,kamerplanten4 ,handboek tot het kweeken van planten in de kamer1 vrij bewerkt naar het ,duitsch ,door ,e4 ,th4 ,witte1 ,hortulanus te ,leiden4 ,tweede druk4 ,leiden4 ,a4 ,w4 ,sijthoff's ,uitgevers-,maatschappij4 ,,voorwoord4 ,wanneer twee hetzelfde doen1 is het daarom nog niet hetzelfde4--,ook wanneer beiden zich goed van hun taak kwijten1 kan er toch in de uitkomst zulk een groot verschil zijn1 dat een vergelijking nog maar juist mogelijk is4-- ,door denzelfden vertaler werden1 met een tusschenruimte van slechts zeven jaren1 twee boeken uit het ,hoogduitsch in onze taal overgebracht1 of liever voor ,nederland bewerkt1 die vrij wel over dezelfde materie handelen2 die beide degelijk1 zeer bruikbaar en aan het doel beantwoordend en dus aanbevelenswaardig zijn1 maar die hemelsbreed in opvatting1 veel in uitgebreidheid en in uitvoering tevens verschillen4 ,ik heb indertijd niet geaarzeld om aan de ,nederlandsche bewerking van ,riese's ,wohnungsgrtnerei een aanbevelend woord mede te geven1 en ik behoef daarvan niets terug te nemen1 wanneer ik hetzelfde doe1 nu het een dubbel zoo uitgebreid werk betreft1 maar dat toch geheel dezelfde strekking heeft4 ,toen de uitgever van dit werk mij de eerste afleveringen liet zien van ,hesdrffer's ,handbuch der praktischen ,zimmergrtnerei1 en mij vroeg1 wat ik van de vertaling daarvan dacht1 kon ik niet anders dan hem mijn groote ingenomenheid doen blijken met dat keurige boek1 en aarzelde ik niet als mijn meening te kennen te geven1 dat1 zoo hij meende dat1 naast het reeds bestaande1 de uitgave van dit meer uitvoerige en dus uit den aard der zaak kostbaarder boek mogelijk was1 deze zeer zeker ten volle gerechtvaardigd kon geacht worden4 ,beide boeken toch verschillen zoozeer in opvatting en bewerking1 dat een liefhebber ze gerust beide kan bezitten1 en toch zoowel het een als het andere met vrucht zal raadplegen4 ,deze ,nederlandsche uitgave is genoegzaam gelijktijdig verschenen met de ,duitsche4 ,kon ik aanvankelijk nog slechts oordeelen over het begin1 mijn ingenomenheid met dit boek klom met het verschijnen van elke aflevering4 ,de ,schrijver blijkt een doorkundig kweeker te zijn1 en hij verklaart de verschillende manipulaties z duidelijk en licht ze met zulke sprekende figuren toe1 dat ieder1 die er lust1 aanleg en gelegenheid toe heeft1 naar aanleiding hiervan1 de kamerplantencultuur1 ook zonder nadere hulp1 op de breedste schaal kan toepassen4 ,dat dit boek er alweer iets toe zal bedragen om het kweeken van planten in de kamer hier te lande meer toepassing te doen vinden1 mag wel aangenomen worden4 ,ik twijfel er niet aan of dit boek zal door de lectuur aan velen menig aangenaam oogenblik en1 wat wel het voornaamste is1 door de toepassing van de daarin gegeven wenken en raadgevingen veel voldoening verschaffen4 ,de liefde voor planten en bloemen moge er bij velen door opgewekt en verlevendigd worden4 ,leiden1 ,januari #ahig4 ,h4 ,,witte4 ,,voorwoord ,,bij ,,den ,,tweeden ,,druk4 ,de wensch1 dien mijn ,vader bij het verschijnen van den eersten druk van dit ,handboek uitsprak1 is eerder in vervulling getreden1 dan ik zelf had durven denken4 ,de ,uitgever verzocht mij toch de verzorging van een tweeden druk op mij te willen nemen1 en aangezien hij daarbij den wensch uitsprak het boek door een lageren prijs in grooter getale te kunnen verspreiden1 heb ik gemeend hier en daar eenige bekortingen te moeten aanbrengen1 zonder dat deze aan de practische waarde eenige directe schade hebben berokkend4 ,moge ook deze tweede druk er toe bijdragen de liefhebberij voor ,kamerplanten aan te wakkeren4 ,leiden1 #aiji4 ,e4 ,th4 ,,witte4 ,,inhoud4 ,voorwoord4 ,inleiding ,i4 ,algemeene wenken4 ,de inrichting van den kamertuin ,de gereedschappen ,de aarde ,het zaaien en uitplanten ,de kunstmatige of ongeslachtelijke voortkweeking van kamerplanten ,het oppotten en verplanten ,de behandeling van pas opgepotte of verpotte planten ,het gieten ,de bemesting der potplanten ,het snoeien der potplanten ,het opbinden der potplanten ,zindelijkheid bij het kweeken van planten ,de vijanden der kamerplanten ,zieke kamerplanten ,het verwarmen der vertrekken ,het luchten der vertrekken ,het overwinteren en aan den groei brengen van bollen en knollen ,de kamerplanten gedurende den zomer ,a4 ,in den tuin ,b4 ,op het balkon en in de vensterbank ,plantenbakjes en hun beplanting ,het binnenbrengen der gedurende den zomer buiten gekweekte planten ,de kelder als overwinteringsplaats voor harde planten ,,ii4 ,de beste kamerplanten4 ,inleiding ,struikachtige bloemplanten voor koele vertrekken1 het balkon en de vensterbank ,struikachtige bloemplanten voor warme vertrekken ,kruidachtige bloemplanten voor koele vertrekken ,kruidachtige bloemplanten voor warme vertrekken ,bol- en ,knolgewassen ,aroideen of ,aronskelkachtige planten ,bromeliaceen of ,ananasachtige planten ,gesneriaceen ,orchideen ,klimplanten ,hang- of ,ampelplanten ,zomerbloemen ,cacteen ,succulenten of ,vetplanten ,bladplanten ,struik- en boomachtige bladplanten voor koele vertrekken ,struik- en boomachtige bladplanten voor warme vertrekken ,kruidachtige bladplanten voor koele vertrekken ,kruidachtige bladplanten voor warme vertrekken ,palmen ,cordyline en ,dracna ,potplanten met fraaie vruchten ,coniferen ,varens ,mossen of ,lycopodiaceen ,het aquarium ,practische aquariums voor de cultuur van waterplanten ,de beplanting van het aquarium ,de versiering van het aquarium ,de verzorging van het beplante aquarium ,inheemsche en uitheemsche waterplanten ,de beste planten voor het kamer-aquarium 7,onder water groeiende planten7 a4 ,uitheemsche soorten b4 ,inlandsche soorten ,waterplanten met drijvende bladeren a4 ,uitheemsche soorten b4 ,inlandsche soorten ,drijvende waterplanten a4 ,uitheemsche soorten b4 ,inlandsche soorten ,het terrarium ,,iii4 ,het ,forceeren4 ,inleiding ,algemeene regels voor het forceeren ,bolgewassen ,de beste bolgewassen om te forceeren ,,iv4 ,kalender der ,maandelijksche werkzaamheden4 ,januari ,februari ,maart ,april ,mei ,juni ,juli ,augustus ,september ,october ,november ,december ,alphabetisch ,register ,,inleiding4 ,ieder onverdorven mensch kan beschouwd worden als een vriend der natuur en in het bijzonder als een vriend der bloemen- en plantenwereld4 ,het goed beschouwen der plantenwereld en vooral het verzorgen der planten1 verschaft niet alleen een waar genot1 maar geeft ook een aangename afwisseling1 vooral voor die menschen1 die1 als broodwinners hunner families1 den ganschen dag hard moeten arbeiden4 ,in den tegenwoordigen tijd1 waarin de strijd om het bestaan1 niet alleen den man1 maar vaak zelfs ook de vrouw en het kind tot onophoudelijk werken aanspoort1 waardoor bijna alle aanraking met de natuur verloren gaat1 vormen somtijds enkele planten den eenigen zwakken band tusschen den mensch en de natuur4 ,de tuin1 waarover helaas in onze tegenwoordige steden slechts enkele bevoorrechten kunnen beschikken1 het balkon of ook maar de eenvoudige vensterbank1 waartoe slechts enkele uren van den dag een zwakke zonnestraal kan doordringen1 zij alle geven gelegenheid om zich met bloemen en planten bezig te houden4 ,hij1 die slechts gedurende den morgen en den avond eenigen tijd aan planten kan wijden1 vindt in de cultuur van kamerplanten ruimschoots vergoeding voor het gemis van een tuin4 ,reeds van oude tijden her1 is het kweeken van planten nauw verbonden met ons familieleven4 ,zoowel in de vorstelijke paleizen als in de vensterbanken van de armste arbeiderswoningen vinden wij bloemen2 overal vervroolijken zij de kamers en overal zijn zij de bron van veel genot voor de eigenaars1 wier geringe zorgen zij ruimschoots door haren bloei en groei beloonen4 ,wanneer het buiten met de bloemenpracht gedaan1 wanneer de oogsttijd voorbij is en de laatste dorre bladeren door de lucht fladderen1 wanneer regenbuien en daarna harde vorst ons tot thuisblijven nopen1 dan krijgt ook hij behoefte aan bloemen in de kamer1 die gedurende den zomer zijn vrijen tijd1 hetzij buiten de stad1 hetzij in zijn eigen tuin kan doorbrengen4 ,wanneer een wit sneeuwkleed de dor geworden weiden bedekt1 wanneer de takken der boomen zich neerbuigen onder den last der sneeuw1 wanneer de vorst ijsbloemen op de vensterruiten teekent1 dan is het een onschatbaar genot in de verwarmde kamer planten te zien groeien1 die aan het geheele vertrek een buitengewone gezelligheid geven4 ,niet overal echter verschaffen de bloemen in de kamer een even groot genot2 maar al te dikwijls toch willen zij niet groeien4 ,zij komen dan slechts zeer langzaam vooruit1 of1 wat nog erger is1 zij laten de bladeren1 vallen om dan na korter of langer tijd te sterven4 ,het kweeken van planten toch1 en vooral de verzorging van planten1 die in verschillende landstreken thuis behooren1 is een wetenschap1 en om op de hoogte dier wetenschap te komen1 moet men een goed geleider hebben1 die raad weet voor de talrijke moeilijkheden1 waar de beginner aanvankelijk elken dag op stuit4 ,dit boek stelt zich voor1 zulk een geleider te zijn2 het zal antwoord geven op al de vragen1 die zich bij het kweeken van planten voordoen1 en het zal de lezers bekendmaken met die planten1 welke gebleken zijn voor de cultuur op het balkon1 in de kamer1 en op de vensterbank het best geschikt te wezen4 ,bij het gebruik van dit boek zal de plantenliefhebber1 die in de plant een levend wezen ziet1 waarin de sapbeweging even zoo goed aan natuurwetten gebonden is1 als de bloedbeweging bij de menschen1 een goed leidsman vinden4 ,hij1 die het kiemen der zaden en het doorgroeien der zaailingen met genoegen volgt2 die zich het eigenaardige doorzicht weet toe te eigenen1 dat iedere tuinbouwkundige bezit1 en dat dezen in staat stelt direct te zien of een plant de juiste grondsoort1 vochtigheidsgraad of standplaats heeft1 zal spoedig veel genoegen van zijn plantencultuur smaken4 ,het is overbekend1 dat er bij het kweeken van planten in de kamer tal van moeilijkheden voorkomen1 welke eenen handelskweeker1 die de buitenlandsche planten in moderne kassen kweekt1 onbekend zijn4 ,in de kamer heeft men met ongelijkmatige temperatuur1 met gebrek aan licht1 met droge1 stoffige en bijna altijd slechte lucht te kampen1 welke lucht men echter veel verbeteren kan4 ,vele wegen staan den plantenliefhebber open1 om de schadelijke invloeden1 die in de woonvertrekken voor het kweeken van planten aanwezig zijn1 te verminderen1 zoo niet geheel op te heffen2 hij zal zich door den tijd geheel vertrouwd maken met de eischen van zijn lievelingen en eindelijk iedere plant haar juiste plaats en goede behandeling geven4 ,wanneer dan de planten ten laatste goed groeien en bloeien2 wanneer zij des zomers het balkon en de vensters1 des winters de woonkamers versieren1 dan is het genot van de1 onder zulke moeilijke omstandigheden verkregen1 resultaten z groot1 dat men ten laatste het kweeken van planten niet meer kan laten en de liefhebberij daartoe steeds grooter wordt4 ,i4 ,,algemeene ,,wenken4 ,de inrichting van den kamertuin4 ,bij het kweeken van planten in de kamer moet men rekening houden met tal van moeilijkheden1 welke voor den plantenliefhebber1 die zijn planten slechts buiten kweekt1 niet bestaan4 ,het moeilijkste is zeker wel de juiste plaatsing4 ,het is zeer gemakkelijk planten te koopen1 maar heel wat moeilijker ze z te plaatsen1 dat zij1 bij een goede behandeling1 ook in de kamer gezond kunnen gehouden worden4 ,er bestaan echter tal van voorwerpen1 die dienen1 om er kamerplanten op of in te plaatsen en die dan ook vrij algemeen gebruikt worden4 ,het meest bekende en verspreide dezer voorwerpen is zeker wel de bloemtafel4 ,bloemtafels zijn steeds een zeer gewaardeerd geschenk1 reden waarom ze in bijna alle vormen worden vervaardigd en tot alle prijzen verkrijgbaar zijn4 ,het meest worden zij vervaardigd uit ijzer-1 hout-1 draad- of mandenvlechtwerk4 ,al deze tafels bevatten een blikken bak1 waardoor de zindelijkheid bevorderd wordt4 ,er moet op gelet worden1 dat deze bak een afvoerbuisje heeft1 waardoor het overvloedige water kan afgetapt worden4 ,de gewone vorm voor de bloemtafels is de ronde4 ,het kan niet ontkend worden1 dat een fraaie1 ronde bloemtafel1 met mooie planten gevuld1 een inderdaad zeer schoon kamersieraad is4 ,jammer is het daarom1 dat de ronde bloemtafel grove gebreken heeft1 zoodat zij1 voor het kweeken van kamerplanten1 zoo ongeschikt mogelijk is4 ,verondersteld dat men deze tafel de eenige goede plaats1 namelijk zoo dicht mogelijk bij het venster1 geeft1 dan zijn het toch slechts de weinige1 naar het venster gekeerde planten1 die de zoo hoog noodige directe inwerking van het licht genieten4 ,de van het venster afgekeerd staande planten leiden1 door gebrek aan licht en zon1 veel meer dan men wel denken zou4 ,wel zijn er enkele bladplanten1 met stevige bladeren1 zooals bijv4 enkele ,palmen en de ,aspidistra1 die onder zulke ongunstige omstandigheden goed blijven1 doch van een weelderigen groei kan ook bij deze geen sprake zijn4 ,om aan het genoemde bezwaar te gemoet te komen1 heeft men bloemtafels in den handel gebracht met beweegbaar bovenstel4 ,deze tafels kunnen1 zonder verplaatsing1 dagelijks een weinig gedraaid worden1 zoodat alle planten eenigen tijd een weinig van het licht kunnen genieten2 maar de tijd1 dien deze planten in het volle licht staan1 is ook in dit geval betrekkelijk kort4 ,het feit nog in het midden latende1 dat er verscheidene planten zijn1 die niet gaarne dikwijls van plaats veranderen1 komen deze bloemtafels dus slechts gedeeltelijk aan het bedoelde bezwaar te gemoet4 ,een direct gevolg der ronde bloemtafels is dan ook1 dat alle daarin staande planten na verloop van betrekkelijk korten tijd nzijdig worden4 ,zulke nzijdige planten maken1 zoolang zij met anderen te zamen gerangschikt staan1 nog wel een tamelijk goeden indruk1 maar zoodra men ze alleen plaatst1 is deze allertreurigst4 ,ronde bloemtafels kunnen dan ook slechts gebruikt worden1 wanneer de daarin geplaatste planten geen hoofdzaak zijn4 ,dit is bijv4 het geval met een soort ronde tafel1 wier centrum gevormd wordt door een aardig aquarium met of zonder fontein4 ,deze1 uit fraai gietijzer vervaardigde1 tafels hebben rondom het aquarium slechts plaats voor een1 hoogstens twee rijen kleine planten1 terwijl het aquarium zelf met zeer goed gevolg benut kan worden voor de cultuur van moeras- en andere waterplanten4 ,in het algemeen genomen1 kan de ronde bloemtafel dus slechts gebruikt worden als fraai meubelstuk in het salon1 en hoewel voor de cultuur van fraaie planten ten eenen male ongeschikt1 kan ze dienstbaar zijn om planten1 die men gedurende den zomer in de vensterbank1 op het balkon of in den tuin gekweekt heeft1 des winters aan de versiering der vertrekken dienstbaar te maken4 ,fig4 #b toont aan1 op welke wijze de planten op zulk een bloemtafel gerangschikt kunnen worden worden4 ,als middenplant gebruikt men een fraaien1 naar alle zijden goed ontwikkelden ,palm1 waaromheen ,dracna's1 ,varens en kleinere bloemplanten geschikt worden1 terwijl verschillende hangplanten aan het geheel een los voorkomen kunnen geven4 ,fig4 #a toont twee ongevulde bloemtafels1 uit gietijzer vervaardigd1 en wel ter rechterzijde een gewone1 maar zeer elegant gevormde tafel en ter linkerzijde een eenvoudigere1 waaraan echter een bloemstandaard verbonden is1 zeer geschikt om er een flink ontwikkelden ,palm op te zetten4 ,beter dan de ronde1 is de ovale bloemtafel voor het kweeken van planten geschikt4 ,indien zulk een tafel goed is1 moet zij op twee stevige pooten staan1 de lengte van het venster hebben1 waar zij vr gezet wordt en niet te breed zijn1 zoodat er slechts n rij planten in gezet kan worden4 ,zulk een tafel wordt het best vervaardigd uit besneden hout1 waarin een blikken bak wordt geplaatst4 ,de geheele bak moet z diep zijn1 dat de potten1 waar de planten in staan1 aan het gezicht worden onttrokken4 ,dergelijke bloemtafels zijn zeer practisch en zijn zij netjes bewerkt1 dan strekken zij ieder vertrek tot een waar sieraad4 ,een zeer doelmatig meubelstuk om planten op te kweeken is ook de bloemstandaard4 ,de meest gebruikelijke standaards1 van gemiteerd ebbenhout1 waarop meestal een fraaie porseleinen vaas staat1 kunnen slechts dienen om een enkele plant op te plaatsen 7,fig4 #c74 ,het spreekt vanzelf1 dat men op zulk een standaard steeds een ,palm of andere fraaie plant moet zetten1 die geen gebreken heeft en die naar alle zijden goed ontwikkeld is4 ,voor het plaatsen van alleenstaande planten heeft men ook nog andere vazen1 zooals die in ,fig4 #d zijn afgebeeld4 ,dit zijn groote porseleinen vazen1 die op gesmeed of gietijzeren piedestals staan4 ,de standaards1 die rechts in het midden zijn afgebeeld1 zijn vervaardigd uit gedraaid smeedijzer1 terwijl de linksche van het goedkooper gietijzer is gemaakt1 dat men door bronzen of nikkelen een fraai voorkomen geeft4 ,veel beter1 dan de ronde bloemtafels1 zijn ook de rustieke bloemstandaards met verschillende etages1 die ieder op zichzelf dienen om er een alleenstaande plant op te plaatsen 7,fig4 #e74 ,al de tot nu toe besproken voorwerpen1 waarbij nog gevoegd moeten worden de n- of meerarmige consoles1 die meestal aan den wand worden bevestigd1 vinden een plaats in de kamer4 ,met deze hulpmiddelen is men echter niet in staat de beste plaats voor het kweeken der planten1 namelijk de vensterbank1 te gebruiken4 ,een goed gebruik van de vensterbank kan men echter slechts dn maken1 wanneer de vensters niet van overgordijnen voorzien zijn1 daar deze anders de daar geplaatste planten aan het gezicht zouden onttrekken4 ,in de meeste moderne huizen is de vensterbank echter z smal1 dat er slechts n rij kleinere planten op geplaatst kan worden4 ,in huizen echter1 waar de vensterbank iets breeder is en men slechts een klein aantal planten1 hoofdzakelijk voor vensterdecoratie1 wil kweeken1 kan men er een houten bakje op laten maken om de planten in te plaatsen4 ,dit bakje kan zeer goed zoo ingericht worden1 dat het de kamer volstrekt niet ontsiert4 ,in dit bakje1 hetwelk zoo diep moet wezen1 dat de potten geheel aan het gezicht worden onttrokken1 zet men dan eenige werkelijk fraaie blad- of bloemplanten4 ,de liefhebber1 die er pleizier in heeft1 zijn planten werkelijk zelf te kweeken1 ze door zaden of stekken te vermeerderen en dan de jonge plantjes op te kweeken1 heeft aan de beperkte ruimte van de vensterbank niet genoeg4 ,toch weet zoo iemand wel raad te schaffen om meer ruimte te verkrijgen4 ,het eenvoudigste middel hiertoe is1 dat men aan de vensterbank een tweede plank laat aanbrengen1 die al naar de ruimte in de kamer en het aantal te kweeken planten1 breeder of smaller kan wezen4 ,men kan deze plank zoo laten maken1 dat zij aan het kozijn met een paar scharnieren bevestigd wordt en door een paar pootjes wordt ondersteund1 zoodat zij naar verkiezing opgesteld of neergeslagen kan worden4 ,op de ruimte1 die men op deze wijze verkregen heeft1 is voor een tamelijke hoeveelheid planten plaats1 en deze kunnen alle genoegzaam van het invallende licht profiteeren1 wanneer zij op een doelmatige wijze worden gerangschikt4 ,men plaatst de planten namelijk z1 dat de kleinste in de eerste rij1 d4w4z4 het dichtst bij het venster staan1 terwijl de grooteren1 al naar de afmeting1 in de volgende rijen worden gezet4 ,is men in de gelegenheid de kamerplanten des zomers buiten te zetten1 zoo wordt de plank eenvoudig neergeslagen1 zoodat zij dan niet hinderlijk is4 ,een groot bezwaar is echter aan deze inrichting verbonden1 namelijk1 dat het venster1 waar de planten vr staan1 niet geopend kan worden4 ,gewoonlijk echter heeft het vertrek1 waar men planten kweekt1 meer dan n venster1 zoodat dat1 waar de planten vr staan1 wel gesloten zal kunnen blijven4 ,het luchten door het venster1 waar de planten vr staan1 mag echter in geen geval des winters geschieden1 daar de planten volstrekt niet aan een kouden luchtstroom blootgesteld mogen worden4 ,ook dan1 wanneer slechts n rij planten in de vensterbank staat1 mag men het raam niet openen of men moet eerst de planten wegnemen4 ,dit nu is niet aan te raden1 daar het veel last veroorzaakt en het veelvuldig verplaatsen voor teedere planten licht schadelijk zou kunnen zijn4 ,ook in dit geval doet men dus beter het venster gesloten te laten4 ,heeft men echter vertrekken1 waar het venster1 waarvoor de planten staan1 toch geopend moet worden1 dan is het beste1 dat men gebruik maakt van de ,patent-,blumenbretter van ,meier en ,michael te ,leipzig4 ,deze bestaan uit twee deelen1 vervaardigd uit draad- of smeedijzer en zijn z ingericht1 dat aan ieder vensterkozijn er een bevestigd wordt1 welke met een scharnier kan draaien4 ,de bakjes hebben ongeveer de breedte van een gewone vensterbank1 zij rusten daar echter niet op1 maar hangen aan ijzeren kettinkjes1 die aan de ramen met een haakje bevestigd zijn4 ,moet men nu het venster openen1 dan worden de kettinkjes losgemaakt en de bakjes naar binnen gedraaid4 ,de planten zijn dan niet aan den directen luchtstroom blootgesteld4 ,zeer raadzaam is het ook een houten raam te laten maken1 bespannen met ijzer- of kopergaas en dit tusschen het geopende raam en de vensterbank te plaatsen4 ,de koude lucht1 die dan door het gaas moet heendringen1 zal niet zulk een ongunstigen invloed op de planten uitoefenen4 ,al de tot nu toe besproken voorwerpen1 die dienen kunnen om planten in de kamer te kweeken1 hebben een zeer groot nadeel2 namelijk1 dat zij de planten niet beschermen tegen de droge1 stoffige kamerlucht4 ,wanneer men met hardere planten te doen heeft1 is dit euvel niet zoo heel groot1 en door herhaald besproeien en wasschen der planten1 nog wel te verhelpen1 vele teerdere planten kunnen echter onmogelijk vrij in een kamer verzorgd worden4 ,wil een liefhebber dus fijnere planten in de kamer kweeken1 dan moet hij zich bedienen van een kamerkasje4 ,in zulk een kasje1 dat meestal niet kostbaar1 maar ook betrekkelijk klein is1 heeft men natuurlijk voor grootere planten geen plaats4 ,het aanbevelenswaardigste is1 in zoo'n kasje ,varens1 ,orchideen en bontbladerige plantjes te kweeken4 ,zeer samengesteld zijn de kamerkasjes met een verwarmingstoestelletje1 maar daar deze zeer veel zorg vereischen1 wordt men ze meestal spoedig moede4 ,meestal zullen kamerkasjes een fraai voorkomen hebben en bijgevolg in een verwarmd woonvertrek gezet worden1 zoodat extra verwarming dan onnoodig is4 ,het kasje moet zoo mogelijk op een goed voetstuk staan en kan1 al naar keuze1 zeer eenvoudig van hout en gewoon glas1 of fraaier en dan van ijzer en spiegelglas gemaakt worden4 ,het kamerkasje bestaat uit een meer of minder groot met glas bedekt raamwerk1 waarin aan de achterzijde een deur is1 die dient voor het inzetten en verdere verzorgen der planten1 of wel1 men maakt er in plaats van een deur een losse ruit in1 die zoo noodig uit- of ingeschoven kan worden4 ,indien de temperatuur in het kasje te hoog wordt1 moet er gelucht worden en de inrichting moet zoo zijn1 dat men dit kan doen door uit den bovenkant een ruit weg te nemen4 ,de kamerkasjes worden zoo gemaakt1 dat men f er slechts planten in potten in kan zetten1 f wel de planten er in kan uitplanten4 ,in het laatste geval moet er aan de onderzijde een bak worden aangebracht ter opneming van de aarde4 ,vooral moet er zorg voor worden gedragen1 dat deze bak voorzien is van een afvoerbuisje om het overvloedige water te kunnen verwijderen4 ,dit buisje moet aan het laagste punt van het bakje bevestigd worden4 ,indien men de planten in het kasje uitplant1 moet men zorgen vooraf een goede drainage in den bak aan te brengen4 ,hiertoe legge men eerst een laag potscherven1 of1 bij gebrek daarvan1 stukjes houtskool of cokes op den bodem1 en bedekke deze hetzij met een laagje moerasmos 7sphagnum7 of wel met wat groven turfmolm4 ,op deze drainage brengt men dan de aarde aan1 waar de plantjes in gezet worden2 deze aarde moet bij voorkeur licht1 los en niet te vochtig zijn4 ,het kamerkasje geeft niet alleen het voordeel1 dat de planten beschut zijn tegen de droge1 meestal stoffige en onzuivere kamerlucht1 maar dat zij ook kunnen begoten en bespoten worden1 zonder dat de meubelen daar iets van te lijden hebben1 of ook het tapijt vochtig wordt4 ,in plaats van het kamerkasje1 worden ook wel glazen stolpen gebruikt1 die nu eens over een enkele plant1 dan weder over verscheidene planten1 die men te zamen in een bakje zet1 worden geplaatst4 ,in het laatste geval is het raadzaam zaadtesten te gebruiken1 zooals die in de kweekerijen voor het uitzaaien van fijnere zaden worden gebruikt4 ,zeer geschikt voor het kweeken van kamerplanten is de ruimte tusschen z4g4n4 dubbele vensters1 die echter hier te lande slechts betrekkelijk schaars worden aangetroffen4 ,de architecten denken meestal het allerminst aan de bloemenliefhebberij van de aanstaande bewoners1 die de door hen gebouwde huizen moeten betrekken4 ,de dubbele vensters zijn meestal z gemaakt1 dat er slechts even ruimte is om ,hyacintglazen tusschen te zetten4 ,om hieraan te gemoet te komen1 heeft men lange1 smalle potten vervaardigd2 deze zijn echter niet alleen zeer leelijk1 maar ook zeer onpractisch4 ,beter doet men dan nog1 vierkante of langwerpig vierkante potten te gebruiken 7,fig4 #f71 die echter niet in den handel zijn1 doch aan den pottenbakker besteld moeten worden4 ,dit model potten is echter overbodig1 wanneer men iedere plant op een klein stekpotje zet4 ,de pot1 waar de plant in staat1 komt dan niet tusschen de ramen1 doch tusschen de vensterruiten te staan1 waar natuurlijk de ruimte aanmerkelijk breeder is2 dit heeft echter weer tegen1 dat de grootere potten dan geheel in het gezicht komen1 wat niet erg mooi staat4 ,veel aanbevelenswaardiger dan de dubbele vensters zijn de vensterkasjes4 ,te ,weenen zijn de vensterkasjes lang geen zeldzaamheid2 er bestaat daar zelfs een ,vereeniging1 waarvan de leden hun planten uitsluitend in vensterkasjes moeten kweeken4 ,het kasje moet z ingericht zijn1 dat men het des zomers buiten en des winters binnen aan het venster kan hangen4 ,in het kasje is een deur aangebracht1 waardoor men des winters bij de planten kan komen1 des zomers doet deze geen dienst1 daar men dan slechts het venster behoeft te openen1 om de planten te kunnen verzorgen4 ,het spreekt natuurlijk vanzelf1 dat het kasje zoo moet ingericht worden1 dat er geen water op de stoep of op het tapijt kan druipen2 ook moet het voorzien zijn van zonneschermpjes1 die men in de kamer moet kunnen behandelen4 ,het best is daartoe een groen gekleurde rouleau1 die over koorden loopt4 ,het kweeken van planten tusschen de dubbele vensters of in het vensterkasje is in ieder geval veel loonender1 dan het kweeken in de kamer1 daar de planten1 bij die kweekwijze1 volop van het licht kunnen genieten1 wat een eerste levensvereischte voor haar is4 ,de beste van alle inrichtingen is wel de wintertuin1 dien men van uit de kamer door een deur kan bereiken4 ,zulk een wintertuin heeft bijna al de voordeelen van een plantenkas4 ,de inrichting van een goeden wintertuin1 die door alle fabrieken kan bezorgd worden1 is echter tamelijk kostbaar4 ,ook het onderhoud en vooral de verwarming sleepen groote kosten met zich1 waarom de wintertuinen dan ook lang niet algemeen zijn4 ,een liefhebber1 die er prijs op stelt door middel van planten een fraai voorkomen te geven aan zijn vertrekken1 balkon of waranda1 mag de ampels niet vergeten4 ,onder een ampel verstaat men een voorwerp1 dat er op ingericht is met hangplanten bezet en zoo opgehangen te worden4 ,zulke hangplanten moet men niet verwarren met klimplanten4 ,terwijl toch de klimplanten in haar vaderland tegen boomen opklimmen en somtijds tot in de hoogste kronen toe doordringen of wel tegen de steilste rotsen opgroeien1 ontwikkelen hangplanten zich heel anders4 ,hangplanten kruipen in haar natuurlijken toestand in de meeste gevallen over den bodem of hangen van rotsblokken naar beneden1 overal wortels slaande1 die voor de voeding der stengels zorgen4 ,deze kruipende planten1 die niet1 zooals de struikachtige gewassen1 met hare stengels rechtop groeien1 zijn het1 die in de eerste plaats voor ampels in aanmerking komen4 ,een goede ampel moet er bevallig uitzien en toch practisch zijn4 ,de meeste potten-1 draad- en houtwerkfabrieken brengen ampels in den handel van de meest verschillende prijzen en vormen1 maar1 hoe fraai deze er veelal ook uitzien1 zijn zij gewoonlijk toch niet voor het kweeken van planten geschikt4 ,de bruikbaarste is en blijft altijd de steenen ampel1 bij voorkeur die1 welke van hetzelfde materiaal gemaakt is1 waaruit de gewone bloempotten worden vervaardigd4 ,de grootste fout bij de ampels is gelegen in het gebrek aan een waterloozing4 ,de spits1 waarin een ampel meestal uitloopt1 moet1 evenals de bodem van een bloempot1 doorboord zijn1 zoodat het overvloedige gietwater dadelijk kan wegloopen4 ,om nu het bevuilen van den vloer te voorkomen1 is het raadzaam onder het drainagegaatje een bakje van steen of blik te hangen1 dat korten tijd na het gieten verwijderd kan worden4 ,een tweede fout der ampels en wel hoofdzakelijk der steenen ampels1 is1 dat zij te ondiep zijn4 ,zet men in zoo'n ondiepe ampel een hangplant1 die in den pot blijft staan1 dan ziet men een groot gedeelte van den pot1 wat niet erg mooi is2 neemt men de plant uit den pot1 om haar direct in de ampel te planten1 dan blijkt het1 dat de aardkluit veel te groot is en ze er niet in geplant kan worden1 zonder er een groot gedeelte af te snijden4 ,de ampels mogen dus niet te ondiep zijn2 als regel moet gelden1 dat zij evenals een bloempot1 net zoo diep als wijd moeten zijn4 ,een derde fout bij de ampels uit den handel is daarin gelegen1 dat zij veel te mooi zijn1 zoodat maar al te dikwijls het fraaie voorkomen daarvan hoofdzaak en de daarin groeiende plant nevenzaak wordt4 ,het uiterlijke van de ampel doet echter niets ter zake1 omdat het bij een goede beplanting door de hangplanten zoo niet geheel1 dan toch voor het grootste gedeelte bedekt wordt4 ,een zoo eenvoudig mogelijk steenen ampel1 die niet te hard gebakken1 maar zoo poreus mogelijk is1 die uitwendig noch verglaasd1 noch beschilderd is1 die ten slotte naast de hoognoodige diepte1 ook een gelegenheid tot waterafvoer heeft1 is en zal wel altijd blijven het meest aanbevelenswaardige voorwerp om hangplanten in te kweeken1 ,fig4 #g toont drie zulke ampels4 ,links is afgebeeld een zeer eenvoudige1 doch inderdaad practische ampel2 in het midden een1 die geheel ongeschikt is1 omdat zij n te ondiep n te fraai bewerkt is2 rechts eindelijk is een uit een zeehoorn vervaardigd2 deze is wel niet zeer practisch1 maar zeer eenvoudig en gemakkelijk te maken en juist daarom wellicht aanbevelenswaardig4 ,in de tweede plaats komen in aanmerking de ampels1 vervaardigd van hout of vlechtwerk4 ,het kan niet ontkend worden1 dat een z4g4n4 rustieke ampel inderdaad wel fraai kan zijn4 ,zulke ampels kunnen op verschillende wijzen vervaardigd worden4 ,men kan1 evenals voor orchideen-mandjes1 geschilde of ongeschilde stukjes hout tegen elkander aanleggen1 en deze met koperdraad onderling verbinden4 ,een tweede1 veel voorkomende wijze is1 dat een geraamte uit ruw hout wordt vervaardigd1 hetwelk dan met boom- of kurkschors bekleed wordt2 deze kan men dan nog met dennenappels of dergelijke vruchten versieren4 ,zulk een ampel moet natuurlijk ook van een gelegenheid tot waterafvoer voorzien zijn4 ,wil men er echter voor zorgen1 dat het hout niet spoedig gaat rotten en dan een minder fraai voorkomen heeft1 daargelaten nog de onaangename geur1 dan moet er een blikken bakje in geplaatst worden4 ,wordt nu de plant met den pot in de ampel geplaatst1 dan zal dit bakje niet hinderen2 plant men haar daarentegen er in uit1 dan zal men zien1 dat zij na korten tijd gaan kwijnen4 ,het blik toch laat geen lucht tot de aarde doordringen1 en als gevolg daarvan zal1 wanneer men niet zeer voorzichtig is met gieten1 de aarde verzuren4 ,veel minder geschikt dan de houten ampels zijn die van vlechtwerk wanneer er niet voor gezorgd wordt1 dat zij een stevig geraamte van ijzerdraad bevatten4 ,bij het beplanten toch verliest zoo'n ampel1 door het gewicht der aarde1 in betrekkelijk zeer korten tijd haar vorm4 ,de ampels1 vervaardigd uit gevlochten tienden1 hebben een groote fout1 welke ook die1 uit draadvlechtwerk1 hoe fraai deze ook mogen zijn1 aankleeft3 namelijk de moeilijkheid met het gieten4 ,wanneer de aarde in zoo'n ampel wat heel erg opgedroogd is1 kan men de daarin staande plant niet anders begieten1 dan door het geheel eenigen tijd in een grooten emmer met water onder te dompelen4 ,begiet men de planten niet op deze wijze1 dan zal het gietwater door de mazen wegloopen1 zonder in de aarde te dringen1 terwijl de meegevoerde aarde niet alleen de ampel zelf1 maar ook alles wat er omheen staat1 zal verontreinigen4 ,het ongeregelde afloopen van het gietwater1 waartegen bij de gevlochten ampels geen middel bestaat1 zal bij deze soorten altijd een groot bezwaar blijken te zijn1 en ze in de meeste gevallen onbruikbaar maken4 ,heeft men echter zulk een gevlochten ampel1 dan doet men het beste1 die in de waranda of op het balkon te gebruiken2 het doorloopende water zal daar de minste schade berokkenen4 ,in dit geval is de voorkeur te geven aan die1 welke van gegalvaniseerd draad gemaakt zijn1 daar die niet roesten4 ,alvorens zulk een ampel te beplanten1 wordt zij inwendig met tinblad bekleed1 ten einde te voorkomen1 dat de aarde tusschen de mazen wegvalt en daardoor de wortels bloot komen te liggen4 ,de eenvoudigste1 beste en goedkoopste ampel is zeker wel die1 welke men verkrijgt1 door een gewonen bloempot in een ijzeren ring te plaatsen en aan dien ring de draden te bevestigen1 waar hij aan opgehangen wordt4 7,fig4 #h74 ,deze ampel voldoet aan alle daaraan te stellen eischen4 ,de beste plaats1 die men den ampels geven kan1 is aan het balkon of de waranda2 ook zijn zij zeer geschikt voor den wintertuin4 ,in de kamer kunnen zij wel gebruikt worden1 mits zij dicht voor het venster worden opgehangen4 ,in de meeste gevallen zijn aan iedere ampel1 op gelijke afstanden1 drie metalen ringen bevestigd4 ,aan deze ringen worden koorden of kettinkjes vastgemaakt1 welker sterkte moet gevenredigd zijn aan de grootte en zwaarte van de ampel4 ,deze drie koorden of kettinkjes moeten weder in een ring te zamen komen4 ,hangt de ampel z hoog1 dat men haar niet gemakkelijk kan bereiken1 dan moet aan laatstbedoelden ring weder een koord bevestigd worden1 dat over een in den zolder aangebrachte katrol loopt1 zoodat men haar1 zoo noodig1 zonder beschadigen kan laten zakken4 ,zeer kleine ampels1 waarin slechts ruimte is voor n plant1 hetzij met den pot er in geplaatst1 hetzij er in uitgeplant1 kan men zeer gemakkelijk zelf vervaardigen uit een pompoen- of kokosnoot-schaal4 ,zulke ampeltjes zijn heel aardig om in het vertrek vr het venster te hangen1 daar zij het licht niet te veel onderscheppen4 ,wanneer men er nu n moerasplant1 zooals bijv4 ,tradescantia of ,isolepis gracilis in plant1 dan kan men de overblijvende ruimte met stukjes spons aanvullen4 ,deze zuigen het water op en zorgen dus1 dat de aarde behoorlijk vochtig blijft1 terwijl de fijne worteltjes er gemakkelijk in kunnen doordringen4 ,zeer gemakkelijk zijn de ampels te vullen1 waarin men de planten met den pot plaatst2 deze mogen niet te groot zijn en er moet voor gezorgd worden1 dat zij een gladden bodem hebben1 opdat de potten goed vaststaan4 ,als regel zal men er slechts n plant in plaatsen of wel een grootere1 waar eenige kleinere omheen worden gezet4 ,de ampels1 waarin de planten uitgeplant worden1 moeten als volgt behandeld worden4 ,op de drainage-opening legt men een omgekeerde scherf1 de holle zijde naar de opening gekeerd2 hierop worden nog enkele scherven gelegd1 en deze worden met een laagje ruwen turfmolm gedekt4 ,hierop brengt men dan eerst de aarde4 ,deze aarde moet1 om een te spoedig uitdrogen te voorkomen1 niet al te licht zijn4 ,in het midden van zeer groote ampels zet men dan een fraaie opgroeiende plant1 zooals een ,palm of iets dergelijks4 ,hieromheen kunnen enkele lagere opgroeiende blad- of bloemplanten gezet worden1 bijv43 ,cyperus1 ,pelargonium1 ,fuchsia of ,heliotroop2 de eigenlijke hangplanten worden dan rondom deze laatsten geplant4 ,bij een dergelijke beplanting moet men er op letten1 dat de gebruikte bloemplanten niet te veel in de hoogte groeien2 beter is het1 wanneer zij zich vertakken1 hetgeen men gemakkelijk kan bevorderen1 door den hoofdstengel tijdig in te snijden4 ,de ampel mag vooral niet overvuld worden4 ,men moet aan de planten gelegenheid geven zich behoorlijk te ontwikkelen1 terwijl ook de kluiten er in geplant moeten kunnen worden1 zonder dat het noodig is1 die veel te beschadigen4 ,de gereedschappen4 ,een liefhebber1 die zijn planten in de kamer kweekt1 bedient zich van betrekkelijk zeer weinig gereedschappen2 laten wij die1 welke bij het bespreken van het zaaien1 stekken en verplanten vermeld zullen worden1 zooals de verplantstok1 het repikeerhoutje en het pincet voorloopig rusten1 dan blijft ons als het belangrijkste stuk gereedschap de gieter over4 ,wanneer men grootere planten te gieten heeft1 die in den wintertuin1 onder de waranda1 of op het balkon staan1 dan doet men het beste zich een gewonen gieter aan te schaffen1 zooals die in de kweekerijen gebruikt wordt4 ,de gieter1 dien men gebruikt om de bloemtafel en de andere in de kamer gekweekte planten te gieten1 kan veel kleiner en sierlijker zijn4 ,in de meeste gevallen is hij groot genoeg1 wanneer hij #c-e liter water kan bevatten4 ,het handvat moet aan zulk een kamergietertje goed groot en gebogen zijn1 terwijl er vooral op moet gelet worden1 dat de tuit vrij lang is2 opdat men1 wanneer de planten wat ver uit elkander staan1 de verst weg staanden toch goed kan bereiken 7,fig4 #i74 ,bij een zoodanigen gieter behoort een broes te zijn met kleine gaatjes1 die men in verschillende vormen heeft2 namelijk nu eens met een rond en gebogen1 dan weder met een ovaal en plat bovenvlak4 ,het duurzaamste1 doch ook verreweg het duurste zijn de koperen gieters4 ,de broes dient tot het aangieten van zaden1 stekken en pas verpotte planten1 alsook om des zomers de buitenstaande planten te besproeien4 ,een zeer bijzonderen gieter1 met een lange tuit en een slechts aan de bovenzijde met gaatjes voorziene broes1 toont ons fig4 #aj4 ,deze gieter is zeer geschikt om buitenstaande planten te begieten4 ,daar men met den gieter de planten slechts aan de bovenzijde der bladeren kan bevochtigen en ook het besproeien van de achterzijde dringend noodig is1 al was het slechts ter bestrijding van het ongedierte1 dat daar bij voorkeur huist1 moet een liefhebber ook beschikken over een kleine handspuit 7,fig4 #aa74 ,deze handspuitjes zijn in iederen winkel1 waar men tuingereedschappen verkoopt1 te verkrijgen4 ,ze moeten1 willen zij goed zijn1 uit geel koper vervaardigd en aan het uiteinde van een fijne broes voorzien zijn4 ,daar het kleinste model dier spuitjes voldoende is1 behoeven ze niet kostbaar te wezen4 ,voor het gebruik in de kamer zijn de handspuitjes minder aan te bevelen1 omdat bij gebruik daarvan het nat worden van het tapijt en der meubelen moeilijk te voorkomen is4 ,voor de kamer beveelt zich het meest de z4g4n4 rafraichisseur aan4 ,deze toestelletjes heeft men in velerlei soorten en zeer verschillende prijzen4 ,de eenvoudigste rafraichisseurs spuiten1 door in het daartoe bestemde mondstuk met kracht te blazen1 wat zeker nogal vermoeiend voor de longen is4 ,om hieraan te gemoet te komen1 heeft men rafraichisseurs gemaakt1 voorzien van een elastieken bal4 ,door den bal in te drukken begint het toestel te spuiten4 ,ook heeft men er in de laatste jaren in den handel gebracht1 waar men slechts aan een handvatsel behoeft te pompen1 of wel op een knop te drukken1 om ze in werking te stellen4 ,deze toestelletjes zijn voor de kamer zeer geschikt1 daar zij het water z fijn verdeelen1 dat dit als stof op de bladeren valt1 en ze voldoende bevochtigt1 terwijl zij de meubelen geenszins bederven4 ,rafraichisseurs1 zooals deze in ,fig4 #ab zijn afgebeeld1 worden vooral door dames veel gebruikt om eau de cologne en andere odeurs in een kamer te verspreiden4 ,als andere gereedschappen heeft men nog noodig een spuitje om insectenpoeder op de bladeren te spuiten2 verder een zachte spons om deze af te wasschen en een kwastje om de bladoksels1 waar men met de spons niet bij kan1 schoon te maken4 ,als laatste gereedschappen moet men voorzien zijn van een goede rozenschaar en een scherp mes4 ,de aarde4 ,bij het kweeken van planten in de kamer1 speelt natuurlijk de aarde ook een zeer gewichtige rol4 ,ieder liefhebber moet trachten zich op de hoogte te stellen van de verschillende aardsoorten en hare toepassing4 ,ook zij1 die zich niet bezighouden met het zaaien en vermenigvuldigen van planten en die1 hetgeen zij noodig hebben1 eenvoudig in een kweekerij koopen1 komen toch dikwijls in de noodzakelijkheid verschillende grondsoorten te moeten gebruiken4 ,als regel kan men aannemen1 dat de planten1 die men koopt1 in een goed aardmengsel staan2 maar vroeger of later komt men toch in de noodzakelijkheid dit te moeten vernieuwen1 hetzij1 doordat de planten goed gegroeid zijn en een grooteren pot moeten hebben2 hetzij1 dat zij ziek zijn geworden en daarom de aarde moet ververscht worden4 ,wil men nu van dit verplanten een goed resultaat verwachten1 dan is het niet alleen noodzakelijk1 dat deze bewerking goed wordt uitgevoerd1 maar nog veel noodiger1 dat men het juiste grondmengsel kiest4 ,voor gewone kamerplanten1 waarvan men spreekwoordelijk zegt1 dat zij als onkruid groeien1 is het voldoende gewone bladaarde te gebruiken1 waarin het meerendeel dezer planten zeer goed groeit4 ,veel beter doet men echter1 aan iedere plant dat grondmengsel te geven1 hetwelk zij noodig heeft4 ,in de meeste gevallen toch kan men niet volstaan met de planten in een enkele grondsoort te kweeken1 doch moet men een mengsel van verschillende grondsoorten samenstellen4 ,deze mengsels moeten met eenig overleg worden gemaakt4 ,is de aarde te zwaar1 dan lijden de planten1 doordat zij er niet goed in kunnen wortelen en is zij te licht1 dan werkt het snelle uitdrogen zeer nadeelig4 ,een eenvoudige1 maar voor vele planten zeer geschikte grondsoort is de compostaarde4 ,men verkrijgt dezen grond door allerhanden afval1 zooals het tuinonkruid1 het in het najaar afgevallen blad1 het des zomers gemaaide gras en verder allen keukenafval in een afgelegen hoekje van den tuin op een hoop te laten werpen4 ,dergelijke hoopen moeten van boven vlak zijn1 zoodat men ze met het vuile huishoudwater1 vatenwater1 dierlijken afval1 bloed1 enz4 kan laten overgieten4 ,laat men nu een zoodanigen hoop om de twee maanden met een mestvork flink omzetten1 dan zijn de zoo opgehoopte stoffen na verloop van een paar jaar volmaakt verteerd en in aarde veranderd4 ,deze aarde wordt door een niet al te nauwe zeef gehord1 opdat alle grovere deelen1 zooals niet-verteerde takjes1 scherven1 enz4 verwijderd kunnen worden en dan op een hoop gezet1 dien men hoogstens slechts eens per jaar behoeft om te werken4 ,een lichtere grondsoort is de bladaarde4 ,wanneer het in den herfst afgevallen blad afzonderlijk op een hoop wordt gezet en men er voor zorgt1 dezen hoop ook voldoende om te werken1 dan verteert het blad langzamerhand en is na #a #a_/b of #b jaar overgegaan in een donker gekleurde lichte aarde4 ,veel beter1 dan de op deze wijze verkregen aarde1 is de zoogenaamde boschgrond1 die in beuken- of eikenbosschen gevonden wordt4 ,een liefhebber1 die slechts weinig van dezen grond noodig heeft1 kan dien1 met toestemming van den eigenaar1 zeer gemakkelijk in het een of andere bosch opzoeken4 ,men begeeft zich daartoe eenigszins diep in het eigenlijke bosch1 verwijdert de bovenste bladlaag1 die den bodem bedekt en waaronder dan een laag1 meer of minder dik1 van een zeer lichte1 zachte grondsoort gevonden wordt4 ,deze aardlaag is de zoogenaamde boschgrond4 ,een voor vele planten zeer geschikte grondsoort is de heidegrond4 ,deze aarde is1 wanneer men ze door een fijne zeef gehord heeft1 uitstekend geschikt om op te zaaien of om in te stekken4 ,ongehord is het een zeer ruwe grond1 die1 hetzij onvermengd1 hetzij met toevoeging van andere grondsoorten1 veel gebruikt wordt4 ,de heidegrond vindt men op de heide of in bosschen1 waar veel heidekruid1 boschbessen en dergelijke planten groeien4 ,men vindt hem gewoonlijk in slechts enkele centimeters dikke lagen4 ,daar de bedoelde plantensoorten in hoofdzaak slechts op zandgronden groeien1 is de heidegrond in de meeste gevallen met meer of minder zand vermengd4 ,arm aan zand is een andere grondsoort1 die men ook tamelijk veel aantreft1 namelijk de veengrond4 ,deze grond wordt gevonden in veenachtige weiden en daar hij nogal dikwijls zuurachtig is1 doet men wijs hem vr het gebruik een paar jaar aan de lucht bloot te stellen4 ,zeer raadzaam is het vooral1 een hoop veengrond des winters enkele malen goed te laten omzetten1 opdat de vorst er goed op kan inwerken4 ,sommige plantensoorten als ,alpen-rozen1 ,azalea's1 ,erica's groeien in met zand vermengden veengrond beter dan in iedere andere aarde4 ,een zeer goede en lichte grondsoort is ook nog de houtaarde4 ,deze kan men slechts zelden in groote hoeveelheden verkrijgen4 ,in de meeste gevallen wordt zij aangetroffen in holle boomen1 vooral ,wilgen4 ,in grootere hoeveelheden wordt deze ook wel gevonden bij groote houtzaagmolens4 ,wanneer men daar op plekken1 waar de boomen van de schors ontdaan worden1 de ruwe oppervlakte wegruimt1 dan treft men er een zwarte zachte aarde onderaan4 ,deze kan men1 wanneer zij uitgehord is1 direct gebruiken4 ,hetzelfde ontstaat1 wanneer zaagsel enkele jaren op een hoop gezet en omgewerkt wordt4 ,hoewel deze grond voor enkele planten zeer goed is1 zal het altijd eenigszins lastig zijn1 hem in voldoende hoeveelheden te verkrijgen4 ,belangrijker1 dan de genoemde lichte grondsoorten1 is voor den liefhebber1 de zeer voedzame broeiaarde4 ,de broeiaarde wordt verkregen door den paardemest1 die in het najaar uit afgekoelde warme bakken wordt gestoken en die reeds grootendeels verrot is1 op een hoop te zetten4 ,wordt deze hoop in den loop van den winter en der lente een keer of drie-1 viermaal goed omgezet1 dan verandert de oude mest in den loop van het jaar in zwarte aarde4 ,in dezen grond1 die zeer voedzaam is1 groeien snel ontwikkelende planten uitstekend4 ,nog voedzamer is een soort van mestaarde1 die men verkrijgt door stroovrijen koe- en schapemest op een hoop te zetten en zoo te laten verteren4 ,broei- en mestaarde kan men beschouwen als middelmatig zware grondsoorten4 ,bij het kweeken van planten heeft men echter ook zwaren grond noodig1 en daarvoor komt in de eerste plaats de kleigrond in aanmerking4 ,hiertoe neemt men de klei1 die onder de graszoden van weilanden gevonden wordt1 zet die los op een hoop en laat ze des winters1 wanneer de vorst het eenigszins toelaat1 enkele malen flink omzetten1 zoodat zij goed kan doorvriezen4 ,is deze grond goed doorgevroren en wil men1 in het voorjaar1 een der grootere stukken in de hand nemen1 dan valt dat uit elkander1 zoo los is het geworden4 ,hetzelfde doel1 dat men met den kleigrond bereikt1 bereikt men ook met graszodengrond4 ,om graszodengrond te maken1 neemt men zoden van goed beweid weiland1 en zet die met het gras naar onderen op een hoop4 ,zulk een hoop laat men een jaar staan1 om hem in het voorjaar van het volgend jaar flink om te zetten4 ,deze bewerking herhaalt men des zomers en in het najaar nog eens4 ,vriest de hoop dan in den daarop volgenden winter goed door1 dan is hij in het voorjaar voor gebruik geschikt4 ,is men niet zeker graszoden van weilanden te verkrijgen1 die goed beweid zijn1 dan doet men het beste een laag zoden neer te leggen van #aj c,m4 dikte1 hierop een laag koemest van ongeveer #e #f c,m4 dikte1 dan weder een laag zoden en zoo doorgaande tot de hoop klaar is4 ,de bewerking is dezelfde als die zoo juist genoemd4 ,is deze grond gereed1 dan heeft men niet alleen een zeer zwaren1 doch ook een zeer voedzamen grond4 ,een zeer goede aarde van hetzelfde gehalte verkrijgt men ook1 door in weilanden de mollenhoopen te verzamelen4 ,deze grond is meestal zeer goed en vrij van ongedierte en dergelijke plagen4 ,in den laatsten tijd wordt ook veel gebruik gemaakt van turfstrooisel4 ,turfstrooisel1 goed fijn gemaakt1 is zeer geschikt om in te kweeken en kan ook dienen1 om te zwaren grond lichter te maken4 ,beter daartoe geschikt is echter de aarde1 die men verkrijgt1 door turfstrooiselmest langen tijd op een hoop te laten staan4 ,turfstrooisel komt tegenwoordig bij wijze van groote balen in den handel voor1 en is niet duur4 ,een zeer belangrijk bestanddeel der grondmengsels is ook het zand4 ,nooit is een grondmengsel goed om planten in te verpotten1 wanneer het niet minstens #a_/f-a_/ab zand bevat4 ,het zand houdt de aarde rul en frisch1 terwijl het ook een goede afwatering bevordert4 ,het beste zand1 dat men gebruiken kan1 is grof rivierzand1 ook wel bekend onder den naam van scherpzand4 ,minder geschikt is z4g4n4 duinzand1 daar dit te fijn is1 waardoor de aarde1 na lang gieten1 zich te veel sluit en een goede waterafvoer dan niet meer mogelijk is4 ,de liefhebber1 die slechts enkele planten in de kamer kweekt1 en niet over een tuin beschikt1 waar hij een hoekje1 goed aan alle weersinvloeden blootgesteld1 kan afzonderen voor bergplaats van aardsoorten1 doet het beste deze1 wanneer hij ze noodig heeft1 bij een goeden kweeker te koopen4 ,hij1 die er echter een bergplaats voor aarde op na kan houden1 behoeft geen moeite te doen zich alle1 hier behandelde1 aardsoorten aan te schaffen4 ,voldoende is het1 wanneer men een lichte grondsoort1 broeiaarde en klei- of graszodengrond heeft1 waarbij het zand zeker niet vergeten mag worden4 ,wat nu de verschillende grondmengsels betreft1 kan men als algemeenen regel tamelijk wel aannemen1 dat planten met zeer zwak ontwikkeld wortelgestel1 of die met zeer fijne wortels1 een lichten grond moeten hebben4 ,tot deze planten behooren o4m4 de ,varens en al die teere plantjes1 welke in het kamerkasje worden gekweekt4 ,een weinig zwaarderen en ook voedzameren grond1 een mengsel dus van ongeveer gelijke deelen1 blad-1 broei- en graszodengrond1 verkiezen de niet zeer zwaar bewortelde1 maar snel groeiende zomerbloemplanten1 waartoe o4a4 de ,fuchsia's1 ,heliotropen en ,pelargonium's behooren4 ,in zwaren grond1 derhalve in een mengsel van #a_/b tot #b_/c graszodengrond1 groeien voor het meerendeel alle planten met vleezige wortels1 die somtijds zeer omvangrijk kunnen worden1 zooals bij voorbeeld de ,palmen en ,bolgewassen4 ,bij het kiezen der grondsoort moet men ook nog letten op den leeftijd der planten4 ,aan een jongen ,palm geeft men een tamelijk lichten grond1 maar wanneer hij grooter wordt en verpot moet worden1 zorgt men er voor1 de aarde telkenmale wat zwaarder te nemen4 ,bij het gebruik van zwaren grond moet men er ten slotte nog op letten1 dat hij niet te veel pakt4 ,is dit het geval1 dan moet hij met wat lichteren grond en een weinig zand vermengd worden4 ,ook is het zaak1 dat de aarde bij het gebruik niet te vochtig is4 ,beter doet men iets te droge1 dan iets te vochtige aarde te gebruiken1 terwijl deze altijd de temperatuur moet hebben van het vertrek1 waarin de planten zich bevinden4 ,het gebruik van te vochtige en te koude aarde is allernadeeligst voor den groei der planten4 ,het zaaien en uitplanten4 ,het aangenaamste en meest loonende werk1 waarmede de plantenliefhebber zich kan bezighouden1 is ongetwijfeld wel het vermenigvuldigen van zijn lievelingen en het interessantste is dan zeker wel1 dit te doen langs den natuurlijken of geslachtelijken weg1 namelijk door zaaien4 ,deze wijze van vermenigvuldigen is zeker wel de dankbaarste2 want1 indien men haar goed kan volvoeren1 geeft zij een duidelijk overzicht van het zoo belangrijke gebied der tuinbouwkunde4 ,om met succes planten door middel van zaad te vermenigvuldigen1 heeft men in de eerste plaats goed1 kiemkrachtig zaad noodig en een der eerste zorgen moet dus zijn1 zich dit aan te schaffen4 ,weinige zaken zijn op zulk een volkomen vertrouwen gebaseerd als een zaadhandel1 want niet alleen kan men aan de meeste zaadsoorten met het bloote oog onmogelijk zien1 of zij al dan niet kiemkrachtig zijn2 maar van de meeste soorten kan men zelfs niet met zekerheid zeggen of het wel die zijn1 welke men heeft besteld4 ,de zaden van de verschillende soorten en variteiten van n geslacht zijn dikwerf niet uit elkander te kennen4 ,het is daarom zaak1 de zaden steeds van een der meest betrouwbare firma's te betrekken2 in welk geval men omtrent kiemkracht en juistheid der verlangde soort tamelijk wel verzekerd is4 ,van groot belang is in de eerste plaats de keuze van den juisten tijd om te zaaien4 ,uitgezonderd voor die zaden1 welke zeer langzaam kiemen en welke men het beste doet in de maanden ,januari tot ,maart in een warme kamer te zaaien1 zijn de maanden ,april en ,mei daartoe het meest geschikt4 ,zaait men te vroeg1 dan zal het vrij sterke vallen der temperatuur gedurende den nacht een zeer ongunstigen invloed op de kieming uitoefenen1 terwijl ook de jonge kiemplantjes zullen lijden door de onvermijdelijke temperatuurswisselingen4 ,het te laat zaaien is ook niet aan te bevelen1 daar de zaadplanten dan vr den herfst zich niet meer volkomen kunnen ontwikkelen4 ,een goede kiemkrachtige zaadkorrel heeft voor haar eerste ontwikkeling behoefte aan warmte en vochtigheid1 terwijl het kiemingsproces veel zekerder zal plaats hebben1 wanneer dit in volkomen donker kan geschieden4 ,om aan dit eerste vereischte der kieming te voldoen1 brengt men de zaadkorrels in den grond en bedekt men ze ook in den regel met een laagje aarde4 ,op deze wijze uitgezaaid1 ligt de zaadkorrel vochtig en warm en is tegelijkertijd van het licht afgesloten4 ,voor het zaaien in de kamer bedient men zich van kleine zaadpotjes1 van platte schalen1 of ook wel van houten kistjes4 ,welke van deze voorwerpen men ook gebruikt1 steeds moet er op gelet worden1 dat zich in den bodem de noodige drainagegaatjes bevinden4 ,heeft men zeer platte schalen1 dan is het voldoende op ieder gaatje n scherf te leggen met de holle zijde naar onder2 bij hoogere schalen of potten is dit echter lang niet voldoende1 men moet deze minstens l_/#c der hoogte met scherven vullen4 ,ook stukjes houtkool1 cokes en ook wel steentjes kunnen hiervoor gebruikt worden4 ,deze schervenlaag heeft ten doel een geregelden waterafvoer te verzekeren4 ,het overvloedige water kan dan gemakkelijk wegzakken4 ,waar de drainage niet voldoende verzekerd is1 daar wordt de aarde in korten tijd zuur en het beste zaad kan dan geen goede1 gezonde zaadplantjes geven4 ,van evenveel belang als het is voor een goeden pot te zorgen1 is het ook1 de juiste soort van aarde te kiezen1 waarin men zaait4 ,de ondervinding heeft geleerd1 dat men te dien opzichte voorzichtig moet zijn1 daar vele teere planten uitsluitend in lichte aarde willen kiemen4 ,dit ligt ook eenigszins voor de hand4 ,zware grond is voor warmte moeilijk toegankelijk1 hij neemt te veel water in zich op en biedt aan het jonge kiemplantje te veel weerstand1 zoodat die moeilijk of in het geheel niet aan het daglicht zou kunnen treden4 ,de beste grond1 om in te zaaien1 is in de meeste gevallen zeer zuivere1 goed verteerde bladgrond1 die door een fijne zeef is gewreven2 ook heidegrond is zeer goed bruikbaar4 ,deze grondsoorten moeten1 vr ze gebruikt worden1 met #a_/c tot #a_/d zand vermengd worden4 ,in den laatsten tijd wordt ook met goed succes zeer fijn turfstrooisel gebruikt4 ,turfstrooisel is zeer poreus1 het wordt niet vast en blijft vochtig4 ,het heeft tegen1 dat het een grond is1 zeer arm aan voedende bestanddeelen1 zoodat de jonge plantjes er spoedig uitgenomen moeten worden4 ,moeten1 hetzelfde door welke omstandigheid1 de jonge kiemplantjes eenigszins lang in den zaadpot blijven staan1 dan is turfstrooisel niet aan te bevelen4 ,vr alles moet men er op letten1 dat de aarde1 waarin men zaait1 een voldoenden vochtigheidsgraad bezit2 zij mag noch te droog1 noch te vochtig zijn4 ,de zaadpotten worden nu met de klaargemaakte aarde gevuld2 hierop worden zij gladgemaakt en met een plankje of de palm van de hand zacht aangedrukt4 ,naar de grootte der zaden1 moet men het zoo inrichten1 dat er tusschen het bovenvlak der aangedrukte aarde en den rand van den pot een ruimte van #a tot #d c,m4 overblijft4 ,zijn de zaadpannen of -potten op deze wijze geheel klaargemaakt1 dan gaat men tot het eigenlijke zaaien over4 ,het gemakkelijkste is het zaaien van groote zaden3 deze worden eenvoudig1 maar vooral niet te dicht1 over de oppervlakte van den pot verdeeld4 ,onder de kamerplanten1 die grootere zaden bezitten1 zijn er vele1 waarvan de zaden pas na een voorafgaande bewerking gezaaid kunnen worden4 ,het zijn vooral die zaden1 welke zeer harde schillen hebben1 die men1 indien zij eenigszins spoedig moeten kiemen1 niet maar zoo zaaien kan4 ,dikwijls wordt dan die harde buitenschaal een weinig losgemaakt2 deze bewerking is echter niet aan te bevelen1 omdat daardoor maar al te vaak de kiem beschadigd wordt4 ,beter doet men1 zulke zaden vooraf #b of #c dagen in lauw water te weeken4 ,de harde schaal wordt door het weeken zacht1 de vochtigheid kan gemakkelijker tot aan de kiem doordringen en als gevolg kiemt het zaad veel spoediger4 ,een hoofdzaak is het echter1 dat men er op let1 vooral niet te dicht te zaaien2 slechts zeer groote zaden1 zooals die van ,palmen en ,bananen1 kunnen tegen elkander worden gelegd4 ,dikwijls is het echter in zulke gevallen beter1 de zaden ieder afzonderlijk in een klein potje te zaaien4 ,fig4 #ac toont een ,banaan-korrel vr en na de kieming en een ontwikkelde kiemplant in een zaadpotje4 ,zijn de groote zaden uitgestrooid1 dan moeten zij met een beetje overleg met aarde bedekt worden4 ,de zaadkorrel moet ongeveer zoo hoog gedekt worden als zij dik is4 ,na het dekken wordt de aarde weer gelijkmatig aangedrukt4 ,nog moet opgemerkt worden1 dat de zaadkorrels met zwaren grond minder gedekt moeten worden dan met lichten4 ,aangezien wij er echter reeds op gewezen hebben1 dat men voor het zaaien in de kamer beter lichte aarde dan zware gebruikt1 zoo zal men het beste doen als regel aan te nemen het zaad juist zoo diep te zaaien als het dik is4 ,bij te zware bedekking1 wil de kiem wel eens rotten1 voor zij aan het daglicht is kunnen treden2 bij te lichte bedekking echter1 heft het jonge worteltje de zaadkorrel uit den grond1 wat ook niet wenschelijk is1 daar de kiemplantjes dan te spoedig moeten verplant worden4 ,palmen en planten1 die dadelijk een zwaren wortel maken1 worden veelal te ondiep gezaaid1 zij kunnen gerust eenige centimeters onder de oppervlakte der aarde gelegd worden4 ,het moeielijkste is het uitzaaien van stoffijne zaden1 zooals die van vele onzer meest geliefde kamerplanten o4a4 ,gloxinia's1 ,begonia's1 enz4 ,deze fijne1 meestal dure zaden1 worden in kleine zakjes verkocht1 die door de zaadhandelaren veelal weder in een grooter zakje worden gevouwen4 ,de kleine zakjes moeten zeer voorzichtig geopend worden4 ,het gevouwen papier vormt dan een zoogenaamd schuifje4 ,dit schuifje neemt men zoo tusschen duim en middelsten vinger der rechterhand1 dat men het papier met den wijsvinger van elkander verwijderd kan houden4 7,fig4 #ad74 ,men beweegt nu het zoo vastgehouden papiertje van den nen kant van den zaadpot naar den anderen en doet het zoo1 dat de zaden langzaam van het schuifje glijden en zoo mogelijk gelijkmatig over de aardoppervlakte verdeeld worden4 ,het geldt als gewoonte1 dat stoffijne zaden niet met aarde bedekt1 maar slechts zeer voorzichtig aangedrukt worden1 waardoor zij voldoende in de aarde komen te liggen4 ,iedere zaadpot wordt nu voorzien van een etiquette1 waarop de naam staat van het gezaaide zaad4 ,is men zoo ver gereed1 dan worden de potten dadelijk aangegoten4 ,slechts voor die potten1 waarin grootere zaden liggen1 gebruikt men1 bij het aangieten1 een broesgieter2 voor die1 welke zeer fijne onbedekte zaden bevatten1 gebruikt men den rafraichisseur4 ,dezen moet men echter nog zeer voorzichtig behandelen1 en er vooral op letten1 dat de zaden niet naar n zijde van den pot gespoeld worden4 ,heeft men de zaadpotten aangegoten1 dan zet men ze op de bestemde plaats4 ,voor zaden1 die vroeg in het voorjaar moeten ontkiemen1 is het voorzichtig de potten met een glasplaat te bedekken 7,fig4 #ae74 ,deze glasplaat wordt dagelijks nmaal van den pot afgenomen1 en dan met een spons of doek goed droog afgeveegd4 ,deze zaadpotten zet men zoo warm mogelijk1 bij voorkeur in een geregeld gestookte kamer1 niet te ver van de kachel4 ,heeft men echter zaden1 die minder warmte noodig hebben1 dan is het beter1 ze voor het venster te zetten4 ,zij behoeven dan niet met een glasplaat bedekt te worden1 maar het is voorzichtig1 wanneer de zon ze beschijnt1 er een stukje papier op te leggen1 ten einde het te sterke uitdrogen te voorkomen4 ,indien men bij het zaaien de noodige voorzichtigheid in acht genomen heeft1 dan behoeft men aanvankelijk niets te doen1 dan de aarde behoorlijk vochtig te houden4 ,is men zeker1 kiemkrachtige zaden gebruikt te hebben1 dan kan1 mits men bij het begieten de noodige voorzichtigheid betracht1 het resultaat niet uitblijven4 ,bij het gieten der zaden1 moet men er op letten1 dat dit steeds geschiedt1 voordat de oppervlakte zeer uitgedroogd is4 ,door het opdrogen1 wordt het kiemingsproces gestoord1 en n enkelen keer uitdrogen1 op den tijd1 dat het jonge worteltje zich ontwikkelt1 kan het ten gronde gaan der kiemplanten veroorzaken4 ,om een goed resultaat te verkrijgen1 moet men zich met een goede dosis geduld wapenen4 ,hij1 die het afwachten nog niet geleerd heeft1 leert het zeker1 bij het behandelen van zaadpotten4 ,het is toch een groote fout om in de zaadpotten te wroeten1 ten einde te zien of het zaad nog niet kiemt4 ,men moet de potten onaangeroerd laten staan1 om het spoedigste tot het doel te geraken4 ,eenige soorten zaad zijn er1 die een of ook wel twee jaar noodig hebben om te kiemen1 deze zijn echter gelukkig zeldzaam4 ,slechts enkele zaden en wel hoofdzakelijk die van ,palmen1 hebben verscheidene maanden noodig om te kiemen1 de meeste kamerplanten echter doen dit reeds binnen een of twee weken en verscheidene zelfs al na enkele dagen4 ,tusschen het verschijnen der eerste en der laatste kiemplant in n pot1 kan somtijds een aanmerkelijke tijd verloopen4 ,bij eenige soorten is deze onregelmatigheid in de kieming zeer opmerkenswaardig1 zoo bij voorbeeld bij ,musa ,ensete1 de reeds vermelde ,banaan1 een zeer bekende sierplant4 ,bij deze soort kan het voorkomen1 dat de eerste kiemplant reeds na veertien dagen verschijnt1 terwijl andere van vier tot zes maanden op zich laten wachten4 ,hetzelfde is het geval met de zaden van een1 tot de ,winde behoorende1 klimplant1 de ,mina lobata4 ,de eerste kiemplanten van deze soort verschenen acht en veertig uren na het uitzaaien1 terwijl er acht maanden later nog opkwamen4 ,bij de ,japansche ,hop1 ,humulus japonicus1 heeft men ondervonden1 dat de meeste zaden binnen n maand kiemen1 maar dat sommige meer dan een jaar blijven slapen1 om dan pas te verschijnen4 ,de aangevoerde voorbeelden zullen wel voldoende zijn om te toonen1 dat de liefhebber1 die zich met zaaien bezighoudt1 geduld1 zelfs veel geduld1 moet bezitten en ook1 dat hij vooral niet te vlug moet zijn met een oordeel over het gekochte zaad4 ,hoeveel zaadpotten1 met zeer goede zaden bezaaid1 worden niet weggeworpen1 alleen1 omdat de bezitter geen geduld genoeg heeft om op de kieming te wachten4 ,er zijn slechts zeer weinige zaadplanten1 die men in den pot1 waarin zij gezaaid zijn1 kan laten staan1 om daarin tot volkomen ontwikkeling te komen4 ,de meeste kiemplantjes moeten spoedig1 nadat zij opgekomen zijn1 wijder uit elkander geplant worden2 een bewerking1 welke men aanduidt door het woord repikeeren of verspenen4 ,heeft men niet z dicht gezaaid1 dat de jonge plantjes elkander dadelijk raken1 dan behoeft dat repikeeren niet direct na het opkomen te geschieden4 ,heeft men echter te dicht gezaaid1 dan kan men1 indien het geen zeldzame planten zijn1 de zwakste voorzichtig uittrekken en wegwerpen1 om zoodoende den sterkeren meer ruimte te geven1 of wel1 men moet zoo spoedig mogelijk uitplanten4 ,zeer lastig is het uitplanten der zaailingen1 die uit zeer fijne zaden ontspruiten1 daar deze dikwijls1 met het ongewapend oog1 nauwelijks te zien zijn4 ,voor deze kiemplantjes1 die verscheidene malen gerepikeerd moeten worden1 voordat zij sterk genoeg zijn om afzonderlijk in een potje te worden geplant1 gebruikt men potten van ongeveer #aj c,m4 wijdte1 of wel platte schalen of kistjes4 ,deze potten of schalen worden ter halver hoogte met scherven gevuld1 hierop legt men een laagje ruw turfstrooisel en daarbovenop de aarde4 ,als aarde gebruikt men fijn gezeefden lichten grond1 vermengd met zand4 ,alvorens te planten1 wordt de aarde gelijkgemaakt en zacht aangedrukt4 ,voor het uitplanten van zaailingen heeft men twee hulpmiddelen noodig1 die men echter zelf kan maken2 te weten3 een klein stokje1 dat men aan de ne zijde spits en aan de andere zijde vlak afsnijdt1 het repikeer-stokje1 en ten tweede een pincet 7,fig4 #af van onder74 ,om een pincet te maken1 neemt men een dun stokje1 dat men aan de eene zijde1 met een lange punt1 afsnijdt2 hierop splijt men de spits met een scherp mesje en steekt in het einde der spleet een klein dwarshoutje4 ,dit pincet neemt men in de linkerhand1 tusschen duim en wijsvinger1 waarmede men het spleetje open en toe kan drukken2 in de rechterhand neemt men het repikeer-stokje4 ,met de punt van het repikeer-stokje maakt men het jonge zaadplantje los1 waarop men het voorzichtig met het pincet opneemt4 ,heeft men het plantje tusschen het pincet1 dan maakt men in den gereedstaanden pot1 met de punt van het repikeer-stokje1 een klein gaatje1 dat vooral niet te diep mag zijn4 ,in dit gaatje houdt men nu het plantje1 zoodanig1 dat de kiemblaadjes op de aarde komen te liggen1 waarop men het gaatje met de platte zijde van het repikeer-stokje dichtdrukt1 waardoor het plantje vast komt te staan 7,fig4 #af74 ,men moet de jonge plantjes nooit al te wijd uit elkander planten en ze1 wat men met een technischen term noemt1 in het verband zetten2 d4w4z4 dat het eerste plantje in de tweede rij tusschen de beide eerste in de eerste rij komt te staan1 zooals de hiernevens staande puntjes aanduiden 3 4 3 4 3 4 3 ,deze plantwijze heeft het voordeel1 dat alle plantjes even wijd uit elkander komen te staan en de ruimte in den pot geheel gebruikt kan worden4 ,fig4 #ag stelt een pot met goed opgekomen en daarnaast een pot met uitgeplante of gerepikeerde plantjes voor4 ,heeft men een pot op deze wijze vol geplant1 dan worden de plantjes met den rafraichisseur voorzichtig aangegoten1 en wanneer het warme planten zijn1 met een glasplaat bedekt4 ,wil men dit laatste doen1 dan moet er voor gezorgd worden1 dat de pot niet tot aan den rand met aarde wordt gevuld2 daar de jonge plantjes de glasplaat niet mogen aanraken4 ,zijn de zaailingen boven den rand van den pot uitgegroeid1 en moeten zij nog met glas bedekt blijven1 dan steekt men eenige stokjes op gelijke hoogte in den pot en legt daarop de glasplaat4 7,fig4 #ah74 ,heeft men gewone njarige zomerbloemen gezaaid1 dan kan men die dadelijk repikeeren in den pot1 waarin zij moeten bloeien1 alleen moet men er dan op letten1 ze niet te dicht op elkander te planten2 niet te veel plantjes in n pot te zetten en in plaats van lichten grond wat zwaarderen en voedzameren te nemen4 ,de kiemplanten1 die uit grootere zaden ontspruiten1 worden niet eerst gerepikeerd1 maar direct in kleine potjes geplant4 ,indien men zaailingen van kruidachtige planten heeft1 kort men den penwortel een weinig in4 ,hierna vult men het potje met aarde 7in de meeste gevallen met zand gemengde broeiaarde7 en neemt daarna den zaailing dicht onder de zaadlobben in de linkerhand4 ,met den wijsvinger van de rechterhand maakt men nu een flink gaatje midden in de aarde van het gevulde potje2 hierin houdt men het plantje zoodanig1 dat de worteltjes de aarde raken1 en de zaadlobben zoo dicht mogelijk op de oppervlakte van de aarde komen te liggen4 ,met den duim en wijsvinger van de rechterhand wordt dan het gaatje dichtgemaakt en de aarde matig vast aangedrukt 7,fig4 #ai74 ,zaailingen1 met zeer veel worteltjes1 moeten direct verplant worden4 ,hiertoe doet men1 na de noodige drainage1 slechts een weinig aarde in den pot4 ,men houdt dan den zaailing in den pot1 dien men hierop met aarde vult en daarna1 niet te vast1 aandrukt4 ,de verplante zaailingen moeten zoo spoedig mogelijk1 in elk geval voordat zij gaan slap hangen1 aangegoten worden en wel zoo1 dat het gietwater al de aarde in den pot behoorlijk vochtig maakt4 ,als jonge plantjes verlangen de zaailingen natuurlijk de noodige zorg4 ,na het verplanten moeten zij tegen de directe inwerking van de zon en ook tegen tocht beschermd worden1 en vooral op het gieten moet zeer goed gelet worden1 daar de kleine potjes1 gevuld met lichten grond1 natuurlijk tamelijk spoedig uitdrogen4 ,na betrekkelijk korten tijd maken de jonge plantjes1 indien zij goed verzorgd worden1 nieuwe worteltjes2 zij gaan dan doorgroeien en het duurt niet lang of men moet aan het repikeeren voor de tweede maal1 of aan het oppotten gaan denken4 ,hij1 die zijn kamerplanten1 maar vooral zijn zomerplanten1 voor het balkon en de waranda bestemd1 op boven aangegeven wijze uitzaait en verpleegt1 zal flinke1 stevige1 rijk bloeiende planten verkrijgen1 die de vergelijking met de dadelijk op haar plaats uitgezaaide planten schitterend zullen doorstaan4 ,de kunstmatige of ongeslachtelijke voortkweeking van kamerplanten4 ,talrijke kamerplanten kunnen veel beter1 spoediger en zekerder langs ongeslachtelijken weg voortgekweekt worden1 dan door zaaien4 ,hierbij moet ook niet uit het oog verloren worden1 dat vele en vooral de teedere kamerplanten1 hier te lande geen zaden voortbrengen2 dat van uit het vaderland van velen geen kiemkrachtige zaden kunnen ontvangen worden en ten laatste1 dat zeer vele der in de kweekerijen gewonnen hybriden1 zich niet constant uit zaden laten voortkweeken4 ,wanneer men bij voorbeeld van een fraaie ,pelargonium1 ,fuchsia of ,anjelier zaden oogst en die uitzaait1 dan behoeft men in de meeste gevallen er niet aan te denken1 dat de jonge zaailingen weder de goede eigenschappen der moederplant zullen bezitten4 ,deze zaailingen slaan terug1 d4w4z4 zij toonen neiging om weder tot hun oorspronkelijken vorm terug te gaan4 ,onder de kamerplanten1 met dubbele bloemen1 zijn er daarenboven niet weinig die onvruchtbaar zijn4 ,daar het dubbel worden der bloemen gewoonlijk ten koste der geslachtsorganen plaats heeft1 ziet men niet zelden1 dat bij de dubbele bloemen de meeldraden geheel zijn verdwenen1 terwijl er maar al te vaak ook van den stamper niet veel meer te vinden is1 aangezien ook deze vergroeide4 ,het voortkweeken van planten is voor iederen liefhebber zeer belangwekkend4 ,het wekt niet weinig de belangstelling op1 om de kieming der zaadkorrel en het zich ontwikkelen van den zaailing te volgen2 om te zien1 hoe de pas kort geleden gesneden stek wortels maakt en in betrekkelijk korten tijd tot een zeer schoone plant doorgroeit4 ,het voortkweeken en vooral het voortkweeken langs kunstmatigen weg1 is ook lang geen gemakkelijk werk1 dat1 wil men goede resultaten verkrijgen1 vaak veel tijd vereischt4 ,ook moet de liefhebber bij deze bewerking zeer veel zorg en oplettendheid voor zijn plantjes overhebben4 ,lastiger1 dan de geslachtelijke voortkweeking1 is voor een liefhebber zeker de ongeslachtelijke4 ,de bloemkweeker1 die in de modern ingerichte kassen1 onder het genot van warmte en vochtige lucht1 duizenden stekken goed aan het wortelen brengt1 heeft veel minder moeilijkheden te overwinnen dan de liefhebber1 die de technische hulpmiddelen1 waarover een kweeker van beroep thans beschikt1 niet tot zijn beschikking heeft4 ,zich dikwijls met de meest primitieve hulpmiddelen behelpende1 zoekt de liefhebber zijn doel te bereiken en in zeer veel gevallen gelukt het hem1 zeer goed bewortelde planten te verkrijgen4 ,maar wanneer men een bewortelde stekplant heeft1 dan is men pas halverwege1 want zulk een plantje verlangt nog een zeer zorgvuldige verpleging1 om tot een goed gezond exemplaar door te groeien4 ,al de inrichtingen1 waarover zelfs de kleinste kweeker beschikt1 zooals lage kweekkasjes en broeibakken1 die men al1 naar de behoeften1 meer of minder warm kan aanleggen1 ontbreken den liefhebber4 ,met deze hulpmiddelen is een goed resultaat tamelijk zeker2 ook al heeft de kweeker niet die zorg voor zijn planten1 welke de liefhebber er aan wijdt4 ,deze is aangewezen zijn planten in de kamer of voor het venster te kweeken2 hij kan aan zijn stekplantjes noch bodemwarmte1 noch vochtige lucht geven4 ,hoe dikwijls komt het voor1 dat een liefhebber1 zelfs aan zijn jonge plantjes geen geregelde temperatuur1 of zelfs gunstig licht kan geven2 zoodat hij dus met mindere resultaten tevreden moet zijn1 dan de kweekers verkrijgen4 ,uit al het medegedeelde kan men bemerken1 dat het kunstmatig voortkweeken van planten in de kamer slechts een liefhebberij kan zijn voor hem1 die gaarne interessante zaken wil leeren kennen1 waarvan hij veel genoegen kan beleven1 doch die hem ook teleurstellingen bereiden4 ,indien men dus in een kamer planten wil voortkweeken1 moet men er zich op voorbereiden pas na langere cultuur1 zulke goede resultaten te verkrijgen1 als een kweeker van beroep in betrekkelijk korten tijd bereikt4 ,de beste wijze om planten in een kamer voort te kweeken1 is zeker door middel van stekken4 ,een kort twijgje1 dat men in de meeste gevallen met een scherp mesje1 vlak onder een oog afsnijdt 7,fig4 #bj7 en daarna in den grond steekt1 wortelt na korteren of langeren tijd en is dan een zelfstandige plant geworden4 ,gewoonlijk snijdt men een stek dicht onder een oog af1 omdat de ervaring geleerd heeft1 dat op deze wijze afgesneden stekken1 vooral bij kruidachtige planten1 het gemakkelijkste wortel slaan4 ,er zijn echter ook uitzonderingen4 ,fig4 #ba toont een ,pelargonium-stek1 die vlak onder het oog is afgesneden1 en een ,ficus-stek1 die tusschen twee oogen is afgesneden4 ,de laatste bestaat slechts uit n blad1 met het daarbij behoorende stengeldeel1 en wordt z geplant1 dat zij tot aan den bladvoet in de aarde komt te staan4 ,fig4 #bb toont stekken van ,anjelieren1 waarbij in het snijvlak nog een kruissnede wordt gemaakt4 ,de ondervinding toch heeft geleerd1 dat dusdanig gekruiste stekken1 veel sneller groeien dan oningesnedene4 ,fig4 #bc toont verschillende soorten van stekken en wel3 #a bladstek van een ,ficus1 #b stek van een klimopbladerige ,pelargonium1 #c bewortelde bladstek van een ,peperomia1 #d ,rozestek en #e stek van een ,anjelier4 ,de verschillende wijzen van snijden zijn op de gravure duidelijk te zien2 terwijl ook de ,fig4 #ba en #bb goed aantoonen op welke wijze de stekken moeten gesneden worden4 ,het beste groeien de stekken van kruidachtige gewassen1 en wel in het bijzonder van die soorten1 welke des winters haar blad verliezen4 ,deze plantensoorten1 die men in een koudere kamer1 ja zelfs in den kelder kan overwinteren1 brengt men in ,februari aan den groei2 zij worden dan goed gesnoeid1 regelmatig gegoten en op een goed lichte plaats gezet4 ,het resultaat zal zijn1 dat zij spoedig overal gaan uitgroeien4 ,van deze planten willen wij slechts vermelden de ,fuchsia's1 ,heliotropen en ,hortensia's4 ,onder den invloed van meer warmte en licht1 ontwaken deze planten uit haar winterslaap en beginnen overal uit te botten4 ,de scheuten die dan ontstaan1 laat men doorgroeien1 tot zij drie of vier bladeren hebben1 waarop zij worden afgesneden en als stekken behandeld4 ,het afsnijden der stek doet men dan1 zooals reeds gezegd is met een scherp mesje1 vlak onder een blad4 ,ten einde de stek beter te kunnen planten1 is het nuttig het onderste blad1 of de twee onderste bladeren1 af te snijden1 en1 om het inrotten te voorkomen1 is het bij stekken van zeer zachte stengels raadzaam1 ze te laten opdrogen1 waartoe men ze eenigen tijd op een plek1 waar de zon ze niet kan bereiken1 laat liggen4 ,is de snijvlakte geheel opgedroogd1 dan kan de stek geplant worden4 ,om nu een goed wortelen der stekken te bevorderen1 moeten zij besloten staan4 ,het beste doet men1 een houten bakje1 ter grootte van een sigarenkistje1 te maken4 ,in den bodem van het kistje moeten enkele drainagegaten geboord worden1 waarop scherven1 met de holle zijden naar onder2 worden gelegd4 ,hierop legt men nog een laagje scherven en daaroverheen een dun laagje turfmolm4 ,op de turfmolmlaag wordt nu de aarde1 waarin de stekken gestoken worden1 gebracht4 ,als aarde gebruikt men goed gezeefden blad- of heidegrond4 ,voor stekken1 die spoedig uitgeplant kunnen worden1 is het nog beter1 in plaats van aarde1 zuiver zand te gebruiken4 ,de stekken wortelen in zand zeer goed en kunnen er1 bij het uitplanten1 zeer gemakkelijk uitgenomen worden1 terwijl de wortels dan zuiver blijven4 ,lang kan men bewortelde stekken echter niet in zand laten staan1 daar dit geen voedingsstoffen bevat en de jonge plantjes er dus in zouden verarmen4 ,de grond1 of het zand1 wordt1 na in het kistje gebracht te zijn1 gelijkgemaakt en zacht aangedrukt4 ,in het zoo klaargemaakte kistje worden nu de stekken1 tamelijk dicht bij elkander1 geplaatst4 ,hiertoe bedient men zich van een puntig stokje1 waarmede putjes in de aarde worden gestoken4 ,men neemt dan de stek tusschen duim1 wijs- en middelvinger der rechterhand1 houdt haar in het gaatje en drukt ze daarna flink aan1 zoodat zij stevig vaststaat4 ,het is nogal van belang1 dat een stek niet te diep in de aarde1 maar toch goed vast staat4 ,is het geheele kistje met stekken gevuld1 dan wordt het met een broesgietertje goed aangegoten1 op een lichte plaats gezet en met een stolp of glasplaat bedekt 7,fig4 #bd74 ,de verzorging bestaat nu hoofdzakelijk in het gelijkmatig vochtig houden der aarde1 wat men bereikt1 door de stekken geregeld met water1 dat de temperatuur van het vertrek heeft1 te besproeien4 ,al naar het weer is1 geschiedt dit besproeien een tot driemaal per dag4 ,aangezien de aarde water uitdampt1 dat zich als droppels aan de stolp of glasplaat afzet1 moet deze minstens twee keer per dag met een spons of drogen doek afgeveegd worden2 de koude waterdruppels vallen anders op de stekken en veroorzaken daar licht rottende plekken1 wat zeer slecht is4 ,vooral moet1 zoolang de stekken niet beworteld zijn1 opgepast worden1 dat de zon er niet op schijnt4 ,schijnt de zon door het venster1 op de stolp of de glasplaat1 dan worden deze laatsten met een stuk papier gedekt4 ,beginnen de stekken te groeien1 wat men vrij wel als een teeken mag beschouwen dat zij wortel geslagen hebben1 dan begint men met gedurig een weinig meer te luchten1 totdat de stolp of glasplaat geheel verwijderd kan worden4 ,ook het voor de zon schermen kan langzamerhand nagelaten worden4 ,in plaats van houten kistjes kan men ook gewone bloempotten1 van #aj c,m4 middellijn1 tot het steken van stekken gebruiken4 ,de ondervinding heeft geleerd1 dat van in potten gestoken stekken1 die het snelste groeien1 welke het dichtst bij den potrand staan2 reden waarom de stekken dan ook in de potten1 die zeer goed van drainage moeten voorzien zijn1 zoo dicht mogelijk bij