdom    
zijn4 ,alleen z kunnen wij tijd winnen1 
noodig en voldoende  om den werkelijk   
verbazenden omvang der slooping te      
verklaren1 die  deze hooge ofschoon1 in 
vergelijking met de meeste andere       
ketens1  nog jonge bergen ondergaan     
hebben4    ,eindelijk bewijzen de       
schelpen in de ,peuquenes- of oudste    
keten1  dat zij1 zooals boven is        
opgemerkt1 #adjjj voet gestegen is      
sedert  het bestaan eener formatie uit  
het ,secondaire of ,mesozosche ,tijdvak1
  die wij in ,europa gewoon zijn als    

verre van oud te beschouwen4 ,doch  er  
is meer3 de zee1 waarin die schelpdieren
 leefden1 had slechts eene  matige      
diepte2 en nu kan men aantoonen1 dat het
 gebied1 thans door de  ,cordilleras    
ingenomen1 verscheidene duizenden voeten
 7in ,noord-,chili  ongeveer #fjjj voet7
 gezonken moet zijn1 om aan die machtige
 groep van  onderzeesche lagen          
gelegenheid te geven zich op de bedding1
 waarin die  schelpdieren leefden1 af te
 zetten4 ,het bewijs is hetzelfde als   
dat1  waardoor werd aangetoond1 dat in  
een tijdperk1 zeer lang nadat de        
tertiaire schelpen der voormalige       
,patagonische ,zee leefden1 de bodem    
dier zee verscheidene honderden voeten  
gedaald moet zijn1 door eene  latere    
rijzing gevolgd4 ,dagelijks vindt de    
geoloog gelegenheid zich  te overtuigen1
 dat er niets--zelfs niet de wind--zoo  
wankelbaar en  onstandvastig is als het 
eigenlijk oppervlak onzer aardkorst4    
,ik wil nog eene andere geologische     
opmerking doen4 ,ofschoon  de           

,portillo-keten hier hooger is dan de   
,peuquenes1 hebben de  waterstroomen1   
die de tusschenliggende valleien        
bevloeien1 zich een weg  er door        
gebaand4 ,hetzelfde feit1 op grootere   
schaal1 is waargenomen  in de oostelijke
 en hoogste keten der ,boliviaansche    
,cordilleras1  waardoor de rivieren zich
 een weg banen1 en dergelijke feiten    
zijn  ook in andere deelen van de wereld
 opgemerkt4 ,in de onderstelling1  dat  
de ,portillo-keten in lateren tijd en   
gaandeweg is opgeheven1  laat zich dit  
feit verklaren1 want in dit geval zou   
eerst eene reeks  eilandjes verschijnen2
 en terwijl dezen werden omhoog geheven1
 zouden  de getijen steeds diepere en   
breedere kanalen daarin uithollen4 ,ten 
huidigen dage zijn in de meest afgelegen
 zeengten op de kust van  ,vuurland1 de 
stroomingen in de dwarsgeulen1 die de   
overlangsche  kanalen verbinden1 zeer   
sterk1 zoodat in een dier zijkanalen    
zelfs  een klein zeilschip om en om werd
 gedraaid4        ,omstreeks den middag 

aanvaardden wij de moeilijke bestijging 
van de  ,peuquenes-keten1 en ondervonden
 toen voor de eerste maal eene kleine   
belemmering in onze ademhaling4 ,de     
muildieren wilden bij iedere  #ej yards 
halt houden2 en na enkele seconden rust 
begonnen de arme1  gewillige dieren den 
tocht opnieuw4 ,de korte ademhaling ten 
gevolge  van den ijlen dampkring wordt  
door de ,chileenen puna genoemd1 #bge   
en zij hebben de belachelijkste         
begrippen aangaande de oorzaak er  van4 
,sommigen zeggen3 al het water hier     
heeft puna2 anderen3 waar  sneeuw is1   
daar is puna2 en dit laatste is zonder  
twijfel waar4 ,de  eenige gewaarwording1
 die ik ondervond1 was eene lichte      
stramheid in  hoofd en borst1 zooals men
 gevoelt als men snel uit eene warme    
kamer  in de ijskoude lucht komt4 ,maar 
zelfs hierin was eenige verbeelding2    
want toen ik op den hoogsten bergrug    
fossiele schelpdieren vond1  vergat ik  
van blijdschap de puna geheel4          
,ongetwijfeld kostte het  loopen        

buitengewoon veel inspanning1 en werd de
 ademhaling diep en  zwaar4 ,men zeide  
mij1 dat vreemdelingen1 die in ,potosi  
7ongeveer  #acjjj voet boven de zee7    
verblijf houden1 zelfs in een vol jaar  
tijds  niet geheel aan de lucht gewend  
raken4 ,alle inwoners raden uien tegen  
puna aan4 ,daar dit gewas in ,europa    
somtijds tegen borstkwalen wordt        
aangewend1 kan het mogelijk van         
wezenlijk nut zijn2 wat mij betreft1  ik
 vond geen beter middel dan fossiele    
schelpdieren6    ,toen wij omstreeks    
halfweg op den berg waren1 ontmoetten   
wij een  grooten troep van #gj beladen  
muildieren4 ,het was merkwaardig de     
woeste kreten der drijvers te hooren1 en
 den langen sleep van dieren  den berg  
te zien afdalen4 ,nu er niets in het    
rond was om dien troep  bij te          
vergelijken1 dan de naakte bergen       
zelven1 wat scheen hij ons  klein toe6  
,dicht bij den top was de wind1 zooals  
meestal gebeurt1  onstuimig en          
buitengewoon koud4 ,aan elke zijde van  

de keten moesten  wij over breede velden
 van eeuwige sneeuw gaan1 die nu spoedig
 door  eene versche laag zou worden     
bedekt4 ,toen wij den top bereikten  en 
omkeken1 vertoonde zich een prachtig    
schouwspel4 ,de verblindend  heldere    
lucht2 de donkerblauwe hemel2 de diepe  
valleien2 de grillig  gebroken vormen   
der berggevaarten2 de stapels rotspuin1 
sinds eeuwen  opgehoopt2 de             
tegenstelling tusschen de helderkleurige
 gesteenten  en de stemmig getinte      
sneeuwbergen--dit alles smolt samen tot 
een  tafereel van onbeschrijfelijke     
schoonheid1 zooals niemand zich kan     
voorstellen4 ,enkele condors            
uitgezonderd1 die om de hooge toppen    
zweefden1 leidden plant noch dier mijne 
aandacht af van deze grootsche1  doch   
onbezielde natuur4 ,ik gevoelde mij     
verrukt in deze eenzaamheid3  het was   
als sloeg ik een onweder gade1 als      
hoorde ik daar in vol  orkest een koor  
van den ,messias6    ,op verscheidene   
sneeuwhoopen vond ik den ,protococcus   

,nivalis of roode  sneeuw1 zoo wel      
bekend uit de verhalen van ,noorsche    
zeevaarders4 ,mijne  aandacht werd er op
 gevestigd1 toen ik zag1 dat de         
voetstappen der  muildieren eene        
bleekroode tint hadden1 alsof hunne     
hoeven eenigszins  bloederig waren4     
,eerst meende ik dit te moeten          
toeschrijven aan stof1  dat van de      
omringende roode porfier-bergen was     
afgewaaid2 want door  het               
vergrootings-vermogen der               
sneeuwkristallen geleken de groepen     
dezer microscopische planten op grove   
stofdeelen4 ,de sneeuw was alleen  dr   
gekleurd1 waar zij snel ontdooid of     
toevallig vertrapt was4 ,eene  kleine   
hoeveelheid1 op papier gewreven1 gaf    
eene flauwe rozeroode tint1  vermengd   
met een spoor van steenrood4 ,later     
schraapte ik iets van het  papier af1 en
 vond dat dit schraapsel bestond uit    
groepen bolletjes  in kleurlooze        
kapsels1 elk een duizendste inch in     
doorsnede4    ,op den top der           

,peuquenes-keten is de wind1 gelijk ik  
zoo even  opmerkte1 meestal onstuimig en
 zeer koud2 men zegt1 dat hij geregeld  
van de westzijde waait1 of van den      
,stillen ,oceaan4 #bgf ,daar de         
waarnemingen hoofdzakelijk in den zomer 
zijn gedaan1 moet deze wind een         
boven-keerstroom zijn4 ,de ,piek van    
,tenerife1 die minder hoog is #bgg  en  
op #bh ,n4,b4 ligt1 ligt eveneens in een
 boven-keerstroom4 ,eerst  schijnt het  
eenigszins wonderlijk1 dat de           
passaatwind langs de  noordelijke       
gedeelten van ,chili en op de kust van  
,peru in zulk  eene zuidelijke richting 
waait1 als hier het geval is2 maar zoo  
wij  bedenken1 dat het ,andesgebergte1  
dat in eene noordelijk-zuidelijke       
richting loopt1 den lageren luchtstroom 
over zijne geheele diepte als  met een  
grooten dam onderschept1 dan zien wij   
gemakkelijk in1 dat de  passaatwind     
noordwaarts1 langs de bergketen1 naar de
 evenaarsstreken  moet worden getrokken1
 en dus een deel van die oostelijke     

beweging  moet verliezen1 welke zij     
anders door de aswenteling der aarde zou
  hebben bezeten4 ,te ,mendoza1 aan den 
oostelijken voet der ,andes1 is  het    
klimaat1 gelijk men beweert1 onderhevig 
aan lange windstilten  en aan herhaalde1
 ofschoon valsche voorteekenen van      
dreigende  regenvlagen4 ,hier kunnen wij
 ons voorstellen1 dat de wind1 als hij  
uit het oosten komende door de bergketen
 wordt onderschept1 stationair  wordt en
 onregelmatige bewegingen aanneemt4     
,de ,peuquenes overgetrokken zijnde1    
daalden wij af in een bergland1         
tusschen de twee hoofdketens gelegen1 en
 sloegen hier onze  nachtverblijven op4 
,wij waren nu in de ,republiek ,mendoza4
 ,de hoogte  was waarschijnlijk niet    
onder de #aajjj voet1 en de plantengroei
  bij gevolg uiterst schraal4 ,de wortel
 eener kleine armzalige plant  diende   
als brandstof1 maar gaf een ellendig    
vuur1 terwijl de wind  doordringend koud
 was4 ,daar ik door de inspanning van   
den dag zeer  vermoeid was1 maakte ik   

mijn bed zoo spoedig mogelijk op1 en    
ging  slapen1 omstreeks middernacht zag 
ik de lucht eensklaps betrekken4 ,ik    
wekte den arriero om te weten of er ook 
gevaar voor slecht weer was2  doch hij  
zeide1 dat er zonder donder en bliksem  
geen kans op een  hevigen sneeuwstorm   
was4 ,wie tusschen de twee ketens in    
door slecht  weer wordt overvallen1     
verkeert in levensgevaar en heeft groote
  moeite er aan te ontkomen4            
,caldcleugh1 die op denzelfden dag der  
maand den overtocht deed1 werd daar     
eenigen tijd door een hevigen  sneeuwval
 opgehouden4 ,casuchas #bgh of          
vluchthuizen1 zooals in den             
,uspallata-pas1 zijn in dezen pas niet  
gebouwd1 en daarom wordt de  ,portillo  
gedurende den herfst weinig bezocht4 ,ik
 wil hier opmerken1  dat er in de       
hoofdketen van de ,cordilleras nooit    
regen valt2 want  des zomers is de lucht
 onbewolkt1 en des winters komen alleen 
sneeuwstormen voor4    ,op de plek1 waar
 wij sliepen1 kookte het water wegens de

 geringere  luchtdrukking noodzakelijk  
bij lagere temperatuur dan in eene      
minder  hooge streek het geval is4 ,het 
verschijnsel was hier het omgekeerde    
van dat bij den ,pot van ,papin4 #bgi   
,bij gevolg waren de aardappelen1  na   
eenige uren in het kokende water te     
hebben gelegen1 bijna even hard  als    
ooit4 ,de pot werd den ganschen nacht op
 het vuur gelaten1 het water  den       
volgenden morgen opnieuw aan den kook   
gebracht1 maar de aardappelen  werden   
niet gaar4 ,ik ontdekte dit1 omdat ik   
mijne twee metgezellen de  zaak hoorde  
bespreken2 zij waren eenvoudig tot het  
besluit gekomen dat  die vervloekte pot 
7een nieuwe7 geen aardappelen verkoos te
 koken4    #bb ,maart4    ,nadat wij ons
 ontbijt zonder aardappelen gegeten     
hadden1 trokken wij  over de            
tusschenliggende vlakte naar den voet   
der ,portillo-keten4 ,in  het midden van
 den zomer wordt hier vee gebracht om te
 grazen2  maar nu waren alle dieren     
weggehaald1 en zelfs de guanaco's waren 

vertrokken1 wel wetende1 dat zij in een 
val zouden geraken1 zoo  zij hier door  
een sneeuwstorm werden verrast4 ,wij    
hadden een fraai  uitzicht op eene groep
 bergen1 ,tupungato geheeten1 die geheel
 met een  onafgebroken sneeuwlaag bedekt
 waren2 in het midden er van vertoonde  
zich eene blauwe plek1 ongetwijfeld een 
gletscher1 die in deze bergen  een      
zeldzaam verschijnsel is4 ,nu begon eene
 moeilijke en langdurige  beklimming1   
evenals die van de ,peuquenes4 ,rechts  
en links verrezen  steile1 kegelvormige 
heuvels van rood graniet1 en in de      
valleien  lagen verscheidene breede     
velden van eeuwige sneeuw4 ,deze        
bevroren  massa's waren1 tijdens het    
ontdooien1 op sommige plaatsen in pieken
 of  zuilen veranderd1 #bhj die wegens  
hare hoogte en geringen onderlingen     
afstand den muildieren het overtrekken  
moeilijk maakten4 ,op een van  deze     
ijskolommen stond een bevroren paard1   
als op een voetstuk1 maar  met de       
achterpooten recht omhoog4 ,ik vermoed1 

dat het dier met het  hoofd omlaag in   
een gat is gevallen toen de sneeuw nog  
versch lag1  en dat de dooi later de    
omringende hoopen heeft verwijderd4     
,toen wij bijna op den top van de       
,portillo waren1 werden wij in eene     
dalende wolk van kleine ijsnaaldjes     
gehuld4 ,dit was zeer jammer1 daar  het 
den ganschen dag duurde1 en ons uitzicht
 geheel belemmerde4 ,de pas  ontleent   
haren naam ,portillo 7bijpoort of       
doorloop voor voetgangers7  aan eene    
smalle kloof of overweg op den hoogsten 
kam1 waarover de  weg leidt4 ,van dit   
punt kan men op een helderen dag die    
uitgestrekte  vlakten zien1 welke zich  
onafgebroken tot den ,atlantischen      
,oceaan  uitstrekken4 ,wij daalden tot  
de bovenste grens van plantengroei1 en  
vonden een goed nachtverblijf onder     
beschutting van eenige groote           
rotsblokken4 ,hier ontmoetten wij eenige
 voorbijgangers1 die ons  verlangend    
naar de gesteldheid van den weg vroegen4
 ,kort nadat het  donker was dreven de  

wolken eensklaps weg1 en de uitwerking  
daarvan  was bepaald tooverachtig4 ,de  
hooge bergen1 blinkend in den vollen    
maneschijn1 schenen aan alle zijden     
boven ons te hangen1 als bevonden  wij  
ons in eene diepe rotskloof4 ,hetzelfde 
verrassende effect zag  ik op zekeren   
morgen1 heel in de vroegte4 ,nauwelijks 
waren de wolken  weggedreven1 of het    
begon hard te vriezen2 maar wijl er geen
 wind was1  sliepen wij overheerlijk4   
,de meerdere helderheid van maan en     
sterren op deze hoogte1 ten  gevolge van
 de zooveel grootere doorschijnendheid  
der lucht1 was  zeer opmerkelijk4       
,reizigers1 die ondervonden hebben hoe  
moeilijk het  is om hoogten en afstanden
 te schatten te midden van hooge bergen1
  schrijven dit in 't algemeen toe aan  
het ontbreken van voorwerpen ter        
vergelijking4 ,mij komt het voor1 dat   
het evenzeer is toe te schrijven  aan de
 doorschijnendheid der lucht1 die       
voorwerpen op verschillende  afstanden  
vermengt1 als ook gedeeltelijk aan de   

nieuwigheid1 dat eene  kleine inspanning
 een ongewonen graad van vermoeidheid   
ten gevolge  heeft4 ,hier is de gewoonte
 dus in strijd met het getuigenis onzer 
zinnen4 ,ik ben overtuigd1 dat deze     
ongewone helderheid een eigenaardig     
karakter aan het landschap verleent1    
doordien alle voorwerpen  nagenoeg in n 
vlak vereenigd schijnen1 evenals in eene
 teekening  of panorama4 ,vermoedelijk  
is die doorschijnendheid toe te         
schrijven  aan den gelijkmatigen en     
hoogen graad van atmospherische droogte4
 ,die  droogte bleek spoedig uit het    
krimpen van houtwerk 7gelijk ik spoedig 
ontdekte aan de moeite1 die ik met mijn 
geologischen hamer had72  uit het       
buitengewoon hard worden van            
voedingsmiddelen1 zooals brood  en      
suiker1 en uit het goed blijven van de  
huid en vleeschdeelen der  beesten1 die 
onderweg gestorven waren4 ,aan dezelfde 
oorzaak moeten  wij het zonderlinge     
verschijnsel toeschrijven1 dat zoo      
gemakkelijk  electriciteit wordt        

opgewekt4 ,mijn flanellen vest straalde1
 wanneer  het in donker werd gewreven1  
als ware het met phosphorus gewasschen2 
elk haar op den rug van een hond        
knetterde2 zelfs de linnen lakens  en de
 lederen zadelriemen schoten vonken1 als
 men ze in handen nam4    #bc ,maart4   
,de daling aan de oostzijde van de      
,cordilleras is veel korter of  steiler 
dan aan den kant van den ,stillen       
,oceaan3 met andere woorden1  de bergen 
verrijzen rechtstandiger uit de vlakten 
dan uit het hoogland  van ,chili4 ,eene 
effene en schitterend witte wolkenzee   
strekte zich  onder onze voeten uit1 en 
onttrok de gelijkmatig vlakke ,pampas   
aan  ons oog4 ,spoedig gingen wij deze  
wolkenlaag binnen1 en kwamen er  dien   
dag niet uit4 ,omstreeks den middag     
bereikten wij ,los ,arenales2  en daar  
hier weiland voor de dieren en struiken 
voor brandhout werden  gevonden1 hielden
 wij stil om te overnachten4 ,wij waren 
hier bij de  bovenste grens der         
struikgewassen1 en de hoogte bedroeg1   

naar gissing1  tusschen de zeven en     
achtduizend voet4    ,zeer trof mij het 
in 't oog vallend verschil tusschen den 
plantengroei  dezer oostelijke valleien 
en die aan den kant van ,chili2 toch    
zijn  zoowel het klimaat als de soort   
van grond ongeveer dezelfden1 terwijl   
het lengte-verschil zeer gering is4     
,dezelfde opmerking geldt voor de       
viervoetige dieren1 en in geringere mate
 voor vogels en insecten4 ,als          
voorbeeld kan ik de muizen noemen1      
waarvan ik dertien soorten vond  aan de 
kusten van den ,atlantischen1 en vijf   
aan den ,stillen ,oceaan2  en hiervan   
zijn geen twee dezelfden4 ,eene         
uitzondering daarop maken al  die       
soorten1 welke gewoonlijk1 of nu en dan1
 hooge bergen bezoeken1  alsmede sommige
 vogels1 die zelfs tot in de ,straat van
 ,magelhaen  voorkomen4 ,dit feit is in 
volkomen overeenstemming met de         
geologische  geschiedenis der ,andes2   
want sedert de tegenwoordige            
dierenrassen op  aarde verschenen1 heeft

 deze bergketen als groote scheidsmuur  
gediend2  zoodat wij1 behalve in de     
onderstelling dat dezelfde soorten op   
twee  verschillende plaatsen zijn       
geschapen1 niet mogen verwachten eene   
nauwere overeenkomst te zullen vinden   
tusschen de organische wezens aan  de   
overzijden der ,andes1 dan op de        
tegenovergelegen kusten der twee        
oceanen4 ,in beide gevallen moeten wij  
niet mederekenen die soorten1  welke in 
staat zijn geweest over den scheidsmuur1
 hetzij van vast  gesteente of zout     
water1 heen te komen4 #bha    ,zeer vele
 planten en dieren waren geheel         
dezelfden als1 of ten  nauwste verwant  
aan die van ,patagoni4 ,men vindt hier  
het aguti1  de bizcacha1 drie soorten   
van armadillen1 den struisvogel1 zekere 
soorten van patrijzen en andere vogels1 
die nooit in ,chili worden  gezien1 maar
 de kenmerkende dierentypen zijn in de  
woestijnvlakten  van ,patagoni4 ,ook    
vindt men veelal dezelfde 7in de oogen  
van iemand1  die geen plantkundige is7  

weinig ontwikkelde doornstruiken1       
verdorde  grassen en dwergplanten4      
,zelfs de zwarte1 langzaam kruipende    
kevers  gelijken zeer op elkander2 en ik
 geloof1 dat1 bij streng onderzoek1     
sommigen geheel denzelfden zijn4 ,steeds
 heeft het mij gespeten1  dat wij       
onherroepelijk gedwongen waren de       
opvaring van de rivier  ,santa ,cruz op 
te geven1 voordat wij de bergen         
bereikten1 daar ik  altijd de stille    
hoop had1 eene groote verandering in den
 toon van  het landschap te zullen      
bespeuren2 doch nu ben ik overtuigd1 dat
 dit  alln zou gebeurd zijn1 indien wij 
over de vlakten van ,patagoni  eene     
bergbeklimming ondernomen hadden4    #bd
 ,maart4    ,vroeg in den morgen beklom 
ik een berg aan eene der zijden van het 
dal1 en verlustigde mij in een ruim     
vergezicht over de ,pampas4 ,dit was    
een schouwspel1 waarnaar ik steeds met  
belangstelling had uitgezien2  doch ik  
werd teleurgesteld4 ,bij den eersten    
aanblik geleek het veel  op een         

vergezicht over den oceaan2 maar in de  
noordelijke gedeelten  lieten zich      
weldra vele onregelmatigheden ontdekken4
 ,het meest trof  mij de aanblik der    
rivieren1 die door spiegeling van de    
opgaande zon1  als zilveren draden      
schitterden tot waar zij zich in de     
onmetelijke  verte verloren4 ,des       
middags daalden wij af in de vallei1 en 
bereikten  eene hut1 waar een officier  
en drie soldaten op post stonden voor   
het nazien van de paspoorten4 ,een dezer
 mannen was een volbloed                
,pampas-,indiaan1 en werd veel gebruikt 
voor hetzelfde doel als een  bloedhond1 
om menschen op te sporen1 die te voet of
 te paard heimelijk  voorbij den post   
trachtten te geraken4 ,eenige jaren     
geleden poogde een  voorbijganger aan de
 nasporing te ontsnappen1 door een      
langen omweg  over een naburigen berg te
 maken2 maar deze ,indiaan had toevallig
  zijn spoor ontdekt1 en volgde dit den 
geheelen dag over droge en zeer         
steenachtige heuvels1 totdat hij        

eindelijk zijne prooi inhaalde1 die  in 
een hollen weg verborgen zat4 ,hier     
hoorden wij1 dat de zilveren  wolken1   
die wij van uit de heldere streek in het
 hooggebergte hadden  bewonderd1 zich in
 stroomen regen hadden ontlast4 ,voorbij
 de hut werd  de vallei gaandeweg       
vlakker1 en werden de bergjes louter    
verweerde  heuvels1 vergeleken met de   
reuzen achter ons2 eindelijk breidde zij
  zich uit tot eene zacht glooiende     
kiezelvlakte1 die met lage boomen  en   
struiken bedekt was4 ,deze glooiing1    
hoewel op het oog smal1 moet  ongeveer  
tien mijlen breed zijn tot waar zij     
overgaat in de schijnbaar  doode1 vlakke
 ,pampas4 ,wij trokken voorbij de       
,estancia van ,chaquaio1 het  eenige    
huis in dezen omtrek1 hielden bij       
zonsondergang op het eerste  het beste  
aangename plekje halt1 en sloegen hier  
ons nachtleger op4    #be ,maart4       
,gedurende den nacht viel er een zware  
dauw--een verschijnsel1 dat wij  in de  
,cordilleras niet hadden waargenomen2 en

 toen ik den volgenden  morgen de zon   
zag opgaan achter een horizon1 zoo effen
 als die van den  oceaan1 werd ik aan de
 ,pampas van ,buenos ,aires herinnerd4  
,de weg liep  eenigen tijd vlak         
oostwaarts door een laag moeras1 kwam   
vervolgens  uit in eene droge vlakte1 en
 boog toen noordwaarts naar ,mendoza4   
,de  afstand bedraagt twee zeer lange   
dagreizen4 ,onze eerste dagreis was     
bepaald op #ad leagues naar ,estacado1  
en de tweede op #ag naar ,luxan1  bij   
,mendoza4 ,de geheele weg loopt over    
eene effen1 eenzame vlakte1  waarop niet
 meer dan twee of drie huizen staan4    
,bedenk daarbij1  dat de zon            
buitengewoon fel scheen1 dan wordt het  
duidelijk waarom  de rit alle           
aantrekkelijkheid miste4 ,op dezen      
langen weg is zeer  weinig water2 en op 
onze tweede dagreis vonden wij slechts n
  kleinen poel4 ,het weinige water1 dat 
van de bergen vloeit1 wordt  door den   
drogen en poreuzen bodem spoedig        
opgezogen2 en zoo kwam  het1 dat wij    

geen enkelen stroom passeerden1 ofschoon
 wij slechts  tien of vijftien mijlen   
van de buitenste keten der ,cordilleras 
af  waren4 ,op vele gedeelten was de    
grond met eene zoutkorst bedekt1 en     
vonden wij hier dezelfde zoutlustige    
planten1 die bij ,bahia ,blanca         
voorkomen4 ,het landschap bezit een     
gelijkvormig karakter vanaf de  ,straat 
van ,magelhaen langs de geheele oostkust
 van ,patagoni tot aan  de ,rio         
,colorado2 en dezelfde soort van streek 
schijnt zich in eene  bochtige lijn van 
deze rivier af landwaarts in uit te     
strekken tot ,san  ,luis1 en misschien  
noordelijker nog4 ,oostelijk van deze   
kromme lijn  ligt de kom der            
betrekkelijk vochtige en groene vlakten 
van ,buenos  ,aires4 ,de onvruchtbare   
vlakten van ,mendoza en ,patagoni       
bestaan uit  eene laag kiezelsteenen1   
die door de golven der zee glad         
afgespoeld en  opgehoopt zijn2 terwijl  
de met distels1 klaver en gras bedekte  
,pampas  gevormd zijn door de modder der

 oude delta van de ,rio de la ,plata4   
,na onze vermoeiende tweedaagsche reis  
zagen wij met welgevallen van  verre de 
rijen wilgen en populieren1 die om het  
dorp en de rivier  ,luxan groeiden4     
,kort vr onze komst in de plaats        
bespeurden wij in  zuidelijke richting  
eene donkere1 roodachtig bruine wolk van
 zeer  onregelmatigen vorm4 ,eerst      
hielden wij die voor den rook van een   
grooten veldbrand1 maar spoedig         
ontdekten wij1 dat het een zwerm        
sprinkhanen was4 ,zij vlogen in         
noordelijke richting2 en geholpen door  
eene zwakke bries1 haalden zij ons met  
de snelheid van tien of vijftien  mijlen
 in het uur in4 ,de hoofdzwerm scheen   
zich uit te strekken  van eene hoogte   
van twintig tot twee of drieduizend     
voeten boven den  grond4 ,het geluid    
hunner vleugels was als het rollen van  
strijdwagens  door vele rennende paarden
 voortbewogen3 of juister1 zou ik       
zeggen1  als het gieren van eene stevige
 bries door het want van een schip4     

,door  de voorhoede gezien1 geleek de   
lucht op eene teekening in aqua-tinta2  
maar de hoofdzwerm was ondoordringbaar  
voor het oog4 ,zij waren echter  niet   
zoo dicht opeengepakt1 of zij konden nog
 een stok ontwijken1 die  heen en weder 
werd gezwaaid4 ,toen zij neerstreken1   
waren zij talrijker  dan de bladeren des
 velds1 en veranderde de groene kleur   
hiervan in  eene roodachtige2 maar      
nauwelijks op den grond1 of de insecten 
vlogen  in alle richtingen heen en weer4
 ,sprinkhanen zijn in dit land niet     
zeldzaam2 reeds waren in dit seizoen    
verscheidene zwermen uit het  zuiden    
gekomen1 waar zij1 zooals in alle andere
 werelddeelen schijnt  te gebeuren1 in  
de woestijnen worden uitgebroed4 ,te    
vergeefs poogden  de arme hutbewoners   
door het ontsteken van vuren1 door      
geschreeuw en  het zwaaien van takken   
den aanval te keeren4 ,deze             
sprinkhanensoort  gelijkt zeer veel op  
den vermaarden ,gryllus migratorius uit 
het ,oosten1  en is wellicht dezelfde4  

,wij staken de ,luxan over--eene rivier 
van aanzienlijke grootte1  hoewel haar  
loop naar de zeekust zeer onvolkomen    
bekend is2 zelfs is  het twijfelachtig  
of zij niet in haar loop over de vlakte 
verdampt en  spoorloos verdwijnt4       
,daarna sliepen wij in het dorp ,luxan1 
een plaatsje  door tuinen omgeven1 dat  
vijf leagues ten zuiden van de hoofdstad
 ligt  en het zuidelijkste bebouwde     
district is in de provincie ,mendoza4   
,des  nachts doorstond ik een aanval    
7want een zachteren naam verdient het   
niet7 van de ,benchuca1 eene soort      
,reduvius1 de groote zwarte weegluis    
van de ,pampas4 ,het is een uiterst     
walgelijk gevoel1 als die weeke1        
ongevleugelde insecten van ongeveer een 
inch lengte over ons lichaam  kruipen4  
,vr het zuigen zijn zij zeer dun1 maar  
later worden zij  rond en gezwollen door
 het bloed1 zoodat het dan gemakkelijk  
is ze  te dooden4 ,een die ik ving te   
,iquique 7want men vindt ze in ,chili en
  ,peru71 was zeer bloeddorstig4 ,op    

eene tafel geplaatst1 stak het vinnige  
insect1 wanneer men het een vinger      
voorhield1 onmiddellijk zijn zuiger     
uit1 deed1 ofschoon er menschen om heen 
stonden1 een aanval en begon1  als men  
het liet begaan1 bloed te zuigen4 ,de   
wond veroorzaakte geen  pijn4 ,het was  
merkwaardig zijn lichaam gade te slaan1 
terwijl het  bezig was te zuigen2 want  
eerst zoo plat als een wafel1 werd het  
in  minder dan tien minuten bolrond4    
,van dit eene maal1 dat de benchuca  aan
 een der officieren te danken had1 bleef
 zij vier maanden lang vet2  maar reeds 
na #ad dagen stond zij kant en klaar om 
opnieuw te zuigen4    #bg ,maart4       
,wij reden verder naar ,mendoza4 ,het   
land was uitstekend bebouwd1 en  kwam   
overeen met ,chili4 ,deze buurtschap is 
beroemd om haar fruit2 en  het dient    
erkend1 dat deze bloeiende wijngaarden1 
en boomgaarden met  vijge-1 perzik- en  
olijfboomen door niets evenaard konden  
worden4 ,wij  kochten watermeloenen1    
tweemaal zoo groot als een              

menschenhoofd1  heerlijk koel en goed   
van smaak1 voor een halve penny het     
stuk2 en  een halven kruiwagen vol      
perziken voor de waarde van drie pence4 
,het  bebouwde en ompaalde gedeelte     
dezer provincie is zeer klein1 en niet  
veel grooter dan dat tusschen ,luxan en 
de hoofdstad1 hetwelk wij waren         
doorgetrokken4 ,evenals in ,chili1 dankt
 het land zijne vruchtbaarheid  geheel  
aan kunstmatige bevloeiing2 en het is   
inderdaad verrassend  als men ziet hoe  
buitengewoon vruchtbaar eene kale vlakte
 daardoor  gemaakt wordt4    ,wij bleven
 den volgenden dag in ,mendoza4 ,de     
voorspoed van deze  stad is in de       
laatste jaren zeer gedaald4 ,de inwoners
 zeggen3 ,zij  is goed om er te wonen1  
maar zeer slecht om rijk te worden4 ,de 
lagere standen hebben de luierende1     
zorgelooze manieren van de  ,gauchos der
 ,pampas1 en hunne kleeding1 hun        
zadeltuig en leefwijzen  zijn nagenoeg  
dezelfden4 ,in mijn oog had de stad een 
geesteloos1  verlaten aanzien4 ,noch de 

geroemde alameda1 #bhb noch de aanleg   
der stad zijn te vergelijken met die van
 ,santiago2 maar voor hen1  die van     
,buenos ,aires komende1 pas hun tocht   
door de eentonige ,pampas  hebben       
volbracht1 moeten de tuinen en          
boomgaarden een verrukkelijken  aanblik 
opleveren4 ,van de inwoners sprekende1  
zegt ,sir4 ,f4 ,head3 ,zij  eten hun    
middagmaal1 gaan slapen omdat het zoo   
heet is444 eilieve1  kunnen zij wel     
beter doen8 ,ik ben het geheel met den  
zegsman eens3  het gelukkig lot der     
,mendozinos is3 eten1 slapen en luieren4
    #bi ,maart4    ,wij gingen op weg om
 over den noordelijk van ,mendoza       
gelegen  ,uspallata-pas naar ,chili     
terug te keeren4 ,onze weg liep door    
een uitgestrekt en zeer dor gebied1 dat 
#ae leagues lang was4 ,de  bodem was op 
sommige plaatsen geheel kaal1 op andere 
met tallooze  dwergcactussen bedekt1 die
 met geduchte stekels waren gewapend  en
 door de inwoners kleine leeuwen werden 
genoemd4 ,ook waren er  enkele lage     

struiken4 ,ofschoon de vlakte bijna     
#cjjj voet boven de zee  ligt1 brandde  
de zon zeer fel2 en deze hitte1 gevoegd 
bij de wolken  ontastbaar stof1 maakten 
den tocht buitengewoon vermoeiend4 ,onze
 weg  liep dezen dag bijna evenwijdig   
met de ,cordilleras1 doch naderde die   
langzamerhand4 ,vr zonsondergang reden  
wij eene der breede valleien  of liever 
dalbochten in1 welke in de vlakte       
uitmonden1 en die zich  spoedig         
vernauwde tot een ravijn1 waarin iets   
hooger op de villa  ,vicencio ligt4     
,daar wij den ganschen dag gereden      
hadden zonder een  druppel water1 waren 
wij en ook onze muildieren zeer dorstig1
 en keken  dus verlangend uit naar den  
stroom1 die door deze vallei naar het   
dal  vloeit4 ,het was eigenaardig te    
zien1 hoe het water langzamerhand voor  
den dag kwam3 op de vlakte was de       
bedding geheel droog2 gaandeweg  werd   
zij iets vochtiger1 en toen verschenen  
plasjes water1 die zich  weldra         
vereenigden1 totdat zich eindelijk bij  

de villa ,vicencio een  aardig riviertje
 vertoonde4    #cj ,maart4    ,de       
eenzame hut1 welke den indrukwekkenden  
naam ,villa ,vicencio draagt1  wordt    
door elken reiziger vermeld1 die de     
,andes is overgetrokken4 ,ik  bleef hier
 twee opvolgende dagen en bezocht ook   
eenige naburige  mijnen4 ,de geologie   
van het omliggende land is zeer         
merkwaardig4 ,de  ,uspallata-keten is   
van de hoofd-,cordilleras gescheiden    
door eene lange1  smalle vlakte of kom1 
evenals die in ,chili 7welke zoo vaak   
genoemd  zijn71 maar hooger1 daar zij   
#fjjj voet boven de zee ligt4 ,deze     
keten  heeft bijna dezelfde             
geographische ligging met betrekking tot
 de  ,cordilleras1 als de reusachtige   
,portillo1 maar is van geheel anderen   
oorsprong4 ,zij bestaat uit             
verschillende onderzeesche lava-soorten1
  die afwisselen met vulkanische        
zandsteenen en andere merkwaardige      
sedimentaire afzetsels2 het geheel komt 
zeer na overeen met sommige  tertiaire  

lagen aan de stranden van den ,stillen  
,oceaan4 ,wegens die  gelijkenis        
verwachtte ik fossiel hout te zullen    
vinden1 waardoor  deze formaties zich   
meestal kenmerken4 ,ik werd in ruime    
mate tevreden  gesteld4 ,in het         
middengedeelte der keten bespeurde ik op
 eene naakte  helling1 ter hoogte van   
ongeveer #agjjj voet1 eenige sneeuwwitte
  uitstekende kolommen4 ,deze waren     
versteende boomen1 waarvan elf          
verkiezeld1 en dertig tot veertig in    
grof gekristalliseerd wit  kalkspaat    
veranderd waren4 ,zij waren plotseling  
afgebroken1 zoodat  de overgebleven     
stompen enkele voeten boven den grond   
uitstaken4 ,de  stammen maten elk van   
drie tot vijf voeten in omtrek1 en      
stonden op  geringen afstand van        
elkander1 maar vormden te zamen ne      
groep4 ,robert  ,brown is zoo           
vriendelijk geweest het hout te         
onderzoeken1 en zegt dat  het tot het   
geslacht der dennen behoort1 omreden het
 de kenmerken  draagt van de familie der

 ,araucaria's of ,andesdennen1 maar dat 
het  eenige merkwaardige                
verwantschapspunten met betrekking tot  
den iep  bezit4 ,de vulkanische         
zandsteen1 waarin de boomen waren       
begraven en  uit welks lagere gedeelten 
zij ontsproten moesten zijn1 heeft zich 
achtereenvolgens in dunne lagen om de   
stammen opgehoopt1 en de steen  heeft   
nog den indruk der schors bewaard4      
,er was weinig geologische kennis noodig
 ter vertolking van de  wonderbare      
geschiedenis1 welke dit landschap       
onmiddellijk voor oogen  stelde1 hoewel 
ik beken1 dat ik in 't eerst zoozeer    
verbaasd was1  dat ik het klaarste      
bewijs nauwelijks kon gelooven4 ,ik zag 
de plek1  waar in een lang vervlogen    
tijd eenige fraaie boomen hunne takken  
wuifden aan de stranden van den         
,atlantischen ,oceaan1 toen deze        
,zee--nu  #gjj mijlen teruggevloeid--tot
 aan den voet der ,andes reikte4 ,ik    
zag1  dat die boomen waren ontsproten   
uit een vulkanischen grond1 die boven   

den zeespiegel was geheven1 en dat dit  
droge land met zijn rijzig  geboomte    
daarna was weggezonken in de diepten van
 den ,oceaan4 ,in deze  diepten werd het
 vroeger droge land bedekt met          
sedimentaire lagen1  en dezen weer met  
ontzaglijke stroomen onderzeesche lava1 
waarvan  n zelfs eene dikte van #ajjj   
voet bereikte2 en vijfmaal waren die    
stroomen van gesmolten gesteenten1 door 
waterbezinksels afgewisseld1  over den  
zeebodem verspreid4 ,de oceaan1 waarin  
zulke dikke beddingen  ontstonden1 moet 
ontzettend diep geweest zijn4 ,maar     
wederom kwamen  de onderaardsche        
krachten in werking2 en nu zag ik den   
bodem van dien  oceaan eene bergketen   
vormen van meer dan #gjjj voet hoogte4  
,ng waren  die vijandige machten1 welke 
altijd bezig zijn de oppervlakte van het
  land te sloopen1 niet tot rust        
gekomen3 de groote lava-beddingen waren 
doorsneden geworden van breede valleien1
 en de nu versteende boomen  blootgelegd
 door uitspoeling van den vulkanischen1 

thans evenzeer  versteenden bodem1      
waaruit zij eenmaal1 groenend en        
bloeiend1 hunne  rijzige toppen hadden  
omhoog geheven4 ,nu is dit alles eene   
volslagen  woestenij1 want zelfs het mos
 kan zich niet hechten aan de steenen   
rompen van voormalige boomen4 ,hoe      
reusachtig en bijna onbegrijpelijk      
zulke veranderingen ook moeten schijnen1
 hebben zij toch allen plaats  gehad in 
een tijdperk1 dat jong is1 vergeleken   
met de geschiedenis  der ,cordilleras   
zelve2 en deze bergketen is beslist     
nieuw1 vergeleken  met vele             
fossielen-bevattende lagen in ,europa en
 ,amerika6    #a ,april4    ,wij trokken
 over de ,uspallata-keten1 en sliepen   
des nachts in het  tolhuis--de eenige   
bewoonde plek op de vlakte4 ,kort       
voordat wij de  bergen verlieten1 zagen 
wij een zeer buitengewoon schouwspel3   
roode1  purpere1 groene en zuiver witte 
sedimentaire gesteenten1 afwisselende   
met zwarte lava's1 waren door           
porfier-kegels in allerlei kleuren1  van

 donkerbruin tot het helderste lila1    
opgebroken en in de grootste  wanorde   
dooreengeworpen4 ,ik zag thans voor het 
eerst een schouwspel1  dat werkelijk    
geleek op die fraaie doorsneden1 welke  
de geologen van  het binnenste der aarde
 maken4    ,den volgenden dag staken wij
 de vlakte over1 en volgden den loop    
van denzelfden grooten bergstroom1 die  
voorbij ,luxan vloeit4 ,hier  was die   
stroom een wild bruisende1 geheel       
ondoorwaadbare vloed1 die  breeder      
scheen dan in het laagland1 evenals met 
het riviertje van ,villa  ,vicencio het 
geval was4 ,op den avond van den        
volgenden dag bereikten  wij de ,rio de 
las ,vacas1 die beschouwd wordt als de  
slechtste stroom  in de ,pampas1 wat het
 oversteken betreft4 ,daar al deze      
rivieren een  snellen en korten loop    
hebben1 en door het smelten der sneeuw  
gevormd  zijn1 brengt het uur van den   
dag een aanzienlijk verschil mede in hun
  volume4 ,des avonds is de stroom      
modderig en gezwollen2 maar tegen het   

aanbreken van den dag wordt hij klaarder
 en veel minder onstuimig4 ,wij  vonden1
 dat dit ook met de ,rio de las ,vacas  
het geval was1 en staken  haar des      
morgens met geringe moeite over4    ,tot
 dusverre was het landschap zeer weinig 
belangrijk1 vergeleken met  dat van den 
,portillo-pas4 ,men kan weinig zien van 
hetgeen er ligt  aan gene zijde van de  
kale rotswanden der groote vlakke       
vallei1  waardoor de weg tot aan den    
hoogsten top voert4 ,de vallei en de    
ontzaglijke rotsachtige bergen zijn     
uiterst dor3 gedurende de twee  vorige  
nachten hadden de arme muildieren       
letterlijk niets te eten1  want behalve 
enkele harsachtige struiken1 is er bijna
 geen plant  te zien4 ,in den loop van  
dezen dag trokken wij over eenige van   
de slechtste passen in de ,cordilleras2 
doch het daaraan verbonden  gevaar wordt
 zeer overdreven4 ,men zeide mij1 dat ik
 duizelig zou  geworden zijn1 indien ik 
er te voet had trachten over te gaan1 en
  dat er geen ruimte was om af te       

stijgen2 maar ik zag geen enkele  plek1 
waar men niet ruggelings had over kunnen
 loopen1 of aan beide  zijden van zijn  
muildier stijgen4 ,van een der slechtste
 passen 7las  ,animas--de ,zielen71 dien
 ik was overgetrokken1 vernam ik eerst  
een  dag later1 dat hij een van de      
gevaarlijkste was4 ,ongetwijfeld zijn er
  vele punten1 waar de ruiter1 bij eene 
struikeling van het muildier1  in een   
diepen afgrond zou worden geslingerd2   
doch hiervoor bestaat  weinig kans4 ,van
 de laderas of wegen1 die elk jaar over 
de stapels  gevallen rotspuin opnieuw   
worden aangelegd1 durf ik zeggen1 dat   
zij  in de lente zeer slecht zijn2 maar 
blijkens hetgeen ik zag1 geloof  ik1 dat
 het werkelijke gevaar nul is4 ,met     
gepakte muildieren is het  geval        
eenigszins anders1 doordien de pakken   
zoo ver uitsteken1 dat  de beesten1 als 
zij toevallig tegen elkander of tegen   
eene rotspunt  loopen1 hun evenwicht    
verliezen en in den afgrond worden      
geworpen4 ,bij  het oversteken van      

rivieren kan ik wel gelooven1 dat de    
moeilijkheid  soms zeer groot is2 in dit
 jaargetijde was er weinig last1 maar in
  den zomer moeten zij zeer gevaarlijk  
zijn4 ,volgens de beschrijving  van ,sir
 ,f4 ,head kan ik mij zeer goed de      
verschillende uitdrukkingen  verklaren  
van hen1 die zulk een bergstroom zijn   
overgestoken1 of  bezig zijn het te     
doen4 ,ik heb nooit gehoord1 dat een    
mensch verdronk1  maar met gepakte      
muildieren gebeurt het vaak4 ,de arriero
 zegt u1 dat  gij uw muildier de beste  
richting moet wijzen1 en het dan zijn   
gang  moet laten gaan2 het gepakte      
muildier neemt zijne richting slecht1   
en is dikwijls verloren4    #d ,april4  
,van de ,rio de las ,vacas tot de       
,puente del ,inca is eene halve         
dagreis4 ,daar er weiland voor de       
muildieren was1 en een geologisch       
terrein voor mij1 sloegen wij hier onze 
nachtkwartieren op4 ,als men  van eene  
natuurlijke ,brug 7,puente7 hoort1 stelt
 men zich een diep  en smal ravijn voor1

 waarover schrijlings een geweldig      
rotsblok is  gevallen1 of een grooten   
boog die als een grotgewelf is          
uitgehold4 ,in  plaats daarvan bestaat  
de ,puenta del ,inca uit een korst van  
gelaagde  keisteenen1 die door de       
bezinksels der naburige heete bronnen   
zijn  samengemetseld4 ,het schijnt1 dat 
de stroom aan den eenen kant een  kanaal
 heeft uitgegraven1 waarbij eene        
overhangende rots ontstond1 die  zich   
vereenigde met de aarde en steenen welke
 van de tegenoverstaande  klip vielen4  
,de schuine verbinding1 die in zoodanig 
geval zou ontstaan1  was inderdaad aan n
 kant zeer duidelijk merkbaar4 ,de      
,inca-brug is  geenszins de groote      
koningen waardig1 naar wien zij genoemd 
is4    #e ,april4    ,wij hadden een    
langen dagrit noodig1 om van de ,puente 
del ,inca1  over de centrale keten1 naar
 de ,ojos del ,agua te komen1 die bij de
  laagste casucha aan den kant van      
,chili liggen4 ,deze casuchas zijn      
kleine ronde torens1 met trappen aan de 

buitenzijde om den vloer  te bereiken1  
die wegens de sneeuwhoopen eenige voeten
 boven den  grond is aangebracht4 ,zij  
zijn acht in getal1 en werden onder het 
,spaansche gouvernement des winters goed
 van leeftocht voorzien1  terwijl elke  
koerier een looper op de torens had4 ,nu
 dienen zij  alleen tot kerkerholen4    
,wegens hare eenigszins hooge ligging1  
passen  zij niet kwaad bij deze woeste  
en eenzame omgeving4 ,de zigzagvormige  
beklimming van de ,cumbre1 #bhc of      
,waterscheiding1 was zeer steil en      
vermoeiend2 volgens ,pentland bedraagt  
de hoogte #ab4ded voet4 ,nergens  leidde
 de weg over eeuwige sneeuw1 ofschoon er
 aan beide kanten  hoopjes lagen4 ,op   
den top was de wind snerpend koud2 toch 
kon ik niet  nalaten eenige minuten stil
 te houden1 om telkens weer de kleur van
  den hemel en de prachtige             
doorschijnende lucht te bewonderen4 ,het
  was een indrukwekkend schouwspel4 ,in 
het westen vertoonde zich eene  fraaie1 
dicht opeengedrongen groep van bergen1  

door diepe ravijnen  gescheiden4        
,meestal valt er vr dezen tijd van het  
jaar wat sneeuw3  en het is zelfs       
gebeurd1 dat de ,cordilleras omstreeks  
dezen tijd  geheel waren afgesloten4    
,maar wij troffen het zeer gelukkig4    
,nacht en  dag was de lucht onbewolkt1  
uitgenomen enkele ronde klompjes damp1  
die over de hoogste toppen dreven4      
,dikwijls heb ik deze wolkjes in  de    
lucht gezien1 wijzende de plek waar de  
,cordilleras lagen1 als de  ver         
verwijderde bergen achter den horizon   
verborgen waren4    #f ,april4    ,des  
morgens ontdekten wij1 dat een dief een 
onzer muildieren benevens  de bel van de
 madrina gestolen had4 ,wij reden daarom
 slechts twee of  drie mijlen dieper de 
vallei in1 en bleven daar den volgenden 
dag1 in  de hoop het muildier te zullen 
terugvinden1 dat1 volgens het oordeel   
van den arriero1 ergens in een ravijn   
verborgen was4 ,het landschap had  in   
dit gedeelte een ,chileensch karakter   
aangenomen4 ,de onderzijden  der bergen1

 welke dun begroeid zijn met den        
bleeken1 altijd-groenen  ,quillay-boom1 
en met den grooten kandelabervormigen   
cactus1 #bhd  zijn stellig meer te      
bewonderen dan de kale oostelijke       
valleien2  maar met de bewondering1 door
 sommige reizigers aan den dag gelegd1  
kon ik niet geheel instemmen4 ,ik       
vermoed1 dat de prettige stemming1      
waarin men verkeert1 hoofdzakelijk is   
toe te schrijven aan het  vooruitzicht  
van een flink vuur en een goed          
avondeten1 nadat men aan  de koude      
streken van het hooggebergte ontkomen   
is1 en ik ben overtuigd1  dat anderen   
deze gevoelens van harte met mij deelen4
    #h ,april4    ,wij verlieten de     
,aconcagua-vallei1 waardoor wij waren   
afgedaald1 en  bereikten des avonds eene
 hut nabij de ,villa della ,santa ,rosa4
 ,de  vruchtbare vlakte bood een        
verrukkelijken aanblik4 ,daar de herfst 
reeds ver gevorderd was1 vielen de      
bladeren van vele fruitboomen af2  en   
van de arbeiders waren sommige bezig met

 het drogen van vijgen  en perziken op  
de daken hunner hutten1 terwijl andere  
de druiven uit  de wijngaarden          
verzamelden4 ,het was een opwekkend     
tafereel2 maar ik  miste die plechtige  
en ernstige stilte1 welke den herfst in 
,engeland  terecht als den avond des    
jaars kenmerkt4 ,op den #aj;den         
bereikten wij  ,santiago1 waar mij door 
,caldcleugh eene zeer vriendelijke en   
gastvrije  ontvangst werd bereid4 ,mijn 
uitstapje kostte mij slechts #bd dagen2 
en nooit had ik in een even langen tijd 
zooveel genoten4 ,enkele dagen  later   
keerde ik naar de woning van ,corfield  
in ,valparaiso terug4                   
,,hoofdstuk ,,xvi4    ,,noord-,,chili   
,,en ,,peru4      #bg ,april4    ,ik    
maakte mij op voor eene reis naar       
,coquimbo1 en vandaar over ,huasco  naar
 ,copiap1 waar kapitein ,fitz-,roy het  
vriendelijke aanbod deed1 mij  aan boord
 van de ,beagle te nemen4 ,de afstand in
 rechte lijn langs het  strand          
noordwaarts is slechts #dbj mijlen2 doch

 mijne manier van reizen  maakte den    
tocht zeer lang4 ,ik kocht vier paarden 
en twee muildieren1  waarvan de laatsten
 om den anderen dag de pakkage droegen4 
,de zes  dieren te zamen kostten slechts
 #be pond sterling1 en te ,copiap       
verkocht ik hen weer voor drie en       
twintig4 ,wij reisden op dezelfde       
ongedwongen manier als te voren1 kookten
 zelf ons maal1 en sliepen  in de open  
lucht4 ,toen wij naar de ,vigno del ,mar
 reden1 wierp ik  een afscheidsblik op  
,valparaiso1 en bewonderde haar         
schilderachtig  aanzien4 ,voor          
geologische onderzoekingen deed ik een  
tocht van den  grooten weg naar den voet
 der ,klok van ,quillota1 en met dit    
doel  trokken wij door een alluviaal    
district1 dat rijk aan goud was1 naar de
  buurtschap ,limache1 waar wij sliepen4
 ,het goudwasschen onderhoudt de        
bewoners van een aantal hutten1 die     
langs de oevers van elk riviertje       
verspreid zijn2 maar gelijk alle        
personen met onzekere verdiensten1  zijn

 zij verkwistend van aard1 en bijgevolg 
arm4    #bh ,april4    ,in den namiddag 
bereikten wij eene hut aan den voet van 
den  ,klok-berg4 ,de bewoners waren     
vrijgoedbezitters1 hetgeen in ,chili    
niet  veel voorkomt4 ,zij leefden van de
 voortbrengselen van een tuin en  een   
klein veld1 doch waren zeer arm4 ,er is 
hier zooveel gebrek aan  kapitaal1 dat  
de menschen genoodzaakt zijn hun nog te 
velde staand  koren te verkoopen1 om het
 noodige te koopen voor het volgende    
jaar4 ,dientengevolge was tarwe in het  
district1 waar zij groeide1  duurder dan
 te ,valparaiso1 waar de afnemers wonen4
 ,den volgenden dag  bereikten wij weer 
den grooten weg naar ,coquimbo4         
,gedurende den nacht  viel er een zeer  
fijne regen1 en dit waren de eerste     
druppels sinds  den hevigen regen van   
#aa en #ab ,september des vorigen jaars1
 die mij  in de ,baden van ,cauquenes   
gevangen hield4 ,de tusschentijd bedroeg
  zeven en eene halve maand2 maar dit   
jaar was de regen in ,chili iets  later 

dan gewoonlijk4 ,prachtig was de aanblik
 der verwijderde ,andes1  die nu met    
eene dikke sneeuwlaag bedekt waren4     
#b ,mei4    ,voortdurend volgde de weg  
de kust1 op geen grooten afstand van de 
zee4 ,de weinige boomen en struiken1 die
 in ,midden-,chili voorkomen1  namen    
snel in aantal af1 en werden vervangen  
door eene hooge plant1 die  eenigszins  
op eene ,yucca of ,amerikaansche        
,adamsnaald geleek4 ,ofschoon  op kleine
 schaal1 vertoonde het land met zijne   
steile1 lage rotstoppen1  die uit de    
kleine vlakten of dalkommen verrezen1   
eene eigenaardig  gebroken en           
onregelmatige oppervlakte4 ,dergelijke  
vormen zouden ook  de oneffen kust en de
 bodem der naburige zee vertoonen1      
wanneer zij  in land veranderd werden2  
en zonder twijfel had zulk eene         
verandering  plaats gehad in het        
gedeelte1 waarover wij reden4    #c     
,mei4    ,onze tocht leidde van         
,quilimari naar ,conchalee4 ,het land   
werd meer  en meer onvruchtbaar4 ,in de 

valleien was nauwelijks water genoeg    
voor  bevloeiing1 en het                
tusschenliggende land was z dor1 dat er 
zelfs geen  geiten konden grazen4 ,in de
 lente schiet1 na de wintervlagen1 snel 
eene  dunne graslaag op1 en kan het vee 
uit de ,cordilleras worden gedreven  om 
hier voor korten tijd te grazen4 ,het is
 merkwaardig te zien hoe  de gras- en   
andere plantenzaden1 als door eene      
aangenomen gewoonte1  zich schikken naar
 de hoeveelheid regen1 welke op         
verschillende  deelen dezer kust valt4  
,ene bui te ,copiap1 ver noordwaarts1   
heeft  op den plantengroei eene even    
groote uitwerking als twee te ,huasco1  
en als drie of vier in dit district4    
,een winter te ,valparaiso1  zoo droog  
dat aan het weiland ernstige schade     
wierd toegebracht1  zou te ,huasco een  
overvloed voortbrengen1 die daar ten    
zeerste  ongewoon is4 ,in noordelijke   
richting schijnt de hoeveelheid regen   
niet in juiste verhouding tot de breedte
 af te nemen4 ,te ,conchalee1  dat      

slechts #fg mijlen benoorden ,valparaiso
 ligt1 wordt de regen niet  vr het einde
 van ,mei verwacht1 terwijl te          
,valparaiso meestal reeds  vroeg in     
,april wat valt4 ,ook is de jaarlijksche
 hoeveelheid klein in  verhouding tot   
het vergevorderde seizoen1 waarin de    
regen begint4    #d ,mei4    ,daar wij  
op den kustweg niets belangrijks vonden1
 gingen wij landwaarts  in naar het     
mijndistrict in de vallei van ,illapel4 
,deze vallei is1  evenals alle andere in
 ,chili1 vlak1 breed en zeer vruchtbaar2
 zij  wordt aan beide zijden begrensd f 
door klippen van gelaagd grof  keizand1 
f door kale rotsachtige bergen4 ,boven  
de rechte lijn van  het hoogste         
besproeiingskanaal is alles donkerbruin 
als op een  straatweg1 terwijl alles    
daaronder helder kopergroen is door de  
velden met alfarfa 7eene soort klaver74 
,wij reden verder naar ,los  ,hornos1   
een ander mijndistrict1 waar de hoogste 
berg doorzeefd was  met gaten1 evenals  
een groot mierennest4 ,de ,chileensche  

mijnwerkers  zijn in hunne leefwijze een
 bijzonder slag van menschen4 ,wanneer  
zij1  na weken lang op de eenzaamste en 
naargeestigste plaatsen te hebben       
gewoond1 op feestdagen naar de dorpen   
afdalen1 is er geen uitspanning  of     
buitensporigheid1 waaraan zij niet      
deelnemen4 ,soms verdienen zij  een     
flink loon1 maar trachten dit zoo       
spoedig mogelijk te verkwisten1  evenals
 zeelieden hun premiegeld4 ,zij drinken 
onmatig1 koopen overvloed  van kleeren1 
en keeren na enkele dagen zonder een    
penny op zak naar  hunne ellendige      
verblijven terug1 om daar nog harder dan
 lastdieren te  werken4 ,deze           
onbedachtzaamheid is blijkbaar1 evenals 
bij zeelieden1  het gevolg van eene     
gelijksoortige leefwijze4 ,voor hun     
dagelijksch  voedsel wordt gezorgd1 en  
zoo gewennen zij zich niet aan          
spaarzaamheid2  bovendien hebben zij de 
middelen om aan de verleiding toe te    
geven1  zoodra die in hunne macht is4   
,in ,corwallis en eenige andere         

districten  van ,engeland1 waar het     
stelsel wordt gevolgd om een gedeelte   
van eene  gang te verkoopen1 zijn de    
mijnwerkers daarentegen een bijzonder   
schrander en oppassend slag van         
menschen1 omdat zij verplicht zijn  voor
 zichzelven te handelen en te denken4   
,de kleeding van den ,chileenschen      
mijnwerker is eigenaardig en  eenigszins
 schilderachtig4 ,hij draagt een zeer   
lang hemd van  donkerkleurige baai met  
lederen voorschoot1 die beiden door een 
lichtkleurigen gordel om zijn middel    
zijn bevestigd4 ,zijn broek is  zeer    
wijd1 en zijne kleine scharlakenroode   
muts sluit strak om het  hoofd4 ,wij    
ontmoetten een troep van deze           
mijnwerkers in groot costuum1  die het  
lijk van een hunner makkers gingen      
begraven4 ,zij liepen in  een zeer      
snellen pas1 terwijl vier mannen het    
lijk droegen4 ,als het  eene viertal    
ongeveer #bjj yards geloopen had zoo    
hard als zij konden1  werd het afgelost 
door vier anderen1 die eerst te paard   

vooruit  waren gerend4 ,zoo gingen zij  
voort1 elkander door woeste kreten      
aanmoedigende4 ,het geheele schouwspel  
vormde eene allerzonderlingste          
begrafenis4    ,wij vervolgden in eene  
zigzaglijn onzen tocht naar het noorden1
  met nu en dan een dag oponthoud voor  
geologische onderzoekingen4 ,het  land  
was zoo dun bevolkt1 en het spoor was   
zoo onduidelijk1 dat wij  dikwijls      
moeite hadden onzen weg te vinden4 ,op  
den #ab;den ,mei vertoefde  ik bij      
eenige mijnen4 ,het erts alhier wordt   
niet als bijzonder goed  beschouwd2 maar
 wegens den overvloed er van onderstelde
 men1 dat de  mijn voor #cjjjj of #djjjj
 dollars 7d4i4 #fjjj of #hjjj pond      
sterling7  zou worden verkocht4 ,trots  
deze onderstelling1 werd zij door eene  
,engelsche ,maatschappij gekocht voor n 
ons goud1 of drie pond acht  shillings4 
,het erts bestaat uit gele pyrieten1    
die1 zooals ik reeds  opmerkte1 vr de   
komst der ,engelschen geacht werden geen
 koperdeeltjes  te bevatten4 ,op bijna  

even groote winstgevende schaal als in  
het  bovengenoemde geval1 werden hoopen 
vulkanische asch gekocht1 die rijk  was 
aan kleine korrels zuiver koper2 maar   
ondanks deze voordeelen1  hebben de     
mijnmaatschappijen1 naar men weet1      
ontzaglijke sommen geld  verloren4 ,de  
dwaasheid van de meeste commissarissen  
en aandeelhouders  grensde aan          
verblinding3 soms werden duizend pond   
sterling 's jaars  uitgegeven om        
,chileensche autoriteiten te            
onderhouden2 men hield  er bibliotheken 
op na met keurig gebonden geologische   
boeken2 liet  mijnwerkers komen voor    
bijzondere metalen1 zooals tin1 die in  
,chili  niet gevonden worden2 verbond   
zich om de mijnwerkers van melk te      
voorzien op plaatsen1 waar geen koeien  
waren2 bestelde machinerien1  waar zij  
toch niet gebruikt konden worden--in 't 
kort1 men nam honderd  maatregelen1 die 
getuigden van onze dwaasheid en den     
inwoners nog  heden stof tot vermaak    
geven4 ,toch valt er niet aan te        

twijfelen1  of hetzelfde kapitaal1 mits 
wel besteed1 zou ontzaglijke winsten uit
  deze mijnen hebben geput2 al wat men  
noodig had1 was een betrouwbaar  man van
 zaken1 een practisch mijnwerker en     
essayeur4    ,kapitein ,head heeft de   
verbazende vracht beschreven1 die de    
,apiri  #bhe--ware lastdieren--uit de   
diepste mijnen naar boven brengen4 ,ik  
beken1 dat ik het cijfer overdreven     
achtte1 zoodat ik blijde was in de      
gelegenheid te zijn een dezer vrachten  
te wegen1 die ik op goed geluk  in      
handen nam4 ,ofschoon ik er recht boven 
stond1 vereischte het groote  inspanning
 haar van den grond te lichten4 ,op de  
weegschaal gezet1  bleek zij #aig pounds
 7ruim #hi #a_/c kilo7 zwaar te zijn4   
,de arbeider had  dezen last #hj yards  
7ruim #gc1a met47 omhoog gedragen1      
gedeeltelijk  langs een steilen opgang1 
maar grootendeels langs trappalen1      
welke in eene zigzaglijn in de schacht  
zijn geplaatst4 ,volgens de  algemeene  
verordening1 mag de arbeider onderweg   

niet stoppen om adem  te scheppen1      
behalve wanneer de mijn #fjj voet diep  
is4 ,de gemiddelde  last wordt op iets  
meer dan #bjj pounds 7ruim #ij1g kilo7  
geschat2  en men heeft mij verzekerd1   
dat er eens1 bij wijze van proefneming1 
een van #cjj pounds 7circa #acf1a kilo7 
uit de diepste mijn naar boven  was     
gebracht6 ,tijdens mijn bezoek droegen  
de apiri den gewonen last  twaalfmaal   
daags omhoog1 dat is3 #bdjj pounds      
7#ajhh1f kilo7 uit eene  diepte van #hj 
yards1 en waren in de tusschentijden    
bezig met het  uithakken en breken van  
ertsen4    ,ongelukken uitgezonderd1    
zijn deze mannen gezond en              
oogenschijnlijk  opgeruimd4 ,zeer       
gespierd is hun lichaam niet4 ,zij eten 
slechts  eenmaal in de week vleesch1    
nooit meer1 en dan alln het harde  droge
 charqui4 ,ofschoon wetende1 dat de     
arbeid vrijwillig was1 kwam  toch het   
gemoed in opstand bij het zien van den  
jammerlijken staat1  waarin zij de      
mijnopening bereikten3 het lichaam      

voorover gebogen1 de  armen op de treden
 geleund1 de beenen gekromd2 met        
trillende spieren1  gezwollen           
neusvleugels1 de mondhoeken diep naar   
achteren gezonken2  met aangezicht en   
borst badende in het zweet1 en diep     
beklemden  ademtocht4 ,telkens als zij  
ademhalen1 uiten zij een doordringenden 
kreet1 die eindigt in een diep maar     
schril keelgeluid1 evenals een          
fluittoon4 ,zoo waggelden zij naar den  
ertsstapel1 ledigden hier hun  carpacho1
 wischten na twee of drie secunden1 als 
zij weer op adem  kwamen1 het zweet van 
hun voorhoofd1 en daalden schijnbaar    
geheel  opgefrischt weer in den mijn af4
 ,mij dunkt1 dit is een merkwaardig     
voorbeeld van de groote hoeveelheid     
arbeid1 die de mensch kan verduren1     
blijkbaar door geen andere oorzaak dan  
de gewoonte4    ,toen ik des avonds met 
den mayordomo dezer mijnen 7nog een     
jongen  man7 sprak over het aantal      
vreemdelingen1 die nu over het geheele  
land verspreid zijn1 vertelde hij mij   

uit den tijd1 toen hij--niet  lang      
geleden--te ,coquimbo schoolging1 zich  
te herinneren1 dat de  jongens vrijaf   
kregen1 om den kapitein van een         
,engelsch schip te  zien1 die naar de   
stad werd geleid om den gouverneur te   
spreken4 ,hij  gelooft1 dat niets in    
staat zou zijn geweest de schooljongens 
7hijzelf  medegerekend7 over te halen1  
om dicht bij den ,engelschman te komen2 
zoo diep had de meening bij hen post    
gevat1 dat de aanraking met zulk  een   
persoon ketterij1 besmetting en het     
kwade zou aanbrengen4 ,ten  huidigen    
dage vertelt men van de wreede daden der
 boekaniers1 #bhf  en vooral van een1   
die het beeld der ,maagd ,maria wegnam1 
en een jaar  later terugkeerde om dat   
van den ,h4 ,jozef te halen1 zeggende1  
dat  het jammer zou zijn indien de maagd
 geen echtgenoot had4 ,ook hoorde  ik   
vertellen van eene oude dame1 die bij   
een diner te ,coquimbo de  opmerking    
maakte hoe verbazend vreemd het was1 dat
 zij het moest  beleven1 met een        

,engelschman in dezelfde kamer te eten2 
want zij  herinnerde zich uit hare      
meisjesjaren1 dat bij twee gelegenheden1
  op het bloote geroep van3 ,los        
,ingleses6 7,de ,engelschen71 alle      
menschen naar het gebergte waren        
gevlucht1 met medeneming van hunne      
kostbaarheden1 zooveel zij dragen       
konden4        #ad ,mei4    ,wij        
bereikten ,coquimbo1 waar wij enkele    
dagen bleven4 ,de eenige                
merkwaardigheid der stad is hare        
buitengewone kalmte4 ,men zegt1 dat  zij
 zes tot acht duizend inwoners kan      
bevatten4 ,op den morgen van den        
#ag;den viel er een zachte regen--de    
eerste van dit jaar--die ongeveer  vijf 
uren duurde4 ,de pachters1 die bij de   
zeekust 7waar de dampkring  het         
vochtigst is7 koren verbouwen1 zouden   
van deze bui partij trekken1  om den    
grond te beploegen2 na eene tweede bui  
zouden zij zaaien2  en mocht er eene    
derde komen1 dan zouden zij in de lente 
een goeden  oogst hebben4 ,belangrijk   

was het de uitwerking dezer onbeduidende
  hoeveelheid vocht te zien4 ,twaalf    
uren later scheen de grond even  droog  
als te voren2 maar na verloop van tien  
dagen hadden alle heuvels  eene zwak    
groene kleur ten gevolge van het gras1  
dat hier en daar in  haarfijne vezels   
van een inch lang verspreid was4 ,vr    
deze bui was  de geheele oppervlakte zoo
 kaal als een straatweg4    ,des avonds 
aten kapitein ,fitz-,roy en ik bij      
,edwards1 een ,engelsch  inwoner die om 
zijne gastvrijheid aan alle bezoekers   
van ,coquimbo  wel bekend is1 toen eene 
hevige aardbeving plaats had4 ,ik hoorde
  het voorafgaande gerommel2 maar door  
het geschreeuw der dames1 het  geloop   
der dienstboden1 en de drukte waarmede  
verscheidene heeren  naar den uitgang   
snelden1 kon ik de beweging niet        
onderscheiden4 ,ook  na den schok       
schreeuwden eenige vrouwen het uit van  
angst2 en een der  heeren zeide1 dat hij
 den geheelen nacht niet zou kunnen     
slapen1 of  zoo hij al sliep1 het dan   

alleen zou zijn om van instortende      
huizen  te droomen4 ,de vader van dezen 
persoon had te ,talcahuano have en  goed
 verloren1 en in #ahbb was hij zelf in  
,valparaiso ternauwernood  aan een      
instortend dak ontkomen4 ,hij vertelde  
een merkwaardig geval1  dat toen plaats 
had4 ,hij zat kaart te spelen1 toen een 
,duitscher1  tot het gezelschap         
behoorende1 opstond1 zeggende1 dat hij  
in deze  streken nooit in eene kamer met
 gesloten deur wilde zitten1 omdat hij  
te ,copiap zoodoende bijna het leven had
 verloren4 ,hij opende dus de  deur2 en 
nauwelijks had hij dit gedaan1 of hij   
schreeuwde luid3    ,daar komt er weer  
een6    ,op hetzelfde oogenblik voelde  
men den eersten schok der bekende       
aardbeving4 ,het geheele gezelschap     
ontkwam4 ,het gevaar bij eene           
aardbeving ligt niet in den tijd1 die   
met het openen van eene deur  verloren  
gaat1 maar in de kans1 dat zij door de  
beweging der muren  beklemd raakt4      
,men behoeft er zich niet zeer over te  

verwonderen1 dat inboorlingen  en oude  
bewoners bij aardbevingen meestal zoo   
verschrikt zijn1 hoewel  sommigen van   
hen om hunne groote tegenwoordigheid van
 geest bekend  staan4 ,ik geloof echter1
 dat deze overmaat van schrik           
gedeeltelijk is  toe te schrijven aan   
eene ongewoonte om hunne vrees te       
beheerschen1  daar zij zich over deze   
ontroering niet schamen4 ,inderdaad     
kunnen  de inboorlingen niet dulden1 dat
 iemand onverschillig is4 ,ik hoorde    
vertellen van twee ,engelschen1 die     
tijdens een hevigen schok in  de open   
lucht sliepen1 maar wetende1 dat er geen
 gevaar was1 niet  opstonden4           
,verontwaardigd schreeuwden toen de     
inboorlingen3    ,kijk die ketters eens1
 zij staan zelfs niet van hun bed op6   
,ik besteedde eenige dagen aan het      
onderzoeken van de trapvormige          
grintterrassen1 die het eerst door      
kapitein ,b4 ,hall zijn opgemerkt1  en  
volgens de meening van ,charles ,lyell1 
gedurende de trapswijze  verhooging van 

het land door de zee zijn gevormd4 ,dit 
is zeker de  juiste verklaring1 want ik 
vond talrijke schelpen van bestaande    
diersoorten op deze terrassen4 ,vijf    
smalle1 zacht glooiende1  strookvormige 
terrassen verrijzen achter elkander1 die
 daar waar  zij het best zijn           
ontwikkeld1 uit keizand bestaan2 zij    
liggen met  den voorkant naar de baai1  
en strekken zich aan weerszijden van de 
vallei uit4 ,te ,huasco1 noordelijk van 
,coquimbo1 openbaart zich dit           
verschijnsel op eene veel grootere      
schaal1 zoodat zelfs enkele inwoners  er
 verbaasd van staan4 ,de terrassen1     
waarvan in sommige gedeelten zes1  maar 
in 't algemeen slechts vijf voorkomen1  
zijn daar veel breeder1  en kunnen als  
vlakten worden bestempeld2 zij strekken 
zich tot  zeven en dertig mijlen van de 
kust uit4 ,deze trapvormige terrassen   
of strooken komen veel overeen met die  
in de ,santa-,cruz-vallei1 en  met de   
groote terrassen langs de geheele kust  
van ,patagoni1 behalve  dat zij op      

kleinere schaal zijn4 ,ongetwijfeld zijn
 zij gevormd door  eene terugtrekkende  
beweging der zee1 gepaard met of        
veroorzaakt door  eene trapswijze1 door 
lange tijdperken van rust afgebroken    
rijzing  van het vasteland4    ,schelpen
 van vele bestaande soorten liggen niet 
alleen aan de  oppervlakte der terrassen
 bij ,coquimbo 7op eene hoogte van #bej 
voet71 maar ook begraven in een         
brokkelig kalkhoudend gesteente1  dat op
 sommige plaatsen tusschen de twintig en
 dertig voet dik is1  bij geringe       
uitgestrektheid4 ,deze quartaire lagen  
liggen op eene  oude tertiaire formatie1
 welker ingesloten schelpdieren naar het
  schijnt alle zijn uitgestorven4       
,ofschoon ik zoowel aan den kant van    
den ,stillen1 als van den ,atlantischen 
,oceaan vele honderden mijlen  kustland 
onderzocht had1 vond ik geen geregelde  
lagen met ingesloten  zeeschelpen van   
nieuwe soorten1 behalve op deze plek en 
nog op enkele  punten noordwaarts langs 
den weg naar ,huasco4 ,dit feit schijnt 

mij  hoogst merkwaardig toe2 want de    
verklaring1 die de geologen er in  't   
algemeen van geven1 wanneer gelaagde    
fossielenhoudende afzettingen  uit een  
of ander tijdperk in een district       
ontbreken--namelijk3 dat de  oppervlakte
 destijds als droog land bestond1 is    
hier niet toepasselijk1  omreden de aan 
de oppervlakte verspreide en in los zand
 of pootaarde  ingesloten schelpen ons  
leeren1 dat kort geleden het land       
duizenden  mijlen ver langs beide kusten
 onder zee heeft gelegen4 ,de verklaring
 is  ongetwijfeld te zoeken in het feit1
 dat het geheele zuidelijke gedeelte    
van het werelddeel sinds geruimen tijd  
langzaam rijzende is geweest1  en dat   
dus alle in ondiep water langs het      
strand afgezette stof spoedig  omhoog   
gebracht1 en langzaam blootgesteld moet 
zijn geweest aan de  sloopende werking  
der vloedgolven4 ,alleen in betrekkelijk
 ondiep  water kunnen de meeste         
bewerktuigde zee-wezens tieren2 en het  
is wel  duidelijk1 dat zich in zulk     

water onmogelijk lagen van eenigszins   
groote dikte kunnen ophoopen4 ,om aan te
 toonen welke verbazende kracht  de     
sloopende werking der vloedgolven bezit1
 behoeven wij slechts te  wijzen op de  
hooge klippen langs de tegenwoordige    
kust van ,patagoni1  en op de steilten  
of oude zeeklippen1 die aan dezelfde    
kustlijn op  verschillende hoogten1 de  
eene boven de andere liggen4    ,de oude
 onderliggende tertiaire formatie te    
,coquimbo schijnt ongeveer  van gelijken
 ouderdom te zijn1 als verschillende    
afzettingen op de kust  van ,chili      
7waarvan die te ,navidad de voornaamste 
is71 en als de groote  ,patagonische    
formatie4 ,zoowel te ,navidad 7,prov4   
,antofagasta7 als in  ,patagoni blijkt1 
dat sinds den tijd toen de daar begraven
 schelpdieren  leefden1 #bhg het land   
verscheidene voeten onder zee gezonken1 
en  vervolgens weer gerezen is4 ,terecht
 mag men vragen1 hoe het komt1  dat1    
ofschoon aan weerszijden van het        
vasteland geen uitgestrekte  afzettingen

 met ingesloten versteeningen bewaard   
zijn1 noch uit het  ,quartaire ,tijdvak1
 noch uit eene periode tusschen de      
quartaire en de  oude tertiaire         
formaties1 er toch in deze oude         
tertiaire formatie  sedimentaire stof   
met ingesloten versteende overblijfsels1
 afgezet  en bewaard is op verschillende
 punten in noordelijke en zuidelijke    
richtingen1 over eene uitgestrektheid   
van #aajj mijlen aan de stranden  van   
den ,stillen en minstens #acej mijlen   
aan die van den ,atlantischen  ,oceaan1 
en bovendien van #gjj mijlen in         
oost-westelijke richting  door het      
breedste gedeelte van het vasteland4 ,ik
 geloof1 dat de  verklaring niet        
moeilijk1 en misschien op ongeveer      
gelijksoortige1 in  andere hoeken van de
 wereld waargenomen feiten toepasselijk 
is4 ,het  buitengewone                  
denudatie-vermogen1 dat de zee bezit en 
hetwelk door  tallooze feiten bewezen   
wordt1 in aanmerking genomen1 is het    
niet  waarschijnlijk1 dat eene uit zee  

geheven sedimentaire afzetting de       
werking der golven z kon doorstaan1 dat 
ze in voldoende hoeveelheid  bewaard    
bleef om tot een ver tijdperk te        
duren--tenzij die afzetting             
oorspronkelijk eene groote              
uitgestrektheid en eene aanzienlijke    
dikte  bezat4 ,nu is het onmogelijk1 dat
 op een betrekkelijk ondiepen bodem1    
die voor de meeste levende wezens de    
eenige gunstige is1 eene dikke  en      
vrstrekkende sedimentaire laag kon      
worden uitgespreid1 tenzij  die bodem   
zonk om de achtereenvolgende lagen op te
 nemen4 ,dit schijnt  werkelijk         
omstreeks hetzelfde tijdperk in         
,zuid-,patagoni en ,chili te  hebben    
plaats gehad1 hoewel deze streken       
duizend mijlen van elkander  liggen4    
,derhalve1 indien langdurige1 ongeveer  
tegelijktijdig plaats  hebbende zinkende
 bewegingen in 't algemeen een          
uitgestrekt gebied  omvatten--zooals ik 
op grond van mijn onderzoek van de      
koraalriffen  der groote oceanen zeer   

geneigd ben te gelooven3 of             
indien--wanneer  wij ons overzicht tot  
,zuid-,amerika bepalen--de dalende      
bewegingen even  omvangrijk zijn geweest
 als de rijzende1 waardoor in hetzelfde 
tijdperk  van levende schelpdieren de   
stranden van ,peru1 ,chili1 ,vuurland1  
,patagoni en ,la ,plata omhoog zijn     
geheven--dan kunnen wij zien1 dat       
tegelijktijdig op ver verwijderde punten
 de omstandigheden gunstig  zouden      
geweest zijn voor de vorming van        
uitgestrekte fossielenhoudende          
afzettingen van aanzienlijke dikte2 en  
zulke afzettingen zouden  bijgevolg eene
 goede kans hebben gehad1 om de         
sloopende en knagende  werking van      
achtereenvolgende strandvloeden te      
weerstaan1 en tot een  later komend     
tijdperk te duren4    #ba ,mei4    ,ik  
vertrok in gezelschap van ,don ,jos     
,edwards naar de zilvermijn  ,arqueros1 
en ging van daar de ,coquimbo-vallei in4
 ,na een tocht door  eene bergachtige   
streek1 bereikten wij tegen het vallen  

van den  avond de aan ,mr4 ,edwards     
toebehoorende mijnen4 ,hier genoot ik   
mijne  nachtrust door eene oorzaak1 die 
in ,engeland niet ten volle gewaardeerd 
zal worden1 namelijk door de afwezigheid
 van vlooien4 ,de kamers  in ,coquimbo  
wemelen er van2 maar hier1 op eene      
hoogte van slechts  drie of vierduizend 
voet1 kunnen zij niet leven4 ,het kan   
moeilijk de  geringe                    
temperatuursverlaging zijn1 die deze    
lastige insecten hier  verdelgt1 zoodat 
hier eene andere oorzaak moet bestaan4  
,de mijnen  verkeeren thans in slechten 
staat1 hoewel zij vroeger ongeveer #bjjj
  gewichtsponden per jaar aan zilver    
opleverden4 ,men heeft beweerd1  dat    
iemand met eene kopermijn winnen moet1  
dat iemand met eene  zilvermijn winnen  
kan1 doch met goud verliezen moet4 ,dit 
is niet  waar3 alle groote fortuinen in 
,chili zijn verkregen door mijnen  van  
de meer kostbare metalen4 #bhh ,korten  
tijd geleden keerde een  ,engelsch      
geneesheer uit ,copiap naar ,engeland   

terug1 met medeneming  van de winsten op
 een aandeel in eene zilvermijn1 ten    
bedrage van  ongeveer #bdjjj pond       
sterling4 ,ongetwijfeld is eene met zorg
 beheerde  kopermijn een veilig spel1   
terwijl het andere dobbelspel1 of liever
  een lot in de loterij is4 ,de         
eigenaren verliezen groote hoeveelheden 
rijke ertsen1 want ondanks alle         
voorzorgen1 zijn diefstallen niet  te   
voorkomen4 ,ik hoorde vertellen van een 
heer1 die met een ander de  weddenschap 
aanging1 dat een van zijne arbeiders hem
 voor zijne oogen  zou bestelen4        
,wanneer het erts uit de mijn is        
gehaald1 wordt het in  stukken gebroken1
 en de waardelooze steen ter zijde      
geworpen4 ,een  paar mijnwerkers1 die   
hiermede bezig waren1 namen1 als bij    
toeval1  op hetzelfde oogenblik twee    
stukken weg1 en riepen toen voor de     
grap3    ,laat ons zien welk het verst  
rolt6    ,de eigenaar1 die er bij stond1
 wedde met zijn vriend om een sigaar  op
 den afloop van dezen worp4 ,des avonds 

nam de mijnwerker1 die  nauwkeurig de   
plek had onthouden1 waar de steen       
tusschen het puin was  blijven liggen1  
het stuk op1 bracht het naar zijn       
meester1 en zeide1  terwijl hij hem een 
kostbaar stuk zilvererts toonde3    ,dit
 is de steen1 waarop u een sigaar won1  
omdat hij zoo ver gerold  was4    #bc   
,mei4    ,wij daalden af in de          
vruchtbare ,coquimbo-vallei1 en volgden 
die  totdat wij eene hacienda bereikten1
 die aan een bloedverwant van  ,don ,jos
 behoorde4 ,hier bleven wij tot den     
volgenden dag4 ,ik reed  toen eene      
dagreis verder om te onderzoeken wat er 
waar was van  eenige beweerde versteende
 schelpen en boonen2 doch het bleek1 dat
  deze laatsten eenvoudig kleine        
kwartssteenen waren4 ,wij reden door    
verscheidene dorpjes te midden van de   
fraai bebouwde vallei1 en het  geheele  
landschap bood een zeer prachtigen      
aanblik4 ,dat wij hier bij de           
hoofdketen van de ,cordilleras waren1   
bleek uit de hooge bergjes in het  rond4

 ,in alle gedeelten van ,noord-,chili   
brengen de vruchtboomen meer  ooft voort
 op eene aanmerkelijke hoogte in de     
nabijheid der ,andes1  dan in de lagere 
landstreek4 ,de vijgen en druiven van   
dit district  zijn om hare uitmuntende  
qualiteit beroemd1 en worden over eene  
groote  uitgestrektheid gekweekt4 ,deze 
vallei is misschien de vruchtbaarste    
benoorden ,quillota1 en bevat1 naar ik  
meen1 #bejjj inwoners1 ,coquimbo        
medegerekend4 ,den volgenden dag keerde 
ik naar de hacienda terug1  en van daar 
met ,don ,jos naar ,coquimbo4    #b     
,juni4    ,wij begaven ons op weg naar  
de ,huasco-vallei1 en volgden daartoe   
den  kustweg1 die voor iets minder      
eenzaam werd gehouden dan de andere4    
,onze  eerste dagrit was naar een       
eenzaam gelegen huis1 ,yerba ,buena     
geheeten1  waar gras voor onze paarden  
was4 ,de bui1 die1 zooals boven gezegd  
is1 veertien dagen geleden gevallen was1
 reikte slechts tot ongeveer  halfweg   
,huasco2 zoodat het zeer zwak getinte   

groen1 dat wij op het  eerste gedeelte  
onzer dagreis zagen1 spoedig geheel     
verdween4 ,zelfs  daar waar het groen 't
 helderst was1 herinnerde het toch op   
onvoldoende  wijze aan het frissche gras
 en de ontluikende lentebloemen van     
andere  landen4 ,wanneer men door deze  
dorre streken reist1 voelt men zich  als
 een gevangene1 die op eene doodsche    
binnenplaats is opgesloten1  eenige     
groen verlangt te zien en frissche lucht
 te ademen4    #c ,juni4    ,van ,yerba 
,buena naar ,carrizal4 ,gedurende het   
eerste gedeelte van den  dag trokken wij
 door eene bergachtige steenwildernis1  
en daarna over  eene uitgestrekte1      
diepzandige vlakte1 waarop gebroken     
zeeschelpen  verspreid lagen4 ,er was   
zeer weinig water1 en dat weinige nog   
zoutachtig2 het geheele land1 van de    
kust tot aan de ,cordilleras1  is eene  
onbewoonde woestijn4 ,slechts van n     
levend dier zag ik  overvloedige sporen1
 namelijk de schelpen van een ,bulinus1 
die in  buitengewoon groot aantal op de 

droogste plekken bijeen waren4 ,in de   
lente schiet een nederig plantje enkele 
blaadjes uit1 en daarmee voeden  zich de
 slakken4 ,daar men dezen alleen zeer   
vroeg in den morgen ziet1  als de grond 
wat vochtig is van den dauw1 gelooven de
 ,huascos dat  zij daaruit worden       
geteeld4 ,op andere plaatsen heb ik     
waargenomen1  dat bijzonder droge en    
onvruchtbare streken buitengewoon       
gunstig zijn  voor landschelpdieren1    
mits de bodem kalkhoudend is4 ,te       
,carrizal vonden  wij enkele hutten1    
eenig brak water1 en een spoor van      
cultuur3 maar  slechts met moeite       
kochten wij wat koren en stroo voor onze
 paarden4    #d ,juni4    ,van ,carrizal
 naar ,sauze4 ,wij reden verder over    
verlaten vlakten1  bewoond door groote  
kudden guanaco's4 ,ook trokken wij door 
de  ,chagnaralvallei4 ,ofschoon deze de 
vruchtbaarste is tusschen ,huasco  en   
,coquimbo1 is zij zeer smal en brengt   
zoo weinig gras voort1  dat wij niets   
voor onze paarden konden koopen4 ,te    