den rand worden gestoken 7,fig4 #be en #bf74 ,de gesloten warme lucht krijgt men1 wanneer potten gebruikt worden1 door die met een stolp te bedekken4 ,het aanbevelenswaardigste is een stolp in den vorm van een kaasstolp1 maar wat hooger en wijder1 daar men er dan verscheidene potten te gelijk onder kan zetten4 ,ook wanneer men in potten stekt1 moeten natuurlijk de daarover staande stolpen geregeld afgedroogd worden4 ,kleinere en ook hangplanten1 die gemakkelijk wortelen1 kunnen direct in den pot worden gestekt1 waarin zij tot ontwikkeling moeten komen1 en liefst verscheidene stekken te zamen1 opdat de pot goed volgroeit4 ,fig4 #bf stelt een pot met ,tradescantia-stekken voor1 een der meest verspreide en geliefde hangplanten4 ,het bewortelen geschiedt ook zeer ongelijk4 ,tradescantia's slaan meestal reeds na drie of vier dagen wortel2 andere kruidachtige planten1 eerst na acht of tien dagen4 ,er zijn echter ook planten1 waarbij dit langer duurt en die1 in de kamer gestoken1 pas na een of twee maanden wortel maken4 ,enkele planten wortelen zeer goed1 wanneer de stekken in water worden gezet2 zoo kan men onder anderen kopstekken1--dit zijn de bovenste stekken van een plant1 met de hartbladeren er nog aan--van den ,oleander en van den ,ficus1 zeer goed aan den groei krijgen1 door iedere stek in een met water gevuld fleschje te zetten1 en de halsopening met warme was dicht te maken4 ,deze wijze van behandelen is bij de genoemde planten wel zoo zeker1 als de gewone manier van stekken4 ,wanneer men stekken in water steekt1 dan moeten deze echter zooveel mogelijk in de zon staan1 om te voorkomen dat zij beginnen te rotten4 ,er zijn nog verscheidene andere wijzen om stekken te steken1 zooals door bladstekken4 ,van verscheidene planten en vooral van vetplanten1 is het voldoende1 een blad in den bodem te zetten1 om een plant te verkrijgen4 ,een zich aan den bladvoet bevindende knop gaat dan ontwikkelen1 en men ziet aan den voet jonge wortels en een plantje te voorschijn komen1 terwijl het oude blad langzaam afsterft4 ,zeer gemakkelijk gaat het voortkweeken van bladstekken bij de ,bladbegonia's4 ,van een goed ontwikkeld ,begonia-blad snijdt men de hoofdnerven met een mesje door1 hierop legt men het op den daartoe gereedgemaakten pot en wel zoo1 dat de dikke nerven alle in den grond komen te liggen2 dan legt men eenige steentjes op het blad1 ten einde te voorkomen1 dat het opwipt4 ,geeft men nu de noodige warmte en verzorgt men het goed1 door er op te passen1 dat de grond matig vochtig blijft en geen zon het treft1 dan zal het blad niet alleen aan den bladsteel1 maar overal1 waar men het heeft ingesneden1 kleine plantjes vormen1 die1 zoodra zij wortel hebben1 afgesneden en opgepot kunnen worden4 ,een juist tijdstip1 waarop de stekken moeten gestoken worden1 laat zich niet aangeven4 ,de gewone planten1 met kruidachtige stengels1 groeien het best in ,februari en ,maart2 verscheidene andere planten echter1 vooral die1 met hardere1 houtachtige stengels1 laten zich beter in ,augustus stekken4 ,zoodra de stekken beworteld zijn1 neemt men ze uit den pot1 waarin zij gestoken zijn4 ,dit moet echter zeer voorzichtig geschieden1 opdat de jonge worteltjes zoo weinig mogelijk beschadigd worden4 ,kan men het z doen1 dat zij kluit houden1 d4w4z4 dat de aarde tusschen de worteltjes in blijft zitten1 dan is dit nog veel beter4 ,de jonge plantjes worden ieder afzonderlijk in een potje gezet4 ,na op het drainage-gaatje een scherf gelegd te hebben1 doet men in het potje een weinig aarde2 met de linkerhand houdt men dan het bewortelde stekje in het midden van het potje en wel z1 dat het niet te diep komt te staan1 vult het hierop verder met aarde aan en drukt het met de rechterhand matig vast4 ,nog gemakkelijker gaat het oppotten van weinig bewortelde stekken2 men kan dan het potje dadelijk geheel met aarde vullen1 waarna men in het midden met den wijsvinger een juist diep genoeg gaatje maakt2 met de linkerhand wordt het stekje daarin gehouden1 en hierop het gaatje dichtgemaakt en matig aangedrukt4 ,heeft men de stekken op deze wijze opgepot1 dan moeten zij direct1 met een broesgietertje1 flink aangegoten worden1 opdat de aarde goed doorvochtig wordt4 ,totdat de stekken zich tot volwassen planten hebben ontwikkeld1 moeten zij natuurlijk nog verscheidene malen verplant worden4 ,na dit verplanten moeten zij1 evenals toen zij pas opgepot werden1 den eersten tijd voor de zon beschermd worden1 om het slaphangen1 waarmede men licht bladeren verliest1 te voorkomen4 ,een andere wijze1 om planten kunstmatig te vermenigvuldigen1 is door middel van afleggers4 ,deze bewerking wordt hoofdzakelijk toegepast op fijne ,anjelieren1 en wanneer men een weinig zorgzaam is1 zijn de kansen op goede resultaten zeer groot4 ,de ,anjelieren ontwikkelen des zomers1 nevens de bloeibare stengels1 nog een aantal met blad bezette scheuten1 die in het tweede jaar pas bloeibaar worden4 ,deze scheuten leveren gedurende en na den bloeitijd1 de afleggers4 ,allereerst moet men zorgen voldoende potruimte voor het afleggen te hebben1 waarom men de ,anjelier eerst in een grooteren pot verplant1 wat men zoo doet1 dat de oppervlakte der aarde eenigszins losblijft4 ,men neemt nu de sterkste van de af te leggen scheuten1 en maakt onder een blad een overlangsche insnede1 zoodanig1 dat deze eindigt onder het inplantingspunt van het volgende bladpaar1 en de scheut ongeveer tot de helft is ingesneden4 ,men buigt nu dezen scheut naar beneden en legt hem met de insnijding in de aarde4 ,om te zorgen1 dat hij zich niet weer opricht1 bevestigt men hem in den grond met een houten haakje4 ,van iedere plant kan men zooveel afleggers maken1 als er goede scheuten aan zijn en als er ruimte in den pot is4 ,na verloop van vier zes weken is de aflegger1 d4w4z4 het ingesneden gedeelte van den scheut1 beworteld4 ,men neemt nu den scheut1 die nog steeds gedeeltelijk door de moederplant wordt gevoed1 voorzichtig uit den grond1 snijdt het bewortelde stengeldeel van de moederplant af en plant het1 als zelfstandige plant1 in een potje4 ,fig4 #bg stelt de vermenigvuldiging van een buiten uitgeplante ,anjelier voor4 ,natuurlijk moeten pas opgepotte afleggers niet minder voorzichtig behandeld worden dan pas opgepotte stekken4 ,een andere wijze van voortkweeken1 die met het afleggen wel eenige overeenkomst heeft1 wordt dikwijls toegepast bij bladplanten1 in hoofdzaak bij ,dracaena's1 die haar onderste bladeren verloren hebben1 en daardoor leelijk zijn geworden4 ,deze bewerking wordt het ringen genoemd4 ,een eindje van het onderste blad verwijderd1 maakt men een schuin oploopende snede in den stam tot ongeveer halverwege de dikte4 ,door in de snede een stokje te steken1 houdt men de snijvlakken een eindje van elkander verwijderd4 ,om de insnede brengt men nu een goede hoeveelheid mos1 dat er stevig omheen gebonden wordt2 of1 wat nog beter is1 men vervaardigt een soort blikken bloempot1 die in twee overlangsche helften uit elkander genomen kan worden2 deze twee helften brengt men ter plaatse van de snede om den stam1 bindt ze te zamen en vult daarna den pot met aarde op 7,fig4 #bh74 ,een andere wijze van insnijden is1 dat men rondom den geheelen stam een snede maakt1 tot ongeveer een derde der stamdikte2 men snijdt er dus als het ware een ring omheen4 ,bij zeer groote planten snijdt men om den geheelen stam heen een wigvormigen ring uit4 ,na op eenige1 onverschillig welke wijze1 ingesneden te zijn1 wordt de stam steeds op de boven omschreven manier omwoeld4 ,in de meeste gevallen zijn de kronen van dergelijke planten te groot1 om als stekken te worden behandeld2 past men echter het ringen toe1 dan is men vrij zeker1 dat ze wortel slaan4 ,men moet er na het insnijden goed voor zorgen1 dat het mos om de wonde behoorlijk vochtig blijft en ook de plant zelf moet dikwijls bespoten en vooral uit de zon gehouden worden1 om te voorkomen1 dat zij bladeren verliest4 ,is de kroon beworteld1 dan kan zij afgesneden en afzonderlijk opgepot worden4 ,de eerste dagen1 na het afsnijden1 moet de jonge plant vooral dikwijls bespoten worden1 zoodat de bladeren als het ware constant vochtig blijven4 ,doet men dit niet1 dan zullen de onderste bladeren dadelijk geel worden en zal de plant een gedeelte van haar schoon voorkomen verliezen4 ,de stam1 die nu zijn kroon kwijt is1 moet men niet wegwerpen1 maar aanvankelijk een weinig droger houden4 ,spoedig zal men dan zien1 dat hij van boven een jonge scheut maakt1 die1 als hij een viertal blaadjes heeft1 afgesneden en als stek behandeld kan worden4 ,ook kan men den stam eener ,dracna even onder iederen knoop afsnijden en de zoo verkregen stukjes in vochtig zand leggen4 ,bij vele soorten levert ieder stukje een scheut op1 die wortel slaat en een afzonderlijke plant vormt4 ,in de kamer zal dit echter wel niet al te best gaan1 bij gebrek aan warmte4 ,van de verschillende wijzen van voortkweeken is voor de kamercultuur ook het scheuren zeer geschikt4 ,veel kruidachtige planten ontwikkelen haar bladeren of scheuten uit een wortelstok en kunnen dan1 als de bekende ,cyperus en ,plectogyne1 een tamelijke afmeting bereiken4 ,deze planten zijn zeer geschikt om te scheuren4 ,hiertoe neemt men ze1 bij voorkeur in het voorjaar1 uit den pot en verdeelt ze1 d4w4z4 snijdt ze1 in zooveel stukken als men planten verlangt te hebben 7,fig4 #bi74 ,bij grassoorten en ook bij het bekende ,venushaar 7,adiantum7 gaat dit verdeelen zeer gemakkelijk2 bij andere planten echter1 zooals de reeds genoemde ,plectogyne1 die een meer of minder harden wortelstek bezitten1 gaat dit zoo gemakkelijk niet2 men moet hierbij een stevig mes gebruiken1 om den wortelstok door te snijden4 ,ook knollen kan men op dezelfde wijze1 namelijk door ze in stukken te snijden1 vermeerderen2 men moet er dan echter op letten1 dat ieder stuk een of meer oogen houdt2 zoodat het kan doorgroeien 7,fig4 #cj74 ,het wil wel eens voorkomen1 dat de snijvlakken1 zoodra het afgesneden stuk in den grond wordt gebracht1 beginnen in te rotten2 om dit te voorkomen1 bestrooit men ze vr het opplanten goed met houtskoolpoeder4 ,vr het verdeelen worden de knollen eerst in goeden lichten grond aan den groei gebracht1 zij maken dan scheuten en wortels2 het is dan pas mogelijk met juistheid de plant te verdeelen4 ,de beste tijd om knollen te verdeelen is het voorjaar4 ,verschillende knolgewassen voor de warme kas1 zooals b4v4 ,caladiums kan men op deze wijze behandelen4 ,veel planten laten zich ook door wortelscheuten vermenigvuldigen4 ,deze ontstaan in den pot1 en kunnen bij het verplanten afgesneden en afzonderlijk opgepot worden4 ,het is geraden zulke scheuten altijd z af te snijden1 dat zij voldoende wortel behouden om door te groeien4 ,fig4 #ca stelt een zeer bekende kamerplant voor1 ,curculigo recurvata1 die men uit den pot heeft genomen om de wortelscheuten er af te snijden4 ,een der interessantste en meest voldoening gevende wijzen van voortkweeken is het veredelen4 ,er zijn echter niet heel veel planten1 die zich met succes in een kamer laten veredelen1 en de meeste liefhebbers1 die het veredelen willen toepassen1 doen dat dan ook op hun ,rozen4 ,om dit te kunnen doen1 moet men echter in zijn tuin of wel in potten rozenwildelingen gekweekt hebben4 ,deze wildelingen kan men het beste veredelen gedurende den zomer1 door de meestal toegepaste wijze1 het oculeeren4 ,de te gebruiken wildelingen kan men als z4g4n4 wildstammetjes bij iederen kweeker voor betrekkelijk weinig geld koopen4 ,deze worden opgeplant en dienen dan voor het kweeken van stamrozen4 ,wil men struikrozen kweeken1 dan gebruikt men wildstammetjes1 niet dikker dan een potlood1 die op den wortelhals1 dus zoo dicht mogelijk bij den wortel1 worden veredeld4 ,men kan op tweerlei wijzen veredelen1 namelijk met een doorgroeiend of met een slapend oog4 ,bij een vroege oculatie1 dat is van ,juni tot ,augustus1 groeien de oogen in hetzelfde jaar nog uit1 terwijl zij bij de ,september-oculatie wl voor het begin van den winter vastgroeien1 doch pas in het voorjaar van het volgend jaar uitgroeien4 ,het is voorzichtig1 op ieder wildstammetje1 naar verschillende kanten twee of drie oogen te oculeeren4 ,de wildstam is geschikt om gebruikt te worden1 zoodra hij zooveel sap heeft1 dat bast en hout zich gemakkelijk laten scheiden4 ,met een scherp geslepen1 zoogenaamd oculeermesje geeft men dan twee sneden in den vorm van een ,t1 en wel z1 dat de bast tot op het hout doorgesneden is4 ,de bast wordt nu met de rugzijde van het hiertoe ingerichte mes1 of nog beter met het heft1 dat daartoe in den vorm van een vouwbeen toeloopt1 opgelicht en het oog tusschen hout en bast ingeschoven4 ,de oogen neemt men van voldoend volgroeide scheuten4 ,aan den voet van iederen bladsteel bevindt zich een oog1 dat1 onder gunstige omstandigheden1 zich tot een twijg kan ontwikkelen4 ,nadat men het blad1 tot op een stukje van den steel na1 heeft weggenomen1 wordt het oog in den vorm van een driehoekig schildje uit den tak gesneden4 ,heeft men het oog klaar1 dan wordt1 met het reeds vermelde heft van het mes1 de ,t-vormige insnede in den wildstam een weinig opengebogen en het oog daarin geschoven4 ,is men hiermede klaar1 dan neemt men een eindje bindbast en bindt de oculatie goed stevig vast1 waarbij vooral moet gezorgd worden1 dat het ingeschoven oog vrijblijft4 ,is men zoover klaar1 dan worden de meeste takjes van den wildstam weggesneden1 opdat deze niet te veel sappen tot zich zouden trekken4 ,beginnen de oculaties zich goed te ontwikkelen1 dan wordt de omgelegde band weggenomen en ook de wildstam tot even boven de oculatie afgesneden4 ,bij ,fig4 #cb kan men duidelijk zien1 op welke wijze een oculatie moet volvoerd worden2 ook een afzonderlijk oog staat er bij2 bij ,fig4 #cc ziet men dan een veredeld wildstammetje1 waarbij de wijze van omwinden duidelijk zichtbaar is4 ,geheel op dezelfde wijze2 veredelt men in de kamer de kleine ,oranjeboompjes1 die zeer gemakkelijk uit gezaaide pitten opkomen 7,fig4 #cd74 ,bij ,oranjeboompjes moeten echter de oculaties met een stolp bedekt en zeer warm gehouden worden2 daar zij anders heel moeielijk uitgroeien4 ,voor de kamer is ook het veredelen van ,cacteen heel aardig4 ,om ,cactussen in de kamer te veredelen1 moet men natuurlijk soorten bezitten1 die men zoodoende voortkweeken wil1 en ook daartoe geschikte wildstammetjes4 ,als wildstammetjes gebruikt men meestal snel groeiende ,zuilencactussen1 vertegenwoordigers van het geslacht ,cereus4 ,goede wildstammetjes1 die bij kweekers wel te verkrijgen zijn1 zijn o4m4 ,cereus ,spachianus1 ,c4 peruvianus1 ,c4 macrogonus1 ,c4 rostratus2 verder verschillende soorten van het geslacht ,opuntia en ten laatste ,pereskia aculeata en ,p4 calandrinifolia4 ,de beide laatstgenoemde ,cactussen zijn groenbladerige1 dunstelige plantjes1 die eerder aan koffieboompjes dan aan ,cactussen zouden doen denken4 ,deze beide soorten zijn vooral geschikt om ,bladcactussen 7,epiphyllum7 op te veredelen1 ,de ,epiphyllums vormen hierop zeer fraaie kroontjes1 die tegen ,kerstmis met de bekende purperen bloemen zeer rijk bloeien4 ,de ,pereskia1 wordt om als onderstam voor ,epiphyllums te dienen1 door sommige kweekers in grooten getale aangekweekt4 ,deze veredeling wordt verricht door zoogenaamd spleetgriffelen4 ,nadat men den kop van een krachtige ,pereskia op de verlangde hoogte heeft afgesneden1 wordt dit snijvlak van dit ingesneden boompje1 ongeveer #a c,m4 diep1 met een scherp mesje gespleten4 ,men neemt dan een gezonde1 uit twee of drie bladeren bestaande1 ,epiphyllum-twijg en snijdt deze door twee schuine sneden1 n links en n rechts1 platpuntig toe1 zoodat de kern de punt vormt4 ,de zoo puntig toegesneden twijg1 zet men dan met de punt in de spleet van den wildstam4 ,gewoonlijk zet men op een ,pereskia-stammetje verscheidene twijgen te gelijk1 om op die wijze spoedig grootere boompjes te verkrijgen4 ,in het stammetje van de ,pereskia kan men ook nog eenige twijgen griffelen4 ,hiertoe maakt men op de bestemde plaats tot in het hart van het stammetje een schuine snede1 neemt dan een ,epiphyllum-twijg1 op de aangegeven wijze afgesneden1 en zet deze in de gemaakte snede4 ,natuurlijk moeten ook bij deze veredeling de wonden goed met bast dicht gebonden worden4 ,bij ,pereskia en ,epiphyllum duurt het aangroeien gewoonlijk niet zeer lang1 soms is dit slechts een zaak van enkele dagen4 ,een zeer weinig bekende wijze van veredelen is die van kogelvormige ,cactussen op ,pereskia-stammetjes4 ,deze worden daartoe aan een klein stokje gebonden1 daarna eerst afgesneden en dan een weinig spits toegesneden4 ,de ,cactus1 die men hierop enten wil1 wordt voorzichtig van de moederplant afgesneden4 ,met een scherp1 puntig mesje snijdt men nu een gaatje onder in deze spruit en wel zoo1 dat dit niet grooter is dan het spitsje van den onderstam4 ,beide stukken worden nu op elkander gezet en de ontstane spleet met entwas dichtgesmeerd4 ,natuurlijk moet deze veredeling tot samengroeiing goed verbonden worden4 ,het beste doet men dit1 door boven op de kogelvormige ,cactus een kluitje watten te leggen en dan door middel van bindbast een stevig verband te maken4 ,het bindsel wordt onder den pot doorgehaald1 over de ,cactus heengelegd en dan vastgebonden4 ,men moet er vooral om denken1 dat1 past men deze veredeling toe1 de ,pereskia steeds aan een stevig stokje moet gebonden worden4 ,de groei van de kogelvormige ,cactus is toch veel sneller1 dan die1 van den onderstam1 zoodat deze laatste zijn zwaren last ten langen leste niet meer zou kunnen dragen1 en dus zou moeten afbreken4 ,beter dan op ,pereskia veredelt men zware ,cactus-soorten op ,cereus4 ,de afbeelding stelt een op ,cereus veredelde ,cactus voor 7,fig4 #cf74 ,met een scherp mes snijdt men de1 als onderstam dienende1 ,zuilencactus den kop af en van de daarop te plaatsen kogelvormige ,cactus snijdt men de onderzijde z af1 dat1 zet men de laatste op de eerste1 de beide snijvlakken elkander volkomen bedekken en de middelpunten van beide juist op elkander sluiten4 ,de geheele bewerking bestaat dus uit het met zekerheid uitvoeren van twee sneden4 ,na beide soorten op elkander gezet te hebben1 legt men het verband4 ,het aangroeien heeft bij ,cactussen zeer snel1 meestal in weinige dagen plaats4 ,een bekend ,cactusliefhebber1 de heer ,walter ,mundt1 te ,pankow1 bij ,berlijn1 zegt over het veredelen van ,cactussen het volgende3 als onderstam gebruik ik bij voorkeur twee- of driejarige zaailingen of ook wel stekplanten van groene ,cereus-soorten2 de blauwachtige ,cereus-soorten1 zooals ,cer4 azureus1 ,c4 ,seidelii en andere1 gebruik ik bij voorkeur niet1 daar deze niet goed aangroeien en dikwijls na eenigen tijd den entkop weder afwerpen4 ,zaailingen1 van in het eind van ,maart of begin ,april gezaaide zaden1 kunnen hoewel dan heel weinig gedoornd1 reeds in ,juli tot veredeling dienen #a4 ,zijn onderstam en entkop beide zeer jong1 dan is het resultaat tamelijk zeker1 de plantensappen schijnen zich dan goed te vermengen4 ,men neemt den entkop tusschen duim en wijsvinger en drukt dien1 terwijl men een eenigszins draaiende beweging maakt1 nogal stevig met de snijvlakte op die van den onderstam1 waarop men de plant goed verbindt4 ,het verbinden is1 bij het veredelen van kogelvormige ,cactussen op zuilenvormige1 het moeilijkste werk en bij kleine entkopjes1 niet grooter dan de kop van een lucifer1 is het zelfs een kunststuk2 doch ook hier geldt het spreekwoord3 ,al doende leert men4 ,nadat ik den uit den zaadpot genomen entkop1 op de bovenvermelde wijze1 op het onderstammetje heb geplaatst1 neem ik een wollen draad1 dien ik aan twee einden strak aantrek1 zoo doende1 dat ik tusschen beide handen een ruimte van twee tot drie duim heb4 ,ik leg nu dezen draad voorzichtig in horizontale richting over het entkopje1 dat toch reeds door zijn eigen sappen vastgekleefd zit4 ,beide uiteinden van den draad haal ik nu voorzichtig naar beneden1 er voor zorgende1 dat de druk aan beide zijden juist gelijk is4 ,bij den potrand gekomen1 trek ik den draad voorzichtig een weinig aan1 leg hem dan eerst langs den pot heen1 trek hem er vervolgens voorzichtig onderdoor1 en knoop dan de beide einden aan elkander vast4 ,de druk van den draad moet aan beide zijden juist dezelfde zijn4 ,er moet nog opgepast worden1 dat de snijvlakken niet rond zijn1 waarom het mes1 waarmede men snijdt1 zoo dun mogelijk moet wezen4 ,zijn de entkoppen van de grootte van een boon1 of nog grooter1 dan gebruik ik een tweeden draad overkruis en ook bij plantjes1 die ten gevolge van haar naar onder gerichte doorns1 gemakkelijk van het onderstammetje worden afgetild1 dan verdrogen en niet aangroeien1 zijn kruisdraden zeer aan te bevelen4 ,om geheel zeker te zijn en afstooten met opdrogen te voorkomen1 bezwaar ik de draden met een metalen ring4 ,hiertoe schuif ik het ringetje van boven over de plant en haal het zoover naar beneden1 totdat de draden sterk genoeg aangehaald zijn4 ,den volgenden dag leg ik1 al naar de zwaarte van den ring er nog een tweeden bovenop4 ,fig4 #cg verduidelijkt deze handelwijze4 ,de jonge zaailingen1 die als onderstam dienst doen en dus bij het aanbinden licht ombuigen1 moeten eenigszins versterkt worden1 door er twee of drie kleine stokjes omheen te zetten en deze aan elkander te binden4 ,de veredelde plantjes zet ik in een gesloten1 beschaduwde1 maar toch warme ruimte1 de kleinere plantjes in een groote schaal of in een kistje1 dat1 met een door middel van krijt en water witgemaakte ruit1 wordt gedekt4 ,wanneer de kleine patinten acht dagen in zulk een kastje staan1 is dit meestal voldoende4 ,gedurende dien tijd mogen zij in het geheel niet gegoten en gespoten1 en moet elk vochtig worden der wond zorgvuldig vermeden worden4 ,als voorbeeld van een goed resultaat1 wil ik het volgende vermelden4 ,in het voorjaar entte ik den geheel vlak afgesneden nog gezonden kop van een zeer zeldzame ,echinocactus-soort op een zaailing van ,cereus peruvianus als onderstam4 ,het kopje zou zeker verloren geweest zijn1 daar het van den moederstam afgestooten was4 ,het entkopje1 dat niet grooter was dan een kleine erwt1 had in het najaar de grootte van een walnoot gekregen1 z sterk was het gegroeid4 ,voor halfverloren planten is enten nog dikwijls een vrij zeker redmiddel4 ,het oppotten en verplanten4 ,wanneer wij de planten in de kamer kweeken1 dan moet er al spoedig na het zaaien of na het langs ongeslachtelijken weg voortkweeken aan het oppotten der zaailingen of stekken gedacht worden4 ,deze bewerking is zeker gemakkelijker uit te voeren1 dan het verplanten4 ,dit laatste behoeft alleen die liefhebber te doen1 die zich niet met het voortkweeken van planten bezighoudt1 maar die de door hem gekochte planten1 zoo mogelijk1 in goeden staat wil onderhouden4 ,over de verschillende aardsoorten1 die bij het oppotten en het verplanten dienst moeten doen1 hebben wij reeds vroeger gesproken4 ,van veel belang is echter ook het gebruik van goede bloempotten4 ,een goede bloempot moet van gebakken klei zijn2 hij mag niet te zwaar wezen1 zoodat dunne wanden een vereischte zijn2 ook niet te hard gebakken1 daar hij poreus moet zijn4 ,wat nu den vorm aangaat1 is men teruggekomen van het hooge1 smalle model1 dat vroeger gebruikt werd2 toch mag hij ook niet te plat wezen4 ,de beste afmeting is1 dat een pot even hoog is1 als hij op zijn grootste wijdte middellijn heeft4 ,zeer platte potten1 die meer van schalen of schotels hebben1 zijn slechts in enkele gevallen1 voor planten met weinig wortels aan te bevelen4 ,in den bodem van iederen pot1 moet zich een drainagegaatje bevinden en al naarmate de potten grooter worden1 moeten er drie of vijf zulke gaatjes in zijn4 ,gewoonlijk maken de pottenbakkers deze gaatjes van buiten naar binnen in den pot4 ,dit is zeer verkeerd1 daar dan om het gaatje zich een eenigszins verhoogde rand bevindt1 die het afloopen van het water belet4 ,ieder1 die dan ook potten koopt1 moet daar zeer op letten en er bij den pottenbakker op aandringen1 dat hij het gaatje van binnen naar buiten in den pot steekt4 ,in de kamers treft men dikwijls verglaasde potten aan1 of ook wel min of meer fraaie porseleinen potten1 ja zelfs ziet men ze wel eens van metaal4 ,in dergelijke potten is het onmogelijk dat een plant goed kan groeien1 omdat zij niet poreus zijn4 ,de lucht kan door dergelijke potten niet heendringen1 waardoor het opdrogen der aarde bemoeilijkt1 zoo niet geheel onmogelijk gemaakt wordt1 hetgeen natuurlijk tot gevolg heeft1 dat deze verzuurt1 waardoor dan ziekte in de wortels ontstaat4 ,wil men dergelijke fraaie potten toch gebruiken1 dan gaat dit zeer goed1 wanneer men de plant in haar oorspronkelijken pot laat staan en ze daarmede in den fraaieren zet4 ,het is echter zaak1 dan eerst een paar steentjes of stukjes hout in den buiten pot te leggen1 om daar de plant op te zetten1 daar deze anders licht in het doorgeloopen gietwater komt te staan4 ,goede potten moeten dus zoo eenvoudig mogelijk zijn4 ,heeft men echter grootere planten1 die in kuipjes moeten gezet worden1 dan kan men deze zoo fraai en elegant maken als men wil4 ,voor grootere planten1 die in kuipjes gekweekt moeten worden1 is het zelfs geraden1 die wat fraaier te laten vervaardigen1 of wel1 de eenvoudige kuipjes met kurk of boomschors te doen bekleeden4 ,fig4 #ch stelt twee zulke kuipjes voor1 die in den handel voor matigen prijs te verkrijgen zijn4 ,de rechtsche kuip is zeer eenvoudig1 de linksche daarentegen fraaier afgewerkt2 deze laatste is ook practischer1 omdat door den uitgestoken rand van den bodem1 de lucht beter kan toetreden1 terwijl het overvloedige gietwater beter kan wegloopen4 ,men doet het beste1 bij het verplanten steeds nieuwe potten te gebruiken2 deze moeten echter vr het gebruik eerst gewaterd worden1 d4w4z4 men moet ze tien twintig minuten in het water leggen1 opdat de porin van het steen met water voltrekken4 ,vergeet men dit1 dan zal na eenigen tijd de aardkluit zich z vast met den pot verbinden1 dat bij het verplanten de plant onmogelijk uit den pot te krijgen is1 zonder haar te beschadigen of den pot stuk te slaan4 ,dit laatste is natuurlijk schade voor de hand4 ,de oude gebruikte potten moet men natuurlijk niet wegwerpen1 daar deze nog zeer goed gebruikt kunnen worden4 ,in de meeste gevallen zijn deze potten vuil2 aan den buitenkant zit mos of zwarte aanslag1 wat de poreusiteit tegengaat en aan de binnenzijde zit meestal oude aarde4 ,deze oude potten kunnen dus slechts gebruikt worden1 wanneer zij eerst goed schoongemaakt zijn4 ,hiertoe worden zij1 met een harden boenborstel1 aan den binnen- en buitenkant goed afgeschrobd1 waartoe men bij voorkeur warm water gebruikt4 ,hierna laat men ze goed opdrogen4 ,zijn de potten sterk met mos bezet geweest1 dan is het raadzaam1 ze vr het gebruik eenigen tijd in kokend water te leggen1 ten einde zoodoende alle kiemen en mossporen te dooden4 ,gebruikte kuipjes moeten vr het weder in gebruik nemen ook goed met warm water uitgeschrobd worden1 om ze volkomen schoon te maken4 ,vrdat men met het planten of verplanten begint1 moet op een tafel de noodige aarde klaargemaakt worden4 ,behalve aarde heeft men ook drainage-materiaal noodig4 ,wanneer bij het verplanten een pot breekt1 dan behoeft men dien niet weg te werpen4 ,hij wordt in kleine stukjes geslagen1 die1 als drainage in de potten1 gebruikt kunnen worden1 mits men ze van te voren goed afwascht4 ,op het drainage-gaatje1 dat zich1 zooals wij gezien hebben1 in iederen goeden pot bevindt2 legt men een scherf1 en wel z1 dat de holle zijde naar onder en de bolle dus naar boven gekeerd is4 ,heeft men kleine potjes te draineeren1 dan is het voldoende op deze grootere scherf nog enkele kleinere te leggen4 ,moet men grootere potten gebruiken1 dan is verstopping der drainage gevaarlijker4 ,de aarde hierin droogt natuurlijk veel langzamer uit en heeft dus meer kans om te verzuren2 terwijl grootere planten in den regel veel kostbaarder zijn en het verlies er van dus grooter is4 ,op ieder drainage-gaatje legt men dan een potscherf en hierboven een flinke laag kleinere scherven4 ,heeft men zooveel kleinere scherven niet voorhanden1 dan kan men ook stukjes baksteen1 cokes of houtskool gebruiken4 ,de aarde zal natuurlijk1 door het gieten1 zeer gemakkelijk tusschen de drainage-scherven of steentjes indringen en dit moet zoo mogelijk voorkomen worden4 ,hiertoe legt men boven de scherven een laagje moerasmos 7sphagnum7 of wel zeer grof turfstrooisel4 ,in den regel is de drainage slechts gedurende betrekkelijk korten tijd werkzaam4 ,de wortels toch dringen spoedig in de versche aarde en dan door het moslaagje tusschen de scherven4 ,wanneer men bij het verplanten de plant uit den pot neemt1 dan zal men meestal zien1 dat haar wortels langs den pot een dicht netwerk hebben gevormd1 waarin de geheele drainage besloten is4 ,bij sterk groeiende planten dringen de wortels zelfs in het drainage-gaatje en staan de planten op een vochtigen bodem of op aarde1 dan dringen zij daar zelfs doorheen4 ,het is maar goed1 dat in bovengenoemd geval de plant meestal veel water noodig heeft en dus al het gietwater spoedig verbruikt en ook1 dat het overvloedige water tusschen de wortels door1 gemakkelijk wegzakt1 wanneer men maar zorgt1 dat het gaatje goed geopend blijft4 ,is het gaatje toevallig door aarde of wortels verstopt1 dan moet men dit1 door er een stokje in te steken1 weer vrijmaken4 ,gemakkelijk om te leeren en te doen is het oppotten van planten4 ,men heeft hierbij meestal te doen met kleine zaad- of stekplantjes1 die tot nu toe in een pan te zamen stonden1 en die1 voor een beteren groei1 ieder afzonderlijk in een potje moeten gezet worden4 ,hiertoe bedient men zich van het kleinste model potjes1 die onder den naam stekpotjes voorkomen4 ,bij het opplanten in zulke kleine potjes1 waarin de planten natuurlijk slechts korten tijd staan1 behoeft men niet zoo heel veel werk van de drainage te maken2 n scherf op het drainage-gaatje is voldoende4 ,het oppotten geschiedt op de volgende wijze4 ,men vult het potje geheel met aarde1 maakt daar1 in het midden1 met den wijsvinger van de rechterhand een vrij ruim putje in1 waarin men het op te potten plantje met de linkerhand houdt4 ,met duim en wijsvinger van de rechterhand1 wordt nu de aarde rondom de wortels goed vastgedrukt1 zoodat het plantje stevig vaststaat4 ,is men zoover gevorderd1 dan wordt de aarde in het potje nog een weinig aangedrukt1 terwijl er zoo noodig1 nog wat aarde bijgevoegd wordt4 7,fig4 #ai74 ,wat het plantje zelf betreft1 dit wordt van te voren zeer voorzichtig uit de pan of den pot1 waarin het gerepikeerd stond1 genomen en indien de wortels wat lang zijn1 worden deze ingekort4 ,dit inkorten is voor de ontwikkeling van talrijke haarworteltjes zeer bevorderlijk4 ,omslachtiger en ook veel moeilijker dan het oppotten is het verplanten4 ,de beste tijd om te verplanten is voor de meeste planten zeker wel het voorjaar1 wanneer zij weder tot ontwikkeling beginnen te komen4 ,planten1 die in het voorjaar bloeien1 moeten pas na den bloei verplant worden1 omdat zij dan in haar ontwikkeling niet gestoord mogen worden4 ,snel groeiende en dus veel voedsel behoevende planten1 moeten in den loop van den zomer nogmaals verplant worden4 ,fijne bladplanten en andere1 die zich minder snel ontwikkelen1 behoeven slechts eens per jaar verplant te worden1 terwijl grootere kuipplanten daaraan geen behoefte hebben in perioden1 afwisselende tusschen vier en tien jaar2 vooral wanneer men niet te spaarzaam is met vloeibaren mest4 7,zie het hoofdstuk ,de bemesting74 ,vr men nu een plant in een grooteren pot zet1 moet men onderzoeken of de pot1 waarin zij staat1 goed volgeworteld is2 daar een gezonde plant niet verplant behoeft te worden1 voordat dit het geval is4 ,het onderzoek1 naar den toestand der wortels geschiedt door het uit den pot slaan4 ,men neemt de plant in de linkerhand en wel zoo1 dat de stam zich tusschen den wijs- en den middelvinger of tusschen den middel- en den ringvinger bevindt4 ,men keert nu plant met pot ten ondersteboven1 neemt de onderzijde van den pot in de rechterhand en slaat daarop zijn rand een paar keer flink op dien van de verplanttafel4 ,men zal zien1 dat de aardkluit nu van den pot loslaat1 welke laatste daarop gemakkelijk van de eerste kan afgenomen worden 7,fig4 #ci74 ,men heeft nu de plant met haar geheel wortelgestel vr zich1 zoodat men het laatste op zijn gemak kan bekijken4 ,zijn de wortels overal goed om den pot gegroeid1 of hebben zij zich z sterk ontwikkeld1 dat zij een viltachtig netvormig weefsel om de geheele kluit heen vormen1 dan is de tijd om te verplanten daar4 ,men kiest nu den pot uit1 dien men wil gebruiken4 ,in de eerste plaats moet er op gelet worden1 dat de te gebruiken pot niet te groot is1 wijl de aarde daarin dikwijls reeds zuur wordt1 vrdat de jonge wortels er in hebben kunnen doordringen4 ,de pot1 dien men wil gebruiken1 moet z groot zijn1 dat de kluit der plant er in past en er dan rondom haar1 al naar de grootte der plant1 een ruimte van n tot drie centimeter overblijft4 ,voordat men tot het verplanten overgaat1 moet nu de kluit losgemaakt worden4 ,met een spits stokje1 waartoe men het beste een puntig toegesneden plantenstokje gebruikt1 wordt dit werk verricht4 ,eerst wordt de aarde om den rand van de kluit een weinig afgebroken en daarna worden de in elkander gegroeide wortels voorzichtig losgemaakt4 ,het beste geschiedt dit door met de punt van het stokje van boven naar beneden--d4w4z4 van den onderrand der kluit naar de plant toe--voorzichtig langs den buitenkant van de kluit te steken4 ,dit moet echter zeer voorzichtig geschieden1 daar men anders te diep in haar steekt1 waardoor de wortels beschadigd zouden worden en zij te veel aarde zou verliezen 7,fig4 #dj74 ,de losgemaakte wortels hangen nu langs de kluit4 ,zeer doelmatig is het voor alle planten met een sterk ontwikkeld wortelgestel1 en vooral voor die met veel haarwortels1 de afhangende wortels1 met een scherp mesje1 behoorlijk in te snijden 7,fig4 #da en #db74 ,heeft men echter ,palmen1 ,bol- of ,knolgewassen te verplanten en in het algemeen gewassen met sterk ontwikkelde hoofd- en weinig haarwortels1 dan moet er aan de gezonde wortels in het geheel niet gesneden worden2 alleen de zieke of beschadigde wortels snijdt men dan met een scherp mesje af4 ,ook aan de planten met weinig of zeer zwakke wortels mag niet gesneden worden2 het losmaken van de kluit moet echter steeds geschieden4 ,opgemerkt moet nog worden1 dat er enkele planten zijn1 die van nature slechts zeer zwak ontwikkelde wortels hebben1 zoodat zij1 wat men noemt1 geen kluit houden1 d4w4z4 dat de aarde na het verwijderen van den pot van de wortels afvalt4 ,bij dergelijke planten behoeft men zich daar echter niet ongerust over te maken1 het heeft geen nadeelige gevolgen4 ,heeft men de kluit losgemaakt en de wortels behoorlijk ingesneden1 dan kan het verplanten beginnen4 ,in den gekozen pot wordt nu eerst op de voorgeschreven wijze de drainage aangebracht4 ,op deze drainage wordt dan een laag aarde gelegd en deze aarde een weinig aangedrukt met den rug van de rechterhand4 ,op deze aarde zet men nu de kluit en let er op1 of die diep genoeg staat4 ,de kluit toch mag niet te ondiep staan1 omdat dan de wortels boven den pot zouden uitsteken of met te weinig aarde bedekt zouden worden4 ,zet men de kluit echter te diep1 dan komt een gedeelte van den stam onder de aarde1 en dit is in verscheidene gevallen ook zeer nadeelig1 omdat daar wel eens rotting van stam of stengel het gevolg van kan zijn4 ,er moet dus goed toegezien worden1 dat de bovenkant der kluit n1 hoogsten twee vingerbreedte diep onder den rand van den pot komt te staan1 zoodat zij behoorlijk met aarde kan worden bedekt4 ,men zet de kluit z in den pot1 dat de stam of stengel juist in het midden komt te staan4 ,met de linkerhand wordt nu de plant op haar plaats gehouden1 terwijl men met de rechterhand den pot verder met aarde aanvult4 ,om nu de aarde behoorlijk onder in den pot aan te drukken1 gebruikt men een verplantstok4 ,dit is een plat stokje1 dat men aan n zijde dun afsnijdt1 zoodat het den vorm van een lange wig verkrijgt4 ,met het verplantstokje wordt de aarde nu voorzichtig tusschen de kluit en den wand van den pot aangedrukt4 ,hierbij moet men vooral oppassen niet met het verplantstokje in de kluit te stooten1 daar dan de wortels gekneusd zouden worden2 het beste is zooveel mogelijk langs den rand van den pot te drukken 7,fig4 #dc74 ,de aarde moet zeer gelijkmatig worden aangedrukt4 ,is de ruimte tusschen kluit en pot tot aan den bovenrand gevuld1 dan stoot men den pot eenige malen flink op de tafel om het geheel nog een weinig te doen inzakken4 ,hierna wordt een laagje aarde op de kluit gebracht1 dat men met de vingers matig aandrukt1 er voor zorgende1 dat het bovenvlak steeds goed losblijft4 ,heeft men kleine plantjes te verplanten1 dan behoeft men geen verplantstokje te gebruiken2 de aarde kan dan met den wijsvinger aangedrukt worden4 ,het is lang zoo gemakkelijk niet als het wel schijnt1 een plant z te verplanten1 dat zij goed in het midden van den pot staat en de aarde overal om de kluit goed aangedrukt is4 ,om dit goed te doen1 moet men er zich veel in oefenen1 maar ieder liefhebber1 die het met ware liefhebberij doet1 zal het spoedig genoeg leeren4 ,van veel belang is het1 dat men bij het aandrukken van de aarde geen holen doet ontstaan1 ze niet te vast en ook niet te los aandrukt4 ,laat men holen tusschen de aarde1 of drukt men te los aan1 dan loopt het gietwater dadelijk weg1 zonder de kluit behoorlijk te bevochtigen4 ,heeft men te vast geplant1 dan kunnen de wortels van vele planten slechts moeielijk in de aarde doordringen4 ,zeer weinige teerdere planten1 zooals ,selaginella's en enkele ,varen-soorten1 willen los opgepot worden4 ,er doen zich wel eens gevallen voor1 waarin niet goed van wortels voorziene planten toch verplant moeten worden4 ,dit kan gebeuren1 wanneer uit den slechten reuk der aarde blijkt1 dat deze zuur is1 of wel1 wanneer men uit het slecht groeien der planten opmaakt dat de wortels ziek zijn4 ,wortelziekte is in de meeste gevallen het gevolg van ondoordacht gieten1 van het gebruik van te koud of slecht water1 of van het gebruik1 voor zwak bewortelde planten1 van een te grooten pot4 ,wortelzieke planten worden uit den pot genomen en al de aarde tusschen de wortels uitgeschud4 ,de wortels worden hierna goed afgewasschen en alle zieke deelen met een scherp mes afgesneden4 ,verkrijgt men zoodoende groote snijvlakken1 dan worden deze met houtskoolpoeder bestrooid4 ,om planten1 die erg wortelziek zijn1 nog te redden1 doet men het beste1 ze in een zoo klein mogelijke pot te zetten1 een pot1 die dikwijls veel kleiner moet zijn dan die1 waar zij uitkwam4 ,een vereischte bij het oppotten van zulk een plant is dan1 dat men voor een zeer goede drainage zorgt1 zoo mogelijk lichten grond gebruikt1 en dezen rijkelijk met zand en in enkele gevallen met fijne houtskool vermengt4 ,de behandeling van pas opgepotte of verpotte planten4 ,na het oppotten of verpotten worden de planten dadelijk aangegoten2 vooral bij teedere en grootbladerige planten1 die neiging hebben om spoedig slap te hangen1 moet dit zoo gauw mogelijk geschieden4 ,palmen en eenige andere plantensoorten1 waaronder ook ,vetplanten1 kunnen1 wanneer men bij het verpotten donker weer heeft1 daarentegen enkele dagen onaangegoten blijven staan4 ,of men echter dadelijk aangiet1 dan wel1 daarmede nog wat wacht1 wanneer men het doet1 moet men het goed doen4 ,bij het verplanten1 heeft men er natuurlijk voor gezorgd een behoorlijken gietrand te houden1 d4w4z4 dat men niet den geheelen pot met aarde heeft gevuld1 maar er voor zorgde1 dat het bovenvlak der aarde een weinig onder den rand van den pot bleef4 ,deze ruimte1 die noodzakelijk is om te beletten1 dat bij het gieten het water dadelijk van den pot afloopt1 noemt men den gietrand4 ,bij het gewone gieten1 is het voldoende1 dezen gietrand eens met water te vullen1 bij het aangieten gaat men echter anders te werk4 ,men neemt een fijnen broes-gieter en besproeit daarmede de aarde1 er voor zorgende1 dat er geen water op blijft staan4 ,deze bewerking herhaalt men1 al naar de grootte van den pot1 drie-1 vier- of vijfmaal1 ten einde te zorgen1 dat de geheele kluit behoorlijk vochtig wordt4 ,door op deze wijze aan te gieten1 blijft het oppervlak der aarde los en poreus1 terwijl dit zich anders direct zou sluiten en er dan een harde korst ontstaat1 die het zoo noodige doordringen der lucht in de aarde verhindert4 ,in den beginne zijn de pas opgepotte of verpotte planten zeer gevoelig voor te veel water1 daar zij veel minder snel opdrogen1 dan goed doorwortelde planten4 ,de versche grond blijft toch vochtig1 zoolang daar geen jonge worteltjes in doorgedrongen zijn4 ,het beste is dan ook deze planten eerder iets te droog dan te vochtig te houden2 men voorkomt daardoor1 dat de versche aarde zuur wordt en prikkelt de plant tot vernieuwde wortelvorming4 ,zijn de jonge worteltjes eenmaal goed in den nieuwen grond doorgedrongen1 dan is deze voorzichtigheidsmaatregel niet meer noodig4 ,om te voorkomen dat bij het gieten te veel water in den verschen1 nog niet met wortels doordrongen1 grond dringt1 hoogt men bij het verplanten de aarde een weinig naar den rand van den pot op4 ,er ontstaat hierdoor rondom den stengel een soort kom1 waar het water naar toe zakt1 dat zoodoende in de oude kluit dringt4 ,vooral moet er op gelet worden1 dat de kluit1 bij het verplanten1 behoorlijk vochtig is1 daar deze anders moeilijk water opneemt1 terwijl bij het aangieten het water door de versche aarde wegzakt1 waardoor de kluit zou verdrogen en de wortels ziek zouden worden4 ,pas geplante gewassen moeten den eersten tijd steeds met een broesgietertje en nooit met een pijpgieter gegoten worden1 door den laatste wordt de nog losse aarde van haar plaats gespoeld2 er ontstaan dan kuiltjes in de oppervlakte der aarde1 waardoor zeer licht wortels komen bloot te liggen4 ,zijn de planten na het verpotten goed doorgegroeid1 zoodat men kan veronderstellen dat zij talrijke wortels langs den potwand hebben gemaakt1 dan brengt men om den stam heen een weinig aarde1 waardoor nu het bovenvlak eenigszins naar buiten toe afhelt4 ,dit is noodig1 omdat nu de buitenkant van de kluit het meeste uitdroogt en het gietwater zoodoende daarheen geleid wordt4 ,zeer dikwijls lijden de planten door het verpotten2 de wortels toch worden er door gestoord en nu en dan nogal beschadigd4 ,de kweeker heeft hier tegen verschillende hulpmiddelen1 hetzij dat hij de planten in de gesloten1 warme1 vochtige lucht van een kas brengt1 hetzij dat hij ze een warmen voet geeft1 door ze met de potten in een broeibak te graven4 ,dergelijke middelen staan den liefhebber echter niet ten dienste2 deze moet dan ook zijn planten1 gedurende dezen overgangstijd1 meer of min als patinten beschouwen4 ,warme planten vooral moeten op een zoo licht en warm mogelijke plaats gezet worden2 tegen de zon moet zorgvuldig geschermd worden en vooral moet men de planten dikwijls spuiten4 ,het voorkomen van tocht en van sterke schommelingen in de temperatuur zal aan de planten1 vooral in dit critieke tijdperk1 zeer ten goede komen4 ,het gieten4 ,een van de moeilijkste werken1 zoo niet het moeilijkste werk1 is voor den liefhebber zeker wel het gieten der potgewassen4 ,hij1 die hiermede goed overweg kan1 mag zich gerust een eenigszins ervaren plantenkweeker noemen4 ,in de meeste gevallen worden de kamerplanten ziek1 door de lichtvaardigheid waarmede ze gegoten worden4 ,in plaats dat de liefhebber dan pleizier heeft van zijn planten1 ze ziet groeien1 in omvang toenemen en ten slotte ziet bloeien1 gebeurt juist het tegenovergestelde4 ,hij ziet het ne blad na het andere verwelken en afvallen2 hij ziet de twijgjes verdrogen en de wortels ziek worden1 totdat ten laatste zijn kweekelingen sterven en de eigenlijke oorzaak daarvan kan hij maar niet bevroeden4 ,den minsten last heeft men1 wat gieten betreft1 met die planten1 welke het minst in de kamer gekweekt worden2 namelijk met de water en moerasplanten4 ,bij de waterplanten vervallen alle moeilijkheden dienaangaande2 daar men slechts behoeft te zorgen1 dat zij voldoende diep in het water staan en dus nu en dan voor het verdampte water versch behoeft bij te vullen4 ,moerasplanten1 die niet direct in water1 doch in een moerassigen en dus zeer waterrijken bodem groeien1 behoeft men slechts in schaaltjes of schoteltjes te zetten en er voor te zorgen1 dat deze steeds voldoende met water gevuld blijven4 ,voor alle overige planten is het gieten lang zoo eenvoudig niet4 ,men moet hierbij rekening houden met het jaargetijde1 zoowel als met den gezondheidstoestand en den groei der planten4 ,ook moet de grootte der potten of kuipjes in het oog gehouden worden en ook1 of men met pas verpotte gewassen te doen heeft1 of niet4 ,in de eerste plaats moet men er op rekenen1 dat bij alle planten op een periode van flinken groei een periode van rust volgt2 tijdperken1 welke niet sterk begrensd zijn1 maar langzaam in elkander overgaan4 ,talrijke planten zijn er1 die gedurende haar groeitijd bijna niet genoeg water kunnen krijgen1 terwijl diezelfde planten in den rusttijd zeer gevoelig voor te veel water zijn4 ,in de groeiperiode komt het vaak voor1 dat planten1 die des morgens flink gegoten zijn1 des avonds weder behoefte hebben aan water4 ,dit wil nu niet zeggen1 dat de planten gedurende dezen korten tijd al dit water verbruikt hebben1 doch men moet niet vergeten1 dat vooral gedurende den zomer1 de zon en de heerschende droge lucht de aarde der potten ook niet weinig doet uitdrogen4 ,voordat men een plant giet1 moet men zich overtuigen of zij wel water noodig heeft4 ,er zijn verscheidene kenteekenen waaraan een leek de behoefte aan water kan waarnemen4 ,planten1 die teer van bouw zijn1 laten1 zoodra zij gebrek aan water krijgen1 al spoedig de bladeren hangen1 maar ook planten van krachtiger bouw1 krijgen1 wanneer zij gebrek aan water hebben1 een matte tint en gaan daarop slap hangen4 ,een plant1 die slap hangt1 moet natuurlijk dadelijk gegoten worden4 ,het is echter zeer gewenscht1 dat men niet wacht met gieten1 totdat de planten slap gaan hangen1 zoodat het kennen van andere kenmerken zeer noodig is4 ,een eenvoudig kenteeken is de eigenschap die allen aardsoorten1 ook den zwarten1 eigen is1 namelijk om in drogen toestand lichter gekleurd te zijn dan in vochtigen4 ,zware leemachtige aardsoorten bersten ook nog1 als ze droog zijn4 ,zeer dikwijls komt het echter voor1 dat de bovenlaag der aarde er droog uitziet1 terwijl het inwendige1 waar zich juist de wortels bevinden1 nog voldoende vochtig is4 ,in zulke gevallen kan men echter toch ook tamelijk gemakkelijk weten of men al dan niet gieten moet4 ,een zeer juist kenteeken heeft men1 in zulke gevallen1 in het gewicht der plant4 ,terwijl toch vochtige planten eenigszins zwaar aanvoelen1 kenmerken droge planten van dezelfde afmeting zich door een veel lichter gewicht4 ,natuurlijk behoort er eenige oefening toe1 om aan het gewicht te onderscheiden of een plant behoefte heeft aan water4 ,bij een weinig practijk krijgt men deze echter spoedig4 ,gedurende den groeitijd1 dus midden in den zomer1 heeft het niet veel te beteekenen of men al een keer te veel giet2 gedurende den winter is dit echter iets anders2 n fout1 in het gieten begaan1 kan dan voor de plant noodlottig worden4 ,dikwijls verloopen er weken1 voordat een in haar rusttijd te veel gegoten plant weer opdroogt4 ,voor in kleine potjes staande planten is te veel gieten ook niet zoo nadeelig als voor die1 welke in grootere potten of kuipjes worden gekweekt4 ,bij het gieten van grootere pot- en kuipplanten1 moet men dus met bijzondere voorzichtigheid te werk gaan2 men kan zich hier niet meer verlaten op de kleur der aardoppervlakte1 maar men moet door kloppen tegen den pot- of kuipwand den vochtigheidsgraad bepalen4 ,verkrijgt men door te kloppen een doffen toon1 dan is de aarde droog4 ,het is een merkwaardig verschijnsel1 dat de eigenlijke water- en moerasplanten slechts betrekkelijk weinig vocht in haar weefsel opzamelen1 terwijl de in droge landstreken groeiende planten veel meer water bevatten4 ,juist drdoor zijn deze laatste dan ook in staat langen tijd droogte te verdragen4 ,inderdaad hebben de wortels slechts zeer weinig behoefte aan water en zijn het hoofdzakelijk de in het water opgeloste voedingsstoffen1 die de plant opneemt4 ,uit dit oogpunt beschouwd1 moet het dus wel schadelijk werken1 wanneer de aarde met water oververzadigd is4 ,de aarde moet los en poreus zijn1 zoodat het water gemakkelijk kan doorzakken4 ,heeft men staand water1 dan ontstaat er rotting in den bodem1 de lucht wordt daaraan en ook aan de wortels onttrokken1 en het is zoodoende de onmiddellijke oorzaak van den dood van alle landplanten4 ,deze hoogst ongunstige werking is de reden1 waarom de schaaltjes of schoteltjes1 die uit zindelijkheid dikwijls onder de planten gezet worden1 zooveel mogelijk moeten vermeden worden4 ,wil men ze toch gebruiken1 dan moeten zij1 zoodra het doorgeloopen gietwater zich er in verzameld heeft1 leeggegoten worden4 ,alleen wanneer men planten heeft1 die in een zeer lichte1 doorlatende aarde staan1 mag men ze een half uur na het gieten pas leegmaken1 daar in dit geval het water dikwijls wegloopt zonder de aarde voldoende bevochtigd te hebben4 ,een groote fout zou dit echter wezen1 er met het gieten op te rekenen1 dat het water niet door den pot loopt4 ,wanneer men giet1 dan moet dit1 onverschillig welk jaargetijde het is1 goed geschieden1 zoodat het water de geheele kluit doortrekt en ten slotte door het drainage-gaatje in den bodem wegloopt4 ,fig4 #dd toont naast het gewone plantenschoteltje een tweetal1 die sinds eenigen tijd in den handel gebracht zijn4 ,deze laatste zijn voor den liefhebber zeer gemakkelijk1 daar zij niet dadelijk na het gieten leeggemaakt behoeven te worden4 ,een tweede voordeel is het ook nog1 dat1 blijft het water er in staan1 dit langzaam verdampt1 en zoodoende de planten met een vochtige atmosfeer omringt1 terwijl deze toch niet met den pot in het water staan4 ,iedere pottenbakker kan1 wanneer hij deze schoteltjes niet heeft1 ze gemakkelijk naar de afbeelding vervaardigen4 ,vaste regels kunnen voor het gieten onmogelijk gegeven worden2 dit hangt1 zooals wij reeds opmerkten1 veel af van het jaargetijde1 van den gezondheidstoestand der planten en de afmeting der potten waarin zij staan4 ,naast de hoeveelheid water1 die men geeft1 is het ook van belang met welk water er gegoten wordt4 ,het meest geschikt is zeker wel vijver- of regenwater4 ,rivierwater is meestal ook zeer goed te gebruiken1 mits men zeker is1 dat dit niet door loozingswater van fabrieken verontreinigd is4 ,leidingwater is ook niet schadelijk1 doch dit is in de meeste gevallen zeer arm aan voedende bestanddeelen4 ,het minst geschikt is bron- of welwater1 daar dit in den regel te hard is en daarbij maar al te dikwijls kalk en andere minerale stoffen bevat1 die vaak zeer schadelijk kunnen werken op de ontwikkeling der planten4 ,water1 dat te veel kalk bevat1 moet men in geen geval gebruiken2 is het gebruik daarvan echter niet te vermijden1 dan laat men het een paar dagen vr het gebruik in een kuip zetten en voegt men er een weinig koolzure kali of potasch aan toe1 die dan de kalk neerslaat4 ,een factor1 die ook niet uit het oog verloren mag worden1 is de temperatuur van het water4 ,vele mooie1 sterke planten worden wortelziek1 doordat zij met te koud water werden begoten4 ,niet alleen voor teedere planten is het koude water nadeelig1 maar zelfs de hardste planten hebben daarvan te lijden4 ,in ieder jaargetijde1 hetzij zomer of winter1 moet men voor het gieten geen ander water gebruiken1 dan dat minstens twaalf uren in hetzelfde vertrek heeft gestaan als de planten1 en zoodoende de temperatuur van dit vertrek heeft aangenomen4 ,een voorname rol speelt ook het tijdstip waarop gegoten wordt4 ,des zomers giet men het beste 's avonds1 's winters daarentegen des morgens4 ,indien het eenigszins mogelijk is1 moet het gieten van in de zon staande planten vermeden worden4 ,is het niet voldoende1 gedurende het warme seizoen uitsluitend des avonds te gieten1 dan doet men dit 's morgens voor den tweeden keer1 terwijl men dan in den namiddag de planten verfrisschen kan1 door ze licht te besproeien4 ,gewoonlijk houdt zware kleiachtige grond het water lang vast en planten1 die daarin staan1 behoeven dus niet zoo dikwijls gegoten te worden4 ,het is echter onmogelijk om alle kamerplanten in zware aarde te kweeken2 de teerste verlangen daarentegen juist lichten grond1 zooals blad- of boschgrond4 ,deze aardsoorten hebben niet alleen de eigenschap bij warm weer sterk uit te drogen1 maar1 en hier moet voorl op gelet worden1 zijn zij eenmaal goed uitgedroogd1 dan nemen zij niet zoo heel gemakkelijk het water op4 ,is een in deze aarde geplaatste plant eens goed droog en giet men haar1 dan loopt het water tusschen de kluit en den potwand weg1 zonder de kluit1 waarin de wortels zich bevinden1 te bevochtigen4 ,hoogstens de oppervlakte wordt dan even nat4 ,hetzelfde gebeurt ook1 wanneer1 door te sterk uitdrogen1 de kluit van den potwand heeft losgelaten en men haar1 vr het gieten1 niet eerst goed aangedrukt heeft4 ,niet weinig kamerplanten gaan door dit uitdrogen ten gronde4 ,een plant1 waarvan de kluit inwendig droog is1 begint te kwijnen2 zij verdort1 zonder dat de onervaren liefhebber er achter kan komen1 wat de ware oorzaak daarvan is4 ,een meer geoefend liefhebber behoeft den pot slechts even op te lichten1 om aan het gewicht te bemerken1 waar de fout schuilt4 ,in twijfelachtige gevallen zal men wijs doen1 de plant voorzichtig uit den pot te nemen1 om te onderzoeken of zij ook uitgedroogd kan zijn4 ,is de plant werkelijk geheel uitgedroogd1 dan bestaat er slechts een radicaal middel1 namelijk haar in een emmer met water te zetten4 ,het kan voorkomen1 dat zij z licht is geworden1 dat zij op het water blijft drijven4 ,meestal heeft een plant meer dan een half uur noodig om zoodoende tot haar vocht te komen2 het wil echter wel gebeuren1 dat daar vijf zes uren voor noodig zijn4 ,het ligt vr de hand1 dat het te weinig gieten ook zeer schadelijk voor den groei der planten is4 ,maar dit is niet de groote fout van de meeste liefhebbers2 de meesten gaan aan het euvel mank1 dat ze den planten te veel van het goede geven en daardoor veel te rijkelijk gieten4 ,wij hebben reeds gezegd1 waardoor het te veel gieten schadelijk is voor de planten en het is nog zeer de vraag1 wat noodlottiger is1 het te veel of te weinig gieten4 ,als zeker kan men aannemen1 dat het te weinig gieten minder gevaarlijk is1 daar men dit den planten1 die aan droogte lijden1 direct kan aanzien en ook1 omdat deze1 wanneer men ze gegoten heeft1 zich tamelijk snel weder herstellen4 ,een plant echter1 dien men te veel water geeft1 toont aanvankelijk geen verandering2 begint zij eindelijk ziekelijk te worden1 dan kan men met tamelijke zekerheid aannemen1 dat de wortels ziek zijn1 en in de meeste gevallen zullen zij dan wel reeds tot verrotting zijn overgegaan4 ,een groote fout begaan vele liefhebbers1 vooral bij de buitenstaande planten1 doordat zij te wild met het water omgaan en in plaats van de tuit des gieters op den rand van den pot te leggen en dan langzaam het water op de plant te gieten 7,fig4 #de71 die er ver van verwijderd houden en er het water op laten stroomen1 zoodat de aarde met het opspringende water medegevoerd wordt4 ,door deze wijze van gieten1 ontstaan er gaten in de kluit en worden er wortels bloot gelegd1 wat natuurlijk moet voorkomen worden 7,fig4 #df74 ,in woonkamers1 waar men alle morsing zooveel mogelijk tracht te voorkomen1 wordt meestal voorzichtiger gegoten4 ,in ,fig4 #dg geven wij nog een afbeelding van een door ,j4 ,c4 ,heinemann1 te ,erfurt1 in den handel gebracht kamergietertje1 dat het bemorsen der woonvertrekken zooveel mogelijk voorkomt4 ,in plaats van een tuit is er aan dezen gieter een gutta-percha slangetje verbonden met een glazen mondstukje4 ,bij het gieten1 neemt men het einde der slang in de hand1 houdt het glazen mondstukje op den pot en regelt door in de slang te knijpen den toevoer van het water4 ,na afloop van het gieten1 wordt het slangetje in den gieter gelegd4 ,let men bij het gieten goed op1 dan is dit niet zoo moeilijk als het zich wel laat aanzien4 ,een liefhebber1 die werkelijk hart voor zijn planten heeft1 zal spoedig den rechten weg vinden1 indien hij niet slechts oogen heeft1 maar daar ook goed mede kan zien4 ,uit kleine veranderingen1 die zijn planten ondergaan en welke een gewoon mensch niet ziet1 zal hij al heel spoedig de behoeften van zijn kweekelingen leeren kennen en zal hij al gauw raad weten1 hoe daarin te voorzien4 ,de bemesting der potplanten4 ,bij het kweeken van planten geldt het tamelijk wel als regel1 dat men verplanten moet1 wanneer de pot met wortels volgegroeid is en de aarde dus geen voldoend voedsel meer bevat4 ,het verplanten is echter niet ten allen tijde even raadzaam4 ,heeft men teere planten1 dan is het1 door het verre seizoen1 dikwijls onmogelijk geworden2 bij grootere planten1 vooral kuipplanten1 is het vaak te kostbaar en te lastig en bij de1 in het voorjaar1 met bloemplanten bezette waranda- en balkonbakjes is het meestal onmogelijk4 ,groeien de planten in al deze gevallen goed en wil men ze gaarne wat goed doen1 dan is het raadzaam om mest te gebruiken4 ,wil men van de bemesting een goede werking verwachten1 dan moet men er voorzichtig mede zijn en haar slechts toepassen bij gezonde1 goed bewortelde planten4 ,zieke planten of gewassen1 die in haar rusttijd zijn1 mogen nooit bemest worden4 ,fraai bloeiende planten mogen pas dn bemest worden1 wanneer de bloemknoppen zich beginnen te ontwikkelen2 doet men dit vroeger1 dan zal men wel een sterke bladontwikkeling1 doch geen bloemen krijgen4 ,gewoonlijk begint men met de bemesting in de maanden ,mei en ,juni1 en1 al naar den aard der te behandelen planten en van den te gebruiken mest1 herhaalt men dit met tusschenruimten van vier tot veertien dagen4 ,bij potgewassen gebruikt men in den regel slechts vloeibaren mest1 die dadelijk na de toediening begint te werken4 ,de bemesting doet men het best op donkere dagen of tegen den avond4 ,de mest heeft slechts dn invloed1 wanneer geen ongunstige omstandigheden den groei der plant beletten en er geen fouten in de behandeling worden begaan4 ,ook moet men niet vergeten1 dat door de bemesting het verplanten slechts verdaagd wordt1 daar deze bewerking1 vroeger of later1 toch moet geschieden1 indien men niet wil1 dat de elkander verdringende wortels tot rotting overgaan4 ,in den laatsten tijd worden de chemische hulpmeststoffen zeer aanbevolen4 ,deze zijn uit verschillende zouten en minerale bestanddeelen samengesteld4 ,wij durven echter deze meststoffen den liefhebber niet aanraden4 ,hij toch kan moeilijk1 of in het geheel niet nagaan1 welke bouwstoffen een plant noodig heeft1 en de meeste dezer chemische meststoffen zijn bij verkeerde aanwending zeer gevaarlijk1 terwijl bij juiste aanwending de resultaten toch altijd bij vele plantengeslachten zeer twijfelachtig zijn4 ,een liefhebber doet verreweg het beste1 meststoffen te gebruiken1 bestaande uit plantaardigen en dierlijken afval2 deze bevatten evenals goede aardsoorten al die voedingsstoffen1 welke de planten voor een goeden groei noodig hebben4 ,een der beste meststoffen is zeker wel de koemest4 ,op een afgelegen plek van het huis of den tuin zet men een vaatje neer1 dat men met water laat vullen4 ,door dit water wordt zooveel koemest geroerd1 dat het een donker troebel voorkomen krijgt4 ,op dezelfde wijze behandelt men den zeer goed bruikbaren schapenmest4 ,het mengsel1 dat men met deze mestsoorten laat bereiden1 is bekend onder den naam van gier4 ,door den minder aangenamen reuk laat deze gier zich natuurlijk niet best in een kamer gebruiken4 ,voor in den tuin of de waranda staande planten is zij echter zeer aan te bevelen4 ,voor bemesting in de kamer gebruikt men ,peru of ,vischguano1 kippen- of duivenmest4 ,deze mestsoorten vermengt men met koud water1 welk mengsel dan voor het gebruik een paar dagen moet staan1 of wel1 men lost het in kokend water op2 in dit geval kan men het na het koud worden toedienen4 ,het is niet raadzaam de oplossingen van deze droge meststoffen te sterk te nemen1 #b #c gram op een ,liter water is voldoende4 ,op dezelfde wijze wordt ook beender- en hoornmeel aangewend1 beide zijn zeer stikstofrijke en goede meststoffen4 ,ook ,salmiak kan als een stikstofhoudende meststof gebruikt worden1 mits men er voorzichtig mede is en niet meer gebruikt1 dan enkele druppels op een gieter water4 ,bij het gebruik van vloeibare meststoffen moet men er op letten nooit te bemesten1 wanneer de planten droog zijn4 ,is dit het geval1 dan worden de potten eerst met gewoon water gegoten1 daarna bemest en is men wellicht bang1 te sterk gemest te hebben1 dan kan men met water nog eens nagieten4 ,bij het verplanten van sterk groeiende planten kan men ook enkele hoornspanen 7afval van hoorndraaierijen en kammenfabrieken7 door de aarde heenmengen4 ,deze meststof werkt zeer langzaam1 daar zij pas na enkele maanden verteert4 ,bij den1 op genoemde wijzen bereiden vloeibaren mest1 kan men nog wat houtasch of schoorsteenroet voegen1 wat de werking nog een weinig verhoogt4 ,daar de meeste meststoffen eenigszins scherp werken en daar de meeste planten haar voedsel slechts in zeer zwakke oplossingen opnemen1 moet men er zeer voorzichtig mede wezen4 ,de vloeibare mest dringt zeer snel door de geheele kluit tot aan de fijnste haarworteltjes1 en bij een te sterke dosis kan dit zeer gevaarlijk worden4 ,het beste is dus1 slechts zeer zwakke oplossingen te gebruiken en dan enkele keeren meer toe te dienen4 ,midden in den zomer1 wanneer de planten in vollen groei zijn1 gebruiken zij de meeste voedingsstoffen2 van het begin van den rusttijd echter tot den hernieuwden groei in het volgend voorjaar1 hebben zij weinig of geen voedsel noodig en de bemesting moet dn ook geheel achterwege blijven4 ,in den handel komen enkele soorten bloemenmest voor1 meest in een nette verpakking1 welke bij de meeste zaadhandelaars verkrijgbaar zijn4 ,deze meststoffen hebben somtijds een zeer goede werking en bevelen zich ook aan1 wijl zij in het geheel niet rieken4 ,bij ondervinding weten wij1 dat er door enkele vertrouwde handelaren in hulpmeststoffen tegenwoordig zeer goede mengsels in den handel worden gebracht4 ,van deze meststoffen geeft men1 met tusschenpoozen van enkele weken1 al naar de grootte der planten1 een grootere of kleinere hoeveelheid droog op iederen pot4 ,op dezelfde wijze kan ook ,guano of hoornmeel toegediend worden4 ,men verwijdert daartoe om den potrand een weinig aarde1 strooit in het gemaakte gleufje den mest en bedekt dat weder met aarde1 waarna de plant flink gegoten wordt4 ,maar al te dikwijls wordt door onze dames koffiedik als meststof gebruikt1 terwijl talrijke heeren een zwak hebben1 daarvoor sigarenasch te doen dienen4 ,beide stoffen zijn wel onschadelijk1 maar hebben niet den minsten invloed op de ontwikkeling der planten4 ,men doet dus beter1 beide stoffen maar niet op de potten te brengen1 daar zij deze slechts verontreinigen4 ,vatten wij de hoofdregelen voor de bemesting nog eens in het kort samen1 dan zien wij1 dat men steeds zwak1 maar liever enkele keeren meer moet bemesten4 ,men diene nooit mest toe aan zieke of pas verplante gewassen1 maar doe dit slechts1 wanneer zij goed gezond en doorgeworteld zijn4 ,de toediening moge nooit geschieden1 wanneer de plant droog is of in de zon staat1 maar men doe dit uitsluitend des avonds of op donkere dagen4 ,zeer langzaam groeiende of teere planten bemeste men bij voorkeur nooit1 of1 zoo dit al noodig is1 dan in geen geval met sterke1 veel stikstof bevattende meststoffen4 ,het snoeien der potplanten4 ,maar al te vaak vindt men in de kamers en voor de vensters planten1 hetzij groenblijvende of bloemplanten1 die een zeer treurigen indruk maken4 ,dit is niet altijd het gevolg van een slechte behandeling1 maar van het feit1 dat de onkundige bezitter ze niet behoorlijk snoeide4 ,terwijl tuinman zoowel als liefhebber1 door onverstandig snoeien van vruchtboomen en bloemheesters1 dikwijls meer bederven dan zij goedmaken1 wordt bij kamerplanten de meeste schade aangericht1 doordat in het geheel niet gesnoeid wordt4 ,men vergete niet1 dat de potplanten eenigszins als gevangenen kunnen beschouwd worden4 ,de wortels zijn tot den pot beperkt1 en kunnen hun natuurlijke ontwikkeling niet verkrijgen1 en daar vele planten uit een gunstiger klimaat stammen1 kunnen zij natuurlijk niet zulke forsche scheuten ontwikkelen1 als zij dit in de vrije natuur van haar moederland doen4 ,de betrekkelijk zwakke scheuten der potplanten groeien1 wanneer zij niet gesnoeid worden1 gewoonlijk slechts aan de toppen der twijgjes uit2 van onder blijven zij dus kaal4 ,door het gewicht der1 in het tweede jaar1 ontstane twijgen worden de eersten nu zoo bezwaard1 dat zij gaan overbuigen en in de plaats van fraai rechtgroeiende planten1 verkrijgt men dan kromme1 vergroeide exemplaren4 ,de potplanten moeten dus gesnoeid worden1 en wanneer men ze in een bepaalden vorm wil kweeken1 moet dit zelfs zeer goed geschieden4 ,de struikvorm is de meest natuurlijke vorm voor het met bloemplanten beoogde doel4 ,de kroon-1 pyramide1 zuil- of kogelvorm1 waarin men zeer veel planten ziet1 kunnen slechts door snoeiing verkregen worden4 ,wij willen het aankweeken van dergelijke kunstmatige vormen niet in de hand werken1 want zonder twijfel zijn de stijve pyramide- en kogelvormen even onnatuurlijk als leelijk4 ,over het juiste snoeien der kamerplanten moeten wij echter nog het een en ander zeggen4 ,men moet met snoeien reeds beginnen bij de jonge1 pas opgepotte stekken4 ,reeds dadelijk moeten wij met zulke jonge plantjes weten of wij ze in struik- of stamvorm willen voortkweeken4 ,in het eerste geval moet men dadelijk beginnen met de koppen uit de stekken te snijden4 ,een jonge stek1 die in een warmen bak aan alle kanten uitgroeit en dus uit ieder bladoksel een twijg ontwikkelt1 doet dit1 in de kamer gekweekt1 meestal niet2 hier groeit zij slechts recht naar boven4 ,het uitsnijden van den kop is dus noodig1 om zoodoende de nog slapende oogen tot uitgroeien te nopen4 ,wil men daarentegen van een stek een stamboompje kweeken1 dan mag de kop er in het geheel niet uitgesneden worden4 ,voor dit doel moet men steeds goed groeiende stekken gebruiken4 ,bij deze worden dan stokjes gezet en de stekken1 naarmate zij groeien1 daaraan gebonden1 terwijl men alle zijscheuten1 die zich ontwikkelen1 zoo spoedig mogelijk1 vrdat zij kunnen doorgroeien1 wegneemt4 ,heeft de plant eindelijk de verlangde hoogte bereikt1 dan wordt de kop eruit gesneden4 ,spoedig zullen zich nu zijtakjes ontwikkelen1 van welke men er drie tot vijf laat staan1 die ook weder1 zoodra zij eenige bladeren verkregen hebben1 worden ingesneden4 ,het insnijden der zich achtereenvolgens ontwikkelende scheuten wordt zoo lang voortgezet1 totdat de kroon een voldoenden vorm verkregen heeft4 ,ook de jonge struikplanten moeten1 zoolang zij nog in haar groeiperiode zijn1 ingesneden worden1 en wel zoo vaak1 totdat zij een mooien1 goed gevulden1 doch niet stijven vorm aangenomen hebben4 ,zeer dikwijls moet dit insnijden geschieden met opoffering van den bloei4 ,hierdoor late men zich echter niet van streek brengen1 daar men veel beter doet de jonge planten nog niet te laten bloeien1 wijl dit haar veel te veel verzwakt4 ,het spreekt van zelf1 dat niet alle planten op dezelfde wijze en even dikwijls gesnoeid moeten worden4 ,er zijn zeer veel planten1 die1 wanneer men1 toen zij jong waren1 voor een goede vertakking heeft gezorgd1 van zelf een gedrongen vorm behouden1 zonder dat het later noodig is1 ze meer in te snijden4 ,andere planten echter1 waaronder de meeste groenblijvende1 die men slechts als decoratieplanten kweekt1 zooals3 ,evonymus1 ,eugenia1 ,viburnum ,tinus1 ,laurus nobillis en ,myrtus1 nemen het lang niet kwalijk1 wanneer men in den loop van den zomer haar jonge scheuten een paar keeren insnijdt4 ,dit insnijden behoeft men niet met een mesje te doen1 men knijpt het kopje eenvoudig met de nagels van duim en wijsvinger der rechterhand af4 ,in alle gevallen heeft dit dikwerf insnijden een gevulden groei ten gevolge4 ,andere soorten van bloemplanten1 die haar blad des winters verliezen1 zooals3 ,fuchsia's1 ,hortensia's1 ,rozen1 ,heliotropen1 ,pelargoniums en meer dergelijke1 worden in den regel slechts n keer 's jaars gesnoeid1 en wel in het voorjaar bij het begin van den nieuwen groei1 of wel kort vr of na het verpotten 7,fig4 #dh en #di74 ,bij de meeste dezer planten gaat men volgenderwijze te werk4 ,eerst verwijdert men de doode en zeer zwakke twijgjes1 door ze bij de hoofdtakken af te snijden4 ,hierna worden die twijgjes geheel verwijderd1 welke merkbaar te veel zijn en waardoor de plant te dicht zou worden4 ,de overblijvende takken worden nu gemiddeld met een derde hunner lengte ingekort1 waarbij men er op moet letten1 dat het uiterste1 dus het dichtst bij de snede staande oog1 zoo mogelijk naar buiten of tenminste zijwaarts gericht is2 nooit mag dit oog echter naar binnen staan4 ,uit het uiterste oog ontwikkelt zich toch de krachtigste twijg en men moet voorkomen1 dat deze naar binnen groeit1 daar de kroon anders niet voldoende in omvang toeneemt4 ,het spreekt wel vanzelf1 dat niet alle planten op dezelfde wijze behandeld kunnen en mogen worden4 ,met het snoeien moet er dan ook vooral op gelet worden1 of de planten bloeien op de jonge scheuten dan wel op die1 welke in den vorigen zomer ontwikkeld zijn4 ,een voorbeeld van dit laatste levert ons de ,hortensia1 welke bloeit uit de scheuten1 die zich uit de eindknoppen der voorjarige krachtige twijgen ontwikkelen4 ,snijdt men nu deze twijgen in het voorjaar terug1 dan ligt vr de hand1 dat zij des zomers niet zal bloeien4 ,de ,hortensia is dus een voorbeeld van die planten1 waarvan de krachtige scheuten in het voorjaar in het geheel niet gesnoeid mogen worden2 men bepaalt zich tot het verwijderen der doode en te dichtstaande twijgen4 ,worden zulke heesters te wild1 dan moeten zij1 zoodra ze uitgebloeid zijn1 teruggesneden worden4 ,ook de ,sering levert hiervan een duidelijk voorbeeld4 ,de ,roos behoort ook tot de planten1 die niet juist als een ,fuchsia gesnoeid mogen worden4 ,onder de ,rozen bevinden zich eenige soorten1 zooals de bekende ,marchal ,niel1 waarvan de krachtige scheuten in het geheel niet gesnoeid mogen worden2 men verwijdert slechts het doode en te zwakke hout4 ,gewoonlijk snoeit men naar den groei der bepaalde soorten4 ,thee- en andere zwak groeiende rozensoorten1 moeten diep ingesneden worden d4w4z4 zoodanig1 dat aan de sterkste scheuten slechts #c-e oogen blijven4 ,de sterk groeiende soorten worden tot op #f-h oogen ingesneden4 ,snoeit men een ,roos te kort1 dan wordt te diep in het rijpe hout gesneden1 en het gevolg is een arme bloei2 snoeit men ze echter te lang1 dan komen de onderste oogen der te lang gesnoeide twijgen niet tot ontwikkeling en de struiken of kroonboompjes blijven dan van onderen geheel kaal1 wat niet erg mooi is4 ,in de meeste gevallen zal een opmerkzaam1 plantenliefhebber zeer spoedig zien1 hoe hij zijn planten moet snoeien4 ,aan de ontwikkeling laat zich spoedig waarnemen of men een plant te lang of wel te kort gesnoeid heeft en men zal dan zeker niet nalaten1 in het volgende jaar1 rekening te houden met de opgedane ondervinding4 ,men gebruikt voor het snoeien1 wanneer men kleine1 dunne of zachte takjes moet afsnijden1 een scherp mesje2 moet echter een plant met dikkere houtachtige stengels gesnoeid worden1 dan is het beter van een zoogenaamde ,rozenschaar1 van klein model1 gebruik te maken 7,fig4 #ej74 ,om er voor te zorgen1 dat de schaar niet knijpt1 lette men er op1 dat de scherpe schaar steeds naar boven gericht is4 ,de snede moet zoo dicht mogelijk bij een oog plaats vinden1 daar er anders een eind dood hout ontstaat1 dat de plant zeer ontsiert4 ,dikwijls zal ook zulk een dood eind inkankeren en het ziek worden der plant ten gevolge hebben4 ,het opbinden der potplanten4 ,onder de planten1 die in een kamer gekweekt worden1 bevinden zich verscheidene1 die een stevigen steun behoeven1 welken men haar in den vorm van een plantenstokje geeft4 ,zonder zulk een steunsel laten zich b4v4 de ,palmen kweeken1 daar deze in de kamer wel nooit een stam zullen vormen2 ook de planten met een stevigen houtachtigen stengel1 de lage kruidachtige planten en de meeste ,cactussen en vele vetplanten zullen wel geen steun behoeven4 ,bij zeer veel planten moet men met het aanbinden al zeer spoedig beginnen1 bij andere kan men zoolang wachten1 totdat de kroon een bepaalden omvang verkregen heeft4 ,voor het opbinden gebruikt men gewoonlijk uit vurenhout vervaardigde stokjes4 ,deze stokjes worden tegenwoordig fabriekmatig gemaakt1 en zijn in iedere kweekerij voor matigen prijs in alle verlangde afmetingen te verkregen4 ,daar het niet mooi staat1 wanneer het stokje te veel in 't oog loopt1 is het geraden1 dit voor het gebruik groen te laten verven4 ,het gebruik van mooie1 gedraaide stokjes met bont gekleurde knoppen is niet aan te bevelen1 omdat deze stokken meestal veel te dik zijn4 ,het opbinden moet z geschieden1 dat de plant zoo min mogelijk haar natuurlijk voorkomen verliest1 zoodat dan ook de takken niet dicht in elkander gebonden mogen worden4 ,het opbinden aan waaier-1 ballon- of pyramidevormige ijzerdraadfiguren moet daarom zooveel mogelijk vermeden worden1 slechts met klimplanten kan men hierop een uitzondering maken4 ,een plant1 in een kunstmatigen vorm gebonden1 ziet er altijd onnatuurlijk en bijgevolg ook leelijk uit4 ,het stokje wordt op de meest geschikte plaats1 bij voorkeur aan die zijde der plant1 welke het minst ontwikkeld is1 kaarsrecht in de aarde gestoken4 ,men moet er ook op letten1 dat het zoo dicht mogelijk bij den hoofdstam staat4 ,men bindt nu dezen van onderen stevig aan het stokje vast1 en doet dit nog enkele keeren op gelijke afstanden4 ,eerst wanneer de hoofdstam goed aangebonden is1 kan men de kleinere takjes gaan binden4 ,het komt vaak voor1 dat n enkel stokje voor een plant voldoende is1 doch ook wel1 dat men er meerderen gebruiken moet4 ,hortensia's bijvoorbeeld1 die dikwijls zes tot tien krachtige scheuten ontwikkelen1 die elk een groot bloemscherm te dragen krijgen1 moeten aan meerdere stokjes gebonden worden1 wil de plant er natuurlijk en los uitzien4 ,toch is het raadzaam1 zoo min mogelijk stokjes te gebruiken4 ,een liefhebber1 die goed toeziet1 zal echter spoedig genoeg begrijpen op welke wijze zijn planten opgebonden moeten worden4 ,kan men het zonder stokje doen1 dan is dit steeds het raadzaamste4 ,de meeste moeite veroorzaken zeker wel de klimplanten1 die ter versiering van balkons en waranda's worden aangewend4 ,wanneer de gelegenheden1 waar zij tegen op moeten klimmen1 niet eenigszins met de natuur der planten overeenstemmen--en dit is meestal het geval--1 dan moet iedere tak op zichzelf aangebonden worden4 ,laat men de takken of scheuten van klimplanten1 die zonder hulp geen steun vinden1 neerhangen1 dan ontstaat er vaak stremming in den sappenloop en een langzame groei is daar het gevolg van4 ,fraai bloeiende klimplanten bloeien evenwel1 wanneer men ze aanbindt1 zeer ondankbaar1 terwijl de afhangende takken juist door de sapstremming rijk gaan bloeien4 ,het opbinden geschiedt door het aanleggen van een gewonen band of wel1 men kruist het band eerst1 zooals ,fig4 #ea aantoont4 ,de liefhebbers gebruiken voor het opbinden niet zelden draden1 bandjes of touwtjes4 ,al dit bindmateriaal is niet aanbevelenswaardig1 eerstens wijl het leelijk staat1 ten tweede omdat het vaak1 door de scherpte1 de weeke twijgjes beschadigt en ten derde omdat het meestal spoedig verteert4 ,het beste materiaal1 om planten op te binden1 is zeker wel het zoogenaamde bind- of moscovischbast1 dat in den vorm van matten wordt verkocht4 ,dit bast is zacht en zeer duurzaam4 ,jammer daarom1 dat het niet overal even gemakkelijk te verkrijgen is4 ,door verscheidene kweekers en zaadhandelaars wordt in groote vlechten het zoogenaamde ,raffiabast verkocht4 ,dit heeft vele goede eigenschappen2 het is zacht1 bindt gemakkelijk1 is sterk en ziet er netjes uit1 doch het is niet duurzaam1 vooral niet1 wanneer het buiten of op vochtige plaatsen gebruikt moet worden4 ,de duurzaamheid van bindbast wordt aanmerkelijk verhoogd en de band minder zichtbaar1 wanneer men dezen1 vr het gebruik1 een weinig draait1 zoodat hij het voorkomen van een touwtje krijgt4 ,naar de zwaarte der plant moet men ook de zwaarte van den band nemen4 ,bindbast laat zich zeer gemakkelijk in de lengte splijten1 en voor kleine planten heeft men slechts een dun bandje noodig4 ,het opbinden der planten moet eenige malen 's jaars geschieden4 ,in de eerste plaats moet men het doen direct na de verplanting4 ,dit moet gebeuren1 omdat het stokje1 in de meeste gevallen1 bij de verplanting losraakt en dan natuurlijk geen voldoenden steun meer voor de plant biedt4 ,daar de in den handel zijnde stokjes steeds uit z4g4n4 vurenhout zijn vervaardigd1 rotten zij spoedig aan de punt weg2 alvorens dus oude stokjes te gebruiken1 moet men zich overtuigen of zij nog wel voldoende gaaf zijn4 ,langer dan negen maanden of een jaar houdt een stokje het meestal niet uit1 en natuurlijk moet dan de plant opnieuw aangebonden worden4 ,aangezien ook het bast niet zeer lang duurt1 kan men als regel aannemen twee of drie keer per jaar de planten te moeten opbinden4 ,er zijn nog talrijke zaken1 waar men bij het opbinden op te letten heeft4 ,bij het opbinden van een kroonboompje mag de stok niet in de kroon steken1 zoodat hij in geen geval langer dan de stam mag wezen4 ,als regel moet ook aangenomen worden1 dat het stokje nooit boven de plant mag uitsteken4 ,er zijn enkele planten met zeer zware kronen1 waarvan de takken zouden afbreken1 wanneer zij niet gesteund werden2 onder deze planten behoort o4a4 de reeds vermelde ,epiphyllum1 een ,cactussoort1 die vaak op stam gekweekt wordt4 ,in zulke gevallen gebruikt men een ring van ijzerdraad1 die onder de takken aangebracht wordt en die door een drie- of een vijftal stokjes in positie wordt gehouden4 ,bij het opbinden moet men ook acht geven1 dat de band niet te sterk om de plant wordt aangehaald4 ,door het groeien toch neemt de stengel in dikte toe1 heeft men den band te sterk aangehaald1 dan kan dit uitzetten daar plaatselijk niet gebeuren1 waardoor de band in den stengel groeit4 ,dit is zeer nadeelig1 daar de sapbeweging er door gestremd wordt3 ook ontstaat er een inkerving1 die nooit meer verdwijnt4 ,lage1 kruidachtige planten staan vaak zeer los1 doordat de wortelhals te zwak is1 bij ,chineesche ,primula's komt dit o4a4 veel voor4 ,zulke planten worden niet opgebonden1 doch er worden twee of drie zeer kleine stokjes als steun langs den wortelhals geplaatst4 ,zindelijkheid bij het kweeken van planten4 ,menige veeboer verklaart1 dat zindelijkheid het halve voedsel voor zijn vee is1 en met evenveel recht kan een plantenkweeker beweren1 dat zindelijkheid de halve cultuur uitmaakt4 ,vuile potplanten zien er niet alleen onsmakelijk uit1 doch zij kunnen ook onmogelijk goed groeien4 ,de zindelijkheid bij het kweeken van planten moet reeds met den pot aanvangen4 ,wij hebben reeds gezien1 dat vuile potten bij het verplanten niet gebruikt mogen worden4 ,de geheel nieuwe en