,sauze vonden wij  een zeer beleefden   
ouden heer1 die het oppertoezicht had   
over een  kopersmeltoven4 ,als eene     
bijzondere gunst stond hij mij toe voor 
hoogen  prijs een armvol morsig stroo te
 koopen2 en dit was al wat de arme      
paarden na eene lange dagreis voor hun  
avondeten kregen4 ,tegenwoordig  zijn in
 ,chili zeer weinig smeltovens in       
werking3 men vindt het  voordeeliger het
 erts naar ,swansea 7,wallis7 te        
verschepen1 omdat het  brandhout hier   
zoo uiterst schaarsch en de ,chileensche
 methode van  ertsbewerking zoo         
ongeschikt is4 ,den volgenden dag       
trokken wij over  eenige bergen naar    
,freyrina in de ,huasco-vallei4 ,met    
elken dag dat  wij verder noordwaarts   
reden1 werd de plantengroei schaarscher2
 zelfs  de groote kandelabervormige     
cactus 7,cereus atacamensis7 was hier   
door  eene andere en veel kleinere plant
 vervangen4 ,zoowel in ,noord-,chili als
  in ,peru hangt gedurende de           
wintermaanden eene eenvormige wolkbank  

op  geen groote hoogte boven den        
,stillen ,oceaan4 ,van de bergen hadden 
wij  een zeer verrassend gezicht op dit 
schitterend witte luchtveld1 dat        
vertakkingen uitzond naar de valleien1  
en eilanden en voorgebergten  vormde op 
dezelfde manier als de zee in den       
,chonos-,archipel en in  ,vuurland4     
,wij bleven twee dagen te ,freyrina4 ,in
 de ,huasco-vallei liggen vier  kleine  
steden2 maar de haven1 welke den ingang 
vormt1 is eene geheel  verlaten plek1   
zonder water in de onmiddellijke        
nabijheid4 ,vijf  leagues verder ligt   
,freyrina1 een lang1 uitgebouwd dorp met
 knappe  witgepleisterde huizen4 ,weer  
tien leagues verder ligt ,ballena1 en   
daarachter ,huasco ,alto--een           
tuinbouwdorp1 dat vermaard is om zijne  
gedroogde vruchten4 ,op een helderen dag
 is het gezicht op de vallei  zeer      
schoon2 de rechte doorgang eindigt bij  
de ver verwijderde1  besneeuwde         
,cordilleras1 en aan weerszijden        
ontwaart men tallooze  dwarsketens1 zich

 oplossend in een zilverwitten nevel4   
,eigenaardig zijn  de talrijke          
evenwijdige en trapvormige terrassen op 
den voorgrond2  en de ingesloten groene 
dalstrook met hare wilgenstruiken vormt 
eene  schrille tegenstelling met de kale
 bergen aan beide kanten4 ,dat  het land
 in den omtrek uiterst dor was1 zal men 
licht begrijpen1  zoo men weet dat er in
 de laatste dertien maanden geen regen  
was  gevallen4 ,de bewoners hoorden met 
den grootsten naijver1 dat het  te      
,coquimbo geregend had1 maar hoopten1 op
 het voorkomen der lucht  afgaande1 op  
een goeden uitslag4 ,veertien dagen     
later werd deze hoop  verwezenlijkt4 ,ik
 was toen te ,copiap1 en daar sprak het 
volk met  dezelfde jaloezie van den     
overvloedigen regen te ,huasco4 ,na twee
 of  drie zeer droge jaren1 als in al   
dien tijd misschien niet meer dan  ne   
bui valt1 volgt meestal een regenachtig 
jaar2 en dit doet nog  meer schade dan  
de droogte4 ,de rivieren zwellen1 en    
bedekken de smalle  strooken gronds--de 

eenige die voor cultuur geschikt        
zijn--met grint  en zand4 ,ook doen de  
vloeden schade aan de                   
bevloeiingskanalen4 ,drie  jaren geleden
 is op deze wijze groote verwoesting    
aangericht4    #h ,juni4    ,wij reden  
door tot ,ballena1 een plaatsje1 dat    
zijn naam ontleent aan  ,ballenagh in   
,ierland1 de geboorteplaats der familie 
,o',higgins1 die  onder het ,spaansche  
gouvernement presidenten en generaals in
 ,chili  telde4 ,daar het rotsachtige   
gebergte aan weerszijden achter wolken  
verscholen was1 gaven de terrasvormige  
vlakten aan de vallei een  voorkomen1   
als dat der ,santa-,cruz-vallei in      
,patagoni4 ,na een dag  toevens te      
,ballena1 vertrok ik den #aj;den ,juni  
naar het bovendeel  der ,copiap-vallei4 
,wij reden den geheelen dag door eene   
streek1  die weder zoo onbelangrijk was1
 dat ik het moede word de bijnamen  dor 
en onvruchtbaar te herhalen4 ,in het    
gewone spraakgebruik  zijn deze woorden 
evenwel betrekkelijk2 ik heb hen altijd 

toegepast  op de vlakten van ,patagoni1 
die nog op doornstruiken en eenige      
bosjes gras kunnen roemen--hetgeen      
beslist vruchtbaar mag heeten1          
vergeleken met ,noord-,chili2 en hier is
 weer geen plek van #bjj yards          
oppervlakte1 waar niet bij zorgvuldig   
onderzoek een struikje1 een  cactus of  
korstmos valt te ontdekken1 terwijl er  
sluimerende zaden  in den grond gereed  
liggen1 om in den eerstkomenden         
regenachtigen  winter op te schieten4   
,in ,peru1 echter1 komen op uitgestrekte
 deelen  van het land werkelijke        
woestijnen voor4 ,des avonds bereikten  
wij eene  vallei1 waarin een vochtig    
stroombed werd gevonden2 wij volgden dit
 en  kwamen eindelijk aan vrij goed     
water4 ,des nachts vloeit de stroom1 ten
  gevolge van de minder snelle          
verdamping en opzuiging door den grond1 
ongeveer een mijl dieper dalwaarts1 dan 
over dag4 ,wijl er takken voor          
brandhout in overvloed waren1 was het   
eene goede plek voor ons om te          

bivouakeeren2 maar voor de arme dieren  
was er geen hapje eten4        #aa      
,juni4    ,wij reden twaalf uren lang   
zonder te rusten1 totdat wij eene oude  
smeltoven bereikten1 waar brandhout en  
water werden gevonden2 maar  onze       
paarden1 die op eene voormalige         
binnenplaats gestald werden1  hadden    
weder niets te eten4 ,de weg was        
bergachtig1 en leverde  door de         
verscheidenheid van kleuren der kale    
bergen1 verrassende  vergezichten op4   
,het was bijna jammer de zon voortdurend
 boven zulk  een onvruchtbaar land te   
zien schijnen2 zulk een stralende hemel 
had  groene velden en fraaie tuinen     
moeten verlichten4 ,den volgenden dag   
bereikten wij de ,copiap-vallei4 ,dit   
verheugde mij van harte1 want de        
geheele tocht was een voortdurende bron 
van verdriet4 ,onaangenaam was  het1    
terwijl wij bezig waren ons avondeten te
 gebruiken1 de paarden  aan de palen te 
hooren knagen1 waaraan zij waren        
vastgebonden1 en  niets te kunnen doen  

om hun honger te stillen4 ,toch waren de
 dieren  schijnbaar volmaakt gezond1 en 
niemand zou gezegd hebben1 dat zij in   
de laatste vijf en vijftig uren niets   
gegeten hadden4    ,ik had een          
introductie-brief aan ,mr4 ,bingley1 die
 mij in de ,hacienda  del ,potrero ,seco
 zeer vriendelijk ontving4 ,dit landgoed
 is tusschen de  twintig en dertig      
mijlen lang1 doch zeer smal1 daar het   
slechts twee  velden breed is--aan elken
 rivierkant n4 ,in sommige gedeelten    
heeft  het landgoed geen breedte1       
d4w4z41 het land kan niet bevloeid      
worden1  en is dus even waardeloos1 als 
de omringende steenwoestijn4 ,de geringe
  hoeveelheid land1 over de geheele     
lengte der vallei in cultuur1 is niet   
zoozeer een gevolg van                  
terreinoneffenheden en dus van          
ongeschiktheid  voor bevloeiing1 als van
 den geringen watervoorraad4 ,dit jaar  
was de  rivier geweldig gezwollen3 hier1
 hoog in de vallei1 reikte zij tot  aan 
den buik van een paard1 was omtrent     

vijftien yards breed en bezat  eene     
snelle strooming2 meer dalwaarts wordt  
zij steeds kleiner1 en  verdwijnt       
meestal geheel1 gelijk eens dertig jaren
 achtereen gebeurd  was1 zoodat er geen 
druppel in zee viel4 ,de inwoners       
verbeiden een  storm over de ,andes met 
veel belangstelling1 daar een flinke    
sneeuwval  hen voor het volgend jaar van
 water voorziet4 ,in het laagland heeft 
dit  oneindig grootere gevolgen dan     
regen4 ,regen is1 zoo dikwijls hij valt 
7en dat is ongeveer eens in de twee of  
drie jaren71 een groot voordeel1  omdat 
het vee en de muildieren dan eenigen    
tijd later wat gras op  de bergen kunnen
 vinden2 maar zonder sneeuw op de ,andes
 heerscht  er mismoedigheid door de     
geheele vallei4 ,drie gevallen zijn     
bekend1  dat bijna alle inwoners        
genoodzaakt zijn geweest naar het zuiden
 te  verhuizen4 ,dit jaar was er        
overvloedig water1 en besproeide elk    
zijn  grond zooveel hij wilde2 maar     
dikwijls is het noodig geweest soldaten 

bij de sluizen te zetten1 om te zorgen1 
dat elke boerderij eenige uren  per week
 slechts zooveel nam als toegestaan was4
 ,naar men zegt1 telt  de vallei #abjjj 
zielen2 doch hare opbrengst is slechts  
voldoende voor  drie maanden in 't jaar2
 de overige voorraad moet uit           
,valparaiso en het  zuiden worden       
gehaald4 ,vr de ontdekking der beroemde 
zilvermijnen van  ,chagnarcillo1        
verkeerde ,copiap in een toestand van   
snel verval2 nu1  echter1 is zij zeer   
welvarend1 en de stad1 die op #bb       
,november #ahbb door  eene aardbeving   
geheel verwoest werd1 is weer opgebouwd 
geworden4 #bhi    ,de ,copiap-vallei1   
eenvoudig uit eene strook groen         
bestaande te midden  van eene woestijn1 
loopt in eene zeer zuidelijke richting1 
en heeft  tot aan haar oorsprong in de  
,cordilleras eene aanzienlijke lengte4  
,de  ,huasco- en ,copiap-valleien kunnen
 beiden beschouwd worden als lange1     
smalle eilanden1 die in plaats van door 
zoutwater1 door steenwoestijnen  van het

 overig deel van ,chili gescheiden zijn4
 ,benoorden dezen1 ligt  eene andere1   
zeer onvruchtbare vallei1 ,paposo       
genaamd1 die ongeveer  #bjj zielen      
bevat2 en daarna begint de werkelijke   
,woestijn van ,atacama1  die een veel   
geduchteren slagboom vormt dan de       
onstuimigste oceaan4 ,na  enkele dagen  
toevens te ,potrero ,seco1 ging ik de   
vallei in naar het  huis van ,don       
,benito ,cruz1 aan wien ik een          
introductie-brief had1  en die mij      
hoogst gastvrij ontving4 ,men kan       
inderdaad niet genoeg  de               
vriendelijkheid roemen1 waarmede        
reizigers in bijna alle deelen  van     
,zuid-,amerika ontvangen worden4 ,den   
volgenden dag huurde ik eenige          
muilezels1 om mij door het              
,jolquera-ravijn naar de centrale       
,cordilleras  te brengen4 ,den tweeden  
dag scheen de lucht een sneeuwstorm of  
regen  te voorspellen2 en toen wij te   
bed lagen1 voelden wij een lichten      
schok van aardbeving4    ,het verband   

tusschen aardbevingen en het weder is   
dikwijls betwist  geworden4 ,mij schijnt
 dit een punt van groot gewicht toe1 dat
 weinig  begrepen wordt4 ,humboldt heeft
 de opmerking gedaan1 dat iemand1 die   
lang in ,nieuw-,andaluzi of ,neder-,peru
 heeft gewoond1 moeilijk zou  kunnen    
loochenen1 dat er tusschen deze         
verschijnselen eenig verband  bestaat2  
maar elders schijnt hij zoodanig verband
 denkbeeldig te  achten4 #bij ,te       
,guayaquil1 zegt men1 wordt eene zware  
bui in het  droge jaargetijde           
onveranderlijk door eene aardbeving     
gevolgd4 ,in  ,noord-,chili is1 wegens  
de groote zeldzaamheid van regen of     
zelfs  van regen voorspellend weder1 de 
kans op toevallig samentreffen  zeer    
gering2 toch zijn de inwoners ten       
stelligste overtuigd1 dat  er tusschen  
den dampkringstoestand en het beven van 
den grond eenig  verband bestaat4 ,dit  
trof mij bijzonder1 toen ik aan eenige  
lieden  te ,copiap vertelde1 dat er te  
,coquimbo een hevige schok had plaats   

gehad1 en zij terstond daarop uitriepen3
    ,hoe gelukkig1 dan zal er dit jaar  
overvloed van gras zijn6    ,volgens    
hunne meening voorspelde eene aardbeving
 regen1 even zeker  als regen           
overvloedig gras voorspelde4 ,dit kwam  
in zoover uit1 dat  de regenbui1 die1   
zooals ik gezegd heb1 in tien dagen     
tijds een dun  laagje gras voortbracht1 
viel op den dag der aardbeving zelven4  
,op  andere tijden is er op aardbevingen
 regen gevolgd in een tijd van  het     
jaar1 dat de regen een veel grooter     
wonder was dan de aardbeving  zelve2 dit
 gebeurde te ,valparaiso na den schok in
 ,november #ahbb1  en nogmaals in #ahbf2
 ook na dien te ,tacna in ,september    
#ahcc4 ,men  moet aan het klimaat dezer 
streken eenigszins gewoon zijn om te    
begrijpen1 hoe uiterst onwaarschijnlijk 
het is1 dat er in zulke  jaargetijden   
regen valt1 behalve wanneer deze het    
gevolg is van  een natuurverschijnsel1  
dat met den gewonen gang van het weder  
in  hoegenaamd geen verband staat4 ,in  

het geval van groote vulkanische        
uitbarstingen1 zooals die van de        
,coseguina in ,januari #ahce1 toen er   
stroomen regen vielen in een tijd van   
het jaar1 welke daartoe zeer  ongewoon  
en in ,midden-,amerika bijna zonder     
voorbeeld was--is het  niet moeilijk te 
begrijpen1 dat wellicht de groote wolken
 damp en  asch het evenwicht in den     
dampkring gestoord kunnen hebben4       
,humboldt  strekt deze meening uit tot  
het geval van aardbevingen1 die niet van
  uitbarstingen vergezeld gaan2 maar ik 
acht het bijna niet mogelijk1  dat de   
kleine hoeveelheid vluchtige            
zelfstandigheden en dampvormige         
vloeistoffen1 welke dan uit den         
gespleten grond ontwijken1 zulke        
merkwaardige werkingen kunnen           
voortbrengen4 ,veel waarschijnlijkheid  
lijkt de meening te bezitten--het eerst 
door ,scrope uitgesproken1 #bia  dat bij
 lagen barometerstand en onder          
omstandigheden die werkelijk  regen     
kunnen doen verwachten1 de verminderde  

dampkringsdrukking over  eene groote    
uitgestrektheid lands wel den juisten   
dag kan bepalen1  waarop de aarde1 door 
inwendige krachten tot het uiterste     
gespannen1  moet wijken1 barsten1 en bij
 gevolg beven4 ,toch is het             
twijfelachtig1  in hoever dit denkbeeld 
de omstandigheid zal verklaren1 dat er  
in  het droge jaargetijde verscheidene  
dagen lang stroomen regen zijn  gevallen
 na eene aardbeving1 die niet van eene  
uitbarsting vergezeld  ging4 ,dergelijke
 gevallen schijnen op een inniger       
verband tusschen  de luchtstreken en de 
onderaardsche ruimten te wijzen4        
,daar wij in dit gedeelte van het ravijn
 weinig belangrijks vonden1  richtten   
wij onze schreden weder naar het huis   
van ,don ,benito1 waar  ik twee dagen   
bleef1 en hout en schelpdieren          
verzamelde4 ,groote  versteende         
boomstammen1 die in een conglomeraat    
begraven lagen1  werden in buitengewoon 
aantal gevonden4 ,ik mat er een1 die    
vijftien  voet in omtrek was4 ,hoe      

verwonderlijk toch1 dat elke molecule   
houtstof  in dezen grooten cilinder zoo 
volkomen door kiezel is verdreven en    
vervangen1 dat alle vezels en porin     
bewaard zijn gebleven6 ,deze  boomen    
bloeiden ongeveer in het tijdperk van de
 ,lagere ,witte ,kalk  7,lower ,white   
,chalk7 in ,engeland1 en behoorden alle 
tot het geslacht  der dennen4 ,het was  
vermakelijk de inwoners over de         
schelpdieren1  die ik verzamelde1 in    
bijna dezelfde woorden te hooren        
spreken1 als  men eene eeuw geleden in  
,europa deed1 namelijk3 of zij al dan   
niet zoo  door de natuur geschapen      
waren4 ,mijn geologisch onderzoek van   
het  land wekte in 't algemeen heel wat 
verwondering onder de ,chileenen2  en   
lang duurde het eer zij overtuigd konden
 worden1 dat ik niet op  mijnen kwam    
jacht maken4 ,dit was somtijds lastig4  
,toen ontdekte ik1  dat de beste manier 
om het doel van mijn werk te verklaren  
was1 hun  te vragen hoe het toch kwam1  
dat zij zelven niet nieuwsgierig waren  

naar aardbevingen en vulkanen2 waarom   
sommige bronnen heet en andere  koud    
waren2 waarom er in ,chili bergen waren1
 en in ,la ,plata zelfs geen  heuvel4   
,deze eenvoudige vragen stelden de      
meesten terstond tevreden  en brachten  
hen tot zwijgen2 maar sommigen dachten  
7evenals eene  eeuw geleden enkele      
lieden in ,engeland71 dat al zulke      
onderzoekingen  ijdel en goddeloos      
waren1 en dat het geheel voldoende was  
te weten1  dat ,god de bergen zoo       
gemaakt had4    ,onlangs was een bevel  
uitgevaardigd om alle losloopende honden
 af te  maken2 en zoo zagen wij er velen
 dood op den weg liggen4 ,dit bevel  was
 een gevolg van het groot aantal        
gevallen van dolheid1 waarbij  vele     
personen door honden gebeten en         
gestorven waren4 ,watervrees of         
hondswoede heeft verscheidene malen in  
deze vallei geheerscht4 ,het is         
merkwaardig1 dat zulk eene zonderlinge  
en vreeselijke ziekte van tijd  tot tijd
 op dezelfde afgelegen plek verschijnt4 

,men heeft opgemerkt1  dat ook in       
,engeland sommige dorpen veel meer aan  
deze bezoeking  blootstaan1 dan andere4 
,dr4 ,unanu zegt1 dat zij in            
,midden-,amerika  uitbrak1 en langzaam  
zuidwaarts trok4 ,in #ahjg bereikte zij 
,arequipa1  waar1 naar men zegt1 sommige
 personen die niet gebeten waren werden 
aangetast1 evenals eenige negers1 die   
van een aan watervrees  gestorven jongen
 os gegeten hadden4 ,te ,ica stierven   
#db menschen  aldus een ellendigen dood4
 ,de ziekte kwam tusschen de twaalf en  
negentig dagen na den beet op2 en in al 
de gevallen dat zij optrad1  volgde de  
dood onveranderlijk vijf dagen later4   
,na #ahjh volgde een  lang tijdperk     
zonder ziektegevallen4 ,bij onderzoek   
vernam ik1 dat  op ,van ,diemensland1 of
 in ,australi geen watervrees bekend    
was2 en  ,burchell zegt1 dat hij        
gedurende zijn vijfjarig verblijf aan de
 ,kaap  de ,goede ,hoop er nooit van    
gehoord heeft4 ,webster beweert1 dat op 
de  ,azoren nooit watervrees is         

voorgekomen1 en hetzelfde wordt gezegd  
van  ,mauritius en ,sint ,helena4 #bib  
,voor zulk eene vreemde ziekte zou men  
mogelijk eenige opheldering kunnen      
vinden door de omstandigheden na  te    
gaan1 waaronder zij in verwijderde      
klimaten ontstaat2 want het is          
onwaarschijnlijk1 dat een reeds gebeten 
hond naar deze verre landen             
overgebracht zou zijn4    ,des nachts   
kwam een vreemdeling aan het huis van   
,don ,benito1 en vroeg  verlof om te    
slapen4 ,hij zeide1 dat hij verdwaald   
was en zeventien  dagen lang door het   
gebergte had gezworven4 ,uit ,huasco    
vertrokken1  en aan het reizen in de    
,cordilleras gewoon1 verwachtte hij geen
  moeilijkheden te ondervinden als hij  
het spoor naar ,copiap volgde2  doch    
spoedig geraakte hij in een doolhof van 
bergen verdwaald1  waar hij niet uit kon
 komen4 ,eenige van zijne muildieren    
waren in  afgronden gevallen1 en hij had
 in groote verlegenheid verkeerd4 ,de   
hoofdoorzaak van zijn tegenspoed was1   

dat hij niet wist waar hij in  het      
laagland water zou vinden1 zoodat hij   
genoodzaakt werd den zoom  der centrale 
keten te volgen4    ,wij daalden wer de 
vallei af1 en bereikten op #bb ,juni de 
stad  ,copiap4 ,het ondereinde der      
vallei is breed1 en vormt eene fraaie   
vlakte evenals de ,quillota-vallei4 ,de 
stad beslaat eene aanzienlijke          
oppervlakte1 doordien elk huis een tuin 
bezit2 maar zij is ongezellig1  zonder  
gerief1 en de woningen zijn armoedig    
gemeubeld4 ,elk1 die  er komt1 schijnt  
slechts n doel te hebben1 nl4 fortuin te
 maken1  en dan zoo spoedig mogelijk te 
vertrekken4 ,alle bewoners zijn meer  of
 minder rechtstreeks bij de mijnen      
betrokken2 en mijnen en ertsen  zijn de 
eenige onderwerpen van gesprek4         
,behoeften van allerlei aard  zijn      
uiterst duur1 wijl de afstand van de    
stad tot de haven achttien  leagues     
bedraagt1 #bic en een landvoertuig zeer 
kostbaar is4 ,eene  kip kost vijf of zes
 shillings2 vleesch is bijna even duur  

als in  ,engeland2 brandhout1 of liever 
takken worden twee of drie dagreizen    
ver op ezels uit de ,cordilleras        
gehaald1 en het weiden van dieren kost  
n shilling daags4 ,dit alles is voor    
,zuid-,amerika buitensporig duur4    #bf
 ,juni4    ,ik huurde een gids en acht  
muildieren1 om mij langs een anderen weg
  dan op den vorigen tocht naar de      
,cordilleras te brengen4 ,daar het  land
 volkomen woest was1 namen wij          
anderhalve vracht gerst mede1  vermengd 
met gehakt stroo4 ,omstreeks twee       
leagues boven de stad  ontspringt eene  
breede vallei1 genaamd ,el ,despoblado  
7,de ,onbewoonde71  uit die1 waardoor   
wij gekomen waren4 ,hoewel eene vallei  
van de grootste  afmetingen1 die        
rechtstreeks naar een pas over de       
,cordilleras leidt1  is zij geheel      
droog1 behalve misschien gedurende      
enkele dagen in een  zeer regenachtigen 
zomer4 ,bijna geen enkel ravijn         
doorsneed de zijden  der afbrokkelende  
bergen1 en de met grof keizand gevulde  

bodem der  hoofdvallei was effen en     
bijna vlak4 ,geen stroom van eenige     
beteekenis  kon ooit over deze          
grintbedding gevloeid hebben2 want ware 
dit het  geval geweest1 dan zou stellig1
 evenals in alle zuidelijke valleien1   
een groot door klippen begrensd kanaal  
gevormd zijn4 ,weinig twijfel ik  er    
aan1 of deze vallei werd bij de langzame
 rijzing van het land1 door  de golven  
der zee in den toestand gelaten1 waarin 
wij haar nu zien1  evenals het geval was
 met eenige valleien in ,peru1 waarvan  
de reizigers  melding maken4 ,op eene   
plek1 waar in de ,despoblado een ravijn 
uitmondde  7dat in bijna elke andere    
keten eene groote vallei genoemd zou    
zijn71  merkte ik op1 dat hare bedding1 
ofschoon alleen uit zand en grint       
bestaande1 hooger was dan die van het   
zijravijn4 ,een riviertje of zelfs  eene
 beek zou zich in den loop van een uur  
een doorweg hebben gegraven2  maar      
blijkbaar waren geheele tijdperken      
voorbijgegaan1 zonder dat  zulk een     

riviertje dit zijravijn bespoeld had4   
,het was belangwekkend  het geheele     
bespoelingsmechanisme 7indien zulk een  
woord gebruikt mag  worden7 tot in de   
kleinste bijzonderheden compleet te     
zien1 doch zonder  eenig teeken van     
werking4 ,ieder zal hebben opgemerkt hoe
 modderbanken1  door het dalend getij   
achtergelaten1 in het klein een land met
 bergen  en dalen nabootsen2 hier hebben
 wij het oorspronkelijke model in steen1
  zooals het gevormd werd bij de rijzing
 van het vasteland1 gedurende  de       
eeuwenlange terugvloeiing der zee1 in   
plaats van gedurende het  ebben en      
wassen der getijen4 ,indien eene        
regenbui op de drooggelegde  modderbank 
valt1 verdiept zij de reeds gevormde    
ondiepe uithollingen2  en hetzelfde     
geschiedt door den regen1 eeuw aan eeuw1
 op de bank van  steen en aarde1 die wij
 vastland noemen4    ,toen het donker   
was reden wij voort1 totdat wij een     
zijravijn bereikten  met eene kleine put
 of wel1 ,agua amarga 7,bitter water7   

geheeten4 ,het  water verdiende dien    
naam1 want het was niet alleen          
zoutachtig1  maar ook bedorven en       
bitter1 zoodat wij er geen thee of mat  
van  durfden koken4 ,ik onderstel1 dat  
de afstand van de rivier de ,copiap  tot
 deze plek minstens #be of #cj          
,engelsche mijlen bedroeg2 over die     
gansche ruimte was geen enkele druppel  
water1 en het land verdiende  den naam  
van woestijn ten volle4 ,toch kwamen wij
 ongeveer halfweg1  bij ,punta ,gorda1  
voorbij eenige ,indiaansche runen2 meer 
nog--recht  voor den ingang van sommige 
in de ,despoblado uitmondende valleien  
bespeurde ik twee stapels steenen1 die  
eenigszins zijwaarts gelegen1  z waren  
gericht1 dat zij op de ingangen dezer   
kleine valleien  wezen4 ,mijne          
metgezellen wisten hier niets van1 en   
beantwoordden  mijne vragen slechts met 
hun onveranderlijk3 quien sabe6         
,indiaansche puinhoopen ontdekte ik in  
verscheidene gedeelten van  de          
,cordilleras2 de meest volledige1 die ik

 zag1 waren de ,ruinas  de ,tambillos in
 den ,uspallata-pas4 ,deze bestonden uit
 kleine  vierkante kamers1 die op       
slordige wijze hier en daar in groepen  
waren samengehoopt4 ,sommige deuren     
stonden nog overeind1 en werden  gevormd
 door een overdwarschen platten steen   
van slechts drie voet  hoogte4 ,ulloa   
heeft op de lage deuren bij de oude     
,peruaansche woningen  opmerkzaam       
gemaakt4 ,in volledigen vorm moeten deze
 runen in staat  zijn geweest een groot 
aantal personen te bevatten4 ,de        
overlevering  zegt1 dat zij dienden als 
rustpunten voor de ,incas op hunne      
tochten  over de bergen4 ,sporen van    
,indiaansche woningen zijn op vele      
andere  plaatsen ontdekt1 waar het niet 
waarschijnlijk lijkt1 dat zij  alleen   
tot rustpunten dienden1 maar waar toch  
het land even volkomen  ongeschikt is   
voor elke soort van cultuur1 als bij de 
,tambillos1 bij  de ,inca-brug1 of in   
den ,portillo-pas2 op al welke plaatsen 
ik runen  zag4 ,in het ravijn ,jajuel1  

bij ,aconcagua1 waar geen pas is1 hoorde
 ik  spreken van puinhoopen van huizen1 
die op eene groote hoogte lagen1  waar  
het buitengewoon koud en onvruchtbaar   
is4 ,eerst verbeeldde ik mij1  dat deze 
gebouwen schuilplaatsen waren geweest1  
door de ,indianen bij de  eerste komst  
der ,spanjaarden gebouwd2 doch later ben
 ik gaan gelooven1  dat er vermoedelijk 
eene geringe klimaatverandering heeft   
plaats gehad4    ,in dit noordelijke    
gedeelte van ,chili1 zegt men1 zijn oude
 ,indiaansche  huizen in de ,cordilleras
 bijzonder talrijk4 ,bij het graven     
tusschen  de puinhoopen worden niet     
zelden lapjes wollen stoffen1 kostbare  
metalen werktuigen en hoopjes           
,indiaansch koren ontdekt4 ,eens gaf    
men mij een pijlpunt1 van agaat gemaakt1
 en geheel van denzelfden  vorm als nu  
in ,vuurland wordt gebruikt4 ,ik weet1  
dat de ,peruaansche  ,indianen nu       
menigmaal de hoogste en guurste plaatsen
 bewonen2 maar  te ,copiap werd mij door
 lieden1 die hun leven met reizen in de 

,andes  hadden doorgebracht1 verzekerd1 
dat er zeer vele 7muchisimas7 gebouwen  
gevonden werden op plaatsen zoo hoog1   
dat zij bijna tot de sneeuwgrens        
reiken1 en op punten waar geen passen   
zijn2 waar het land volstrekt  niets    
voortbrengt1 en wat nog merkwaardiger   
is3 waar geen water  is4 ,niettemin zijn
 de landlieden 7ofschoon met het geval  
zeer verlegen7  wegens het voorkomen der
 huizen van meening1 dat de ,indianen   
hen als  woonplaatsen moeten gebruikt   
hebben4 ,te ,punta ,gorda1 in deze      
vallei1  bestonden de overblijfsels uit 
zeven of acht vierkante kleine kamers1  
van een dergelijken vorm als die te     
,tambillos1 doch voornamelijk van       
modder gebouwd en zoo stevig1 dat de    
hedendaagsche bewoners1 hetzij  hier of 
7volgens ,ulloa7 in ,peru1 ze niet      
kunnen namaken4 ,zij stonden  op de     
meest zichtbare en onbeschermde plek1 in
 de kom der breede1  vlakke vallei4     
,water was er niet binnen een kring van 
minstens drie  of vier leagues1 en dan  

nog in zeer geringe hoeveelheid en      
slecht2  de grond was volkomen          
onvruchtbaar2 zelfs zocht ik te vergeefs
 een  mosplantje op de rotsen4          
,tegenwoordig kan eene mijn1 die het    
voordeel  heeft met lastdieren te       
werken1 bijna niet met winst            
gexploiteerd  worden1 tenzij zij zeer   
rijk is4 ,en zulk een oord kozen de     
,indianen  voorheen tot woonplaats6     
,indien er nu elk jaar twee of drie     
regenbuien  vielen1 in plaats van ne    
zooals sinds vele jaren het geval is1   
zou in deze groote vallei waarschijnlijk
 een beekje worden gevormd2  en door    
bevloeiing 7eene kunst1 welke de        
,indianen voorheen zoo goed  verstonden7
 zou de grond dan gemakkelijk vruchtbaar
 genoeg worden  gemaakt1 om enkele      
gezinnen te voeden4    ,ik heb          
overtuigende bewijzen1 dat dit deel van 
het vasteland van  ,zuid-,amerika sedert
 het tijdvak der levende schelpdieren1  
bij de  kust minstens #djj tot #ejj     
voet1 en in sommige gedeelten #ajjj tot 

#acjj voet gerezen is2 dieper landwaarts
 in is de rijzing mogelijk nog  grooter 
geweest4 ,daar het buitengewoon dorre   
karakter van het klimaat  blijkbaar een 
gevolg is van de hoogte der             
,cordilleras1 kunnen wij er  bijna zeker
 van zijn1 dat de dampkring vr de       
laatste rijzing niet  zoo geheel van    
vocht beroofd was1 als nu het geval is2 
en daar de  rijzing trapswijze is       
geschied1 zou ook het klimaat aldus     
veranderd  zijn4 ,volgens deze          
meening--eene klimaatverandering sedert 
de gebouwen  bewoond werden--moeten de  
runen een zeer hoogen ouderdom hebben4  
,dat  zij zoo lang bewaard konden       
blijven1 acht ik onder het klimaat van  
,chili niet zoo moeilijk4 ,volgens dit  
begrip moeten wij ook aannemen  7en dit 
is wellicht moeilijker71 dat de mensch  
sinds een onmetelijk  langen tijd       
,zuid-,amerika bewoond heeft1 daar eene 
klimaatverandering  ten gevolge van de  
landrijzing een uiterst langzaam verloop
 moet  hebben gehad4 ,te ,valparaiso is 

de rijzing in de laatste #bbj jaren     
iets minder dan #ai voet geweest2 te    
,lima is eene zeekust gedurende de      
,indiaansche periode van het ,quartaire 
of ,anthropozosche ,tijdvak van  #hj tot
 #ij voet gerezen2 maar zulke kleine    
wijzigingen konden weinig  bij machte   
zijn de vocht-aanbrengende luchtstroomen
 van richting te  doen veranderen4      
,inmiddels heeft ,dr4 ,lund in de holen 
van ,brazili  menschengeraamten ontdekt1
 waarvan het uiterlijk hem tot de       
meening  bracht1 dat het ,indiaansche   
ras sedert een lang tijdsverloop in     
,zuid-,amerika bestaan heeft4 #bid      
,toen ik te ,lima was1 besprak ik dit   
onderwerp met den civiel-ingenieur      
,gill1 die veel van het binnenland      
gezien had4 #bie ,hij vertelde mij1  dat
 de onderstelling aangaande eene        
klimaatverandering somtijds bij  hem was
 opgekomen2 maar dat hij dacht1 dat het 
grootste deel van het  land1 hetwelk nu 
ongeschikt voor cultuur doch met        
,indiaansche runen  bedekt is1 tot dezen

 staat was vervallen1 doordien          
waterleidingen1 die  de ,indianen       
voorheen op zulk eene grootsche schaal  
hadden aangelegd1  door verwaarloozing  
en onderaardsche bewegingen beschadigd  
waren  geworden4 ,ik wil hier opmerken1 
dat de ,peruanen werkelijk hunne        
bewateringstroomen door tunnels leidden1
 die zij door harde steenen  bergen     
groeven4 ,mr4 ,gill vertelde mij1 dat   
hij ambtshalve geroepen was  er een te  
onderzoeken2 de tunnel was laag1 smal1  
gebogen en ongelijk  van breedte1 maar  
bezat eene zeer aanzienlijke lengte4 ,is
 het niet  hoogst verwonderlijk1 dat    
menschen zulke werken hebben ondernomen1
  zonder het gebruik van ijzer of kruit8
 ,ook vertelde ,gill mij een  zeer      
belangwekkend en1 voorzoover ik weet1   
geheel ongevenaard geval1  dat eene     
onderaardsche storing de waterafvoer van
 een land gewijzigd  had4 ,op reis van  
,casma naar ,huarez 7niet ver van ,lima7
 vond hij eene  vlakte1 bedekt met      
puinhoopen1 maar niet geheel            

onvruchtbaar4 ,dicht  daarbij was de    
droge bedding eener belangrijke rivier1 
waardoor het  bevloeiingswater voorheen 
was aangevoerd4 ,uiterlijk vertoonde het
  rivierbed alle kenteekenen1 dat de    
stroom hier vr enkele jaren  gevloeid   
had2 op sommige plaatsen waren zand- en 
keisteenlagen  gespreid2 elders was het 
vaste gesteente tot een breed kanaal    
uitgehold1 dat op ne plek omstreeks #dj 
yards breed en #h voet diep  was4 ,het  
is wel duidelijk1 dat iemand1 die een   
stroomloop opwaarts  volgt1 altijd onder
 eene meer of minder groote helling zal 
stijgen4 ,men  kan zich dus de          
verwondering van ,gill voorstellen1 toen
 hij de bedding  dezer oude rivier      
opgaande1 plotseling ontdekte1 dat hij  
eene hoogte  afging4 ,hij onderstelde1  
dat deze dalende glooiing een           
loodrechten val  had van omtrent #dj of 
#ej voet4 ,hier hebben wij dus een      
ondubbelzinnig  bewijs1 dat schrijlings 
over eene oude stroombedding een rif of 
rotskam omhoog is geheven4 ,van af het  

oogenblik1 dat het rivierbed  aldus     
gewelfd werd1 moest het water           
noodzakelijk wegvloeien en zich  een    
nieuw kanaal graven4 ,maar tegelijk     
moest ook de naburige vlakte  haar      
vruchtbaar makenden stroom verliezen1 en
 eene woestijn worden4    #bg ,juni4    
,vroeg in den morgen gingen wij op weg1 
en bereikten tegen den middag  het      
ravijn van ,paypote1 waarin eene zeer   
kleine beek stroomt1 en  waar eenige    
plantengroei is1 o4a4 zelfs enkele      
algarroba-boomen  7eene soort van       
mimosa74 #bif ,doordien men hier        
brandhout had1  was er voorheen eene    
smeltoven gebouwd2 en werkelijk vonden  
wij een  kluizenaar1 die deze oven      
bewaakte1 en geen andere bezigheid had1 
dan op guanaco's te jagen4 ,des nachts  
vroor het sterk2 maar wijl wij          
overvloedig hout voor ons vuur hadden1  
sliepen wij warm4    #bh ,juni4    ,wij 
vervolgden onzen langzaam stijgenden    
tocht door de vallei1  die nu in een    
ravijn veranderde4 ,gedurende den dag   

zagen wij  verscheidene guanaco's1      
alsmede het spoor van de ,vicugna1 eene 
na aan  de eersten verwante soort4      
,laatstgenoemd dier is in zijne         
leefwijze een  voortreffelijk bewoner   
van hooge bergstreken2 zelden daalt het 
onder  de grens van eeuwige sneeuw1 en  
houdt zich dus in een nog hooger en     
onvruchtbaarder gebied op1 dan het      
guanaco4 ,het eenige dier1 dat wij      
verder in vrij groot aantal zagen1 was  
een kleine vos2 ik onderstel  dat deze  
laatste op muizen en andere kleine      
knaagdieren jacht maakt1  die in groot  
aantal op zeer woeste plaatsen leven1   
zoolang er nog een  spoor van           
plantengroei is4 ,in ,patagoni wemelt   
het van deze kleine  dieren1 zelfs op de
 grenzen der salinas1 waar nooit een    
druppel water  te vinden is1 behalve    
dauw4 ,na de hagedissen1 schijnen muizen
 het  best in staat te zijn op de       
kleinste en droogste plekken der aarde  
voedsel te vinden--zelfs op eilandjes   
midden in de groote oceanen4    ,aan    

beide zijden vertoonde het landschap    
eene troostelooze  verlatenheid1 welke  
in het licht der heldere1 onbewolkte    
lucht  scherp en tastbaar uitkwam4 ,voor
 een poos maakt zulk een landschap  een 
grootschen indruk2 maar deze kan niet   
duren1 en dan wordt het                 
onbelangwekkend4 ,wij bivouakeerden aan 
den voet der primera linea of  eerste   
linie van waterscheiding4 ,aan den      
oostkant vloeien de stroomen  echter    
niet naar den ,atlantischen ,oceaan1    
doch naar eene hoogvlakte1  in welker   
midden eene groote salina of zoutmeer   
ligt1 en vormen  zoo op eene hoogte van 
misschien tien duizend voet eene        
,kaspische  ,zee in 't klein4 ,op de    
plek1 waar wij sliepen1 lagen eenige    
groote  sneeuwvelden1 die echter niet   
het geheele jaar duren4 ,in deze hooge  
streken gehoorzamen de winden aan zeer  
regelmatige wetten2 elken dag  waait    
eene frissche koelte uit de vallei      
opwaarts1 en des avonds--een  uur of    
twee na zonsondergang--daalt de lucht   

uit de koude bovenstreken  als door een 
trechter omlaag4 ,dezen nacht woei er   
eene stijve bries1  en moest de         
temperatuur ver onder het vriespunt     
geweest zijn1 daar het  water in onze   
kan spoedig n blok ijs werd4 ,tegen zulk
 eene lucht  schenen kleren geen        
beschutting te bieden1 want ik leed zeer
 veel  koude1 zoodat ik niet kon slapen 
en des morgens geheel verstijfd en      
verkleumd opstond4    ,verder zuidwaarts
 in de ,cordilleras komen sommige lieden
 door  sneeuwstormen om het leven2 hier 
bezwijkt men door eene andere  oorzaak4 
,toen mijn gids een jongen van #ad jaren
 was1 trok hij met  een gezelschap in de
 maand ,mei de ,cordilleras over4 ,in de
 centrale  gedeelten gekomen1 stak een  
hevige storm op1 zoodat de mannen met   
moeite op hunne muildieren konden       
blijven1 terwijl de steenen over den    
grond vlogen4 ,de lucht was onbewolkt1  
en er viel geen vlokje sneeuw2  maar de 
temperatuur was laag4 ,waarschijnlijk   
heeft de thermometer niet  heel veel    

graden onder het nulpunt gestaan2 toch  
moet de uitwerking op  hunne lichamen1  
door de kleeding slecht beschut1        
evenredig geweest zijn  aan de snelheid 
van den kouden luchtstroom4 ,de storm   
duurde ruim een  dag lang2 de mannen    
voelden hunne krachten afnemen1 en de   
muildieren  wilden niet verder4 ,de     
broeder van mijn gids poogde terug te   
keeren1  maar kwam om het leven2 en twee
 jaren later vond men zijn lijk dicht   
bij den weg naast zijn muildier liggen1 
met den teugel nog in zijne  hand4 ,twee
 andere mannen van den troep verloren   
vingers en teenen2  en van de           
tweehonderd muildieren en dertig koeien 
brachten slechts  veertien er het leven 
af4 ,vele jaren geleden is een groot    
gezelschap  vermoedelijk door eene      
dergelijke oorzaak omgekomen2 maar hunne
  lijken zijn tot heden niet gevonden4  
,eene onbewolkte lucht1 gepaard  met    
lage temperatuur en een hevigen storm   
vormen een verschijnsel1  dat1 naar ik  
denk1 wel in alle werelddeelen als een  

ongewoon feit  zal worden beschouwd4    
#bi ,juni4    ,opgewekt daalden wij de  
vallei af naar ons verblijf van den     
vorigen  nacht1 en van daar tot dicht   
bij de ,agua amarga4 ,op den eersten    
,juli  bereikten wij de ,copiap-vallei4 
,recht aangenaam was ons de geur  der   
bloeiende klaver1 na die lucht zoo arm  
aan geuren in de droge1  onvruchtbare   
,despoblado-vallei4 ,terwijl ik in de   
stad was1 hoorde ik  verscheidene       
inwoners spreken van een heuvel in den  
omtrek1 dien zij  ,el ,bramador1 den    
,bruller of ,bulker noemden4 ,ik sloeg  
destijds niet  voldoende acht op dit    
verhaal2 maar voor zoover ik hen        
begreep1 was de  heuvel met zand bedekt1
 en werd het geluid alleen dan          
voortgebracht1  als menschen bij het    
beklimmen het zand in beweging brachten4
 ,dezelfde  feiten zijn1 op het gezag   
van ,seetzen en ,ehrenberg1 #big        
uitvoerig  beschreven als de oorzaak der
 geluiden1 welke vele reizigers op  den 
,berg ,sina bij de ,roode ,zee gehoord  

hebben4 ,een der personen1  die ik      
sprak1 had zelf het geluid gehoord1 en  
beschreef dit als zeer  wonderlijk2     
beslist verklaarde hij1 dat1 als kon hij
 niet begrijpen  hoe het eigenlijk      
veroorzaakt werd1 het afrollen van het  
zand langs  de helling er toch          
noodzakelijk mede in verband moest      
staan4 ,wanneer  een paard over droog en
 grof zand loopt1 ontstaat een          
eigenaardig  knarsend geluid ten gevolge
 van de wrijving der deeltjes4 ,dit     
feit1  aan de meesten bekend1 nam ik    
verscheidene keeren waar op mijne       
tochten langs de kust van ,brazili4     
,drie dagen later hoorde ik1 dat de     
,beagle de ,haven was binnengeloopen1   
welke achttien leagues van de stad ligt4
 ,langs de glooiing der  vallei is      
weinig land in cultuur2 en die geheele  
uitgestrektheid  bevat slechts een      
schraal1 borstelig gras1 dat zelfs ezels
 met  moeite kunnen eten4 ,deze         
armoedige plantengroei is een gevolg van
  de hoeveelheid zoutachtige stof1      

waarvan de bodem doortrokken is4 ,de    
,haven bestaat uit eene vereeniging van 
kleine armoedige hutten1 aan  den voet  
eener dorre vlakte gelegen4             
,tegenwoordig1 nu de rivier genoeg      
water bevat om de zee te bereiken1      
hebben de bewoners het voordeel1  dat er
 binnen een afstand van anderhalve mijl 
zoet water is4 ,op het  strand lagen    
groote stapels koopwaren1 en het        
plaatsje vormde een  tooneel van groote 
bedrijvigheid4 ,des avonds zeide ik mijn
 metgezel  ,mariano ,gonzales1 met wien 
ik zoo vele mijlen in ,chili gereden    
had1  vaarwel en riep hem een hartelijk 
tot werziens toe4 ,den volgenden  morgen
 zette de ,beagle koers naar ,iquique4  
#ab ,juli4    ,wij ankerden in de haven 
van ,iquique op #bjab' ,z4,b4 aan de    
kust van  ,peru4 ,de stad telt ongeveer 
#ajjj inwoners1 #bih en ligt in eene    
kleine  zandvlakte aan den voet van een 
grooten1 #bjjj voet hoogen rotswand1    
die hier de kust vormt4 ,de geheele     
streek is uiterst woest4 ,slechts  eens 

in zeer vele jaren valt er eene kleine  
regenbui2 dientengevolge  zijn de       
ravijnen gevuld met puin1 en de         
berghellingen zelfs tot eene  hoogte van
 duizend voet met stapels fijn wit zand 
bedekt4 ,in dezen  tijd van het jaar    
hangt er eene zware wolkbank boven den  
oceaan1 die  zich zelden boven den      
rotswand aan de kust verheft4 ,het      
aanzien der  stad was allertreurigst2 de
 kleine haven met hare weinige schepen1 
en een groepje armzalige huisjes schenen
 buiten alle verhouding tot  het overige
 landschap1 en zonken er geheel in weg4 
,de inwoners leven als lieden aan boord 
van een schip3 al het noodige  komt van 
verre2 water wordt in booten aangevoerd 
van het omstreeks  #dj mijlen           
noordwaarts gelegen ,pisagua1 en        
verkocht voor den prijs  van #i realen  
7#d shill41 #f pence7 per vat van       
achttien gallons4 #bii  ,ik kocht een   
wijnflesch vol water voor drie pence4   
,evenzoo worden  brandhout1 en          
natuurlijk ook alle voedingsmiddelen    

aangevoerd4 ,in zulk  eene plaats kan   
men zeer weinig dieren onderhouden2 zoo 
huurde ik den  volgenden morgen 7#ac    
,juli7 met moeite1 tegen den prijs van  
vier pond  sterling1 twee muildieren en 
een gids om mij naar de salpeterwerken  
te  brengen1 waarvan ,iquique           
tegenwoordig bestaat4 ,van dit zout--in 
#ahcj  voor het eerst uitgevoerd--werd  
in n jaar tijds voor eene waarde van    
honderdduizend pond sterling naar       
,frankrijk en ,engeland gezonden4 #cjj  
,het wordt voornamelijk gebruikt als    
meststof en voor de bereiding  van      
salpeterzuur1 maar kan wegens zijne     
vervloeibaarheid niet voor  kruit       
dienen4 ,vroeger waren er twee uiterst  
rijke zilvermijnen in  dezen omtrek1 die
 echter tegenwoordig zeer weinig        
opleveren4    ,onze komst in het gezicht
 van het strand verwekte eenige vrees4  
,peru  was in een staat van             
regeeringloosheid2 en daar elke partij  
eene  brandschatting geischt had1       
verkeerde de arme stad ,iquique in angst

  en zorgen1 denkende dat het kwade uur 
geslagen had4 ,maar het volk had  ook   
zijne inwendige troebelen2 kort te voren
 hadden drie ,fransche  timmerlieden in 
denzelfden nacht de twee kerken         
opengebroken1 en  al het gouden en      
zilveren vaatwerk gestolen2 doch later  
had een  der dieven bekend1 en kreeg men
 het vaatwerk terug4 ,de schuldigen     
werden naar ,arequipa opgezonden1 de    
hoofdstad dezer provincie1 die          
omstreeks tweehonderd leagues ver ligt4 
,de regeering aldaar achtte  het jammer 
zulke nuttige werklieden te straffen1   
die alle soorten  meubelen konden maken1
 en stelde hen daarom op vrije voeten4  
,terwijl  dit plaats had1 werd in de    
kerken opnieuw ingebroken2 maar ditmaal 
kreeg men het vaatwerk niet terug4      
,hierover in hevige woede ontstoken1  en
 onder de leus1 dat alln ketters in     
staat waren den almachtigen  ,god zoo te
 plunderen1 gingen de inwoners eenige   
,engelschen te lijf1  martelden hen en  
dreigden hen later te zullen            

doodschieten4 ,eindelijk  kwam het gezag
 tusschenbeide1 en werd de rust         
hersteld4    #ac ,juli4    ,des morgens 
vertrok ik naar de salpeterwerken1 een  
afstand van veertien  leagues4 ,nadat   
wij het steile kustgebergte langs een   
zigzagvormig  zandspoor bestegen hadden1
 kwamen weldra de mijnen van ,guantajaya
  en ,santa ,rosa in 't gezicht4 ,deze  
twee dorpjes liggen vlak bij de         
ingangen der mijnen2 en daar zij        
bovendien op bergen zijn gebouwd1       
hadden zij een nog onnatuurlijker en    
zwaarmoediger aanzien dan de  stad      
,iquique4 ,wij bereikten de             
salpeterwerken eerst na zonsondergang1  
na den geheelen dag door een            
heuvelachtig land te hebben gereden1    
dat eene volslagen woestenij was4 ,de   
weg was bezaaid met de beenderen  en    
verdroogde huiden der vele lastdieren1  
die hier van vermoeienis  en uitputting 
waren bezweken4 ,behalve de ,vultur     
7,cathartes7 aura of  ,zwartkoppige     
,urubu1 die op lijken aast1 zag ik geen 

enkelen vogel1  viervoetig of kruipend  
dier1 zelfs geen enkel insect4 ,ter     
hoogte  van omstreeks #bjjj voet op het 
kustgebergte1 waar de wolken meestal  in
 dezen tijd van het jaar hangen1        
groeiden enkele cactussen in  de        
rotsspleten1 en was het losse zand met  
eene mosplant bedekt1  die geheel vrij  
aan de oppervlakte lag4 ,deze plant     
behoort tot het  geslacht ,cladonia1 en 
gelijkt eenigszins op het rendiermos    
7,lichen  rangiferinus74 ,op sommige    
plaatsen was zij in voldoende           
hoeveelheid  vereenigd1 dat het zand1   
van verre gezien1 er eene matgele kleur 
door kreeg4 ,dieper het land in1 zag ik 
op den langen rit van veertien  leagues 
slechts n ander plantaardig product1    
namelijk eene uiterst  kleine1 gele     
mosplant1 welke op de beenderen der     
doode muildieren  groeide4 ,ofschoon dit
 de eerste ware woestijn was1 die ik    
ooit gezien  had1 maakte zij geen       
sterken indruk op mij3 wat ik geloof    
hieraan te  moeten toeschrijven1 dat ik 

op mijn rit noordwaarts1 van af         
,valparaiso  over ,coquimbo naar        
,copiap1 langzamerhand aan zulke        
tooneelen gewoon  was geraakt4 ,het land
 bood een merkwaardigen aanblik1        
doordien het  bedekt was met eene dikke 
korst van gewoon zout1 en van een       
gelaagd  zouthoudend alluvium1 dat      
gedurende de langzame rijzing van het   
land  boven den zeespiegel schijnt      
afgezet te zijn4 ,het zout heeft eene   
witte  kleur1 is zeer hard en dicht1 en 
treedt1 met veel gips verbonden1 op  in 
gladgespoelde klompjes1 die uit het     
samenklevende zand steken4 ,in          
voorkomen geleek deze bovenkorst zeer   
veel op een land1 dat onder  sneeuw     
heeft gelegen1 en waarop de laatste     
groezelige plekjes nog  niet ontdooid   
zijn4 ,het bestaan dezer korst van eene 
oplosbare stof  over de geheele         
oppervlakte van het land bewijst1 hoe   
buitengewoon  droog het klimaat         
gedurende eene lange tijdruimte geweest 
moet zijn4    ,des nachts sliep ik in   

het huis van den eigenaar van een der   
salpetermijnen4 ,het land is hier even  
onvruchtbaar als bij de kust1  maar door
 het graven van putten kan men water    
krijgen1 dat eenigszins  brak en bitter 
van smaak is4 ,daar er bijna geen regen 
valt1 is het  water blijkbaar niet      
hiervan afkomstig1 want in dat geval    
moest  het zoo zout als pekel zijn1     
omdat de geheele omtrek met eene korst  
van verschillende zoutachtige stoffen   
bedekt is4 ,wij moeten daaruit          
besluiten1 dat1 hoewel de ,cordilleras  
vele mijlen ver liggen1 het  water van  
daar af onder den grond is              
doorgezijpeld4 ,in die richting  liggen 
enkele dorpjes1 waar de inwoners1 in 't 
bezit van wat meer  water1 eenig land   
kunnen besproeien en hooi verbouwen1    
waarmee zij  de ezels en muildieren     
voeden1 die bij het salpetervervoer     
gebruikt  worden4 ,het natronsalpeter   
werd nu tot aan het schip verkocht voor 
veertien shillings de honderd pond2 de  
hoofdonkosten komen op het  vervoer er  

van naar de zeekust4 ,de mijn bestaat   
uit eene harde1  tusschen twee en drie  
voet dikke laag van het salpeterzure    
zout1  vermengd met wat zwavelzure soda 
7,na#b,,so#d7 en zeer veel steenzout    
7,na,cl74 ,het ligt dicht bij de        
oppervlakte1 en volgt over eene lengte  
van honderd vijftig mijlen den rand     
eener groote dalkom of vlakte1  die1    
naar hare grenzen te oordeelen1         
blijkbaar eens een meer moet  zijn      
geweest1 of1 wat waarschijnlijker is1   
een landwaarts in zich  uitstrekkende   
zeearm1 gelijk uit de aanwezigheid van  
jodiumzouten in  de zouthoudende laag   
zou mogen worden afgeleid4    #ai ,juli4
    ,wij ankerden in de ,baai van       
,callao1 de zeehaven van ,lima1 dat de  
hoofdstad van ,peru is4 ,hier bleven wij
 zes weken2 maar wegens  de troebelen op
 staatkundig gebied1 zag ik zeer weinig 
van het  land4 ,tijdens den geheelen    
duur van ons bezoek was het klimaat op  
verre  na zoo aangenaam niet1 als       
meestal wordt voorgesteld4 ,eene        

donkere1  zware wolkbank hing           
onafgebroken boven het land1 zoodat ik  
gedurende  de eerste zestien dagen      
slechts eens de ,cordilleras achter     
,lima in  't oog kreeg4 ,de aanblik     
dezer bergen1 zooals ik hen door        
openingen in  de wolken in verdiepingen 
boven elkander zag1 was zeer grootsch4  
,het  is bijna spreekwoordelijk1 dat in 
het lagere gedeelte van ,peru nooit     
regen valt4 ,toch kan dit moeilijk juist
 zijn1 want bijna elken dag  van ons    
bezoek hing er een dikke1 natte mist1   
wel in staat om de  straten modderig en 
de kleren vochtig te maken4 ,het volk   
belieft dit  ,peruaanschen dauw te      
noemen6 ,dat er niet heel veel regen    
valt1 is zeer  zeker2 want de huizen    
zijn slechts met platte daken van       
geharde modder  gedekt2 en op den       
havendam waren scheepsladingen tarwe    
opgestapeld1  die zoo weken lang zonder 
eenige beschutting werden gelaten4      
,ik kan niet zeggen1 dat het zeer       
weinige wat ik van ,peru zag1 mij       

beviel2 doch men beweert1 dat het       
klimaat des zomers veel aangenamer  is4 
,in alle jaargetijden lijden zoowel     
inwoners als vreemdelingen  aan hevige  
aanvallen van koorts4 ,deze ziekte komt 
voor langs de  geheele ,peruaansche     
kust1 maar is in het binnenland         
onbekend4 ,de  ziekte-aanvallen1 die    
door smetstof ontstaan1 zijn altijd     
hoogst  geheimzinnig van aard4 ,het is z
 moeilijk uit het voorkomen van een     
land te beoordeelen of het al dan niet  
gezond is1 dat1 zoo men iemand  gezegd  
had binnen de keerkringen een oord te   
kiezen1 hetwelk voor de  gezondheid     
gunstig leek1 hij zeer waarschijnlijk   
deze kust genoemd zou  hebben4 ,de      
vlakte1 welke het gebied van ,callao    
omgeeft1 is spaarzaam  met grof gras    
bedekt2 en op sommige punten zijn       
enkele1 ofschoon  zeer kleine plassen   
stilstaand water4 ,naar alle            
waarschijnlijkheid  ontstaat daaruit de 
smetstof2 want de stad ,arica verkeerde 
in dezelfde  omstandigheden1 en door het

 droogleggen van enkele kleine plassen  
werd  hare gezondheidstoestand zeer     
verbeterd4 ,miasma ontstaat niet altijd 
door den invloed van een heet klimaat op
 een weligen plantengroei2 want  vele   
gedeelten van ,brazili1 zelfs die waar  
een krachtige plantengroei  gepaard gaat
 met moerassen1 zijn veel gezonder dan  
deze onvruchtbare  kust van ,peru4 ,de  
dichtste wouden in eene gematigde       
luchtstreek1  zooals op het eiland      
,chilo1 schijnen op den                 
gezondheidstoestand der  lucht niet den 
minsten invloed te hebben4    ,het      
eiland ,st4-,jago van de                
,kaap-,verdische ,eilanden is een ander 
sterk  sprekend voorbeeld van een land1 
dat naar ieders verwachting uitermate   
gezond moest zijn1 maar zeer het        
tegendeel daarvan is4 ,bij den aanvang  
van dit boek heb ik gezegd1 dat de kale 
en open vlakten gedurende  eenige weken 
na het regenseizoen een lichten         
plantengroei bezitten1  die onmiddellijk
 verwelkt en verdroogt2 in dezen tijd   

schijnt de lucht  geheel vergiftigd te  
worden1 want dikwijls hebben zoowel     
inboorlingen  als vreemdelingen van     
hevige koortsen te lijden4 ,daarentegen 
is  de ,galpagos-,archipel1 in den      
,stillen ,oceaan met een dergelijken1   
periodiek aan hetzelfde                 
plantengroei-proces onderworpen bodem1  
volmaakt  gezond4 ,humboldt heeft       
opgemerkt1 dat in de heete luchtstreek  
de  kleinste moerassen het gevaarlijkst 
zijn1 wanneer zij1 zooals te ,vera      
,cruz en ,carthagena1 omringd zijn door 
een dorren zandgrond1 die de            
temperatuur der omringende lucht doet   
stijgen4 #cja ,op de kust van  ,peru is 
de temperatuur echter niet bijzonder    
hoog1 en zijn misschien  daardoor de    
intermitteerende koortsen niet van de   
boosaardigste  soort4 ,in alle ongezonde
 landen loopt men het grootste gevaar   
door  op het strand te slapen4 ,is dit  
te wijten aan de gesteldheid van het    
lichaam gedurende den slaap1 of aan eene
 grootere hoeveelheid smetstof  op zulke

 tijden8 ,het schijnt een feit te wezen1
 dat zij die aan boord  van een schip   
blijven1 ook al ligt dit op slechts     
korten afstand van  de kust voor anker1 
in 't algemeen minder lijden1 dan zij   
die op het  strand zijn4 ,daarentegen   
heb ik een merkwaardig geval gehoord1   
dat er  koorts uitbrak onder de         
bemanning van een oorlogsschip op       
ongeveer  honderd mijlen van de         
,afrikaansche kust1 op denzelfden tijd  
toen te  ,sierra ,leone een van de      
gevreesde sterfte-perioden begon4 #cjb  
,sedert de onafhankelijkheidsverklaring 
#cjc heeft geen ,staat in               
,zuid-,amerika meer van anarchie te     
lijden gehad1 dan ,peru4 ,tijdens  ons  
bezoek streden vier aanvoerders         
gewapenderhand om de oppermacht  in de  
regeering4 ,kreeg een hunner voor       
eenigen tijd veel macht1 dan  spanden de
 anderen tegen hem samen2 maar          
nauwelijks behaalden dezen de           
overwinning1 of zij werden elkander weer
 vijandig4 ,den volgenden dag1  op het  

,jaarfeest der ,onafhankelijkheid1 werd 
eene hoogmis gevierd1  waarbij de       
president het sacrament gebruikte4 ,nu  
had onder het ,te  ,deum laudamus het   
ongehoorde feit plaats1 dat elk regiment
 in stede  van de ,peruaansche vlag1    
eene zwarte vlag waarop een doodshoofd  
stond1 ontplooide4 ,denk u eene         
regeering1 waaronder bij zulk eene      
plechtige gelegenheid bevel kan worden  
gegeven tot eene vertooning1  welke op  
zoo sprekende wijze getuigde van hunne  
vastbeslotenheid om  zich dood te       
vechten6 ,deze staat van zaken heerschte
 op een voor  mij zeer ongelukkigen     
tijd1 daar ik verhinderd werd uitstapjes
 te  doen ver buiten de grenzen der     
stad4 ,het kale eiland ,san ,lorenzo1   
dat de haven vormt1 was bijna de eenige 
plek waar men veilig kon  rondloopen4   
,het bovendeel1 ter hoogte van ongeveer 
#ajjj voet1  ligt gedurende dit         
jaargetijde 7des winters7 beneden de    
onderste  wolkengrens2 en dientengevolge
 bedekt een rijkdom van kryptogamen1    

benevens enkele bloemen den top4 ,op de 
heuvels bij ,lima1 waar de grond        
slechts weinig hooger is1 vindt men dien
 bedekt met een tapijt van  mos en      
bedden prachtige gele lelin1 ,amancaes  
geheeten4 ,dit wijst  op een veel       
hoogeren graad van vochtigheid1 dan er  
heerscht op een  gelijke hoogte te      
,iquique4 ,verder noordwaarts boven     
,lima wordt het  klimaat vochtiger1     
totdat wij aan de oevers van ,guayaquil 
7,ecuador71  bijna onder den evenaar1 de
 weligst begroeide wouden vinden4       
,volgens  de beschrijving1 echter1      
geschiedt deze overgang van de          
onvruchtbare  ,peruaansche kust tot dit 
vruchtbare land eenigszins plotseling op
 de  breedte van ,kaap ,blanco1 twee    
graden ten zuiden van ,guayaquil4       
,callao is eene morsige1 slecht         
gebouwde1 kleine zeehaven4 ,zoowel      
hier1 als te ,lima1 vertoonden de       
inwoners alle denkbare tinten  van      
vermenging tusschen ,europeesch1 ,neger 
en ,indiaansch bloed4 ,zij  schijnen een

 verbasterd1 verloopen slag van         
menschen4 ,de lucht is  vervuld met     
kwade geuren1 en die eigenaardige reuk1 
welke in bijna  iedere stad binnen de   
keerkringen kan worden waargenomen1 was 
hier  zeer sterk4 ,het fort1 dat het    
langdurige beleg van ,lord ,cochrane    
doorstond1 #cjd heeft een indrukwekkend 
voorkomen4 ,maar tijdens ons  verblijf  
verkocht de president de koperen        
kanonnen1 en begon enkele  gedeelten te 
ontmantelen4 ,als reden daarvan werd    
opgegeven1 dat hij  geen officier had1  
dien hij het bevel over zulk een        
gewichtigen post  kon toevertrouwen4    
,persoonlijk had hij alle redenen om zoo
 te denken1  daar hij het presidentschap
 had verworven door muiterij te plegen  
terwijl hij commandant was van dezelfde 
vesting6 ,na ons vertrek uit            
,zuid-,amerika kreeg hij zijne straf op 
de gewone manier3 door eerst  te worden 
overwonnen1 toen gevangen genomen1 en   
eindelijk onthoofd4    ,lima ligt op    
eene vlakte midden in eene vallei1 die  

gedurende het  langzame wijken der zee  
gevormd is4 ,haar afstand tot ,callao   
bedraagt  zeven mijlen1 en hare hoogte  
boven deze plaats #ejj voet2 maar wijl  
de  glooiing zeer geleidelijk is1       
schijnt de weg volkomen horizontaal4    
,dit  verklaart waarom men1 te ,lima    
gekomen1 moeilijk zelfs kan gelooven dat
  men n honderd voet gestegen is4       
,humboldt heeft op dit eigenaardige1    
bedriegelijke feit gewezen4 ,steile1    
kale heuvels verrijzen als eilanden  uit
 de vlakte1 die door rechte modderbanken
 in groote1 groene velden  is verdeeld4 
,met uitzondering van enkele wilgen1 en 
hier en daar eene  groep banaan- en     
oranjeboomen1 groeit op deze velden     
bijna geen enkele  boom4 ,de stad ,lima 
verkeert nu in een treurigen staat van  
verval2  de straten zijn bijna          
ongeplaveid1 en in alle richtingen      
ontwaart men  hoopen vuil1 waaruit de   
zwarte gallinazos1 tam als kippen1      
stukken aas  oppikken4 ,de huizen hebben
 in 't algemeen eene bovenverdieping1   

die om  de aardbevingen van gepleisterd 
houtwerk is gemaakt2 maar eenige oude1  
welke nu door verscheidene familin      
bewoond worden1 zijn verbazend  groot en
 zouden in hunne rijen van vertrekken   
met de fraaiste huizen  van elders      
kunnen wedijveren4 ,lima1 de ,stad der  
,koningen1 moet weleer  eene weelderige 
stad geweest zijn4 ,het bijzonder groot 
aantal kerken  geeft haar1 zelfs nog    
heden1 een eigenaardig en treffend      
karakter1  vooral wanneer men dit alles 
van nabij ziet4    ,op zekeren dag ging 
ik met eenige kooplieden in de          
onmiddellijke  nabijheid der stad op    
jacht4 ,onze vangst was zeer karig2 maar
  ik had gelegenheid de puinhoopen van  
een oud ,indiaansch dorp te  zien1 met  
zijn grafheuvel1 evenals een natuurlijke
 heuvel1 in het  midden4 ,de            
overblijfsels der huizen1 omheiningen1  
besproeiingskanalen  en grafheuvels1    
welke over deze vlakte verspreid liggen1
 laten niet  na den bezoeker een hoog   
denkbeeld te geven van de               

maatschappelijke  welvaart en de        
talrijkheid der oude bevolking4 ,let men
 op hun  aardewerk1 wollen kleederen en 
sierlijk gevormd keukengereedschap van  
het hardste gesteente2 op hunne koperen 
werktuigen1 versieringen van            
edelgesteenten1 hunne paleizen en       
waterleidingwerken--dan moet men  wel   
eerbied koesteren voor de verbazende    
vorderingen1 door hen in  de            
beschavingskunsten gemaakt4 ,de         
grafheuvels1 ,huacas genaamd1 zijn      
inderdaad verbazingwekkend1 al schijnen 
zij ook op sommige plaatsen  natuurlijke
 heuvels te wezen1 die afgestoken en    
vervormd zijn4 ,men  vindt hier nog eene
 andere en zeer verschillende soort van 
runen1  welke eenige belangstelling     
verdienen1 namelijk die van oud ,callao1
  dat door eene zeegolf die de groote   
aardbeving van #bh ,october #agdf       
vergezelde1 overstroomd werd4 #cje ,de  
verwoesting moet toen zelfs nog  grooter
 geweest zijn dan te ,talcahuano4       
,hoopen grof keizand verbergen  bijna de

 fundamenten der muren1 en groote       
stukken metselwerk schijnen  als        
kiezelsteenen door de golven            
rondgedraaid te zijn4 ,men heeft        
beweerd1 dat het land tijdens deze      
gedenkwaardige aardbeving zonk  7dat een
 deel der kust bij ,callao in eene baai 
veranderde1 zegt ,lyell  duidelijk in   
zijne ,principles of ,geology72 maar    
hiervan kon ik geen  bewijs ontdekken4  
,toch lijkt mij dit verre van           
onwaarschijnlijk2  want sedert de       
stichting der oude stad moet de kust    
zeker eenige  verandering ondergaan     
hebben1 daar niemand1 die bij zijn      
gezonde  verstand is1 vrijwillig de     
smalle strook zand tot woonplaats zou   
hebben gekozen1 waarop nu de puinhoopen 
staan4 ,sedert onze reis1  is ,tschudi  
door vergelijking van oude en nieuwe    
kaarten tot de  gevolgtrekking gekomen1 
dat de kust ten noorden en ten zuiden   
van  ,lima zonder twijfel gezonken is4  
,op het eiland ,san ,lorenzo zijn zeer  
voldoende bewijzen van  landrijzing in  

het hedendaagsche tijdperk--wat         
natuurlijk niet in  strijd is met de    
meening1 dat later eene kleine daling   
van den grond  heeft plaats gehad4 ,de  
zijde van het eiland tegenover de ,baai 
van  ,callao is in drie onduidelijke    
terrassen uitgehold1 waarvan het        
onderste eene mijl ver bedekt is met    
eene bedding of laag1 bijna  geheel uit 
schelpen bestaande1 die tot #ah thans in
 de naburige  zee levende soorten       
behooren4 ,de hoogte dezer bedding      
bedraagt #he  voet4 ,vele van deze      
schelpen zijn ver weggeteerd1 en zien er
 veel  ouder en verweerder uit1 dan die 
op #ejj of #fjj voet hoogte op de  kust 
van ,chili4 ,zij zijn vergezeld van veel
 steenzout1 een weinig  zwavelzure kalk 
7beiden vermoedelijk ontstaan door      
indroging en  verdamping van het        
zeeschuim1 terwijl het land langzaam    
rees71  benevens zwavelzure soda en     
chloorcalcium 7,ca,cl#b74 ,zij rusten op
  brokstukken van den onderliggenden    
zandsteen1 en zijn eenige inches  dik   

met rotspuin bedekt4 ,de hooger op dit  
terras liggende schelpen  bleken1 bij   
onderzoek1 af te schilferen en vielen   
tot een fijn poeder  uiteen4 ,eindelijk 
vond ik op een boventerras1 ter hoogte  
van #agj voet1  alsmede op eenige       
aanmerkelijk hoogere punten1 eene laag  
zoutachtig  poeder van volmaakt         
hetzelfde voorkomen1 en betrekkelijk    
evenzoo  gelegen4 ,ik twijfel niet of   
deze bovenlaag vormde oorspronkelijk    
eene  bedding schelpen1 evenals die op  
de #he voet hooge klip2 maar thans      
bezit zij geen spoor meer van organische
 structuur4 ,de heer ,reeks heeft  het  
poeder voor mij onderzocht3 het bestond 
uit sulphaten en chloriden  van calcium 
en natrium1 met zeer geringe bijmengsels
 van koolzure  kalk4 ,het is bekend1 dat
 groote hoeveelheden steenzout en       
koolzure  kalk1 eenigen tijd vermengd   
zijnde1 elkander gedeeltelijk ontleden1 
wat echter met kleine opgeloste         
hoeveelheden niet gebeurt4 ,daar  de    
half vergane schelpen in de lagere      

gedeelten vergezeld zijn van  veel      
steenzout1 benevens eenige van de       
zouthoudende stoffen die de  zoutachtige
 bovenlaag vormen2 daar verder deze     
schelpen op merkwaardige  wijze verteerd
 en vervallen zijn1 vermoed ik sterk1   
dat deze dubbele  ontleding hier heeft  
plaats gehad4 ,in dat geval moeten de   
resulteerende  zouten zijn3 koolzure    
soda en chloorcalcium1 waarvan het      
laatste wl1  het eerste niet aanwezig   
is4 ,dit leidt mij tot de onderstelling1
  dat de koolzure soda door tot nu toe  
onverklaarbare werkingen in het         
zwavelzure zout wordt omgezet4 ,het is  
duidelijk1 dat de zoutlaag niet  bewaard
 had kunnen blijven in een land1 waar nu
 en dan overvloedig  regen valt2 maar   
tevens is juist deze                    
omstandigheid--namelijk1 dat het        
steenzout niet is weggespoeld           
geworden--welke op het eerste gezicht   
zoo uiterst gunstig lijkt voor het      
langdurige behoud van onbeschutte       
schelpen1 waarschijnlijk de             

zijdelingsche oorzaak geweest van hare  
ontbinding en vroegtijdig verval4       
,met zeer veel belangstelling vond ik1  
#he voet hoog op het terras1  eenige    
stukjes katoendraad1 gevlochten bies1 en
 den knop van een  ,indiaansch-hoornen  
stok3 alles bedolven tusschen de        
schelpen en  velerlei afval1 dat uit zee
 was aangespoeld4 ,ik vergeleek deze    
overblijfsels met andere van dien aard1 
welke uit de ,huacas of oude            
,indiaansche grafheuvels waren          
opgedolven1 en vond dat zij er eender   
uitzagen4 ,bij ,bellavista1 op het      
vasteland tegenover ,san ,lorenzo1  ligt
 eene uitgestrekte1 effen en ongeveer   
honderd voet hooge vlakte1  waarvan het 
benedengedeelte bestaat uit afwisselende
 lagen zand en  onzuivere klei1 benevens
 wat grint2 terwijl de oppervlakte drie 
tot  zes voet diep uit een roodachtig   
leem bestaat1 met hier en daar enkele   
zeeschelpen1 en verder talrijke kleine  
stukken grof rood aardewerk1  welke op  
sommige plaatsen menigvuldiger zijn dan 

op andere4 ,eerst  was ik geneigd te    
gelooven1 dat deze bovenbedding wegens  
hare groote  uitgestrektheid en effen   
oppervlakte onder de zee moest afgezet  
zijn2  maar later vond ik eene plek1    
waar bleek1 dat zij op een kunstvloer   
van ronde steenen lag4 ,het komt mij    
daarom hoogst waarschijnlijk  voor1 dat 
er in een tijd toen het land op lager   
peil stond1 eene  vlakte was1 zeer      
gelijkend op die welke thans ,callao    
omringt en1  door een strand van grof   
grint beschermd1 slechts zeer weinig    
boven  den zeespiegel gerezen is4 ,ik   
stel mij voor1 dat op deze vlakte met   
hare onderliggende roode-kleibeddingen  
de ,indianen hunne aarden potten        
maakten2 voorts1 dat de zee gedurende   
eene hevige aardbeving over het  strand 
sloeg en de vlakte in een tijdelijk meer
 veranderde1 zooals  in #agac en #agdf  
rondom ,callao gebeurde4 ,het water zou 
dan modder  hebben afgezet1 waarin      
stukken steengoed uit de                
pannenbakkerijen1  die op sommige       

plekken talrijker waren dan op andere1  
vermengd met  zeeschelpen4 ,deze bedding
 met haar fossiel aardewerk ligt op     
ongeveer  dezelfde hoogte als de        
schelpen op het benedenterras van ,san  
,lorenzo1  waarin de katoendraden en    
andere overblijfselen begraven lagen4   
,uit  dit feit mogen wij met zekerheid  
besluiten1 dat er in het ,indiaansche   
tijdvak der geschiedenis van het        
menschdom eene rijzing is geweest van   
meer dan #he voet1 zooals wij boven     
zeiden1 want van die rijzing is een     
klein deel verloren gegaan1 omdat de    
kust sedert de vervaardiging der  oude  
kaarten gedaald is4 ,ofschoon de rijzing
 te ,valparaiso in de #bbj  jaren vr ons
 bezoek niet meer dan #ai voet kan      
hebben bedragen1 is  daar echter na     
#ahag eene deels onmerkbare1 en         
gedurende de aardbeving  van #ahbb deels
 plotselinge rijzing geweest van tien of
 elf voet4 ,de  ouderdom van het        
,indiaansche ras alhier--te oordeelen   
naar de #he-voet  hooge rijzing van het 

land sedert de overblijfsels bedolven   
werden--is  des te merkwaardiger1 wijl  
de ,macrauchenia 7de uitgestorven       
dieren1  wier geraamten in de ,pampas   
van ,zuid-,amerika gevonden worden7 nog 
leefde op de kust van ,patagoni1 toen   
het land daar ongeveer evenveel  voeten 
lager stond2 maar wijl de kust van      
,patagoni op eenigen afstand  van de    
,cordilleras ligt1 is de rijzing daar   
mogelijk langzamer geweest  dan hier4   
,te ,bahia ,blanca heeft de rijzing     
slechts n voet bedragen1  sedert de     
talrijke reusachtige viervoetige dieren 
er begraven werden2  en zooals algemeen 
wordt aangenomen1 bestond de mensch nog 
niet toen  deze uitgestorven dieren     
leefden4 ,misschien staat echter de     
rijzing  van dat gedeelte der           
,patagonische kust in geen enkel verband
 tot de  ,cordilleras1 maar eerder tot  
eene reeks oude vulkanische gesteenten  
in ,oost ,banda1 zoodat zij oneindig    
langzamer geschied kan zijn dan  op de  
kusten van ,peru4 ,het is intusschen wel

 duidelijk1 dat al deze  bespiegelingen 
vaag moeten zijn2 want wie zal durven   
zeggen1 dat er  niet verscheidene       
perioden van daling zijn geweest1 zich  
inschakelend  tusschen de rijzende      
bewegingen8 ,weten wij niet met         
zekerheid1 dat  er langs de geheele kust
 van ,patagoni in de rijzende werking   
der  opstuwende krachten vele en        
langdurige tijdperken van rust geweest  
moeten zijn8 #cjf                       
,,hoofdstuk ,,xvii4    ,,de             
,,gal,,pagos-,,archipel4      #ae       
,september #ahce4    ,deze archipel     
bestaat uit tien hoofdeilanden1 waarvan 
vijf de anderen  aanmerkelijk in grootte
 overtreffen1 en ligt onder den evenaar1
  op een afstand van vijf- tot          
zeshonderd mijlen van de ,amerikaansche 
kust4 ,zij zijn allen uit vulkanische   
gesteenten gevormd1 want enkele  stukken
 graniet van eene eigenaardige1 door de 
hitte gewijzigde  kristallijnen         
structuur1 kunnen nauwelijks als eene   
uitzondering  worden beschouwd4 ,sommige

 kegels of kraters1 die zich op de      
grootere  eilanden verheffen1 zijn      
verbazend groot en bezitten eene hoogte 
van #cjjj tot #djjj voet4 ,hunne        
hellingen zijn bezaaid met tallooze     
kleinere openingen4 ,bijna zonder       
aarzelen durf ik zeggen1 dat er in den  
geheelen archipel minstens #bjjj kraters
 zijn4 ,deze bestaan f uit lava  en     
slakken1 f uit fijn gelaagde1           
zandsteenachtige tuf4 #cjg ,kraters  van
 laatstgenoemde soort1 waarvan de       
meesten een fraaien symmetrischen  vorm 
bezitten1 hebben hun ontstaan te danken 
aan uitbarstingen van  vulkanische      
modder zonder lava4 ,het is een         
opmerkelijk feit1 dat  bij alle #bh     
tufsteen-kraters die onderzocht werden1 
de zuidelijke  hellingen f veel lager   
dan de andere zijden1 f geheel vernield 
en gesloopt waren4 ,daar al deze kraters
 klaarblijkelijk in zee zijn  gevormd1  
en de door den passaatwind              
voortgezweepte golven benevens de       
deining uit volle zee hare krachten hier

 op de zuidelijke kusten van  al deze   
eilanden samentrekken1 laat die         
zonderlinge overeenstemming  in den     
gebroken vorm der uit de zachte en      
buigzame tuf samengestelde  kraters1    
zich gemakkelijk verklaren4    ,zoo men 
bedenkt1 dat deze eilanden onmiddellijk 
onder den evenaar  liggen1 dan is het   
klimaat verre van buitengewoon heet4    
,dit schijnt  in hoofdzaak een gevolg   
van de bijzonder lage temperatuur van   
het  omgevende water1 hetwelk door den  
grooten ,zuidpool-stroom hierheen  wordt
 gevoerd4 ,eene korte poos uitgezonderd1
 regent het hier zeer  weinig en dan nog
 ongeregeld2 maar de wolken hangen      
meestal laag4 ,dit  heeft ten gevolge1  
dat1 terwijl de lagere gedeelten der    
eilanden  zeer dor zijn1 de             
bovengedeelten ter hoogte van een       
duizend voet1 en  daarboven1 een vochtig
 klimaat met een rijken en weligen      
plantengroei  bezitten4 ,vooral is dit  
het geval aan de windzijden der         
eilanden1 welke  de vochtdeelen uit den 

dampkring het eerst ontvangen en        
verdichten4    ,op den morgen van den   
#ag;den landden wij op het eiland       
,chatham1 #cjh  dat1 evenals de andere1 
een vlakronden omtrek heeft1 hier en    
daar  afgebroken door lage1 verspreid   
staande heuvels--de overblijfsels van   
vroegere kraters4 ,niets kon minder     
aantrekkelijk zijn dan de eerste        
aanblik van dit eiland4 ,men stelle zich
 voor eene woest golvende  oppervlakte  
van zwarte basaltlava1 die in de wildste
 stroomen heeft  gevloeid1 doorsneden   
van groote scheuren1 en overal bedekt   
met een  kwijnend1 verschroeid          
kreupelhout1 dat weinig teekenen van    
leven  vertoont4 ,door de middagzon     
verwarmd1 verwekte die droge1 geblakerde
  oppervlakte een gevoel van drukkende  
hitte in de lucht1 evenals die  van een 
kachel2 ik verbeeldde mij zelfs1 dat de 
struiken branderig  roken4 ,ofschoon ik 
al mijn best deed zooveel planten te    
verzamelen  als mogelijk was1 kon ik er 
maar weinige bijeenbrengen2 en die      

kleine  kruiden zagen er zoo armzalig   
uit1 dat zij beter bij eene arctische   
dan bij eene equatoriale flora gepast   
zouden hebben4 ,op eenigen  afstand     
gezien1 schijnt het kreupelhout even    
bladerloos als onze  boomen in den      
winter2 en het duurde eenigen tijd voor 
ik ontdekte1  dat niet alleen bijna elke
 plant nu geheel in blad stond1 maar dat
  de meesten ook in bloei stonden4 ,de  
meest voorkomende struik behoort  tot de
 ,euphorbiaceae1 #cji terwijl eene      
acacia en een groote1 vreemd  uitziende 
cactus de eenige boomen zijn1 die eenige
 schaduw geven4 ,men  zegt1 dat na het  
seizoen der hevige regens de eilanden er
 korten tijd  gedeeltelijk groen        
uitzien4 ,het vulkanische eiland        
,fernando ,noronha1  dat in vele        
opzichten in bijna gelijke              
omstandigheden verkeert1 is  de eenige  
andere plek waar ik een plantengroei    
gezien heb1 geheel  gelijk aan die der  
,galpagos-,eilanden4    ,de ,beagle     
zeilde het eiland ,chatham 7of ,chatam7 

om1 en liet in  onderscheidene baaien   
het anker vallen4 ,een nacht sliep ik op
  het strand van het eiland op eene     
plek1 waar groote afgeknotte            
kraterkegels in bijzonder groot aantal  
voorkwamen2 van eene kleine             
verhevenheid telde ik er zestig1 allen  
met meer of minder volkomen             
krateropeningen aan den top4 ,de meesten
 bestonden alleen uit een ring  van     
roode1 aan elkander gebakken sintels of 
slakken1 terwijl hunne  hoogte boven de 
lava-vlakte niet meer dan vijftig tot   
honderd voet  bedroeg4 ,geen enkele was 
in den laatsten tijd in werking geweest4
 ,de  geheele oppervlakte van dit deel  
van het eiland schijnt1 evenals eene    
zeef1 van de onderaardsche dampen       
doorstoomd te zijn4 ,hier en daar is  de
 lava1 toen zij nog week was1 tot groote
 bobbels opgeblazen2 elders  zijn de    
toppen van op dergelijke wijze gevormde 
holten ingestort1  waardoor ringvormige 
putten met steile kanten ontstonden4    
,wegens  den regelmatigen vorm dien vele

 kraters bezitten1 geven zij het        
landschap een kunstmatig voorkomen1 dat 
mij levendig aan het deel  van          
,staffordshire herinnerde1 waar de      
meeste groote ijzergieterijen  zijn4    
,daags daarop was het gloeiend heet1 en 
het klauteren over  de ruwe oppervlakte 
en door de verwarmde struiken zeer      
afmattend2  gelukkig werd ik door het   
vreemde cyclopische landschap           
ruimschoots  voor de inspanning beloond4
 ,op mijne rondwandeling ontmoette ik   
twee  groote schildpadden1 die elk      
minstens #bjj pond moeten gewogen       
hebben2  de eene was bezig een stuk van 
een cactus te eten1 keek mij strak  aan 
zoodra ik haar naderde1 en liep toen    
weg2 de andere liet een  scherp gesis   
hooren1 en trok haar kop in4 ,deze      
reusachtige reptilin  te midden van de  
zwarte lava1 de bladerlooze heesters en 
hooge cacti1  verplaatsten mij in       
gedachten naar een tijdperk vr den      
zondvloed4 ,de  enkele donkerkleurige   
vogels in deze ongerepte natuur stoorden

 zich  aan mij niet meer dan aan de     
groote schildpadden4    ,de ,beagle     
zeilde verder naar het eiland ,charles4 
,de ,galpagos-archipel  is lang bezocht 
geworden--eerst door de boekaniers1 en  
later door  walvischvaarders2 maar pas  
in de laatste zes jaren heeft zich  eene
 kleine kolonie op dit eiland gevestigd4
 ,het aantal inwoners  bedraagt twee tot
 driehonderd #caj--zijnde bijna allen   
kleurlingen1  die om politieke          
misdrijven uit de ,republiek ,ecuador1  
waarvan  ,quito de hoofdstad is1        
verbannen zijn4 ,de kolonie ligt        
omstreeks  #d #a_/b mijl landwaarts in1 
op eene hoogte van waarschijnlijk #ajjj 
voet4 ,op het eerste gedeelte van den   
weg trokken wij door bladerlooze        
kreupelbosschen1 evenals op het eiland  
,chatham4 ,hooger op werden de  bosschen
 gaandeweg groener2 en nauwelijks       
bereikten wij het hoogste  punt van het 
eiland1 of eene heerlijke1 zuidelijke   
koelte woei  ons tegemoet1 terwijl eene 
groene en welige plantenwereld ons oog  

verkwikte4 ,in deze bovenstreek is      
overvloed van grof gras en varens2  maar
 boomvarens ontbreken4 ,nergens zag ik  
een vertegenwoordiger van  de familie   
der palmen3 wat des te zonderlinger is1 
omdat het #cfj  mijlen noordwaarts      
gelegen ,kokos-eiland zijn naam ontleent
 aan den  overvloed van kokosnoten4 ,de 
huizen zijn ongeregeld over eene vlakke 
ruimte verspreid1 die met ,spaansche    
bataten #caa en bananen bebouwd  is4    
,men zal zich niet licht kunnen         
voorstellen1 hoe aangenaam het ons  was1
 na zulk een lang verblijf op den       
verdroogden bodem van ,peru en          
,noord-,chili1 eindelijk eens zwarte    
modder te zien4 ,hoewel de bewoners     
over armoede klagen1 vinden zij toch    
zonder veel moeite hun middel van       
bestaan4 ,in de bosschen zijn tal van   
wilde zwijnen en geiten2 maar het       
voornaamste dierlijk voedsel leveren    
hier de schildpadden4 ,ofschoon het     
aantal dezer dieren natuurlijk zeer     
verminderd is1 rekenen de bewoners      

toch1 dat twee dagen jagens hun voedsel 
genoeg verschaft voor de vijf  overige  
dagen der week4 ,men zegt1 dat enkele   
schepen er vroeger tot  #gjj hebben     
medegenomen1 en dat de bemanning van een
 fregat eenige jaren  geleden twee      
honderd schildpadden op n dag naar het  
strand voerde4    #bi ,september4       
,wij zeilden de zuidwestpunt van het    
eiland ,albemarle om1 en kwamen den     
volgenden dag tusschen dit en het eiland
 ,narborough in bijna windstil  water4  
,beide eilanden zijn bedekt met         
ontzaglijke stroomen zwarte1  kale lava1
 die f over de randen der groote kraters
 is gevloeid1  evenals pek over den rand
 van een pot waarin het overkookte1 f   
uit  kleine openingen op de hellingen is
 gespoten4 ,bij hunne nederdaling       
hebben de stroomen zich over mijlen     
oppervlakte langs de zeekust  verspreid4
 ,met zekerheid weet men1 dat zoowel op 
,albemarle als  ,narborough             
uitbarstingen hebben plaats gehad2 en op
 eerstgenoemd  eiland zagen wij uit den 

top van een der groote kraters een      
kleine  rookkolom omhoog dwarrelen4 ,des
 avonds ankerden wij in ,bank's ,cove   
op het eiland ,albemarle1 waar ik den   
volgenden morgen aan land ging1  om eene
 wandeling te doen4 ,ten zuiden van den 
gebroken tufkrater  waarin de ,beagle   
voor anker lag1 verrees een andere van  
fraaien1  symmetrischen1 elliptischen   
vorm4 ,op den bodem van dezen krater1   
die  over de grootste as der ellips     
bijna eene mijl lang en omstreeks #ejj  
voet diep was1 lag een ondiep meer1 met 
een zeer kleinen krater in den  vorm van
 een eilandje in het midden4 ,het was   
dien dag brandend heet2  en daar het    
blauwe meer er zoo klaar uitzag1 ijlde  
ik1 verstikt van  het stof1 de sintelige
 helling af1 tastte gretig naar het     
water--doch  vond dit tot mijn groote   
spijt zoo zout als pekel4    ,de rotsen 
op de kust wemelden van groote1 drie tot
 vier voet lange1  zwarte hagedissen1   
terwijl op de heuvels nog eene leelijke1
 geelachtig  bruine soort algemeen      

voorkwam4 ,van deze laatste soort zagen 
wij  er vele3 sommigen gingen ons traag 
uit den weg1 anderen kropen in  hare    
holen4 ,straks zal ik de gewoonten dezer
 beide kruipende dieren  uitvoeriger    
beschrijven4 ,dit geheele noordelijke   
gedeelte van ,albemarle  is ellendig    
dor4    #h ,october4    ,wij kwamen aan 
het eiland ,james4 ,evenals het eiland  
,charles1 ontleent  ook dit sedert lang 
zijn naam aan ,engelsche koningen in de 
lijn der  ,stuarts4 ,bynoe1 de schrijver
 zelf en onze bedienden werden hier voor
  eene week met levensmiddelen en eene  
tent achtergelaten1 terwijl de  ,beagle 
water ging halen4 ,wij vonden hier een  
troepje ,spanjaarden1  die van het      
eiland ,charles waren gezonden om visch 
te drogen en  schildpaddenvleesch te    
zouten4 ,ongeveer zes mijlen het land   
in1 en op  eene hoogte van bijna #bjjj  
voet was eene hut gebouwd1 bewoond door 
twee mannen1 wier bezigheid bestond in  
het vangen van schildpadden1  terwijl de
 anderen aan de kust vischten4 ,ik      

bracht dezen lieden  tweemaal een       
bezoek1 en sliep er een nacht4 ,evenals 
op de andere  eilanden1 was het lagere  
deel met bijna bladerlooze struiken     
bedekt2  maar de boomen waren hier      
hooger1 en vele ervan bereikten twee    
voet1  sommige zelfs twee voet negen    
inches in middellijn4 ,de door de       
wolken vochtig gehouden bovenstreek     
bezit eene groene en bloeiende  flora4  
,zoo vochtig was de grond1 dat ik groote
 velden zag1 bedekt met  een grof       
cypergras1 waarin talrijke zeer kleine  
riethoenen leefden  en broedden4        
,gedurende ons verblijf in deze         
bovenstreek1 leefden wij  geheel van    
schildpaddenvleesch4 ,het borstschild   
met het vleesch er  aan gebraden 7zooals
 de ,gauchos hun carne con cuero71      
smaakt zeer  goed1 terwijl de jonge     
schildpadden eene uitmuntende soep      
leveren2  maar anders laat de smaak van 
het vleesch mij onverschillig4    ,op   
zekeren dag vergezelden wij een troepje 
,spanjaarden in hun  walvischvaartuig   

naar eene salina1 of meer waaruit zout  
gehaald  wordt4 ,aan land gekomen1      
hadden wij eene zeer vermoeiende        
wandeling  over een jong hobbelig       
lavaveld1 waarop zich een tufkrater     
verhief1  die bijna geheel door de lava 
omringd was en op welks bodem de salina 
lag4 ,het water was slechts drie of vier
 inches diep1 en dreef op eene  laag van
 fraai gekristalliseerd1 wit zout4 ,daar
 het meer cirkelvormig  en omringd was  
met een krans van lichtgroene1 sappige  
planten3  wijl verder de bijna          
loodrechte kraterwanden met bosch waren 
bedekt1  bood dit tafereel een          
schilderachtigen en verrassenden        
aanblik4 ,enkele  jaren geleden         
vermoordden de matrozen van een         
zeilschip hun kapitein op  deze stille  
plek2 en nu vonden wij zijn schedel     
tusschen de struiken4    ,in de week dat
 wij hier vertoefden1 was de lucht      
meestal onbewolkt2  en ging de          
passaatwind een uur liggen1 dan werd het
 drukkend heet4 ,op  twee dagen wees de 

thermometer in de tent eenige uren lang 
#ic1 maar  in de open lucht1 in wind en 
zon slechts #he4 ,het zand was          
buitengewoon  heet2 plaatsten wij den   
thermometer in wat bruinkleurig zand1   
dan rees  hij onmiddellijk tot #acg2 en 
hoeveel hij nog meer gerezen zou zijn1  
weet ik niet1 want de verdeeling raakte 
niet verder4 ,het zwarte zand  voelde   
veel heeter aan1 zoodat het wandelen    
daarover1 zelfs met dikke  laarzen aan1 
hoogst onaangenaam was4        ,de      
natuurlijke historie dezer eilanden is  
bij uitstek merkwaardig1  en verdient   
zeer de aandacht4 ,de meeste organische 
voortbrengselen  zijn oorspronkelijke   
scheppingen1 die nergens worden         
wergevonden2  toch vertoonen alle eene  
duidelijke verwantschap tot die van     
,amerika1  niettegenstaande zij door een
 open zeearm van #ejj tot #fjj mijlen   
breedte van dat vasteland gescheiden    
zijn4 ,de ,archipel is een wereldje  op 
zichzelf1 of liever een tot ,amerika    
behoorende wachter1 die enkele          

verdwaalde kolonisten uit de            
hoofdplaneet ,amerika opnam1 en het     
algemeene kenmerk verkreeg van hare     
inheemsche voortbrengselen4 ,de  geringe
 grootte dezer eilanden in aanmerking   
genomen1 staan wij nog  meer verbaasd   
over het aantal oorspronkelijke wezens  
in verband met  hunne beperkte ruimte2  
want hier1 waar wij elke hoogte met een 
krater  gedekt zien1 waar de grenzen van
 de meeste lavastroomen nog onduidelijk 
zijn1 dringt zich de meening aan ons op1
 dat in een geologisch jong  verleden de
 oceaan zich overal op deze plaatsen    
uitstrekte4 ,zoo  schijnen wij dan1 in  
ruimte en tijd1 eene schrede nader te   
komen  tot dat groote feit--het         
belangrijkste van alle mysterin3 de     
eerste  verschijning van nieuwe wezens  
op deze aarde4    ,onder de             
landzoogdieren is er slechts n1 dat als 
inheemsch moet  worden beschouwd1       
namelijk eene soort muis 7,mus          
,galapagoensis71 die1  voor zoover ik   
kon nagaan1 tot het eiland ,chatham 7het

 oostelijkste  van den archipel7 beperkt
 is4 ,naar ,waterhouse mij bericht1     
behoort zij  tot eene aan ,amerika eigen
 afdeeling der muizenfamilie4 ,op het   
eiland  ,james leeft eene rat1 die      
zoozeer van de gewone soort verschilt1  
dat  ,waterhouse haar noemt en          
beschrijft2 maar wijl zij tot de in de  
,oude  ,wereld levende afdeeling der    
familie behoort1 en het gemelde eiland  
in de laatste #aej jaren herhaaldelijk  
door schepen is bezocht1 kan ik  er     
nauwelijks aan twijfelen1 dat deze rat  
slechts eene variteit is1  voortgebracht
 door een nieuw en eigenaardig klimaat1 
door voedsel en  bodem1 aan welker      
vereenigde invloeden zij heeft          
blootgestaan4 ,hoewel  niemand het recht
 heeft zonder stellige feiten           
natuurphilosophische  bespiegelingen te 
maken1 moet men toch--zelfs ten aanzien 
van de muis  op het eiland ,chatham--in 
't oog houden1 dat zij wellicht eene uit
  ,amerika hier ingevoerde soort is3    
welk vermoeden iets nader wordt         

bevestigd door het feit1 dat ik in een  
der minst bezochte gedeelten  van de    
,pampas eene levende inlandsche muis heb
 gezien onder het dak  van eene pas     
gebouwde hut4 ,men mag daaruit afleiden1
 dat deze niet  onwaarschijnlijk in een 
schip is meegekomen4 ,dergelijke feiten 
zijn  door ,dr4 ,richardson in          
,noord-,amerika waargenomen4 #cab       
,van de landvogels verzamelde ik #bf    
soorten1 die aan dezen archipel  eigen  
zijn1 en nergens anders gevonden        
worden--behalve een  leeuwerikachtige   
vink uit ,noord-,amerika 7,dolichonyx   
oryzivorus71  die op het vasteland      
aldaar tot #ed breedte voorkomt1 en     
meestal  moerassen bewoont4 #cac ,de #be
 andere vogels zijn3 ,ten eerste1 een   
havik1 die in lichaamsbouw merkwaardig  
het midden houdt tusschen  een buizerd  
en de ,amerikaansche groep der aasetende
 ,polybori1 met  welke laatste vogels   
hij in elke gewoonte en zelfs in        
stemgeluid  zeer na overeenkomt4 ,ten   
tweede1 twee uilen1 vertegenwoordigende 

de kortoorige en witte sluieruilen      
7,strix flammea7 van ,europa4 ,ten      
derde1 een winterkoninkje1 drie         
tyran-vliegenvangers 7waaronder twee    
soorten ,pyrocephalus1 welke sommige    
vogelkundigen1 f beide f een  van beide 
slechts als variteiten beschouwen71 en  
eene duif4 ,al deze  vijf komen overeen 
met ,amerikaansche soorten1 maar        
onderscheiden zich  er toch van4 ,ten   
vierde1 eene zwaluw1 die1 ofschoon van  
de 7,procne7  purpurea uit ,noord- en   
,zuid-,amerika alleen hierin            
verschillend1  dat hij kleiner1 schraler
 en iets donkerder van kleur is1 door   
,gould als eene andere species beschouwd
 wordt4 ,ten vijfde1 drie  soorten van  
spotlijsters3 een type1 dat in hooge    
mate aan ,amerika  eigen is4 ,de overige
 landvogels--uitmakende dertien soorten1
 die  ,gould in vier ondergroepen heeft 
verdeeld--bestaan in eene zeer          
eigenaardige groep vinken1 die in den   
vorm hunner snavels1 korte  staarten1   
lichaamsbouw en gevederte aan elkander  

verwant zijn4 ,al  deze soorten zijn aan
 dezen archipel eigen2 en hetzelfde     
geldt voor  de geheele groep1 behalve ne
 soort uit de onderfamilie ,cactornis1  
die onlangs van het eiland ,bow in den  
,tuamotu- of ,lagen ,archipel is        
megebracht4 ,de twee soorten ,cactornis 
of ,cactusvogel kan men dikwijls  om de 
bloemen der groote cactusboomen zien    
vliegen2 maar alle andere  soorten van  
deze groep vinken grazen1 troepswijze   
vermengd1 op den  drogen en             
onvruchtbaren grond der lagere          
gedeelten4 ,bij allen1 of  althans bij  
het meerendeel zijn de mannetjes        
gitzwart1 terwijl de  wijfjes misschien 
op ne of twee uitzonderingen na bruin   
zijn4 ,het  zonderlingste feit is wel de
 regelmatige grootte-opvolging van de   
bekken der verschillende soorten        
,geospiza3 te beginnen met een zoo      
groot als de bek van een kersebijter    
#cad tot dien van een beukvink1  #cae en
 7indien ,gould gelijk heeft door zijne 
onderfamilie ,certhidea  in de          

hoofdgroep op te nemen7 zelfs tot dien  
van een zangvogel4 ,den  grootsten bek  
bij het geslacht ,geospiza zien wij in  
,fig4 #a1 en den  kleinsten in ,fig4 #c2
 maar in plaats dat er slechts ne       
tusschensoort  is met een bek zoo groot 
als in ,fig4 #b1 zijn er niet minder dan
  zes1 wier bekken eene onmerkbare      
grootte-opvolging tusschen de in  ,fig4 
#a en #c afgebeelden vertoonen4 ,den bek
 van de onderfamilie der  ,certhidea    
zien wij in ,fig4 #d4 ,die van          
,cactornis gelijkt eenigszins  op een   
spreeuwenbek1 en de bek der vierde      
ondergroep 7,camarhynchus7  heeft wat   
van den papegaaivorm weg4 ,die          
verschillende overgangen  in bouw bij   
eene zoo kleine1 nauw verwante          
vogelgroep1 zouden ons  werkelijk in den
 waan kunnen brengen1 dat uit een       
oorspronkelijk  klein aantal vogels ne  
soort was uitgenomen en voor            
verschillende  doeleinden gewijzigd4    
,evenzoo zou men zich kunnen            
voorstellen1  dat hier oorspronkelijk   

een buizerd was ingevoerd1 om de taak   
der  aasetende ,polybori van het        
,amerikaansche vasteland te verrichten4 
,van de steltloopers 7,grallae7 en      
watervogels kon ik slechts elf soorten  
verzamelen1 en daaronder zijn niet meer 
dan drie nieuwe1 met inbegrip  van een  
wachtelkoning 7,crex71 die tot de       
vochtige toppen der eilanden  beperkt   
is4 ,de zwervende leefwijze der         
zeemeeuwen in aanmerking  genomen1      
verwonderde het mij op deze eilanden    
eene species aan te  treffen1 die1      
ofschoon verwant aan eene uit de        
zuidelijke gedeelten  van               
,zuid-,amerika1 toch een bijzonder type 
vormt4 ,vergelijkt men de  veel grootere
 eigenaardigheid der                    
landvogels--namelijk1 dat #be van de    
#bf nieuwe soorten of althans nieuwe    
rassen zijn--bij de steltloopers  en    
zwemvogels 7,natatorii71 dan is zulks in
 overeenstemming met de  grootere       
verspreiding dezer laatste families over
 alle deelen der  wereld4 ,later zullen 

wij deze wet3 dat de waterorganismen    
7hetzij zee-  of zoetwatervormen7 op een
 gegeven punt van den aardbol minder    
typisch  zijn dan de landorganismen     
derzelfde klassen1 treffend bevestigd   
zien bij de schelpdieren en in mindere  
mate bij de insecten van  dezen         
archipel4    ,twee van de steltloopers  
zijn iets kleiner dan dezelfde species1 
die van elders zijn ingevoerd2 ook de   
zwaluw is kleiner1 hoewel het           
twijfelachtig is of deze al dan niet van
 haar analogon verschilt4 ,de  twee     
uilen1 de twee tyran-vliegenvangers     
7,pyrocephalus71 en de duif  zijn       
eveneens kleiner dan de overeenkomstige 
maar afwijkende soorten1  waaraan zij   
het naast verwant zijn2 daarentegen is  
de zeemeeuw  iets grooter4 ,de twee     
uilen1 de zwaluw1 al de drie            
spotlijsters1  de duif in hare          
nevenkleuren 7hoewel niet in haar       
geheele pluimage71  de ,totanus en de   
zeemeeuw1 zijn evenzoo donkerder        
gekleurd dan hunne  overeenkomstige     

species1 en--wat in 't bijzonder de     
spotlijsters en  den ,totanus           
betreft--donkerder dan elke andere      
species der beide  geslachten4 ,behalve 
een winterkoninkje 7,trogldytes7 met    
fraai  gele borst1 en een               
tyran-vliegenvanger met scharlakenroode 
kuif en  borst1 zijn geen van de vogels 
schitterend gekleurd1 zooals men in  een
 equatoriaal gewest had mogen           
verwachten4 ,men zou dus allicht        
vermoeden1 dat dezelfde oorzaken1 welke 
hier de nederzetters van  eene species  
kleiner maken1 ook de meeste inheemsche 
soorten van den  ,galpagos-archipel     
kleiner1 en zeer dikwijls donkerder van 
kleur maken4    ,alle planten hebben een
 armzalig1 onkruidachtig voorkomen1 en  
ik zag geen enkele schoone bloem4 ,ook  
de insecten zijn klein van  stuk en     
donker gekleurd1 terwijl1 naar          
,waterhouse mij bericht1 hun  uiterlijk 
in 't algemeen niets bezit1 wat hem deed
 denken dat zij  uit de evenaars-zone   
afkomstig waren4 #caf ,de vogels1       

planten en  insecten dragen een         
woestijnachtig karakter1 en zijn niet   
schitterender  gekleurd dan die van     
,zuid-,patagoni4 ,wij mogen dus daaruit 
afleiden1  dat het gewone bonte koloriet
 der tusschenkeerkrings-organismen  niet
 in verband staat met de warmte of het  
licht dezer streken1  maar met eene     
andere oorzaak--wellicht deze1 dat in 't
 algemeen de  levensvoorwaarden gunstig 
zijn4        ,wij zullen nu overgaan tot
 de klasse der kruipende dieren1 welke  
aan de fauna dezer eilanden het         
treffendste kenmerk verleent4 ,de       
soorten zijn niet talrijk1 maar het     
getal individun van elke soort is       
buitengewoon groot4 ,men vindt er3 eene 
kleine hagedis1 die tot eene            
,zuidamerikaansche familie behoort2 twee
 soorten 7en waarschijnlijk  meer7      
,amblyrhynchus--eene familie1 die tot de
 ,galpagos-,eilanden  beperkt is2 en    
talrijke individun van eene slang1 die1 
zooals ,bibron  mij bericht1 dezelfde is
 als ,psammophis ,teminckii uit ,chili4 

#cag ,van  zeeschildpadden              
7,cheloniidae7 zijn er1 geloof ik1 meer 
dan ne soort2  en straks zullen wij     
zien1 dat er twee of drie soorten of    
rassen van  landschildpadden            
7,chersidae7 zijn4 ,dat er geen padden  
7,bufonidae7 en  kikvorschen 7,ranidae7 
waren1 verwonderde mij1 aangezien de    
gematigde  temperatuur en de vochtige   
bovenbosschen zoozeer voor hen geschikt 
schenen4 ,ik herinnerde mij de          
opmerking1 door ,bory ,st4-,vincent     
gedaan1  nl4 dat er op geen der         
vulkanische eilanden in de oceanen een  
individu  dezer onderorde               
7,phaneroglossa7 gevonden wordt4 #cah   
,voor zoover ik  in verschillende werken
 kon nagaan1 schijnt dit voor den       
geheelen  ,stillen ,oceaan te gelden1 en
 zelfs voor de groote eilanden van den  
,sandwich-,archipel4 ,mauritius vormt   
schijnbaar eene uitzondering1  want ik  
vond er de ,rana ,mascariensis in       
overvloed4 ,volgens zeggen  bewoont deze
 kikvorsch thans de ,sechellen1         

,madagascar en ,bourbon2  daarentegen   
verklaart ,du ,bois in zijn ,voyage in  
het jaar #affi1 dat  er op ,bourbon geen
 kruipende dieren waren1 uitgezonderd   
schildpadden2  en de ,officier du ,roi  
verzekert1 dat er vr #agfh vergeefsche  
pogingen  zijn gedaan1 om kikvorschen op
 ,mauritius in te voeren1 vermoedelijk  
om als voedsel te dienen2 zoodat wel    
betwijfeld mag worden of deze  kikvorsch
 een oorspronkelijke bewoner van        
genoemde eilanden is4 ,het  ontbreken   
van de kikvorschen-familie op de        
eilanden der groote oceanen  is des te  
merkwaardiger1 om de tegenstelling      
daarvan met de hagedissen               
7,lacertidae71 #cai die op de meeste    
kleinere eilanden wemelen4 ,zou dit     
verschil niet hieraan zijn toe te       
schrijven1 dat de door kalkschalen      
beschermde eieren van hagedissen        
gemakkelijker door zout water vervoerd  
konden worden1 dan het slijmige broedsel
 van kikvorschen8    ,eerst zal ik de   
gewoonten van de schildpad beschrijven  

7,testudo nigra1  vroeger genoemd       
,indica71 waarvan ik al dikwijls        
gesproken heb4 ,naar ik  geloof1 worden 
deze dieren op alle eilanden van den    
archipel gevonden1  of stellig op de    
meeste1 waar zij zich bij voorkeur in de
 hooge  vochtige gedeelten ophouden1    
maar ook in de lagere en droge streken  
leven4 ,reeds heb ik door het cijfer1   
dat er op n dag gevangen  wordt1        
aangetoond hoe bijzonder talrijk zij    
moeten zijn4 ,sommige  bereiken eene    
reusachtige grootte4 ,lawson1           
,engelschman van geboorte en            
onder-gouverneur der kolonie1 vertelde  
ons1 dat hij er verscheidene  gezien    
had1 zoo groot1 dat zes of acht man     
noodig waren om ze van  den grond te    
lichten1 en dat sommige tweehonderd pond
 vleesch hadden  opgeleverd4 ,de oude   
mannetjes zijn het grootst1 terwijl de  
wijfjes maar  zelden die grootte        
bereiken4 ,het mannetje laat zich door  
de grootere  lengte van zijn staart     
gemakkelijk van het wijfje              

onderscheiden4 ,de  schildpadden1 die   
eilanden bewonen waar geen water is1 of 
die zich in  de lagere en droge         
gedeelten der anderen ophouden1 leven   
hoofdzakelijk  van de sappige cactus4   
,zij die de hoogere en vochtige streken 
bewonen1  eten de bladeren van          
verschillende boomen1 eene zure en      
wrange soort  bes 7guayavita genaamd71  
alsmede een lichtgroen vezelig mos      
7,usnera  plicata71 dat in vlechten van 
de takken der boomen hangt4    ,de      
schildpad houdt veel van water1 dat zij 
in groote hoeveelheden  drinkt1 en      
wentelt zich gaarne in de modder4 ,daar 
alleen de grootere  eilanden bronnen    
bezitten1 en deze altijd op aanzienlijke
 hoogte in  de middengedeelten liggen1  
zijn de schildpadden die de lagere      
streken  bewonen1 genoodzaakt een       
grooten weg af te leggen1 wanneer zij   
dorst  hebben4 ,dientengevolge loopen   
breede en goed gebaande paden in alle   
richtingen van de bronnen naar de       
zeekust2 en door deze te volgen1        

ontdekten de ,spanjaarden het eerst de  
plaatsen waar water te vinden  was4     
,toen ik op het eiland ,chatham landde1 
kon ik maar niet begrijpen1  welk dier  
zulke stelselmatige en goed gekozen     
paden had aangelegd4 ,het  was een      
merkwaardig schouwspel deze kolossale   
dieren zich in twee  groepen bij de     
bronnen te zien verdringen3 de eene     
groep met gestrekte  halzen gretig      
voorwaarts dringend1 terwijl de andere1 
na haar bekomst  te hebben gedronken1   
terugkeerde4 ,als de schildpad aan de   
bron komt1  steekt zij1 zonder zich om  
de toeschouwers te bekommeren1 haar kop 
tot over de oogen in het water1 en      
zwelgt gretig mondenvol--ongeveer  tien 
in de minuut4 ,de bewoners zeggen1 dat  
elk dier drie of vier  dagen in de      
nabijheid van het water blijft1 en dan  
naar het lagere  gedeelte terugkeert2   
maar hunne opgaven betreffende het      
aantal dezer  bezoeken loopen zeer      
uiteen4 ,waarschijnlijk regelt het dier 
die naar  den aard van het verbruikte   

voedsel4 ,het is intusschen een feit1   
dat schildpadden zelfs op deze eilanden 
kunnen leven1 waar geen ander  water is1
 dan hetgeen er op enkele regenachtige  
dagen in het jaar valt4    ,naar ik     
meen1 is het eene uitgemaakte zaak1 dat 
de blaas van den  kikvorsen als         
reservoir dient van het vocht1 dat het  
dier voor zijn  leven noodig heeft2 dit 
schijnt ook met de schildpad het geval  
te  wezen4 ,eenigen tijd na een bezoek  
aan de bronnen is haar pisblaas  door   
vloeistof gezwollen1 die1 naar men zegt1
 langzamerhand in volume  afneemt1 en   
minder zuiver wordt4 ,bewoners1 die op  
hunne tochten in de  lagere streken door
 dorst overvallen worden1 maken dikwijls
 van deze  omstandigheid gebruik1 en    
drinken den inhoud der blaas1 wanneer   
zij  vol is4 ,ik zag een doode          
schildpad1 bij wie de vloeistof volkomen
  helder1 en alleen wat bitter van smaak
 was4 ,maar altijd drinken de  bewoners 
eerst het water uit het pericardium1    
#cbj dat als best  wordt beschreven4    

,als de schildpadden zich met opzet naar
 een zeker punt begeven1  trekken zij   
dag en nacht1 en bereiken het doel harer
 reis veel vroeger1  dan men zou        
verwachten4 ,door vooraf gemerkte dieren
 in het oog te  houden1 zijn de bewoners
 tot de ontdekking gekomen1 dat zij in  
twee  of drie dagen een afstand van     
omtrent acht mijlen afleggen4 ,ik sloeg 
eene groote schildpad gade1 die elke    
tien minuten #fj yards aflegde3  dat is 
#cfj yards #cba in het uur1 of vier     
mijlen daags--na aftrek  van een korten 
poos om onderweg te eten4 ,gedurende den
 broeitijd1  als het mannetje en wijfje 
bij elkander zijn1 laat het mannetje een
  schor gebrul of geloei hooren1 dat1   
naar men zegt1 meer dan honderd  yards  
ver gehoord kan worden4 ,het wijfje     
verheft nooit hare stem1 en  het        
mannetje alln in deze tijden2 men weet  
dus1 bij het hooren van  dit geluid1 dat
 beiden te zamen zijn4 ,tijdens ons     
bezoek 7,october7  waren zij aan het    
eieren leggen4 ,is de grond zandig1 dan 

legt het  wijfje de eieren bij elkander1
 en bedekt hen met zand2 maar is de     
grond  steenachtig1 dan laat zij hen    
zonder onderscheid vallen in elk gat1   
dat zij ontmoet4 ,bynoe vond er zeven in
 eene spleet4 ,het ei is wit en         
bolvormig2 ik mat er een van #g #c_/h   
inches in omtrek--derhalve grooter  dan 
een kippenei4 ,nauwelijks zijn de jonge 
schildpadden uitgebroed1  of zij worden 
in menigte eene prooi van den aasetenden
 buizerd4 ,de  ouden schijnen meestal   
ten gevolge van ongelukken te sterven1  
bijv4 door het vallen in een afgrond2   
althans1 verscheidene bewoners          
verzekerden mij1 dat zij nooit eene     
doode schildpad gezien hadden1  die niet
 op noodlottige wijze gestorven was4    
,de bewoners gelooven1 dat deze dieren  
stokdoof zijn2 en werkelijk  hooren zij 
niet1 dat iemand dicht achter hen loopt4
 ,telkens  wanneer ik een van deze      
groote monsters op hare rustige         
wandeling  inhaalde1 vermaakte het mij  
ze1 op het oogenblik dat ik voorbijging1

  plotseling kop en pooten te zien      
intrekken1 en onder het uiten van  een  
scherp gesis met een zwaren plof als    
dood op den grond te zien  vallen4      
,dikwijls ging ik op haren rug zitten1  
en gaf haar dan een  paar tikken op het 
achterdeel van het schild--waarna zij   
opstonden en  voortwandelden4 ,het      
kostte mij echter veel moeite mijn      
evenwicht te  bewaren4 ,het vleesch van 
dit dier wordt veel gegeten1 zoowel     
versch  als gezouten2 en uit het vet    
wordt eene klare olie bereid4 ,als eene 
schildpad gevangen is1 geeft men haar   
eene insnijding in de huid nabij  den   
staart1 om zoo in het lichaam te zien1  
of er eene dikke vetlaag  onder het     
rugschild ligt4 ,is dit niet het geval1 
dan laat men het  dier los1 dat1 zoo    
beweert men1 spoedig van deze           
zonderlinge operatie  geneest4 ,om zich 
van de schildpadden meester te maken1 is
 het niet  genoeg1 dat men ze           
ondersteboven keert1 zooals men de      
zeeschildpadden  doet2 want dikwijls    

gelukt het haar weer op de pooten te    
komen4    ,er kan weinig twijfel        
bestaan1 of deze schildpad is eene      
oorspronkelijke bewoonster van de       
,galpagos-,eilanden1 want men vindt     
haar op alle1 of bijna alle eilanden1   
zelfs op eenige van de kleinere1  waar  
geen water is2 en dit had moeilijk het  
geval kunnen zijn in een  zoo weinig    
bezochten archipel1 indien zij eene     
ingevoerde species  was4 ,bovendien     
vonden de oude boekaniers deze schildpad
 zelfs in nog  grooter aantal dan nu2   
terwijl ook ,wood en ,rogers in #agjh   
vermeldden1  dat de ,spanjaarden        
geloofden1 dat zij op geen andere plek  
in dit  werelddeel gevonden werd4       
,tegenwoordig is zij veel verspreid1    
maar het is de vraag of zij ook op      
andere plaatsen oorspronkelijk  is4 ,de 
beenderen van eene schildpad1 welke op  
,mauritius nevens die  van den          
uitgestorven ,dodo gevonden zijn1 heeft 
men algemeen voor  overblijfselen van   
deze schildpad gehouden4 ,indien dit    

juist was1  zou zij daar stellig van den
 aanvang af geleefd hebben2 maar ,bibron
  meldt mij1 dat zij volgens zijne      
meening eene andere species was1  gelijk
 met de thans op dit eiland levende     
zeker het geval is4    ,van den         
,amblyrhynchus--een merkwaardig geslacht
 hagedissen1 dat  zich tot dezen        
archipel bepaalt--bestaan twee soorten1 
die1 wat den  algemeenen vorm betreft1  
op elkander gelijken3 de eene is eene   
land-1  en de andere eene waterspecies4 
,van laatstgenoemde soort1 ,a4          
cristatus1  zijn de kenmerken het eerst 
in 't licht gesteld door ,bell1 die uit 
den  korten1 breeden kop en sterke1 even
 lange klauwen terecht opmaakte1  dat   
hare leefwijze zeer eigenaardig moest   
zijn1 en verschillend van  die harer    
naaste verwante1 de ,iguana of          
kamhagedis4 #cbb ,zij komt op  alle     
eilanden van den archipel bijzonder veel
 voor1 leeft uitsluitend  op de         
rotsachtige zeekusten1 en wordt nooit   
verder op het strand  gevonden1 dan tien

 yards3 althans ik heb het nooit gezien4
 ,het is  een schepsel met een          
afzichtelijk voorkomen1 vuil zwart van  
kleur1  dom1 en traag in zijne          
bewegingen4 ,de gewone lengte van een   
volwassen  individu bedraagt n yard2    
maar sommige zijn zelfs vier voet lang1 
terwijl opgemerkt zij1 dat die op het   
eiland ,albemarle grooter  schijnen te  
worden dan elders4 ,een groote          
,amblyrhynchus woog twintig  pond4      
,hunne staarten zijn zijdelings         
afgeplat1 en al de vier pooten          
gedeeltelijk van zwemvliezen voorzien4  
,soms ziet men hen op honderd  yards    
afstand van het strand rondzwemmen2 en  
kapitein ,collnett zegt  in zijne       
reisbeschrijving1 dat zij in scholen    
naar zee gaan om  te visschen1 zich op  
de rotsen in de zon koesteren1 en       
alligators  in 't klein genoemd zouden  
kunnen worden4 ,vermoedelijk leven zij  
echter niet van visch4 ,in het water    
zijnde1 zwemt deze hagedis zeer         
gemakkelijk en vlug door eene           

slangvormige beweging van het lichaam   
en den afgeplatten staart1 terwijl de   
pooten onbeweeglijk en aan  weerszijden 
dicht naar het lijf zijn opgetrokken4   
,een matroos aan boord  had een zwaar   
gewicht aan het lichaam van een         
,amblyrhynchus bevestigd1  en daarna het
 dier in zee geworpen1 denkende het op  
die wijs te dooden2  maar toen hij een  
uur later het touw ophaalde1 roerde het 
dier zich nog  lustig4 ,zijne ledematen 
en sterke klauwen zijn voortreffelijk   
geschikt  om over de hobbelige en       
gespleten lavakorst te klauteren1 die   
overal  de kust bedekt4 ,zoo kan men    
dikwijls een troep van zes of zeven     
dezer  afzichtelijke kruipende dieren   
enkele voeten boven de branding op de   
zwarte rotsen zien liggen1 waar zij zich
 in de zon koesteren4    ,van           
verscheidenen opende ik de maag1 en vond
 deze sterk gezwollen  door inliggende  
stukjes zeewier 7,ulvae7--een           
dunbladerig wijdvertakt  gewas van eene 
lichtgroene of donkerroode kleur4 #cbc  

,ik herinner  mij niet dit zeewier in   
noemenswaardige hoeveelheid op de       
vloedrotsen  te hebben gezien1 en heb   
reden te gelooven1 dat het op den bodem 
der  zee groeit1 op eenigen afstand van 
de kust4 ,is dit het geval1 dan         
verklaart het zich1 waarom deze dieren  
nu en dan naar zee gaan4 ,de  maag      
bevatte niets dan zeewier4 ,wel vond    
,bynoe er een stuk van eene  krab in2   
maar deze kon er toevallig in zijn      
gekomen1 op dezelfde  manier als ik in  
den buik van eene schildpad eene rups   
tusschen eenig  groen heb zien liggen4  
,evenals bij andere plantenetende       
dieren1  waren de ingewanden ruim4 ,de  
aard van het voedsel dezer hagedis1     
zoowel als de bouw van haren staart en  
voeten1 en het feit1 dat men  haar      
vrijwillig naar zee heeft zien zwemmen1 
bewijzen afdoende hare  leefwijze van   
waterdier2 toch openbaart zich hier eene
 zonderlinge  tegenstrijdigheid1        
namelijk1 dat zij niet in het water zal 
gaan1  als men haar plaagt of schrik    

aanjaagt4 ,zoo kan men ze gemakkelijk   
naar een punt boven zee drijven1 waar   
zij zich eerder bij den staart  zullen  
laten grijpen1 dan in het water         
springen4 ,van bijten schijnen  zij     
volstrekt geen begrip te hebben2 maar   
worden zij veel geplaagd1  dan spuiten  
zij uit elk neusgat een druppel         
vloeistof4 ,ik wierp er  eene           
verscheidene malen zoover ik kon in een 
diepen plas1 die door het  getij was    
achtergelaten2 maar telkens keerde zij  
linea recta terug  naar de plek waar ik 
stond4 ,zij zwom zeer sierlijk en vlug  
bij den  bodem van den plas1 en         
krabbelde nu en dan met hare voeten over
 den  hobbeligen grond4 ,als zij bijna  
den kant bereikt had1 maar nog onder    
water was1 poogde zij zich in de        
boschjes zeewier te verbergen1 of  liep 
eene spleet binnen2 en nauwelijks achtte
 zij het gevaar voorbij1  of zij kroop  
over de droge rotsen naar buiten1 en    
maakte zich zoo snel  mogelijk uit de   
voeten4 ,dikwijls ving ik deze zelfde   

door haar naar  een punt te drijven1    
waar dan niets haar kon bewegen in het  
water  te gaan1 ondanks hare volkomen   
bedrevenheid in duiken en zwemmen2  en  
telkens als ik haar daarin wierp1 keerde
 zij op de genoemde wijze  terug4       
,wellicht laat dit eigenaardige staaltje
 van oogenschijnlijke  domheid zich     
verklaren door het feit1 dat dit dier   
geen enkelen  vijand op het strand      
heeft1 terwijl het in zee menigmaal een 
prooi  wordt van de talrijke haaien4    
,gedreven door een diep geworteld en    
erfelijk instinct1 dat het strand zijn  
veiligheidsoord is bij wat er  ook      
gebeure1 zoekt het dan waarschijnlijk   
hier zijne toevlucht4    ,tijdens een   
bezoek 7in ,october7 zag ik zeer weinig 
kleine individun  van deze species1 en  
ik geloof geen enkel1 dat jonger was dan
 een  jaar4 ,daar het mij hierom        
waarschijnlijk voorkwam1 dat de         
broeitijd  toen nog niet begonnen was1  
vroeg ik aan verscheidene bewoners1 of  
zij  wisten wanneer de hagedis hare     

eieren legde1 en kreeg ten antwoord  dat
 zij van hare voortplanting niets       
wisten1 ofschoon de eieren van  de      
landspecies hun wel bekend waren4 ,neemt
 men in aanmerking1 dat  deze species   
zoo algemeen is1 dan is dit feit niet   
weinig merkwaardig4    ,wij gaan nu over
 tot de landspecies 7,amblyrhynchus     
,demarlii71  met ronden staart en teenen
 zonder zwemvliezen4 ,in plaats dat     
deze hagedis1 evenals de andere1 op alle
 eilanden gevonden wordt1  bepaalt zij  
zich tot het middengedeelte van den     
archipel1 en wel tot  de eilanden       
,albemarle1 ,james1 ,barrington en      
,indefatigable4 ,zuidelijk1  op de      
eilanden ,charles1 ,hood en ,chatham1   
alsmede noordelijk op ,tower1  ,bindloes
 en ,abingdon zag ik er nooit eene1 en  
hoorde er ook niet  van4 ,het schijnt   
dat zij in het midden van den archipel  
ontstaan is1  en zich van daar slechts  
tot op zekeren afstand verspreidde4     
,eenige  dezer hagedissen bewonen de    
hooge en vochtige gedeelten der         

eilanden1  maar veel talrijker zijn zij 
in de lagere en dordere districten bij  
de kust4 ,ik kan geen overtuigender     
bewijs van hare talrijkheid geven1  dan 
door te zeggen1 dat wij bij onze komst  
op het eiland ,james voor  het opslaan  
van onze eenige tent eene poos lang geen
 plek konden  vinden1 die niet met hare 
holen ondermijnd was4 ,evenals hare     
zusters1  de zeehagedissen1 zijn zij    
leelijke dieren1 oranjegeel op de       
buikzijde  en bruinachtig rood op den   
rug4 ,door haren stompen gelaatshoek    
hebben  zij een bijzonder dom uiterlijk4
 ,misschien zijn zij in 't algemeen     
iets kleiner dan de andere species3 toch
 wogen velen van haar nog  tusschen tien
 en vijftien pond4 ,in hare bewegingen  
zijn zij traag en  half verstijfd4 ,zoo 
men ze niet plaagt1 kruipen zij langzaam
 rond1  terwijl staart en buik over den 
grond slepen4 ,dikwijls staan zij een   
of twee minuten te sluimeren1 met de    
oogen dicht en de achterpooten  op den  
verschroeiden grond gestrekt4    ,zij   

wonen in holen1 die zij somtijds        
tusschen stukken lava graven1  doch meer
 algemeen op vlakke schollen van de     
zachte1 zandsteenachtige  tuf4 ,de holen
 schijnen niet zeer diep te wezen1 en   
dringen onder  een kleinen hoek in den  
grond1 zoodat tot groot verdriet van den
  vermoeiden wandelaar1 die over deze   
hagedissengangen loopt1 de grond        
telkens onder zijne voeten wegzakt4 ,als
 het dier zijn hol maakt1 werkt  het    
beurtelings met beide kanten van zijn   
lichaam4 ,de eene voorpoot  graaft eene 
korte poos den grond uit1 en werpt het  
graafsel naar den  achterpoot1 die      
gereed staat het buiten de opening van  
het hol te  brengen4 ,is die kant van   
het lichaam vermoeid1 dan neemt de      
andere het  werk over1 en zoo           
vervolgens4 ,ik sloeg er langen tijd een
 gade1 totdat  haar lichaam half        
begraven was1 trad toen nader en trok   
haar bij den  staart4 ,dit scheen haar  
zeer te verwonderen1 want spoedig kroop 
zij  naar buiten om te zien wat er aan  

de hand was1 en keek mij strak in  het  
gezicht1 als wilde zij zeggen3 ,waarom  
trekt ge aan mijn staart8    ,zij zoeken
 bij dag haar voedsel1 en verwijderen   
zich niet ver  van hare holen4 ,worden  
zij opgeschrikt1 dan snellen zij er in  
de  plompste houding heen4 ,behalve     
wanneer zij eene hoogte afloopen1       
kunnen zij zich niet zeer vlug bewegen1 
wat een gevolg schijnt van den          
zijwaartschen stand harer pooten4       
,vreesachtig zijn zij in 't geheel      
niet2 als zij iemand opmerkzaam         
gadeslaan1 krullen zij haren staart1    
richten zich op de voorpooten omhoog1 en
 trachten door eene snelle1  verticale1 
knikkende beweging met het hoofd eene   
dreigende houding  aan te nemen4 ,maar  
in werkelijkheid zijn zij niet          
gevaarlijk2 men  behoeft slechts even op
 den grond te stampen1 en hare staarten 
gaan  omlaag1 terwijl zij zoo snel zij  
kunnen wegschuifelen4 ,dikwijls heb  ik 
kleine vliegenetende hagedissen op      
volkomen dezelfde manier met  het hoofd 

zien knikken1 als zij het een of ander  
gadesloegen2 maar om  welke reden1 weet 
ik volstrekt niet4 ,als men dezen       
,amblyrhynchus met  een stok tegenhoudt 
en plaagt1 zal hij er woedend in bijten2
 maar ik  greep er velen bij den staart1
 zonder dat zij mij ooit trachten te    
bijten4 ,worden er twee op den grond bij
 elkander gezet1 dan zullen  zij aan 't 
vechten gaan en elkander tot bloedens   
toe bijten4    ,de individun1 die de    
lagere streken bewonen--en deze zijn het
  talrijkst--kunnen het geheele jaar    
door bijna geen druppel water  bekomen2 
zij eten echter veel van de sappige     
cactus1 waarvan de  wind nu en dan      
takken afbreekt4 ,dikwijls wierp ik een 
groepje van  twee of drie een stuk toe2 
en het was vermakelijk te zien1 hoe     
gretig zij dit met den bek poogden te   
grijpen en er mee wegliepen1  evenals   
hongerige honden met een been4 ,zij eten
 zeer voorzichtig1  maar kauwen haar    
voedsel niet4 ,zelfs vogeltjes weten hoe
 onschadelijk  deze schepsels zijn4     

,eens zag ik een diksnaveligen vink     
pikken aan het  eene einde van een stuk 
cactus 7waarin alle dieren van het      
laagland  veel smaak vinden71 terwijl   
eene hagedis van het andere einde at2   
en daarna huppelde het vogeltje met de  
grootste onverschilligheid  over den rug
 van het reptiel4    ,bij velen opende  
ik de maag1 en vond die gevuld met      
plantvezels  en bladen van verschillende
 boomen1 vooral van eene acacia4 ,in de 
bovenstreek leven zij hoofdzakelijk van 
de zure en wrange bessen der  guayavita2
 en onder dezen boom heb ik den         
,amblyrhynchus ,demarlii met  de groote 
schildpadden zien eten4 ,om de bladeren 
van de acacia meester  te worden1       
krabbelen zij tegen de lage1 weinig     
ontwikkelde boomen op2  en zoo ziet men 
niet zelden een paar van deze dieren1   
verscheidene  voeten boven den grond op 
een tak gezeten1 rustig knabbelen4      
,gekookt1  geven deze hagedissen een wit
 vleesch1 dat voor lieden wier magen    
vrij van alle vooroordeelen zijn1 een   

gezocht voedsel is4 ,humboldt  heeft    
opgemerkt1 dat alle hagedissen in het   
tusschenkeerkringsgebied  van           
,zuid-,amerika1 die droge streken       
bewonen1 voor smakelijke gerechten      
worden gehouden4 ,de inwoners vertellen1
 dat de in de hoogere1 vochtige  streken
 levende hagedissen water drinken1 maar 
dat de anderen daarvoor  niet uit het   
onvruchtbare laagland naar boven        
trekken1 zooals de  schildpadden4       
,tijdens ons bezoek hadden de wijfjes   
talrijke1 groote1  langwerpige eieren in
 het lichaam1 die zij in hare holen     
leggen1  en door de inwoners als voedsel
 worden gezocht4    ,zooals ik reeds    
gezegd heb1 komen deze twee soorten     
,amblyrhynchus  in algemeenen           
lichaamsbouw en in vele gewoonten met   
elkander  overeen4 ,geen van beiden     
heeft die snelle beweging1 zoo          
kenmerkend voor  de geslachten ,lacerta 
en ,iguana4 ,beiden zijn plantenetende  
dieren1  hoewel de soorten planten      
waarvan zij leven zeer verschillen4     

,bell  heeft het geslacht dezen naam    
gegeven om zijn stompen snuit2 #cbd  en 
werkelijk kan de vorm van den bek bijna 
met dien van de schildpad  worden       
vergeleken4 ,de onderstelling ligt voor 
de hand1 dat dit eene  aanpassing is aan
 hare zucht of drang om planten te eten4
 ,dat men  een geslacht met zulke juiste
 kenmerken1 waarvan zoowel eene zee-    
als eene landspecies bestaat1 tot zulk  
een klein gedeelte der wereld  beperkt  
ziet1 is een zeer gewichtig feit4 ,de   
waterspecies is op verre  na de         
belangrijkste1 omdat zij de eenige      
levende hagedis is1 die  van            
plantaardige zeevoortbrengselen leeft4  
,zooals ik in den beginne  opmerkte1    
zijn deze eilanden niet zoozeer         
merkwaardig om het aantal  soorten van  
kruipende dieren1 als om dat der        
individun4 ,denken  wij aan de goed     
gebaande1 door de groote schildpadden   
aangelegde  paden2 aan de menigte       
zeeschildpadden2 aan de onderaardsche   
gangen  van den ,a4 ,demarlii1 en de op 

de kustrotsen van elk eiland zich       
koesterende groepen van den ,a4         
cristatus1 dan moeten wij erkennen1  dat
 de plantenetende zoogdieren in geen    
enkel deel der wereld zoo  buitengewoon 
talrijk door de klasse der kruipende    
dieren vervangen  zijn1 als in dezen    
archipel4 ,bij het hooren van dit feit1 
zal de  geoloog in gedachten            
waarschijnlijk teruggaan tot het        
,secundaire of  ,mesozosche ,tijdvak der
 ,aardgeschiedenis1 toen deels          
plantenetende1  deels vleeschetende     
hagedissen1 die in grootte alleen met   
onze levende  walvisschen vergeleken    
konden worden--krioelden op het land    
zoowel als  in de zee4 ,het verdient    
daarom wel zijne aandacht1 dat deze     
archipel1  in plaats van een vochtig    
klimaat en een weligen plantengroei te  
bezitten1 niet anders dan als uiterst   
dor kan worden beschouwd1  en voor een  
equatoriaal gewest een bijzonder        
gematigd klimaat bezit4    ,tot besluit 
van de zologie dezer eilanden1 vermeld  

ik1 dat alle  vijftien hier door mij    
verzamelde zeevisschen nieuwe soorten   
zijn1  behoorende tot twaalf geslachten1
 die alle zeer verspreid zijn1 met      
uitzondering van ,prionotus1 waarvan de 
vier voorheen bekende soorten  aan den  
oostkant van ,amerika leven4 ,van       
landschelpdieren verzamelde ik  zestien 
soorten 7en twee bepaalde variteiten71  
die1 behalve een op  ,tahiti gevonden   
,helix1 alle aan dezen archipel eigen   
zijn2 een enkel  zoetwaterschelpdier    
7,paludina7 dat ik hier vond1 komt ook  
op ,tahiti  en ,van ,diemensland voor4  
,vr onze reis verzamelde ,mr4 ,cuming   
hier  negentig soorten zeeschelpdieren1 
onder welk cijfer niet begrepen zijn    
verscheidene1 nog niet nader onderzochte
 soorten van ,trochus1 ,turbo1          
,monodonta en ,nassa4 ,hij is zoo       
vriendelijk geweest mij de volgende     
gewichtige uitkomsten mede te deelen4   
,van de negentig schelpdieren  zijn niet
 minder dan zeven en veertig elders     
onbekend--een verrassend  feit1 zoo men 

in aanmerking neemt1 hoe ver            
zeeschelpdieren in den  regel verspreid 
zijn4 ,van de #dc in andere deelen der  
wereld gevonden  soorten bewonen #be de 
westkust van ,amerika1 en daaronder     
laten zich  acht als variteiten         
onderscheiden2 de overige #ah 7waaronder
 ne  variteit7 werden door ,cuming in   
den ,lagen ,archipel1 en sommige ook  op
 de ,philippijnen gevonden4 ,dit feit3  
dat schelpdieren van eilanden  midden in
 den ,stillen ,oceaan hier voorkomen1   
verdient opmerking1  aangezien geen     
enkel zeeschelpdier1 naar men weet1     
gemeen is aan de  eilanden van dien     
,oceaan en de westkust van ,amerika4    
,het zeeoppervlak1  dat zich van noord  
tot zuid langs de westkust uitstrekt1   
scheidt  twee geheel verschillende      
gebieden van schelpdieren2 maar op de   
,galpagos-,eilanden vinden wij een      
centrum1 waar vele nieuwe vormen        
geschapen zijn1 en waarheen deze twee   
groote schelpdieren-gebieden vele       
nederzetters hebben uitgezonden4 ,ook   

heeft het ,amerikaansche gebied  hier   
soorten vertegenwoordigd2 want er is    
eene ,galpagische soort  van het        
geslacht ,monoceros1 dat alleen op de   
westkust van ,amerika  wordt gevonden2  
ook zijn er ,galpagische soorten van de 
geslachten  ,fissurella en ,cancellaria1
 die op de westkust inheemsch zijn1 maar
  7zooals ,cuming mij berichtte7 niet op
 de eilanden midden in den ,oceaan      
gevonden worden4 ,aan den anderen kant  
zijn er ,galpagische soorten  van de    
geslachten ,oniscia en ,stylifer1 die   
voorkomen in ,west-,indi  en in de      
,chineesche en ,indische ,zeen1 maar    
noch op de westkust van  ,amerika1 noch 
midden in den ,stillen ,oceaan gevonden 
worden4 ,ik wil  hieraan toevoegen1 dat 
,cuming en ,hinds na vergelijking van   
omstreeks  #bjjj schelpdieren van de    
oost- en westkusten van ,amerika1       
slechts n  schelpdier vonden1 dat aan   
beide kusten gemeen was1 nl4 ,purpura   
patula1  die zoowel ,west-,indi1 als de 
kust van ,panama en de                  

,galpagos-,eilanden  bewoont4 ,wij      
hebben dus in dit deel van de wereld    
drie groote gebieden  van               
zeeschelpdieren1 die1 ofschoon bijzonder
 dicht bij elkander gelegen  7slechts   
gescheiden door lange noord- en         
zuidwaarts loopende land-  of           
zee-oppervlakken71 onderling geheel     
verschillen4    ,ik gaf mij veel moeite 
om de insecten te verzamelen2 maar nooit
 zag  ik een land1 ,vuurland            
uitgezonderd1 zoo arm op dit gebied1 als
 deze  archipel4 ,zelfs in de vochtige  
bovenstreek vond ik er zeer weinige2 en 
deze waren--met uitzondering van enkele 
kleine ,diptera en ,hymenoptera  #cbe   
van zeer alledaagsche vormen4 ,zooals ik
 reeds opmerkte1  zijn de insecten voor 
een tropisch gewest van te geringe      
grootte  en ook te donker van kleur4    
,van kevers verzamelde ik #be soorten   
7niet medegerekend een ,dermestes en    
,corynetes1 die door schepen  overal    
worden ingevoerd72 hiervan behooren twee
 tot de ,harpalidae1  twee tot de       

,hydrophilidae1 negen tot drie families 
van ,heteromera1  terwijl de twaalf     
overige tot even zooveel verschillende  
families  behooren4 ,dit verschijnsel1  
nl41 dat insecten 7en ik kan er         
bijvoegen1  planten7 in streken waar zij
 schaarsch zijn tot vele verschillende  
families behooren1 is1 geloof ik1 zeer  
algemeen4 ,waterhouse1 die  eene        
beschrijving van de insecten in dezen   
archipel in 't licht heeft  gegeven1    
#cbf en aan wien ik de bovenstaande     
bijzonderheden te danken  heb1 meldt    
mij1 dat er verscheidene nieuwe         
geslachten zijn1 en dat  van de niet    
nieuwe n of twee in ,amerika1 de overige
 echter over de  geheele wereld         
verspreid zijn4 ,met uitzondering van   
een houtetenden  ,apate1 en n of        
waarschijnlijk twee waterkevers van het 
,amerikaansche  vasteland1 schijnen alle
 soorten nieuw te wezen4    ,de flora   
van dezen ,archipel is al even          
belangwekkend als zijne  fauna4         
,binnenkort zal ,dr4 ,j4 ,hooker in de  

,linnaean ,transactions een  volledig   
verslag van de flora doen verschijnen1  
en het is aan hem1 dat  ik de volgende  
bijzonderheden verschuldigd ben4 ,voor  
zoover tot nu toe  bekend is1 zijn er   
#ahe soorten phanerogamische1 en #dj    
kryptogamische  planten1 te zamen       
uitmakende #bbe soorten1 waarvan ik zoo 
gelukkig was  #aic soorten thuis te     
brengen4 ,onder de phanerogamische      
soorten zijn  #ajj nieuwe1 die          
waarschijnlijk tot dezen archipel       
beperkt zijn4 ,hooker  meent dat onder  
de planten1 niet tot deze #ajj          
behoorende1 minstens tien  ingevoerde   
species zijn2 en deze zijn gevonden op  
het eiland ,charles  in de nabijheid van
 den bebouwden grond4 ,het komt mij     
verwonderlijk  voor1 dat er niet meer   
,amerikaansche species langs            
natuurlijken weg  zijn ingevoerd1 in    
aanmerking genomen1 dat de afstand tot  
het vasteland  slechts #ejj tot #fjj    
mijlen bedraagt1 en er 7volgens ,collnet
 op blz4 #eh  van zijn ,voyage7 dikwijls

 drijfhout1 bamboes1 riet en de noten   
van een palmboom naar de zuidoostelijke 
stranden worden gespoeld4 ,de           
verhouding van #ajj nieuwe op de #ahe   
soorten phanerogamische planten  7of    
#age1 zoo men het ingevoerde onkruid    
niet medetelt71 is1 volgens  mijn idee1 
voldoende om den ,galpagos-,archipel tot
 een afzonderlijk  botanisch district te
 maken1 hoewel deze flora lang zoo      
eigenaardig  niet is als die van        
,st4-,helena1 of1 naar ,dr4 ,hooker mij 
bericht1  als die van ,juan ,fernandez4 
,de eigenaardigheid der ,galpagische    
flora blijkt het best bij sommige       
families2 zoo zijn er #ba soorten       
,compositae1 waarvan #bj eigen zijn aan 
dezen archipel1 en die behooren  tot #ab
 geslachten1 van welke niet minder dan  
tien tot deze eilanden  beperkt blijven6
 ,hooker meldt mij1 dat de flora een    
onmiskenbaar  ,westamerikaansch type    
bezit2 ook kan hij er geen verband in   
ontdekken  met de flora van den ,stillen
 ,oceaan4 ,deze gevolgtrekking1 gevoegd 

bij  hetgeen omtrent de fauna gezegd is1
 leidt tot het volgende besluit3  indien
 wij uitzonderen de #ah zeeschelpdieren1
 het eene zoetwater-1  en een           
landschelpdier1 die blijkbaar als       
kolonisten uit de eilanden  midden in   
den ,stillen ,oceaan hierheen zijn      
gekomen3 eindelijk de  eene species van 
de ondergroep ,cactornis1 die van het   
eiland ,bow in  den ,lagen ,archipel is 
ingevoerd en tot de ,galpagische groep  
vinken  behoort1 dan zien wij1 dat deze 
archipel1 ofschoon in den ,stillen      
,oceaan gelegen1 in zologischen zoowel  
als in botanischen zin deel  uitmaakt   
van ,amerika4    ,zoo dit kenmerk alleen
 was toe te schrijven aan immigranten   
uit  ,amerika1 zou er weinig            
merkwaardigs in steken2 maar wat ons    
treft  is1 dat eene groote meerderheid  
van al de landdieren1 en meer dan  de   
helft der phanerogamische planten       
inheemsche voortbrengselen  zijn4 ,het  
was hoogst verrassend omringd te zijn   
door nieuwe vogels1  nieuwe reptilin1   

nieuwe schelpdieren1 nieuwe insecten en 
nieuwe  planten--en toch door tallooze  
kleine bijzonderheden in lichaamsbouw1  
zelfs door het stemgeluid en gevederte  
der vogels een helder beeld voor  oogen 
te zien van de vlakten in de gematigde  
streken van ,patagoni1  of van de heete 
droge woestijnen in ,noord-,chili4      
,waarom--zoo vroeg  ik mij af--werden op
 deze kleine plekjes land1 die          
ongetwijfeld in  een jong geologisch    
tijdperk door den oceaan bedekt zijn    
geweest2  die uit basaltlava zijn       
gevormd en dus in geologisch karakter   
van  het ,amerikaansche vasteland       
verschillen2 die bovendien een bijzonder
  klimaat bezitten444 waarom werden de  
oorspronkelijke bewoners hier naar      
,amerikaansche typen geschapen en       
bewerktuigd1 terwijl zij1 wil ik er     
bijvoegen1 zoowel in soort als in aantal
 zich anders verhouden dan die  op het  
vasteland1 en dus ook in wisselwerking  
verschillen8 ,ofschoon  de              
,kaap-,verdische ,eilanden              

waarschijnlijk in alle physische        
opzichten  veel meer op de              
,galpagos-,eilanden gelijken1 dan deze  
laatsten op de  kust van ,amerika1 zijn 
de inheemsche bewoners dezer beide      
archipels  geheel verschillend2 die van 
de ,kaap-,verdische ,eilanden dragen den
  stempel van ,afrika1 terwijl de       
bewoners van den ,galpagos ,archipel    
dien van ,amerika bezitten4        ,tot 
nu toe heb ik niet gesproken van eene   
bijzonderheid in de  natuurlijke        
geschiedenis van dezen archipel1 die op 
verre na de  merkwaardigste is3 nl4     
deze1 dat de verschillende eilanden in  
aanzienlijke verhouding door            
verschillende groepen wezens bewoond    
zijn4 ,het eerst werd mijne aandacht op 
dit feit gevestigd door den             
vice-gouverneur ,lawson1 die verklaarde1
 dat de schildpadden op de              
verschillende eilanden afwijkingen      
vertoonden1 en dat hij van ieder        
individu met zekerheid kon zeggen van   
welk eiland het afkomstig  was4 ,ik     

sloeg eenigen tijd niet voldoende acht  
op deze verklaring1  en had de          
verzamelingen van twee der eilanden     
reeds gedeeltelijk  vermengd4 ,nooit was
 de gedachte in mij opgekomen1 dat      
eilanden1  omstreeks #ej of #fj mijlen  
van elkander verwijderd1 en waarvan de  
meeste  over en weer zichtbaar waren2   
die uit volkomen hetzelfde gesteente    
bestonden1 hetzelfde klimaat deelden en 
ongeveer gelijke hoogte hadden1         
verschillende bewoners zouden hebben2   
doch spoedig zullen wij zien1  dat dit  
inderdaad het geval is4 ,het is het lot 
van de meeste reizigers1  dat zij uit   
eene plaats moeten vertrekken1 zoodra   
zij hare eigenlijke  merkwaardigheden   
beginnen te ontdekken4 ,maar ik moet    
misschien dankbaar  zijn1 dat ik        
voldoende gegevens verkreeg1 om dit     
hoogst belangwekkende  feit in de       
verspreiding van organische wezens met  
bewijzen te staven4    ,zooals ik reeds 
zeide1 verklaren de bewoners1 dat zij de
 schildpadden  van de verschillende     

eilanden kunnen onderscheiden1 en dat   
deze niet  alleen in grootte1 maar ook  
in andere kenmerken verschillen4        
,kapitein  ,porter heeft die van het    
eiland ,charles1 en van het meest       
naburige  eiland ,hood1 beschreven als  
bedekt met een schild1 dat van voren dik
 en  opwaarts is gebogen evenals een    
,spaansch zadel1 terwijl de schildpadden
  van het eiland ,james1 ronder1        
zwarter1 en na koking beter van smaak   
zijn4 #cbg ,daarenboven meldt ,bibron   
mij1 dat hij twee schildpadden van  de  
,galpagos-,eilanden gezien heeft1 die   
hij voor twee verschillende  species    
hield2 maar van welke eilanden zij      
waren1 wist hij niet4 ,de  door mij van 
drie eilanden medegebrachte exemplaren  
waren jong2 en  dit is waarschijnlijk de
 reden1 waarom ,gray noch ik er         
soortelijke  verschillen in konden      
ontdekken4 ,ik heb opgemerkt1 dat de    
,amblyrhynchus  cristatus op het eiland 
,albemarle grooter was dan elders2 en   
,bibron  deelt mij mede1 dat hij twee   

verschillende landhagedissen van dit    
geslacht gezien heeft2 zoodat de        
verschillende eilanden waarschijnlijk   
hunne plaatsvervangende rassen of       
soorten hebben1 zoowel van den          
,amblyrhynchus als van de schildpad4    
,het eerste dat in hooge mate mijne     
aandacht trok1 was1 dat ik bij          
onderlinge vergelijking van de talrijke 
door mij en vele andere personen aan    
boord geschoten exemplaren van  de      
spotlijsters1 tot mijne verwondering    
ontdekte1 dat alle van het  eiland      
,charles afkomstigen tot ne species     
7,mimus trifasciatus7  behoorden2 die   
van het eiland ,albemarle alle tot ,m4  
,parvulus2 en die  van de eilanden      
,james en ,chatham 7waartusschen twee   
andere eilanden  als verbindingschakels 
gelegen zijn7 alle tot ,m4 melanotis4   
,deze twee  laatste soorten zijn        
naverwant1 en zouden door sommige       
vogelkundigen  alleen voor goed         
gekenmerkte rassen of variteiten worden 
gehouden2  doch ,mimus trifasciatus is  

zeer verschillend4 ,ongelukkig waren de 
meeste exemplaren van de familie der    
vinken dooreengeraakt2 maar  ik heb     
gegronde reden om aan te nemen1 dat     
sommige soorten van de  ondergroep      
,geospiza zich tot afzonderlijke        
eilanden bepalen4 ,indien de            
verschillende eilanden hunne            
vertegenwoordigers hebben van ,geospiza1
  kan dit ter verklaring dienen van het 
ongewoon groot aantal soorten van  deze 
ondergroep in dezen betrekkelijk kleinen
 archipel2 en de volmaakte  geometrische
 grootte-opvolging hunner bekken zou dan
 waarschijnlijk  een gevolg zijn van hun
 aantal4 ,in dezen archipel werden      
gevonden twee  soorten van de ondergroep
 ,cactornis1 en twee van ,camarhynchus2 
het  bleek nu1 dat de talrijke1 door    
vier verzamelaars op het eiland ,james  
geschoten exemplaren dezer beide        
ondergroepen1 alle behoorden tot ne     
soort van elk1 terwijl de talrijke op de
 eilanden ,chatham of ,charles          
geschoten exemplaren 7want de beide     

collectin waren reeds vermengd7  alle   
tot de twee andere species behoorden4   
,wij kunnen er dus bijna  zeker van     
zijn1 dat deze eilanden hunne           
plaatsvervangende species  dezer twee   
ondergroepen bezitten4 ,bij             
landschelpdieren schijnt deze           
verspreidingswet niet door te gaan4     
,waterhouse merkt op1 dat onder  de     
exemplaren mijner zeer kleine           
verzameling insecten1 welke een  etiket 
van de plaats van herkomst droegen1 zich
 geen enkel bevond1  dat aan twee van de
 eilanden gemeen was4    ,wenden wij ons
 nu tot de flora1 dan zullen wij onder  
de inheemsche  planten der verschillende
 eilanden wonderlijke verschillen       
ontmoeten4 ,de uitkomsten in bijgaande  
tabel dank ik alle aan de  vertrouwbare 
opgaven van mijn vriend ,dr4 ,j4        
,hooker4 ,vooraf zij gezegd1  dat ik op 
de verschillende eilanden alle planten  
in bloeienden staat  verzamelde1 en     
mijne collecties gelukkig gescheiden    
hield4 ,intusschen  zal men wel doen de 

betrekkelijke cijfers niet al te zeer te
  vertrouwen1 daar de kleine1 door      
eenige andere natuuronderzoekers        
medegebrachte verzamelingen1 duidelijk  
bewijzen1 dat de flora van dezen        
archipel nog veel onderzoek vereischt1  
alhoewel zij de resultaten  ten deele   
bevestigen4 ,bovendien zijn de          
,leguminosae slechts bij  benadering    
uitgecijferd3                           
,aantal     ,aantal       ,aantal       
,aantal soorten1 die                    
soorten in soorten1 die soorten  tot den
 ,galpagos-  ,naam van    ,totaal       
andere     tot den      tot het         
archipel beperkt  het ,eiland4 aantal   
deelen der ,galpagos-   eene     zijn1  
doch op meer              soorten4      
wereld     archipel     eiland   dan n  
eiland ge-                              
gevonden4  beperkt      beperkt4 vonden 
worden4                                 
zijn4    ,james          #ga        #cc 
#ch         #cj            #h           
,albemarle      #df        #ah          

#bf         #bb            #d  ,chatham 
#cb        #af          #af         #ab 
#d  ,charles        #fh        #ci      
#bi         #ba            #h           
7of #bi1 na                       aftrek
 van                       de waar-     
schijnlijk                              
ingevoerde                              
planten74      ,wij zien in deze tabel  
het inderdaad wonderlijke feit1 dat van 
de #ch ,galpagische planten op het      
eiland ,james1 nl4 die welke in  geen   
ander deel der wereld gevonden worden1  
dertig uitsluitend  tot dit eiland      
beperkt blijven2 terwijl van de #bf     
oorspronkelijke  ,galpagische planten op
 het eiland ,albemarle1 twee en twintig 
tot dit  eene eiland beperkt zijn1 en   
dus slechts vier--naar men tot heden    
weet--op de andere eilanden van den     
archipel groeien4 ,dergelijke           
verrassende uitkomsten leveren ook de   
planten op de eilanden ,chatham  en     
,charles4 ,door het geven van eenige    
voorbeelden zullen wij dit  feit        

wellicht nog meer in 't oog doen        
springen4 ,zoo is ,scalesia1  een       
merkwaardig1 boomwordend geslacht der   
,compositae1 tot dezen  archipel        
beperkt2 het bevat zes soorten3 n       
voorkomend op ,chatham1  n op           
,albemarle1 n op ,charles1 twee op      
,james1 terwijl de zesde  op een der    
drie laatste eilanden thuis behoort1 men
 weet echter niet  op welk4 ,geen dezer 
zes soorten groeit op twee eilanden     
tegelijk4 ,een  tweede voorbeeld levert 
,euphorbia1 een wijd en zijd verspreid  
geslacht1  dat hier acht soorten heeft1 
waarvan zeven tot den archipel beperkt  
zijn1 en geen enkele op twee eilanden   
tegelijk voorkomt4 ,acalypha en         
,borreria--beiden wereldgeslachten1     
hebben respectievelijk zes en zeven     
soorten1 waarvan1 met uitzondering van  
ne tot ,borreria behoorende1  geen      
enkele op twee eilanden tegelijk        
voorkomt4 ,vooral de species  der       
,compositae zijn plaatselijk beperkt2 en
 ,dr4 ,hooker heeft mij  verscheidene   

andere hoogst verrasende voorbeelden    
getoond van het  verschil in soorten op 
de verschillende eilanden4 ,hij merkt   
op1 dat  deze verspreidingswet niet     
alleen geldt voor de tot dezen archipel 
beperkte geslachten1 maar ook voor die  
welke in andere hoeken der  wereld      
verspreid zijn4 ,evenzoo hebben wij     
gezien1 dat de verschillende  eilanden  
hunne eigene soorten hebben van het     
wereldgeslacht der  schildpadden1 en van
 het wijd verspreide ,amerikaansche     
geslacht der  spotlijsters1 alsook van  
twee der ,galpagische ondergroepen van  
vinken2  en bijna zeker van het         
,galpagische geslacht ,amblyrhynchus4   
,de verspreiding der bewoners van dezen 
archipel zou lang zoo wonderlijk  niet  
zijn1 indien1 bijvoorbeeld1 het eene    
eiland een spotlijster1  en een tweede  
eiland een ander1 geheel daarvan        
verschillend geslacht  bezat2 zoo het   
eene eiland zijn geslacht hagedissen    
had1 en een  tweede eiland een ander1   
verschillend geslacht1 of in 't geheel  

geen2 of indien de verschillende        
eilanden niet door plaatsvervangende    
species van dezelfde plantengeslachten  
werden bewoond1 maar door geheel        
verschillende geslachten--zooals dat in 
zekeren zin werkelijk het geval  is2    
want1 om een voorbeeld te noemen1 een   
groote bessendragende boom  op het      
eiland ,james heeft geen                
plaatsvervangende species op het eiland 
,charles4 ,maar juist de omstandigheid1 
dat vele eilanden hunne eigen  soort    
schildpad hebben1 hun eigen spotlijster1
 hunne vinken en talrijke  planten1     
terwijl die soorten dezelfde algemeene  
leefwijzen hebben1  overeenkomstige     
districten bewonen1 en in de natuurlijke
 huishouding  van dezen archipel        
klaarblijkelijk dezelfde plaats         
innemen--deze is  het1 welke mij met    
verwondering vervult4 ,men mag aannemen1
 dat eenige  plaatsvervangende          
soorten--althans wat de schildpad en    
sommige vogels  betreft--later zullen   
blijken goed gekenmerkte rassen te zijn2

 maar  voor den wijsgeerigen            
natuuronderzoeker zou dit al even       
belangwekkend  wezen4 ,ik heb gezegd1   
dat de meeste eilanden over en weer     
zichtbaar  zijn1 en voeg er aan toe1 dat
 het eiland ,charles #ej mijlen van het 
naaste punt van ,chatham1 en #cc mijlen 
van het naaste punt van ,albemarle      
verwijderd is4 ,chatham ligt #fj mijlen 
van het naaste punt van ,james2  maar   
tusschen deze liggen twee andere1 welke 
niet door mij bezocht  werden4 ,het     
eiland ,james ligt slechts #aj mijlen   
van het naaste punt van  ,albemarle2    
maar de beide punten waar de            
verzamelingen gehouden werden1  liggen  
#cb mijlen van elkander4 ,ik herhaal1   
dat noch de aard van den  bodem1 noch de
 hoogte van het land1 of het klimaat3   
noch het algemeen  karakter der         
samenwonende wezens 7en bijgevolg hunne 
natuurlijke  wisselwerkingen7 op de     
verschillende eilanden veel             
uiteenloopen4 ,zoo  er al een merkbaar  
klimatologisch verschil bestaat1 dan    

moet dit zijn  tusschen de groep        
eilanden boven den wind 7nl4 ,charles en
 ,chatham71  en die onder den wind2 maar
 een overeenkomstig verschil schijnt    
niet  te bestaan in de producten dezer  
twee helften van den archipel4    ,het  
eenige licht1 dat ik op dit merkwaardig 
onderscheid in de  bewoners der         
verschillende eilanden kan werpen1 is1  
dat zeer sterke1  in westelijke en      
west-noordwestelijke richting loopende  
zeestroomen  de zuidelijke eilanden van 
de noordelijke moeten scheiden1 althans 
wat het vervoer van individun over zee  
betreft4 ,inderdaad werd  tusschen deze 
noordelijke eilanden een sterke         
noordwestelijke  stroom waargenomen1 die
 de eilanden ,james en ,albemarle scherp
 van  elkander moet scheiden4 ,daar de  
archipel in zeer ruime mate vrij  van   
stormen is1 zouden vogels1 insecten noch
 lichtere zaden van het  eene eiland    
naar het andere kunnen waaien4 ,ten     
slotte is het hoogst  onwaarschijnlijk1 
dat de eilanden ooit verbonden waren1 n 

wegens de  groote diepte van den oceaan 
die hen scheidt1 n wegens hun blijkbaar 
vulkanischen oorsprong in een geologisch
 jong verleden4 ,deze laatste           
omstandigheid is van veel gewichtiger   
beteekenis1 dan elke andere1  wat de    
geographische verspreiding der bewoners 
aangaat4    ,werpen wij thans een blik  
op bovengenoemde feiten1 dan staat men  
verbaasd over de hoeveelheid            
scheppingskracht--indien wij zulk eene  
uitdrukking mogen bezigen--welke op deze
 kleine1 kale en rotsachtige  eilanden  
ontwikkeld is3 doch meer nog over hare  
verschillende en  toch overeenkomstige  
werkingen op zulke nabijgelegen punten4 
,ik heb  gezegd1 dat men de             
,galpagos-,eilanden een wachter zou     
kunnen noemen1  die aan ,amerika1 als   
planeet beschouwd1 verbonden is2 maar   
eerder zou  men ze eene groep wachters  
kunnen noemen1 die physisch             
gelijkvormig1  organisch verschillend1  
toch nauw aan elkander verwant zijn2 en 
allen  weer in duidelijke1 hoewel veel  

mindere mate verwant aan het groote     
vastland van ,amerika4        ,ik zal   
mijne beschrijving van de natuurlijke   
geschiedenis dezer  eilanden besluiten  
met eenige mededeelingen over de        
ongewone tamheid  der vogels4    ,deze  
tamheid is aan alle landsoorten eigen1  
nl4 aan de spotlijsters1  de vinken1    
winterkoninkjes1 tyran-vliegenvangers1  
de duif en den  aasbuizerd4 ,al deze    
vogels kwamen dikwijls dicht genoeg bij1
 dat  men hen met een rietje kon dooden1
 en somtijds vangen met eene muts  of   
hoed1 wat ik zelf heb pogen te doen4    
,een geweer is hier geheel  overbodig2  
want met den loop sloeg ik een havik van
 een boomtak  af4 ,op zekeren dag streek
 een spotlijster op den rand van een uit
  het pantser eener schildpad           
vervaardigden waternap1 dien ik in de   
hand hield1 en begon heel bedaard het   
water op te slurpen4 ,hij liet  toe1 dat
 ik hem van den grond hief1 terwijl hij 
op den nap zat4 ,ook  trachtte ik       
dikwijls deze vogels bij de beenen te   

grijpen1 wat mij op  zeer weinig na     
gelukte4 ,voorheen schijnen de vogels   
nog tammer geweest  te zijn dan nu4     
,cowley zegt in zijne beschrijving van  
het jaar #afhd1  dat de tortelduiven zoo
 tam waren1 dat zij dikwijls op onze    
hoeden en  wapens neerstreken1 zoodat   
wij hen levend konden vangen4 ,zij      
vreesden  den mensch niet1 voordat een  
van ons gezelschap op hen vuurde1 ten   
gevolge waarvan zij schuwer werden4 ,ook
 ,dampier verhaalt in hetzelfde  jaar1  
dat iemand op zijne morgenwandeling zes 
of zeven dozijn van  deze duiven kon    
dooden4 ,hoewel zij nu nog zeer tam     
zijn1 strijken zij  toch niet op iemands
 wapenen neer1 en laten zich ook niet   
meer in zoo  groot aantal dooden4 ,het  
is verwonderlijk1 dat zij niet wilder   
zijn  geworden2 want in de laatste #aej 
jaren zijn deze eilanden dikwijls  door 
boekaniers en walvischvaarders bezocht1 
terwijl de zeelieden1  als zij door de  
bosschen loopen om schildpadden te      
zoeken1 er altijd  een wreed vermaak in 

scheppen de vogeltjes dood te slaan4    
,ofschoon tegenwoordig nog meer vervolgd
 dan vroeger1 worden deze vogels  niet  
spoedig wild4 ,op het eiland ,charles1  
dat bij mijn bezoek ongeveer  zes jaren 
gekoloniseerd was1 zag ik een knaap bij 
eene bron zitten met  een rietje in de  
hand1 waarmede hij de duiven en vinken  
doodde als  zij kwamen drinken4 ,hij had
 er reeds een hoopje bijeen1 en vertelde
  dat deze vogels voor zijn maal moesten
 dienen1 en dat hij altijd bij  deze    
bron ging zitten voor hetzelfde doel4   
,daaruit zou dan blijken1  dat de vogels
 van dezen archipel1 nog niet wetende   
dat de mensch een  gevaarlijker dier is 
dan de schildpad of de ,amblyrhynchus1  
geen acht  op hen slaan1 op dezelfde    
manier als schuwe vogels1 bijv4 eksters1
  in ,engeland geen acht slaan op de    
koeien en paarden1 die in onze  velden  
grazen4    ,de ,falklands-,eilanden     
leveren een tweede voorbeeld van        
dergelijke  tamme vogels1 die men daar  
vindt4 ,de ongewone tamheid van den     

kleinen ,opetiorhynchus is door         
,pernety1 ,lesson en andere reizigers   
opgemerkt4 ,deze eigenschap behoort     
echter niet alleen aan dezen vogel3  de 
,polyborus1 de snip1 de ganzen in het   
hoog- en laagland1 de lijster1  de      
vlasvink1 en zelfs eenige echte haviken 
zijn alle meer of minder  tam4 ,als de  
vogels zoo tam zijn in eene streek1 waar
 vossen1 haviken  en uilen voorkomen1   
mogen wij daaruit besluiten1 dat de     
afwezigheid  van alle roofdieren op de  
,galpagos-,eilanden niet de oorzaak is  
van  hunne tamheid hier4 ,de            
hooglandsche ganzen op de               
,falklands-,eilanden  bewijzen door de  
voorzichtigheid1 die zij bij het bouwen 
van hare  nesten op de eilandjes in acht
 nemen1 dat zij het gevaar van de vossen
  kennen2 maar dit maakt hen toch niet  
schuw voor den mensch4 ,deze  tamheid   
der vogels--vooral van het              
watergevogelte--vormt eene  scherpe     
tegenstelling met de eigenschappen van  
dezelfde species in  ,vuurland1 waar zij

 eeuwen lang door de wilde inboorlingen 
vervolgd  zijn geworden4 ,op de         
,falklands-,eilanden kan de jager op n  
dag soms  meer hooglandsche ganzen      
dooden1 dan hij mee naar huis kan nemen2
  terwijl het in ,vuurland bijna even   
moeilijk is er eene te dooden1  als in  
,engeland het schieten van de gewone    
wilde gans4    ,in den tijd van ,pernety
 7#agfc7 schijnen daar alle vogels veel 
tammer  geweest te zijn dan nu2 hij     
zegt1 dat de ,opetiorhynchus bijna op   
zijn  vinger ging zitten1 en dat hij met
 een stokje er tien in een half uur     
doodde4 ,destijds moeten de vogels bijna
 even tam zijn geweest als nu  op de    
,galpagos-,eilanden4 ,op deze laatsten  
schijnen zij langzamer  voorzichtigheid 
geleerd te hebben1 dan op de            
,falklands-,eilanden1  waar zij         
betrekkelijk gelegenheid hadden om      
ervaring op te doen2  want behalve      
talrijke bezoeken van schepen1 zijn deze
 eilanden in dat  tijdsverloop bij      
tusschenpoozen gekoloniseerd geweest4   

,volgens het  verhaal van ,pernety was  
het vroeger1 toen alle vogels zoo tam   
waren1  zelfs onmogelijk den            
zwarthalzigen zwaan te dooden--een      
trekvogel1  die waarschijnlijk zijne in 
andere landen geleerde wijsheid daarheen
  overbracht4    ,ik wil er bijvoegen1  
dat1 naar hetgeen ,du ,bois verhaalt1   
alle  vogels op ,bourbon met            
uitzondering van de flamingo's en de    
ganzen1  in #aega_/gb zoo buitengewoon  
tam waren1 dat men hen met de hand  kon 
vangen1 of met een stok naar welgevallen
 dooden4 ,verder zegt  ,carmichael1 #cbh
 dat de eenige twee landvogels op       
,tristan da ,cunha  in den ,atlantischen
 ,oceaan 7ten ,westen van de ,kaap de   
,goede ,hoop71  nl4 een lijster en een  
vlasvink1 zoo tam waren1 dat zij zich   
met  een handnet lieten vangen4 ,uit    
deze verschillende feiten meen ik te    
mogen afleiden3 ten eerste1 dat de      
wildheid van vogels ten opzichte  van   
den mensch een bijzonder instinct is1   
dat tegen hem gericht1 en  niet         

afhankelijk is van een algemeenen graad 
van voorzichtigheid uit  vrees voor     
andere bronnen van gevaar2 ten tweede1  
dat die wildheid  door vogels op        
zichzelven1 ook dan als men hen fel     
vervolgt1  niet spoedig wordt verkregen1
 doch na eene reeks van opvolgende      
geslachten erfelijk wordt4 ,bij tamme   
dieren zijn wij gewoon te zien1  dat    
nieuwe geestelijke eigenschappen of     
instincten erfelijk worden  verkregen of
 gemaakt2 bij dieren in den natuurstaat 
zal het echter  steeds zeer moeilijk    
zijn1 gevallen van erfelijk verkregen   
kennis te  ontdekken4 ,wat de wildheid  
aangaat van vogels tegenover den mensch1
  deze laat zich niet anders verklaren  
dan als erfelijke gewoonte4 ,in         
,engeland is het aantal jonge vogels1   
die in een jaar tijds door den  mensch  
worden vervolgd1 betrekkelijk klein3    
toch zijn bijna allen1  zelfs           
nestvogels1 bang voor hem2 daarentegen  
zijn op de ,galpagos-  en de            
,falklands-,eilanden talrijke individun 

door den mensch vervolgd  en gekweld1   
zonder dat de vogels eene heilzame vrees
 voor hem hebben  geleerd4 ,uit deze    
feiten mogen wij afleiden1 welke        
verwoesting het  invoeren van een nieuw 
roofdier in een land moet teweegbrengen1
  voordat de instincten der inheemsche  
bewoners zich aan de list of de  kracht 
van den vreemdeling hebben aangepast4   
,,hoofdstuk ,,xviii4    ,,tahiti 7,,of  
,,ta,,ti7 ,,en ,,nieuw-,,zeeland4       
#bj ,october #ahce4    ,toen de opmeting
 van de ,galpagos-,eilanden was         
afgeloopen1 zetten  wij koers naar      
,tahiti en begonnen onzen langen tocht  
van #cbjj  mijlen4 ,binnen enkele dagen 
zeilden wij uit het donkere en bewolkte 
zeegebied1 dat zich des winters tot ver 
van de ,zuidamerikaansche  kust         
uitstrekt1 en hadden toen bij heldere en
 onbewolkte lucht eene  aangename reis1 
met eene snelheid van #aej tot #afj     
mijlen daags voor  een stijven          
passaatwind4 ,in dit meer centrale      
gedeelte van den ,stillen  ,oceaan is de

 temperatuur hooger dan bij de          
,amerikaansche kust4 ,nacht  en dag     
wisselde de thermometer in de           
achterkajuit tusschen #hj en #hc1       
hetgeen een zeer aangenaam gevoel       
verwekt2 maar n of twee graden  hooger  
wordt de temperatuur drukkend4 ,wij     
voeren door den ,lagen of  ,gevaarlijken
 ,archipel1 #cbi en zagen verscheidene  
van die hoogst  eigenaardige ringvormige
 koraalbanken1 welke even boven den rand
  van het water uitsteken en            
,lagunen-eilanden genoemd zijn4 ,het    
lange1  schitterend witte strand is met 
een groenen plantenzoom bedekt1 die1    
waarheen men ook ziet1 in de verte snel 
versmalt en onder den horizon           
verdwijnt4 ,van den top van den mast kan
 men een uitgestrekte1 stille           
watervlakte binnen den ring zien4 ,deze 
lange1 holle koraaleilanden  staan in   
geen verhouding tot den uitgestrekten   
oceaan1 waaruit zij zich  steil         
verheffen2 en het schijnt verwonderlijk1
 dat zulke zwakke banken  door de       

machtige en rusteloos beukende golven   
van dien grooten en ten  onrechte ,de   
,stille genoemden ,oceaan niet reeds    
lang zijn weggespoeld4    #ae ,november4
    ,bij het aanbreken van den dag kwam 
,tahiti in zicht4 ,dit eiland moet bij  
elken reiziger in de ,stille ,zuidzee   
blijvende klassieke herinneringen       
achterlaten4 ,van verre was de aanblik  
niet aantrekkelijk4 ,de welige          
plantengroei van het lagere gedeelte was
 nog niet zichtbaar2 en  toen de wolken 
wegdreven1 vertoonden zich de ruwste en 
steilste  bergtoppen tot bij het midden 
van het eiland4 ,zoodra wij in de baai  
,matavai ankerden1 werden wij door      
kano's omringd4 ,het was dien dag  voor 
ons ,zondag1 maar voor ,tahiti ,maandag2
 in het omgekeerde geval  zouden wij    
geen enkel bezoek hebben gekregen1 daar 
het bevel om op  rustdag geen enkele    
kano te water te laten streng wordt     
opgevolgd4 ,na  het middageten gingen   
wij aan wal om al het genot te smaken1  
dat de  eerste indrukken van een nieuw  

land bij den mensch verwekken--vooral   
nu dit land het bekoorlijke ,tahiti was4
 ,een drom van mannen1 vrouwen  en      
kinderen stond op het gedenkwaardige    
,point ,venus geschaard1 om  ons met    
lachende1 vroolijke gezichten te        
ontvangen1 en vergezelde ons  naar het  
huis van ,mr4 ,wilson1 den zendeling van
 het district1 die ons  onderweg te     
gemoet kwam en op zeer vriendelijke     
wijze ontving4 ,nadat  wij eene korte   
poos in zijn huis gezeten hadden1       
scheidden wij om  eene rondwandeling te 
doen1 maar keerden des avonds er heen   
terug4    ,het land1 dat voor cultuur   
geschikt is1 vormt bijna overal niet    
veel meer dan eene strook lage alluviale
 grond1 die zich om den  voet der bergen
 ophoopt en door eene koraalbank1 welke 
de geheele  kustlijn omringd1 tegen het 
geweld der zee beschermd is4 ,binnen het
  rif bevindt zich eene uitgestrekte1   
stille watervlakte evenals een  meer1   
waar de kano's der inboorlingen veilig  
kunnen laveeren en waar  de schepen     

ankeren4 ,het laagland1 dat tot den     
oever van koraalzand  reikt1 is met de  
schoonste producten uit de              
tusschenkeerkringsstreken  bedekt4 ,te  
midden van banaan-1 oranje-1 brood- en  
kokosboomen zijn  open plekken1 waar    
yam- of broodwortels 7,dioscorea71      
suikerriet en  pijnappels worden        
gekweekt4 ,zelfs het kreupelhout is een 
ingevoerde  vruchtboom1 nl4 de          
guajavaboom1 die om zijn overvloed even 
schadelijk  is geworden als onkruid4 ,in
 ,brazili heb ik dikwijls de afwisseling
  in schoonheid bewonderd1 welke de     
banaan-1 palm- en oranjeboomen  in hunne
 tegenstellingen te zien geven2 en dan  
hebben wij hier nog  den broodboom1     
kenbaar aan zijn groot1 glanzig en diep 
gevingerd  blad4 ,bewonderenswaardig is 
de aanblik van geheele boschjes1 uit    
een boom bestaande1 die forsch als een  
,engelsche eik zijne takken  uitstrekt1 
beladen met groote en uiterst voedzame  
vruchten4 ,hoe zelden  ook het genoegen1
 waarmee wij een voorwerp zien1 kan     

worden afgemeten  naar het nut dat het  
biedt1 toch laat zich in 't geval van   
deze schoone  bosschen het gevoel van   
bewondering ongetwijfeld voor een groot 
deel  verklaren uit het besef van hunne 
groote vruchtbaarheid4 ,eene reeks  van 
kleine slingerpaden leidden in de koele 
schaduw der omgeving  naar de hier en   
daar verspreide huizen1 waar de bewoners
 ons overal  opgeruimd en met de meeste 
gastvrijheid ontvingen4    ,niets beviel
 mij zoozeer als de aard der bewoners4  
,er ligt een zekere  zachtheid in de    
uitdrukking van hun gezicht1 dat elke   
gedachte  aan vermeende wildheid        
terstond verdrijft1 terwijl eene zekere 
schranderheid toont1 dat zij in         
beschaving vooruitgaan4 ,lieden  uit de 
volksklasse zijn onder het werk op het  
bovenlijf geheel  naakt2 en het is bij  
zulke gelegenheden1 dat men de ,tahitirs
  op hun voordeeligst ziet4 ,zij zijn   
zeer groot1 breedgeschouderd1  sterk en 
goed gevenredigd4 ,men heeft opgemerkt1 
dat een ,europeaan  spoedig zoozeer aan 

eene donkere huid gewent1 dat hij die   
aangenamer  en natuurlijker vindt dan   
zijne eigene kleur4 ,een blanke1 die    
zich  naast een ,tahitir baadde1 was    
evenals eene plant welke een tuinman    
kunstmatig heeft gebleekt1 vergeleken   
met eene fraaie donkergroene1 die       
krachtig in het open veld bloeit4 ,de   
meeste mannen zijn getatoueerd1  en de  
versieringen volgen de bochten van het  
lichaam zoo regelmatig1  dat het een    
hoogst bevalligen indruk maakt4 ,een    
gewoon patroon1  met afwisselende dtails
 en eenigszins op de kroon van een      
palmboom  gelijkend1 ontspringt uit de  
middellijn van den rug en kronkelt zich 
sierlijk naar wederzijden4 ,misschien is
 de gelijkenis denkbeeldig1 maar  ik    
vond1 dat het lichaam van een aldus     
getatoueerden man op den stam  van een  
sierboom geleek1 waarom zich eene fraaie
 slingerplant windt4    ,vele oudere    
personen hadden de voeten met kleine    
figuren bedekt1  zoo geteekend1 dat zij 
op eene zoogenaamde broos               

7tooneelschoeisel7  geleken2 maar deze  
mode is gedeeltelijk verouderd en door  
andere  opgevolgd4 ,hier moet elk zich  
houden aan de heerschende mode uit      
zijne jeugd1 ofschoon die verre van     
onveranderlijk is4 ,bij een oud  man    
staat deze dus voor altijd op zijn      
lichaam gestempeld1 en kan hij  zich    
nooit het air geven van een jongen      
modegek4 ,de vrouwen zijn op  dezelfde  
manier getatoueerd als de mannen1 en wel
 zeer algemeen aan  hare vingers4 ,eene 
ongepaste mode1 nl4 om het haar boven op
 het hoofd  in een cirkelvorm weg te    
scheren1 zoodat er slechts een buitenste
  krans overblijft1 is nu bijna         
algemeen4 ,de zendelingen hebben het    
volk  pogen over te halen deze gewoonte 
te veranderen2 maar het is mode1  en dit
 woord is op ,tahiti voldoende1 evenals 
te ,parijs4 ,zeer was ik  teleurgesteld 
door het persoonlijk uiterlijk der      
vrouwen1 die in elk  opzicht ver onder  
de mannen staan4 ,een aardig gebruik is1
 om achter  op het hoofd of door een    

klein gaatje in de ooren eene           
scharlakenroode  bloem te dragen4 ,ook  
dragen zij een krans van gevlochten     
kokosbladeren  ter beschutting van de   
oogen4 ,de vrouwen schijnen nog meer    
behoefte  te hebben aan eene verandering
 in mode dan de mannen4    ,bijna alle  
inboorlingen verstaan wat ,engelsch1    
d4w4z4 zij kennen de  namen van gewone  
voorwerpen2 en met behulp hiervan1      
alsmede door  teekens1 kon een gebrekkig
 soort van gesprek worden gevoerd4 ,toen
  wij des avonds naar de boot           
terugkeerden1 hield een aardig tooneel1 
waarvan wij getuige waren1 ons staande4 
,een aantal kinderen speelden op  het   
strand en hadden vreugdevuren ontstoken1
 die de stille zee en de  boomen in het 
rond verlichtten1 terwijl andere1 in    
kringen geschaard1  ,tahitische liederen
 zongen4 ,wij naderden het troepje en   
gingen in het  zand zitten4 ,de liedjes 
waren gemproviseerd en zinspeelden1     
geloof ik1  op onze komst2 een klein    
meisje zong een regel1 dien de anderen  

bij  gedeelten herhaalden1 zoodat er een
 zeer aardig koor ontstond4 ,het        
geheele tooneel herinnerde ons op       
ondubbelzinnige wijze1 dat wij aan  het 
strand zaten van een eiland in de       
wijdberoemde ,zuidzee4    #ag ,november4
    ,deze dag staat in het logboek      
genoteerd als ,dinsdag #ag ,november1   
in plaats van ,maandag den #af;den1 ten 
gevolge van onze tot dusver             
voorspoedige jacht op de zon4 ,vr het   
ontbijt werd het schip door  eene       
flotielje kano's omsingeld2 en toen de  
inboorlingen verlof  kregen aan boord te
 komen1 bedroeg hun aantal              
waarschijnlijk niet  minder dan #bjj4   
,ieder was van oordeel1 dat het moeilijk
 zou geweest  zijn er evenveel van een  
ander volk bijeen te krijgen1 die zoo   
weinig  last veroorzaakten4 ,elk bood   
iets te koop aan1 waarbij schelpen het  
hoofdartikel vormden4 ,de ,tahitirs     
begrijpen nu de waarde van het geld  ten
 volle1 en verkiezen het boven oude     
kleren of andere artikelen1  doch zijn  

verlegen met de verschillende munten van
 ,engelsche en  ,spaansche stempels1 en 
vertrouwen het zilver niet geheel       
voordat het  tegen dollars is           
ingewisseld4 ,enkele hoofden hebben     
groote sommen  geld bijeengebracht4     
,niet lang geleden bood een hunner #hjj 
dollars  7ongeveer #afj pond sterling7  
voor een klein schip1 en dikwijls koopen
  zij walvischbooten en paarden voor den
 prijs van #ej tot #ajj dollars4    ,na 
het ontbijt ging ik aan wal1 en beklom  
de naastbijzijnde steilte  tot eene     
hoogte van #b-cjjj voet4 ,de buitenste  
bergen zijn glad en  kegelvormig1 maar  
steil2 en de oude vulkanische           
gesteenten1 waaruit  zij bestaan1 worden
 doorsneden van vele diepe ravijnen1 die
 uit de  ongenaakbare bergachtige       
gedeelten van het midden van het eiland 
naar  de kust loopen4 ,na de smalle1    
lage en vruchtbare1 doch onbewoonde     
landstreek te zijn doorgetrokken1 volgde
 ik een effen steilen bergkam  tusschen 
twee diepe ravijnen4 ,eigenaardig was   

hier de plantengroei1  bijna geheel uit 
kleine dwergvarens bestaande1 die hooger
 op met  grof gras vermengd was en niet 
heel veel verschilde van die1 welke  men
 op sommige bergen in ,wallis ontmoet4  
,eene dergelijke vegetatie1  zoo dicht  
boven den boomgaard van tropische       
gewassen op de kust1  was zeer          
verrassend4 ,op het hoogste punt1 dat ik
 bereikte1 verschenen  weder boomen4 ,de
 laagste der drie betrekkelijk rijke    
plantenzonen dankt  hare vochtigheid1 en
 dus hare vruchtbaarheid1 aan hare      
vlakke ligging2  want daar zij zich     
nauwelijks boven den zeespiegel verheft1
 vloeit  het water uit het hoogere land 
langzaam af4 ,de tusschenzone reikt     
niet1 zooals de bovenste1 in een        
vochtigen en bewolkten dampkring1  en   
blijft daardoor onvruchtbaar4 ,de       
bosschen in de bovenste zone  bestaan   
uit zeer fraaie boomvarens1 die de      
kokosnoot van de kust  vervangen4 ,toch 
moet men zich niet voorstellen1 dat deze
 bosschen  maar eenigszins de wouden van