schoone pot verliest echter ook spoedig zijn zindelijk voorkomen2 na eenige weken of maanden wordt hij vuil1 want door het vocht ontwikkelen er zich spoedig mossen en andere lagere planten op4 ,een zoodanig begroeide pot verliest zijn poreusiteit2 het doordringen der lucht tot de aarde heeft niet meer in voldoende mate plaats en deze wordt zuur4 ,om dit te voorkomen is het noodig1 dat men de potten minstens twee keer per jaar1 in het voorjaar en in het najaar1 met een stijven boenborstel afschropt4 ,de oppervlakte van de aarde wordt ook meestal onzindelijk4 ,door de vochtigheid ontwikkelt zich daar ook mos op2 bevat het gietwater kalk1 dan wordt de oppervlakte langzamerhand wit4 ,ook dit moet minstens twee keer per jaar verwijderd worden4 ,men bedient zich hiertoe van een etiquetje1 dat men dun afsnijdt en waarmede het bovenlaagje der aarde zoo zuinig mogelijk afgeschrapt wordt4 ,naast het mos ontwikkelen zich in de aarde dikwijls verschillende onkruiden1 waarvan de zaden in het grondmengsel aanwezig waren4 ,deze onkruiden groeien sneller dan de gekweekte planten en zuigen den bodem uit2 reden waarom zij1 zoodra men ze kan vatten1 uitgetrokken moeten worden4 ,de planten zelf en in hoofdzaak de bladeren en takken1 tracht men1 door ze des zomers te bespuiten1 schoon te houden4 ,het spuiten is echter niet voldoende1 daar het gebruikte water1 al ziet het ook nog zoo helder1 nooit geheel zuiver is1 waardoor het altijd1 al is het ook nog zoo weinig1 vuil achterlaat4 ,slechts voor planten met kleine blaadjes of wel voor kruidachtige planten1 wier bladeren slechts van korten duur zijn1 is het spuiten voldoende4 ,fraaie bladplanten1 zooals ,palmen1 ,ficus1 ,philodendron ,aspidistra en anderen1 die bij een goede behandeling jaren haar bladeren behouden1 moeten anders gereinigd worden4 ,de bladeren zijn1 zooals bekend is1 de longen der planten1 en zij kunnen dus onmogelijk gezond groeien1 wanneer zij geen schoone bladeren bezitten4 ,een blad heeft voor de plant zeer veel functies waar te nemen1 en wordt het niet goed schoongehouden1 dan kan het die onmogelijk vervullen4 ,een blad waarvan de porin verstopt zijn1 kan zijn natuurlijke werking niet verrichten4 ,bij de cultuur van alle bladplanten in de kamer is het dan ook van het grootste belang1 dat de bladeren minstens n keer per week aan de boven- en onderzijde goed afgewasschen worden4 ,men bedient zich hiertoe van zuiver1 slechts even warm water1 en een zachte spons 7,fig4 #eb74 ,dit afwasschen moet bedaard en voorzichtig geschieden1 omdat vele bladeren zeer ter zijn en door deze behandeling spoedig gewond zouden worden4 ,hebben wij met planten te doen1 waarvan de bladeren door nalatigheid met een dikke1 hard geworden laag vuil geheel of gedeeltelijk bedekt zijn1 dan is het gebruik van zuiver water niet meer voldoende4 ,in zulke gevallen moet men iets warmer water nemen1 waarin een weinig groene zeep is opgelost4 ,dit zeepsop heeft ook het voordeel1 dat talrijke jonge insecten1 die men niet ziet1 er door gedood worden4 ,lastig om te wasschen zijn de gegolfde bladeren van ,waaier- en ,vederpalmen4 ,tegen de nerven dezer bladeren hoopt zich toch al te dikwerf vuil op1 dat niet gemakkelijk te verwijderen is4 ,het beste gelukt dit met een zacht kwastje1 dat men telkens in het water uitspoelt 7,fig4 #ec74 ,zijn de planten door de onder te vermelden ongedierten bezocht1 dan is een zorgvuldige behandeling met de op te geven middelen noodwendig4 ,op de schors van oudere houtachtige planten1 die reeds verscheidene jaren in de kamer gekweekt worden1 vormen zich dikwijls langzaam en onbemerkt een dikke laag vuil4 ,de op deze wijze vuil geworden takken reinigt men het best met een hard kwastje4 ,ook ,cactussen1 die men door hare stekels niet met een spons kan schoonmaken1 worden het best met een zachten kwast gereinigd4 ,wil men de planten goed zuiver houden1 dan moeten ook de gele1 verdorde of zieke bladeren verwijderd worden1 alsmede de doode twijgen en takjes4 ,dergelijke afgestorven of zieke plantendeelen1 evenals de uitgebloeide bloemen1 moet men op tijd verwijderen1 waartoe men zich van een scherp mesje bedient4 ,veel te weinig wordt gelet op het tijdig wegsnijden der verwelkte bloemen of oude bloemstelen4 ,is men niet voornemens zaden der planten te verzamelen1 dan moeten de uitgebloeide bloemen zoo spoedig mogelijk verwijderd worden1 daar zij anders onnoodig voedingsstoffen aan de plant onttrekken4 ,de vijanden der kamerplanten4 ,de strijd om het bestaan1 dien alle schepselen moeten strijden1 blijft ook aan de in de kamer gekweekte planten niet gespaard4 ,de vijanden1 die het plantenleven in de vrije natuur in gevaar brengen1 en die1 wanneer zij nu en dan zeer talrijk optreden1 geheele plantengeslachten kunnen ten gronde richten1 treden echter lang niet allen bij de gekweekte planten op4 ,de vijanden der planten1 die zich onder de zoogdieren en vogels bevinden1 kunnen natuurlijk tot de in de kamer gekweekte planten niet doordringen1 en van niet weinig schadelijke insecten1 die buiten in den grond leven en de wortels aanvreten en vernielen1 bleven zij hier verschoond4 ,toch blijven er nog vijanden genoeg over1 die onze kamerplanten beschadigen en den liefhebber vrij wat moeite kunnen veroorzaken4 ,het zijn hoofdzakelijk insecten1 die zich op onze kamerplanten nestelen1 en het is merkwaardig1 dat1 hoe zieker de planten zijn1 hoe ondoelmatiger de behandeling is1 die wij haar geven1 hoe droger en stoffiger de atmosfeer is1 waarin wij ze kweeken1 deze plagen zich des te sterker vermenigvuldigen4 ,bij de kamerplanten zijn juist de kleinste insecten de gevaarlijkste vijanden4 ,zij treden vaak in zoo grooten getale op1 en gelijken in kleur dikwijls zoo sterk op de bezochte planten1 dat de liefhebber1 die niet scherp toeziet1 ze eerst dn bemerkt1 wanneer een niet onaanzienlijke schade is toegebracht4 ,een der veelvuldigst voorkomende en gevaarlijkste vijanden van de kamerplanten is zeker wel de ,thrips 7,thrips hmorrhoidalis74 ,dit is een zeer klein1 zwart1 gevleugeld diertje van langwerpigen vorm4 ,het blijft gewoonlijk voor het oog verborgen1 daar het zich steeds aan de onderzijde van het blad ophoudt1 waar het heen en weer loopt4 ,meer nog dan het in vele soorten optredende diertje1 vallen kleine zwarte vlekjes in het oog2 dit zijn de uitwerpselen dezer diertjes4 ,de ,thrips beschadigt de planten1 doordat zij met haar scherpe monddeelen de opperhuid der bladeren afschaaft en dan haar voedsel uit het blad zuigt4 ,veel last van dit insect hebben ,aralia's1 ,azalea's1 ,varens1 ,palmen en ,ficussen4 ,de aangetaste bladeren krijgen eerst zwarte vlekken aan de onderzijden1 worden daarna geel en vallen ten slotte af4 ,een andere1 niet minder gevaarlijke vijand is de ,roode-spin 7,tetranychus telarius74 ,dit kleine spinachtige diertje is ook z klein1 dat men het nauwelijks kan zien4 ,in jongen toestand is dit diertje grijs1 later rood van kleur4 ,het beweegt zich vooral des nachts zeer snel over een fijn webachtig spinsel1 op de onderzijde van het blad4 ,naast de ,thrips is de ,roode-spin een der gevaarlijkste plantenvijanden1 omdat zij aan de bladeren het bladgroen onttrekt en zoodoende de directe oorzaak van hun afsterven is4 ,fig4 #ed toont duidelijk hoe een door ,roode-spin aangetast blad er aan de achterzijde uitziet4 ,dergelijke sterk aangetaste bladeren worden spoedig geel en sterven af2 bij vele planten rollen zij zich op1 om dan te verdorren4 ,minder gevaarlijk1 maar toch altijd nog zeer schadelijk zijn de verschillende soorten van schildluizen4 ,deze treden bij voorkeur op het oude hout op2 dikwijls echter vindt men ze ook op de bladeren1 en dan wel aan beide zijden2 ook op de jonge scheuten komen zij wel voor4 ,de schildluis heeft den vorm van ronde of langwerpige schildjes1 die als kleine verhevenheden op de bladeren voorkomen en maar al te dikwijls de kleur bezitten der aangetaste organen4 ,zeer veel last van schildluizen hebben de ,oleander en ,laurus 7,laurier71 waarvan de bladeren dikwijls aan de onderzijden met witachtige schildluizen als bezaaid zijn4 ,de schildluizen1 waarvan de beide geslachten in voorkomen en levenswijze zeer sterk verschillen1 zuigen zich op een bepaalde plaats vast en sterven daar ook4 ,zij bevatten bij haar dood een zeer groot aantal eieren1 die door het doode diertje als met een hard schild gedekt worden4 ,uit deze eieren ontwikkelen zich later de larven4 ,op verschillende cultuurplanten vindt men verschillende soorten van schildluizen4 ,de wetenschappelijke namen van al deze soorten op te geven1 achten wij nutteloos1 daar zij alle direct als schildluizen zijn te herkennen en dan ook op dezelfde wijze moeten bestreden worden4 ,fig4 #ee toont een jong blad van een ,palm1 dat zich juist aan het ontplooien is1 en dat sterk door schildluizen is aangetast4 ,de insecten1 waarvan men bij kamerplanten wel het meeste last heeft1 zijn ongetwijfeld de verschillende soorten van ,bladluizen4 ,zij komen meestal voor op jonge scheuten1 waaraan zij de sappen onttrekken en die zij door haar honigachtige1 kleverige uitwerpselen daarenboven zeer benadeelen4 ,deze uitwerpselen toch verstoppen de microscopische openingetjes1 die zich in de bladopperhuid bevinden en beletten daardoor de ademhaling der planten4 ,treft men vaak de bladluis aan1 niet minder is dit het geval met de ,wolluis1 een door een wit1 wolachtig voorkomen zich onderscheidende bladluis1 die zich veel in de bladoksels ophoudt4 ,fig4 #ef toont het blad eener ,sagittaria 7,pijlkruid71 sterk met bladluizen bezet1 en ,fig4 #eg een gedeelte van een ,cactus 7,echinopsis71 waarop talrijke wolluizen voorkomen4 ,tegen al deze vijanden worden wel maatregelen genomen1 doch het wijste is zeker1 hun optreden te voorkomen4 ,het beste doet men dit door den planten een goede standplaats te geven4 ,den harden1 kouden planten geeft men de noodige frissche lucht1 en men zorgt er des winters vooral voor1 dat zij niet in een vertrek staan1 dat hooger verwarmd wordt dan noodzakelijk is4 ,de teerdere warme planten1 die het meeste te lijden hebben van de aanvallen van insecten1 moet men beschermen tegen te groote schommelingen in de temperatuur1 tegen tocht en vooral tegen te droge lucht4 ,dit alleen is echter niet voldoende1 maar men zorge er ook voor1 dat deze planten op warme1 lichte dagen minstens een paar keer met de handspuit of den rafrachisseur bespoten worden1 zoowel aan de boven- als aan de onderzijde der bladeren1 terwijl zij ook minstens n keer per week met lauw warm water moeten worden afgewasschen4 ,het beste doet men1 in dit water zooveel groene zeep op te lossen1 dat het melkwit gekleurd wordt4 ,het gebruik van zulk zeepsop is reeds aan te bevelen1 om de jonge1 bijna onzichtbare insecten te dooden4 ,een paar uur na het gebruik moeten de planten1 die er mede gewasschen zijn1 echter met zuiver water afgespoten worden4 ,wanneer men bemerkt1 dat de insecten de overhand beginnen te krijgen1 dan moeten krachtiger maatregelen genomen worden4 ,vele middelen vindt men hiervoor aanbevolen2 de meeste gaan echter aan n groot gebrek mank1 namelijk3 dat zij niet alleen de insecten vernielen1 doch ook zeer veel schade aan de planten berokkenen1 waardoor al te vaak het geneesmiddel erger is dan de kwaal4 ,het meest aanbevelenswaardig is wel een aftreksel van tabaksbladeren1 dat men zelf gemakkelijk kan maken en dat ook in den handel verkrijgbaar is4 ,men maakt zulk een tabaksextract van de zwaarste ,kentucky- of ,virginia-tabak2 zulk extract heeft een nicotine-gehalte van #g-h en is vrij van minerale vergiften4 ,om bijna alle planten-parasieten te dooden is het voldoende de planten een of twee keer goed te bespuiten met dit extract1 vermengd met #fj tot #ajj keer de hoeveelheid water4 ,heeft men zeer teere planten1 dan moet men het nog meer verdunnen2 wil men het op planten met dikke1 lederachtige bladeren toepassen1 dan kan het iets minder verdund worden4 ,moet men grootbladige planten er mede behandelen1 dan is het beter ze er niet mede te bespuiten1 maar de bladeren met een zachte spons er mede af te wasschen4 ,heeft men kleinbladige planten met niet al te groote kronen1 dan is het eenvoudigste1 deze met de kronen in een emmer met zulk een oplossing te dompelen4 ,heeft men een kleine1 goed sluitende1 leegstaande ruimte tot zijn beschikking1 bijv4 een klein kamertje1 dan kan men door middel van tabak het ongedierte nog op een andere wijze verdelgen4 ,men zet de planten des avonds in het kamertje2 hierin brengt men een komfoor met gloeiende kolen1 waarop men1 al naar de grootte der kamer1 een handvol of meer van de ordinairste tabaksbladeren legt1 die eerst een weinig vochtig gemaakt zijn4 ,de vochtige tabaksbladeren zullen nu gaan smeulen en een dichten tabaksrook ontwikkelen1 die al de insecten op de planten doodt4 ,dezelfde uitwerking verkrijgt men door een aftreksel van tabaksbladeren op een schaal te gieten en het in de kamer boven een spiritusvlam te laten verdampen4 ,wij moeten echter opmerken1 dat verscheidene zachtere planten1 vooral ,palmen en ,gesneriaceen1 zeer sterk lijden van den tabaksrook1 zoodat dit middel in geen geval op deze planten mag worden toegepast4 ,hebben de planten een nacht in het volgerookte vertrek gestaan1 dan moet men ze den volgenden morgen dadelijk weder in de versche lucht brengen en ze direct hierna goed afspuiten4 ,was de berooking niet zwaar genoeg1 dan liggen de luizen bedwelmd en met opgezwollen lichamen op de aarde en den vloer2 men moet ze in dit geval verzamelen en verbranden4 ,tallooze proeven hebben wij genomen met verschillende soorten insectenpoeders1 die voor het verdrijven van ongedierte op planten worden aanbevolen4 ,deze proeven leverden steeds de ongunstigste resultaten4 ,de in ,fig4 #ed en ,fig4 #ef afgebeelde bladeren zijn afkomstig van planten1 die gedurende n zomer zeker wel twintig keer met echt ,zcherlin zijn bepoederd4 ,grootere insecten zooals1 pissebedden en kakkerlakken1 worden door dergelijke insectenpoeders vernield1 de kleinere ongedierten1 die op planten leven1 echter niet4 ,het beste middel om dergelijke insecten te verdelgen is tabak in iederen vorm4 ,tabakspoeder is ook met goed succes aan te wenden2 men strooit het op de achterzijde der van te voren vochtig gemaakte bladeren4 ,kan men de bladluizen niet met de vingers verwijderen1 dan is tabak verreweg het beste middel4 ,grootbladige planten1 die door ,roode-spin of ,thrips geteisterd worden1 wascht men het beste met niet te sterk zeepsop af4 ,wil men zekerheid hebben ze te vernietigen1 dan worden de bladeren met zeepsop ingesmeerd en den volgenden dag met zuiver water afgewasschen4 ,heeft men kleinbladige planten1 zooals ,azalea's en ,myrten1 die aan deze kwaal lijden1 dan bestaat er ook een afdoend middel4 ,men maakt een zeepsop van water1 dat tot #ajj ,fahr4 verwarmd is4 ,in dit mengsel worden de kronen der planten enkele seconden goed ondergedompeld2 de kroon wordt hierna naar beneden gehouden en goed afgeschud1 opdat het zeepsop niet op de aarde zal loopen4 ,zoo laat men de planten een dag staan en spuit ze den volgenden dag met zuiver water goed af4 ,zoo noodig moet deze behandeling twee- of driemaal met tusschenruimten van #h dagen herhaald worden4 ,schild- en wolluizen worden eerst voorzichtig met een kwastje verwijderd1 waarop men de planten op de aangegeven wijze met tabak of zeepsop behandelt4 ,naast de opgegeven plantenvijanden zijn er nog vele andere1 die schade kunnen berokkenen1 zoo bijv4 de ,smeerluis1 die slechts zelden en dan op weeke bladeren optreedt4 ,heeft men last van deze diertjes1 dan wordt het blad1 waar zij op huizen1 afgesneden en verbrand4 ,verder heeft men nog larven1 die in het inwendige van het blad leven4 ,deze treft men veel aan bij ,chrysanthemums1 die in een te warme droge lucht gekweekt worden4 ,ook heeft men nog larven1 die het merg van ,rozescheuten uitvreten4 ,op deze komen wij later1 bij het bespreken der ,rozen1 nog nader terug4 ,verscheidene vijanden der planten leven ook in de aarde4 ,het menigvuldigst treedt de ,regenworm op1 hoewel deze niet als eigenlijke plantenvijand mag beschouwd worden4 ,de regenworm toch voedt zich niet1 zooals algemeen geloofd wordt1 met levende plantenwortels1 doch slechts met rottende stoffen4 ,gewoonlijk wijst het aanwezig zijn van regenwormen op een verzuurden grond en men doet het best de planten in dit geval te verpotten in versche aarde4 ,is de aarde echter nog goed1 dan kan men toch den regenworm niet dulden1 daar hij1 door de gangen1 die hij in de aarde boort1 de wortels beschadigt en daardoor schade veroorzaakt4 ,ook wil het vaak voorkomen1 dat het gietwater door deze gangen wegloopt1 voordat het de aarde behoorlijk heeft kunnen bevochtigen4 ,men kan de regenwormen zeer gemakkelijk verdrijven1 door de planten een- of tweemaal met goed warm water--echter geen heet water--te begieten4 ,een nog onschuldiger middel is de planten een paar maal met een aftreksel van notebladeren of wilde kastanjes te begieten4 ,bij de aanwending van deze drie middelen kruipt de regenworm uit de aarde en kan gemakkelijk verwijderd worden4 ,veel schadelijker1 maar gelukkig niet zoo vaak in de potten voorkomend1 is de zoogenaamde ,draadworm1 de larf van den hoornkever1 waarvan verscheidene soorten bekend zijn4 ,de draadworm leeft drie vier jaren als larf2 hij heeft oppervlakkig bezien het voorkomen van een meelworm en doet veel schade door het afvreten der wortels4 ,men vangt de draadwormen door des avonds saladestronken met de snijvlakte op den pot te leggen2 hierdoor worden de wormen gelokt en des morgens kan men ze dan onder deze stronken vinden en verwijderen4 ,zeer schadelijk zijn ook de ,wortelluizen4 ,deze heb ik tot heden slechts aangetroffen bij grassoorten en ook bij de ,adiantum4 ,zij zien er wit en wollig uit1 verspreiden zich snel over het geheele wortelnet en richten daar veel schade aan4 ,zijn het minder kostbare planten1 die er door aangetast zijn1 dan doet men verreweg het beste1 die eenvoudig op te ruimen4 ,heeft men er last van bij kostbaarder planten1 dan kan men beproeven ze door het begieten met goed warm water te vernietigen4 ,als groote vijanden van kamerplanten moeten wij ten slotte nog de ,pissebedden en ,melkslakken vermelden4 ,deze algemeen bekende diertjes doen het meeste schade aan de planten1 welke des zomers buiten in de schaduw worden gekweekt4 ,in de kamer zal men er weinig last van hebben1 tenzij zij er door gekochte planten ingebracht worden4 ,de pissebedden1 die vooral in jonge en zachte bladeren gaten vreten1 worden gemakkelijk gevangen met doorgesneden rauwe en uitgeholde bieten of aardappels4 ,deze stukken worden tusschen de planten gelegd1 de diertjes kruipen daar bij voorkeur des nachts onder1 zoodat zij den volgenden morgen gemakkelijk te vangen zijn4 ,de melkslakken1 die gedurende vochtige zomers bij voorkeur in tuinen met zwaren grond leven1 richten door het stukvreten van alle teere bladeren zeer veel schade aan4 ,het beste doet men1 ze des avonds met een lantaarn op te zoeken1 wat men gemakkelijk doet door slabladeren neer te leggen op de plekken1 waar zij optreden4 ,ziet men deze des avonds laat na1 dan zal men er verscheidene van deze ongenoode gasten op vinden4 ,de kamerplanten hebben ook vijanden in het plantenrijk4 ,het optreden van deze woekerplanten zou men kryptogamische ziekte kunnen noemen4 ,een der lastigste is wel een draadalg1 die hoofdzakelijk in stekpotten optreedt1 alsook de ,honigdauw4 ,de ,honigdauw is zker een der lastigste vijanden van potplanten4 ,zij treedt1 afgezien van den ,wijnstok1 hoofdzakelijk bij ,rozen en ,chrysanthemums op4 ,het ontstaan van den ,honigdauw wordt zeer begunstigd en dikwijls zelfs veroorzaakt door tocht en sterke temperatuur-schommelingen4 ,de ,honigdauw is gemakkelijk waarneembaar door de witte stof1 waarmede hij de bladeren en jonge scheuten bedekt2 deze groeien dan krom en krijgen een leelijk voorkomen4 ,meer nog dan iedere dierlijke vijand kan de ,honigdauw de aangetaste planten beschadigen4 ,er worden talrijke middelen tegen ,honigdauw aanbevolen2 het eenvoudigste en beste blijft toch zeker de bloem van zwavel4 ,de aangetaste planten worden bij helder1 zonnig weer goed bevochtigd en daarna flink bepoederd met bloem van zwavel4 ,het is niet de bloem van zwavel zelf1 die den ,honigdauw doodt1 maar het is het zwavelzuur1 dat daaruit door de inwerking van de zon en het water ontstaat4 ,een zeer kwaadaardige ziekte1 die bij verschillende planten voorkomt is de ,roest4 ,de ,roestalg kenmerkt zich door een zeer gecompliceerde ontwikkeling2 zij heeft in de verschillende stadin daarvan een zoo verschillend voorkomen1 dat men vroeger de ,roest op rozen bij voorbeeld in haar ontwikkeling voor verschillende algen heeft aangezien4 ,dikwijls kan men op een blad de ontwikkeling zeer goed waarnemen4 ,de ,roest treedt bij verscheidene planten op1 o4a4 bij ,rozen1 ,camellia's1 ,palmen1 ,anjelieren1 enz4 ,het eenige middel tegen dezen vijand is3 de aangetaste bladeren zoo spoedig mogelijk af te snijden en te verbranden2 de geheele plant moet dan verder met bloem van zwavel behandeld worden1 op dezelfde wijze als wij tegen den ,honigdauw opgaven4 ,de ,honigdauw en de ,roest kunnen als de voornaamste vijanden der ,rozen beschouwd worden4 ,deze lievelingsbloemen worden echter ook door tal van dierlijke vijanden bezocht4 ,onder deze vijanden1 die ook wel in de kamer optreden1 behooren ook de ,rupsen4 ,de vlinder dezer rups legt haar eieren tegen de rozetakjes en wel bij voorkeur tegen de droge of gestorven twijgjes2 reden waarom men deze in den herfst moet afsnijden en verbranden4 ,uit deze eieren komen reeds vroegtijdig rupsjes1 die groen of grijs gekleurd zijn4 ,deze rupsjes omspinnen de bladeren1 zoodat deze zich oprollen2 zij vreten dan de opgerolde bladeren en de jonge twijgjes op4 ,ook de bloemknop valt dikwijls als offer dezer rups4 ,waar deze rups verschijnt1 moeten de planten dagelijks nagezien1 de omgekrulde bladeren afgeplukt en verbrand en de overige rupsen verwijderd worden4 ,zeer schadelijk is ook de ,ringrups1 de rups van de ,ringspin1 die haar eieren ringvormig om de scheuten legt 7,fig4 #eh74 ,deze rups is ook zeer schadelijk voor vruchtboomen4 ,in ,mei ontwikkelen zich uit de eieren kleine rupsen1 die zich direct in de bladeren inspinnen4 ,deze rupsen zijn z vraatzuchtig1 dat zij in enkele dagen een geheele bladkroon kunnen vernielen4 ,beter nog dan het zoeken naar de rupsen1 is het op tijd verwijderen der eieren4 ,gevaarlijke vijanden der ,rozen hebben wij ten slotte nog in de ,rozebladwespen4 ,deze volvoeren haar werk geheel in het verborgene4 ,zij boren een gaatje in den onderkant der scheuten en leggen daar tusschen de veertig en vijftig eieren in4 ,de aangestoken scheuten krommen zich om1 in welk geval zij direct afgesneden en verbrand moeten worden4 ,de larf van deze wesp tast het merg der rozetwijgen aan4 ,zieke kamerplanten4 ,welke bloemenliefhebber heeft niet eens met groote spijt een zijner planten ziek zien worden en ten laatste zien doodgaan8 ,evenals onder de menschen en dieren1 heerschen er ook onder de planten verschillende ziekten1 welke dikwijls in het begin slechts voor vakmannen waarneembaar zijn1 door leeken meestal pas bemerkt worden1 wanneer het voor genezing te laat is4 ,de zoogenaamde n- en tweejarige planten1 die regelmatig na de vruchtdraging afsterven1 buiten rekening gelaten1 sterven wel de meeste planten door ziekten en invloeden van buiten1 zooals vorst1 droogte1 storm1 enz4 ,sterven1 zooals bij menschen en dieren1 door ouderdom1 komt waarschijnlijk bij planten niet voor4 ,het kan bijvoorbeeld gebeuren1 dat een bliksemstraal1 die een tak uit een eeuwenouden boom slaat1 te gelijk de indirecte oorzaak van zijn dood is4 ,het hout begint aan de wonde te rotten1 de stam wordt aangestoken en na verloop van eenige tientallen van jaren geheel uitgehold en ten slotte is er slechts een krachtige windstoot noodig om den trotschen reus1 die zoovele eeuwen over zijn kruin zag gaan1 tegen den grond te werpen4 ,de planten1 die in een kamer gekweekt worden1 zijn voor dergelijke invloeden1 waaraan de planten in de vrije natuur zijn blootgesteld1 beschut2 ook zijn zij verzekerd tegen de dikwijls noodlottige aanvallen van grootere dieren1 maar toch worden zij door de meest verschillende ziekten overvallen4 ,de kamerplanten kan men als gevangenen beschouwen2 evenals de vogel in een kooi1 zitten zij met haar wortels in den pot gevangen en deze belet maar al te dikwijls haar krachtigen groei4 ,evenals de wortel in den pot1 is dus ook de plant in de kamer gevangen4 ,hoe dikwijls is het vertrek gevuld met droge1 stoffige lucht2 hoe vaak wordt het toetreden van behoorlijk licht niet verhinderd8 ,onze kamerplanten zijn echter niet alleen gevangenen1 het zijn ook bannelingen uit de meest verschillende landen1 en wij moeten ze niet alleen goed verzorgen1 maar ook haar vaderlandsche toestanden trachten na te bootsen en haar zoo mogelijk datgene geven1 wat zij in haar land van herkomst kunnen vinden4 ,heel veel liefhebbers1 die met een plant van de markt komen of er een in de kweekerij gekocht hebben1 vermoeden weinig1 dat die plant reeds de kiem des doods bevat4 ,het zou onjuist zijn1 te beweren1 dat vele kweekers opzettelijk zieke planten verkoopen1 maar er zijn er toch wel1 die in warme kassen opgekweekte planten zoo aan de markt brengen1 of die vergeten1 wanneer een liefhebber een plant wil koopen1 die als kamerplant ongeschikt is1 hem daarop opmerkzaam te maken4 ,afgezien van die planten1 welke des winters door kunstmatige warmte in bloei worden getrokken1 maar die toch zoo hard zijn1 dat zij onze winters zonder nadeeligen invloed buiten kunnen verdragen1 hetzij gedekt of ongedekt1 leveren ons de tropische streken de beste kamerplanten4 ,onder deze vindt men het meerendeel der bladplanten1 zooals alle ,palmen1 die onze kamers versieren4 ,een handelskweeker moet deze planten in een warme kas1 dikwijls ook in een verwarmden bodem kweeken1 want het is er hem om te doen in den kortst mogelijken tijd fraaie exemplaren te verkrijgen4 ,de zoo opgekweekte planten echter zijn verwend1 en het is een liefhebber niet geraden ze zoo uit de warme kas in zijn woonvertrekken te plaatsen4 ,zeer raadzaam is het1 zulke planten nog een dag of veertien bij den kweeker te laten1 die ze dan langzaam aan een minder warme temperatuur kan doen gewennen4 ,de planten worden zoodoende gehard en zullen veel gezonder in de kamer blijven4 ,het meeste nadeel ondervinden de bladplanten van de droge lucht1 die in de kamers heerscht2 hoe meer er gestookt wordt en hoe hooger de temperatuur stijgt1 des te meer lijden de planten4 ,onder de inwerking der droge lucht verdorren de spitsen der ,palm- en andere bladeren4 ,men snijdt deze dorre punten dan af1 doch daarmede is het kwaad niet gestuit1 want de bladranden drogen weer in en ten slotte blijft er van het geheele fraaie ,palmblad weinig meer over dan de steel1 die natuurlijk ook afgesneden moet worden4 ,een gevolg van de droge lucht is bij tropische planten ook het optreden der1 in het vorige hoofdstuk besproken1 insecten4 ,deze vestigen zich meestal op de onderzijde van het blad4 ,in den beginne zijn zij voor het ongewapende oog bijna onzichtbaar1 maar hoe zieker de aangetaste plant wordt1 des te meer nemen zij in aantal toe4 ,evengoed als zich de dorre bladpunten laten afsnijden1 kan men ook het ongedierte verwijderen2 een geheele genezing der planten wordt daarmede echter niet bereikt2 deze verkrijgt men slechts door de oorzaak der ziekte weg te nemen1 en dus in dit geval door te trachten een eenigszins vochtige lucht in het vertrek1 waar men zijn planten heeft1 te verwekken4 ,zeer droog en derhalve ook zeer schadelijk voor de planten is de kamerlucht gedurende den winter1 wanneer de kachels worden gestookt4 ,dit kwaad is tamelijk gemakkelijk te voorkomen1 door een vlakke schaal1 met water gevuld1 op de kachel zetten2 ook kan men een paar van zulke schalen tusschen de planten zetten4 ,het water zal langzaam verdampen en zoodoende de lucht vochtig maken4 ,een nog beter middel is1 een zelfwerkend fonteintje in de kamer te plaatsen4 ,ik wil er hier tegelijkertijd de aandacht op vestigen1 dat een eenigszins vochtige lucht niet alleen voor de planten1 doch ook voor de menschen zeer nuttig en gezond is1 daar zij veel zuiverder en stofvrijer blijft4 ,men moet vooral ook niet verzuimen de bladeren der bladplanten minstens een keer per week met een zachte spons en lauw water af te wasschen1 daar zich op de groote bladvlakten licht stof en ander vuil afzet4 ,de bladeren vervullen met hunne talrijke1 voor het ongewapende oog onzichtbare openingetjes1 dezelfde functie als de longen bij de menschen2 reden waarom men dus moet zorgen1 dat deze openingetjes niet verstopt geraken1 afgezien nog van het feit1 dat een stoffige en vuile plant nooit een aangenamen indruk kan maken4 ,zeer vele der teedere kamerplanten sterven1 om het juist uit te drukken1 aan gevatte koude4 ,men moet er vooral voor zorgen1 dat de planten niet op de tocht staan1 daar zij dit evenmin kunnen verdragen als de vogels4 ,zeer veel schade veroorzaken ook de schommelingen in de temperatuur2 men moet er dus op letten1 dat deze zoo gelijkmatig mogelijk is1 wat niet wegneemt1 dat de temperatuur des nachts altijd eenige graden lager moet wezen dan overdag1 iets wat in de natuur ook altijd het geval is4 ,wanneer een kamer schoongemaakt moet worden1 en daarom alle vensters worden geopend1 zet men de planten tijdelijk in een ander verwarmd vertrek2 men brengt ze vooral niet eerder op haar plaats1 vrdat het vertrek geheel gereed is en weder de gewone temperatuur heeft verkregen4 ,bij veel planten treedt dikwijls rotting van den stam in1 hetgeen men bemerkt aan het rot worden van den bast en later van het hout4 ,deze ziekte ontstaat door te diep planten en zeer vaak ook bij houtachtige planten door het gieten met te koud water4 ,ook bij kruidachtige planten komt deze ziekte voor1 meestal vergezeld met schimmel2 dit is dan het gevolg1 behalve van de genoemde oorzaken1 van te koude1 vochtige lucht4 ,planten1 die aan stamrotting en schimmel lijden1 moeten zoo spoedig mogelijk1 uiterst voorzichtig1 verplant worden1 waarop men ze een zoo gunstig mogelijke standplaats moet geven4 ,zeer dikwijls lijden de warme planten aan wortelziekte1 die op verschillende wijzen1 doch zeer dikwijls des winters door begieting met te koud water ontstaat4 ,iedere kamerplant moet1 zooals trouwens reeds in het hoofdstuk over het gieten is gezegd1 begoten worden met water1 dat minstens vier en twintig uur in het vertrek heeft gestaan1 waarin de planten staan en dat daardoor de temperatuur van dit vertrek heeft verkregen4 ,zeer veel liefhebbers hebben de onvoorzichtigheid hun planten met ijskoud water te begieten2 de slechte gevolgen blijven dan echter niet lang uit1 daar de wortels ziek worden1 afsterven en de dood der geheele plant daarvan het gewone gevolg is4 ,naast de ziekten1 door het gieten met koud water ontstaan1 treft men die aan1 welke door het te overvloedig gieten worden veroorzaakt4 ,ook hierdoor ontstaat wortelziekte4 ,men moet bij alle plantencultuur den groeitijd van den rusttijd onderscheiden4 ,gedurende den groeitijd heeft een plant overvloedig water noodig1 gedurende den rusttijd daarentegen moet men zeer spaarzaam met gieten zijn4 ,gedurende den rusttijd geeft men veel planten1 in plaats van betrekkelijk weinig1 maar al te vaak toch geregeld water4 ,deze waterhoeveelheid kunnen zij dan natuurlijk niet verwerken1 en daar des winters de zon geen kracht genoeg heeft om de plant te doen opdrogen1 en zij ook onmogelijk in de vrije lucht kunnen gezet worden1 heeft dit ten gevolge1 dat de aarde slikachtig en ten laatste zuur wordt4 ,in zulk een zure aarde worden natuurlijk de wortels ziek en beginnen te rotten4 ,wordt de fout niet vroegtijdig opgemerkt en tegengegaan1 dan zijn de planten reddeloos verloren4 ,wortelzieke potplanten moeten steeds zoo spoedig mogelijk verpot worden2 men wascht de zure aarde zorgvuldig weg1 en snijdt vervolgens alle zieke wortels met een scherp mesje zorgvuldig af4 ,er moet nu voor gezorgd worden1 dat de zieke plant in den kleinst mogelijken pot wordt gezet4 ,de pot moet rijkelijk gedraineerd worden1 zoodat het water goed kan wegloopen en de te gebruiken aarde moet zeer licht zijn4 ,raadzaam is het de aarde1 vr het gebruik1 goed met scherp zand en stukjes houtskool te vermengen4 ,op deze wijze behandeld1 heeft men kans1 dat een zieke plant weder nieuwe wortels krijgt en daardoor weder aanvangt te groeien4 ,men moet echter zeer voorzichtig zijn met gieten en er op letten1 dat de plant1 zoodra zij daaraan behoefte krijgt1 weder in een grooteren pot wordt verplant4 ,gemakkelijker dan planten1 die door te veel gieten wortelziek zijn geworden1 laten zich die behandelen1 welke door te weinig gieten ziek werden en dan een verwelkt aanzien hebben gekregen4 ,het gieten toch mag vooral niet te gemakkelijk worden opgevat2 het is een handigheid1 welke door practische ervaring is te leeren4 ,het grootste gedeelte der zoogenaamde ringwortels bevindt zich onder in den pot2 wordt er nu niet genoeg gegoten1 dan worden wel de bovenste aardlagen bevochtigd1 doch de kluit blijft inwendig droog en na korten tijd zal die van binnen geheel uitgedroogd zijn1 de wortels verdrogen en ten slotte gaat de plant ten gronde4 ,de voor den kweeker en liefhebber onontbeerlijkste grondsoort is zeker wel de boschgrond4 ,zooals wij reeds in het hoofdstuk over het gieten opgemerkt hebben1 bezit deze aarde de eigenschap1 dat zij1 eenmaal uitgedroogd1 slechts zeer moeielijk weder water opneemt4 ,deze eigenschap bezitten ook alle aardmengsels in meerdere of mindere maten1 die met boschgrond vermengd zijn4 ,is nu een plant1 in een dier mengsels geplant1 geheel uitgedroogd1 dan loopt het water bij het gieten tusschen de kluit en den pot naar het drainagegaatje1 zonder de kluit ook maar in het minst te bevochtigen4 ,deze bijzonderheid merkt de onkundige plantenkweeker niet op1 en hij komt ook niet op de gedachte1 dat zijn planten droog zijn1 wijl hij toch geregeld goot en de aardoppervlakte zijner planten ook behoorlijk vochtig is4 ,om deze reden is het nuttig zieke planten even uit den pot te nemen1 teneinde de aarde en wortels te onderzoeken4 ,zijn de wortels aangestoken of is de aarde zuur1 dan wordt de plant1 zooals wij reeds gezegd hebben1 verplant4 ,is de aarde echter uitgedroogd1 dan legt men de plant zoolang in een emmer met water1 totdat de kluit geheel nat geworden is1 iets wat somtijds heel lang kan duren4 ,gewoonlijk maakt een liefhebber weinig onderscheid tusschen de planten1 die in warme en die in gematigde streken groeien2 hij kweekt ze alle in de warme kamer en dat is toch zeer verkeerd4 ,een bekwaam en practisch kweeker kan aan een plant1 die hij nog niet behandeld heeft en die hij zelf niet kent1 veelal zien welke aarde en welke temperatuur zij verlangt1 en mocht hij zich al eens vergissen1 dan zal het niet lang duren1 of hij zal zijn fout aan het voorkomen der plant kunnen bemerken4 ,een zoodanigen practischen blik bezit een leek meestal niet1 en wil hij met het kweeken van planten in de kamer succes hebben1 dan moet hij van tijd tot tijd beproeven zich daaromtrent op de hoogte te stellen4 ,niet weinig planten uit gematigde streken hebben een zoo vreemd voorkomen1 dat zij de leeken licht doen denken1 dat het tropische planten zijn en dus behoefte hebben aan een hooge temperatuur4 ,van de hiertoe behoorende planten wil ik er slechts een drietal noemen1 namelijk de ,aspidistra1 de ,aralia en de ,ficus4 ,de ,aspidistra is de algemeen bekende1 ijzersterke plant1 waarvan de groote1 groene of bonte bladeren direct uit de aarde ontspringen4 ,deze plant behoort in ,china en ,japan thuis en verlangt des winters slechts een lage1 mits vorstvrije temperatuur en toch wordt zij meestal in een warme kamer gekweekt4 ,wij hebben nu in de ,aspidistra een dier weinige planten1 die zelfs bij de slechtste en meest ondoordachte cultuur gezond blijft en waarschijnlijk ook daarom zoo algemeen verspreid is4 ,de ,aralia1 die uit ,japan afkomstig is en de ,ficus1 die uit ,australi stamt1 zijn daarentegen zeer gevoelig voor een verkeerde behandeling4 ,deze beide planten verlangen des zomers een zonnige standplaats in den tuin of vr het geopende venster1 terwijl men ze 's winters moet plaatsen in een kamer1 waarvan de gemiddelde temperatuur niet meer dan #de #ej ,fahr4 bedraagt4 ,de meeste plantenliefhebbers weten dit echter niet en zij meenen dezen planten al een zeer goeden dienst te bewijzen1 wanneer zij ze een plaats in een warme kamer geven4 ,de planten echter nemen dezen dienst al zeer ongunstig op en toonen dit duidelijk door haar bladeren eerst slap te laten hangen1 waarna zij geel worden en eindelijk afvallen4 ,de liefhebber echter verstaat deze plantenspraak niet2 verdrietig snijdt hij de geel geworden bladeren af en wanneer dan ten laatste de plant kaler en kaler geworden is en zich eindelijk aan den kop een jong blaadje ontwikkelt1 dan wordt dit teeken1 al is het ook nog zoo zwak1 als een bewijs van goede behandeling beschouwd1 terwijl toch maar al te dikwijls juist het tegenovergestelde het geval is4 ,te groote warmte toch is voor alle planten1 die zich gedurende den winter in haar rustperiode bevinden en die niet tot de tropische gewassen behooren1 ten zeerste nadeelig4 ,vele onzer meest in trek zijnde decoratie- en bloemplanten overwinteren uitstekend in een vorstvrijen kelder of een ongestookt1 doch vorstvrij vertrek4 ,brengt men nu deze planten in een warme kamer1 dan wordt de zoo hoognoodige rustperiode verstoord2 zij groeien dan door1 en wijl het haar aan kracht en vooral aan lucht1 licht en zon ontbreekt1 kunnen de zich dan ontwikkelende scheuten niet anders dan zeer zwak zijn4 ,een onkundig liefhebber verheugt zich nu in dit bewijs van leven1 en hij vermoedt weinig1 dat deze scheuten zich ontwikkelen ten koste van de reservestoffen der plant1 en dat zij deze daardoor zeer verzwakken4 ,dezelfde planten1 die des winters in een warme kamer lijden1 worden er ook des zomers ziek4 ,dit zijn alle planten1 afkomstig uit de omstreken der ,middellandsche zee1 van de ,kaap1 van ,nieuw ,holland1 van ,china en ,japan1 en van alle landstreken met een klimaat als het genoemde4 ,wij moeten dan ook wel verschil maken tusschen kamer- en vensterplanten4 ,de eerstgenoemde hebben behoefte aan warmte en moeten het geheele jaar door in de kamer gekweekt worden2 de laatste daarentegen moet men des zomers in den tuin of op de vensterbank buiten het raam kweeken1 terwijl zij des winters in een koele kamer of in een kelder bewaard worden4 ,de vensterbloemen hebben dus voor een goeden groei veel versche lucht noodig2 in de kamer worden zij slap1 laten zij de bladeren en bloemen hangen en spoedig verschijnen jonge scheuten1 die dan echter dadelijk met bladluizen overdekt zijn4 ,deze laatste kunnen ons alle liefhebberij voor planten benemen2 het zijn vieze diertjes1 die de planten vaak geheel ten gronde richten4 ,het beste middel tegen ongedierte vindt men in een goed beredeneerde cultuur1 waarvan het twee keer daags besproeien der planten1 eens des morgens en eens des avonds1 een onderdeel uitmaakt4 ,zijn de ongenoode gasten echter eenmaal verschenen1 dan moet men die op de reeds aangegeven wijze weder trachten kwijt te raken en wel bij voorkeur zoo spoedig mogelijk4 ,vele lezers zullen zich moeilijk kunnen voorstellen1 dat ook de zon1 zonder welke geen plantenleven mogelijk is1 de oorzaak van plantenziekten kan zijn1 en toch is dit inderdaad zoo4 ,er zijn toch zeer vele schaduwminnende planten en verscheidene van deze zullen1 wanneer men ze slechts korten tijd aan de zon blootstelt1 spoedig geheel en al bederven4 ,onder deze planten behooren al de ,selaginella's en fijnere ,varens4 ,alle tropische blad- en bloemplanten verlangen des zomers een meer of minder beschaduwde standplaats2 zij krijgen1 in de zon geplaatst1 brandvlekken1 worden daardoor leelijk1 ja1 sterven er dikwijls geheel door4 ,behalve de z4g4n4 vetplanten1 waartoe b4v4 de ,cactussen behooren1 zijn er niet veel planten1 die des zomers ongeschermd achter een op het zuiden gelegen venster kunnen gekweekt worden4 ,door de sterke zonnestralen ontstaan namelijk bruine vlekken op de bladeren1 die niet meer verdwijnen4 ,vooral is dit het geval1 wanneer de planten1 in de volle zon staande1 bespoten worden4 ,vensters1 die op het ,zuiden gelegen zijn1 moeten dan ook voorzien zijn van een inrichting1 waarmede men de planten tegen de te scherpe zon kan beschermen1 maar niettegenstaande zulk een inrichting1 zullen zij toch nog zeer lijden1 wanneer aan de vensterbank geen gelegenheid is gemaakt1 in den vorm van een bak1 waarin ook de potten tegen de zon beschermd staan4 ,wanneer die toch met volle kracht op de potten schijnt1 worden ze zoo warm1 dat al de zich aan de zonzijde bevindende wortels verbranden4 ,niet alleen hierdoor1 doch ook nog door het veel te sterk uitdrogen1 hebben de planten in dit geval veel te lijden4 ,een der grootste gevaren voor onze kamerplanten is zeker wel het gebrek aan voedingsstoffen4 ,de langzaam groeiende planten moeten eens per jaar1 bij voorkeur in het voorjaar1 verplant worden2 met de snel groeiende moet dit in den loop van den zomer meermalen geschieden4 ,de meeste onzer plantenliefhebbers weten dit echter niet2 zij laten hun planten jarenlang in denzelfden pot staan en zelfs bij de zorgvuldigste behandeling moet dan een plant ten laatste sterven4 ,door aanwending van mest kan het verplanten wel tijdelijk uitgesteld worden1 in geen geval echter is dit dan1 zooals velen denken1 onnoodig geworden4 ,is de aarde slecht en zuur geworden of is de plant z beworteld1 dat het vormen van nieuwe wortels onmogelijk is1 dan moet zij noodzakelijk verplant worden4 ,mest1 van welke hoedanigheid ook1 zal in zulke gevallen meer kwaad dan goed doen4 ,ten laatste kunnen ook nog ziekten ontstaan door het bevriezen der planten4 ,zijn zij aan een lichte vorst blootgesteld geweest1 dan moet men vr alles het spoedig ontdooien voorkomen4 ,een zeer goed middel is1 de planten dan zoo spoedig mogelijk met koud water te bespuiten en ze twee of drie dagen in een koele kamer te laten staan4 ,bevroren planten mogen in geen geval in een verwarmd vertrek of in de zon worden gezet4 ,zooals wij gezien hebben1 komen de ziekten van kamerplanten uit zeer verschillende oorzaken voort en wij zijn niet in het bezit van pillen of drankjes1 waarmede zij weder te genezen zijn4 ,de verschillende oorzaken hebben wij zoo uitvoerig mogelijk beschreven1 opdat de lezer zou begrijpen1 dat hij zijn planten slechts door een zeer oplettende behandeling gezond kan houden1 en dat zieke planten alleen met zeer veel moeite weer genezen kunnen worden4 ,het verwarmen der vertrekken4 ,een kweeker bewaart zijn planten in vier1 door de temperatuur van elkander onderscheiden kassen1 namelijk in warme1 gematigde en koude kassen1 benevens in een oranjerie4 ,de gemiddelde wintertemperaturen bedragen voor de warme kas van #fj-fe ,fahr41 voor de gematigde kas van #ej-ee ,fahr41 voor de koude kas van #dj-de ,fahr4 en voor de oranjerie van #ce-dj ,fahr4 ,de warme kas van een kweeker komt overeen met de woonkamer van een liefhebber1 de gematigde kas met een suite of slaapkamer1 waarin slechts weinig gestookt wordt1 de koude kas met een vertrek1 waarin slechts bij strengere vorst gestookt wordt en de oranjerie met den vorstvrijen kelder4 ,een liefhebber moet echter niet vergeten1 dat hij met een hooge temperatuur nooit die resultaten zal bereiken als een kweeker en hij moet er ook voor zorgen1 dat hij de tropische planten gedurende den winter altijd in een lagere temperatuur bewaart dan die1 welke de kweeker ze in zijn kassen geeft4 ,de vochtige wanden1 de altijd vochtig gehouden paden der warme kassen1 de meestal daarin gebruikte warmwatertoestellen1 de steeds water uitwasemende planten zijn alle oorzaak1 dat in de kassen de vochtigheidsgraad gevenredigd blijft met den warmtegraad4 ,een groot voordeel leveren de warme kassen ook nog op1 namelijk1 dat de temperatuur1 doordat er dag en nacht gestookt wordt1 steeds vrij gelijkmatig blijft4 ,hoe slecht zijn1 daarmede vergeleken1 de toestanden in onze woonvertrekken6 ,hoe meer wij overdag stoken1 des te droger wordt de lucht en des te ongunstiger wordt zij voor het leven der planten4 ,daarbij komt nog1 dat in sterk verwarmde vertrekken het verschil tusschen dag- en nachttemperatuur meestal zeer groot is4 ,de planten1 die overdag in een warmtegraad van ruim #fe ,fahr4 staan1 moeten na een kouden nacht zich des morgens dikwijls met #ce tevreden stellen4 ,des morgens begint men dan weder te stoken2 de temperatuur rijst nu snel1 om in den daarop volgenden nacht weder even snel te dalen4 ,om deze reden groeien tropische planten vaak beter in een vertrek1 dat niet zoo warm gestookt wordt4 ,gedurende koude winternachten doet de buitentemperatuur zich nabij de vensters natuurlijk sterker gevoelen dan meer midden in de vertrekken2 reden waarom het zeer geraden is de planten des avonds van het venster te verwijderen4 ,het beste doet men1 de planten des avonds midden in het vertrek te zetten en zoo mogelijk op een verhevenheid1 daar de temperatuur boven in het vertrek altijd warmer blijft dan nabij den vloer4 ,hij1 die het verwarmen zijner vertrekken regelen kan naar de daarin staande planten1 doet het best een reguleerkachel te gebruiken4 ,deze kachels geven geen rook en stof1 branden zeer gelijkmatig1 kunnen het vertrek op iedere verlangde temperatuur houden en branden1 wat een zeer groot voordeel is1 ook des nachts door4 ,de droge lucht in het vertrek laat zich eenigszins temperen door achter op de kachel1 waarvoor meestal een inrichting is1 een ketel met water te zetten1 dat dan langzaam verdampt4 ,het gebruik van z4g4n4 calorifres is in kamers1 waar men planten heeft1 zeer te ontraden1 wijl zij een zeer ongelijkmatige warmte geven1 en veel schadelijke dampen verwekken4 ,in de moderne groote huizen worden vaak alle vertrekken door een centraal toestel verwarmd1 dat z is ingericht1 dat men ieder vertrek de verlangde temperatuur kan geven4 ,gebruikt men voor deze verwarming heete lucht1 dan zullen noch de menschen1 noch de planten zich daar wel bij bevinden2 wordt echter stoom of warm water gebruikt1 dan worden de toestanden veel beter4 ,de vrij omslachtige stoomverwarming wordt betrekkelijk weinig1 de warmwaterverwarming daarentegen tamelijk veel aangetroffen4 ,ook bij deze verwarming moet men den vochtigheidsgraad in de vertrekken verhoogen1 door1 indien het eenigszins mogelijk is1 schotels met water op de buizen te zetten4 ,in koudere vertrekken1 die slechts zeldzaam verwarmd worden1 is het niet noodig de lucht vochtiger te maken4 ,ten slotte willen wij nog opmerken1 dat ook in vertrekken1 waarin niet gestookt kan worden1 zeer harde planten goed kunnen overwinteren4 ,wordt het z koud1 dat het in de vertrekken zou kunnen vriezen1 dan kan men in zoo'n kamer een veelvoudig gebruikt wordend petroleumkooktoestel1 of1 zoo men daarover kan beschikken1 nog beter een petroleumkacheltje zetten4 ,bij zeer strenge vorst is het geraden1 het toestel of kacheltje ook des nachts1 al is het niet hoog1 te laten branden4 ,het luchten der vertrekken4 ,een plant heeft voor haar goede ontwikkeling lucht1 licht1 warmte1 vochtigheid en voedsel noodig1 en wel alles in de juiste verhouding4 ,wij hebben reeds gezien1 hoe men zijn planten behoorlijk licht moet verschaffen1 hoe men ze moet begieten en bemesten1 ook op welke wijze men ze de noodige warmte moet geven2 wij willen nu nog even nagaan1 hoe men ze aan de noodige frissche lucht moet helpen4 ,iedere plant neemt uit de lucht bepaalde voedingsstoffen op1 zij heeft voor haar onderhoud dus wel degelijk behoefte aan goede lucht4 ,des zomers1 wanneer de hardere planten in den tuin staan en de zachtere door de desnoods dag en nacht geopende vensters de noodige frissche lucht toegevoerd krijgen1 is het gebrek aan lucht niet zeer voelbaar4 ,in oude1 slecht gebouwde huizen1 enge straten en ingebouwde tuinen zal men dan echter1 zooals trouwens altijd1 gebrek aan de noodige lucht hebben4 ,in zulk een geval is daar echter niet veel aan te verhelpen4 ,maar gedurende den winter worden de vertrekken weinig of in het geheel niet gelucht1 en mensch en dier hebben daaronder te lijden4 ,de minste frissche lucht behoeven de tropische1 in warme vertrekken gekweekte planten1 zooals ,palmen en andere bladplanten4 ,staan deze1 zooals het behoort1 dicht bij het venster1 dan krijgen zij genoegzaam versche lucht1 door de kieren daarvan4 ,worden de vertrekken door meerdere personen bewoond1 dan moeten zij natuurlijk dagelijks zeer goed gelucht worden4 ,dit luchten nu moet zoodanig geschieden1 dat de planten daar niet door lijden4 ,heeft men een suite1 dan doet men het beste de vensters van dat vertrek1 waar geen planten staan1 te openen en de tusschendeuren geopend te houden4 ,heeft men geen suite1 dan moet men de planten van de vensters verwijderen1 deze openen en in de opening een hor1 met dicht ijzergaas bespannen1 zetten1 ten einde op die wijze tocht te voorkomen4 ,wil men zulke horren niet gebruiken1 dan worden de planten tijdelijk zoo ver mogelijk van de vensters verwijderd en met een lichten doek bedekt1 zoodat de koude luchtstroom haar niet direct kan bereiken4 ,bij het luchten moet men steeds oppassen1 dat er geen trekking ontstaat en dus nooit vensters of deuren over elkander openzetten2 ook mag1 bij koud weder1 de temperatuur niet te veel dalen1 wat men voorkomen kan door tijdens het luchten flink te stoken4 ,bij het luchten van vertrekken1 waarin harde planten overwinterd worden1 behoeft men niet zoo voorzichtig te zijn4 ,deze kamers1 waarin slechts in hoog noodige gevallen gestookt wordt1 kan men altijd luchten1 zoolang de buitentemperatuur meer dan #ce ,fahr4 bedraagt4 ,bij een dergelijke temperatuur is het beter dezen planten zooveel mogelijk frissche lucht te geven4 ,des nachts moeten de vensters echter steeds gesloten worden1 om te voorkomen1 dat onverwacht intredende vorst de planten beschadigt4 ,in het voorjaar moet zeer veel gelucht worden1 niet alleen wijl dan door den invloed van de zon de temperatuur zeer stijgt1 maar ook omdat men er voor moet zorgen1 de planten1 die 's zomers buiten moeten verblijven1 behoorlijk aan de lucht te gewennen en te harden4 ,in onvoldoende of in het geheel niet geluchte vertrekken ontwikkelen vele planten zich ontijdig2 zij krijgen dan kleurlooze1 zwakke scheuten en bladeren4 ,bij vele treedt in zulk geval stamrotting en schimmel op1 terwijl zij spoedig door ongedierte zullen worden aangetast4 ,om deze ongemakken te voorkomen1 moet men ook des winters iedere goede gelegenheid aangrijpen1 ten einde aan de planten behoorlijk frissche lucht te verschaffen4 ,het overwinteren en aan den groei brengen van bollen en knollen4 ,onder de kamerplanten bevinden zich verscheidene bol- en knolgewassen1 die door zeer schoone bloemen uitmunten4 ,deze ontwikkelen zich des zomers meestal tot flinke planten1 die zeer rijk en prachtig kunnen bloeien4 ,in het najaar beginnen ze langzaam te verdorren1 zij worden kleiner en kleiner en sterven ten laatste geheel af4 ,de onervaren liefhebber1 die wellicht zulk een plant in haar volle ontwikkeling ten geschenke bekwam1 ziet haar tot zijn spijt langzaam achteruitgaan1 en kan maar niet begrijpen wat de oorzaak daarvan is2 hij is in de behandeling der plant toch zoo voorzichtig mogelijk geweest4 ,ten slotte wordt dan de groote fout begaan1 haar weg te werpen4 ,bol en knolgewassen1 die een volmaakten rusttijd behoeven1 toonen al de eigenschappen1 die wij hier hebben opgesomd4 ,de liefhebber1 die dit weet1 houdt bij de behandeling dier planten daarmede rekening4 ,met het begin van den herfst1 wanneer de nachten koeler beginnen te worden1 zullen de in vensterbank gekweekte bol- en knolgewassen langzamerhand hun schoonheid gaan verliezen4 ,men moet nu deze planten haar rusttijd laten intreden1 door langzamerhand minder te gaan gieten4 ,de potten worden dus zuiniger begoten dan des zomers en al naar de planten stengels en bladeren verliezen1 geeft men minder water1 totdat men ten slotte1 wanneer zij geheel afgestorven zijn1 met gieten ophoudt4 ,men neemt nu de planten uit de vensterbank en zet ze in een hoek van een koeler vertrek4 ,na eenigen tijd zal de aarde in de potten geheel uitdrogen1 waarop de bollen of knollen er uit genomen worden4 ,de droge aarde laat zich gemakkelijk uit de wortels schudden2 deze worden dicht bij den knol afgesneden en zoo er zich nog stengels aan bevinden1 worden deze diep ingesneden of geheel verwijderd4 ,de aldus schoongemaakte bollen en knollen worden nu in een bakje met droog zand gelegd en zoo in een vorstvrije kamer bewaard4 ,op deze wijze behandelt men de knollen van ,begonia's1 ,gloxinia's en de meeste ,gesneriaceen1 alsook de bollen van ,ismene 7,pancratium71 ,sprekelia 7,goudlelie7 en verscheidene andere4 ,de knollen van ,dahlia's en ,canna's1 de bollen der ,lilium's en verscheidene ,amaryllissen laten zich bij voorkeur niet geheel droog overwinteren2 zij krimpen dan geheel in1 en worden ten slotte waardeloos4 ,deze planten behandelt men aanvankelijk juist zooals wij daareven vermeld hebben4 ,zijn zij uit de aarde genomen en schoongemaakt1 dan doet men het beste ze gedurende haar rusttijd in een vorstvrijen kelder op slechts even vochtig zand te leggen en gedurende strenge vorst met een oud tapijt of leege zakken te bedekken4 ,dergelijke bollen en knollen1 die niet geheel droog overwinteren willen1 maken het den liefhebber zeker het lastigste2 zij rotten gemakkelijk1 waarom zij gedurende den winter voortdurend nagezien moeten worden4 ,het is dus zaak1 ze dan eenige malen stuk voor stuk na te zien2 vindt men aan den een of ander een rotachtige plek1 dan wordt die met een scherp mesje weggesneden1 en het snijvlak goed met houtskoolpoeder bestrooid4 ,bij vele rustende bolgewassen zal men kunnen waarnemen1 dat de dikke wortels afsterven2 dit is het geval bij de ,lilium's 7,lelies7 en eenige ,amaryllis-soorten4 ,deze bollen1 waarvan men de ,lilium's zoo koel mogelijk en de ,amaryllissen iets warmer moet laten overwinteren1 laat men in de potten staan1 of wel1 men neemt ze er uit1 om ze met de wortels in droog zand te graven4 ,een andere wijze om bol- en knolgewassen te laten overwinteren is1 ze na het afsterven en opdrogen in de potten te laten staan en ze pas in het voorjaar uit te schudden en schoon te maken4 ,dit heeft het voordeel1 dat men den wortels meer tijd geeft tot rustig afsterven2 het heeft echter dit tegen1 dat men niet kan nagaan of er ook rotplekken zijn ontstaan1 zoodat men dikwijls in het voorjaar tot de onaangename ontdekking komt1 dat de knol geheel is verrot4 ,past men deze wijze van overwinteren toe1 dan is het voldoende die bol- en knolgewassen1 welke niet geheel willen opdrogen1 eenige malen per winter met een broesgietertje te besproeien4 ,hebben de rustende bollen en knollen met succes overwinterd1 dan komt de groote vraag1 om deze schijnbaar doode voorwerpen weder tot het leven terug te roepen4 ,zij moeten dus ter rechtertijd weder opgeplant en aan den groei gebracht worden4 ,al naar den tijd1 waarop men de planten in bloei wil hebben1 begint men vroeger of later met het opplanten4 ,als vroegste datum geldt wel de maand ,januari1 als beste zeker de maand ,maart4 ,iedere bol of knol wordt nu afzonderlijk in een kleinen pot geplant1 waartoe men bij voorkeur zeer zandige aarde gebruikt4 ,al naar de soorten meer of minder warmte noodig hebben1 zet men ze dan op de vensterbank1 in een warmere of koudere kamer4 ,bij het behandelen van bol- en knolgewassen moet men er in de eerste plaats om denken1 dat zij1 in tegenstelling met alle andere planten1 niet direct na het opplanten aangegoten mogen worden4 ,men moet hier enkele dagen mede wachten1 totdat de aarde1 waarin men ze geplant heeft1 behoorlijk is opgedroogd4 ,het begieten moet ook gedurende den eersten tijd zeer voorzichtig geschieden1 daar men moet toezien1 dat de knollen niet direct met het water in aanraking komen4 ,men giet dus langs den rand van den pot en met het oog hierop zal men wel doen z te planten1 dat de aarde naar het midden toe een weinig oploopt4 ,wanneer de bollen en knollen eenmaal flink aan het groeien zijn1 en men veronderstellen kan1 dat de wortels goed in de aarde zijn doorgedrongen1 dan kan men meer en ook geregelder gieten4 ,doordat vele liefhebbers met den rusttijd dezer gewassen onbekend zijn en zoodoende vele bol- en knolgewassen f in het najaar worden weggeworpen1 f in het voorjaar verkeerd behandeld1 worden zeer veel fraaie planten geheel ten gronde gericht4 ,veel schade wordt ook aangericht door het ongeduld van vele liefhebbers4 ,een bol of knol1 dien men vandaag geplant heeft1 begint niet direct morgen te groeien2 vele liggen verscheidene weken1 sommige wel twee maanden1 voordat er werking in komt4 ,men moet daarom geduld hebben1 en mag hoogstens door een laagje aarde te verwijderen en voorzichtig met den vinger te voelen1 zich overtuigen of de bol of knol niet tot rotting is overgegaan4 ,dit rotten heeft meestal plaats1 wanneer men de knollen of bollen te veel begiet1 te diep in de aarde geplant heeft en ook1 wanneer een ongeduldige ze telkens weder uit de aarde neemt om te zien of ze nog geen wortels maken of uitgroeien4 ,wil men ook in dit opzicht zijn pogingen met succes bekroond zien1 dan moet men in de eerste plaats geduld oefenen4 ,de kamerplanten gedurende den zomer4 ,a4 ,in den ,tuin4 ,wanneer het ongestadige voorjaarsweer voorbij is en voor een meer geregelde zomerwarmte heeft plaats gemaakt1 waardoor de tuin zich weder in zijn fraaiste blader- en bloemenkleed heeft gestoken1 dan is het niet geraden alle kamerplanten1 die men des winters binnenhield1 nog steeds binnen te doen blijven4 ,de meeste kamerplanten houden er van des zomers in de frissche1 vrije lucht te staan en versche lucht kan men den planten1 zelfs met de beste ventilatie-inrichting1 in de kamers slechts weinig geven4 ,betrekkelijk weinige1 zeer gevoelige planten moeten ook des zomers in gesloten kamers gekweekt worden2 verreweg het meerendeel doet men beter andere plaatsen te geven4 ,de beste plaats voor alle1 niet te teere1 gewassen is zeker wel in den tuin4 ,een liefhebber zal zeker aanmoedigende resultaten verkrijgen1 wanneer hij een zonnig en beschut stukje grond bij zijn huis heeft1 dat hij des zomers niet alleen met eigenlijke tuinplanten1 maar ook met zijn kamerplanten kan versieren4 ,de veelvuldige vormen1 die de uit zeer verschillende streken stammende kamerplanten bezitten1 kunnen aan een tuintje een zeer eigenaardig en aantrekkelijk voorkomen geven4 ,al naar den aard van de buiten te brengen potplanten moet de plaats bepaald worden1 waar men ze zetten zal4 ,terwijl bijna alle ,cactussen en ,vetplanten bij voorkeur in de volle zon staan1 moeten de meeste bloemplanten een eenigszins meer beschaduwde standplaats bekomen4 ,palmen1 en andere tropische bladplanten1 verkiezen bij voorkeur een plaats in halfschaduw1 terwijl ,varens op een zeer schaduwrijke plek moeten gezet worden4 ,wat de hardere decoratie-planten betreft1 zooals3 ,laurus 7,laurier71 ,citrus 7,oranjeboom71 ,laurus-,tinus1 ,rhododendron 7,alpenroos71 ,evonymus en vele andere1 deze zijn wat de plaats betreft niet zoo heel erg kieskeurig4 ,zij groeien in de volle zon even goed als in een niet te dichte schaduw4 ,in ieder geval moet er echter op gelet worden1 dat men de planten z plaatst1 dat zij beveiligd zijn tegen tocht of harden wind4 ,tocht is zeer schadelijk voor alle planten en harde wind kan groote schade aanrichten1 door het uit den pot rukken der planten1 het breken van takken en het scheuren der grootere bladeren4 ,indien men de planten boven op den grond plaatste1 dan zouden zij bij warm zomerweer zeer snel en bijna geheel uitdrogen1 wat voor de ontwikkeling zeer schadelijk is4 ,een tweede bezwaar zou zijn1 dat de grootere planten bij den minsten wind zouden omwaaien4 ,beide bezwaren kan men gemakkelijk voorkomen1 door de potten in te graven4 ,de plaats1 waar men zijn planten wil ingraven1 moet eerst omgespit en gelijk geharkt worden4 ,het zou nu zeker het gemakkelijkst zijn met een kleine spade de gaten te maken1 waar men zijn planten in wil zetten4 ,toch doet men beter dit met een ander werktuig en wel met een puntigen dikken paal te doen4 ,eerst rangschikt men de planten op de bepaalde plaats1 waarbij men er op moet letten1 dat iedere plant de noodige ruimte heeft om zich goed te kunnen ontwikkelen1 waarom zij dus niet te dicht op elkander mogen staan4 ,in de tweede plaats moet men zorgen1 dat al de planten te zamen een goede groep vormen1 die een aangenamen indruk maakt4 ,heeft men de planten gerangschikt1 dan neemt men ze een voor een van haar plaats en maakt op de plek1 waar zij stonden1 een diep gat4 ,men doet dit door den paal midden op de plek1 waar de pot stond1 flink diep in den grond te drukken en hem dan1 al naar de grootte van den pot1 in meer of minder schuine houding eenige malen rond te draaien4 ,heeft men op deze wijze het gat z wijd gemaakt1 dat de pot er gemakkelijk in kan1 dan wordt de plant er in gezet en de aarde rondom den pot aangedrukt4 ,deze wijze van ingraven heeft zeer veel voordeelen4 ,onder den pot toch blijft een vrij diep spits toeloopend gat1 dat goede diensten zal bewijzen om het overvloedige water1 dat1 hetzij door het gieten1 hetzij door zwaren regen1 op den pot komt1 gemakkelijk door het drainagegaatje te doen wegloopen4 ,een tweede voordeel is1 dat door het geheel vrij liggen van het drainagegaatje1 regenwormen en ander ongedierte verhinderd worden1 daardoor in den pot te dringen4 ,bij het ingraven moet men er ook op letten1 dat niet de rand van den pot gelijk met de aarde komt te staan2 deze moet er minstens n of twee centimeter uit steken1 daar anders bij zware regens de tuinaarde op de potaarde wordt gespoeld1 wat minder wenschelijk is4 ,grootere planten1 die in kuipen staan1 graaft men niet in1 daar dan de kuipen gemakkelijk rotten4 ,men zet de kuip echter op drie baksteenen1 er op lettende1 dat zij in alle richtingen waterpas staat1 en slaat dan door de ooren een paar stevige stokken1 ten einde het omwaaien te voorkomen4 ,wanneer dit eenigszins mogelijk is1 moet men er voor zorgen1 dat de kamerplanten1 vrdat zij buiten gezet worden1 tijdig verplant zijn1 zoodat zij eenigen tijd rustig kunnen blijven staan op de plaats1 waar men ze ingegraven heeft4 ,niet weinig kamerplanten hebben gedurende den winter in de woonvertrekken armoede geleden2 zij zien er dan in het voorjaar ziekelijk uit en gaan zeker dood1 wanneer geen bijzondere maatregelen genomen worden4 ,gewoonlijk behooren deze patinten tot de hardere planten1 en deze knapt men het beste op1 door ze uit den pot te nemen1 de kluit wat los te maken1 de zieke wortels weg te snijden en ze dan vrij in den tuin uit te planten4 ,wanneer dit uitplanten moet dienen om zieke planten weder gezond te doen worden1 dan moet men ze niet alleen op een gunstige plaats zetten1 doch ook in een goed bereiden grond planten4 ,het beste doet men door op de bepaalde plaats de aarde een goeden steek diep uit te graven en die te vervangen door goede compostaarde4 ,is dit niet mogelijk1 dan spit men den grond om1 na er een flinke hoeveelheid zand en ouden koemest op gebracht te hebben4 ,het gebruik van verschen mest is voor dit doel niet raadzaam2 het geschiktst is koemest1 die een jaar oud is4 ,kan men niet over ouden koemest beschikken1 dan spit men de aarde alleen met zand om en zoodra de uitgeplante gewassen krachtig beginnen door te groeien1 giet men enkele malen met verdunden koemest4 ,de zoogenaamde harde planten1 die het uitplanten verdragen1 ontwikkelen zich daarna prachtig4 ,het beste voorbeeld daarvan levert de ,musa ,ensete 7,abessinische ,banaan71 die dikwijls in het voorjaar1 zelfs bij de kweekers1 geen enkel blad meer bezit en uitgeplant1 in den herfst somtijds vijftien tot twintig reusachtige bladeren gemaakt heeft1 die niet zelden een lengte bereiken van #b of #c meter4 ,afgezien van de ,palmen1 die nooit in den tuin uitgeplant mogen worden1 is het uitplanten van de meeste kamerplanten1 mits geen absoluut warme planten1 zeer aan te bevelen4 ,willen wij bij het uitplanten van die gewassen1 welke des winters in de warme kamer moeten staan1 een zeer goed succes hebben1 dan moet men ze een z4g4n4 warmen voet geven4 ,hiertoe wordt een gat gegraven van ongeveer een ,meter diep2 hierin brengt men1 op dezelfde wijze als een kweeker dat in zijn warmen bak doet1 een laag van #hj c,m4 verschen paardenmest1 die er in lagen wordt ingebracht d4w4z4 de mest wordt er bij gedeelten in geworpen1 goed gelijk gemaakt en stevig vastgetrapt4 ,op deze laag mest brengt men de aarde1 die z hoog opgewerkt wordt1 dat er een flink verhoogd1 doch van boven vlak vak ontstaat4 ,de aardlaag op den mest moet1 al naar de grootte der planten1 #cj-fj c,m4 dik zijn en moet minstens #bj c,m4 boven den beganen grond uitsteken4 ,deze verhooging is zeer noodig4 ,te gelijk met het verteren1 zakt toch de paardenmest en natuurlijk dus ook de aardlaag met de planten4 ,heeft men nu de opgebrachte aarde niet behoorlijk boven den beganen grond doen uitsteken1 dan zal in het najaar de plant in een kuil komen te staan1 die uit den aard der zaak koud en vochtig is4 ,wanneer men het niet te veel moeite acht1 dan kan men op dezelfde wijze ook aan die planten1 die niet uitgeplant worden1 een warmen voet geven1 door op de mestlaag een zoo dikke laag aarde te brengen als de potten hoog zijn en deze daarin te graven4 ,ook in dit geval moet men zorgen1 dat de potten minstens #bj c,m4 boven den beganen grond staan4 ,een warme voet bevordert sterk de wortelvorming1 en heeft daarom zulk een gunstigen invloed op den groei4 ,de in den tuin uitgeplante of ingegraven gewassen veroorzaken den liefhebber niet zeer veel moeite4 ,een hoofdzaak is1 dat men de planten 's morgens vroeg1 wanneer de zon nog niet brandt1 en des avonds direct na het gieten1 met de handspuit goed besproeit1 of wel men giet de bladeren en twijgen met een broesgietertje goed nat4 ,het gieten doet men steeds des avonds en mocht dit wegens de groote zomer warmte1 gepaard met droogte1 niet voldoende zijn1 dan giet men 's morgens vroeg nog eens over4 ,wat nu het verplanten en bemesten betreft1 gelden voor de buiten ingegraven planten dezelfde regels1 die wij reeds vermeld hebben4 ,wat de uitgeplante kamerplanten betreft1 moeten wij er op letten1 dat deze tijdig weder in de potten worden gezet4 ,de lastigste onder haar1 die moeilijk aan den groei gaan1 moeten in de laatste helft van ,augustus1 de andere in de eerste helft van ,september opgenomen worden4 ,wanneer men al de voordeelen1 die met het uitplanten bereikt zijn1 niet weder met het in de potten zetten wil verliezen1 dan moet dit zeer voorzichtig geschieden4 ,men doet dit op een donkeren1 regenachtigen dag1 neemt de planten voorzichtig op1 zoodat zij zoo weinig mogelijk wortels verliezen en zet ze in goed passende potten4 ,zijn de planten voorzichtig opgepot1 dan worden zij op een beschutte1 schaduwrijke plek gezet en goed aangegoten4 ,op deze plek laat men ze nog een dag of veertien staan1 er voor zorgende1 dat bladeren en takken1 zoowel als de kluit1 goed vochtig blijven4 ,gedurende deze veertien dagen en ook gedurende de eerste dagen1 nadat zij weer in de kamer staan1 zorgt men er voor1 dat de planten niet door de zon beschenen worden1 ten einde het afvallen van bladeren te voorkomen4 ,b4 ,de kamerplanten op het balkon en in de vensterbank4 ,er zijn helaas slechts weinig liefhebbers1 die over een tuin kunnen beschikken1 om er des zomers hun planten in te kweeken4 ,in de grootere steden heeft men slechts te beschikken over kamers1 vensterbanken en in het gunstigste geval over een balkon1 en met deze hulpmiddelen moet men dan zijn planten kweeken4 ,die liefhebbers1 die maar een beperkte ruimte hebben1 kweeken in den regel slechts planten1 van kleine afmetingen4 ,wanneer tegen het einde van ,mei meer bestendig weer gaat heerschen1 moet men ook de planten buiten brengen1 die dan op het balkon of op de buitenvensterbank worden gezet4 ,een fraaie versiering der balkons en vensterbanken zal den waren liefhebber1 die over geen tuin kan beschikken1 altijd zeer veel genot verschaffen4 ,wel is waar staan nu de bloemen boven de straten en zijn zij daardoor voortdurend aan den wind blootgesteld1 terwijl het van de straten opwaaiende stof ze bevuilt1 waardoor zij lang niet zoo gunstig staan als in den tuin1 maar bij een oplettende behandeling kan men toch met het balkon en de vensterbank zeer aardige resultaten verkrijgen4 ,afgezien van de bakjes1 waarop wij later terugkomen1 is het balkon het best geschikt om de grootere potgewassen te herbergen1 aangenomen natuurlijk1 dat de ligging eenigszins gunstig is en dat het nu en dan wat zon heeft4 ,voor het plaatsen der planten in de vensterbank heeft de liefhebber meestal een betere keus1 daar veelal de vensters in verschillende hemelstreken liggen4 ,voor planten1 die veel zon verlangen1 gebruikt men de vensters op het zuiden2 voor de andere planten kan men de verschillende vensters gebruiken1 doch bij voorkeur die1 welke morgenzon hebben4 ,de vrij in het venster staande planten hebben echter1 vooral bij groote hitte midden in den zomer1 veel te lijden van de zon1 wanneer daartegen geen maatregelen genomen worden4 ,zeer goede beschermers tegen de zon zijn buitenjaloezien1 die men met een paar ijzeren haken z geleidt1 dat zij over de planten neergelaten kunnen worden1 zonder die aan te raken4 ,door meer of minder opentrekken der jaloezien1 kan men den planten juist zooveel zon geven1 als wordt noodig geacht4 ,de plantenrekjes1 die meestal in de vensterbanken worden aangebracht1 zien er wel heel aardig uit1 maar zijn voor het doel1 waarvoor zij moeten dienen1 meestal geheel ongeschikt4 ,deze bloemenrekjes bestaan gewoonlijk uit een paar plankjes om er de potten op te zetten en een hekje1 dat moet dienen1 om het naar beneden vallen der potten te voorkomen4 ,dat hekwerk nu is zoo onpractisch mogelijk4 ,wel wordt het naar beneden vallen der potten er door verhinderd1 doch het beschermt deze geenszins tegen de zon4 ,in den zomer brandt de middagzon met volle kracht op de steenen potten1 waardoor deze overmatig verhit worden4 ,het gevolg daarvan is niet alleen1 dat de aarde snel en volkomen uitdroogt1 maar ook1 dat de tegen den potwand liggende wortels verbranden en natuurlijk dood gaan4 ,hier heeft men met gevallen te doen1 waarover wij vroeger reeds spraken4 ,de kluiten worden toch geheel droog en nemen ten laatste geen water meer op4 ,als gevolg hiervan1 en van het verbranden der wortels1 gaan de planten merkbaar achteruit en tevergeefs gist de liefhebber naar de oorzaak van den slechten groei zijner lievelingen4 ,fig4 #fc toont ons een zoodanig bloemenrekje en tegelijkertijd1 hoe slecht de planten er daarin kunnen uitzien4 ,een goed bruikbaar plantenrekje moet geheel van hout zijn en het voorkomen van een bakje hebben1 waardoor de potten doelmatig tegen het inwerken der zon beschut worden4 ,toch kan zoo'n gesloten plantenrekje er zeer elegant uitzien1 wanneer men het uit besneden hout laat vervaardigen1 of wel het met kurkschors of andere ornamenten laat bekleeden4 ,maar zelfs het eenvoudigste groen geverfde bloemenrekje voldoet uitstekend1 wanneer men slechts zorgt1 dat het gesloten is4 ,ook kan zulk een eenvoudig rekje er zeer mooi uitzien1 wanneer men de planten z schikt1 dat de buitenwand geheel met hangplanten wordt bedekt4 ,voordat de planten in het rekje gezet worden1 vult men het voor twee derden met zaagsel of nog beter met fijnen turfmolm2 hierin worden de planten tot op #b #c c,m4 onder den rand ingegraven4 ,de pot kan1 daar hij poreus is1 een goede hoeveelheid water opnemen2 en staat hij nu ingegraven1 dan blijft hij steeds vochtig1 wat den tegen den binnenwand groeiende wortels ten goede komt4 ,de op deze wijze ingegraven potten zijn geheel tegen den schadelijken invloed der zon beschermd4 ,een groot voordeel heeft het ingraven in turfstrooisel ook nog4 ,dit neemt veel water op en door de verdamping hiervan wordt de lucht rondom de planten altijd eenigszins vochtig gehouden1 terwijl men ook niet behoeft te vreezen1 dat het gietwater1 wanneer het bakje niet waterdicht is of geen afvoerbuisje heeft1 den vloer zal beschadigen4 ,dit water wordt toch door het turfstrooisel openomen 7,fig4 #fd74 ,in veel gevallen moeten echter de planten voor het venster gezet worden1 zonder dat men een plantenrekje kan aanbrengen1 zij worden dan door een ijzeren stang voor afvallen behoed4 ,dan beschut men den pot tegen de te felle zonnestralen1 door hem in een grooteren te zetten1 en de tusschenruimte met mos of turfstrooisel op te vullen 7,fig4 #fe74 ,dit mos kan men gemakkelijk voldoende vochtig houden4 ,de planten1 die op het balkon of voor het venster staan1 veroorzaken heel wat meer moeite dan die1 welke in den tuin staan4 ,vooreerst moeten wij er op rekenen1 dat de planten1 die in de kamer gestaan hebben1 verwend zijn en gewoonlijk is het de zon1 die in den beginne het meeste kwaad doet4 ,de bladeren krijgen1 wanneer men ze ondoordacht buiten zet1 brandvlekken2 en zelfs vetplanten1 die van veel zon houden1 kunnen in den beginne daarvan lijden4 ,het is niet alleen raadzaam de planten1 die men buiten wil zetten1 eerst langzamerhand door meer luchten te harden1 maar men moet ze ook1 wanneer men ze buiten heeft gebracht1 in den beginne tegen de zon beschermen4 ,langzamerhand schermt men wat minder1 totdat de planten ten laatste aan de zon gewend zijn4 ,dit geldt niet alleen voor planten1 die op het balkon of in de vensterbank worden gekweekt1 doch ook voor die1 welke men des zomers in den tuin zet4 ,het bespuiten moet zoowel des avonds als des morgens geschieden1 en vooral op het gieten moet goed acht gegeven worden4 ,bij het rangschikken der planten moet men er niet alleen op letten of zij1 van uit de straat gezien1 een mooi effect maken1 doch men zie toe of zij wel goed ruim en luchtig staan1 zoodat zij zich naar alle zijden goed kunnen ontwikkelen4 ,plantenbakjes en hun ,beplanting4 ,de balkons en waranda's zijn in de steden slechts zelden z ingericht1 dat men ze met overblijvende klimplanten kan laten begroeien4 ,deze moeten dicht tegen het huis in den vollen grond geplant worden1 en kunnen dan in betrekkelijk korten tijd een groot gedeelte van het huis zeer fraai bekleeden4 ,een liefhebber zou nu wel deze klimplanten in potten kunnen kweeken1 doch dat gaat niet heel best4 ,de potten moeten1 zooals wij reeds gezien hebben1 tegen de zonnestralen beschermd worden1 iets1 dat in de vensterbank tamelijk gemakkelijk gaat1 doch dat op het balkon meestal tamelijk lastig te bewerkstelligen is4 ,daarbij komt nog1 dat dergelijke planten zich in potten lang niet zoo goed ontwikkelen als die1 welke voldoende ruimte hebben om haar wortels naar alle zijden uit te spreiden4 ,voor dergelijke doeleinden worden dan de plantenbakjes gebruikt4 ,deze bakjes worden vervaardigd uit grenen- of eikenhout en uitwendig geolied4 ,het hout is een slechte warmtegeleider2 het wordt in de zon lang niet zoo warm als metaal of steen1 en de wortels van in dergelijke bakjes geplante gewassen loopen dan ook geen gevaar te verbranden4 ,de lengte der bakjes moet natuurlijk overeenkomen met die van het balkon2 zij moeten minstens #cj c,m4 diep zijn en in geen geval smaller wezen dan #bj c,m4 ,natuurlijk moeten zij stevig in elkander getimmerd worden1 daar zij anders door den invloed van vochtigheid en warmte licht uit elkaar zouden trekken2 ook moet men er voor zorgen1 dat zich in den bodem voldoende drainagegaten bevinden4 ,deze drainagegaten kunnen er met een groote boor in geboord worden4 ,heeft men de bakjes enkele malen goed met olie laten verven en zijn zij goed droog1 dan kan men ze gaan gebruiken4 ,het beplanten doet men het beste ter plaatse1 waar men ze wil gebruiken1 dus op het balkon of in de veranda4 ,daar de voor de beplanting gebruikte gewassen meestal in kweekerijen gekocht worden1 en daar vaak onder glas zijn gekweekt1 waardoor zij niet tegen koude bestand zijn1 doet men wijs het beplanten niet te vroeg te verrichten4 ,het best is daartoe de laatste helft van ,mei geschikt4 ,willen wij nu de bakjes beplanten1 dan moeten wij in de eerste plaats daartoe goede aarde hebben en in de tweede plaats goede planten4 ,een zeer goede aarde voor dergelijke bakjes bestaat uit #c deelen broeiaarde1 #a deel graszodengrond en #a_/b deel scherpzand4 ,aan deze aarde voegt men voor een bakje van middelbare grootte een kleine handvol hoornspaanders toe1 een voor zulke inrichtingen uitnemende meststof1 daar zij slechts langzaam verteert en dus den geheelen zomer door werkt4 ,ligt het balkon zoodanig op de zon1 dat er kans bestaat voor spoedig en geheel uitdrogen der aarde1 dan is het voorzichtig bij het opgegeven aardmengsel nog #a_/c deel turfstrooisel te voegen4 ,de ondervinding heeft mij geleerd1 dat turfstrooisel en ook turfmolm uitstekende hulpmiddelen bij de plantencultuur zijn4 ,turf bestaat uit plantaardige stoffen1 en heeft de eigenschap om1 zonder te rotten of zuur te worden1 het overvloedige water uit de aarde op te nemen en vast te houden4 ,door deze eigenschap is ze dus zeer goed geschikt om planten1 die niet al te onhandig gegoten worden1 voor sterk uitdrogen te behoeden4 ,wanneer men goed oplet1 dan zal men bemerken1 dat de wortels van talrijke planten dikwijls in de stukjes turf doordringen en zich daar rijkelijk in vertakken4 ,heeft men de aarde voor het bakje klaargemaakt en vooral goed gemengd1 dan wordt de drainage er in gebracht4 ,op ieder drainagegaatje wordt een potscherf gelegd en de bodem verder met scherven bedekt4 ,hierna wordt het bakje met aarde gevuld en deze gelijk gemaakt4 ,wil men het doorlekken van het gietwater geheel of zoo goed als geheel voorkomen1 dan wordt op de scherflaag nog een laag grove turfstrooisel gelegd van een paar vingers dikte4 ,indien men niet al te onbedachtzaam giet1 dan is deze laag voldoende om het overvloedige water op te zuigen1 dat zij dan langzamerhand eerst aan de aarde en later weder aan de wortels teruggeeft4 ,wanneer men het bakje goed1 dat wil zeggen1 tot een paar vingers beneden den rand1 met aarde gevuld heeft1 dan kan met het beplanten aangevangen worden4 ,in de eerste plaats moet men daarbij in het oog houden1 dat men wijd moet planten2 er moeten dus slechts weinig planten in ieder bakje gezet worden1 opdat zij voldoende ruimte hebben om zich goed te ontwikkelen4 ,in den regel toch wordt veel te dicht geplant2 de bakjes zien er dan wel is waar direct mooi gevuld uit1 doch de planten hebben geen ruimte om goed door te groeien en kunnen dus haar natuurlijke schoonheid niet ten toon spreiden4 ,gebruikt men voor het beplanten potplantjes1 dan neemt men ze uit den pot1 maakt de wortels met een houtje een weinig los1 zooals dit ook bij het verplanten geschiedt1 snijdt deze wat in en plant ze hierna z in het bakje1 dat zij even diep1 of hoogstens een weinig dieper komen te staan1 dan zij in haar pot stonden4 ,beplant men de bakjes met njarige zomerbloemen1 die men in de kamer in schotels of kistjes uit zaad heeft gekweekt1 of die in een kweekerij in een half warmen bak zijn ontwikkeld1 dan moet men den hoofdwortel een weinig inkorten1 ten einde de plantjes te nopen rijkelijk haarworteltjes te maken4 ,het planten van deze zaailingen geschiedt met behulp van een stevig1 aan de punt een weinig toegespitst verplantstokje4 ,met dit stokje steekt men daar1 waar de zaailing moet komen te staan1 een voldoend diep en wijd gaatje in de aarde4 ,het plantje wordt nu met de linkerhand z daarin gehouden1 dat het worteltje loodrecht naar beneden hangt1 en de beide onderste blaadjes op de aarde rusten4 ,met het stokje wordt dan het gaatje toegedrukt1 zoodat de aarde goed om het worteltje sluit en het plantje stevig vaststaat4 ,bij het beplanten der bakjes moet men met het kiezen der planten natuurlijk rekening houden met het doel1 dat men er mede wil bereiken4 ,wil men een balkon laten begroeien1 zoodat het hekwerk daarvan geheel met bladeren bedekt wordt1 dan is het verkieselijkste klimplanten te gebruiken4 ,in dit geval moet men1 wanneer aan het balkon of de warande geen bijzondere inrichtingen daartoe zijn1 een hekje van hout of ijzer aan ieder bakje laten bevestigen1 opdat de jonge plantjes daar in den beginne tegenop kunnen klimmen4 ,wil men het geheele balkon in een priel veranderen1 dan moet men niet te wijd uit elkander ijzerdraden spannen van een bepaalde hoogte van het huis naar de balustrade der veranda4 ,hoe rechter deze draden loopen1 des te sneller zal men het gewenschte doel bereiken4 ,wanneer men klimplanten wil gebruiken1 die weinig moeite veroorzaken en een ongunstige ligging van het balkon1 hetzij door gebrek aan zon1 hetzij doordat het veel aan den wind is blootgesteld1 voor lief nemen1 dan neemt men ,vitis quinquefolia 7,wilde ,wingerd7 of ,hedera ,helix 7,klimop74 ,de grootere kweekerijen zijn meestal goed voorzien van deze planten1 waarvan men ook verschillende variteiten heeft gewonnen4 ,een met ,klimop of ,wilde ,wingerd beplant bakje vereischt in de eerste jaren niet bijzonder veel zorg4 ,wanneer men niet verzuimt deze planten1 wanneer zij zich in haar krachtigsten groei bevinden1 een paar keeren te gieren1 dan kunnen zij vier vijf jaar in dezelfde aarde blijven staan4 ,men vervangt dan hoogstens in het voorjaar de bovenlaag der aarde door wat verschen grond4 ,bij gewone winters is het voldoende de bakjes met wat blad of stroo te bedekken1 teneinde het geheel bevriezen der aarde te voorkomen2 is de winter buitengewoon streng1 dan doet men voorzichtiger de bakjes binnenshuis1 b4v4 in den kelder1 te laten overwinteren4 ,de ,klimop behoeft in het geheel niet gesnoeid te worden1 de ,wilde ,wingerd echter doet men beter in het voorjaar goed te snoeien2 men snijdt daartoe de voorjarige gezonde scheuten1 al naar gelang der sterkte1 op #b tot #e oogen terug4 ,meer moeite1 maar zeker ook meer genot1 verschaffen de met njarige klimplanten beplante bakjes4 ,een dergelijk pas beplant bakje toont ons ,fig4 #ff4 ,onder de njarige planten zijn er vele1 die dadelijk na het uitplanten in ,mei flink gaan doorgroeien4 ,in ,juli kan het balkon1 wanneer men deze planten gebruikt1 reeds volgegroeid zijn4 ,in deze maand beginnen de njarige planten te bloeien1 en vele gaan dan tot aan de intredende vorst daarmede door4 ,de bewonderenswaardig snelle groei van deze njarige klimplanten wijst er natuurlijk reeds op1 dat zij zeer veel voedsel noodig hebben4 ,wanneer wij kunnen veronderstellen1 dat de wortels het bakje goed gevuld hebben1 dan moet men beginnen den grond te gieren2 men kan de planten dan wekelijks een paar keer met gier begieten4 ,laat men dit gieren na1 dan houden de planten op met groeien1 zij krijgen een matte1 gele kleur en worden daardoor veel minder fraai4 ,heeft men een bakje van een paar ,meter lengte1 dan moet men daarin niet meer dan drie klimplanten zetten1 wanneer dit sterk groeiende soorten zijn4 ,heeft men minder snel groeiende soorten1 dan kan dat aantal verdubbeld worden4 ,het is niet raadzaam1 het bakje met andere planten dan klimplanten te vullen4 ,deze toch laten1 wanneer zij in vollen groei zijn1 ook verscheidene scheuten naar beneden hangen1 zoodat zij het bakje volkomen bedekken2 voor andere planten is hier dus geen plaats4 ,zeer geschikt om in bakjes geplant te worden zijn de volgende njarige of wel als njarig beschouwd wordende klimplanten1 namelijk3 ,humulus japonicus en ,humulus japonicus fol4 var4 7groene en bontbladerige ,japansche ,hop71 de ,melothria abyssinica1 een zeer schoone ,pompoensoort met fraaie bladeren1 kleine stervormige bloemen en aan bosjes samenhangende mooie oranjeroode vruchten2 de ,lophospermum scandens met donkere1 karmijnroode1 trompetvormige bloemen1 die in vorm veel overeenkomst hebben met die van een ,gloxinia1 en de ,coba scandens met gevinde in een rank eindigende bladeren en groote1 klokvormige1 lilakleurige bloemen4 ,van de hoofdzakelijk om haar fraaie bladeren gekweekte njarige planten willen wij naast de reeds genoemde ,humulus nog vermelden de ,micania scandens met bladeren als die van een ,klimop en de ,pilogyne suavis1 een zeer fraaie ,pompoensoort1 wier bladeren dikwijls een zeer aangenamen geur verspreiden4 ,zeer veel worden ook gebruikt de ,phaseolus multiflorus 7,pronkboonen7 en ,ipoma purpurea 7,winde74 ,van de fraaie klimplanten1 die zeer geschikt zijn om gebruikt te worden1 wanneer alleen de balustrade van het balkon bekleed moet worden1 noemen wij slechts de zich met schoone roode bloemen tooiende ,maurandia1 alsook enkele lage soorten ,tropolum 7,oost-,indische kers74 ,voor ditzelfde doel laten zich ook zeer goed enkele dunstengelige gewassen gebruiken1 die toch eigenlijk geen klimplanten zijn4 ,onder deze noemen wij de ,pelargonium peltatum 7,klimopbladerige ,pelargonium7 en enkel bloeiende ,petunia's4 ,voor meerdere soorten raadplege men het hoofdstuk ,klimplanten4 ,moeten de bakjes dienen om op de balustraden der balkons te worden geplaatst1 en deze met een bloemenrand te sieren1 zonder ten doel te hebben schaduw te geven1 terwijl zij ook het uitzicht niet mogen belemmeren1 dan worden zij met fraai bloeiende potplanten bezet4 ,in dit geval kan men met goed gevolg verschillende soorten ,pelargoniums1 de lekker riekende1 blauw bloeiende ,heliotropium en de lief met rood en zwarte bloempjes bloeiende ,cuphea platycentra gebruiken4 ,ook enkelen gevuldbloemige ,petunia's1 alsmede blauwe en witte ,lobelia's zijn hier zeer op haar plaats4 ,deze planten1 die veel voor bloembedden worden gebruikt1 kan men in het voorjaar in iedere kweekerij koopen4 ,wanneer men de bakjes met dergelijke planten beplant1 moet men vooral niet vergeten langs den rand eenige hangplanten te zetten1 bij voorbeeld de bonte en groene ,tradescantia1 die zeer welig groeien en een schoon effect teweegbrengen4 ,de zoogenaamde zomerbloemen1--dit zijn de njarige planten1 die zeer goedkoop zijn en die men zelf gemakkelijk uit zaad kan kweeken--1 worden slechts zelden voor het beplanten der bakjes gebruikt4 ,men schenkt1 zeer ten onrechte1 slechts dan zijn aandacht aan dergelijke planten1 wanneer men een uiterst goedkoope beplanting wil bewerkstelligen4 ,nadere mededeelingen hierover kan men in het hoofdstuk ,zomerbloemen vinden4 ,het binnenbrengen der gedurende den zomer buiten gekweekte planten4 ,wanneer in de tweede helft van ,september koude regens beginnen te vallen en dikwijls op warme dagen zeer koude nachten volgen1 moet men aanvangen met de teedere planten1 die men gedurende den zomer buiten kweekte1 weder binnen te brengen4 ,de teerste planten dus1 waaronder ,palmen1 ,varens en zachte blad- en bloemplanten1 blijven niet langer dan tot de tweede helft van ,september buiten staan4 ,alle hardere planten1 namelijk die1 welke des winters in koudere1 slechts even vorstvrije vertrekken staan1 en die gedeeltelijk zelfs enkele graden vorst zonder schade kunnen verdragen1 kan men langer buiten houden2 de uiterste termijn is echter half ,october4 ,als regel moet men aannemen na #ae ,october geen kamerplanten meer buiten te hebben staan1 hoewel het zaak is er op te passen1 dat de hardere planten niet te vroeg binnen gezet worden4 ,een bezwaar is het1 dat ook de hardere planten in den nazomer veel te lijden hebben van koude regenvlagen1 die de aarde doorweeken en afkoelen1 terwijl de planten reeds in rust zijn4 ,om dit bezwaar te voorkomen1 is het voorzichtig deze planten van af half ,september in een prieel te plaatsen of een op palen rustend dak te laten maken en ze daaronder te zetten4 ,deze laatste maatregel heeft nog een groot voordeel2 wanneer men1 voordat de planten buiten gebracht zijn1 voor onverwachte nachtvorsten vreest1 kan men tegen dit dak rietmatten zetten of er iets aan hangen1 waardoor de planten dan voldoende beschermd staan4 ,kan men niet over een prieel beschikken en heeft ook het maken van een tijdelijk dak bezwaar1 dan doet men voorzichtig de planten bij een muur of schutting te verzamelen4 ,gaat het zwaar regenen1 dan kan men door ze om te leggen1 voorkomen1 dat te veel water in de kluiten dringt1 terwijl zij zoo staande met geringe moeite tegen onverwachte vorst beschermd kunnen worden4 ,de allerhardste planten zooals ,hydrangea's1 ,fuchsia's1 ,granaten1 ,laurieren1 ,oranjeboomen1 ,evonymussen en andere worden1 al naar gelang van het weer1 tusschen #ae ,october en 't begin van ,november binnengebracht4 ,dikwijls kunnen zij nog langer buiten blijven staan1 daar zij best eenige graden vorst kunnen verdragen2 men vergete echter niet1 dat de potten licht kunnen springen1 wanneer de kluiten bevriezen4 ,vr het binnenbrengen worden al de potten en kuipen met een stijven boenborstel1 die wel in elke huishouding voorradig is1 goed afgeboend4 ,is men hiermede klaar1 dan wordt de aarde der potten gereinigd1 door alle mos en onkruid te verwijderen2 hierna worden de dorre bladeren en doode twijgjes afgesneden4 ,de door ongedierte aangetaste planten worden op de genoemde wijze gewasschen en de met aarde volgespatte bladeren goed schoongemaakt4 ,is men met deze werkzaamheden gereed1 dan ziet men na of de planten ook opgebonden moeten worden en vernieuwt men zoo noodig de banden1 stokjes en etiquetten4 ,planten1 die ziek zijn1 of door de een of andere oorzaak geleden hebben1 werpt men eenvoudig op den mesthoop4 ,zieke planten zien er in de eerste plaats allesbehalve fraai uit1 en kunnen dus niet als kamerversiering dienen2 brengt men ze daarenboven in het najaar ziek binnen1 dan is de kans zeer groot1 dat zij gedurende den winter gaandeweg afsterven4 ,heeft men de planten geheel klaargemaakt om binnengebracht te worden1 dan moet men letten op de eischen1 die zij stellen aan temperatuur en licht4 ,de warmere planten1 die reeds in ,september zijn binnengebracht1 verlangen over het algemeen een zeer lichte standplaats1 dus zoo dicht mogelijk bij het venster4 ,van de hardere planten1 stellen die1 welke des winters bloeien1 ook nogal hooge eischen wat licht betreft2 de niet-bloeiende zijn des winters minder veeleischend4 ,ten laatste moet men niet vergeten1 dat alle kruidachtige planten1 onverschillig welke temperatuur zij verlangen1 steeds zeer licht willen staan1 daar zij bij gebrek aan licht gemakkelijk gaan rotten en schimmelen4 ,wanneer men de planten1 die des zomers in den tuin1 op het balkon of de vensterbank hebben gestaan1 binnen gaat brengen1 dan komt men vaak tot de ontdekking1 gebrek aan ruimte te hebben4 ,zij moeten dan dicht op elkander gezet worden1 hoewel het veel beter is1 dat zij z wijd staan1 dat zij elkander niet raken4 ,om dit laatste te bereiken1 is het dus noodig1 vr men planten binnenbrengt1 alle zieke of overcomplete exemplaren op te ruimen1 waardoor vaak een aanmerkelijke ruimte gewonnen wordt4 ,vele planten laten zich ook1 zooals uit het volgende hoofdstuk zal blijken1 zeer goed in den kelder overwinteren4 ,heeft men de planten op tijd en met de noodige voorzorgsmaatregelen binnengebracht1 dan zijn zij tegen regen1 wind en vorst beveiligd1 maar zij missen dan de frissche lucht1 waarvan zij gedurende den zomer zoo ruimschoots genoten hebben4 ,men moet nu in den overgangstijd de planten hierin zooveel mogelijk te gemoet komen1 door de vertrekken1 zoolang het weer dit toestaat1 op de vroeger reeds beschreven wijze te luchten4 ,de vertrekken waarin men de warmere planten laat overwinteren1 worden natuurlijk slechts bij fraai weer eenigen tijd midden op den dag gelucht2 die1 waarin de hardere planten staan1 kan men op schoone herfstdagen gerust tot aan den avond openlaten4 ,de kelder als overwinteringsplaats voor harde planten4 ,wij hebben reeds gezegd1 dat men1 wanneer men in den herfst de hardere planten wil gaan binnenbrengen1 maar al te dikwijls bemerkt geen ruimte genoeg te hebben4 ,om hieraan te gemoet te komen1 om veel planten1 die gedurende den winter een minder fraai aanzien krijgen1 aan het oog te onttrekken en ze toch goed te laten overwinteren1 wordt vaak de kelder gebruikt4 ,een kelder1 dien men voor het overwinteren van planten wil gebruiken1 moet in de eerste plaats goed luchtig zijn1 daar anders de planten licht schimmelen4 ,wanneer men niet in de gelegenheid is hem te verwarmen--en dit is maar hoogst zelden het geval--dan moet hij door zijn inrichting vorstvrij zijn4 ,ook moet men goede gelegenheid hebben om te luchten en mag er vooral des winters geen water in komen4 ,voor overwintering in den kelder komen in de eerste plaats in aanmerking alle grootere kuipplanten1 die men des zomers gebruikt om den tuin1 het balkon of de waranda te versieren1 en die men1 om groote kosten te vermijden1 niet in een kweekerij ter bewaring wil geven4 ,tot deze planten behooren o4a4 de ,laurieren1 ,granaten1 ,oleanders1 ,coniferen1 enz4 ,verder kan men hierin laten overwinteren alle kleinere groenblijvende harde planten1 de bladverliezende bloemstruiken1 zooals ,fuchsia's1 ,hortensia's en ,rozen en ten laatste alle tot op den wortelstok afstervende vaste planten4 ,van de bladverliezende struiken plukt men1 alvorens ze in den kelder te brengen1 alle bladeren af1 aangezien die anders licht tot bederf overgaan1 dan schimmelen en zoodoende rotting in de stengels kunnen veroorzaken4 ,de overige planten moet men geregeld nazien en alle bladeren met schimmel direct verwijderen4 ,van de vaste-planten snijdt men de stengels tot #aj c,m4 boven den pot af1 alvorens ze binnen te brengen4 ,de planten1 die men in den kelder laat overwinteren1 moeten daar pas laat ingebracht en er weer zoo vroeg mogelijk uit genomen worden4 ,men geeft ze zooveel mogelijk frissche lucht1 door het keldervenster1 indien dit kan1 open te laten staan4 ,daalt de buitentemperatuur onder #ce ,fahr41 dan is het voorzichtig1 het te sluiten4 ,de planten1 die in den kelder staan1 veroorzaken weinig moeite2 men heeft er slechts voor te zorgen1 dat zij schoon blijven1 dat er geen rotting in ontstaat en dat er zich geen muizen in nestelen4 ,vinden deze laatste geen ander voedsel1 dan kunnen zij1 door het afknagen van takjes en knollen1 aanmerkelijk schade veroorzaken4 ,daar de in den kelder overwinterende planten meestal volkomen rusten1 is het natuurlijk onnoodig ze veel1 ja dikwijls goed ze in het geheel niet te begieten4 ,in het hoofdstuk over het gieten hebben wij hieromtrent reeds de noodige wenken gegeven2 alleen willen wij er hier nog op wijzen1 dat men er1 bij de bladverliezende planten1 op moet letten1 of de bast door te groote droogte niet gaat rimpelen4 ,de in het najaar in den kelder geplaatste planten kunnen reeds vroeg1 gewoonlijk tusschen #ae ,maart en #ae ,april buiten gebracht worden1 aangezien zij van de nachtvorsten niet lijden4 ,men doet dit bij voorkeur op een donkeren1 regenachtigen1 zachten dag4 ,veel planten1 zooals ,rozen1 ,fuchsia's1 ,hortensia's1 enz41 die men gedurende den winter wil forceeren1 brengt men in ,januari of ,februari uit den kelder in de woonvertrekken4 ,najaarsbloeisters1 zooals ,bouvardia's en ,chrysanthemums1 die na den bloei leelijk worden en dan volkomen rusten1 kunnen dan in den kelder gezet worden en daar tot aan het intreden van haar groeitijd blijven4 ,,ii4 ,,de ,,beste ,,kamerplanten4 ,inleiding4 ,in het nu volgende gedeelte worden de beste kamerplanten behandeld1 practisch gerangschikt in verschillende groepen4 ,ik heb mij hierbij bepaald niet alleen tot die planten1 welke dankbaar en gemakkelijk te kweeken1 maar ook tot die1 welke gemakkelijk verkrijgbaar zijn en die in iedere goede kweekerij gevonden worden4 ,van verscheidene soorten1 die ik graag behandeld had1 heb ik afgezien1 wetende1 dat de aanschaffing zeer veel moeite zou veroorzaken4 ,het is toch doelloos den liefhebber planten aan te bevelen1 die hij zich f in het geheel niet1 f slechts met veel moeite en opoffering van veel geld1 kan aanschaffen4 ,wat de namen der planten aangaat1 was het onmogelijk de wetenschappelijke namen te vermijden2 ten eerste1 wijl talrijke planten geen ,nederlandsche namen bezitten1 en in de tweede plaats1 wijl deze namen dikwijls in verscheidene deelen des lands verschillen4 ,waar dit mogelijk was1 zijn achter de wetenschappelijke namen ook de ,nederlandsche gevoegd4 ,de verschillende planten worden gedeeltelijk zoo practisch mogelijk in groepen verdeeld4 ,eenige grootere geslachten en familin echter1 waarvan de soorten ongeveer een gelijke behandeling verlangen1 worden afzonderlijk behandeld4 ,bij de behandeling der verschillende groepen--niet bij die der geslachten of familin--zijn de planten naar de wetenschappelijke namen alphabetisch gerangschikt4 ,bij het inkoopen toch1 moet men den kweeker steeds den wetenschappelijken naam opgeven1 aangezien deze niet altijd met de ,nederlandsche namen bekend is4 ,struikachtige bloemplanten voor koele vertrekken1 het balkon en de vensterbank4 ,abutilon4 ,de ,abutilon behoort tot de dankbaarste en rijk bloeiendste kamerplanten4 ,de plant op zichzelf is zeer elegant en licht gebouwd1 de bladeren zijn meestal lichtgroen1 fraai ingesneden en gewoonlijk nogal groot4 ,de bloemen hangen aan een dun steeltje naar beneden2 het is uitzondering1 wanneer men er twee of drie vereenigd ziet4 ,de kleur der bloemen is wit1 geel of rood1 met talrijke gele meeldraden2 ze zijn klokvormig4 ,de oudere ,abutilon-soorten zijn sterke1 in de kamer niet zeer dankbaar bloeiende struiken2 zij groeien erg in de lengte en worden spoedig onhandig1 wanneer men ze in het voorjaar niet diep terugsnijdt1 welke bewerking zij zeer goed verdragen4 ,deze zijn dan ook beter geschikt om op het balkon of in de waranda gebruikt te worden1 waar zij in bakjes geplant1 zeer rijk bloeien4 ,zeer geschikt zijn deze soorten ook om in den tuin uitgeplant te worden2 zij ontwikkelen zich daar vaak tot struiken van #b #c ,meter hoogte4 ,als kamerplanten zijn de nieuwere dwergvariteiten veel meer aan te bevelen1 ook om haar rijken bloei4 ,deze variteiten komen in den handel voor onder den naam ,abutilon hybridum nanum compactum en de bloemen zijn zeer verschillend van kleur3 wit1 geel1 oranje en vuurrood4 ,een bijzonder fraaie variteit1 die zeer laag blijft en rijk bloeit met donker vuurroode bloemen1 is de ,abutilon ,boule de feu4 ,een mooie bontbladerige variteit is de ,abutilon ,thompsonii1 die lichtgroene met geel gemarmerde bladeren heeft en met lichtoranje bloemen bloeit4 ,van deze soort bestaat ook een variteit met gevulde bloemen1 de eenige gevulde ,abutilon1 die bekend is2 zij is echter niet zeer aanbevelenswaardig4 ,de nieuwste variteiten zijn die met witbonte bladeren1 die echter uitsluitend als fraaie bladplanten waarde hebben4 ,twee daarvan zijn het meest bekend geworden1 namelijk3 de ,souvenir de ,bonn met lichtgroene1 wit omzoomde bladeren1 en de ,sawitzers ,ruhm met lichtgele bladeren1 die een groen hart hebben4 ,alle soorten van ,abutilon1 die in ,brazili thuis behooren1 moeten des zomers buiten voor het venster gekweekt worden4 ,eenmaal 's jaars1 bij voorkeur in het voorjaar1 moeten zij verplant worden in broei- of compostaarde1 vermengd met wat graszodengrond2 des zomers kan men ze enkele malen flink gieren4 ,in den winter zet men ze achter een zonnig venster in een koele kamer4 ,wanneer men ze in een lichte kamer zet1 met een gemiddelde temperatuur van #ej ,fahr41 dan is er veel kans1 dat zij den geheelen winter doorbloeien4 ,zijn de ,abutilons in haar sterksten groei1 dan moet men niet verzuimen ze flink te begieten4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door zaden4 ,wil men een bepaalde variteit vermeerderen1 zonder dat men bang behoeft te zijn1 dat die terugslaat1 dan moet men haar van stek kweeken4 ,de jonge1 van bloemknoppen ontdane twijgtopjes1 groeien vooral in het voorjaar zeer gemakkelijk4 ,acacia4 ,de ,acacia en vooral de in ,nieuw-,holland thuis behoorende soorten1 zijn zeer dankbare bloemheesters1 die door veelvormigheid hunner bladeren ten zeerste onze aandacht waardig zijn4 ,men onderscheidt soorten met gevederde bladeren1 die ook daarom interessant zijn1 wijl de zijblaadjes zich des avonds tegen elkander leggen1 om zich des morgens weder op te richten en uit te gaan staan4 ,als tweede groep onderscheidt men bladlooze soorten4 ,deze laatste hebben alleen als zeer jonge plantjes gevederde bladeren2 daarna vormen zij slechts verbreede bladstelen1 zoogenaamde phyllodien1 die daarbij nog dikwijls spiraalvormig gedraaid1 of door andere vormen belangwekkend zijn4 ,bijna alle ,acacia-soorten behooren tot die heestergewassen1 welke tegen het einde van den winter en in het vroege voorjaar bloeien4 ,de gewoonlijk gele1 zelden witte1 bloemen zijn vaak tot kleine balletjes vereenigd1 die aan dunne steeltjes hangen1 en alleen1 f paarsgewijze f aan trosjes vereenigd in de bladoksels voorkomen4 ,bij de bladerlooze soorten staan zij ook wel aan aartjes vereenigd1 die dan een cylinderachtigen vorm hebben4 ,als kamerplant heeft tot heden slechts n soort1 de ,acacia lophanta1 burgerrecht verkregen4 ,deze sterk groeiende1 met groote1 vedervormige bladeren prijkende soort bloeit niet alleen zeer ondankbaar1 maar ook niet schoon2 zij verdraagt echter de gesloten kamerlucht uitstekend en is daardoor waarschijnlijk een zeer gezochte kamerplant geworden4 ,een veel dankbaarder en ook fraaiere soort is de ,acacia dealbata4 ,ook dit is een soort met gevederde bladeren1 die met groote trossen gele bloemen bloeit4 ,deze soort wordt tegenwoordig veelvuldig in ,zuid-,frankrijk en ,itali aangekweekt1 ten einde de bloemen voor den uitvoerhandel te gebruiken4 ,vroeg in het voorjaar kan men de welriekende bloemen in grooten getale in de bloemenmagazijnen vinden4 ,de sierlijkste en voor kamercultuur meest geschikte soort is zeker wel de ,acacia pulchella1 die het best als kroonboompje wordt gekweekt en dan knievormig gebogen takjes heeft4 ,haar donkergroene vedervormige blaadjes zijn zeer sierlijk4 ,in iederen bladoksel bevindt zich een stekel1 bijna dubbel zoo lang als het blad1 en van midden ,april tot einde ,mei ook een bloemknopje1 hetwelk prijkt met het schoonste geel4 ,onder de bladerlooze soorten1 die verbreede bladstelen hebben1 is in de eerste plaats de ,acacia lineata zeer aanbevelenswaardig4 ,de schijnblaadjes van deze soort zijn slechts #a c,m4 lang4 ,de bloemen1 die meestal reeds in de tweede helft van den winter verschijnen1 zijn citroengeel en zeer welriekend4 ,andere soorten van deze groep1 die wij gerust durven aanbevelen1 zijn ,acacia myrtifolia1 ,a4 argyrophylla1 ,a4 armata en ,a4 longifolia4 ,de handelskweekers1 die de vroeger zoozeer in trek zijnde ,nieuw-,hollandsche bloemplanten tegenwoordig al zeer stiefmoederlijk behandelen1 kunnen verscheidene ,acacia-soorten niet altijd leveren4 ,gelukkig bieden de grootere zaadhandelaars van talrijke soorten zaden aan4 ,uit stek laten de ,acacia's zich zeer slecht voortkweeken2 gewoonlijk willen zij geen wortel maken en slaagt men er al in een stek aan den groei te krijgen1 dan groeit zij in den regel zeer slecht door4 ,men doet dus beter zaden te koopen1 die zeer goedkoop zijn4 ,deze zaden zijn zeer hard1 waarom het goed is ze een dag of acht in dagelijks te ververschen1 lauw water te leggen1 ten einde ze een weinig te weeken2 hierna worden zij tusschen een doek afgedroogd en daarna uitgezaaid4 ,geeft men den zaden een warme standplaats1 dan kiemen zij wel vrij zeker1 maar zeer ongelijk2 gewoonlijk tusschen #ab-cj dagen4 ,het wil wel voorkomen1 dat het omhulsel taai is1 en de jonge kiemplantjes moeite hebben dit af te werpen2 is dit zoo1 dan moet men ze met den vinger een weinig helpen4 ,de krachtige kiemplantjes van ,acacia's worden niet gerepikeerd1 maar direct in zaadpotjes geplant4 ,groeien zij goed door1 dan kunnen zij in hetzelfde voorjaar nog eens verpot worden en gedurende den zomer kan men ze dan buitenzetten4 ,de maand ,februari is de meest geschikte om ,acacia's te zaaien4 ,men kweekt de ,acacia's in heidegrond1 die met #a_/d klei- of graszodengrond en rijkelijk scherpzand vermengd wordt4 ,oudere planten houdt men tot na den bloei in een koel1 vorstvrij vertrek2 hierna worden zij ingesneden1 verpot en eindelijk tegen ,pinksteren buiten gezet4 ,des zomers verlangt de ,acacia een zonnige standplaats1 rijke begieting en af en toe een begieting met gier4 ,agatha amelloides4 ,dit is een sierlijke struik1 met kleine1 ovale blaadjes en lieve1 reukelooze bloempjes1 die het gansche jaar door1 doch bij voorkeur gedurende den winter verschijnen4 ,de ,agatha behoort tot de asterachtige samengesteldbloemige planten4 ,de op lange stelen steeds alleen staande bloemen bestaan uit gele schijf- en blauwe straalbloempjes1 wat een zeer fraaie vereeniging van kleuren vormt4 ,daarbij komt nog1 dat dit een van de weinige blauwe winterbloeiers is4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar gemakkelijk door zaden1 stekken en ook door verdeeling der kluit4 ,zij verlangt een goeden1 lichten grond1 bijv43 #a_/b deel broeiaarde en #a_/b deel blad- of heideaarde1 vermengd met zand4 ,des zomers moet de ,agatha buiten gekweekt worden en gedurende den winter verlangt zij een koele1 zeer lichte standplaats4 ,het is zaak1 des winters zeer voorzichtig te zijn met het gieten4 ,boronia4 ,de ,boronia's zijn sierlijke ,nieuw-,hollandsche planten1 met kleine bladeren en allerliefste1 klokvormige1 afhangende roode en blauwe bloempjes4 ,de bloeitijd valt tusschen de maanden ,maart en ,april en de bloempjes op zichzelf blijven van #f tot #h weken goed4 ,tegen dat zij gaan verwelken1 krijgen de bloempjes een donkerroode kleur4 ,de ,boronia's behooren tot de fraaiste bloemplanten van ,australi2 zij zijn echter niet heel gemakkelijk te houden4 ,de fraaiste soort is wel de ,boronia alata met bleek rozeroode bloempjes4 ,de vermenigvuldiging geschiedt meestal door veredeling op ,correa1 een bewerking1 die slechts door een kweeker uitgevoerd kan worden4 ,men kweekt ze in zandigen heidegrond2 zij verlangen des winters een koele doch lichte standplaats1 en des zomers een zonnige plaats1 bij voorkeur buiten4 ,bouvardia4 ,onder de kamerplanten1 die ons door haar ongemeen rijken bloei gedurende het laatste gedeelte van den herfst en den vrwinter het meest verheugen1 behooren zeker de ,bouvardia's4 ,deze aardige1 gewoonlijk niet meer dan #a_/b ,meter hoog wordende struikjes van ,centraal-,amerika hebben ovale bladeren4 ,de bloemen zijn wit1 rose1 rood en geel2 bij enkele soorten geheel reukeloos1 bij andere echter een aangenamen jasmijngeur verspreidende4 ,gewoonlijk staan de bloemen1 in den vorm van schermpjes1 aan de spitsen der takjes4 ,zeer schoone soorten1 waaronder ook met gevulde bloemen1 die echter niet zoo gemakkelijk bloeien1 zijn vooral in ,amerikaansche kweekerijen gewonnen4 ,van die met enkele bloemen durf ik gerust aanbevelen3 ,b4 corymbiflora met lange1 witte 7,fig4 #fg71 ,b4 flavescens met gele1 ,b4 ,president ,cleveland met scharlakenroode en ,b4 leyantha met oranje bloemen4 ,van de dubbelbloemige soorten zijn de fraaiste3 ,b4 albo-plena 7,b4 ,alfred ,neuner7 met witte bloemen1 ,b4 roseo-plena 7,president ,garfield7 met zacht roode en ,b4 ,hgarthi flore pleno met roode bloemen4 ,de cultuur der ,bouvardia's is tamelijk eenvoudig4 ,nadat de planten uitgebloeid zijn1 gaan zij haar rusttijd in2 de uitgebloeide bloemen en de bladeren kunnen afgesneden worden1 en planten1 die nu zeer droog gehouden moeten worden1 kunnen ter overwintering in een koele achterkamer of een volstrekt vorstvrijen kelder worden gezet4 ,in ,maart worden de planten weder voor den dag gehaald1 en in goede broeiaarde verpot4 ,het is de zaak1 er bij het verpotten op te letten1 dat de oude aarde zooveel mogelijk tusschen de wortels uitgeschud wordt4 ,de planten worden nu voor het venster van een matig warm vertrek gezet1 waar zij weldra beginnen uit te groeien4 ,in de tweede helft van ,mei kan men de ,bouvardia's in den tuin1 of buiten voor het venster zetten4 ,laat men nu de planten ongestoord doorgroeien1 dan zullen zij zonder twijfel alle in den zomer bloeien4 ,daar men ze echter als najaars- en winterbloeisters wil kweeken1 moeten de scheuten tot ,augustus geregeld getopt worden1 ten einde den bloei te beletten4 ,zeer nuttig is het ,bouvardia's in ,juni nog eens te verplanten4 ,tegen de tweede helft van ,september zet men de planten in een vertrek1 dat voorloopig nog geregeld gelucht1 doch bij het intreden van kouder weer matig verwarmd wordt4 ,slechts dn zullen de bloemen zich goed ontwikkelen1 wanneer men den planten een goede1 lichte standplaats geeft4 ,bloeiende ,bouvardia's mogen in geen geval bespoten worden1 daar de bloemen dit niet verdragen4 ,de voortkweeking geschiedt het beste door wortelstekken4 ,bij het verplanten1 in het voorjaar1 snijdt men eenige sterke wortels van de planten af2 deze worden daarna in #d-e c,m4 lange stukjes gesneden1 en deze stukjes pot men in lichte zandige aarde op4 ,zet men de potjes met zulke wortelstekken op een warme plaats1 dan zullen zich daar jonge plantjes uit ontwikkelen4 ,stekken die men in het voorjaar van de jonge1 weeke twijgen snijdt1 wortelen zonder bodemwarmte niet gemakkelijk4 ,calceolaria rugosa4 ,de ,calceolaria vormt een aardig1 ongeveer #fj c,m4 hoog wordend struikje1 met ovale1 ruwe bladeren en lieve in bundeltjes vereenigde bloempjes4 ,de bloeitijd duurt van de maand ,mei tot aan den herfst4 ,er bestaan tegenwoordig talrijke variteiten van met gele1 bruine en roode bloemen1 terwijl ook enkele verscheidenheden fraai gevlekte bloemen voortbrengen4 ,des zomers kweekt men deze planten buiten2 zij worden geplant in een grondmengsel1 bestaande uit gelijke deelen broei-1 blad- en graszodenaarde4 ,wil men mooie planten kweeken1 dan is een herhaald verpotten noodig1 waarbij vooral de kluit niet beschadigd mag worden4 ,de overwintering geschiedt in een koud vertrek of wel in een lichten kelder4 ,de vermenigvuldiging van deze lieve1 rijk bloeiende plant geschiedt door stekken1 die in ,augustus gesneden en niet te warm gehouden mogen worden4 ,de stekken worden1 zes acht te zamen1 langs den rand van een #aj c,m4 wijden pot gestoken4 ,totdat zij geworteld zijn1 bedekt men ze met een stolp en houdt men ze in de schaduw4 ,in het volgende voorjaar worden de stekken pas afzonderlijk opgepot4 ,de ,calceolaria leent zich ook uitstekend om in de bakjes voor balkonversiering gebruikt te worden4 ,callistemon4 ,de ,callistemons zijn harde1 groenblijvende ,nieuw-,hollandsche planten1 die tot de ,myrtachtige gewassen behooren4 ,de bloemen danken haar schoonheid aan de talrijke1 lange1 meestal roode meeldraden1 die aan de geheele bloeiwijze het voorkomen der bekende lampeglazenborstels geven4 ,zij vormen zich in het voorjaar aan de twijgen en zijn aarvormig2 uit den top van de aar groeit dan de twijg verder door4 ,de vruchten vormen zich op het hout van de scheuten1 waar zij juist als de eieren van de ringspin omheen zitten4 ,somtijds blijven zij zoo verscheidene tientallen van jaren zitten1 zonder dat de zaden haar kiemkracht verliezen4 ,de lange1 spitse1 somtijds naaldvormige bladeren1 zijn1 vooral wanneer men ze wrijft1 dikwijls zeer aromatisch4 ,men kweekt de ,callistemons in heideaarde1 vermengd met een weinig kleigrond4 ,des zomers moeten zij op het balkon of in den tuin staan4 ,houdt men ze voortdurend in de kamer1 dan zijn zij zeer ondankbaar4 ,de overwintering moet geschieden in een koel1 luchtig en licht vertrek4 ,de voortkweeking geschiedt het best door zaden4 ,camellia japonica4 ,de uit ,japan afkomstige ,camellia is een der meest bekende en geliefde sierplanten1 waarvan de oorspronkelijke soort reeds #aej jaar geleden gekweekt werd4 ,de hoofdculturen van deze plant bevinden zich tegenwoordig rondom ,gent en ,dresden1 waar zij in talrijke prachtige variteiten gekweekt worden4 ,de niet onaardige enkelbloeiende soorten worden niet veel meer aangetroffen2 de gevuldbloemige 7,fig4 #fh7 worden echter in zeer veel verscheidenheid van kleur en vorm gekweekt4 ,de kleur der bloemen doorloopt alle tinten tusschen het zuiverste wit en het donkerste rood4 ,vaak zijn de bloemen ook wit1 gevlekt1 gestreept of gespikkeld met rood4 ,ook in den vorm vindt men vele afwijkingen4 ,de oorspronkelijke vorm heeft slechts kleine bloemen en wordt niet veel meer in de tuinen gevonden4 ,de ,camellia behoort tot die planten1 welke het liefst in veengrond gekweekt worden2 bij gebrek daaraan kan men echter ook heide- of bladaarde gebruiken4 ,de ,camellia1 die reeds door haar prachtige donker glanzend groene bladeren een ware sierplant is1 is niet gemakkelijk in de cultuur4 ,gewoonlijk snoeit men haar niet en is het voorzichtig ze slechts om de twee jaar te verplanten1 welke bewerking geschiedt1 nadat zij uitgebloeid is4 ,terwijl de andere harde planten reeds tegen ,pinksteren buiten worden gebracht1 moet men met de ,camellia's daarmede wachten1 totdat de jonge scheuten volwassen zijn1 wat niet vr ,juni of ,juli het geval is4 ,eerst dan worden de planten buiten gezet en op een schaduwrijke plek geplaatst4 ,zoolang de planten binnen stonden1 moesten zij rijkelijk begoten worden2 nu zij buiten staan1 geeft men echter pas water1 wanneer de jonge scheuten een weinig slap beginnen te hangen4 ,door dit betrekkelijk weinig gieten1 wordt de bladvorming tegengegaan en het maken van bloemknoppen bevorderd4 ,deze ontwikkelen zich aan de punten der twijgen of in de bladoksels der laatste bladeren2 zij staan alleen of met twee en drie te zamen4 ,zij onderscheiden zich door hun dikken ronden vorm en zijn gemakkelijk van de bladknoppen te onderscheiden1 die dun en spits zijn4 ,de bladknoppen zitten gewoonlijk naast de bloemknoppen1 maar moeten eerst in het volgende voorjaar uitgroeien4 ,hebben de laatste zich eenmaal gevormd1 dan kan men weder geregeld gieten1 omdat dan voor een doorgroeien der bladknoppen niet meer te vreezen is4 ,tegen het einde van ,september zet men de ,camellia's1 die1 zoolang zij buiten stonden1 's morgens en 's avonds licht bespoten werden1 in een vertrek1 dat voorloopig nog geregeld gelucht wordt4 ,zij moeten zoo dicht mogelijk bij het venster geplaatst worden4 ,de reeds sterk ontwikkelde knoppen zijn nu zeer gevoelig2 zij vallen zeer gemakkelijk af1 wanneer de aarde1 waarin de planten staan1 te droog wordt1 wanneer men de planten voortdurend verplaatst en ook1 wanneer de temperatuur van het vertrek1 waarin zij staan1 zeer ongelijkmatig is4 ,de ,camellia kan zelfs een paar graden vorst verdragen1 en1 hoewel verscheidene soorten zich in een warme kas laten forceeren1 doet men toch het beste ze in een koel1 doch vorstvrij vertrek te laten overwinteren4 ,hier zullen zich enkele bloemen reeds in den herfst of den voorwinter ontwikkelen2 de meeste verschijnen echter in de maanden ,februari tot ,april4 ,de zeer teere1 steeds reukelooze1 maar edele bloemen mogen niet bespoten of aangeraakt worden1 daar zij dan vlekken krijgen en haar schoonheid inboeten4 ,houdt men de ,camellia's vochtig1 dan krijgen zij leelijke gele en geel gevlekte bladeren of er ontwikkelt zich een fungus op1 de zoogenaamde roestdauw1 waardoor de bladeren aan de achterzijde bruinvlekkig worden4 ,het voortkweeken door stekken of veredelen moet den kweeker overgelaten worden1 aangezien men daarmede in de kamer geen goede resultaten bereiken kan4 ,cestrum4 ,deze plant wordt door liefhebbers gekweekt om den eigenaardigen geur1 die sommige soorten ontwikkelen4 ,een der schoonste soorten is zeker wel de ,cestrum roseum1 met fraaie1 rozeroode bloemen1 die in trosjes aan het einde der takken verschijnen4 ,een groenbloemige soort1 de ,cestrum nocturnum1 geurt des avonds overheerlijk4 ,de ,cestrum groeit goed in elken voedzamen grond4 ,des zomers moet zij buiten en des winters in een koel vertrek staan4 ,de vermenigvuldiging geschiedt gemakkelijk door stekken4 ,choisya ternata4 ,dit is een ,mexicaansche heester1 die in het voorjaar bloeit en een hoogte kan bereiken van #a--a #a_/b ,meter4 ,de witte bloemen verspreiden den geur van ,anjelieren en worden door de ,indianen van ,mexico in groote getale verzameld1 om ze op de markten te verkoopen4 ,de bloemen1 die tamelijk klein zijn1 zitten tot trosjes vereenigd1 in de bladoksels der twijgspitsjes4 ,des zomers moet deze plant buiten gekweekt worden1 gedurende den winter verlangt zij een licht vertrek met een temperatuur van #dj-de ,fahr4 ,de plant moet gekweekt worden in een zwaren1 goeden grond4 ,men doet wijs1 zich direct bloeibare planten aan te schaffen1 daar de voortkweeking uit zaden1 voor kamercultuur1 zeer weinig loonend is4 ,chrysanthemum frutescens 7,margariete74 ,de bekende ,margariete1 de lievelingsbloem van de ,koningin-,moeder van ,itali1 bloeit bij een oplettende cultuur bijna het gansche jaar door4 ,zij vormt een kleinen struik met fijne1 sappig groene bladeren en heeft witte of gele bloemen4 ,zij hoort thuis op de ,canarische eilanden4 ,des zomers moet men haar op het balkon of buiten op de vensterbank kweeken in bakjes of groote potten2 ook kan men haar in den tuin uitplanten1 wat een uitstekend resultaat geeft1 wanneer men er een vrije1 zonnige standplaats voor uitkiest4 ,des winters verlangt zij in een lichte1 koele1 doch vorstvrije kamer te staan4 ,om een goeden groei te bevorderen1 moet men ze dikwijls verpotten in niet te lichten1 voedzamen grond2 ook dikwijls bemesten verdragen zij zeer goed4 ,oude exemplaren worden in het voorjaar flink ingesneden4 ,de bloemen1 die gedurende den ganschen winter een belangrijk handelsartikel vormen1 volgen elkaar bij een goede behandeling bijna het geheele jaar door op4 ,men moet voorzichtig zijn de ,chrysanthemum niet te warm en te droog te zetten2 er verschijnt dan een made1 die in het inwendige van het blad leeft en het bladmoes vernielt4 ,men kent tegenwoordig verscheidene grootbloemige soorten4 ,een nieuwe verscheidenheid1 pas kortelings ingevoerd1 is de ,leucanthemum ,queen ,alexandra4 ,deze zeer lieve1 nieuwe plant heeft mooie1 geheel of half gevulde bloemen4 ,de voortplanting van de ,chrysanthemums geschiedt door stekken1 die f in het voorjaar f in ,augustus gestoken worden2 de stekken moeten onder glas geplaatst1 doch mogen niet warm gehouden worden4 ,de voortkweeking door zaden gaat ook zeer goed1 wanneer men in het voorjaar zaait4 ,de jonge zaadplantjes moeten vrij spoedig in kleine potjes1 met voedzamen grond opgepot worden2 zij worden gedurende het voorjaar nog eenige keeren verpot en tot aan het einde van den bloeitijd buiten op een zonnige plek gezet4 ,de bloeitijd duurt bij deze behandeling1 wanneer zij in ,october worden binnen gezet1 door tot diep in den winter toe4 ,de bloemen bestaan uit gele schijf- en witte straalbloempjes4 ,een bezwaar is het1 dat de bloemen bij donker weer wel eens minder goed willen openkomen4 ,clerodendron4 ,een der aanbevelenswaardigste soorten is de ,clerodendron fragans 7,volkameria fragrans71 een ,japansche struik met groote bladeren1 die bij wrijving een onaangenamen geur verspreiden4 ,de bloemen verschijnen gedurende den zomer en den herfst2 zij zijn zuiver wit1 zeer welriekend en meestal gevuld4 7,de enkelbloemige soort treft men slechts zelden aan74 ,de bloemen staan vereenigd aan de uiteinden der twijgen4 ,men kweekt ze gedurende den zomer buiten of ook wel het geheele jaar door in de kamer4 ,de ,clerodendron verlangt een goeden voedzamen grond en in den zomer nu en dan wat gier4 ,de voortplanting geschiedt door stekken4 ,clianthus4 ,dit zijn prachtige halfheesters1 afkomstig uit ,zuid-,australi en ,nieuw-,zeeland4 ,zij hebben fraaie1 gevederde bladeren en vurig roode1 reukelooze bloemen1 die in trosjes uit de bladoksels ontspringen en naar beneden hangen4 ,de bloeitijd valt in de lente en den voorzomer4 ,de meest verspreide soort is de ,clianthus puniceus1 de schoonste zeker wel de ,clianthus ,dampieri2 deze draagt groote1 scharlakenroode bloemen met een zwart purpere vlek op de vlag4 ,de beste wijze om deze laatste soort te kweeken is ze1 als jonge zaailing1 op de veel sneller groeiende ,colutea arborescens te veredelen4 ,de ,clianthus wil des zomers buiten staan2 zij verlangt met wat kleigrond vermengde heideaarde4 ,des winters geeft men ze een lichte standplaats in een vertrek met een gemiddelde temperatuur van #dj-ej ,fahr4 ,men moet dan zeer voorzichtig zijn met het gieten4 ,de voortkweeking geschiedt gemakkelijk door zaden en stekken2 overigens zijn deze planten nogal lastig in de cultuur4 ,correa4 ,de ,correa's zijn kleine1 groenblijvende1 ,australische struikjes1 die als dankbare winterbloeiers voor de kamercultuur wel geschikt zijn4 ,de beste bloeier is de ,correa speciosa met pijpvormige1 donkerroode1 aan de punten groene bloemen4 ,de schoonste soort is de scharlakenroode ,correa cardinalis1 met zeer lange bloemen4 ,de fijnere soorten worden alle veredeld op de ,correa alba1 die ook een rijk bloeiende1 doch zeer kleinbloemige soort is4 ,de bloemen van alle ,correa's zijn reukeloos4 ,men kweekt deze planten in heideaarde1 vermengd met wat klei- of graszodengrond1 terwijl er1 zooals bij de aarde voor alle ,australische planten1 een goede hoeveelheid scherpzand door moet gemengd worden4 ,des zomers moet men de ,correa's buiten zetten1 op een eenigszins beschutte plaats2 des winters verlangen zij een licht vertrek met een gemiddelden warmtegraad van #de ,fahr4 ,cuphea4 ,dit zijn sierlijke1 doch tamelijk kleine ,mexicaansche struikjes1 die zeer rijk1 vaak ook gedurende den winter bloeien4 ,de bloemen zijn klein en pijpvormig4 ,de meest verspreide soort1 die ook dikwijls in mozaek-vakken wordt gebruikt1 is de ,cuphea platycentra1 met roode1 zwart omrande bloempjes4 ,kweekt men deze plant op een stammetje1 dan is zij1 wanneer zij des winters bloeit1 lang niet onaardig2 kweekt men haar in struikvorm1 dan doet men beter ze in de bakjes te planten4 ,men plant ze in een rijke broeiaarde en zet ze bij voorkeur des zomers buiten4 ,de in een koel vertrek overwinterde planten moeten in het voorjaar ingesneden en verpot worden4 ,de voortkweeking geschiedt gemakkelijk door stekken of door zaden4 ,cytisus4 ,dit zijn lage1 fijn bebladerde struiken1 die zich in den nawinter en het voorjaar rijk met gele1 welriekende1 vlindervormige bloemen tooien4 ,in ,belgi wordt de ,cytisus veel als kroonboompje gekweekt1 en dan op de ,goudenregen veredeld4 ,de ,cytisus komt zeer nabij de ,genista canariensis1 die ook gele1 welriekende bloemen draagt4 ,nadat deze planten uitgebloeid zijn1 snijdt men ze flink terug1 verplant ze in goeden voedzamen grond en zet ze tegen het midden van ,mei buiten1 waar zij gaarne een zonnige standplaats hebben4 ,de overwintering geschiedt in een koel1 vorstvrij vertrek4 ,de vermenigvuldiging heeft in ,augustus plaats door stekken of ook wel in het voorjaar uit zaden4 ,datura arborea4 ,deze ,peruaansche plant draagt ook nog den wetenschappelijken naam van ,brugmansia suaveolens2 zij behoort tot de zeer vergiftige familie der ,nachtschaden4 ,zij kan #c #d ,meter hoog worden en maakt1 wanneer zij jong is1 dikke1 vleeschachtige stengels1 waaraan groote1 lichtgroene1 zeer fraaie bladeren zich ontwikkelen4 ,van den zomer tot diep in den winter ontspruiten uit die stengels zeer groote1 witte1 trompetvormige bloemen1 die vooral des avonds een heerlijken geur verspreiden4 ,er bestaat een andere soort1 de ,datura ,knightii1 die gevulde bloemen heeft4 ,al deze boomachtige ,datura's dragen in de kweekerijen dezen naam1 doch behooren eigenlijk tot het geslacht ,brugmansia4 ,wordt deze plant goed behandeld1 dan is zij spoedig voor de kamer ongeschikt1 daar zij zeer snel groeit1 zoodat in het voorjaar gestoken stekken in den herfst vaak planten vormen van een ,meter hoogte4 ,als balkonplant kan de ,datura1 die in den winter haar meeste bladeren verliest1 zeer goede diensten bewijzen4 ,des winters moet zij tamelijk koud en droog worden gehouden4 ,in het voorjaar worden de overwinterde planten flink teruggesneden en in zeer voedzamen grond verpot4 ,de vermenigvuldiging geschiedt in het voorjaar door stekken1 genomen uit de jonge scheuten1 die dan in juist zooveel stukken gesneden kunnen worden1 als zij oogen hebben4 ,ieder oog wordt dan met het daarbij behoorende stengeldeel afzonderlijk in een potje geplant1 de stek moet daarna een tamelijk warme plaats hebben4 ,de stengeldeeltjes slaan zeer spoedig wortels en het oog groeit dan verder door4 ,diosma alba4 ,deze dankbare1 zeer aromatisch riekende plant is afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,door haar fijne bladeren doet zij denken aan de voor kamercultuur ten eenenmale ongeschikte ,erica's4 ,de bloempjes1 die in het voorjaar verschijnen1 zijn wit en gelijken veel op kleine ,myrtebloempjes4 ,de ,diosma groeit slechts langzaam2 zij verlangt een mengsel van blad- en heideaarde1 waarbij een weinig kleigrond wordt gevoegd4 ,om goede bossige planten te vormen1 moet zij herhaalde malen worden ingesneden2 daarbij moet zij dan des zomers een goede1 vrije standplaats hebben en vooral goed begoten worden4 ,droge1 warme kamerlucht is voor deze plant zeer ongeschikt4 ,de voortkweeking geschiedt midden in den zomer door middel van stekjes4 ,erythrina crista-galli4 ,dit is een prachtig bloeiende ,braziliaansche struik met drietallige bladeren1 die zij1 evenals de jonge scheuten1 gedurende den herfst verliest4 ,iedere sterke scheut eindigt1 in den zomer1 in een langen tros vlindervormige bloemen1 die prachtig rood en geheel reukeloos zijn4 ,de oude planten bestaan uit korte1 dikke knoesten1 waaruit ieder voorjaar nieuwe scheuten ontspruiten4 ,het beste doet men de ,erythrina1 des zomers op een warme1 zonnige plaats in den tuin of anders op het balkon te zetten4 ,de jonge planten moeten ieder voorjaar in goeden1 voedzamen1 zwaren grond verpot worden4 ,des zomers moeten zij rijkelijk begoten en verscheidene malen gegierd worden4 ,gedurende den herfst giet men langzamerhand minder om eindelijk de rustende planten1 geheel droog1 in een kelder of vorstvrije achterkamer te laten overwinteren4 ,in het voorjaar kan men de oude planten in de kamer aan den groei brengen1 en dan de jonge scheuten1 ter vermenigvuldiging1 als stekken gebruiken4 ,jonge exemplaren1 die nog geen stam gevormd hebben1 mag men niet zoo koud en droog laten overwinteren1 als de oudere4 ,er zijn verscheidene fraaie variteiten van bekend4 ,om in de kamer en des zomers buiten voor het venster gekweekt te worden1 is het meest aanbevelenswaardig de ,erythrina crista-galli compacta2 deze blijft steeds klein1 doch bloeit zeer rijk met groote1 roode bloemen4 ,fuchsia4 ,onder de meest geliefde potplanten1 die men overal voor het venster1 op de vensterbank1 op het balkon en in den tuin vindt staan1 die door rijk en arm worden gekweekt1 neemt de ,fuchsia zeker wel een eerste plaats in4 ,wie kent dezen lieven bloemstruik niet1 wiens sierlijke1 hoewel reukelooze1 roode1 paarse of witte bloemen1 hetzij alleen1 hetzij in trosjes1 naar beneden hangen en somtijds bij honderdtallen aan n plant gevonden worden8 ,de roode of witte kelkbladeren staan horizontaal1 of zijn om het vruchtbeginsel teruggeslagen4 ,de bloembladeren vormen meestal een trechtervormige kroon4 ,somtijds krijgt de bloem ook door den pijpvormigen kelk een meer buisvormig voorkomen4 ,hierbij geven de ver uit de bloem stekende meeldraden en de nog verder uitstekende stamper aan de enkelbloemige soorten een zeer eigenaardig voorkomen4 ,de eerste ,fuchsia werd in #afif1 dus ruim #bjj jaar geleden1 door ,plumier in ,amerika ontdekt en onder den naam ,fuchsia triphylla flore coccineo beschreven4 ,hoewel in den loop der tijden honderden variteiten1 door het kruisen van soorten onderling en van soorten met variteiten gewonnen zijn1 worden er nog altijd veel echte soorten om haar fraai voorkomen gekweekt4 ,zoo is de lang vergeten ,fuchsia triphylla 7,fig4 #gj7 tegenwoordig weer in de mode gekomen2 zij wordt in den laatsten tijd met bijzondere voorliefde gekweekt1 en men heeft er ook reeds verbeterde variteiten van gewonnen4 ,een van de meest verspreide echte soorten is zeker wel de ,fuchsia gracilis1 waarvan jonge plantjes dikwijls met honderden kleine1 roode bloempjes bedekt zijn 7,fig4 #ga1 bovenste twijg74 ,een zeer schoone soort is ook nog de ,fuchsia fulgens met fraaie1 lange1 pijpvormige bloemen en zeer groote bladeren2 ook de ,fuchsia coccinea verdient aanbeveling4 ,zoowel de groot- als kleinbloemige soorten1 de enkele of gevulde1 alle ,fuchsia's zijn1 wanneer zij rijk bloeien1 zeer fraai4 ,de ,fuchsia's rusten des winters volkomen2 zij verliezen dan haar blad en men kan ze in een vorstvrijen kelder laten overwinteren4 ,tijdig in het voorjaar haalt men ze voor den dag2 zij worden dan ingesneden1 uit den pot genomen en1 nadat de kluit voorzichtig losgemaakt is1 verplant in matig groote potten4 ,voor het verplanten gebruikt men goede broeiaarde4 ,deze bewerking is geraden wanneer men een op het zuiden gelegen venster heeft1 waar zij aan den groei gebracht kunnen worden2 heeft men dit niet1 dan doet men wijzer de planten tot het begin van ,mei in den kelder te laten staan1 om ze dan direct buiten te zetten4 ,geeft men den versch verpotten ,fuchsia's een lichte standplaats1 en vergeet men niet ze bij zonnig weer te bespuiten1 dan gaan zij spoedig aan den groei en de jonge scheuten zullen weldra in bloei komen4 ,zeer bruikbaar zijn de jonge1 bossige planten1 die men1 door van de jonge twijgen stekken te nemen1 zeer gemakkelijk kan kweeken4 ,gewoonlijk wortelen deze stekken1 wanneer men ze onder een stolp zet1 na #h of #aj dagen1 en spoedig daarop kunnen de jonge plantjes in potjes worden uitgeplant4 ,zoodra er geregeld warm weer begint te heerschen1 verdragen de ,fuchsia's de kamerlucht niet meer4 ,het liefst staan zij op een eenigszins beschaduwde plek in den tuin of op een balkon of bloemrekje1 waarop de morgenzon schijnt4 ,wanneer men de ,fuchsia's nog eens verpot en men zorgt goed voor de begieting1 terwijl het toedienen van gier niet vergeten wordt1 dan ontwikkelen zij gedurende den zomer een waren bloemenrijkdom4 ,men moet ze dan echter op haar plaats laten staan1 en niet van de eene naar de andere dragen1 wijl zij daar niet tegen kunnen en direct daarop haar bloemen en knoppen laten vallen4 ,het rijkste bloeien de kleinbloemige soorten4 ,voor het bloemenrekje kan men slechts jonge planten gebruiken1 die van onder tot boven met blad bezet zijn4 ,oudere1 overwinterde planten kan men met goed succes in bakjes aanwenden1 waarin zij dan uitgeplant kunnen worden4 ,als alleen staande planten in den tuin of op het balkon gebruikt men het beste oudere ,fuchsia's1 die in kroonvorm zijn gekweekt4 ,deze kroonboompjes plant men in kuipjes of groote potten1 waarin zij1 wanneer men ze nu en dan giert1 jarenlang kunnen staan4 ,zulke kroonboompjes kunnen inderdaad prachtig bloeien4 ,voor dezen kroonvorm leent zich bij uitnemendheid de ,fuchsia gracilis4 ,enkele ,fuchsia's zijn door haar groeiwijze zeer goed geschikt voor ampelplanten4 ,de sierlijkste van deze hangende ,fuchsia's is de ,fuchsia procumbens1 een kruipende soort uit ,australi1 met kleine bladeren1 vurig purperroode bloempjes en betrekkelijk groote vruchten4 ,van de lente tot den herfst zijn alle gekweekte ,fuchsia's met bloemen overdekt1 die tot de uiterste twijgspitsjes ontspruiten4 ,de aanhoudende koude najaarsregens maken aan den bloei pas een einde4 ,indien men oude ,fuchsia's zoo lang mogelijk in den kelder laat rusten1 ze gedurende den zomer herhaaldelijk insnijdt1 zoodat zij niet tot bloeien kunnen komen1 dan maakt men er najaarsbloeiers van1 die gedurende den herfst en den voorwinter veel genot kunnen verschaffen4 ,bij de gewone behandeling giet men in het najaar langzamerhand minder en brengt men ze in ,november1 nadat men er vooraf al de bladeren afgeplukt heeft1 ter overwintering in den kelder1 waar zij droog kunnen blijven staan4 ,er moet echter op gelet worden1 dat men ze niet zoodanig laat uitdrogen1 dat de bast gaat rimpelen1 aangezien dit minder goed voor de planten is4 ,men heeft verscheidene soorten 7,fuchsia gracilis1 ,f4 coccinea1 e4a47 winterhard genoemd2 ook zijn er eenige soorten als buitengewoon winterhard in den handel gebracht4 ,inderdaad zijn de meeste ,fuchsia's z hard1 dat zij best wat vorst kunnen verdragen en dan ook1 onder een droge bedekking1 zeer goed buiten overwinteren4 ,het zou geen zin hebben hier enkele variteiten der ,fuchsia's aan te bevelen4 ,zij worden in iedere kweekerij in groote keuze gekweekt en men doet het beste die uit te zoeken1 welke men zelf het fraaiste vindt4 ,habrothamnus elegans4 ,deze plant komt zeer nabij de reeds besproken ,cestrum4 ,zij is uit ,mexico afkomstig1 heeft lancetvormige bladeren en pijpvormige1 purperroode bloemen1 die in losse trossen aan het einde der scheuten hangen4 ,deze fraaie struik ontwikkelt zich het best1 wanneer men hem in ,mei flink terugsnijdt1 dan zoo mogelijk in den tuin uitplant op een zonnige plaats en in ,september weder in potten zet4 ,totdat kouder weer begint te heerschen1 laat men hem buiten staan1 waarop men hem in een vertrek met een temperatuur van #de-ej ,fahr4 plaatst4 ,hij is een zeer schoone winterbloeier1 waarvan men veel pleizier kan hebben4 ,de voortkweeking geschiedt door middel van stekken4 ,heliotropium peruvianum 7,heliotroop74 ,dit is zeker wel een der meest geliefde planten4 ,zij is uit ,peru afkomstig1 heeft eivormige1 ruwe bladeren en wordt om de kleine1 in dichte bundeltjes te zamen staande bloemen gekweekt 7,fig4 #gb74 ,deze min of meer intensief blauwe bloemen1 die bij sommige minder gezochte soorten ook bijna wit zijn1 kenmerken zich door een overheerlijken1 zachten vanille-geur4 ,de ,heliotroop stelt ongeveer dezelfde eischen als de ,fuchsia4 ,ook zij verlangt een goeden1 voedzamen grond1 die met wat graszodengrond vermengd kan worden4 ,voor het verpotten1 in het voorjaar1 wordt zij flink ingesneden en des zomers op een eenigszins beschaduwde plek buiten gekweekt4 ,zij verdraagt niet de minste vorst1 en moet daarom in een vorstvrij vertrek1 met een temperatuur van #dj-de ,fahr4 overwinteren4 ,indien zij haar bladeren niet afgeworpen heeft1 moet men haar op een lichte standplaats zetten4 ,in struikvorm gekweekt1 heeft men alleen genot van jonge planten1 daar zij1 ouder geworden1 haar onderste bladeren laten vallen en dan een minder mooi voorkomen verkrijgen4 ,kweekt men er stamboompjes van1 dan is zij vele jaren een dankbare bloeister4 ,uit de1 in het voorjaar1 gestoken stekken laten zich het eerste jaar reeds aardige kroonboompjes kweeken4 ,om dit doel te bereiken1 zoekt men de sterkste stekplanten uit1 zet er #hj-ajj c,m4 lange stokjes bij en bindt de jonge plantjes1 vooral niet te stijf1 daaraan vast4 ,geeft men deze stekplantjes een zonnige1 lichte plaats1 dan groeien zij spoedig flink door4 ,men laat nu de bladeren onaangeroerd1 doch verwijdert1 zoo spoedig mogelijk1 de jonge zijscheuten1 terwijl ook de bloemen1 zoo spoedig men ze kan vatten1 weggesneden moeten worden4 ,al naar de plantjes hooger worden1 bindt men ze aan stokjes1 totdat zij daareven bovenuit gegroeid zijn4 ,hebben de plantjes op deze wijze de verlangde hoogte bereikt1 dan worden de koppen er uit gesneden4 ,er zullen zich dan spoedig bovenaan jonge zijscheuten ontwikkelen1 die men laat staan1 omdat zij de kronen moeten vormen4 ,om goede kronen te krijgen1 moeten deze zijscheuten ook herhaaldelijk ingesneden worden1 zoo lang totdat de kroontjes dicht genoeg geworden zijn4 ,snijdt men bij zoo gevormde kroonboompjes de bloemen geregeld des zomers weg en zet men ze des winters op een lichte plaats1 dan zullen zij den ganschen winter door bloemen geven4 ,geheel op dezelfde wijze kan men ook van ,fuchsia's in den zomer kroonboompjes kweeken4 ,kweekt men de ,heliotroop in de kamer1 dan moet men haar een zeer lichte standplaats geven1 daar zij anders zwakke1 dunne scheuten en onbeduidende1 bleeke bloemen ontwikkelt4 ,om in de bakjes uit te planten1 zijn de ,heliotropen uitstekend geschikt4 ,er zijn slechts betrekkelijk weinig ,heliotroop-soorten1 waarvan1 zooals wij reeds zeiden1 de donkerblauwe verreweg de schoonste zijn4 ,hydrangea 7,hortensia74 ,dit is een algemeen bekende ,japansche bloemstruik1 die om zijn1 wel reukelooze1 maar fraaie groote schermen vormende bloemen zeer gezocht wordt4 ,de gewone ,hortensia 7,hydrangea ,hortensia71 waarvan ,fig4 #gc een paar bloemschermen toont1 komt in talrijke soorten en variteiten voor en behoort tot een van de meest verspreide potplanten4 ,al de variteiten kenmerken zich door deels geslachtelooze bloemen1 aangezien die bloemen1 waarin meeldraden en stampers voorkomen1 als sierbloemen geen waarde hebben4 ,dergelijke bloemen treft men nogal eens bij een bontbladerige variteit aan1 die echter zeer zwak groeit en dus in alle opzichten niet zeer aan te bevelen is4 ,de kleur der ,hortensia-bloemen is wit1 of ook wel lichtrood4 ,plant men ze echter in ijzerhoudende aarde1 of wel1 begiet men ze met water1 waarin men roestige ijzeren voorwerpen eenigen tijd laat liggen1 dan verkrijgen de bloemen een meer of minder intensief blauwe kleur4 ,de ,hortensia kan best enkele graden vorst verdragen4 ,in het najaar plukt men er de bladeren af1 om haar in den kelder te laten overwinteren4 ,zij behoort tot die bloemplanten1 die in ,januari of ,februari1 voor een zonnig venster in een warm vertrek geplaatst1 zich zeer goed in bloei laten trekken4 ,om dit te doen1 moeten de planten eerst verpot worden1 waartoe men een mengsel gebruikt van heide- en veengrond1 benevens een weinig klei en een goede hoeveelheid zand4 ,staan de twijgen te dicht1 dan kunnen de zwakste geheel weggesneden worden2 aan de krachtige twijgen echter1 die moeten bloeien1 mag in het geheel niet gesneden worden1 omdat de bloemen zich uit de eindknoppen ontwikkelen4 ,begiet men de aan den groei gebrachte planten rijkelijk1 dan zullen zij spoedig krachtig doorgroeien en zullen uit den wortel een aantal jonge scheuten ontspruiten4 ,op drie of vijf na moeten deze scheuten echter alle weggesneden worden4 ,die1 welke men laat staan1 dienen om enkele uitgebloeide scheuten1 die leelijk zijn geworden1 te vervangen4 ,de uitgesneden jonge scheuten zijn zeer goed als stekken te gebruiken en wortelen gemakkelijk4 ,tijdig aan den groei gebrachte ,hortensia's kunnen reeds in ,april of ,mei bloeien4 ,wil men de ,hortensia's niet in bloei trekken1 dan laat men ze tot het begin van ,april in den kelder staan1 waarop men ze in den tuin of op het balkon zet2 zij bloeien dan van het midden van den zomer tot aan den herfst4 ,de ,hortensia houdt niet van de volle zon2 men moet haar dus een beschaduwde standplaats geven1 of anders tegen de felle middagzon beschermen4 ,dezen planten1 die des winters volkomen droog moeten blijven1 kan men des zomers bijna geen water genoeg geven4 ,verzuimt men ze tijdig te begieten1 dan hangen zij maar al spoedig te slap1 en herstellen zich in den loop van den zomer niet gemakkelijk4 ,houdt men de ,hortensia's gedurende den winter te vochtig1 dan worden zij wortelziek en het gevolg zal zijn1 dat zij den volgenden zomer slechts zwakke scheuten en gele bladeren zullen voortbrengen4 ,naast de gewone ,hydrangea ,hortensia wordt tegenwoordig de ,hydrangea paniculata 7,trosvormige ,hortensia7 ook veel aangetroffen4 ,deze soort stamt ook uit ,japan en draagt groote1 witte bloemen4 ,deze zeer harde plant is1 als kroonboompje gekweekt 7,fig4 #gd71 zeer fraai en uitstekend geschikt ter versiering van het balkon of den tuin4 ,deze winterharde soort laat zich minder goed in bloei trekken2 voor het overige kan zij als de gewone ,hortensia behandeld worden4 ,oude1 in kuipjes staande1 goed behandelde ,hortensia's zijn gedurende haar langen bloeitijd ware prachtplanten1 waarvan iedere liefhebber zeer veel genot kan hebben4 ,lantana hybrida4 ,de ,lantana met haar kegelvormige1 gele of roode bloemhoofdjes1 die snel ontluiken1 doch even spoedig afvallen1 wordt tegenwoordig niet veel gekweekt4 ,onze tuinvariteiten stammen alle van enkele ,zuid-,amerikaansche soorten af1 en kenmerken zich daardoor1 dat de bloemen1 al naar zij ouder worden1 van kleur veranderen4 ,dit heeft ten gevolge1 dat de bloemtuiltjes meestal verschillend gekleurde bloemen dragen4 ,wrijft men de bladeren tusschen de vingers1 dan verspreiden zij een onaangenamen geur4 ,de ,lantana verlangt een goeden1 weinig zwaren grond1 niet te kleine potten1 een zonnige plaats voor het venster en overwintering in een temperatuur van #dj-de ,fahr4 ,in het voorjaar worden de overwinterde planten ingesneden1 verpot en aan den groei gebracht4 ,de voortkweeking gaat gemakkelijk uit stekken1 die men van de1 zich in de kamer ontwikkelende1 scheuten snijdt en die zeer vlug wortelen4 ,libonia floribunda4 ,deze zeer klein blijvende1 bossige1 somtijds kogelrond groeiende struik is uit ,brazili afkomstig4 ,de bladeren zijn langwerpig en klein2 de bloemen zijn ook niet groot1 buisvormig1 half rood1 half geel en reukeloos4 ,de ,libonia houdt van zandige broeiaarde2 zij wordt in den zomer buiten voor het venster1 in den winter op de vensterbank van een koel vertrek1 of1 nog beter1 tusschen de dubbele vensters van het woonvertrek gekweekt4 ,jammer is het1 dat de ,libonia1 die tegenwoordig niet veel meer aangetroffen wordt1 in den winter dikwerf veel blad verliest4 ,het is anders een echte bloemplant voor den winter4 ,in den laatsten tijd wordt de ,libonia penrhosiensis1 een in ,engeland gewonnen variteit1 als winterbloemplant zeer aanbevolen4 ,deze verliest wel is waar niet zoo gemakkelijk haar blad1 maar zij is ook niet bijzonder mooi4 ,de ,libonia laat zich in het voorjaar gemakkelijk voortkweeken uit stekken1 of ook wel door het verdeelen der oude planten4 ,myrtus communis 7,mirt74 ,de verschillende kleinbladerige vormen van den in ,zuid-,europa algemeen voorkomenden ,mirt behooren tot de lievelingsplanten van vele dames1 die zich met het verzorgen van planten bezighouden4 ,vooral in ,duitschland is deze plant bij de dames zeer in trek2 het komt daar niet zelden voor1 dat een jong meisje zelf haar ,mirte-boompje kweekt1 uit welks jonge twijgjes zij later haar bruidskrans windt1 om als getrouwde vrouw de zorgvuldige verpleegster van dit boompje te blijven4 ,de ,mirt is een plant voor het koele1 vorstvrije vertrek1 die des zomers wel in een goed geluchte kamer doorgroeit1 doch zich dan buiten beter houdt4 ,hij wordt hoofdzakelijk als kroonboompje gekweekt1 in welk geval hij een klein1 kogelvormig kroontje krijgt2 men ziet hem echter ook in struik- en pyramide-vorm4 ,kleine struik- en pyramideboompjes kunnen zich uit stekken reeds gedurende n zomer ontwikkelen2 wil men echter kroonboompjes kweeken1 dan duurt dit verscheidene jaren4 ,laat men een jonge1 krachtige stekplant1 nadat men haar aan een stokje gebonden heeft1 rustig doorgroeien1 zonder de zijscheuten weg te snijden1 dan ontwikkelt zij zich vanzelf tot een pyramide2 snijdt men uit een dergelijke stekplant direct den kop1 dan zal zij tot een struikje opgroeien4 ,stamboompjes worden gekweekt aan een stokje van #ej-fj c,m4 hoogte2 men bindt den hoofdscheut daaraan geregeld vast1 snijdt de sterke zijscheuten geheel weg en laat de zwakke zoo lang doorgroeien1 totdat het stammetje de noodige sterkte verkregen heeft4 ,snijdt men steeds lle zijscheuten weg1 dan wordt het stammetje te zwak4 ,de ,mirten moeten in goede broeiaarde gekweekt worden en bij het oppotten gebruikt men bij voorkeur kleine potten4 ,moeten zij verplant worden1 dan past men op1 niet te diep te planten2 komt toch een gedeelte van den stam in de aarde1 dan wordt dit spoedig door rotting aangetast4 ,houdt men deze plantjes te vochtig1 dan krijgen zij in plaats van fraai groene1 dof gele bladeren1 en zet men ze te warm of te donker1 dan maken zij lange1 zwakke scheuten1 die door thrips worden aangetast4 ,op deze wijzen kan men gezonde exemplaren in korten tijd ziek maken4 ,de witte bloempjes1 die zeer snel uitbloeien1 verschijnen bij den ,mirt slechts zelden1 daar men door het insnijden1 ter wille van den vorm1 de bloem wegsnijdt4 ,een kleine vorm1 de ,myrtus nana compacta multiflora1 bloeit geregeld iederen zomer4 ,een variteit van dezen vorm is de ,myrtus ,jenny ,reitenbach1 ook wel ,koningsberger ,bruidsmirt genaamd1 die uitstekend geschikt is om als kroonboompje gekweekt te worden en in dien vorm des zomers met duizenden bloemen prijkt4 ,de vermenigvuldiging van den ,mirt geschiedt het beste door middel van stekken1 die1 koud en beschaduwd geplaatst1 in #d-f weken wortelen4 ,nerium ,oleander 7,oleander74 ,de ,oleander1 wiens eigenlijk vaderland ,klein-,azi is1 wordt tegenwoordig in ,zuid-,europa overal in het wild groeiend aangetroffen4 ,deze1 ook bij ons zeer in trek zijnde sierstruik komt daar langs de oevers der beken en rivieren voor1 die daardoor een zeer aantrekkelijk voorkomen verkrijgen4 ,de ,heer ,c4 ,sprenger1 te ,napels1 schrijft in het tijdschrift ,natur und ,haus het volgende over den ,oleander3 ,de wilde ,oleander-struik wordt zelden hooger dan vier ,meter2 in de meeste gevallen blijft hij lager1 daar hij als oeverstruik zich hoofdzakelijk in de breedte ontwikkelt4 ,op deze wijze vormt hij dichte boschjes1 die1 wanneer zij met bloemen overdekt zijn1 een prachtigen aanblik opleveren en de lucht met heerlijke geuren vervullen4 ,met verwondering volgt het oog deze roode banden1 hoe zij tegen de bergen oploopen om van daar af1 de beken volgend1 in gebogen lijnen terug te keeren4 ,bij ons ziet men den ,oleander wel vaak als sterke pot- of kuipplant1 doch slechts zelden ziet men hem in zijn ware bloemenpracht4 ,dikwijls is dit niet-bloeien het gevolg van gebrek aan zon1 waardoor de bloemen niet tot ontwikkeling kunnen komen4 ,de knoppen blijven dan des winters aan de takken zitten1 om in een volgenden zomer1 bij gunstig weer1 open te komen4 ,dikwijls ook is het gevolg van gebrek aan voedsel en water1 en bij oudere exemplaren wordt het weer veroorzaakt door het niet-tijdige insnijden4 ,wanneer oude ,oleanders niet goed meer groeien en bloeien1 dan moet men ze flink insnijden1 desnoods z diep1 dat er slechts een paar takken met bladeren overblijven4 ,op dit insnijden laat men dan een verplanten volgen4 ,bij voorkeur moeten zij geplant worden in ouden1 verteerden koemest1 die met wat kleiaarde en zand vermengd wordt4 ,goed bewortelde ,oleanders moet men niet verzuimen des zomers flink te gieren4 ,plant men ze in te armen grond of wel1 houdt men ze des winters te warm1 dan worden zij aangetast door de ,oleander-schildluis1 die zich vaak op beide zijden der bladeren zet1 en die zeer lastig te verwijderen is4 ,zooals uit zijn groeiplaats1 aan de oevers van rivieren en beken1 reeds voortvloeit1 moet men den ,oleander des zomers volop begieten1 waarbij hij een standplaats op de volle zon in den tuin of op het balkon verlangt4 ,de ,oleander laat zich overwinteren in een koel vertrek1 ook wel in een lichten1 doch vorstvrijen kelder2 want1 hoewel eenige graden vorst hem niet deren1 moet men daarmede toch voorzichtig zijn4 ,het meest treft men den enkel- of gevuldbloemigen1 rooden ,oleander aan2 er bestaan echter ook witte en gele variteiten4 ,van deze laatste durf ik gerust aanbevelen de ,madoni grandiflorum fl4 pl41 met groote1 half gevulde witte bloemen en de luteum plenum met groote1 gele bloemen4 ,de voortkweeking slaagt het best des zomers1 door de stekken in een met water gevuld medicijnfleschje te zetten4 ,in ieder fleschje zet men een stekje1 waarvan de halsopening met warme was wordt toegestreken4 ,zet men de stekken z in de volle zon1 dan zullen zij na weinige weken geworteld zijn4 ,men moet ze echter eerst dn in potjes zetten1 wanneer zij overvloedig wortels gemaakt hebben4 ,de liefhebber moet met den ,oleander eenigszins voorzichtig zijn1 aangezien hij vergiftig is4 ,zoogdieren en vogels1 die van de bladeren gegeten hadden1 stierven in betrekkelijk korten tijd1 en het is ook reeds waargenomen1 dat menschen1 die door de een of andere oorzaak het sap in de oogen kregen1 daarvan blind werden4 ,men neme zich dus eenigszins voor hem in acht4 ,pelargonium 7,ooievaarsbek74 ,deze planten komen heel dikwijls voor onder den verkeerden naam ,geranium1 welke naam echter aan een ander geslacht derzelfde familie behoort4 ,naast de ,fuchsia is zeker wel de ,pelargonium een der meest verspreide en geliefde planten4 ,de ontelbare1 in de tuinen gekweekte1 variteiten stammen van verschillende soorten af2 de meeste waarde heeft echter voor de cultuur in de kamer de ,pelargonium zonale en haar variteiten4 ,deze hebben alle een kogelvormig bloemscherm1 dat uit enkele of gevulde bloemen bestaat1 benevens fraaie groene bladeren1 meestal met een donkeren band geteekend4 ,onder deze ,pelargoniums treft men er aan met zeer fraaie1 bonte bladeren1 n eens zijn zij met geel of wit geteekend1 dn weder wit gerand1 of wel1 zij hebben geheel een bronsachtige kleur4 ,de bontbladerige ,pelargoniums geven echter over het algemeen tamelijk kleine bloemen4 ,de grootste waarde van de groenbladerige is gelegen in de schitterende kleur der bloemen4 ,het fraaiste zijn zeker wel de vuurroode1 de zuiver paarse1 de vleeschkleurige en de witte variteiten4 ,over het algemeen zijn de enkelbloemigen te verkiezen boven de gevulde1 daar de eerste veel fraaiere en dichtere bloemschermen vormen en ook lang zoo gevoelig niet zijn voor regen4 ,bij donker1 regenachtig weer komen de bloemen der gevuldbloemige variteiten zeer slecht open4 ,de ,pelargonium peltatum 7,klimop-,pelargonium7 kenmerkt zich door dikke1 klimopvormige bladeren en lange slappe stengels1 waarom zij uitstekend geschikt is ter versiering van balkonhekken4 ,ook als ampelplant is deze soort zeer aan te bevelen4 ,de bloemen der ,klimop-,pelargonium zijn meestal rose1 de donkerroode en witte variteiten worden veel zeldzamer aangetroffen4 ,terwijl de beide1 thans besproken groepen niet alleen geschikt zijn om voor het venster of in de balkonbakjes gekweekt te worden1 doch zich ook uitstekend leenen om er des zomers bloemperken mede te beplanten1 zijn de grootbloemige ,engelsche of ,odier-,pelargoniums slechts voor venstercultuur te gebruiken4 ,deze soort heeft eigenaardig gevouwen groene bladeren1 niet zeer bloemrijke schermen1 maar zeer groote1 buitengewoon fraai geteekende bloemen4 ,zij zijn echter vaak ondankbare bloeisters en worden het spoedigst van alle door ongedierte aangetast4 ,van de verschillende ,pelargonium-soorten1 waarvan sommige een zeer aangenamen1 aromatischen reuk hebben1 vindt men er hier of daar nog enkele in verzamelingen4 ,het meest wordt nog aangetroffen de ,pelargonium radulum roseum1 die een sterken rozengeur heeft4 ,deze soort heeft kleine bloempjes1 maar fraaie1 fijn verdeelde bladeren4 ,wanneer men des zomers buiten wandelt1 dan treft men overal de ,pelargoniums aan1 in talrijke vensters en veranda's1 op balkons en bloemvakken in den tuin2 waar men gaat1 ziet men ze1 en zelfs des winters bemerkt men ze nog vaak achter de vensters4 ,de aromatische geur1 die de tusschen de vingers gewreven bladeren verspreiden1 bezitten de bloemen niet2 zij munten slechts uit door haar elegante vormen1 schitterende kleuren en groote bloemrijkheid4 ,de ,pelargoniums worden vooral des zomers zeer veel aangewend4 ,heeft men vensters of balkons1 die op de volle zon liggen1 dan zijn het verreweg de beste sierplanten daarvoor4 ,van zeer vroeg in het voorjaar af1 tot diep in den herfst1 zullen de bloemen ontluiken1 wanneer deze planten maar een zonnige plaats hebben4 ,in den oksel van ieder nieuw verschijnend blad bevindt zich de in den aanvang knikkende bloemsteel1 die zich weldra krachtig opheft2 ook de bloemknoppen hebben eerst een hangende houding2 zoodra echter de bloem zich opent1 richt zij zich op4 ,de duur van ieder bloemscherm is zeer lang1 want1 niettegenstaande er vaak zooveel bloemen te gelijk open zijn1 dat het scherm op een bol gelijkt1 is dit aantal toch slechts gering in vergelijking met het aantal knoppen1 dat iedere bloemstengel draagt4 ,zeer fraai is in dit opzicht de ,pelargonium ,meteor1 een nieuwe enkel roode variteit1 die zeer groote bloemschermen vormt4 ,het dankbaarste bloeien de ,pelargoniums1 wanneer men ze in betrekkelijk kleine potten kweekt4 ,plant men ze in groote potten1 of wel in bakjes1 dan groeien zij zeer sterk1 maken prachtige bladeren1 doch bloeien niet rijk4 ,wil men de bakjes toch met ,pelargoniums beplanten1 dan doet men het beste ze niet uit den pot te nemen1 doch met den pot in de aarde van het bakje te graven4 ,op deze wijze behandeld1 zullen er wel wortels door het drainagegaatje en over den rand van den pot in de aarde van het bakje dringen1 maar de voornaamste wortels blijven toch in den pot besloten2 hierdoor is de groei niet zoo welig1 doch de bloei veel rijker4 ,tegen ,pinksteren kan men de ,pelargoniums buiten zetten2 in ,maart of ,april zijn zij dan reeds ingesneden en in voedzame1 met wat kleigrond vermengde broeiaarde verplant4 ,de oude1 overwinterde planten verdragen het insnijden zeer goed2 men kan ze zoo snoeien1 dat er van #b-e oogen op iederen scheut blijven zitten4 ,zoo behandeld1 zal men mooie gevulde planten verkrijgen1 die zeer rijk bloeien4 ,in den beginne moet men na het insnijden en verplanten zeer voorzichtig zijn met het gieten en ze vooral niet bespuiten1 aangezien oude ,pelargoniums gemakkelijk tot rotting overgaan4 ,het vroegst bloeien in de kamer de stekken1 die men in ,augustus stekt4 ,van deze stekken zet men er dan #d of #f om den rand van een #h-aj c,m4 wijden pot4 ,deze stekken wortelen na #b of #c weken1 wanneer men ze vrij voor een zonnig venster zet en eerder te droog dan te vochtig houdt4 ,het lastigst wortelen de stekken van ,odier-,pelargoniums4 ,de ,augustusstekken laat men den winter door rustig in de stekpotten staan2 in het voorjaar neemt men ze er voorzichtig uit en plant ze ieder in een #h-aj c,m4 wijden pot4 ,deze stekplanten moet men geheel ongesnoeid laten1 daar zij anders veel later bloeien en zij zich toch wel voldoende vertakken4 ,de ,pelargoniums laten zich ook zeer gemakkelijk uit zaad voortkweeken2 toch is dit voor een liefhebber niet aan te raden4 ,de zaailingen immers bloeien hoogst zelden in het eerste jaar1 terwijl dit met stekken steeds het geval is4 ,er zijn echter nog meer zwarigheden4 ,wanneer men een fraaie variteit bezit en men wil die uit zaad voortkweeken1 dan is men lang niet zeker1 dat de zaailingen de goede eigenschappen van de moederplant bezitten1 daar zij zeer dikwijls terugslaan4 ,van de zaailingen zal dan nog de ne plant zeer goed1 de andere daarentegen slecht bloeien1 zoodat de liefhebber wijs doet1 deze wijze van vermenigvuldiging aan de kweekers over te laten1 die het doen met het uitzicht nieuwe variteiten te winnen4 ,zoo gemakkelijk en dankbaar als de ,pelargoniums des zomers zijn1 wanneer men ze in betrekkelijk kleine potten houdt1 regelmatig begiet1 en voldoende giert1 zoo lastig zijn zij gedurende den winter4 ,een troost is het voor den liefhebber1 dat de overwintering in een droge kamer vaak nog veel beter gelukt dan in een vochtige kas4 ,daar de ,pelargonium gevoelig is voor nachtvorsten1 moet men haar reeds begin ,october binnenbrengen4 ,de vensterbank van een op het zuiden gelegen vertrek1 dat een gemiddelde temperatuur van #de-ej ,fahr4 heeft1 is een uitstekende plaats om ze te doen overwinteren4 ,zeer lastig is gedurende den winter het afrotten4 ,de planten moeten dus zoo droog mogelijk gehouden worden1 en moet men ze begieten1 dan moet dit hoogst voorzichtig geschieden en wel z1 dat de stengels en bladeren niet vochtig worden4 ,gele bladeren worden met een scherp mesje afgesneden1 en wel zoodanig1 dat een gedeelte van den bladsteel aan de plant blijft zitten2 dit verdroogt langzaam en valt eindelijk af4 ,snijdt of breekt men de bladeren te kort bij den stengel af1 dan ontstaat er licht een wond1 die gemakkelijk rotting kan veroorzaken4 ,geeft een stengel bewijzen van rotting1 of toont hij rotte plekken1 dan snijdt men het zieke gedeelte1 of den geheelen stengel1 met een scherp mesje af en bestrooit de wond met houtskoolpoeder4 ,gedurende den winter moet echter elk noodeloos snijden vermeden worden4 ,gewoonlijk zijn de ,pelargonium zonale en ,p4 peltatum in het het eerste jaar1 d4w4z4 het jaar1 nadat zij gestoken zijn1 het schoonst2 bij een goede behandeling kan men er echter #b of #c jaar ruimschoots pleizier van hebben2 langer echter is het niet raadzaam ze te bewaren1 omdat zij1 zeer oud geworden1 niet meer bloeien4 ,de veel teerdere ,odier-,pelargoniums moet men in bladaarde1 vermengd met een weinig graszodengrond1 kweeken4 ,houdt men deze soort voor het venster van een goed gelucht vertrek1 waar zij tegen regen beschermd staat1 dan zal zij in het tweede en derde jaar het rijkst bloeien4 ,deze soort moet zoo min mogelijk ingesneden worden1 daar zij dan veel beter bloeit4 ,hebben de ,odier-,pelargoniums gebrek aan licht en zon1 dan worden zij heel spoedig door luis aangetast4 ,punica ,granatum 7,granaatboom74 ,tegenwoordig wordt de ,granaatboom1 die oorspronkelijk uit ,noord-,afrika afkomstig is1 doch in ,itali en ,griekenland verwilderde1 nog maar weinig gekweekt4 ,wanneer men dezen boom echter in goed gekweekte kuipplanten heeft1 dan vormt hij1 met zijn kleine1 op die van ,mirten gelijkende bladeren en schitterend roode bloemen een werkelijk prachtige sierplant4 ,er bestaan twee soorten van3 die met enkele en die met gevulde bloemen4 ,de groote1 met een kelk gekroonde roode vruchten1 zijn zeer schoon4 ,de ,granaat wordt over het algemeen slecht behandeld2 hij is wel een harde plant en kan dus veel verdragen1 maar dan gaat dit ten koste van den bloei4 ,zoo noodig moet de ,granaat in het voorjaar verplant worden in zeer goeden1 voedzamen grond4 ,wanneer hij nog geen bladeren gemaakt heeft1 dus op zijn laatst tegen het einde van ,april1 wordt hij buiten op een zeer zonnige plek gezet4 ,des zomers moet hij rijkelijk begoten worden en is hij doorgeworteld1 dan kan het gieren om geregelde tijden geen kwaad4 ,de snoeiing moet tot het uiterste beperkt worden en mag slechts bestaan in het verwijderen der overvloedige twijgen4 ,de overwintering kan in den kelder geschieden2 de ,granaat moet echter niet te vroeg in huis gebracht worden1 niet voor in de tweede helft van ,november4 ,men kan dit gerust doen1 omdat hij zeer goed enkele graden vorst kan verdragen4 ,de bloemen1 ontwikkelen zich op de krachtige1 rechtop staande twijgen4 ,kan men de ,granaten in een serre of wintertuin wat aan den groei brengen1 dan is dit zeer goed1 mits men ze dan niet vr ,pinksteren buiten zet en zij ook niet direct een zonnige plaats verkrijgen4 ,van dergelijke planten kan men de jonge scheuten als stekken gebruiken4 ,als oude1 in kuip gekweekte1 plant is de ,granaat een zeer dankbare bloeier4 ,hij wordt in stam- of struikvorm gekweekt4 ,de zoogenaamde ,dwerggranaat 7,punica ,granatum nanum7 bloeit reeds als zeer jonge plant1 maar de bloemen zijn veel kleiner1 dan die van het type4 ,rosa 7,roos74 ,onder de planten1 die tegenwoordig veel in de kamers of buiten voor de vensters worden gekweekt1 vindt men de aan ieder bekende ,roos betrekkelijk weinig4 ,de reden hiervan is1 dat men twijfelt