 ,brazili in pracht evenaren4 ,men kan  
trouwens niet verwachten1 dat het groot 
aantal voortbrengselen1  waardoor een   
vasteland zich kenmerkt1 op een eiland  
voorkomt4    ,van het hoogste punt1 dat 
ik bereikte1 had men van verre een goed 
uitzicht op het eiland ,eimeo1 dat onder
 dezelfde souvereiniteit staat  als     
,tahiti4 ,boven de hooge en spitse      
toppen stapelden zich witte             
wolkgevaarten1 die een eiland vormden   
aan den blauwen hemel1 zooals  ,eimeo   
zelf in den blauwen oceaan4 ,met        
uitzondering van eene kleine  doorvaart1
 is het eiland geheel door een koraalrif
 omringd4 ,van verre  was daarvan       
slechts eene smalle1 doch scherp        
begrensde1 schitterend  witte streep    
zichtbaar1 waar de golven het eerst de  
koraalbank  troffen4 ,steil verrezen de 
bergen uit het kristallen watervlak der 
lagune1 die binnen deze smalle witte    
streep besloten is1 terwijl  daarbuiten 
de deinende waters van den oceaan eene  
donkere kleur  bezaten4 ,de aanblik was 

treffend1 en kon passend bij eene       
omlijste  teekening vergeleken worden1  
waarvan de golven de lijst1 de stille   
lagune het papier1 en het eiland zelf de
 teekening voorstellen4 ,toen ik  des   
avonds den berg afdaalde1 ontmoette ik  
een man1 dien ik met eene  kleine gift  
verblijd had1 en die nu eenige heete    
gebraden bananen1  een pijnappel en     
kokosnoten medebracht4 ,ik ken niets    
heerlijkers1  als men eene lange        
wandeling in de brandende zon heeft     
gedaan1 dan  de melk eener jonge        
kokosnoot4 ,pijnappels zijn hier zoo    
overvloedig1  dat de menschen hen even  
kwistig eten als wij onze rapen4 ,zij   
hebben  een voortreffelijken            
smaak--misschien zelfs beter dan die in 
,engeland  worden gebruikt2 en dit acht 
ik den hoogsten lof1 dien men eene      
vrucht  kan toezwaaien4 ,voordat wij aan
 land gingen1 vertolkte de heer ,wilson 
voor mij aan den ,otaheiter1 die mij    
zulk eene attentie bewezen had1  dat ik 
hem en nog iemand noodig had om mij op  

een kort uitstapje in  het gebergte te  
vergezellen4    #ah ,november4    ,des  
morgens vroeg ging ik aan land1 met     
eenige levensmiddelen in een  tasch bij 
mij1 en twee wollen dekens voor de      
gidsen en mijzelven4 ,deze  werden aan  
de uiteinden van een langen stok        
gebonden1 dien mijne gidsen  vervolgens 
beurt om beurt op de schouders droegen4 
,de inboorlingen  zijn er aan gewoon een
 aan beide einden met #ej pond          
bezwaarden stok  aldus een geheelen dag 
lang te dragen4 ,ik zeide mijn gidsen1  
dat zij  zich van voedsel en kleren     
moesten voorzien2 maar zij antwoordden1 
dat er voedsel genoeg in het gebergte   
was1 en dat1 wat kleren betrof1  zij aan
 hunne huid genoeg hadden4 ,onze tocht  
leidde door de vallei van  ,tia-auru1   
waardoor eene rivier vloeit1 die bij    
,point ,venus in zee valt2  zij is een  
van de hoofdrivieren op het eiland1 en  
ontspringt aan den  voet der hoogste    
centrale toppen1 die zich tot omstreeks 
#gjjj voet  verheffen4 ,het geheele     

eiland is zoo bergachtig1 dat de eenige 
weg  om tot het binnenland door te      
dringen is1 de valleien te volgen4 ,in  
't eerst voerde onze weg door bosschen1 
die de rivier aan weerszijden           
begrenzen2 en de kijkjes op de centrale 
toppen1 die als door eene laan  met hier
 en daar een wuivenden kokosboom aan den
 kant zichtbaar werden1  waren uiterst  
schilderachtig4 ,weldra begon de vallei 
smaller te worden1  en werden de        
hellingen hooger en steiler4 ,na eene   
wandeling van drie  tot vier uren1      
vonden wij dat het ravijn bijna niet    
breeder was dan de  bedding van den     
stroom zelve4 ,aan den eenen kant waren 
de wanden bijna  loodrecht2 maar wegens 
de zachte structuur der vulkanische     
lagen1  groeiden boomen en velerlei     
planten uit elken vooruitspringenden    
rand4 ,deze wanden waren ongetwijfeld   
eenige duizenden voeten hoog  en        
vormden1 over het geheel genomen1 eene  
bergkloof zoo prachtig  als ik nooit te 
voren gezien had4 ,omstreeks den middag 

stond de zon  loodrecht boven het       
ravijn1 en de lucht1 die koel en vochtig
 was1  werd nu brandend heet4 ,in de    
schaduw eener vooruitspringende rots1   
aan den voet van een zuilvormig         
gestolden lavawand aten wij ons         
middagmaal4 ,mijne gidsen hadden zich al
 een schotel kleine visch  en           
zoetwater-garnalen verschaft4 ,zij      
hadden een netje bij zich1 dat  om een  
hoepel was gespannen1 doken hierme op   
diepe plaatsen en in  maalstroomen te   
water1 volgden als otters met open oogen
 den visch  in hoeken en gaten1 en      
vingen hem4    ,te water hebben de      
,tahitirs de vlugheid van tweeslachtige 
dieren4 ,ellis verhaalt eene anecdote1  
die bewijst hoezeer zij zich in  dit    
element thuis gevoelen4 ,toen in het    
jaar #ahag een paard1 dat voor  ,pomar  
#ccj bestemd was1 van boord werd        
geheschen1 brak de strop1  en viel het  
dier te water4 ,onmiddellijk sprongen de
 inboorlingen  over boord en wendden1 al
 schreeuwend1 vruchtelooze pogingen aan 

om te helpen1 zoodat het dier bijna     
verdronken was4 ,maar nauwelijks        
bereikten zij het strand1 of de geheele 
bevolking nam de vlucht en  trachtte    
zich voor het varken dat een mensch     
draagt--gelijk zij  het paard           
noemden--te verbergen4    ,iets hooger  
in de vallei verdeelde de rivier zich in
 drie kleine  stroomen4 ,de twee        
noordelijke waren onbruikbaar door eene 
reeks  watervallen1 die van den         
rotsachtigen top van den hoogsten berg  
omlaag  stortten2 en ofschoon ook de    
derde naar allen schijn ontoegankelijk  
was1 besloten wij toch hem te volgen4   
,de wanden der vallei waren  hier bijna 
loodrecht2 maar zooals dikwijls met     
gelaagde gesteenten  het geval is1      
bevatten die wanden smalle              
vooruitstekende richels of  randen1     
welke dicht begroeid waren met wilde    
bananen1 lelie-achtige  planten         
7,liliaceae7 en andere fraaie           
keerkringsgewassen4 ,op hunne           
klimtochten langs deze rotsranden1 met  

het doel vruchten te zoeken1  hadden de 
,otaheiters een pad ontdekt1 waarlangs  
de geheele steilte  kon worden          
beklommen4 ,de eerste beklimming van uit
 de vallei was zeer  gevaarlijk1 daar   
wij met behulp van touwen1 die wij bij  
ons hadden1  een steilhellend naakt     
rotsvlak over moesten4 ,hoe iemand      
ontdekte1 dat  deze hoogst gevaarlijke  
plek het eenige punt was1 waar de zijde 
van  den berg beklommen kon worden1 is  
mij een raadsel4 ,daarna liepen wij     
voorzichtig langs een der randen1 tot   
waar wij een van de drie stroomen       
bereikten4 ,deze rand vormde een vlak   
terras1 waarboven een prachtige         
waterval van eenige honderden voeten    
hoogte omlaag stortte1 terwijl          
daaronder een tweede hooge waterval in  
den hoofdstroom der vallei  beneden     
viel4 ,van deze koele en belommerde plek
 maakten wij een omweg1  ten einde den  
overhangenden waterval te vermijden1 en 
volgden1 als te  voren1 kleine          
vooruitspringende richels1 waar het     

gevaar van omlaag  te storten door den  
dichten plantengroei gedeeltelijk werd  
opgeheven4    ,op het punt waar wij van 
den eenen richel op een anderen moesten 
overgaan1 stond een loodrechte rotswand1
 die den weg versperde4 ,een  der       
,tahitirs1 een kranige sterke kerel1    
zette een boomstam tegen  deze rots1    
klom er tegen op en bereikte vervolgens1
 door spleten als  steunpunten te       
gebruiken1 den top4 ,hier bevestigde hij
 de touwen aan  eene vooruitstekende    
punt1 liet ze toen zakken om onzen hond 
en bagage  op te trekken1 en daarna     
klommen wij zelven naar boven4 ,ter     
zijde van  den rand1 waarop de doode    
boom geplaatst was1 had de afgrond zeker
 eene  diepte van #e-fjj voet2 en zoo de
 overhangende varens en lelin dien  niet
 gedeeltelijk aan het oog hadden        
onttrokken1 zou ik duizelig zijn        
geworden1 en had niets mij kunnen       
bewegen het gevaar te trotseeren4 ,wij  
klommen verder3 nu eens langs richels1  
dan over mesvormige bergkammen1  met    

diepe ravijnen aan weerszijden4 ,in de  
,cordilleras heb ik bergen  gezien op   
veel grootere schaal1 maar die in       
steilte volstrekt niet  te vergelijken  
waren met deze4 ,des avonds bereikten   
wij eene kleine  vlakke plek aan de     
oevers van denzelfden stroom1 dien wij  
voortdurend  gevolgd waren1 en die in   
eene reeks van watervallen uit het      
gebergte  daalt4 ,hier sloegen wij ons  
nachtkwartier op4 ,aan beide zijden van 
het ravijn stonden groote groepen       
bergbanaanboomen1 beladen met rijpe     
vruchten4 ,vele van deze planten hadden 
eene hoogte van #bj tot #be  voet1 bij  
een omtrek van #c tot #d voet4 ,met     
reepen schors in plaats  van touwen1 met
 bamboesstengels als daksparren1 en het 
groote blad  van den banaan als dak     
bouwden de ,tahitirs in enkele minuten  
een  uitstekend huis1 en maakten van    
droge bladeren een zacht bed4    ,toen  
gingen zij vuur maken om ons avondeten  
te koken4 ,door een stok  met stompe    
punt krachtig heen en weer te wrijven in

 eene holte van een  anderen stok1 als  
wilden zij de groef verdiepen1 vatte het
 zaagsel  eindelijk vuur1 en hadden zij 
licht4 ,voor dit doel gebruiken zij     
alleen eene eigenaardige1 witte en zeer 
lichte houtsoort 7,hibiscus             
tiliaceus7--dezelfde1 die ook dient om  
stokken te maken voor het  dragen van   
lasten1 en de drijvende loefbalken van  
hunne kano's4 ,het  vuur ontstond in    
enkele secunden2 maar voor iemand1 die  
de kunst niet  verstaat1 vereischt het  
de grootste inspanning4 ,ik ondervond   
dit zelf1  en was er zeer trotsch op1   
dat het mij eindelijk gelukte het       
zaagsel  te doen ontbranden4 ,de ,gaucho
 in de ,pampas volgt eene andere        
methode2  hij neemt een buigzamen stok  
van omstreeks #ah inches lengte1 drukt  
het eene einde tegen zijne borst1 het   
andere spitse in eene holte1  die zich  
in een stuk hout bevindt1 en draait dan 
snel het gebogen deel  rond1 evenals een
 timmerman zijn centerboor4 ,toen de    
inboorlingen een  takkevuurtje gemaakt  

hadden1 legden zij een twintigtal       
steenen ter  grootte van een cricketbal 
op het brandende hout1 zoodat1 toen     
ongeveer  tien minuten later de takjes  
verteerd waren1 de steenen gloeiden4    
,van  te voren hadden zij stukjes       
ossevleesch1 visch1 rijpe en onrijpe    
bananen1 alsmede een aantal toppen van  
den wilden kalfsvoet 7,arum7  in kleine 
bladstrooken gewikkeld4 ,deze groene    
pakjes werden nu in eene  laag tusschen 
twee lagen heete steenen gelegd1 en     
alles te zamen met  aarde bedekt om geen
 rook of damp te laten ontsnappen4 ,in  
ongeveer  een kwartier was het geheele  
maal allersmakelijkst gekookt4 ,nadat   
de keur van groene pakjes op een dek van
 banaanbladeren was gelegd1  gebruikten 
wij ons landelijk maal en dronken uit   
eene kokosschaal  het koele water van   
den snelvlietenden stroom4    ,niet     
zonder bewondering sloeg ik de planten  
in den omtrek gade4 ,aan  alle zijden   
banaanboomwouden1 waarvan de vruchten   
bij hoopen op  den grond lagen te       

rotten1 ofschoon zij in velerlei opzicht
 als  voedsel dienen4 ,tegenover ons lag
 een uitgestrekt en dicht begroeid      
bosch van wild suikerriet1 terwijl de   
rivier belommerd werd door  de          
donkergroene knoestige stammen van den  
vroeger om zijne sterke  bedwelmende    
eigenschappen zoozeer vermaarden        
kawa-struik 7,ava74 ,ik  kauwde een stuk
 en vond1 dat het een bijtenden1        
onaangenamen smaak had1  hetgeen mij    
terstond zou hebben doen besluiten de   
plant voor giftig  te verklaren4 ,dank  
zij den zendelingen1 tiert deze plant nu
 alleen in  deze diepe ravijnen1        
onschadelijk voor elk4 ,dichtbij zag ik 
den wilden  kalfsvoet1 waarvan de       
wortels1 mits goed gekookt1 een degelijk
 voedsel  vormen1 terwijl de jonge      
bladeren beter zijn dan spinazie4 ,dan  
waren er  de wilde brood7yams-7wortel1  
en eene lelie-achtige plant1 ,ti        
genaamd1  welke hier in overvloed groeit
 en een zachten1 bruinen1 in vorm en    
grootte op een dik blok hout gelijkenden

 wortel bezit4 ,laatstgenoemde  wortel  
diende ons als dessert1 want hij is zoo 
zoet als stroop en heeft  een aangenamen
 smaak4 ,daarenboven waren er vele      
andere wilde vruchten1  en nuttige      
gewassen4 ,behalve het koele water1     
leverde de stroom ook  aal en           
rivierkreeft4 ,inderdaad1 ik bewonderde 
dit landschap1 toen ik  het vergeleek   
met een onbebouwd gewest in de gematigde
 streken1 en  begreep den zin der       
woorden1 dat de mensch--althans de wilde
 mensch  met zijne slechts ten deele    
ontwikkelde geestvermogens--het kind der
  keerkringen is4    ,toen de avond     
begon te vallen1 doolde ik onder het    
duistere lommer  der bananen en volgde  
den oever verder opwaarts4 ,mijne       
wandeling  was echter spoedig ten einde1
 doordien ik aan een waterval kwam  van 
#b-cjj voet hoogte2 en boven dezen was  
er nog een4 ,ik noem al  die watervallen
 in dezen enkelen bergstroom1 om in 't  
algemeen een  denkbeeld te geven van de 
helling van het land4 ,het scheen of er 

op  dit afgelegen plekje waar het water 
viel1 zich nooit een zuchtje van  den   
wind had doen gevoelen4 ,de dunne randen
 der groote banaanbladeren1  vochtig van
 den dauw1 waren ongeschonden in plaats 
van in duizend  reepjes te zijn         
gespleten1 zooals anders meest het geval
 is4 ,van onze  verheven standplaats1   
bijna zwevend tegen de helling van den  
berg1  hadden wij vluchtige kijkjes op  
de naburige vallei in de diepte1  en    
hoog daarboven verrezen de kruinen der  
centrale bergen1 die tot  op #fj van het
 zenith reikten en den westelijken hemel
 half in het  duister hulden4           
,voordat wij ons te slapen legden1 viel 
de oudste ,otaheiter op de  knien1 en   
zeide met gesloten oogen een lang gebed 
op in zijne  moedertaal4 ,hij bad zooals
 een goed christen doen zou1 met        
gepasten  eerbied en onbevreesd dat hij 
zich door teekenen van vroomheid        
belachelijk zou maken4 ,gedurende den   
maaltijd zou geen der mannen  voedsel   
aanraken1 zonder vooraf een kort gebed  

op te zeggen4 ,reizigers1  die denken   
dat een ,tahitir alln bidt wanneer de   
oogen van den  zendeling op hem gericht 
zijn1 hadden dien nacht maar eens met   
ons  op den berg moeten slapen4 ,voordat
 de morgen aanbrak1 viel er eene  hevige
 regenbui2 maar het goede dak van       
banaanbladeren hield ons droog4    #ai  
,november4    ,toen de dag aanbrak deden
 mijne vrienden hun morgengebed en      
maakten1  op dezelfde wijze als den     
vorigen avond1 een uitstekend ontbijt   
voor ons gereed4 ,zij zelven aten er    
ruimschoots van2 en inderdaad  moet ik  
bekennen1 dat ik nog nooit een mensch   
zooveel heb zien  eten4 ,vermoedelijk   
zijn hunne bijzonder ruime magen een    
gevolg hiervan1  dat een groot deel van 
hunne spijs uit vruchten en groenten    
bestaat1  die in een gegeven volume een 
betrekkelijk klein quantum voedsel      
bevatten4 ,naar ik later vernam1 was ik 
onbewust de oorzaak1 dat  mijne gidsen  
eene van hunne eigen wetten en besluiten
 overtraden4 ,ik  had nl4 eene flesch   

met spiritualin bij mij1 waarvan zij    
niet  weigeren konden iets te gebruiken2
 maar telkens als zij een teugje        
dronken1 legden zij hunne vingers op den
 mond en prevelden het woord3           
,zendeling4 ,ofschoon het gebruik van   
den kawastruik belet was1 werd  vr      
omstreeks twee jaren door den invoer van
 spiritualin dronkenschap  zeer         
algemeen4 ,de zendelingen bewogen toen  
enkele goedgezinde mannen1  die zagen   
dat hun land snel in zijn verderf liep1 
om te zamen een  ,matigheidsgenootschap 
op te richten4 ,hetzij uit overtuiging  
of uit  schaamte1 lieten alle hoofden en
 de koningin zelve zich eindelijk tot   
aansluiting bij dat genootschap bewegen4
 ,onmiddellijk werd eene wet            
uitgevaardigd1 dat geen spiritualin op  
het eiland mochten worden  ingevoerd1 en
 dat de kooper en verkooper van het     
verboden artikel  met boete zou worden  
gestraft4 ,eene merkwaardig             
rechtvaardige daad  was1 dat men een    
zekeren tijd toestond om den aanwezigen 

voorraad  te verkoopen1 voordat de wet  
in werking trad4 ,maar toen dit plaats  
had1 werd er een algemeen onderzoek     
ingesteld1 waarbij zelfs de  huizen der 
zendelingen niet verschoond bleven1 en  
werd al de ava  7zooals de inboorlingen 
alle brandende geestrijke dranken       
noemen7  op den grond gestort4 ,denkt   
men aan de gevolgen der onmatigheid op  
de inboorlingen zoowel van ,noord- als  
,zuid-,amerika1 dan zal men1  denk ik1  
toegeven dat ieder die het wl meent met 
,tahiti1 geen gewone  mate van          
dankbaarheid aan de zendelingen         
verschuldigd is4 ,zoolang het  kleine   
eiland ,st4-,helena onder het bestuur   
der ,oost-,indische ,compagnie  stond1  
mochten spiritualin om het groote       
nadeel1 dat zij veroorzaakt  hadden1    
niet worden ingevoerd2 maar uit de ,kaap
 de ,goede ,hoop werd  wijn geleverd4   
,het is een treffend en niet zeer       
streelend feit1  dat in hetzelfde jaar  
toen spiritualin verkocht mochten worden
 op  ,st4-,helena1 het gebruik daarvan  

op ,tahiti bij volkswil werd afgeschaft4
    ,na het ontbijt vervolgden wij onzen
 tocht4 ,daar mijn doel alln was  iets  
van het middenlandschap te zien1 keerden
 wij langs een ander pad1  dat naar de  
hoofdvallei beneden voerde1 terug4 ,een 
eind weegs volgden  wij een hoogst      
ingewikkeld pad1 dat spiraalvormig om de
 helling van den  berg liep1 aan welks  
voet de vallei lag1 en trokken in de    
minder steile  gedeelten door           
uitgestrekte boschjes wilde             
banaanboomen4 ,met hunne  naakte1       
getatoueerde lichamen en hunne met      
bloemen versierde hoofden1  zouden onze 
gidsen onder het duistere lommer dezer  
boschjes een fraai  type hebben gevormd 
van menschen1 die een oerwoud bewonen4  
,bij onze  daling volgden wij eene reeks
 van uiterst smalle bergkammen1 die over
  groote afstanden zoo steil waren als  
een ladder1 maar alle met planten       
begroeid4 ,wat den tocht zoo vermoeiend 
maakte1 was de buitengewone  zorg1      
waarme hier elke voetstap moest worden  

gewogen4 ,telkens als  ik van deze      
hooge1 mesvormige bergkammen de oogen   
over het land liet  gaan1 verwonderde ik
 mij over deze afgronden en ravijnen1 en
 was  de indruk van dit smalle steunpunt
 uit bijna dezelfde1 als hij voor       
iemand in een luchtballon moet zijn4    
,bij deze daling behoefden wij  slechts 
eens de touwen te gebruiken1 en wel op  
het punt1 waar wij in  de hoofdvallei   
kwamen4 ,hier sliepen wij onder         
denzelfden rotswand1 waar  wij den      
vorigen dag gegeten hadden2 maar        
ofschoon de nacht helder was1  heerschte
 in de diepe1 nauwe bergkloof eene      
ondoordringbare duisternis4    ,voordat 
ik dit land zag1 kon ik moeilijk twee   
feiten begrijpen1  waarvan ,ellis       
melding maakt1 nl41 dat de overwonnen   
,otaheiters1  die na de moordende       
veldslagen in vroeger tijden in het     
leven  waren gebleven1 met een handvol  
mannen eene geheele menigte konden      
weerstaan4 ,inderdaad1 ik erken1 dat op 
de plek waar onze ,otaheiter  den dooden

 boomstam tegen den rotswand zette1 zes 
man met gemak eenige  duizenden konden  
afslaan4 ,ten tweede3 dat er na de      
invoering van het  christendom wilde    
,otaheiters in de bergen leefden1 wier  
schuilhoeken  aan de meer beschaafde    
bewoners onbekend waren4    #bj         
,november4    ,vroeg in den morgen      
gingen wij op weg en bereikten des      
middags ,matavai1  nadat wij onderweg   
een grooten troep knappe1 sterk gebouwde
 mannen  waren tegengekomen1 die wilde  
bananen gingen zoeken4 ,ik bevond1 dat  
het schip wegens de moeite om water in  
te nemen zich naar de haven  van ,papawa
 had begeven1 en wandelde nu terstond   
daarheen4 ,deze haven  is eene zeer     
aardige plek2 de kreek is omringd door  
klippen1 en het  water is er zoo effen  
als in een meer1 terwijl de bebouwde    
grond met  zijne schoone                
voortbrengselen1 waartusschen hier en   
daar eene hut ligt1  tot dicht bij den  
waterkant reikt4    ,op grond van de    
verschillende verhalen1 die ik vr mijn  

bezoek aan  deze eilanden gelezen had1  
was ik zeer verlangend mij door eigen   
waarneming een oordeel te vormen over de
 zedelijke gesteldheid  der bewoners1   
ofschoon1 zooals vanzelf spreekt1 dit   
oordeel zeer  oppervlakkig moest zijn4  
,ten allen tijde hangen de eerste       
indrukken  zeer veel af van onze vooraf 
verkregen begrippen4 ,mijne begrippen   
waren  ontleend aan de ,polynesian      
,researches van ,ellis1 een             
bewonderenswaardig  en hoogst           
belangwekkend boek1 maar dat natuurlijk 
alles uit een  gunstig oogpunt beziet2  
dan uit ,beechey's ,reis1 en eindelijk  
uit het  werk van ,kotzebue1 dat sterk  
tegen het geheele zendelingenstelsel    
gekant is4 ,hij1 die deze drie verhalen 
vergelijkt1 zal1 denk ik1  een vrij     
nauwkeurig begrip krijgen van den       
tegenwoordigen toestand op  ,tahiti4    
,een mijner indrukken1 dien ik aan de   
twee laatste autoriteiten  ontleende1   
was beslist onjuist1 nl4 dat de         
,otaheiters een neerslachtig  ras waren 

geworden1 dat bevreesd was voor de      
zendelingen4 ,van het  laatste zag ik   
geen spoor1 tenzij dat vrees en eerbied 
onder denzelfden  naam mogen doorgaan4  
,in plaats dat misnoegdheid hun gewone  
stemming  is1 geloof ik1 dat men in     
,europa moeilijk half zooveel opgeruimde
  en tevreden gezichten bijeen zou      
kunnen brengen4 ,heftig vaart men  uit  
tegen het verbod van fluit en dans1 als 
dwaas en verkeerd2 en de  meer dan      
presbyteriaansche manier van            
rustdagvieren beschouwt men in  een     
dergelijk licht4 ,ik wil echter den     
schijn niet aannemen over deze  punten  
eene meening te voeren1 in strijd met   
personen1 die evenveel  jaren1 als ik   
dagen1 op het eiland gewoond hebben4    
,over het geheel schijnen mij de        
zedelijkheid en godsdienst der bewoners 
hoogst lofwaardig toe4 ,velen zijn er1  
die nog scherper dan ,kotzebue  zoowel  
de zendelingen en hun stelsel aanvallen1
 als de gevolgen  daardoor teweeg       
gebracht4 ,zij1 die zoo spreken1        

vergelijken nooit  den tegenwoordigen   
toestand van het eiland met dien van    
slechts #bj  jaren vroeger1 noch met    
dien van het hedendaagsche ,europa1 maar
 meten  hem af naar den hoogen maatstaf 
van evangelische volmaaktheid4 ,zij     
verwachten1 dat de zendelingen zullen   
uitvoeren wat de ,apostelen  zelven niet
 vermochten4 ,voor zoover de            
zedelijkheid van een volk  bij dezen    
hoogen maatstaf te kort komt1 werpt men 
een blaam op den  zendeling1 in plaats  
van hem te prijzen voor hetgeen hij     
heeft tot  stand gebracht4 ,men vergeet1
 of wil niet bedenken1 dat              
menschenoffers  en de macht eener       
afgodspriesterschap2 een stelsel van    
verdorvenheid1  dat nergens ter wereld  
zijne wederga vond2 ook kindermoord als 
een  gevolg van dit stelsel1 en bloedige
 oorlogen waarin de overwinnaars        
vrouwen noch kinderen spaarden--dat al  
deze gruwelen hebben opgehouden  te     
bestaan1 en dat oneerlijkheid1          
onmatigheid en losbandigheid door  de   

invoering van het christendom           
aanmerkelijk zijn verminderd4 ,dat  een 
reiziger deze dingen vergeet1 getuigt   
van grove ondankbaarheid1  want mocht   
hij ooit gevaar loopen op eene onbekende
 kust schipbreuk  te lijden1 dan zal hij
 met de meeste vroomheid bidden1 dat het
 woord  van den zendeling ook daarheen  
worde overgebracht4    ,op het punt van 
zedelijkheid maakt vrouwendeugd1 zooals 
dikwijls gezegd  is1 de meeste          
uitzonderingen4 ,maar voordat men haar  
te streng berispt1  zal het goed zijn   
zich de tooneelen duidelijk voor den    
geest te roepen1  door ,kapitein ,cook  
en ,banks beschreven1 waarin de         
grootmoeders en  moeders van het        
tegenwoordige ras eene rol speelden4    
,zij1 die het  strengst zijn1 dienden in
 't oog te houden1 hoezeer de           
zedelijkheid  der vrouwen in ,europa    
afhangt van het stelsel1 dat moeders    
vroegtijdig  tegenover hare dochters in 
acht nemen1 en hoeveel daarvan in elk   
bijzonder geval aan de voorschriften van

 den godsdienst te danken  is4 ,maar het
 is nutteloos met zulke praters te      
redetwisten6 ,ik geloof  dat zij1       
teleurgesteld door de ontdekking dat de 
losbandigheid niet  meer zoo ruim baan  
heeft als vroeger1 geen achting willen  
hebben  voor eene zedelijkheid1 die zij 
niet in praktijk wenschen te brengen1   
noch voor een godsdienst1 dien zij      
onderschatten1 zoo niet verachten4      
,zondag1 #bb ,november4    ,de haven van
 ,papite 7of ,papeete71 waar de koningin
 verblijf houdt1  kan als de hoofdstad  
van ,tahiti beschouwd worden2 ook is zij
 de  zetel der regeering en het         
brandpunt van scheepvaart4 ,kapitein    
,fitz-,roy1 vergezeld van eenige        
personen1 ging hier dezen dag eene      
godsdienstoefening bijwonen1 eerst in de
 ,tahitische taal1 en vervolgens  in het
 ,engelsch4 ,pritchard1 het hoofd der   
zendelingen1 nam den dienst  waar4 ,de  
kapel bestond uit eene groote1 luchtige1
 houten loods1  die overvol was met     
zindelijke1 nette menschen van elken    

leeftijd en  beide seksen4 ,in de mate  
van aandacht1 die de toehoorders schenen
 te  hebben1 werd ik eenigszins         
teleurgesteld2 maar ik geloof1 dat dit  
kwam door mijne te hoog gespannen       
verwachtingen4 ,in allen gevalle  waren 
die houding en stemming naar het        
uiterlijk geheel dezelfden als  in eene 
,engelsche kerk op het platteland4 ,het 
zingen van de psalmen  was bepaald zeer 
aangenaam2 maar de taal van den         
preekstoel1 ofschoon  vloeiend          
gesproken1 klonk niet mooi2 en een      
voortdurend herhalen van  woorden1 als3 
tata ta1 mata mai1 maakte haar eentonig4
 ,na afloop van  den ,engelschen dienst1
 keerde een deel van ons gezelschap te  
voet  naar ,matavai terug4 ,het was eene
 aangename wandeling1 nu eens langs  het
 zeestrand1 dan weer onder het lommer   
der talrijke fraaie boomen4             
,omstreeks twee jaren geleden was een   
klein schip onder ,engelsche vlag  door 
eenige bewoners der ,lage ,eilanden     
geplunderd1 die toen onder  de          

heerschappij der koningin van ,tahiti   
stonden4 ,algemeen geloofde  men1 dat de
 bedrijvers tot deze daad waren         
aangespoord door eenige  onbezonnen     
wetten1 welke hare majesteit had        
uitgevaardigd4 ,de eisch tot            
schadeloosstelling van den kant der     
,britsche regeering werd ingewilligd  en
 eene som van bijna #cjjj dollar werd   
aangeboden1 te betalen op  #a ,september
 #ahce4 ,de ,commodore te ,lima gelastte
 kapitein ,fitz-,roy  onderzoek naar    
deze schuld te doen1 en bij             
niet-betaling voldoening te  eischen4   
,overeenkomstig dien last verzocht de   
kapitein om een onderhoud  met koningin 
,pomar1 die later zulk eene vermaardheid
 kreeg door de  slechte behandeling1    
welke zij van de ,franschen ondervond4  
,wat toen  plaats had1 zal ik1 sedert   
kapitein ,fitz-,roy zijn belangrijk     
rapport  uitbracht1 niet pogen te       
beschrijven4 ,het geld scheen niet      
betaald te  zijn1 misschien omdat de    
aangevoerde redenen wat dubbelzinnig    

waren2  maar overigens kan ik niet      
genoeg onze algemeene verbazing         
uitdrukken  over den fijnen tact1 de    
gezonde taal1 de gematigdheid1          
openhartigheid  en snelle beslissing1   
die allerwege aan den dag werden gelegd4
 ,ik  geloof1 dat wij allen de          
bijeenkomst verlieten met een geheel    
anderen  dunk omtrent de ,tahitirs1 dan 
wij bij onze binnenkomst hadden4 ,de    
hoofden en het volk besloten in te      
schrijven en zoo het tekort aan te      
vullen4 ,toen kapitein ,fitz-,roy       
opmerkte1 dat het hard voor hen was     
wegens de misdaden van andere eilanders 
hun persoonlijk eigendom op  te offeren1
 antwoordden zij1 dat zij hem dankbaar  
waren voor zijne  opmerking1 maar dat   
,pomar hunne koningin was1 en zij       
besloten hadden  haar in deze moeilijke 
aangelegenheid te helpen4 ,dit besluit  
en de  snelle uitvoering er van--want   
den volgenden morgen vroeg werd er  eene
 inschrijving geopend--voltooiden op    
volmaakte wijze dit zeer  merkwaardig   

geval van loyauteit en fijnen tact4     
,nadat de voornaamste bespreking was    
afgeloopen1 maakten verscheidene        
hoofden van de gelegenheid gebruik om   
kapitein ,fitz-,roy een aantal          
schrandere vragen te doen over          
internationale gebruiken en wetten1 die 
betrekking hadden op het behandelen van 
schepen en vreemdelingen4 ,voor  sommige
 punten werd de wet1 na genomen besluit1
 op staanden voet  mondeling            
uitgevaardigd4 ,dit ,tahitische         
parlement duurde verscheidene  uren1 en 
toen het geindigd was1 noodigde kapitein
 ,fitz-,roy koningin  ,pomar tot een    
bezoek aan de ,beagle4    #be ,november4
    ,des avonds werden vier booten      
afgezonden1 om hare majesteit in te     
halen4 ,het schip was in vlaggetooi1 en 
bij hare komst aan boord zat de         
bemanning in de raas4 ,zij werd door de 
meeste hoofden vergezeld4 ,allen        
gedroegen zich zeer netjes1 vroegen om  
niets1 en schenen met de  geschenken van
 kapitein ,fitz-,roy zeer verblijd4 ,de 

koningin is eene  groote1 plompe vrouw1 
zonder eenige schoonheid1 bevalligheid  
of  waardigheid4 ,zij heeft slechts n   
koninklijke eigenschap1 nl41 dat  de    
uitdrukking van haar gezicht1 die       
eenigszins knorrig of gemelijk  is1     
onder alle omstandigheden volmaakt strak
 blijft4 ,onze vuurpijlen  werden het   
meest bewonderd2 en na elke ontploffing 
kon men van het  donkere strand rondom  
de baai een geluid o6 o6 hooren4 ,maar  
ook het  gezang der matrozen werd zeer  
bewonderd1 en een van de onstuimigste   
liederen trok zoozeer de aandacht der   
koningin1 dat zij opmerkte dat  dit     
stellig geen psalm kon zijn6 ,het       
koninklijk gezelschap keerde  eerst na  
middernacht naar het strand terug4      
#bf ,november4    ,des avonds zetten    
wij1 begunstigd door een zachte         
strandbries1  koers naar                
,nieuw-,zeeland2 en toen de zon         
onderging1 wierpen wij  een             
afscheidsblik op de bergen van ,tahiti1 
het eiland1 waaraan elk  reiziger zijn  

cijns van bewondering heeft betaald4    
#ai ,december4    ,na eene reis van #bc 
dagen zagen wij des avonds              
,nieuw-,zeeland in de  verte liggen4    
,wij kunnen nu zeggen1 dat wij den      
,stillen ,oceaan bijna  zijn            
overgetrokken4 ,om de onmetelijke       
uitgestrektheid van deze zee te         
begrijpen1 moet men haar overzeilen4 ,op
 onze snelle vaart van eenige  weken    
achtereen zagen wij niets dan lucht1 en 
den blauwen1 diepen1  diepen oceaan6    
,zelfs binnen de archipels zijn de      
eilanden niets dan  stippen1 die op     
grooten afstand van elkander liggen4    
,gewoon1 als wij  zijn1 aan kaarten op  
kleine schaal geteekend en waarop       
eilandenstippen1  schaduwen en namen    
zich verdringen1 kunnen wij geen juist  
begrip  krijgen van de uiterst kleine   
verhouding1 waarin het droge land staat 
tot dit uitgestrekte watervlak4 ,de     
meridiaan der tegenvoeters was  k       
gepasseerd1 zoodat wij van nu af de     
gelukkige gedachte omdroegen1  dat elke 

zeemijl verder er weer eene dichter bij 
,engeland was4 ,deze  tegenvoeters      
wekken oude herinneringen van           
kinderlijken twijfel en  verwondering   
bij ons op4 ,nog daags te voren keek ik 
verlangend naar  dien hemelcirkel uit1  
als het zekere baken van onze reis naar 
huis2  maar nu ik hem gevonden heb1     
beschouw ik al zulke rustpunten voor  's
 menschen verbeelding als schaduwen1 die
 de reizende mensch toch  niet kan      
grijpen6 ,onlangs heeft een storm1 die  
eenige dagen duurde1  ons ruimschoots   
stof tot nadenken gegeven over hetgeen  
ons op de lange  reis naar huis         
misschien te wachten staat1 en zoo      
ernstig mogelijk  naar het einde er van 
doen verlangen4    #ba ,december4       
,vroeg in den morgen zeilden wij de     
,eilanden-,baai binnen1 bleven eenige   
uren bij de monding totdat wij windstil 
lagen1 en bereikten niet vr  den middag 
de ankerplaats4 ,het land is            
heuvelachtig1 maar heeft eene  vlakke   
omgrenzing1 en wordt bespoeld door      

talrijke zeearmen1 die van  de baai uit 
diep in het land dringen4 ,van verre    
schijnt de oppervlakte  uit grof weiland
 te bestaan1 maar in werkelijkheid is   
dit niet anders  dan varen4 ,op de meer 
verwijderde bergen1 evenals in enkele   
gedeelten  der valleien1 is eene groote 
oppervlakte boschland4 ,de algemeene    
tint  van het landschap is niet bepaald 
heldergroen en gelijkt op die van  het  
land niet ver ten zuiden van ,concepcion
 in ,chili4 ,op vele punten  der baai   
liggen kleine dorpen met aardig         
uitziende vierkante huizen1  die zich   
tot dicht bij den waterkant uitstrekken4
 ,drie walvischschepen  lagen voor      
anker1 en nu en dan voer eene kano van  
de eene kust naar  de andere4 ,op deze  
uitzonderingen na1 heerschte in den     
geheelen  omtrek eene buitengewone      
kalmte4 ,slechts een enkele kano voer   
ons op  zijde4 ,die stilte en de aanblik
 van het geheele landschap vormden eene 
merkwaardige en niet zeer aangename     
tegenstelling met onze blijde en        

luidruchtige verwelkoming op ,tahiti4   
,des namiddags gingen wij aan land en   
begaven ons naar eene der grootere      
huizengroepen1 die nauwelijks den naam  
van dorp verdiende4 ,zij  heet ,pahia1  
is de verblijfplaats der zendelingen en 
bevat geen  andere inlandsche bewoners  
dan dienstpersoneel en arbeiders4 ,in de
  nabijheid der ,eilanden-,baai bedroeg 
het getal ,engelschen met inbegrip  van 
hunne gezinnen tusschen de #b en #cjj4  
,alle landhuisjes1 waarvan  vele        
witgepleisterd zijn en er zeer netjes   
uitzien1 behooren aan de  ,engelschen4  
,de hutten der inboorlingen zijn zoo    
klein en armzalig1  dat men ze van verre
 nauwelijks kan onderscheiden4 ,te      
,pahia bood  het gezicht van de         
,engelsche bloemen in de tuinen vr de   
huizen een  zeer aangenaam schouwspel3  
er waren rozen in verschillende soorten1
  kamperfoelie1 #cca jasmijnen1 #ccb en 
stammen1 ja geheele hagen  met          
eglantieren4 #ccc    #bb ,december4     
,des morgens ging ik uit wandelen1 maar 

ontdekte spoedig1 dat het land  zeer    
ontoegankelijk was4 ,alle heuvels zijn  
dicht begroeid met hooge  varens1       
benevens een lagen struik in den vorm   
van een cipres1 en nog  zeer weinig     
grond is ontboscht of bebouwd4 ,ik      
beproefde het toen aan  het strand2 maar
 hetzij ik rechts of links ging1 overal 
werd mijne  wandeling spoedig door      
zoutwater-kreken en diepe beken gestuit4
 ,de  gemeenschap tusschen de bewoners  
van de verschillende deelen der baai    
wordt 7evenals op ,chilo7 bijna geheel  
door booten onderhouden4 ,tot  mijne    
verwondering ontdekte ik1 dat bijna elke
 heuvel1 dien ik beklom1  in vroeger    
tijd meer of minder versterkt was       
geweest4 ,in de toppen  waren trappen of
 achtereenvolgende terrassen gehouwen1  
en dikwijls  bleken zij door diepe      
loopgraven beschermd te zijn4 ,later    
ontdekte ik1  dat de voornaamste heuvels
 landwaarts in eveneens eene kunstmatige
  omgrenzing vertoonden4 ,deze          
voormalige sterkten1 door kapitein ,cook

  zoo dikwijls onder den naam van       
hippah's vermeld1 noemt men ,pah's1     
waarbij het verschil in uitspraak alleen
 aan het voorvoegsel is toe  te         
schrijven4    ,dat de ,pah's vroeger    
veel gebruikt werden1 bleek uit de      
stapels  weekdierschalen en de kuilen   
waarin men aardappels placht te bewaren1
  zooals mij verteld werd4 ,daar op deze
 heuvels geen water was1 konden  de     
verdedigers nooit een lang beleg        
doorstaan1 maar alleen overhaaste       
uitvallen doen om te plunderen1 waartoe 
dan de achtereenvolgende  terrassen eene
 goede bescherming zullen geboden       
hebben4 ,de algemeene  invoer van       
vuurwapenen heeft het geheele stelsel   
van oorlogvoeren  veranderd1 en eene    
open ligging op den top van een heuvel  
is nu niet  alleen nutteloos1 maar wat  
erger is1 gevaarlijk4 ,bijgevolg worden 
de ,pah's tegenwoordig altijd op een    
vlak stuk gronds gebouwd4 ,zij  bestaan 
uit eene dubbele palissadeering van     
dikke1 lange palen1 in  eene zigzag-lijn

 opgesteld1 zoodat elk deel van het     
terrein bestreken  kan worden4 ,binnen  
de palissadeering ligt een hoop         
opgeworpen aarde1  waarachter de        
verdedigers veilig kunnen uitrusten of  
hunne vuurwapenen  aanleggen4 ,soms     
loopen er lage1 overwelfde gangen over  
den vlakken  grond naar de borstwering1 
waardoor de bezetting naar de           
palissadeering  kan kruipen1 om den     
vijand te verkennen4 ,rev4 ,w4          
,williams1 die mij dit  verhaalde1      
voegde er bij1 dat hij in een ,pah stut-
 of steunwanden had  gevonden1 die naar 
de binnen- of beschutte zijde van den   
aardheuvel  uitstaken4 ,op zijne vraag  
aan het opperhoofd naar het nut hiervan1
  antwoordde deze1 dat als eenige zijner
 manschappen vielen1 hunne  makkers niet
 de lijken mochten zien1 waardoor zij   
den moed zouden  verliezen4 ,deze ,pah's
 worden door de ,nieuw-,zeelanders als  
zeer  volmaakte verdedigingsmiddelen    
beschouwd1 want de aanvallers zijn      
nooit zoo goed georganiseerd1 dat zij in

 gesloten gelederen naar  de            
palissadeering stormen1 deze omhakken en
 een bres maken4 ,als een  stam ten     
oorlog gaat1 kan het hoofd nooit den    
eenen troep hier en dan  anderen daar   
commandeeren1 want ieder man vecht op de
 manier die hem  het beste bevalt2 en om
 n voor n eene palissadeering te        
naderen1  die met vuurwapenen verdedigd 
wordt1 schijnt den aanvallers terecht   
een  wisse dood toe4 ,ik denk niet1 dat 
ergens ter wereld een krijgshaftiger    
volk te vinden zal zijn1 dan de         
,nieuw-,zeelanders4 ,hunne houding toen 
zij voor het eerst een schip zagen      
7volgens het verhaal van kapitein       
,cook7 bewijst dit duidelijk2 #ccd en de
 handeling om hagelbuien van  steenen   
naar zulk een groot en vreemd gevaarte  
te werpen1 alsmede  hunne uitdaging tot 
het scheepsvolk3 ,komt aan land en wij  
zullen  u allen dooden en opeten1       
getuigen van ongewone driestheid4 ,deze 
oorlogzuchtige geest blijkt ook uit vele
 hunner gewoonten en zelfs  uit de      

minste handelingen4 ,als een            
,nieuw-,zeelander geslagen wordt1  al is
 het ook uit gekheid1 moet die slag     
worden teruggegeven2 en  daarvan zag ik 
een voorbeeld tegenover een onzer       
officieren4    ,door de toenemende      
beschaving is er tegenwoordig veel      
minder oorlog1  uitgenomen tusschen     
enkele zuidelijke stammen4 ,ik hoorde   
eene  eigenaardige anecdote vertellen   
van een voorval1 dat eenigen tijd       
geleden in het zuiden plaats had4 ,een  
zendeling bezocht een opperhoofd1  die  
zijn stam ten oorlog rustte3 de         
musketten waren schoon en gepoetst1  en 
de munitie lag gereed4 ,nadat hij lang  
over het nuttelooze van den  oorlog had 
gesproken1 en gewezen op de geringe     
beleediging1 die hem  had uitgelokt1 was
 het opperhoofd zeer in zijn besluit    
geschokt en  scheen te aarzelen2 maar   
eindelijk viel het hem in1 dat een      
zijner  vaatjes kruit in slechten staat 
verkeerde1 en niet lang meer goed  zou  
blijven4 ,dit werd als een              

onwederlegbaar bewijs aangevoerd voor   
de noodzakelijkheid om den oorlog       
onmiddellijk te verklaren3 immers1  men 
mocht er niet aan denken zooveel goed   
kruit te laten bederven6 ,en  dit       
argument gaf den doorslag4 ,de          
zendelingen vertelden mij1 dat bij      
,shongi--het opperhoofd dat ,engeland   
bezocht--de zucht naar oorlog de  eenige
 en bestendige drijfveer was van al     
zijne handelingen4 ,de stam1  waarvan   
hij het voornaamste hoofd was1 werd eens
 door een anderen  stam aan de          
,thames-rivier veelvuldig lastig        
gevallen4 ,alle mannen  van ,shongi's   
stam zwoeren daarop een duren eed1 dat  
als hun knapen  volwassen en krachtig   
genoeg zouden zijn1 zij deze            
beleedigingen nimmer  zouden vergeten   
noch vergeven4 ,het gestand doen van    
dien eed schijnt  de hoofdreden te zijn 
geweest1 waarom ,shongi naar ,engeland  
ging2 en  eenmaal hier1 was het zijn    
eenig doel4 ,geschenken werden alln op  
prijs gesteld1 wanneer zij in wapenen   

konden worden omgezet2 van de  kunsten  
boezemden alleen zoodanige hem belang   
in1 die op het maken  van wapenen       
betrekking hadden4 ,te ,sydney ontmoette
 ,shongi door een  zonderling toeval het
 vijandig opperhoofd van de             
,thames-rivier ten  huize van den heer  
,marsden4 ,hunne houding over en weer   
was beleefd1  maar ,shongi vertelde hem1
 dat hij nooit zou ophouden zijn land te
  beoorlogen1 als hij op ,nieuw-,zeeland
 terug was4 ,de uitdaging werd          
aangenomen1 en na zijn terugkeer        
volvoerde ,shongi zijne bedreiging  tot 
de laatste letter4 ,de stam aan de      
,thames-rivier werd geheel  overhoop    
geworpen1 en het hoofd zelf1 tot wien de
 uitdaging gericht  was1 gedood4 ,hoewel
 ,shongi zulke diepgewortelde gevoelens 
van haat  en wraak koesterde1 wordt hij 
beschreven als iemand1 die eene goede   
inborst bezat4    ,des avonds ging ik   
met kapitein ,fitz-,roy en een der      
zendelingen1  den heer ,baker1 een      
bezoek brengen aan ,kororadika4 ,wij    

wandelden het  dorp door1 en zagen en   
praten met verscheidene lieden1 zoo     
mannen1  vrouwen als kinderen4 ,den     
,nieuw-,zeelander ziende1 vergelijkt men
  hem terecht met den ,tahitir1 want    
beiden behooren tot dezelfde            
menschen-species4 #cce ,de vergelijking 
valt echter zeer ten nadeele  van den   
,nieuw-,zeelander uit4 ,deze moge al wat
 meer energie bezitten1  in alle andere 
opzichten is zijne hoedanigheid van eene
 veel lagere  orde4 ,een enkele blik op 
hunne gelaatsuitdrukking overtuigt ons1 
dat de een een wilde1 de ander een      
beschaafd mensch is4 ,op geheel         
,nieuw-,zeeland zou men te vergeefs een 
man zoeken met het gelaat en  voorkomen 
van het oude ,tahitische stamhoofd      
,utamme4 ,ongetwijfeld  geeft de        
buitengewone manier1 waarop hier het    
tatoueeren geschiedt1  eene ongewone    
uitdrukking aan hun gezicht4 ,de        
samengestelde doch  symmetrische        
figuren1 die het geheele gezicht        
bedekken1 verbijsteren en  misleiden een

 ongeoefend oog1 terwijl bovendien de   
diepe insnijdingen1  door verstoring van
 het spel der peripherische spieren1    
waarschijnlijk  eene uitdrukking van    
stroeve onbeweeglijkheid voortbrengen4  
,maar  behalve dit1 vertoont het oog    
eene flikkering1 die niets anders  dan  
list en wreedheid kan beteekenen4 ,hunne
 lichamen zijn groot en  forsch1 doch in
 fraaiheid van vormen niet te           
vergelijken bij die der                 
arbeidersklassen op ,tahiti4    ,zoowel 
zij zelven als hunne huizen zijn        
onzindelijk1 vuil en walgelijk2  het    
denkbeeld om lichaam of kleren te       
wasschen schijnt nooit in hun  hoofd op 
te komen4 ,ik zag een opperhoofd1 die   
een hemd droeg1 zwart  van de korsten   
vuil1 en die op mijne vraag hoe dit zoo 
morsig was1  verwonderd antwoordde3     
,ziet gij dan niet1 dat het een oud hemd
 is8    ,enkele mannen dragen hemden2   
maar de gewone kleeding bestaat uit  een
 of twee groote wollen dekens1 die      
meestal zwart zien van het  vuil en op  

zeer ongemakkelijke1 lompe manier over  
de schouders zijn  geworpen4 ,enkele    
voorname hoofden hebben eene passende   
kleeding van  ,engelsche stoffen1 die   
echter alleen bij hooge gelegenheden    
worden  gedragen4    #bc ,december4     
,op eene plaats1 genaamd ,waimate1 die  
omstreeks #ae mijlen van de             
,eilanden-,baai en halverwegen tusschen 
de oost- en westkusten ligt1  hebben de 
zendelingen eenig land gekocht1 met het 
doel dit te  bebouwen4 ,het was daar dat
 ik een bezoek ging brengen bij den heer
  ,w4 ,williams1 die mij op mijn verzoek
 hiertoe had uitgenoodigd en bij  wien  
ik gentroduceerd was4 ,bushby1 de       
,britsche resident1 bood aan  mij in    
zijne boot mede te nemen door eene      
kreek1 waar ik een fraaien  waterval zou
 zien1 en welke tevens mijne wandeling  
zou bekorten4 ,ook  verschafte hij mij  
een gids4 ,op zijne vraag aan een       
naburig hoofd  om mij een geschikt man  
aan te wijzen1 bood het hoofd zich zelf 
aan2  maar zoo groot was zijne          

onwetendheid omtrent de waarde van het  
geld1  dat hij eerst vroeg hoeveel pond 
ik hem zou geven1 en later met  twee    
dollars tevreden was4 ,toen ik het hoofd
 een zeer klein pak liet  zien1 dat ik  
wilde laten dragen1 moest hij met alle  
geweld een slaaf  nemen4 ,deze trotsche 
neigingen beginnen nu te slijten2 maar  
vroeger zou  een hoofdpersoon liever    
zijn gestorven1 dan de vernedering      
ondergaan  ook zelfs den kleinsten last 
te dragen4 ,mijn metgezel1 voorheen een 
groot krijgsoverste1 was een vlug1      
bedrijvig man met een geheel            
getatoueerd gezicht en eene vuile deken 
tot kleeding4 ,hij scheen  met ,bushby  
op zeer goeden voet te staan1 ofschoon  
zij dikwijls samen  getwist hadden4     
,bushby deed mij de opmerking1 dat op   
oogenblikken1  als deze inboorlingen het
 meest snoeven1 eene kleine dosis kalme 
spotternij hun menigmaal het zwijgen    
oplegt4 ,zoo was dit opperhoofd  eens   
bij hem gekomen en had op snoevenden    
toon gezegd3    ,een groot opperhoofd1  

een beroemd man en mijn vriend is bij   
mij op  bezoek gekomen4 ,gij moet hem   
wat goeds te eten geven1 fraaie         
geschenken  aanbieden1 enz444    ,bushby
 had hem zijne redevoering laten        
uitspreken en toen op kalmen  toon      
geantwoord3    ,wat zou uw slaaf dan    
anders voor u doen8    ,met een zeer    
grappig gebaar had de man toen zijne    
opsnijderij gestaakt4    ,eenigen tijd  
geleden had de heer ,bushby een veel    
ernstiger aanval te  doorstaan4 ,een    
opperhoofd poogde met zijn troep midden 
in den nacht in  zijn huis te dringen2  
en toen dit niet zoo gemakkelijk ging1  
openden  zij een levendig geweervuur4   
,bushby werd licht gewond2 maar         
eindelijk  moest de troep wijken4 ,kort 
daarna ontdekte men wie de aanvaller    
was1  en had eene algemeene samenkomst  
der hoofden plaats om het geval te      
bespreken4 ,de ,nieuw-,zeelanders       
beschouwden het als zeer misdadig1  op  
grond dat de aanval bij nacht was       
geschied en ,bushby ziek te bed  lag4   

,zeer tot hunne eer1 gold deze laatste  
omstandigheid algemeen als  reden om    
,bushby in bescherming te nemen4 ,en zoo
 besloten de hoofden1  het land van den 
aanvaller ten bate van den koning van   
,engeland  verbeurd te verklaren4 ,deze 
krasse handelwijze1 om een opperhoofd1  
een gelijke1 z te vervolgen en te       
straffen1 was echter geheel zonder      
voorbeeld4 ,bovendien verloor de        
aanvaller de aanspraak op de achting    
zijner gelijken2 en dit werd door de    
,engelschen als van meer gewicht        
beschouwd dan de verbeurdverklaring van 
zijn land4    ,op het oogenblik dat de  
boot van wal stak1 stapte er een tweede 
opperhoofd in1 die alleen voor zijn     
pleizier de kreek eens op en neer  wilde
 varen4 ,nooit zag ik een               
terugstootender en woester uitdrukking  
dan op het gezicht van dezen man4       
,onmiddellijk trof het mij1 dat ik      
ergens zijn evenbeeld gezien had1 en    
eindelijk herinnerde ik mij dat  dit was
 op een der teekeningen van ,retzsch bij

 ,schiller's ballade  ,fridolin1 waar   
twee mannen ,robert in het brandende    
open fornuis  duwen4 #ccf ,het woeste   
opperhoofd geleek op den man1 die zijn  
arm  op ,robert's borst legt4 ,de       
gelaatsuitdrukking sprak hier waarheid3 
dit opperhoofd was een bekend moordenaar
 geweest1 en was een berucht  lafaard   
bovendien4 ,op het punt1 waar de boot   
landde1 vergezelde ,bushby  mij een kort
 eind den weg op4 ,ik kon toen niet     
nalaten de koele  onbeschaamdheid te    
bewonderen1 waarmede de oude grijze     
booswicht1  die in de boot bleef liggen1
 ,bushby naschreeuwde3    ,blijf niet te
 lang weg2 het zou mij vervelen hier te 
moeten wachten4    ,wij begonnen nu onze
 wandeling4 ,de weg liep langs een goed 
gebaand pad1  aan weerszijden begroeid  
met het hooge varenkruid1 dat het       
geheele land  bedekt4 ,nadat wij eenige 
mijlen hadden geloopen1 kwamen wij aan  
een  landelijk dorpje1 uit enkele hutten
 bestaande en omringd door eenige       
plekjes grond1 waarop aardappelen waren 

gepoot4 ,het invoeren van den  aardappel
 is voor het eiland van het wezenlijkste
 nut geweest1 en hij  wordt thans veel  
meer gegeten dan de inlandsche gewassen4
 ,nieuw-,zeeland  bezit een groot       
natuurlijk voorrecht1 namelijk1 dat de  
inwoners er  nooit van honger zullen    
sterven4 ,het geheele land vloeit over  
van  het meer genoemde varenkruid2 en de
 wortels van deze plant1 ofschoon  niet 
smakelijk1 bevatten toch veel voedsel4  
,een inboorling kan altijd  hiervan     
leven1 en heeft bovendien een overvloed 
van schaaldieren op  elk gedeelte der   
zeekust4 #ccg ,de dorpen zijn           
voornamelijk kenbaar  aan de platte     
vloeren of daken1 welke op vier palen   
tien of twaalf  voet hoog boven den     
grond zijn opgericht1 en als veilige    
bewaarplaats  voor de                   
veldvoortbrengselen dienen4    ,dicht   
bij eene der hutten gekomen1 zag ik tot 
mijn groot genoegen de  eigenaardige    
plichtpleging van het wrijven1 of1      
gelijk men het noemen  moest1 het       

drukken der neuzen in haar waren vorm4  
,terstond bij onze  nadering begonnen de
 vrouwen iets met zeer klagende stem te 
prevelen1  gingen toen op hare hurken   
zitten en hielden de gezichten op4 ,mijn
  metgezel ging achtereenvolgens voor ze
 staan1 plaatste den kant van  zijn neus
 rechthoekig op den haren en begon te   
drukken4 ,dit duurde niet  langer dan   
een hartelijke handdruk bij ons2 en     
evenals wij bij het  handschudden de    
kracht van den druk veranderen1 zoo doen
 ook zij met  den neus4 ,gedurende het  
drukken uitten zij een zacht tevreden   
geknor1  dat zeer veel overeenkwam met  
het geluid dat twee varkens maken1 die  
hunne gezichten tegen elkander wrijven4 
,ik merkte op1 dat de slaaf of  mindere 
zijn neus drukte tegen elk dien hij     
ontmoette1 onverschillig  vr of na zijn 
meester1 het opperhoofd4 ,ofschoon bij  
deze wilden het  hoofd volstrekte macht 
heeft over leven en dood1 bestaat       
tusschen hen  geen enkel spoor van      
plichtpleging4 ,burchell heeft hetzelfde

 opgemerkt  bij de ruwe ,bechuanen in   
,zuid-,afrika4 ,waar de beschaving een  
zekeren  trap heeft bereikt1 ontstaan   
weldra samengestelde                    
wellevendheidsvormen  tusschen de       
verschillende klassen der samenleving4  
,zoo waren1 bijv41  op ,tahiti alle     
inwoners verplicht zich in              
tegenwoordigheid des konings  tot aan   
het midden te ontblooten4    ,toen de   
plichtpleging van het neusdrukken       
tusschen alle aanwezigen naar  behooren 
was afgeloopen1 gingen wij in een kring 
voor een der hutten  zitten1 en bleven  
daar een half uur4 ,alle hutten hebben  
nagenoeg  dezelfde vorm en afmetingen1  
en komen in vuilheid en onreinheid  met 
elkander overeen4 ,zij gelijken op een  
koestal1 waarvan het eene  einde open   
is1 maar hebben dicht bij den ingang een
 tusschenmuur met  een vierkant gat er  
in1 dat toegang geeft tot eene kleine   
donkere  kamer4 ,in deze kamer bergen de
 bewoners al hun eigendom1 en bij koud  
weder slapen zij er in2 maar zij eten en

 brengen hun tijd door in het  open     
voorgedeelte4 ,toen mijne gidsen hunne  
pijpen uitgerookt hadden1  vervolgden   
wij onze wandeling4 ,het pad leidde door
 dezelfde golvende  landstreek1 die weer
 overal met varenkruid bedekt was4 ,aan 
onze  rechterhand vloeide eene          
kronkelende rivier1 waarvan de oevers   
met  boomen waren beplant2 en hier en   
daar op de heuvels vertoonde zich  eene 
strook bosch4 ,in weerwil van de groene 
kleur1 had het geheele  landschap een   
eenigszins mistroostigen aanblik4 ,het  
gezicht van zooveel  varenkruid maakte  
onwillekeurig den indruk van            
onvruchtbaarheid1  hetgeen echter niet  
juist is3 want waar het varenkruid zoo  
dicht  en hoog groeit 7het reikt tot aan
 de borst71 wordt het land door         
akkerbouw vruchtbaar4 ,sommige bewoners 
denken1 dat dit uitgestrekte1  open land
 vroeger geheel met wouden bedekt was1  
die later door vuur  zijn verwoest4     
,naar men zegt1 worden bij gravingen op 
de kaalste  plekken dikwijls stukken    

hars gevonden1 welke uit den            
kauri-pijnboom  7,agathis australis7    
vloeit4 #cch ,de inboorlingen hadden    
blijkbaar  gegronde reden om het land te
 ontbosschen1 want het varenkruid       
7,pteris esculenta71 dat vroeger het    
voornaamste voedingsmiddel was1  bloeit 
alleen in de open1 boschvrije gedeelten4
 #cci ,de bijna totale  afwezigheid van 
gemengde grassoorten--zulk een          
merkwaardig kenmerk  in de flora van dit
 eiland--laat zich wellicht hierdoor    
verklaren1  dat het land voorheen met   
woudboomen bedekt is geweest4    ,de    
grond is vulkanisch2 op verscheidene    
plaatsen gingen wij over  slakkenvormige
 lava's1 en op vele naburige bergen kon 
men duidelijk  kraters onderscheiden4   
,ofschoon het landschap nergens schoon1 
en  alleen nu en dan aardig is1 genoot  
ik van mijne wandeling en zou dit  nog  
meer gedaan hebben1 indien mijn         
metgezel1 het opperhoofd1 niet zoo      
bijzonder spraakzaam was geweest4 ,ik   
kende slechts drie woorden van  zijne   

taal3 goed1 slecht en ja2 en daarmede   
beantwoordde ik al  zijne opmerkingen1  
zonder natuurlijk een enkel woord te    
verstaan van  wat hij zeide4 ,maar dit  
was voldoende3 ik was een goed          
toehoorder1  een aangenaam persoon1 en  
daarom hield hij niet op met praten4    
,eindelijk bereikten wij ,waimate4 ,na  
zooveel mijlen door een onbewoond  en   
onnut land te zijn getrokken1 was de    
plotselinge verschijning  van eene      
,engelsche boerderij met hare goed      
bebouwde velden1 die  daar als door     
toovenaarshand geplaatst was1 eene      
uiterst aangename  verrassing4 ,daar de 
heer ,williams niet thuis was1 heette   
,davies mij in  zijne woning hartelijk  
welkom2 en nadat ik hier met zijn gezin 
had thee  gedronken1 deden wij eene     
wandeling om de boerderij4 ,in ,waimate 
zijn  drie groote huizen1 waarin de     
zendelingen ,williams1 ,davies en       
,clarke  wonen2 en dicht daarbij staan  
de hutten der inlandsche arbeiders4 ,op 
eene naburige helling stonden talrijke  

gerste- en tarwearen in vollen  bloei1  
en op een ander veld zag men aardappelen
 en klaver4 ,maar1 al  wat ik zag1 te   
beschrijven1 is onmogelijk4 ,er waren   
groote moestuinen1  waarin alle vruchten
 en groenten1 die ,engeland zelf        
voortbrengt1 en  bovendien vele uit een 
warmer klimaat4 ,ik noem slechts3       
asperges1  witte boonen1 komkommers1    
rhabarber1 appelen1 peren1 vijgen1      
perziken1 abrikozen1 druiven1 olijven1  
kruisbessen1 aalbessen1 hop1  brem voor 
palissadeeringen1 en ,engelsche eiken2  
ook zag ik vele soorten  bloemen4       
,rondom de boerderij waren vele stallen1
 eene dorschschuur met  haar wantoestel1
 eene grofsmederij1 en op den grond     
ploegscharen met  ander gereedschap4 ,te
 midden van dit alles heerschte dat     
landelijke  gezelschapsleven van varkens
 en kippen1 die genoeglijk bij elkander 
lagen1 evenals op elke boerderij in     
,engeland4 ,op eene afstand van een     
paar honderd yards1 ter plaatse waar het
 water van een beekje in een  vijver was

 afgedamd1 stond een groote heusche     
watermolen4    ,dit alles is zeer       
verrassend1 zoo men bedenkt1 dat hier   
vijf jaren  geleden niets anders dan    
varenkruid groeide4 ,en wat meer zegt3  
al deze  verandering is geschied door   
inlandsche werklieden1 door zendelingen 
in de kunst onderwezen2 de les van den  
zendeling is hier de staf van  den      
toovenaar4 ,de huizen zijn gebouwd1 de  
vensters ingezet1 de velden  beploegd en
 zelfs de boomen gent444 door           
,nieuw-,zeelanders4 ,bij  den molen     
zagen wij een ,nieuw-,zeelander1 wit    
gepoederd met meel1  evenals zijn       
vakbroeder in ,engeland4 ,toen ik dit   
geheele tooneel  aanschouwde1 bewonderde
 ik het in gedachte4 ,die bewondering   
sproot  niet zoozeer voort uit het feit1
 dat alles mij levendig aan ,engeland   
herinnerde--want toen de avond daalde1  
deden ook de huiselijke  geluiden1 de   
wuivende korenvelden1 en het golvende   
land met zijn  geboomte in de verte1    
onwillekeurig aan het vaderland denken3 

ook  niet uit het zegevierende          
bewustzijn1 nu ik zag wat ,engelschen   
tot  stand konden brengen--maar veeleer 
uit de hooge verwachtingen1 die  mij    
vervulden in den toekomstigen voorspoed 
van dit belangrijke eiland4             
,verscheidene jonge mannen1 die door de 
zendelingen uit de slavernij  waren     
afgekocht1 werkten op de boerderij4 ,zij
 waren gekleed in  hemd1 buis en broek1 
en zagen er fatsoenlijk uit4 ,te        
oordeelen  naar eene onbeduidende       
anecdote1 die ik even wil vertellen1 zou
 ik  hen voor eerlijke lieden houden4   
,op onze wandeling door de velden  kwam 
een jonge inlander naar ,davies toe1 en 
gaf hem een mes en  eene zwikboor1      
zeggende dat hij deze op den weg        
gevonden had1 en  niet wist aan wien zij
 toebehoorden4 ,deze jonge mannen en    
knapen  schenen zeer vroolijk en        
opgeruimd4 ,des avonds zag ik een       
troepje  van hen cricket spelen2 toen ik
 daarbij dacht aan den stuggen ernst1   
waarvan de zendelingen beschuldigd      

worden1 deed het mij genoegen te  zien1 
dat een hunner eigen zoons lustig aan   
het spel deelnam4 ,een  meer bepaalde en
 aangename verandering vertoonden de    
jonge vrouwen1  die als dienstboden     
binnenshuis werkten4 ,door haar helder1 
net en  gezond uiterlijk1 evenals van de
 melkmeisjes in ,engeland1 vormden  zij 
eene gunstige tegenstelling met de      
vrouwen uit de morsige hutten  in       
,kororadika4 ,de vrouwen der zendelingen
 hadden getracht haar van  het          
tatoueeren af te brengen2 maar toen op  
zekeren dag een vermaard  snijmeester   
uit het zuiden kwam1 zeiden de meisjes3 
,wij moesten toch eigenlijk een paar    
strepen op de lippen hebben2  want      
anders zullen onze lippen rimpelen als  
wij oud worden1 en zullen  wij zoo erg  
leelijk worden4    ,wel geschiedt het   
tatoueeren niet meer zoo druk als       
vroeger2 maar wijl  het een kenteeken is
 ter onderscheiding van hoofd en slaaf1 
zal het  waarschijnlijk lang in gebruik 
blijven4 ,hoezeer een gedachtensleur    

gewoonte kan worden1 bleek uit de       
verklaring der zendelingen1 dat  zelfs  
in hunne oogen een glad gezicht         
alledaagsch scheen1 en niet  zoo fraai  
als dat van een ,nieuw-,zeelandschen    
gentleman4    ,laat in den avond ging ik
 naar het huis van ,williams1 waar ik   
overnachtte4 ,ik vond er een groot      
gezelschap kinderen1 die voor  den      
,kerstdag waren bijeengekomen en nu     
allen aan eene tafel zaten  thee te     
drinken4 ,nooit zag ik een aardiger1    
opgeruimder troepje2  en dan te denken1 
dat dit midden in het land van          
kannibalisme1 moord  en alle gruwelijke 
misdaden was6 ,de hartelijkheid en het  
geluk1 die  zoo duidelijk op de         
gezichten van het kleine volkje te lezen
 stonden1  schenen ook door de oudere   
personen der zending gevoeld te worden4 
#bd ,december4    ,des morgens werden   
aan de geheele familie gebeden          
voorgelezen in de  landstaal1 en na het 
ontbijt deed ik eene rondwandeling door 
de tuinen  en de boerderij4 ,het was een

 marktdag1 als wanneer de inboorlingen  
der  omliggende gehuchten hunne         
aardappelen1 mas of varkens komen       
inruilen  tegen dekens1 tabak en        
somtijds zeep1 als de zendelingen hen   
daartoe  kunnen overreden4 ,de oudste   
zoon van ,davies1 die eene eigen        
boerderij  bezit1 is de zakenman op de  
markt4 ,de kinderen der zendelingen1 die
  jong op het eiland kwamen1 verstaan de
 taal beter dan hunne ouders1  en kunnen
 gemakkelijker iets van de inlanders    
gedaan krijgen4    ,kort vr den middag  
wandelden de heeren ,williams en ,davies
 met  mij naar een gedeelte van het     
naburige woud1 om mij den vermaarden    
,kauri-pijnboom te laten zien4 ,ik mat  
een dier prachtige boomen en vond1  dat 
hij een omtrek had van #ca voet boven de
 wortels4 ,dichtbij was een  andere1    
dien ik niet zag1 van #cc voet2 en men  
vertelde mij van een1  die niet minder  
dan #dj voet in omtrek was4 ,deze boomen
 zijn vermaard  om hunne gladde         
cylindervormige stammen1 die eene hoogte

 bereiken  van zestig1 en zelfs negentig
 voet met bijna dezelfde middellijn  en 
zonder een enkelen tak4 ,de kroon van   
takken aan hun top staat in  geen enkele
 verhouding tot den stam1 en ook de     
bladeren zijn klein in  vergelijking met
 de takken4 ,het woud bestaat hier bijna
 geheel uit  kauri's1 waarvan de hoogste
 boomen met hunne evenwijdige zijden als
  reusachtige houten zuilen voor den    
toeschouwer oprijzen4 ,het hout van  den
 kauri is het kostbaarste voortbrengsel 
van het eiland2 ook zijpelt  er eene    
hoeveelheid hars uit den stam1 die1     
voordat het gebruik er  van bekend was1 
tegen eene penny het pond verkocht werd4
 #cdj ,enkele  wouden op ,nieuw-,zeeland
 moeten bijna geheel ondoordringbaar    
zijn4 ,de  heer ,matthews vertelde mij1 
dat een woud van slechts #cd mijlen in  
doorsnede1 hetwelk twee bewoonde        
districten scheidde1 eerst onlangs  voor
 de eerste maal was doorgetrokken4 ,hij 
en een andere zendeling1  ieder met een 
troep van omstreeks #ej man1 poogden een

 weg te banen2  maar dit kostte hun meer
 dan #ad dagen werk6 ,in de bosschen zag
 ik zeer  weinig vogels4 ,wat dieren    
betreft1 is het een hoogst merkwaardig  
feit1  dat zulk een groot eiland--meer  
dan #gjj mijlen lang en op vele plaatsen
  #ij mijlen breed #cda--met            
afwisselende gronden1 een fraai klimaat1
  en land van allerlei hoogten tot      
#adjjj voet1 geen enkel inheemsch  dier 
bezit1 met uitzondering van eene kleine 
rat4 ,de verschillende  soorten van het 
reusachtige vogelgeslacht ,dinornis     
schijnen hier  de viervoetige zoogdieren
 te hebben vervangen1 evenals nog heden 
de  kruipende dieren op de              
,galpagos-,eilanden4 ,men zegt1 dat de  
gewone  ,noorweegsche rat de            
,nieuw-,zeelandsche soort in den korten 
tijd van  twee jaren op het noordelijk  
einde van het eiland heeft uitgeroeid4  
,op  vele plaatsen bemerkte ik          
verscheidene soorten onkruid1 die ik    
evenals  de ratten als mijn landgenooten
 moest erkennen2 en aan een ,fransch    

schip komt de eer toe eene prei te      
hebben ingevoerd1 die zich over  geheele
 districten heeft verspreid1 en         
ongetwijfeld zeer lastig zal  blijken4  
,ook de gewone zuring 7,rumex acetosa7  
is hier wijd en zijd  verspreid en zal1 
naar ik vrees1 altijd ten bewijze       
strekken van de  schelmerij door een    
,engelschman gepleegd1 die de zaden er  
van verkocht  voor die van de           
tabaksplant4    ,van onze aangename     
wandeling in het huis teruggekeerd1 at  
ik bij  den heer ,williams1 die mij     
vervolgens een paard leende om naar de  
,eilanden-,baai terug te keeren4 ,met   
dankbaarheid voor de hartelijke         
ontvangst en met gevoelens van eerbied  
voor hunne beschaafde1  nuttige en      
rechtschapen persoonlijkheden1 nam ik   
van de zendelingen  afscheid4 ,ik       
geloof1 dat men moeilijk een corps      
mannen zou vinden1 die  beter dan zij   
voor de hooge roeping geschikt zijn1    
welke zij nastreven4    ,kerstdag4      
,nog enkele dagen1 en het vierde jaar   

van onze afwezigheid uit ,engeland  zal 
verstreken zijn4 ,onzen ,eersten        
,kerstdag brachten wij door in          
,plymouth2 den tweeden in de            
,st4-,maartens-,kreek bij ,kaap ,hoorn2 
den  derden te ,port ,desir in          
,patagoni2 den vierden voor anker in    
eene  afgelegen haven van het           
schiereiland ,tres ,montes2 den vijfden 
hier2  en zoo de ,voorzienigheid wil1   
zal de volgende in ,engeland zijn4 ,wij 
woonden eene godsdienstoefening bij in  
de kapel van ,pahia1 waar de  dienst    
gedeeltelijk in het ,engelsch en        
gedeeltelijk in de landstaal  gehouden  
werd4 ,zoolang wij op ,nieuw-,zeeland   
waren1 hoorden wij van  geen nieuwe     
daden van kannibalisme4 ,wel vond ,stoke
 op een eilandje bij  de ankerplaats    
verbrande menschenbeenderen om een      
vuurhaard verspreid  liggen2 maar       
mogelijk lagen deze overblijfselen van  
een smakelijken  maaltijd er reeds      
verscheidene jaren4 ,het is             
waarschijnlijk1 dat de  zedelijke       

geaardheid van het volk snel verbeteren 
zal4 ,bushby vertelde  eene aardige     
anecdote als staaltje van oprechtheid   
van althans enkele  personen1 die het   
christendom belijden4 ,een zijner       
jongelieden1 die  gewoon was aan de     
andere bedienden gebeden voor te lezen1 
verliet  hem4 ,toen hij eenige weken    
daarna des avonds laat langs een        
bijgebouw  ging1 zag en hoorde hij een  
van zijne lieden den anderen1 bij het   
licht van het haardvuur1 met moeite uit 
den bijbel voorlezen4 ,daarna  knielden 
zij en baden3 en in hun gebed noemden   
zij de namen van ,bushby1  zijn gezin en
 van de zendelingen1 elk in zijn eigen  
district4    #bf ,december4    ,bushby  
deed ,sulivan en mij het aanbod om in   
zijne boot eenige mijlen  de rivier op  
te varen in de richting naar            
,cawa-,cawa1 en stelde daarna  eene     
wandeling voor naar het dorp ,waiomio1  
waar eenige belangrijke  rotsen zijn4   
,wij volgden een der armen van de baai  
en hadden nu een  aangenamen roeitocht  

te midden van aardige landschappen1     
totdat wij  in een dorp kwamen1 waar de 
boot niet verder kon4 ,hier boden een   
opperhoofd en zijne mannen vrijwillig   
aan met ons naar ,waiomio te  wandelen1 
een afstand van vier mijlen4 ,dit       
opperhoofd was destijds  eenigszins     
berucht1 doordien hij onlangs een zijner
 vrouwen en een  slaaf wegens overspel  
had opgehangen4 ,toen een der           
zendelingen hem  daarover ernstig       
onderhield1 scheen hij zeer verwonderd  
en zeide1  dat hij dacht stipt de       
,engelsche methode te volgen4 ,de oude  
,shongi1  die in ,engeland bij het      
verhoor der ,koningin aanwezig was1     
sprak  zijne diepe afkeuring uit over   
het geheele proces2 hij zeide1 dat hij  
vijf vrouwen had en haar liever allen   
het hoofd zou laten afslaan  dan zich om
 ne zoozeer te kwellen4 ,dit dorp       
verlatende1 staken  wij over naar een   
ander1 dat op korten afstand op een     
heuvelhelling  lag4 ,vijf dagen te voren
 was de dochter van een opperhoofd      

gestorven1  die nog heiden was4 ,de hut1
 waarin zij stierf1 was tot den grond   
toe verbrand en door eene schutting     
omgeven1 waarop hunne houten            
afgodsbeelden stonden4 ,het geheel was  
vuurrood geverfd1 opdat het van  verre  
zichtbaar zou zijn4 ,hare japon was aan 
de doodkist bevestigd1  en het          
afgesneden haar lag aan hare voeten4 ,de
 bloedverwanten hadden  zich het vleesch
 van de armen1 lichamen en aangezichten 
gescheurd1  zoodat zij met geronnen     
bloed bedekt waren2 maar de oude vrouwen
 zagen  er het vuilst en het walgelijkst
 uit4 ,den volgenden dag bezochten      
eenige officieren deze plek1 en vonden  
de vrouwen nog huilend en  bezig hare   
lichamen stuk te rijten4    ,wij        
vervolgden onze wandeling en bereikten  
weldra ,waiomio4 ,hier  staan eenige    
zonderlinge rotsen van kalksteen1 die op
 runen van  kasteelen gelijken4 ,deze   
rotsen hebben langen tijd tot           
begraafplaatsen  gediend1 en worden     
bijgevolg als te heilig beschouwd om ze 

te mogen  naderen4 ,toch riep een der   
jonge mannen tot de anderen3 ,wie heeft 
den moed om me te gaan8 en snelde       
vooruit2 maar op nog geen honderd  yards
 van de rotsen gekomen1 dacht de geheele
 troep er anders over en  bleef staan1  
ofschoon men ons met volkomen           
onverschilligheid toestond  de geheele  
plek in oogenschouw te nemen4 ,in het   
dorp rustten wij  eenige uren uit1 welke
 tijd besteed werd aan een lang         
onderhoud met  ,bushby over het recht   
van verkoop van sommige landen4 ,een oud
 man1  die een volleerd geslachtkundige 
scheen1 duidde de achtereenvolgende     
bezitters aan door stukjes takken in den
 grond te steken4 ,voordat wij  de      
huizen verlieten werd aan elk van ons   
gezelschap een mandjevol  gebakken      
aardappelen uitgereikt1 en volgens      
gebruik namen wij die  mede om onderweg 
op te eten4 ,onder de vrouwen1 die bezig
 waren met  koken1 merkte ik ook een    
mannelijken slaaf op4 ,in een           
oorlogzuchtig  land1 als dit1 moet het  

voor een man iets vernederends zijn werk
  te doen1 dat als het laagste          
vrouwenwerk wordt beschouwd4 ,dat men   
slaven niet ten oorlog laat gaan1 daarin
 heeft men misschien niet  geheel en al 
ongelijk4 ,ik hoorde vertellen van een  
armen drommel1  die tijdens de          
vijandelijkheden naar de tegenpartij    
overliep4 ,hier  werd hij onmiddellijk  
door twee mannen gegrepen2 maar wijl zij
 het  niet eens konden worden aan wien  
hij zou toebehooren1 stond elk met  een 
bijl boven zijn hoofd gereed1 vast      
besloten1 dat de ander hem ten  minste  
niet levend kon menemen4 ,alleen door   
het beleid van de vrouw  van een        
opperhoofd werd de arme man1 die bijna  
dood was van schrik1  gered4 ,daarna    
hadden wij eene aangename wandeling naar
 de boot terug1  doch bereikten het     
schip niet voor des avonds laat4    #cj 
,december4    ,des namiddags stevenden  
wij de ,eilanden-,baai uit en zetten    
koers  naar ,sydney4 ,ik geloof1 dat wij
 allen blijde waren ,nieuw-,zeeland  te 

verlaten4 ,het is geen aangenaam oord4  
,onder de inboorlingen mist  men dien   
beminnelijken eenvoud1 welken men op    
,tahiti vindt1 en het  meerendeel der   
,engelschen is het uitschot der         
maatschappij4 ,ook is  het land zelf    
niet aantrekkelijk4 ,slechts op eene    
enkele schoone  plek zie ik met         
dankbaarheid terug1 en dat is ,waimate  
met zijne  christelijke bewoners4       
,,hoofdstuk ,,xix4    ,,australi4       
#ab ,januari #ahcf4    ,vroeg in den    
morgen voerde een zwakke wind ons naar  
den ingang van  ,port ,jackson4 ,in     
plaats van een groenend land te zien1   
met hier en  daar eenige fraaie huizen1 
vertoonde zich slechts eene rechte lijn 
van geelachtige klippen1 die ons de     
kusten van ,patagoni voor den  geest    
riepen4 ,alleen een eenzame1 wit-steenen
 vuurtoren zeide ons1  dat wij in de    
nabijheid eener groote volkrijke stad   
waren4 ,is men de  haven binnengegaan1  
dan heeft deze met hare klipvormige     
oevers van  gelaagden zandsteen een     

fraai en ruim aanzien4 ,het bijna vlakke
 land  is met dunne1 armzalige boomen   
bedekt1 die getuigen van den vloek  der 
onvruchtbaarheid4 ,verder het land      
ingaande1 verbetert dit en ziet  men    
mooie buitenplaatsen en nette           
boerderijen hier en daar langs het      
strand verspreid4 ,in de verte wezen    
steenen huizen van twee en drie         
verdiepingen1 en een aantal windmolens  
aan den rand van een dijk ons  op de    
nabijheid der hoofdstad van ,australi4  
,eindelijk ankerden wij in              
,sydney-,cove1 waar wij het kleine dok  
gevuld  zagen met vele groote schepen1  
en omringd door pakhuizen4 ,des avonds  
wandelde ik door de stad en keerde vol  
bewondering over wat ik zag1  terug4    
,alles legt een schitterend getuigenis  
af van de macht der  ,britsche natie4   
,hier1 in een weinig belovend land1     
hebben eenige  twintigtallen van jaren  
heel wat meer uitgericht dan evenveel   
eeuwen  in ,zuid-,amerika4 ,het eerste  
gevoel1 dat in mij opwelde1 was mij     

geluk  te wenschen dat ik ,engelschman  
van geboorte was4 ,toen ik later meer   
van de stad zag1 daalde mijne           
bewondering misschien wel eenigszins2   
maar toch is zij mooi4 ,de straten zijn 
regelmatig1 breed1 zindelijk en  worden 
uitstekend onderhouden2 de huizen hebben
 eene flinke grootte1  en de winkels    
zijn wel voorzien4 ,men kan haar gerust 
vergelijken  met de groote voorsteden   
van ,londen en enkele andere            
hoofdplaatsen in  ,engeland2 maar zelfs 
bij ,londen of ,birmingham ziet men zulk
 eene snelle  uitbreiding niet4 ,het    
aantal groote huizen en andere gebouwen1
 die  juist voltooid waren1 was         
inderdaad verwonderlijk2 niettemin      
klaagde  elk over de hooge huren en de  
moeite om een huis te koopen4 ,daar ik  
uit ,zuid-,amerika kwam1 waar elk1 die  
eigendom heeft1 in de steden  bekend is1
 verwonderde niets mij zoozeer1 als dat 
ik niet dadelijk  kon te weten komen wie
 eigenaar was van dit of dat voertuig4  
,ik huurde een man en twee paarden om   

mij naar het dorp ,bathurst  te brengen1
 dat omstreeks #abj mijlen in het       
binnenland ligt en het  middelpunt is   
van een groot landelijk district4 ,op   
deze wijze hoopte  ik een algemeen idee 
te krijgen van het voorkomen der streek4
 ,op den  morgen van #af ,januari ving  
ik mijn tocht aan4 ,de eerste rit bracht
  ons naar ,paramatta--een landstadje1  
dat in beteekenis op ,sydney  volgt4 ,de
 wegen1 volgens het stelsel van ,mac    
,adam #cdb aangelegd1  waartoe de       
noodige basaltsteen van vele mijlen ver 
was aangevoerd1  waren uitmuntend4 ,in  
alle opzichten was er nauwe             
overeenstemming  met ,engeland1 behalve 
misschien in de bierhuizen1 die hier    
talrijker  waren4 ,de ijzeren benden    
7troepen misdadigers1 die hier het een  
of  ander misdrijf hebben gepleegd7     
herinnerden het minst aan ,engelsche    
toestanden2 zij werkten met ketens aan  
het lichaam1 onder toezicht  van        
schildwachten met geladen geweren4 ,de  
macht1 die het gouvernement  bezit om   

door gedwongen arbeid in korten tijd    
goede wegen door het  land te banen is1 
geloof ik1 een der hoofdoorzaken van den
 snellen  voorspoed dezer kolonie4 ,ik  
sliep dien nacht in eene zeer           
geriefelijke  herberg te ,emuferry1 #ce 
mijlen van ,sydney en dicht bij den voet
 der  ,blauwe ,bergen4 ,deze reisweg    
wordt het drukst bezocht en is het      
langst  van alle in de kolonie bewoond4 
,al het land is afgesloten met hoog     
rasterwerk1 wat een gevolg is van de    
omstandigheid1 dat de pachters  geen    
heggen hebben kunnen aanleggen4 ,rondom 
liggen vele flinke huizen  en goede     
boerderijen verspreid2 maar hoewel      
groote stukken land onder  cultuur zijn1
 verkeert het grootste deel nog in den  
staat waarin het  ontdekt werd4    ,de  
buitengewone gelijkvormigheid der flora 
is het merkwaardigste  kenmerk van het  
landschap in het grootste gedeelte van  
,nieuw-,zuid-,wallis4 ,overal vinden wij
 open boschland1 en is de grond  ten    
deele bedekt met zeer dun gras1 dat     

weinig groen vertoont4 ,de  boomen      
behooren bijna alle tot ne familie en   
kenmerken zich  hierdoor1 dat hunne     
bladeren meerendeels in een verticalen1 
in  plaats van in een bijna horizontalen
 stand geplaatst zijn1 zooals  in       
,europa4 ,het loof is schraal met eene  
eigenaardige bleekgroene  tint1 zonder  
eenigen glans1 ten gevolge waarvan de   
bosschen licht en  zonder schaduw zijn4 
,ofschoon dit onder de brandende        
zonnestralen een  ongerief is voor wie  
deze streken bereizen1 is het van belang
 voor  den pachter1 daar nu gras kan    
groeien waar dit anders niet kan4 ,de   
bladeren vallen niet periodiek af--een  
kenmerk1 dat aan het geheele  zuidelijk 
halfrond1 namelijk ,zuid-,amerika1      
,australi en de ,kaap de  ,goede ,hoop  
gemeen schijnt4 ,de bewoners van dit    
halfrond missen dus  een zeer prachtig1 
hoewel in onze oogen gewoon             
natuurverschijnsel3  de eerste volle    
bladontplooiing van den bladerloozen    
boom4 ,zij kunnen  ons antwoorden1 dat  

wij dit genot duur betalen nadat het    
land zooveel  maanden lang met naakte   
geraamten is bedekt geweest4 ,ook dit is
  waar2 maar onze zintuigen krijgen     
zoodoende een prikkelend1 opwekkend     
verlangen naar het verrukkelijke        
lentegroen1 dat de oogen van hen die  in
 de keerkringen leven en zich het jaar  
lang aan de schitterende1  kleurenrijke 
voortbrengselen dezer gloeiende gewesten
 verzadigen1  nooit kunnen smaken4 ,met 
uitzondering van eenige blauwe-gomboomen
  7,eucalyptus globubus7 bereiken de    
meeste boomen geen aanzienlijke         
grootte2 maar zij zijn lang1 vrij recht 
en staan goed gescheiden4 ,de  schors   
van eenige ,eucalypti valt jaarlijks af1
 of hangt in lange doode  reepen1 die in
 den wind heen en weer slingeren1 en aan
 de bosschen een  doodsch en slordig    
aanzien geven4 ,ik kan mij in alle      
opzichten geen  grootere tegenstelling  
denken1 dan tusschen de wouden van      
,valdivia  of ,chilo1 en de bosschen van
 ,australi4    ,bij zonsondergang ging  

een troep van een twintigtal zwarte     
inboorlingen  voorbij1 die allen op     
hunne gewone manier een bundel speren of
  andere wapenen droegen4 ,door een     
jongen aanvoerder een shilling  te      
geven1 kon ik hen gemakkelijk laten     
stilstaan1 en wierpen zij  hunne speren 
om mij te vermaken4 ,allen waren        
gedeeltelijk gekleed1  en verscheidenen 
konden wat ,engelsch spreken4 ,hun      
uiterlijk was  opgeruimd en aangenaam1  
en zij schenen op verre na niet zulke   
geheel  verbasterde wezens1 als         
doorgaans wordt voorgesteld4 ,in hunne  
eigen  kunsten zijn zij te bewonderen4  
,eene muts1 welke op #cj yards afstand  
was opgehangen1 doorboorden zij met eene
 speer1 die door den werpstok  werd     
weggeslingerd met de snelheid waarmede  
een geoefend schutter een  pijl uit zijn
 boog drijft4 ,de wonderlijkste         
schranderheid leggen zij  aan den dag   
wanneer zij het spoor van menschen of   
dieren zoeken1 en  ik hoorde            
verscheidene opmerkingen van hen        

vertellen1 die blijk gaven  van ongewone
 scherpzinnigheid4 ,maar den grond      
ontginnen1 of huizen  bouwen en gezeten 
lieden worden1 willen zij niet2 zelfs   
willen zij  zich de moeite niet geven   
eene kudde schapen te hoeden1 die aan   
hunne  zorg is toevertrouwd4 ,over het  
geheel schijnen zij mij maar enkele     
sporten hooger op de beschavingsladder  
te staan dan de ,vuurlanders4    ,het is
 zeer zonderling1 zoo te midden van een 
beschaafd volk een  troep onschadelijke 
wilden te zien rondloopen1 die niet     
weten waar  zij des nachts zullen       
slapen1 en hun kost verdienen met jagen 
in de  bosschen4 ,naarmate de blanken   
voortdrongen1 hebben zij zich over het  
land verspreid1 dat aan verschillende   
stammen toebehoorde2 en ofschoon  deze  
zoodoende allen door eenzelfde volk     
werden ingesloten1 hebben  zij hunne    
oude gewoonte om soms elkander te       
beoorlogen1 behouden4 ,in  een gevecht1 
dat onlangs plaats had1 kozen beide     
partijen--zeer  zonderling--het midden  

van het dorp ,bathurst tot slagveld4    
,dit had  voor de verslagene partij het 
voordeel1 dat de weggeloopen            
krijgslieden  een toevlucht zochten in  
de hutten4    ,het getal inboorlingen   
neemt snel af4 ,op mijn geheelen rit zag
 ik1  behalve een paar jongens die door 
,engelschen werden opgebracht1  nog     
slechts n enkelen troep4 ,zonder twijfel
 moet deze afname  gedeeltelijk worden  
toegeschreven aan den invoer van        
spiritualin1  aan ,europeesche ziekten  
7waarvan zelfs de meer goedaardige1     
zooals  mazelen1 zeer verderfelijk      
blijken71 #cdc en aan het trapsgewijze  
uitsterven van wild4 ,men zegt1 dat een 
aantal van hunne kinderen op  zeer      
jongen leeftijd aan de gevolgen van hun 
zwervend leven bezwijken2  en daar de   
moeite om aan voedsel te komen grooter  
wordt1 moeten ook  hunne zwervende      
gewoonten toenemen4 ,zonder openlijk den
 hongerdood  te sterven1 wordt hier de  
bevolking dus op bijzonder snelle wijze 
ondermijnd1 vergeleken met wat in       

beschaafde landen gebeurt1 waar  de     
vader1 ofschoon door overmatigen arbeid 
zich zelf benadeelende1  zijn nakroost  
niet uitroeit4    ,behalve deze vele    
zichtbare oorzaken van ondergang1       
schijnt er in  't algemeen eene meer    
geheimzinnige kracht in 't spel te zijn4
 ,waar  de ,europeaan zijne schreden    
zet1 schijnt de dood den inboorling  te 
vervolgen4 ,hetzij wij het oog wenden   
naar de wijde vlakten van  ,noord- en   
,zuid-,amerika1 naar ,polynesi1 de ,kaap
 de ,goede ,hoop of naar  ,australi1    
overal vinden wij denzelfden uitslag4   
,en het is niet alleen  de blanke1 die  
dus als verdelger optreedt3 de          
,polynesir van ,maleischen  oorsprong   
heeft in sommige gedeelten van den      
,oostindischen ,archipel  evenzoo den   
donkerkleurigen inboorling voor zich    
uitgedreven4 ,de  menschenrassen        
schijnen op elkander te werken in       
gelijken zin als  velerlei diersoorten1 
nl4 zoo1 dat het sterkere steeds het    
zwakkere  uitroeit4 ,het was treurig1   

toen wij op ,nieuw-,zeeland de fiere1   
kloeke inboorlingen hoorden zeggen1 dat 
zij wel wisten dat hun land  gedoemd was
 aan hunne kinderen te ontvallen4 #cdd  
,ieder heeft gehoord  van de            
onverklaarbare vermindering der         
bevolking op het schoone en  gezonde    
eiland ,tahiti sedert den tijd van      
,cook's reizen1 hoewel wij  in dit geval
 hadden mogen verwachten1 dat zij zou   
zijn toegenomen3  want kindermoord1 die 
hier vroeger in zoo buitengewone mate   
woedde1  heeft opgehouden3 losbandigheid
 is afgenomen1 en de moordende oorlogen 
zijn nu minder talrijk4    --,de ,eerw4 
,i4 ,williams zegt in zijn belangwekkend
 werk1 #cde dat het  eerste verkeer     
tusschen inboorlingen en ,europeanen    
steeds vergezeld  gaat van het uitbreken
 van koortsen1 rooden loop of eene      
andere ziekte1  die tal van menschen    
wegsleept4 ,verder zegt hij3 ,het is    
inderdaad  een feit1 hetwelk niet       
betwist kan worden1 dat de meeste       
ziekten1 die  gedurende mijn verblijf op