aan haar waarde als kamerplant en ook1 omdat zij niet erg gemakkelijk in de cultuur is4 ,een waar liefhebber echter schept weinig behagen in planten1 die1 zonder goede verzorging1 goed groeien2 hij stelt er juist een eer in1 zijn moeite en zorgen met een goeden uitslag bekroond te zien4 ,zulke liefhebbers zullen de ,roos met waar genoegen kweeken4 ,de liefhebbers echter1 die planten in vertrekken hebben1 omdat dit tegenwoordig mode is1 en die de verzorging dier planten moeilijk en lastig vinden1 zullen in de cultuur der ,roos zeer weinig behagen scheppen4 ,vele ,rozenvrienden zullen licht de vraag stellen3 ,is dan de ,roos werkelijk een goede kamerplant8 ,deze vraag moet ontkennend beantwoord worden1 wanneer wij onder het woord kamerplant een plant verstaan1 die jaar in1 jaar uit in een gesloten vertrek kan staan2 zij kan echter toestemmend beantwoord worden1 wanneer wij ook die planten tot de kamerplanten rekenen1 die niet altijd in een gesloten vertrek willen staan1 maar op het rekje voor het raam of in den tuin een gedeelte van het jaar willen doorbrengen4 ,het zal wel niet noodig zijn er op te wijzen1 dat wij de laatste groep van planten1 waartoe zeer vele onzer meest geliefde gewassen behooren1 wel degelijk als kamerplanten beschouwen en doen wij dit1 dan moet ook de ,roos daartoe gerekend worden4 ,het is waar1 dat lang niet de meeste ,rozen zich voor alle doeleinden laten gebruiken1 zoo zijn er ,rozen1 die volstrekt niet deugen1 om geforceerd te worden en zoo zijn er ook1 die voor kamerplanten ongeschikt zijn4 ,klimrozen1 sterk groeiende ,rozen en die1 welke wel fraai1 doch niet rijk1 bloeien1 zijn om in de kamer en voor het venster te kweeken geheel ongeschikt4 ,de ,roos is slechts dan waard een plaats naast andere planten in te nemen1 wanneer zij rijk met bloemen bezet is1 want deze en niet de doorns of de bladeren vormen haar pracht4 ,omdat de ,rozen1 die men voor kamerplanten gebruikt1 altijd met bloemen getooid moeten zijn1 worden de ,maandrozen daarvoor zeer veel gebruikt4 ,wel zijn de bloemen van de ,maandroos snel verwelkt1 wel kunnen zij1 wat schoonheid van vorm en kleur betreft1 niet vergeleken worden met de ,thee- en ,remontantrozen1 zij is echter verkieselijk om haar zeer rijken1 voortdurenden bloei4 ,met succes kan men de ,roos slechts van het einde van ,februari tot het intreden van warmer weer in de kamer kweeken1 en dan heeft deze cultuur uitsluitend ten doel den groei aan te wakkeren1 te vervroegen en daardoor de plant in bloei te krijgen op een tijdstip1 dat de buiten uitgeplante ,rozen pas weer aan den groei beginnen te komen4 ,om dit doel te bereiken1 moet men de ,roos dicht voor het raam van een zeer zonnig vertrek zetten1 dat1 zoodra het weer het toelaat1 rijkelijk gelucht moet worden4 ,treedt kouder weer in1 dan moet dit vertrek zoodanig verwarmd kunnen worden1 dat men zeker is1 dat het er niet in vriest4 ,kweekt men van ,februari tot ,april in de kamer slechts ,struikrozen1 d4w4z4 wortelechte of op den wortelhals veredelde ,rozen1 dan biedt de vensterbank ruimte genoeg om ze te plaatsen4 ,beter dan de ,struikrozen zijn echter voor kamercultuur ,halfstamrozen geschikt2 dit zijn ,rozen met een stammetje van #cj-dj c,m4 hoogte4 ,daar deze ,halfstamrozen1 wanneer wij ze evenals de ,struikrozen1 in de vensterbank zetten1 veel te weinig licht zouden krijgen1 moet men ze plaatsen zooals ,fig4 #gh dit aantoont4 ,men zet ze daartoe op een onder de vensterbank aangebracht plankje of op een lagen standaard zoodanig1 dat de kroon slechts daarboven uitsteekt en in hoogte gelijk komt met de op de vensterbank geplaatste ,struikroos4 ,worden de ,rozen van ,februari af langzaam aan den groei gebracht1 dan kan men ze reeds tegen ,pinksteren1 wanneer zij door goed luchten gehard zijn1 als fraai ontwikkelde planten ter versiering van het balkon gebruiken1 of wel in het buiten aan het venster aangebrachte bloemenrekje plaatsen4 ,een goed bezet bloemenrekje voor het venster is zonder twijfel een sieraad voor ieder huis2 zeer mooi is het echter1 wanneer er ook ,rozen tusschen de andere planten staan4 ,de ,rozen in potten zullen het beste groeien1 wanneer men ze zet voor een venster1 waar zij volop morgenzon hebben2 natuurlijk wordt verondersteld1 dat men ze goed behandelt4 ,in de eerste plaats moet men er zorg voor dragen1 dat de potten beschut staan1 en moeten zij dus in een gesloten plantenrekje geplaatst worden1 zooals door ,fig4 #fd is afgebeeld1 opdat de wortels tegen te groote warmte beschermd worden4 ,een groote factor bij de ,rozencultuur is ook het besproeien4 ,worden de planten op warme dagen voorzichtig besproeid of bespoten1 dan voorkomt men voor een groot gedeelte de aanvallen van insecten2 terwijl ook de planten opfrisschen1 doordat zij van alle stof en vuil gereinigd worden1 waardoor de huidmondjes open blijven4 ,het besproeien is bij donker1 vochtig weer onnoodig2 onvoorzichtig is het echter1 wanneer men het doet1 als de zon op de planten schijnt1 daar de bladeren dan zeer licht verbranden4 ,een uitstekende uitwerking heeft het echter1 wanneer men het doet des avonds na een warmen dag4 ,het besproeien des avonds moet het gieten voorafgaan4 ,het gieten is natuurlijk van het grootste belang en vooral bij potrozen moet dit met groote voorzichtigheid geschieden4 ,deze moeten begoten worden1 vrdat de aarde geheel is opgedroogd1 en men moet er op letten1 dat de geheele aardkluit behoorlijk vochtig wordt4 ,zijn er warme dagen voorafgegaan1 dan is het gieten des avonds alleen niet voldoende1 en men moet dan den volgenden morgen nog eens gieten2 dit moet echter steeds z vroeg geschieden2 dat de zon de planten niet direct na het begieten beschijnt4 ,van groot belang is bij het kweeken van ,rozen ook de aarde1 waarin men ze plant4 ,de meeningen zijn over dit punt zeer verschillend2 onder de bekwame kweekers is er echter niet een1 die beweren zal1 dat een ,potroos in lichte of in gewone tuinaarde goed groeien zal4 ,een ,roos groeit zeer goed in een kleinen pot1 maar daaruit volgt natuurlijk1 dat zij ook vette1 goed voedzame aarde verlangt4 ,als aardmengsel voor ,rozen bevelen wij aan3 twee deelen broeiaarde1 twee deelen klei- of graszodengrond en een deel zand4 ,bij dit aardmengsel worden dan nog eenige hoornspaanders gevoegd4 ,de ondervinding heeft ons geleerd1 dat ,rozen in zulk een grondmengsel uitstekend groeien4 ,de beste tijd om ,rozen te verplanten is1 mits het voorzichtig geschiedt1 in de maand ,augustus4 ,de planten maken dan vr den winter nog nieuwe wortels en groeien in het volgende jaar direct goed door1 wat niet het geval zal zijn1 wanneer men ze kort vr den groeitijd1 dus in het voorjaar1 verplant4 ,uit het voorgaande blijkt1 dat het kweeken van ,potrozen niet weinig moeite veroorzaakt2 het biedt echter talrijke voordeelen1 welke aan de cultuur in den tuin niet verbonden zijn4 ,de ,potrozen hebben wij steeds in onze macht2 wij kunnen ze van alle zijden goed beschouwen en dus ook gemakkelijk aan schadelijke invloeden onttrekken4 ,worden de planten aangetast door honingdauw of ongedierte1 dan kunnen wij deze kwalen bij ,potrozen grondig en dus meestal met goed succes bestrijden4 ,een ander groot voordeel biedt de cultuur in potten ons nog4 ,wanneer de eerste sterke nachtvorsten de bloemen der uitgeplante ,rozen dreigen te vernietigen1 dan behoeven wij onze ,potrozen slechts binnen te zetten1 om nog lang pleizier van haar bloemen te kunnen hebben2 zelfs nog1 wanneer de buitenstaande ,rozen reeds lang ontbladerd en tegen de winterkoude gedekt zijn4 ,veel strenge winters hebben ons geleerd1 dat de ,rozen1 al zijn zij nog zoo goed gedekt1 toch lang niet tegen den schadelijken invloed van de vorst beveiligd zijn4 ,met de ,potrozen is men echter van het weer geheel onafhankelijk4 ,deze behoeft men slechts in een luchtigen kelder of in een achterkamer te laten overwinteren1 en men heeft het geheel in zijn hand1 ze vroeger of later aan den groei te brengen4 ,veel genoegen verschaft het1 in het vroege voorjaar1 d4w4z4 tusschen de maanden ,februari en ,april1 ,rozen in bloei te trekken4 ,de ,rozen1 die men wil forceeren1 vereischen een zeer zorgvuldige behandeling4 ,afgezien van de keuze der soorten1 waarop wij later terugkomen1 moeten de ,rozen1 die men in bloei wil trekken1 reeds een jaar te voren in potten gekweekt zijn1 zoodat zij goed vaststaan4 ,men plant deze ,rozen1 waartoe men krachtige struiken of halfstamboompjes gebruikt1 in het voorjaar1 of nog beter in den herfst1 in potten4 ,in de meeste gevallen zijn potten van #ae c,m4 hoogte en #ab-ae c,m4 wijdte groot genoeg4 ,de opgepotte ,rozen moeten nu eerst gesnoeid worden4 ,bij dit snoeien moet men er op letten of men met zwak of met sterk groeiende soorten te doen heeft4 ,bij zwak groeiende soorten worden de twijgen op #c of #d1 bij sterk groeiende op #e of #f oogen teruggesneden1 terwijl de zwakste twijgjes bij den stam worden afgesneden4 ,heeft men de ,rozen in den herfst opgepot1 dan worden zij in een luchtigen kelder gezet en slechts weinig begoten1 zoodat de aarde maar even vochtig blijft4 ,in het voorjaar worden de z overwinterde ,rozen in een luchtige kamer gezet1 en zoodra er geen nachtvorsten meer te vreezen zijn1 zet men ze buiten4 ,de in het voorjaar opgepotte ,rozen graaft men1 indien dit doenlijk is1 geheel onder den grond1 zoodat ook de twijgen zich onder de aarde bevinden4 ,zoo laat men ze staan1 totdat zij goed wortel gemaakt hebben1 hetgeen ongeveer #c #d weken duurt4 ,men moet ze echter vooral niet te lang ondergegraven laten staan1 omdat zij dan gaan uitgroeien en gele scheuten zouden maken4 ,heeft men geen gelegenheid1 de planten in de aarde te graven1 dan zet men ze in een vertrek1 dat in den aanvang weinig1 langzamerhand echter meer gelucht wordt4 ,er moet voor gezorgd worden1 dat de planten den eersten tijd niet in de zon staan2 ook mogen zij slechts matig begoten worden4 ,het nu en dan bevochtigen der twijgen met den rafraichisseur zal zeer heilzaam werken4 ,het komt bij de in het voorjaar opgepotte ,rozen wel eens voor1 dat zij niet willen uitgroeien1 en bij droog weer1 niettegenstaande herhaaldelijk besproeien1 beginnen te verdrogen4 ,dergelijke planten moet men tegen de zon beschermen1 door de kroon in papier1 bijv4 courantenpapier1 te wikkelen 7,fig4 #gi74 ,een dergelijke bescherming1 die het licht niet geheel en al onderschept en na #b of #c weken verwijderd kan worden1 zal steeds blijken zeer heilzaam te werken4 ,gedurende den zomer behandelt men de pas opgepotte ,rozen zeer voorzichtig4 ,zij worden tot aan den rand van den pot op een half beschaduwde plek ingegraven1 regelmatig begoten en bij warm weder des morgens en des avonds besproeid4 ,zeer nuttig is het ook1 om te voorkomen1 dat de aarde te veel uitdroogt1 de potten met korten mest te bedekken4 ,zijn de ,rozen goed geworteld en groeien zij krachtig door1 dan kunnen zij tweemaal per week gegierd worden4 ,in den herfst1 op zijn allerlaatst half ,september1 worden de planten opgenomen en omgelegd2 slechts in de noodzakelijkste gevallen1 wanneer de bladeren slap gaan hangen en men dus moet gieten1 worden zij rechtop gezet4 ,deze behandeling is noodig1 om er voor te zorgen1 dat het blad vroegtijdig afvalt en de plant dus in rust komt4 ,het is toch hoognoodig1 dat een ,roos1 die vroeg in het voorjaar moet bloeien1 ook in den herfst vroeg tot rust wordt gebracht4 ,hebben de planten haar bladeren verloren1 dan zet men ze in een luchtigen vorstvrijen kelder1 waarin zij tot ,januari blijven4 ,na ,januari worden zij in de kamer gebracht1 om ze te forceeren4 ,voordat men de ,rozen in de kamer zet1 moeten zij nog eens goed nagezien worden4 ,de door den pot gegroeide wortels worden afgesneden1 de bovenste aardlaag wordt voorzichtig uit den pot genomen en door versche aarde vervangen2 ook de potten worden goed afgeborsteld1 of nog beter afgeschrobd4 ,na deze voorbereidende werkzaamheden wordt de ,roos gesnoeid4 ,men begint met alle zwakke twijgen af te snijden1 zoodat er niet meer dan #d of #e sterke1 goed rijpe twijgen aan iedere plant overblijven4 ,deze twijgen worden nu1 al naar de soort en naar haar sterkte1 op #c tot #f oogen teruggesneden1 waarbij men er op moet letten1 dat het bovenste oog steeds naar buiten is gericht2 dit is hoognoodig om te voorkomen1 dat de jonge scheuten in elkander groeien1 doch een goed gevormde kroon maken4 7,zie ook het hoofdstuk over ,het snoeien74 ,de zoo behandelde ,rozen zet men nu in een vertrek1 waarvan de gemiddelde temperatuur niet meer dan #ej ,fahr4 bedraagt4 ,deze temperatuur mag niet hooger zijn1 om te beletten dat de scheuten zich te snel ontwikkelen4 ,binnen veertien dagen toch mag dit niet geschieden4 ,beginnen na dien tijd de eerste blaadjes zich te vertoonen1 dan moeten de ,rozen voor het venster van een zonnig1 geregeld verwarmd vertrek geplaatst worden4 ,het is nu een voorname zaak1 goed op het gieten te letten2 de planten mogen toch volstrekt niet uitdrogen1 waarom tamelijk veel gegoten moet worden1 echter zoo1 dat de aarde niet te overdadig nat wordt4 ,het te gebruiken gietwater moet een temperatuur van ongeveer #fe ,fahr4 hebben4 ,de scheuten beginnen zich nu krachtig te ontwikkelen en spoedig worden de eerste bloemknoppen zichtbaar4 ,zoodra het laatste het geval is1 kan men de planten eens per week gieren1 ten einde den groei nog wat te bevorderen en zoodoende groote1 volkomen gaaf ontwikkelde bloemen te verkrijgen4 ,veel meer dan bij de cultuur buiten1 zal men nu met ongedierte te kampen hebben4 ,men moet deze plaag voortdurend krachtig bestrijden en haar steeds meester trachten te blijven1 daar zij anders al de genomen moeite kan verijdelen4 ,de uitgebloeide ,rozen worden in een koel1 doch vorstvrij vertrek gezet en slechts matig begoten2 wordt het warmer1 dan moet het vertrek flink gelucht worden1 en is het weer bestendig geworden1 dan kunnen zij buiten gezet en juist zoo behandeld worden als voor de pas opgepotte ,rozen is vermeld4 ,voordat men de uitgebloeide ,rozen in den tuin zet1 is het echter zaak1 ze te verplanten4 ,dit verplanten moet zeer voorzichtig geschieden3 van de oude aarde wordt slechts weinig afgenomen en men moet er op passen1 dat de kluit niet uit elkander valt4 ,de potten1 die men gebruikt1 moeten slechts weinig grooter zijn1 daar zij in groote potten zeer slecht groeien4 ,nadat deze ,rozen verplant zijn1 moeten zij ook gesnoeid worden1 geheel op dezelfde wijze als men niet geforceerde ,rozen na den bloei snoeit 7,fig4 #gi74 ,bij dezen tweeden zomersnoei verwijdert men ook de zwakke1 niet bloeibare twijgjes1 terwijl de sterkere en uitgebloeide twijgen voldoende worden ingesneden4 ,de zich in den bladoksel bevindende oogen beginnen nu uit te loopen en spoedig verkrijgt men een tweeden1 niet minder fraaien bloei4 ,de ,rozen worden op verschillende wijzen gegroepeerd4 ,al deze groepen hier nader te beschrijven zou veel te ver voeren1 wij zouden dan te uitgebreid worden4 ,wij geven hierbij1 uit de verschillende groepen1 eenige der fraaiste soorten op1 die voor ,potrozen geschikt zijn en ook voor kamer- en venstercultuur kunnen dienen4 ,maand- of ,bengaalrozen1 7,rosa indica semperflorens74 ,cramoisi suprieur1 een kleine plant met schitterend karmijnroode bloemen4 ,hermosa1 een zeer geliefde ,maandroos1 met rose bloemen4 ,louis ,philippe 7,fig4 #ha71 laag blijvende soort1 met karmijnroode bloemen4 ,mme ,eugne ,rsal 7,fig4 #hb71 met roode bloemen4 ,mlle ,laurette de ,messimy1 met koperkleurige bloemen4 viridiflora1 de ,roos met groene bloemen1 niet zeer schoon1 maar zeer interessant4 ,lilliputrozen1 7,rosa indica ,lawrenceana74 ,gloire de ,laurentia1 een slechts #bj c,m4 hoog wordend miniatuur-,roosje1 met donkerroode bloemen4 ,kleinbloemige ,rozen1 7,rosa polyantha74 ,clotilde ,soupert1 met tamelijk groote1 rose bloemen4 polyantha multiflora1 een enkel- en gevuldbloemig dwergroosje1 met witte of rose bloemen1 dat interessant is1 omdat in de kamer1 in enkele maanden bloeibare planten uit zaden kunnen worden gekweekt4 ,paquerette1 zeer rijk bloeiend met witte bloempjes4 ,perle d'or 7,fig4 #hc71 met nankingele bloemen4 ,theerozen1 7,rosa indica fragans74 ,cathrine ,mermet1 met vleeschkleurige bloemen4 ,elise ,fugier 7,fig4 #hd71 met witte1 inwendig gele bloemen4 ,etoile de ,lyon1 met gele bloemen4 ,gloire de ,dijon1 met lichtgele bloemen4 ,mme4 ,falcot1 met nankingele bloemen4 ,maman ,cochet 7,fig4 #he71 met vleeschkleurige bloemen4 ,niphetos1 met prachtige knoppen en witte bloemen4 ,safrano1 met oranje bloemen4 ,sunset1 met saffraankleurige bloemen4 ,the ,bride1 witte bloemen met gelen weerschijn4 ,noisetrozen 7,rosa indica ,noisettiana74 ,cline ,forestier1 met lichtgele bloemen4 ,mme4 ,pierre ,cochet 7,fig4 #hf71 met gele bloemen4 ,theehybriden 7,rosa thea hybrida47 ,augustine ,guinoisseau1 met witte bloemen4 ,camons 7,fig4 #hg71 rose bloemen met gelen grond4 ,caroline ,testout1 met prachtige vleeschkleurig-rose bloemen4 ,kaiserin ,augusta ,victoria 7,fig4 #hh71 met prachtige bloemen1 uitwendig wit1 inwendig lichtgeel4 ,la ,france1 prachtige lichtroode bloemen4 ,william ,francis ,bennet1 met karmijnroode bloemen4 ,remontantrozen 7,rosa hybrida bifera74 ,alfred ,colomb1 met vuurroode bloemen4 ,foliis tricoloribus 7,fig4 #ij71 met donkerroode bloemen en fraaie geel-wit-bonte bladeren4 ,baronne de ,rothschild1 met rose bloemen4 ,frau ,karl ,druschki1 met groote sneeuwwitte bloemen4 ,gnral ,baron ,berge 7,fig4 #ia71 met granaatroode bloemen4 ,jean ,lambert1 met hoogroode bloemen4 ,jules ,margottin1 met kersroode bloemen4 ,paul ,neyron1 met donkerroode1 zeer groote bloemen4 ,pierre ,notting1 met zwartachtig roode bloemen4 ,van ,houtte1 met vuurroode bloemen4 ,victor ,verdier1 met schitterend karmijnroode bloemen4 ,rosmarinus officinalis 7,rozemarijn74 ,de ,rozemarijn werd vroeger bijna overal aangetroffen1 tegenwoordig echter veel minder1 en alleen hier en daar in dorpen kan men haar nog wel eens vinden4 ,het is een klein struikje1 met glimmende1 naaldvormige blaadjes en kleine lilakleurige bloempjes4 ,haar vaderland is ,zuid-,europa en de ,levant4 ,er bestaan twee variteiten van3 een met wit- en een met geelbonte blaadjes4 ,in haar vaderland groeit de ,rozemarijn in een drogen bodem4 ,dit sierplantje moet in goede1 zware aarde geplant2 het kan des zomers buiten staan en ook buiten uitgeplant worden2 des winters verlangt het een koel vertrek4 ,de ,rozemarijn is wel een zeer bescheiden1 tevens een zeer harde1 maar zeker ook een uitnemende kamerplant4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken1 die zeer gemakkelijk wortelen4 ,salvia4 ,van dit geslacht zijn vele soorten bekend1 die zich alle onderscheiden door den aromatischen geur harer bladeren1 en vele ook door de fraaie kleur van haar bloemen4 ,voor venster- en balkon-cultuur moeten wij er in de eerste plaats twee aanbevelen4 ,de ,salvia patens1 uit ,mexico1 vormt een kleinen ,meter hoogen half-heester1 met hoekige bladeren en groote aren van prachtig blauwe bloemen4 ,de bloeitijd van iedere bloem afzonderlijk is slechts zeer kort1 wat niet wegneemt1 dat de plant bijna den geheelen zomer onafgebroken doorbloeit1 daar de knoppen zich pas na elkander openen en de bloemstelen zeer rijk met knoppen bezet zijn4 ,een nog dankbaarder bloeiende soort met roode bloemen is de ,salvia splendens1 uit ,brazili4 ,beide soorten1 waarvan de eerste een knolvormigen wortelstok heeft1 rusten des winters volkomen3 zij laten dan al haar bladeren vallen en kunnen in een luchtigen kelder of een koele achterkamer bijna geheel droog overwinteren4 ,wanneer men de planten vroeg in het voorjaar diep insnijdt1 in goede voedzame aarde verplant en voor een zonnig venster in een warm vertrek plaatst1 dan groeien zij zeer spoedig uit4 ,van de jonge scheuten kan men er nu enkele als stekken gebruiken1 die zeer spoedig en gemakkelijk wortelen2 ook de vermenigvuldiging uit zaden gaat zeer goed4 ,gedurende den zomer verlangen deze ,salvia's zeer rijkelijk begoten te worden1 en kweekt men ze in potten1 dan moeten zij meermalen verplant en gegierd worden4 ,een heel aardige1 doch zeer onbeduidend bloeiende soort is de bonte variteit van de ,salvia officinalis4 ,deze heeft gele1 witte en groene bladeren4 ,zij moet in een zeer koude kamer overwinteren1 daar zij dan haar fraai gekleurde bladeren behoudt4 ,sparmannia africana4 ,de ,sparmannia is een ,kaapsche plant1 die tot de familie der ,lindeboomen behoort4 ,zij heeft groote1 viltachtige1 eenigszins hartvormige bladeren van lichtgroene kleur en vrij groote1 gedurende den winter en het vroege voorjaar verschijnende bloemen4 ,deze bezitten witte bloembladeren en verkrijgen door de purperkleurige helmknopjes een zeer eigenaardig aanzien4 ,er is ook een variteit met gevulde bloemen van bekend4 ,de ,sparmannia neemt1 zonder twijfel1 een eerste plaats onder de kamerplanten in4 ,deze plant1 die1 des zomers in den tuin uitgeplant1 zich tot een grooten struik ontwikkelt1 kan ook het geheele jaar door in de kamer gekweekt worden4 ,daar wordt zij natuurlijk lang zoo sterk niet2 zjj krijgt dan echter zeer groote en fraaie bladeren1 waardoor zij geheel het voorkomen van een prachtige bladplant heeft4 ,heeft men1 om deze plant buiten te kweeken1 geen beschutte plek in den tuin of een zonnig gelegen balkon1 dan houdt men ze beter in de kamer1 bij voorkeur voor een geopend venster4 ,de ,sparmannia verlangt een grooten pot en goede1 zware aarde2 een grondmengsel1 bestaande uit broeiaarde en graszodengrond1 waarbij eenige hoornspaanders of wat schapenmest gevoegd worden1 zal haar zeker wel aanstaan4 ,gedurende den zomer moet men haar zeer veel begieten en1 wanneer zij in vollen wasdom is1 rijkelijk gieren4 ,goed onderhouden exemplaren moeten twee keer per jaar verpot worden4 ,des winters kan men de ,sparmannia1 al naar verkiezing1 in een koud of warm vertrek kweeken4 ,doet men het in een warme kamer1 dan zal zij weinig of niet rusten4 ,plaatst men haar des winters in een kamer met een temperatuur van #ee ,fahr41 geeft men haar daarbij een lichte standplaats en wordt zij op zonnige dagen nu en dan bespoten1 dan zullen zich enkele bloemtrossen ontwikkelen4 ,kweekt men deze plant in een warm vertrek1 dan moet men haar zeer goed in het oog houden en vooral op ongedierte letten1 waardoor zij zeer licht wordt aangetast4 ,pas gekochte planten hebben meestal eenigen tijd noodig1 voordat zij aan de kamer gewend zijn4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door stekken1 die men van de twijgspitsen of van korte zijscheuten snijdt4 ,de groote bladeren1 die aan de stekken zitten1 worden op de helft ingekort1 waarna men iedere stek afzonderlijk in een klein1 met zandige heide- of bladaarde gevuld potje zet4 ,onder glas geplaatst1 wortelen deze stekken in zeer korten tijd4 ,de bewortelde stekken kunnen dadelijk in potten van #aj #ad c,m4 wijdte worden geplant4 ,veronica 7,eereprijs74 ,van het geslacht ,veronica1 waartoe ook enkele hier te lande inheemsche soorten behooren1 hebben die1 welke op de ,australische eilanden gevonden worden1 als harde kamer-1 decoratie- of bloemplanten een niet onbelangrijke waarde4 ,de bladeren van deze groenblijvende planten zijn meestal glimmend en lederachtig1 zij zijn f groot en dan lancetvormig f klein1 in welk laatste geval de plant wel eenige overeenkomst heeft met een ,mirt4 ,de kleinbladerige1 laag groeiende soorten bloeien slechts zelden1 en hebben kleine1 onaanzienlijke bloemen2 de grootbladerige daarentegen hebben tamelijk groote1 uit de bladoksels ontspruitende aren1 uit talrijke1 blauwe of witte reukelooze bloempjes bestaande4 ,bijna in ieder jaargetijde verschijnen die bloemaren2 nu eens zijn zij rijkelijk1 dan weder spaarzaam aan de plant te vinden2 zonder bloemen zijn zij echter slechts bij uitzondering4 ,de struikachtige ,veronica is zeer hard en kan dan ook in een vorstvrijen kelder of achterkamer overwinteren4 ,in het voorjaar wordt zij flink ingesneden1 en daarna voorzichtig in voedzame aarde verplant4 ,bij dit verplanten moet men voorzichtig zijn1 de weeke viltachtige wortels1 die langs den binnenkant van den pot groeien1 niet te veel te beschadigen4 ,deze planten stellen geen bijzonder hooge eischen2 zij groeien in de volle zon en ook in halfschaduw1 voor het venster1 op het balkon of in den tuin4 ,zij worden slechts zelden door ongedierte aangetast4 ,des zomers1 wanneer zij in haar groeiperiode zijn1 verlangen zij volop water en nu en dan een weinig gier4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken2 deze worden van de toppen der scheuten gesneden en wortelen in enkele dagen4 ,de jonge stekplantjes worden herhaaldelijk verpot1 terwijl men ze z dikwijls de kopjes innijpt1 totdat zij goed vertakt zijn4 ,hierdoor wordt in den beginne de bladontwikkeling wel een weinig vertraagd4 ,uit de talrijke grootbladerige soorten hebben de kweekers fraaie bastaarden gewonnen1 die zeer rijk bloeien en als veelgezochte kamerplanten in vrij grooten getale voorkomen4 ,viburnum ,tinus4 ,deze heester behoort in ,zuid-,europa thuis en is onder den naam ,laurus ,tinus vrij algemeen bekend4 ,hij is na verwant aan onzen gewonen ,sneeuwbal en onderscheidt zich door donkergroene1 langwerpig-ovale bladeren en fraaie1 kleine1 witte bloemen4 ,deze bloempjes zijn in schermpjes vereenigd en verschijnen in het voorjaar4 ,geeft men hem echter een warme standplaats1 dan zullen de twijgspitsen zich reeds in den winter met bloemen tooien en dikwijls zullen zij dan z rijk bloeien1 dat de bladeren door de bloemen aan het gezicht onttrokken worden4 ,deze ,viburnum wordt meestal als struik gekweekt1 in welk geval hij in het voorjaar of den zomer door middel van stekken wordt vermenigvuldigd1 welke stekken men f in de aarde steekt1 f1 juist als de ,oleander1 in een fleschje met water4 ,kweekt men hem echter als kroonboompje1 dan moet hij op den gewonen ,sneeuwbal veredeld worden1 wat men het beste in een kweekerij laat doen4 ,de meest geschikte grond is goede bladaarde1 waardoor een derde klei- of graszodengrond wordt gemengd4 ,na den bloei worden de planten gesnoeid1 waarbij men vooral op den vorm moet letten2 hierna worden zij in betrekkelijk kleine potten verplant en met ,mei1 op een tamelijk zonnige plek1 buiten gezet4 ,tot midden in den zomer wordt rijkelijk gegoten2 hierna begint men minder te gieten1 ook al hangen de jonge blaadjes in den beginne wat slap4 ,door deze behandeling wordt de te sterke bladvorming gestremd1 en begint de bloemknopvorming1 waarom het toch eigenlijk te doen is4 ,tegen den herfst zijn de bloemknoppen reeds duidelijk te zien4 ,heeft men zieke exemplaren1 dan is het raadzaam ze een zomer in den tuin te planten2 zij zullen zich dan weder flink ontwikkelen1 doch den eersten daarop volgenden winter zal men weinig of geen bloemen hebben4 ,viburnums1 zonder bloemknoppen kan men zeer goed in een luchtigen kelder laten overwinteren2 zijn zij echter goed geknopt1 dan moet men ze in een koele1 lichte kamer zetten4 ,hoewel men den bloei kan bespoedigen1 door ze in een warm vertrek te houden1 is dit minder raadzaam1 omdat de planten daar zeer licht door thrips worden aangetast4 ,des winters moet men met gieten zeer voorzichtig zijn1 omdat de ,viburnum1 hoe hard zij ook is1 vooral als oudere plant1 in haar rusttijd zeer gevoelig is voor te veel water4 ,zij wordt dan niet alleen gauw ziek1 maar gaat ook gemakkelijk dood4 ,struikachtige bloemplanten voor warme vertrekken4 ,aphelandra4 ,onder de fraaie1 kleine bloemplanten voor warme vertrekken nemen de ,aphelandra's1 naast de verderop te behandelen ,justicia's1 een belangrijke plaats in4 ,deze kleine1 tropisch-,amerikaansche struikjes groeien in de kamer zeer goed4 ,zij munten niet alleen uit door hun dikwijls fraai gekleurde of geteekende bladeren1 maar ook door de fraaie uit de toppen der takjes ontspruitende bloemaren4 ,deze bloemaren bestaan uit schitterend roode1 dakpansgewijze over elkander liggende schutbladeren1 waartusschen zich de pijpvormige1 gele of roode lipbloempjes ontwikkelen4 ,een zeer mooie soort is de ,aphelandra aurantiaca1 waarvan vooral een1 uit ,mexico afkomstige1 variteit1 de ,a4 aurantiaca ,roezlii veel gekweekt wordt4 ,de bladeren van dit fraaie plantje hebben een grijsgroene kleur en worden door zilverkleurige aderen doorsneden4 ,de bloemen zijn fraai oranjerood4 ,andere soorten van dit geslacht zijn in den handel moeilijk of in het geheel niet te verkrijgen4 ,de ,aphelandra's moeten des winters in een vertrek staan1 dat een temperatuur heeft van #ee-fe ,fahr4 ,des zomers mag de warmtegraad wel #aj hooger zijn4 ,het dankbaarste zijn jonge planten1 die in goede1 niet te lichte aarde moeten gekweekt worden4 ,de potten mogen niet wijder zijn dan #aj #ab c,m4 ,in den groeitijd moet men ze veel water en ook nu en dan wat gier geven4 ,na den bloei ontstaan er ter weerszijden van de bloemaar jonge scheuten1 die gemakkelijk doorgroeien en ook wel weer tot bloei komen4 ,deze tweede bloemen zijn echter lang zoo mooi niet als de eerste2 ook verliest de plant haar fraai voorkomen1 zoodat men wijzer doet de oude planten1 nadat het zaad rijp geworden is1 weg te werpen4 ,de voortkweeking geschiedt het gemakkelijkst door zaden1 die ook in de kamer rijp worden4 ,ook door middel van stekken laten zij zich vermenigvuldigen4 ,de zaad- en stekpotten moeten1 totdat men jonge plantjes heeft1 gesloten en warm gehouden worden4 ,franciscea4 ,de ,franciscea dankt haar naam aan keizer ,frans ,,ii1 onder wiens regeeringstijd zij in ,brazili gevonden werd4 ,de enkele soorten van dit geslacht hebben langwerpige1 lederachtige1 lichtgroene bladeren en blauwe of violette bloemen1 die tamelijk groot zijn1 vlak uitstaan en een vreemden geur verspreiden4 ,hoewel deze fraaie struiken gedurende den winter bloeien1 zijn zij toch maar weinig bekend en worden zij slechts zelden in kamers gekweekt4 ,de ,franciscea moet het geheele jaar door in de kamer gekweekt worden4 ,des winters verlangt zij een temperatuur van #fj-fe ,fahr41 des zomers moet zij flink geschermd en het vertrek1 waarin zij staat1 ruimschoots gelucht worden4 ,evenals talrijke warme bloemplanten1 houden de ,franciscea's er veel van bespoten te worden4 ,groeien zij goed1 dan kunnen zij een paar keer per jaar in goede nogal zware aarde verplant worden4 ,vertoont zich ongedierte1 dan moet dit dadelijk verwijderd worden4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door stekken4 ,dit is echter den liefhebber niet aan te raden1 daar zij wel op een warme standplaats wortelen1 doch zich in de kamer niet tot bloeibare planten laten opkweeken4 ,gardenia4 ,onder de bloemplanten1 bekend om haar fraaie1 zeer welriekende bloemen1 nemen de ,gardenia's zeker wel een eerste plaats in4 ,ter wille van de fraaie1 schoon gevormde1 schitterend witte1 zeer welriekende bloemen1 maken wij van deze plant melding1 hoewel zij voor kamercultuur verre van dankbaar is4 ,de ,gardenia's vormen kleine struiken1 met vrij groote1 glanzend groene1 ei-lancetvormige bladeren4 ,de eigenlijke bloeitijd valt in den herfst2 toch verschijnen de bloemen1 bij een goede cultuur1 hoewel niet zoo talrijk1 het gansche jaar door4 ,bij zonnig weer opent de ,gardenia-bloem zich zeer gemakkelijk1 bij donker weer echter slecht4 ,hoofdzakelijk worden de gevuldbloemige variteiten van twee soorten gekweekt1 namelijk van de ,gardenia florida en de ,gardenia radicans4 ,eigenlijk is de cultuur der ,gardenia's zoo erg moeilijk niet2 zij worden het geheele jaar door in het vertrek gehouden1 dat des zomers rijkelijk gelucht en des winters op een temperatuur van #fj ,fahr4 verwarmd wordt4 ,gedurende den zomer willen zij rijkelijk begoten en bespoten en bij scherpe zon beschermd worden2 des winters geeft men haar minder water en spuit men slechts bij helder weer4 ,men lette er vooral op1 voor het spuiten en gieten kalkvrij water te gebruiken4 ,de verplanting geschiedt in het voorjaar1 in zandigen bladgrond1 waar men een weinig ouden graszodengrond doorheen kan mengen4 ,jammer is het1 dat de ,gardenia sterk door insecten1 bij voorkeur thrips en wolluis wordt aangetast2 deze zijn het1 die de cultuur zoo ondankbaar maken1 daar zij juist in de droge kamerlucht bijna niet met goed gevolg te bestrijden zijn4 ,gezonde1 bloeiende exemplaren zijn prachtig1 doch ook niet-bloeiend1 is de ,gardenia een zeer mooie plant4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door stekken1 die warm gehouden moeten worden4 ,hibiscus rosa chinensis4 ,deze ,hibiscus vormt een middelmatig grooten struik1 die waarschijnhjk uit ,zuid-,china en ,noordelijk ,indi afkomstig is4 ,tegenwoordig wordt zij daar overal gekweekt aangetroffen1 in het wild vindt men haar er echter niet meer4 ,zij vormt een fraaie plant met vrij groote1 glanzend groene bladeren en schoone enkele bloemen1 waarvan de kleuren afwisselen tusschen het zachtste rose en het vurigste rood4 ,in vorm en grootte komen deze bloemen veel overeen met die van onze enkelbloemige stokrozen1 tot welker familie de plant dan ook behoort4 ,de bloeitijd valt in de zomermaanden1 en deze ,hibiscus biedt1 wanneer zij met haar fraaie bloemen prijkt1 een prachtigen aanblik4 ,lastig om te kweeken is de ,hibiscus niet1 maar om haar stuggen groei is de plant toch niet zoo aanbevelenswaardig als de bloemen wel verdienen4 ,in het voorjaar verplant men de ,hibiscus in zeer voedzamen met eenige hoornspaanders doormengden grond2 zij wordt dan tegelijkertijd flink ingesneden4 ,men kan ze den geheelen zomer door in een zonnig gelegen vertrek kweeken1 wanneer men er voor zorgt het rijkelijk te luchten4 ,dikwijls spuiten zal den groei zeer bevorderen en ook het optreden van schild- en groene luis1 waardoor deze plant gemakkelijk wordt aangetast1 voorkomen4 ,gedurende den groeitijd verlangt de ,hibiscus rijkelijk water2 ook kan men haar gerust enkele malen goed gieren4 ,wil men ze in den herfst in bloei hebben1 dan wordt zij in ,mei verplant1 waarop men door matig gieten den groei zooveel mogelijk tracht tegen te houden4 ,zoodra men meer gaat gieten1 begint zij zich krachtig te ontwikkelen2 in ,juli worden de scheuten weer ingesneden1 waarop in ,october en ,november de bloemen zullen verschijnen4 ,in dezen aan bloemen armen tijd zijn zij dan natuurlijk dubbel welkom4 ,des winters moet de ,hibiscus slechts matig begoten en niet te warm gehouden worden4 ,de vermenigvuldiging geschiedt in het voorjaar door stekken1 die men van de jonge scheuten snijdt4 ,in het kamerkasje of onder een stolp groeien deze stekken zeer gemakkelijk4 ,jasminum4 ,deze plant mag niet verward worden met een zeer veel in de tuinen gekweekten fraaien bloemheester1 die zeer ten onrechte onder den naam ,jasmijn bekend is4 ,van de vele echte ,jasminum-soorten1 die zich door meestal kleine1 witte of gele1 doch zeer sterk riekende bloemen onderscheiden1 zijn slechts twee soorten z fraai1 dat zij waard zijn in de kamer gekweekt te worden4 ,dit zijn de ,jasminum grandiflorum en de ,jasminum ,sambac4 ,de eerste is een zeer slanke1 ijle1 groen blijvende struik met gedeelde bladeren en groote stervormige bloemen1 zij komt in geheel tropisch en subtropisch ,azi voor4 ,de tweede soort1 de ,jasminum ,sambac is1 vooral bij hen1 die ,indi bezochten1 meer algemeen bekend onder den naam ,melatti4 ,het is een struik met glanzend groene1 eivormige bladeren en zeer welriekende1 witte bloemen4 ,van deze soort wordt tegenwoordig meestal de gevuldbloemige variteit gekweekt4 ,de ,jasminums zijn oorspronkelijk klimplanten1 en hoewel de bloemen betrekkelijk klein zijn1 brengen zij door haar fijnen geur bijna iedereen in verrukking4 ,in potten gekweekt1 ontwikkelen zij zich slechts tot kleine struikjes1 die men aan een stokje opbindt4 ,zij moeten geplant worden in lichten grond2 heidegrond1 veengrond of bladaarde passen haar goed4 ,des zomers zet men ze in een lichte1 luchtige kamer1 des winters in een matig warm vertrek4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken of afleggers4 ,justicia4 ,het naar den ,schotschen kweeker ,james ,justice genoemd plantengeslacht omvat verscheidene fraaie soorten1 die alle op dezelfde wijze behandeld moeten worden4 ,zij vormen aardige struikjes1 met gesteelde1 langwerpige bladeren en lieve1 aan de spitsen verschijnende bloemaren4 ,deze bloemaren worden door fraai gevormde1 met groote schutbladeren omgeven1 lipbloempjes gevormd4 ,de nevenstaande gravure1 ,fig4 #ic1 is die der ,justicia coccinea uit ,suriname1 met fraaie1 scharlakenroode bloemen1 die gewoonlijk in het voorjaar1 in de maanden ,april en ,mei1 verschijnen4 ,de ,justicia carnea1 met vleeschkleurige bloemen1 is uit ,brazili afkomstig2 deze soort bloeit gewoonlijk in het midden van den zomer1 terwijl de ,justicia speciosa1 uit ,bengalen1 met haar rozeroode bloemen een zeer schoone herfstbloeister is4 ,de ,justicia's zijn zeer dankbare kamerplanten1 die het geheele jaar door in de kamer kunnen gekweekt worden4 ,zij verlangen een lichte standplaats en een temperatuur van #fj-fe ,fahr4 ,wanneer de planten uitgebloeid zijn1 ontwikkelen zich onder de bloemaar1 dus uit de oksels der bovenste bladeren1 jonge scheuten1 die vroeger of later weder bloeibaar worden4 ,voor deze jonge scheuten geldt hetzelfde1 wat wij gezegd hebben omtrent die1 welke zich bij de ,aphelandra's ontwikkelen4 ,de ,justicia's worden gedurende het voorjaar in goede broeiaarde verplant4 ,ten einde fraaie1 bossige planten te verkrijgen1 die rijk bloeien1 moet men ze na het verpotten flink insnijden1 zoodat er op iedere twijg niet meer dan twee paar bladeren blijven staan4 ,zijn de planten flink aan het doorgroeien1 dan kan men ze vrij geregeld gieren2 worden zij zorgvuldig begoten1 bij helder weer bespoten en bij te scherpe zon geschermd1 dan blijven zij vrij van ongedierte en zullen zich spoedig tot fraaie planten ontwikkelen4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door kleine stekjes1 die zeer gemakkelijk wortelen4 ,poinsettia pulcherrima4 ,de ,poinsettia is een echte winterbloeister1 daar de bloeitijd in ,december begint en pas in ,januari eindigt4 ,deze zeer fraaie1 gewoonlijk slechts ,meter hoog wordende struik is afkomstig uit ,mexico1 ,guatemala en ,costa-,rica4 ,de weinig houtachtige twijgen zijn hol en scheiden bij de minste verwonding een wit melksap af4 ,hiermede moet men zeer voorzichtig zijn1 daar dit melksap een vrij sterk bloedvergif is1 en1 in wonden komende1 een gevaarlijke ontsteking kan veroorzaken4 ,de bladeren zijn vaak verschillend gevormd1 meest echter ovaal4 ,in de laatste helft van den herfst ontstaan aan de spitsen der twijgen eigenaardig gevormde knopjes1 die steeds duidelijker worden4 ,deze groene knopjes worden de weinig beteekenende bloemen1 die echter door een aantal spiraalsgewijze ingeplante schutbladeren omgeven zijn4 ,in de donkere najaarsdagen groeien deze schutbladeren langzaam door2 spoedig beginnen zij zich te kleuren en tegen ,kerstmis zijn de dicht bijeen zittende groene bloempjes omringd door een grooten krans van prachtige1 vuurroode bladeren1 die aan de plant een groote waarde geven en door de meeste leeken voor bloembladeren worden aangezien4 ,hebben de bloemen haar vollen wasdom bereikt1 dan beginnen deze schutbladeren langzaam te verwelken2 zij vallen te gelijk met de gewone bladeren af en de ,poinsettia treedt haar rustperiode in4 ,de rustende ,poinsettia kan op iedere plaats in een matig warme kamer overwinteren4 ,in ,maart zet men de planten voor een zonnig venster van een warme kamer1 nadat men de kale stengels flink heeft ingesneden1 waarop men weder geregeld begint te gieten4 ,aanvankelijk moet dit gieten zeer voorzichtig geschieden2 beginnen zich echter de jonge scheuten te ontwikkelen1 dan kan men rijkelijk water geven4 ,de weder bebladerde ,poinsettia wordt nu zeer voorzichtig verplant in bladaarde1 vermengd met wat kleigrond en zand4 ,men moet ze nu langzamerhand aan frissche lucht gewennen en in ,juni voor een druk gelucht wordend venster zetten4 ,om een goeden groei te bevorderen1 moet men ze gedurende den zomer zooveel mogelijk zon geven en overvloedig begieten4 ,in ,september worden de planten voor het zonnige venster van een warme kamer gezet en hier worden zij1 indien men wil dat de schutbladeren zich goed zullen ontwikkelen1 minstens n keer per week gegierd4 ,in het voorjaar steekt men stekken van de jonge scheuten1 die1 wanneer zij op een warme plaats onder glas staan1 in #b #c weken beworteld zijn4 ,snijdt men de planten niet in1 dan zullen zij op n scheut doorgroeien en zeer mooie exemplaren vormen4 ,thyrsacanthus rutilans4 ,de ,thyrsacanthus is een krachtige halfheester uit ,zuid-,amerika1 die in n zomer ,meter hoog kan worden4 ,een goed ontwikkelde plant maakt van het einde van den zomer tot het begin van den winter fraaie1 afhangende bloemtrossen1 die onstaan uit de bladoksels der lancetvormige bladeren4 ,iedere tros is #bj-cj c,m4 lang en bestaat uit #ab-af donker-karmijnroode bloemen4 ,deze plant moet gekweekt worden in met heide- of bladaarde vermengden graszodengrond2 men zet haar in een warme kamer en beschermt haar tegen te felle zon4 ,een rijkelijk begieten en geregeld gieren zal den groei zeer bevorderen1 zoodat de planten spoedig een krachtig voorkomen krijgen4 ,na den bloei rust de ,thyrsacanthus geruimen tijd1 zoodat zij dan slechts matig begoten mag worden1 niettemin moet men haar steeds op een lichte plaats laten staan4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door middel van stekken4 ,kruidachtige bloemplanten voor koele vertrekken4 ,agapanthus umbellatus4 ,de ,agapanthus1 waaraan wij een groote gravure wijden1 is een zeer schoone bloemplant1 afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,deze prachtige plant vormt uit den wortelstok een groot aantal scheuten met lange1 riemvormige1 zachte bladeren1 waaruit in den zomer krachtige bloemstelen te voorschijn komen1 die groote schermen van lichtblauwe bloemen dragen4 ,een minder schoone variteit heeft witte bloemen4 ,een dankbare plant is de ,agapanthus eerst1 wanneer men haar in een kuipje kweekt4 ,zij eigent zich dan bijzonder voor zonnige balkons of veranda's2 ook kan men haar dan als alleen staande plant in den tuin gebruiken4 ,des winters is zij uitstekend geschikt om de gang te versieren1 hoewel zij ook in een luchtigen kelder kan overwinteren4 ,gewoonlijk wordt de ,agapanthus geheel verkeerd behandeld2 men gelooft toch algemeen1 dat zij slechts dn bloeit1 wanneer men haar gebrek laat lijden1 waarom zij meestal eerst verplant wordt1 als de dikke vleeschachtige wortels den pot hebben doen barsten of de kuip geheel gevuld hebben4 ,bij een dergelijke behandeling zien de planten er echter steeds armoedig uit2 zij geven slechts kleine schermpjes met #ae #bj bloemen2 terwijl de ondervinding leerde1 dat zij bij een goede behandeling schermen kunnen maken met #ahj-bbj bloemen1 welke schermen dan een trotschen aanblik opleveren4 ,om een dergelijk resultaat te verkrijgen1 moet de ,agapanthus minstens om het andere jaar verpot worden in den meest voedzamen grond2 gedurende den zomer moet zij veel begoten en gegierd worden1 terwijl zij een zonnige standplaats moet hebben4 ,de afbeelding toont een plant1 die reeds twee jaar buiten is uitgeplant2 in den winter wordt zij met een doorgezaagde ton bedekt1 die bij intredende vorst geheel met mest wordt omgeven4 ,een plant1 die zich op deze wijze buiten laat overwinteren1 kan natuurlijk den winter ook zeer goed in den kelder doorbrengen4 ,zij verliest dan1 evenals buiten overwinterd1 al haar bladeren1 wat echter volstrekt niet schaadt4 ,gedurende den winter moet zij zeer spaarzaam begoten worden4 ,het is den liefhebber niet geraden oude planten door deeling te vermenigvuldigen1 omdat juist groote planten het dankbaarste bloeien4 ,de voortkweeking uit zaden gaat zeer langzaam4 ,calceolaria hybrida4 ,de ,calceolaria's zijn zoogenaamde tweejarige planten2 zij worden in den zomer uit zaden gekweekt1 groeien den winter door1 bloeien in het voorjaar en sterven na zaad gemaakt te hebben af4 ,deze algemeen bekende bloemplanten hebben groote1 lichtgroene bladeren1 die grootendeels op den pot blijven liggen4 ,op sterke stelen verheffen zich de bloemen1 die zeer talrijk zijn1 boven de bladrozet2 zij hebben een ballonachtig1 opgeblazen voorkomen en zijn geheel reukeloos4 ,men onderscheidt hooge1 middelmatige en lage variteiten en naar de kleur der bloemen getijgerde en gevlekte4 ,de zeer fijne zaden worden in ,juli en ,augustus gezaaid op gezifte1 zandige heide- of bladaarde2 de zaden worden niet gedekt1 matig vochtig gehouden1 beschaduwd en koel gezet4 ,de zeer kleine zaailingen moeten een paar keer gerepikeerd worden1 totdat zij groot genoeg zijn om in afzonderlijke potjes geplant te worden4 ,al naar den groei der plantjes zal het noodig zijn ze nog een- of tweemaal te verpotten1 waarvoor een mengsel van gelijke deelen heide-1 blad- en broeiaarde1 benevens zand uitstekend geschikt is4 ,de cultuur is niet zeer gemakkelijk1 wat veroorzaakt wordt door het meermalen repikeeren en verplanten en ook1 doordat de planten zeer koel en toch vorstvrij gehouden moeten worden1 daar zij anders door insecten worden aangetast en daardoor zeer lijden4 ,voorzichtiger doet de liefhebber1 zich in het voorjaar de tamelijk goedkoope ,calceolaria's in bloeibaren toestand aan te schaffen2 zij verlangen dan rijkelijk water benevens een lichte en luchtige standplaats4 ,een in vollen bloei zijnde ,calceolaria levert een prachtig gezicht op4 ,campanula 7,klokjesbloem74 ,onder de vele n- en tweejarige ,campanula's1 die zeer veel tot tuinversiering gebruikt worden1 bevinden zich ook eenige soorten1 die uitstekend geschikt zijn voor kamercultuur4 ,de fraaiste hiervan is zeker wel de ,campanula pyramidalis1 een tweejarige plant1 die des zomers een pyramidevormige bloeiwijze ontwikkelt1 welke #a #a #a_/b ,m4 hoog kan worden1 en die uit fraaie1 groote1 witte of blauwe bloemen bestaat4 ,de zaden1 die de plant rijkelijk voortbrengt1 worden tegen het einde van ,augustus of begin ,september in potten gezaaid4 ,deze zaadpotten moeten koud overwinterd worden2 men kan ze zelfs des winters buiten houden4 ,in de lente worden de zaailingen gerepikeerd1 om ze daarna afzonderlijk in potjes uit te planten4 ,wanneer men deze plantjes in goede aarde geplant heeft1 en men geeft ze een goede1 zonnige standplaats voor het venster1 dan zullen eenige1 er van reeds in het najaar bloeien1 de meeste1 echter in den daarop volgenden zomer4 ,een zeer fraaie ampelplant is de ,campanula fragilis1 die den geheelen zomer door talrijke platte1 lichtblauwe1 stervormige bloemen geeft2 ook de ,c4 garganica van het ,garganusgebergte in ,apuli is voor dit doel uitstekend geschikt4 ,deze beide hangende soorten hebben rondachtige bladeren4 ,zij laten zich beide zeer gemakkelijk door wortelspruiten vermenigvuldigen4 ,in enkele streken worden deze drie ,campanula-soorten zeer veel gekweekt1 en hij1 die eenmaal met haar cultuur begonnen is1 zal deze niet gemakkelijk meer opgeven4 ,cheiranthus ,cheiri 7,muurbloem74 ,de1 om den heerlijken geur harer bloemen1 algemeen in trek zijnde ,muurbloem komt op zeer enkele plaatsen van ons land in het wild voor1 o4a4 op de rune van ,brederode4 ,men onderscheidt stam- en struik-,muurbloemen4 ,van beide soorten1 waarvan de eerste slank1 de laatste bossig groeit1 heeft men weder hooge en lage1 enkele en gevulde variteiten4 ,de ,cheiranthus wordt in het voorjaar gezaaid in een pot1 die buiten voor het venster wordt geplaatst1 of wel1 men zaait ze direct in den tuin uit4 ,de jonge plantjes worden1 wanneer zij een paar centimeters hoog zijn1 gerepikeerd op een afstand van #be-ce c,m41 bij voorkeur op een goed toebereid vakje in den tuin4 ,hier worden zij1 zoo noodig1 rijkelijk begoten en in het najaar zeer voorzichtig in behoorlijk groote potten gezet4 ,voor dit opplanten wordt broeiaarde of goede bladgrond gebruikt4 ,de overwintering geschiedt nu in een kouden kelder of achterkamer4 ,krachtige planten kunnen dan van ,februari af voor een zonnig venster in bloei getrokken worden4 ,de ,muurbloem stelt zeer weinig eischen2 zij is zeer hard en uitstekend geschikt voor de voorjaarsbeplanting van balkonbakjes en bloemvakken4 ,chrysanthemum indicum4 ,de ,chrysanthemums zijn overal bekende en bijna door iedereen beminde bloemplanten1 en kunnen tegenwoordig met alle recht als echte modeplanten beschouwd worden4 ,de bekwame kweekers hebben ze tot op een zeer hoogen trap van volmaaktheid weten te brengen1 en de bloei1 die in den laten herfst en den vrwinter valt1 heeft deze planten zeer bemind gemaakt4 ,wij willen hier niet ingaan op de tegenwoordig ontelbare variteiten1 die1 al naar de vorm der bloemen1 in verschillende groepen worden verdeeld1 daar het beter is1 dat ieder liefhebber ze naar zijn eigen smaak in de verschillende kweekerijen uitkiest4 ,wij zullen ons dus uitsluitend met de cultuur bezighouden4 ,als een echte vaste-plant sterft de ,chrysanthemum na den bloei tot op den wortelstok in4 ,de uitgebloeide scheuten worden dan tot op den pot toe afgesneden en slechts de jonge scheuten1 die dan dikwijls reeds zijn te voorschijn gekomen1 laat men staan4 ,deze jonge scheuten moeten in het volgend jaar de bloeiende planten leveren1 terwijl de uitgebloeide moederplant dan naar den mesthoop verhuist4 ,er zijn twee wegen om de ,chrysanthemums te vermenigvuldigen3 f wij werpen de oude planten dadelijk weg1 na de jonge scheuten afgesneden te hebben1 die als stekken gedurende den winter zeer goed wortelen2 f wij kweeken de oude planten tot ,februari in het venster van een koude kamer1 om dan eerst met het snijden der stekken te beginnen4 ,de liefhebber doet het beste met het stekken tot de eerste dagen van ,februari te wachten4 ,men gebruikt daartoe uitsluitend de scheuten1 die uit den pot zijn ontsproten2 die1 welke zich aan de nog voorhanden zijnde oude stengels hebben ontwikkeld1 worden bij voorkeur niet gebruikt4 ,de stekjes worden met een scherp mesje gesneden en #f #h te zamen rondom den rand van een #aj c,m4 wijden pot gestekt4 ,de beste aarde om in te stekken is zandige broei- of bladaarde4 ,de beworteling geschiedt zeer goed voor het venster van een koele kamer1 maar steeds in gesloten lucht1 zoodat iedere pot met een stolp moet bedekt worden4 ,het is niet raadzaam de stekken te warm te houden1 daar zij dan minder krachtige planten vormen4 ,nadat zij geworteld zijn1 kan men de stolpen er af nemen en de jonge plantjes zoo koel mogelijk houden4 ,tegen het einde van ,maart worden de stekken uit de stekpotten genomen en ieder afzonderlijk in een potje van #f-g c,m4 wijdte geplant4 ,de jonge ,chrysanthemums worden nu voor het venster van een dikwijls geluchte1 koele kamer gezet1 waar zij spoedig flink zullen doorgroeien4 ,jonge planten1 moeten zoodra zij drie volkomen ontwikkelde bladeren gevormd hebben1 daarboven ingenepen worden4 ,gewoonlijk zullen zich dan drie scheuten ontwikkelen1 die men laat doorgroeien1 totdat zij weder drie volgroeide bladeren hebben1 waarna zij nogmaals ingenepen worden4 ,op deze wijze verkrijgt men mooie planten met #h #i scheuten4 ,eenige er van kan men echter laten doorgroeien1 om er kroonboompjes van te maken 7,fig4 #if74 ,in het begin van ,mei1 wanneer er geen nachtvorsten meer te vreezen zijn1 graaft men de jonge planten op een vak in den tuin in4 ,dit vak moet goed op de zon liggen4 ,om de vier zes weken moeten de planten nu geregeld verpot worden2 dit moet zoo voorzichtig mogelijk geschieden1 daar de wortels niet beschadigd mogen worden4 ,iederen keer gebruikt men potten1 die slechts weinig grooter zijn dan die1 waarin zij stonden4 ,de aarde1 die men gebruikt1 moet zoo voedzaam mogelijk wezen1 het beste is een mengsel van broeiaarde1 graszodengrond en verteerden koemest1 waarbij rijkelijk zand en wat hoornspaanders of beendermeel wordt gevoegd4 ,heerscht er warm weer1 dan moeten de ,chrysanthemums 's morgens en 's avond begoten en bespoten worden2 en #b #c weken na het verpotten moet men ze weder minstens n keer per week gieren4 ,een plant1 die zoo sterk groeit1 mag het1 vr alles1 niet aan voedsel ontbreken4 ,kweekt men struikvormige ,chrysanthemums1 dan behoeft men er niet anders aan te snijden1 dan hiervoor vermeld is4 ,wanneer men dit mooi vindt1 kunnen de ,chrysanthemums ook in waaier-1 scherm- of kogelvorm gekweekt worden1 door er een aantal stokjes bij te steken en hier de takken aan te binden4 ,dit veroorzaakt echter veel moeite1 het eischt veel handigheid en het kan niet werkelijk mooi genoemd worden4 ,het gemakkelijkst kweekt men nog kleine kroonboompjes 7,fig4 #if74 ,hiertoe gebruikt men de stekplantjes van krachtige soorten1 die toonen flink te willen doorgroeien4 ,bij deze stekplantjes zet men stokjes1 die juist zoo lang moeten zijn1 als men het stammetje hoog wil laten worden4 ,aan deze stokjes worden de jonge plantjes gebonden2 men zorgt er nu voor1 alle zijscheuten1 zoodra die ontstaan1 geregeld weg te breken4 ,zijn de plantjes eindelijk z lang geworden1 dat zij even boven de stokjes uitsteken1 dan snijdt men hun de koppen af4 ,er zullen zich dan spoedig een aantal zijscheuten ontwikkelen4 ,van deze zijscheuten behoudt men de bovenste1 die het kroontje moeten vormen2 de overige worden weer weggesneden4 ,uit deze zijscheuten worden1 wanneer zij lang genoeg zijn1 weder de koppen gesneden1 ten einde mooie dichte kroontjes te verkrijgen4 ,wenscht men groote bloemen te hebben1 dan moeten1 zoodra de knopvorming begint1 steeds al de zijknoppen weggebroken worden1 zoodat men op iederen scheut slechts n knop behoudt en al het voedsel der plant ten gunste dezer knoppen komt4 ,deze bewerking past men zoowel op de kroonboompjes als op de struiken toe4 ,van grootbloemige soorten kan men op de volgende wijze reusachtige bloemen verkrijgen4 ,in ,maart of ,april snijdt men van sterke scheuten stekken1 die1 zoodra zij beworteld zijn1 in potten van #aj c,m4 wijdte worden gezet4 ,deze zomerstekken laat men op n scheut doorgroeien1 door alle zijscheuten tijdig te verwijderen2 aan dezen nen scheut laat men1 zoodra de knoppen goed zichtbaar zijn1 slechts den sterksten zitten2 al de andere worden weggebroken4 ,behandelt men de plant goed en laat men het haar aan niets ontbreken1 dan zal die ne knop zich tot een bloem van buitengewone afmeting en pracht ontwikkelen4 ,de ,chrysanthemum heeft zeer veel vijanden1 waaronder luizen1 larven en meeldauw wel de ergste zijn4 ,deze vijanden tasten haar echter dn alleen aan1 wanneer zij1 door een fout in de kweekwijze1 niet goed groeit4 ,zoodra er in het najaar nachtvorsten komen1 moet men de ,chrysanthemums in een zonnige1 doch koele kamer zetten2 en wordt er bij vorstvrij weer voor goed luchten gezorgd1 dan zullen de bloemen zich spoedig gaan ontwikkelen4 ,geeft men ze echter te veel warmte1 of lijden zij gebrek aan frissche lucht of water1 dan gaan zij in de kamer zeer snel achteruit en de bloemen zullen niet goed openkomen4 ,ook de afgesneden bloemen duren in een warm vertrek slechts kort2 in een koude kamer kan men ze echter tamelijk lang goed houden4 ,cineraria hybrida4 ,de ,cineraria behoort tot de familie der samengesteld-bloemigen en de meeste thans gekweekte soorten stammen van de ,cineraria cruenta1 een op de ,canarische eilanden te huis behoorende soort af4 ,het is een tweejarige1 dankbare bloemplant1 met groote1 zeer ruwe bladeren4 ,de op krachtige stelen verschijnende bloemen kenmerken zich door de prachtige kleuren der straalbloempjes1 die n eens rood1 blauw of violet1 dn weder zuiver wit zijn1 terwijl ook meerdere kleuren in een bloem kunnen voorkomen4 ,de bloemen zijn meestal reukeloos2 soms echter onderscheiden zij zich door een aangenamen geur4 ,men kweekt tegenwoordig lage1 middelmatige en hooge variteiten4 ,de fraaiste zijn zeker wel de middelmatig hooge verscheidenheden zooals er een in ,fig4 #ih is afgebeeld4 ,de cultuur der ,cineraria is juist dezelfde1 die wij vermeld hebben voor de ,calceolaria4 ,zij is echter in sommige opzichten gemakkelijker1 daar de zaden grooter zijn1 zoodat men die wijder uit elkander kan zaaien4 ,de kiemplantjes zijn ook grooter dan bij de ,calceolaria's1 zoodat zij heel wat gemakkelijker te repikeeren zijn2 ook is n keer repikeeren meestal voldoende1 omdat men ze hierna wel in afzonderlijke potjes kan uitplanten4 ,het best kweekt men de ,cineraria in goede broeiaarde4 ,zij wordt in ,september gezaaid1 en groeit den geheelen winter flink door1 wanneer men haar een lichte1 koele1 doch vorstvrije standplaats geeft en het haar niet aan water en gier laat ontbreken4 ,somtijds begint zij in ,januari reeds te bloeien2 de normale bloeitijd valt echter in de maanden ,maart en ,april4 ,sterke exemplaren moeten enkele malen verpot worden1 totdat zij in potten staan van ongeveer #af c,m4 wijdte4 ,houdt men de ,cineraria's te warm en geeft men ze geen frissche lucht genoeg1 dan worden zij weldra door insecten aangetast1 die dikwijls de fraaiste en schoonste exemplaren ten gronde richten2 zelfs treden dan wel larven op1 die in de bladeren leven en deze geheel verwoesten4 ,vorst verdraagt de ,cineraria in het geheel niet4 ,een liefhebber zal verstandig doen deze planten eerst tegen het einde van ,september te zaaien1 ze in kleine potten te laten overwinteren en vroeg in het voorjaar te verplanten2 zij kunnen dan1 wanneer de nachtvorsten voorbij zijn1 ter versiering van het balkon gebruikt worden4 ,de beste plaats voor bloeiende ,cineraria's is in een breede vensterbank2 voor een bloemtafel zijn zij minder geschikt1 omdat zij1 daarin geplaatst1 te weinig licht en lucht verkrijgen4 ,dianthus 7,anjelier74 ,door haar heerlijken geur1 haar prachtige kleuren en het fraaie voorkomen der geheele plant1 is de ,anjelier langen tijd de lieveling van alle plantenliefhebbers geweest2 te meer1 omdat zij zich ook gemakkelijk laat kweeken4 ,zij moge tijdelijk door de mode verdrongen1 zijn1 telkens wordt zij weder in eere hersteld4 ,dianthus ,caryophyllus 7,grasanjelier74 ,deze is zeker wel de oudste der ,anjelieren1 die voor venstercultuur gebruikt worden4 ,het vaderland van deze soort1 die nu en dan ook in het wild groeiend wordt aangetroffen1 en dan kleine1 donker-lilakleurige bloemen heeft1 is zuidelijk ,europa4 ,in de cultuur hebben zich talrijke variteiten gevormd1 die door fraaie kleuren en gevulde bloemen uitmunten4 ,de gevulde ,anjelieren geven gemakkelijk zaad2 men kan ze dus uit zaad voortkweeken1 doch de zaailingen zijn niet constant1 d4w4z4 dat zij lang niet altijd de eigenschappen bezitten1 die de moederplant kenmerken4 ,wel verkrijgt men uit een zaaisel planten met fraai gevulde of gekleurde bloemen1 doch er zijn er ook vele onder1 die enkel zijn en haar schitterende kleuren verloren hebben4 ,een liefhebber1 die zijn ,anjelieren wil voortkweeken en zeker wil zijn1 bepaalde variteiten te behouden1 moet dit doen door middel van afleggers 7,zie ,fig4 #bg74 ,deze wijze van voortkweeken doet men gedurende of na den bloei1 men gebruikt er jonge scheuten voor1 die niet meer zullen bloeien4 ,de afleggers wortelen gewoonlijk na #e of #f weken2 zij worden dan van de moederplant afgesneden1 en afzonderlijk in kleine potjes opgepot4 ,in deze potjes laat men de jonge afstammelingen overwinteren1 waartoe men ze niet vr ,november in een luchtigen kelder of een koele achterkamer zet4 ,reeds vroeg in het voorjaar moeten deze jonge ,anjelieren verpot worden4 ,men gebruikt hiertoe potten van #ac c,m4 wijdte en plant ze in een mengel van #b_/c broeiaarde1 #a_/c klei- of graszodengrond en een weinig scherp zand4 ,dadelijk na het verplanten worden zij buiten voor het venster of op het balkon geplaatst4 ,ook de oudere planten moeten tijdig verpot en buiten gezet worden4 ,de door afleggers verkregen planten geven gewoonlijk in het eerste jaar slechts zeer weinig bloemen2 in het tweede jaar bloeien zij echter volop4 ,de bloemstelen zijn zeer dun en kunnen veelal de zware1 gevulde bloemen niet dragen2 ook breken zij zeer gemakkelijk1 waarom het voorzichtig is ze aan dunne stokjes te binden4 ,de ,grasanjelier is ook uitstekend geschikt1 om in bakjes uitgeplant te worden4 ,heeft men soorten met sterk gevulde bloemen1 dan wil het wel voorkomen1 dat de kelk berst2 de bloemen worden dan eenzijdig en verliezen veel van haar net voorkomen4 ,men kan dit kwaad gemakkelijk keeren1 door om iederen knop een guttapercha bandje te leggen4 ,de ,grasanjelieren1 die door vele kweekers aan de markt gebracht worden1 zijn vaak in haar volle kracht uit den vrijen grond opgestoken planten4 ,deze zijn wel in den beginne zeer fraai1 doch verwelken spoedig2 reden waarom een liefhebber wijs doet1 zijn ,anjelieren zelf langs kunstmatigen weg te kweeken2 hij is dan zeker1 in het tweede jaar prachtig bloeiende planten te hebben4 ,dianthus ,caryophyllus semperflorens4 7,remontant ,anjelier47 ,deze variteit1 ongeveer #dj jaar bekend1 is waarschijnlijk in ,frankrijk gewonnen4 ,zij is tegenwoordig zeer in trek en wordt in zuidelijk ,europa in het groot gekweekt1 ten einde de bloemen des winters op de markten der groote noordelijke steden te brengen4 ,deze worden hier te lande bij duizenden ingevoerd1 en spelen een zeer voorname rol bij de bloemenbinderij4 ,ook als potplant wordt deze ,anjelier veel gekweekt2 zij is dan een zeer in trek zijnde winterbloeister4 ,ofschoon de ,remontant-,anjelier in de laatste jaren door verschillende kweekers zeer verbeterd is1 hebben haar bloemen toch niet die schoone kleuren en fraaie teekening1 welke der ,grasanjelier eigen is2 zij heeft echter de zeer goede eigenschap1 dat zij bijna het geheele jaar door bloeit en juist in het laatste gedeelte van den herfst en het eerste gedeelte van den winter het rijkst1 een tijd1 waarin bloemen steeds zeer welkom zijn4 ,de ,remontant-,anjelier wordt in ,januari of ,februari uit stekken voortgekweekt1 die men snijden moet zooals ,fig4 #bb aantoont4 ,deze stekken zet men vlak aan den rand van een met zandige aarde gevulden pot2 de stekpot wordt op een lichte1 warme plaats gezet en slechts even vochtig gehouden4 ,nog zekerder is men van het wortelen der stekken1 wanneer men op de volgende wijze te werk gaat4 ,men neemt een pot van #aj c,m4 en een tweeden van #g c,m4 wijdte1 van welken tweeden het drainagegaatje met een kurkje1 of beter nog met een weinig cement1 waterdicht toegemaakt wordt4 ,is het cement goed opgedroogd1 dan legt men in den grooten pot een laagje scherven en brengt men er zooveel aarde in1 dat de kleinere pot1 er ingezet1 juist met den rand gelijk komt4 ,de ruimte tusschen de twee potten wordt dan met aarde gevuld1 waarin de stekken gestoken worden4 ,is dit geschied1 dan wordt de binnenpot met water gevuld en1 wanneer dit noodig blijkt1 water bijgegoten4 ,door de porin van den binnenpot dringt nu juist zooveel water als de stekken noodig hebben1 zoodat deze in het geheel niet behoeven begoten te worden 7,fig4 #ajj74 ,op deze wijze behandeld1 wortelen de stekken vrij zeker binnen #d #f weken4 ,de cultuur van de ,remontant-,anjelier is juist dezelfde als die van de ,grasanjelier3 zij wordt in dezelfde aarde geplant1 ook in het voorjaar verpot en daarna buitengezet4 ,om te voorkomen1 dat de stekplanten reeds in den zomer bloeien1 snijdt men er den kop uit2 zij maken dan zijscheuten1 die pas in het najaar in bloei zullen komen4 ,de ,remontant-,anjelier moet natuurlijk niet in den kelder overwinteren daar zij des winters bloeit1 maar voor een zonnig venster van een matig warme kamer4 ,dianthus ,margarit4 ,dit is een nog betrekkelijk nieuwe variteit1 met zeer fraaie bloemen4 ,deze laat zich zeer goed door zaad vermenigvuldigen daar een zaaisel bijna uitsluitend planten met gevulde bloemen oplevert4 ,de ,dianthus ,margarit wordt in de maand ,maart gezaaid in potten1 die men voor het venster zet2 de opkomende zaailingen worden gerepikeerd1 in kleine potjes geplant en gedurende den zomer nogmaals verpot4 ,kweekt men ze tot aan het intreden van nachtvorsten buiten1 dan zullen deze ,anjelieren zich in #h #i maanden tot bloeibare planten ontwikkelen4 ,de eerste bloemen vertoonen zich gewoonlijk laat in den herfst2 de eigenlijke bloei begint echter pas in de maanden ,maart1 ,april of ,mei4 ,de overwintering moet op een lichte1 vorstvrije plaats geschieden4 ,men onderscheidt lage1 halfhooge en hooge ,dianthus ,margarit2 die alle tamelijk kleinbloemig zijn1 en dus slechts door den bloei van elkander verschillen2 anders is dit met de ,malmaison-variteiten1 die zich door zeer groote bloemen onderscheiden4 ,ten laatste moeten wij nog melding maken van ,dianthus fruticosus 7,boom-,anjelier74 ,deze vormt een houtachtigen stengel1 en wordt in de kamer het best tegen hekjes gekweekt2 zij blijft verscheidene jaren goed1 wordt ongeveer n ,meter hoog en bloeit in alle jaargetijden4 ,alle ,anjelieren worden gemakkelijk door ongedierte en andere ziekten aangetast1 wanneer men ze des winters te veel begiet1 of in dit jaargetijde de bladeren vochtig maakt en ook1 wanneer men ze een te warme1 besloten standplaats geeft4 ,des zomers moeten zij alle buiten gekweekt en rijkelijk begoten en gegierd worden4 ,mimulus moschatus 7,muskusplant47 ,dit is een tamelijk onbeduidend plantje1 met kleine1 gele bloempjes1 maar om zijn sterken muskusgeur wordt het dikwijls gezocht4 ,behalve de oorspronkelijke soort1 worden twee variteiten gekweekt2 een zeer gedrongene1 de ,m4 moschatus compactus1 en een met groote bladeren1 de ,m4 moschatus ,harrisonii4 ,de ,muskusplant is winterhard2 zij wordt echter steeds in potten gekweekt en wel in veen- of broeiaarde4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk door zaden1 stekken of deeling der oude plant4 ,in het najaar sterft zij bijna geheel af en de overblijvende wortelstok wordt dan droog in den kelder bewaard4 ,in het voorjaar wordt zij verplant en voor het venster aan den groei gebracht2 gedurende den zomer zet men haar buiten voor het venster4 ,de muskusplant wil gedurende haar groeitijd gaarne op een half beschaduwde plek staan en dan rijkelijk begoten worden4 ,myosotis 7,vergeet-mij-niet74 ,als winterbloeister heeft vooral veel waarde de ,myosotis oblongata vera1 een plantje met lichtblauwe bloemen4 ,men zet haar gedurende den winter1 zoo mogelijk1 zonnig1 koel en geheel vorstvrij1 daar zij zeer gemakkelijk bevriest1 de bloemen zullen dan in ,februari zeer talrijk verschijnen4 ,zijn de oude planten in het voorjaar uitgebloeid1 dan worden zij teruggesneden1 waarop zij gemakkelijk zullen uitloopen4 ,deze uitloopers worden als stekken gebruikt en zijn ze beworteld1 dan kan men de moederplanten wegwerpen4 ,de stekken wortelen op een koele1 schaduwrijke plaats zeer gemakkelijk2 zij worden in den loop van den zomer herhaaldelijk in voedzamen grond geplant1 rijkelijk gegierd en voortdurend tamelijk zonnig gehouden4 ,een niet minder fraaie soort is de ,myosotis azorica4 ,deze kweekt men met haar variteiten uit zaad en pot ze op in #aj-ab c,m4 wijde potten4 ,de bloemen verschijnen in de lente en toonen het schoonste blauw van alle ,vergeet-mij-niet-soorten4 ,primula 7,sleutelbloem74 ,de ,primula's zijn prachtige1 zeer dankbare planten1 die ons voor een gedeelte in het voorjaar in den tuin1 voor een ander gedeelte gedurende den herfst en den winter1 in de kamer door haar fraaie bloemen veel genot verschaffen4 ,de belangrijkste ,primula1 voor het kweeken in de kamer1 is de ,primula chinensis 7,fig4 #aja74 ,iedere liefhebber kent zeker deze fraaie bloemplant1 met haar mooi ingesneden groote bladeren1 die altijd zeer fijn en dicht behaard zijn4 ,van deze ,primula worden vele variteiten gekweekt1 die zich f door den vorm en de insnijdingen der bladeren1 f door de bloemen1 f door de kleuren onderscheiden4 ,zoo heeft men verscheidenheden met gaafrandige en gefranjede bloemen2 andere met witte1 gele1 verschillende tinten van roode1 blauwe en gestreepte bloemen1 terwijl weer andere variteiten zich onderscheiden door enkele of gevulde bloemen4 ,deze ,primula is een overblijvende plant2 zij wordt echter meestal als njarig behandeld1 omdat zij het eerste jaar het mooist bloeit4 ,hoe grooter en talrijker de bloemen en hoe beter ontwikkeld de bladeren zijn1 des te mooier is de plant4 ,de liefhebber doet verreweg het wijst de ,primula's in het najaar te koopen2 alle bloemisten kweeken ze in grooten getale1 waardoor zij steeds goedkoop te verkrijgen zijn4 ,wenscht men ze zelf te kweeken1 dan moet men onderscheid maken tusschen enkele1 half gevulde en geheel gevulde ,primula's4 ,de laatste toch kunnen niet uit zaad1 maar moeten door stekken voortgekweekt worden4 ,wil men de ,primula chinensis uit zaad kweeken1 dan moet men zich goed versch zaad aanschaffen en dit in potten met goede zandige heideaarde uitzaaien4 ,bedekt men deze zaadpotten met een glasplaat1 en zet men ze op een beschaduwde plek van de vensterbank1 dan zullen de zaden in #b #c weken kiemen4 ,de jonge kiemplantjes worden gerepikeerd1 later in kleine potjes uitgeplant en in den loop van den zomer in potten van #aj c,m4 wijdte geplant1 waarin zij dan bloeien4 ,de beste aarde1 die men voor het oppotten en verpotten gebruiken kan1 is zandige broeiaarde1 en wil men goed groeiende ,primula's bemesten1 dan gebruikt men daartoe ,peru guano4 ,een weinig van deze meststof wordt gelijkmatig over den pot verdeeld en met wat aarde gedekt4 ,de ,primula's moeten voor het venster van een goed gelucht vertrek gekweekt worden en bij scherpe zon mag men vooral niet vergeten1 ze behoorlijk te schermen4 ,de voortkweeking der gevulde ,primula's gaat lang zoo gemakkelijk niet4 ,zijn de planten in het voorjaar uitgebloeid1 dan worden zij goed schoongemaakt en voor het venster van een niet-verwarmde kamer gezet4 ,hier ontspruiten dan zijscheuten1 die men afsnijdt en als stekken gebruikt4 ,de stekken zet men in een schotel1 die #f #g c,m4 hoog is1 geen drainagegaatjes heeft en tot op de helft met goed gewasschen zand is gevuld4 ,is men hiermede gereed1 dan giet men zooveel water in de schaal1 dat de stekken ongeveer een centimeter diep er in staan4 ,de stekken mogen nu niet gedekt1 maar moeten zoo zonnig mogelijk geplaatst worden2 en past men goed op1 door tijdig alle rottende bladeren te verwijderen1 dan is men vrij zeker1 dat zij wortel zullen maken4 ,de goed bewortelde stekken moeten uiterst voorzichtig in potjes gezet worden1 waarna men ze evenals de jonge zaailingen kan behandelen4 ,de ,primula chinensis is een zeer schoone winterbloeister1 die van ,november tot diep in den winter onafgebroken haar bloemstengels tusschen de bladeren ontwikkelt4 ,des winters houdt men de planten slechts matig vochtig2 bij het gieten moet er dan vooral op gelet worden1 dat nch het hart der plant1 nch haar bladeren vochtig worden4 ,zij moet voor een zonnig venster van een koele kamer geplaatst worden en de gemiddelde temperatuur mag hier in geen geval hooger zijn dan #de #df ,fahr4 ,geeft men te veel warmte1 dan verzwakken de planten en worden de bloemen kleiner4 ,zonder veel schade te lijden1 kan een ,primula hoogstens een paar graden vorst verdragen1 waarom zij een uitstekende plant is om tusschen dubbele vensters gekweekt te worden1 waar men ze tusschen uit neemt1 wanneer er een koude nacht te verwachten is4 ,hebben ze een weinig van de vorst geleden1 dan mogen zij nch warm1 nch in de zon gezet worden4 ,daar de ruimte tusschen de dubbele vensters meestal niet groot genoeg is1 worden de ,primula's dikwijls in pijpvormige potten 7,fig4 #ajb7 gezet1 die niet alleen zeer leelijk1 maar ook vaak van porselein vervaardigd zijn1 waardoor het toetreden van lucht tot de wortels verhinderd wordt4 ,in plaats van deze pijpvormige potten doet men veel beter1 hoekige potten 7,fig4 #f7 te nemen1 en deze1 zoo noodig1 nog op een stekpotje te zetten1 zoodat de potten dan niet tusschen het raamwerk1 maar tusschen de ruiten komen te staan1 waar zij natuurlijk meer ruimte hebben4 ,zeer dikwijls wordt de ,primula chinensis wankelend en zakt zij naar n zijde over2 het gevolg hiervan1 dat de wortelhals zeer dun is4 ,dit bezwaar kan men gemakkelijk verhelpen1 door een paar dunne stokjes1 #f #g c,m4 lang1 rechts en links1 vlak langs de plant in de aarde te steken1 waardoor zij den noodigen steun verkrijgt4 ,primula obconica4 ,deze ,primula1 die in #ahhc uit ,china werd ingevoerd1 is ook een zeer dankbare winterbloeister4 ,zij laat zich zeer gemakkelijk uit zaad vermenigvuldigen1 wat men echter ook kan doen1 door de oude plant te verdeelen4 ,des zomers moet de ,primula obconica buiten gekweekt worden1 des winters in een koel vertrek4 ,de bloemen van deze soort zijn wit of zacht lila2 er zijn in den laatsten tijd echter mooie grootbloemige verscheidenheden in verschillende kleuren van gewonnen1 wier bloemen in grooten getale op dunne slanke stoeltjes staan4 ,jammer is het1 dat enkele menschen er last van hebben1 dat deze plant een huidonsteking bij hen veroorzaakt4 ,zij1 die dit bemerken1 moeten haar zonder handschoenen niet aanraken4 ,bemerkt men de ontsteking1 dan wrijve men de aangedane plek goed in met een watje met alcohol van #if 7spiritus fortior7 en wassche daarna de plek met zeep goed af4 ,behalve de genoemde1 zijn bijna alle ,primula's voor potcultuur geschikt4 ,ook de ,primula acaulis 7,gewone ,sleutelbloem7 en ,primula ,auricula 7,aurikel7 laten zich1 in potten gekweekt1 zeer goed in een koel vertrek tot bloei brengen4 ,soldanella alpina4 ,deze allerliefste1 tot de familie der ,primula's behoorende ,alpenplant1 heeft niervormige blaadjes1 waarboven de sierlijke bloemstengeltjes zich verheffen1 waaraan in ,april en ,mei kleine purper-violette klokvormige bloempjes hangen1 die met een rand van franje versierd zijn4 ,in goede tuinaarde geplant1 groeit de ,soldanella ook zeer goed in potten1 die des zomers buiten1 des winters voor het venster van een koudere kamer moeten gezet worden4 ,hier bloeit zij dan gewoonlijk reeds vroeg in het voorjaar4 ,de vermenigvuldiging geschiedt gemakkelijk uit zaden of door scheuren der oude planten4 ,kruidachtige bloemplanten voor warme vertrekken4 ,begonia4 ,de ,begonia's1 die hier besproken worden1 behooren tot die groep1 die1 in tegenstelling met de algemeen bekende soorten1 geen knollen vormen4 ,ook deze ,begonia's nemen een eerste plaats in onder de talrijke fraaie bloemplanten1 die voor kamercultuur geschikt zijn4 ,het aan soorten zeer rijke geslacht ,begonia's vormt een familie op zichzelf1 die der ,begoniaceen4 ,van de ongeveer #cej bekende ,begonia-soorten behooren ongeveer twee derden in tropisch-,amerika thuis2 de andere zijn uit ,oost-,indi1 ,madagascar en ook uit ,china en ,japan afkomstig4 ,alle ,begonia's hebben1 afgezien van de meer of minder fraaie bloemen1 n algemeen kenmerk1 namelijk3 dat het blad scheef hartvormig is1 waaraan zij den in ,duitschland algemeen bekenden naam ,schiefblatt te danken hebben4 ,de soorten onderling verschillen echter zeer4 ,de kweekers verdeelen de ,begonia's in drie zeer groote groepen1 namelijk de ,knolbegonia's1 de stengelachtige ,begonia's en de ,bladbegonia's4 ,op dit oogenblik willen wij ons slechts bezighouden met stengelachtige ,begonia's1 terwijl wij de beide andere groepen in de hoofdstukken ,bol- en ,knolgewassen en ,bladplanten meer uitvoerig zullen behandelen4 ,de stengelachtige ,begonia's vormen dikwijls krachtige1 zeer groote planten1 die zich in de kamer vaak zeer fraai ontwikkelen4 ,zijn zij uitstekende planten om in de vensterbank te kweeken1 wanneer zij tegen te scherpe zon geschermd worden1 nog meer waarde hebben die soorten1 welke1 in de kamer gekweekt1 des winters bloeien4 ,het zijn dan ook deze1 waarmede wij ons op dit oogenblik zullen bezighouden4 ,in vergelijking met de ,knolbegonia's hebben de stengelachtige ,begonia's gewoonlijk slechts betrekkelijk kleine bloemen4 ,hoewel de bloemen dezer soorten door kruisbevruchting in afmeting en kleur zeer zijn verbeterd1 zijn zij toch nog altijd niet groot4 ,als vergoeding daarvoor mag zeker wel de buitengewone bloemrijkheid gelden4 ,het is toch geen zeldzaamheid1 dat er #cj #dj bloemen aan n stengel voorkomen4 ,enkele der stengelachtige ,begonia's worden tamelijk hoog2 snijdt men ze echter dikwijls in1 dan vormen zij fraaie halfkogelvormige planten1 die reeds door de dikwijls fraai gekleurde of geteekende bladeren een zeer schoon gezicht opleveren4 ,terwijl de meeste ,knolbegonia's met zeer weinig warmte tevreden zijn en in een gesloten vertrek niet best willen groeien1 zijn de meeste stengelachtige ,begonia's juist zeer goede kamerplanten4 ,een zonnig gelegen woonvertrek met een wintertemperatuur van #fj-fe ,fahr4 is uitstekend geschikt voor de cultuur dezer planten1 mits men ze een lichte plaats op de vensterbank of anders in de nabijheid van een raam kan geven4 ,de voortkweeking geschiedt het best en snelst door middel van stekken1 die meestal zeer gemakkelijk wortelen2 doch ook door zaad kan men ze in de kamer voortkweeken4 ,dit moet juist op dezelfde wijze behandeld worden als dat der ,knolbegonia's4 ,wanneer men de zaden vroegtijdig in ,februari of ,maart uitzaait1 dan is deze cultuur zeer aangenaam1 daar de zaailingen snel groeien en meestal1 eens gerepikeerd1 groot genoeg zijn om afzonderlijk in potjes te worden gekweekt4 ,de stengelachtige ,begonia's worden gewoonlijk in het voorjaar een weinig ingesneden en daarna verplant1 terwijl zij dan midden in den zomer nog eenmaal verplant moeten worden4 ,het beste grondmengsel is zeker3 gelijke deelen broei-1 heide- of bladaarde1 waarbij #a_/aj scherp zand wordt gevoegd4 ,gedurende den groeitijd moet overvloedig gegoten worden4 ,tot de fraaiste winterbloeisters onder de stengelachtige ,begonia's behooren3 ,beg4 albo-picta met wit gevlekte bladeren en zuiver witte bloemen2 ,beg4 fuchsiodes1 een zeer bekende soort1 met fraaie1 donkergroene bladeren en donker-karmijnroode bloemen2 ,beg4 ,schmidtii1 een sierlijke plant met donkergroene1 aan de achterzijde roodachtige bladeren en rose bloemen2 ,beg4 ,erfordia1 een nieuwe hybride1 met karmijnroode bloemen en zwak behaarde bladeren en bladstelen4 ,al de hier opgenoemde soorten kenmerken zich door tamelijk kleine bladeren4 ,schoone soorten met grootere bladeren zijn3 ,beg4 ,credneri1 een ongeveer #a ,m4 hoog wordende nieuwe hybride met metaalachtig glanzende bladeren1 die getoond heeft uitstekend te zijn voor kamercultuur2 ,beg4 hybr4 ,president ,carnot met saprijke dikke bladeren1 die1 volgroeid1 zilverwitte vlekken hebben en rosekleurige bloemen2 ,beg4 incarnata superba1 een ongeveer #dj c,m4 hoog wordende plant1 met bronsachtige1 behaarde bladeren en witte bloemen2 ,beg4 metallica1 een zeer bekende soort met groote metaalachtig glanzende bladeren 7de bloemen zijn rose1 met een donkerroode sterk behaarde achterzijde72 ,beg4 ,scharffiana1 een soort1 die #cj c,m4 hoog wordt1 met groote dikke fluweelachtige bladeren1 waarvan de bovenzijde smaragdgroen en de onderzijde purperbruin is4 ,de vrijstaande bloemen zijn groot en zuiver wit4 ,tot deze ,begonia's behoort ook nog de ,begonia semperflorens met haar verschillende variteiten4 ,deze ,begonia heeft kleine1 uit de bladoksels ontspringende witte en rose bloemen1 waarmede de plant somtijds rijk getooid is4 ,zij wordt zeer veel in den tuin gebruikt1 doch ook voor potcultuur is zij uitstekend geschikt4 ,van deze soort zijn in de laatste jaren een paar zeer goede variteiten in den handel gebracht en wel de ,beg4 semperflorens ,lambertus met witte1 eenigszins grootere bloemen en de ,beg4 semperflorens atropurpurea 7,vernon7 met fraaie1 roode bladeren en schitterend roode bloemen4 ,een geheel nieuwe variteit is de ,beg4 semperflorens ,teppichknigin2 deze wordt slechts weinige centimeters hoog1 draagt fraaie1 rose bloemen en is een zeer sierlijk bloemplantje4 ,de ,beg4 semperflorens hebben gewoonlijk een knolvormig verdikten wortelstok2 dikwijls sterven zij na den bloei1 in het najaar1 bijna geheel af2 zij moeten dan droog en wat koeler gehouden worden4 ,verplant men ze in het voorjaar en snijdt men ze1 wanneer de stengels niet afgestorven zijn1 daarna goed in1 dan groeien zij spoedig weer uit en dragen binnenkort weder bladeren en bloemen4 ,op dezelfde wijze moet ook de ,beg4 ,weltoniensis behandeld worden2 dit is een oude1 zeer geliefde plant met tamelijk kleine bladeren en zacht rose bloemen4 ,clivia 7,imantophyllum47 ,de familie van de ,amaryllideen1 waartoe ook de ,clivia behoort1 bevat een zeer groot aantal fraaie bloemplanten4 ,onder al deze gewassen neemt de ,clivia1 een kruidachtige plant1 een der eerste plaatsen in2 zij is een duurzame en zeer dankbare plant1 die ook in de kamer zeer goed tot bloei komt4 ,er komen in den handel twee soorten voor1 namelijk de ,clivia nobilis een soort1 die1 niettegenstaande haar naam1 niet zeer aanbevelenswaardig is en ook niet veel meer wordt aangetroffen1 en de algemeen verspreide ,clivia miniata4 ,de laatstgenoemde1 uit ,port-,natal afkomstig1 is een pracht-plant van den eersten rang4 ,bij deze plant ontspruiten de scheuten met riemvormige1 ongeveer #e c,m4 breede1 donkergroene1 elegant gebogen bladeren direct uit de dikke1 vleeschachtige wortels4 ,alleen reeds om haar schoone bladeren is zij een aanbevelenswaardige kamerplant4 ,maar ook is zij een dankbare bloeister1 die in den winter of de lente1 en dan dikwijls weder midden in den zomer1 haar bloemen ontwikkelt4 ,op een1 tusschen de bladeren ontspruitenden bloemsteel van ongeveer #ce #dj c,m4 hoogte1 ontwikkelt zich een groot bloemscherm1 dat uit minstens #ab #ae groote1 menieroode bloemen bestaat4 ,in de laatste jaren zijn er zeer schoone variteiten van gewonnen1 met meer of minder donkerrood gekleurde bloemen1 waarvan er vaak #cj tot #dj op n bloemsteel vereenigd zijn4 ,daar de bloemen zich op n scherm niet alle te gelijk openen1 maar dit na elkander doen1 duurt den bloei verscheidene weken4 ,bevruchten wij de bloemen1 door met een penseeltje1 gedurende de middaguren1 wat stuifmeel op den stempel te brengen1 dan zullen zich groote roode bessen ontwikkelen1 die zeer lang duren en een fraai voorkomen aan de plant geven4 ,de ,clivia is een zeer harde plant1 die men desnoods gedurende den zomer buiten kan kweeken1 doch het gansche jaar door in de kamer gehouden1 groeit zij ook zeer goed1 mits men er voor zorgt1 dat zij noch in de volle zon1 noch te warm staat2 daar zij in het eerste geval brandvlekken krijgt1 en in het tweede geval door insecten wordt aangetast4 ,de dikke vleezige wortels der plant toonen reeds aan1 dat zij een zwaren1 voedzamen grond verlangt4 ,de jonge planten moeten jaarlijks1 de oudere om de twee jaar in zulke aarde verplant worden4 ,houdt men haar gelijkmatig vochtig en vooral zindelijk1 dan ontwikkelt de ,clivia van #d-f bladeren per jaar4 ,des winters behoeft men haar geen hoogere temperatuur te geven dan1 #de ,fahr41 hoewel de ,clivia's ook zeer goed voor het venster van een verwarmde kamer groeien4 ,in elk geval is het voorzichtig de koud gehouden planten wat warmer te zetten1 zoodra men bemerkt1 dat zich tusschen de bladeren een jonge bloemsteng bevindt4 ,warm gehouden1 bloeien deze planten vaak reeds tegen ,kerstmis of ,nieuwjaar4 ,de vermenigvuldiging der ,clivia geschiedt door middel van uitloopers1 die men1 bij het verpotten1 z afsnijdt1 dat er eenige wortels aan zitten4 ,deze scheuten worden dan in betrekkelijk kleine potten opgepot4 ,ook kan men oude planten zeer goed scheuren1 wanneer men zorgt1 de beschadigde wortels met een scherp mesje weg te snijden4 ,ook uit zaden kan men zeer goed jonge planten kweeken1 welke echter pas na verloop van enkele jaren bloeibaar worden4 ,hedychium4 ,de ,hedychiums zijn fraaie1 ,indische planten1 met knolvormige wortelstokken1 waaruit zeer sterke1 met ongeveer #ab c,m4 lange bladeren bezette stengels ontspruiten4 ,iedere krachtig ontwikkelde stengel vormt1 nadat hij volwassen is1 aan den top een mooie1 dikwijls uit zeer welriekende bloemen bestaande aar4 ,de meest verspreide soort is de ,hedychium ,gardnerianum1 met citroengele bloemen4 ,de ,hedychiums verlangen een zeer voedzame1 zware aarde2 zij moeten gedurende haar groeitijd rijkelijk begoten worden1 terwijl zij des winters betrekkelijk1 doch niet geheel1 droog gehouden moeten worden1 wijl zij dan wel rusten1 doch niet afsterven4 ,des zomers kan men deze plant ook wel buiten kweeken2 des winters moet zij echter op een lichte plaats in de warme kamer worden gezet4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door scheuren der oude plant4 ,impatiens ,sultani4 ,deze ,impatiens is een der fraaiste soorten voor de kamer2 zij behoort op ,zanzibar en in tropisch ,afrika thuis4 ,de gemakkelijke groei en de onophoudelijke ontwikkeling der schitterend roode bloempjes maken haar tot een der sierlijkste bloemplanten4 ,de bloemen staan vrij boven de bladeren uit1 wat een aanmerkelijk voordeel van deze soort boven vele andere ,balsaminen is1 welker bloemen onder de bladeren verborgen liggen4 ,beter nog dan in een kas groeit de ,impatiens ,sultani1 wanneer zij voorzichtig behandeld wordt1 vr een op de morgenzon gelegen venster4 ,zij groeit en bloeit daar onophoudelijk1 winter en zomer door1 waardoor zij zeer veel genoegen verschaft4 ,zij moet in zeer voedzamen grond gekweekt worden1 terwijl men haar des zomers zeer rijkelijk en des winters spaarzaam moet begieten4 ,eenige jaren geleden is een nieuwe soort1 de ,impatiens ,holstii in den handel gebracht1 waarvan fraaie verscheidenheden zijn gewonnen4 ,ook deze zijn voor kamercultuur zeer goed geschikt4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door zaaien en stekken4 ,de stekken maken zeer gemakkelijk wortel en de algemeene opinie is1 dat stekplanten beter bloeien dan zaadplanten4 ,mimosa pudica 7,kruidje-roer-mij-niet47 ,deze ,mimosa is een overblijvend plantje uit ,brazili1 dat echter meestal als njarig wordt behandeld4 ,de lichtpaarse1 kogelvormige bloemhoofdjes onderscheiden zich slechts door de kleur van die der ,acacia's1 aan welk geslacht zij dan ook zeer nauw verwant is4 ,de fraaie1 dubbel gevederde bladeren zijn lichtgroen van kleur4 ,zeer interessant is het ,kruidje-roer-mij-niet door de gevoeligheid der bladeren4 ,het geringste tochtje en de minste aanraking veroorzaken het te-zamen-buigen en neerhangen der blaadjes en bladstelen4 ,de snel op elkander volgende bewegingen zijn drievoudig2 de kleine zijblaadjes buigen zich naar elkander toe1 en richten zich tegelijkertijd naar voren1 zoodat zij elkander gedeeltelijk bedekken1 daarna buigen zich de vederblaadjes dragende bladstelen naar beneden en ten slotte gaat het geheele blad langs de plant hangen4 ,na een korten tijd nemen de bladeren hun gewonen stand weder in4 ,op welk punt men het blad ook aanraakt1 de gevoeligheid plant zich over het geheele blad voort4 ,gedurende den nacht hangen de blaadjes dezer ,mimosa slap bij de plant neer2 een toestand1 dien men met slapen zou kunnen vergelijken4 ,oude bladeren verliezen hun gevoeligheid en ook de jonge blaadjes doen dit1 wanneer men ze te veel aanraakt4 ,het ,kruidje-roer-mij-niet verlangt veel vochtigheid en ook een vochtige lucht1 zoodat het bijna uitsluitend in het kamerkasje moet gekweekt worden4 ,in ,februari of ,maart worden de zaden1 nadat zij een paar dagen in lauw water geweekt zijn1 gezaaid4 ,zij hebben dan een temperatuur van ongeveer #fe noodig om te kiemen4 ,de jonge zaadplantjes kunnen spoedig afzonderlijk opgepot1 en moeten later in potjes van #aj c,m4 wijdte gezet worden4 ,men moet zorgen voor een voedzamen grond en voor een rijke begieting4 ,het is een zeer ondankbaar werk1 deze plantjes te laten overwinteren1 waarom men beter doet jaarlijks jonge plantjes uit zaad te kweeken4 ,peperomia resedflora4 ,deze ,peperomia is een kleine1 maar zeer dankbare plant1 met lichtgroene1 wortelstandige1 bijna geheel ronde bladeren4 ,boven deze bladeren verheffen zich des zomers lange1 bebladerde bloemstengels1 die kleine1 witte bloemaartjes dragen1 welke bij oppervlakkige beschouwing aan de bloemtrosjes van ,reseda doen denken4 ,deze ,peperomia moet in zandige broeiaarde gekweekt worden1 terwijl men haar des winters warm en tamelijk droog moet houden4 ,des zomers groeit en bloeit zij uitstekend voor het venster1 hoewel men haar1 mits op een beschaduwde plek1 ook buiten kan zetten4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door stekken1 die bestaan uit n blad met een stukje van den stengel4 ,deze stekken zet men ieder afzonderlijk in een potje en plaatst ze daarna in het kamerkasje4 ,de tusschen het blad en den stengel gezeten knop zal spoedig gaan doorgroeien1 wortel schieten en een jonge plant vormen4 ,ook door de verdeeling der oude plant kan men haar vermenigvuldigen4 ,pilea muscosa 7,kanonnierplantje47 ,de kanonnierplantjes zijn schijnbaar onbeduidende1 tot de brandnetels behoorende plantjes4 ,zij zijn aanbevelenswaardig door haar gemakkelijke cultuur en door een interessante eigenschap4 ,dompelt men een1 met haar bijna onzichtbare bloemknopjes dicht bezette plant in koud water1 en haalt men haar direct weder daaruit1 dan breken weldra de meeldraden uit de knoppen2 de helmknopjes springen met een ruk open en werpen het zeer fijne stuifmeel uit1 dat dan als een plotseling verschijnend rookwolkje uit het plantje schiet4 ,dit kan z sterk geschieden1 dat de plant als het ware in een rookwolk is gehuld4 ,in goede aarde geplant1 groeit de ,pilea1 die des winters slechts matig vochtig moet gehouden worden1 zeer gemakkelijk voor het venster4 ,de voortkweeking kan op iederen tijd van het jaar geschieden door stekken1 die vlug wortelen4 ,torenia4 ,door de pracht van haar zeer sierlijk gekleurde bloemen heeft de uit ,azi afkomstige ,torenia een groote waarde als bloemplant4 ,de bloemen zijn trechtervormig en aan de voorzijde wijd uitgespreid2 zij zijn schitterend blauw met een witte vlek in de keel4 ,de kleine plantjes1 die ovale blaadjes bezitten1 hebben echter nogal behoefte aan veel warmte4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken1 doch de liefhebber doet veel wijzer1 deze planten in het voorjaar uit zaad te kweeken en ze in het najaar weg te werpen1 daar de overwintering in een kamer niet altijd gelukt4 ,enkele soorten der ,torenia o4a4 de ,torenia asiatica heeft hangende stengels1 en kan dus zeer goed als ampelplant gebruikt worden4 ,men moet de ,torenia dikwijls verpotten in goede broeiaarde en haar en lichte plaats voor een zonnig venster geven4 ,de aanbevelenswaardigste soort is ,torenia ,fournieri4 ,men kan deze soort direct zaaien in de potten1 waarin zij moeten bloeien4 ,deze potten moeten niet wijder zijn dan #aj c,m42 men vult ze tot op #c c,m4 onder den rand met aarde1 waarop dan gezaaid wordt4 ,van de opkomende zaailingen laat men de drie sterkste in den pot staan en trekt de andere er uit4 ,zijn de plantjes groot genoeg geworden1 dan vult men den pot tot op een gewonen gietrand met aarde aan1 om zoodoende de plantjes goed vast te zetten4 ,vinca rosea4 ,deze sierlijke plant1 die ook wel voorkomt onder den naam ,lochnera rosea1 wordt ongeveer #cj #dj c,m4 hoog4 ,zij is uit ,zuid-,afrika afkomstig4 ,de bladeren zijn glad en glanzend groen1 de bloemen schitterend rood of wit2 deze ontwikkelen zich van het begin van den zomer tot diep in ,october4 ,de ,vinca rosea is een zeer dankbare kamerplant3 zij heeft des zomers gaarne volop water1 een zonnige standplaats en goeden1 voedzamen grond4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken4 ,ook als njarige plant kan men haar zeer goed behandelen1 in welk geval zij in het voorjaar uit zaden moet gekweekt worden4 ,bol- en ,knolgewassen4 ,amaryllis4 ,het geslacht ,amaryllis behoort tot de groote familie der ,amaryllideen1 die zeer schoone bloemplanten bevat4 ,vroeger omvatte dit geslacht veel meer soorten dan tegenwoordig1 nu de meeste tot andere geslachten gebracht zijn4 ,het tegenwoordige geslacht ,amaryllis omvat nog slechts de ,amaryllis ,belladonna met haar variteiten4 ,de ,amaryllis ,belladonna is wel niet een onzer fraaiste kamerplanten1 maar als herfstbloeister is zij toch lang niet verwerpelijk4 ,zij is afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,de ontwikkelde bol1 die des zomers in volmaakten rusttoestand verkeert1 is vrij groot en eenigszins peervormig4 ,op een bloemsteng van #ej #fj c,m4 hoogte ontwikkelt zich een bloeiwijze van #d tot #h1 gewoonlijk zacht riekende bloemen4 ,deze bloemen komen1 wat den vorm betreft1 volmaakt overeen met de gewone ,lelie2 zij zijn echter niet zoo groot4 ,bij de oorspronkelijke soort is de kleur zacht rose1 maar men heeft thans ook variteiten met vuurroode1 purperkleurige en witte bloemen4 ,de groote1 donkergroene bladeren der ,amaryllis ontwikkelen zich te gelijk met of na den bloei2 zij zijn tamelijk talrijk en groeien den geheelen winter en de geheele lente door1 sterven dan langzaam af1 waarna de bol weder zijn rustperiode intreedt4 ,de cultuur dezer plant moet zich natuurlijk naar de hier beschreven levenswijze regelen4 ,de bollen worden tegen het einde van den rusttijd1 in ,augustus1 alleen of met meerdere te zamen1 in niet te groote potten gezet4 ,men gebruikt daartoe zandigen1 niet te lichten grond4 ,na opgepot te zijn1 zet men ze voor het zonnige venster van een goed gelucht vertrek1 en begiet ze slechts matig1 zoo lang1 totdat de bloemsteng zich vertoont4 ,de uitgebloeide planten laat men in een koude1 doch vorstvrije kamer overwinteren1 zij worden matig vochtig gehouden4 ,zoodra de bladeren beginnen af te sterven1 houdt men met gieten op2 zijn zij geheel verdord1 dan wordt de bol uit den pot genomen1 goed schoongemaakt en tot aan den planttijd1 half ,augustus1 droog bewaard4 ,zeer groote waarde als kamerplanten hebben de nieuwere variteiten van de reeds zeer lang in trek zijnde ,amaryllis-soorten1 die zich door roode of rood met wit gestreepte reusachtige bloemen onderscheiden4 ,deze soorten sterven niet geheel af1 hoewel zij ook tot de bolgewassen behooren4 ,deze zeer fraaie bloemplanten1 die in den winter en de lente haar bloemen ontwikkelen1 dragen in de kweekerijen den naam van ,amaryllis1 hoewel zij eigenlijk tot het geslacht ,hippeastrum behooren4 ,de zeer schoone variteiten stammen van verschillende soorten1 waarvan tegenwoordig nog slechts de ,hippeastrum vittatum gekweekt wordt4 ,al de variteiten hebben zeer groote1 trechtervormige bloemen1 die uit zes bloembladeren bestaan4 ,de kleuren varieeren in alle tinten tusschen het zachtste en het vurigste rood4 ,de schoonste en schitterendste ,hippeastrum-variteiten1 die groote1 rechtop staande bloemen dragen1 zijn gewoonlijk niet gemakkelijk te kweeken1 en hebben veel warmte noodig4 ,eenige meer bescheiden variteiten zijn echter niet zoo moeilijk4 ,bij de cultuur van alle ,hippeastrums moet men er op rekenen1 dat zij een goede1 zware aarde verlangen1 samengesteld uit #a_/c blad-1 #a_/c broei- en #a_/c graszoden- of kleigrond1 vermengd met een goede hoeveelheid zand1 terwijl zij in haar rusttijd nooit geheel haar wortels verliezen4 ,des zomers kweekt men haar voor het geopende venster of in het bloemenrekje2 zij verlangen dan rijkelijk water en bescherming tegen de te scherpe zon2 zij ontwikkelen dan een aantal riemvormige bladeren4 ,zoodra zij in het najaar ophouden met groeien1 moet men beginnen minder te gieten4 ,vrdat de koudere nachten beginnen1 zet men de planten in een vertrek met een gemiddelde temperatuur van #ej ,fahr4 ,een bijzondere plaats hebben zij niet noodig4 ,zooals wij reeds gezegd hebben1 rusten de ,hippeastrums niet volmaakt1 daar de wortels niet afsterven2 men moet ze dus des winters ook een weinig begieten4 ,veel water mogen zij echter niet hebben1 en de aarde moet altijd meer droog dan vochtig zijn4 ,soorten1 waarvan de bladeren afsterven1 worden minder1 die1 welke ze behouden1 iets ruimer begoten4 ,de potten met kleine1 nog niet bloeibare bollen1 kunnen tot aan de lente in een koele achterkamer blijven staan1 de bloeibare planten kunnen echter1 na eenigen tijd gerust te hebben1 in een warmer vertrek gezet worden4 ,het ligt in de hand van den liefhebber om den bloei te bespoedigen of te vertragen4 ,zet men de bollen warm1 zonder ze te begieten1 dan zullen de bloemstengen zich weldra vertoonen4 ,een spoedige bloei wordt zeer zeker bereikt1 wanneer men de warm staande bollen z lang droog houdt1 totdat de bloemsteng geheel voor den dag getreden is en aan den top de door een schutblad omgeven knoppen toont4 ,van nu af aan moet geregeld gegoten worden1 natuurlijk met water1 dat de temperatuur van het vertrek heeft4 ,de bloemsteng zal zich dan flink gaan ontwikkelen1 en1 al naar de soort1 zullen de bladeren gelijktijdig of pas na den bloei verschenen4 ,het is geraden1 wanneer men op kamercultuur aangewezen is1 de bollen niet vr ,maart warm te zetten1 ten einde den bloei tot die maand tegen te houden4 ,nadat de bloei geindigd is1 begint het tweede gedeelte der cultuur4 ,de bollen moeten nu verplant worden4 ,men neemt ze uit de potten1 schudt al de oude aarde tusschen de vleezige wortels uit en snijdt met een scherp mesje alle zieke wortels weg4 ,de nieuwe pot moet zoo groot zijn1 dat de wortels er gemakkelijk in passen1 doch meer niet2 ook moet hij1 vr het gebruik1 goed schoongemaakt worden4 ,bij het planten moet men er op letten1 dat slechts de wortelhals van den bol onder de aarde komt1 hij zelf moet er bovenuit steken4 ,de zoo verplante ,hippeastrum wordt goed aangegoten en totdat zij doorgeworteld is voor het gesloten venster van een warme kamer gezet4 ,van ,juni af kunnen zij1 wanneer men ze langzaam aan de lucht gewend heeft1 buiten gezet worden4 ,een groote fout in de cultuur bestaat daarin1 dat de liefhebbers hun bollen geen rust geven1 en ze van het begin van den winter af te warm en te vochtig houden4 ,deze behandeling zullen zij n winter verdragen2 doet men het een tweeden winter weer1 dan worden de bollen zwak1 zij ontwikkelen zieke bladeren en bloeien niet meer4 ,wil men de ,hippeastrum in de kamer vermenigvuldigen1 dan kan men daartoe de kleine bolletjes nemen1 die zich tegen den ouden bol aan ontwikkelen4 ,deze worden steeds bij het verplanten van de moederbol afgenomen4 ,er gaan echter verscheidene jaren mede weg1 eer men van een kweekbol een bloeibaren bol verkrijgt4 ,begonia4 ,hebben wij in een voorgaand hoofdstuk de stengel-,begonia's behandeld1 thans zullen wij het een en ander mededeelen over de ,knolbegonia's4 ,de ,knolbegonia's hebben zich in de laatste jaren1 door haar uitstekende eigenschappen als bloemplanten een eerste plaats veroverd1 zoowel onder de pot- als onder de tuinplanten4 ,de oorspronkelijke1 uit ,amerika afkomstige soorten bezaten geen zeer hooge waarde2 zij hadden lange1 kruidachtige stengels1 kleine1 spitse bladeren en weinig beteekenende1 uit vier smalle bloemblaadjes bestaande1 hangende bloemen4 ,uit deze weinig fraaie soorten zijn1 door de volharding der kweekers1 de thans algemeen verspreide rassen ontstaan1 met groote flinke bladeren en prachtige1 rechtop staande1 schitterende bloemen4 ,de tegenwoordige ,knolbegonia is in al haar vormen het product der kweekerskunst4 ,engelsche1 ,fransche1 ,belgische en ,hollandsche kweekers hebben haar tot haar tegenwoordigen trap van volmaaktheid gebracht4 ,de uit haar vaderland ingevoerde ,knolbegonia kenmerkte zich wel door een zeer dankbaren bloei1 maar haar bloemen waren1 zoals wij reeds gezegd hebben1 klein4 ,door kruising der verschillende soorten en variteiten onder elkander trachtte men daarvan grootbloemige verscheidenheden te verkregen4 ,van het jaar #ahgj af zijn de op deze wijze verkregen variteiten zeer snel op elkander gevolgd4 ,in het jaar #ahhb kwam de te ,st4-,louis de ,potosi gevonden ,begonia ,martiana gracilis in den handel4 ,deze rechtop groeiende soort met ronde knollen1 vleezige1 glanzende1 metaalachtige bladeren en rose bloemen1 die gedrongen in de bladoksels zitten1 is zeker wel een der schoonste oorspronkelijke soorten en heeft dan ook niet weinig tot het winnen der nieuwere variteiten bijgedragen4 ,in de laatste #f #h jaar zijn de ,knolbegonia's bijna tot den hoogsten trap van volmaaktheid gebracht2 de stoutste verwachtingen der kweekers zijn overtroffen1 want geen ander plantengeslacht heeft in zoo'n betrekkelijk korten tijd zulk een groote verandering ondergaan4 ,wanneer men de uit haar vaderland ingevoerde soorten met de tegenwoordige hybriden vergelijkt1 dan houdt men het bijna voor onmogelijk1 dat de meest beredeneerde kruisingsmethode en de zorgvuldigste keuze der hybriden een plantengeslacht in korten tijd zoo geheel hebben kunnen wijzigen4 ,in haar tegenwoordigen vorm is de ,knolbegonia zoo'n schoone plant en heeft zij zooveel waarde1 dat zij zonder twijfel een door de liefhebbers meest gezochte plant zal blijven4 ,de bloemstelen1 die uit de bladoksels spruiten1 dragen verscheidene bloemen en zoowel mannelijke als vrouwelijke1 want de bloemen zijn nslachtig4 ,de mannelijke bloemen verschijnen het talrijkst en zijn ook het schoonst4 ,de kleur der bloemen doorloopt alle tinten tusschen het zachtste rose en het donkerste rood2 ook gele en witte bloemen worden aangetroffen1 doch niet zoo talrijk4 ,de fraai gevormde bloemen kunnen1 bij een goede behandeling1 een doorsnede bereiken van #af-ah c,m4 ,ook de gevuldbloemigen zijn in de laatste jaren veel verbeterd1 en vooral die zijn zeer schoon1 welke regelmatig gevormd zijn en goed rechtop staan4 ,zooals bekend is1 wordt een gevulde bloem gevormd door de vergroeiing van de meeldraden1 zoodat slechts de mannelijke bloemen tot gevulde kunnen overgaan1 terwijl de vrouwelijke steeds enkel blijven2 er komen echter wel planten voor1 die uitsluitend gevulde mannelijke bloemen dragen4 ,alle ,begonia's hadden een gebrek1 dat aan zeer vele fraai gevormde of gekleurde bloemen eigen is3 zij waren geheel reukeloos4 ,de nieuwste gebeurtenis op het gebied der ,begonia-cultuur is het vinden van een welriekende ,begonia4 ,de nu bestaande welriekende ,begonia's hebben alle een stammoeder in de ,begonia ,baumannii4 ,volgens een bericht in de ,revue horticole werd deze soort gevonden door ,dr4 ,sell in ,cochabamba 7,bolivia71 die er in #ahhf de eerste zaden van zond aan den heer ,baumann1 te ,bollweiler in den ,elzas4 ,ter eere van dezen heer draagt de ,begonia dan ook zijn naam4 ,in haar moederland moet deze soort zeer groote knollen vormen1 ongeveer ter grootte van een meloen1 met een gewicht van #cge gram4 ,de bladeren zijn slechts zeer weinig scheef1 eerder niervormig2 de bloemen zijn1 wat erg jammer is1 niet zeer groot1 rose1 zij verspreiden een zeer aangenamen geur4 ,door deze soort met grootbloemige ,knolbegonia's te kruisen1 heeft men in den laatsten tijd variteiten gewonnen met betrekkelijk groote bloemen1 die zeer aangenaam rieken en waarvan de bloemen evenals bij de ,begonia ,baumannii hoog boven de bladeren uitsteken4 ,niet alleen in het verkrijgen van goede soorten1 maar ook in de cultuur is men veel vooruitgegaan4 ,terwijl men vroeger aannam1 dat een ,knolbegonia1 om goed te groeien1 steeds in eene warme kas moest staan1 maar daarmede natuurlijk weinig resultaten verkreeg1 kweekt men ze tegenwoordig met uitstekende resultaten des zomers buiten4 ,wanneer een mooie plant algemeen verspreid zal raken1 dan moet zij eenvoudig en gemakkelijk te kweeken zijn1 veelzijdig gebruikt kunnen worden en zich kenmerken door een langen en rijken bloei4 ,aan al deze eigenschappen voldoet de ,knolbegonia4 ,daargelaten nog1 dat zij in den tuin veelvuldig gebruikt kan worden tot het beplanten van bloemvakken en rabatten1 zoowel op een zonnige als op een half beschaduwde plek1 is zij een uitnemende plant voor de beplanting van bakjes en voor potcultuur4 ,in potten gekweekt1 wil de ,knolbegonia des zomers gaarne buiten voor het venster staan1 en daar zij voor haar snellen groei en rijken bloei veel voedsel noodig heeft1 moet men haar meermalen verpotten in voedzame met wat zand vermengde broeiaarde1 terwijl zij dan ook veelvuldig begoten en gegierd moet worden4 ,in het laatste gedeelte van den herfst1 wanneer de ,knolbegonia haar volle ontwikkeling heeft bereikt1 houdt zij op met groeien2 zij begint zich dan voor te bereiden voor haar rusttijd4 ,zoodra men bemerkt1 dat zij ophoudt met groeien1 geeft men haar minder water1 en wanneer de bladeren en stengels beginnen af te vallen1 laat men haar geheel opdrogen4 ,is de aarde geheel opgedroogd1 dan neemt men de knollen uit de potten1 om ze op een vorstvrije plaats te laten overwinteren4 ,het is raadzaam1 de knollen1 nadat men ze uit de potten genomen heeft1 in kistjes met droog zand te leggen2 zij overwinteren dan beter4 ,toch gebeurt het nog wel eens1 dat er knollen gedurende den winter verloren gaan2 dit is niet altijd te voorkomen1 maar het is daarom raadzaam ze gedurende den winter nu en dan na te zien om de rottende tijdig te kunnen verwijderen4 ,een ,begonia-knol kan zeer lang1 tot in ,mei1 bewaard worden4 ,wij kunnen hem echter reeds in ,januari aan den groei brengen1 al naardat men hem vroeger of later in bloei wenscht te zien4 ,de knollen1 die men aan den groei brengt1 worden zoodanig in met zandige heideaarde gevulde potten gezet1 dat zij niet geheel met aarde bedekt zijn1 daar zij dan gemakkelijker uitgroeien4 ,later1 bij het verplanten1 kan men ze geheel onder de aarde brengen4 ,de potten moeten in den beginne gelijkmatig vochtig gehouden1 voor het venster van het woonvertrek gezet en tegen te felle zon geschermd worden4 ,de opgepotte ,begonia-knollen groeien gewoonlijk pas na eenigen tijd uit2 eerst vormen zich wortelspitsjes1 daarna knoppen1 waaruit dan ten laatste de bladeren verschijnen4 ,zijn zij eenmaal uitgegroeid1 dan gaat de groei zeer snel1 het eene blad volgt op het andere1 en na enkele weken draagt zelfs het kleinste knolletje krachtige scheuten en fraaie bloemen4 ,zoolang een opgepotte ,begonia-knol hard blijft1 kan men zeker zijn1 dat hij nog gezond is1 ook al wacht hij tamelijk lang met uitgroeien4 ,zeer interessant en dankbaar is de cultuur van ,knolbegonia's uit zaad4 ,de stoffijne zaden moeten zeer voorzichtig gezaaid worden1 wat men het best doet in schotels1 die goed gedraineerd en met een zeer fijn gezeefd grondmengsel gevuld zijn4 ,voor aarde gebruikt men het best bladgrond1 vermengd met veel zand4 ,ook kan men de zaden uitzaaien op een stukje vezelgrond of een schijfje losse turf1 dat men in een schotel legt4 ,voor het gieten behoeft men dan slechts wat water in den schotel te gieten1 dat dan door den turf wordt opgezogen4 ,de beste tijd om te zaaien is einde ,februari of begin ,maart4 ,na de zaden gezaaid te hebben1 worden de schotels met een glasschijf gedekt1 voor het venster van het woonvertrek gezet en tegen te felle zon beschermd4 ,bij een gemiddelde temperatuur van #fj ,fahr4 kiemt het zaad in hoogstens #ad dagen4 ,de nu opkomende zaailingen zijn zeer fijn en vooral moet men dus1 wanneer zij dicht op elkander staan1 zeer voorzichtig zijn met gieten1 daar zij zeer gemakkelijk wegrotten4 ,om dit te voorkomen1 is het voorzichtig niet te lang met repikeeren te wachten4 ,dit moet uiterst voorzichtig geschieden1 aangezien de zaailingen1 zooals gezegd is1 zeer klein1 maar ook zeer broos zijn4 ,men repikeert de plantjes in dezelfde aarde1 waarop men gezaaid heeft1 en plant ze op een onderlingen afstand van ongeveer #a c,m4 uit4 ,zoodra zij z groot geworden zijn1 dat zij elkander raken1 moet men weder repikeeren2 zij kunnen nu in iets grovere aarde geplant en op een onderlingen afstand van #c c,m4 gezet worden4 ,raken de bladeren elkander nu weer aan1 dan worden de plantjes afzonderlijk in kleine potjes geplant4 ,bij een goede behandeling beginnen de in ,februari gezaaide ,begonia's reeds in ,juni of ,juli te bloeien1 zij vormen dan vr den rusttijd nog vrij flinke knollen4 ,de enkelbloemige ,begonia's laten zich1 wanneer de zaden van goede bloemen gewonnen zijn1 tamelijk constant uit zaad voortkweeken4 ,met de gevuldbloemige variteiten gaat dit echter niet zoo gemakkelijk4 ,zaait men deze uit1 dan zal zich onder de zaailingen een groot aantal enkele of half gevulde verscheidenheden bevinden4 ,constant kan men de gevuldbloemige dan ook alleen door stekken vermenigvuldigen1 die wel zeer goed wortelen en bloeien1 doch gewoonlijk geen knol1 maar slechts een verdikking van den stengel vormen1 welke zeer slecht overwintert4 ,canna4 ,de oude ,canna-soorten en variteiten zijn algemeen bekende planten1 die voor groepen zeer veel gebruikt worden4 ,zij hebben een dikken1 knolvormigen wortelstok1 waaruit zich in de lengte kruidachtige stengels ontwikkelen1 die somtijds #b #a_/b #c ,m4 hoog kunnen worden1 en die groote1 ovale1 groene1 roode of gestreepte bladeren dragen4 ,uit deze stengels ontwikkelt zich ten laatste een tros onbeteekenende roode of gele bloemen1 die zeer onregelmatig gevormd zijn4 ,in de laatste jaren heeft men echter gedrongen groeiende1 zeer schoon en rijk bloeiende variteiten gewonnen1 waardoor de ,canna's ook voor pot- en venstercultuur waarde hebben verkregen4 ,er zijn twee groepen fraai bloeiende ,canna's1 namelijk de variteiten van ,canna gladioliflora en de ,crozy ,canna's1 welke laatste het eerst door den ,franschen kweeker ,crozy zijn gewonnen1 en die uitmunten door haar schitterend gekleurde bloemen4 ,de bloemen der ,canna gladioliflora hebben in haar voorkomen wel wat van ,gladiolus-bloemen2 zij zijn echter onregelmatiger gevormd2 de ,crozy ,canna's daarentegen kenmerken zich door veel regelmatiger gevormde bloemen4 ,de kleuren der grootbloemige ,canna-soorten doorloopen alle schakeeringen tusschen geel en donkerrood1 en deze soorten kenmerken zich vaak door fraai gevlekte of gestreepte bloemen4 ,de cultuur van deze schoone zomerbloeisters1 die gelijke waarde hebben als blad en als bloemplanten1 is zeer eenvoudig4 ,al naar wij ze vroeger of later in bloei willen hebben1 worden de rustende knollen in ,februari-,april opgepot4 ,vr het oppotten en ook nog later1 wanneer de knollen reeds goede oogen ontwikkeld hebben1 kan men ze1 door ze in stukken te snijden1 vermenigvuldigen1 waarbij men er op moet letten1 dat ieder gedeelte minstens n oog moet behouden4 ,het snijvlak1 dat een dikke1 kleverige vloeistof afscheidt1 wordt dan met houtskoolpoeder bestrooid4 ,voor het oppotten moet tamelijk zware en goed voedzame1 rijkelijk met zand vermengde grond gebruikt worden4 ,het beste grondmengsel is #b_/c broeiaarde en #a_/c klei- of graszodengrond4 ,de potten1 die men gebruikt1 moeten z groot zijn1 dat de knol er juist goed in past4 ,zij worden nu zoo warm mogelijk gezet en in den beginne matig met lauw warm water begoten2 zoodra de scheuten zich krachtig beginnen te ontwikkelen1 kan men meer water geven4 ,tegen het midden van de lente worden de ,canna's1 door de vertrekken1 waarin zij staan1 meer en meer te luchten1 langzaam gehard1 zoodat zij in de eerste dagen van ,juni in het bloemenrekje1 buiten voor het venster1 kunnen gezet worden2 of wel1 men plant ze tegen dien tijd in de balkonbakjes1 waarin zij zich zeer goed zullen ontwikkelen4 ,de in potten gekweekte ,canna's moeten gedurende den zomer rijkelijk gegierd en verscheidene malen verpot worden4 ,zet men de planten in het najaar voor het venster van het woonvertrek1 dan zullen zij dikwijls tot diep in den winter doorbloeien4 ,is de ,canna uitgebloeid1 dan geeft men haar langzamerhand minder water1 neemt ze1 na het afsterven der bladeren1 uit den pot1 snijdt alle scheuten eenige centimeters boven den knol af1 kort de wortels diep in en laat de zoo schoongemaakte knollen op matig vochtig zand in een vorstvrijen kelder of in een koele achterkamer overwinteren4 ,hoe vroeger een ,canna afsterft1 des te vroeger kan zij weder aan den groei worden gebracht4 ,behalve op de boven aangegeven wijze door deeling1 laten de ,canna's zich ook door zaden voortkweeken4 ,de groote1 harde zaden legt men eenige dagen in lauw warm water te weeken1 waarop zij ieder afzonderlijk in een potje worden gezaaid4 ,geeft men ze voldoende warmte en vochtigheid1 dan zullen zij vrij spoedig kiemen4 ,colchicum 7,herfsttijdeloos74 ,een schoone vorm van de in sommige streken van ons land wild voorkomende ,herfsttijdeloos is de ,colchicum autumnale speciosum4 ,deze variteit wordt tegenwoordig door vele bollenkweekers in het groot gekweekt en komt dan ook iederen herfst aan de markt4 ,de mooie1 goed gekweekte knollen1 die tot #cjj gram zwaar kunnen worden1 en door de zaadhandelaars ieder najaar worden aangeboden1 hebben al de stoffen1 die zij tot de ontwikkeling van haar bloemen noodig hebben1 in het voorjaar in zich opgenomen4 ,de knollen kunnen in iederen grond worden geplant2 men kan ze op met vochtig zand gevulde schotels zetten of ook wel droog op een vensterbank of tagre4 ,wanneer men ze zoo heeft staan1 is het zeer aardig om te zien1 hoe zich snel na elkander van #aj tot #cj fraaie licht violette bloemen uit den knol ontwikkelen1 zonder dat deze n enkel blad draagt4 ,onze afbeelding 7,fig4 #aah7 toont een drogen knol1 prijkende met zijn bloemen4 ,evenals bij al de ,colchicums verschijnen ook bij deze de bladeren eerst in het voorjaar1 zij moet daartoe echter opgepot worden4 ,de droge knol ziet er natuurlijk na den bloei verschrompeld uit4 ,tijdig opgepot1 kan hij ook het tweede jaar weder bloeien1 mits hij1 tot aan het begin van zijn rusttijd1 koel en vochtig gehouden wordt4 ,crinum4 ,onder de fraaie bloemplanten1 die voor de kamer geschikt zijn1 nemen ook de ,crinums een voorname plaats in4 ,deze fraaie bolgewassen1 die tot de familie der ,amaryllideen behooren1 hebben geen absoluten rusttijd2 zij blijven dus steeds groen4 ,de verschillende soorten behooren thuis aan de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,in tropisch ,azi1 in ,amerika en ,nieuw-,holland4 ,zij dragen fraaie breede of ook wel riemvormige bladeren en groote bloemschermen4 ,zeer schoone soorten zijn3 ,crinum ,yemense1 met atlas-witte zeer welriekende bloemen en ,crinum ,kirkii met groote1 witte1 purper gestreepte bloemen4 ,de ,crinums hebben zeer groote1 dikke bollen1 met talrijke vleezige wortels2 zij moeten dus in behoorlijk groote potten gekweekt worden4 ,als grondmengsel gebruikt men #a_/b deel bladaarde en #a_/b deel vetten graszodengrond1 vermengd met veel zand4 ,oudere exemplaren behoeven slechts om de twee jaar verpot te worden4 ,de cultuur is zeer eenvoudig4 ,gedurende den winter worden de planten betrekkelijk1 doch niet geheel1 droog gehouden2 des zomers verlangen zij echter veel water1 en het beste doet men dan ze in den tuin1 liefst op een beschaduwde plek1 of anders op het balkon1 te zetten4 ,een bloeiende ,crinum levert een prachtig gezicht op4 ,de voortkweeking geschiedt door kweekbolletjes1 die van de oude plant1 bij het verpotten1 afgenomen worden4 ,cyclamen 7,alpenviooltje74 ,wie kent niet het lieve ,alpenviooltje1 met zijn mooie niervormige1 veelal fraai geteekende bladeren en zijn zacht gekleurde1 dikwijls welriekende bloemen8 ,nch het in het voorjaar bloeiende ,europeesche ,alpenviooltje1 ,cyclamen europum1 nch de andere harde ,alpensoorten hebben als kamerplanten waarde4 ,een zeer gewaardeerde kamerplant is echter de ,cyclamen persicum1 waarvan gedurende den langen tijd1 dat zij gekweekt wordt1 talrijke schoone variteiten zijn gewonnen4 ,hoewel de naam op ,perzi duidt1 behoort deze soort daar toch feitelijk niet thuis1 daar zij van het eiland ,cyprus afkomstig is4 ,waar men des winters bloemen kweekt1 is ongetwijfeld ook de ,cyclamen te vinden1 daar zij naast de ,primula een der dankbaarste winterbloeisters is4 ,hoewel de ,cyclamen voor den leek niet de minste overeenkomst met de ,primula vertoont1 behoort zij toch tot dezelfde familie1 namelijk die der ,primulaceen4 ,uit een vlakken1 schijfvormigen knol1 die op de aarde rust1 ontspringen de lang gesteelde1 bijna altijd fraai geteekende bladeren1 die zich bij vrijstaande planten gelijkmatig naar alle zijden uitspreiden1 zoodat dan de plant den vorm van een halven kogel verkrijgt4 ,gedurende den zomer ontwikkelen zich tusschen de bladstelen de bloemknoppen1 dikwijls bij tientallen te gelijk4 ,zij groeien gewoonlijk van ,september af langzaam door1 verheffen zich boven de bladeren en ontplooien dan haar fraaie bloemen1 die door de naar boven geslagen1 vaak spiraalsgewijze gewonden bloembladeren1 een zeer interessant voorkomen hebben4 ,hoe zuiverder en schitterender de bloembladeren zijn1 des te schooner is de bloem4 ,naast de zuiver witte kleur1 die echter niet dikwijls voorkomt1 doorloopen de bloemen alle tinten tusschen het zachte rose en het vurigste rood4 ,ook komen er witte bloemen voor met roode strepen of vlekken en omgekeerd2 zelfs gevulde variteiten worden aangetroffen1 doch deze laatsten zijn in schoonheid en sierlijkheid niet te vergelijken met de enkelbloemige4 ,de oorspronkelijke ,cyclamen kenmerkt zich door een wel wat scherpen doch overigens aangenamen geur2 maar de kweekers der nieuwere variteiten hebben er zich1 jammer genoeg1 nog niet op toegelegd welriekende te kweeken4 ,de fraaie ,cyclamen persicum wordt tegenwoordig in bijna alle kweekerijen in groote getale gekweekt4 ,de liefhebber koopt ze meestal tegen het najaar en de prijzen loopen daarbij sterk uiteen1 al naar de variteit en de grootte der plant1 die men verlangt4 ,bij het koopen moet men er op letten steeds exemplaren te nemen1 waarvan de knol zich boven de aarde bevindt en niet die1 waarvan hij in de aarde geplant is2 vervolgens moet men toezien1 dat men goed bewortelde planten verkrijgt1 die in den pot gekweekt zijn en ook1 dat de bladeren van de te koopen planten niet waggelen of hangen1 niet met stokjes en bast zijn opgebonden1 maar stevig aan den knol bevestigd zijn4 ,ook moet men nooit in ,augustus bloeiende ,cyclamen koopen1 daar deze spoedig met bloeien ophouden4 ,de beste tijd om ze te koopen is in ,october2 men moet dan planten nemen1 die goed beknopt zijn en waarvan de eerste bloemen beginnen te ontluiken4 ,gewoonlijk sterven de gekochte planten na korteren tijd1 ook al zijn zij nog zoo krachtig1 af1 wijl zij verkeerd behandeld worden4 ,hoewel de ,cyclamen den geheelen winter bloeit1 wil zij1 evenmin als de ,primula1 warm staan2 zij is geen plant voor de woonkamer en gewoonlijk is zij te breed om tusschen dubbele vensters geplaatst te worden4 ,ook vorst kan zij niet verdragen1 zoodat de beste plaats1 die men haar geven kan1 een lichte plek op de vensterbank van een kamer met een gemiddelde temperatuur van #de-ee ,fahr4 is4 ,op zulk een plaats gezet1 zullen de bloemen zich na elkander ontwikkelen en niet zelden zullen er #bj #cj tegelijkertijd open zijn4 ,de planten moeten af en toe met slappe gier begoten en matig vochtig gehouden worden4 ,bij het begieten moet men goed oppassen1 dat er geen water tusschen de bladeren en op den knol blijft staan2 hierdoor toch zouden niet alleen de bloemknoppen1 doch ook de knollen zeer gemakkelijk gaan rotten1 in welk laatste geval de plant zeker verloren is4 ,uitgebloeide bloemen en geel geworden bladeren moeten voorzichtig bij den knol worden afgesneden4 ,nadat de bloei geindigd is1 begint de ,cyclamen te rusten4 ,hoewel de kweeker meestal de uitgebloeide planten1 als ze wat oud worden1 wegwerpt en de oude knollen niet meer waard acht verder te kweeken1 kunnen de liefhebbers ze verscheidene jaren bewaren en tot bloei brengen4 ,om dit te bereiken moet men ze op de volgende wijze behandelen3 ,de uitgebloeide ,cyclamen worden langzamerhand minder begoten1 waardoor zij gaandeweg afsterven4 ,in ,juni zijn de knollen ontbladerd en men doet het best ze dan op een beschaduwde plek in den tuin te zetten4 ,hier laat men ze rustig staan2 doch1 wijl de wortels niet geheel afsterven1 maar in leven blijven1 moet men ze af en toe een weinig begieten1 ten einde te voorkomen1 dat de aarde geheel uitdroogt4 ,tegen het begin van den regentijd1 in ,september1 beginnen de knollen weder teekenen van leven te geven2 zij worden dan voor den dag gehaald en in een mengsel van gelijke deelen broei- en blad- of heideaarde1 goed met zand vermengd1 opgeplant1 voor een venster met morgenzon gezet en gelijkmatig begoten4 ,de voortkweeking van de ,cyclamen geschiedt door zaden4 ,men kan zelf zeer goed zaden verkrijgen van in het voorjaar bloeiende bloemen1 mits men deze bevrucht4 ,daar men niet gemakkelijk met een penseel bij de meeldraden kan komen1 moet men de bevruchting op een andere wijze volvoeren4 ,op een zonnigen dag stoot men tegen den middag met duim en middelsten vinger krachtig tegen de bloem1 zoodat deze flink heen en weer geschud wordt2 het stuifmeel komt dan als een wolkje te voorschijn1 wat voldoende is1 om de bevruchting te doen plaats hebben4 ,de bevruchte bloem bloeit snel uit1 haar steel buigt zich over den potrand heen en na verloop van eenige weken rijpen in een bolvormige vrucht de tamelijk harde zaadkorrels4 ,in ,augustus worden de versche zaden in potten of schalen gezaaid2 zij worden warm en gelijkmatig vochtig gehouden1 waarop de kieming binnen #d-f weken volgt4 ,de zaailingen1 die al heel spoedig een knolletje vormen1 worden op de vensterbank gezet1 tegen felle zon geschermd en1 zoodra zij het tweede of derde blad vormen1 gerepikeerd4 ,gedurende den winter worden de jonge plantjes nogmaals gerepikeerd en in het voorjaar kunnen zij dan afzonderlijk in kleine potjes worden opgepot4 ,de kweeker houdt zijn ,cyclamen van den beginne af aan in een bak dicht onder het glas1 totdat zij volgroeid zijn2 de liefhebber moet zich echter met de vensterbank behelpen4 ,de jonge ,cyclamen1 die niet1 zooals de oude knollen1 des zomers rusten1 doch steeds doorgroeien1 moeten in den loop van den zomer nog een paar keeren verpot worden2 ook moet men bij zonnig weer voor behoorlijk schermen en spuiten zorgen4 ,hoewel men zoodoende vrij goede planten kan kweeken1 zullen zij zich toch nooit zoo fraai ontwikkelen als in een bak1 zoodat wij den liefhebbers1 die niet zeer veel zorg aan hun planten kunnen besteden1 aanraden liever jaarlijks eenige planten bij een vertrouwd kweeker te koopen4 ,eucharis4 ,tot de fierste en te gelijk fraaiste winterbloeisters moet zeker wel de ,eucharis gerekend worden4 ,de verschillende soorten van het geslacht ,eucharis behooren in tropisch ,amerika thuis en wetenschappelijk vertoonen haar bloemen slechts een zeer gering verschil4 ,in de kweekerijen treft men meestal vijf verschillende soorten aan2 namelijk3 ,eucharis candida1 ,eu4 grandiflora1 ,eu4 ,sanderiana1 ,eu4 ,mastersii en ,eu4 amazonica4 ,de laatste soort wordt verreweg het meest gekweekt1 waarom wij dan ook door ,fig4 #abj een zeer schoon exemplaar er van afbeelden4 ,de ,eucharis is een bolgewas1 en haar bloemen toonen eenige overeenkomst met de ,tazette1 wat niet te verwonderen is1 daar zij tot dezelfde familie behoort1 namelijk tot die der ,amaryllideen2 een familie1 waaruit we reeds vele fraaie winterbloeisters vermeld hebben4 ,onze fraaie afbeelding zal menig liefhebber den wensch doen koesteren zulk een schoone plant te bezitten4 ,de vervulling van dezen wensch behoort wel tot de mogelijkheden1 want zij zijn nch moeilijk te verkrijgen1 nch duur2 toch meenen wij tegen een overijlde aanschaffing er van te moeten waarschuwen4 ,de ,eucharis wordt wel algemeen als kamerplant aanbevolen1 maar wij durven deze aanbeveling niet zonder voorbehoud onderschrijven4 ,slechts dien liefhebbers1 die zeer veel ondervinding op het gebied van kamercultuur hebben1 durven wij aanraden deze plant te kweeken4 ,hij1 die lastige ,amaryllissen en ,orchideen met succes in een kamer kweekt1 kan zonder twijfel zijn krachten ook wel eens aan deze planten beproeven1 andere liefhebbers moeten wij haar echter1 met het oog op haar lastige cultuur1 ontraden4 ,de ,eucharis behoort tot die bolgewassen1 welke niet geheel afsterven1 zij moet dus ook gedurende haar rusttijd begoten worden4 ,veel water mag zij dan echter niet hebben2 slechts genoeg om te voorkomen1 dat de wortels en de bladeren verdrogen4 ,gedurende dezen rusttijd moeten zij ook luchtiger en koeler gehouden worden dan anders4 ,wenscht men des winters bloeiende ,eucharissen te hebben1 dan moet men het zoo trachten in te richten1 dat de groeiperiode tegen ,augustus eindigt4 ,de ,eucharissen groeien liefst gezellig1 het kweeken van iederen bol afzonderlijk is dus zeer ondankbaar1 zij bloeien dan zelden1 of in het geheel niet4 ,het is daarom ook niet geraden om1 zooals men bij de meeste bolgewassen doet1 de kweekbolletjes spoedig te verwijderen2 doet men dit bij de ,eucharis1 dan zal men weinig pleizier van haar beleven4 ,bij het aanschaffen tracht men flinke1 groote exemplaren1 dus echte bolkolonies te verkrijgen1 en deze laat men1 zonder ze te scheuren1 doorgroeien1 al worden zij ook nog zoo breed4 ,zulke groote planten bloeien zeer dankbaar en meestal wel twee keeren per jaar1 eens in den voorzomer en eens in den winter4 ,voor de cultuur van de ,eucharis moet men geen gewone potten1 doch zoogenaamde schalen gebruiken1 die veel breeder zijn dan diep1 natuurlijk mogen zij niet al te ondiep zijn1 en ook moeten zich talrijke drainage-gaatjes in den bodem bevinden4 ,oudere exemplaren behoeven niet jaarlijks verpot te worden2 is dit echter noodig1 dan moet het na het einde der rustperiode geschieden4 ,wil men verpotten1 dan wordt de plant uit den pot genomen1 en worden de vleezige wortels voorzichtig losgemaakt1 waardoor een deel der oude aarde er tusschen uitvalt4 ,aan de gezonde wortels mag nooit gesneden worden4 ,als aarde gebruikt men een voedzamen1 doch zeer groven grond1 het best is een mengel van twee deelen half verteerde bladaarde1 waar de fijne aarde door zeven uit verwijderd is1 n deel brokkeligen graszodengrond1 n deel ouden koemest 7in de meeste kweekerijen wel te verkrijgen7 en n deel scherp zand4 ,wil men succes met zijn ,eucharissen hebben1 dan moeten zij op een lichte plaats staan met een gemiddelde temperatuur van #ee-fe ,fahr4 ,tegen te felle zon moet geschermd worden1 terwijl men1 door herhaaldelijk te spuiten1 de lucht voldoende vochtig moet houden4 ,heeft men gezonde exemplaren1 dan moet men niet vergeten1 die van tijd tot tijd te bemesten4 ,het best zal de ,eucharis steeds in een kamerkasje groeien1 waarin zij tegen tocht en droge lucht beschermd is4 ,hmanthus4 ,de ,hmanthussen zijn sierlijke ,amaryllideen1 afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,zij hebben dikke bollen en betrekkelijk korte1 zeer breede1 stevige bladeren4 ,in het voorjaar ontspruit tusschen deze bladeren de tamelijk korte1 vleezige bloemsteng1 die een1 uit dicht op elkander geplaatste witte of roode bloempjes bestaand bloemscherm draagt4 ,door de ver uitstekende meeldraden hebben deze bloemen een zeer eigenaardig voorkomen4 ,zeer in trek zijn de ,hmanthus coccineus1 met scharlakenroode bloemen2 de ,hmanthus albiflos1 die zeer op de voorgaande gelijkt1 doch er van verschilt1 doordat de bloemen wit en de meeldraden1 geel zijn en de ,hmanthus ,kalbreyeri1 met fraaie1 lichtroode bloemen4 ,de behandeling van de ,hmanthus is zeer eenvoudig4 ,des zomers kweekt men ze in het op de zon gelegen bloemenrekje buiten voor het venster1 des winters daarentegen in een matig warme kamer4 ,de verplanting moet geschieden na den bloei en in tamelijk zwaren grond4 ,bij het verplanten moet men de wortels zeer ontzien4 ,men moet er op passen gedurende den winter niet te veel water te geven4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door kweekbolletjes4 ,hymenocallis 7,pancratium74 ,de ,pancratiums staan zeer dicht bij de ,eucharis en behooren ook tot de familie der ,amaryllideen4 ,het zijn bolgewassen met groote bollen1 lange1 tamelijk breede1 riemvormige bladeren en op krachtige bloemstengen staande1 schermvormige bloeiwijzen4 ,de zachte vanieljegeur1 dien zij verspreiden1 is zeer aangenaam4 ,de bloemen zijn pijpvormig1 boven op dit pijpje zit een verbinding van meeldraden en vormt daar als het ware een trechter1 ongeveer gelijk als die der ,tazette2 om dezen trechter staan stervormig de lange1 witte1 lijnvormige1 teruggeslagen bloembladeren1 die aan het geheele bloemscherm een los voorkomen geven4 ,de ,pancratiums hebben1 evenals verscheidene andere bolgewassen1 geen absolute rustperiode1 wat niet wegneemt1 dat zij toch wel degelijk rusten4 ,zij behouden echter gedurende haar rusttijd de bladeren4 ,de bollen worden gekweekt in een mengsel van blad- en broeiaarde1 ouden graszodengrond en zand4 ,men behoeft ze niet alle jaar te verplanten1 wanneer men ze in haar groeitijd nu en dan giert4 ,bij het verplanten1 dat met het begin van den groeitijd moet gebeuren1 schudt men al de oude aarde tusschen de dikke wortels weg1 en snijdt de zieke wortels met een scherp mes af4 ,gedurende den rusttijd wordt weinig gegoten1 ook behoeft men haar dan geen lichte plaats te geven4 ,bij het begin van den groeitijd zet men de planten voor het venster van een vertrek1 dat op #fj-fe ,fahr4 verwarmd wordt4 ,des zomers heeft zij zooveel water noodig1 dat men den pot in een schotel met water kan zetten4 ,een zeer goede soort om in de kamer gekweekt te worden is de ,pancratium caribum van de ,canarische eilanden2 ook de ,pancratium speciosum van de ,antillen is een zeer dankbare en fraaie plant4 ,de voortkweeking van deze planten geschiedt het best door kweekbolletjes1 die bij het verplanten van de moederplant worden afgenomen en afzonderlijk in potjes worden geplant4 ,lilium 7,lelie74 ,de ,lelies1 de overal bekend en in trek zijnde bolgewassen1 behooren tot de familie der ,liliaceen4 ,deze prachtige bloemplanten1 die vooral voor den tuin groote waarde hebben1 worden in ,japan met groote voorliefde gekweekt en van daar in grooten getale in ,europa ingevoerd4 ,zij ontwikkelen somtijds stengels van een aanmerkelijke lengte1 die met lancetvormige bladeren bezet zijn en die dikwijls door tal van rijke1 groote1 zeer fraai gekleurde bloemen gekroond worden4 ,de zes bloemdekbladeren1 die de bloem vormen1 geven haar nu eens het voorkomen van een pijpvormigen trechter1 dan weer zijn zij elegant teruggeslagen en de stamper en meeldraden steken dan boven de fraai gevormde bloem uit4 ,van de meer dan vijftig bekende ,leliesoorten worden er slechts eenige in potten gekweekt4 ,fraaie potplanten vormen de ,lilium ,harrisii1 met groote1 trechtervormige1 witte bloemen2 de ,lilium tigrinum1 met donkeroranje1 van binnen met scharlakenrood gespikkelde bloemen2 de talrijke variteiten der ,lilium speciosum1 met witte1 vaak rose en rood gespikkelde bloemen1 welke soort ook wel voorkomt onder den naam ,lilium lancifolium1 en eindelijk de fraaiste van alle ,leliesoorten1 de ,lilium auratum1 met zeer groote witte bloemen1 waarvan de bloembladeren met purperroode stippels en gele strepen geteekend zijn4 ,deze soort1 waarvan ook enkele variteiten bestaan1 is zeer welriekend4 ,de bollen van deze ,leliesoorten zijn ieder voorjaar bij goede zaadhandelaars verkrijgbaar4 ,in ,japan worden talrijke ,leliesoorten niet alleen als sierplanten1 doch ook als voedingsgewassen gekweekt1 waarvan de bollen gegeten worden4 ,de potcultuur der ,lelies is zeer eenvoudig4 ,daar deze planten slechts voor versiering van het balkon1 de veranda of den tuin kunnen dienen en in den zomer bloeien1 begint zij pas in het voorjaar4 ,wij schaffen ons dus sterke en vooral goed gezonde bollen aan1 en planten die1 waartoe men potten gebruikt1 die1 al naar de grootte der bollen1 een doorsnede moeten hebben van #ae #ah c,m4 ,als aarde gebruikt men een goed met zand vermengden1 voedzamen grond4 ,een mengsel van goede bladaarde met veel ouden1 verteerden koemest is zeer geschikt4 ,bij het oppotten der ,leliebollen moeten wij met een eigenaardigheid er van rekening houden2 zij toch onderscheiden zich van de andere bolgewassen daardoor1 dat er zich uit de schijf slechts zeer weinig duurzame wortels ontwikkelen2 het meerendeel der wortels1 die voor de voeding der plant zorgen1 ontspruit onder aan den stengel1 dien de bol voortbrengt4 ,deze wortels vormen als het ware een krans boven den bol en sterven te gelijk met den stengel af4 ,om nu te zorgen1 dat de stengels deze wortels in voldoende mate voortbrengen1 moeten de bollen z diep geplant worden1 dat later hun voeten diep genoeg in de aarde komen te staan4 ,nadat wij in den ledigen pot de drainage gelegd hebben1 brengen wij er een aardlaagje in van ongeveer #c c,m4 dikte in4 ,op dit aardlaagje strooit men een laagje goed zuiver zand van ongeveer #a c,m4 dikte4 ,de vrij groote bol wordt nu z op dit zandlaagje gezet1 dat de wortels1 die er zich aan bevinden1 gelijkmatig in de rondte verdeeld zijn4 ,zijn wij zoover1 dan wordt de pot1 tot op die hoogte1 verder aangevuld1 zoodat de bol ongeveer ter halver hoogte in de aarde komt te staan 7,fig4 #abc74 ,de zoo opgeplante bollen1 die dus in slechts half gevulde potten staan1 worden matig vochtig gehouden en het best gezet op de vensterbank van een niet al te warme kamer4 ,bij het intreden van meer gestadig warm weer1 worden zij op het balkon gezet4 ,spoedig komt er nu groei in de bollen en beginnen zij een flinken scheut voort te brengen4 ,is deze scheut zoover gegroeid1 dat hij boven den potrand uitsteekt1 dan vult men den pot van lieverlede met aarde aan1 zoodat ten laatste slechts de gewone gietrand overblijft4 ,na zulk een planting staan de voeten van de stengels in de aarde en kunnen daarin rijkelijk wortel schieten4 ,wil men zijn ,lelies des zomers goed doen groeien1 dan moet men ze een zonnige standplaats geven in den tuin of op het balkon2 ook flink begieten en nu en dan gieren1 is voor de ontwikkeling zeer bevorderlijk2 verplanten des zomers moet daarentegen vermeden worden4 ,na het uitbloeien beginnen de ,lelies langzamerhand af te sterven2 men giet dan ook steeds wat minder4 ,zijn de stengels geheel afgestorven1 dan worden de bollen uit de potten genomen en de doode scheuten dichtbij den bol afgesneden4 ,de bollen overwinteren het best in een vorstvrijen kelder op een laag maar even vochtig wit zand1 daar zij niet goed verdragen geheel droog te overwinteren4 ,heeft men zeer voedzame aarde gebruikt1 dan kunnen de ,leliebollen er wel twee zomers in blijven staan4 ,de stengels worden dan1 zoodra zij afgestorven zijn1 gelijk met de aarde afgesneden4 ,de potten laat men daarna op een vorstvrije plaats overwinteren1 en worden juist z vaak begoten1 dat de aarde niet geheel uitdroogt4 ,beginnen in het voorjaar de jonge scheuten zich te ontwikkelen1 dan zet men de potten dadelijk buiten en geeft ze meer water4 ,later1 wanneer de stengels in vollen groei zijn1 worden zij nu en dan gegierd4 ,sommige ,leliesoorten ondergaan deze behandeling liever1 dan jaarlijks uit de potten te worden genomen4 ,enkele ,lelies en daaronder ook de ,lilium ,harrisii1 kan men1 om ze reeds vroeg in het voorjaar in bloei te hebben1 reeds in den herfst oppotten2 zij groeien dan op een lichte koele standplaats den geheelen winter door en zullen reeds in ,april of ,mei bloeien4 ,toch is deze wijze van behandelen voor den liefhebber1 die zijn planten in de kamer kweekt1 niet aan te bevelen1 omdat zij daar sterk van luis te lijden hebben4 ,de vermenigvuldiging der ,lelies geschiedt door kweekbolletjes1 die zich bij enkele soorten o4a4 bij de ,lilium tigrinum ook in de bladoksels ontwikkelen4 ,in een tuin is de voortkweeking wel mogelijk1 omdat de bollen daar den winter door onder bedekking overblijven1 in een kamer is zij echter onuitvoerbaar4 ,polyanthes tuberosa 7,tuberoos74 ,onder de zeer gezochte zomer- en herfstbloeisters neemt de ,tuberoos zeker een voorname plaats in4 ,de ,polyanthes behoort in ,amerika en ,afrika tehuis4 ,het is een bolgewas1 met lange1 smalle1 groene bladeren4 ,uit het midden der bladerrozet verheft zich een bebladerde bloemsteng1 die wel #ge c,m4 hoog kan worden en die een dichte aar van witte1 zeer welriekende bloemen draagt4 ,bij den stamvorm zijn deze bloemen enkel en niet zoo heel fraai4 ,in ,zuid-,frankrijk wordt deze enkelbloemige soort in het groot voor de parfumerie-fabrieken gekweekt en van daar worden zij ook in den naherfst in grooten getale naar de bloemenmarkten der groote steden verzonden4 ,voor potcultuur wordt uitsluitend de gevulde variteit gebruikt4 ,de schoonste en rijkst bloeiende variteit draagt den naam ,the ,pearl2 zij is van ,amerikaanschen oorsprong en wordt van daar zeer veel naar ,europa verzonden4 ,de cultuur der ,tuberoos is niet lastig4 ,de bollen komen van den naherfst tot het voorjaar in den handel voor1 en worden tegen het begin der lente opgepot4 ,men gebruikt voor het opplanten een met veel zand vermengden goeden blad- of boschgrond1 waar een weinig graszodengrond aan toegevoegd kan worden2 de te gebruiken potten moeten ongeveer #ab c,m4 wijd zijn4 ,in deze potten kan men een of twee bollen planten1 die z opgepot moeten worden1 dat de hals van den bol uit de aarde steekt4 ,de bollen1 die niet dadelijk1 maar meestal pas na eenige weken beginnen te groeien1 moeten in den beginne slechts zeer matig begoten worden1 terwijl men ze een warme standplaats voor het venster eener gestookte kamer moet geven4 ,zijn de bollen eenmaal flink aan het uitgroeien1 dan kunnen zij rijkelijk begoten worden2 zij behoeven dan geen warme standplaats meer te hebben1 en kunnen van ,juni af in een zonnig plantenrekje voor het venster1 of op het balkon geplaatst worden4 ,nu en dan gieren met zeer slappe koegier is zeer bevorderlijk voor den bloei4 ,het komt wel eens voor1 dat de hoofdscheut niet doorgroeit1 terwijl zich een groot aantal secondaire scheuten ontwikkelen4 ,in zulke gevallen moeten de jonge1 kweekbolletjes direct weggebroken worden4 ,in ,juli of ,augustus1 somtijds zelfs pas in ,september1 is de groei zoover gevorderd1 dat de bloemknoppen1 die in den beginne groen zijn en later pas wit worden1 sterk beginnen te zwellen4 ,tegen dezen tijd moeten de stengels aan stokjes gebonden worden1 ten einde te voorkomen1 dat zij buigen of afknakken4 ,plant men de bollen1 die zeer lang droog kunnen liggen1 te laat in het voorjaar op1 dan mislukt de cultuur1 wijl dan de ontwikkeling der knoppen in de sombere maand ,october valt1 en deze bij voortdurend donker weer niet open komen1 doch beginnen te rotten4 ,daar de bladeren der ,tuberoos zeer gemakkelijk breken1 waardoor de plant minder mooi wordt1 moet men zeer voorzichtig met haar omgaan4 ,de uitgebloeide ,tuberoos heeft geen waarde meer1 daar de bol1 na gebloeid te hebben afsterft4 ,men kan ze dus niet voortkweeken1 maar moet ieder jaar bloeibare bollen aankoopen4 ,sternbergia4 ,dit lieve1 tot de ,amaryllideen behoorende bolgewas behoort in ,zuid-,europa te huis4 ,de ,sternbergia's zijn planten1 waarvan de bloemen in den herfst vr de bladeren verschijnen4 ,de meest bekende soorten zijn ,sternbergia lutea en ,sternbergia dalmatica4 ,in het begin van ,september worden de1 gedurende den zomer rustende1 vrij groote bollen in betrekkelijk kleine potten geplant en reeds tegen het einde van dezelfde maand vertoonen zich de eerste1 gele bloemen1 waarvan iedere knol er van drie tot vijf voortbrengt4 ,in den vorm gelijken de bloemen op die van den ,crocus4 ,geeft men den ,sternbergia's een koele1 doch vorstvrije standplaats1 dan zal de bloei tot ,januari toe duren1 ,nadat zij gebloeid hebben1 moet men doorgaan met de planten te begieten1 daar zich dan pas de smalle bladeren beginnen te ontwikkelen4 ,zijn de planten tegen den zomer afgestorven1 dan worden de bollen uit de potten genomen1 in de lucht gedroogd1 schoongemaakt en bewaard tot ,september1 wanneer zij opnieuw opgeplant moeten worden4 ,vallota purpurea4 ,de ,vallota is weer een dier schitterende geslachten1 waaraan de familie van de ,amaryllideen zoo rijk is4 ,deze werkelijk dankbare bloeister is afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop4 ,uit een niet zeer zwaren bol ontwikkelen zich1 lange1 stevige donkergroene bladeren1 uit welker midden in ,augustus of ,september1 de ongeveer #bj c,m4 lange1 krachtige bloemsteng ontspruit1 die talrijke1 zeer fraaie1 roode bloemen draagt4 ,er zijn verscheidene variteiten van bekend1 ook een met witte bloemen4 ,de cultuur is zeer eenvoudig4 ,in de eerste plaats moeten wij er op letten1 dat de ,vallota niet absoluut rust4 ,wel heeft zij gedurende den winter haar rusttijd1 doch zij verliest dan nch geheel haar wortels1 nch al haar bladeren1 zoodat zij ook gedurende dezen tijd niet geheel droog mag gehouden worden1 hoewel zij dan met een minder lichte standplaats in een koel vertrek tevreden is4 ,begint de ,vallota in het voorjaar uit te groeien1 dan moet zij voorzichtig verplant en daarna op een lichte plaats gezet worden4 ,hoewel een jaarlijks verplanten wel wenschelijk is1 is het voor de plant toch niet streng noodzakelijk4 ,vele liefhebbers houden hun ,vallota's jarenlang in denzelfden pot1 bemesten ze des zomers niet en verkregen toch zeer bevredigende resultaten4 ,tegen het einde van ,mei zet men de ,vallota op een eenigszins beschaduwde plek van het bloemenrekje buiten voor het venster2 hier zal zij dan ook later haar bloemen ontwikkelen4 ,de bollen der ,vallota hebben een sterke neiging tot het vormen van kweekbolletjes4 ,wil men sterke bollen hebben1 dan moet men die kweekbolletjes niet laten doorgroeien1 maar ze tijdig verwijderen4 ,breekt men de kweekbolletjes voorzichtig weg en plant men ze gezamenlijk in een pot of schaal1 dan kan men1 wanneer zij het tweede jaar in afzonderlijke potjes worden geplant1 er voor het venster zeer goed bloeibare bollen van kweeken4 ,in de laatste jaren wordt de ,vallota meer en meer op waarde geschat en de bollen worden zelfs in grooten getale ingevoerd4 ,aangezien deze ingevoerde bollen echter droog en zonder wortels in den handel komen1 moet men1 tot zij uitgroeien1 zeer voorzichtig met de behandeling zijn4 ,veltheimia viridifolia4 ,de ,kaap de ,goede ,hoop1 het vaderland van zoovele schoone bolgewassen1 is het ook van deze ,veltheimia4 ,de plant is reeds zeer lang bekend1 en ook een zeer dankbare winterbloeister2 toch is zij lang niet zoo algemeen verspreid als zij verdient4 ,uit den bol ontspruiten lange1 breede1 gootvormige bladeren1 die aan den rand licht gegolfd zijn4 ,tusschen deze bladeren verheft zich de bloemsteng1 die van #be-dj c,m4 hoog kan worden4 ,de bloemsteng heeft een lichtbruine kleur met groene vlekken1 terwijl zij met een blauwachtig was overtogen is4 ,deze bloemsteng draagt een dichte aar van pijpvormige1 hangende1 zalmkleurige bloemen1 die een lengte hebben van #e-g c,m4 en geheel reukeloos zijn4 ,de bloeitijd1 die zeer lang duurt1 valt gewoonlijk in den winter4 ,de cultuur der ,veltheimia is zeer dankbaar4 ,van af ,juli tot in ,september zijn de bollen in volmaakte rust1 men neemt ze niet uit de potten1 hoewel zij in het geheel niet gegoten mogen worden4 ,in ,september worden de bollen in behoorlijk groote potten verplant1 waartoe men bij voorkeur zandige compostaarde gebruikt4 ,bij het verplanten neemt men den bol uit den ouden pot1 schudt de aarde tusschen de wortels weg1 snijdt de doode wortels af en plant hem weder zoodanig op1 dat hij half boven de aarde uitsteekt4 ,tot laat in den herfst houdt men de verplante bollen buiten2 daarna worden zij in een vertrek gezet1 liefst voor het raam1 met een gemiddelde temperatuur van #ej ,fahr4 ,hier komt de ,veltheimia in bloei en wel gewoonlijk op een tijd1 dat de andere bolgewassen nog pas in knop zijn4 ,na afloop van den bloei moet men doorgaan met haar te begieten1 daar de eigenlijke rusttijd pas in den zomer begint4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door kweekbollen1 die de plant zeer gewillig voortbrengt4 ,wil men fraaie planten kweeken1 dan laat men de jonge bollen aan de moederplant zitten4 ,zij zijn dan binnen een paar jaar bloeibaar en men krijgt zoodoende exemplaren1 die met zes en meer bloemstengen kunnen bloeien4 ,aroideen of ,aronskelkachtige planten4 ,de familie der ,aroideen is een zeer interessante1 die meer dan #ejj bekende soorten telt en die tot de groote groep der ,enzaadlobbige planten behoort4 ,de ,aroideen zijn over de geheele aarde verspreid2 de fraaiste soorten vindt men echter in de tropische streken der ,oude en ,nieuwe ,wereld4 ,het zijn gewoonlijk kruidachtige planten met knolvormige1 klimmende of kruipende wortelstokken1 of met zeer weeke stammen1 en ze behooren meestal in de tropische wouden thuis4 ,de meeste soorten worden in haar vaderland aangetroffen op moerasachtige bodems1 waarboven zij zich vaak door haar luchtwortels verheffen1 om zich zoodoende aan andere planten vast te hechten of tegen stammen van boomen op te klimmen4 ,eenige soorten1 met een knolvormigen wortelstok1 groeien bij voorkeur in drogere streken4 ,enkele van deze laatsten zijn in de tropen zeer nuttig2 men verbouwt ze er als voedingsgewassen en de knollen zijn1 gekookt of geroosterd1 een zeer goed voedsel4 ,de bloemen van alle ,aroideen zijn klein en onbeduidend2 zij zitten op een vleezige1 onverdeelde kolf1 die in de meeste gevallen door een scheedevormig schutblad omgeven wordt4 ,dit schutblad1 dat de bloemkolf in den beginne omgeeft1 maar later terugslaat of zich oprolt1 verleent aan de planten haar groote waarde4 ,al die soorten1 welke in de kamer of de plantenkas rijk bloeien en zich onderscheiden door fraaie witte1 rose1 roode1 donkerbruine of gele bloemscheeden1 worden tot de bloem-,aroideen gerekend4 ,naast deze fraai bloeiende staan andere1 waarvan de bloemscheeden een onbeteekenende1 somtijds leelijke1 groen- of geelachtige kleur hebben1 maar die dan door de trotsche houding of groote afmeting der bladeren een hooge waarde bezitten4 ,zoowel onder de schoon bloeiende als onder de schoonbladerige ,aroideen zijn er1 jammer genoeg1 slechts weinige1 die als kamerplanten een burgerrecht verkregen hebben4 ,onder de bekendste schoon bloeiende soorten behoort zeker wel de ,calla 7,richardia7 thiopica1 algemeen bekend onder den naam van ,aronskelk4 ,deze plant1 afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop1 heeft lang gesteelde1 pijlvormige1 glanzend groene bladeren1 waartusschen zich de vaak een ,meter hoog wordende bloemstelen verheffen1 die de bloemkolven dragen1 welke van groote1 witte1 welriekende1 peperhuisvormige bloemscheeden omgeven zijn4 ,de bloeitijd valt in de lente of den zomer1 doch kan door een goede cultuur ook naar den winter verplaatst worden4 ,wanneer men de ,calla goeden voedzamen grond geeft1 dan is zij een flinke groeister4 ,het best kweekt men haar in een mengsel van gelijke deelen broeiaarde en veengrond1 waar natuurlijk een voldoende hoeveelheid zand aan moet worden toegevoegd4 ,in het voorjaar1 zoodra zij nieuwe bladeren begint te maken1 moet zij verpot worden4 ,de pas verplante ,calla geeft men een lichte standplaats in een matig verwarmd vertrek2 zij maakt dan spoedig wortels in de nieuwe aarde1 en verlangt dan zeer veel water4 ,des zomers eischt zij zooveel water1 dat het geraden is de potten in gewone schoteltjes te zetten en deze steeds met water gevuld te houden4 ,zoolang men de ,calla in de kamer kweekt1 moet zeer gelet worden op de bladluizen1 waardoor zij vaak aangetast wordt4 ,zoodra eenigszins vast warm weer intreedt1 zet men haar in het bloemenrekje voor het venster1 op het balkon of in den tuin4 ,behalve op behoorlijke begieting en bemesting moet men des zomers ook letten op tijdige verwijdering der kweekknollen1 die in grooten getale zich ontwikkelen en de moederplant aanmerkelijk verzwakken4 ,uit deze kweekknollen kunnen weder jonge planten opgekweekt worden4 ,in den herfst begint de rusttijd der ,calla2 zij wordt dan minder begoten en overwintert in een koele1 doch vorstvrije kamer4 ,het is niet geraden haar des winters z droog te houden1 dat zij haar bladeren verliest en tot op den knol afsterft4 ,heeft men goed gekweekte en sterke planten1 dan ontwikkelen zich vaak reeds in ,januari en ,februari de eerste bloemknoppen tusschen de bladeren4 ,deze planten zet men warmer1 waardoor een vervroegde bloei verkregen wordt4 ,gewoonlijk wordt de ,calla te warm gehouden2 zij vormt dan lange bladstelen1 die meestal te zwak zijn om de bladeren te dragen en dus omknikken4 ,ook zullen zulke planten zeer zwak of in het geheel niet bloeien4 ,men heeft in den laatsten tijd verschillende variteiten van de ,calla gewonnen1 waaronder wel het meest uitmunt de ,little ,gem1 een laag blijvende1 doch zeer rijk bloeiende variteit4 ,ook de ,calla ,childsiana1 een uit ,amerika stammende soort1 is in korten tijd zeer populair geworden4 ,haar bloemscheede is schitterend wit1 groot en mooi naar buiten omgeslagen4 ,een andere1 die ook zeer veel aangetroffen wordt1 is de ,calla thiopica albo-maculata1 die wit gevlekte bladeren heeft4 ,deze in al haar afmetingen kleinere1 doch veel stevigere plant1 is reeds lang bekend4 ,de pijlvormige bladeren zijn geelachtig groen met talrijke witte vlekken2 de bloemscheeden zijn aan de buitenzijde evenzoo licht geelgroen1 aan de binnenzijde echter wit4 ,deze variteit sterft in het najaar1 dus tegen den rusttijd1 geheel af4 ,de vlakke1 zware knollen laat men droog en vorstvrij overwinteren2 zij worden in ,februari of ,maart in zeer voedzamen grond opgepot en voor het venster gezet1 waar zij weder spoedig zullen uitgroeien4 ,bij het oppotten moet men er op letten1 dat de knollen geheel onder de aarde komen te liggen4 ,de cultuur is overigens geheel dezelfde als die van den stamvorm4 ,beide planten zijn ook voor het aquarium te gebruiken4 ,evenals de ,calla's behandelt men ook de in de laatste tijden ingevoerde ,arum-soorten met fraaie bloemen1 die een zeer donkerbruine1 ja somtijds zelfs een bijna zwarte bloemscheede hebben4 ,de meest bekende van deze soorten is de uit ,palestina afkomstige ,arum sanctum1 ook wel ,arum palstinum genaamd4 ,hoewel deze geen moerasplant is1 moet zij gedurende haar groeitijd zeer veel begoten worden4 ,de ,arum sanctum rust in den zomer2 de knollen worden in den herfst opgepot en in een matig warme kamer gekweekt4 ,de zeer fraaie bloemen verschijnen dan gewoonlijk in ,april of ,mei4 ,terwijl de thans behandelde ,aroideen alle des zomers buiten willen staan1 zijn er bij de ,anthuriums planten1 die zeer schoon bloeien1 doch het geheele jaar door in de kamer moeten gekweekt worden4 ,de ,anthuriums zijn kruidachtige planten1 waarvan de bloemen door het zachte rose of het vurige rood der bloemscheeden groote waarde bezitten4 ,eenige soorten1 die1 jammer genoeg1 uitsluitend in kassen moeten gekweekt worden1 munten ook uit door prachtig gevormde of geteekende bladeren4 ,voor kamercultuur is zeer aanbevelenswaardig de ,anthurium ,scherzerianum1 een plant1 die een niet te grooten omvang krijgt1 hard is en dankbaar bloeit4 ,fig4 #acb vertoont een oud fraai specimen van deze soort4 ,de ,anthurium ,scherzerianum1 is afkomstig uit ,guatemala en is kenbaar aan haar lange1 zeer donkergroene1 lederachtige bladeren4 ,de bloemen verheffen zich op lange stelen boven de bladeren4 ,de bloemkolf is in verschillende bochten gewonden en de teruggeslagen1 dikwijls aan de spits eenigszins opgerolde bloemscheede prijkt met het schoonst denkbare rood4 ,de oorspronkelijke soort is door de kweekers aanmerkelijk verbeterd4 ,men heeft variteiten gewonnen1 waarvan de bloemscheeden alle tinten1 van het zachtste rose tot het donkerste rood1 doorloopen2 ook zijn er met geheel witte bloemscheeden en met rood en wit gevlekte4 ,al deze variteiten zijn echter tamelijk zeldzaam en dan ook zeer duur4 ,daarentegen is de zoogenaamde grootbloemige variteit1 de ,anthurium ,scherzerianum grandiflorum1 met een zeer groote1 fraai roode bloemscheede1 vrij algemeen verspreid4 ,men kweekt deze planten het best in vlakke potten of schalen4 ,bij het verplanten moet men zeer voorzichtig zijn met de dikke1 vleezige wortels1 daar die zeer broos zijn en dus gemakkelijk afbreken4 ,de potten moeten goed gedraineerd zijn4 ,voor het verplanten gebruikt men zeer grove1 vezelige heiaarde of boschgrond1 gehakt sphagnum en kleine stukjes graszodengrond4 ,bij dit grondmengsel voegt men een goede hoeveelheid scherp zand1 benevens stukjes houtskool4 ,deze aarde moet niet te vast aangedrukt worden4 ,bij het verplanten moet men er ook nog voor zorgen1 dat de ,anthurium flink boven den pot uitgeplant wordt4 ,goed bewortelde planten verlangen veel water1 des zomers moeten zij vaak bespoten worden1 terwijl men ze tegen te felle zon moet schermen2 des winters moeten zij in een gemiddelde temperatuur van #fe-gj ,fahr4 staan4 ,de bloemen verschijnen het geheele jaar door1 en1 kan men de ,anthurium in een kamerkasje zetten1 dan zal zij bij voorkeur in den nawinter bloeien4 ,de vermenigvuldiging geschiedt door deeling van de oude plant2 het zaaien der in de roode bessen zittende zaden is voor kamercultuur niet aan te bevelen4 ,een plant1 die men in de handelscatalogi vaak vindt opgegeven1 is de ,anthurium ,dechardii of juister ,spathiphyllum ,dechardii4 ,deze heeft vrij groote1 vlakke groene bladeren1 die op stelen van #bj #be c,m4 lengte staan4 ,de bloemen zijn aan de buitenzijde groenachtig1 aan de binnenzijde daarentegen porseleinwit4 ,het is een voor de kamer zeer aanbevelenswaardige plant1 die op dezelfde wijze als de vorige ,anthurium moet gekweekt worden4 ,eenige overeenkomst met deze plant heeft de ,spathiphyllum cannfolium2 zij verschilt van haar door de iets langere bladeren en bladstelen1 terwijl de bloemen aan binnen- en buitenzijden wit1 en zeer welriekend zijn4 ,zij groeit zeer goed op een lichte standplaats in een warme kamer4 ,onder de ,aroideen1 die veel voor de schoone bladeren gekweekt worden1 nemen de verschillende soorten van het geslacht ,philodendron een voorname plaats in4 ,deze soorten onderscheiden zich door een groot verschil in groei en in bladvorm4 ,dikwijls hebben zij een zeer fraaie groeiwijze1 vaak zijn het echter snel groeiende lianen1 die tegen de vochtige muren der kassen opklimmen1 waaraan zij zich met haar dikke luchtwortels vasthechten4 ,van het eenvoudigste1 gaafrandige1 lancetvormige tot het fraaiste dubbel gevinde blad vindt men in het geslacht ,philodendron vertegenwoordigd4 ,de geschiktste soort voor de kamer is de ,philodendron pertusum1 een plant1 waarvan de juiste naam ,monstera deliciosa is1 doch die onder eerstgenoemden naam het meest wordt aangetroffen4 ,onze figuur #acd toont een bloeiende plant1 die als zoodanig echter uitsluitend in kassen voorkomt1 wijl zij in bloeienden staat voor de kamer te groot is4 ,figuur #ace toont een jonge1 uit stek gekweekte plant1 zooals men ze in de kamer nu en dan wel aantreft4 ,de vruchten van deze ,monstera's zijn zeer geurig en worden in de tropen veel gegeten4 ,de ,monstera met haar glanzend1 donkergroene1 fraai verdeelde bladeren1 die haar de grootste waarde verleenen1 behoort wel tot een der beste kamerplanten4 ,zij heeft niet zeer veel licht noodig en kan vooral des winters op een tamelijk donkere plaats staan1 terwijl zij zich ook niet erg gevoelig betoont voor stof en droge kamerlucht1 zoodat zij al de eigenschappen van een goede kamerplant bezit4 ,de ,monstera moet jaarlijks verpot worden in zeer voedzame1 doch niet te zware aarde1 terwijl zij het geheele jaar door in de kamer moet worden gehouden4 ,de voortkweeking1 die in de kamer maar zelden zal gelukken1 wordt in de kweekerijen bewerkstelligd door den kop van de plant af te snijden en dien als te steken4 ,de oude stam zal dan eenige zijscheuten maken1 die1 zoodra zij sterk genoeg zijn1 ook weer als stekken kunnen gebruikt worden4 ,vaak komt het voor1 dat de stekken1 voordat ze gesneden worden1 reeds beworteld zijn1 daar ieder blad bij zijn ontwikkeling gewoonlijk een luchtwortel medebrengt4 ,het snijvlak der stekken maakt geen wortels en groeit ook niet dicht1 maar sterft zeer langzaam in1 wat niet belet1 dat de stekplanten zeer goed groeien4 ,een zeer fraaie kamerplant is ook de ,monstera 7,philodendron7 bipinnatifida uit ,brazili1 met groote1 diep ingesneden en doorboorde bladeren4 ,een andere zeer goede kamerplant1 tot de familie der ,aroideen behoorende1 is de ,colocasia odora4 ,deze1 die uit ,oost-,indi afkomstig is1 kan somtijds zeer groote1 lang gesteelde bladeren dragen4 ,haar cultuur is eenvoudig1 daar zij in de zon zoowel als in de schaduw goed groeit en zelfs midden in den zomer buiten kan staan4 ,zij verlangt een goeden1 doch vooral niet te zwaren grond en des zomers zeer veel water4 ,van belang is het1 dat men haar bladeren vrij van stof houdt1 en er voor zorgt1 dat zij in een eenigszins gelijkmatige temperatuur ,staat4 ,zeer schoone bladplanten1 die veel gekweekt worden1 en vooral als jonge planten1 uitstekend voor de bloemtafel geschikt zijn1 zijn de ,dieffenbachia's4 ,de bloem van deze ,zuid-,amerikaansche plant is zeer onbeduidend2 zij is geelachtig groen en komt niet voor1 waarom men dan ook meestal de knoppen niet tot ontwikkeling laat komen1 maar ze uit de plant breekt1 voordat zij opengaan4 ,de waarde der ,dieffenbachia's1 die in veel soorten gekweekt worden1 is gelegen in de fraaie1 meestal zeer mooi gekleurde of gevlekte bladeren4 ,zeer schoon zijn vooral die soorten1 welke gevlekte bladeren dragen1 wijl deze vlekken vaak ook op de bladstelen voorkomen4 ,de figuren #acf en #acg toonen twee jonge ,dieffenbachia's1 namelijk de ,dieffenbachia ,baumannii en de zeer schoone ,dieffenbachia magnifica4 ,in de kweekerijen worden deze planten door stekken en ook door stamstukjes voortgekweekt4 ,voor deze laatste methode snijdt men den stam in juist zooveel stukjes als er zich oogen op bevinden en legt deze bij voorkeur in verwarmd zand2 ieder oog zal dan uitgroeien en een jonge plant vormen4 ,in de kamer gaat het voortkweeken1 zoowel op de eene als op de andere wijze1 echter niet best en is daarom niet aan te raden4 ,het best doet een liefhebber met zich in het najaar jonge ,dieffenbachia's aan te schaffen en ze een lichte plaats in het woonvertrek te geven4 ,des winters worden ze matig begoten en de teere bladeren vaak afgewasschen4 ,het verplanten geschiedt in het voorjaar in zeer voedzamen1 doch niet te zwaren grond4 ,ook des zomers moeten de ,dieffenbachia's in de kamer gekweekt worden2 zij verlangen dan rijkelijk water en moeten dikwijls bespoten worden1 terwijl men ze tegen felle zon moet schermen4 ,alleen als jonge planten verdienen de ,dieffenbachia's aanbeveling2 worden zij ouder1 dan vormen zij een dikken1 vleezigen stam en maken kleinere bladeren2 zij zijn dan niet mooi meer1 daar zij ook vaak krom groeien4 ,de fraaiste en allersierlijkste geteekende planten onder de ,aroideen zijn zeker wel de ,caladiums4 ,daargelaten enkele groenbladerige soorten1 zijn de ,caladiums alle1 zeer fijne1 uiterst teere planten4 ,deze bewonderenswaardige planten1 uit tropisch ,amerika1 behooren tot de knolgewassen3 haar bloemen zijn onbeduidend en moeten dan ook tijdig weggebroken worden4 ,de bladeren1 die meer of minder breed1 maar steeds pijlvormig zijn1 prijken bijna altijd met de fraaiste kleuren4 ,de groene kleur der bladeren gaat somtijds geheel verloren en daarvoor treden dan in de plaats wit1 karmijn1 purper1 rose of geel4 ,somtijds zijn de bladeren nkleurig1 dan weder gevlekt of gestippeld1 of wel tegen de grondkleur der bladeren vertoonen de nerven zich in een geheel andere kleur en leveren zoo een interessant gezicht op4 ,des winters rusten de ,caladiums2 de knollen moeten dan droog en warm bewaard worden4 ,in het voorjaar plant men ze op in met zand vermengden turfmolm4 ,houdt men ze daarop warm1 en in den beginne slechts matig vochtig1 dan zal het niet lang duren of ze beginnen uit te groeien4 ,zoodra zij goed teekenen van leven gaan geven1 neemt men de knollen uit den turfmolm en plant ze in niet te groote potten in een mengsel van ruwen boschgrond1 vermengd1 