 de eilanden gewoed hebben1 door schepen
  daar zijn ingevoerd2 #cdf en wat dit  
feit merkwaardig maakt is1  dat onder de
 bemanning van het schip1 hetwelk deze  
verderfelijke  lading binnenbracht1 geen
 spoor van ziekte bekend was4 ,dit      
verhaal  is niet zoo heel buitengewoon  
als op het eerste gehoor wel lijkt2     
want verscheidene gevallen zijn bekend  
dat de boosaardigste koortsen  zijn     
uitgebroken1 hoewel de personen1 die er 
de oorzaak van waren1  onaangetast      
bleven4 ,in de eerste regeeringsjaren   
van ,george ,,iii  7#agch-ahbj7 werd een
 gevangene1 die in een kerker opgesloten
 was1  door vier konstabels in een      
rijtuig voor den magistraat gebracht2   
en ofschoon de man zelf niet ziek was1  
stierven de vier konstabels  aan eene   
soort van rotkoorts1 maar zonder dat de 
besmetting zich  aan anderen meedeelde4 
,uit deze feiten zou men bijna afleiden1
 dat  de dampen die door sommige        
personen eenigen tijd worden            
uitgestraald1  voor anderen na inademing

 giftig zijn3 en dit wellicht nog meer1 
als de  personen tot verschillend ras   
behooren4 ,hoe geheimzinnig dit geval   
ook  schijne1 is het toch niet          
wonderlijker dan het feit1 dat het      
lichaam  van een mensch1 onmiddellijk na
 den dood en voordat het bederf is      
ingetreden1 dikwijls zulke giftige of   
doodelijke eigenschappen bezit1  dat de 
prik alleen met een instrument hetwelk  
bij de opening van het  lijk gebruikt   
is1 noodlottig blijkt4    #ag ,januari4 
,vroeg in den morgen staken wij in eene 
veerboot over de  ,nepean4 ,ofschoon de 
rivier op deze plek breed en diep was1  
bevatte  zij een zeer klein volume      
stroomend water4 ,aan de overzijde      
trokken  wij door een laag stuk land en 
bereikten toen de helling der ,blauwe   
,bergen4 ,de beklimming daarvan is niet 
moeilijk1 doordien de weg met  veel zorg
 in de glooiing van eene zandsteenklip  
is uitgehouwen4 ,op  den top strekt zich
 eene bijna effen vlakte uit1 die naar  
het westen  onmerkbaar stijgt en        

eindelijk eene hoogte bereikt van meer  
dan #cjjj  voet4 ,zulk een wijdsche     
titel als ,blauwe ,bergen1 alsmede hunne
  werkelijke hoogte deden mij verwachten
 eene kloeke bergketen te zullen  zien1 
welke het land doorsneed2 maar in plaats
 hiervan--slechts eene  hellende vlakte1
 die een onaanzienlijk front vormt bij  
het laagland aan  de kust4 ,van deze    
eerste glooiing was het gezicht op het  
uitgestrekte  boschland in het oosten   
verrassend1 en de rondom staande boomen 
waren  kloek en rijzig4 ,doch is men    
eenmaal op het zandsteenen bergvlak1    
dan wordt het landschap uiterst         
eentonig2 elke kant van den weg is  met 
schrale boomen der nooit ontbrekende    
,eucalyptus-familie begroeid1  en met   
uitzondering van twee of drie kleine    
herbergen1 zijn er geen  huizen of      
ontgonnen landerijen4 ,daarenboven is de
 weg eenzaam2 wat  men nog het meest    
ziet1 zijn ossewagens1 volgeladen met   
balen wol4    ,op het midden van den dag
 voederden en drenkten wij onze paarden 

in  eene kleine herberg1 ,the           
,weatherboard 7,de ,loefzijde7 genaamd4 
,het  land ligt hier #bhjj voet boven de
 zee4 ,ongeveer anderhalve  mijl van    
deze plek heeft men een panorama1 dat   
wel een kijk  waard is4 ,eene kleine    
vallei volgende1 waardoor een nietig    
beekje  stroomt1 ontwaart men plotseling
 tusschen het geboomte1 dat den weg     
begrenst1 een onafzienbaren afgrond met 
eene diepte van misschien  #aejj voet4  
,enkele schreden voortgaande1 staat men 
aan den rand  eener geweldige steilte en
 ziet aan zijne voeten een uitgestrekten
  landboezem of baai 7want anders weet  
ik het niet te noemen71 die  dicht met  
wouden bedekt is4 ,het oogpunt ligt als 
het ware aan den  top der baai1 en      
rechts en links breidt zich eene        
klipreeks uit met  achtereenvolgende    
landtongen1 evenals aan eene steile     
zeekust4 ,deze  klippen bestaan uit     
horizontale lagen van witachtigen       
zandsteen1 en  zijn zoo volkomen        
loodrecht1 dat men op vele plaatsen een 

steen1 die  van den rand naar omlaag    
wordt geworpen1 op de boomen in den     
afgrond  aan zijne voeten kan zien      
vallen4 ,de klipreeks is zoo            
onafgebroken1  dat men 7volgens zeggen7 
zestien mijlen om moet loopen1 om den   
voet  van den waterval te bereiken1 die 
door het bovengenoemde beekje  gevormd  
wordt4 ,omstreeks vijf mijlen ver       
tegenover ons liep eene  andere         
klipreeks1 die de vallei dus geheel     
schijnt te omringen1  zoodat de naam van
 baai1 aan deze grootsche               
amphitheatervormige  diepte gegeven1    
gerechtvaardigd is4 ,stellen wij ons    
voor1 dat eene  bochtige haven met      
steile klipvormige oevers wordt         
drooggelegd1 en  uit haar zandigen bodem
 een dicht woud opschiet1 dan zullen wij
 een  begrip hebben van het voorkomen en
 den vorm van dezen landboezem4 ,dit    
landschaps-type was voor mij geheel     
nieuw en buitengewoon prachtig4    ,des 
avonds bereikten wij de ,blackheath1    
waar de zandsteenen bergvlakte  eene    

hoogte heeft bereikt van #cdjj voet1 en 
met hetzelfde schrale  houtgewas bedekt 
is als te voren4 ,van den weg had men nu
 en dan  vluchtige kijkjes in eene diepe
 vallei van dezelfde soort als die ik   
straks beschreef2 maar wegens de steile 
en hooge wanden was de bodem  bijna     
nooit te zien4 ,blackheath is eene zeer 
geriefelijke herberg1  die door een     
ouden soldaat gedreven wordt1 en die mij
 aan de kleine  herbergen in            
,noord-,wallis herinnerde4    #ah       
,januari4    ,zeer vroeg in den morgen  
wandelde ik omstreeks drie mijlen ver om
  ,govett's ,leap te zien4 ,het         
landschap was hier van gelijken aard    
als bij ,the ,weatherboard1 misschien   
zelfs nog indrukwekkender4 ,zoo  vroeg  
op den dag1 was de baai gevuld met een  
ijlen blauwen mist1 die1  hoewel in 't  
algemeen het uitzicht belemmerend1 de   
diepte waarop het  woud zich onder onze 
voeten uitstrekte1 nog scheen te        
vergrooten4 ,deze  valleien1 die zoolang
 een onoverkomelijken hinderpaal vormden

 voor de  pogingen der ondernemendste   
kolonisten om het binnenland te         
bereiken1  zijn hoogst merkwaardig4     
,groote1 armvormige baaien met          
verwijdingen  aan het boveneinde        
ontspringen dikwijls uit de             
hoofdvalleien1  en banen zich een weg   
door de zandsteenen hoogvlakte2         
daarentegen  steekt de hoogvlakte       
dikwijls landtongen uit in de valleien1 
zelfs  met afscheiding daarin van       
groote1 eilandvormige berggevaarten4 ,om
  in deze valleien af te dalen moet men 
somtijds #bj mijlen omloopen2  in andere
 zijn de landmeters eerst onlangs       
doorgedrongen1 en is het  den kolonisten
 nog niet gelukt hun vee te laten       
weiden4 ,doch het  merkwaardigste       
kenmerk in haren bouw is wel1 dat zij1  
ofschoon aan de  hoofdeinden            
verscheidene mijlen breed1 naar de      
mondingen toe meestal  zoo versmallen1  
dat zij ontoegankelijk worden4 ,de      
,landmeter-,generaal1  ,sir ,t4         
,mitchell1 poogde te vergeefs1 eerst    

loopend en toen kruipend  tusschen de   
groote neergestorte zandsteenbrokken1   
door de keel heen  te dringen1 welke de 
,grose-rivier met de ,nepean verbindt2  
#cdg toch  vormt de vallei der ,grose1  
naar ik zag1 in haar bovengedeelte eene 
fraaie effen kom van eenige mijlen      
breed1 die aan alle kanten door  klippen
 is omringd1 welker toppen              
waarschijnlijk nergens onder #cjjj  voet
 boven den zeespiegel liggen4 ,ik       
besteeg een pad1 deels gevormd  door de 
natuur en deels door den eigenaar van   
den grond1 dat toegang  gaf tot de      
vallei van de ,wolgan2 wordt langs dit  
pad vee in de vallei  gedreven1 dan kan 
het niet ontsnappen2 want overal elders 
is dit dal  door loodrechte klippen     
omringd en versmalt1 acht mijlen verder1
 van  eene gemiddelde breedte van eene  
halve mijl tot eene gewone kloof1  waar 
mensch noch dier door kan4 ,mitchell    
verhaalt1 dat de groote  vallei der     
,cox-rivier met al hare vertakkingen ter
 plaatse waar deze  in de ,nepean       

vloeit1 samenkrimpt tot eene keel van   
#bbjj yards wijdte  en ongeveer #ajjj   
voet diepte4 ,andere dergelijke         
voorbeelden zouden  hieraan kunnen      
worden toegevoegd4    ,als men de       
overeenstemming ziet tusschen de        
horizontale lagen aan elken  kant van   
deze valleien en groote                 
amphitheater-vormige verdiepingen1  dan 
is de eerste indruk deze1 dat zij       
evenals andere valleien door de  werking
 van water zijn uitgehold2 maar denkt   
men aan de ontzaglijke  hoeveelheid     
steenen1 die volgens deze onderstelling 
alln door  kelen of kloven moest worden 
verwijderd1 dan is men geneigd te       
vragen of deze ruimten niet door        
inzinking zijn ontstaan4 ,zoo men       
echter let op den vorm der onregelmatig 
vertakte valleien en smalle  uit de     
bergvlakte daarin uitstekende           
landtongen1 dan is men wel  genoopt ook 
dit denkbeeld op te geven4 ,de holten   
toe te schrijven  aan tegenwoordige     
alluviale werking zou ongerijmd zijn2   

ook ligt  het hoogste niveau der        
afwatering 7zooals ik bij ,the          
,weatherboard  opmerkte7 niet altijd aan
 den top dezer valleien1 maar aan ne    
zijde  harer baaivormige bochten4       
,enkele inwoners deden mij de opmerking1
 dat  zij zulk een baaivormigen inham   
met zijne rechts en links uitstekende   
landtongen nooit zagen zonder getroffen 
te worden door de gelijkenis  er van met
 eene steile zeekust4 ,dit is zeker het 
geval2 men kan  er bijvoegen1 dat de    
talrijke fraaie1 wijdvertakte havens aan
 de  tegenwoordige kust van ,nieuw      
,zuid-,wallis1 welke meestal door een   
smallen1 in de zandsteenen kustriffen   
uitgeholden mond met de zee  verbonden  
zijn--eene gelijkenis vertoonen1 hoewel 
op kleine schaal1  met de groote        
valleien van het binnenland4 ,maar dan  
doet zich de  onverwachte moeilijkheid  
voor3 waarom heeft de zee deze groote1  
hoewel begrensde boezems uitgehold in   
een uitgestrekt tafelland1  en slechts  
kelen gelaten aan de openingen1 waardoor

 die ontzaglijke  hoeveelheid           
uitgespoelde stof is weggevoerd8 ,het   
eenige licht1 dat ik  op dit raadsel kan
 werpen1 is door op te merken1 dat zich 
tegenwoordig  in sommige zeen 7bijv4    
hier en daar in de ,westindische en in  
de ,roode  ,zee7 banken schijnen te     
vormen van de meest onregelmatige       
gedaanten  en met zeer steile zijwanden4
 ,ik heb reden om te onderstellen1 dat  
zulke banken gevormd zijn geworden door 
ophooping van bezinksel op een          
onregelmatigen bodem1 onder de werking  
van sterke stroomen4 ,dat de zee  in    
sommige gevallen bezinksel ophoopt      
rondom onderzeesche rotsen en  eilanden1
 in plaats van het uit te spreiden in   
eene gelijkvormige laag1  kan moeilijk  
in twijfel worden getrokken1 wanneer men
 de kaarten van  ,west-,indi bestudeert2
 en dat de golven in staat zijn hooge en
 steile  riffen te vormen zelfs in      
havens1 die door land zijn ingesloten1  
heb ik  in vele gedeelten van           
,zuid-,amerika waargenomen4 ,om nu deze 

begrippen  te toetsen aan de zandsteenen
 bergvlakten van ,nieuw ,zuid-,wallis1  
stel  ik mij voor1 dat de lagen werden  
opgehoopt op een onregelmatigen bodem   
door de werking van sterke stroomen en  
den golfslag eener volle zee2           
vervolgens1 dat de steil hellende wanden
 der aldus ontstane ongevulde1          
dalvormige ruimten gedurende eene       
langzame landrijzing tot klippen  werden
 uitgehold1 en dat de losgewerkte       
zandsteen verwijderd werd  f in den tijd
 toen de nauwe dalkelen door de ruimende
 zee gegraven  werden1 f later door     
alluviale werking4        ,kort na ons  
vertrek van ,the ,blackheath daalden wij
 door den pas van  ,mount ,victoria van 
de zandsteenen hoogvlakte af4 ,om dezen 
pas te  maken had men door eene         
ontzaglijke hoeveelheid steen moeten    
boren2  maar zoowel het plan als de     
wijze van uitvoering verdienden op ne   
lijn te worden gesteld met een werk van 
dien aard in ,engeland4 ,de  streek1 die
 wij nu betraden1 was ongeveer #ajjj    

voet lager en bestond  uit graniet4 ,met
 de verandering van gesteente veranderde
 ook de  flora4 ,de boomen waren fraaier
 en stonden meer gescheiden1 terwijl    
het tusschenliggende weiland iets       
groener en weliger was4 ,te ,hassan's   
,walls verliet ik den grooten weg en    
maakte een korten omweg naar eene       
hoeve1 ,walerawang geheeten1 die bewoond
 werd door een hoofdopzichter1  aan wien
 ik een introductie-brief had van den   
eigenaar te ,sydney4 ,de  heer ,brown   
was zoo vriendelijk mij te vragen tot   
den volgenden dag  te blijven1 welk     
voorstel ik met genoegen aannam4 ,deze  
plaats levert  een voorbeeld van een der
 groote landbouwinrichtingen of liever  
schapenfokkerijen in de kolonie2 maar   
omdat eenige dalen moerassig  zijn en   
een grover gras voortbrengen1 zijn vee  
en paarden hier wat  talrijker dan      
gewoonlijk4 ,op twee of drie vlakke     
strooken grond nabij  het huis was het  
hout gerooid en koren gezaaid1 dat de   
maaiers nu  bezig waren te oogsten2 van 

tarwe wordt echter niet meer gezaaid    
dan voor het jaarlijksch onderhoud der  
in de inrichting werkende  arbeiders    
noodig is4 ,het gewone cijfer der       
toegewezen strafarbeiders  bedraagt hier
 omtrent veertig2 doch in dezen tijd    
waren er enkelen  meer4 ,ofschoon de    
hoeve van al het noodige goed voorzien  
was1  heerschte er duidelijk gebrek aan 
gerief2 en er woonde hier geen  enkele  
vrouw4 ,in 't algemeen zal de           
zonsondergang op een fraaien  dag een   
glans van geluk en tevredenheid op een  
landschap stralen2  maar hier1 in deze  
afgelegen hoeve1 konden de helderste    
tinten op  de omliggende bosschen mij   
niet doen vergeten1 dat veertig         
verharde1  verworpen mannen hun         
dagarbeid staakten evenals de slaven uit
 ,afrika1  maar zonder hun heilig recht 
op medelijden6    ,den volgenden morgen 
vroeg was de heer ,archer1 adjunct van  
den  hoofdopzichter1 zoo vriendelijk mij
 op eene kangoeroe-jacht te  noodigen4  
,wij reden het grootste deel van den    

dag1 doch hadden eene  zeer slechte     
vangst1 daar wij geen enkele kangoeroe  
7,macropus7 zagen1  en zelfs geen wilden
 hond 7,canis dingo74 ,de hazenwinden   
vervolgden  eene kangoeroe-rat          
7,hypsiprimnus7 #cdh in een hollen boom1
 waaruit  wij haar te voorschijn        
haalden4 ,deze rat is zoo groot als een 
konijn1  maar heeft de gedaante van een 
kangoeroe4 ,weinige jaren geleden  bezat
 dit land een overvloed van wilde       
dieren2 maar nu is de emu  7,dromaius   
,novae ,hollandiae7 #cdi ver het        
binnenland ingedreven en  de kangoeroe  
zeldzaam geworden2 voor beiden is de    
,engelsche hazenwind  hoogst schadelijk 
geweest4 ,ofschoon het nog lang kan     
duren voordat deze  dieren geheel zijn  
uitgeroeid1 is hun vonnis geveld4 ,de   
inboorlingen  zijn er altijd op gesteld 
de honden van de pachthoeven te leenen3 
en hun gebruik1 gevoegd bij den afval   
als een dier gedood wordt en  wat melk  
van de koeien1 zijn de zoenoffers der   
kolonisten1 die al  dieper en dieper in 

het binnenland dringen4 ,aangelokt1     
verblind door  deze onbeduidende        
voordeden1 verheugt de onnadenkende     
inboorling zich  over de nadering van   
den blanke1 die inderdaad bestemd       
schijnt het  land van zijne kinderen te 
erven4    ,in weerwil van onze schrale  
vangst hadden wij een aangenamen rit4   
,het  boschland is meestal zoo open1 dat
 iemand te paard er door heen kan       
galoppeeren4 ,dwars door het boschland  
loopen enkele vlakke groene dalen       
zonder boomen2 en op zulke plekken was  
het landschap even vriendelijk  als in  
een park4 ,in de geheele streek zag ik  
bijna geen enkele plek1  welke niet de  
sporen droeg van een vuur4 ,of deze     
sporen van vroeger  of later            
dagteekenden2 of de overblijfsels van   
het verbrande hout meer  of minder zwart
 waren--die vragen brachten de grootste 
afwisseling in  de eentonigheid1 welke  
het oog van den reizenden zoozeer       
vermoeit4 ,in  deze bosschen zijn niet  
veel vogels2 maar ik zag eenige groote  

zwermen  kaketoes in een korenveld      
grazen1 en enkele zeer prachtige        
papegaaien2  kraaien1 zooals onze       
kerkkraaien1 waren niet zeldzaam1 en    
eindelijk zag  ik nog een anderen vogel1
 die eenigszins op een ekster geleek4   
,in de  avondschemering deed ik eene    
wandeling langs eene reeks van vijvers1 
die in dit droge land de plaats van     
rivier innemen1 en had het geluk        
verscheidene individun van het vermaarde
 ,snaveldier 7,ornithorhynchus          
paradoxus7 te zien4 #cej ,zij doken en  
speelden bij de oppervlakte  van het    
water1 maar lieten zoo weinig van hun   
lichaam zien1 dat men  hen gemakkelijk  
voor waterratten had kunnen houden4 ,de 
heer ,browne  schoot er een1 en ik zag  
toen1 dat het werkelijk een zeer        
buitengewoon  dier is2 een opgezet      
exemplaar geeft volstrekt geen goed     
denkbeeld  van het voorkomen van het    
hoofd en den bek van een levend         
individu1  omdat de laatste hard wordt  
en krimpt4 #cea    #bj ,januari4    ,wij

 hadden een langen dagrit naar          
,bathurst4 ,voordat wij den grooten  weg
 insloegen1 volgden wij een pad door het
 woud4 ,met uitzondering van  enkele    
squatters-hutten1 was dit oord zeer     
eenzaam4 ,dien dag werden wij           
overvallen door den sirocco-achtigen    
wind van ,australi1 welke uit de  droge 
woestijnen van het binnenland komt4     
,wolken stof vlogen in alle  richtingen1
 en de wind voelde zoo heet1 als ware   
hij over een vuur  gestreken4 ,later    
hoorde ik1 dat de thermometer           
buitenshuis op #aai1  en in eene        
gesloten kamer op #if had gestaan4 ,des 
namiddags kwamen de  duinen van         
,bathurst in het gezicht4 ,deze         
golvende1 doch bijna effen  vlakten zijn
 in deze streek zeer merkwaardig1 omdat 
zij geheel van  boomen ontbloot zijn1 en
 slechts een dun bruin weidegras        
bezitten4 ,wij  reden eenige mijlen over
 dit land en bereikten toen het         
stadsgebied van  ,bathurst1 gelegen in  
de kom eener ruimte1 welke met den naam 

van zeer  breede vallei of smalle vlakte
 bestempeld zou kunnen worden4 ,te      
,sydney  had men mij gezegd geen al te  
slechten dunk van ,australi te krijgen  
door het land van den wegkant te        
beoordeelen1 en geen al te goeden  door 
,bathurst als maatstaf te nemen4 ,wat   
dit laatste betrof1 gevoelde  ik dat ik 
niet het minste gevaar liep van         
vooringenomenheid4 ,ik moet  trouwens   
erkennen1 dat het jaargetijde zeer droog
 was geweest en het  land er niet       
gunstig uitzag1 ofschoon ik begreep dat 
dit twee of drie  maanden geleden       
onvergelijkelijk slechter geweest was4  
,het geheim van  ,bathurst's snel       
toenemenden voorspoed is1 dat het bruine
 weiland1  hetwelk in de oogen van den  
vreemdeling er zoo armzalig uitziet1    
voortreffelijk geschikt is voor het     
weiden van schapen4 ,de stad  ligt op   
eene hoogte van #bbjj voet boven de zee 
aan de oevers der  ,macquarie--eene der 
rivieren1 welke in het uitgestrekte en  
bijna  onbekende binnenland vloeit4 ,de 

waterlinie1 welke de binnenlandsche     
stroomen scheidt van die aan de kust1   
heeft eene hoogte van ongeveer  #cjjj   
voet1 en loopt in eene noord-zuidelijke 
richting op een afstand  van #hj tot    
#ajj mijlen van de zeekust4 ,op de kaart
 is de ,macquarie  eene aanzienlijke    
rivier en de grootste van al degene1    
welke dit  deel der scheiding           
ontwateren2 toch vond ik tot mijne      
verwondering1  dat zij slechts eene     
aaneenschakeling was van poelen of      
vijvers1 die  door bijna droge ruimten  
van elkander gescheiden waren4 ,meestal 
zijn  de kleine rivieren stroomend1 en  
vormen somtijds hooge en onstuimige     
vloeden4 ,is de watertoevoer in dit     
district schaarsch te noemen1  verder   
landwaarts in wordt hij nog schaarscher4
    #bb ,januari4    ,ik ving mijn      
terugtocht aan en volgde een anderen    
weg1 ,lockyer's ,lane  genaamd1 door een
 wat heuvel- en schilderachtiger        
landstreek4 ,het  was een lange dagrit1 
en het huis1 waarin ik wilde slapen1 lag

  eenigszins van den weg af en was niet 
gemakkelijk te vinden4 ,evenals  bij    
alle andere gelegenheden1 ontdekte ik   
ook nu zeer algemeen  onder den lageren 
stand eene bereidvaardige wellevendheid1
 die men  met het oog op het heden en   
verleden van deze lieden bijna niet     
verwacht zou hebben4 ,de hoeve1 waar ik 
den nacht doorbracht1 was het  eigendom 
van twee jongelieden1 die eerst onlangs 
aangekomen en een  kolonisten-leven     
begonnen waren4 ,het volslagen gemis van
 alle gerief  was niet zeer aanlokkend2 
maar zij hadden het vooruitzicht op eene
  zekere voorspoedige toekomst1 en dat  
binnen niet langen tijd4    ,den        
volgenden dag trokken wij door groote   
stukken land1 die in vlammen  stonden en
 waar rookwolken over den weg zweefden2 
daarna bereikten  wij nog voor den      
middag onzen vorigen weg1 en beklommen  
den ,mount  ,victoria4 ,ik sliep in ,the
 ,weatherboard1 en wandelde vr het      
vallen  van de duisternis naar de       
amphitheatervormige verdieping4 ,op den 

weg  naar ,sydney bracht ik een zeer    
genoeglijken avond door bij kapitein    
,king te ,dunheved1 en eindigde hier    
mijn uitstapje in de kolonie  ,nieuw    
,zuid-,wallis4    ,voordat ik hier kwam1
 boezemden drie zaken mij meer belang in
  dan alle overige1 nl43 de             
maatschappelijke gesteldheid onder  de  
hoogere standen2 de toestand der        
dwangarbeiders1 en de vraag  welke      
omstandigheden aantrekkelijk genoeg zijn
 om personen tot  landverhuizing te     
bewegen4 ,natuurlijk heeft de meening   
van iemand1  die1 zooals ik1 er slechts 
een zeer kort bezoek bracht1 bijna geen 
waarde2 maar het is even moeilijk zich  
van eene meening te onthouden1  als om  
een juist oordeel te vellen4 ,naar      
hetgeen ik hoorde1 meer  dan naar wat ik
 zag1 was ik omtrent de maatschappelijke
 gesteldheid  over het geheel           
teleurgesteld4 ,de geheele samenleving  
is over bijna  elk onderwerp in         
haatdragende partijen verdeeld2 en velen
 onder hen1  die volgens hun stand de   

besten moesten zijn1 leiden in het      
openbaar  zulk een ongebonden leven1 dat
 achtingswaardige lieden niet met hen   
kunnen verkeeren4 ,er is veel           
jaloerschheid tusschen de kinderen der  
rijke vrijgelaten misdadigers en van de 
vrije kolonisten1 waarvan  de eersten er
 behagen in scheppen eerlijke lieden als
 indringers te  beschouwen4 ,de geheele 
bevolking1 arm en rijk1 wordt beheerscht
 door de  zucht om rijkdom te verwerven2
 en onder de hoogere standen vormen wol 
en schapenteelt voortdurend de          
onderwerpen van gesprek4 ,er zijn vele  
ernstige schaduwzijden in het geluk van 
een gezin1 waarvan wellicht  de         
voornaamste is1 dat men omringd is door 
misdadige bedienden4 ,hoe  in-hatelijk  
is het niet voor uw gevoel1 bediend te  
worden door een  man1 die wellicht op   
uwe aanwijzing daags te voren om een    
beuzelachtig  vergrijp gestraft werd4   
,met de vrouwelijke bedienden is het    
natuurlijk  nog erger gesteld4 ,zoo komt
 het1 dat kinderen de laagste           

uitdrukkingen  leeren2 en men mag van   
geluk spreken1 indien zij ook geen      
gemeene  daden leeren4    ,hier staat   
tegenover1 dat het kapitaal van iemand1 
zonder eenige  moeite van zijn kant1 hem
 driemaal meer rente opbrengt dan in    
,engeland2 en indien hij voorzichtig is1
 heeft hij de zekerheid rijk  te worden4
 ,levensweelde is er in overvloed en    
zeer weinig duurder dan  in ,engeland2  
de meeste voedingsmiddelen zijn zelfs   
goedkooper4 ,het  klimaat is prachtig en
 volmaakt gezond2 maar volgens mijn idee
 gaan  die bekoorlijkheden verloren door
 het onaantrekkelijk voorkomen van  het 
land4 ,een groot voordeel voor de       
kolonisten is1 dat hunne zoons  op zeer 
jeugdigen leeftijd van nut kunnen zijn4 
,op den leeftijd  van #af tot #bj jaren 
nemen hunne jongens dikwijls het beheer 
van  afgelegen pachthoeven op zich1 wat 
intusschen dit nadeel heeft1 dat  zij   
dan geheel met het misdadigers-personeel
 moeten verkeeren4 ,ik  weet niet of de 
maatschappelijke geest een bijzonder    

kenmerk heeft  gekregen2 maar bij zulke 
leefwijzen en zonder eenig streven naar 
geestelijke ontwikkeling1 kan het haast 
niet anders of die geest  moet          
ontaarden4 ,mijne overtuiging is1 dat   
niets dan de bittere1  harde            
noodzakelijkheid mij zou kunnen bewegen 
hierheen te trekken4    ,de snelle      
voorspoed en de toekomstige             
vooruitzichten dezer kolonie  geven mij1
 die geen verstand van deze onderwerpen 
heeft1 veel te  denken4 ,de twee        
voornaamste uitvoerartikelen zijn wol en
 traan1 en  voor deze beide producten   
bestaat eene grens4 #ceb ,het land is   
geheel  ongeschikt voor kanalen1 zoodat 
reeds op niet zeer grooten afstand het  
verdere vervoer van wol over land de    
kosten van het scheren en hoeden  der   
schapen niet loont4 ,het gras is overal 
zoo dun1 dat kolonisten  reeds ver het  
binnenland zijn ingegaan2 bovendien     
wordt de streek1  dieper landwaarts in1 
buitengewoon arm4 ,ten gevolge van de   
droogte  kan de landbouw nooit op       

uitgebreide schaal slagen2 en daarom zal
  ,australi1 voor zoover ik zien kan1   
ten slotte alleen afhangen van  zijne   
ligging als handels-centrum voor het    
zuidelijk halfrond1 en  misschien van   
zijne toekomstige fabrieken4 ,daar het  
steenkool bezit1  heeft het altijd de   
beweegkracht bij de hand4 ,twee         
omstandigheden  waarborgen ons1 dat     
,australi een zeevarend land zal zijn3  
eerstens  de ,engelsche afkomst der     
natie1 en vervolgens de bewoonbaarheid  
van  het land langs de kust4 ,vroeger   
verbeeldde ik mij1 dat ,australi een    
even belangrijk en machtig land zou     
worden als ,noord-,amerika2 maar  nu    
schijnt mij zulk eene grootsche toekomst
 eenigszins twijfelachtig4    ,wat den  
toestand der misdadigers of             
gedeporteerden betreft1 dezen had  ik   
nog minder gelegenheid te beoordeelen   
dan andere onderwerpen4 ,de  eerste     
vraag is of hun toestand eigenlijk wel  
een straf mag heeten3  in elk geval zal 
niemand beweren1 dat het eene zeer      

strenge is4 ,ik  onderstel echter1 dat  
dit van weinig gevolg is1 zoolang die   
toestand  aan misdadigers in hun eigen  
land vrees inboezemt4 ,de lichamelijke  
behoeften der veroordeelden worden vrij 
wel bevredigd2 hun vooruitzicht  op     
toekomstige vrijheid en welzijn is niet 
ver en1 bij goed gedrag1  zeker4 ,een   
ontslagbriefje1 dat den man binnen een  
bepaald district  vrijmaakt1 zoolang hij
 zich buiten verdenking of misdaad      
houdt1  wordt bij goed gedrag uitgereikt
 na een aantal jaren1 evenredig aan  den
 duur der straf4 ,ondanks dit alles1 en 
met voorbijzien van de  voorloopige     
hechtenis en den ellendigen overtocht1  
geloof ik1 dat de  jaren van verbanning 
in misnoegen en ongeluk worden gesleten4
 ,naar een  schrander man mij           
verzekerde1 kennen de veroordeelden geen
 ander genot  dan zinnelijkheid1 en     
daarin worden zij niet tevreden gesteld4
 ,het  krachtig lokaas1 dat de          
,regeering bezit in het aanbieden van   
amnestie1  gevoegd bij den diepen       

afschuw van de eenzame strafkolonies1   
schokt  het vertrouwen onder de         
misdadigers en voorkomt zoo de misdaad4 
,wat  hun gevoel van schaamte           
betreft--iets dergelijks schijnt niet   
bekend  te zijn1 en daarvan zag ik      
eenige zeer zonderlinge bewijzen4 ,al   
klinkt  het ook vreemd1 toch werd mij   
algemeen gezegd1 dat het karakter der   
misdadigers-bevolking schandelijk       
lafhartig is2 niet zelden worden        
sommigen wanhopig en geheel             
onverschillig voor het leven2 maar een  
plan1 dat koelbloedigheid of            
vastberadenheid vereischt1 komt zelden  
tot uitvoering4 ,het ergste in het      
geheele geval is1 dat1 ofschoon  er een 
wat men zou mogen noemen wettelijke     
hervorming bestaat en er  betrekkelijk  
weinig wordt bedreven waarop de wet vat 
kan hebben1  van het tot stand komen    
eener zedelijke hervorming volstrekt    
geen  sprake schijnt te zijn4 ,wel      
ingelichte personen verzekerden mij1    
dat1 al zou een man zich trachten te    

verbeteren1 hem dit onmogelijk  zou zijn
 zoolang hij met andere veroordeelden   
samenleeft3 hij zou  een leven hebben   
van ondragelijke kwelling en ellende4   
,ook moet men  niet vergeten1 dat       
strafschepen en gevangenissen1 zoowel   
hier als in  ,engeland1 de besmetting in
 de hand werken4 ,over het geheel is het
 doel3  eene strafkolonie te stichten1  
geenszins bereikt2 als werkelijk stelsel
  van hervorming is het mislukt1 zooals 
misschien elk ander plan mislukt  zou   
zijn2 maar als middel om menschen       
uiterlijk braaf te maken3 om            
landloopers1 zwervers1 die geheel onnut 
waren in het eene halfrond1 te          
veranderen in werkzame burgers in het   
andere1 en zoodoende een nieuw en       
prachtig land te stichten1 een groot    
beschavingsmiddelpunt--is het plan      
geslaagd tot eene hoogte1 wellicht      
zonder wederga in de geschiedenis4      
#cj ,januari4    ,de ,beagle zeilde naar
 ,hobart ,town op ,van ,diemensland4 ,na
 eene  zesdaagsche reis1 waarvan het    

eerste gedeelte fraai1 het laatste  zeer
 koud en stormachtig was1 stevenden wij 
den mond der ,storm-,baai  binnen4 ,het 
weder rechtvaardigde dezen gevreesden   
naam4 ,de baai moest  eerder riviermond 
worden genoemd1 want aan haar boveneinde
 neemt zij  de wateren van de ,derwent  
op4 ,bij de monding liggen eenige       
uitgestrekte  basaltterrassen1 maar     
verder op wordt het land bergachtig en  
is het  met een licht bosch bedekt4 ,op 
de lagere gedeelten der heuvels1 die  de
 baai omgeven1 is het hout gerooid en   
prijken heldergele koren- en            
donkergroene aardappelvelden in weligen 
overvloed4 ,laat in den avond  ankerden 
wij in de aardige verscholen kreek1 aan 
de oevers waarvan  de hoofdstad van     
,tasmani ligt4 ,de eerste aanblik der   
stad deed zeer  onder voor dien van     
,sydney2 de laatste zou men een city of 
groote stad  kunnen noemen1 gene slechts
 een town of landstad4 ,zij ligt aan den
  voet van ,mount ,wellington1 een berg 
van #cajj voet hoogte1 doch van  geringe

 schilderachtige schoonheid4 ,van dezen 
berg ontvangt de stad  een flinken      
toevoer van water4 ,rondom de kreek     
stonden eenige fraaie  pakhuizen en aan 
den eenen kant een klein fort4 ,wanneer 
men uit de  ,spaansche kolonin komt1    
waar aan de vestingwerken in 't algemeen
 zulke  uitstekende zorg wordt besteed1 
schijnen de verdedigingsmiddelen in     
deze kolonin zeer armzalig4 ,bij        
vergelijking van de stad met ,sydney1   
trof mij hier in hoofdzaak het          
betrekkelijk klein aantal groote huizen1
  die gebouwd of nog in aanbouw waren4  
,volgens de telling van #ahce  bevatte  
,hobart ,town #ac4hbf inwoners1 en      
geheel ,tasmani #cf4eje4 #cec    ,alle  
inboorlingen zijn overgebracht naar een 
eiland in de ,bass-,straat1  zoodat ,van
 ,diemensland het groote voordeel geniet
 van geen inlandsche  bevolking te      
bezitten4 ,deze uiterst wreede stap     
schijnt geheel  onvermijdelijk geweest  
te zijn1 en het eenige middel om een    
einde  te maken aan een ontzettend      

aantal plunderingen1 brandstichtingen   
en moorden1 door de inboorlingen        
gepleegd en die vroeg of laat hunne     
geheele uitroeiing ten gevolge zouden   
hebben gehad4 ,ik vrees1 dat deze  reeks
 van euveldaden en hare gevolgen        
ongetwijfeld hare oorzaak vond  in het  
schandelijke gedrag van enkele mijner   
landgenooten4 #ced  ,dertig jaren is een
 kort tijdbestek om den laatsten        
inboorling  uit zijn vaderland te       
verdrijven1 een eiland bijna zoo groot  
als  ,ierland4 #cee ,de briefwisseling1 
welke daarover tusschen de  regeering in
 het moederland en die van ,tasmani     
gevoerd werd1  is zeer belangwekkend4   
,hoewel in de schermutselingen1 die vele
  jaren lang bij tusschenpoozen plaats  
hadden1 tal van inboorlingen            
neergeschoten of gevangen genomen waren1
 schijnt niets hen zoozeer  van onze    
overweldigende macht overtuigd te       
hebben1 als toen in #ahcj  het geheele  
eiland onder de krijgswet werd gesteld  
en alle bewoners  bij proclamatie bevel 

kregen om den geheelen stam in een      
enkelen  grooten aanval te              
overmeesteren4 ,het ontworpen plan      
geleek ongeveer  op dat der groote      
drijfjachten in ,indi2 er werd een      
cordon dwars  over het eiland getrokken 
met het doel de inlanders op ,tasman's  
schiereiland in een cul-de-sac te       
drijven4 ,de poging mislukte2 de        
inboorlingen bonden hunne honden vast1  
en slopen in een enkelen nacht  door de 
linie1 met uitzondering van n knaap1 die
 gevat werd4 ,dit is  verre van         
verwonderlijk1 zoo men let op hunne     
geoefende zintuigen en  hunne gewoonte  
om achter de wilde dieren aan te        
kruipen4 ,men heeft  mij verzekerd1 dat 
zij de kunst verstaan zich op een bijna 
kalen  grond te verbergen op eene wijze1
 die haast ongelooflijk is als men  het 
niet gezien heeft1 en waarbij hunne     
zwarte lichamen gemakkelijk  worden     
aangezien voor de zwarte boomstompen1   
die over het geheele land  verspreid    
zijn4 ,men vertelde mij van eene        

weddenschap tusschen eenige  ,engelschen
 en een inboorling1 die voor ieder      
zichtbaar op de kale  helling van een   
heuvel ging staan4 ,indien de           
,engelschen nog geen minuut  lang de    
oogen sloten1 zou hij op de hurken gaan 
zitten1 en dan zouden  zij hem nooit van
 de omringende boomstompen kunnen       
onderscheiden4 ,doch  keeren wij tot    
onze drijfjacht terug4 ,toen de         
inlanders deze manier van  oorlogvoeren 
begrepen1 werden zij zeer ongerust1 want
 zij ontdekten  nu ook de macht en het  
aantal der blanken4 ,kort daarna        
verscheen een  troep van #ac personen1  
tot twee verschillende stammen          
behoorende1 die  hunne weerloosheid     
beseffende1 zich in wanhoop overgaven4  
,later werd  door de onvermoeide        
pogingen van ,g4 ,a4 ,robinson1         
architect te ,hobart1  die onbevreesd de
 meest verbitterde inboorlingen in hunne
 schuilhoeken  opzocht1 de geheele      
zwarte bevolking overgehaald om         
hetzelfde te  doen4 ,zij werden toen    

naar een eiland gebracht1 #cef waar men 
hen  van voedsel en kleeren voorzag4    
,graaf ,strzelecki verhaalt in zijne    
,physical ,description of ,new ,south   
,wales and ,van ,diemen's ,land1  blz4  
#ced1 dat op het tijdstip van hun       
vervoer in #ahce1 het getal             
inboorlingen #baj bedroeg4 ,in #ahdb1   
dus zeven jaren later1 telden zij       
slechts #ed personen2 en terwijl elk    
gezin in het binnenland van ,nieuw      
,zuid-,wallis1 waar de inboorlingen niet
 besmet worden door aanraking  met      
blanken1 rijk aan kinderen is1 was dit  
getal op ,flinders-,eiland  in acht     
jaren tijds met slechts veertien        
vermeerderd6    ,de ,beagle bleef hier  
tien dagen1 en in dien tijd deed ik     
verscheidene  aangename uitstapjes1     
voornamelijk met het doel om de         
geologische  gesteldheid der naaste     
omgeving te onderzoeken4 ,de            
belangrijkste  uitkomsten daarvan zijn3 
ten eerste1 eenige tot de ,devonische   
of ,steenkool-periode behoorende lagen1 

welke buitengewoon veel  versteeningen  
bevatten2 ten tweede1 bewijzen van eene 
kleine  landrijzing in een geologisch   
jong verleden1 en eindelijk eene        
afgezonderde oppervlakkige laag van     
geelachtigen kalksteen of  travertijn1  
met talrijke indruksels van boombladeren
 en ingesloten  schelpdieren van niet   
meer levende soorten4 ,niet             
onwaarschijnlijk  bevat deze enkele     
kleine kalkgroeve de eenig overgebleven 
sporen der  flora van ,van ,diemensland 
gedurende een vroeger geologisch        
tijdperk4    ,het klimaat is hier       
vochtiger dan in ,nieuw ,zuid-,wallis1  
en daardoor  het land vruchtbaarder4 ,de
 landbouw bloeit1 de ontgonnen velden   
hebben  een goed aanzien1 en de tuinen  
vloeien over van welige groenten en     
vruchtboomen4 ,sommige pachterswoningen1
 die op afgelegen plekken  stonden1     
boden een zeer schilderachtigen aanblik4
 ,het algemeen  voorkomen der           
plantenwereld gelijkt op dat der        
,australische flora1  misschien iets    

groener en frisscher1 en het weidegras  
tusschen  de boomen iets overvloediger4 
,op zekeren dag deed ik eene lange      
wandeling aan den kant der baai         
tegenover de stad1 en stak over op  eene
 stoomboot1 waarvan er twee voortdurend 
heen en weer voeren4 ,de  machinerien   
van een dezer vaartuigen waren geheel in
 deze kolonie1  die toen pas #cc jaren  
sedert hare stichting bestond1          
vervaardigd4 ,op  een anderen dag       
besteeg ik ,mount ,wellington en nam    
daartoe een gids  mede1 want eene eerste
 poging mislukte mij wegens de dichtheid
 van  het bosch4 ,onze gids was echter  
een dom man en bracht ons naar den      
vochtigen zuidkant van den berg1 waar de
 plantengroei zeer welig en  het        
beklimmingswerk1 ten gevolge van de     
menigte verrotte stammen1  bijna even   
moeilijk was als op een berg in         
,vuurland of op ,chilo4 ,het  kostte ons
 vijf en een half uur ingespannen       
klimmen1 voordat wij den  top bereikten4
 ,op sommige gedeelten groeiden de      

,eucalypti tot eene  aanzienlijke hoogte
 en vormden een prachtig woud4 #ceg ,in 
eenige van  de diepste ravijnen bloeiden
 varenboomen op buitengewone schaal2 ik 
zag er een1 die tot het ondervlak der   
loofkroon minstens #bj voet hoog  was en
 juist zes voet omtrek had4 ,het loofdak
 vormde de sierlijkste  zonneschermen en
 verspreidde eene donkere schaduw als in
 het eerste  uur van den nacht4 ,de top 
van den berg is breed en vlak1 en       
bestaat  uit reusachtige brokken kalen  
groensteen4 ,zijne hoogte is #cajj voet 
boven de zee4 ,het was een prachtig     
heldere dag1 en wij hadden een  ruim    
uitzicht3 in het noorden geleek het land
 eene aaneenschakeling  van begroeide   
bergen1 ongeveer even hoog als die      
waarop wij stonden1  en even            
gelijkvormig in omtrek2 in het zuiden   
lag het gebroken land en  water met     
zijne vele verwikkelde baaien duidelijk 
als op eene landkaart  voor ons4 ,nadat 
wij eenige uren op den top hadden       
doorgebracht1  vonden wij een beteren   

weg om af te dalen1 doch bereikten de   
,beagle  niet vr des avonds #h ure1 na  
een dag van ingespannen beweging4    #g 
,februari4    ,de ,beagle zeilde uit    
,tasmani en bereikte op den #f;den der  
volgende  maand de zeengte van ,king    
,george1 welke dicht bij den            
zuidwesthoek van  ,australi ligt4 ,hier 
bleven wij acht dagen2 maar op onze     
geheele reis  brachten wij niet zulk een
 doodschen en vervelenden tijd door4    
,van  eene hoogte gezien1 doet het land 
zich voor als eene boschachtige  vlakte1
 waaruit hier en daar ronde en          
gedeeltelijk kale granietheuvels        
verrijzen4 ,een dezer dagen ging ik met 
een gezelschap op weg1 in  de hoop eene 
kangoeroe te zullen zien1 en trok vele  
mijlen ver het  land in4 ,overal vonden 
wij een zeer armen zandgrond1 nu eens   
bedekt  met een grof gewas van dun1 laag
 kreupelhout en borstelig gras1 dan  met
 een woud van kwijnende boomen4 ,het    
landschap geleek op dat der  zandsteenen
 hoogvlakte in de ,blauwe ,bergen van   

,nieuw ,zuid-,wallis1  met dit verschil1
 dat de ,casuarina 7een boom die iets   
weg heeft  van den ,schotschen den7 hier
 talrijker is1 en de ,eucalyptus iets   
minder voorkomt4 #ceh ,op de open       
gedeelten waren vele grasboomen1  d4w4z4
 planten1 die uiterlijk eenigszins aan  
den palmboom verwant zijn1  maar in     
plaats van eene fraaie bladerkroon te   
bezitten1 slechts op  een bosje van zeer
 grove grasachtige bladeren kunnen      
bogen4 #cei  ,op een afstand gezien1    
scheen de meestal lichtgroene kleur van 
het  kreupelhout en andere planten      
vruchtbaarheid te voorspellen2 maar     
eene enkele wandeling was voldoende om  
deze illusie te verdrijven2  en wie het 
met mij eens is1 zal niet verlangen op  
nieuw een tocht  door zulk een          
ongastvrij oord te doen4    ,op een     
anderen dag vergezelde ik kapitein      
,fitz-,roy naar ,bald ,head--eene       
plaats1 door zoo vele zeevaarders       
vermeld1 en waar eenigen zich           
verbeelden koralen te zien1 anderen     

versteende boomen1 die nog in  de       
houding stonden waarin zij gegroeid     
waren4 ,naar onze meening1  zijn de     
grondlagen gevormd doordien de wind het 
fijne1 uit kleine  ronde schelp- en     
koraaldeeltjes bestaande zand           
golfsgewijze ophoopte1  waarbij takken  
en wortels van boomen met vele          
landschelpen onder het  zand bedolven   
werden4 ,toen nu de doorzijgende        
kalkhoudende stof de  geheele massa     
verhardde1 werden ook de                
cylindervormige1 door rotting  van het  
hout ontstane holten met eene harde     
druipsteenachtige massa  gevuld4 ,doch  
langzamerhand spoelt de neerslag uit den
 dampkring de  weekere deelen weg2 de   
harde vormen van de takken en wortels   
der  boomen steken daardoor boven de    
oppervlakte1 en gelijken zeldzaam       
bedriegelijk op de boomstompen van een  
dood kreupelbosch4    ,terwijl wij in   
deze kolonie waren1 bracht een groote   
stam  inlanders1 genaamd de ,mannen van 
den ,witten ,kaketoe1 er juist een      

bezoek4 ,aangelokt door het aanbod van  
eenige vaatjes rijst en suiker1  werden 
deze mannen1 benevens die van den stam1 
welke aan de zeengte  van ,king ,george 
thuis behoort1 overgehaald om een       
corrobori of groote  danspartij te      
houden4 ,zoodra het donker werd1 zag men
 kleine vuren  ontsteken en begonnen de 
mannen hun toilet te maken1 hierin      
bestaande1  dat zij zich met witte      
vlekken en strepen beschilderden4 ,toen 
alles gereed was1 werden groote vuren in
 lichtelaaien gloed gezet1  rondom welke
 vrouwen en kinderen zich als           
toeschouwers verzamelden1  en verdeelden
 de mannen van den ,kaketoe en van ,king
 ,george zich  in twee partijen1 waarin 
men nu twee aan twee tegenover elkander 
begon te dansen4 ,het dansen bestond    
hierin1 dat zij of zijdelings1  of      
zooals de ,indianen op ne rij1 naar eene
 open ruimte liepen1  en gedurende die  
gemeenschappelijke beweging met groote  
kracht op  den grond stampten4 ,hunne   
zware voetstappen gingen vergezeld van  

een  soort van gedreun1 door het tegen  
elkander slaan van hunne knuppels  en   
speren1 en verschillende andere gebaren1
 als het uitsteken van de  armen en het 
wringen van het lichaam4 ,het was een   
uiterst ruw en wild  schouwspel1 dat    
naar onze meening geheel zonder zin was2
 toch merkten  wij op1 dat de zwarte    
vrouwen en kinderen er met het grootste 
genoegen  naar keken4 ,wellicht stelden 
deze dansen oorspronkelijk handelingen  
voor1 als symbolen van gevechten en     
overwinningen4 ,en dans was er1  genaamd
 de ,emu-dans1 waarin elk man zijn arm  
in eene gebogen houding  uitstrekte1    
evenals de hals van een vogel4 ,bij een 
anderen dans bootste  een man de        
bewegingen na van een kangoeroe1 die in 
de bosschen graast1  terwijl een tweede 
hem besprong1 schijnbaar om hem aan     
zijne speer  te rijgen4 ,als beide      
stammen aan den dans deelnamen1 beefde  
de grond  onder hunne zware voetstappen1
 en weergalmde de lucht van hunne woeste
  kreten4 ,allen schenen zeer           

opgewonden2 en die drom van bijna naakte
  gestalten1 gezien bij het rosse       
schijnsel der hoogvlammende vuren1      
allen in duivelachtige eenparige        
beweging--dat tooneel1 gevoegd  bij de  
woeste kreten van dansers en omstanders1
 vormde een volmaakt  schouwspel van een
 feest onder de laagste wilden4 ,in     
,vuurland hebben  wij vele zonderlinge  
tooneelen uit het leven der wilden      
gezien1 maar ik  geloof nooit een1 waar 
de inboorlingen zoo opgewonden en zoo   
volkomen  in hun element waren als bij  
dezen dans4 ,toen de dans was           
afgeloopen1  schaarde de geheele troep  
zich in een grooten kring op het        
terrein1 en  werd1 tot aller blijdschap1
 de gekookte rijst met suiker           
rondgedeeld4    ,na verscheidene        
vervelende dagen1 doordien het weder    
betrokken was1  stevenden wij den       
#ad;den ,maart #ahcf uit de zeengte van 
,king ,george  en zetten koers naar     
,keeling-,eiland4    ,vaarwel1          
,australi6 ,ge zijt een aankomend kind1 

en zult gewis na  zekeren tijd als      
grootvorstin regeeren in het ,zuiden6   
,maar al zijt ge  nog niet groot genoeg 
voor eerbied1 dan toch te groot en      
eerzuchtig  voor genegenheid4 ,ik       
verlaat uwe stranden zonder droefheid of
 spijt444              ,,hoofdstuk ,,xx4
                                        
,,keeling-,,eiland--,,koraalvormingen4  
#a ,april #ahcf4    ,wij kwamen in het  
gezicht der ,keeling- of                
,kokos-,eilanden1 die in  den ,indischen
 ,oceaan en omstreeks #fjj mijlen van de
 kust van ,sumatra  liggen4 ,deze groep 
behoort tot de uit koralen gevormde     
laguneneilanden  7of atollen71 gelijk   
aan die in den ,lagen-,archipel         
7,tuamotu-,eilanden71  welke wij in     
,nov4 #ahce voorbijvoeren4 ,toen het    
schip bij den ingang  van het kanaal    
was1 kwam een ,engelsch bewoner1 de heer
 ,liesk1 in eene  boot naar ons toe4 ,de
 geschiedenis van de bewoners dezer     
eilanden is  in de kortst mogelijke     
bewoordingen als volgt4 ,omstreeks negen

 jaren  geleden bracht een nietswaardig 
persoon1 ,hare genaamd1 een aantal      
,maleische slaven uit den ,oostindischen
 ,archipel hierheen1 die nu ruim  #ajj  
zielen tellen1 de kinderen medegerekend4
 ,kort daarna kwam kapitein  ,ross1 die 
deze eilanden vroeger met zijn          
koopvaardijschip bezocht had1  vergezeld
 van zijn gezin en have uit ,engeland   
hier aan1 met het doel  zich te         
vestigen4 ,tot zijn gezelschap behoorde 
ook ,liesk1 die stuurman  op zijn schip 
geweest was4 ,de ,maleische slaven      
liepen spoedig van het  eilandje weg1   
waarop ,hare zich gevestigd had1 en     
voegden zich bij de  partij van ,ross1  
zoodat ,hare eindelijk genoodzaakt was  
deze eilanden  te verlaten4    ,in naam 
verkeeren de ,maleiers nu in een staat  
van vrijheid1 en wat  hunne persoonlijke
 behandeling betreft1 is dit ook        
werkelijk zoo2 doch  in de meeste andere
 opzichten worden zij als slaven        
beschouwd4 ,deels  door hunne           
ontevredenheid ten gevolge van de       

herhaalde verplaatsingen  van het eene  
eiland naar het andere1 en misschien ook
 door eenig  wanbestuur1 gaan de zaken  
niet voorspoedig4 ,het eiland heeft geen
  ander viervoetig huisdier dan het     
zwijn1 en het voornaamste plantaardig   
voortbrengsel is de kokosboom4 ,zijn    
geheele welvaart hangt af van dezen     
boom2 de geheele uitvoer bestaat in olie
 van deze noot en de noten  zelven1 die 
naar ,singapore en ,mauritius gaan1 waar
 zij1 na geraspt te  zijn1 voornamelijk 
bij de kerrie-bereiding worden gebruikt4
 ,ook de  vetgemeste varkens leven bijna
 geheel van kokosnoten1 en hetzelfde    
geldt voor de eenden en kippen4 ,zelfs  
een groote landkreeft is door  de natuur
 met de middelen toegerust om deze      
hoogst nuttige vrucht te  openen en er  
van te leven4    ,op het ringvormige rif
 van het laguneneiland verheffen zich   
over een  groot deel der lengte1        
lijnvormige eilandjes4 ,aan de          
noordzijde of  lijwaarts is eene        
opening1 waardoor de schepen kunnen     

binnenkomen  om te ankeren4 ,bij onze   
binnenkomst was de aanblik zeer vreemd  
en niet onaardig1 maar de schoonheid der
 plek hing bijna geheel  af van de      
kleurschittering der omringende         
voorwerpen4 ,het ondiepe1  klare en     
stille water der lagune1 dat            
grootendeels op wit zand rust1  straalt 
in het helderste groen1 wanneer het door
 eene verticale zon  verlicht wordt4    
,deze schitterende1 vele mijlen breede  
ruimte wordt  aan alle kanten begrensd1 
hetzij door eene reeks van sneeuwwitte  
brandingen1 die haar scheiden van de    
donkere golven van den oceaan1  of door 
strooken land1 waarboven de kokosboomen 
hunne vlakke kruinen  verheffen en die  
haar scheiden van het blauwe            
hemelgewelf4 ,evenals  eene witte wolk  
hier en daar eene aangename breking     
geeft in het  blauw des hemels1 zoo     
tinten levende koraalbanken het         
smaragdgroene  water in de lagune nog   
donkerder4    ,den volgenden morgen ging
 ik1 nadat wij het anker hadden         

geworpen1  op het eiland ,direction aan 
wal4 ,de strook droog land is hier      
slechts  enkele honderden yards breed1  
en wordt aan den kant der lagune        
begrensd  door een oever van witten     
kalksteen1 die in dit heete klimaat eene
 zeer  drukkende hitte uitstraalde1 en  
aan de buitenkust door eene stevige1    
breede1 vlakke koraalbank1 welke diende 
om de kracht der volle zee  te breken4  
,behalve in de nabijheid der lagune1    
waar eenig zand ligt1  bestaat het land 
geheel uit ronde brokken koraal4 ,in    
zulk een lossen1  drogen en             
steenachtigen bodem een krachtigen      
plantengroei voort te  brengen--dat kon 
alln het klimaat der                    
tusschenkeerkringsstreken4 ,op  eenige  
van de kleinere eilandjes kon men zich  
verlustigen in de  sierlijke groepeering
 der jonge en volwassen kokosboomen1 die
 in bonte  mengeling doch zonder        
wederzijdsche verstoring van            
vormen-symmetrie1  in een enkel bosch   
vereenigd waren4 ,een oever van blinkend

 wit zand  omsloot deze tooverachtige   
plekken4    ,ik zal nu eene korte schets
 geven van de natuurlijke geschiedenis  
dezer eilanden1 welke door haar         
beperkten omvang van bijzonder belang   
is4 ,op het eerste gezicht schijnt het  
bosch alleen uit kokosboomen te         
bestaan2 maar in werkelijkheid zijn er  
vijf of zes andere boomen4 ,een  dezer  
bereikt eene zeer aanzienlijke hoogte1  
is echter wegens de  groote weekheid van
 zijn hout onnut4 ,behalve de boomen1 is
 het getal  planten uiterst beperkt en  
bestaat uit nietsbeteekenend onkruid4   
,in  mijne verzameling1 die1 geloof ik1 
bijna de volledige flora omvat1  zijn   
#bj species1 ongerekend een mos1 een    
korstmos 7lichen71 en een zwam          
7fungus74 ,tot dit aantal moeten twee   
boomen worden gerekend1 waarvan  de een 
niet in bloei stond1 en de ander mij    
slechts van hooren zeggen  bekend was4  
,de laatste is in zijne soort een       
eenzame boom en groeit  bij het strand1 
waar de golven ongetwijfeld de enkele   

zaden hebben  aangespoeld4 ,op een der  
eilandjes groeit ook een ,guilandina4   
,tot de  bovenstaande lijst reken ik    
niet het suikerriet1 de banaan1 eenige  
andere voedselplanten1 vruchtboomen en  
ingevoerde grassen4 ,daar de  eilanden  
geheel uit koraal bestaan1 en weleer    
niets anders dan riffen  waren1 waarover
 het water spoelde1 moeten al hunne     
landvoortbrengselen  door de golven der 
zee zijn aangevoerd4 ,dienovereenkomstig
 heeft  de plantenwereld geheel het     
kenmerk van een toevluchtsoord voor     
verlatenen4 ,prof4 ,henslow meldt mij1  
dat van de #bj soorten er #ai tot       
verschillende geslachten behooren1 en   
deze weder tot niet minder dan  #af     
families4 #cfj    ,in ,holman's ,reizen 
#cfa wordt1 op getuigenis van ,a4 ,s4   
,keating1  die twaalf maanden op deze   
eilanden woonde1 eene opsomming gegeven 
van de verschillende zaden en andere    
voorwerpen1 die men weet dat  daar aan  
strand zijn gespoeld3    ,zaden en      
planten van ,sumatra en ,java zijn door 

de branding naar  de windzijde der      
eilanden gedreven4 ,daaronder zijn      
gevonden3 de  ,kimiri1 thuis behoorende 
op ,sumatra en het schiereiland         
,malakka2  de om haren vorm en grootte  
bekende kokosnoot van ,bali2 de ,dadap  
7,erythrina indica71 die door de        
,maleiers met den peperstruik  geplant  
wordt3 7laatstgenoemde windt zich       
daarbij om zijn stam1 en  steunt        
hiertegen met de stekels op zijn        
stengel72 verder de zeepboom            
7,sapindus72 de castorolie-plant        
7,ricinus72 stammen van den sagopalm    
7,sagus71 en verschillende soorten van  
zaden1 die den op de eilanden  wonenden 
,maleiers onbekend waren4 ,men vermoedt1
 dat deze alle door  den                
noordwest-moesson naar de kust van      
,nieuw-,holland zijn gedreven1  en van  
daar door den zuidoost-passaat naar deze
 eilanden4 ,ook zouden  gevonden zijn   
groote hoeveelheden ,java-teakhout      
7,tectonia grandis7  en ,geelhout       
7,virgilia ltea71 alsmede reusachtige   

roode en witte  cederboomen1 en de      
blauwe gomboom van ,nieuw-,holland1 in  
volkomen  ongeschonden staat4 ,alle     
harde zaden1 zooals van slingerplanten1 
behouden hun kiemvermogen1 maar de      
zachtere soorten1 waaronder de          
,manggustan1 7een ,oostindische vrucht  
ter grootte van een appel1 met  een     
zacht1 sappig vruchtvleesch71 gaan op   
den overtocht verloren4 ,nu  en dan zijn
 ook vischkano's1 blijkbaar van ,java1  
aan strand gespoeld4    ,deze feiten    
zijn van belang1 omdat zij ons leeren1  
hoe talrijk de zaden  zijn1 die uit     
verschillende landen komende1 over den  
grooten oceaan  worden gedreven4 ,prof4 
,henslow zegt mij1 dat bijna alle       
planten welke  ik van deze eilanden     
meebracht1 naar zijne meening gewone    
strandsoorten  zijn in den              
,oostindischen ,archipel4 ,wegens de    
richting der winden en  stroomen1       
schijnt het echter bijna niet mogelijk1 
dat zij rechtstreeks  hierheen konden   
komen4 ,met meer waarschijnlijkheid is  

door ,keating  beweerd1 dat zij het     
eerst naar de kust van ,nieuw-,holland  
werden  gevoerd1 en van daar tegelijk   
met de voortbrengsels van dat land      
teruggedreven1 zoodat de zaden vr hunne 
ontkieming #ahjj tot #bdjj  mijlen      
moeten hebben afgelegd4    ,chamisso    
zegt in zijne beschrijving van den      
,radack-,archipel1 die in  het westelijk
 deel van den ,stillen ,oceaan is       
gelegen #cfb3 de zee  voert de zaden en 
vruchten van vele boomen naar deze      
eilanden1 alwaar  de meeste van hen niet
 zijn opgegroeid4 ,het meerendeel van   
deze zaden  schijnt echter het vermogen 
tot groeien niet verloren te hebben4    
,ook  zegt men1 dat palmboomen ergens   
uit eene heete luchtstreek en stammen   
van noordelijke dennen hier aan land    
zijn gespoeld2 deze dennen moeten  dus  
een buitengewoon verren weg hebben      
afgelegd4 ,zulke feiten zijn in  hooge  
mate belangwekkend4 ,het valt niet te   
betwijfelen1 dat1 indien  er landvogels 
waren om de zaden op te pikken zoodra   

zij op 't strand  werden geworpen1      
alsook een beter voor hunnen groei      
geschikten bodem  dan de losse brokken  
koraal1 het meest afgelegene dezer      
laguneneilanden  mettertijd eene veel   
rijkere flora zou bezitten dan het nu   
heeft4    ,de lijst van landdieren is   
nog armer dan die der planten4 ,eenige  
eilandjes worden bewoond door ratten1   
die hierheen werden  gebracht4 ,deze    
ratten worden door ,waterhouse voor     
dezelfde gehouden  als de ,engelsche    
soort1 maar zijn kleiner en lichter van 
kleur4 ,echte  landvogels ontbreken2    
want een snip en een wachtelkoning      
7,rallus  ,phillippensis71 ofschoon     
geheel in het droge kruid levende1      
behooren  tot de ,orde der ,steltloopers
 7,grallae74 ,men zegt1 dat vogels van  
deze  ,orde op vele van de lage         
eilandjes in den ,stillen ,oceaan       
voorkomen4 ,op  ,ascension1 waar geen   
landvogel is1 werd bij den top van den  
berg een  wachtelkoning 7,porphyrio     
simplex7 geschoten1 die hier blijkbaar  

een  eenzame zwerver was4 ,op ,tristan  
da ,cunha1 waar volgens ,carmichael     
slechts twee landvogels zijn1 komt een  
koet 7,fulica7 voor1 #cfc  die eveneens 
een steltlooper is4 ,wegens deze feiten 
geloof ik1 dat  de steltloopers in 't   
algemeen1 na de talrijke soorten        
zwemvogels1  de eerste nederzetters zijn
 op kleine afgelegen eilanden1 en  kan  
er bijvoegen1 dat1 telkens als ik ver in
 zee vogels zag1 die  geen eigenlijke   
zeevogels waren1 zij tot de ,orde der   
,steltloopers  behoorden4 ,het is dus   
natuurlijk1 dat zij de vroegste         
nederzetters  worden op ver afgelegen   
landpunten4    ,van kruipende dieren zag
 ik slechts eene kleine hagedis4 ,wat de
  insecten betreft1 heb ik getracht alle
 soorten te verzamelen4 ,behalve        
spinnen1 die talrijk waren1 vond ik     
dertien soorten1 en hieronder  slechts  
een enkelen kever4 #cfd ,een kleine mier
 zwermde bij duizenden  onder de losse  
droge koraalblokken1 en was eigenlijk   
het eenige insect1  dat overvloedig     

voorkwam4 ,ofschoon in vergelijking met 
de waters der  naburige zee1 de         
voortbrengselen van het land zoo        
schaarsch zijn1  is het aantal          
bewerktuigde wezens inderdaad oneindig  
groot4 ,chamisso  heeft 7,kotzebue's    
,first ,voyage1 deel ,,iii blz4 #bbb7 de
 natuurlijke  geschiedenis van een      
laguneneiland in den ,radack-,archipel  
beschreven2  en het is merkwaardig1     
hoezeer de bewoners daarvan in aantal en
 soort  op die van ,keeling-,eiland     
gelijken4 ,er zijn eene hagedis en twee 
steltloopers3 namelijk een snip         
7,scolopax7 en een wulp 7,numenius74    
,van  planten zijn er #ai soorten met   
inbegrip van een varenkruid1 en eenige  
daarvan zijn dezelfde als die welke hier
 groeien1 niettegenstaande  de plek zoo 
ontzettend ver en in een geheel anderen 
oceaan ligt4    ,de lange strooken land1
 die de rechtlijnige eilandjes vormen1  
bereiken  geene grootere hoogte dan tot 
waar de branding koraalbrokken kan      
opwerpen en de wind kalkhoudend zand    

ophoopen4 ,de stevige bank van          
koraalgesteente breekt door hare breedte
 het eerste geweld der golven1  die     
anders in n dag deze eilandjes met al   
wat zij voortbrengen  zouden wegspoelen4
 ,zee en land schijnen hier om het      
meesterschap  te strijden2 en ofschoon  
het vaste land eene plaats heeft        
veroverd1  acht het water hier minstens 
even geldige rechten te bezitten4 ,op   
alle  gedeelten ontmoet men krabben van 
meer dan ne soort1 die hier als         
kluizenaars leven1 met de schelpdieren  
op haren rug1 welke zij van  het        
naburige strand gestolen hebben4 ,in de 
boomen boven ons rusten  talrijke witte 
rotspelikanen1 fregatvogels en          
zeezwaluwen2 en het  bosch zou men een  
zeekraaiennest kunnen noemen1 wegens de 
vele nesten  en den stank1 waarmede de  
dampkring vervuld is4 ,op hunne ruwe    
nesten  gezeten1 kijken de rotspelikanen
 u met een dom en toornig gezicht  aan4 
,de zeezwaluwen 7,sterna7 zijn1 gelijk  
haar bijnaam van domme  uitdrukt1       

onnoozele kleine schepsels2 maar buiten 
deze is er eene  kleine sneeuwwitte     
zeezwaluw1 een bevallige vogel1 die     
enkele voeten  boven uw hoofd stil      
rondhuppelt1 en met zijne groote1 zwarte
 oogen  kalm maar nieuwsgierig uw gelaat
 opneemt4 ,er is weinig verbeelding  toe
 noodig1 om zich voor te stellen1 dat in
 zulk een tenger en fijn  lichaam een   
dolende feengeest moet huizen4          
,zondag #c ,april4    ,na den dienst    
vergezelde ik kapitein ,fitz-,roy naar  
de nederzetting1  die eenige mijlen ver 
op de punt ligt van een dicht met hooge 
kokosboomen bedekt eilandje4 ,kapitein  
,ross en de meergenoemde ,liesk  wonen  
in een aan beide kanten open huis1 dat  
de gedaante heeft van  eene schuur1 en  
met matten van gevlochten schors        
omhangen is4 ,de  huizen der ,maleiers  
staan langs het strand der lagune4 ,de  
geheele  plek had een eenigszins        
mistroostig aanzien1 omdat er geen      
tuinen  waren1 die getuigen van eene    
zorgvuldige ontginning4 ,de inboorlingen

  behooren tot verschillende eilanden in
 den ,oostindischen ,archipel1  maar    
spreken allen dezelfde taal4 ,wij zagen 
er van ,borneo1 ,celebes1  ,java en     
,sumatra4 ,in kleur gelijken zij op de  
bewoners van ,tahiti1  van wie zij in   
trekken niet veel verschillen4 ,eenige  
vrouwen  vertoonen echter veel van het  
,chineesche type4 ,mij beviel zoowel de 
gelaatsuitdrukking in 't algemeen als de
 klank hunner stemmen4 ,zij  schenen    
arm1 en in hunne huizen ontbrak alle    
gerief van meubelen2  maar uit het      
poezelig voorkomen der kindertjes bleek 
duidelijk1  dat kokosnoten en           
zeeschildpadden geen slecht voedsel     
zijn4    ,op dit eiland liggen de       
putten1 waaruit de schepen water opdoen4
 ,in  't eerst schijnt het niet weinig  
vreemd1 dat het zoete water met de      
getijden regelmatig ebt en wast1 en men 
heeft zelfs gemeend1 dat zand  het      
vermogen bezit om het zout uit het      
zeewater te filtreeren4 ,deze  ebbende  
putten komen ook op eenige lage eilanden

 in ,west-,indi  voor4 ,het             
samengedrukte zand of het poreuze       
koraalgesteente wordt  evenals eene     
spons van het zoute water doorzegen2    
maar de regen1  die op de oppervlakte   
valt1 moet dalen tot het peil der       
omringende  zee en zich daar ophoopen   
onder verplaatsing van een gelijk volume
  zoutwater4 ,wanneer nu het water in   
het lagere gedeelte der groote          
sponsachtige koraalmassa met de getijden
 rijst en daalt1 zal dit  ook geschieden
 met het water bij de oppervlakte2 en   
dit laatste zal  zoet blijven1 indien   
het gesteente dicht genoeg is om        
aanzienlijke  mechanische vermenging te 
voorkomen4 ,graaft men echter een put op
  plaatsen1 waar het land bestaat uit   
groote losse koraalbrokken met  open    
tusschenruimten1 dan is1 blijkens       
hetgeen ik gezien heb1 het  water daarin
 brak4    ,na het middagmaal woonden wij
 een zonderling en half bijgeloovig     
schouwspel bij1 dat de ,maleische       
vrouwen ons te zien gaven4 ,een  groote 

houten lepel1 die in kleeren gestoken en
 naar het graf  van een overleden man   
was gebracht1 werd1 volgens hare        
bewering1  bij volle maan begeesterd en 
zou gaan springen en dansen4 ,na de     
noodige voorbereidingen1 hielden twee   
vrouwen den lepel vast1 die  daarop in  
stuipachtige beweging geraakte en onder 
het gezang der  omstaande vrouwen en    
kinderen goed in de maat ronddanste4    
,het was  eene allerzotste vertooning2  
maar ,liesk beweerde1 dat vele ,maleiers
  werkelijk aan de geestenbeweging van  
den lepel geloofden4 ,de dans begon     
eerst nadat de maan was opgegaan2 en    
toen wij hare heldere schijf  zoo stil  
tusschen de lange1 in den avondwind     
wuivende takken der  kokosboomen zagen  
schijnen1 werden wij ruimschoots voor   
ons wachten  schadeloos gesteld4 ,op    
zichzelven zijn deze tropische          
landschappen  zoo verrukkelijk1 dat men 
hen bijna even lief krijgt als die in   
het  eigen vaderland1 waaraan wij door  
de fijnste snaren van het gemoed        

verbonden zijn4    ,den volgenden dag   
hield ik mij bezig met het onderzoek    
naar den  zeer belangwekkenden1 hoewel  
eenvoudigen bouw en oorsprong dezer     
eilanden4 ,daar het water bijzonder     
effen was1 waadde ik over de  buitenste 
bank van dood gesteente tot aan de      
levende koraaldijken1  waarop de        
golfslag der volle zee breekt4 ,in      
sommige geulen en holten  zwommen       
visschen in prachtig groene en andere   
kleuren1 en prijkten  vele zophieten in 
wondervolle tinten en vormen4 ,het is   
verschoonbaar1  dat men in geestdrift   
geraakt over het oneindig aantal        
bewerktuigde  wezens1 waarmede de       
keerkringszee1 zoo kwistig in           
levensvormen1  bevolkt is2 toch moet ik 
bekennen1 dat natuuronderzoekers die in 
welgekozen bewoordingen de onderzeesche 
grotten beschreven hebben  als versierd 
te zijn met duizend schoonheden1 volgens
 mijn idee eene  eenigszins gezwollen   
taal gebezigd hebben4        #f ,april4 
,ik vergezelde kapitein ,fitz-,roy naar 

een eiland aan het hoofdeinde  der      
lagune1 en daarbij volgden wij een      
ingewikkeld kanaal1 dat  zich door      
velden van fijn vertakte koralen        
slingerde4 ,wij zagen  verscheidene     
zeeschildpadden1 en twee booten werden  
afgezonden om ze te  vangen4 ,het water 
is zoo helder en ondiep1 dat hoewel de  
zeeschildpad  door snel duiken in de    
eerste oogenblikken uit het gezicht     
raakt1  de vervolgers in hunne kano of  
zeilboot haar na eene niet zeer lange   
jacht inhalen4 ,op dit oogenblik springt
 een man1 die in den boeg gereed  staat1
 door het water heen op den rug der     
schildpad1 grijpt haar met  beide handen
 bij het nekschild1 en laat zich zoo    
meevoeren totdat het  dier uitgeput     
raakt en gevat wordt4 ,het was eene     
belangwekkende jacht1  de twee booten   
zoo te zien rondvaren1 en de mannen met 
het hoofd  vooruit door het water te    
zien schieten om te trachten hunne prooi
  te grijpen4 ,kapitein ,moresby meldt  
mij1 dat de inboorlingen der in  dezen  

zelfden oceaan gelegen ,chagos-,eilanden
 op eene afgrijselijke  manier het      
rugschild van de levende zeeschildpad   
wegnemen4 ,het  wordt met brandende     
houtskool bedekt1 die de buitenste      
schaal omhoog  doet krommen2 daarna rukt
 men het met een mes af1 en maakt het   
plat  tusschen twee planken voordat het 
koud wordt4 ,na deze barbaarsche        
behandeling laat men het dier weer in   
zijn element terugkeeren1  waar zich na 
eenigen tijd een nieuw schild vormt1 dat
 echter te dun  is om het dier van eenig
 nut te zijn4 ,het gevolg is dan ook    
altijd1  dat de schildpad er kwijnend en
 ziekelijk uitziet4    ,toen wij aan den
 kop der lagune kwamen1 staken wij een  
smal eilandje  over1 en zagen hier op de
 kust naar den wind eene hevige branding
  staan4 ,ik kan moeilijk zeggen waarom3
 maar op mijn geest maakt de  aanblik   
van de buitenkusten dezer               
laguneneilanden een zeer grootschen     
indruk4 ,er ligt iets grootsch in dat   
eenvoudige borstweringachtige  strand1  

dien zoom van groene struiken en hooge  
kokosboomen1 die  stevige bank van dood 
koraalgesteente met hare groote1 hier en
 daar  verspreide losse brokken1 en in  
die lange lijn van woedende brekers1    
die aan alle zijden aanrollen4 ,als de  
oceaan zijne golven over het  breede rif
 werpt1 schijnt hij u een               
onoverwinnelijke vijand van             
alvermogende kracht2 toch zien wij hem  
tot staan gebracht en zelfs  overwonnen 
door middelen1 die u op 't eerste       
gezicht zoo uiterst  zwak en krachteloos
 schijnen4 ,niet dat de oceaan de       
koraalrotsen  spaart6 ,de groote        
brokken1 die over het rif verspreid en  
opgehoopt  zijn op het strand1 waaruit  
de hooge kokosboom ontspruit1 spreken   
duidelijk van de onbuigzame kracht der  
golven4 ,ook gunt de zee het  land geen 
tijd van rust4 ,de langdurige stijging1 
veroorzaakt door de  gestadige werking  
van den passaatwind1 die altijd in ne   
richting  over een uitgestrekt gebied   
waait1 doet brekers ontstaan1 bijna     

even machtig als die in gematigde       
luchtstreken tijdens een orkaan1  en die
 met onverpoosd geweld woeden4 ,men kan 
deze golven niet zien  zonder een gevoel
 van overtuiging1 dat een eiland1       
ofschoon uit  het hardste gesteente     
bestaande1 hetzij porfier1 graniet of   
kwarts1  eindelijk voor zulk eene       
onweerstaanbare kracht moet zwichten en 
door  de golven worden verslonden4      
,niettemin houden deze lage1            
onbeduidende  koraaleilandjes           
zegevierend stand1 want eene andere     
macht treedt  op als tegenstander en    
mengt zich in den strijd4 ,de krachten  
van het  organische leven scheiden1 een 
voor een1 de molekulen koolzure kalk uit
  de schuimende branding1 en vereenigen 
ze tot een hecht1 symmetrisch           
samenstel4 ,laat vrij de oceaan er      
duizenden brokken afrukken1 wat  zegt   
dit tegen de tienduizenden nijvere      
arbeiders1 die dag en nacht1  maand in  
maand uit aan 't werk zijn8 ,zoo zien   
wij dan het zachte en  slijmachtige     

lichaam der poliep door tusschenkomst   
der levenswetten  zegevieren over de    
ruwe mechanische kracht der golven van  
een oceaan1  dien noch de menschelijke  
kunst1 noch zelfs de onbezielde werken  
der  natuur met goed gevolg konden      
weerstaan6    ,niet voor des avonds laat
 keerden wij aan boord terug1 want      
langen tijd  bleven wij in de lagune    
bezig met het onderzoek van de          
koraalvelden  en van de #a #a_/b ,m4    
groote reuzenschelpen1 #cfe welke       
laatste zoo  sterk zijn1 dat iemand die 
zijne hand tusschen de schalen durft    
steken1 haar niet zou kunnen lostrekken1
 zoolang het dier leeft4 ,bij  het      
hoofdeinde der lagune vond ik tot mijne 
groote verbazing eene  uitgestrekte     
ruimte van veel meer dan een mijl in het
 vierkant1 bedekt  met een woud van fijn
 vertakte koralen1 die allen dood en    
verrot waren1  ofschoon zij recht       
overeind stonden4 ,in 't eerst begreep  
ik volstrekt  niet wat de oorzaak       
hiervan was1 doch later viel mij in1 dat

 zij aan  den volgenden1 eenigszins     
vreemden samenloop van omstandigheden   
was toe  te schrijven4 ,ik moet echter  
vooraf zeggen1 dat koralen zelfs niet   
een  korten tijd aan de zonnestralen in 
de open lucht kunnen blootgesteld  zijn1
 zonder te sterven1 zoodat hare bovenste
 groeigrens bepaald wordt  door die van 
het laagste water bij springgetijden4   
,uit eenige oude  kaarten blijkt1 dat   
het lange eiland bovenwinds voorheen    
door wijde  kanalen in verscheidene     
eilandjes verdeeld was3 welk feit ook   
hieruit  blijkt1 dat de boomen op die   
gedeelten jonger zijn4 ,in den vroegeren
  toestand van het rif zou een sterke   
bries1 door meer water over de          
borstwering te werpen1 het peil der     
lagune hebben doen rijzen4 ,thans  heeft
 zij eene tegengestelde werking2 want   
niet alleen neemt het water  in de      
lagune door stroomingen van buiten niet 
toe1 maar het wordt zelf  door de kracht
 van den wind naar buiten gestuwd4 ,zoo 
heeft men dan  waargenomen1 dat het     

getij nabij het hoofd der lagune        
gedurende eene  sterke bries niet zoo   
hoog stijgt1 als bij kalm weder4        
,volgens mijn  idee1 heeft dit          
niveau-verschil1 ofschoon zonder twijfel
 zeer gering1  den dood veroorzaakt van 
deze koraalboschjes1 die in den         
vroegeren1  meer open toestand van het  
buitenrif hunne hoogst mogelijke grens  
van verticalen groei bereikt hadden4    
,enkele mijlen ten noorden van ,keeling 
is eene andere kleine  atolle1 binnen   
welke de lagune bijna geheel met        
koraalmodder  gevuld is4 ,kapitein ,ross
 vond in het conglomeraat-gesteente op  
de  buitenkust een goed afgerond stuk   
groensteen bedolven1 iets grooter  dan  
een menschenhoofd1 waarover hij zelf en 
zijne metgezellen zoo  verwonderd waren1
 dat zij het stuk medenamen en als eene 
bijzonderheid  bewaarden4 ,het voorkomen
 van dezen enkelen steen in eene        
omgeving van  niets dan kalkhoudend     
gesteente1 is zeer verrassend4 ,het     
eiland is  bijna nooit bezocht geworden1

 en het is ook niet waarschijnlijk1 dat 
er een schip is vergaan4 ,bij gebrek aan
 eene betere verklaring1 kwam  ik tot de
 slotsom1 dat de steen1 tusschen de     
wortels van een grooten  boom verward1  
hierheen was gekomen2 maar denkende aan 
den grooten  afstand van het naastbij   
gelegen land1 en aan het                
onwaarschijnlijke  van zulk een         
samenloop van omstandigheden1 nl4 dat   
een steen zou  vastgeraakt zijn in een  
boom1 met den boom in zee gespoeld1 z   
ver  weggedreven1 toen veilig geland en 
eindelijk zoodanig begraven zou  zijn1  
dat hij ontdekt werd--schrok ik haast1  
dat een blijkbaar zoo  onwaarschijnlijk 
middel van vervoer in mijn brein opkwam4
 ,met veel  belangstelling las ik daarom
 het verhaal van ,chamisso1 den te recht
  vermaarden natuuronderzoeker die      
,kotzebue vergezelde1 dat de bewoners   
van den ,radack-,archipel 7de reeds     
genoemde groep laguneneilanden  in den  
,stillen ,oceaan7 de steenen voor het   
scherpen van hunne  werktuigen          

verkregen1 door de wortels van boomen te
 onderzoeken  welke op het strand waren 
geworpen4 ,blijkbaar moet dit           
verscheidene  keeren gebeurd zijn1 daar 
er wetten bestaan1 dat zulke steenen aan
  het opperhoofd toebehooren1 en elk die
 hen poogt te stelen straf  ontvangt4   
,let men op de afgezonderde ligging     
dezer eilandjes te midden  van een      
uitgestrekten oceaan 7de reusachtige    
afstand van eenig land1  behalve        
koraalvormingen1 blijkt wel het best uit
 de waarde welke de  inboorlingen1 die  
zulke kloeke zeevaarders zijn1 aan elke 
soort van  steenen hechten7 #cff3       
alsmede op de geringe snelheid der      
stroomingen  in eene open zee--dan      
schijnt het voorkomen van op deze wijze 
vervoerde  steenen ons wonderlijk toe4  
,toch kunnen steenen dikwijls zoo       
vervoerd  worden2 en indien het eiland1 
waarop zij stranden1 uit andere stoffen 
dan koraal bestaat1 zullen zij          
nauwelijks de aandacht trekken en zal   
althans hun oorsprong nooit aanleiding  

geven tot gissingen4 ,bovendien  kan dit
 vervoer langen tijd de aandacht        
ontgaan1 daar de boomen1  vooral die    
welke met steenen zijn beladen1         
waarschijnlijk onder  de oppervlakte    
drijven4 ,in de kanalen van ,vuurland   
worden groote  hoeveelheden drijfhout op
 het strand geworpen2 maar uiterst      
zelden  ziet men een boom op het water  
drijven4 ,misschien kunnen deze feiten  
eenig licht werpen op het geval1 dat    
hoekige zoowel als afgeronde  steenen   
soms in fijne bezonken stoffen begraven 
worden gevonden4    ,op een anderen dag 
bezocht ik het ,west-,eilandje1 waar de 
plantengroei  misschien overvloediger is
 dan op de overige4 ,de kokosboomen     
groeien  meestal gescheiden2 maar hier  
bloeiden de jonge stammen onder  hunne  
hooge bloedverwanten1 en vormden met    
hunne lange en gebogen  bladerkronen de 
meest belommerde prielen4 ,alleen zij1  
die zoo iets  ondervonden hebben1 weten 
hoe heerlijk het is onder zulk lommer te
  zitten en het koele1 aangename sap van

 de kokosnoot te drinken4 ,op  dit      
eiland bevindt zich eene groote         
baaivormige ruimte1 welke uit het       
fijnste witte zand bestaat2 zij is      
geheel vlak en alleen bij hoog  water   
door het getij bedekt4 ,uit deze groote 
baai ontspringen vele  kleine kreken1   
die zich in de omringende bosschen      
verliezen4 ,het  gezicht van zulk een   
veld met blinkend wit zand1 rustig als  
eene  bevroren watervlakte en omgeven   
door een rand van hooge1 wuivende       
kokosstammen1 vormde een zonderling1    
maar zeer aardig schouwspel4    ,boven  
heb ik gesproken van een kreeft1 die van
 de kokosnoten leeft4 ,hij  is zeer     
algemeen overal waar droog land is1     
bereikt eene monsterachtige  grootte1 en
 is na verwant aan of dezelfde als      
,birgos latro4 #cfg  ,het voorste paar  
beenen eindigt in zeer sterke en forsche
 scharen1  terwijl het achterste van    
zachtere en veel smallere voorzien is4  
,in  't eerst zou men het geheel        
onmogelijk achten1 dat een kreeft eene  

met  een stevigen dop omsloten kokosnoot
 kan openen2 maar ,liesk verzekerde     
mij1 dat hij dit herhaaldelijk heeft    
zien doen4 ,de kreeft begint met  den   
dop vezel voor vezel stuk te plukken1 en
 altijd van dat einde  af1 waar zich de 
zoogenaamde drie oogen bevinden4 ,is dit
 volbracht1  dan begint de kreeft met   
zijne zware klauwen op een van de oogen 
te hameren1 totdat er eene opening      
gemaakt is4 ,dan draait hij zijn        
lichaam om1 en haalt met de twee        
achterste en smallere scharen de witte  
vleezige pit te voorschijn4 ,ik beschouw
 dit feit niet alleen als het           
merkwaardigste voorbeeld van instinct1  
waarvan ik ooit gehoord heb1  maar ook  
als eene aanpassing in lichaamsbouw     
tusschen twee in het  schema der natuur 
blijkbaar zoover van elkander staande   
organismen1  als een kreeft en een      
kokosboom4 ,deze ,birgos is in zijne    
leefwijze een  dagdier2 maar men zegt1  
dat hij elken nacht een bezoek aan zee  
brengt1  zonder twijfel met het doel om 

zijne kieuwen te bevochtigen4 ,op de    
kust worden ook de jongen uitgebroed1   
die er vervolgens eenigen tijd  leven4  
,deze kreeften wonen in diepe gaten1    
welke zij onder de wortels  van boomen  
graven1 en waar zij bijzonder groote    
hoeveelheden van de  losgetrokken vezels
 der kokosnotedoppen verzamelen1 om     
hierop als op  een bed te rusten4 ,soms 
maken de ,maleiers hiervan gebruik1 en  
garen de  vezels om er oud touwwerk van 
te maken4 ,deze kreeften vormen een zeer
  goed voedsel2 bovendien bevindt zich  
onder den staart van de grootere        
individun eene aanzienlijke hoeveelheid 
vet1 dat1 gesmolten1 somtijds  een kwart
 flesch vol heldere olie oplevert4      
,sommige schrijvers beweren1  dat de    
,birgos tegen de kokosboomen opkruipt1  
om de noten te stelen4 ,ik  twijfel zeer
 of dit wel mogelijk is1 maar met den   
,pandanus 7,pandang  of ,schroefboom7   
zou die beklimming veel gemakkelijker   
zijn4 ,liesk  vertelde mij1 dat de      
,birgos op deze eilanden leeft van de   

noten1  die op den grond zijn gevallen4 
,kapitein ,moresby deelt mij mede1 dat  
deze kreeft de ,chagos-,eilanden en  de 
,seychellen bewoont1 maar niet voorkomt 
op de naburige ,maldivische  ,eilanden4 
,vroeger was hij talrijk op ,mauritius1 
doch nu vindt men  daar slechts enkele  
kleine4 ,naar men zegt bewoont deze     
soort1 of eene  met zeer overeenkomstige
 eigenschappen1 n enkel koraaleiland in 
den  ,stillen ,oceaan1 noordelijk van de
 ,gezelschaps-,eilanden4 ,als een bewijs
  hoe verbazend sterk het voorste paar  
scharen is1 wil ik vermelden1  dat      
,scoresby eens een kreeft in een sterken
 tinnen trommel opsloot1  waarin        
beschuit geweest was1 en het deksel met 
metaaldraad omwond4 ,de  kreeft boog    
echter de randen om en ontsnapte4 ,dit  
ombuigen geschiedde  met zulk eene      
kracht1 dat hij verscheidene kleine     
gaatjes door het  tin boorde4    ,tot   
mijne groote verrassing vond ik twee    
koraalsoorten van het geslacht          
,millepora 7,m4 complanata en ,m4       

alcicornis71 die het vermogen bezaten   
tot steken4 ,versch uit het water       
genomen1 zijn de steenen takken of      
platen op het gevoel ruw en niet        
kleverig1 ofschoon zij een sterken1     
onaangenamen reuk bezitten4 ,de stekende
 eigenschap schijnt bij  verschillende  
exemplaren ongelijk te zijn2 drukte of  
wreef men een stuk  op de zachte huid   
van aangezicht of arm1 dan ontstond     
gewoonlijk1 na  verloop van eene        
secunde1 eene prikkelende gewaarwording1
 die slechts  enkele minuten duurde4    
,toen ik echter op zekeren dag een der  
takken  vluchtig met mijn gezicht       
aanraakte1 ontstond onmiddellijk pijn2  
deze nam1 zooals gewoonlijk1 na enkele  
secunden toe1 bleef eenige  minuten lang
 hevig1 en was nog een half uur daarna  
te bespeuren4 ,het  gevoel was even     
onaangenaam als wanneer men een         
brandnetel aanraakt1  doch geleek meer  
op dat1 veroorzaakt door ,physalia of   
het ,spaansche  ,fregat4 ,kleine1 roode 
vlekken ontstonden op de zachte huid van

 den  arm1 en zagen er uit alsof zij    
blaren zouden trekken1 hetgeen echter   
niet gebeurde4 ,de heer ,quoy meldt dit 
geval van de ,millepora1 en  zoo hoorde 
ik ook van stekende koralen in          
,west-,indi4 ,vele zeedieren  schijnen  
dit steekvermogen te bezitten2 behalve  
het ,spaansche fregat1  vele koralen1 en
 ,aplysia of de zeehaas van de          
,kaap-,verdische-,eilanden1  wordt in de
 ,voyage of the ,astrolabe gesproken van
 eene ,actinia of  zee-anemoon1 en van  
een buigzaam aan ,sertularia verwant    
koraaldier1  die beiden dit middel tot  
aanvallen of verdedigen bezitten4 ,men  
zegt1  dat in de ,oostindische ,zee een 
stekend zeewier wordt gevonden4    ,twee
 soorten van visschen1 behoorende tot   
het geslacht ,scarus  7papegaaivisch71  
welke hier algemeen zijn1 leven         
uitsluitend van  koraal2 beiden zijn    
schitterend blauwgroen gekleurd en      
leven1  de een altijd in de lagune en de
 ander tusschen de brekers op de        
buitenkust4 ,liesk verzekerde mij1 dat  

hij herhaaldelijk geheele scholen       
visschen met hunne sterke beenige kaken 
op de toppen der koraaltakken  had zien 
grazen4 ,bij verscheidene opende ik de  
ingewanden en vond die  gevuld met      
kalkhoudende1 zanderige modder van      
geelachtige kleur4 ,ook  de slijmerige1 
walgelijke zeeblazen 7,holothuroidea    
#cfh aan onze  zeesterren verwant71     
waarop de ,chineesche lekkerbekken zoo  
verzot zijn1  leven voor een groot deel 
van koralen1 gelijk ,dr4 ,allan mij     
bericht2  en het beenig toestel binnen  
hun lichaam schijnt wel voor dit doel   
geschikt4 ,deze ,holothuroidea1 de      
visschen1 de talrijke boorschelpen  en  
borstelwormen 7,neredae71 die elk blok  
dood koraalgesteente  doorboren1 moeten 
zeer krachtig medewerken tot het        
voortbrengen van  de fijne witte modder1
 welke op den bodem en de oevers der    
lagune  ligt4 ,prof4 ,ehrenberg vond    
echter bij onderzoek1 dat eene          
hoeveelheid  van deze modder1 die1 nat  
zijnde1 in 't oog vallend op            

fijngestampte  kalk geleek1 voor een    
deel uit kiezelschalige infusiediertjes 
bestond4    #ab ,april4    ,des morgens 
zeilden wij uit de lagune en zetten     
koers naar ,isle  de ,france4 ,het doet 
mij genoegen1 dat wij deze eilanden     
bezocht  hebben2 want zulke vormingen   
behooren zeker tot de wonderlijkste     
voortbrengselen der ,natuur4 ,op een    
afstand van #bbjj yards van de  kust    
7#bjab ,m47 peilde kapitein ,fitz-,roy  
met eene lijn van #gbjj  voet lengte    
7#baie ,m47 nog geen grond1 waaruit dus 
blijkt1 dat dit  eiland een hooge       
onderzeesche berg is met nog spitsere   
hellingen  dan de steilste vulkaankegel4
 ,de schotelvormige top meet bijna tien 
mijlen in doorsnede2 en elk atoom1 van  
af het kleinste deeltje tot  het        
grootste steenblok in dezen hoogen berg1
 die toch nog klein  is in vergelijking 
met zeer vele andere koraaleilanden1    
draagt den  stempel van langs           
organischen weg ontstaan te zijn4 #cfi  
,wij zijn  verbaasd1 als reizigers ons  

vertellen van de reusachtige afmetingen 
der pyramiden en andere groote          
gedenkteekenen der menschelijke kunst2  
maar hoe onbeduidend zijn de grootsten  
hunner1 vergeleken met deze  steenen    
bergen1 welke door geen andere arbeiders
 zijn opgehoopt1 dan  verschillende     
kleine en tengere dieren6 ,dit is een   
wonder1 dat op het  eerste gezicht niet 
het lichamelijk oog1 maar1 na rijpe     
overdenking1  het oog der rede treft4   
,ik zal nu eene zeer korte beschrijving 
geven van de drie groote  klassen van   
koraalriffen1 namelijk3    #ao4 ,atollen
 of ,lagunenriffen4  #bo4 ,wal- of      
,damriffen 7door ,darwin genoemd        
,barrier-reefs74  #co4 ,rand- of        
,kustriffen 7door ,darwin genoemd       
,fringing-reefs74    en mijne inzichten 
omtrent hunne vorming mededeelen4 #cgj  
,bijna  elk reiziger1 die den ,stillen  
,oceaan is overgestoken1 heeft zijne    
groote verwondering betuigd over de     
laguneneilanden of ,atollen1  zooals ik 
hen later bij hun ,indischen            