zoo mogelijk1 met wat turfstrooiselmest1 gehakt sphagnum en stukjes houtskool4 ,voor een goede ontwikkeling is het zeer raadzaam1 dat ze des zomers vaak worden verpot1 terwijl ook goed gezorgd moet worden voor scherming tegen de zon4 ,beginnen de knollen pas uit te loopen1 dan kan men ze vermenigvuldigen door ze in zooveel stukken te snijden als er oogen op zitten4 ,de snijvlakken moeten dan goed met fijne houtskool bepoeierd worden4 ,jammer is het1 dat de ,caladiums een gesloten1 vochtig warme lucht verlangen1 zoodat zij moeilijk voor kamerdecoratie gebruikt kunnen worden4 ,haar cultuur is slechts mogelijk in een kamerkasje1 mits dit niet te klein zij1 daar verscheidene soorten ruim #fj c,m4 hoog en zeer breed worden4 ,men heeft er1 vooral in de laatste jaren1 werkelijk prachtige variteiten van gewonnen1 met bijna transparante bladeren4 ,een zeer lieve miniatuursoort is de ,caladium argyrites met groene1 wit gevlekte bladeren4 ,een andere witbonte variteit is onlangs in den handel gebracht onder den naam ,caladium liliputense1 terwijl nog enkele andere kleine variteiten in de kassen der kweekers voorkomen4 ,bromeliaceen of ,ananasachtige planten4 ,de familie der ,bromeliaceen staat in schoonheid en eigenaardigheid zeker niet veel achter bij die der ,orchideen4 ,zij komen in dezelfde streken voor1 leven onder gelijke omstandigheden en worden niet zelden tezamen op dezelfde boomen aangetroffen4 ,terwijl men vroeger de ,bromeliaceen uitsluitend aantrof in ,botanische ,tuinen1 vindt men ze tegenwoordig reeds in de kassen van veel kweekers en liefhebbers1 en sinds het bekend geworden is1 dat het zeer dankbare en sterke kamerplanten zijn1 begint men ze hier en daar reeds in de vertrekken te zien4 ,in ,parijs worden enkele ,bromeliaceen-soorten reeds op de markten verkocht1 waartoe zij te ,versailles in grooten getale worden gekweekt4 ,ook in ,belgi en ,engeland beginnen zij meer en meer veld te winnen1 en wij hopen van harte1 dat het niet lang meer zal duren1 dat zij ook hier naar waarde worden geschat4 ,algemeen bekend is zeker wel de vrucht van de gewone ,ananas4 ,deze soort1 die in ,west-,indi en ,centraal ,amerika thuis behoort1 wordt al naar den vorm en de grootte der vrucht1 in talrijke variteiten gekweekt4 ,ook een bontbladerige vorm van deze soort wordt als sierplant aangetroffen2 deze is echter te gevoelig en ook te duur om haar als kamerplant aan te bevelen4 ,de ,bromeliaceen behooren1 evenals de ,cactussen1 uitsluitend in tropisch en sub-tropisch ,amerika tehuis4 ,volgens ,prof4 ,witmack worden zij het meest aangetroffen in ,zuid-,amerika en wel speciaal in ,brazili en ,columbi1 dus in het ,amazone-gebied2 doch ook ,west-,indi1 ,guyana1 ,peru1 ,chili en ,argentini zijn rijk aan soorten4 ,de meeste ,bromeliaceen zijn zoogen4 epiphyten1 d4w4z4 planten1 die op andere levende gewassen leven1 doch nooit met haar wortels daarin doordringen om er voedsel aan te onttrekken4 ,sommige soorten groeien in de diepe schaduw der oerwouden1 andere vindt men in de kronen van groote boomen1 of boven op hooge bergen1 zoo o4a4 boven op de ,itatiaia in ,brazili 7#cjjj-ccjj ,m47 en op de ,andes van ,peru1 tot een hoogte van #dcjj ,m4 ,andere soorten leven weder in den bodem of op rotsen en deze hebben het liefst een lichte1 droge standplaats2 het zijn in hoofdzaak die van de ,mexicaansche hoogvlakten4 ,zoo bij voorbeeld is de ,guzmannia tricolor een der soorten1 die volgens ,andr in een droge1 dorre streek wonen en zeer goed in de brandend heete lucht bloeien4 ,het is een ongeveer #cj c,m4 hoog wordende kamerplant met zeer interessante bloemen4 ,de wortels van de ,bromeliaceen zijn over het algemeen zeer weinig ontwikkeld1 en vooral is dit het geval bij de op boomen groeiende soorten2 vele hebben slechts als zaadplantjes enkele worteltjes en leven verder geheel wortelloos1 haar voedsel geheel opnemende uit de vochtige lucht4 ,in de ,botanische ,tuinen ziet men deze hoogst interessante1 maar uit een tuinbouwkundig oogpunt waardelooze planten1 vaak jarenlang tegen een stukje kurkschors gehecht1 uitstekend groeien4 ,de meeste ,bromeliaceen hebben riem- of lijnvormige1 ongesteelde bladeren1 die aan den voet meestal verbreed zijn4 ,bij enkele soorten zijn zij zeer fraai geteekend4 ,tusschen de bladeren en in het hart der plant verzamelt zich water1 dat er zelfs in het droge jaargetijde nog te vinden is4 ,de bloemen der ,bromeliaceen zijn zeer interessant en de bloeiwijze is vaak prachtig1 door de schoon gekleurde schutbladeren1 die de bloemen omgeven1 terwijl ook vaak1 wanneer zij gaan bloeien1 de hartbladeren een zeer schoone kleur aannemen4 ,jammer is het1 dat bij enkele soorten de bloemen maar zeer kort1 vaak niet langer dan enkele uren1 duren1 maar daar staat tegenover1 dat meestal de bloemen aan een zelfde bloeiwijze na elkander openkomen1 zoodat de bloei dan toch vrij lang duurt4 ,bij enkele soorten hebben ook de vruchten een zeer fraai voorkomen4 ,talrijke ,bromeliaceen zijn reeds zonder bloemen waard om gekweekt te worden zoowel om haar houding1 als om den vorm en de kleur harer bladeren1 en haar geheele voorkomen1 waarin het eigenaardige karakter dezer familie zich afspiegelt4 ,de ,bromeliaceen kunnen een zeer aardige afwisseling geven aan de in de kamer gekweekte planten4 ,de grootere soorten maken een zeer fraaie figuur op een bloemstandaard of op een bloemtafel1 terwijl de kleinere op de vensterbank en de kleinste in het kamerkasje of het terrarium aangename verschijningen zijn1 die zeer goed kunnen wedijveren met de fraaiste bladplanten1 en dikwijls bloeien in een jaargetijde1 dat zeer arm aan bloemen is4 ,uit de hiervoor beschreven levenswijzen en groeiplaatsen zal al wel gebleken zijn1 dat niet alle ,bromeliaceen op gelijke wijze behandeld moeten worden4 ,de zeer harde1 veel ruimte eischende ,ananas-soorten zijn evenmin als kamerplanten aanbevelenswaardig als de uiterst teere soorten1 die men er onder vindt en het zou dus nutteloos zijn te beproeven1 die in de kamer te kweeken4 ,die soorten echter1 welke voor kamercultuur geschikt zijn1 kunnen bijna alle op dezelfde wijze behandeld worden4 ,het lastigste gedeelte der cultuur van ,bromeliaceen is de behandeling der zaden en zaadplantjes1 maar men doet het best dit aan een kweeker van beroep over te laten4 ,een liefhebber moet goed bewortelde planten koopen1 die dan1 voorzichtig behandeld1 hem veel genot kunnen verschaffen1 daar zij zich tot fraaie planten zullen ontwikkelen4 ,voor het kweeken van ,bromeliaceen kan men slechts een kamer gebruiken1 die des winters geregeld verwarmd wordt en een gemiddelde temperatuur heeft van #fj-fe ,fahr4 ,het best plaatst men ze hier op standaards1 die voor verscheidene planten zijn ingericht of anders op de vensterbank1 doch dan z1 dat zij de ruiten niet aanraken4 ,in den winter moet er op gelet worden1 dat zij vooral niet aan tocht- of temperatuurschommelingen zijn blootgesteld1 daar de ,bromeliaceen dit evenmin verdragen als andere tropische planten4 ,moeten dus voor het schoonmaken der kamer de vensters geopend worden1 dan zorgt men de planten tijdelijk te verwijderen4 ,de ,bromeliaceen zijn zeer zindelijke planten1 die bij een goede behandeling1 absoluut vrij van ongedierte blijven4 ,daar droge lucht voor veel soorten verderfelijk kan zijn1 moet men ze niet slechts des zomers1 maar ook op heldere dagen des winters met den rafraichisseur herhaaldelijk spuiten1 of wel ze met een spons aan de onder- en bovenzijde der bladeren nu en dan afwasschen4 ,zaak is het te zorgen1 dat zij van het voorjaar tot aan den herfst niet aan de volle zon zijn blootgesteld1 waarom er voor behoorlijke scherming moet gezorgd worden4 ,veel soorten rusten gedurende den winter en moeten dan natuurlijk veel minder begoten worden2 andere daarentegen groeien en bloeien juist in dien tijd en deze moeten natuurlijk behoorlijk vochtig gehouden worden4 ,bij een beetje oplettendheid kan men al heel spoedig bemerken1 welke soorten rusten en welke doorgroeien4 ,de beste tijd om de meeste ,bromeliaceen te verplanten is vroeg in het voorjaar4 ,daar het planten zijn1 die zeer weinig wortels bezitten1 moet men met het verpotten voorzichtig zijn1 slechts kleine potten gebruiken en1 moet men ze in grootere potten zetten dan moge deze slechts weinig grooter zijn dan die1 waarin ze gestaan hebben4 ,daar de meeste soorten in haar natuurlijken toestand op boomen en andere planten groeien1 moet men ze een zeer lichte grondsoort geven4 ,het best zet men ze in zeer ruwen bosch- of vezelgrond1 vermengd met gehakt sphagnum en stukjes houtskool4 ,door zeven verwijdert men alle fijnere deelen uit deze aarde1 waarna men er nog wat zand doorheen mengt4 ,zeer goed doet men ook door1 wanneer men het voorhanden heeft1 enkele stukjes half verteerd hout bij het grondmengsel te voegen2 men moet er echter op letten1 dat deze niet beschimmeld zijn4 ,bij het verplanten moet men zooveel mogelijk van de oude aarde uit de wortelkluit verwijderen1 waarbij vooral opgepast moet worden1 dat men de jonge gezonde wortels niet beschadigt4 ,heeft men de te gebruiken potten gereinigd1 dan worden die van een zeer goede drainage voorzien1 waarop men er een laagje aarde in brengt1 dat met de hand goed vastgedrukt wordt4 ,in de zoo klaargemaakte potten houdt men dan de planten met de linkerhand en wel z1 dat zij slechts iets dieper komen te staan1 dan zij oorspronkelijk stonden2 met de rechterhand vult men dan den pot verder aan1 er voor zorgende1 dat de aarde goed tusschen de wortels wordt verdeeld en dat zij behoorlijk wordt aangedrukt4 ,na het verpotten worden de planten flink aangegoten1 waarbij men zorgt1 dat het water goed door de aarde trekt4 ,van de talrijke geslachten1 die de familie der ,bromeliaceen rijk is1 zijn het vooral de geslachten ,vriesea en ,tillandsia1 die ons fraaie kamerplanten leveren4 ,de meest bekende is zeker wel de ,vriesea splendens1 met fraaie bladeren1 die een groene grondkleur hebben1 waarover donkerbruine dwarsstrepen loopen4 ,midden uit de bladerrozet ontspringt de bloeiwijze1 die een lange spitse aar vormt1 bestaande uit menieroode schutbladeren1 welke dakpansgewijze over elkander liggen1 en waartusschen de gele bloemen verschijnen1 die echter van zeer korten duur zijn4 ,deze bloeiwijze ontwikkelt zich gewoonlijk in ,december1 en duurt zeer lang4 ,een andere1 eveneens in den winter bloeiende soort1 die veel gekweekt wordt1 is de ,vriesea brachystachys4 ,deze vormt slechts een kleine bladerrozet van licht geelgroene bladeren1 uit welker midden de bloeiwijze verschijnt1 die ook uit dicht op elkander geplaatste schutbladeren bestaat1 welke aan den steel donker vermiljoenrood en aan de uiteinden goudgeel zijn4 ,de geheele bloeiwijze heeft den vorm van een platten1 driehoekigen kam2 zij is ongeveer #e #f c,m4 hoog en staat op een bloemsteng van #ae #bj c,m4 lengte4 ,in de laatste jaren is een zeer groote soort in den handel gekomen1 de ,vriesea hieroglyphica4 ,deze vormt een bladroset1 die wel een hoogte kan bereiken van #a ,meter4 ,de bladeren zijn licht geelgroen en met bruine vlekken geteekend4 ,deze vlekken herinneren sterk aan de karakters van het oud ,egyptische schrift4 ,een zeer fraaie plant is ook de ,vriesea fenestralis1 waar op een lichtgroenen ondergrond een aantal donkergroene in elkander loopende vierkantjes zichtbaar is4 ,zeldzamer dan deze soort is de ,v4 ,saundersii4 ,deze soort heeft blauwgroene bladeren1 die eenigszins dof en aan den voet en de onderzijde met donkere vlekken geteekend zijn4 ,de op een flinke bloemsteng staande bloemen zijn door gele schutbladeren omgeven4 ,in de laatste jaren zijn door verscheidene kweekers1 vooral te ,versailles en te ,luik1 prachtige hybriden gewonnen4 ,een der fraaisten is zeker wel de ,vriesea fulgida1 met een donkerroode1 groote bloeiwijze en de ,vriesea leodiensis1 met een fraaie1 scharlakenroode en gele bloeiwijze4 ,al de ,vriesea's hebben gootvormige bladeren1 die elkander aan den voet omgeven4 ,tusschen deze bladeren en in het hart verzamelt zich1 door het spuiten en gieten1 een hoeveelheid water1 dat men1 zoolang het niet te vuil wordt1 er rustig in moet laten staan1 daar de planten dit zeer gaarne schijnen te willen4 ,onder de ,tillandsia's1 die geschikt zijn voor kamercultuur1 komt in de eerste plaats de fraaie ,tillandsia ,lindenii in aanmerking4 ,de donkergroene bladeren van deze plant zijn door roodachtige overlangsche nerven geteekend4 ,de bloemen1 die prachtig blauw zijn met een wit hart1 duren niet lang1 doch verschijnen na korte tusschenpoozen1 zoodat de plant toch zeer lang bloeit4 ,een andere zeer sierlijke soort1 die uitstekend voor het kamerkasje geschikt is1 is de ,tillandsia dianthodea4 ,deze kan men in een houten mandje met wat sphagnum of anders op een stukje kurkschors kweeken4 ,zij heeft lichtgroene1 wit bepoederde bladeren1 en haar kleine1 blauwe bloemen worden door prachtige1 lichtrose schutbladeren omgeven4 ,als kamerplanten zijn onder de ,bromeliaceen nog zeer dankbaar de chmea fulgens1 de ,billbergia amoena en de ,billbergia nutans4 ,deze laatste plant bloeit zeer elegant en is een uitstekende kamerplant1 te meer1 daar de bloeitijd tegen ,kerstmis valt4 ,de lichtblauwe bloemen1 met donkerblauwe randen1 worden door fraaie1 roode schutbladeren gedeeltelijk omgeven4 ,een andere zeer schoone soort1 die uitstekend voor de kamer geschikt is1 is de ,caraguata cardinalis4 ,deze vormt een fraaie1 lichtgroene bladerrozet4 ,uit het hart ontspringt de bloeiwijze1 die1 wanneer zij geheel volwassen is1 een zuiveren stervorm heeft1 en prachtig vermiljoenrood is1 waartusschen de goudgele bloemen een fraai effect maken4 ,een andere soort1 zeer goed geschikt voor terrariums1 is ,cryptanthus zonatus1 met bruinachtige bladeren1 waarover zilverwitte strepen loopen1 of ,cryptanthus bivittatus1 met lichte en donkerroode overlangsche strepen4 ,de familie der ,bromeliaceen is z rijk aan soorten1 dat het onmogelijk is hier de voornaamste er van te vermelden4 ,alle soorten1 die voor kamercultuur in aanmerking komen1 zijn zonder stengel4 ,de bloeiwijzen ontspringen midden uit de rozet1 die door de bladeren wordt gevormd4 ,na den bloei kan de moederplant dus niet langer meer doorgroeien1 en na verloop van eenigen tijd gaat zij dan ook dood4 ,aan haar voet of tusschen haar bladeren ontstaan echter n of meer zijspruiten1 waardoor men de plant kan voortkweeken4 ,men laat daartoe de zijscheuten1 zoolang dit noodig is1 aan de moederplant zitten1 en snijdt ze eerst af1 wanneer zij behoorlijk wortels gemaakt hebben1 waarop men ze afzonderlijk kan oppotten4 ,hebben zich echter meerdere scheuten ontwikkeld1 dan kan men1 door deze voorzichtig van elkander te nemen1 enkele planten meer verkrijgen4 ,de vermenigvuldiging door zaden kan den liefhebber niet aangeraden worden4 ,gesneriaceen4 ,zonder twijfel behooren onder de schoonst bloeiende kamerplanten ook tal van ,gesneriaceen4 ,deze familie is tamelijk groot2 zij omvat ruim #cj geslachten en eenige van die geslachten kan men in iedere kweekerij vertegenwoordigd vinden4 ,voor zoover deze planten voor kamercultuur geschikt zijn1 zijn het allen kruidachtige gewassen1 meest met knollen 7,fig4 #ade7 of met schubachtige wortelstokken 7,fig4 #adf74 ,de bladeren zijn veelal sterk behaard en fraai van vorm1 en bij eenige geslachten zijn zij z fraai geteekend1 dat ook de niet bloeiende plant als een fraaie sierplant kan gelden4 ,de grootste waarde hebben de ,gesneriaceen echter om haar bloemen1 die bijna altijd pijpvormig zijn met trompetvormige opening2 zij munten vooral uit door haar schoone kleuren1 die vaak door groote vlekken en strepen afgewisseld worden en zeer terecht elks bewondering wekken4 ,al de ,gesneriaceen1 die in hoofdzaak gekweekt worden1 zijn sierlijke gewassen4 ,jammer is het1 dat deze planten1 die allen in de tropen thuis behooren1 niet best bestand zijn tegen droge lucht1 temperatuurswisselingen en tocht4 ,zij behooren dus niet tot die planten1 welke een pas beginnend liefhebber aanbevolen kunnen worden4 ,toch kunnen zij1 wanneer men ze van een kweeker in bloei koopt en deze ze eerst een weinig hardt1 het vrij lang onder de ongunstigste omstandigheden van een kamer uithouden1 wat niet wegneemt1 dat het voortkweeken uit zaden1 of het aan den groei brengen van wortelstokjes in de kamer vrij wel tot de onmogelijkheden behoort4 ,in een kamerkasje van niet te kleine afmeting geplaatst1 behooren de ,gesneriaceen tot de dankbaarste planten4 ,alle ,gesneriaceen laten zich betrekkelijk gemakkelijk uit zaden voortkweeken4 ,wij verschaffen ons daartoe1 in een vertrouwbaren zaadhandel1 de zaden1 die in ons land evengoed verkrijgbaar zijn als in het buitenland4 ,deze zaden worden meestal verkocht in zeer kleine hoeveelheden1 in dubbel papier verpakt4 ,zij zijn daarbij als stof zoo fijn1 zoodat een pakje schijnbaar niet heel veel bevat4 ,het beste zaait men in ,februari op potten1 die daartoe met zeer fijn gezeefde heide- of bladaarde vooruit zijn klaargemaakt4 ,bij het zaaien moet men er op letten1 dat de zaden gelijkmatig uitgestrooid en1 zooals alle fijne zaden1 niet met aarde bedekt worden4 ,de zaadpotten dekt men met een glasplaat1 plaatst ze in het kamerkasje1 terwijl zij met den rafrachisseur zoodanig worden bespoten1 dat de aarde gelijkmatig vochtig blijft4 ,zorgt men er voor1 dat zij niet door de zon worden beschenen1 dan volgt de kieming meestal na #b of #c weken4 ,zooals alle uit kleine zaden gekiemde plantjes1 zijn de zaailingen van ,gesneriaceen in den aanvang z klein1 dat men ze nauwelijks met het ongewapende oog kan zien4 ,het opkweeken van zulke kleine plantjes is altijd zeer moeilijk1 daar het eerste repikeeren zeer veel geduld en geoefendheid vereischt4 ,nadat men ze verscheidene malen gerepikeerd heeft1 zijn de zaadplantjes eindelijk groot genoeg om afzonderlijk in potjes te worden gezet4 ,zijn zij eenmaal z ver1 dan gaat de cultuur meestal sneller en voorspoediger en na nog eenige keeren verpot te zijn1 beginnen zij meestal in het midden van den zomer te bloeien4 ,ook langs kunstmatigen weg laten de ,gesneriaceen zich gemakkelijk voortkweeken4 ,het eenvoudigst gaat dit1 door bladeren af te snijden en die als stekken te behandelen4 ,de soorten1 die een kruidachtigen stam hebben1 vermenigvuldigt men door stekken1 en ten laatste laten die1 welke schubachtige wortelstokjes hebben1 zich ook zeer gemakkelijk voortkweeken1 doordat men deze in stukjes snijdt en ieder stukje op zichzelf als plant behandelt4 ,de knollen en wortelstokjes1 die wel niet alle1 doch zeer vele ,gesneriaceen bezitten1 moet men in een warm vertrek droog laten overwinteren4 ,de knollen moeten geheel droog bewaard worden1 de wortelstokjes daarentegen legt men in potten met zand1 dat nu en dan een weinig begoten wordt1 om het slap worden te voorkomen4 ,al naardat men de planten vroeger of later in bloei wil hebben1 moeten zij tusschen de maanden ,februari en ,april opgepot worden4 ,in iederen pot1 van #h c,m4 doorsnede1 worden n knol of enkele wortelstokjes geplant4 ,de potten moeten goed gedraineerd en met losse1 zandige heiaarde gevuld worden1 waar men de knollen voorzichtig indrukt1 zoodat zij geheel onder de aarde komen te liggen4 ,bij het oppotten der rhizomen handelt men op de volgende wijze3 ,de pot wordt niet geheel met aarde gevuld1 men legt er de wortelstokjes in1 vult hem verder aan en drukt de aarde daarna matig vast4 ,de opgepotte knollen en wortelstokjes worden in den beginne gesloten gehouden en slechts matig begoten2 zoodra zij zich beginnen te ontwikkelen1 kan men iets meer gieten1 en zijn zij eenmaal uitgegroeid1 dan is een rijkelijke begieting noodig4 ,voor een goeden groei is het geraden de planten later nog in potten van #ab c,m4 wijdte te verplanten4 ,voor dit verplanten gebruikt men een goeden1 voedzamen grond1 o4a4 #b deelen hei-1 n deel bladaarde en #a_/b deel1 bestaande uit broeiaarde1 kleigrond en zand4 ,in een kamerkasje1 waarin een vochtige lucht is1 dat bij warm weer gelucht en bij zonneschijn geschermd wordt1 zullen de ,gesneriaceen1 wanneer men ze gelijkmatig vochtig houdt1 zeer goed groeien4 ,worden zij direct aan de zon blootgesteld1 dan verbranden zij zeer gemakkelijk2 staan zij in te droge lucht1 dan worden zij door ongedierte aangetast1 dat zich van de sterk behaarde bladeren1 die ook zeer slecht tabaksrook verdragen1 moeilijk laat verwijderen4 ,beginnen de ,gesneriaceen in het najaar af te sterven1 dan gaat men ze langzamerhand minder water geven4 ,aan een practischen1 ervaren liefhebber kan de cultuur dezer planten zeer aanbevolen worden1 en er zijn er dan ook velen1 die ze jaarlijks uit zaad opkweeken en zeer goede resultaten verkrijgen4 ,de bekende en meest verspreide ,gesneriaceen zijn zeker wel de ,gloxinia's1 ware prachtplanten1 die des zomers onder de rijkst bloeiende kamerplanten kunnen gerekend worden4 ,oorspronkelijk waren het niet zulke schoone planten2 de bloemen stonden steil rechtop of hingen naar beneden en waren zeer ongelijk van vorm4 ,uit deze minder fraaie soorten heeft men de tegenwoordige prachtvariteiten gewonnen4 ,de1 op flinke stelen staande1 bloemen treft men aan in alle kleuren tusschen zuiver wit1 het vurigste rood of het diepste paars4 ,men heeft variteiten met nkleurige bloemen en ook met bloemen1 die gestippeld1 gestreept1 getijgerd of geaderd zijn4 ,onder de nkleurige bloemen zijn de zuiver witte en de vurigst roode verreweg de schoonste4 ,naast de ,gloxinia's zijn de ,tyda's vrij algemeen verspreid4 ,de knikkende bloemen staan in de bladoksels op dunne bloemsteeltjes4 ,zij danken haar groote waarde aan de prachtig geteekende1 omgeslagen bloemkroon1 waarop werkelijk schoone kleuren gevonden worden4 ,slechts weinig schooner zijn de in de laatste jaren meer en meer verspreid rakende ,gesneria's1 die nu eens knollen1 dan weder wortelstokjes bezitten1 zoo mede de ,achimenes uit ,centraal-,amerika1 met opvallend grooten en fraai ontwikkelden bloemzoom en de dichtbehaarde ,isoloma hirsuta1 waarvan men ook rijk bloeiende hybriden gewonnen heeft4 ,men kan deze laatste1 een zeer harde en niet veel warmte behoevende plant1 het geheele jaar door aan den groei houden en zeer gemakkelijk door stekken of verdeeling der wortelstokjes voortkweeken4 ,zeer interessante en in de laatste jaren zeer in trek gekomen ,gesneriaceen zijn de ,streptocarpussoorten4 ,eenige dezer bijv4 de ,streptocarpus ,wendlandii1 bezitten slechts n enkel blad1 dat op een zeer kort vleezig stengeltje staat1 over den potrand heen hangt en een lengte van #fj c,m4 bij een breedte van #dj c,m4 kan bereiken4 ,dit aan de bovenzijde matgroen en aan de onderzijde violetpurper gekleurd blad1 wordt over zijn volle lengte door de forsch ontwikkelde middennerf doorsneden4 ,jammer is het1 dat de punt van het blad nooit geheel gaaf1 doch altijd min of meer afstervende is4 ,aan den voet van het blad ontspruiten talrijke bloemstelen1 die een groot aantal middelmatig groote1 lichtblauwe met rose of wit geteekende bloemen dragen4 ,de plant ontleent haar geslachtsnaam aan de vrucht1 die lang1 dun en spiraalsgewijze gedraaid is4 ,een geheel ander voorkomen hebben de veelbladige ,streptocarpus1 waarvan tegenwoordig zeer schoone hybriden gewonnen zijn en die daardoor zeer gezocht worden4 ,de bloemen zijn #d-e c,m4 lang en prijken in alle kleuren1 tusschen wit1 donkerrood en paars1 terwijl zij zeer dikwijls fraai gestreept zijn4 ,de stand der bloemen1 die zeer lang duren1 is aan ne plant nu eens horizontaal1 dan weder geheel verticaal4 ,een zeer interessante invoering van den lateren tijd is de ,saintpaulia ionantha3 dit is een kruidachtig plantje1 doch zonder knol of wortelstok4 ,de bladeren van deze uit ,afrika afkomstige plant gelijken op die van de ,gloxinia1 doch zijn veel kleiner4 ,de bloemen zijn niet1 zooals bij de meeste ,gesneriaceen1 pijpvormig1 doch daarentegen vlak4 ,bij een oppervlakkige beschouwing gelijken zij sterk op die van het gewone welriekende ,viooltje en zij trekken1 door haar fraaie blauwe kleur1 direct de aandacht4 ,hoewel eerst sedert betrekkelijk korten tijd bekend1 is de ,saintpaulia ionantha reeds in alle voorname kweekerijen voorhanden2 men ziet haar op bijna alle ,tuinbouwtentoonstellingen en overal wordt zij om haar liefelijke verschijning en haar fraaien bloei ten zeerste bewonderd4 ,een bijzonder groote waarde als kamerplant heeft zij slechts dn1 wanneer men haar in een kamerkasje of onder een stolp kan kweeken4 ,hoewel de ,saintpaulia betrekkelijk gemakkelijk in de cultuur is1 verdraagt zij toch de droge kamerlucht niet4 ,behandelt men haar echter op deze wijze1 dan zal men er een zeer dankbare plant in vinden1 die niet te veel warmte vereischt en winter en zomer steeds doorbloeit4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk door bladstekken en ook door zaden4 ,men moet er om denken1 dat de ,saintpaulia geen bepaalden rusttijd heeft1 en dus niet droog mag gehouden worden4 ,als fraaie en dankbare ,gesneriaceen moeten ten laatste de ,ngalia's nog aanbevolen worden4 ,de tot dit geslacht behoorende planten hebben schubachtige wortelstokjes4 ,de bloemen zijn eenigszins uitgerekt klokvormig2 zij gelijken min of meer op die van een ,gesneria1 maar staan in rechtopstaande trossen boven de plant uit4 ,in schoonheid kunnen deze bloemen niet met die van de ,tyda's wedijveren1 wat niet wegneemt1 dat een bloeiende ,ngelia een zeer fraaien aanblik oplevert4 ,niet alleen echter door de bloemen1 maar ook door de bladeren munten de ,ngelia's uit4 ,deze zijn hartvormig1 dicht behaard1 dikwijls zeer fraai rood en met een opvallende nervatuur1 waardoor de plant reeds als bladplant waarde heeft4 ,onder de ,ngelia's zijn de ,ngelia zebrina en de ,ngelia cinnabarina wel de schoonsten4 ,er zijn in den laatsten tijd ook veel schoone variteiten van gewonnen4 ,de ,ngelia's zijn zeer geschikt voor wintercultuur4 ,wil men gedurende den winter bloeiende planten er van hebben1 dan moeten de wortelstokjes tot ,juli droog gehouden en dan eerst opgeplant worden4 ,wil men de ,ngelia's echter des zomers in bloei hebben1 dan moeten zij1 te gelijk met de andere ,gesneriaceen in de maanden ,februari tot ,april aan den groei gebracht worden4 ,orchideen4 ,de tropische en subtropische ,orchideen behooren tot die fraaie planten1 welke in betrekkelijk korten tijd1 om zoo te zeggen1 de geheele beschaafde wereld veroverd hebben4 ,wij behoeven slechts den naam uit te spreken1 en de meeste liefhebbers halen zich tooverachtig fraaie planten voor den geest4 ,de familie der ,orchideen is zeer groot1 zij omvat meer dan #djj geslachten1 waarvan er verscheidenen weder in ondergeslachten verdeeld worden4 ,tot deze geslachten behooren ongeveer #aj4jjj soorten1 waarvan er #hj procent in de tropen tehuis behooren1 terwijl er in ,europa slechts een #djj-tal wordt gevonden4 ,op de ,alpen groeit de kleine ,chamorchis alpina1 en de noordelijkste is de lieve ,calypso borealis4 ,ook in ons land komen enkele fraaie ,orchideen voor1 hoewel deze in pracht door de tropische soorten verre overtroffen worden4 ,de geschiedenis van de tropische ,orchideen1 namelijk de wijze1 waarop zij zich in alle ,europeesche tuinen verspreid hebben1 omvat zeker eenige der belangrijkste bladzijden uit het geschiedboek van den ,tuinbouw4 ,er zijn niet veel meer dan honderd jaar verloopen1 sedert de eerste tropische ,orchidee levend in ,europa werd ingevoerd en dat was nog niet eens een schoone soort4 ,eenige jaren later werden in ,engeland nog een paar soorten ingevoerd1 maar1 aangezien deze planten in den beginne door de kweekers geheel verkeerd behandeld werden1 leverde de cultuur niets dan teleurstelling op4 ,eerst in het vierde tiental jaren van de #ai;e eeuw werden de ,orchideen langzamerhand meer naar haar eisch behandeld2 in #ahdj nam het tijdperk een aanvang1 waarin onverschrokken verzamelaars de fraai bloeiende soorten begonnen op te zoeken en naar ,europa te zenden4 ,het is dus pas ongeveer vijftig jaar geleden1 dat slechts weinigen dezer planten bekend waren1 en thans worden over de #bjjj verschillende soorten in de kassen gekweekt4 ,de ,orchideen behooren tot die planten1 welke de kweekers nch langs natuurlijken1 nch langs kunstmatigen weg in voldoenden getale kunnen voortkweeken4 ,daar nu de aanvrage van jaar tot jaar grooter werd1 en er ook thans een zeer groote vraag naar is1 zijn de speciaalkweekers dezer planten genoodzaakt jonge tuinbouwkundigen naar de tropen te zenden1 ten einde ze daar te verzamelen4 ,wanneer men bedenkt1 hoeveel kosten daarmede gepaard gaan1 en welke groote gevaren aan dit verzamelen verbonden zijn1 dan zal men het zeer begrijpelijk vinden1 dat zeldzame of moeilijk te verkrijgen soorten dikwijls met zeer groote sommen moeten betaald worden4 ,niet weinig soorten echter zijn in zulk een aantal ingevoerd1 dat zij in haar vaderland zeldzaam beginnen te worden1 terwijl zij in ,europa algemeen verspreid zijn4 ,dergelijke soorten zijn niet hoog in prijs2 voor een bloeiend exemplaar er van behoeft men vaak slechts eenige guldens te geven4 ,verscheidene van deze soorten zijn dan ook voor kamercultuur geschikt4 ,slechts weinige plantenliefhebbers1 die in de gelegenheid geweest zijn schoone ,orchideen in haar bloemenpracht te bewonderen1 zullen den wensch hebben kunnen onderdrukken1 om ook te beproeven enkele dezer fraaie planten te kweeken4 ,gaarne getroost zulk een liefhebber zich een niet onbeduidend geldoffer1 wanneer hij maar zekerheid heeft1 dat dit offer niet tevergeefs gebracht wordt4 ,wanneer men toch van plantenliefhebberij genoegen wil smaken1 dan moet zij ook goede resultaten opleveren4 ,de gekochte plant moet niet slechts eenige dagen of weken gezond blijven1 maar zij moet verder groeien en bij herhaling bloeien2 zij moet voldoende levenskracht bevatten4 ,voldoet zij aan deze eischen1 dan zal zij de liefhebberij steeds aanwakkeren4 ,de meeste liefhebbers denken van de ,orchideen1 dat het zeer slechte kamerplanten zijn en dat zij slechts onder een hooge temperatuur groeien4 ,deze gedachte nu is1 zooals wij hopen te kunnen bewijzen1 geheel verkeerd4 ,de ,orchideen zijn over den geheelen aardbodem verspreid2 de fraaiste soorten worden echter aangetroffen in de niet buitengewoon warme streken van ,amerika2 in streken1 waar de temperatuur zelden boven #he ,fahr4 stijgt en niet onder #ee ,fahr4 daalt4 ,natuurlijk moeten de prachtige tropische en subtropische ,orchideen onder toestanden gekweekt worden1 welke eenigszins overeenkomen met1 die1 onder welke zij in haar vaderland groeien1 en men moet voor kamercultuur dan ook die kiezen1 welke een temperatuur kunnen verdragen van #fj-fe ,fahr4 ,toch zullen de meeste ,orchideen zich op de bloemtafel of de vensterbank niet te huis voelen2 en dat wel om verschillende redenen4 ,het verderfelijkst voor deze teere planten is de droge kamerlucht1 en dit wordt ons terstond duidelijk1 wanneer wij bedenken1 dat de meeste soorten voorkomen in de oerwouden1 waar zij eensdeels groeien tegen de met mos bedekte stammen der boomen1 anderdeels in den humusrijken grond1 onder de dichte bladerkronen4 ,evenals voor droge lucht1 zijn de ,orchideen ook zeer gevoelig voor tocht en temperatuurswisselingen4 ,om al deze redenen doet men het best ze in een kamerkasje te kweeken4 7,zie ,fig4 #aeb71 voorstellende een dergelijk kasje1 gevuld met ,orchideen4 ,welke plantenliefhebber zal geen genoegen hebben in een dergelijk miniatuur-kasje1 gevuld met fraaie1 zeldzame planten4 ,zulk een kasje behoeft niet verwarmd te worden1 daar men de planten er in zet1 om ze een voldoend vochtige atmosfeer te geven1 en ze tegen schadelijke invloeden te beschermen en niet om ze een hoogere temperatuur te verschaffen4 ,het kasje1 zooals het is afgebeeld1 heeft aan den bezitter uitstekende diensten bewezen4 ,het is zeer eenvoudig doch netjes1 heeft een eenzijdig dak en de voorste ruiten kunnen er uit geschoven worden4 ,de bodem bestaat uit een blikken bak1 die gevuld wordt met vochtigen turfmolm of gruis van cokes1 waar de potten ingegraven kunnen worden4 ,aangezien de turfmolm of cokes steeds water uitdampt1 is de atmosfeer in het kasje voortdurend voldoende vochtig4 ,men kan zulk een kasje op de bloemtafel zetten1 maar beter is het er een afzonderlijken standaard voor te laten vervaardigen4 ,behalve ,orchideen kan men in zulk een kasje1 aangenomen dat zij behoorlijk verzorgd worden1 met het meeste succes fijne bonte bladplanten en sierlijke tropische ,varens kweeken4 ,is het warm en helder weer1 dan moeten de bladeren en schijnknollen der ,orchideen dagelijks een paar keeren bevochtigd worden4 ,hiertoe gebruikt men een handspuitje met fijne broes of een goeden rafrachisseur4 ,houdt men op deze wijze de lucht voldoende vochtig1 dan zal men ook weinig of geen last hebben van ongedierte4 ,heeft men bloeiende planten1 of zulke1 welke jonge scheuten hebben1 dan moet men met dit spuiten uiterst voorzichtig zijn4 ,komt er toch water op de bloemen1 dan krijgen deze licht vlekken en worden leelijk en komt er water in de jonge scheuten1 dan gaan deze zeer spoedig tot rotting over1 waardoor de planten veel lijden4 ,het spreekt vanzelf1 dat men voor het gieten en spuiten slechts water mag gebruiken1 dat minstens de temperatuur heeft van het vertrek1 waarin de planten staan4 ,het gieten1 dat reeds bij gewone planten uiterst voorzichtig moet geschieden1 vereischt bij de ,orchideen bijzondere zorg4 ,zijn zij in haar groeitijd1 dan moeten zij rijkelijk water hebben2 zijn zij daarentegen in haar rustperiode1 dan moeten zij zeer matig of in het geheel niet begoten worden4 ,de groeitijd begint met het maken van jonge scheuten1 waaruit zich de bladeren en schijnknollen ontwikkelen1 of met het vormen van bloemknoppen4 ,van een voldoenden groei der bladeren en schijnknollen hangt de bloei voor het volgende jaar af4 ,de groei- en rusttijd zijn voor verschillende geslachten verschillend1 daar men het geheele jaar door bloeiende ,orchideen heeft2 natuurlijk zijn die soorten het meeste waard1 welke zich midden in den winter met bloemen tooien4 ,zijn de jonge bladeren volgroeid1 dan krijgen zij in de meeste gevallen een eenigszins donkerder kleur2 de schijnknollen1 wanneer de plant deze vormt1 nemen in omvang toe en eindelijk houden ook zij op met groeien2 langzamerhand ziet men den geheelen groei verminderen en de plant treedt haar rusttijd in4 ,deze rusttijd is slechts bij enkele soorten een volmaakte2 de in de kamer gekweekte soorten behouden haar bladeren en wortels1 zoodat zij1 hoewel uiterst voorzichtig1 toch nu en dan gegoten moeten worden4 ,vr alles moet men zorgen1 rustende ,orchideen niet door te veel warmte en vochtigheid tot een ontijdigen groei aan te zetten2 een dergelijke handeling is tegen de natuur der plant en heeft meestal zeer noodlottige gevolgen4 ,een voorname zaak is ook het op den juisten tijd schermen van het kasje tegen de zon1 waarvoor men dun1 niet te licht gekleurd doek gebruikt4 ,de meeste ,orchideen kunnen de volle zon niet verdragen2 maar evenmin kunnen zij voldoende licht missen2 daarom moet men er op letten ze nch te vroeg1 nch te laat tegen de zon te schermen4 ,de ,orchideen worden in twee hoofdgroepen verdeeld3 de epiphytische en de terrestische4 ,de eersten groeien als schijn-woekerplanten tegen de stammen van boomen1 de laatsten als gewone planten in de aarde4 ,wanneer de haar omgevende lucht voldoende vochtig is1 behoeft men zich voor de eerste groep niet bijzonder veel moeite te geven4 ,men bevestigt ze met koperdraad tegen een stukje hout of kurkschors2 zij hechten zich daar dan met haar dikke1 vleezige1 broze wortels tegen vast en groeien zoo jaar in1 jaar uit1 dat het een lust is4 ,ik heb veel vertegenwoordigsters van het geslacht ,oncidium op stukjes eikenhout zien kweeken2 zij groeien er uitstekend tegen1 ontwikkelen somtijds meterlange bloemstengels1 dicht bezet met veelal kleine1 op insecten gelijkende bloempjes en wekken de verwondering op van vaklieden en leeken4 ,zeer veel worden de epiphytische ,orchideen ook gekweekt in potten1 voorzien van gaten1 meer nog in mandjes van draad of kurkschors en zeer dikwijls in vierkante mandjes1 die van even dikke houten stokjes gemaakt worden4 7,fig4 #aeg en #aei47 ,de openingen in deze mandjes worden met sphagnum dichtgestopt1 waarna men de planten er in zet4 ,het aardmengsel1 waarin men ze plant1 moet zeer licht en vezelachtig wezen4 ,het best doet een liefhebber zich bij een vertrouwbaren kweeker bereiden ,orchideen-grond aan te schaffen2 kan hij die niet verkrijgen1 dan zoekt hij in een bosch plekken met inlandsche ,varens op1 steekt die met de wortels uit den grond1 en trekt die wortels met de er tusschen zittende aarde in stukjes1 hierdoorheen mengt hij gehakt sphagnum en half verteerde bladaarde1 waar alle fijne deelen uitgezeefd zijn1 alles in gelijke deelen2 wordt hierbij voldoende scherp zand en stukjes houtskool gevoegd1 dan heeft men een zeer goede aarde voor ,orchideen4 ,vroeger werden onder dit grondmengsel nog stukjes turf en potscherven gemengd2 de ondervinding heeft echter geleerd1 dat dit ondoelmatig was1 waarom men er van is teruggekomen4 ,de ,aard-,orchideen worden gewoonlijk in meer vlakke dan hooge potten gekweekt 7,fig4 #aec74 ,voor deze soorten gebruikt men een grondmengsel1 bestaande uit grove blad- of heideaarde1 met wat verteerden kleigrond en scherp zand vermengd4 ,de meeste ,orchideen kan men enkele jaren in denzelfden pot laten staan1 mits men ze in haar groeiperiode nu en dan met een zeer slappe gier begiet2 moeten zij echter verpot worden1 dan moet dit zeer voorzichtig geschieden1 daar de stijve1 broze wortels volstrekt niet beschadigd mogen worden4 ,moet een ,orchidee verplant worden1 dan neemt men haar tegen het einde van den rusttijd uit den pot1 maakt met een houtje de kluit een weinig los1 waarbij meestal de oude aarde grootendeels tusschen de wortels uitvalt4 ,men plant haar nu z op1 dat zij niet te vast komt te staan1 d4w4z4 dat het grondmengsel niet te vast om de plant aangedrukt wordt4 ,is men met het verplanten gereed1 dan wordt de plant voorzichtig aangegoten1 waarop men de aarde met de groeispitsjes van levend sphagnum bedekt4 ,deze spitsjes zullen in zeer veel gevallen doorgroeien1 zoodoende aan de plant een frisch voorkomen geven en het te snelle uitdrogen verhinderen4 ,daar het aantal bekende ,orchideen tegenwoordig zoo ontzettend groot is1 gaat het natuurlijk niet1 om een eenigszins uitvoerige beschrijving der beste soorten te geven2 wij bepalen ons dus tot de opgave van die soorten1 welke als kamerplanten aan te bevelen zijn4 ,onder de voor kamercultuur geschikte ,orchideen nemen de ,cypripediums een eerste plaats in4 ,de bloemen van dit geslacht kenmerken zich allen door het eigenaardig gevormde lipje1 dat den vorm van een muiltje heeft4 ,zeer vele soorten van dit geslacht zijn voor kamercultuur goed geschikt1 met uitzondering echter van die1 welke in ,europa en ,noord-,amerika te huis behooren4 ,al deze soorten moeten in den tuin uitgeplant worden1 waar zij een fraai effect kunnen maken4 ,wij hebben drie soorten van ,cypripediums afgebeeld2 ten eerste de ,cypr4 insigne 7,fig4 #aed71 die zeker wel de meest verspreide mag genoemd worden2 dan de ,cypr4 barbatum1 met zeer fraai geteekende bladeren en bloemen 7,fig4 #aee7 en de ,cypr4 ,siebertianum 7,fig4 #aef71 een in ,belgi gewonnen hybride1 die genoemd is naar den heer ,siebert1 directeur van den ,palmengarten te ,frankfurt4 ,er zijn meer dan #cj ,cypripediumsoorten bekend1 die te huis behooren in tropisch ,amerika en ,azi4 ,bij deze soorten moet nog gevoegd worden een groot aantal variteiten en een nog grooter aantal zeer fraaie bastaarden1 die in de kweekerijen gewonnen zijn4 ,deze laatsten zijn meestal zeer kostbaar4 ,de ,cypripediums behooren tot de terrestische ,orchideen4 ,het zijn kleine planten1 zonder schijnknollen1 doch met mooi geteekende bladeren1 en zeer fraaie1 reukelooze1 meestal op een stevigen steel alleen staande bloemen4 ,deze verschijnen gewoonlijk gedurende den winter en haar waarde wordt nog verhoogd1 door haren langen bloei4 ,iedere bloem blijft gemiddeld twee maanden en nog langer goed4 ,de hardere soorten1 die zeer geschikt zijn voor kamercultuur1 stellen zich meestal tevreden met een wintertemperatuur van #ej-ee ,fahr41 en daar het geen hooge planten zijn1 zijn zij zeer goed geschikt voor het kamerkasje4 ,de ,cypripediums moeten in niet te diepe potten1 die goed gedraineerd zijn1 geplant worden2 als aarde gebruikt men heideaarde1 die met wat kleigrond en gehakt sphagnum vermengd wordt4 ,zij willen geregeld bespoten en tamelijk goed vochtig gehouden worden1 terwijl het zeer goed is ze1 wanneer zij in vollen groei zijn1 nu en dan slap te gieren4 ,voor licht en lucht moet goed gezorgd worden1 en men moet er op letten1 dat zij in haar rusttijd wel minder begoten1 doch niet geheel droog gehouden mogen worden4 ,zeer sierlijke en schoone1 ja somtijds prachtige kamerplanten levert ook het geslacht ,odontoglossum4 ,de meeste soorten van dit geslacht behooren te huis in de koele en vochtige bergstreken der ,cordilleras1 in ,mexico1 ,nieuw-,granada1 ,peru en ,guatemala4 ,er zijn thans meer dan #ajj soorten bekend1 die op een hoogte tusschen #ajjj en #bjjj ,meter1 hetzij op boomen1 hetzij op met humus bedekte rotsen voorkomen4 ,de meest verspreide ,odontoglossum is zeker wel de ,o4 crispum1 die ook wel1 ter eere van de prinses van ,wales1 ,o4 ,alexandr wordt genoemd4 ,van deze fraaie soort bestaan zeer veel variteiten1 welker bloemen in grootte en kleur sterk afwisselen4 ,gewoonlijk zijn zij zuiver wit1 met onregelmatige bruinroode vlekken2 tegen het einde van haar bloeitijd krijgen zij een roseachtigen tint4 ,de bloeitijd valt in den winter en het voorjaar4 ,een lieve1 voor het kamerkasje zeer geschikte soort is de ,odontoglossum ,rossii majus1 met haar variteiten4 ,dit is een lief plantje1 dat zijn vrij groote bloemen alleen of bij paren op dunne steeltjes draagt4 ,een derde1 voor de kamercultuur zeer geschikte1 soort is de ,odontoglossum grande1 met groote1 gele met kastanjebruin gestreepte of gevlekte bloemen4 ,een derde aanbevelenswaardig geslacht is de ,oncidium1 dat uit ruim #cjj soorten bestaat1 welke bijna alle epiphytisch leven4 ,dit geslacht behoort te huis in de bergstreken van ,zuid- en ,midden-,amerika1 ,west-,indi en ,mexico1 waar het tot op een hoogte van #djjj ,meter wordt gevonden4 ,de verschillende soorten vertoonen onderling een verschil1 zooals slechts bij weinig geslachten wordt aangetroffen4 ,de sierlijke1 bontgekleurde1 somtijds welriekende en vaak op insecten gelijkende bloemen verschijnen aan lange bloemtrossen1 en trekken door haar liefelijk voorkomen de algemeene aandacht4 ,een der beste soorten is zeker wel de ,oncidium incurvum1 ook wel bekend als ,o4 albo-violaceum2 zij draagt talrijke1 wit met lichtpaarse bloemen1 die zeer welriekend zijn en somtijds aan een ,meter langen bloemsteel verschijnen4 ,de ,odontoglossums en ,oncidiums verlangen dezelfde behandeling2 zij hebben geen van beiden behoefte aan veel warmte1 doch verlangen een vochtige en zeer frissche lucht4 ,de kleinere soorten kweekt men het best tegen stukjes hout of kurkschors1 en anderen in uit houten stokjes vervaardigde mandjes2 ook kan men ze in potten kweeken1 mits deze goed van drainage voorzien worden en de planten hoog boven de potten uit worden geplant4 ,deze geslachten willen tamelijk veel bespoten worden4 ,prachtige bloeisters1 met groote1 meest fraai paarse bloemen1 zijn de ,cattleya's2 zij hebben groote schijnknollen en dikke1 stijve bladeren1 waartusschen de veel op bladeren gelijkende bloemscheeden verschijnen1 waaruit later de bloemen zich ontwikkelen4 ,de afbeelding 7zie ,fig4 #afj7 vertegenwoordigt ,cattleya ,harryana1 waarschijnlijk een natuurlijke hybride uit ,nieuw-,granada4 ,het geslacht ,llia sluit zich bij het voorgaande aan4 ,beide geslachten behooren zeker wel onder de schoonsten van de familie der ,orchideen2 beiden verlangen echter nogal warmte en kunnen niet gekweekt worden in een lagere temperatuur dan #fj ,fahr4 ,zij zijn overigens niet zeer lastig en groeien uitnemend op stukken schors1 of in mandjes4 ,een ander geslacht1 dat in dezelfde temperatuur moet gekweekt worden1 is ,vanda4 ,dit geslacht bestaat uit niet veel soorten1 die met uitzondering van een ,australische1 allen in den ,maleischen ,archipel te huis behooren4 ,zij vormen vaak tamelijk hooge stammen1 die rijkelijk luchtwortels maken4 ,zij worden gekweekt in mandjes of potten met gaten en moeten uitsluitend in sphagnum geplant worden4 ,een der sierlijkste soorten is ,vanda coerulea1 met schoone hemelsblauwe bloemen4 ,een eenigszins gematigde temperatuur verlangt de op boomen groeiende ,anguloa ,clowesii1 met welriekende1 tulpvormige1 citroengele bloemen1 die in het voorjaar verschijnen4 ,een uitstekende winterbloeister is de ,lycaste ,skinneri1 uit ,guatemala4 ,deze soort is zeer gemakkelijk in de cultuur en bloeit uiterst dankbaar4 ,zij heeft groote bloemen1 die1 al naar de variteit1 lichter of donkerder rood zijn4 ,nog vindt men goede kamerplanten onder de geslachten ,coelogyne1 ,cymbidium1 ,dendrobium1 ,epidendrum1 ,miltonia1 ,rodriguezia1 ,stanhopea en ,zygopetalum4 ,klimplanten4 ,de klimplanten1 waarvan prachtige soorten in de tropen voorkomen1 mogen ook in de kamer niet ontbreken4 ,in haar vaderland klimmen haar dunne1 slanke stengels met de meest verschillende organen tegen de boomen op2 zij slingeren zich van stam tot stam tot zelfs boven in de kronen der hoogste boomen4 ,jammer is het1 dat een liefhebber de fraaist groeiende soorten niet kan kweeken4 ,hij moet toch rekening houden met de ruimte en vooral met de hoogte der vertrekken1 en het gedempte licht in de kamers is voor deze planten zeer noodlottig4 ,hij moet zijn wenschen beperken tot enkele minder welig groeiende soorten4 ,zeer goed laten zich klimplanten gebruiken om de gevels der huizen te versieren2 neemt men daartoe snel groeiende soorten1 dan zijn die weldra met het weligste groen bedekt4 ,vooral voor landhuizen is dit zeer aan te bevelen4 ,in de kamer echter mag een liefhebber niet te veel van de klimplanten vergen2 zij vervullen hier een tamelijk bescheiden rol en mislukken dan ook nog wel eens2 reden waarom men er voor moet zorgen1 dat zij desnoods gemist kunnen worden1 zonder daardoor een stoornis in het arrangement te veroorzaken4 ,gewoonlijk worden de klimplanten1 die men in een kamer kweekt1 tegen hout of draadfiguren geleid4 ,hoe samengestelder de daarvoor gebruikte voorwerpen1 des te meer moet men de slanke stengels heen en weer buigen1 des te slechter groeit de plant en des te minder fraai is haar voorkomen4 ,de beste plaats voor klimplanten is de vensterbank en plaatst men ze daar1 dan behoeft men langs het venster slechts draden te spannen1 waartegen de stengels dan in de meeste gevallen vanzelf opklimmen4 ,heeft men diepe vensterbanken1 dan kan men het geheele vensterkozijn met een hekwerk van draad of bamboe doen bekleeden en de klimplanten zullen daar dan zeer welig tegen op groeien4 ,onze gravure 7,fig4 #afa7 toont een venster waartegen op deze wijze een der meest geliefde klimplanten1 de ,passiebloem1 is opgeleid en deze levert een inderdaad prachtig gezicht op4 ,wanneer de klimplanten niet ter versiering van het venster gebruikt worden1 leidt men ze meestal tegen rekjes op1 die aan haakjes bevestigd worden2 deze rekjes kunnen uit ijzeren staafjes of uit gekruist ijzerdraad bestaan 7,fig4 #afb-afc71 of ook wel uit plantenstokjes1 die men1 zooals ,fig4 #afd aangeeft1 waaiervormig aan elkander bevestigt4 ,de verschillend gevormde rekjes1 die wel in den handel verkrijgbaar zijn1 zijn om de reeds genoemde redenen niet genoeg af te keuren4 ,onder de klimplanten voor de warme kamer komt het allereerst in aanmerking de ,clerodendron ,balfourii 7,thomsonii74 ,deze fraaie plant draagt frisch groene bladeren en trossen bloedroode bloemen1 die omgeven zijn door groote1 eenigszins opgeblazen1 zuiver witte kelken4 ,de kelken blijven nog aan de plant hangen1 wanneer de bloem reeds lang uitgebloeid en afgevallen is4 ,deze ,clerodendron is een zeer dankbare bloeister4 ,in den herfst laat zij haar bladeren vallen1 en men moet haar dan1 in een slechts matig warm vertrek1 vrij droog laten overwinteren4 ,reeds vroeg in het voorjaar kan men haar insnijden en verplanten1 waarop zij weder op een zoo licht mogelijke plaats wordt gebracht4 ,spoedig begint zij nu uit te groeien en weldra verschijnen1 na de eerste bladeren1 ook de bloemen4 ,een van de meest in trek zijnde klimplanten is zeker wel de ,hoya carnosa 7,wasbloem74 ,deze plant is afkomstig uit ,indi2 zij heeft een vleezigen en sappigen stengel1 eivormige1 dikke1 glanzend-groene bladeren en zeer licht rose1 welriekende bloemen1 die het voorkomen hebben1 alsof zij uit was geboetseerd zijn4 ,vandaar ook haar naam4 ,de bloemen vormen schermen en scheiden rijkelijk honig af1 die dan als druppels aan de bloemen hangt4 ,na den bloei moet men de steeltjes1 waaraan de bloemschermpjes zaten1 niet afsnijden1 daar deze de eigenschap bezitten1 ieder jaar nieuwe schermen voort te brengen4 ,de ,wasbloem wordt zeer veel1 vooral op het platteland1 aangetroffen1 en1 hoewel haar scheuten tot #f ,meter lang kunnen worden1 kweekt men ze toch meestal tegen waaiervormige houten rekjes4 ,deze moeten echter voldoende sterk gemaakt worden1 daar een groote plant met haar dikke bladeren en stengels tamelijk zwaar is4 ,hoewel de ,hoya pas als oudere plant bloeit1 is zij toch ook jong een aanbevelenswaardige kamerplant2 immers zij heeft een zeer eigenaardig voorkomen1 en is in alle opzichten bestand tegen droge lucht1 stof en andere ongunstige invloeden1 waarvan de meeste kamerplanten zoozeer te lijden hebben4 ,de fraaiste bloeisters onder de klimplanten zijn zeker wel de ,passiflora's 7,passiebloemen74 ,zij behooren te huis in de tropen en haar bladeren hebben eenige overeenkomst met die van de klimop4 ,door de schoone kleurschakeeringen harer bloemen1 die wel is waar snel uitbloeien1 door de elegante bladeren en door het geheele voorkomen der plant1 zijn zij een zeer fraai sieraad voor de kamer4 ,de naam ,passiflora wordt afgeleid van de woorden passio1 het lijden1 en flos1 de bloem4 ,de in het jaar #afed te ,sienna overleden pater ,j4,b4 ,ferari1 vergeleek toch de verschillende bloemdeelen der gewone blauwe ,passiebloem 7,passiflora coerulea7 met de werktuigen1 waarmede ,christus gemarteld werd4 ,de ,passiebloem moet gekweekt worden in een krachtigen1 voedzamen grond4 ,eenige soorten1 zooals de ,passiflora coerulea en de ,passiflora hybr4 ,constance ,elliot1 zijn zeer hard en kunnen des zomers zelfs ter versiering van de veranda of het balkon gebruikt worden4 ,staan zij op een zeer beschutte plek en worden zij goed gedekt1 dan kan men ze zelfs buiten laten overwinteren4 ,een der schoonste soorten1 die het gansche jaar in de kamer goed groeit1 is de ,passiflora hybr4 ,impratrice ,eugnie1 die groote1 lichtblauwe bloemen heeft4 ,onder de klimplanten voor de warme kamer zijn er ook enkele1 die uitsluitend ter wille van haar bladeren gekweekt worden1 en hieronder behooren de tegenwoordig zeer gezochte ,asparagus-soorten4 ,deze kan men zeker wel tot de sierlijkste planten rekenen4 ,zij hebben fijn loof1 dat uit zeer kleine naaldjes bestaat1 die een frisch groene kleur hebben1 terwijl zij zich nu en dan met kleine1 zwak welriekende bloempjes tooien4 ,hoewel de ,asparagus het best groeit1 wanneer zij in een kas wordt uitgeplant1 houdt zij zich toch in een kamer met slechts lage winter-temperatuur zeer goed1 en zijn er onder de klimplanten maar weinigen1 die1 in een pot voor het venster geplaatst1 een fraaier effect maken4 ,de meest aanbevelenswaardige soorten zijn de ,asparagus plumosus en ,asparagus plumosus nanus4 ,de laatste groeit als jonge plant zeer gedrongen1 doch vormt ouder geworden flinke lange ranken4 ,zeer goed groeit ook in een vertrek de ,asparagus ,sprengeri4 ,een met de ,asparagus zeer na verwante klimplant1 die echter veel grootere bladeren1 doch even dunne twijgjes heeft1 is de ,medeola 7,myrsiphyllum7 asparagodes4 ,sinds eenige jaren is deze plant zeer verspreid geraakt1 en haar stengels worden vooral veel gebruikt voor tafelversiering4 ,in een gesloten vertrek groeit de ,medeola vooral des zomers niet best4 ,voor het venster van een kamer1 dat veel gelucht wordt1 groeit ze echter uitstekend2 vooral1 wanneer men loodrechte draden van uit den pot spant2 waar zij dan snel tegen op zal klimmen4 ,de ,medeola heeft een knolvormigen wortelstok en is dus een overblijvende plant2 toch doet men beter ieder jaar jonge planten uit zaad te kweeken4 ,de harde zaden worden in ,februari gezaaid4 ,in een warme kamer geplaatst1 zullen ze in een paar weken kiemen4 ,zoodra zij groot genoeg zijn1 worden de jonge plantjes in kleine potjes gezet en in den loop van het voorjaar verplant in potjes1 die een wijdte hebben van #aj-ab c,m4 ,de beste grondsoort is een mengsel van gelijke deelen blad- en heidegrond1 waarbij een weinig scherpzand wordt gevoegd4 ,veel klimplanten voor de koelere kamers1 die des zomers veel gelucht worden1 kunnen ook voor de bekleeding van veranda's en balkons gebruikt worden4 ,bijzondere aanbeveling verdient de ,coba scandens4 ,deze plant is afkomstig uit ,mexico2 zij heeft gevinde1 in een rank eindigende bladeren en groote1 klokvormige bloemen1 die1 wanneer zij ontluiken1 lichtgroen1 later echter fraai donkerpaars zijn4 ,de afbeelding 7,fig4 #agj7 toont een jonge plant1 die nog geen bloemen draagt en die in horizontale richting is geleid4 ,deze wijze van leiden is beter dan verticaal1 de groei is dan niet zoo welig1 doch de bloei veel rijker4 ,zeer sierlijke bloeisters met kleine pijpvormige bloemen zijn de ,maurandia's1 die ook in ,mexico te huis behooren4 ,verder zijn als klimplanten zeer aan te bevelen de ,lophospermum scandens1 met mooie bladeren en zeer fraairoode1 pijpvormige bloemen2 de ,thunbergia alata1 met gele of witte bloemen1 die een zwart hartje hebben2 verder verschillende soorten van ,ipoma 7,winde7 met groote1 verschillend gekleurde bloemen en de ,phaseolus multiflorus 7,pronkboonen71 met trosjes donkervermiljoenroode bloemen4 ,tot de njarige klimplanten behoort ook nog de ,lathyrus odoratus1 waarvan vooral de zoogenaamde ,eckfordsche variteiten met groote witte1 gele1 roode en blauwe bloemen1 die zeer welriekend zijn1 aanbeveling verdienen4 ,deze ,lathyrus wordt niet zeer hoog1 hoogstens #a #a_/b ,meter1 en zij is dus zeer geschikt om hekjes en balustraden te bekleeden4 ,de harde1 erwtvormige zaden worden in ,april direct in de bakjes gezaaid4 ,voor het bekleeden van vensters is zeer aan te bevelen de ,tropolum 7,oost-,indische kers71 die met zeer groote1 donkerroode bloemen bloeit4 ,een zeer aanbevelenswaardige soort is vooral de ,tropolum ,lobbianum1 daar dit ook een uitnemende winterbloeister is4 ,deze soort laat zich uitsluitend door stekken voortkweeken4 ,een zeer schoone1 houtachtige klimplant1 voor koude1 doch zeer zonnig gelegen vertrekken1 is de ,solanum jasminiflorum1 waarvan de in trossen verschijnende witte1 inwendig gele bloemen zeer veel overeenkomst hebben met die van den ,aardappel4 ,deze plant verlangt voedzame aarde en in haar groeiperiode rijkelijk water1 terwijl zij in den zomer ook nu en dan gegierd kan worden4 ,onder de1 slechts om haar bladeren gekweekt wordende klimplanten mag zeker de ,hedera 7,klimop7 niet vergeten worden4 ,de verschillende ,klimopsoorten zijn uitstekende kamerplanten en vooral de groenbladige komt daarvoor in aanmerking4 ,in ,duitschland vindt men op het platteland dikwijls ,klimop in de kamers gekweekt1 waarvan de takken niet alleen de vensters omlijsten1 maar zelfs den geheelen zolder met een groen kleed bedekken4 ,hieruit kan men wel opmaken1 dat deze plant1 die ook vaak in de bosschen voorkomt1 geen groote behoefte heeft aan licht4 ,hoewel de ,klimop een plant is1 die onze winters uitstekend verdraagt1 en dan ook veel voor het bekleeden van buitenmuren wordt gebruikt1 gewent zij zich toch zeer goed aan de kamer2 alleen moet zij des winters niet staan in een vertrek1 dat gesloten gehouden en verwarmd wordt4 ,zeer fraai zijn de kleinbladige en bontbladige ,klimopsoorten1 waarvan sommigen zeer veel wit en geel in de bladeren hebben4 ,een dergelijke soort1 wellicht de schoonste van alle bontbladige ,klimopsoorten1 is de ,hedera maderensis fol4 var4 ,wil men met het kweeken van ,klimop succes hebben1 dan moeten de planten zeer zuiver gehouden worden2 door onophoudelijk afwasschen moet men stof en ongedierte geregeld verwijderen4 ,naast de ,klimop is de ,ampelopsis quinquefolia 7,wilde ,wingerd7 de meest gebruikte plant1 om in de steden de veranda's en balkons te bekleeden4 ,wil men ,klimop of ,wilde ,wingerd voor dit doel gebruiken1 dan worden zij in bakjes geplant1 waarin zij verscheidene jaren kunnen blijven staan4 ,de ,ampelopsis moet ieder voorjaar flink ingesneden worden4 ,gedurende den winter bedekt men de bakjes met een oud kleed of met droog blad1 of wel1 men zet ze tot het voorjaar in een luchtigen kelder4 ,een1 om haar bladeren1 zeer lieve klimplant is de ,pilogyne suavis1 een plant1 die tot de familie der ,pompoenen behoort4 ,zij is afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop1 heeft fraaie bladeren en onbeteekenende1 witachtige bloempjes1 die zeer aangenaam rieken4 ,deze plant1 die zich gemakkelijk door stekken laat voortkweeken1 verlangt een voedzame aarde4 ,zij groeit voor het zonnige venster van een gesloten kamer evengoed als buiten1 en zij is een van de weinige klimplanten1 die ook des winters doorgroeien4 ,zeer veel gelijkenis met de ,pilogyne1 die zich slechts door stekken laat voortkweeken1 wijl zij geen zaden geeft1 heeft de ,melothria abyssinica1 die zeer gemakkelijk uit zaad kweekt4 ,dit is een betrekkelijk nieuwe klimplant1 die ter wille van haar schoone bladeren gekweekt wordt4 ,zij bloeit zeer rijk met kleine1 stervormige bloempjes1 die later door oranje vruchtjes worden gevolgd4 ,een1 om haar bladeren1 zeer fraaie klimplant is ook de ,mikania scandens2 zij heeft ,klimopvormige bladeren en laat zich zeer gemakkelijk uit stek voortkweeken4 ,er bestaat een variteit van met wit- en roodbonte bladeren2 deze is zeer fraai1 maar zeer zwak en gevoelig4 ,voor het bekleeden van veranda's en balkons kunnen wij ten slotte nog zeer aanbevelen de ,humulus japonicus en haar witbonte variteit4 ,de eerste groeit zeer snel en is veel sterker dan de tweede1 die echter met haar bonte bladeren een zeer fraai effect maakt4 ,beiden1 de ,humulus japonicus en haar variteit1 laten zich zeer gemakkelijk uit zaden voortkweeken1 die in de tweede helft van ,maart bij voorkeur warm moeten gezaaid worden4 ,de overblijvende1 houtachtige klimplanten worden1 evenals de kruidachtige1 door stekken voortgekweekt2 de njarige of als zoodanig behandelden daarentegen1 zooals de ,cob1 ,lophospermum1 ,maurandia1 ,melothria1 ,humulus en ,lathyrus1 doet men het best ieder jaar uit zaden te kweeken4 ,de zaden worden in ,februari of ,maart gezaaid en voor het venster gezet2 zoodra zij opgekomen zijn1 worden zij gerepikeerd1 of1 zoo de zaailingen sterk genoeg zijn1 direct in potjes gezet4 ,is het noodig1 dan worden zij nog eens verpot1 voordat men ze in het begin van ,mei buiten zet4 ,tegen het einde van ,mei kunnen de zoo opgekweekte klimplanten in de bakjes worden uitgeplant1 waarin zij dan spoedig flink zullen doorgroeien4 ,heeft men gemakkelijk groeiende klimplanten zooals ,ipoma1 ,phaseolus of ,tropolum1 dan kunnen de zaden tegen half ,april1 direct in de bakjes worden gezaaid4 ,hang- of ,ampelplanten4 ,tusschen de1 in het vorige hoofdstuk besproken klimplanten en die1 welke wij hang- of ampelplanten noemen1 bestaat een werkelijk verschil4 ,zeer veel liefhebbers kennen het verschil niet tusschen klim- en hangplanten2 zij meenen1 dat de klimplanten ook als hangplanten kunnen dienst doen1 dat men ze niet alleen voor het bekleeden van een veranda of balkon1 maar ook voor het beplanten van een ampel kan gebruiken4 ,deze opvatting is echter geheel verkeerd4 ,een klimplant toont altijd de neiging ergens tegen op te willen klimmen en hoe steiler dit voorwerp is1 des te sterker is haar groei4 ,worden toch de scheuten van een klimplant in horizontale richting geleid1 dan wordt de groei veel minder en laat men ze hangen1 dan groeien zij bijna in het geheel niet meer4 ,enkele klimplanten kunnen echter wel als hangplanten gebruikt worden1 zooals enkele ,vitis-soorten en de ,ficus repens1 welke laatste slechts in warme kassen tegen vochtige stammen of muren opklimt1 in een pot gekweekt1 echter geheel het voorkomen van een hangplant aanneemt4 ,het is echter niet te weerleggen1 dat een als hangplant gekweekte klimplant tegen haar natuur in wordt behandeld en dat zij nooit een volmaakte ontwikkeling zal bereiken4 ,de eigenlijke hangplanten toonen nooit neiging om te klimmen2 het zijn meestal kruidachtige planten1 die naar haar voorkomen in drie groepen kunnen ingedeeld worden4 ,de eerste groep bezit grasachtige1 direct uit den wortelstok spruitende halmen1 die niet sterk genoeg zijn1 om zichzelf rechtop te houden en dus naar beneden hangen4 ,bij de tweede groep kruipen de stengels in haar natuurstaat over den grond en de derde groep vormt1 evenals de aardbeien1 ranken1 waaraan op bepaalde afstanden jonge planten ontstaan4 ,al deze drie soorten van hangplanten kunnen in een kamer op dezelfde wijze gebruikt worden4 ,in een voor het venster hangenden ampel maken alle hangplanten een schoon effect2 maar men kan ze ook gebruiken langs de kanten van bloemtafels1 bloemrekjes en bakjes1 die door haar een schilderachtig voorkomen verkrijgen4 ,de eerste der bovengenoemde groep van hangplanten wordt in de kamer vertegenwoordigd door het geslacht ,isolepis4 ,er zijn twee soorten1 de ,isolepis pygma en de ,isolepis gracilis4 ,beide soorten1 die veel op elkander gelijken1 komen zeer veel voor2 het zijn1 met haar aan het eind van den halm zittende onbeduidende bloempjes1 dankbare kamerplanten4 ,daarbij stellen zij geen zeer hooge eischen2 zij verlangen een lichte plaats1 in den zomer veel lucht en in den winter slechts matig warmte1 en1 daar zij tot moerasgewassen behooren1 moeten zij in haar groeitijd volop water hebben4 ,het best doet men deze planten steeds in bakjes met water te zetten4 ,zeer fraai groeien zij in een zoogenaamd goudvisschenglas4 ,dergelijke glazen zijn voor de goudvisschen werkelijke martelwerktuigen1 en moesten in beschaafde gezinnen niet meer voor het houden van dieren gebruikt worden4 ,een dergelijk glas vult men met water en zet dan in den nauwen hals een pot met ,isolepis1 waaruit men den bodem geslagen heeft4 ,de wortels groeien in het glas en de planten zullen vooral dan weelderig groeien1 wanneer men om de twee of drie weken een zeer kleine hoeveelheid chemischen kunstmest in het water doet4 ,iedere pot met ,isolepis bevat een zeer groot aantal dicht te zamen groeiende grasplanten1 waarvan de middelste geel worden1 wanneer men haar niet ieder jaar uit den pot neemt en in vier1 vijf of zes stukken verdeelt4 ,nadat men dan de halmen teruggesneden heeft1 wordt ieder deel in een ongeveer #aj c,m4 wijden pot1 in goede1 zandige broeiaarde1 niet te vast1 opgepot4 ,zeer spoedig zullen de zoo behandelde planten jonge wortels maken en welig doorgroeien4 ,van vele der tot de tweede groep behoorende ampelplanten hebben wij reeds vroeger melding gemaakt1 zoo o4a4 van de ,pelargonium peltatum en van twee soorten ,campanula's4 ,de meest bekende der hiertoe behoorende ampelplanten zijn de uit ,amerika stammende ,tradescantia's4 ,deze zeer bekende hangplanten worden overal gekweekt en zijn in alle kweekerijen te verkrijgen4 ,de bekendste soort is de ,tradescantia guianensis1 met groene bladeren1 waarvan ook variteiten met geel- en witbonte bladeren bestaan4 ,zeer aanbevelenswaardig zijn de ,tradescantia zebrina en de ,tradescantia multicolor1 beiden met zeer fraaie bont gestreepte bladeren4 ,de ,tradescantia's groeien in de kamer zeer goed1 hoewel men ze ook des zomers buiten kan houden4 ,men plant ze in goede broeiaarde en geeft ze1 als moerasplanten1 volop water4 ,hangt men ze in de zon1 dan verkrijgen de bladeren een fraaien glans4 ,het best doet men de ,tradescantia's jaarlijks uit stekken te kweeken1 waarvan men er verscheidene in een #aj c,m4 wijden pot kan steken4 ,zij groeien in ieder jaargetijde zeer gemakkelijk en maken reeds na weinige dagen volop wortels4 ,meer warmte dan de ,tradescantia verlangt de ,oplismenus 7,panicum7 variegatus met groene1 wit gestreepte bladeren4 ,het best groeit deze plant in het kamerkasje1 wanneer men haar jaarlijks uit stekken kweekt1 waarvan er meerdere in een #aj c,m4 wijden pot kunnen gestoken worden4 ,ook de ,oplismenus bemint zeer veel vocht en wil herhaaldelijk bespoten worden4 ,eene hardere1 eveneens bontbladige1 grassoort is de ,stenotaphrum glabrum4 ,zij is uit ,amerika afkomstig1 heeft smalle1 wit en groen gestreepte bladeren en groeit in de warme en koude kamer4 ,zij verdraagt uitstekend de volle zon en laat zich gemakkelijk door stekken voortkweeken4 ,een minder bekende1 zeer schoon bloeiende ampelplant is de ,lotus peliorhynchus1 een vlinderbloemige plant1 afkomstig van ,teneriffe4 ,zij heeft grijsgroene1 somtijds bijna zilverwitte twijgen en zeer dunne blaadjes1 die eenigszins op ,asperge-blaadjes gelijken4 ,de fijne bladeren1 die slechts zeer weinig water uitdampen en de dichte beharing1 die den dauw vasthoudt1 zijn oorzaak1 dat deze plant op bijna naakte rotsen kan leven1 in een land1 waar somtijds verscheidene maanden achtereen geen regen valt en waar de dauw de eenige verfrissching voor de planten is4 ,de inlanders noemen deze plant ,pico de ,paloma1 d4w4z4 ,duivensnavel4 ,de onderste einden van de twijgen tooien zich des zomers met scharlakenroode vlinderbloemen1 die in dichte bosjes bij elkander staan4 ,deze schoone ampelplant groeit in bijna iedere aardsoort2 zij verlangt 's winters slechts zeer weinig warmte en staat des zomers het liefst buiten in het plantenrekje1 mits dit beschaduwd is4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken of zaden4 ,een zeer schoone hangplant1 is de ,asparagus ,sprengeri4 ,de gravure 7,fig4 #age7 toont duidelijk aan welk een fraaie plant zij vormt4 ,deze ,asparagus moet men koud overwinteren1 zij wil des zomers buiten gekweekt worden2 ook houdt zij er van1 in groote potten met zeer voedzamen grond te staan1 en verlangt des zomers veel water4 ,de voortkweeking geschiedt door zaden4 ,een zeer lief hangplantje is de ,fuchsia procumbens1 die in het najaar haar bladeren laat vallen en die men in een vorstvrijen kelder kan laten overwinteren4 ,zij heeft kleine blaadjes en zeer kleine1 aardig gekleurde bloempjes1 waarop vrij groote1 gedeeltelijk door de bladeren bedekte roode bessen volgen4 ,deze plant laat zich uit zaden voortkweeken4 ,een zeer sierlijke hangplant vinden wij onder de ,selaginella's en wel3 de ,selaginella csia4 ,deze heeft zeer dunne stengels1 die overal luchtwortels maken1 en door kleine1 staalblauwe1 glanzende blaadjes als met schubben bedekt zijn4 ,zij wil in de schaduw en zeer vochtig staan4 ,men moet haar planten in groven heidegrond1 en een plaats geven in het kamerkasje4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk door stekken4 ,twee vrij algemeen voorkomende planten1 die ook wel in het wild worden aangetroffen1 zijn zeer geschikte ampelplanten2 namelijk3 de ,lysimachia nummularia 7,penningkruid71 waarvan vooral de geelbladige variteit zeer in trek is1 en de ,galeobdolon luteum1 waarvan een bontbladige variteit in sommige streken veel als ampelplant wordt aangetroffen4 ,beide planten groeien ook goed in de kamer2 zij stellen bijna geen eischen en laten zich gemakkelijk door stekken voortkweeken4 ,eerstgenoemde plant kan men ook door deeling van den wortelstok vermenigvuldigen4 ,twee andere1 veel verspreide ampelplanten zijn de ,vinca minor en de ,vinca major 7,maagdepalm71 waarvan ook bonte variteiten bestaan4 ,hoewel deze planten veel in potten gekweekt voorkomen1 hebben zij toch grooter waarde ter versiering van den tuin4 ,onder de verschillende ,succulenten 7,vetplanten7 worden ook eenige zeer lieve ampelplanten aangetroffen o4a4 de ,othonna crassifolia1 die zich door dunne1 neerhangende stengeltjes1 die dicht met kleine cylindervormige bladeren bedekt zijn1 kenmerkt2 ook de buiten overblijvende ,sedum ,sieboldii en haar bonte variteit zijn als hangplanten zeer in trek4 ,deze laatsten sterven in het najaar tot aan den grond af1 en kunnen dan in den kelder overwinteren4 ,beide soorten staan gaarne in de zon2 zij groeien zelfs in mageren grond en moeten des winters1 evenals alle andere ,vetplanten1 droog gehouden worden4 ,men kan beide soorten zeer gemakkelijk door stekken voortkweeken4 ,onder de hangplanten1 die tot de derde groep behooren1 en die1 evenals de aardbeien ranken maken1 is wel het meest bekend de ,fragaria indica4 ,deze plant houdt het bij ons des winters buiten uit2 zij vormt lange ranken1 die met jonge plantjes bezet zijn1 en bloeit zeer rijk met kleine1 gele bloempjes4 ,op de bloemen volgen aardige besjes1 die het voorkomen hebben van kleine aardbeien1 doch geheel smakeloos zijn4 ,een zeer verspreide plant is ook de ,saxifraga sarmentosa1 afkomstig uit ,china en ,japan4 ,zij heeft sterk behaarde1 sierlijk geaderde bladeren en maakt talrijke1 roodachtige ranken4 ,in het voorjaar brengt deze plant groote1 rechtop staande bloemtrossen voort1 met kleine1 witte of rose bloempjes4 ,een bonte vorm1 de ,saxifraga sarmentosa var4 tricolor heeft zeer fraaie1 wit1 groen of geelbonte bladeren1 doch is zeer zwak en groeit slecht4 ,de ,saxifraga groeit in bijna iedere aardsoort en houdt niet van veel warmte4 ,als derde rankenvormende ampelplant kan aanbevolen worden de ,chlorophytum ,sternbergianum4 ,deze plant1 die tot de familie der ,liliaceen behoort1 groeit in een gesloten kamer zeer goed4 ,al de rankenvormende hangplanten laten zich gemakkelijk voortkweeken2 men neemt eenvoudig de aan de ranken hangende plantjes1 die meestal reeds beworteld zijn1 en plant ze afzonderlijk in potjes1 waarin zij dadelijk zullen doorgroeien4 ,van de klimplanten1 die ook als hangplanten gebruikt kunnen worden1 kan gerust de ,ficus repens worden aanbevolen1 waarvan ook een zeer kleinbladige variteit de ,ficus minima bestaat4 ,beide behooren in ,japan thuis2 zij groeien zeer gemakkelijk in de kamer1 doch laten zich zonder kamerkasje niet licht uit stekken voortkweeken4 ,zomerbloemen4 ,onder den naam ,zomerbloemen verstaan de meeste liefhebbers die planten1 welke binnen den tijd van n jaar1 eigenlijk tusschen de ,lente en den ,herfst1 haar volkomen ontwikkeling bereiken4 ,in dezen betrekkelijk korten tijd worden zij gezaaid1 bloeien zij1 geven zij zaad om ten slotte te sterven4 ,tot de ,zomerbloemen worden ook wel eenige tweejarige planten gerekend1 die zeer vroeg in het voorjaar gezaaid1 in den loop van den zomer nog bloeien en ook wel eenige kruidachtige gewassen1 die dan als njarig worden behandeld1 daar zij de overwintering in de kamer niet loonen4 ,bijna al de tot deze categorie behoorende planten zijn voor kamerplanten minder geschikt1 daar deze gedeeltelijk lieve1 gedeeltelijk prachtige of met kleurrijke bloemen bloeiende planten veel lucht en zon moeten hebben1 waardoor zij dus in een gesloten vertrek niet best willen groeien4 ,het zijn echter bij uitstek geschikte tuinplanten4 ,enkele soorten van ,zomerbloemen1 waarvan prachtige variteiten gewonnen zijn1 die echter niet altijd uit zaad constant blijken1 worden in potten gekweekt en buiten in het bloemenrekje voor het venster geplaatst4 ,hiertoe behooren o4a4 de gevuldbloemige ,petunia's en ,verbena's1 die1 wil men ze zuiver houden1 door stekken moeten worden voortgekweekt4 ,deze soorten zijn ook zeer goed om er de bakjes mede te beplanten4 ,in deze bakjes kan men de ,zomerbloemen alleen gebruiken1 of wel te zamen met ,pelargoniums1 ,fuchsia's1 ,heliotropen1 enz4 ,enkele ,zomerbloemen vormen als zaailingen reeds dadelijk penwortels2 deze laten zich zeer slecht verplanten1 en moeten dus direct in de bakjes gezaaid worden4 ,van deze planten is er slechts n met succes voor potten of bakjes te gebruiken1 namelijk de ,reseda odorata 7,reseda71 een plant1 die meer om den aangenamen geur1 dan wel om het fraaie voorkomen der bloemen gekweekt wordt4 ,met uitzondering van deze moeten de voor de bakjes bestemde ,zomerbloemen vroegtijdig gezaaid worden2 de zaailingen worden dan een- of tweemaal gerepikeerd en tegen het einde van ,mei in de voor haar bestemde bakjes geplant4 ,daar men de ,zomerbloemen1 om ze tijdig in bloei te hebben1 zeer vroeg moet uitzaaien1 en ze meestal uit warmere landen afkomstig zijn1 dus ons voorjaarsklimaat niet kunnen verdragen1 moeten zij in een warmen bak uitgezaaid worden4 ,het opkweeken van dergelijke jonge planten is eigenlijk meer het werk van den kweeker1 die aan al haar eischen kan voldoen en in het voorjaar1 tegen billijken prijs1 sterke1 jonge planten kan leveren4 ,aangezien echter menig liefhebber er pleizier in heeft1 zelf zijn ,zomerbloemen te kweeken1 willen wij in het kort mededeelen1 hoe dit moet geschieden4 ,in ,januari of ,februari1 wanneer de groote zaadhandelaars hun catalogi hebben uitgegeven1 moet de liefhebber zijn benoodigde zaden bestellen4 ,met het zaaien begint men in ,maart4 ,dit zaaien doet men op de wijze1 zooals in het daarover handelende hoofdstuk is aangegeven4 ,gewoonlijk zaait men op gezeefde1 zandige broeiaarde1 in vlakke schalen of houten kistjes4 ,men moet er voor zorgen1 dat iedere soort afzonderlijk blijft4 ,dit gaat gemakkelijk1 door grootere kistjes met stokjes in vakken te verdeelen4 ,de stokjes worden daartoe eenvoudig op de van te voren vlak gemaakte en matig aangedrukte aarde gelegd4 ,zeer fijne zaden1 zooals bijv4 ,lobelia1 die in het geheel niet gedekt worden1 zaait men het best in afzonderlijke potten4 ,de zaadpannen worden1 nadat men gezaaid heeft1 voor een venster van een niet te warm vertrek gezet4 ,de aarde wordt met den rafrachisseur of een fijnen broesgieter z aangegoten1 dat zij matig vochtig blijft en men bedekt ze1 zoolang de zaden niet opgekomen zijn1 wanneer de zon schijnt1 met een vel papier4 ,heeft men te dicht gezaaid1 zoodat de opkomende kiemplantjes elkander dadelijk raken1 dan moet men ze onverwijld uitdunnen1 door de zwakste plant voorzichtig uit te trekken4 ,lang kan men de opkomende zaailingen niet laten staan2 zij moeten spoedig in andere potten of bakjes gerepikeerd worden1 wat ook tot de vorming van haarworteltjes bijdraagt4 ,dit repikeeren is bij zeer kleine kiemplantjes tamelijk moeilijk2 bij grootere echter gemakkelijk4 ,langzamerhand moeten de zaailingen aan de lucht en zon gewend worden1 om te voorkomen1 dat zij uit haar kracht1 doch stevig en gedrongen groeien en tegen ,pinksteren kan men ze dan in de voor haar bestemde bakjes uitplanten4 ,de bakjes1 die van een goede drainage moeten voorzien worden1 vult men met voedzamen grond1 die matig aangedrukt wordt2 zij worden z hoog gevuld1 dat er niet meer dan een gietrand vrij blijft4 ,het best geschikt is een mengsel van vier deelen broeiaarde met n deel graszodengrond en #a_/b deel zand1 waaraan wat duivenmest of hoornspaanders worden toegevoegd4 ,heeft men de bakjes klaargemaakt1 dan worden de zaadplanten voorzichtig uit de schalen genomen1 waarbij men er voor zorgt1 dat de aarde tusschen de worteltjes blijft zitten1 waarna zij in de bakjes worden geplant4 ,voor ieder plantje maakt men met het repikeerhoutje een gaatje1 houdt het daar met de linkerhand z diep in1 dat het met de onderste bladeren op de aarde komt te rusten1 en drukt daarna met de rechterhand de aarde goed om de wortels aan4 ,op deze wijze plant men den eenen zaailing na den anderen1 totdat het bakje gevuld is1 waarna de plantjes goed aangegoten worden1 waartoe men natuurlijk een fijnen broesgieter moet gebruiken4 ,men moet de jonge plantjes vooral niet te dicht planten4 ,heeft men een bakje van #a ,meter lengte1 dan zijn #ae plantjes ruim voldoende om het te vullen4 ,staan de bakjes vrij1 zoodat de planten over de randen heen kunnen hangen1 dan kan men iets dichter planten2 staan zij echter tegen een hekje of balustrade1 dan doet men het best klimplanten te gebruiken en er blijft dan voor de ,zomerbloemen geen voldoende ruimte over4 ,als zomerbloemen1 die uitstekend voor bakjes geschikt zijn1 kunnen aanbevolen worden de witte en de blauwe variteiten van ,ageratum2 de ,callistephus 7,aster7 chinensis1 waarvan talrijke variteiten met prachtig gevulde bloemen bestaan2 ook zijn er in den laatsten tijd schoone enkele vormen van gewonnen4 ,men moet de ,asters niet te vroeg1 pas in ,mei1 zaaien1 daar het echte najaarsbloemen zijn4 ,verder kunnen aanbevolen worden3 ,lobelia ,erinus1 lieve gedrongen plantjes1 die met witte of blauwe bloempjes als overdekt kunnen zijn2 ,matthiola annua 7,zomerviolieren71 waarvan veel schoone1 enkele en gevulde variteiten bestaan2 ,mimulus hybridus1 met geel en bruin gestippelde of gevlekte bloemen2 ,petunia hybrida1 voornamelijk de variteiten met groote1 gevulde en gefranjede bloemen2 ,phlox ,drummondii 7,vlambloem71 met vurig gekleurde bloemen2 ,verbena hybrida1 zeer rijkbloeiende planten1 met blauwe1 witte en roode bloemschermen2 ,zinnia hybrida1 bij voorkeur de gevuldbloemige variteiten4 ,de ,zomerbloemen groeien alleen goed op een zonnige1 luchtige standplaats4 ,plant men ze in goede1 voedzame aarde1 en zorgt men voor een regelmatige begieting1 dan zijn het zeer dankbare bloeisters1 vooral wanneer men er om denkt ze des zomers ook nu en dan te gieren4 ,veel zorg vereischen zij dan overigens niet4 ,de bakjes moeten vrij van onkruid gehouden worden2 des zomers na een warmen1 zonnigen dag1 besproeit men ze met een gieter2 de hoog opgroeiende bloemstengels moeten aan stokjes gebonden1 de slechte bladeren en uitgebloeide bloemen tijdig afgesneden worden4 ,de ,zomerbloemen bloeien even dankbaar als de ,fuchsia's1 ,pelargoniums en ,begonia's1 en eerst een sterke vorst maakt een einde aan haar bloei4 ,zijn zij eenmaal bevroren1 dan maakt men de bakjes leeg1 droogt ze en laat ze zoo noodig verven1 waarop zij tot de tweede helft van ,mei van het volgende jaar worden bewaard1 ten einde ze dan weder met jonge plantjes te vullen4 ,cacteen4 ,tot de interessantste gewassen van het plantenrijk behooren ongetwijfeld de vertegenwoordigers van de1 aan soorten zoo rijke familie der ,cacteen1 er zijn dan ook niet weinig liefhebbers1 die deze planten met voorliefde kweeken4 ,tusschen de jaren #ahcj-ahej namen de ,cactussen een voorname plaats onder de kamerplanten in4 ,in de ,botanische ,tuinen en de plantencollecties van voorname liefhebbers vond men toen ter tijde zeer uitgebreide verzamelingen dier planten4 ,op dezen bloeitijd volgde een tijd1 waarin zij geheel veronachtzaamd werden2 de slechts om haar interessant voorkomen belangwekkende soorten verdwenen geheel1 en slechts eenige fraai bloeiende konden zich eenigszins handhaven4 ,in de laatste jaren begint echter de liefhebberij voor deze planten weder aanmerkelijk te herleven4 ,de ,cactussen behooren tot die planten1 welke er zich uitstekend toe leenen om in de kamer voor het venster gekweekt te worden1 en1 groeien zij ook langzaam1 de liefhebber kan er verscheidene tientallen van jaren genoegen van hebben1 daar zij1 bij een eenigszins juiste behandeling1 een zeer langen levensduur hebben4 ,het is bekend1 dat de ,cacteen1 die in haar vaderland op een zeer onvruchtbaren1 zandigen bodem groeien1 slechts zeer weinig eischen stellen4 ,bij het verplanten en bij de geheele behandeling dier planten moet men zeer