7,maleischen7 naam zal noemen1  en      
getracht er eene verklaring van te      
geven4 ,reeds in het jaar #afje  zeide  
,pyrard de ,laval terecht3    ,c'est une
 merveille de voir chacun de ces        
atollons environn d'un  grand banc de   
pierre1 tout autour n'y ayant point     
d'artifice humain4    7,het is          
verwonderlijk elk dezer atollen omringd 
te zien door eene  groote steenen bank1 
zonder eenig spoor van menschelijke     
kunst in  den omtrek74    ,nevensstaande
 schets van het eiland ,whitsunday in   
den ,stillen ,oceaan1  welke ontleend is
 aan de uitnemende reisbeschrijving van 
kapitein  ,beechey1 geeft slechts een   
flauw begrip van het zonderlinge        
voorkomen  van zulk eene atolle4 ,het is
 er een van de kleinste grootte1 en     
bestaat  uit smalle eilanden1 die       
onderling tot een ring zijn vereenigd4  
,de  tegenstelling tusschen den         
onmetelijken oceaan met zijne woedende  
stortzeen1 en het lage eiland met het   
kalme heldergroene water  binnen de     

lagune1 kan men zich moeilijk           
voorstellen zonder het gezien  te       
hebben4    ,de vroegere reizigers       
stelden zich voor1 dat de koraalvormende
 dieren  hunne groote ringen            
instinctmatig bouwden1 om zich aan de   
binnenzijde  eene veilige schuilplaats  
te verschaffen2 maar als bewijs hoe ver 
dit  van de waarheid is1 wil ik alleen  
zeggen1 dat die in massa vereenigde     
soorten1 van wier groei op de open      
buitenkusten het bestaan van het  rif   
zelf afhangt1 niet binnen de lagune     
kunnen leven1 waar andere  fijn vertakte
 soorten bloeien4 ,volgens die meening  
wordt bovendien  ondersteld1 dat vele   
soorten van verschillende geslachten en 
families  zich tot n doel vereenigen2 en
 van zulk eene vereeniging is in de     
geheele natuur geen enkel voorbeeld te  
vinden4 ,de theorie1 welke het  meest   
ingang heeft gevonden is1 dat atollen op
 onderzeesche kraters  rusten2          
beschouwen wij echter den vorm en       
grootte van sommige1  het aantal1 de    

nabuurschap en betrekkelijke ligging van
 andere1  dan verliest dit denkbeeld    
zijn aannemelijk karakter4 ,zoo meet de 
atolle ,suadiva #cga #dd geographical   
mijlen in de eene richting  en #cd in   
eene andere2 ,rimsky meet #ed bij #bj   
mijlen1 en heeft een  zonderling gebogen
 rand2 de atolle ,bow #cgb is #cj mijlen
 lang1  bij eene gemiddelde breedte van 
slechts zes1 terwijl ,menchikov 7een    
der ,marshall-,eilanden7 uit drie       
onderling vereenigde of verbonden       
atollen bestaat4 ,bovendien is deze     
theorie geheel ontoepasselijk op de     
noordelijke ,maldivische atollen in den 
,indischen ,oceaan 7waarvan ne  #hh     
mijlen lang en tusschen de #aj en #bj m4
 breed is72 want deze worden  niet      
begrensd door smalle riffen evenals     
gewone atollen1 maar door  een groot    
aantal afzonderlijke kleine atollen1    
terwijl andere kleine  atollen uit de   
groote lagunenvormige binnenruimten     
verrijzen4 ,eene  derde en betere       
theorie werd door ,chamisso voorgesteld1

 die meende1  dat1 ten gevolge van den  
sterkeren groei der koralen op plaatsen 
waar zij aan de volle zee zijn          
blootgesteld--zooals ongetwijfeld  het  
geval is1 de buitenranden vroeger dan   
andere gedeelten uit het                
gemeenschappelijke grondvlak zouden     
opgroeien1 en dat dit de ring- of       
schotelvormige structuur zou verklaren4 
,maar aanstonds zullen wij zien1  dat in
 deze1 zoowel als in de krater-theorie1 
een allerbelangrijkst  punt over het    
hoofd is gezien1 namelijk de vraag3     
waarop hebben de  rifvormende koralen1  
die op geene groote diepte kunnen leven1
 hunne  hechte bouwwerken gegrondvest8  
,aan den steilen buitenkant der         
,keeling-atolle werden door kapitein    
,fitz-,roy een aantal zorgvuldige       
peilingen gedaan1 en werd bevonden1  dat
 de bereide talk op den bodem van het   
lood1 uit punten binnen  tien vademen   
diepte1 altijd bovenkwam met duidelijke 
indruksels van  levende koralen1 doch   
zonder aanklevende bestanddeelen1 en    

even schoon  alsof men het op een       
grasveld had laten vallen4 ,nam de      
diepte toe1 dan  werden de indruksels   
minder talrijk1 maar de aanklevende     
zanddeeltjes1  daarentegen1 steeds      
talrijker1 totdat de bodem eindelijk uit
 eene  zachte zandlaag bleek te bestaan4
 ,wil men de vergelijking met het       
grasveld voortzetten1 dan kunnen wij    
zeggen1 dat de grashalmen al            
schaarscher en schaarscher werden1 tot  
de grond eindelijk zoo dor was1  dat er 
niets meer uit opschoot4 ,uit deze1 door
 vele andere bevestigde  waarnemingen   
mogen wij veilig afleiden1 dat de       
uiterste diepte waarop  koralen hunne   
riffen kunnen bouwen1 #bj tot #cj       
vademen bedraagt4 ,nu  zijn er          
ontzaglijke oppervlakten in de ,stille  
en ,indische ,oceanen1  waar elk eiland 
op zichzelf eene koraalvorming is1 en   
slechts die  hoogte bereikt1 tot welke  
de golven nog brokstukken kunnen        
opwerpen1  en de winden zand kunnen     
ophoopen4 ,zoo is de groep der          

,radack-atollen  7,marshall-,eilanden7  
een onregelmatig vierkant1 #ebj mijlen  
lang1 bij  #bdj breed2 de ellipsvormige 
,lage of ,tuamotu-,archipel meet #hdj   
mijlen  in zijne langste en #dbj in de  
kortste as2 tusschen deze twee archipels
  liggen andere kleine groepen en       
afzonderlijke lage eilanden1 welke met  
de eersten eene ruimte in den oceaan    
bedekken van #djjj mijlen lengte1       
waarbinnen geen enkel eiland boven de   
bepaalde hoogte reikt4 ,ook in  den     
,indischen ,oceaan is eene ruimte van   
#aejj mijlen in doorsnede1  welke drie  
archipels omvat1 alle uit lage eilanden 
bestaande1  die door koralen zijn       
gevormd4 ,wegens het feit1 dat de       
rifbouwende  koralen niet op groote     
diepte leven1 kan met volstrekte        
zekerheid  worden gezegd1 dat overal in 
die uitgestrekte ruimten1 waar thans    
eene atolle is1 oorspronkelijk een bodem
 bestaan moet hebben binnen  eene diepte
 van #bj tot #cj vademen 7ongeveer #cg  
tot #ee ,met47 van  het zeeoppervlak4   

,het is ten hoogste onwaarschijnlijk1   
dat breede1  hooge1 vrij staande en     
steil oploopende banken van bezonken    
stoffen1  verspreid in groepen en       
reeksen van vele honderden mijlen       
lengte1  gevormd konden zijn in de      
midden- en diepste gedeelten der ,stille
  en ,indische ,oceanen1 op een         
reusachtigen afstand van het vasteland1 
en waar het water volkomen doorschijnend
 is4 ,even onwaarschijnlijk is  het1 dat
 de opstuwende krachten onder onze      
aardkorst over de genoemde  uitgestrekte
 ruimten tallooze groote rotsbanken     
zouden hebben opgeheven  tot eene hoogte
 van #bj tot #cj vademen 7#abj tot #ahj 
voet7 onder de  oppervlakte der zee1 en 
geen enkele harer boven dat peil4       
,immers1  wr op de geheele              
aardoppervlakte kunnen wij eene         
bergketen vinden1  zelfs van maar       
weinige honderden mijlen lengte1 welker 
talrijke toppen  zich niet hooger       
verheffen dan enkele voeten onder een   
bepaald peil1  en waar geen enkele top  

daarboven verrijst8 ,bijgevolg1 indien  
de  grondvlakken waaruit de             
atollen-bouwende koralen groeiden1 niet 
uit  bezonken stoffen gevormd1 en ook   
niet tot de vereischte hoogten werden   
opgestuwd1 moeten zij noodzakelijk tot  
dat peil zijn ondergezonken2  en dit    
lost terstond de moeilijkheid op4 ,want 
terwijl de eene berg  na den anderen1   
het eene eiland na het andere langzaam  
onder water  zonken1 ontstonden         
achtereenvolgens versche bodems voor den
 groei der  koralen4 ,wij kunnen hier   
onmogelijk in alle vereischte           
bijzonderheden  treden2 maar ik tart    
elk1 om op andere wijze te verklaren1   
hoe het  mogelijk is1 dat over zulke    
uitgestrekte ruimten talrijke eilanden  
verspreid liggen1 allen dit gemeen      
hebbende1 dat zij laag en opgebouwd     
zijn uit koralen1 die als               
levensvoorwaarde een bodem behoeven1    
welke  op beperkte diepte onder het     
zeeoppervlak is gelegen4 #cgc           
,alvorens te verklaren hoe de atollen of

 lagunenriffen hunne  eigenaardige      
structuur verkrijgen1 moeten wij ons    
wenden tot de  tweede groote klasse1    
namelijk de wal- of damriffen4 ,deze    
strekken  zich uit1 hetzij in rechte    
lijnen voor de kusten van een vastland  
of  groot eiland1 of zij omringen kleine
 eilanden2 in beide gevallen zijn  zij  
van het land gescheiden door een breed  
en vrij diep waterkanaal1  evenals de   
lagune binnen eene atolle4 ,het is      
opmerkelijk hoe weinig  aandacht aan de 
ringvormige walriffen is geschonken1    
ofschoon zij  toch zoo wondervol zijn   
samengesteld4 ,de volgende schets stelt 
een  gedeelte van het walrif voor1 dat  
het eiland ,bolabola #cgd in den        
,stillen ,oceaan omringt1 gezien van een
 der rotstoppen in het midden4 ,in  dit 
geval is de geheele rifrand in land     
veranderd2 maar gewoonlijk  scheidt eene
 sneeuwwitte lijn van hooge brekers1    
waartusschen hier  en daar een enkel    
laag1 met kokosboomen begroeid eilandje 
zichtbaar  is1 de donkere golven in den 

oceaan van de lichtgroene ruimte in het 
lagunenkanaal4 ,en het kalme water in   
dit kanaal bespoelt in de meeste        
gevallen een lagen rand van alluvialen  
grond1 beladen met de schoonste         
voortbrengselen uit de keerkringen en   
gelegen aan den voet der ruwe1  steile  
bergen in het midden4    ,er zijn       
ringvormige walriffen in alle grootten1 
van af #c tot niet  minder dan #dd      
mijlen in doorsnede2 het rif1 dat       
tegenover een der  zijden van           
,nieuw-,caledoni ligt en de beide       
uiteinden omvat1 is zelfs  #djj mijlen  
lang4 ,elk rif sluit n1 twee of meer    
rotsachtige eilanden  in van            
verschillende hoogten 7in n geval zelfs 
#ab afzonderlijke  eilanden71 en loopt  
op ongelijke afstanden om het ingesloten
 land--bij  de ,gezelschaps-,eilanden   
meestal op een afstand van een tot drie 
of  vier mijlen1 maar bij ,hogoleu #cge 
op #bj mijlen van den zuidkant1  en #ad 
mijlen van den tegenovergestelden of    
noordkant der ingesloten  eilanden4 ,ook

 is de diepte binnen het lagunenkanaal  
aan veel  verandering onderhevig1 en kan
 gemiddeld op #aj tot #cj vademen worden
  gesteld2 maar op ,wanikoro zijn       
ruimten van niet minder dan #ef vademen 
of #ccf voeten diepte4 ,aan de          
binnenzijde loopt het rif zacht glooiend
  af naar het lagunenkanaal1 of eindigt 
in een loodrechten wal1 die onder  water
 somtijds #bjj tot #cjj voeten hoog is2 
aan de buitenzijde verrijst  het rif1   
evenals eene atolle1 zeer steil uit de  
groote diepten van den  oceaan4 ,kan men
 zich iets zonderlingers voorstellen dan
 dergelijke  natuurgewrochten8 ,wij zien
 een eiland1 dat te vergelijken is met  
een kasteel op den top van een hoogen   
onderzeeschen berg1 tegen het  geweld   
der zee beschermd door een grooten muur 
van koraalgesteente1  die altijd steil  
is aan den buiten- en soms ook aan den  
binnenkant3  van boven begrensd door een
 breed horizontaal vlak1 en hier en daar
  afgebroken door smalle toegangen of   
invaarten1 waardoor de grootste  schepen

 de wijde en diepe singel- of           
vestinggracht kunnen binnenzeilen4      
,voor zoover het eigenlijke koraalrif   
betreft1 is er niet het geringste       
verschil zoowel in algemeene grootte1   
begrenzing en groepeering  als zelfs in 
zeer onbeduidende                       
structuur-bijzonderheden1 tusschen  een 
walrif en eene atolle4 ,de              
aardrijkskundige ,balbi heeft terecht   
aangemerkt1 dat een omwald eiland eene  
atolle is1 waarin zich hoogland  uit de 
lagune verheft2 neem het land er binnen 
weg1 en er blijft eene  volledige atolle
 over4    ,maar wat is nu de oorzaak1   
dat deze riffen op zulke groote         
afstanden  van de kusten der ingesloten 
eilanden uit zee verrijzen8 ,de reden   
kan niet zijn1 dat koralen niet in de   
nabijheid van het land groeien3  want   
dikwijls zijn de kusten van het         
lagunenkanaal1 wanneer zij niet  door   
alluvialen grond zijn omgeven1 door een 
rand van levende riffen  begrensd2 en   
aanstonds zullen wij zien1 dat er eene  

geheele klasse  van riffen bestaat1     
welke ik juist om hun nauw verband met  
de kusten  zoowel van vastelanden als   
van eilanden1 met den naam van          
,randriffen  heb bestempeld4 ,eene      
tweede vraag is3 waarop hebben de       
rifvormende  koralen1 die niet op groote
 diepten kunnen leven1 hunne ringvormige
  wallen gegrondvest8 ,blijkbaar is de  
oplossing daarvan even moeilijk  als in 
het gelijksoortige geval der atollen1 en
 die meestal over het  hoofd is gezien4 
,de zaak zal duidelijker worden begrepen
 na een blik  op de volgende ware       
doorsneden1 die genomen zijn in de      
richtingen  noord en zuid door de       
eilanden ,wanikoro1 ,gambier 7of        
,mangarewa7 en  ,maurua met hunne       
walriffen4 ,zoowel in horizontale als in
 verticale  richting1 zijn deze         
doorsneden herleid tot denzelfden       
maatstaf van  een kwart inch op elke    
mijl4----    ,wij moeten hier opmerken1 
dat in welke richting de doorsneden ook 
genomen waren hetzij bij deze of vele   

andere omwalde eilanden1 in  't algemeen
 dezelfde vormen zouden zijn            
weergevonden4 ,zoo men nu  bedenkt1 dat 
rifvormend koraal op geen grootere      
diepte kan leven dan  van #bj tot #cj   
vademen en dat de schaal der teekening  
zoo klein is1  dat de peilstreepjes ,,cd
 aan de rechterhand eene diepte         
aanduiden van  #bjj vademen 7#cff       
,met471 dan mag men terecht vragen3     
waarop zijn deze  walriffen gegrondvest8
 ,moeten wij aannemen1 dat elk eiland   
omringd  is door eene halssnoervormige  
onderzeesche rotsklip1 of door eene     
groote bank van bezonken stoffen1 die   
plotseling eindigt waar ook het  rif    
eindigt8 ,indien de zee vroeger diep in 
de eilanden had geknaagd1  voordat deze 
door de riffen werden beschermd1 en     
aldus eene ondiepe  klip rondom hen     
onder water had gezet1 zouden de        
tegenwoordige  kusten steeds door diepe1
 steile afgronden omringd zijn2 maar dit
 is  hoogst zelden het geval4 ,ook kan  
men1 volgens dit begrip1 onmogelijk     

verklaren1 waarom de koralen1 evenals   
een muur1 van den uitersten  buitenrand 
der klip zijn opgegroeid1 en aan den    
binnenkant dikwijls  eene breede        
watervlakte hebben vrijgelaten1 te diep 
voor den groei  der koralen zelven4 ,dat
 rondom deze eilanden eene uitgestrekte 
bank  van bezonken stoffen opgehoopt zou
 zijn1 welke meestal het breedst  was   
daar waar de ingesloten eilanden het    
kleinst zijn1 is hoogst                 
onwaarschijnlijk1 zoo men in aanmerking 
neemt hoezeer die banken in  de centrale
 en diepste gedeelten van den oceaan aan
 de werking der  golven zijn            
blootgesteld4 ,in het bijzondere geval  
van het walrif van  ,nieuw-,caledoni1   
dat zich #aej mijlen ver voorbij de     
noordelijkste  punt van het eiland      
uitstrekt in dezelfde rechte lijn1      
waarin het  langs de westkust loopt1 is 
het haast niet mogelijk aan te nemen1   
dat aldus eene bank van bezonken stoffen
 kon worden afgezet lijnrecht  tegenover
 een hoog eiland en zoo ver voorbij zijn

 eindpunt in volle  zee4 ,en ten slotte1
 zoo wij acht slaan op andere eilanden  
in den oceaan  van ongeveer dezelfde    
hoogte en gelijke geologische           
samenstelling1  maar niet door          
koraalriffen omgeven1 dan zullen wij    
vruchteloos  zoeken naar zulk eene      
onbeduidende1 zich rondom uitstrekkende 
diepte  van #cj vademen1 behalve in de  
onmiddellijke nabijheid der kusten2     
want land dat steil uit het water       
verrijst1 gelijk de meeste omwalde  en  
niet omwalde eilanden in den oceaan1    
duikt er gewoonlijk steil  onder4 ,en   
daarom herhaal ik mijne vraag3 waarop   
zijn deze walriffen  gegrondvest8       
,waarom liggen zij met hunne wijde en   
diepe grachtvormige  kanalen zoo ver van
 het ingesloten land8 ,spoedig zullen   
wij zien hoe  gemakkelijk deze          
moeilijkheden verdwijnen4    ,thans     
komen wij aan onze derde klasse van     
riffen1 de zoogenaamde ,rand-  of       
,kustriffen1 die eene zeer korte        
beschrijving behoeven4 ,waar het  land  

steil onder water duikt1 zijn deze      
riffen slechts enkele yards  breed1 en  
vormen zij eenvoudig eene strook of rand
 rondom de kusten2  waar het land zacht 
glooiend onder het water verdwijnt1     
strekt het rif  zich verder uit1 soms   
zelfs eene mijl ver van het land1 maar  
in zulke  gevallen bewijzen steeds de   
peilingen buiten het rif1 dat het land  
zich met eene geringe helling onder     
water voortzet4 ,inderdaad strekt  het  
rif zich slechts tot dien afstand van de
 kust uit1 binnen welken  de vereischte 
diepte van #bj tot #cj vademen grond    
gevonden wordt4 ,wat  nu het eigenlijke 
rif betreft1 is er geen wezenlijk       
onderscheid  tusschen dit en die1 welke 
een walrif of eene atolle vormen2 in de 
meeste gevallen heeft het echter eene   
mindere breedte1 zoodat er zich  weinig 
eilandjes op gevormd hebben4 ,omdat de  
koralen sterker aan de  buitenzijde     
groeien1 en het bezinksel1 dat naar     
binnen wordt gespoeld1  nadeelige       
werking heeft1 is de buitenrand van het 

rif het hoogste  gedeelte2 tusschen dit 
en het land ligt meestal een ondiep     
zandig  kanaal van enkele voeten diepte4
 ,daar1 waar zich banken van bezonken   
stoffen tot dicht bij de oppervlakte    
hebben opgehoopt 7zooals in  sommige    
gedeelten van ,west-,indi71 worden die  
soms met een rand van  koralen omzoomd1 
en gelijken dus in zekeren zin op       
laguneneilanden  of atollen1 op dezelfde
 manier als randriffen die zacht        
glooiende  eilanden omringen1 in zekeren
 zin op walriffen gelijken4    ,geene   
enkele theorie over de vorming der      
koraalriffen kan als voldoende  worden  
beschouwd1 welke niet de drie groote    
klassen omvat4 ,wij  hebben gezien1 dat 
de hypothese der inzinking van den      
zeebodem de  eenig mogelijke is1 ter    
verklaring van die uitgestrekte ruimten 
met  hier en daar verspreide lage       
eilanden1 waarvan geen enkel hooger     
verrijst1 dan tot waar wind en golven   
stof kunnen opwerpen1 ofschoon  die     
eilanden opgebouwd zijn door dieren1    

welke een bodem behoeven1  die op geen  
groote diepte kan liggen4 ,laat ons nu1 
als voorbeeld1 een  eiland nemen1 dat   
door randriffen is omgeven1 welke geene 
moeilijkheid  in hunne samenstelling    
opleveren1 en zien wij wat er gebeurt1  
als dit  eiland met zijn rif 7in de     
teekening door de gebogen lijn          
,,abb',b',,ba  voorgesteld7 langzaam    
onderzinkt4 ,uit hetgeen van de         
voorwaarden1  gunstig voor den groei van
 koraaldieren bekend is1 mogen wij      
veilig  besluiten1 dat1 als het eiland  
op een tijdstip enkele voeten of geheel 
onmerkbaar daalt1 de levende            
koraaldieren1 die door de branding op   
den  rand van het rif bespoeld worden1  
spoedig weer de oppervlakte zullen      
bereiken4 ,maar langzaam en gestadig zal
 de zee op de kust winnen2  het eiland  
wordt steeds lager en kleiner1 en de    
ruimte tusschen den  binnenrand van het 
rif en het strand naar evenredigheid    
breeder4 ,eene  doorsnede van het rif in
 dezen toestand1 na eene onderzinking   

van  verscheidene honderden voeten1     
geeft ons de stippellijn ,,aa',a',a  te 
zien2 de boompjes bij ,a' wijzen aan1   
dat zich koraaleilanden  op het rif     
gevormd hebben1 en het schip bij ,c de  
plaats van het  lagunenkanaal4 ,dit     
kanaal zal meer of minder diep zijn al  
naar de  mate van onderzinking1 van de  
hoeveelheid daarin opgehoopt bezinksel1 
en den groei der fijn vertakte koralen  
die er kunnen leven4 ,in dezen  toestand
 gelijkt de doorsnede in alle opzichten 
op die van een omwald  eiland2 en       
inderdaad is zij eene getrouwe doorsnede
 7naar den maatstaf  van #eag_/ajjj van 
een inch op elke mijl7 van het eiland   
,bolabola 7of  ,borabora7 in den        
,stillen ,oceaan4 ,nu kunnen wij        
onmiddellijk zien1  waarom walriffen zoo
 ver van de kusten liggen1 die zij als  
met een  ring omgeven4 ,ook kunnen wij  
zien1 dat de lijn die van den buitenrand
  van het nieuwe rif loodrecht op het   
vaste steenen grondvlak onder het  oude 
rand- of kustrif wordt neergelaten1     

evenveel voeten langer is dan  de       
geringe grensdiepte waarop werkelijke   
koraaldieren kunnen leven1  als de maat 
der inzinking van dat grondvlak zelf3   
m4a4w41 de kleine  bouwmeesters hebben1 
gedurende de inzinking van den zeebodem1
 hun  groot muurvormig bouwwerk         
opgetrokken op een grondvlak1           
samengesteld  uit andere koralen en     
hunne vastgeworden brokstukken4 ,de     
schijnbaar  groote moeilijkheid omtrent 
dit punt verdwijnt derhalve4    ,hadden 
wij1 in plaats van een eiland1 de kust  
genomen van een met  riffen omzoomd     
vasteland1 en dit in gedachten laten    
zinken1 dan zou  het resultaat blijkbaar
 geweest zijn een groote rechte dam of  
wal1  evenals die van ,australi of      
,nieuw-,caledoni1 welke door een wijd en
  diep kanaal van het land gescheiden   
was4    ,laat ons nu deze beschouwing   
uitbreiden op ons nieuw ringvormig      
walrif1 welks doorsnede 7zooals gezegd  
eene ware doorsnede van het  eiland     
,bolabola7 in de teekening voorgesteld  

is door den omtrek ,,da',a',d  der      
donkergeschaduwde figuren1 en           
onderstellen dat dit rif de dalende     
beweging van den zeebodem volgt4        
,terwijl deze langzaam zinkt1 zullen de 
koraaldieren krachtig omhoog groeien1   
maar tegelijk zal het water duim  voor  
duim op de kust van het eiland winnen2  
de gescheiden bergtoppen1  die in 't    
eerst afzonderlijke eilanden binnen het 
groote rif vormen1  zinken de een na den
 anderen weg1 en eindelijk verdwijnt ook
 de laatste  en hoogste top4 ,op het    
oogenblik dat dit gebeurt1 is eene      
volledige  atolle ontstaan4 ,in         
overeenstemming met hetgeen ik boven    
zeide1 zien  wij dus1 dat wanneer al het
 hooge land binnen een ringvormig walrif
  verwijderd wordt1 eindelijk eene      
atolle overblijft4 ,ook wordt het nu    
duidelijk hoe het komt dat atollen1 die 
uit ringvormige walriffen  zijn         
ontstaan1 meestal op hen gelijken zoowel
 in grootte en vorm1  als in hare wijze 
van groepeering en de samenstelling uit 

enkele of  dubbele dammen2 want         
feitelijk kan men ze ruwe schetskaarten 
noemen  van de gezonken eilanden waarop 
zij staan4 ,verder kunnen wij zien  wat 
de oorzaak is1 dat de atollen in de     
,stille en ,indische ,oceanen  zich     
uitstrekken in lijnen1 evenwijdig met de
 meestal scherp  uitkomende asrichting  
der hooge eilanden en groote kustlijnen 
van deze oceanen4 ,daarom waag ik het de
 bewering te handhaven1  dat alle       
hoofdkenmerken dezer belangrijke        
vormingen--zoowel van de                
laguneneilanden of atollen1 die zoolang 
de aandacht der reizigers  hebben       
getrokken1 als van de niet minder       
gewichtige walriffen1  hetzij deze      
kleine eilanden omringen of zich        
honderde mijlen ver  langs de kusten van
 een vasteland uitstrekken--door de     
theorie van  den opwaartschen groei der 
koraaldieren gedurende het onderzinken  
van het land op eenvoudige wijze worden 
verklaard4 #cgf    ,men zou mij kunnen  
vragen of ik een rechtstreeksch bewijs  

van het  zinken van walriffen of atollen
 kan geven2 doch men moet hierbij in  't
 oog houden1 hoe moeilijk het steeds is 
eene beweging te ontdekken1  welke er   
toe leidt het bewogen land onder water  
te verbergen4 ,op  ,keeling-atolle zag  
ik echter aan alle zijden van de lagune 
oude  kokosboomen1 die ondermijnd en op 
het punt waren te vallen2 en op  ne     
plaats stond eene hut1 waarvan de       
bewoners verklaarden dat  de fundamenten
 zeven jaren geleden even boven         
hoogwaterpeil hadden  gestaan1 terwijl  
zij nu dagelijks door elken vloed       
bespoeld werden4 ,bij  onderzoek vernam 
ik1 dat hier gedurende de laatste tien  
jaren drie  aardbevingen waren gevoeld1 
waaronder ne hevige4 ,op ,wanikoro is   
het  lagunenkanaal bijzonder diep2 aan  
den voet der hooge ingesloten bergen    
heeft zich bijna geen alluviale grond   
opgehoopt1 en op het muurvormig  walrif 
zijn door het opwerpen van brokken en   
zand zeer weinig eilandjes  gevormd4    
,deze en eenige dergelijke feiten meer1 

leidden mij tot de  meening1 dat dit    
eiland kort geleden moet gezonken en het
 rif omhoog  zijn gegroeid4 ,hier zijn  
ook aardbevingen talrijk en zeer        
ernstig4 ,op  de ,gezelschaps-,eilanden1
 daarentegen1 waar de lagunenkanalen    
bijna  zijn verstopt2 waar veel lage    
alluviale grond is opgehoopt1 en waar in
  sommige gevallen lange eilandjes op de
 walriffen zijn gevormd--feiten1  die   
alle er op wijzen1 dat de eilanden niet 
zeer kort geleden gezonken  zijn--worden
 slechts uiterst zelden zwakke schokken 
gevoeld4 ,bij  deze koraalvormingen1    
waar land en water om de oppermacht     
schijnen te  strijden1 moet het altijd  
moeilijk zijn te beslissen of de        
gevolgen  zijn toe te schrijven aan eene
 verandering in den loop der getijden1  
of aan eene geringe onderzinking4 ,dat  
vele van deze riffen en atollen  aan    
veranderingen van eenigerlei aard       
onderhevig zijn1 staat vast2 in  sommige
 atollen schijnen de eilandjes in een   
niet lang verleden zeer  gegroeid1 in   

andere1 daarentegen1 geheel of          
gedeeltelijk weggespoeld  te zijn4 ,de  
bewoners van sommige gedeelten der      
,maldivische ,eilanden  kennen den      
datum1 waarop sommige eilandjes zich het
 eerst begonnen te  vormen2 elders in   
dien archipel bloeien thans de koralen  
op riffen1  waarover het water spoelt1  
en waar holten1 die voor graven moesten 
dienen1 getuigen van het vroeger bestaan
 van bewoond land4 ,dat in de           
getij-stroomingen eener open zee        
menigvuldige veranderingen zouden       
plaats hebben1 is moeilijk te gelooven2 
daarentegen zien wij in de  aardbevingen
 waarvan de bewoners van sommige atollen
 de overlevering  bewaard hebben1 en in 
de groote op andere atollen waargenomen 
spleten1  een klaar bewijs van de       
veranderingen en storingen welke in de  
onderaardsche streken in gang zijn4     
,volgens onze theorie is het duidelijk1 
dat kusten die alln door  randriffen    
worden omgeven1 niet merkbaar diep      
gezonken kunnen zijn1  en dus sedert den

 groei harer koralen f op hetzelfde peil
 gebleven1  f opgeheven moeten zijn4 ,nu
 is het opmerkelijk1 hoe in 't algemeen 
door de aanwezigheid van uit zee geheven
 organische overblijfsels kan  worden   
aangetoond1 dat de eilanden met         
randriffen gerezen zijn4 ,in  zoover is 
dit een indirect bewijs voor de         
juistheid onzer theorie4 ,dit  feit trof
 mij vooral1 toen ik tot mijne          
verwondering ontdekte1 dat de  door     
,quoy en ,gaimard gegeven beschrijvingen
 niet toepasselijk waren op  riffen in  
't algemeen 7gelijk stilzwijgend door   
hen werd aangenomen71  maar alleen op   
die van de klasse der kust- of          
randriffen4 ,mijne  verwondering week   
echter1 toen ik later bevond1 dat       
volgens de eigen  verklaringen dezer    
bekwame natuuronderzoekers bewezen kon  
worden1 dat1  door een spel van het     
toeval1 al de verschillende door hen    
bezochte  eilanden in een jong          
geologisch tijdperk omhoog waren        
geheven4 #cgg    ,door de theorie der   

inzinking van den zeebodem 7welke       
theorie wij1  onafhankelijk1 voor het   
gebied in quaestie genoopt zijn aan te  
nemen1  wegens de noodzakelijkheid om   
voor den groei der koralen bodems  op de
 vereischte diepte te vinden7 worden    
niet alleen verklaard  de hoofdtrekken  
in den bouw van walriffen en atollen1 en
 van hunne  onderlinge gelijkenis in    
vorm1 grootte en andere kenmerken3 maar 
ook  vele bijzonderheden in bouw en     
zelfs uitzonderingsgevallen vinden door 
haar eene eenvoudige verklaring4 ,ik zal
 slechts enkele voorbeelden  noemen4    
,sedert lang is bij walriffen met       
verwondering waargenomen1  dat de       
doorgangen in het rif nauwkeurig liggen 
in de asrichting der  valleien op het   
ingesloten land--zelfs dan1 als het rif 
van het land  gescheiden is door een    
lagunenkanaal1 zoo wijd en zooveel      
dieper dan  de eigenlijke doorgang zelf1
 dat het haast niet mogelijk schijnt1   
dat de zeer geringe hoeveelheid van land
 afgevoerd water of bezinksel  de       

koralen op het rif kon schaden4 ,om dit 
te verklaren1 wenden wij  ons tot de    
klasse der kustriffen4 ,hier wordt elk  
rif doorsneden van  eene smalle geul of 
invaart1 recht tegenover het kleinste   
riviertje  van het ingesloten land1     
zelfs indien dat riviertje het grootste 
deel  van het jaar droog ligt2 en wel om
 deze reden1 dat alle weggespoelde      
modder1 zand en kiezel de rifkoralen    
doodt1 waarop die stoffen worden        
afgezet4 ,bij gevolg1 wanneer zulk een  
eiland met kustrif onderzinkt1  zullen1 
ofschoon waarschijnlijk de meeste smalle
 invaarten door den  buiten- en         
opwaartschen groei der koralen verstopt 
zullen worden1  enkele niet verstopte   
7en door het bezinksel of onzuivere     
water dat  uit het lagunenkanaal        
wegvloeit1 moeten er altijd eenige open 
blijven7  voortdurend juist tegenover de
 hoogere gedeelten van die valleien     
liggen1 aan welker vroegere mondingen de
 bodem van het oorspronkelijke  kustrif 
van geulen werd doorsneden4    ,wij     

kunnen nu gemakkelijk inzien1 hoe een   
eiland dat slechts aan  ne zijde1 met of
 zonder insluiting van een of beide     
uiteinden1  door walriffen is omgeven1  
na langdurige onderzinking veranderd kan
  worden hetzij in een enkel muurvormig 
rif1 hetzij in eene atolle  met een     
groote recht daaruit stekende klip1 of  
eindelijk in twee of  drie door rechte  
riffen verbonden atollen4 ,werkelijk    
komen al deze  bijzondere gevallen voor4
 ,daar de rifvormende koralen voedsel   
noodig  hebben1 en op hunne beurt weer  
door andere dieren worden gegeten2  daar
 zij door bezinksel worden gedood1 zich 
niet aan een lossen  bodem kunnen       
hechten1 en gemakkelijk op eene diepte  
kunnen geraken1  waaruit zij niet weer  
kunnen omhoog groeien--behoeven wij ons 
niet  te verwonderen1 dat zoowel atollen
 als walriffen op sommige punten        
onvolledig worden4 ,zoo is het groote   
walrif van ,nieuw-,caledoni op  vele    
plaatsen onvolledig en gebroken2 en na  
langdurige onderzinking  zou dat rif    

niet voortbrengen eene enkele groote    
atolle van #djj mijlen  lengte1 maar    
eene reeks of archipel van atollen1 van 
ongeveer dezelfde  afmetingen als die   
der ,maldivische ,eilanden4 ,bovendien1 
zoodra eene  atolle eenmaal aan         
overstaande zijden is doorgebroken1 is  
het1 op grond  dat de zee- en           
getijstroomingen vermoedelijk recht door
 de breuken  zullen gaan1 hoogst        
onwaarschijnlijk dat de koralen ooit in 
staat  zullen zijn weer den rand te     
bereiken1 vooral wanneer de inzinking   
voortduurt4 ,is dit het geval1 dan zal1 
terwijl de geheele oppervlakte  zinkt1  
ne atolle in twee of meer kleinere      
worden verdeeld4 ,in den  ,maldivischen 
,archipel is de betrekkelijke ligging   
van verschillende  atollen1 die f door  
onpeilbare f zeer diepe kanalen van     
elkander  gescheiden zijn1 #cgh         
zoodanig1 dat men bij een blik op de    
kaart niet  anders kan denken1 dan dat  
zij eenmaal tot elkaar in nauwer verband
  stonden4 ,en in dezen zelfden archipel

 is de atolle ,mahlos-,mahdoo door  een 
tweearmig kanaal van #ajj tot #acb      
vademen zoodanig verdeeld1 dat  het     
haast niet mogelijk is te zeggen of     
hier1 strikt genomen1 sprake is  van    
drie afzonderlijke atollen1 of van ne   
groote die nog niet geheel  verdeeld is4
 ,ik zal hier niet in veel meer         
bijzonderheden treden1 doch  moet       
opmerken1 dat1 zoo men let op het feit  
dat de zee vrijen toegang  heeft door de
 gebroken randen der noordelijke        
,maldivische atollen1  haar eigenaardige
 bouw eene eenvoudige verklaring vindt  
in den op-  en buitenwaartschen groei   
der koralen1 die oorspronkelijk         
gegrondvest  waren op kleine vrijstaande
 riffen in hare lagunen 7zooals in      
gewone  atollen voorkomen71 en op       
gebroken deelen van het lineaire        
zoomrif1  als waardoor elke atolle van  
den gewonen vorm begrensd wordt4 ,ik kan
  niet nalaten telkens wer op den       
zonderlingen bouw dezer samengestelde   
gewrochten te wijzen1 nl4 eene groote1  

zandige en meestal holle schijf1  die   
zich steil uit den onpeilbaren oceaan   
verheft3 die in haar midden  bezaaid en 
aan den rand symmetrisch is omkranst met
 ovale koraalsteenen  holten1 welke     
juist het oppervlak der zee raken1 die  
somtijds met  planten zijn bedekt1 en   
alle een meer van helder water bevatten6
    ,ziehier nog eene bijzonderheid3 zoo
 men bedenkt1 dat in twee naburige      
eilanden-groepen koralen bloeien in de  
eene en niet in de andere  groep1 en dat
 zoo vele van de bovengenoemde          
omstandigheden van invloed  moeten zijn 
op hun bestaan--zou het een             
onverklaarbaar feit wezen1  indien      
koralen gedurende de veranderingen      
waaraan lucht1 aarde en  water          
onderhevig zijn1 eeuwigdurend op een    
plek of een gebied in  't leven bleven4 
,en daar volgens onze theorie de        
oppervlakken1  die atollen en walriffen 
bevatten1 in zee zinken1 moeten wij nu  
en  dan zoowel doode als verdronken     
koralen vinden4 ,in alle riffen is  de  

zijde onder den wind voor een           
krachtigen1 langdurigen groei der       
koralen het minst gunstig1 omdat naar   
dien kant het bezinksel uit  het        
lagunenkanaal wordt weggespoeld4 ,bij   
gevolg komen aan lijwaarts  niet zelden 
doode rifstukken voor1 die1 ofschoon nog
 hunne eigen  muurvormige gedaante      
behoudende1 nu in vele gevallen         
verscheidene  vademen onder de          
oppervlakte zijn gezonken4 ,de          
,chagos-,archipel schijnt  om de eene of
 andere reden--misschien omdat de       
onderzinking te snel  is geschied--op 't
 oogenblik minder gunstig te zijn voor  
den groei  van riffen dan vroeger3 bij  
ne atolle is een deel van het zoomrif1  
negen mijlen lang1 dood en verdronken2  
bij eene tweede verrijzen  slechts      
enkele zeer kleine levende toppen boven 
de oppervlakte2 eene  derde en vierde   
zijn geheel dood en verdronken1 terwijl 
eene vijfde  niet meer is dan een wrak1 
waarvan de oorspronkelijke structuur    
bijna  geheel is uitgewischt4 ,het      

verdient opmerking1 dat in al deze      
gevallen  de doode riffen en deelen van 
riffen op bijna dezelfde diepte liggen1 
nl4 van zes tot acht vademen onder de   
oppervlakte1 alsof zij door eene        
eenparige beweging omlaag waren gevoerd4
 ,een dezer halfverdronken  atollen 7zoo
 genoemd door kapitein ,moresby1 aan    
wien ik vele kostbare  inlichtingen te  
danken heb7 is zeer uitgestrekt1 nl4 #ij
 zeemijlen  7#aff4i km47 in de eene     
richting en #gj mijlen 7#abi4h km47 in  
eene  andere1 en ook in vele opzichten  
hoogst belangrijk4 ,aangezien uit  onze 
theorie volgt1 dat op elk nieuw         
zinkingsgebied meestal nieuwe  atollen  
gevormd zullen worden1 zou men twee     
gewichtige bedenkingen  kunnen          
aanvoeren1 nl41 dat atollen dan in      
onbeperkt aantal moesten  vermeerderen3 
en ten tweede1 dat op oude zinkende     
terreinen elke  atolle in 't bijzonder  
onbepaald in dikte moest toenemen1      
indien  geen bewijzen konden worden     
aangevoerd1 dat zij toevallig werden    

verwoest4 ,zoo hebben wij dan de        
geschiedenis dezer groote ringen van    
koraalgesteente geschetst1 van af hun   
eersten oorsprong1 door hunne           
opvolgende normale veranderingen1 en    
door de toevallige gebeurtenissen  in   
hun leven tot aan hun dood en algeheele 
vernietiging4        ,in mijn werk over 
,koraalvormingen heb ik eene kaart in 't
 licht  gegeven1 waarop alle atollen    
donkerblauw1 de walriffen lichtblauw  en
 de rand- of kustriffen rood gekleurd   
zijn4 ,deze laatste riffen  zijn gevormd
 toen het land in rust1 of1 zooals uit  
de menigvuldige  aanwezigheid van       
opgeheven organische overblijfsels      
blijkt1 langzaam  rijzend was4 ,atollen 
en walriffen1 daarentegen1 zijn         
opgegroeid  gedurende de lijnrecht      
tegenovergestelde dalende beweging1 die 
zeer gestadig en1 wat de atollen        
betreft1 vertikaal zoo groot  geweest   
moet zijn1 dat over uitgestrekte ruimten
 in zee elke hooge  bergtop geheel is   
ondergezonken4 ,op deze kaart kunnen wij

 zien1  dat de licht- en donkerblauw    
getinte riffen1 die door dezelfde       
bewegingsrichting zijn ontstaan1 als    
algemeene regel opvallend dicht  bij    
elkander staan4 #cgi ,ook zien wij1 dat 
de oppervlakten met  de twee blauwe     
tinten zeer uitgestrekt zijn1 en dat zij
 gescheiden  liggen van uitgestrekte    
roodgekleurde reeksen kustriffen4 ,deze 
beide  omstandigheden had men terstond  
kunnen afleiden uit de theorie1 dat  de 
aard der riffen bepaald wordt door den  
zin der beweging van onze  aardkorst4   
,het verdient opmerking1 dat ik in meer 
dan n geval waar  enkele roode en blauwe
 cirkels elkander dicht naderen1 kan    
aantoonen1  dat er hoogte-schommelingen 
geweest zijn2 want in zulke gevallen    
zijn de roode cirkels of randriffen     
eigenlijk atollen1 die volgens  onze    
theorie oorspronkelijk tijdens eene     
daling gevormd1 maar later  opgeheven   
zijn2 en omgekeerd bestaan sommige      
lichtblauwe cirkels of  omwalde eilanden
 uit koraalsteen1 die tot zijne         

tegenwoordige hoogte  moet zijn         
opgeheven1 voordat de daling intrad1    
gedurende welke de  bestaande walriffen 
opgroeiden4    ,schrijvers hebben met   
verwondering opgemerkt1 dat1 hoewel     
atollen de  meest voorkomende           
koraalvormingen zijn over eenige        
uitgestrekte ruimten  in de groote      
oceanen1 zij in andere zeen 7zooals bij 
,west-,indi7  ontbreken4 ,de oorzaak    
daarvan kunnen wij nu terstond zien3    
want  waar geen daling geweest is1      
kunnen geen atollen zijn gevormd2 en    
wat ,west-,indi en sommige gedeelten van
 ,oost-,indi betreft1 weet men  dat deze
 streken in het jongste tijdperk gerezen
 zijn4 ,de grootere1  rood en blauw     
gekleurde oppervlakten zijn alle        
langwerpig2 en tusschen  de twee kleuren
 is eene zekere mate van afwisseling1   
alsof de rijzing  van het eene gebied   
had opgewogen tegen de daling van het   
andere4 ,zoo  wij letten op de bewijzen 
van jongste rijzing zoowel aan de kusten
  met randriffen1 als aan eenige andere 

waar geen riffen zijn 7bijv4 in         
,zuid-,amerika71 worden wij tot de      
gevolgtrekking geleid1 dat de groote    
vastelanden meerendeels rijzende--en uit
 den aard der koraalriffen1  dat de     
centrale gedeelten der groote oceanen   
dalende gebieden zijn4 ,de              
,oostindische ,archipel1 het meest      
gebroken land ter wereld1 is op de      
meeste punten een rijzend gebied1 doch  
wordt omringd en waarschijnlijk  in meer
 dan eene richting gesneden door smalle 
perken van daling4    ,ik heb door      
vuurroode punten de plaatsen aangestipt 
van de talrijke  werkzame vulkanen1 die 
binnen de grenzen van dezelfde kaart    
gelegen  zijn4 ,hoogst verrassend is het
 feit1 dat zij geheel ontbreken in elk  
van de groote zinkende oppervlakten1    
hetzij licht- of donkerblauw  gekleurd2 
en niet minder verrassend is het        
samenvallen van de  hoofdketens der     
vulkanen met de roodgekleurde gedeelten1
 welke de  feiten ons leeren beschouwen 
als sedert lang in rust1 of meer        

algemeen1  als in jongeren tijd omhoog  
geheven te zijn4 ,ofschoon enkele van de
  vuurroode plekken op geen grooten     
afstand liggen van alleenstaande        
blauwgetinte cirkels1 is toch geen      
enkele werkzame vulkaan dichter  dan    
vele honderden mijlen van een archipel  
of zelfs van eene kleine  groep atollen 
gelegen4 ,het is daarom een opmerkelijk 
feit1 dat op  de                        
,vriendschaps-,eilanden1 die uit eene   
groep opgeheven en sedert  gedeeltelijk 
vervallen atollen bestaan1 voor zoover  
men weet twee1  en vermoedelijk meer    
vulkanen sinds historische tijden in    
werking zijn  geweest4 #chj ,daarentegen
 is op de door walriffen omgeven        
eilanden in  den ,stillen ,oceaan1 voor 
zoover men weet1 geen enkele vulkaan    
ooit in  uitbarsting geweest1 ofschoon  
de meeste dezer eilanden van            
vulkanischen  oorsprong en de           
overblijfsels van kraters dikwijls nog  
duidelijk te  onderkennen zijn4 ,uit    
deze gevallen zou dus blijken1 dat      

vulkanen op  dezelfde plaatsen in       
werking komen en uitgedoofd worden1 naar
 gelang  er rijzende of dalende         
bewegingen heerschen4 ,tallooze feiten  
kon men  aanvoeren om te bewijzen1 dat  
overal daar waar werkzame vulkanen zijn1
  opgeheven organische overblijfsels    
voorkomen2 maar niet voordat men kon    
bewijzen1 dat vulkanen op zinkende      
bodems f ontbraken f werkeloos  waren1  
zou het zeer gewaagd geweest zijn de    
gevolgtrekking af te  leiden--hoe       
waarschijnlijk ook op zich zelve--dat   
hunne verdeeling  van het rijzen of     
dalen der aardkorst afhing4 ,maar ik    
denk1 dat wij  nu deze belangrijke      
gevolgtrekking vrijelijk mogen aannemen4
    ,werpen wij een laatsten blik op de 
kaart1 en denken wij aan  hetgeen gezegd
 is omtrent de opgeheven organische     
overblijfsels1  dan moeten wij          
verwonderd zijn over de uitgebreidheid  
der streken1  die in een geologisch niet
 ver verleden aan op- en nederwaartsche 
niveau-veranderingen onderhevig zijn    

geweest4 ,ook zou het ons  toeschijnen1 
dat de rijzende en dalende bewegingen   
nagenoeg dezelfde  wetten volgen4 ,over 
het gansche gebied dat met atollen is   
bedekt1  waar geen enkele rotspunt of   
stuk hoogland boven den zeespiegel is   
gebleven1 moet de zinking ontzaglijk    
diep geweest zijn4 ,bovendien moet  zij 
uiterst langzaam zijn geschied1 hetzij  
die beweging onafgebroken  voortduurde1 
of zich herhaalde na tusschentijden1    
lang genoeg om den  koralen gelegenheid 
te geven hunne levende gebouwen tot den 
zeespiegel  op te trekken4              
,waarschijnlijk is deze gevolgtrekking  
de belangrijkste1  die uit de studie der
 koraalvormingen kan worden afgeleid2 en
 het laat  zich moeilijk voorstellen1 of
 men er ooit langs een anderen weg toe  
gekomen zou zijn4 ,eindelijk kan ik niet
 nalaten er op te wijzen1 dat  de       
voorheen bestaande groote archipels van 
hooge eilanden1 daar waar  nu slechts   
ringen van koraalgesteente eene zwakke  
breking vormen in  het uitgestrekte     

zeegebied1 waarschijnlijk eenig licht   
zullen werpen  op de verspreiding der   
bewoners van de andere hooge eilanden1  
die nu  te midden van de groote oceanen 
op zulke onmetelijke afstanden van      
elkaar gescheiden liggen4 ,inderdaad    
hebben de rifvormende koralen           
wondervolle gedenkteekenen opgericht en 
bewaard van de onderaardsche            
niveau-veranderingen en hare reactie op 
de korst2 in elk walrif  zien wij het   
bewijs dat daar het land is             
ondergezonken1 en in elke  atolle een   
gedenkteeken boven een eiland1 dat nu   
verdwenen is4 ,zoo  zullen wij dan1     
evenals een geoloog die tienduizend     
jaren heeft  geleefd en aanteekening    
hield van de opvolgende veranderingen1  
eenig  inzicht kunnen krijgen in het    
groote stelsel van kern-contractie  en  
korstplooiing1 waardoor het oppervlak   
der aarde werd gebroken1  en land en zee
 van plaats verwisselden4 #cha          
,,hoofdstuk ,,xxi4                      
,,mauritius--,,terugkeer ,,naar         

,,engeland4      #bi ,april #ahcf4      
,des morgens zeilden wij om de noordpunt
 van ,mauritius of ,isle de  ,france4   
,van dit punt uit beantwoordde de       
aanblik van het eiland aan  de          
verwachtingen1 die de vele welbekende   
beschrijvingen over zijne               
schilderachtige natuur hadden opgewekt4 
,op den voorgrond lag de  glooiende     
,pampelmoezenvlakte met hare hier en    
daar verspreide huizen  en groote       
suikerrietvelden1 die aan het geheel    
eene heldergroene kleur  gaven4 ,de     
glans van dit groen was des te          
merkwaardiger1 omdat deze  kleur meestal
 eerst op zeer korten afstand in 't oog 
valt4 ,naar het  midden van het eiland  
verrezen groepen bergen uit de rijk     
bebouwde  vlakte1 die met bosschen waren
 bedekt en waarvan de toppen1 gelijk    
zoo dikwijls met oude vulkanische rotsen
 gebeurt1 van de scherpste  punten waren
 voorzien4 ,zware1 witte wolkbanken     
waren rondom deze  toppen saamgepakt1   
als met het doel om het oog van den     

vreemdeling  te boeien4 ,het geheele    
eiland met zijn glooienden rand en      
bergen in  het midden1 was op de        
smaakvolste wijze met natuurschoon      
versierd1  en vormde een landschap1     
waar1 indien ik het zoo zeggen mag1 voor
  het oog alles in harmonie was4    ,den
 volgenden dag besteedde ik grootendeels
 aan het doen van  wandelingen om de    
stad en aan het bezoeken van            
verschillende  personen4 ,de stad bezit 
eene aanzienlijke grootte1 heeft zeer   
nette  en regelmatige straten1 en telt1 
naar men zegt1 #bj4jjj inwoners4 #chb   
,ofschoon het eiland reeds zoovele jaren
 onder ,engelsch bestuur staat1  is het 
algemeen karakter der stad ,fransch     
gebleven3 de ,engelschen  spreken       
,fransch tot hunne bedienden1 en de     
winkels zijn allen  ,fransche4          
,inderdaad zou ik denken1 dat ,calais of
 ,boulogne nog meer  ,engelsch waren4   
,er is een kleine1 maar zeer aardige    
schouwburg1 waarin  uitmuntende         
opera-voorstellingen worden gegeven4    

,ook waren wij verrast  bij het zien van
 groote boekwinkels met welgevulde      
kasten4 ,muziek  en lectuur verkondigen1
 dat wij de oude beschaafde wereld      
naderen2  want waarlijk1 zoowel ,amerika
 als ,australi zijn nieuwe werelden4    
,het meest belangwekkende schouwspel in 
,port-,louis zijn de  verschillende     
menschenrassen1 die langs de straten    
wandelen4 ,indische  misdadigers worden 
hier voor levenslang verbannen2 op het  
oogenblik  zijn er ongeveer #hjj1 die   
voor allerlei openbare werken gebruikt  
worden4 ,voordat ik deze menschen zag1  
had ik geen idee1 dat de bewoners  van  
,indi zulke fraaie typen van menschen   
waren4 ,hunne huid is zeer  donker1 en  
vele oudere mannen hadden groote knevels
 en baarden van  eene sneeuwwitte kleur1
 hetgeen1 gevoegd bij hunne vurige      
gebaren1  hun een indrukwekkend         
voorkomen gaf4 ,de meesten waren wegens 
moord  en de ergste misdaden verbannen2 
anderen om redenen1 die moeilijk als    
zedelijke vergrijpen beschouwd kunnen   

worden3 zooals ongehoorzaamheid  aan de 
,engelsche wetten wegens bijgeloovige   
drijfveeren4 ,in 't  algemeen zijn deze 
menschen kalm en gedragen zij zich goed2
 zoowel om  hun persoonlijk gedrag1     
hunne zedelijkheid en de getrouwe       
vervulling  van hunne                   
godsdienstplichten1 kan men hen         
onmogelijk gelijkstellen  met onze      
ongelukkige verbannenen in ,nieuw       
,zuid-,wallis4    ,zondag #a ,mei4      
,ik deed eene lange wandeling langs de  
zeekust naar het noorden der  stad4 ,op 
dit gedeelte is de vlakte geheel        
onbebouwd en bestaat uit  een zwart     
lavaveld1 dat geffend is door een laagje
 grof gras en  struiken1 waarvan de     
laatsten voornamelijk uit ,mimosae      
bestaan4 ,men  kan het landschap        
beschrijven als het midden houdend      
tusschen die op  de ,galpagos-,eilanden 
en op ,tahiti--wat intusschen slechts   
aan zeer  weinige personen een juist    
denkbeeld er van zal geven4 ,het is een 
zeer aangenaam oord1 maar bezit noch de 

bekoorlijkheid van ,tahiti1  noch het   
grootsche karakter van ,brazili4    ,den
 volgenden dag beklom ik den berg ,la   
,pouce1 zoo genoemd naar zijne          
duimvormige gedaante1 die zich dicht    
achter de stad tot eene hoogte van      
#bfjj voet verheft4 ,het midden van het 
eiland bestaat uit eene groote          
bergvlakte1 omgeven door oude gebroken  
basaltbergen1 die met hunne  lagen naar 
de zeekust hellen4 ,de centrale1 uit    
betrekkelijk jonge  lavastroomen        
gevormde hoogvlakte heeft eene          
lang-ronde gedaante1  waarvan de korte  
as #ac geographical miles 7#bd1a kilom47
 lang  is4 ,de randbergen1 die haar     
omgeven1 behooren tot die klasse van    
vormingen1 waaraan de naam van          
,opheffingkraters is gegeven1 en  die   
ondersteld worden niet evenals gewone   
kraters1 maar door eene  groote en      
plotselinge rijzing ontstaan te zijn4   
#chc ,het schijnt  mij toe1 dat er      
onoverkomelijke bezwaren tegen deze     
meening bestaan2  anderzijds kan ik in  

dit en eenige andere gevallen moeilijk  
gelooven1  dat deze kratervormige       
randgebergten slechts de overblijfsels  
zijn  der ondereinden van reusachtige   
vulkanen1 waarvan de toppen afgeslagen  
of in onderaardsche diepten verzwolgen  
zijn4    ,van ons hoog standpunt hadden 
wij een prachtig uitzicht over het      
eiland4 ,het land aan dezen kant schijnt
 zeer goed bebouwd2 want het was  in    
velden verdeeld1 waarop talrijke        
pachthoeven stonden4 ,men verzekerde    
mij echter1 dat tot heden niet meer dan 
de helft van het geheele land           
voortbrengselen oplevert4 ,is die       
bewering juist1 dan zal ,mauritius1  zoo
 men let op den tegenwoordigen grooten  
uitvoer van suiker1 in de  toekomst van 
veel belang worden1 wanneer het dicht   
bevolkt is4 ,sedert  ,engeland het in   
bezit nam 7eene periode van slechts #be 
jaren71 zegt  men dat de uitvoer van    
suiker tot het #ge-voud gestegen is4    
,eene groote  oorzaak van zijn voorspoed
 is de uitmuntende staat der wegen4 ,op 

het  naburige ,isle de ,bourbon1 dat    
onder ,fransch bestuur blijft1 zijn  de 
wegen nog in denzelfden ellendigen      
staat1 als zij enkele jaren  geleden    
hier waren4 ,ofschoon de ,fransche      
bewoners uit de meerdere  welvaart van  
hun eiland stellig zeer veel voordeel   
hebben getrokken1  is het ,engelsche    
bestuur verre van populair4    #c ,mei4 
,des avonds noodigde de                 
,inspecteur-generaal1 kapitein          
,lloyd--zoo wel  bekend door zijn       
onderzoek van het ,panama-kanaal--den   
heer ,stokes en  mij op zijn landgoed1  
dat omstreeks zes mijlen van de haven   
aan den  rand der ,wilheim-vlakte       
gelegen is4 ,wij bleven twee dagen op   
deze  aangename plek2 door hare ligging1
 #hjj voet boven de zee1 was de  lucht  
er koel en frisch1 en naar alle zijden  
openden zich heerlijke  wandelingen4    
,dicht bij lag een groot ravijn1 dat tot
 eene diepte van  omstreeks #ejj voet in
 den zwak hellenden lavastroom was      
uitgehold1  die van de centrale         

bergvlakte was gevloeid4    #e ,mei4    
,kapitein ,lloyd bracht ons naar de     
verscheidene mijlen zuidwaarts  gelegen 
,rivire ,noire of ,zwarte ,rivier1 waar 
ik eenige gerezen  koraalbanken         
onderzoeken wilde4 ,wij trokken door    
vriendelijke tuinen  en fraaie velden   
met suikerriet1 dat tusschen reusachtige
 brokken  lava groeide4 ,hagen van      
mimosa-struiken omzoomden de wegen1 en  
bij  vele huizen waren lanen met        
mango-boomen 7,mangifera indica74       
,sommige  kijkjes1 daar waar de         
bouwhoeven zich afteekenden op een      
achtergrond  van spitse bergen1 waren   
uiterst schilderachtig2 en telkens      
kwamen  wij in verzoeking om uit te     
roepen3 ,hoe heerlijk zou het zijn om   
levenslang op zulke rustige plekjes te  
wonen6 ,kapitein ,lloyd bezat  een      
olifant1 dien hij halfweg met ons liet  
meegaan1 om ons het genot  van een echt 
,indischen rit te verschaffen4 ,wat mij 
hierbij het meest  verraste1 was zijn   
volkomen gedruischlooze stap4 ,deze     

olifant is op  't oogenblik de eenige op
 het eiland2 doch1 naar men zegt1 zullen
 er  meer worden gezonden4    #i ,mei4  
,wij zeilden uit ,port-,louis1 en       
kwamen1 na een kort oponthoud  aan de   
,kaap de ,goede ,hoop1 den achtsten     
,juli in het gezicht van  ,st4-,helena4 
,dit eiland1 welks terugstootende       
aanblik zoo menigmaal  beschreven is1   
verrijst als een reusachtig zwart       
kasteel loodrecht  uit den oceaan4 ,als 
om de natuurlijke verdediging te        
voltooien1 zijn  alle holten tusschen de
 ruwe rotsen in de nabijheid der stad   
met  kleine forten en kanonnen gevuld4  
,de stad ligt op de helling eener       
vlakke en smalle vallei1 en heeft       
tamelijk goede huizen waartusschen  zeer
 weinige groene boomen staan4 ,toen wij 
de ankerplaats naderden1  hadden wij een
 indrukwekkend gezicht op een           
onregelmatig gebouwd  kasteel1 dat boven
 op een hoogen berg stond1 en met de    
enkele er om  heen staande denneboomen  
zich scherp tegen den hemel afteekende4 

,den volgenden dag kreeg ik kamers op   
een steenworps afstand van  ,napoleon's 
graf2 #chd het was een uitmuntend       
gelegen plek1 van waar  men tochten kon 
doen in elke richting4 ,gedurende de    
vier dagen dat ik  hier bleef1 doolde ik
 van den ochtend tot den avond over het 
eiland1  en onderzocht zijne geologische
 gesteldheid4 ,mijne kamers lagen op    
eene  hoogte van omstreeks #bjjj voet2  
hier was het weder koud en onstuimig1   
met aanhoudende regenbuien2 en telkens  
was het geheele landschap in  dichte    
wolken gehuld4    ,bij de kust ligt de  
ruwe lava geheel bloot2 in de centrale  
en hoogere  gedeelten van het eiland is 
door verweering van de veldspaat-rotsen 
een  kleiachtige bodem ontstaan1 die1   
waar hij niet met planten is bedekt1    
breede strooken te zien geeft1 welke    
vele heldere kleuren bezitten4 ,in  dit 
jaargetijde wordt het land door         
voortdurende regens bevochtigd1  en     
brengt een eigenaardig groen gekleurd   
gras voort1 dat meer en  meer verwelkt  

naarmate men lager komt1 en eindelijk   
verdwijnt4 ,het  is verrassend op eene  
breedte van #af en de geringe hoogte van
 #aejj  voet een plantengroei te zien1  
die een bepaald ,britsch karakter       
bezit4 ,de bergen zijn met ongeregelde  
groepen ,schotsche dennen  beplant1 en  
de glooiende heuvels dicht begroeid met 
bremstruiken1  kenbaar aan hunne        
heldergele bloemen4 ,treurwilgen komen  
voor aan de  oevers der riviertjes1 en  
de hagen zijn gemaakt van braamstruiken1
  die de welbekende vruchten leveren4   
,zoo wij bedenken1 dat het aantal  tot  
heden op het eiland gevonden planten    
#gdf bedraagt3 dat daaronder  slechts   
#eb inheemsche soorten voorkomen1       
terwijl de overige ingevoerd  zijn1 en  
wel meerendeels uit ,engeland1 dan zien 
wij de oorzaak van het  ,britsch        
karakter der flora4 ,vele van deze      
,engelsche planten schijnen  hier beter 
te bloeien dan in haar vaderland2 en    
evenzoo gedijen eenigen  uit het        
tegenover liggende deel van ,australi   

bijzonder goed4 ,de  vele ingevoerde    
soorten moeten sommige inheemsche hebben
 verdrongen2  en werkelijk is het alleen
 op de hoogste en steilste bergruggen1  
dat de inlandsche flora de overhand     
heeft4    ,het ,engelsche karakter van  
het landschap--of liever dat van        
,wallis--vindt men ook terug in de      
talrijke hoeven en kleine witte  huizen1
 waarvan sommige verscholen liggen op   
den bodem der diepste  valleien1 andere 
op de toppen der hooge bergen verrijzen4
 ,sommige  landschapsgezichten zijn     
verrassend3 bijv4 dat in den omtrek van 
het  huis van ,sir ,doveton1 waar men   
den steilen berg1 ,lot genaamd1 boven   
een donker bosch van dennen ziet        
verrijzen--alles te midden van de  roode
 verweerde bergen op de zuidkust4 ,als  
men het eiland van eene  verhevenheid   
ziet1 treft ons in de eerste plaats het 
aantal wegen  en forten2 en zoo men dan 
zijne bestemming als gevangenis vergeet1
  schijnt de arbeid1 welke hier aan     
openbare werken is besteed1  buiten alle

 verhouding tot zijne grootte of waarde4
 ,er is zoo weinig  vlak of bruikbaar   
land1 dat het verwonderlijk schijnt hoe 
zooveel  menschen 7omstreeks #ejjj7 hier
 kunnen leven4 ,de lagere klassen of de 
gemancipeerde slaven1 die over gebrek   
aan werk klagen1 zijn1 geloof  ik1      
uitermate arm4 ,waarschijnlijk zal deze 
armoede nog toenemen1 nu  wegens de     
overgave van het eiland door de         
,oostindische ,compagnie1 het  aantal   
openbare beambten is afgenomen1 en      
dientengevolge vele rijkere  personen   
zijn vertrokken4 ,het hoofdvoedsel der  
arbeidende klasse is  rijst met wat     
pekelvleesch2 en aangezien geen dezer   
artikelen door  het eiland wordt        
voortgebracht1 maar met geld moet worden
 betaald1  drukken de lage loonen zwaar 
op het arme volk4 ,nu de menschen met   
vrijheid zijn gezegend--een recht1 dat  
zij ten volle op prijs stellen1  naar ik
 geloof--zal hun aantal waarschijnlijk  
snel toenemen2 en indien  dit het geval 
is1 mag men vragen3 wat zal er van het  

kleine ,st4-,helena  worden8 #che       
,mijn gids was een man van gevorderden  
leeftijd1 die als knaap  geitenhoeder   
geweest was1 en elken voetstap tusschen 
de rotsen  kende4 ,hij behoorde tot een 
vele malen gekruist ras1 maar had1      
ondanks  zijne donkere huid1 niet het   
onaangename voorkomen van een mulat4    
,deze  oude man was zeer welwillend en  
kalm van aard--eigenschappen1  welke het
 meerendeel der lagere klasse bezit4    
,het klonk mij vreemd  in de ooren een  
man1 die bijna blank en fatsoenlijk     
gekleed was1  met onverschilligheid over
 de tijden te hooren spreken toen hij   
nog  slaaf was4 ,met dezen metgezel1 die
 het middageten en een horen met  water 
droeg 7hetgeen volstrekt noodig is1 daar
 al het water in de  lagere valleien    
zout bevat71 deed ik dagelijks lange    
wandelingen4    ,de wild romantische    
valleien1 onder den bovensten en        
centralen  plantengordel gelegen1 zijn  
geheel verlaten en onbewoond4 ,voor den 
geoloog waren hier hoogst belangrijke   

tafereelen1 die van opvolgende          
veranderingen en samengestelde storingen
 getuigden4 ,naar mijne idee  heeft     
,st4-,helena sedert een lang vervlogen  
tijdperk als eiland bestaan2  toch zijn 
er nog eenige vage bewijzen van         
landrijzing voorhanden4 ,ik  geloof1 dat
 de centrale en hoogste bergtoppen deel 
uitmaken van een  grooten kraterrand1   
welks zuidelijke helft geheel door de   
golven  der zee is weggespoeld2         
bovendien is er een buitendam van zwarte
  basaltrotsen1 evenals de kustbergen   
van ,mauritius1 die ouder zijn dan  de  
vulkanische stroomen in het midden4 ,op 
de hoogere gedeelten van  het eiland    
liggen talrijke schelpen in den grond   
begraven1 die men  langen tijd voor eene
 zee-soort heeft gehouden1 doch een     
,cochlogena  of landschelp blijkt te    
zijn van een zeer eigenaardigen vorm4   
#chf  ,bij laatstgenoemde vond ik zes   
andere soorten1 en op eene andere plek  
eene achtste soort4 ,het is opmerkelijk1
 dat geen van deze soorten  nu nog      

levend wordt gevonden4 ,waarschijnlijk  
is hare uitsterving  veroorzaakt door de
 algeheele verwoesting der bosschen en  
het daaruit  gevolgde verlies van       
voedsel en schuilplaatsen1 welke in de  
eerste  helft der achttiende eeuw plaats
 vonden4    ,de geschiedenis der        
veranderingen1 die de hoogvlakten van   
,longwood en  ,deadwood volgens het door
 generaal ,beatson gegeven verhaal      
ondergaan  hebben1 is uiterst           
merkwaardig4 ,daarin heet het1 dat beide
 vlakten in  vroegeren tijd met bosschen
 waren bedekt1 en daarom the ,great     
,wood  of het ,groote ,bosch genoemd    
werden4 ,nog in het jaar #agaf stonden  
er  vele boomen1 maar in #agbd waren de 
oude boomen meerendeels gevallen2  en   
daar men geiten en varkens had laten    
rondloopen1 waren alle jonge  boomen    
gedood4 #chg ,ook blijkt uit de         
officiele berichten1 dat de  boomen     
eenige jaren later onverwacht werden    
opgevolgd door een dradig  gras1 dat    
zich over de geheele oppervlakte        

verspreidde4 ,beatson voegt  er bij1 dat
 deze vlakte thans met een fraai        
grasveld bedekt en het  mooiste stuk    
weiland op ,st4-,helena geworden is4 ,de
 uitgestrektheid van  het gebied1 dat in
 vroegeren tijd met bosch bedekt was1   
wordt op niet  minder dan #bjjj acres   
#chh geschat2 maar tegenwoordig is er   
bijna geen  enkele boom meer over4 ,ook 
zegt men1 dat er in #agji in ,sandy-,bay
 groote  menigten doode boomen waren2 en
 nu is die plek eene zoo volslagen      
woestenij1 dat geen ander dan zulk een  
geloofwaardig bericht mij ooit  had     
kunnen doen gelooven1 dat daar eenmaal  
boomen konden groeien4 ,het  feit1 dat  
de geiten en varkens alle jonge boomen  
bij hunne ontkieming  verwoestten1 en   
dat de oude die van hunne aanvallen     
verschoond bleven  na verloop van tijd  
door ouderdom stierven1 schijnt klaar   
bewezen te  zijn4 ,geiten werden        
ingevoerd in het jaar #aejb2 acht en    
zestig jaren  later1 ten tijde van den  
,britschen zeevaarder ,thomas           

,cavendish1 #chi  weet men dat zij er   
verbazend talrijk waren4 ,meer dan een  
eeuw later1  in #agca1 toen de ramp     
volkomen en onherstelbaar was1 werd een 
bevel  uitgevaardigd1 dat alle          
losloopende dieren gedood moesten       
worden4 ,hier  zien wij dus een feit van
 groot belang1 nl41 dat de komst van    
dieren  op ,st4-,helena in #aejb het    
geheele aanzien van het eiland niet eer 
veranderde1 voordat er eene tijdruimte  
van #bbb jaren verstreken was2  want de 
geiten werden ingevoerd in #aejb1 en in 
#agbd wordt gezegd dat  de boomen       
meerendeels gevallen waren4 ,er kan     
weinig twijfel bestaan1  of deze groote 
verandering in den plantengroei had niet
 alleen gevolgen  op de                 
landschelpdieren1 waarvan zij acht      
soorten deed uitsterven1  maar ook op   
eene menigte insecten4    ,door zijne   
ligging1 zoo ver van eenig vasteland1 te
 midden van een  grooten oceaan1 en door
 het bezit van eene flora welke eenig is
 in hare  soort1 wekt ,st4-,helena onze 

belangstelling4 ,de acht                
landschelpdieren1  ofschoon nu          
uitgestorven1 zijn1 evenals de nog      
levende ,succinea1  bijzondere soorten  
die nergens anders worden gevonden4     
,cuming meldt mij  echter1 dat hier een 
,engelsche ,helix 7schelp- of           
huisjesslak7 voorkomt1  waarvan de      
eieren ongetwijfeld in eene van de vele 
ingevoerde planten  herwaarts zijn      
gebracht4 ,vogels en insecten zijn1     
zooals te verwachten  was1 zeer gering  
in aantal2 en wat de eersten betreft1   
geloof ik1  dat die allen in de laatste 
jaren zijn ingevoerd4 #cij ,patrijzen   
en fazanten zijn vrij talrijk3 het      
eiland is te zeer ,engelsch1 om  niet   
aan strenge jachtwetten onderworpen te  
zijn4 ,men vertelde mij  een geval van  
opoffering aan zulke bepalingen1 zoo    
onrechtvaardig  als ik zelfs in         
,engeland nooit gehoord heb4 ,vroeger   
plachten arme  lieden eene plant te     
verzamelen1 die op de kustrotsen groeit1
 en na  hare verbranding de soda uit de 

asch naar elders te verzenden4 ,maar    
plotseling kwam een streng bevel om deze
 handelwijze te verbieden1  onder       
voorwendsel1 dat de patrijzen anders    
nergens konden nestelen6    ,op mijne   
wandelingen stak ik meer dan eens de    
door diepe valleien  begrensde          
grasvlakte over1 waarop ,longwood staat4
 ,van nabij gezien1  doet dit zich voor 
als een landgoed van aanzienlijke       
grootte4 ,daar  tegenover liggen enkele 
bebouwde velden1 en achter dezen de berg
  ,flagstaff met zijne gladde           
oppervlakte en gekleurd gesteente1      
alsmede  het ruwe1 plompe1 zwarte       
berggevaarte1 de ,barn genaamd4 ,over   
het geheel  was de aanblik eenigszins   
koud en onaantrekkelijk4 ,de eenige     
last1  dien ik op mijne wandelingen     
ondervond1 waren de hevige winden4 ,eens
  was ik getuige van het volgende       
vreemde natuurverschijnsel4 ,op den rand
  eener hoogvlakte staande1 die door    
eene groote klip van omstreeks #ajjj    
voet diepte begrensd werd1 zag ik enkele

 yards ver1 vlak bovenwinds1  eene      
zeezwaluw tegen eene zeer sterke bries  
worstelen1 terwijl op  de plek waar ik  
stond de lucht geheel kalm was4 ,toen ik
 het strand  dicht genaderd was1 waar de
 stroom opwaarts van den klipwand scheen
  te worden afgedreven1 stak ik mijn arm
 uit en voelde terstond de volle  kracht
 van den wind4 ,hier scheidde een       
onzichtbare1 twee yards breede  dam eene
 volkomen kalme lucht van een krachtigen
 storm4    ,ik had zooveel genot van    
mijne zwerftochten tusschen de rotsen en
  bergen1 dat ik op den morgen van den  
#ad;den ,juli bijna met spijt naar  de  
stad afdaalde4 ,vr den middag was ik aan
 boord en ging de ,beagle  onder zeil4  
,op den #ai;den ,juli bereikten wij     
,ascension4 ,personen1 die een          
vulkanisch  eiland hebben gezien1 dat in
 een droog klimaat gelegen is1 zullen   
zich den aanblik van ,ascension terstond
 kunnen voorstellen4 ,in hunne          
verbeelding zullen zij dan gladde       
kegelvormige bergen zien van een        

lichtroode kleur1 met meestal afgeknotte
 toppen1 die1 onderling  gescheiden1    
zich uit een horizontaal oppervlak van  
ruwe zwarte lava  verheffen4 ,een       
hoofdberg in het midden van het eiland  
schijnt de vader  der kleinere kegels1  
en draagt den naam van ,green ,hill of  
,groene berg1  ontleend aan de zeer     
zwakke tint van die kleur1 welke in     
dezen tijd  van het jaar nauwelijks van 
de ankerplaats is waar te nemen4 ,eene  
woeste en onstuimige zee1 die op de     
zwarte rotsen aan de kust beukt1        
voltooit dit sombere tafereel4    ,de   
nederzetting ligt in de nabijheid van   
het strand en bestaat uit  verscheidene 
witte hardsteenen huizen en loodsen1 die
 ongeregeld  geplaatst1 maar goed       
gebouwd zijn4 ,de bewoners zijn         
uitsluitend  zeesoldaten1 behalve eenige
 uit slavenschepen bevrijde negers1  die
 door het gouvernement betaald en van   
levensmiddelen worden  voorzien4 ,op het
 geheele eiland woont geen enkel        
particulier4 #cia  ,onder de zeesoldaten

 schenen vele met hun toestand wel      
tevreden2  zij achtten het beter hunne  
#ba jaren aan land te dienen--hoe dit   
land ook zijn mocht--dan op een schip2  
en indien ik zeesoldaat was1  zou ik van
 harte met deze keus instemmen4    ,den 
volgenden morgen beklom ik den #bhdj    
voet hoogen ,green ,hill1 #cib  en      
wandelde van daar over het eiland naar  
de windzijde4 ,een goede  wagenweg voert
 van de nederzetting op de kust naar de 
huizen met tuinen  en velden1 die zich  
nabij den top van den centralen berg    
bevinden4 ,ter  zijden van den weg staan
 mijlsteenen en vindt men waterputten1  
waaruit  elk dorstig voorbijganger een  
teug goed water kan drinken4 ,eene      
dergelijke zorg wordt in elk deel der   
kolonie in acht genomen1  en vooral wat 
het onderhoud der bronnen betreft1 opdat
 geen enkele  druppel water verloren zal
 gaan2 inderdaad kan het geheele eiland 
vergeleken worden met een groot schip1  
dat op de voortreffelijkste  wijze      
onderhouden wordt4 ,toen ik de groote   

nijverheid bewonderde1 die  met zulke   
geringe middelen dergelijke resultaten  
had voortgebracht1 kon  ik tevens de    
spijt niet onderdrukken1 dat al die     
nijverheid verspild  werd voor zulk een 
armzalig en beuzelachtig doel4 ,lesson  
heeft terecht  opgemerkt1 dat alln de   
,engelsche natie op het denkbeeld zou   
komen  om van het eiland ,ascension eene
 vruchtbare plek te maken1 waar elk     
ander volk het slechts als fort in den  
oceaan zou gebruiken4    ,bij de kust   
groeit niets2 verder landwaarts in kan  
men soms eene  groene castorolie-plant  
#cic en enkele sprinkhanen ontmoeten1   
bekend  als ware vrienden van de        
wildernis4 ,over de oppervlakte der     
centrale  hoogvlakte is eenig gras      
verspreid1 en het geheel heeft veel weg 
van  de slechtere gedeelten in het      
gebergte van ,wallis4 ,maar al lijkt de 
weide ook schraal1 toch vinden ongeveer 
#fjj schapen1 vele geiten1  benevens    
enkele koeien en paarden er ruim hun    
voedsel4 ,onder de  inlandsche dieren   

wemelt het van landkrabben en ratten4   
,of de rat  werkelijk inheemsch is1 mag 
men terecht betwijfelen2 volgens de     
beschrijving van ,waterhouse zijn er    
twee variteiten of speelsoorten3  de    
eene heeft eene zwarte kleur1 een fraai 
glad vel1 en leeft op  het met gras     
bedekte hoogland2 de andere is          
bruinachtig van kleur1  minder glad1    
heeft langer haar1 en leeft bij de      
nederzetting op de  kust4 ,deze beide   
speelsoorten zijn een derde kleiner dan 
de gewone  zwarte rat 7,mus rattus71 en 
verschillen van deze zoowel in kleur    
als in den aard van haar vel2 maar      
verder in geen ander opzicht van        
belang4 ,ik kan moeilijk betwijfelen of 
deze ratten zijn ingevoerd  7evenals de 
gewone muis1 die k verwilderd is71 en   
hebben1 evenals  op de                  
,galpagos-,eilanden1 de veranderingen   
ondergaan1 die voortsproten  uit de     
nieuwe levensvoorwaarden waaraan zij    
werden onderworpen2 daarom  verschilt   
ook de speelsoort op de hoogvlakte van  

het eiland van die  op de kust4         
,inheemsche vogels ontbreken geheel2    
maar de paarlhoen  7,numida71 die van de
 ,kaap-,verdische ,eilanden werd        
ingevoerd1 is er  talrijk1 en de gewone 
kip loopt ook in 't wild4 ,eenige       
katten1 die  oorspronkelijk op het      
verdelgen van ratten en muizen          
uittrokken1  zijn zoozeer in aantal     
toegenomen1 dat zij eene groote plaag   
zijn  geworden4 ,het eiland bezit geen  
enkelen boom1 en is1 zoowel in dit  als 
in elk ander opzicht1 veel minder dan   
,st4-,helena4    ,een mijner uitstapjes 
voerde mij naar de zuidwestpunt van het 
eiland4 ,het was een heldere en warme   
dag2 maar in plaats dat ik nu  het      
eiland op zijn schoonst zag1 stralend in
 het zonlicht1 grijnsde  het mij tegen  
in al zijne naakte leelijkheid4 ,de     
lavastroomen zijn  met heuveltjes bedekt
 en zoo ruw1 dat het niet gemakkelijk is
 dit  geologisch te verklaren4 ,de      
tusschenruimten liggen verborgen onder  
lagen puimsteen1 asch en vulkanischen   

tufsteen4 ,toen ik over zee  langs dit  
deel van het eiland ging1 kon ik niet   
begrijpen wat de witte  vlekken waren1  
waarmee de gansche vlakte gestippeld    
was2 nu vond ik1  dat het zeevogels     
waren1 die zoo vol vertrouwen lagen te  
slapen1  dat men zelfs midden op den dag
 naar hen toe kon wandelen en hen       
grijpen4 ,deze vogels waren de eenige   
levende wezens1 die ik gedurende  den   
ganschen dag zag4 ,ofschoon er eene     
zwakke bries op de kust stond1  rolde   
eene sterke branding over de gebroken   
lavarotsen4    ,de geologie van dit     
eiland is in vele opzichten belangrijk4 
,op  verscheidene plaatsen ontdekte ik  
vulkanische bommen1 d4w4z4 klompen      
lava1 die eenmaal in vloeibaren staat in
 de lucht werden geslingerd  en         
dientengevolge eene bol- of peervormige 
gedaante hebben  aangenomen4 ,zoowel    
hare uitwendige1 als in vele gevallen   
ook hare  inwendige structuur verraadt  
op zeer treffende wijze1 dat zij in hare
  luchtbaan om eene as hebben gewenteld4

 ,in nevenstaande figuur is de          
inwendige structuur van eene dezer      
gebroken bommen zeer nauwkeurig         
voorgesteld4    ,het middengedeelte     
bestaat uit grove cellen1 die naar      
buiten toe in  grootte afnemen1 tot waar
 zij omsloten zijn door een schaalvormig
  kapsel1 ongeveer een derde inch dik1  
van vast gesteente1 dat weder aan  de   
buitenzijde met eene korst van          
fijncellige lava bedekt is4 ,naar mijn  
idee kan er weinig twijfel bestaan1 ten 
eerste1 dat de buitenkorst  snel        
afkoelde in den toestand waarin wij haar
 nu zien2 ten tweede1  dat de nog       
vloeibare kernlava door de              
middelpuntvliedende kracht1  die de     
aswenteling der bom in 't leven riep1   
tegen de afgekoelde  buitenkorst werd   
gedreven en zoo de vaste steenen schaal 
vormde2  en eindelijk1 dat de           
middelpuntvliedende kracht1 welke de    
drukking  in de meer centrale gedeelten 
der bom verminderde1 aan de ingesloten  
verhitte gassen gelegenheid gaf de      

kerncellen uit te zetten1 en aldus  de  
grofcellige binnenmassa deed ontstaan4  
,een uit de oudere reeks van vulkanische
 gesteenten gevormde heuvel1  dien men  
ten onrechte voor een vulkaankrater     
heeft gehouden1 is  belangrijk doordat  
zijn breede1 eenigszins holle1          
cirkelvormige  top gevuld is met een    
aantal opvolgende lagen van asch en     
fijne  slakken4 ,de schotelvormige lagen
 puilen over den rand1 waar zij         
zuivere1 verschillend gekleurde ringen  
vormen1 en zoodoende aan den  top een   
hoogst phantastisch aanzien geven2 een  
dezer ringen is wit en  breed1 en       
gelijkt op eene renbaan waar paarden    
worden geoefend3 vandaar  dat deze      
heuvel den naam van ,devil's ,riding    
,school 7,duivels-,rijschool7  ontving4 
,uit een der tufhoudende lagen die eene 
bleekroode kleur had1  nam ik eenige    
specimens stof mee naar ,engeland4 ,na  
opzending daarvan  aan ,prof4           
,ehrenberg1 meldde deze mij het hoogst  
belangrijke feit1  dat die stof bijna   

geheel uit bewerktuigde wezens #cid     
bestond4 ,hij  ontdekte daarin eenige   
kiezelschalige zoetwater-infusoria1 en  
daarenboven niet minder dan #be         
verschillende soorten kiezelskeletten   
van planten1 voornamelijk grassen4      
,wegens het ontbreken van alle          
koolstofhoudende verbindingen1 houdt    
,ehrenberg het er voor1 dat deze        
organische lichamen den vulkanischen    
vuurdoop hebben ondergaan1 en           
uitgeworpen zijn in den toestand1 waarin
 wij hen nu zien4 ,het voorkomen  der   
lagen deed mij denken1 dat zij onder    
water waren afgezet1 ofschoon  het      
buitengewoon droge klimaat mij tot de   
onderstelling leidde1  dat er gedurende 
eene groote uitbarsting waarschijnlijk  
stroomen  regen waren gevallen1 en zoo  
een tijdelijk meer was gevormd1 waarin  
de asch viel4 ,thans mag men echter     
aannemen1 dat het geen tijdelijk  meer  
was4 ,hoe dit ook zij1 wij kunnen ons   
verzekerd houden1 dat het  klimaat en de
 voortbrengselen van ,ascension in een  

vroeger tijdperk  zeer verschilden van  
wat zij nu zijn4 ,bij het zien van dit  
eiland  vragen we ons weder af3 waar    
kunnen wij op aarde een plek vinden1 die
  niet bij aandachtig onderzoek teekenen
 openbaart van die eindelooze  reeks van
 veranderingen1 waaraan onze planeet    
onderhevig was1 is1  en zijn zal8       
,na ,ascension te hebben verlaten1      
zeilden wij naar ,bahia op de kust  van 
,brazili1 ten einde de chronometrische  
opmeting van de wereld te  voltooien4   
,op #a ,augustus #ahcf kwamen wij hier  
aan1 en bleven er vier  dagen1 in welken
 tijd ik verscheidene lange wandelingen 
deed4 ,met  genoegen ontdekte ik1 dat   
mijne belangstelling in het tropische   
landschap door het ontbreken van nieuwe 
gegevens er volstrekt niet  op          
verminderd was4 ,de onderdeelen van het 
landschap zijn hier zoo  eenvoudig1 dat 
zij verdienen genoemd te worden als een 
bewijs van  welke nietige omstandigheden
 een uitgezocht natuurschoon afhangt4   
,het oord kan worden beschreven als eene

 effene vlakte van omstreeks #cjj  voet 
hoogte1 welke overal doorsneden is van  
valleien met horizontale  bodems4 ,in   
een land waar de bodem uit graniet      
bestaat1 is zulk een  structuur         
merkwaardig2 doch in al die zachtere    
formaties waaruit  vlakten gewoonlijk   
bestaan1 is zij nagenoeg algemeen4 ,de  
geheele  oppervlakte is bedekt met      
verschillende soorten van rijzig        
geboomte1  afwisselend met strooken     
ontgonnen grond1 waarop huizen1         
kloosters  en kapellen verrijzen4 ,hier 
zij herinnerd1 dat in de keerkringen de 
rijkdom van wild natuurschoon zelfs in  
de nabijheid van groote steden  niet    
verloren gaat1 want de natuurlijke      
plantenwereld der hagen en              
heuvelhellingen beheerscht op           
schilderachtige wijze het kunstwerk  van
 den mensch4 ,dientengevolge zijn er    
slechts enkele plekken1  waar de        
lichtroode grond eene scherpe           
tegenstelling vormt met het  algemeen   
bekleedsel van groen4 ,van de zoomen der

 vlakten heeft men  vergezichten hetzij 
op den oceaan1 hetzij op de groote ,baai
 met hare  laag begroeide stranden1 en  
waarop talrijke booten en kano's hare   
witte  zeilen vertoonen4 ,behalve van   
deze punten is het landschap uiterst    
begrensd2 want volgt men de effen paden 
rechts en links1 dan kan men  de met    
bosch bedekte dalen slechts vluchtig te 
zien krijgen4 ,ik kan  er bijvoegen1 dat
 de huizen1 en vooral de kerkelijke     
gebouwen in een  eigenaardigen en       
eenigszins phantastischen stijl zijn    
opgetrokken4 ,daar  al die huizen gewit 
zijn1 teekenen zij zich in 't licht der 
stralende  middagzon op den matblauwen  
hemel aan de kim eerder af als schimmen1
  dan als gebouwen4    ,zoo zijn de     
onderdeelen van het landschap2 maar het 
zou een hopeloos  werk zijn den         
algemeenen indruk er van te schilderen4 
,geleerde  natuuronderzoekers           
beschrijven deze tropische landschappen 
door eene  menigte voorwerpen te noemen1
 en eenige bijzonderheden te vermelden  

die  elk hunner kenmerken4 ,een geleerd 
reiziger kan daaruit mogelijk eenige    
duidelijke begrippen putten2 maar wie   
kan anders1 door eene plant in  een     
herbarium te zien1 zich voorstellen hoe 
zij er uitziet als zij  in haar         
geboortegrond groeit8 ,wie kan1 bij het 
zien van keurplanten  in eene broeikas1 
eenige er van vergroot denken tot de    
afmetingen van  woudboomen1 andere als  
dicht dooreengevlochten tot een         
ontoegankelijk  struikgewas8 ,wie zal1  
als hij de bonte1 uitheemsche kapellen  
en  eigenaardige cicadae gadeslaat in   
het kabinet van den entomoloog1  zich   
bij die levenslooze vormen ook          
voorstellen de onafgebroken  schorre    
muziek der laatsten1 de trage vlucht der
 eersten--twee  kenmerken1 die op een   
stillen1 gloeienden middag in de tropen 
nooit  ontbreken8 ,het is wanneer de zon
 hare grootste hoogte heeft bereikt1    
dat men zulke landschappen zien moet3   
dan hult het dichte1 prachtige          
gebladerte van den mango-boom den grond 

in zijn diepste schaduw1  terwijl de    
bovenste takken door den overvloed van  
licht prijken in  het schitterendste    
groen4 ,in de gematigde streken is dit  
anders3  daar is de plantengroei niet   
zoo donker of weelderig1 en zijn het  de
 purper-1 rood-1 of lichtgeel gekleurde 
stralen der namiddagzon1  welke het     
meest tot de schoonheid dier streken    
bijdragen4    ,wanneer ik kalm over de  
belommerde paden wandelde en de         
opvolgende  tafereelen bewonderde1      
wenschte ik woorden te vinden om mijne  
gedachten  uit te drukken4 ,doch        
vruchteloos3 bijnaam op bijnaam bleken  
te zwak  om het genot dat de geest      
smaakt1 te beschrijven aan hen1 die de  
tusschenkeerkringslanden niet bezocht   
hebben4 ,boven zeide ik1 dat de  planten
 in eene broeikas onmachtig zijn om een 
juist denkbeeld van de  flora te geven2 
toch moet ik tot dien zwakken maatstaf  
terugkeeren4 ,het  land is ne groote1   
woeste1 ongerepte en rijk gevulde       
broeikas1  door de ,natuur voor zich    

zelve gemaakt1 maar door den mensch in  
bezit genomen1 die haar met vriendelijke
 huizen en regelmatige tuinen  heeft    
gestoffeerd4 ,hoe gaarne zou niet elk   
bewonderaar der natuur1  indien zulks   
mogelijk was1 het landschap op eene     
andere planeet  willen zien8 ,welnu1 men
 kan in waarheid zeggen1 dat zich voor  
elken  ,europeaan op een afstand van    
slechts weinige lengtegraden de pracht  
eener andere wereld ontsluit6 ,op mijne 
laatste wandeling bleef ik  bij         
herhaling staan om deze schoonheden te  
bewonderen1 en poogde  zoo een          
onuitwischbaren indruk daarvan in mijne 
ziel te griffen1  schoon wetende dat die
 vroeg of laat toch zou vervloeien4 ,de 
vormen  van den oranje- en kokosboom1   
den palm- en mangoboom1 de boomvaren  en
 den banaan zullen duidelijk en scherp  
bewaard blijven2 maar de  duizende      
tinten en vormen die met deze boomen een
 volledig landschap  samenstellen1      
moeten onherroepelijk vervloeien--mij   
niets nalatende  dan eene schilderij vol

 onbestemde doch overschoone figuren1   
evenals  een sprookje uit onze          
kinderjaren6    #f ,augustus4    ,in den
 namiddag stevenden wij in zee1 met het 
doel om rechtstreeks naar  de           
,kaap-,verdische ,eilanden te gaan4     
,maar ongunstige winden hielden ons     
terug1 en zoo liepen wij den #ab;den    
,pernambuco binnen--eene groote stad  op
 #h ,z4,b4 aan de kust van ,brazili4    
,wij ankerden buiten het rif2 doch      
spoedig kwam een loods aan boord en     
bracht ons naar de binnenhaven1  waar   
wij dicht bij de stad lagen4            
,pernambuco is gebouwd op eenige smalle 
en lage zandbanken1 die door  ondiepe   
zoutwater-kanalen van elkander          
gescheiden zijn4 ,de drie  deelen1      
waaruit de stad bestaat1 zijn onderling 
door twee lange1 op  houten palen       
gebouwde bruggen verbonden4 ,de stad is 
op alle punten  afschuwelijk3 de straten
 zijn smal1 slecht geplaveid en morsig1 
en de huizen zijn hoog en somber4 ,het  
seizoen der hevige regens was           

nauwelijks geindigd1 en dientengevolge  
stond het omliggende land1 dat  amper   
boven den zeespiegel ligt1 geheel onder 
water4 ,dit was oorzaak1  dat al mijne  
pogingen om lange wandelingen te doen1  
mislukten4 #cie    ,het vlakke          
moerasland1 waarop ,pernambuco ligt1 is 
op enkele mijlen  afstands omringd door 
een halven cirkel van lage heuvels1 of  
liever  door den rand van een gebied1   
dat ongeveer #bjj voet boven de zee     
ligt4 ,de oude stad ,olinda ligt aan het
 eene einde dezer heuvelreeks4 ,op      
zekeren dag nam ik een kano1 en voer een
 der kanalen op om deze stad  te        
bezoeken1 die met hare groote kloosters 
en kerken een treffenden  indruk maakt4 
,zij is zindelijker en aangenamer       
gelegen dan ,pernambuco1  doch innerlijk
 vervallen4 ,hier moet ik vertellen wat 
ons voor de  eerste maal op onze        
vijfjarige reis overkwam1 nl4 dat wij   
gebrek aan  voorkomendheid ontmoetten2  
ik werd aan twee verschillende huizen op
  knorrigen toon afgewezen1 en kreeg aan

 een derde met moeite verlof om  door   
den tuin naar een onbebouwden heuvel te 
gaan1 ten einde de streek  te overzien4 
,het doet mij genoegen1 dat dit in het  
land der ,brazilianen  gebeurde1 want ik
 draag hun geen goed hart toe2 ook is   
het een land  van slavernij en dus van  
zedelijk verval4 ,een ,spanjaard zou    
zich  schamen over het denkbeeld alln1  
dat hij zulk een verzoek weigerde  of   
zich ruw tegen een vreemdeling gedroeg4 
,het kanaal1 waardoor wij  naar ,olinda 
gingen en van daar terugkeerden1 was aan
 beide zijden met  mangleboomen         
7,rhizophora mangle7 begroeid1 #cif die 
als een woud in  't klein uit de vettige
 modderbanken verrezen4 ,de lichtgroene 
kleur  dezer bosschages herinnerde mij  
aan het welige gras op een kerkhof2     
beiden worden gevoed door bedorven      
uitwasemingen3 het een spreekt  van dood
 in het verleden1 het ander zeer vaak   
van dood in de toekomst4    ,het        
eigenaardigste gewrocht1 dat ik in dezen
 omtrek zag1 was het  rif dat de haven  

vormt4 #cig ,ik twijfel of er op de     
geheele wereld  een tweede              
natuurgewrocht bestaat met zulk een     
kunstig voorkomen4 ,het  loopt over een 
lengte van verscheidene mijlen in eene  
volkomen rechte  lijn evenwijdig met en 
niet ver #cih van het strand4 ,zijne    
breedte  wisselt af van #cj tot #fj     
yards2 de oppervlakte is vlak en effen1 
en  het is saamgesteld uit onduidelijk  
gelaagden1 harden zandsteen4 ,bij  hoog 
water spoelen de golven er over heen2   
bij laag water blijft het  bovengedeelte
 droog1 en zou men het licht voor een   
pier of golfbreker  houden1 die door    
cyklopische arbeiders gebouwd is4       
,tegenover het land  op deze kust werpen
 de zeestroomen lange smalle tongen en  
dammen op  van los zand1 en het is op   
een van die dammen1 dat een deel der    
stad  ,pernambuco staat4 ,in vroeger    
tijd schijnt een dergelijke lange dam   
onder de doorzijgende werking van       
kalkhoudende stof vast te zijn          
geworden1 en daarna langzamerhand       

gerezen4 ,terwijl dit geschiedde  werden
 de buitenste en losse gedeelten door   
den golfslag der zee  weggespoeld1 en   
bleef de vaste kern over in den vorm    
waarin wij  haar nu zien4 ,hoewel de    
golven van den vollen ,atlantischen     
,oceaan1  troebel van het slib1 dag en  
nacht tegen de steile buitenkanten van  
dezen steendam worden gedreven1 hebben  
de oudste loodsen nooit van  eene       
verandering in zijn voorkomen gehoord4  
,deze duurzaamheid is  verreweg het     
belangrijkste feit in zijne             
geschiedenis1 en is toe te  schrijven   
aan eene taaie1 kalkhoudende laag van   
enkele inches dikte1  die geheel gevormd
 is door het opvolgend groeien en       
sterven der kleine  schelpdieren1       
,serpulae geheeten1 benevens enkele     
eendenmosselen  7,lepas anatifera7 en   
,nulliporae4 #cii ,deze ,nulliporae     
7harde1  zeer eenvoudig georganiseerde  
kalkafscheidende zeealgen1 die in  vorm 
en hardheid dikwijls op koralen         
gelijken1 doch van de echte  koralen    

hierin verschillen dat zij geene porin  
of cellen hebben1  zooals ook haar naam 
aanduidt7 spelen eene dergelijke en     
gewichtige  rol1 doordien zij de        
bovenoppervlakken der koraalriffen      
achter en  tusschen de brandingen       
beschermen1 waar de echte koralen       
gedurende  den uitwendigen groei der    
massa door blootstelling aan zon en     
licht  gedood zijn4 ,deze onbeduidende  
organische wezens1 in 't bijzonder de   
,serpulae1 hebben den inwoners van      
,pernambuco grooten dienst bewezen1     
want zonder hare beschermende hulp zou  
de zandsteenbank stellig reeds  lang    
zijn vergaan2 en zonder de bank zou er  
geen haven zijn geweest4    ,op den     
#ai;den ,augustus verlieten wij voorgoed
 de ,braziliaansche  kusten4 ,gode zij  
dank--nooit zal ik weer een slavenland  
bezoeken6 ,nog  heden herinnert elke    
gil1 dien ik in de verte hoor1 mij      
pijnlijk en  levendig aan de gevoelens  
die mij bestormden1 toen ik voorbij een 
huis bij ,pernambuco gaande1 het        

hartverscheurendste gejammer hoorde1  en
 niet anders kon denken dan dat hier een
 arme slaaf gemarteld  werd1 terwijl ik 
wist dat ik even machteloos was als een 
kind1 om  er zelfs iets van te zeggen6  
,ik vermoedde dat dit het gejammer was  
van een gemartelden slaaf1 want men     
vertelde mij andere gevallen van  dien  
aard4 ,bij ,rio de ,janeiro woonde ik   
tegenover eene oude dame1  die er       
schroeven op nahield om de vingers van  
hare slavinnen te  vermorzelen4 ,ik heb 
in een huis vertoefd1 waar een jonge    
mulatbediende  dag aan dag1 uur aan uur 
beschimpt1 geslagen en gekweld werd op  
eene  manier1 die zelfs den geest van   
het laagste dier zou dooden4 ,ik heb    
een knaap van zes of zeven jaren        
tweemaal met eene paardenzweep op  het  
bloote hoofd zien striemen1 voordat ik  
tusschenbeide kon komen1  alleen omdat  
het kind mij een glas water had gegeven 
dat niet geheel  schoon was4 ,ik zag    
zijn vader beven zoodra zijn meester    
maar de  oogen opsloeg4 ,deze laatste   

gruwelen woonde ik bij in eene          
,spaansche  kolonie1 waar de slaven     
altijd beter behandeld heetten te       
worden1  dan door de ,portugeezen1      
,engelschen of andere ,europeanen4 ,te  
,rio de  ,janeiro heb ik een krachtigen 
neger gezien1 die bang was om een slag  
af te weren1 dien hij dacht dat op zijn 
gelaat gemunt was4 ,ik was  er bij1 toen
 een goedhartig man op het punt stond de
 mannen1 vrouwen  en kinderen van een   
groot aantal gezinnen1 die lang te zamen
 hadden  gewoond1 voor altijd te        
scheiden6 ,nu zal ik nog niet eens      
spreken  van de vele hartroerende       
wreedheden1 die ik uit geloofwaardige   
bron  gehoord heb3 en ook de            
bovenstaande schokkende bijzonderheden  
zou ik  niet hebben vermeld1 indien ik  
niet een aantal lieden ontmoet had1  die
 zoo verblind waren door de natuurlijke 
vroolijkheid van den neger1  dat zij    
over de slavernij spraken als over een  
dragelijk kwaad4 ,zulke  lieden hebben  
meestal de huizen der hoogere standen   

bezocht1 waar  het slavenpersoneel      
doorgaans goed behandeld wordt1 en      
hebben niet1  zooals ik1 onder de lagere
 standen verkeerd4 ,dergelijke          
onderzoekers  zullen slaven uithooren   
omtrent hun toestand1 en daarbij        
vergeten1  dat het inderdaad een domme  
slaaf moet zijn1 die niet rekent op de  
kans1 dat zijn antwoord ter oore kan    
komen van zijn meester4    ,men beweert1
 dat eigenbelang buitensporige wreedheid
 zal voorkomen1  alsof eigenbelang onze 
huisdieren beschermde1 die toch veel    
minder  dan verworpen slaven in staat   
zijn den toorn hunner woeste meesters   
op te wekken6 ,het is een argument1     
waartegen de groote von ,humboldt  lang 
geleden met ridderlijk gevoel te velde  
is getrokken1 en dat  hij door treffende
 voorbeelden heeft toegelicht4 ,dikwijls
 poogt men  slavernij te verschoonen    
door den slavenstand te vergelijken met 
onze armere landgenooten4 ,zoo de       
ellende onzer armen veroorzaakt         
wordt--niet door de wetten der natuur1  

maar door onze instellingen1  dan       
zondigen wij zwaar2 doch hoe dit in     
verband staat met slavernij1  kan ik    
niet inzien3 even goed zou men in ons   
land het gebruik van  de duimschroef    
kunnen verdedigen1 door te bewijzen dat 
menschen  in een ander land veel aan    
eene gevreesde ziekte leden4 ,zij1 die  
goedgunstig over slavenhouders denken1  
en met een koud hart over  den slaaf1   
schijnen zich nooit in den toestand van 
den laatsten te  stellen4 ,welk een     
vreugdeloos en troosteloos              
vooruitzicht--zelfs  geen hoop op       
verandering6 ,denk eens1 lezer1 dat u   
zelven steeds de  kans boven het hoofd  
hing1 dat uwe vrouw en kinderen--de     
wezens1  die de natuur ook aan den slaaf
 vergunt de zijnen te noemen--aan  u    
ontrukt en aan den eersten den besten   
bieder als beesten wierden  verkocht6   
,en zulke daden worden bedreven en      
verschoond door lieden1  die belijden   
dat zij hunne naasten liefhebben als    
zich zelven1 die  in ,god gelooven en   

bidden dat ,zijn wil zal geschieden op  
aarde6 ,ons  bloed kookt1 maar ook ons  
hart krimpt bij de gedachte1 dat wij1   
,engelschen en onze ,amerikaansche      
afstammelingen1 met onze trotsche       
vrijheidsleus zoo schuldig zijn geweest 
en ng zijn2 maar het is een  troost te  
denken1 dat wij ten minste een grooter  
offer hebben gebracht  om voor onze     
zonden te boeten1 dan ooit een ander    
volk deed6    ,op den laatsten dag in   
,augustus #ahcf ankerden wij voor de    
tweede maal  te ,porto ,praya op de     
,kaap-,verdische ,eilanden1 en zeilden  
van daar naar  de ,azoren1 waar wij zes 
dagen bleven4 ,op den #b;den ,october   
bereikten  wij de ,engelsche kust1 en te
 ,falmouth verliet ik eindelijk de      
,beagle1  na omtrent vijf jaren aan     
boord van dit kleine1 maar degelijke    
schip  te hebben doorgebracht4          
,aan het einde onzer ,reis gekomen1 zal 
ik een kort overzicht geven  van de     
voor- en nadeelen1 alsmede de bezwaren  
en genoegens1 welke  onze omvaring van  

de wereld heeft opgeleverd4 ,zoo iemand1
 voordat  hij eene groote reis ondernam1
 mij om raad vroeg1 zou mijn antwoord   
afhangen van de voorwaarde1 of hij eene 
besliste neiging voor de  eene of andere
 wetenschap bezat1 die langs dezen weg  
bevorderd kon  worden4 ,verschillende   
landen en de vele menschenrassen te     
zien1  is ongetwijfeld een groot genot2 
maar het genoegen dat men daarbij       
smaakt1 weegt niet op tegen de lasten4  
,zal eene vrucht worden geplukt1  of    
iets goeds worden bereikt1 dan moet men 
een oogsttijd afwachten1  ook al is deze
 nog zoo ver4    ,het is duidelijk1 dat 
men zich vele verliezen moet getroosten3
 zoo1  bij voorbeeld1 het gezelschap van
 alle oude vrienden1 en het gezicht  van
 die plaatsen1 waaraan de dierbaarste   
herinneringen ten nauwste  zijn         
verbonden4 ,die verliezen worden echter 
voor een deel verzacht  door het        
onuitsprekelijk voorgenot van den lang  
gewenschten dag van  wederkomst4        
,indien1 zooals de dichters zeggen1 het 

leven een droom is1  dan ben ik zeker1  
dat dergelijke droombeelden op reis het 
best geschikt  zijn om den langen nacht 
door te komen4 ,andere verliezen zijn   
er1 die1  hoewel in 't eerst niet       
gevoeld1 na verloop van tijd zwaar      
beginnen te  wegen2 deze zijn het gemis 
van eene kamer1 van afzondering1 van    
rust2  het afmattende gevoel van        
voortdurende haast2 het derven van      
kleine  weeldezaken2 het gemis van      
huiselijke gezelligheid1 en zelfs van   
muziek of andere aesthetische genoegens4
 ,wanneer wij zulke beuzelingen         
vermelden1 is het duidelijk dat de      
werkelijke bezwaren van het leven  op   
zee--rampen of onheilen                 
uitgezonderd--voorbij zijn4 ,de korte   
spanne  van #fj jaren heeft eene        
verbazende verandering teweeg gebracht  
in  het gerief van verre zeereizen4 ,nog
 in den tijd van ,cook 7#agbh-aggi7     
stond elk1 die den huiselijken haard    
verliet om zulke tochten te  ondernemen1
 aan ernstige ontberingen bloot4 ,thans 

kan een yacht of  snelzeiler met alle   
levensgemakken den aardbol omvaren4     
,behalve de  groote verbeteringen in de 
schepen en de hulpmiddelen van het      
zeewezen1  staat thans de geheele       
westkust van ,amerika open1 terwijl     
,sydney de  hoofdstad is geworden van   
een opkomend werelddeel4 ,hoe geheel    
anders  zijn de omstandigheden voor     
iemand1 die nu in den ,stillen ,oceaan  
schipbreuk lijdt1 vergeleken met die in 
de dagen van ,cook6 ,sedert  zijne reis 
is aan de beschaafde wereld een halfrond
 toegevoegd4    ,indien iemand veel aan 
zeeziekte lijdt1 laat hij dan hiermede  
ernstig rekening houden4 ,ik spreek uit 
ondervinding2 het is een  kwaad1 dat    
niet gering en niet binnen eene week    
genezen is4 ,heeft  hij daarentegen     
pleizier om op zee te dobberen1 dan zal 
hij voor dat  genoegen zeker ruimschoots
 gelegenheid vinden4 ,men diene         
intusschen  wel in 't oog te houden1 dat
 gedurende eene lange reis een zeer     
groot deel van den tijd op het water    

wordt doorgebracht1 vergeleken  met het 
oponthoud binnen de havens4 ,en wat zijn
 nu de zoo geprezen  schoonheden van den
 grenzenloozen oceaan8 ,eene vervelende 
eenzaamheid1  een waterwoestijn1 gelijk 
de ,arabier hem noemt4 ,niettemin geeft 
hij  ons somtijds verrukkelijke         
tafereelen te zien4 ,schoon is een nacht
 met  maneschijn1 bij helderen hemel en 
donker-glinsterende zee3 de witte       
zeilen gezwollen onder den zachten adem 
van een kalmen passaat1 of  bij         
bladstille lucht1 als het bolle zeevlak 
gepolijst en spiegelend  voor u ligt1 en
 alleen het klapperend zeildoek nu en   
dan de stilte  verbreekt4 ,ook is het   
goed eens een donderbui te zien opkomen1
 die  u nadert in al hare woede1 of een 
geweldigen orkaan die de golven  tot    
bergen verheft4 ,toch beken ik1 dat     
mijne verbeelding zich iets             
grootschers1 iets vreeselijkers gemaald 
had van een woedenden  storm4 ,een      
onvergelijkelijk schooner schouwspel    
biedt hij op 't  strand gezien1 waar de 

zwiepende boomen1 de wilde vlucht der   
vogels1  de jagende stroomen1 de donkere
 schaduwen en heldere tinten allen  den 
strijd der losgebroken elementen        
verkondigen4 ,op zee vliegen  albatros  
en kleine stormvogel met evenveel gemak1
 als ware de storm  hun eigenlijk       
element1 en rijst en daalt het water1   
alsof het zijn  gewone taak volbrengt2  
alleen het schip en zijne bewoners      
schijnen  het voorwerp der algemeene    
woede4 ,op een eenzaam1 door wind en zee
  geteisterd strand is het tafereel weer
 anders1 doch krijgen wij hier  meer een
 gevoel van afschrik1 dan van wilde     
verrukking4    ,laat ons nu de lichtere 
zijde van den afgeloopen tijd           
beschouwen4 ,het  genoegen1 dat         
voortsproot uit het gezicht van de      
natuurtooneelen en  den algemeenen      
aanblik der verschillende door ons      
bezochte landen1 is  beslist een bron   
geweest van duurzaamst en hoogst genot4 
,waarschijnlijk  wordt al wat wij zagen 
door het schilderachtig schoon in vele  

gedeelten  van ,europa overtroffen2 maar
 een toenemend genot levert het         
onderling  vergelijken van den aard der 
natuurtooneelen in verschillende landen1
  hetgeen in zekeren zin iets anders is 
dan een louter bewonderen van  hunne    
schoonheid4 ,dit genot hangt            
voornamelijk af van onze bekendheid  met
 de onderdeelen van elk landschap2 en ik
 ben zeer geneigd te  gelooven1         
dat--evenals iemand1 die elken toon in  
de muziek begrijpt  en daarenboven een  
gepasten smaak bezit1 een meer volkomen 
genot  van het ensemble zal hebben--ook 
hij die elk deel van een fraai          
landschap onderzoekt1 den vollen en     
samengestelden indruk er van  zal       
begrijpen4 ,zoo zou een reiziger        
plantkundige moeten zijn1 want  in elk  
landschap vormen planten de             
hoofdversiering4 ,groepen naakte  rotsen
 kunnen somtijds1 zelfs in hare ruwste  
gedaanten1 een verheven  schouwspel     
opleveren2 doch spoedig worden zij      
eentonig4 ,maal haar af  in heldere en  

afwisselende kleuren1 zooals de ,andes  
in het noorden  van ,chili--en zij      
zullen phantastisch worden2 maar bekleed
 ze met  planten--en zij moeten een     
aangenaam1 zoo niet een schoon tafereel 
vormen4    ,als ik zeg1 dat het         
landschap in sommige gedeelten van      
,europa  vermoedelijk schooner was dan  
die wij zagen1 zonder ik daarvan1 als   
eene klasse op zich zelve1 dat der      
tusschenkeerkringsstreken uit4 ,die     
twee klassen kunnen niet samen          
vergeleken worden2 doch1 over het       
grootsche dezer gewesten heb ik al      
dikwijls uitgeweid4 ,daar de kracht  der
 indrukken meestal afhangt van vooraf   
gevormde denkbeelden1 mag ik  er        
bijvoegen1 dat de mijne ontleend waren  
aan de levendige beschrijving  in von   
,humboldt's ,relation ,historique1 die  
in verdienste elke andere  door mij     
gelezene overtreft4 ,maar zelfs met deze
 hoog opgevatte ideen  ondervonden mijne
 gevoelens op verre na geen zweem van   
teleurstelling  bij mijne eerste en     

laatste landing op de kusten van        
,brazili4    ,van de landschappen1 welke
 een diepen indruk op mijn geest        
maakten1  overtrof er geen in           
grootschheid de maagdelijke wouden1 die 
de hand  des menschen ongerept had      
gelaten3 hetzij die prachtvolle in      
,brazili1  zoo overrijk aan vormen1 waar
 het ,leven heerscht in al zijne kracht3
  hetzij die sombere in ,vuurland1 waar 
,dood en ,verval den scepter  zwaaien4  
,beiden zijn tempels1 gevuld met de     
velerlei voortbrengselen  uit ,gods     
schoone ,natuur6 ,niemand kan deze      
eenzaamheden betreden zonder            
ontroering1 er dolen zonder een gevoel1 
dat in den mensch iets meer  is dan     
alleen zijn ademtocht444 ,bij het       
oproepen van beelden uit  het verleden1 
zie ik telkens weer de vlakten van      
,patagoni voorbij  mijne oogen          
gaan--vlakten1 die door ieder als       
nutteloos en ellendig  worden           
uitgekreten4 ,men kan ze slechts        
beschrijven met negatieve               

eigenschappen3 zonder woningen1 zonder  
water1 zonder boomen of bergen1         
bevatten zij niets dan enkele           
dwergplanten4 ,maar waarom--en het geval
  betreft niet alleen mij zelven--hebben
 die dorre wildernissen dan  zoo        
onwrikbaar in mij post gevat8 ,waarom   
hebben de nog vlakkere1  meer groene en 
vruchtbare ,pampas1 nog dienstig        
daarenboven voor  het menschdom1 niet   
een even sterken indruk nagelaten8 ,ik  
kan deze  gevoelens moeilijk uitdrukken2
 maar deels zijn zij hieraan toe te     
schrijven1 dat de verbeelding er den    
vrijen teugel viert4 ,en kan  het       
anders8 ,de vlakten van ,patagoni zijn  
grenzenloos2 want zij  zijn bijna       
ontoegankelijk en dientengevolge        
onbekend4 ,zij dragen  het stempel van  
eeuwenlang geduurd te hebben zooals zij 
nu zijn1 en  onbeperkt schijnt haar duur
 in de toekomst4 ,denkt men tevens aan  
de  onderstelling der ,ouden1 dat de    
platte aarde omringd was door eene      
onmetelijke watervlakte of door         

ondraaglijk heete woestijnen--wie  zou  
dan niet met indrukken van diep en      
onbestemd gevoel die uiterste  grenzen  
van menschelijke kennis beschouwen8     
,tot de natuurtafereelen behooren       
eindelijk de vergezichten van  hooge    
bergen1 die1 hoewel in zekeren zin niet 
bepaald mooi1 toch  zeer gedenkwaardig  
zijn4 ,toen ik1 door geen nietige       
bijzonderheden  in het berglandschap    
gestoord1 van de hoogste kruin der      
,cordilleras  naar omlaag zag1 werd mijn
 geest overstelpt door de ontzagwekkende
  afmetingen der omringende bergen6     
,wat menschenrassen betreft1 wekt niets 
zoozeer onze verbazing als  het eerste  
gezicht van een wilde3 van een mensch in
 den laagsten en  wildsten natuurstaat  
in de schuilhoeken van zijn             
geboorteland4 ,onze  geest snelt eeuwen1
 eeuwen ver terug en vraagt zich af3 is 
't mogelijk1  dat onze stamvaderen in de
 geschiedenis der menschheid geweest    
zijn  zooals deze wilden8 ,menschen1    
wier gebaren en uitdrukkingen nog       

minder verstaanbaar voor ons zijn dan   
die der huisdieren8 ,menschen1  die niet
 het instinct dezer dieren bezitten1    
maar ook niets dat bogen  kan op        
menschelijk verstand--althans op        
kunsten1 die de vruchten zijn  van dat  
verstand8 ,ik geloof niet1 dat het      
mogelijk is het verschil  te            
beschrijven1 of te malen1 tusschen een  
wilden en een beschaafden  mensch4 ,het 
is als het verschil tusschen een wild en
 een tam dier2  en onze belangstelling  
bij het zien van een wilde is voor een  
deel  dezelfde1 als die ons zou doen    
wenschen den leeuw te zien in zijn      
woestijn1 den tijger als hij zijn prooi 
in den dsjungel verscheurt1  of den     
rhinoceros1 zwervend over de woeste     
vlakten van ,afrika4    ,tot de         
merkwaardigste natuur- en               
hemelverschijnsels1 die wij gezien      
hebben1 mogen gerekend worden3 de       
,magelhaensche ,wolken1 #djj het        
,zuiderkruis en de andere sterrenbeelden
 van den zuidelijken hemel2 eene        

waterhoos2 een gletscher met zijn       
blauwen ijsstroom1 die als een steile   
rotswand boven de zee hing2 een         
laguneneiland1 dat door de rifvormende  
koralen tot aan de zee was opgebouwd2   
eene vulkanische uitbarsting1  en eene  
hevige aardbeving met al hare           
verpletterende gevolgen4 ,ik stel  in   
deze laatste verschijnselen bijzonder   
veel belang1 misschien wegens  hun nauw 
verband met den geologischen bouw van   
onze planeet2 maar in  't algemeen moet 
de aardbeving voor ieder een gebeurtenis
 zijn1 die  de sterkste indrukken       
achterlaat4 ,de aarde1 die wij van onze 
vroegste  kindsheid af als het          
zinnebeeld van vastheid hebben          
beschouwd1 heeft  als eene dunne korst  
onder onze voeten gebeefd2 en ziende1   
hoe de  hechtste werken van den mensch  
in een oogwenk worden omvergeworpen1    
beseffen wij hoe nietig de macht is1    
waarop hij zich verheft6--    ,men zegt1
 dat de liefhebberij in de jacht een    
genot is1 dat den  menschen             

aankleeft--een overblijfsel van een     
instinctmatigen  hartstocht4 ,zoo ja1   
dan ben ik zeker1 dat het genoegen om in
 de  open lucht te leven met den hemel  
als dak en de aarde als tafel1  een deel
 is van die zelfde zucht3 het is de     
wilde mensch1 die tot  zijne wilde en   
aangeboren leefwijze terugkeert4 ,altijd
 zie ik op onze  boottochten en mijne   
uitstappen te land--wanneer deze        
geschiedden door  onbewoonde            
streken--met een bijzonder genot terug1 
hetwelk geen land  der beschaafde wereld
 had kunnen verschaffen4 ,ik twijfel    
niet1 of elk  reiziger zal zich het     
zegepralende gevoel van blijdschap      
herinneren1  dat in hem opwelde toen hij
 voor 't eerst in een onbekend land     
ademde1  waar de beschaafde mensch      
zelden of nooit een voet gezet had4     
,op eene lange reis ontmoet men vele    
andere bronnen van genot1 die  van meer 
bescheiden aard zijn4 ,de wereldkaart is
 nu niet langer een  blad papier1 maar  
wordt een schilderij vol van de         

afwisselendste en  levendigste figuren4 
,elk deel verkrijgt zijne juiste        
afmetingen2  vastelanden gelden niet    
langer als eilanden1 en eilanden1 die   
menigmaal grooter zijn dan vele         
koninkrijken in ,europa1 niet langer    
als stippen4 ,afrika1 of ,noord- en     
,zuid-,amerika zijn welklinkende  namen 
en laten zich gemakkelijk uitspreken2   
doch eerst nadat men  weken achtereen   
langs hunne kusten heeft gevaren1 krijgt
 men de volle  overtuiging welke        
uitgestrekte ruimten op onze groote     
aarde met deze  eenvoudige namen bedoeld
 worden4    ,de tegenwoordige toestand1 
waarin wij een bijna geheel halfrond    
hebben  leeren kennen1 kan niet anders  
dan hooge verwachtingen schenken omtrent
  zijn toekomstigen voorspoed4          
,waarschijnlijk is de verbetering1 die1 
dank zij de invoering van het           
,christendom1 over de geheele ,zuidzee  
in gang is1 nig in de jaarboeken der    
geschiedenis4 ,dit is des te            
merkwaardiger1 zoo wij bedenken1 dat    

,cook1 wiens uitnemend oordeel  wel door
 niemand zal worden betwist1 pas #fj    
jaren geleden geen  uitzicht op         
verandering kon geven4 ,toch zijn die   
veranderingen door  den menschlievenden 
geest der ,britsche natie thans tot     
stand gebracht4    ,in denzelfden hoek  
van den aardbol is ,australi op weg zich
 te  verheffen1 of1 kan men zeggen1     
heeft het zich verheven tot een  groot  
beschavingsmiddelpunt1 dat in eene niet 
zeer verre toekomst  als ,keizerin zal  
heerschen over het zuidelijk halfrond4  
,het is niet  mogelijk1 dat een         
,engelschman deze verre kolonies anders 
dan met  rechtmatigen hoogmoed en       
voldoening beschouwt4 ,rijkdom1         
voorspoed  en beschaving schijnen de    
wisse gevolgen te zijn1 welke het       
hijschen  van de ,britsche vlag na zich 
voert4    ,tot besluit schijnt het mij  
toe1 dat er voor een jongen             
natuuronderzoeker niets bevorderlijkers 
zijn kan1 dan eene reis naar  verre     
landen4 ,zulk eene reis--merkt ,sir     

,john ,herschel op--versterkt  en stilt 
gedeeltelijk de behoeften en wenschen1  
die in den mensch  opwellen ook dan1    
wanneer aan alle stoffelijke begeerten  
voldaan  is4 ,het opwekkende gevoel1 dat
 de studie van nieuwe voorwerpen of     
verschijnselen en de kans op welslagen  
doen ontstaan1 prikkelen hem tot        
meerdere werkzaamheid1 terwijl          
daarenboven de gewoonte om los staande  
feiten met elkaar te vergelijken1 die   
anders spoedig onbelangrijk  worden1 hem
 tot algemeene beschouwingen leiden4    
,hier staat tegenover1  dat de          
beschrijvingen van den reiziger1 die    
uitteraard slechts kort  op elke plaats 
vertoeft1 meestal uit louter schetsen   
moeten bestaan1  in stede van uitvoerige
 waarnemingen4 ,en daaruit ontspruit1   
gelijk  ik tot mijne schade ondervonden 
heb1 eene voortdurende zucht om  de     
wijde leemten in onze kennis aan te     
vullen met onnauwkeurige en             
oppervlakkige hypothesen4--    ,maar1 ik
 heb mijne reis te volop genoten1 om    

niet elken  natuuronderzoeker aan te    
bevelen alle kansen te wagen1 en zoo    
mogelijk  landreizen1 of anders eene    
verre zeereis te doen1 hoewel hij er    
niet op moet rekenen zoo gelukkig in    
zijne reisgenooten te zijn1  als ik het 
was4 ,hij kan er van verzekerd zijn1 dat
 hij1 behalve in  zeldzame gevallen1    
geen moeilijkheden of gevaren zal       
ontmoeten1 die  niet geringer zullen    
blijken dan hij te voren verwacht heeft4
 ,uit  een zedelijk oogpunt behoort het 
gevolg te zijn1 dat hij leere           
opgeruimdheid te paren aan geduld1 zijne
 eigenliefde te overwinnen1  zich te    
gewennen aan zelfstandig handelen1 en   
zich zoo goed mogelijk  in alle         
omstandigheden te schikken4 ,in 't kort1
 hij behoort de  eigenschappen te       
leeren1 welke de meeste zeelieden       
bezitten4 ,ook  moet de reis hem leeren 
anderen te wantrouwen2 maar tevens zal  
hij  dan ontdekken1 hoevele oprecht     
welwillende menschen er zijn1 die1      
schoon hij vroeger nooit met hen in     

aanraking kwam noch later ooit weer     
komen zal1 toch bereid zijn hem op de   
onbaatzuchtigste wijze te helpen4       
,,einde4              ,,herleiding ,,van
 ,,eenige ,,in ,,dit ,,werk             
,,voorkomende ,,engelsche ,,maten ,,en  
,,gewichten4      #a ,foot 7#ab inches7 
#cj4dh     cm4  #a ,square foot 7#add   
vierkante inches7                       
#ibi4jad   qcm4  #a ,inch 7#aj lines1   
vroeger #ab lines7                      
#b4ed     cm4  #a ,square inch          
#f4dea   qcm4  #a ,land yard 7in        
,hertford7  #c feet                     
#ia4dd     cm4  #a ,yard 7als           
winkelmaat7  #d quarters                
#ia4dd     cm4  #a ,square yard         
#j4hcf    qm4  #a ,english ell  #e      
quarters                                
#aad4cj     cm4  #a ,fathom   #f feet   
#ahb4hh     cm4  #a ,statute mile of    
,british mile 7algemeen ,engelsche      
mijl genoemd7  #ebhj feet               
#afji4ccj     m4  #a ,english mile      
#ejjj feet                              

#aebc4ihf     m4  #a ,nautical mile of  
,geographical mile  #a_/fj              
,equatorgraad 7#a_/fj van #aaa4bigi     
kilom47               #ahed4ife     m4  
#a ,league  #c ,miles  #c ,british miles
                     #dhbg4ihi     m4   
#c ,london miles                        
#dega4iei     m4                      #c
 ,nautical miles                        
#eefd4hie     m4  #a ,mile of land of   
,square ,statute ,mile  #fdj acres      
#beh4iid    ha4                         
#b4ehiid qkm4  #a ,square ,geographical 
,mile                                   
#c4ddjij qkm4  #a ,acre 7of land7  #d   
roods                                   
#dj4dfh  aren4  #a ,admiralty knot      
#fjhj feet                              
#ahec4afg  m4_/h4  #a ,pound            
7,avoirdupois--,handelsgewicht7  #af    
ounces        #dec4eic     g4  #a ,ounce
                                        
#bh4cej     g4  #a ,ton  #bbdj pounds   
#ajaf4jdh    kg4  #a ,imperial gallon   
#d4edd   lit4              ,,inhoud4    

,charles ,darwin                        
#e        ,inleiding                    
#g        ,voorwoord van den ,schrijver 
#i        ,hoofdstuk ,i4                
,st4-,jago4 ,de ,kaap-,verdische        
,eilanden                     #ac       
,hoofdstuk ,,ii4      ,rio de ,janeiro  
#ce        ,hoofdstuk ,,iii4            
,maldonado                              
#fa        ,hoofdstuk ,,iv4      ,van de
 ,rio ,negro naar ,bahia ,blanca        
#ia        ,hoofdstuk ,v4      ,bahia   
,blanca                                 
#aad        ,hoofdstuk ,,vi4      ,van  
,bahia ,blanca naar ,buenos ,aires      
#adg        ,hoofdstuk ,,vii4      ,van 
,buenos ,aires naar ,santa ,f           
#afh        ,hoofdstuk ,,viii4          
,oost-,banda en ,patagoni               
#aic        ,hoofdstuk ,,ix4      ,de   
,santa ,cruz1 ,patagoni en de           
,falklands-,eilanden       #bch         
,hoofdstuk ,x4      ,tierra del ,fuego  
of ,vuurland                            
#bgd        ,hoofdstuk ,,xi4      ,de   

,straat van ,magelhaen4 ,het klimaat der
 zuidelijke      kusten                 
#cac        ,hoofdstuk ,,xii4           
,midden-,chili                          
#cda        ,hoofdstuk ,,xiii4          
,chilo en de ,chonos-,eilanden          
#cfi        ,hoofdstuk ,,xiv4           
,chilo en ,concepcion4--,eene hevige    
aardbeving           #cic               
,hoofdstuk ,,xv4      ,overtocht van de 
,cordilleras                            
#dbd        ,hoofdstuk ,,xvi4           
,noord-,chili en ,peru                  
#dee        ,hoofdstuk ,,xvii4      ,de 
,galpagos-,archipel                     
#ejb        ,hoofdstuk ,,xviii4         
,tahiti 7of ,tati7 en ,nieuw-,zeeland   
#edb        ,hoofdstuk ,,xix4           
,australi                               
#ehj        ,hoofdstuk ,,xx4            
,keeling-,eiland4--,koraalvormingen     
#fjh        ,hoofdstuk ,,xxi4           
,mauritius4 ,terugkeer naar ,engeland   
#fej        ,herleiding van eenige in   
dit werk voorkomende      ,engelsche    

maten en gewichten                      
#fhc        ,alphabetisch ,register     
#fhd        ,verbeteringen              
#fii              ,,aanteekeningen      
#a ,het reisdagboek van ,charles        
,darwin's bijna vijf jaar durende  reis 
om de wereld aan boord van de ,beagle4  
,tijdens deze reis werden  de           
grondslagen gelegt voor zijn latere     
evolutietheorie4    #b ,darwin's vader  
had namelijk geen zin zijn zoon deze    
reis te  laten ondernemen1 dan op       
voorwaarde1 dat deze een man vond1 die  
het  hem ernstig aanried4 ,deze man was 
,darwin's oom4 ,voorts had kapitein     
,fitz-,roy1 commandant van de ,beagle1  
aanvankelijk er op tegen1 dat  ,darwin  
als natuuronderzoeker meging1 om reden  
diens neus1 waarin hij  gebrek aan      
energie meende te lezen1 hem niet       
beviel4 ,kapitein ,fitz-,roy  was       
namelijk een leerling van ,lavater4     
7,noot van den vertaler47    #c ,ik moet
 deze gelegenheid aangrijpen om mijn    
oprechten dank te  betuigen aan den heer

 ,bynoe1 arts op de ,beagle1 voor zijne 
zeer  vriendelijke zorgen jegens mij1   
toen ik te ,valparaiso ziek was4    #d  
,de ,britsche ,minister van ,financin4  
#e ,een student1 die zijn eersten graad 
nog niet bereikt heeft4    7,vert47     
#f ,dit op gezag van ,dr4 ,e4           
,dieffenbach in zijne ,duitsche         
vertaling  van de eerste uitgaaf van dit
 ,dagboek4    #g ,tusschen ,frankrijk en
 de geallierde ,staten ,spanje1         
,portugal en  ,engeland 7#ahjg-ahad47   
#h ,de ,kaap-,verdische ,eilanden werden
 ontdekt in #addi4 ,er was een          
grafsteen van een bisschop met het      
jaartal #aega1 en het bovendeel  van een
 hand en een dolk met het jaartal #adig4
    #i ,numida1 eene soort behoorende   
tot de familie der ,phasianidae4        
7,vert47    #aj ,ik moet van deze       
gelegenheid gebruik maken om de groote  
welwillendheid te gedenken1 waarme deze 
vermaarde natuuronderzoeker  vele mijner
 exemplaren onderzocht heeft4 ,in ,juni 
#ahde heb ik een  volledig bericht over 

dit vallende stof aan ,the ,geological  
,society  gezonden4    #aa ,de harmttan 
waait in ,december1 ,januari en         
,februari4    7,vert47    #ab           
,behoorende tot de ,cephalophora        
7,slakken71 eene klasse van de          
,mollusca4    7,vert47    #ac ,een groep
 van #bi eilanden ten noordoosten van   
,madagascar4 ,zij  zijn bekend om hunne 
kokosnoten4 ,de hoofdstad ,victoria op  
,mah telt  ruim #bj1jjj inwoners4       
7,vert47    #ad ,mr4 ,horner en ,sir    
,david ,brewster hebben in de           
,philosophical  ,transactions 7,jaargang
 #ahcf1 blz4 #fe7 eene zonderlinge      
kunstmatige  zelfstandigheid beschreven 
die op eene schelp geleek4 ,deze        
zelfstandigheid zet zich in fijne1      
doorschijnende1 fraai gepolijste en     
bruinachtig gekleurde laminae1 welke    
bijzondere optische eigenschappen       
bezitten1 af aan de binnenzijde van een 
vat met water1 waarin  men laken1 dat   
eerst in lijm en daarna in kalk gedrenkt
 is1 snel  laat roteeren4 ,zij is veel  

zachter en doorschijnender en bevat meer
  dierlijke stof dan de natuurlijke     
korst of incrustatie op ,ascension2     
maar hier zien wij opnieuw de sterke    
neiging1 die koolzure kalk en  dierlijke
 stof aan den dag leggen tot het vormen 
van eene aan schelpen  verwante vaste   
stof4    #ae ,bbo en ,nod zijn de       
,spaansche namen voor ,jan-van-,gent  en
 ,domme ,zeezwaluw4 ,ook heeft het woord
 ,bbo de beteekenis van  domkop4 ,de    
soortnamen dezer vogels zijn resp4 ,sula
 en ,sterna4 7,orden  respect4 ,graculi 
en ,lari74    7,vert47    #af ,m4       
,montaigne in de ,comptes ,rendus1 enz4 
van ,juli #ahdd1 en ,annales  des       
,sciences ,naturelles1 ,december #ahdd4 
#ag ,m4 ,lesson 7,voyage de la          
,coquille1 ,deel ,i1 blz4 #bee7 maakt   
melding  van rood water op de hoogte van
 ,lima1 dat blijkbaar aan dezelfde      
oorzaak is toe te schrijven4 ,de        
uitstekende natuuronderzoeker  ,peron   
geeft in zijn ,voyage aux ,terres       
,australes niet minder dan  #ab         

aanhalingen van reizigers1 die op het   
verkleurde water der zee  gezinspeeld   
hebben4 7,deel ,,ii blz4 #bci74 ,aan de 
door ,peron gegeven  verwijzingen kunnen
 worden toegevoegd2 ,humboldt4 ,relation
 historique1  deel ,,vi blz4 #hjd 7,eng4
 ,vert472 ,flinder1 ,voyage1 deel ,i    
blz4 #ib2  ,labillardire1 deel ,i blz4  
#bhg2 ,ulloa1 ,voyage2 ,voyage of the   
,astrolabe  and of the ,coquille2       
,kapitein ,king1 ,survey of ,australia1 
enz4    #ah ,lagoa is het ,portugeesche 
woord voor ,meer4    7,vert47    #ai    
,annales des ,sciences ,naturelles1     
,jaargang #ahcc4    #bj ,de ,broodwortel
 7wortel van den cassave-struik7 met den
 ,lat4 naam  ,jatropa manihot4          
7,vert47    #ba ,volgens eene           
planimetrische berekening telt ,brazili 
#h1ebd1ggg  vierkante ,kilom4 bij eene  
bevolking van ruim #ba millioen zielen4 
,de  dichtheid is dus #b4e inw4 per     
vierkante ,kilom4 ,zooals bekend1 is #hj
  het normaalcijfer voor de             
bevolkingsdichtheid1 welke grens niet   

mag  worden overschreden1 zonder sociale
 nooden in 't leven te roepen4          
,nederland en ,belgi hebben respect4    
eene bevolkingsdichtheid van #agf4e  en 
#bea per vierkante ,kilom4    7,vert47  
#bb ,de ,west-,indische koolpalm 7,areca
 of ,oreodoxa oleracea47    7,vert47    
#bc ,baron ,george ,l4 ,c4 ,f4 ,d4      
,cuvier 7#agfi-ahcb71 vooral bekend door
  zijn klassiek werk ,recherches sur les
 ossemens fossiles1 dat in #ahab  voor  
't eerst verscheen4    7,vert47    #bd  
,deze species heb ik beschreven en      
benoemd in de ,annals of ,natural       
,history1 ,vol4 ,,xiv1 blz4 #bda4    #be
 ,rhamphastus1 van de orde der ,cuculi  
7,koekoeksvogels47 ,in ,brazili  heet   
hij tucano4    7,vert47    #bf ,ik ben  
,waterhouse veel dank schuldig voor     
zijne vriendelijkheid  om deze en vele  
andere insecten voor mij te benoemen1 en
 voor zijne  zeer gewaardeerde hulp4    
#bg ,illig4 of ,ill4 is de afgekorte    
benaming voor ,j4 ,k4 ,w4 ,illiger4     
#bh ,kirby's ,entomology1 ,deel ,,ii1   

blz4 #cai4    #bi ,behoorende tot de    
,sphingidae1 eene familie van de        
,lepidoptera  of ,kapellen4    #cj      
,phallus impudicus4    7,vert47    #ca  
,doubleday heeft op #c ,maart #ahde voor
 het ,entomologisch ,genootschap  een   
bijzonderen bouw in de vleugels dezer   
kapel beschreven1 welke  het middel     
schijnt te zijn om dit geluid te maken4 
,hij zegt3 ,dit  insect is merkwaardig  
wegens het bezit van eene soort trommel 
aan de  basis der voorvleugels1 tusschen
 de rib- en de onderribnerven4 ,deze    
twee nerven hebben daarenboven binnenin 
een schroefvormig diaphragma  of tubus4 
,in ,langendorff's ,reizen 7gedurende de
 jaren #ahjc_/g71  blz4 #gd vind ik     
vermeld1 dat op het eiland              
,sa4-,catharina1 aan de  kust van       
,brazili1 eene kapel ,februa            
,hoffmanseggi bestaat1 die bij  het     
wegvliegen een geluid maakt1 als van een
 ratel4    #cb ,ik wil hier als een     
gewoon voorbeeld van n dag verzamelen   
7#bc ,juni71 toen ik op de ,coleoptera  

niet bijzonder acht gaf1  vermelden1 dat
 ik #fh soorten van deze orde ving4     
,daaronder waren  slechts twee          
,carabidae1 vier ,brachelytra1 vijftien 
,rhyncophora en  veertien               
,chrysomelidae4 ,zeven en dertig soorten
 ,arachnidae1 die ik  thuis bracht1     
zullen voldoende zijn om te bewijzen1   
dat ik aan de  algemeene lievelingsorde 
der ,coleoptera niet te veel aandacht   
schonk4    #cc ,te vinden in een        
handschrift van ,abbott1 die zijne      
waarnemingen  in ,georgi deed1 en dat in
 het ,britsch ,museum berust4 ,zie de   
verhandeling van ,a4 ,white in de       
,annals of ,natural ,history1 ,deel     
,,vii1  blz4 #dgb4 ,luitenant ,hutton   
heeft in ,the ,journal of the ,asiatic  
,society1  ,deel ,i1 blz4 #eee eene in  
,indi thuis behoorende wesp beschreven1 
die dezelfde gewoonten heeft4    #cd    
,don ,felix ,azara 7,deel ,i1 blz4 #age7
 spreekt van een tot de  ,hymenoptera   
behoorend insect1 waarschijnlijk van    
hetzelfde geslacht1  en zegt dat hij dit

 eene doode spin door het hooge gras in 
eene rechte  lijn naar zijn nest zag    
sleepen1 hetwelk #afc pas ver lag4 ,hij 
voegt er  bij1 dat de wesp1 om haren weg
 te vinden1 telkens demi-tours d'environ
  trois palmes maakte4    #ce ,behoort  
tot de familie der ,orbitelae 7groep    
,sedentaria of  ,netspinnen74 ,veelal   
geschreven ,epeira in plaats van ,epera4
    7,vert47    #cf ,hans ,sloane       
7#affj-agec71 ,iersch geneesheer en     
natuuronderzoeker1  schreef ,natural    
,history of ,jamaica en stichtte het    
,britsch ,museum4    7,vert47    #cg    
,azara's ,voyage1 ,deel ,i1 blz4 #bac4  
#ch ,zoo genoemd naar den heilige       
,st4-,elmo1 bisschop van ,formiae1  eene
 stad in het oude ,itali4    7,vert47   
#ci ,wilde bewoners van de ,pampas1     
meerendeels veedrijvers4    #dj         
,spaansche uitdrukking3 ,zonder zonde   
begrepen4    #da ,de zadel in de        
,pampas4    #db ,hearnes' ,journey1 blz4
 #chc4    #dc ,maclaren1 hoofdstuk      
,amerika in de ,encyclop4 ,brittannica4 

#dd ,azara zegt3 ,je crois que la       
quantit annuelle des pluies est1  dans  
toutes ces contres1 plus considrable    
qu'en ,espagne--,deel ,i1  blz4 #cf4    
#de ,in ,zuid-,amerika verzamelde ik in 
't geheel #bg soorten muizen1 en  nog   
#ac zijn bekend uit de werken van ,azara
 en andere schrijvers4 ,die1  welke door
 mijzelf verzameld werden1 zijn benoemd 
en beschreven  geworden door ,mr4       
,waterhouse op de vergaderingen der     
,zoological  ,society4 ,het zij mij     
vergund van deze gelegenheid gebruik te 
maken  om mijn hartelijken dank te      
betuigen aan ,mr4 ,waterhouse en de     
andere  aan dat ,genootschap verbonden  
heeren1 voor hunne vriendelijke en zeer 
trouwe hulp bij alle gelegenheden4      
#df ,hydrochoerus van  7water7 en qoiroc
 7varken74    #dg ,in de maag en        
duodenum 7twaalfvingerdarm7 van een     
,capybara1  welke ik opende1 vond ik een
 zeer groote hoeveelheid van eene  dunne
 geelachtige vloeistof1 waarin bijna    
geen vezel te onderkennen  was4 ,maar   

,r4 ,owen meldt mij1 dat een deel van   
den oesophagus 7slokdarm7  zoodanig     
gebouwd is1 dat er niets door kan       
hetwelk veel grooter is  dan de schacht 
eener kraaiever4 ,inderdaad zijn de     
breede tanden en  sterke kaken van dit  
dier wel geschikt om de waterplanten    
waarme  het zich voedt1 tot brij te     
vermalen4    #dh ,het halfkonijntje of  
zeezwijntje 7,cavia74 ,cabiai is een    
,braziliaansch woord4    7,vert47    #di
 ,aan de ,rio ,negro in ,noord-,patagoni
 leeft een dier met dezelfde  gewoonten1
 en waarschijnlijk eene naverwante      
soort1 maar dat ik  nooit zag4 ,zijn    
geluid verschilt van dat der            
,maldonado-soort2 het  herhaalt zich    
slechts twee- in plaats van drie- of    
viermaal1 en heeft  een duidelijker     
klank2 op een afstand gehoord1 gelijkt  
het zoozeer  op het geluid1 dat ontstaat
 bij het vellen van een kleinen boom met
  behulp van een bijl1 dat ik soms in   
twijfel heb verkeerd wat het was4    #ej
 ,philosophie ,zoologique 7#ahji71 deel 

,i1 blz4 #bdb--,prof4 ,e4 ,haeckel      
beoordeelt ,lamarck 7#agdd-ahbi7 met    
veel meer lof dan ,darwin hier4         
7,vert47    #ea ,magazine of ,zoology   
and ,botany1 ,vol4 ,i4 ,blz4 #bag4      
#eb ,l',institut1 #ahcd1 ,blz4 #dah4    
,lezing in de ,acad4 des ,sciences  de  
,paris4    #ec ,ook wel negendooders1   
,grauwe ,eksters genoemd 7,familie der  
,laniidae  of ,worgers74    7,vert47    
#ed ,tegenwoordig deelt men ,gallinazo  
7,cathartes7 en ,condor                 
7,sarcorhamphus7 in bij de orde der     
,giervogels 7,vultures74    7,vert47    
#ee ,zoogenaamde estncia's4    #ef ,den 
buizerd rangschikt men nu onder de      
,valken 7,falcones71 eene  onderorde der
 ,roofvogels 7,raptatores74    #eg      
,volgens ,a4 von ,humboldt's ,ansichten 
der ,natur1 bestaan er twee  soorten3   
,cathartes ,urubu en ,cathartes aura4   
7,vert47    #eh ,in de ,philosophical   
,transactions1 #agij1 blz4 #bid1 heeft  
,dr4 ,priestley eenige onvolkomen       
kwartshoudende buizen beschreven1  en   

een gesmolten stuk kwarts1 dat gevonden 
was bij het graven in den  grond onder  
een boom1 waar een man door den bliksem 
gedood was4--,men  noemt deze buizen    
,bliksembuizen of met een               
wetenschappelijken naam3  ,fulgurites4  
#ei ,annales de ,chimie et de ,physique1
 deel #cg1 blz4 #cai4    #fj ,azara's   
,reis1 ,deel ,i1 blz4 #cf4    #fa ,de   
corrl is eene uit lange en stevige palen
 gemaakte omheining1  die tegen elke    
estncia of landbouw-plantage wordt      
aangebracht4    #fb tldo  zonnetent4    
#fc ,linnean ,transactions1 deel ,,xi1  
blz4 #bje4 ,het is merkwaardig1  dat    
alle omstandigheden1 op de zoutmeren    
betrekking hebbende1 in  ,siberi en     
,patagoni van gelijken aard zijn4       
,siberi schijnt1 evenals  ,patagoni1    
betrekkelijk niet lang geleden uit zee  
te zijn geheven4 ,in  beide landen      
vormen de zoutmeren ondiepe holten in de
 vlakten2 in  beide is de modder aan de 
kanten zwart en stinkend2 onder de      
gewone  zoutkorst 7,na,cl7 komt         

zwavelzure soda of zwavelzure magnesia  
voor in  onvolkomen kristallen1 en in   
beide is het modderige zand vermengd    
met gipslenzen4 ,de ,siberische         
zoutmeren worden bewoond door kleine    
schaaldieren1 en ook flamingo's vindt   
men er 7,edin4 ,new ,philos4 ,journ41   
,januari #ahcj74 ,daar deze schijnbaar  
zoo nietige omstandigheden in twee  ver 
verwijderde werelddeelen voorkomen1     
mogen wij veilig aannemen1 dat  zij het 
noodzakelijke gevolg zijn van           
gemeenschappelijke oorzaken4 7,zie      
,pallas' ,travels1 #agic tot #agid1 blz4
 #abi-acd47    #fd ,het                 
varkenkonijn--een langneuzig knaagdier  
in ,brazili4 ,de  soortnaam is ook      
,dasyprocta aguti4    7,vert47    #fe   
,peruaansch konijntje4    #ff ,ik acht  
mij verplicht in de hartelijkste        
bewoordingen mijn dank  te betuigen aan 
het gouvernement te ,buenos ,aires voor 
de vriendelijke  wijze1 waarop mij1 als 
natuuronderzoeker op de ,beagle1        
paspoorten  werden gegeven naar alle    

deelen van het land4    #fg ,deze       
profetie is geheel anders en ongelukkig 
uitgevallen 7#ahde74    #fh ,h4 ,credner
 7,elemente der ,geologie1 #i;e ,auflage
 #aijb1 blz4 #gea7  omschrijft deze     
formatie aldus3 ,gleichalterige olische 
,lsze mit  eingelagerten fluviatilen    
,sanden4    7,vert47    #fi ,voyage dans
 l',amrique ,mridionale par ,m4 ,a4     
d',orbigny1 ,partie  ,historique1 ,tome 
,i1 blz4 #ffd4    #gj ,wie weet8    #ga 
,kuguar of ,chileensche leeuw4    #gb   
,van m'ega 7groot7 en jhr'ion 7dier74   
#gc ,skel'ic of ,sqel'ic 7ham1          
achterpoot47    #gd ,van dit dier zijn  
#g ,zuid-,amerikaansche soorten         
gevonden1 een  zoo groot als de         
,megalonyx4 7,zie ,dana ,manual of      
,geology1 blz4 #egj74    #ge ,makra'uqhn
 7met den langen hals74    #gf ,doegong 
7van het ,maleische dyng7 en ,manatus   
7of ,lamantijn7 zijn  de twee eenige nog
 levende soorten van de ,orde der       
,zeekoeien 7,sirenia74    7,vert47      
#gg ,principles of ,geology1 ,deel ,,iv1

 blz4 #dj4 ,dit vermaarde werk1  dat in 
#ahcj_/cb in #b deelen #ho het licht zag
 en in #ahfg_/fh eene #aj;de  oplaag    
beleefde1 verscheen in de #c;de1 #d;de  
en #e;de uitgaven 7respect4 in  de jaren
 #ahcd1 #ahce en #ahcg7 in #d deelen    
#abo4 ,de ,principles zijn voor  de     
ontwikkelingsgeschiedenis der aarde     
geweest1 wat ,darwin's ,origin  of      
,species in #ahei voor de ,biologie     
geweest is4    7,vert47    #gh ,deze    
theorie werd het eerst ontwikkeld in de 
,zoology of the ,voyage  of the ,beagle1
 en later in ,prof4 ,owen's ,memoir on  
,mylodon robustus4    #gi ,de naam      
,megalonyx zinspeelt zelfs op deze      
grootte der klauwen1  want het          
,grieksche 'onux wil zeggen klauw4      
#hj ,het ,megatherium overtrof den      
grootsten rhinoceros4 ,de lengte van    
een der skeletten bedraagt #ah voet4    
,het femur of dijbeen was driemaal  zoo 
dik als dat van een oliphant4 ,daar de  
grootste thans nog levende  ,edentata1  
waartoe dit dier behoorde1 slechts #c of

 #d voet lang zijn1  overtrof het       
,megatherium zijne tegenwoordige        
soortverwanten meer  dan honderdmaal4   
7,vert47    #ha ,van het ,sanskriet     
dsjagala  wildernis4    7,vert47    #hb 
,ik wil hiermede zeggen1 dat ik den     
totalen rijkdom1 welke  achtereenvolgens
 in een gegeven tijdvak voortgebracht en
 verbruikt  wordt1 uitsluit4    #hc     
,travels in the ,interior of ,south     
,africa1 ,vol4 ,,ii1 blz4 #bjg4    #hd  
,de in ,exeter ,change gedoode oliphant1
 die slechts gedeeltelijk  gewogen was1 
werd op #e #a_/b ton geschat 7#a ton    
#bbdj avoirdupois   circa #ajaf kilo74  
,de oliphant van een menagerie woog1    
naar men mij  berichtte1 een ton minder1
 zoodat wij #e ton voor het gemiddelde  
van een  volwassen oliphant mogen       
stellen4 ,in de ,surrey-,gardens werd   
mij gezegd1  dat een nijlpaard1 hetwelk 
in drie stukken gesneden naar ,engeland 
was gezonden1 op #c #a_/b ton geschat   
werd2 laat ons stellen drie4 ,naar  deze
 maatstaf mogen wij #c #a_/b ton aan elk

 der drie rhinocerossen  geven2 wellicht
 een ton aan de giraffe1 en half zooveel
 aan den  ,zuid-,afrikaanschen os1      
evenals aan den eland 7een groote os    
weegt  van #abjj tot #aejj pounds of    
ongeveer #edd tot #fjj kilo74 ,dit geeft
  volgens bovenstaande schattingen een  
gemiddelde van #b4g ton of #fjdh  pounds
 voor de tien grootste plantenetende    
dieren van ,z4-,afrika4 ,geeft  men1 wat
 ,z4-,amerika betreft1 #abjj pounds aan 
de twee tapirs te zamen1  #eej aan den  
guanaco en de vicugna1 #ejj aan de drie 
herten1 #cjj aan de  capybara1 het      
pecari en een aap1 dan krijgen wij een  
gemiddelde van  #bee pounds1 welk       
cijfer1 naar ik geloof1 overschat is4   
,de verhouding  zal dus zijn als #fjdh  
tot #bee of als #bcg tot #aj voor de    
tien grootste  dieren der twee          
vastelanden4    #he ,van het ,spaansche 
pecr  muskuszwijn4    7,vert47    #hf   
,nemen wij eens aan1 dat het skelet van 
een ,groenlandschen  walvisch in        
fossielen staat ontdekt werd1 terwijl   

men niet wist  dat een walvischachtig   
dier bestond3 welk natuuronderzoeker zou
 dan  durven vermoeden1 dat zulk een    
reusachtige karkas bestaan heeft van  de
 kleine schaal- en weekdieren1 welke    
leefden in de bevroren zeen  van het    
hooge ,noorden8    #hg ,zie ,zoological 
,remarks to ,captain ,back's            
,expedition1 door  ,dr4 ,richardson4    
,hij zegt3 ,benoorden #ef breedte is de 
ondergrond  voortdurend bevroren1 daar  
de dooi op de kust niet meer dan drie   
voet1 en te ,bear ,lake op #fd niet meer
 dan #bj inches diep in  den grond      
dringt4 ,de bevroren onderlaag op       
zichzelf verwoest den  plantengroei     
niet1 want op een afstand van de kust   
bloeien wouden  aan de oppervlakte4     
#hh ,zie ,humboldt ,fragmens asiatiques1
 blz4 #chf2 ,barton's ,geography  of    
,plants1 en ,malte-,brun4 ,in           
laatstgenoemd werk wordt gezegd1 dat  de
 grens van den boomgroei in ,siberi     
getrokken kan worden onder den  parallel
 van #gj4    #hi ,de noordelijke        

gedeelten lagen waarschijnlijk onder    
water4    #ij ,sturt ,travels1 ,deel    
,,ii1 blz4 #gd4    #ia ,een ,gaucho     
verzekerde mij1 dat hij eens eene       
sneeuwwitte of  ,albino-variteit gezien 
had1 en dat dit eene zeer fraaie vogel  
was4    #ib ,guacho wil zeggen          
vondeling3 ook wel een vrucht1 die door 
de  moeder niet op natuurlijke wijs ter 
wereld is gebracht4    #ic ,burchell's  
,travels1 ,deel ,i1 blz4 #bhj4    #id   
,azara1 ,deel ,,iv1 blz4 #agc4    #ie   
,lichtenstein beweert echter 7,travels1 
,deel ,,ii1 blz4 #be71 dat de  wijfjes  
beginnen te zitten1 zoodra zij #aj of   
#ab eieren gelegd hebben1  en dat zij1  
geloof ik1 in een ander nest het leggen 
voortzetten4 ,dit  komt mij zeer        
onwaarschijnlijk voor4 ,verder verklaart
 hij1 dat #d of #e  wijfjes zich voor   
het broeden verbinden met n mannetje1   
dat alleen  des nachts zit4    #if ,ook 
,abestrz geheeten1 een ,portugeesch     
woord1 dat struisvogel  beteekent4      
7,vert47    #ig ,tijdens ons verblijf   

aan de ,rio ,negro hoorden wij veel van 
de  onvermoeide pogingen van dezen      
natuuronderzoeker4 ,gedurende de jaren  
#ahbe-ahcc doorkruisde ,alcide          
d',orbigny verscheidene groote deelen   
van ,zuid-,amerika4 ,de resultaten dier 
reis heeft hij verzameld en  thans      
uitgegeven op zulk een grootsche schaal1
 dat hij na ,humboldt de  eerste plaats 
inneemt onder de wetenschappelijke      
natuuronderzoekers  van ,amerika4    #ih
 ,account of the ,abipones1 #agdi1 ,deel
 ,i1 blz4 #cad4 7,engelsche             
,vertaling74    #ii ,behoorende tot de  
echte hoenders 7,galli71 eene onderorde 
van de  ,hoendervogels1 of ,rasores4    
7,vert47    #ajj ,eene familie der      
,zangvogels 7,oscines71 welke eene      
,onderorde  uitmaakt van de ,passeres of
 ,musschen4    7,vert47    #aja ,de     
,portugeezen noemen dit dier ,armadilho 
apar4    7,vert47    #ajb ,bufo4    #ajc
 ,oenotherae4    #ajd ,de holten1 die   
van de vleezige afdeelingen der         
extremiteit  binnenwaarts leiden1 waren 

met eene gele weeke stof gevuld1 die met
 den  microscoop onderzocht1 er ongewoon
 uitzag4 ,de massa bestond uit ronde1   
half-doorschijnende1 onregelmatige      
korrels1 samengehoopt tot deeltjes  van 
verschillende grootten4 ,al die deeltjes
 en de afzonderlijke  korrels konden    
zich snel bewegen1 meestal rondom       
verschillende assen1  maar soms in      
lineaire richting4 ,de beweging was     
zichtbaar bij zeer  zwakke vergrooting2 
maar zelfs bij de sterkste vergrooting  
liet zich  de oorzaak niet ontdekken4   
,zij verschilde zeer van de circulatie  
der vloeistof in den veerkrachtigen zak1
 die het dunne einde der as  bevatte4   
,bij andere gelegenheden1 toen ik kleine
 zeedieren onder den  microscoop        
ontleedde1 heb ik deeltjes zachte       
vleezige stof gezien1  enkele van       
aanzienlijke grootte1 die zoodra zij    
afgescheiden waren1  terstond begonnen  
te draaien4 ,ik vermoed--doch weet niet 
in hoeverre ik  gelijk heb1--dat deze   
korrelig-vleezige stof op weg was om in 

eieren te  worden omgezet4 ,in dezen    
zophiet scheen dit zeker het geval te   
zijn4    #aje ,kerr's ,collection of    
,voyages1 ,vol4 ,,viii1 blz4 #aai4      
#ajf ,purchas' ,collection of ,voyages3 
,ik geloof1 dat het eigenlijke  jaartal 
#aecg was4    #ajg ,azara heeft zelfs in
 twijfel getrokken of de                
,pampas-,indianen  ooit bogen           
gebruikten4    #ajh ,circa #ajah ,meter4
    #aji ,ik noem deze distelstengel bij
 gemis van een juisteren naam4 ,ik      
geloof1 dat het eene soort ,eryngium    
was4    #aaj ,afgeronde stukken steen   
7steenpuin71 die door een of ander      
cement  7matrix7 verbonden zijn4 ,er    
bestaan conglomeraten van kwarts1       
gneiss1  basalt1 kalksteen1 enz4        
7,vert47    #aaa ,zie zijne ,travels in 
,africa1 ,blz4 #bcc4 ,hij leefde van    
#agga-ahjf4    #aab ,salvatore ,rosa1   
een ,napolitaansch schilder             
7#afae-afgc74    #aac ,twee soorten     
,tinamus1 en ,eudromia elegans          
d',orbignyi1 die  echter alleen om zijn 

gewoonten met den naam van patrijs      
bestempeld  kan worden4    #aad ,history
 of the ,abipones1 ,deel ,,ii1 blz4 #f4 
#aae ,falconer's ,patagonia1 blz4 #gj4  
#aaf ,fauna ,boreali-,americana1 ,deel  
,i1 blz4 #ce4    #aag ,zie ,atwater's   
,account of the ,prairies in ,silliman's
  ,n4 ,a4 ,journal1 deel ,i1 blz4 #aag4 
#aah ,azara1 ,voyage1 deel ,i1 blz4     
#cgc4 ,deze 7wilde7 paarden hebben  de  
zucht om paden en den zoom van rij- of  
landwegen voor het leggen  van hunne    
uitwerpsels te kiezen1 welke men op die 
plaatsen in hoopen  vindt4    #aai ,a4  
d',orbigny 7,voyage dans l',amrique     
,mridionale1 deel ,i1  blz4 #dgd7 zegt1 
dat de cardn en de artisjok beiden      
wildgroeiend  gevonden worden4 ,dr4     
,hooker 7,botanical ,magazine1 deel     
,,lv1 blz4 #bhfb7  heeft eene variteit  
van de ,cynara uit dit gedeelte van     
,zuid-,amerika  beschreven onder den    
naam van ,inermis1 en herinnert er aan1 
dat  botanici het nu algemeen eens zijn1
 dat de cardn en de artisjok  7,cynara  

scolymus7 variteiten zijn van dezelfde  
plant4 ,ik wil er  bijvoegen1 dat een   
bekwaam pachter mij verzekerde1 dat hij 
in een  verlaten tuin eenige artisjokken
 in den gewonen cardn had zien          
veranderen4 ,dr4 ,hooker gelooft1 dat   
,head's heldere beschrijving van  den   
,pampasdistel betrekking heeft op den   
cardn2 maar dit is een  misverstand4    
,kapitein ,head doelde op de plant1 die 
ik eenige regels  verder onder den naam 
van ,reuzendistel heb vermeld4 ,of het  
een echte  distel is1 weet ik niet2 doch
 hij gelijkt meer op den eigenlijken    
distel 7,carduus of ,cirsium7 dan op den
 cardn1 waarvan hij geheel  verschilt4  
#abj ,agave americana1 de groote of     
,amerikaansche ,alo1 te  onderscheiden  
van de ,alo ,soccotrina 7de echte of    
,arabische ,alo7  en van de             
,west-,indische ,alo4    #aba ,men zegt1
 dat deze stad #fj1jjj inwoners heeft2  
,montevideo1  de tweede belangrijke stad
 aan de oevers der ,la ,plata1 #ae1jjj4 
,thans hebben die steden respect4       

#a1bdb1jjj en #caj1jjj inwoners1        
volgens tellingen in #aiji en #aijh4    
7,vert47    #abb ,dit woord is afgeleid 
van het ,spaansche matr 7dooden71 en wil
  dus zeggen3 doodslager1 moordenaar4   
#abc ,de bizcacha 7,lagostomus          
trichodactylus7 gelijkt eenigszins op   
een groot konijn1 maar heeft dikkere    
knaagtanden en een langeren  staart2 zij
 heeft echter1 evenals het aguti1       
slechts drie teenen  achter4 ,gedurende 
de laatste drie of vier jaren zijn de   
vellen dezer  dieren naar ,engeland     
gezonden1 om als bont te dienen4    #abd
 ,journal of ,asiatic ,soc41 deel ,v1   
blz4 #cfc4    #abe ,naar de volkstelling
 van #aijh telt zij #afj1jjj inwoners4  
#abf ,ofschoon de schrijver niet        
vermeldt welke mijlen1 zijn het         
blijkbaar nautical of geographical miles
 van #ahed4ife ,meter4 ,in het  bekende 
werk van ,w4 ,chauvenet3 ,spherical and 
,practical ,astronomy1  ,deel ,i1 blz4  
#agh1 vinden wij voor den afstand 7d7   
van den zeehorizon3            d 7in    

standaardmijlen7  #a1cag wortel van x   
7in voeten7    hierin x  #f stellende1  
vinden wij door eene eenvoudige         
berekening3                        d 7in
 standaardmijlen7   #c1bbe    ,een      
statute of ,british mijl bedraagt       
#afji4cc ,m41 dus                       
#c1bbe ,st4 ,miles   #eaij ,meter4      
#b1h ,naut4 ,miles   #eaid ,meter4      
7,noot van den ,vert47    #abg ,de      
,mastodonten1 die voorvaderen onzer     
oliphanten1 zijn  in ,europa gevonden   
o4a4 in de ,mioceen-lagen van ,frankrijk
  7,m4 longirostris1 ,m4 tapiroides     
,cuv4 enz472 in het ,plioceen van       
,engeland 7,m4 ,arvernensis7 enz4 ,vr   
het ,mioceen-,tijdperk zijn geen  resten
 van dit dier gevonden4 ,in ,amerika    
heeft de eerste ,mastodon  7,m4         
mirificus ,leidy7 geleefd om de groote  
,plioceen-meren ten westen  van den     
,mississippi4 ,later1 in het ,quartaire 
,tijdvak1 komt over  de noordelijke     
helft der ,ver4 ,staten3 in ,noord- en  
,zuid-,carolina1  ,mississippi1         

,arkansas1 ,texas1 alsook in ,canada    
,mastodon giganteus  voor4 ,eene        
variteit van deze species is in menigte 
in de ,pampas van  ,zuid-,amerika       
gevonden4    7,noot van den ,vertaler47 
#abh ,blijkens eene volkstelling1 bezat 
de stad in #aija circa #bgjjj  inwoners4
    #abi ,in #aijg telde de provincie   
,entre ,rios #chdjjj inwoners1 en is1 op
  #c na1 de meest bevolkte provincie van
 de ,argentijnsche ,republiek4 ,hare    
hoofdstad heet nu ,concepcion del       
,uruguay4    7,vert47    #acj ,de       
rijzing van ,z4-,amerika aan de westkust
 bij de ,andes duurt  nog voort4 ,zie   
,credner1 ,geologie1 blz4 #ei4          
7,vert47    #aca ,ik behoef hier        
nauwelijks te zeggen1 dat er stellige   
bewijzen  zijn1 dat er in ,columbus'    
tijd geen paarden in ,amerika waren4    
#acb ,cuvier1 ,ossemens fossiles1 ,deel 
,i1 blz4 #aeh4    #acc ,dit is de door  
,lichtenstein1 ,swainson1 ,erichson en  
,richardson  gevolgde geographische     
verdeeling4 ,de doorsnede van           

,vera-,cruz naar  ,acapulco1 door ,alex4
 v4 ,humboldt in zijn ,essai politique  
sur le royaume  de la ,nouvelle ,espagne
 gegeven 77,dit meesterwerk werd van    
#ahji_/ad in  't ,duitsch vertaald1 en  
verscheen in #e banden4 ,een uittreksel 
daarvan  verscheen in #b deelen bij     
,cotta te ,stuttgart in de ,gesammelte  
,werke  von ,a4 von ,humboldt4          
7,vert4777 1 toont ons welk een         
ontzaglijke slagboom het ,mexicaansche  
tafelland vormt4 ,waar ,dr4 ,richardson 
in zijn voortreffelijk ,report on  the  
,zoology of ,n4 ,america 7uitgebracht   
voor het ,brit4 ,assoc41 #ahcf1  blz4   
#aeg7 spreekt over de gelijkstelling van
 een ,mexicaansch dier  met den         
,synetheres prehensilis--zegt hij3 ,in  
hoeverre dit juist is1  weten wij niet2 
maar indien het waar is1 vormt dit zoo  
niet het eenige1  dan toch bijna het    
eenige voorbeeld van een knaagdier1 dat 
aan ,noord-  en ,zuid-,amerika gemeen   
is4    #acd ,zie ,dr4 ,richardson's     
,report blz4 #aeg2 ook ,l',institut     

#ahcg1  blz4 #bec4 ,cuvier zegt1 dat de 
kinkaju op de ,groote ,antillen gevonden
  wordt2 maar dit is twijfelachtig4     
,gervais zegt1 dat de ,didelphis        
,cancrivora daar gevonden wordt4 ,zeker 
is 't1 dat ,west-,indi eenige           
zoogdieren bezit1 welke dit land        
bijzonder kenmerken4 ,een tand van  den 
,mastodon is uit ,bahama megebracht3    
,edinb41 ,new ,phil4 ,journal1  #ahbf1  
blz4 #cie4    #ace ,zie het merkwaardig 
,bijvoegsel van ,dr4 ,buckland tot      
,beechy's  ,voyage2 ook de geschriften  
van ,chamisso in ,kotzebue's ,voyage4   
#acf ,in kapitein ,owen's ,surveying    
,voyage 7deel ,,ii1 blz4 #bgd7 staat    
een treffend verhaal over de gevolgen   
eener droogte op de olifanten  te       
,bengula 7westkust van ,afrika74 ,een   
aantal dezer dieren was  vor eenigen    
tijd in een drom de stad binnengekomen1 
om zich van de  putten meester te maken1
 daar zij zich nergens in het land water
  konden verschaffen4 ,de bewoners      
vereenigden zich1 en er ontstond  een   

wanhopig gevecht1 dat met de volkomen   
nederlaag der indringers  eindigde1 doch
 niet voordat zij n man gedood en vele  
anderen gewond  hadden4 ,naar men zegt1 
heeft de stad eene bevolking van        
ongeveer #cjjj  zielen6 ,dr4 ,malcolmson
 bericht mij1 dat tijdens eene groote   
droogte in  ,indi de wilde dieren eenige
 soldatententen te ,ellore              
binnendrongen1  en dat een haas uit een 
pot dronk1 dien de adjudant van het     
regiment  hem voorhield4    #acg        
,voyage1 deel ,i1 blz4 #cgd4    #ach    
,deze droogten schijnen1 tot op zekere  
hoogte1 bijna periodiek te  zijn4 ,men  
noemde mij de datums van vele andere en 
de tusschenruimten  bedroegen ongeveer  
#ae jaren4    #aci ,het vaartuig gelijkt
 eenigszins op onze kotters4    7,vert47
    #adj ,hiermede wordt de tigre de    
,amrica bedoeld1 zooals de jaguar  daar 
genoemd wordt4    7,vert47    #ada      
,trogschelpen 7van het ,grieksche of    
,latijnsche ,mactra  baktrog74          
7,vert47    #adb ,darwin spelt dit woord

 in zijn tekst njata en niata4 ,het     
woord  luidt echter zoowel in 't        
,spaansch als ,portugeesch nata en      
beteekent  7fig47 het beste1            
uitgezochtste1 de bloem4 ,de eigenlijke 
vertaling is  room4 7,vert47    #adc    
,waterhouse heeft eene uitvoerige       
beschrijving van dit hoofd  gegeven1    
welke hij1 hoop ik1 in eenig tijdschrift
 zal publiceeren4    #add ,dit dier was 
een reusachtig vierhoornig hert1 ter    
grootte van een  olifant1 en grooter    
nog4 ,men heeft het met de overblijfsels
 van vele  andere zoogdieren uit de     
,mioceen- en ,plioceenperioden 7o4 a4   
groote  krokodillen1 en de vier meter   
lange reuzenschildpad ,colossochelys    
,atlas7 gevonden in de zoogenaamde      
,siwalik-heuvels aan den zuidelijken    
voet van den ,himalaya4 ,deze heuvels   
zijn van zoetwateroorsprong1  en vormen 
eene #bjjj meter diepe afzetting van    
klei1 zandsteen en  conglomeraten door  
de bergstroomen van den ,himalaya1      
gedurende de  laatste geweldige         

aardkorstbewegingen in het ,tertiaire   
,tijdvak1  toen de ,h4 evenals de meeste
 groote bergketenen der aarde omhoog    
werd geheven4 ,enkele deelen van den    
toenmaligen zeebodem liggen nu  minstens
 #af1ejj voet boven de zee4    7,noot v4
 d4 ,vert47    #ade ,een bijna even     
abnormale bouw 7maar ik weet niet of hij
 erfelijk  is7 heeft men waargenomen bij
 den karper1 alsmede bij den krokodil   
van  den ,ganges 7,histoire des         
,anomalies1 par ,isid4 ,geoffroy ,st4   
,hilaire1  ,deel ,i4 blz4 #bdd47    #adf
 ,a4 d',orbigny heeft een bijna         
gelijkluidend verhaal van dezen  hond   
gegeven3 ,voyage dans l',amrique ,mrid41
 ,deel ,i1 blz4 #age4    #adg ,in den   
tekst staat domidor1 welk woord echter  
noch in 't  ,spaansch1 noch in 't       
,portugeesch bekend is4    7,vert47     
#adh ,ach1 ,don ,karel1 wat erg6 7,karel
 of ,charles was ,darwin's  voornaam74  
#adi ,een crown  #e shillings4    #aej  
,ik moet mijn dank betuigen aan ,mr4    
,keane1 in wiens huis op den  ,berquelo 

ik vertoefde en aan ,mr4 ,lumb te       
,buenos ,aires2 want zonder  hunne hulp 
zouden deze kostbare overblijfsels nooit
 in ,engeland  zijn gekomen4    #aea    
saamgesteld uit   vlies en pter'on      
vleugel4    7,vert47    #aeb ,lyell's   
,principles of ,geology1 #aj;de ,edit41 
,deel ,,ii1 blz4 #cgg_/gh4    #aec      
,pelagisch van pelagik'oc3 tot de zee   
7p'elagoc7 behoorende4    7,vert47      
#aed ,de vliegen1 die dikwijls een schip
 eenige dagen op zijn tocht  van de eene
 haven naar de andere vergezellen1 zijn1
 als zij van het  schip afdwalen1       
spoedig verloren en verdwijnen alle4    
#aee ,pierre ,andr ,latreille           
7#agfb-ahcc7 was een ,fransch dier- en  
insectenkundige4 ,hij schreef ,histoire 
des ,salamandres1 en ,histoire          
naturelle des ,reptiles4    7,vert47    
#aef ,mr4 ,blackwall1 in zijne          
,researches on ,zoology1 doet vele      
voortreffelijke opmerkingen over de     
gewoonten van spinnen4    ,volgens ,dr4 
,otto ,taschenberg 7,bilder aus dem     

,tierleben7 zijn de  herfstdraad-spinnen
 de jonge dieren van verschillende      
soorten3  ,xysticus1 ,micryphantus1 e4  
a4    7,vert47    #aeg ,eene soort van  
kwallen1 behoorende tot de orde der     
,craspedophorae4    #aeh ,lagere        
,kreeftdieren 7eene onderklasse van de  
,crustacea74    #aei ,ook               
,zwaluw-stormvogel genoemd3 eene soort  
,procellaria1 evenals  de albatros      
7,diomedea74 ,zijn tekstnaam is ontleend
 aan het feit1  dat hij1 evenals        
,petrus1 over zee schijnt te loopen4    
7,vert47    #afj ,twee soorten van      
makreelen 7,thynnus of ,scomber74       
#afa ,ik heb hier eene cactus-soort     
gevonden1 door ,professor  ,henslow     
beschreven onder den naam van ,opuntia  
,darwinii 7,magazine of  ,zoology and   
,botany1 deel ,i1 blz4 #dff71 welke     
merkwaardig was om de  prikkelbaarheid  
harer stamina 7meeldraden71 als ik de   
punt van een  stok of mijn vingertop in 
de bloem stak4 ,ook de segmenten van het
  perianthium 7bloemkelk7 sloten zich op

 den stamper1 maar langzamer  dan de    
meeldraden4 ,planten van deze familie1  
die in 't algemeen als  tropisch wordt  
beschouwd1 komen in ,noord-,amerika op  
dezelfde hooge  breedte voor als hier3  
namelijk in beide gevallen op #dg4      
7,lewis and  ,clarke's ,travels1 blz4   
#bba74    #afb ,laatstgenoemde insecten 
vindt men niet zelden onder steenen4    
,eens  zag ik een schorpioen kalm een   
anderen verslinden4    #afc ,de dingey  
of dinghy is eene soort van boot1 die in
 ,oost-,indi  gebruikt wordt2 ook noemt 
men aldus de kleinste boot op een schip1
  die door twee man geroeid wordt4      
7,vert47    #afd ,onlangs heb ik        
gehoord1 dat kapitein ,sulivan der ,k4  
,m4 talrijke  fossiele beenderen        
gevonden heeft in regelmatige lagen op  
#eb #d'  breedte aan de oevers der ,rio 
,gallegos4 ,eenige daarvan zijn groot1  
andere klein1 en schijnen tot een       
armadil behoord te hebben4 ,dit is  eene
 zeer belangwekkende en gewichtige      
ontdekking4    #afe ,zie de uitmuntende 

opmerkingen dienaangaande van ,lyell in 
zijne  ,principles of ,geology1 #aj;e   
,uitgaaf1 ,deel ,,ii1 ,blz4 #dcc en     
volg4    #aff ,de woestijnen van ,syri  
kenmerken zich1 volgens ,volney 7,deel  
,i1  blz4 #cea7 door boschachtige       
struiken1 talrijke ratten1 gazellen en  
hazen4 ,in de landschappen van ,patagoni
 vervangt het guanaco de gazel1  en het 
aguti den haas4    #afg ,door neerslag  
uit zout- of zoetwater ontstaan4    #afh
 ,volgens ,humboldt wisselt de          
vluchtwijdte der condors in de ,andes   
af van #b4f met4 tot #d4e met4 ,uit deze
 grootte en den gezichtshoek  waaronder 
de vogel dikwijls loodrecht boven het   
hoofd van waarnemers  gezien is         
geworden1 kan men zijne hoogte bepalen4 
,een gezichtshoek van  #d minuten geeft 
reeds eene hoogte van #bbcj meter4 ,het 
is bekend1 dat  hij bij helderen hemel  
tot #gaej meter kan stijgen1 waar de    
luchtdruk  slechts #caj1e mm4 bedraagt4 
,zoo men bedenkt1 dat de condor uit deze
  hoogte soms plotseling naar het dal of

 het zeestrand neerstrijkt1  hetgeen    
o4a4 aan de westelijke helling van den  
vulkaan ,pichineha  bij ,quito is       
waargenomen1 dan staat men verbaasd over
 het gemak1  waarmee deze vogel zijn    
ademhalingsvermogen kan regelen4        
7,noot van den ,vert47    #afi ,ik      
merkte op1 dat verscheidene uren voordat
 een der condors  stierf1 al de luizen  
waarmede hij besmet was1 naar zijne     
buitenste  vederen kropen2 en men       
verzekerde mij1 dat dit altijd gebeurde4
    #agj ,loudon's ,magazine of ,natural
 ,history1 deel ,,vii4    #aga ,daar #a 
vierkante nautical of geographical mile 
#c4dda  vierkante ,kilom41 zou volgens  
,darwin de ,archipel eene oppervlakte   
hebben van circa #bdgge vierk4 ,kilom41 
terwijl ,ierland #hdbec vierk4  ,kilom4 
groot is4 ,blijkbaar is ,darwin's opgaaf
 dus niet nauwkeurig4 ,in  de           
,geographisch-,statistische ,tabellen   
van ,otto ,hbner 7uitgaaf #aiaj7  wordt 
de land-oppervlakte der                 
,falklands-,eilanden aangegeven als     

#afhjj  vierk4 ,kilom4 ,deze ,archipel  
bestaat uit twee groote eilanden ,oost- 
en ,west-,falkland1 omringd door circa  
#bjj kleine1 en ligt #dej ,kilom4 ten   
oosten van ,patagoni4 ,hij werd op #ad  
,aug4 #aeib door ,john ,davis ontdekt4  
7,vert47    #agb ,uit verhalen1 sedert  
onze reis in het licht gegeven1 en meer 
in  't bijzonder uit verschillende      
belangwekkende brieven van kapitein     
,sulivan der ,k4 ,m41 die bij de        
opmeting was aangesteld1 blijkt1 dat    
wij van de slechtheid van het klimaat   
dezer eilanden een overdreven  begrip   
hadden4 ,maar als ik denk aan de bijna  
onafgebroken veenlaag1  die den bodem   
bedekt1 en aan het feit1 dat tarwe hier 
zelden tot  rijpheid komt1 dan kan ik   
moeilijk gelooven1 dat het klimaat in   
den  zomer zoo fraai en droog is1 als   
men het onlangs heeft voorgesteld4      
#agc ,lesson's ,zoology of the ,voyage  
of the ,coquille1 ,deel ,i1  blz4 #afh4 
,alle vroegere reizigers1 en in 't      
bijzonder ,bougainville1  verklaren     

uitdrukkelijk1 dat de wolfachtige vos   
7,canis antarcticus7 het  eenige op het 
eiland inheemsche dier was4 ,dat men het
 konijn als eene  bijzondere soort      
beschouwt1 vloeit voort uit             
eigenaardigheden in zijn  pels1 uit den 
vorm van het hoofd1 en uit de kortheid  
der ooren4 ,ik wil  hier opmerken1 dat  
verschil tusschen den ,ierschen en      
,engelschen haas  op bijna              
gelijksoortige1 alleen sterker          
uitkomende kenmerken berust4    #agd    
,konijntje4    #age ,cvia  ,zeezwijntje 
of ,varkenkonijntje4    #agf ,ik heb    
reden te onderstellen1 dat er eene      
kleine veldmuis is4 ,de  gewone         
,europeesche rat en muis zijn ver van de
 woningen der kolonisten  afgedwaald4   
,op een der eilandjes loopt ook het     
gewone zwijn wild  rond2 allen hebben   
een zwarte kleur2 de mannetjes zijn zeer
 woest1  en hebben groote slagtanden4   
#agg ,de culpeu is de ,canis            
,magellanicus1 dien kapitein ,king uit  
de  ,straat van ,magelhaen heeft        

meegebracht4    ,deze wilde hond komt   
onder den naam ,culpo in ,chili voor4   
#agh ,de ,dodo 7,gekuifde ,zwaan of ,dod
 das ,mauricias1 volgens de             
,portugeezen7 was een groote1 plompe1   
omstreeks #bc kilo zware vogel1  wiens  
vleugels niet meer ontwikkeld waren dan 
van een jong kuiken1  zoodat het dier   
niet in staat was te vliegen4 ,in       
voorkomen verschilde  hij van alle      
bekende vogels1 ook van den struisvogel 
en casuaris4 ,in  de #ag;de eeuw vonden 
de ,hollandsche zeevaarders hen in groot
 aantal op  ,isle-de-,france of         
,mauritius2 doch na de inbezitneming van
 het eiland  door de ,franschen 7#agab71
 is niets meer van den ,dodo vernomen4  
,deze  vogel en de ,solitaire van       
,rodriguez 7met de wetenschappelijke    
soortnamen ,didus en ,pezophaps7 vormden
 eene ,onderorde der ,gyrantes4         
7,vert47    #agi ,pernety1 ,voyage aux  
,isles ,malouines1 blz4 #ebf4    #ahj   
,niet minder zijn wij verwonderd geweest
 bij het zien van de  tallooze menigte  

steenen van alle grootten1 die op       
elkander waren  geworpen1 en toch in    
regelmatige orde1 alsof zij achteloos   
waren  opgestapeld om ravijnen te       
vullen4 ,men werd het bewonderen van de 
verrassende werkingen der natuur niet   
moede4    ,pernety1 ,voyage aux ,isles  
,malouines1 blz4 #ebf4    #aha ,een     
inwoner van ,mendoza1 en dus wel tot    
oordeelen bevoegd1  verzekerde mij1 dat 
hij verscheidene jaren op deze eilanden 
gewoond1  maar nooit den geringsten     
schok van aardbeving gevoeld had4       
7,mendoza1 hoofdstad eener              
,argentijnsche provincie bij de ,andes1 
had o4a4 aardbevingen op #bj ,februari  
#ahce1 en vooral op #bj ,maart #ahfa47  
7,vert47    #ahb ,darwin's meening1 dat 
de door hem op de ,falklands ,eilanden  
gevonden steenstroomen 7thans           
steenrivieren genoemd7 door geweldige   
bevingen of stuiptrekkingen1 zooals hij 
ze noemt1 der aardkorst  ontstaan zouden
 zijn1 wordt1 in overeenstemming met    
zijn in den  tekst uitgesproken         

vermoeden1 door de tegenwoordige        
wetenschap niet  gedeeld4 ,deze geeft er
 eene eenvoudiger verklaring van4 ,de   
oorzaak  van het verschijnsel is volgens
 ,geikie 7,textbook of ,geology7 een    
onderdeel der mechanische werking van   
den regen1 door hem met den  naam       
,movement of ,soil-cap bestempeld4 ,op  
blz4 #cbh zegt hij3    ,in some         
countries where the ground is covered   
with a thick spongy  mass of vegetation 
exposed to considerable variation of    
temperature  and moisture1 appearances  
have been observed of an extensive      
slipping  of the layer of soil to lower 
levels1 bearing with it whatever may  be
 growing or lying upon it4 ,such are the
 so-called ,stone-rivers  of the        
,falkland-,islands1 and the superficial 
dbris of certain parts  of the west     
coast of ,patagonia4 ,in ,western       
,europe1 slight indications  of a       
similar movement may often be noticed on
 the sides of hills  or valleys4        
,waarvan de vertaling luidt3    ,in     

sommige streken1 waar de grond bedekt is
 met eene dikke  sponsachtige           
plantenmassa1 die aan aanzienlijke      
temperatuurs-  en                       
vochtigheids-verandering blootgesteld   
is1 zijn verschijnselen  waargenomen van
 eene vrstrekkende verschuiving der     
grondlaag naar  lagere peilhoogten1     
waarbij zij al wat er op groeit of ligt 
met  zich meevoert4 ,daartoe behooren de
 zoogenaamde ,steenrivieren der         
,falklands-,eilanden1 en het rotspuin   
dat de oppervlakte van sommige          
kustgedeelten in ,westelijk ,patagoni   
bedekt4 ,in ,west-,europa kunnen op     
heuvel- of dalhellingen dikwijls kleine 
teekenen van eene dergelijke  beweging  
waargenomen worden4    7,noot van den   
,vert47    #ahc ,tot de ,orde der       
,sphenisci behoorende4    #ahd ,darwin  
geeft aan deze vogels den naam van      
ganzen1 ofschoon de  soortnaam van deze 
niet ,anas 7,eend71 maar ,anser 7,gans7 
luidt4 ,de naam  schijnt echter zoo te  
zijn aangenomen4    7,vert47    #ahe    

,het geslacht ,apteryx met vier soorten 
komt alleen op  ,nieuw-,zeeland voor1 en
 behoort tot de ,apteryges1 eene        
,onderorde van  de ,struisvogels of     
,brevipennes4 ,de geslachten ,dinornis  
en ,meiornis1  behoorende tot de ,moas  
of ,dinornithes 7ok eene ,onderorde van 
de  ,brevipennes71 bewoonden met te     
zamen #g soorten eveneens               
,nieuw-,zeeland1  maar werden door de   
zich hier vestigende ,maoris uitgeroeid4
 ,de ,moas  waren reusachtige vogels1   
met geweldige beenen en drieteenige     
voeten4    7,vert47    #ahf ,bij het    
tellen van de eieren van een grooten1   
witten ,doris 7eene  zeeslak die #c     
#a_/b inches lang was71 vond ik tot     
mijne verbazing hoe  buitengewoon       
talrijk die waren4 ,twee tot vijf eieren
 7elk #j4jjc inch in  doorsnede7 waren  
besloten in kleine bolvormige kapsels1  
die twee aan  twee in dwarsrijen        
gegroepeerd1 een lint vormden4 ,dit lint
 hechtte op  zijn kant in eene ovale    
spiraal aan de rots4 ,ik vond er een1   

dat bijna  #bj inches lang en een halve 
inch breed was4 ,tellende hoeveel       
kapsels  er begrepen waren in en tiende 
inch van het lint1 vond ik bij de       
zuinigste berekening dat er #fjj1jjj    
eieren waren4 ,toch was deze ,doris     
stellig niet zeer verspreid1 want       
ofschoon ik dikwijls onder de steenen   
zocht1 zag ik slechts zeven exemplaren4 
,onder de natuuronderzoekers  is geen   
dwaling meer algemeen1 dan dat het getal
 individun van eene  of andere soort    
afhangt van haar voortplantingsvermogen4
    #ahg ,elders vind ik dezen beuk     
,fagus antarctica genoemd4 ,de          
,winter's-bast werd door kapitein       
,winter uit de ,straat van ,magelhaen   
meegebracht2 het is een welriekende bast
 en bezit geneeskrachtige               
eigenschappen4    7,vert47    #ahh      
,groensteen is de oude benaming van twee
 na aan elkander  verwante gesteenten1  
dioriet en diabas4 ,dioriet is een      
kristallijn  korrelig mengsel van       
triklinisch veldspaath en hoornblende1  

soms met  bijmenging van kwarts en      
augiet4 ,het veldspaath is gewoonlijk   
wit1  geel of groenachtig gekleurd2 en  
hoornblende meest zwart-groen4 ,den     
naam diabas heeft men gegeven aan zekere
 donkergroene of zwarte  vulkanische    
gesteenten1 die in de oudere geologische
 formaties gevonden  zijn2 zij bestaan  
in hoofdzaak uit plagioklas 7triklinisch
 veldspaath71  augiet1 magneet- of      
titaanijzer1 en apatiet4 ,de structuur  
is grof-  tot fijnkorrelig1 soms vast en
 dicht4    7,vert47    #ahi ,dit woord  
is eene verbastering der                
,noord-,amerikaansch-,indiaansche       
woorden wekoe-omoet1 hetgeen zeggen wil3
 in zijn huis4 ,oorspronkelijk  is het  
eene ,indiaansche hut van kegelvormige  
gedaante1 meest van  boomschors gemaakt 
en met vellen gedekt4    7,vert47       
#aij ,deze booten zijn uit boomschors   
vervaardigd1 en worden meest  door      
vrouwen geroeid4    7,vert47    #aia    
,met den soortnaam ,diomedea 7,orde3    
,procellariae74    7,vert47    #aib ,de 

spelling van dit woord schijnt          
eenigszins twijfelachtig1  hetgeen      
wellicht aan dialectische verschillen is
 toe te schrijven4 ,ik  vind althans ook
 deze spellingen ,jammenschken en       
,jammenschkener4    7,vert47    #aic    
,ongetwijfeld bedoelt ,darwin hiermede  
den stam der ,ona's1 die  forscher en   
kloeker gebouwd zijn dan andere         
,vuurlanders4    7,vert47    #aid ,de   
hier genoemde witte stof is in          
gedroogden toestand vrij vast1  en heeft
 een gering soortelijk gewicht4 ,prof4  
,ehrenberg heeft haar  onderzocht1 en   
verklaart 7zie ,knigl4 ,akademie der    
,wissensch41 ,berlin1  ,feb4 #ahde71 dat
 zij uit infusoria bestaat1 waaronder   
#ad polygastrica  en #d phytolitharia1  
en dat deze allen zoetwater-bewoners    
zijn4 ,dit is  een schoon voorbeeld van 
de resultaten1 die door ,prof4          
,ehrenberg's  microscopische            
onderzoekingen verkregen kunnen worden2 
want ,jemmy  ,button zeide mij1 dat de  
stof altijd op den bodem van bergbeken  

verzameld wordt4 ,bovendien is het een  
opmerkelijk feit in de  geographische   
verspreiding der infusoria--die1 gelijk 
men weet1  een uitgestrekt gebied       
bewonen--dat alle soorten in deze stof  
oude  bekende vormen zijn1 ook al is zij
 uit de zuidelijkste punt van  ,vuurland
 afkomstig4    #aie ,op zekeren dag     
zagen wij niet ver van de ,vuurlandsche 
kust  het indrukwekkende schouwspel1 dat
 verscheidene potvisschen 7of           
cachelotten--,physeter macrocephalus1   
soortnaam ,catodon7 rechtop  en in hunne
 volle lengte1 met uitzondering van de  
staartvinnen1  uit het water sprongen4  
,telkens als zij dan zijdelings         
neervielen1  plaste het water hoog op1  
met een geluid als van een volle laag4  
#aif ,kapitein ,sulivan1 die gedurende  
zijne reis op de ,beagle met het        
opmeten van de ,falklands-,eilanden     
bezig was geweest1 hoorde van een       
robbenvanger 7in #ahdb871 dat1 toen deze
 zich eens in het westelijk  gedeelte   
der ,straat van ,magelhaen bevond1 eene 

inlandsche vrouw bij  hem aan boord was 
gekomen1 die tot zijne verwondering wat 
,engelsch  kon spreken4 ,deze vrouw was 
zonder twijfel ,fuegia ,basket4 ,zij    
leefde  eenige dagen aan boord 7welke   
uitdrukking1 vrees ik1 voor eene dubbele
  uitlegging vatbaar is47    #aig ,een  
werpwapen1 dat uit de hand wordt        
weggeslingerd1 zeer  merkwaardige       
bochten beschrijft1 en eindelijk in     
omgekeerde richting  tot den werper     
terugkeert4    7,vert47    #aih ,hier   
zij nog opgemerkt1 dat de lage          
ontwikkelingstrap1 waarop de            
,vuurlanders staan1 blijkens            
onderzoekingen van den laatsten tijd1   
geen  gevolg is van hun geringeren      
physieken aanleg4 ,men heeft nl4        
gevonden1  dat het gemiddelde gewicht   
hunner hersenen--zoowel bij mannen als  
bij vrouwen--weinig verschilt van dat   
der beschaafde volken2 wel  bleken de   
afwijkingen van het gemiddelde zeer     
groot4 ,dit feit1 in  verband met de    
ervaring door ,darwin en anderen        

opgedaan1 dat sommige  ,vuurlanders     
vatbaar zijn voor beschaving1 wettigt   
het vermoeden1 dat  zij van een hooger  
ontwikkeld volk afstammen4 ,dit         
vraagstuk is een der  vele problemen1   
die ,zuid-,amerika nog aan de wetenschap
 stelt4 ,ook weet  men niet juist welken
 godsdienst de ,vuurlanders hebben2     
alleen heeft  men waargenomen1 dat zij  
eene zekere vereering voor het          
uitspansel  aan den dag leggen1 en      
somtijds onder het aanheffen van een    
tamelijk  welluidend gezang naar den    
hemel wijzen4    ,wat de taal der       
,vuurlanders betreft1 zij hier vermeld1 
dat in het  binnenland de taal der      
,ona's--het ,onaasch--en hare dialecten 
gesproken  worden4 ,deze taal is nauw   
verwant aan die der ,patagonirs4 ,eene  
van  het ,onaasch onafhankelijke taal1  
het ,jaghaansch1 wordt gesproken aan    
het ,beagle-kanaal1 op de eilanden bij  
,kaap ,hoorn en op ,navarin--door  die  
,vuurlanders1 derhalve1 met wie ,darwin 
het meest in aanraking  kwam4 ,al deze  

talen behooren tot de taalstammen van   
het ,pampas-gebied4    7,noot van den   
,vert47    #aii ,de zuidwestelijke      
briezen zijn1 in 't algemeen1 zeer      
droog4 ,op #bi  ,januari lagen wij bij  
,kaap ,gregory voor anker2 er woei een  
zeer harde  storm uit het ,w4,z4,w41 bij
 heldere lucht met enkele cumuli4       
,temperatuur  #eg1 dauwpunt #cf2        
verschil #ba4 ,op #ae ,januari te ,port 
,st4-,julian3  des morgens zwakke winden
 met veel regen1 gevolgd door een zeer  
hevige windvlaag met regen2 deze ging   
over in een krachtigen storm  met groote
 cumuli2 en toen deze opklaarden1 woei  
het zeer krachtig  uit het ,z4,z4,w4    
,temperatuur #fj1 dauwpunt #db2 verschil
 #ah4    #bjj ,talrijke metingen hebben 
bewezen1 dat de lengte der ,patagonirs  
afwisselt tusschen #a4gej ,met4 en      
#a4ibd ,met4    7,vert47    #bja ,pedro 
,sarmiento de ,gamboa 7#aecj-aehi71     
,spaansch ontdekker1  die de kust van   
,peru onderzocht4    7,vert47    #bjb   
,rengger1 ,natur der ,sugethiere von    

,paraguay1 blz4 #ccd4    #bjc ,de naam  
is ontleend aan het feit1 dat eene      
kolonie van #djj  menschen1 welke zich  
hier in #aehd gevestigd had1 er den     
hongerdood  vond4    7,vert47    #bjd   
,kapitein ,fitz-,roy deelt mij mede1 dat
 de bladeren dezer boomen1  die dicht   
bij den voet der bergen groeien1 in     
,april 7gelijkstaande  met onze maand   
,october7 van kleur veranderen1 maar    
niet bij die van de  hooger gelegen     
punten4 ,ik herinner mij eenige         
waarnemingen te hebben  gelezen1        
blijkens welke in ,engeland de bladen   
vroeger afvallen in een  warmen en      
fraaien herfst1 dan in een laten en     
kouden4 ,dat hier in de  hoogere1 en dus
 koudere streken de kleurverandering    
later intreedt1  moet aan dezelfde      
algemeene vegetatie-wet worden          
toegeschreven4 ,de  boomen van ,vuurland
 werpen in geen enkel jaargetijde hunne 
bladeren  geheel af4    #bje ,aldus     
noemt men die soorten van planten1 welke
 op meer dan #agjj  ,met4 boven de zee  

groeien4 ,in 't hooge ,noorden ligt die 
grens lager4    7,vert47    #bjf ,rev4  
,i4 ,m4 ,berkeley heeft hem naar mijne  
exemplaren in de ,linnean  ,transactions
 7,deel ,,xix1 blz4 #cg7 onder den naam 
van ,cyttaria ,darwinii  beschreven4 ,de
 ,chileensche soort is ,cyttaria        
,berteroii4 ,dit geslacht  is aan       
,bulgaria verwant4    #bjg ,behoorende  
tot de ,tyrannidae1 eene familie van de 
,orde der  ,musschen of ,passeres4      
7,vert47    #bjh ,vuurland heeft eene   
oppervlakte van #gcgdf vierkante        
,kilom41  ,schotland van #ghggg         
vierkante ,kilom4    7,vert47    #bji   
,ik meen hier eene uitzondering te      
moeten maken met eene  ,alpen-soort     
,haltica 77,haltica behoort tot de      
,aardvlooien3  ,halticinae477 1 en een  
enkel exemplaar van ,melasoma4          
,waterhouse  meldt mij1 dat de          
,harpalidae vertegenwoordigd zijn door  
acht of  negen soorten1 voor het        
meerendeel met zeer eigenaardige vormen2
  de ,heteromera door vier of vijf1 de  

,rhynchophora door zes of zeven         
soorten1 en de volgende familin3        
,staphylinidae 77,roofkevers477 1       
,elateridae 77,springkevers477 1        
,cebrionidae 77,zijdekevers477 1        
,melolonthidae 77,meikevers77 1 elk door
 ne soort4 ,de andere ,orden  komen met 
nog minder soorten voor4 ,bij alle      
,orden treft ons nog  meer de           
schaarschheid der individun dan die der 
soorten4 ,de meeste  ,coleoptera zijn   
door ,waterhouse in de ,annals of       
,natural ,history  nauwkeurig           
beschreven4    #baj ,hare geographische 
verspreiding is bijzonder groot2 men    
vindt ze  van af de uiterste zuidelijke 
eilandjes bij ,kaap ,hoorn 7naar ,mr4   
,stokes  mij bericht7 tot #dc ,n4,b4 aan
 de oostkust2 maar aan de westkust--zegt
  ,dr4 ,hooker mij--strekt zij zich uit 
tot de rivier ,san ,francisco in        
,californi1 en mogelijk zelfs tot       
,kamtsjatka4 ,in breedte is dit gebied  
dus verbazend groot2 bedenkt men echter 
dat ,cook1 die met de soort  wel bekend 

moet zijn geweest1 haar op de           
,kergulen-,eilanden 77,deze  eilanden   
7#acj in getal7 werden in #aggb door den
 ,franschen zeevaarder  ,yves ,joseph de
 ,kergulen-,trmarec 7#agcd-agig7        
ontdekt4 ,zij liggen  in het zuid4 deel 
van den ,indischen ,oceaan477  vond1 dan
 strekt haar  gebied zich over niet     
minder dan #adj ,lengtegraden uit4      
#baa ,voyages of the ,adventure and     
,beagle1 ,deel ,i1 blz4 #cfc4 ,het      
schijnt1 dat zeewier uiterst snel       
groeit4 ,stephenson vond 7,wilson's     
,voyage round ,scotland1 ,deel ,,ii1    
blz4 #bbh71 dat eene alleen bij         
springtijden blootkomende rots1 die in  
,november nog als gepolijst was1  in    
,mei daaraanvolgende--dus zes maanden   
later--dicht bedekt was met  #b voet    
lange ,fucus digitatus1 en #f voet lange
 ,fucus esculentus4    #bab ,voor       
,vuurland zijn de resultaten afgeleid   
uit de waarnemingen  van ,kapitein ,king
 7,geographical ,journal1 #ahcj71 en die
 welke aan  boord van de ,beagle genomen

 zijn4 ,voor de ,falklands-,eilanden heb
 ik  de gemiddelde temperatuur der drie 
heetste maanden ,december1 ,januari  en 
,februari 7afgeleid uit nauwkeurige     
waarnemingen te middernacht1  #h ure des
 morgens1 op den middag1 en te #h ure   
des avonds7 aan ,kapitein  ,sulivan te  
danken4 ,de temperatuur van ,dublin is  
aan ,barton ontleend4    #bac ,ageros1  
,discription historique de la ,province 
de ,chilo  #agia1 blz4 #id4    #bad ,zie
 de ,duitsche vertaling van dit         
,dagboek1 en voor de andere  feiten het 
,appendix to ,flinders' ,voyage van     
,brown4    #bae ,ik geloof1 dat de      
sneeuwgrens op de ,cordilleras van      
,midden-,chili  in verschillende zomers 
aanmerkelijk in hoogte verschilt4 ,men  
verzekerde mij1 dat gedurende een zeer  
drogen en langen zomer1 al de  sneeuw   
van de ,aconcagua verdween1 ofschoon    
deze berg de kolossale  hoogte van      
#bcjij voet of #gjdj ,met4 bereikt4 ,het
 is waarschijnlijk1  dat de sneeuw op   
deze groote hoogten veel meer verdampt  

dan smelt4    #baf ,miers ,chile1 ,deel 
,i4 blz4 #dae4 ,men zegt1 dat het       
suikerriet te  ,ingenio groeide op #cb  
tot #cc breedte1 maar niet overvloedig  
genoeg  voor winstgevende bewerking4 ,in
 de ,quillota-vallei1 ten zuiden van    
,ingenio1 zag ik eenige hooge           
dadelpalmboomen4    #bag ,bulkeley en   
,cummins1 ,faithful ,narrative of the   
,loss of the  ,wager4 ,de aardbeving    
geschiedde op #be ,augustus #agda4      
#bah ,ageros1 ,descr4 ,hist4 de ,chilo1 
blz4 #bbg4    #bai ,geological          
,transactions1 ,deel ,,vi1 blz4 #dae4   
#bbj ,bijzonderheden over dit onderwerp 
7de eerste1 naar ik meen1  die openbaar 
gemaakt zijn7 heb ik gegeven in de      
eerste uitgaaf  van dit werk1 en in het 
,aanhangsel daartoe4 ,ik heb daar       
bewezen1  dat de schijnbare             
uitzonderingen op het ontbreken van     
zwerfblokken  in sommige heete landen1  
aan fouten in de waarnemingen zijn toe  
te  schrijven4 ,vele der door mij       
gegeven verklaringen heb ik later door  

verscheidene schrijvers bevestigd       
gezien4    #bba ,geographical ,journal1 
#ahc1 blz4 #fe en #ff4    #bbb          
,richardson1 ,appendix to ,back's       
,expedition1 en ,humboldt1 ,fragments   
,asiatiques1 deel ,,ii1 blz4 #chf4      
#bbc ,de eerste neushoren 7,rhinoceros  
tichorhinus7 werd in #aggj  gevonden aan
 de ,wiljui1 een zijtak van de ,lena4   
,hij had eene lengte  van #aa #a_/b     
voet1 en was behaard4 ,geographisch was 
deze soort verspreid  van ,engeland tot 
,siberi4 7,vert47    #bbd ,dease en     
,simpson in ,geographic4 ,journ41 deel  
,,viii1 blz4 #bah  en #bbj4    #bbe ,in 
de laatste #bjj jaren zijn in           
,noord-,siberi door ontdooiing  van den 
diluvialen bodem de skeletdeelen van    
ongeveer #bj1jjj mammoethen  7,elephas  
primigenius7 voor den dag gekomen4      
7,vert47    #bbf ,cuvier1 ,ossemens     
fossiles1 deel ,i1 blz4 #aea1 ontleend  
aan  ,billing's ,voyage4    #bbg ,in de 
vorige uitgaaf en het ,aanhangsel heb ik
 eenige feiten  genoemd betreffende het 

vervoer van zwerfblokken en ijsbergen in
 de  ,zuidelijke ,i,jszee4 ,onlangs is  
dit onderwerp uitstekend behandeld      
geworden door ,hayes in ,boston ,journal
 7deel ,,iv1 blz4 #dbf74 ,de  schrijver 
schijnt onbekend met een door mij in    
,geographical ,journal  7deel ,,ix1 blz4
 #ebh7 vermeld geval van een            
reusachtigen rolsteen1  die in een      
ijsberg begraven was1 welke bijna zeker 
honderd mijlen  en misschien veel verder
 van land af was4 ,in het ,aanhangsel   
heb  ik uitvoerig gesproken over het    
feit 7waaraan destijds bijna niet       
gedacht werd71 dat ijsbergen bij hunne  
stranding waarschijnlijk de  rotsen     
groeven en polijsten1 evenals           
gletschers4 ,deze meening wordt  nu zeer
 algemeen gedeeld2 en nog altijd kan ik 
het vermoeden niet  ontveinzen1 dat zij 
zelfs op gevallen als dat van het       
,jura-gebergte  toepasselijk is4 ,dr4   
,richardson heeft mij verzekerd1 dat de 
ijsbergen  in de nabijheid van          
,noord-,amerika kiezelsteenen en zand   

voor zich  uitdrijven1 en de            
onderzeesche rotsachtige zandbanken     
geheel kaal  achterlaten4 ,het valt     
bijna niet te betwijfelen1 dat zulke    
klippen  gepolijst en gegroefd moeten   
worden in de richting van het stelsel   
der heerschende stroomen4 ,sedert ik dit
 ,aanhangsel schreef1 heb ik  in        
,noord-,wallis 7,london ,phil4 ,mag4    
deel ,,xxi blz4 #ahj7 de nevenwerking   
van gletschers en drijvende ijsbergen   
gezien4    #bbh of ongeveer #gjdj ,met4 
,de ,chimborazo is #bj4gjj voet of #fcaj
  ,met4 hoog4    7,vert47    #bbi       
,thomas ,cochrane 7#agge-ahfj71 bekend  
,britsch admiraal1 verviel  in ongenade1
 omdat hij medeplichtig was aan het     
verspreiden van een  valsch gerucht over
 ,napoleon's dood1 ten einde zoo de     
koersen der  ,staatsfondsen te          
influenceeren4 ,daarna diende hij in    
,chili1 ,brazili  en ,griekenland4      
7,vert47    #bcj ,rondgang1 of wel de   
open ruimte zelve1 waar het weidende vee
  wordt bijeengedreven4    7,vert47     

#bca ,beheerder van een landgoed1       
huishofmeester1 intendant4    7,vert47  
#bcb ,lord ,anson 7#afig-agfb71 een     
bekend ,engelsch admiraal1 streed       
voornamelijk tegen ,spaansche schepen in
 den ,stillen ,oceaan4 ,hij bracht  der 
,spaansche macht veel nadeel toe1 en    
plunderde twee schatvaartuigen4    #bcc 
,in ,spaansche landen vormt het eene    
soort van gerecht van  geroosterd       
rundvleesch in eene gekruide saus met   
aardappelen4    #bcd ,behoort tot de    
nachtzwaluwen 7,caprimulgidae71 ,orde   
,macrochires4    7,vert47    #bce ,rex  
wil zeggen ,koning1 en ,finis ,einde4   
,de tekst zal  waarschijnlijk doelen op 
,george ,,iv van ,engeland1 die geboren 
werd in  #agfb en regeerde van          
#ahbj-ahcj4    7,vert47    #bcf ,onder  
dislocatie verstaat men in de geologie  
eene breuk en  daaruit gevolgde         
verplaatsing in de oorspronkelijk       
horizontaal  afgezette aardlagen4 ,dit  
verschijnsel hangt ten nauwste samen met
  het inzinken van de aardkorst door het

 inkrimpen der kern4    7,vert47    #bcg
 ,caldcleugh in de ,philosoph4          
,transact4 van het jaar #ahcf--,na  de  
aardbeving1 die plaats had op #ai       
,november #ahbb1 bleek een groot        
gedeelte der kust van ,chili #c tot #d  
voet gerezen te zijn1 zoodat onder  tal 
van doode visschen1 eene menigte        
strandschelpdieren blootkwamen1  die nog
 aan de rotsen vastzaten4 ,bij die in   
,febr4 #ahce waren de  ,chileensche     
vulkanen ,yanteles en ,osorno in        
werking4 ,de eerste ligt  tegenover het 
eiland ,chilo1 op #dc #bi' ,z4,b4 en    
heeft eene hoogte  van #bddg met42 de   
,osorno in de provincie ,llanquihue op  
#da #i' ,z4,b41  en is #bbej met4 hoog4 
,ook toen steeg een deel van ,chili4    
7,vert47    #bch ,gedisloqueerde en     
geinjicierde1 zegt men in               
wetenschappelijke  termen4 ,de          
afgekoelde ingespoten vulkanische       
gesteenten heeten dijken4    7,vert47   
#bci ,annales des ,sciences ,naturelles1
 mars #ahcc4 ,gay1 een ijverig  en      

bekend natuurvorscher1 hield zich toen  
bezig met de studie van  alle takken der
 natuurlijke historie in het koninkrijk 
,chili4    #bdj ,volgens het zeggen der 
inboorlingen wordt in die tusschentijden
  het metaal voortgebracht4    #bda     
,burchell's ,travels1 deel ,,ii1 blz4   
#de4    #bdb ,leonero wil zeggen3       
leeuwenbewaker4    #bdc ,het verdient   
opmerking1 dat ,molina1 ofschoon alle   
vogels en  viervoetige dieren van ,chili
 uitvoerig beschrijvende1 geen enkele   
maal  van dit geslacht melding maakt1   
waarvan de soorten zoo algemeen zijn  en
 zulke merkwaardige gewoonten hebben4   
,wist hij niet recht in welke  klasse   
hij het zou plaatsen1 en dacht hij      
daarom dat het raadzamer  was te        
zwijgen8 ,het is alweer een voorbeeld   
van de vele gevallen dat  schrijvers    
onderwerpen weglaten1 waar men dit het  
minst zou verwachten4    #bdd ,thans    
heet de hoofdstad ,ancud4    7,vert47   
#bde ,circa #abe1dag vierkante ,meter4  
7,vert47    #bdf ,eenige bladzijden     

verder beschrijft ,darwin dezen vogel   
nader4 ,de  beteekenis van het woord    
cheucau weet men niet met zekerheid4    
7,vert47    #bdg ,aan de oevers van     
sommige stroomen in de ,cordilleras     
worden  de bladeren dezer plant zoo     
groot1 dat #b of #c personen te paard   
bij  regen er gemakkelijk eene          
schuilplaats onder vinden4    7,vert47  
#bdh ,behalve lianen1 zijn het vooral de
 hooge bamboesachtige  klimplanten      
,quila en ,coleu 7soortnaam ,chusquea71 
die deze wouden zoo  ondoordringbaar    
maken4    7,vert47    #bdi              
,horticultural ,transact41 deel ,v1 blz4
 #bdi4 ,mr4 ,caldcleugh  stuurde twee   
knollen naar huis1 die bij goede        
bemesting zelfs in het  eerste seizoen  
talrijke aardappelen en een overvloed   
van bladeren  voortbrachten4 ,zie       
,humboldt's belangrijke bespreking van  
deze plant1  welke in ,mexico onbekend  
schijnt geweest te zijn1 in ,versuch ber
  den politischen ,zustand des          
,knigreichs ,neuspanien #ahji-ad4       

#bej ,met behulp van mijn insectennet   
verschafte ik mij in deze streken  een  
aanzienlijk getal kleine insecten van de
 familie der ,staphylinidae             
7,roofkevers71 andere die verwant zijn  
aan ,pselaphus 7,tastkever71  en kleine 
,hymenoptera4 ,maar de meest            
karakteristieke familie wat het  getal  
individun en soorten betreft1 in de meer
 boschvrije gedeelten  van ,chilo en den
 ,chonos-archipel1 is die der           
,telephoridae4    #bea ,de ,koypu of    
,moerasbever4    7,vert47    #beb ,men  
zegt1 dat sommige roofvogels hunne prooi
 levend naar hun nest  brengen4 ,zoo dit
 waar is1 kan er in den loop der eeuwen 
wel nu en dan  een aan de jonge vogels  
ontsnappen4 ,deze of andere             
omstandigheden van  dien aard zijn      
noodig1 om de verspreiding der kleinere 
knaagdieren  te verklaren op eilanden1  
welke niet zeer dicht bij elkander      
liggen4    #bec ,als een bewijs van het 
groote verschil tusschen de seizoenen in
  de begroeide en opene gedeelten dezer 

kust1 wil ik vermelden1 dat deze  vogels
 op #cd ,z4,b4 den #bjsten ,september   
jongen in het nest hadden1  terwijl zij 
op de ,chonos-eilanden drie maanden     
later in den zomer  pas eieren legden4  
,het breedte-verschil tusschen die twee 
streken is  ongeveer #gjj mijlen4       
#bed quebrantar  breken2 hueso  been4   
7,vert47    #bee ,deze1 in ,nicaragua   
gelegen en slechts #ejj voet hooge      
vulkaan1  had uitbarstingen in #agji1   
#ahji en #ahce4    7,vert47    #bef     
,darwin bedoelt hier zeer waarschijnlijk
 de ,minchimavida1 ook  wel ,minchimadom
 geheeten4 7#bdej ,m47    7,vert47      
#beg ,geb4 #acid1 vermoord te ,perth in 
#adcg4 ,hij was van #adbc-adcg  ,koning 
van ,schotland4    7,vert47    #beh ,in 
de ,archaesche of ,prae-,cambrische     
perioden der  aardgeschiedenis hadden   
vulkanische uitbarstingen plaats in     
,noord-  en ,zuid-,wallis1 in           
,shropshire en in sommige gedeelten van 
,schotland  en ,ierland4 ,gedurende het 
daaropvolgende ,palaeozosche of         

,primaire  ,tijdvak1 toen ook nog een   
zeer klein gedeelte der ,britsche       
,eilanden  boven zee lag1 herhaalden    
zich de vulkanische uitbarstingen       
7vooral  in het ,cambro- of             
,onder-,siluur7 op zeer groote schaal2  
en hiervan zijn  talrijke bewijzen      
gevonden in ,noord-,wallis en in het    
zoogenaamde ,lake  ,district of         
,merengebied van ,cumberland en         
,westmoreland4 ,nog zeer hevig  waren de
 uitbarstingen gedurende de ,devonische 
perioden van hetzelfde  ,tijdvak1 doch  
verminderden langzamerhand in die der   
,steenkoolvorming1  welke op het ,devoon
 volgde4 ,in het lange ,mesozosche of   
,secondaire  ,tijdvak1 dat nu aanbrak en
 waarin de ,britsche ,eilanden meer en  
meer  boven het zeeoppervlak verrezen1  
hadden in dien hoek van ,europa geen    
uitbarstingen plaats4 ,wel geschiedden  
die toen met meer of mindere  hevigheid 
in ,tyrol1 het ,zuidoosten van ,europa1 
,britsch-,indi en in  ,west-,amerika4   
,maar in het ,tertiaire ,tijdvak1 en    

vooral in de ,mioceen  periode1         
openbaarden zij zich weer met groote    
hevigheid in het ,britsche  ,rijk1 dat  
toen in bijna zijn tegenwoordigen vorm  
en grootte boven den  zeespiegel lag4   
,engeland en ,ierland werden toen       
vreeselijk geteisterd1  doordien zich   
een nieuwe reeks van duizenden          
vulkanische spleten  had gevormd1 die   
van ,i,jsland af over de ,frer van      
,noord naar ,zuid  liep en een groot    
aantal vulkaankegels telde4 ,enorme     
hoeveelheden  eruptie-stoffen1 uit dat  
,tijdvak afkomstig1 zijn gevonden op de 
,hebriden1 in het noordoosten van       
,ierland1 over het vasteland van        
,engeland en in de zee tusschen ,gr4    
,brittanni en ,ierland--over eene       
totale oppervlakte1 welke op minstens   
#ajj1jjj vierkante ,eng4 mijlen  wordt  
geschat4 ,volgens een ,engelsch geoloog1
 was ,groot-,brittanni  toen een ,reign 
of ,fire 7,rijk van ,vuur74    7,vert47 
#bei ,deze had plaats op #ai ,november  
en was zeer hevig4 ,de schok werd       

gevoeld over een afstand van #abjj      
mijlen of ruim #aijj ,kilom4 langs  de  
kust1 naar noord en zuid4 ,santiago1    
,valparaiso en andere steden  werden    
deerlijk geteisterd4 ,bij ,valparaiso   
rees de kust #c voet1  en bij ,quintero 
omstreeks #d voet4    7,vert47    #bfj  
,de ,antuco1 op #cg #bj' ,z4,b4 in      
,chili gelegen1 is een #bhjj  ,met4     
hooge kegelvormige vulkaan1 die om de   
#aj minuten rookwolken  uitstoot4 ,in   
#ahde1 #ahea en #ahfc waren zijne       
uitbarstingen nogal  hevig4 ,van de #cc 
vulkanen1 die ,chili minstens bezit1    
ligt de ,antuco  het verst van de kust4 
7,vert47    #bfa ,john ,mitchell1       
,woodwardian professor in de            
,mineralogie te  ,cambridge1 leefde     
omstreeks het midden der #ah;de eeuw4   
,hij bekleedde  dit professoraat slechts
 acht jaren1 om zich daarna geheel aan  
de  theologische bezigheden te wijden4  
,in #agfj publiceerde hij in de         
,philos4 ,transact4 eene verhandeling   
over ,the ,cause and ,phenomena  of     

,earthquakes4 ,de groote aardbeving van 
,lissabon in #agee had zijne            
belangstelling in dit onderwerp gewekt4 
,sommige van zijn ideen over  de        
onderaardsche bewegingen zijn zeer      
scherpzinnig en juist4    7,vert47      
#bfb ,arago in ,l',institut1 #ahci1 blz 
#ccg4 ,zie ook ,mier1 ,chile1 deel  ,i1 
blz4 #cib1 en ,lyell1 ,principles of    
,geology1 deel ,,ii1 blz4 #aai  7#aj;e  
uitgaaf74    #bfc ,de oude stad         
,concepcion1 ook ,penco geheeten1 werd  
toen geheel  verwoest en door eene      
vloedgolf verzwolgen4 ,de inwoners      
bouwden  toen ongeveer #aj mijlen van de
 kust eene nieuwe stad1 om van zulke    
overstroomingen verschoond te blijven4  
,tegelijk werd eene nederzetting  op de 
kust van ,juan ,fernandez bijna geheel  
door eene dergelijke golf  vernietigd4  
,in #agcj en verder terug tot #aeij     
hebben dergelijke rampen  deze streek   
bezocht4 ,verder reikt de overlevering  
niet4    7,vert47    #bfd ,reeds lang   
bestaat op bovengenoemde gronden de     

meening1 dat de  geheele reeks van      
rotsachtige eilanden1 die zuidelijk van 
,valdivia  tot aan den ingang der       
,straat van ,magelhaen 7van #ci #ec'-eb 
#af'  ,z4,b47 tegenover de fjorden van  
het vasteland liggen1 een afgebroken of 
verzwolgen kam van de ,cordilleras is1  
waarvan allen de toppen boven  zee      
uitsteken4 ,vooral de onderzeesche      
uitbarstingen wijzen hierop4    7,vert47
    #bfe ,de oppervlakte van dit        
lavameer zou dan ongeveer #gde1ijj      
vierk4  ,kilom4 geweest zijn1 terwijl   
die van de ,zwarte ,zee #dbc1iij vierk4 
,kilom4  bedraagt4    7,vert47    #bff  
,deze indringende beweging heet met een 
wetenschappelijk woord3  intrusie4      
7,vert47    #bfg ,voor eene volledige   
beschrijving van de vulkanische         
verschijnselen1 die de aardbeving van   
#bj ,februari #ahce vergezelden1  en    
voor de gevolgtrekkingen1 welke daaruit 
zijn af te leiden1 moet  ik verwijzen   
naar deel ,v der ,geological            
,transactions4    #bfh ,e4 ,suess ,die  

,entstehung der ,alpen1 en ,antlitz der 
,erde2  ,a4 ,heim ,untersuchungen ber   
den ,mechanismus der ,gebirgsbildung4   
#bfi ,deze passen hebben hoogten van    
#cibg en #djfj ,m4    7,vert47    #bgj  
,een ,engelsch gewicht1 inzonderheid    
voor wol1 gelijkstaande met  #ad pounds 
of circa #f-ce_/ajj kilogr4    #bga     
,scoresby's ,arctic ,regions1 ,vol4 ,i1 
,blz4 #abb4    #bgb ,in ,shropshire heb 
ik hooren opmerken1 dat het water van de
 ,severn  veel troebeler is1 als de     
rivier ten gevolge van aanhoudende      
regens  buiten hare oevers treedt1 dan  
wanneer dit veroorzaakt wordt door het  
smelten van sneeuw in de bergen van     
,wallis4 ,als ,d',orbigny 7deel ,i1     
blz4 #ahd7 de oorzaak van de            
verschillende kleuren der               
,zuidamerikaansche  rivieren verklaart1 
merkt hij op1 dat die met blauw of      
helder water  op de ,cordilleras        
ontspringen1 waar de sneeuw smelt4      
#bgc ,lower ,white ,chalk in ,engeland1 
en ,turonien 7naar de aloude  provincie 

,touraine1 thans het departement        
,indre-et-,loire7 in ,frankrijk1  zijn  
de equivalente namen der tweede of      
middelste onderafdeeling  van de        
bovenste hoofdafdeeling der             
,krijtformatie4 ,in ,engeland en        
,noord-,frankrijk wordt zij gevormd door
 witte of lichtgrijze1 fijne  en weeke  
mergels3 de zoogen4 krijtmergels4 ,de   
onderste lagen van het  ,turonien hebben
 uitloopers1 die men door het zuiden en 
zuidoosten  van ,frankrijk tot in       
,zwitserland kan vervolgen4    #bgd ,de 
uitbarsting dezer granietkoppen moet in 
het ,tertiaire ,tijdvak  hebben plaats  
gehad4    7,vert47    #bge ,het         
,spaansche woord puna beteekent         
letterlijk ijskoude  onbewoonbare       
streek4    7,vert47    #bgf ,dr4        
,gillies in ,journal of ,nat4 and       
,geograph4 ,science1  ,aug4 #ahcj4 ,deze
 schrijver geeft de hoogte der passen   
aan4    #bgg ,ongeveer #cgbj meter4 ,de 
eigenlijke naam van dezen vulkaan is    
,pico de ,teyde4    7,vert47    #bgh    

,een casucha is een klein armzalig      
huisje3 een barak of loods4    #bgi ,de 
,franschman ,denis ,papin 7#afdg-agab71 
die vanaf #afgc adsistent  bij ,huijgens
 was1 verliet in #afhj als ,calvinist   
zijn geboorteland1  en was van af #afhh 
hoogleeraar te ,marburg4 ,hij vond in   
#afha den naar  hem genoemden pot 7la   
marmite de ,papin71 welke ten doel had  
water en  de daarin te koken spijzen    
hooger te verhitten1 dan zulks in open  
kookpannen mogelijk was1 en zoodoende   
het koken te bespoedigen en  meer       
volkomen te maken4 ,zijne eerste        
gedachte was1 dat men daarin  wellicht  
beenderen in een bruikbaar              
voedingsmiddel kon veranderen4          
7,vert47    #bhj ,deze structuur in     
bevroren sneeuw was sedert lang door    
,scoresby  waargenomen in de ijsbergen  
bij ,spitsbergen1 en onlangs            
nauwkeuriger  door ,kolonel ,jackson    
7,journ4 of ,geogr4 ,soc41 deel ,v1 blz4
 #ab7 op de  ,newa4 ,charles ,lyell     
7,principles of ,geology7 heeft de      

spleten1 waardoor  de zuilvormige       
structuur schijnt bepaald te worden1    
vergeleken bij  de voegen die bijna alle
 gesteenten doorkruisen1 maar die het   
best  te zien zijn in ongelaagde        
massa's4 ,ik wil hier opmerken1 dat de  
zuilvormige structuur1 in het geval van 
de bevroren sneeuw1 moet worden         
toegeschreven aan eene metamorphische   
werking 7eene chemisch-physische        
omzetting71 en niet aan eene werking    
gedurende den neerslag4    #bha ,dit is 
slechts eene toelichting op de          
merkwaardige wetten1  het eerst door    
,charles ,lyell vastgesteld1 betreffende
 het feit1 dat  geologische             
veranderingen van invloed zijn geweest  
op de geographische  verspreiding der   
dieren4 ,de geheele redeneering berust  
natuurlijk op  de hypothese van de      
onveranderlijkheid der soorten1 anders  
zou het  verschil tusschen de soorten in
 de twee gewesten beschouwd kunnen      
worden als in lengte van tijd te zijn   
ontstaan4    #bhb ,populierenlaan1 of   

openbare wandelplaats4    #bhc ,cumbre  
beteekent3 bergtop4    7,vert47    #bhd 
,deze reusachtige woestijncactus ,cereus
 atacamensis levert zelfs  sterke       
balken1 planken en brandhout aan de     
tropische landen4    7,vert47    #bhe   
,arbeiders1 die de ertsen of delfstoffen
 naar buiten brengen4    #bhf ,zoo      
noemde men de kolonisten1 die in de     
#af;de en #ag;de eeuw  uit ,frankrijk   
naar ,st4-,domingo gingen1 en hier op   
wilde ossen jacht  maakten4 ,later      
veranderden zij in stroopers1 roofjagers
 en kapers4 ,de  naam stamt af van het  
,karabische woord boucan 7een houten    
rooster  waarop vleesch wordt gerookt74 
7,vert47    #bhg ,van deze schelpen     
heeft ,prof4 ,e4 ,forbes eene lijst     
gezien4    #bhh ,tegenwoordig staat het 
koper1 wat zijne productie betreft1     
bovenaan4 ,terwijl in #ahjf slechts vier
 kopermijnen bij ,copiap in  exploitatie
 waren1 bedroeg dit cijfer in #ahdb     
reeds #dj1 en in #ahec  zelfs #aaf4 ,van
 #ahfa tot #ahfd produceerde ,chili voor

 eene waarde van  #di4ajbhga pesos 7#a  
peso  francs #a4ia of ruim #ij cents71  
of gemiddeld  #ab4bgegah pesos per jaar4
 ,in #ahha steeg dit bedrag tot         
#af4ceihji  pesos4 ,in #aijb werd       
gexporteerd3                        voor
 #ag4abcjjj pesos aan koper4            
voor  #b4ebjjjj pesos aan zilver4       
voor  #a4fbdjjj pesos aan goud4         
7,vert47    #bhi ,copiap werd ook       
verwoest in #aggc1 #agif en #ahai4 ,het 
grootste  deel der zilverertsgangen ligt
 in de provincie ,atacama1 waarvan      
,copiap de hoofdstad is4 ,behalve het   
zilverdistrict ,chagnarcillo1  zijn ook 
beroemd die van ,tres ,puntas en        
,caracoles4 ,zij liggen allen  in de    
,jura-formatie1 welke in ,chili zeer    
sterk ontwikkeld is1 en zich  van de    
vlakte uit tot ver in de dalen der      
,cordilleras uitstrekt4    7,vert47     
#bij ,deel ,,ii en ,,iv van ,relation   
historique4 ,voor de opmerkingen over   
,guyaquil3 zie ,silliman's ,journal1    
deel ,,xxiv1 blz4 #chd4 ,voor die over  

,tacna door ,hamilton3 zie ,transact4 of
 ,british ,association #ahdj4 ,voor  die
 over ,coseguina3 zie ,caldcleugh in    
,philos4 ,transact4 #ahce4 ,in  de      
eerste uitgaaf verzamelde ik            
verscheidene berichten over het         
gelijktijdig optreden van aardbevingen  
en plotselinge dalingen van  den        
barometer1 alsook van aardbevingen en   
luchtverschijnselen4    #bia ,g4 ,p4 ,j4
 ,scrope 7#agig-ahgf7 vermaard ,engelsch
 geoloog1  vooral bekend door zijne     
studin over vulkanen4 ,hij schreef o4a43
  ,considerations on ,volcanoes 7#ahbe72
 ,volcanoes 7#b;de ,ed4 #ahgb72         
,extinct ,volcanoes of ,central ,france 
7#aheh71 behalve eene menigte           
verhandelingen4    7,vert47    #bib     
,observac4 sobre el ,clima de ,lima1    
blz4 #fg--;,azara's  ,reizen1 deel ,i1  
blz4 #cha--,ulloa's ,reis1 deel ,,ii1   
blz4 #bh--;,burchell  ,travels1 deel    
,,ii1 blz4 #ebd--,webster ,description  
of the ,azores1  blz4 #abd--,voyage     
l',isle de ,france par un officier du   

,roi1 deel ,i1  blz4 #bdh--;,description
 of ,sint ,helena1 blz4 #abc4    #bic   
,carl ,ochsenius stelt dien afstand     
gelijk aan acht ,duitsche of            
geographische mijlen4 ,zie ,chile1 ,land
 und ,leute4    7,vert47    #bid ,die   
geraamten werden daar gevonden met de   
beenderen van  uitgestorven quartaire   
zoogdieren4    7,vert47    #bie ,temple 
zegt in zijne ,reizen door ,opper-,peru 
of ,bolivia3  ,ik zag op mijn tocht van 
,potosi naar ,oruro de puinhoopen van   
vele  ,indiaansche dorpen of woningen1  
zelfs tot aan de toppen der bergen1     
welke getuigden van eene vroegere       
bevolking op plaatsen1 die nu  geheel   
verlaten zijn4--,elders doet hij        
soortgelijke opmerkingen2  maar ik kan  
niet zeggen of deze verlatenheid een    
gevolg is van gebrek  aan bevolking1 dan
 van eene veranderde gesteldheid van het
 land4    #bif ,algarroba is de         
,spaansche naam van het ,johannisbrood  
7vrucht74 ,de  boom zelf heet           
,algarrobo1 ,algarrobero of ,algarrobera

 ,ceratonia siliqua  of ,procopis       
siliquastrum4    7,vert47    #big       
,edinburg ,phil4 ,journ41 ,jan4 #ahcj1  
blz4 #gd2 en ,april #ahcj  blz4 #beh4   
,zie ook ,daubeny3 ,a description of    
active and extinct  ,volcanoes1 ,london 
#aheh2 en ,bengal ,journal1 deel ,,vii1 
blz4 #cbd4    #bih ,iquique telde       
omstreeks #ahhb nog #ijjj en thans circa
 #djajj  inwoners4 ,zij is de hoofdstad 
der salpeterrijke provincie ,tarapac1   
die vroeger tot ,peru behoorde1 maar na 
den oorlog tusschen ,chili en  de       
geallieerden 7,peru en ,bolivia7 in     
#ahgi in het bezit van ,chili kwam4     
7,vert47    #bii #ah gallons zijn       
ongeveer gelijk aan #ha1gh liter4       
7,vert47    #cjj ,in #ahha bedroeg de   
uitvoer #bf4dgceaa pesos1 en in #aijb   
zelfs  #abf4djgjjj pesos1 of respect4   
circa #ej4efddjj en #bda4dcgcjj francs4 
,in  #aijh steeg de uitvoer zelfs tot   
#ddj mill4 francs4 ,in ,europa dient    
het ,chili- of natronsalpeter als       
meststof en tot bereiding van het  voor 

de kruitfabricatie noodige kalisalpeter4
    7,vert47    #cja ,essai politique   
sur le ,royaume de la ,nouvelle         
,espagne4 7,engelsche vertaling3        
,political ,essay on the ,kingdom of    
,new ,spain1 deel ,,iv1 blz4 #aii74     
#cjb ,een dergelijk belangwekkend geval 
wordt medegedeeld in de  ,madras        
,medical ,journal1 #ahci blz4 #cdj4 ,dr4
 ,ferguson toont in zijn  uitnemend     
opstel 7,edinburg ,royal ,transact41    
deel #i7 duidelijk aan1  dat het gif bij
 het drogings-proces ontstaat4 ,vandaar 
dat droge1  heete landen dikwijls het   
ongezondst zijn4    #cjc ,peru werd     
onafhankelijk verklaard 7van ,spanje7 op
 #bh ,juli  #ahba4 ,zijne constitutie   
dateert van #ah ,oct4 #ahef en #be ,nov4
 #ahfj4    7,vert47    #cjd ,in ,october
 #ahbj4    #cje ,tijdens deze aardbeving
 werden in de eerste #bd uren #bjj      
schokken  gevoeld4 ,van de #bc groote en
 kleine schepen1 die in de haven van    
,callao  lagen1 zonken er #ai1 terwijl  
de #d andere--waaronder een fregat--door

  het geweld der golven op het strand   
werden gezet4 ,slechts #bjj van de      
#djjj inwoners ontkwamen den dood4 ,een 
klein stuk van het fort ,vera  ,cruz was
 al hetgeen van de stad overbleef4      
7,vert47    #cjf ,enkele tientallen van 
jaren geleden waren de meeste           
geleerden--waaronder ook ,darwin--van   
meening1 dat de mensch geen  tijdgenoot 
kon geweest zijn van de in het ,diluvium
 uitgestorven  zoogdieren4 ,wel was met 
voldoende zekerheid aangetoond1 dat onze
  voorouders bij het begin der          
beschavingsgeschiedenis--minstens       
#ab1jjj  jaren geleden--op een vrij     
hoogen trap van cultuur stonden1 wat    
landbouw1 veeteelt1 metaalbewerking en  
pottenbakkerskunst betrof4 ,in  de      
laatste jaren zijn echter een aantal    
skeletten en skeletdeelen  van menschen 
gevonden1 die1 gevoegd bij eene menigte 
in holen en  rotsnissen verzamelde      
steenen werktuigen van grover en fijner 
maaksel1  de geleerden in staat hebben  
gesteld het bestaan van den mensch veel 

verder in het verleden te vervolgen1 en 
wel door het geheele diluviale  tijdvak 
heen 7met inbegrip van den ijstijd71 tot
 ongeveer aan het  begin4 ,de duur van  
het ,diluvium wordt geschat op minstens 
#aej1jjj  7door ,penck zelfs op         
#gjj1jjj7 jaren4 ,vooral de             
karakteristieke ruwe  vuursteenen       
bijl--de zoogenaamde ,chellen-bijl1     
heeft als wegwijzer  gediend4 ,deze bijl
 komt algemeen voor in ,frankrijk en    
,belgi1 verder  ook in ,engeland1       
,duitschland1 ,itali1 ,spanje1          
,noord-,afrika1 en in  ,noord- en       
,zuid-,amerika4 ,daaruit blijkt1 dat de 
mensch reeds in het  oud-diluvium een   
groot deel der ,oude en ,nieuwe ,wereld 
bewoonde1 en dus  een tijdgenoot was van
 de meeste groote zoogdieren1 als3      
mammoethen 7en  nog oudere soorten van  
olifanten71 holenberen1 holentijgers    
7waaronder  van #c met4 lengte71        
reuzenherten1 voorwereldlijke paarden en
 vele  andere dieren1 waarop hij jacht  
maakte en die sedert uitgestorven zijn4 

,de wetenschap heeft echter haar        
onderzoek voortgezet en vrij            
overtuigende bewijzen gevonden1 dat de  
mensch reeds in de  oud-plioceen periode
 7nl4 de jongste afdeeling van het      
,tertiaire  ,tijdvak7 steenen werktuigen
 heeft vervaardigd1 die intusschen  zeer
 primitief zijn4 ,skeletdeelen van      
menschen uit die overoude  periode zijn 
echter tot heden niet gevonden4 ,den    
tijd1 die sedert  het oud-plioceen      
verloopen is1 schat ,penck op #b-d      
millioenen jaren2  maar ook al schat men
 dien 7om met ,prof4 ,steinmann te      
spreken7 op  het minimum van slechts    
#djj1jjj jaren1 dan wijst dit cijfer    
toch  op dien buitengewoon hoogen       
ouderdom van het menschengeslacht4 ,de  
meening van verscheidene geleerden      
7,haeckel1 ,credner e4 a471 als zou  de 
ontwikkeling van den mensch uit         
placenta-zoogdieren 7nl4 uit de  meest  
volkomen menschapen7 in het midden- of  
laatste gedeelte van  het ,tertiaire    
,tijdvak hebben plaats gehad1 heeft dus 

door de jongste  onderzoekingen nieuw   
voedsel gekregen4    7,noot van den     
,vert47    #cjg ,wanneer vulkanische    
asch--hetzij onmiddellijk door          
nedervallen  uit de lucht of door       
stroomend water--in neptunische         
afzettingen  geraakt1 ontstaat een      
middenproduct tusschen eene vulkanische 
en eene  neptunische stof4 ,dit is de   
vulkanische tuf4 ,zij kan ontstaan      
zoowel  op het vasteland in vlakten en  
meren1 als in zee4    7,vert47    #cjh  
,op de kaart ook ,chatam gespeld4       
#cji ,waartoe o4a4 de ,wolfsmelk        
behoort4    #caj ,de geheele archipel1  
met eene landoppervlakte van #gfdc      
vierkante  kilom41 telde in #aijc niet  
meer dan #djj inwoners 7,almanach de    
,gotha1  #aijd74 ,hij behoort tot de    
republiek ,ecuador1 en ontleent zijn    
naam  aan de schildpadden 7galpago wil  
zeggen schildpad71 die er vroeger  zeer 
talrijk waren4    #caa ,meelachtige     
wortelknollen van ,convolvulus batatus1 
welke veel  als voedsel worden gebruikt4

    7,vert47    #cab ,dat de rat1 die in
 de ,nieuwe ,wereld niet inheemsch was1 
op schepen uit ,europa is overgebracht1 
is een feit4 ,evenzoo is de  ,noorsche  
rat 7,mus decumanus7 in ,engeland       
ingevoerd1 waar zij in huizen  en       
schepen zulke verwoestingen aanricht4   
,op gelijke wijze zijn vele  andere     
dieren overgebracht3 bijv4 de groote    
adder 7,fer de lance71  even vergiftig  
als de ratelslang1 kwam door den mensch 
op ,martinique  en ,santa ,lucia4 ,de   
,europeesche huisvlieg is door schepen  
naar alle  ,zuidzee-,eilanden           
overbracht4 ,ondanks de koude in        
,noordwestelijk  ,europa heeft de       
kakkerlak 7,blatta orientalis7 zich hier
 gevestigd1  en maakt zich de warmte in 
bakkersovens en troggen ten nutte4 ,de  
,aphis  7bladluis7 kwam uit ,indi2 en   
onze beruchte paalworm 7,teredo navalis7
  was oorspronkelijk een bewoner der    
equatoriale zeen4    7,vert47    #cac   
,dat ,darwin er toen niet geheel zeker  
van was1 als zouden van  de #bf soorten 

landvogels #be aan deze eilanden eigen  
zijn1 blijkt  uit den verderen tekst1 en
 uit zijn werk ,the ,origin of ,species1
  dat1 zooals men weet1 eerst in ,nov4  
#ahei--;dus lang na de uitgave van      
,voyage round the ,world--verscheen4 ,op
 blz4 #edc 7uitg4 #aijf7 zegt  hij3 ,in 
the ,galapagos ,islands there are #bf   
land-birds2 of these #ba  7or perhaps   
#bc7 are peculiar444    7,vert47    #cad
 of kersenvink 7,coccothraustes vulg47  
#cae ,fringilla coelebs4    #caf ,verder
 onderzoek heeft geleerd1 dat sommige   
dezer vogels1  die men toen tot de      
eilanden beperkt achtte1 op het         
vasteland van  ,amerika voorkomen4 ,de  
uitstekende ornitholoog ,sclater deelt  
mij mede1  dat zulks het geval is met   
,strix punctatissima en ,pyrocephalus   
nanus1  en waarschijnlijk ook met ,otis 
7,trapgans7 ,galapagoensis2 zoodat  het 
getal inlandsche vogels tot #bc of      
waarschijnlijk tot #bb wordt            
teruggebracht4 ,volgens denzelfden      
geleerde zouden n of twee dezer         

inlandsche vormen veeleer als variteiten
 dan als soorten moeten  worden opgevat1
 hetgeen mij steeds als waarschijnlijk  
voorkwam4    #cag ,dr4 ,gnther verklaart
 7,zoolog4 ,soc4 #bd ,jan4 #ahei71 dat  
deze  slang eene bijzondere soort is1   
die1 voor zoover men weet1 geen ander   
land bewoont4    #cah ,voyage aux       
,quatre ,iles d',afrique4 ,zie1 wat de  
,sandwich-,eilanden  betreft3 ,tyerman  
and ,bennet's ,journal1 deel ,i1 blz4   
#dcd2 voor  ,mauritius3 ,voyage par un  
,officier1 enz4 deel ,i1 blz4 #agj4     
,volgens  ,webb en ,berthelot3 ,histoire
 ,naturelle des ,iles ,canaries1 zijn er
  geen kikvorschen op de ,kanarische    
,eilanden4 ,ik zag er geen op ,sint     
,jago van de ,kaap-,verdische ,eilanden1
 en op ,sint ,helena ontbreken zij4     
#cai of ,lacertilia volgens ,haeckel4   
7,vert47    #cbj of perikardion         
hartzakje4    #cba ongeveer #cbi meter4 
#cbb ,iguana is de ,spaansche naam2 op  
,hati heet zij ,leguaan4    7,vert47    
#cbc ,de ,ulvae 7zeelatuwe of           

watersalade7 behooren tot de zoogenaamde
  ,groene ,algen 7,chlorophyceae of     
,coniervea72 het donkerroode gewas1     
waarvan ,darwin spreekt1 tot de ,bruine 
,algen 7,phaeophyceae of  ,fucoideae74  
7,vert47    #cbd ,amblyrhynchus wil     
zeggen ,stompsnuit1 van ambl'uc 7stomp7 
en  7snuit74    7,vert47    #cbe        
,diptera of ,tweevleugelige insecten    
7zooals vliegen1  enz47 ,hymenoptera of 
,vliesvleugelige insecten 7zooals bijen1
 wespen7  met vier vleugels4    #cbf    
,ann4 and ,mag4 of ,nat4 ,hist41 deel   
,,xvi1 blz4 #ai4    #cbg ,voyage in the 
,u4 ,s4 ship ,essex1 deel ,i1 blz4 #bae4
    #cbh ,linnean ,trans41 deel ,,xii1  
blz4 #dif4 ,het meest abnormale feit in 
dit verschijnsel dat ik ontmoet heb1 is 
de wildheid der kleine vogels  in de    
arctische of poolstreken van            
,noord-,amerika 7beschreven door        
,richardson in zijne ,fauna ,borealis1  
deel ,,ii1 blz4 #ccb71 waar zij nooit   
vervolgd worden1 naar men zegt4 ,dit    
geval is des te vreemder1 wijl men      

beweert1 dat sommigen van dezelfde      
species in hunne winterkwartieren  in de
 ,vereenigde ,staten tam zijn4 ,terecht 
merkt ,richardson op1 dat  er in de     
verschillende graden van schuwheid en   
zorg1 waarmede vogels  hunne nesten     
bouwen1 veel voorkomt1 dat in hooge mate
 onverklaarbaar  is4 ,hoe zonderling is 
het niet1 dat de ,engelsche woudduif1   
een in  't algemeen zoo wilde vogel1    
zeer dikwijls zijn jongen opkweekt in   
heesterboschjes1 in de nabijheid van    
menschelijke woningen6    #cbi ,deze    
oostelijk van ,tahiti gelegen archipel  
is een ,fransche  kolonie en voert den  
officielen naam van ,tuamotu-,eilanden4 
,het woord  ,tuamotu wil zeggen         
,afgelegen4 ,zijne verdere namen zijn   
,paumotu- of  ,overwonnen-,eilanden2    
,lage ,eilanden 7volgens ,krusenstern72 
,gevaarlijke  ,archipel 7volgens        
,bougainville72 en eindelijk de         
,paarlen-,eilanden  7volgens de         
handelaren74 ,dien laatsten naam        
ontleenen zij aan  hun kostbaarst       

product3 de paarlen4 ,de schoonste      
parel1 die hier  gevonden werd en later 
aan de ,koningin van ,engeland          
toebehoorde1  werd met f #gbjjj betaald4
 ,zeer groote en kostbare exemplaren    
zijn  echter zeldzaam4 ,van de #gh      
eilanden der groep1 die #gjj vierkante  
kilom4 groot is en in #ahig #ecgc       
inwoners telde1 hebben #ce parelbanken  
in hunne lagunen4    7,vert47    #ccj   
,pomar is de naam van eene voormalige   
dynastie op ,tahiti4 ,zij  ving aan in  
#agic1 en de laatste koning van dien    
naam1 ,pomar ,v1  deed afstand van den  
troon in #ahhj4    7,vert47    #cca     
,caprifolium4    #ccb ,jasminum4    #ccc
 ,rosa canina4    #ccd ,james ,cook     
ontdekte ,nieuw-,zeeland en de oostkust 
van ,australi  in de jaren #agfh-agga4  
7,vert47    #cce ,tot de ,maleiers--de  
vijfde der twaalf species4    #ccf      
,moritz ,retzsch 7#aggi-aheg7 bekend    
door zijn prachtige  illustratin bij de 
werken van ,goethe en ,schiller4        
7,vert47    #ccg ,daarbij heeft het     

eiland eene zeer geringe                
bevolkingsdichtheid1  want op eene      
oppervlakte van #bfh4dfa vierkante      
kilom4 7achtmaal  ,nederland7 wonen1    
volgens de telling in #aijh1 slechts    
ongeveer  #a1jjh1jjj zielen1 waaronder  
#dg1gca ,maoris4    7,vert47    #cch    
,ook ,dmmara australis genoemd4 ,hij    
behoort tot de ,coniferae en  groeit ook
 op de ,philippijnen1 waar hij onder den
 naam van ,dmmara-den  of ,fakkelboom   
bekend is4 ,hij levert de bekende       
dmmara-hars 7resina  dammarae71 evenals 
de planten dmmara en xylopia op de      
,molukken4 ,deze  boom1 die in vele     
gevallen #dj-ej meter hoog wordt1 heeft 
voor zijne  ontwikkeling eene vochtige  
zeelucht en een drogen kleibodem noodig1
  en groeit alleen op het noordwestelijk
 deel van het noordelijkste  der twee   
groote eilanden1 waaruit ,n4-,zeeland   
bestaat4 ,zijn hout  komt nog het meest 
overeen met dat van den witten of       
zilverden  in ,west-,europa1 en is zoo  
duurzaam1 dat stammen 7veel gebruikt    

voor masten1 mijnstutten1 spoorliggers1 
enz47 die #ej jaren in de  aarde hadden 
gestaan1 niets geleden hadden4 ,de      
kauri-pijnboom is  voor het oerwoud in  
de noordelijke warmere streken van      
,n4-,zeeland1  wat de mammoeth-boom is  
in ,californi1 en de ceder van den      
,libanon  in ,voor-,azi4 ,dmmara komt   
van het ,hindostansche woord dmar1 dat  
hars beteekent4    7,vert47    #cci ,men
 kent op ,n4-,zeeland #aae soorten van  
varens 7varenkruiden en  varenboomen74  
,in de wouden vindt men varenboomen     
7,dicksonia en ,cyathea7  van #aj-ac    
meter hoogte4    7,vert47    #cdj       
,tegenwoordig is wol het belangrijkste  
uitvoerartikel van  ,nieuw-,zeeland4 ,in
 #aija1 bijv41 werd uitgevoerd aan wol  
voor   #c4fii4jjj2 aan vleesch voor     
#b4cfi4jjj2 aan goud voor  #a4ged4jjj2  
aan boter voor  #hhb4jjj2 aan ,kaurihars
 voor  #gdf4jjj2 aan huiden  voor       
#dje4jjj2 aan hout voor  #bie4jjj2 aan  
kaas voor  #bci4jjj2  en aan steenkool  
voor  #adb4jjj4    7,vert47    #cda ,in 

vierkante ,engelsche mijlen is de       
oppervlakte #ajc1gjj4    7,vert47       
#cdb ,deze ,amerikaan leefde van        
#agee-ahcf4    #cdc ,het is opmerkelijk1
 hoezeer dezelfde ziekte in             
verschillende  klimaten gewijzigd wordt4
 ,op het eiland ,st4-,helena wordt de   
invoering  van scharlakenkoorts als eene
 plaag gevreesd4 ,in sommige landen     
worden  vreemdelingen en inboorlingen   
door sommige besmettelijke ziekten  even
 verschillend aangetast1 als waren zij  
verschillende dieren4 ,van  dit feit    
heeft ,chili eenige voorbeelden gegeven1
 en1 volgens ,a4 von  ,humboldt1 ook    
,mexico4 7,essai politique sur la       
,nouvelle ,espagne74    #cdd ,de ,maoris
 op ,n4-,zeeland zeggen3 ,wij zullen    
ondergaan1 evenals  onze reuzenvogel1 de
 ,dinornis4 ,evenals de klaver het      
varenkruid  doodde en de ,europeesche   
hond den hond der ,maoris2 evenals onze 
rat  vernietigd werd door de            
,pakeha-rat1 zoo zal ook ons volk door  
de  ,europeanen verdrongen en vernietigd

 worden4    7,vert47    #cde ,narrative 
of ,missionary ,enterprise1 blz4 #bhb4  
#cdf ,kapitein ,beechy zegt 7,deel ,i1  
hoofdstuk #d71 dat de bewoners  van het 
eiland ,pitcairn 7in de ,zuidzee met    
eene oppervlakte van #e  vierkante km4  
en #abf zielen7 vast overtuigd zijn1 dat
 zij na aankomst  van elk schip aan     
huid- en andere aandoeningen lijden4    
,hij schrijft  dit toe aan de           
dietverandering tijdens het bezoek4 ,dr4
 ,macculloch  7,western ,isles1 deel    
,,ii1 blz4 #cb7 zegt3 ,men verzekert1   
dat bij  aankomst van een vreemdeling op
 ,st4-,kilda1 alle bewoners volgens  de 
gewone zegswijze eene verkoudheid       
opdoen4--,hijzelf beschouwt de  geheele 
zaak als belachelijk1 hoewel zij vroeger
 dikwijls bevestigd  is1 doch voegt er  
bij3 ,toen wij den inwoners de vraag    
voorlegden1  verklaarden zij eenstemmig1
 dat het verhaal juist was4 ,in de      
,reis van ,vancouver vindt men eene     
ongeveer gelijke mededeeling over       
,otaheite4 ,dr4 ,dieffenbach zegt in    

eene noot bij zijne vertaling van dit   
,dagboek1 dat hetzelfde feit algemeen   
geloofd wordt door de bewoners  van de  
,chatham-,eilanden 7ten oosten van      
,n4-,zeeland1 #iga vierkante  ,km47 en  
in sommige gedeelten van                
,nieuw-,zeeland4 ,onmogelijk kon zulk   
een geloof algemeen ingang hebben       
gevonden in het noordelijk halfrond1    
bij de ,tegenvoeters en in den ,stillen 
,oceaan1 zonder dat er een goede  grond 
voor bestond4 ,humboldt zegt in zijn    
,essai politique sur la  ,nouvelle      
,espagne1 dat de groote besmettelijke   
ziekten in ,panama en  ,callao          
gekenmerkt zijn door de komst van       
schepen uit ,chili1 omdat  de menschen  
uit die gematigde luchtstreek het eerst 
de noodlottige  werking der heete landen
 ondervinden4 ,ik wil hier bijvoegen1   
dat ik  in ,shropshire heb hooren       
verzekeren1 dat schapen1 welke op       
schepen  ingevoerd en bij anderen in    
hetzelfde hok worden gebracht1 dikwijls 
ziekten onder de kudde voortbrengen1    

ofschoon zijzelven in gezonden  staat   
verkeeren4    #cdg ,travels in          
,australia1 deel ,i1 blz4 #aed4 ,voor   
verscheidene  belangwekkende            
persoonlijke mededeelingen1 betreffende 
deze groote  valleien in                
,nieuw-,zuid-,wallis1 moet ik den heer  
,mitchell mijn dank  betuigen4    #cdh  
,macropus en ,hypsiprimnus behooren     
beide tot de ,macropodidae1  eene       
familie van de ,kangoeroes 7,pophaga71  
welke eene ,orde zijn van  de           
,marsupialia of ,buideldieren4          
7,vert47    #cdi ,ook wel ,casuarius    
emeu genoemd4    #cej ,dit dier behoort 
tot de ,monotremata--eene onderklasse   
der  zoogdieren1 welke zich hierdoor    
onderscheidt1 dat de individun  slechts 
ne opening 7trhma  gat7 bezitten voor   
het verwijderen  der uitwerpselen4      
7,vert47    #cea ,met belangstelling    
vond ik hier den hollen kegel- of       
trechtervormigen val van de leeuwenmier 
7,myrmeleon formicarius71 of  een ander 
insect4 ,eerst viel eene vlieg de       

verraderlijke helling af  en verdween   
onmiddellijk2 toen kwam eene groote maar
 onvoorzichtige  mier4 ,bij de hevige   
pogingen1 welke deze deed om los te     
komen1 wierp de  leeuwenmier snel       
hoopjes zand naar het verwachte         
slachtoffer 7,volgens  ,kirby en ,spence
 zou de leeuwenmier dit met haren staart
 doen74 ,maar  de mier had een beter lot
 dan de vlieg en ontkwam aan de         
noodlottige  kaken1 die op den bodem van
 den hollen trechter verborgen waren4   
,de  val van de ,australische           
leeuwenmier was ongeveer slechts half   
zoo  groot als die van de ,europeesche4 
#ceb ,traan is sedert lang niet meer een
 hoofdartikel4 ,in #aija waren  de      
voornaamste uitvoer-artikelen naar      
volgorde in millioenen ponden  sterl43  
goud 7#ag4i72 wol 7#ag4h72 zilver       
7#d4b72 kaas 7#c4a72 dieren  7#b4i72    
vleesch 7#b4g72 koper 7#b4c72 huiden    
7#a4i72 steenkool 7#a4i72  boter 7#a4h72
 suiker 7#a4c72 leder 7#j4h72 talk      
7#j4g74    #cec ,hobart ,town heet      

sedert #a ,juni #ahha eenvoudig ,hobart4
 ,volgens de  telling van #c ,maart     
#ahha waren er #ba4aah zielen en in     
geheel ,tasmani  #aae4gje4 ,in #aijh    
bedroegen die cijfers respect43 #dj1ccj 
en #ahe1hjj4    #ced ,de ,tasmanirs 7tot
 de ,papoea's behoorende71 die men in   
#ahae nog  op #ejjj zielen schatte1 zijn
 nu geheel uitgestorven4 ,in #ahfg      
stierf  ,truganini1 ook wel ,lalla      
,rookh genaamd1 als laatstovergeblevene4
    7,vert47    #cee ,tasmani  #fghid   
vierkante ,kilometer2 ,ierland  #hd1bec4
    #cef ,een stam ging naar het        
,zwanen-,eiland1 drie andere naar het   
eiland  ,gun-,carriage2 doch later      
bracht men allen naar het               
,flinders-,eiland4    7,vert47    #ceg  
,de stammen van ,eucalyptus globulus    
7,blauwe ,gomboom7 bereiken  hier eene  
hoogte van #ajj meter en daarboven4     
,sommige boomen hebben #a  meter boven  
den grond een omtrek van #bj meter1 en  
op #dj meter hoogte  bedraagt die omtrek
 nog #ac meter4    7,vert47    #ceh ,men

 onderscheidt ,casuarina stricta1 ,c4   
torulosa en  ,c4 tuberosa4 ,de twee     
eersten noemen de kolonisten ,shea-oak1 
den  laatsten ,beefwood1 naar de        
hardheid van hun hout1 dat zeer gezocht 
is4 ,van de ,eucalypti komt hier het    
meest in wouden voor3 ,e4 marginatus    
7,jarrah- of ,westaustralische          
,mahagoniboom71 waarvan het hout noch   
door de termieten1 noch door den        
paalworm wordt aangetast4    7,vert47   
#cei ,hun geslachtsnaam is ,xanthorrhoea
 of ,kingia4    7,vert47    #cfj ,deze  
planten zijn beschreven in de ,annals of
 ,nat4 ,history1  #ahch1 deel ,i1 blz4  
#ccg4    #cfa ,holman's ,travels1 deel  
,,iv1 blz4 #cgh4    #cfb ,kotzebue      
,first ,voyage1 deel ,,iii1 blz4 #aee4  
7,de ,radack- of ,ratack-,archipel maakt
 deel uit van de ,marshall-,eilanden1   
waarvan hij de oostelijke groep vormt2  
de westelijke groep heet de             
,ralick-,archipel4    7,vert47    #cfc  
,waarschijnlijk is deze vogel eene soort
 van vijverhoen  7,gallinula74 ,zie     

,marshall ,zologie4    7,vert47    #cfd 
,de dertien species behooren tot de     
volgende ,orden3 ,coleoptera  met n     
kleinen springkever 7,elater72          
,orthoptera met een ,gryllus en  een    
,blatta2 ,hemiptera met ne species2     
,homoptera met twee2 ,neuroptera  met   
een ,chrysopa2 ,hymenoptera met twee    
mieren2 ,lepidoptera nocturna  met een  
,diopaea en een ,pterophorus 7872 en    
eindelijk van de ,diptera  twee species4
    #cfe ,tridacnidae geheeten4 ,zij    
behooren tot de ,orde der ,chamacea4    
#cff ,eenige inboorlingen1 die door     
,kotzebue naar ,kamtsjatka werden       
gebracht1 verzamelden steenen om mede   
naar hun land te nemen4    #cfg ,deze   
species1 ook ,birgus geheeten1 behoort  
tot de ,decapoda1  eene ,onderorde van  
de ,pantserkreeften                     
7,thoracostraca7--eene ,orde van  de    
,hoogere ,kreeften 7,malacostraca74     
7,vert47    #cfh ,door de zologen ook   
,thuroidea en ,holothuriae genoemd4     
7,vert47    #cfi ,daaronder reken ik    

natuurlijk niet eenigen grond1 die uit  
,malakka en ,java op schepen hierheen is
 gevoerd1 evenmin als eenige  kleine1   
door de golven aangespoelde stukken     
puimsteen4 ,ook moet het  eene blok     
groensteen op het noordelijke eiland    
worden uitgezonderd4    #cgj ,deze      
werden het eerst voorgedragen in de     
,geological ,society  in ,mei #ahcg1 en 
zijn later breedvoerig beschreven in een
 afzonderlijk  deel1 getiteld3 ,the     
,structure and ,distribution of ,coral  
,reefs1 #ahdb4    #cga ,behoort tot de  
,maldivische ,eilanden4    #cgb ,of     
,heyou genaamd4 ,zij ligt in den ,lagen 
of ,tuamotu-,archipel4    7,vert47      
#cgc ,het verdient opmerking1 dat ,lyell
 reeds in de eerste uitgaaf  van zijne  
,principles of ,geology tot de slotsom  
kwam1 dat de maat  van inzinking in den 
,stillen ,oceaan1 die der rijzing moet  
hebben  overtroffen1 omreden de         
landoppervlakte zeer klein is in        
verhouding  tot de organische en        
physische krachten1 die daar land helpen

 vormen1  n4l41 de groei der koralen en 
de vulkanische werking4    #cgd ,ook    
,borabora geheeten en met #bd vierkante 
kilom4 oppervlakte1  behoort tot de     
voorheen onafhankelijke eilanden onder  
den wind4 ,deze  vormen de westelijke   
groep der ,gezelschaps-,eilanden en zijn
 door een  breed kanaal gescheiden van  
de oostelijke groep1 waartoe o4a4       
,tahiti  behoort4    7,vert47    #cge   
,hogoleu 7een der ,karolinen ,eilanden7 
met eene oppervlakte van  #acb vierkante
 kilom41 draagt ook den naam van ,roug4 
7,vert47    #cgf ,tot mijne groote      
tevredenheid vind ik in een vlugschrift 
van den heer ,couthouy1 een der         
natuuronderzoekers bij de groote        
zuidpool-expeditie der ,vereenigde      
,staten1 de volgende zinsnede3    ,na   
persoonlijk onderzoek van een groot     
aantal koraaleilanden1 en  een verblijf 
van acht maanden op de vulkanische      
eilanden met strand-  en gedeeltelijk   
met walriffen1 veroorloof ik mij de     
verklaring1 dat  mijne eigen            

waarnemingen mij hebben overtuigd van de
 juistheid van  ,darwin's theorie4      
,de natuuronderzoekers van deze         
expeditie verschillen echter met mij  in
 enkele punten1 de koraalvormingen      
betreffende4    #cgg ,op blz4 #age van  
zijn werk ,the structure and            
,distribution of  ,coral ,reefs1 #c;e   
uitgaaf #ahhi1 noemt ,darwin de eilanden
 welke ,quoy en  ,gaimard bezocht en in 
de ,annales des ,sciences ,naturelles1  
deel ,,vi1  blz4 #bgi beschreven hadden4
 ,zij waren ,mauritius1 ,timor1         
,nieuw-,guinea1  de ,mariannen of       
,dieven-,eilanden1 en de                
,sandwich-,eilanden4    7,vert47    #cgh
 ,het kanaal tusschen de atollen ,ross  
en ,ari 7ook in dezen  archipel7 is #aej
 vademen diep1 en dat tusschen de       
noordelijke en  zuidelijke atollen      
,nillandoo #bjj vademen4    7,vert47    
#cgi ,op deze fraaie kaart ziet men1 dat
 dit vooral het geval is met  de        
,karolinen-1 de ,marshall- en           
,gilbert-,eilanden2 met de ,gezelschaps-

  en ,tuamotu-,eilanden1 het groote     
walrif op ,australi's oostkust en de    
naburige atollen4 ,de dicht bij elkander
 liggende ,laccadiven1 ,malediven1      
,chagos- en ,saya de ,malha-,eilanden   
zijn allen donkerblauw gekleurd4        
7,vert47    #chj ,van de vulkanen dezer 
eilanden is de ,tofua de belangrijkste4 
,deze  wierp in #agib groote            
lavastroomen uit4 ,een andere vulkaan1  
de ,amargura1  had eene uitbarsting op  
#i ,juli #ahdg4    7,vert47    #cha ,de 
dieptegrenzen van ongeveer #cg-ee ,met41
 door ,darwin als  levensvoorwaarde van 
de rif- of kolonievormende koralen      
genoemd1 zijn  door later onderzoek     
eenigszins gewijzigd4 ,de meeste        
koraalgeslachten  gedijen tusschen #cj  
en #dj ,met4 diepte1 maar men heeft een 
rif  gevonden1 waarop zeer enkele       
geslachten leefden op eene diepte van   
#ej-ij ,met4 ,ook hunne geographische   
verspreiding volgt een bepaalden  regel1
 en de uitzonderingen daarop bevestigen 
dien slechts4 ,men  vindt koraalriffen  

alleen in warme zeen1 ongeveer tusschen 
#be  ,n4 en ,z4,br4--daar waar de       
gemiddelde jaartemperatuur van het water
  minstens #bj ,c4 is4 ,in de ,roode    
,zee en in den ,stillen ,oceaan liggen  
de noordelijke riffen respect4 op #cj en
 #bhcj' breedte1 terwijl  de            
koraalriffen der ,bermuda-,eilanden in  
den ,atlant4 ,oceaan1 onder  invloed van
 den warmen ,golfstroom nog op #cb #ae' 
,n4,b4 gedijen4    ,verder heeft de     
wetenschap geleerd1 dat het             
verschijnsel1 of liever1  het proces der
 rifvorming veel ingewikkelder is1 dan  
,darwin en  na hem de ,amerikaansche    
geoloog ,dana 7in #ahdi7 onderstelden4  
,men  heeft nl4 in den ,westindischen   
,archipel1 op de ,philippijnsche1  de   
,salomons-1 ,palau- en                  
,andamans-,eilanden koraalvormingen     
ontdekt1  welke onder andere            
omstandigheden moeten ontstaan zijn1 dan
 die in het  midden van den ,stillen    
,oceaan4 ,darwin's theorie1 ofschoon    
langen tijd  een onbeperkt gezag        

uitoefenende1 en nog in de jaren        
#ahhj-ahij der  geologen als ,suesz1    
,neumaijr en ,bonney verdedigd1 wordt   
dan ook door  verscheidene geologen en  
zologen 7,geikie1 ,murray1 ,guppy1      
,semper1  ,rein1 ,poutals1 ,studer1     
,agassiz e4a47 niet aangenomen4 ,toch   
geeft  zij nog de natuurlijkste         
verklaring van alle koraaleilanden in de
  ,stille en ,indische ,oceanen1 die    
onder een helling van #fj1 of zelfs     
loodrecht honderden meters hoog boven   
den zeebodem verrijzen4 ,zij vond  een  
wezenlijken steun in het geologisch     
onderzoek van de riffen uit  vroegere   
perioden der aardgeschiedenis4 ,men     
heeft nl4 zulke riffen  ontdekt in alle 
formaties--van af de ,cambrische        
periode--behalve tot  nu toe in die van 
het ,tertiaire ,tijdvak4 ,de dikte dier 
voorwereldlijke  riffen is menigmaal    
ontzaglijk2 in het ,devoon bedraagt die 
soms #gjj1 in  het ,trias zelfs #aejj   
,met4 ,doch eerst in #ahig_/ih werd     
,darwin's theorie  proefondervindelijk  

ook voor de tegenwoordige riffen        
bevestigd4 ,bij  boringen op het eiland 
,funafuti 7een der ,ellice-,eilanden in 
den ,stillen  ,oceaan7 stiet men tot op 
eene diepte van #cij ,met4 door         
koraalkalk4    ,de verschillende        
theorien over het ontstaan der          
koraaleilanden  en koraalriffen vindt   
men zeer goed omschreven in ,r4         
,langenbeck  ,koralleninseln1 ,leipzig  
#ahij2 en in ,w4 ,may ,korallen und     
andere  gesteinsbildende ,tiere1        
,leipzig #aiji4    7,noot v4 d4 ,vert47 
#chb ,volgens eene telling in #aija had 
,port-,louis #ec1hig inwoners  met hare 
voorsteden4 ,het geheele eiland1 dat    
eene oppervlakte bezit  van #ahbf       
vierkante kilom41 telde er toen         
#cga1jbc4    7,vert47    #chc ,volgens  
de vermaarde theorie der                
,erhebungskratere van ,leopold  von     
,buch1 ,e4 de ,beaumont1 ,dufrnoy e4a41 
ontstond de conische gedaante  van een  
vulkaankegel voornamelijk door eene     
opheffing of zwelling van  den grond    

rondom de spleet1 waaruit de            
eruptie-stoffen naar buiten  werden     
gedreven4 ,dit zou o4a4 het geval zijn  
geweest met den ,vesuvius  7wegens de   
groote helling der lavalagen7 en de     
,etna4 ,scrope1 ,prvost  en ,lyell      
hebben de onhoudbaarheid dezer theorie  
bewezen4    7,vert47    #chd ,naar men  
weet1 zat ,napoleon hier van #ahae tot  
#ahba gevangen1  in welk jaar hij aan   
maagkanker stierf4 ,eerst in #ahdj--;dus
 vier  jaren1 nadat ,darwin het eiland  
bezocht--werd zijn lijk naar ,frankrijk 
overgebracht4    7,vert47    #che ,de   
bevolking van ,st4 ,helena1 dat eene    
oppervlakte heeft van  #abb vierkante   
kilom41 telt thans ongeveer #cfjj       
zielen4    7,vert47    #chf ,het        
verdient opmerking1 dat al de talrijke  
exemplaren van deze  schelp1 die door   
mij op ene plek gevonden zijn1 als eene 
duidelijke  variteit verschillen van een
 ander stel exemplaren1 op eene tweede  
plek bijeengebracht4    #chg ,beatson's 
,st4-,helena4 ,inleiding1 blz4 #d4      

#chh ,ongeveer #hji hectaren4    #chi   
,gestorven in #aeib4    #cij ,van deze  
weinige insecten vond ik tot mijne      
verwondering een  kleinen ,aphodius     
7,nieuwe soort7 en een ,oryctes2 die met
 buitengewoon  veel individun onder mest
 voorkwamen4 ,daar het eiland bij zijne 
ontdekking stellig geen enkelen         
viervoeter bezat1 behalve misschien     
eene muis1 is het eene zeer moeilijke   
quaestie om uit te maken1 of  deze      
mestetende insecten later toevallig zijn
 ingevoerd1 of zoo zij  inheemsch zijn1 
van welk voedsel zij vroeger leefden4   
,aan de oevers  van de ,rio de la       
,plata1 waar1 in gevolge het groot      
aantal paarden  en vee1 de fraaiste     
grasvlakten rijkelijk bemest zijn1 zoekt
 men te  vergeefs naar de vele soorten  
mestkevers1 die in ,europa zoo          
overvloedig  voorkomen4 ,alleen ontdekte
 ik een ,oryctes 7de insecten van dat   
geslacht  leven in ,europa meestal van  
rottende plantaardige stof71 en twee    
soorten van ,phanaeus1 welke op zulke   

plaatsen algemeen zijn4 ,aan de         
overzijde der ,cordilleras1 op ,chilo1  
komen zeer talrijke individun  voor van 
eene andere soort van ,phanaeus1 die den
 mest van het vee  in groote aarden     
balletjes onder den grond begraaft4 ,er 
is reden om  te gelooven1 dat het       
geslacht ,phanaeus1 vr den invoer van   
vee1 als  straatvegers werkte van den   
mensch4 ,in ,europa is het getal kevers1
 die  hun voedsel vinden in de stof     
welke reeds dienst heeft gedaan in het  
leven van andere en grootere dieren1 zoo
 talrijk1 dat er stellig veel  meer dan 
honderd verschillende soorten van       
bestaan4 ,dit in aanmerking  nemende1 en
 opmerkend welk eene hoeveelheid voedsel
 van dien aard op  de vlakten van ,la   
,plata verloren gaat1 meende ik hier een
 voorbeeld  te zien van een geval1 dat  
de mensch het verband heeft gestoord1   
waardoor zoo vele dieren in hun         
vaderland onderling vereenigd zijn4 ,op 
,van-,diemensland vond ik echter vier   
soorten van ,onthopagus1 twee van       

,aphodius en ne van een derde geslacht  
met zeer talrijke individun  onder      
koemest1 ofschoon koeien toen slechts   
#cc jaren geleden waren  ingevoerd4 ,vr 
dien tijd waren de ,kangoeroe en eenige 
andere kleine  dieren de eenige         
viervoeters2 en hun mest is van een     
geheel ander  gehalte dan die hunner    
opvolgers1 welke de mensch heeft        
ingevoerd4 ,in  ,engeland hebben de     
meeste mestetende kevers een beperkten  
eetlust3  d4w4z41 zij zijn1 wat hunne   
voedingsmiddelen betreft1 in de keus    
van viervoeters niet onverschillig4 ,de 
verandering in leefwijze1  die op       
,van-,diemensland moet hebben plaats    
gehad1 is daarom hoogst  merkwaardig4   
,het is aan den ,eerwaarden ,f4 ,w4     
,hope1 dat ik de namen  der bovenstaande
 insecten te danken heb1 en die mij     
daarom wel zal  toestaan hem mijn       
leermeester in de ,insectenkunde te     
noemen4    #cia ,ascension heeft eene   
oppervlakte van #hh vierkante kilom41   
met  een bevolking van #abj zielen4     

7,vert47    #cib ,karl ,fuchs in zijn   
werk ,vulkane und ,erdbeben1 ,blz4 #ccd1
 noemt  den berg ,green ,mountains en   
stelt zijne hoogte op #bhgj voet4 ,de   
berg  bestaat uit zwarte basaltlava4    
7,vert47    #cic of wonderboom 7,ricinus
 communis74    #cid ,monatschr4 der     
,knigl4 ,akad4 d4 ,wiss4 zu ,berlin1    
,april #ahde4    #cie ,volgens ,a4 ,w4  
,sellin ,das ,kaiserreich ,brasilien    
7#ahhe7 is  ,pernambuco door de         
,hollanders gesticht4 ,enkele huizen    
alsmede de  forten ,brum1 ,cinco-,pontas
 en ,buraco dateeren nog uit dien tijd4 
,de  stad schijnt na ,darwin's tijd zeer
 verbeterd te zijn1 want ,sellin  zegt3 
,p4 ist eine der schnsten ,stdte        
,brasiliens1 mit #acj4jjj  ,einwohnern4 
,in #ahij telde zij slechts #aaa1eef1   
maar volgens eene  latere opgaaf van    
,hbner circa #aej1jjj inwoners4         
7,vert47    #cif ,ook wortel- of        
steltboomen genoemd4 ,deze zeldzame     
boomen met  luchtwortels bezitten een   
#aj tot #ah meter hoogen stam4    #cig  

,naar dit #e tot #f kilom4 lange rif is 
de stad oorspronkelijk  ,cidade do      
,recife 7,rifstad7 genoemd4    #cih #bjj
 ,m4    7,vert47    #cii ,ik heb dezen  
dam uitvoerig beschreven in de ,lond4   
and  ,edinb4 ,phil4 ,mag4 deel #ai      
7#ahda71 blz4 #beg4    #djj ,of         
,kaapsche ,wolken4 ,deze voor den       
sterrenkundige zoo hoogst  belangrijke  
objecten zijn twee lichte vlekken niet  
ver van de ,zuidpool  des hemels2 de    
grootste met #db vierkante graden       
oppervlakte ligt  in het ,sterrenbeeld  
,dorado of den ,zwaardvisch1 de kleinste
 met #aj  vierkante graden in de        
,mannelijke ,waterslang4                
,oogenschijnlijk zijn zij  losgeraakte  
stukken van den ,melkweg1 doch inderdaad
 is er geen verband  met deze           
sterrenzone1 evenmin als tusschen de    
,wolken onderling4 ,in  beiden1 en      
vooral in de groote1 liggen tallooze    
kleine sterren van  de #g;de tot de     
#ac;de grootten1 vele sterrenhoopen en  
in 't bijzonder  nevelvlekken in alle   

stadin van ontwikkeling4 ,rondom de     
,wolken zijn  zeer weinig sterren4      
7,vert47