voorzichtig zijn1 daar veel soorten scherpe dorens bezitten1 waaraan men zich licht kan verwonden2 vooral moet men voorzichtig zijn1 dat er geen dorens onder de nagels of in een der handgewrichten komen1 daar ze dan pijnlijke verzweringen kunnen veroorzaken4 ,behandelt men ,cactussen1 dan is het voorzichtig steeds een pincet bij de hand te hebben1 ten einde de in de huid geraakte dorens dadelijk te kunnen verwijderen4 ,er zijn echter ook veel soorten1 die geheel zonder of met zeer onschuldige dorens gewapend zijn1 en die men dus zonder gevaar met de bloote hand kan aanraken4 ,moet men sterk gedoornde soorten behandelen1 dan doet men het wijst f een goeden leeren handschoen aan te trekken f zich van een stuk leer te bedienen1 waarmede men de plant vasthoudt 7,fig4 #ahd74 ,in het begin van ,mei1 wanneer de groeiperiode der ,cactussen begint1 is het de beste tijd om ze te verplanten2 met die soorten echter1 welke dan juist knoppen of bloemen hebben1 moet men wachten1 tot zij uitgebloeid zijn4 ,het is nch noodig1 nch geraden de ,cactussen jaarlijks te verpotten2 slechts voor jonge planten van snel groeiende soorten kan dit wenschelijk zijn4 ,gewoonlijk is het voldoende jonge planten om de twee en oudere om de drie of vier jaar te verplanten4 ,beginnen zij er echter slecht uit te zien en heeft men reden om dit aan de aarde toe te schrijven1 dan mag met het verplanten niet gedraald worden4 ,de meest geschikte aarde bestaat uit #c deelen ouden heidegrond1 #b deelen goed verteerden graszodengrond en #a deel scherp zand4 ,natuurlijk zijn er kweekers1 die met een ander grondmengsel ook zeer goede resultaten verkrijgen1 wat niet te verwonderen is1 daar ,cactussen in dit opzicht zeer gemakkelijk zijn1 en ieder1 mits niet te licht1 grondmengsel haar past4 ,vr dat men ze verplant1 laat men de ,cactussen goed opdrogen1 opdat de oude aarde gemakkelijk tusschen de wortels te verwijderen zij4 ,de ,cactussen behooren tot die planten1 welke niet veel wortels hebben1 en dus moeten alle gezonde wortels zooveel mogelijk gespaard worden4 ,wanneer men de wortels verwondt of er aan snijdt1 dan gaan zij licht tot rotting over2 derhalve moet het mes alleen gebruikt worden om zieke1 verdroogde of beschadigde wortels te verwijderen4 ,nadat men de oude aarde zooveel mogelijk tusschen de wortels heeft uitgeschud1 zoekt men een pot om haar in te planten4 ,gezond en krachtig groeiende planten kan men potten geven1 #c-d c,m4 wijder dan die1 waarin zij stonden2 zwakke en wortelzieke worden echter gezet in hetzij even groote1 hetzij kleinere potten4 ,heeft men ,cactussen1 die zeer breed worden1 dan doet men het best ze in schalen te planten4 ,door het gebruik van te groote potten heeft reeds menig liefhebber zijn planten ten gronde gericht4 ,juist voor ,cactussen met haar1 in vergelijking met andere planten1 zwak wortelgestel1 zijn te groote potten nadeelig2 de wortels kunnen niet in alle richtingen door de aarde heen1 die daardoor niet opdroogt1 verzuurt en zoodoende ziekte van de plant veroorzaakt4 ,de potten moeten van een goede drainage voorzien worden2 hierop legt men wat grof sphagnum en daarop een laagje aarde4 ,de plant wordt nu z in den pot gehouden1 dat zij een juiste houding heeft1 waarop de pot verder met aarde wordt aangevuld1 die matig moet worden aangedrukt4 ,men mag de ,cactussen slechts z diep planten1 dat de wortels juist met aarde bedekt zijn4 ,in tegenstelling met andere planten1 mogen de verpotte ,cacteen niet direct worden aangegoten2 men laat ze eenige dagen staan1 om ze eerst daarna water te geven4 ,verplante ,cactussen moeten toch1 voordat zij bewijzen van groei beginnen te geven1 uiterst matig begoten worden1 dat men bij voorkeur op goed zonnige dagen doet4 ,de voortkweeking der ,cactussen kan langs natuurlijken weg door zaaien en langs kunstmatigen door stekken of veredelen geschieden4 ,over het veredelen van deze planten is zeer uitvoerig in het hoofdstuk3 ,de kunstmatige voortkweeking der kamerplanten gesproken1 waarnaar wij meenen dan ook nu te kunnen verwijzen4 ,de beste maand voor het kweeken uit zaad is ,maart of ,april4 ,men neemt potten van #h-aj c,m4 wijdte1 of1 nog beter1 kleine vlakke schalen2 deze worden tot over de helft met potscherven en stukjes houtskool gevuld4 ,de beste aarde om er de fijne1 meestal zwarte zaden in te zaaien1 is heideaarde1 die vrij is van rottende bestanddeelen1 waarbij minstens een vijfde gedeelte fijn1 wit zand wordt gevoegd4 ,men vult den pot z ver met dit aardmengsel1 dat het #a c,m4 beneden den rand blijft4 ,de aarde wordt nu gelijkmatig1 doch niet te vast aangedrukt1 waarop de zaden niet al te dik worden uitgestrooid4 ,zeer kleine zaden worden natuurlijk niet1 grootere met een dun laagje zeer fijne aarde gedekt1 daar de teere zaailingen anders niet door de aardlaag kunnen heendringen en daardoor zouden verstikken4 ,de zaadpotten worden nu met den rafrachisseur behoorlijk bevochtigd1 waarbij men er op moet passen1 dat zij niet op hoopjes spoelen1 wat zeer gemakkelijk kan gebeuren4 ,de aldus behandelde zaadpotten worden nu met een glasplaat bedekt en voor een zonnig venster gezet1 daar de zonnewarmte een goeden invloed op de kieming heeft4 ,om echter te sterk uitdrogen te voorkomen1 legt men1 zoolang de zaden nog niet gekiemd zijn1 een vel papier over de potten4 ,evenals bij andere zaadpotten worden ook nu de glasplaten er dagelijks afgenomen om afgedroogd te worden1 waarbij men dan zoo noodig de aarde ook een weinig kan bevochtigen4 ,jonge kiemplantjes vormen eerst twee kiemblaadjes1 waartusschen dan het kopje of bij blad-,cactussen het blaadje zich ontwikkelt4 ,daar er tusschen de plantjes gemakkelijk mos ontstaat1 hetwelk het indringen van de lucht in de aarde belet en den groei der zaailingen stuit1 is het noodig1 deze laatsten zoo spoedig mogelijk te repikeeren4 ,voor dit repikeeren neemt men potten1 die op dezelfde wijze met aarde zijn gevuld als die1 welke voor het zaaien werden gebruikt4 ,daar de jonge kiemplantjes zeer teer en daardoor lastig met de vingers te hanteeren zijn1 gebruikt men1 om ze uit den pot te lichten1 twee dunne1 puntige houten stokjes1 die men als een schaar aan elkander gebonden heeft4 ,met een ander stokje wordt een gaatje in de aarde gestoken1 waarin het jonge plantje tot aan de kiemblaadjes gelegd wordt4 ,bij deze bewerking moet men er op letten1 dat al de wortels rechtstandig in het gaatje komen4 ,de onderlinge afstand tusschen de gerepikeerde plantjes moet #b-b #a_/b c,m4 bedragen4 ,de zoo behandelde plantjes kunnen ongeveer #a #a_/b jaar rustig blijven staan1 waarna zij ieder afzonderlijk in kleine potjes worden opgepot4 ,fig4 #ahe toont een bakje met gerepikeerde ,cactus-zaailingen1 die sterk genoeg zijn om afzonderlijk te worden opgepot4 ,het voortkweeken uit zaden is tamelijk omslachtig en vereischt zeer veel zorg2 besteedt men er echter de noodige zorg aan1 dan kan men steeds van een gunstig resultaat zeker zijn4 ,de jonge zaailingen worden in de vensterbank verder gekweekt1 waar zij in den beginne tegen te felle zon moeten geschermd worden4 ,in den zomer moet men ze rijkelijk begieten en des winters mogen zij niet zoo droog gehouden worden als de oudere planten1 daar zij nog zeer teer zijn en gemakkelijk verschrompelen4 ,om de jonge plantjes en ook zeer zwakke soorten te laten overwinteren1 zijn de kamerkasjes voor ,cacteen zeer aan te bevelen4 ,deze kasjes zijn van losse plankjes voorzien1 die men er1 met de planten er op1 uit kan nemen4 ,naar onze afbeelding 7,fig4 #ahf7 is zulk een kasje gemakkelijk te maken1 zij worden op een voetstuk voor het venster of1 wanneer zij zeer smal zijn1 in de vensterbank gezet4 ,een aardigheid1 die nogal interessant is1 is het zaaien van kleine1 fijne ,cactussen in een medicijn-fleschje4 ,in zulk een fleschje brengt men een weinig aarde1 maakt het voldoende vochtig1 waarna men er eenige zaadkorrels in werpt4 ,hierna doet men de kurk op het fleschje1 waarna het voor het venster gezet wordt4 ,daar geen vocht uit het fleschje verdampen kan1 kiemen de zaden er gemakkelijk in en groeien zoo lang verder1 totdat de aarde1 waarin zij staan1 volkomen uitgeteerd is4 ,fig4 #ahg toont ,cactussen1 die in zulk een fleschje gekweekt en ruim anderhalf jaar oud zijn4 ,de voortkweeking door stekken gaat veel gemakkelijker en veel sneller4 ,het stekken van ,cactussen gaat gemakkelijker dan bij andere planten1 omdat men zoo min aan de grootte als aan de snede der stekken gebonden is4 ,heeft men kogelvormige ,cactussen1 die meestal jonge scheutjes maken1 dan worden deze eenvoudig van de oude plant afgebroken4 ,bij de blad-,cactussen1 neemt men enkele samenhangende bladgeledingen4 ,men kan er echter ook n nemen en zelfs een stuk van zulk een geleding zal nog goed groeien4 ,zuil-cactussen worden eenvoudig in zooveel stukjes gesneden als men planten verlangt te verkrijgen4 ,de pas gesneden stekken mogen in geen geval direct in den grond gezet worden1 daar zij dan zeker gaan rotten2 men moet er dus voor zorgen1 dit niet te doen1 voordat de wond goed opgedroogd is4 ,hiertoe legt men de stekken eenige dagen in de vensterbank1 zoodat de zon er op schijnen kan1 en al liggen zij een paar dagen langer1 dan zal dit haar geen kwaad doen2 ja1 men kan zelfs ,cactus-stekken1 die maanden droog gelegen hebben1 nog met een vrij zeker resultaat opplanten4 ,het best wortelen de stekken in goed uitgewasschen scherp zand4 ,een schaal of plat kistje wordt1 na van behoorlijke drainage voorzien te zijn1 met dit zand1 wat niet te vochtig mag wezen1 gevuld1 waarop men de stekken er in steekt4 ,men zorgt er voor1 dat zij niet te diep en ongeveer een vinger breedte van elkander verwijderd komen te staan4 ,evenals bij de zaadpotten1 is het voorzichtig1 ook de stekpotten met een stolp te bedekken1 doch men behoeft ze niet voor de zon te schermen2 die mag er gerust op schijnen4 ,het zand in de stekpotten moet tamelijk droog gehouden worden2 geheel opdrogen mag het echter niet4 ,de stekken moeten niet te dikwijls bespoten worden en dan slechts uitsluitend bij helder weer4 ,al naar het jaargetijde en de soorten1 gaat de beworteling sneller of langzamer2 gewoonlijk duurt deze van #ad dagen tot #f weken4 ,de goed bewortelde stekken worden voorzichtig uit de stekpotten genomen en in evenredig groote potten geplant1 waarop zij1 nadat zij vast zijn gaan staan1 als de andere ,cacteen behandeld kunnen worden4 ,wil men ,cactussen met succes kweeken1 dan moet men over een zeer zonnig gelegen venster kunnen beschikken4 ,deze planten vormen1 met de overige ,succulenten1 die wij ook later nog zullen bespreken1 een hoogst interessante groep2 het zijn bijna de eenige planten1 die zonder eenige bescherming voor een op het ,zuiden gelegen venster goed groeien en bloeien2 er zijn toch slechts weinige soorten1 die geschermd willen worden4 ,de hardste kunnen1 zoodra er geen nachtvorst meer te vreezen is1 op een naar het ,zuiden openliggende plek in den tuin gebracht worden4 ,men kan hier de potten tot bijna aan den rand ingraven1 of wel1 men gebruikt ze tot het versieren van rotsgroepjes4 ,cactussen1 die meer warmte noodig hebben en over het algemeen teerder zijn1 moeten het geheele jaar door in de kamer gekweekt worden4 ,hiertoe behooren onder andere de ,cereus grandiflorus en enkele andere ,cereus-soorten1 de ,echinocactus ,echinocereus-1 ,pilocereus- en ,mamillaria-soorten4 ,wie over een warmen bak kan beschikken1 zal zeer goed doen ze des zomers1 wanneer het niet al te warm meer is1 daarin uit te planten1 waarvan een zeer snelle groei het gevolg zal zijn4 ,tot dit doel wordt de bak tijdig in het voorjaar met mest of met blad aangelegd1 en er1 al naar de grootte der planten1 een laag aarde van #ab-bj c,m4 dikte opgebracht4 ,daar de planten niet te ver van de ramen mogen staan1 gaat het niet aan1 groote en kleine plantjes onder hetzelfde raam uit te planten4 ,is de bak op een temperatuur gekomen van #ge-hj ,fahr4 en dampt hij niet meer1 dan kan men met het uitplanten beginnen4 ,is het weer heel warm1 dan kan men de uitgeplante ,cactussen een- of tweemaal besproeien en de ramen op lucht zetten2 slechts de schaduwminnende soorten moeten dan geschermd worden4 ,men moet er op letten1 dat de aarde niet te veel uitdroogt4 ,tegen half ,september worden de uitgeplante ,cactussen weer in potten gezet1 en spoedig daarop kunnen zij haar winterkwartier betrekken4 ,een bezwaar is het1 dat de planten in het najaar moeten gestoord worden1 om ze in potten te zetten1 daar het wel wil voorkomen1 dat zij dan niet meer aan den groei gaan4 ,dit is de oorzaak1 dat veel kweekers hun ,cactussen in de potten laten staan en ze zoo1 in den bak ingraven4 ,zij groeien dan wel niet zoo snel1 doch behoeven in het najaar niet gestoord te worden4 ,het gewichtigste bij het kweeken van ,cactussen is het juiste gieten4 ,hier hangt het gieten toch niet uitsluitend van het jaargetijde en de groeiperiode af1 doch men moet ook rekening houden met de levensvoorwaarden en den gezondheidstoestand der planten4 ,is het donker en kil weer1 dan mag men in het geheel niet gieten1 terwijl bij helder1 warm weder regelmatig gieten een vereischte is4 ,van groot belang is bij de ,cactus-cultuur ook het besproeien1 dat men zeer goed kan doen met een zeer fijnen broesgieter4 ,op avonden na heete dagen moet men ze ook matig besproeien4 ,tegen het einde van ,september1 en bij ongunstig weder nog vroeger1 moet men de ,cactussen in de winterkwartieren brengen4 ,de overwintering is1 vooral wanneer zij des zomers buiten gehard zijn1 niet zeer lastig4 ,de teerdere soorten zet men in de woonkamer1 de hardere daarentegen in een achterkamer1 die slechts bij intredende vorst gestookt wordt2 in geval van nood kan men echter zelfs de teerste soorten in een vertrek met een temperatuur van #de-ej ,fahr4 laten overwinteren4 ,het is bijna1 ongelooflijk wat ,cactussen1 die des zomers goed behandeld zijn1 des winters kunnen verdragen1 en met welk een lage temperatuur zelfs de tropische soorten zich tevreden stellen4 ,heeft men slechts een koude kamer voor de overwintering beschikbaar1 dan is het voorzichtig de planten zoo hoog mogelijk te plaatsen1 daar de bovenste luchtlagen in zoo'n vertrek altijd iets warmer zijn de onderste4 ,de fijnere soorten zet men voor het venster1 terwijl men de grovere gerust op een kast of ergens anders kan laten overwinteren4 ,heeft een liefhebber des winters slechts zeer weinig ruimte te zijner beschikking1 dan kan hij de sterkere soorten uit de potten nemen en ze dicht tegen elkander in een kistje met zandige aarde zetten4 ,wanneer men de planten in zulk een kistje slechts den ganschen winter droog laat staan1 dan veroorzaken zij niet de minste moeite4 ,ik ken een liefhebber1 die op deze wijze in een ongebruikte keuken een zeer groot aantal ,cactussen laat overwinteren4 ,tegen de wanden heeft hij houten rekken laten aanbrengen1 waar de met zijn ,cactussen beplante kistjes des winters op gezet worden4 ,de ergste vijand gedurende den winter is vocht2 geeft men ze echter een droge standplaats1 dan verdragen zij zeer veel4 ,hoewel de meeste ,cacteen1 evenals bijna alle ,succulenten1 het best groeien in de volle zon1 zijn zij daarvoor in het voorjaar1 wanneer men ze uit donkere plaatsen haalt1 toch zeer gevoelig4 ,om deze reden moet men ze dan in den beginne tegen de zon beschermen2 langzamerhand gewent men ze daaraan1 zoodat zij die na een week of drie weder goed kunnen verdragen4 ,verzuimt men deze voorzichtigheidsmaatregel1 dan zullen zij licht brandvlekken krijgen1 die niet alleen de planten zeer ontsieren1 doch ook vaak de oorzaak van ziekte kunnen worden4 ,deze ziekte1 die roest genaamd wordt1 is een der ergste1 die bij ,cactussen voorkomt4 ,de groote1 bruine of gele vlekken1 die zij veroorzaakt1 dringen hoe langer hoe dieper in het weefsel door1 en zijn oorzaak1 dat de plant ten laatste sterft4 ,een andere1 nog meer voorkomende ziekte is de rotting1 die echter maar al te dikwijls1 vooral des winters1 door onvoorzichtig gieten veroorzaakt wordt4 ,men onderscheidt wortel- en stengelrotting4 ,de wortelrotting is niet zoo gevaarlijk2 bemerkt men deze1 dan neemt men de aangetaste planten uit de potten1 snijdt de rotte wortels weg1 plant ze in versche aarde op1 en houdt ze aanvankelijk droog4 ,heeft men stengelrotting1 dan worden de aangetaste plekken met een scherp mes weggesneden4 ,des winters1 wanneer zulke wonden slechts langzaam genezen1 zet men de planten daarna zoo droog mogelijk1 om de wond te doen opdrogen2 in den zomer is het voldoende de wond met fijn houtskoolpoeder te bestrooien4 ,gevaarlijk is het1 wanneer de plant over haar geheel neiging tot rotting toont4 ,deze ziekte ontstaat meestal aan den voet der plant1 en breidt zich dan naar boven uit1 of zij ontstaat1--wat echter minder voorkomt--1 in den kop en trekt dan naar beneden4 ,in het eerste geval kan men den kop nog op een behoorlijken afstand van de aangetaste plek afsnijden en dien als stek behandelen1 gewoonlijk echter bemerkt men de ziekte eerst wanneer het geheele weefsel aangetast en de plant dus verloren is4 ,een andere ziekte bij ,cactussen is de geelziekte2 zij komt slechts bij enkele geslachten voor 7,epiphyllum1 ,cereus en ,phyllocactus7 en wel hoofdzakelijk in den winter4 ,plotseling worden eenige deelen der plant geel en sterven spoedig daarna af4 ,gewoonlijk treedt de geelziekte op bij planten1 die gebrek aan voedsel hebben of die in slechte aarde staan2 het beste middel er tegen is1 de plant zoo spoedig mogelijk in goede aarde te verpotten4 ,de ,cactussen hebben ook talrijke vijanden onder de insecten en wel hoofdzakelijk in de blad- en schildluizen4 ,gewoonlijk zijn het de laatsten1 die zeer veel schade kunnen berokkenen4 ,een der beste middelen om deze plagen te voorkomen1 is het bij helder weder spuiten en een zoo goed mogelijke behandeling der planten4 ,zijn deze eenmaal door insecten aangetast1 dan tracht men ze met een kwastje en lauw warm zeepsop te verwijderen4 ,een nog zekerder middel tegen deze insecten is een slappe oplossing van ,nicotine-extract1 dat in enkele apotheken wel te verkrijgen is4 ,zijn de ,cactussen door zoogenaamde witte smeerluis aangetast1 dan kan men die door spuiten gemakkelijk verwijderen4 ,zij worden daartoe op een helderen dag buiten gezet en met het handspuitje spuit men met kracht lauw water tusschen de dorens4 ,de diertjes zullen daardoor weggespoeld worden4 ,vallen zij op de aarde van den pot1 dan kunnen zij daar gemakkelijk van verwijderd worden4 ,een minder schadelijke vijand der ,cactussen is de ,cactus- of ,cochenille-luis 7,coccus cacti74 ,deze luis komt gewoonlijk voor op een ,opuntia-soort en wordt slechts zelden op andere geslachten aangetroffen4 ,de roode verfstof1 onder den naam ,cochenille bekend1 bestaat uit niets anders dan de fijn gewreven lichamen van deze luizen4 ,in ons klimaat teelt de ,cochenille-luis zich slechts zeer langzaam voort1 zoodat zij niet tot de eigenlijke ,cactus-vijanden kan gerekend worden4 ,deze en gene liefhebber kweekt ze zelf wel als curiositeit op zijn planten4 ,van het standpunt eens liefhebbers kunnen de ,cacteen in twee groote groepen verdeeld worden1 namelijk die1 welke hoofdzakelijk om haar fraaie bloemen gekweekt worden1 en die1 welke men om haar interessanten vorm of om de dorens verzamelt4 ,een absolute grens laat zich echter tusschen beide groepen niet trekken1 daar er veel fraai bloeiende soorten zijn1 die een zeer interessant voorkomen hebben1 terwijl enkele1 wier vorm hoogst belangwekkend is1 somtijds zeer schoone bloemen voortbrengen4 ,het is aan geen twijfel onderhevig1 dat er in de familie der ,cacteen prachtig bloeiende soorten zijn2 zij hebben echter allen een gebrek1 namelijk den korten duur4 ,door elkander genomen1 blijven de bloemen niet langer dan #b #c dagen goed1 zelfs bij soorten1 waar de knoppen maanden lang tijd hebben om zich te ontwikkelen4 ,toch zijn er ,cactussen met een zeer langen bloeitijd1 die veroorzaakt wordt doordat zij talrijke knoppen voortbrengen1 die na elkander tot ontwikkeling komen4 ,epiphyllum truncatum 7,fig4 #ahh7 is zeker wel een der meest voorkomende en dankbaarste uit de groep der fraai bloeiende ,cactussen4 ,een bijzondere waarde heeft deze plant nog1 wijl ze een echte winterbloeister is4 ,haar fraai vermiljoenroode bloemen1 met purperen weerschijn1 ontwikkelen zich gewoonlijk van ,kerstmis af tot aan de tweede helft van ,februari4 ,de ,epiphyllum behoort in ,brazili te huis1 waar zij als een onechte parasiet tegen de boomen groeit1 dikwijls in gezelschap van ,orchideen4 ,zij groeit daar onder de dichte bladerkroon en tusschen rottende plantenstoffen zeer welig2 bij wijze van uitzondering wordt zij ook wel tegen vochtige wanden aangetroffen4 ,de in den handel voorkomende ,epiphyllums zijn voor het meerendeel kroonboompjes2 die door veredeling op kleine1 slanke stammetjes van andere ,cactus-soorten meestal ,peireskia's staan4 ,deze stamboompjes bieden1 met de afhangende twijgen1 een fraaien aanblik1 vooral in den bloeitijd1 wanneer de laatste stengelgeledingen met bloemen of knoppen prijken4 ,de uit stek gekweekte ,epiphyllums zijn fraaie1 zeer dankbaar bloeiende hangplanten4 ,in de kweekerijen vindt men1 tegenwoordig talrijke variteiten1 die verschillen door de kleur der bloemen4 ,de ,epiphyllums behooren tot die ,cactussen1 welke1 in tegenstelling met de meeste andere vertegenwoordigers van deze familie1 een humusrijke aarde1 scherming tegen brandende zon1 en vochtige lucht verlangen4 ,gedurende den groei- en bloeitijd verlangen zij veel water2 ook kan men ze gedurende dien tijd nu en dan gieren4 ,de rusttijd begint bij de ,epiphyllums na den bloei2 hij duurt gewoonlijk tot ,mei en men moet dan zeer spaarzaam gieten4 ,heeft men veredelde stamboompjes1 dan kan zeer dikwijls de dunne stam de zooveel zwaardere kroon niet dragen1 waarom men moet zorgen1 dat hij behoorlijk ondersteund wordt4 ,een zeer goede wijze daartoe is de volgende3 ,men steekt drie of vier stokjes in den pot1 onder de kroon brengt men een ring van dik ijzerdraad1 die aan deze stokjes wordt vastgebonden en waarop de twijgen van de kroon rusten1 waardoor hij voldoende steun verkrijgt en de stam geheel vrij kan blijven4 ,de ,phyllocactussen doen als dankbare bloeisters voor de ,epiphyllums niet onder4 ,twee der hiertoe behoorende soorten1 de ,phyllocactus ,russellianus en de ,ph4 ,grtneri 7,fig4 #ahi71 gelijken in voorkomen zeer sterk op de ,epiphyllums1 maar de bloemen zijn regelmatiger gevormd4 ,de beide genoemde soorten bloeien eerst tegen het voorjaar1 met roode trechtervormige bloemen4 ,de andere1 tot dit geslacht behoorende soorten hebben zeer groote bladachtige stengels en schoone bloemen2 deze laatste zijn wit1 bieden verschillende nuanceeringen van rood of zijn geelachtig4 ,somtijds bloeien deze bloemen slechts n nacht1 dan weder vier en twintig uur1 terwijl zij bij andere soorten eenige dagen duren4 ,de middelmatig groote1 welsmakende vruchten zijn besvormig en karmijn- of steenrood4 ,deze bessen rijpen gewoonlijk na tien of twaalf maanden en bevatten zwarte1 talrijke zaden4 ,de ,phyllocactussen worden nooit door veredeling voortgekweekt1 daar de zaden zeer gemakkelijk opkomen en in korten tijd tot mooie bloeibare planten opgroeien4 ,ook het voortkweeken van stek gaat zeer gemakkelijk1 zoodat men dan ook bij de liefhebbers steeds zelfgekweekte planten aantreft4 ,de ,phyllocactussen groeien onder geheel dezelfde omstandigheden als de ,epiphyllums1 zoodat zij op geheel dezelfde wijze moeten behandeld worden4 ,er zijn zeer veel schoone soorten bekend en de kweekers hebben door onderlinge kruising nog een aantal zeer fraaie hybriden gewonnen4 ,een dergelijke hybride stelt ,fig4 #aij voor4 ,het geslacht ,cereus 7,zuilcactus7 is wellicht het interessantste geslacht van de familie der ,cacteen4 ,zeer dikwijls toonen de soorten onderling veel overeenkomst1 dan weder een zeer groot verschil2 zij zijn geribd en vier- of meerhoekig2 nu eens kruipend1 dan weder kogelvormig4 ,de ribben of kanten zijn steeds nu eens met zwaardere1 dan weder met zwakkere dorens bezet4 ,de bloemen verschijnen meestal aan de oudere stengels1 en slechts bij uitzondering aan de uiterste spitsen4 ,zeer veel ,cereus-soorten bloeien eerst op hoogen leeftijd1 anderen echter reeds als jonge planten4 ,de nu eens witte1 gele of roode bloemen kunnen een lengte van #bj c,m4 bij een doorsnede van #cj c,m4 bereiken2 zij behooren tot de fraaiste1 maar1 jammer genoeg1 ook tot de vergankelijkste bloemen in het plantenrijk4 ,van vele ,cereus-soorten ontluiken de bloemen des avonds1 om den volgenden morgen weder te verwelken2 andere soorten houden het tot den middag uit en de bloemen der soorten1 die het langst bloeien1 duren nooit langer dan hoogstens drie dagen4 ,de fraaie1 eetbare vrucht bereikt bij enkele soorten de afmeting van een appel2 zij rijpt nu eens na vijf of zes maanden1 dikwijls echter pas in het jaar1 volgende op den bloei4 ,de ,cereus behoort in ,west-,indi1 ,mexico en ,brazili te huis1 waar zij aan de dorre landschappen een zeer eigenaardig voorkomen geeft4 ,de schoonste soort van dit geslacht is de ,cereus grandiflorus 7,koningin van den nacht71 ,fig4 #aia4 ,haar bloemen kunnen een doorsnede van ruim #be c,m4 bereiken1 en behooren met haar zuiver witte bloembladeren1 goudgele kelkbladeren en zeer fijnen vanielje-geur tot de fraaiste aller bloemen2 zelfs de schoonste ,roos wordt door dit prachtig natuurgewrocht in de schaduw gesteld4 ,jammer is het1 dat deze soort nogal behoefte heeft aan warmte1 en al groeit zij bij een goede behandeling ook in een kamer1 in bloei komen zal zij daar zelden of nooit4 ,van grooter waarde is voor den liefhebber de ,cereus nycticalus1 die niet veel minder schoon bloeit dan de voorgaande soort1 doch met een reukelooze bloem4 ,deze soort is harder dan de voorgaande1 haar witte bloemen zijn grooter en verschijnen bij sterke planten geregeld iederen zomer4 ,in den laatsten tijd zijn ook door kruising van beide genoemde soorten met andere ,cereussen schoone hybriden gewonnen1 waaronder er zich bevinden met groote1 roode bloemen4 ,een andere1 onder de liefhebbers zeer verspreide soort1 is de ,cereus speciosissimus1 die reeds meer dan #ajj jaar bekend is4 ,het is een zeer fraai bloeiende soort4 ,zij heeft drie- of vierkantige1 vrij sterk gedoornde stengels1 die men het best tegen een waaiervormig hekje bindt4 ,de werkelijk fraaie1 schitterend roode bloemen verschijnen gewoonlijk in vrij grooten getale gedurende den zomer en duren drie of vier dagen4 ,hoe minder men deze soort verplant1 hoe beter zij bloeit2 plant men haar in een grooten pot1 dan groeit zij wel sterk1 doch bloeit weinig of niet4 ,in den handel zijn veel variteiten dezer ,cereus verspreid4 ,de ,cereus flagelliformis 7,slang-,cactus7 is een mooie1 reeds verscheidene tientallen van jaren onder de ,cactus-liefhebbers verspreide soort1 met kruipende of hangende stengels1 die bezet zijn met in stervormige bundeltjes vereenigde1 bruingele dorens4 ,de tot #h c,m4 lange bloemen zijn purper-rozerood en de pas na een jaar rijp wordende vruchten hebben eenigszins een pruimensmaak4 ,de afbeelding #aib toont een monstrueuzenvorm dezer soort1 de ,cereus flagelliformis cristatus1 gent op een ,opuntia4 ,onder de ,zuilcactussen zijn er ook talrijke1 die om haar eigenaardige1 fraaie gestalten of wel om de interessante kleur harer dorens gekweekt worden2 deze soorten bloeien echter slechts zelden4 ,en dezer1 die dikwijls nogal van vorm verschilt1 doch steeds een fraaie1 blauwachtige kleur heeft1 de ,cereus cyaneus1 is voor liefhebbers wel de meest aanbevelenswaardige4 ,onder de ,cactus-geslachten1 waarbij zeer fraai bloeiende soorten worden gevonden1 kunnen wij nog aanbevelen het geslacht ,echinopsis4 ,de hiertoe behoorende soorten hebben gewoonlijk een kogelvorm1 die zich slechts zelden verlengt2 de planten nemen alsdan een eivormige gestalte aan4 ,in alle gevallen zijn zij veelzijdig en vaak zeer sterk met groote fraaie dorens bezet4 ,de lichtgroene zijscheuten1 die bij oudere planten zeer talrijk voorkomen1 en ook de jonge zaailingen hebben in den beginne een heel ander aanzien dan de gekarakteriseerde planten4 ,de witte1 rose of roode bloemen verspreiden een heerlijken geur3 zij hebben een lange1 trechtervormige bloemkroon4 ,bij enkele soorten blijven de fraaie bloemen slechts n nacht1 bij andere daarentegen verscheidene dagen open4 ,daar de hiertoe behoorende soorten in den voorzomer bloeien1 dan zeer talrijke bloemen voortbrengen en de bloemknoppen dikwijls vijf zes maanden noodig hebben om tot ontwikkeling te komen1 gebeurt het vaak1 dat men reeds in ,october of ,november de knoppen ziet verschijnen4 ,de snel rijp wordende vrucht is eivormig of rond en heeft eenigszins het voorkomen van een walnoot4 ,van de vele1 tot dit geslacht behoorende soorten1 zijn er twee hier afgebeeld1 de ,echinopsis oxygona in ,fig4 #ahd en de ,echinopsis ,eyriesii in ,fig4 #aic4 ,zeer dankbare1 niet onaardig bloeiende planten levert ons het geslacht ,rhipsalis 7,roede-,cactus7 met vaak zeer dunne1 ronde stengels4 ,de hiertoe behoorende soorten groeien in tropisch ,amerika als onechte parasieten op boomen1 en zij houden dus van een tamelijk vochtige lucht en een humusrijke aarde4 ,een soort met breedere stengels1 die des winters met licht-stroogele1 welriekende bloemen bloeit1 is de ,rhipsalis ,houlletiana 7,fig4 #aie71 terwijl de ,rhipsalis dissimilis 7,fig4 #aif71 die ook des winters bloeit1 roedevormige stengels heeft4 ,onder de vertegenwoordigers der andere ,cactus-geslachten worden nog zeer schoon bloeiende soorten aangetroffen1 maar aangezien deze slechts zeldzaam bloeien1 worden zij uitsluitend f om haar interessant uiterlijk1 f om haar fraaie dorens gekweekt4 ,van deze verschillende ,cactussen kunnen wij den liefhebbers zeer aanbevelen de ,echinocereus-soorten1 waaronder fraai gedoornde en schoon bloeiende en de ,pilocereus-soorten1 die somtijds lange haarvormige dorens bezitten1 zooals bijv4 de ,pilocereus senilis 7,grijsaard71 die geheel met lange1 witte dorens bedekt is en daardoor een eigenaardig voorkomen heeft2 ook de ,pilocereus ,houlleti is zeer fraai4 ,door haar sterk gedoornd voorkomen munten uit de ,echinocactus-soorten1 waaronder ook fraaie bloeisters worden aangetroffen4 ,door haar gele dorens is vooral aanbevelenswaardig de ,echinocactus ,grusonii1 waarvan ,fig4 #aig een jonge plant vertoont4 ,een zeer weinig gedoornde1 doch met gele bloemen zeer rijk bloeiende soort is de ,echinocactus capricornis1 die met witte puntjes is overdekt4 ,de ,optunia-soorten vormen vaak groote planten met zware1 platte stengelleden2 zij bloeien wel fraai1 doch tamelijk weinig en brengen na den bloei eetbare1 naar kruisbeien smakende vruchten voort4 ,op onze plaat zijn drie soorten afgebeeld3 de ,opuntia maxima1 de ,o4 senilis en de ,o4 vaginosa4 ,zeer sierlijke1 dikwijls gedrongen groeiende soorten behooren tot het geslacht ,mamillaria1 waarvan de meeste winterbloeisters zijn2 enkele hebben eenigszins groote1 de meeste echter slechts kleine bloemen4 ,verschillende soorten van dit geslacht zijn hier afgebeeld1 namelijk3 ,mamillaria ,celsiana1 ,m4 ,schiedeana en ,m4 plumosa 7,fig4 #aii71 ,m4 gracilis 7,fig4 #bjj7 en ,m4 fuscata1 deze laatste als jonge plant veredeld op een ,cereus4 ,zeer interessante ,cactus-geslachten zijn nog ,malococarpus1 ,astrophytum1 ,anhalonium en ,pelecyphora4 ,deze laatste geslachten zijn echter slechts hun aan te bevelen1 die goed met plantencultuur vertrouwd zijn1 daar zij lastig in de cultuur zijn en maar al te vaak1 vooral des winters1 dood gaan4 ,succulenten of ,vetplanten4 7,uitgezonderd de ,cactussen47 ,de ,vetplanten1 zoowel de inheemsche als de tropische1 behooren tot de hardste en daardoor tot de meest geschikte planten voor kamercultuur4 ,de bladeren van de meeste tot deze groep behoorende planten hebben een dikken cylindervorm1 en slechts weinige uitwasemingsorganen2 zij zijn vaak bedekt met een wasachtige afscheiding1 en krijgen daardoor dikwijls in plaats van een groene een blauwachtige1 grijze of witte kleur4 ,de geheele bouw van deze dikbladige planten is er op ingericht1 dat zij het hoofd kunnen bieden aan een langdurige droogte1 terwijl zij door overvloedig vocht zeer gemakkelijk ten gronde gaan4 ,deze bouw is geheel in overeenstemming met de dorre1 meestal zandige streken1 waar zij gevonden worden4 ,in de cultuur komen de uitheemsche ,succulenten tamelijk wel met de ,cactussen overeen2 over het algemeen zijn de eersten zelfs nog harder en hebben zij nog minder behoefte aan warmte4 ,wil men ,succulenten met succes kweeken1 dan heeft men een op het zuiden gelegen luchtige kamer noodig1 daar deze planten des zomers de volle zon en des winters een zeer lichte standplaats verlangen2 hebben zij zulk een standplaats niet1 dan worden zij gemakkelijk door rotziekte aangetast1 waardoor zij zeer licht verloren gaan4 ,gedurende den zomer moet men den ,succulenten een plaats geven in het bloemrekje voor het venster1 op een zonnig balkon of in den tuin1 waar zij voor de beplanting van rotspartijen en ook voor mozaekvakken uitstekend gebruikt kunnen worden4 ,gedurende den rusttijd1 in den herfst en den winter1 is het noodzakelijk1 dat de aarde zoo droog mogelijk gehouden wordt1 mits men er slechts voor zorgt1 dat zij niet verdrogen en als gevolg daarvan ineenschrompelen4 ,in haar groeitijd echter moeten zij geregeld begoten worden2 men zorgt er dan voor1 dat de aarde niet te droog wordt en op bijzonder warme dagen is een besproeiing der bladeren des avonds zeer bevorderlijk voor den groei4 ,alle ,succulenten moeten in een niet te vetten1 kleiachtigen grond geplant worden2 deze grond moet geheel vrij zijn van rottende bestanddeelen2 het best groeien zij in een mengsel van gelijke deelen oude heide- en broeiaarde1 kleiaarde en scherp zand2 beter is nog de kleiachtige grond1 die ontstaat bij het afbreken van oude huizen1 door het uit elkander vallen der verweerde steenen4 ,heeft men jonge planten1 dan moeten zij elk voorjaar verpot worden2 oudere exemplaren daarentegen kan men gerust twee of drie jaar in denzelfden pot laten staan4 ,de potten1 die men gebruikt1 moeten in verhouding tot de plant tamelijk klein zijn1 daar de ,vetplanten slechts zeer zelden veel wortels maken en bijna altijd langzaam groeien4 ,dit is ook de reden1 waarom men de potten van een zeer goede drainage moet voorzien1 opdat het overvloedige water gemakkelijk kan wegloopen1 daar anders de aarde zeer licht zou verzuren en de wortels daardoor zouden afsterven4 ,de ,succulenten laten zich zeer gemakkelijk voortkweeken4 ,heeft men soorten1 die een wortelstok vormen1 dan doet men dit bij het verplanten door verdeeling daarvan2 anderen kweeken bijna vanzelf voort door wortelscheuten1 die men slechts behoeft af te snijden en op te planten2 weer anderen laten zich door stekken vermenigvuldigen1 die juist als ,cactus-stekken moeten behandeld worden4 ,eenige soorten der ,vetplanten1 zooals bijv4 de ,echeveria's1 laten zich gemakkelijk voortkweeken door bladstekken4 ,hiertoe scheurt men voorzichtig een blad van de plant en pot dit op1 na verloop van korten tijd zal zich dan een jong plantje aan de basis ontwikkelen4 ,onder de ,succulenten zijn als zeer harde en mooie kamerplanten enkele ,alo-soorten zeer in trek4 ,in sommige streken komen deze soorten onder den naam van ,eksteroogen-planten voor4 ,er wordt namelijk beweerd1 dat het bittere sap1 dat uit enkele soorten gewonnen wordt1 als een uitnemend middel tegen eksteroogen wordt gebruikt4 ,de tot dit geslacht behoorende planten zijn meest zeer saprijk en week4 ,de zeer fraai gedoornde bladeren zijn nu eens nkleurig1 dan weder fraai bont of ook wel dicht bezet met kleine getinte wratjes4 ,zeer fraai zijn ook de meestal op lange bloemstengen verschijnende pijpvormige bloempjes1 die meestal rood of geel1 nu en dan groenachtig zijn4 ,die soorten1 welke stengels vormen1 laten zich des zomers gemakkelijk door stekken voortkweeken2 bij de overige geschiedt dit door wortelscheuten4 ,een zeer schoone rozet-vormige soort is de ,alo longearistata met groene1 op de achterzijde en langs de randen met mooie dorens bezette bladeren4 ,de breedbladerige ,alo latifolia groeit struikachtig4 ,de breede bladeren1 die aan de randen gedoornd zijn1 zijn omgebogen1 hebben een groene grondkleur1 die door talrijke lichte vlekken en punten wordt afgewisseld4 ,goed gekweekte planten van deze soort bloeien geregeld elken zomer4 ,de bloemsteng wordt ongeveer #a_/b ,meter lang1 groeit dagelijks ongeveer #d c,m4 en is met mooie1 geelachtige bloemen rijk bezet4 ,een zeer mooie1 kleine kamerplant is de ,alo variegata1 met spiraalvormige1 rechtop staande1 bonte bladeren4 ,ook de op onze plaat afgebeelde ,alo arborescens is een mooie1 dankbare kamerplant evenals de ,alo saponaria1 met lichtgroene1 geelachtige1 wit gevlekte bladeren4 ,zeer schoone planten bevat ook het geslacht ,gasteria4 ,deze soorten kenmerken zich meestal door mooi gevlekte bladeren en roode of groenachtige bloemen4 ,de ,gasteria acinacifolia heeft donkergroene bladeren1 waarvan de nerven met paarlachtige wratjes dicht bezet zijn2 ook de ,gasteria pulchra1 die men nogal eens aantreft1 heeft witgevlekte bladeren en heel aardige pijpvormige bloempjes4 ,fraaie ,succulenten zijn ook de verschillende in ,mexico te huis behoorende ,echeveria's4 ,de planten zijn voor het meerendeel zeer sierlijk2 zij hebben dikke1 vleezige bladeren1 die rozetvormig gerangschikt zijn4 ,tegenwoordig worden vele soorten van dit geslacht gekweekt om gebruikt te worden bij het beplanten van rotspartijen en van mozaekvakken4 ,plant men ze echter in kleine potjes1 dan maken zij ook in de vensterbank een zeer aardig figuur4 ,van de verschillende soorten van dit geslacht is de ,echeveria ,desmetiana1 met haar blauwgroene bladeren wel een van de fraaiste4 ,een zeer mooie grootbladige soort is de ,echeveria metallica1 met betrekkelijk dunne1 naar boven omgebogen bladeren1 die een metaalachtigen glans hebben4 ,streng genomen is dit slechts een variteit van de ,echeveria gibbiflora2 zij vormt vrij groote rozetten en is in jongen toestand het fraaist2 van oudere1 leelijk geworden planten snijdt men den kop af1 die daarna als stek wordt behandeld4 ,de ,echeveria discolor heeft donkergroene bladeren en ontwikkelt gedurende den zomer talrijke1 wijd openstaande1 oranje bloemen4 ,de ,echeveria agavodes vormt kleine1 witachtig groene bladrozetten en de ,echeveria ,scheideckeri is ook een lieve1 mooi bebladerde soort4 ,verscheidene ,echeveria's zijn uitstekende winterbloeisters zooals de ,echeveria fulgens1 met vuurroode bloemen1 de ,echeveria mucronata1 met schitterend roode bloemen en de ,echeveria rosea1 met rozeroode bloemen4 ,ook de ,echeveria retusa is een winterbloeister bij uitnemendheid4 ,deze soorten hebben een vleezigen stengel1 met betrekkelijk kleine bladeren bezet die in een bloeiwijze eindigt4 ,alle ,echeveria's moeten vorstvrij en droog overwinteren2 die1 welke gedurende den winter bloeien1 verlangen gedurende dit jaargetijde een lichte standplaats1 zoo mogelijk voor een op het ,zuiden gelegen raam4 ,de vermenigvuldiging geschiedt zeer gemakkelijk door kleine zijscheuten1 die1 in een potje gestoken1 zeer vlug wortel maken1 wanneer men ze een zonnige plaats voor het venster geeft4 ,men kan ook1 zooals reeds gezegd1 is1 de bladeren voorzichtig afbreken en die als stekken behandelen2 er ontwikkelt zich dan aan den voet een knop1 die spoedig doorgroeit en een lief plantje vormt4 ,veel gelijkenis met enkele ,echeveria's hebben de ,sempervivums 7,huislook71 vooral in de groeiwijze4 ,de saprijke bladeren der ,sempervivum-soorten zijn dun en groen1 enkele soorten zijn voorzien van zwarte spitsen1 terwijl bij anderen de geheele plant met een wit spinnewebachtig weefsel is overtrokken4 ,verscheidene ,huislook-soorten houden het hier te lande des winters buiten uit2 deze worden dan ook veel voor het begroeien van rotsen en het beplanten van mozaek-vakken gebruikt2 ook zijn zij zeer geschikt voor de cultuur in kleine potten4 ,het gewone ,huislook wordt veel aangetroffen op oude muren en daken4 ,de oude ,grieken noemden deze plant ,aizoon1 de ,romeinen sempervivum1 welke beide namen beteekenen3 altijd levend en welke slaan op de eigenschap van deze planten1 dat zij de grootste droogte uitstekend kunnen verdragen4 ,bij de oude ,germanen werd het ,huislook ,donnerbart genoemd1 wijl de rozeroode bloemen herinnerden aan den baard van den ,dondergod ,donar4 ,in de bloemen van deze plant zag men een bliksemafleider en daarom vaardigde ,karel de ,groote een bevel uit1 dat iedere boer het ,huislook op zijn erf moest hebben4 ,slechts goed volwassen ,sempervivums zijn bloeibaar2 de bloemsteng ontwikkelt zich uit het hart der bladerrozet en aan haar uiteinde vertakt zij zich meestal1 welke zijtakjes dicht bezet zijn met stervormige bloemen1 die bij verschillende soorten verschillende kleuren hebben4 ,de uitgebloeide plant sterft2 zij vormt echter1 voordat zij doodgaat1 een groot aantal jonge uitloopers1 die spoedig tot gezonde planten doorgroeien4 ,een zeer interessante plant is de ,sempervivum arboreum2 deze vormt een tot #b ,meter hoogen stam1 die spadelvormige bladeren draagt1 welke boven aan den stam fraaie rozetten vormen4 ,de bloemen zijn zeer sierlijk en geheel geel4 ,van deze soort bestaan vele variteiten met geelbonte1 rood gerande en purperroode bladeren4 ,laatstgenoemde variteit1 de ,sempervivum atropurpureum1 is op onze plaat afgebeeld4 ,mooie ,succulenten worden ook gevonden in het geslacht ,sedum1 waarvan er ook eenigen hier te lande inheemsch zijn4 ,reeds bij de ,ouden waren deze planten bekend3 zij gebruikten de fijn gestampte1 slijmige bladeren als geneesmiddel tegen wonden4 ,zoo zou ,telephos1 de zoon van ,hercules1 van de wond1 welke de speer van ,achilles hem toebracht1 genezen zijn door de toepassing van de gekneusde bladeren eener ,sedum1 die men later1 naar een leiding daarvan1 den wetenschappelijken naam van ,sedum ,telephium heeft gegeven4 ,een zeer fraaie soort is de grootbladige ,sedum spectabile1 die volkomen winterhard is1 en in den herfst tot aan den grond afsterft4 ,in de lente vertoonen zich dan kleine bladrozetten boven de aarde1 die spoedig doorgroeien en dan scheuten vormen met heldergroene bladeren4 ,deze scheuten worden in den herfst gekroond met schermen van kleine1 rozeroode bloemen4 ,als bloeiende plant is de ,sedum spectabile zeer fraai en zij is dan ook uitstekend voor potcultuur4 ,een zeer schoone soort van den lateren tijd is de ,sedum sempervivoides1 afkomstig uit den ,kaukasus4 ,deze soort is tweejarig en wordt uit zaden voortgekweekt1 die in het voorjaar in pannen met zandige aarde gezaaid en in de kamer tot ontkiemen gebracht worden4 ,de jonge plantjes moeten spoedig in andere potten gerepikeerd en daarna afzonderlijk in potjes uitgeplant worden4 ,des zomers worden zij in het bloemenrekje gekweekt2 daarna laat men ze in een koele kamer overwinteren en den tweeden zomer zet men ze weder buiten4 ,tegen het einde van dezen zomer zullen zij dan met honderden rozeroode bloemen prijken4 ,een half houtachtige1 veel om haar bloemen gekweekt wordende ,vetplant is de ,kalosanthes coccinea1 ook wel ,crassula coccinea genoemd4 ,deze plant vormt des zomers aan de uiteinden van alle twijgen groote schermen scharlakenroode bloemen1 die1 door de zon beschenen1 een schitterend effect maken4 ,niet minder schoone bloeisters zijn de ,rochea-soorten4 ,een dezer1 de ,rochea 7,crassula7 falcata1 heeft dikke1 groote1 sikkelvormige bladeren en vormt fraaie schermen van vuurroode bloemen4 ,beide laatstgenoemde planten worden tegenwoordig als marktplanten in grooten getale gekweekt4 ,zeer fraaie ,succulenten treft men ook aan in het geslacht ,crassula en eenige der hiertoe behoorende kunnen met zeer goed gevolg als ampelplanten worden gebruikt o4a4 de ,crassula ,cooperi en de ,crassula spathulata1 die beiden zeer schoone bloemen voortbrengen4 ,een zeer lief miniatuurplantje is de ,crassula ,bolusii1 met1 in den winter verschijnende1 zeer kleine1 witachtige bloempjes en heel aardige1 bruin gevlekte bladeren4 ,planten met zeer interessante en schoone1 doch zeer onaangenaam riekende bloemen zijn de ,stapelia's4 ,er zijn zeer veel soorten van bekend1 met grootere of kleinere1 meer of minder interessant gevormde of geteekende bloemen4 ,onze afbeelding toont de ,stapelia variegata1 die het meest wordt aangetroffen2 zij heeft een zwavelgele1 met fraaie1 bruine vlekken geteekende bloemkroon4 ,interessante soorten omvat ook het geslacht ,euphorbia 7,wolfsmelk74 ,de familie der ,euphorbiaceen bevat ruim #cfjj soorten van het meest verschillende voorkomen4 ,veel meer dan tegenwoordig het geval is1 verdient o4m4 de ,euphorbia splendens gekweekt te worden4 ,deze1 en nog eenige andere soorten1 bloeien een gedeelte van den winter2 zij verlangen een wintertemperatuur van #fj ,fahr4 ,interessante ,vetplanten zijn ook nog de ,kleinia's1 waarvan een fraaie soort1 de ,kleinia canescens1 door ,fig4 #bjg is afgebeeld2 de ,mesembryanthemums1 waaronder vele fraai bloeiende soorten1 en o4a4 de ,i,jsplant2 de ,mesembryanthemum cristallinum2 de ,haworthia's met fraai geteekende bladeren en de ,kalancho's1 die1 jammer genoeg1 in deze streken niet zeer dankbaar bloeien4 ,wij voegen hieraan nu nog enkele planten toe1 die gewoonlijk tot de ,vetplanten worden gerekend1 hoewel zij1 streng genomen1 daartoe niet behooren1 maar toch bijna op dezelfde wijze gekweekt moeten worden4 ,van de schoonste en interessantste dier planten noemen wij in de eerste plaats de ,agave's4 ,dit geslacht bevat meer dan honderd verschillende soorten en variteiten1 die bijna alle een verschillend voorkomen hebben4 ,haar vaderland is hoofdzakelijk ,midden- en ,zuid-,amerika4 ,daar zijn de ,agave's nutplanten van groot gewicht3 zij worden er gebruikt voor het maken van ondoordringbare heggen1 de gedroogde bladeren voor dakbedekking1 de bladvezels worden tot touw gesponnen en de punten der bladeren dienen als pennen4 ,het merg van deze planten wordt gegeten1 terwijl er ook een soort zeep uit wordt bereid4 ,door het uitsneden der bloemsteng verzamelt zich in de ontstane holte een groote hoeveelheid sap1 dat1 na gisting1 een bedwelmenden nationalen drank oplevert1 de zoogenaamde pulque4 ,de ,agave's zijn stengellooze planten2 de in scherpe punten uitloopende bladeren zijn f breed en dik en dan meestal langs de randen gewapend1 f lang en smal1 met ongewapende bladranden2 steeds vormen zij echter een rozet4 ,gewoonlijk worden de ,agave's bestempeld met den naam van ,honderdjarige ,alo4 ,deze dwaling as hierdoor ontstaan1 omdat enkele soorten sterk op ,alo's gelijken1 en wijl het in den volksmond heet1 dat de plant slechts eens in de honderd jaar bloeit4 ,het zal wel onnoodig zijn er op te wijzen1 dat dit een dwaling is4 ,gewoonlijk bloeien de ,agave's pas als zij verscheidene jaren oud zijn1 en in de cultuur kan het voorkomen1 dat een ,agave americana #cj #dj jaar oud is1 voordat zij bloeibaar wordt4 ,is de plant eenmaal bloeibaar geworden1 dan verheft zich uit haar hart de krachtige1 houtachtige bloemsteng1 die een imposanten indruk maakt4 ,deze wordt toch ruim #f ,meter hoog en neemt bij haar ontwikkeling1 binnen #bd uren1 #cj-ce c,m4 in lengte toe4 ,door haar vertakkingen1 die horizontaal uitgespreid staan1 waarop weder de bloemen verticaal zijn geplaatst1 gelijkt zij op een reusachtige candelaber4 ,bij andere soorten is de bloemsteng niet vertakt2 hier heeft zij het voorkomen van een zeer groote bloemaar1 waarvan de bloemen dicht op elkander zitten4 ,zijn de vruchten eenmaal tot rijpheid gekomen1 dan sterft niet alleen de bloemsteng1 maar ook de geheele plant2 er ontwikkelen zich dan echter tal van wortelscheuten1 die1 afgesneden1 weder tot nieuwe planten opgekweekt kunnen worden4 ,de ,agave's leenen zich bij uitstek voor het beplanten van groote vazen1 die gedurende den zomer op balkons1 hekingangen of zuilen worden gezet1 mits deze vazen van talrijke drainage-gaatjes zijn voorzien4 ,des winters moeten zij in huis gezet1 en kunnen dan gebruikt worden ter versiering van vestibules4 ,ook als middenplanten voor mozaek-vakken of ter beplanting van rotspartijen zijn zij zeer geschikt4 ,van de bekende ,agave americana komen eenige bontbladige variteiten voor1 die wel niet zoo groot worden als de typische soort1 doch zeer fraaie sierplanten zijn4 ,een zoodanige variteit toont ,fig4 #bjh in de ,agave americana aureo-marginata4 ,deze vorm heeft groene bladeren1 omzoomd met een breeden1 gelen rand4 ,een zeer schoone soort is ook de ,agave ,verschaffeltii2 deze heeft een zeer gedrongen voorkomen en betrekkelijk breede1 sterk bewapende bladeren1 die een blauw-grijze kleur hebben4 ,een geheel andere groeiwijze heeft de ,agave stricta1 met smalle1 groene1 zeer talrijke bladeren4 ,een der schoonste en opmerkenswaardigste soorten is zeker wel de ,agave ,victoria-,regin4 ,de donkergroene1 naar binnen omgebogen bladeren zijn met zuiver witte1 draadvormige strepen geteekend4 ,deze soort1 die nog betrekkelijk nieuw is1 wordt niet groot1 daar zij geen grooter diameter dan #ej c,m4 bereikt4 ,de onvertakte bloemsteng daarentegen1 die1 wanneer de plant goed doorgroeit1 reeds na #f #h jaar kan verschijnen1 bereikt een lengte van #c-d ,meter4 ,jammer is het1 dat deze soort tamelijk duur is1 daar zij geen scheuten maakt en dus steeds uit zaden of ingevoerde planten moet voortgekweekt worden4 ,bijna al de bekende ,agave-soorten moeten gedurende den winter zoo goed als geheel droog gehouden worden2 daarbij verlangen zij een zeer lichte plaats1 in een vertrek met een temperatuur van #dj-de ,fahr4 ,even weinig moeite vereischen ook de soorten1 die tot de geslachten ,dyckia en ,yucca behooren1 welke planten eenigszins de groeiwijze van een ,dracna hebben4 ,de meest bekende soort van het eerste geslacht is de ,dyckia sulphurea2 deze heeft geelachtige bladeren en des zomers geeft zij chromaatgele bloemen1 die op lange bloemstengen verschijnen4 ,van het tweede geslacht wordt vaak aangetroffen de ,yucca alofolia fol4 var41 een plant met lichtgroene bladeren1 die geel en rood gerand zijn en die een eigenaardig voorkomen aan de plant geven4 ,verscheidene ,yucca-soorten1 zooals bijv4 de ,yucca gloriosa1 munten ook uit door haar sierlijke1 groote1 witte1 klokvormige bloemen1 die1 op forsche bloemstengen1 midden in het hart der plant verschijnen4 ,de ,dyckia's en ,yucca's moeten des winters koel1 doch niet geheel droog gehouden worden4 ,bladplanten4 ,onder bladplanten verstaat men die gewassen1 welke hoofdzakelijk ter wille van hun fraaie bladeren gekweekt worden4 ,natuurlijk geven ook de bladplanten1 eenige hiertoe gerekende ,cryptogamen uitgesloten1 min of meer fraaie bloemen2 eenige echter1 zooals bijv4 de ,palmen1 bloeien hier te lande slechts uiterst zeldzaam of in het geheel niet1 en bij allen worden de bloemen door den fraaien bladertooi overschaduwd4 ,struik- en boomachtige bladplanten voor koele vertrekken4 ,aralia4 ,de ,aralia is een zeer dankbare en fraaie bladplant1 die men vaak in de kamer gekweekt aantreft4 ,het is vooral de ,aralia 7,fatsia7 japonica uit ,japan1 met groote1 handvormige1 glanzend groene bladeren1 die veelvuldig als kamerplant wordt gekweekt4 ,van deze soort bestaan ook fraaie bontbladige variteiten1 die wel schooner1 doch ook veel duurder zijn1 daar zij zich slechts door stekken laten voortkweeken1 die niet zeer gemakkelijk wortelen4 ,een andere zeer schoone soort1 die1 jammer genoeg1 tegenwoordig niet veel meer wordt aangetroffen1 is de ,aralia papyrifera1 met aan de onderzijde zilverwitte bladeren4 ,uit het merg dezer plant wordt in ,china een soort papier vervaardigd4 ,er bestaan nog verscheidene andere soorten van dit geslacht1 die zeer schoone kamerplanten zijn2 zoo de ,aralia ,veitchii1 met zeer smalle1 aan de randen gegolfde bladeren1 en de ,aralia ,chabrieri1 een zeer elegante plant met fijne smalle bladeren4 #b ,hoewel de ,aralia's veel gekweekt worden1 treft men er toch slechts zelden werkelijk schoone planten van aan4 ,over het algemeen worden zij veel te warm gehouden2 dit heeft tot gevolg1 dat de oudste1 dus onderste1 bladeren geel worden en afvallen1 terwijl de andere bladeren slap neerhangen1 niettegenstaande zij horizontaal tegen den stengel moeten staan4 ,al de genoemde soorten verlangen gedurende den winter een lichte standplaats in een vertrek met een gemiddelde warmte van #dj-ej ,fahr42 alleen de beide laatstgenoemde soorten verdragen een hoogere temperatuur4 ,de bladeren moeten stofvrij en zindelijk gehouden en de planten mogen gedurende den rusttijd slechts weinig begoten worden4 ,begint in het voorjaar de nieuwe groeiperiode1 dan moeten de ,aralia's in goeden grond1 bestaande uit gelijke deelen blad- en broeiaarde1 waaraan een weinig graszodengrond wordt toegevoegd1 verpot worden4 ,gedurende den zomer worden de planten rijkelijk begoten en wortelen zij door1 dan kunnen zij nu en dan gegierd worden1 terwijl zij1 wanneer dit noodig blijkt1 nog eens verpot moeten worden4 ,van ,mei tot tegen het einde van ,september doet men het best de ,aralia's op een half beschaduwde plek in den tuin of op het balkon te zetten4 ,de ,aralia japonica en ,aralia papyrifera laten zich zeer gemakkelijk uit zaden voortkweeken1 die in zaagsel zeer goed kiemen4 ,de bontbladige soorten en die1 waarvan geen zaden te verkrijgen zijn1 worden in de kweekerijen steeds door stekken vermenigvuldigd1 die1 zooals wij reeds gezegd hebben1 lang niet gemakkelijk wortelen4 ,aucuba japonica4 ,de ,aucuba japonica is een zeer harde bladplant1 met ovale1 groen met geel gevlekte bladeren4 ,deze plant is reeds een paar eeuwen bekend2 daar zij echter tweehuizig is en alleen de vrouwelijke plant was ingevoerd1 bracht zij eertijds geen vruchten voort4 ,sinds de invoering1 enkele tientallen van jaren geleden1 van een mannelijke plant1 is men er pas in geslaagd haar met fraaie1 koraalroode bessen te kweeken4 ,de ,aucuba wordt echter hoofdzakelijk om haar fraaie bladeren gekweekt1 die1 in de talrijke variteiten1 telkens anders geteekend zijn4 ,zij is een zeer harde sierplant1 die1 op niet te koude plaatsen1 het hier te lande1 in den vollen grond uitgeplant1 zeer goed uithoudt en dan ook geen hooge eischen stelt4 ,men kan haar gedurende den winter in den kelder laten overwinteren1 hoewel zij gedurende dit jaargetijde ook zeer goed gebruikt kan worden ter versiering van vestibules1 trappenhuizen en onverwarmde kamers4 ,des zomers verlangt zij een zonnige standplaats in den tuin of op het balkon4 ,jonge planten moeten jaarlijks1 oudere om de twee of drie jaar verplant worden4 ,dit verplanten moet zeer voorzichtig geschieden1 daar de vleezige wortels zoo min mogelijk beschadigd moeten worden2 men gebruikt daartoe goede1 middelmatig zware aarde of veengrond1 waaraan een weinig graszodengrond wordt toegevoegd4 ,de voortkweeking geschiedt in het voor- of het najaar door stekken1 die zeer gemakkelijk wortelen4 ,wordt de ,aucuba in een gesloten vertrek of wel te warm gehouden1 dan wordt zij licht door insecten 7hoofdzakelijk schildluizen7 aangetast2 deze zijn door goed afwasschen wel te verwijderen1 maar zij richten toch altijd belangrijke schade aan4 ,tot het verkrijgen van een flinke vertakking moeten de plantjes herhaaldelijk ingesneden worden4 ,giert men de ,aucuba's gedurende den zomer enkele keeren1 dan geven zij groote1 fraai geteekende bladeren4 ,coprosma ,baueriana4 ,dit is een lieve halfheester1 afkomstig uit ,nieuw-,zeeland1 met rondachtige1 glanzend witte of gele bladeren1 die aan de randen groen zijn1 waardoor zij geheel het voorkomen van een sierlijke bladplant verkrijgt4 ,de ,coprosma is zeer dankbaar2 zij stelt zich gedurende den winter tevreden met een temperatuur van #dj-ej ,fahr42 zij groeit des zomers buiten in het bloemenrekje en laat zich zeer gemakkelijk door stekken voortkweeken4 ,heeft men krachtig groeiende planten1 dan moeten zij in 't voorjaar en in den zomer nogmaals verplant worden in goede broeiaarde1 waaraan een weinig graszodengrond wordt toegevoegd4 ,eucalyptus4 ,de ,eucalyptussen zijn karakteristieke planten van ,nieuw-,holland2 zij worden echter ook in ,zuidelijk ,europa1 vooral in moerassige streken aangekweekt1 die zij door haar snellen groei en sterke verdamping1 na enkele jaren aanmerkelijk verbeteren4 ,in haar vaderland treft men de ,eucalyptussen als ware reuzenboomen aan1 die een hoogte van meer dan #ajj ,meter kunnen bereiken4 ,in haar jeugd hebben deze planten blauwgroene1 zittende of stengelomvattende bladeren1 en eerst later ontwikkelen zich de gesteelde afhangende bladeren4 ,voor potcultuur zijn slechts jonge1 n-1 hoogstens tweejarige planten geschikt1 wanneer zij een goeden pyramidalen vorm hebben4 ,des winters moeten zij in koelere vertrekken en des zomers steeds in de open lucht staan4 ,gedurende den zomer kunnen zij rijkelijk begoten en moeten zij eenige keeren in een zeer vetten grond verplant worden4 ,plant men de ,eucalyptussen des zomers op een gunstige plaats in den tuin uit1 dan kunnen zij in n zomer een hoogte van #d #f ,meter bereiken4 ,stekken groeien slecht of in het geheel niet1 waarom de voortkweeking steeds uit zaden geschiedt4 ,de bekendste soort is de ,eucalyptus ,globulus1 met blauwgroene bladeren4 ,de ,eucalyptussen behooren tot de familie der ,myrten1 en wanneer men de bladeren tusschen de vingers kneust1 verspreiden zij een sterk aromatischen geur4 ,het aangenaamst is deze geur bij de ,eucalyptus citriodorus1 die1 in de eerste plaats1 voor potcultuur kan aanbevolen worden4 ,eugenia australis4 ,dit is een harde plant1 die mede tot de familie der ,myrten behoort4 ,zij draagt ovale bladeren1 welke niet zoo groot worden als die der grootbladerige ,myrtus en aardige witte bloemen1 die zeer talrijk bij oudere exemplaren1 welke niet te dikwijls ingesneden worden1 verschijnen4 ,de jonge bladeren en scheuten hebben een interessante roodachtige kleur4 ,de ,eugenia australis groeit gemakkelijk en is zeer dankbaar2 zij verdraagt het insnijden zeer goed1 zoodat men er gemakkelijk mooie pyramide- of zuilvormige boompjes van kweeken kan2 zij is echter ook zeer schoon1 wanneer men haar vrij laat doorgroeien4 ,evenals alle ,nieuw-,hollandsche decoratieplanten1 verlangen ook de ,eugenia's een mengsel van blad- en heide-aarde1 vermengd met een weinig graszodengrond4 ,in elk voorjaar moeten zij verpot worden1 waarbij men moet oppassen1 dat de stam niet in de aarde komt1 daar het veeleer beter is1 dat de bovenste wortels vrij liggen4 ,des zomers moeten zij nogal rijkelijk des winters echter minder begoten worden1 waarbij men er op moet letten1 dat de kluit niet geheel uitdroogt1 daar men haar dan niet gemakkelijk weder vochtig krijgt4 ,een wintertemperatuur van #dj-de ,fahr4 is voldoende4 ,de vermenigvuldiging geschiedt gewoonlijk door stekken1 die in ,augustus van het rijpe hout gesneden worden1 en die1 gewoonlijk pas na een week of zes1 wortel maken4 ,evonymus 7,kardinaalshoed74 ,als harde decoratieplant is vooral de ,evonymus japonicus zeer verspreid4 ,zij heeft ovale1 gezaagde1 lederachtige1 groene bladeren2 ook zijn er een aantal bontbladige variteiten bekend4 ,van nature vormen deze tamelijk kleinbladige planten magere struikjes2 door ze echter in het voorjaar en den zomer herhaaldelijk in te snijden1 verkrijgt men fraaie1 bossige planten4 ,de cultuur1 voortkweeking en aanwending is geheel dezelfde als die van de ,aucuba4 ,de ,evonymus radicans is een soort met ovaal-elliptische blaadjes4 ,haar op den bodem liggende takken maken zeer gemakkelijk wortel2 ook van deze soort is een bontbladige vorm bekend4 ,ficus4 ,de ,ficussen behooren zeker wel tot de meest geliefde kamerplanten1 en bijna overal treft men de ,ficus elastica met haar groote1 lederachtige1 glanzend groene bladeren aan4 ,heeft deze plant ook al niet direct een zeer elegant voorkomen1 zoo maakt zij toch op een bloemenstandaard1 als alleen-staande plant1 een goed figuur1 en zij wordt overal met voorliefde gekweekt1 daar zij bij een weinig nauwkeurige behandeling1 zich in de kamer flink ontwikkelt4 ,daar de ,ficus elastica niet vrijwillig zijtakken maakt1 moet men haar1 wanneer zij een hoogte van #a #a_/b #b ,meter bereikt heeft1 den kop afsnijden2 zij vormt dan een kroontje en ziet er1 vooral wanneer zij haar bladeren aan den stam heeft laten vallen1 niet onaardig uit4 ,na verloop van eenige jaren doet men goed de takken der kroon nogmaals in te snijden4 ,de afgesneden koppen kunnen dan1 voorzien van drie bladeren1 weder als stekken dienen4 ,men steekt ze1 wanneer de wond een weinig opgedroogd is1 in een met water gevuld medicijnfleschje1 waarin zij1 wanneer men ze voor een zonnig venster zet1 na vier weken geworteld zullen zijn4 ,ook stengelstukjes1 van n blad voorzien1 laten zich zeer goed als stekken gebruiken 7,fig4 #bc74 ,deze worden in kleine potjes gezet1 matig warm1 vochtig en beschaduwd gehouden4 ,na eenigen tijd zal het stengeldeel wortel schieten1 het in den bladoksel slapende oog doorgroeien en een nieuwe plant vormen4 ,gewoonlijk gaat het met de ,ficussen in de kamer juist als met de ,aralia's2 de bladeren staan niet horizontaal tegen den stam1 doch zij hangen er slap bij1 wijl men haar te veel begiet en te warm houdt4 ,de ,ficus elastica is volstrekt geen plant voor de warme kamer als hoedanig zij meestal aanbevolen wordt1 doch een wintertemperatuur van #dj-ej ,fahr4 is haar voldoende2 terwijl zij des zomers in den tuin of op het balkon kan staan4 ,de kweekers1 die in n zomer uit stekken zeer fraaie planten kweeken1 houden de ,ficussen gedurende een groot gedeelte van den zomer buiten1 en wel bij voorkeur in de volle zon4 ,meestal steken zij de stekken in een warmen bak1 harden ze door veelvuldig luchten1 en nemen in het begin van ,juni de ramen er van af4 ,bij een goede cultuur kan een ,ficus vanaf de lente tot den herfst alle acht dagen een nieuw blad vormen1 terwijl de oude bladeren dan niet geel worden en afvallen4 ,worden de jonge bladeren kleiner1 hangen de oude slap langs de plant1 en worden zij spoedig geel1 dan kan men zeker zijn1 dat de plant gebrek heeft aan voedsel en lucht1 of wel dat zij in een te droge of warme lucht staat4 ,de ,ficus moet jaarlijks in de lente in goede1 zandige broeiaarde verplant1 gedurende den zomer eenige malen gegierd en zeer dikwijls bespoten worden1 terwijl men haar des winters een paar keer per week met een zachte spons geheel afwascht1 om zeker te zijn1 dat zij goed schoon blijft4 ,op de bovenvlakte der bladeren toch komt zeer gemakkelijk stof en aan de onderzijde huist maar al te vaak schadelijk ongedierte4 ,koopt men een ,ficus1 dan is het zaak er vooral goed op te letten1 of aan de onderzijden der bladeren geen ongedierte voorkomt1 wat nog wel eens gebeuren wil4 ,een kleinbladerige1 minder schoone1 maar zeer harde soort is de ,ficus australis1 voor welke een wintertemperatuur van #ca-de ,fahr4 ruimschoots voldoende is4 ,deze soort is echter niet gemakkelijk in den handel te verkrijgen4 ,grevillea robusta4 ,onder de bladplanten voor koudere kamers zijn er slechts weinigen1 die zoo elegant zijn als deze sinds lang bekende1 doch tegenwoordig zeer veronachtzaamde ,australische ,grevillea4 ,deze plant vormt een slanken stam1 die dubbel gevinde bladeren draagt1 welke z fijn ingesneden zijn1 dat zij bijna aan varenbladeren doen denken4 ,deze bladeren zijn groot en fraai donkergroen4 ,de jonge ,grevillea groeit onvertakt door2 eerst op ouderen leeftijd vertakt zij zich1 zonder echter daardoor aan schoonheid te verliezen4 ,deze zeer sierlijke plant1 die tegenwoordig dreigt vergeten te worden1 is zeer waard1 dat men meer de aandacht aan haar gaat schenken1 vooral ook1 omdat zij zich zoo gemakkelijk uit zaden laat voortkweeken4 ,de cultuur is zeer eenvoudig3 des winters verlangt zij een lichte1 koele1 des zomers een zonnige standplaats1 dan echter bij voorkeur buiten4 ,geregeld alle jaar moet zij verplant worden in zandigen bladgrond vermengd met een weinig graszodengrond2 de potten1 die men gebruikt1 moeten iets grooter zijn dan die1 waarin zij stond4 ,vooral des winters moet men met gieten nogal voorzichtig zijn4 ,ilex 7,hulst74 ,de gewone groene ,hulst 7,ilex ,aquifolium7 is een plant1 die het hier te lande zeer goed buiten uithoudt en dan ook zeer verspreid is4 ,er bestaan talrijke1 zeer fraaie variteiten van1 met zeer afwijkende en bonte bladeren4 ,hoewel de typische soort1 des winters buiten gehouden1 weinig of niet lijdt1 zijn de bontbladerige variteiten zwakker1 waarom men voorzichtig doet1 die in potten of kuipen te kweeken1 ten einde ze des winters binnenshuis te kunnen zetten4 ,deze fraaie heesters1 waarvan de bladeren zeer stekelig zijn1 verdragen het insnijden heel goed1 waardoor er fraai gevormde exemplaren van kunnen gekweekt worden4 ,des winters verschijnen aan het tweejarige hout een aantal roode bessen1 die een aardig effect maken tusschen de bonte bladeren4 ,de zaden kiemen niet gemakkelijk en de voortkweeking der bonte soorten gaat ook veel beter door veredeling op de gewone groene ,hulst4 ,de ,ilex-soorten verlangen een goede1 zware aarde en gedurende den zomer een eenigszins beschaduwde plaats buiten4 ,laurus nobilis 7,laurier74 ,de ,laurier vormt in haar ,zuid-,europeesch vaderland lang niet zoo'n mooien heester als men zich in de noordelijke streken wel voorstelt4 ,hier te lande is zij een zeer belangrijke handelsplant4 ,meestal wordt zij in pyramide- of kroonvorm gekweekt1 en in kuipen staande is zij dan een zeer sierlijke decoratieplant1 hetzij als koppel- ter versiering van het ingangshek1 het terras of het balkon1 hetzij als alleen-staande gazon-plant4 ,vooral hier te lande en in ,belgi worden de ,laurieren in zeer groot aantal gekweekt4 ,een liefhebber doet het best zich jonge1 goed gevormde pyramide- of kroonboompjes aan te schaffen2 men behoeft er dan slechts voor te zorgen1 de planten door een goede behandeling gezond te houden4 ,daar de ,laurier een zeer harde plant is1 die best enkele graden vorst kan verdragen1 behoort zij onder de eersten1 die in het begin van ,april buiten worden gezet4 ,om te beletten dat de kuipen van onderen rotten1 te zorgen dat er geen regenwormen in de kluit dringen en de toevoer van lucht in de aarde mogelijk te maken1 worden de kuipen op drie of vier baksteenen gezet4 ,wil men voorkomen1 dat de planten bij zwaren wind omwaaien1 dan slaat men drie stevige stokken vlak langs de kuip1 er voor zorgende1 dat zij er niet boven uitsteken4 ,het is nu een voorname zaak er op te letten1 dat de kuipplanten goed begoten worden4 ,als regel giet men eens per dag1 bij voorkeur des avonds2 is het weer echter zeer warm1 dan moet men des morgens nog eens gieten2 ook moet men van tijd tot tijd gieren4 ,van veel belang is het ook1 dat men dagelijks1 na het gieten1 de kronen goed natspuit4 ,verzuimt men dit spuiten1 dan worden de bladeren zeer spoedig door schild- en bladluizen aangetast1 die in zoo grooten getale kunnen optreden1 dat de plant doodgaat4 ,zorgt men voor geregeld gieren1 dan kunnen de ,laurieren zeer lang in dezelfde kuip blijven staan2 gewoonlijk verplant men ze eerst1 wanneer de kuip verrot is1 of wanneer de kluit z zwaar beworteld is1 dat het water er niet meer in doordringt4 ,zeer moet men er ook op letten1 dat kroon of pyramide haar vorm behouden1 waarom men ze elken zomer behoorlijk moet insnijden2 dit geschiedt het best tegen het einde van ,augustus1 wanneer de scheuten volgroeid zijn4 ,na het insnijden hebben de oogen nog volop tijd om zich goed te vormen1 zoodat zij in het voorjaar direct gaan doorgroeien4 ,de overwintering van de ,laurier geschiedt het best in een half vorstvrijen kelder of schuur4 ,bij strenge vorst moet men er op letten of zij niet l te koud staan4 ,veel licht hebben zij des winters niet noodig4 ,melaleuca4 ,de ,melaleuca-soorten1 die in grooten getale in ,australi worden gevonden1 behooren tot de familie der ,mirten en kenmerken zich alle door lancetvormige blaadjes1 die des winters aanblijven4 ,de bloemen1 die pas aan oudere planten verschijnen1 gelijken zeer op die van de ,callistemon2 zij zijn echter lang zoo schoon niet en bij sommige soorten zelfs tamelijk onbeduidend4 ,de ,melaleuca's hebben dan ook slechts waarde als harde decoratieplanten1 geschikt voor versiering van koelere kamers4 ,de behandeling is juist dezelfde als die van de ,eugenia's4 ,het ook tot de familie der ,mirten behoorende geslacht ,leptospermum1 waarvan de soorten ook in ,australi te huis behooren1 heeft evenals de ,melaleuca's lancetvormige blaadjes1 maar kenmerkt zich door witte bloemen4 ,deze planten laten zich op dezelfde wijze kweeken en zijn voor hetzelfde doel geschikt4 ,de voortkweeking geschiedt1 evenals bij de ,melaleuca's1 uit stekken in de maand ,augustus4 ,pittosporum4 ,verscheidene der in ,china en ,japan thuis behoorende ,pittosporum-soorten zijn fraaie decoratie-planten4 ,men zou deze heesters ook onder de bloemplanten kunnen rekenen1 want zij brengen lieve bloemschermpjes voort1 bestaande uit witte bloempjes1 die een heerlijken oranje-geur verspreiden2 doch zij bloeien pas op tamelijk hoogen leeftijd1 wanneer de planten veel te groot geworden zijn voor de kamer4 ,de ,pittosporum is een harde plant2 zij moet gekweekt worden in heide-aarde1 vermengd met een weinig graszodengrond4 ,des winters wordt zij in een koud1 doch vorstvrij vertrek gezet1 en des zomers houdt men haar bij voorkeur buiten4 ,de meest voorkomende soort is de ,pittosporum ,tobira1 met glanzend groene1 lederachtige omgekeerd-eironde bladeren4 ,in de ,europeesche tuinen wordt slechts n variteit gevonden1 met geelachtige bloemen2 er moet echter in ,japan een veel mooiere voorkomen1 met zuiver witte bloemen4 ,de voortkweeking geschiedt in ,augustus door middel van stekken4 ,struik- en boomachtige bladplanten voor warme vertrekken4 ,acalypha4 ,de tot dit geslacht behoorende planten1 die zich door de fraaie teekening van haar bladeren kenmerken1 zijn half heesters1 die in ,nieuw-,caledoni en op de ,fidji-eilanden worden aangetroffen4 ,zij hebben gezaagde1 ovale en hartvormige bladeren4 ,de bekendste en zeker ook wel de schoonste soort is ,acalypha musaica met gele bladeren1 die zeer fraai met rood gemarmerd zijn2 bij andere soorten zijn de bladeren rose of donkerrood4 ,deze planten1 die niet zeer gevoelig zijn en midden in den zomer ook wel buiten gekweekt kunnen worden1 ontwikkelen zich vooral zeer fraai1 wanneer men ze in het kamerkasje kweekt4 ,zij groeien zeer goed in broeiaarde1 houden van veel spuiten en over het algemeen van een vochtige lucht4 ,plaatst men ze in te droge lucht1 dan worden de bladeren spoedig door thrips en roode spin aangetast4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar door kruidachtige stekken1 die zeer gemakkelijk wortelen4 ,coffea arabica 7,koffieboom74 ,deze tropische nutplant is een uitstekende kamerbladplant2 zij wordt echter1 jammer genoeg1 niet veel daartoe gebruikt4 ,de ,koffieboom1 die feitelijk slechts een heester vormt1 welke zelden hooger dan #c #d ,meter wordt1 is in jongen toestand een zeer fraaie kamerplant2 zij vormt dan meestal een stammetje1 waarvan horizontale takjes afstaan1 zoodat zij een zuiveren pyramide-vorm heeft4 ,de bladeren zijn ovaal1 aan de punt toegespitst en glanzend groen4 ,is de plant eenmaal vrij groot1 en goed ontwikkeld1 dan geeft zij in den zomer kleine1 witte bloempjes1 die een jasmijngeur verspreiden4 ,op deze bloempjes volgen eerst groene1 later roode bessen1 die ieder twee zaadkorrels bevatten4 ,deze vruchten worden ook in de kamer rijp4 ,uit de zaden1 die ook in den handel verkrijgbaar zijn1 kan men zeer gemakkelijk jonge plantjes kweeken4 ,zoodra de zaden goed rijp zijn1 moeten zij gezaaid worden in potten1 die gelijkmatig warm en vochtig gehouden worden4 ,de kieming heeft dan pas na vier zes weken plaats4 ,fig4 #bad vertoont een jonge ,coffea arabica en het opmerkenswaardigst daaraan zijn de kiembladeren1 die buitengewoon groot worden en geheel het voorkomen van gewone bladeren verkrijgen4 ,wil men ,koffieboompjes uit zaden kweeken1 dan moet men die in een zaadhandel koopen1 aangezien de gewone ongebrande koffieboonen in de meeste gevallen niet kiemkrachtig meer zijn4 ,een ,koffieboom verlangt een lichte1 tamelijk warme standplaats2 gedurende den zomer heeft hij echter veel frissche lucht noodig4 ,de bladeren moeten dikwijls bespoten en afgesponsd worden1 opdat de plant niet aangetast wordt door ongedierte1 iets wat anders zeer gemakkelijk gebeurt4 ,des zomers kan men rijkelijk gieten2 des winters daarentegen moet men veel spaarzamer met water zijn4 ,zeer nuttig is het1 de planten des zomers eenige malen met een aftreksel van hoornspaanders te begieten4 ,een andere goede ,coffea-soort voor de kamer is de ,coffea liberica1 die veel grooter bladeren heeft4 ,ook van deze soort kan men in een goeden zaadhandel zaden verkrijgen4 ,cycas revoluta 7,sagopalm74 ,niettegenstaande haar ,hollandschen naam heeft deze plant niets gemeen met de echte ,palmen4 ,de ,cycas levert de bladeren1 als ,palmtakken bekend1 die tegenwoordig zeer veel bij begrafenisplechtigheden worden gebruikt4 ,juist om die bladeren wordt deze plant tegenwoordig in zeer grooten getale gekweekt4 ,deze bladeren hebben eenigszins het voorkomen van die van een ,vederpalm2 zij zijn glanzend groen1 stijf en daardoor tamelijk broos4 ,een ,cycas groeit slechts n keer per jaar uit2 zeer dikwijls echter rust zij daarna n1 somtijds zelfs twee jaar4 ,gewoonlijk begint zij in den voorzomer uit te groeien4 ,uit het hart der plant ontwikkelt zich dan een groot aantal bladeren1 soms wel veertig te gelijk2 deze ontrollen zich juist als varenbladeren2 in den beginne zijn zij lichtgroen en week1 later worden zij donkergroen en vrij stevig4 ,een ,cycas zal haar nieuwe kroon niet licht in een kamer ontwikkelen2 zij heeft daartoe de warme1 vochtige kaslucht noodig2 reden waarom zij voor kamercultuur feitelijk niet geschikt is4 ,is zij eenmaal uitgegroeid1 dan heeft zij nch zeer vochtige lucht1 nch veel warmte noodig1 zoodat zij dn aan alle eischen van een gemakkelijke kamerplant voldoet1 en er dan ook zeer geschikt voor is4 ,zoodra de kroon geheel ontwikkeld is1 heeft zij niet veel water meer noodig en vooral des winters moet men met gieten uiterst voorzichtig zijn4 ,pandanus 7,schroefpalm74 ,evenals de ,cycas heeft ook de ,pandanus niets met de eigenlijke ,palmen gemeen1 en het is slechts de volksmond1 welke deze plant dien naam gegeven heeft4 ,de ,pandanussen zijn fraaie1 zeer aanbevelenswaardige kamerplanten1 met schroefvormig ingeplante1 lange1 elegant gebogen bladeren4 ,aan de bladranden en aan de onderzijde van den middennerf hebben verscheidene soorten groote1 scherpe dorens4 ,de in den handel het veelvuldigst voorkomende soort is de ,pandanus utilis1 afkomstig van ,madagascar4 ,deze soort heeft lange1 groene bladeren1 die zeer smalle1 roode randen hebben2 zij vertakt zich1 in een kamer gekweekt1 niet1 maar kan er een fraaie bladerkroon vormen4 ,een zeer schoone bont-bladerige soort is de ,pandanus ,veitchii met witbonte bladeren2 ook de ,pandanus javanicus heeft bonte bladeren1 die echter veel sterker gedoornd zijn4 ,de beide laatstgenoemde soorten worden door de zijscheuten1 die zich veelvuldig vormen en die als stekken behandeld worden1 voortgekweekt2 eerstgenoemde soort vermenigvuldigt men door ingevoerde zaden4 ,de voortkweeking van ,pandanussen in de kamer is echter niet geraden1 daar zij bijna altijd mislukt4 ,een gezonde1 goed ontwikkelde ,pandanus1 die men het best tegen het najaar koopt1 is een zeer fraaie plant om vrij op een bloemstandaard geplaatst te worden4 ,gedurende den winter heeft zij geen behoefte aan veel licht en men kan haar het geheele jaar door in de kamer houden4 ,de bladeren moeten elke week met een sponsje afgewasschen worden4 ,men begint daartoe aan den bladvoet en wascht naar de spits toe1 daar men anders kans heeft zich aan de dorens te verwonden4 ,veel spuiten behoeft men den ,schroefpalm niet te doen1 daar het niet wenschelijk is1 dat zich water in den kop verzamelt1 waardoor deze zou kunnen verrotten4 ,de aarde moet matig vochtig gehouden worden2 des zomers kan men wat meer gieten dan 's winters1 mits men er voor zorgt1 dat er geen water in het plantenschoteltje blijft staan1 wat hoogst nadeelig is4 ,is het noodig haar te verpotten1 dan doet men dit bij voorkeur in het voorjaar1 en gebruikt men daartoe goede broeiaarde1 vermengd met graszodengrond4 ,men moet er voor zorgen1 haar niet al te diep te planten1 wat men1 met het oog op de luchtwortels1 die zich aan den stam vormen1 al zeer licht zou doen4 ,daar de bladeren gemakkelijk brandvlekken krijgen1 moet men haar des zomers goed tegen de zon schermen4 ,pogostemon ,patchouli4 ,de ,patchouli is een kleine1 tamelijk onbeduidende halfheester1 welks bladeren een sterk aromatischen reuk hebben1 door den n meer bemind dan door den ander4 ,in de parfumerie spelen deze bladeren een zeer groote rol1 en in gedroogden toestand vormen zij1 als middel tegen mot1 een niet onbelangrijk handelsartikel4 ,de bladeren zijn1 vooral wanneer zij jong zijn1 niet onaardig en daar zij in een warm vertrek groeit1 vindt men ze hier en daar nog wel als kamerplant4 ,zij verlangt een voedzame aarde1 doch stelt verder geen bijzondere eischen en laat zich zeer gemakkelijk uit stek voortkweeken4 ,kruidachtige bladplanten voor koele vertrekken4 ,carex japonica fol4 var4 ,deze plant1 die tot de familie van de ,rietgrassen toehoort1 is pas betrekkelijk korten tijd in den handel1 en daardoor nog lang niet algemeen verspreid2 zij bezit echter zooveel goede eigenschappen1 dat zij niet warm genoeg kan aanbevolen worden4 ,de ongeveer #d m4,m4 breede bladeren van dit bonte plantje kunnen #ge c,m4 lang worden1 en hangen dan elegant gebogen over den pot heen4 ,zij ontspruiten uit den wortelstok en zijn helder groen met een lichtgelen rand4 ,een eigenaardige schoonheid verleenen ook nog de bloemaren aan deze plant1 hetgeen op de gravure duidelijk zichtbaar is4 ,de bonte ,carex is een ijzersterke kamerplant1 die uitstekend voor de bloemtafel geschikt is4 ,over het algemeen ziet men haar voor een warme kasplant aan1 en kweekt men haar dus in een vochtig warme lucht2 dit is echter geenszins noodig1 daar zij zelfs zonder bedekking eenige graden vorst kan verdragen en dan ook beter voor de koelere vertrekken geschikt is4 ,de ,carex verlangt in goede broeiaarde geplant te worden1 en verdraagt des zomers zeer veel water4 ,door verdeeling en ook uit zaden laat zij zich zeer gemakkelijk voortkweeken4 ,farfugium grande4 ,een der allerbeste en hardste kamerplanten is zeker wel de uit ,china afkomstige ,farfugium4 ,de bladeren ontspruiten direct uit den wortelstok en staan op lange1 sappige stelen2 zij zijn tamelijk groot1 onregelmatig van vorm1 en met gele vlekken bezet4 ,deze plant is zeer geschikt voor den beginnenden liefhebber1 die nog niet op de hoogte is van al de eischen1 door de planten gesteld4 ,daar zij flink groeit1 moet men haar in tamelijk groote potten zetten1 bij voorkeur in zeer voedzame broeiaarde1 vermengd met een goede hoeveelheid graszodengrond4 ,voor het begieten behoeft men niet bevreesd te zijn1 daar zij tamelijk veel water kan verdragen4 ,des zomers verlangt de ,farfugium een luchtige1 tegen te scherpe zon beschermde plaats2 het best doet men1 haar in den tuin of op het balkon te plaatsen4 ,des winters stelt zij geen hooge eischen1 daar men haar in een koude1 doch ook in een matig warme kamer kan laten overwinteren1 terwijl zij ook met een minder lichte standplaats tevreden is4 ,oude exemplaren kan men in het voorjaar bij het verplanten door scheuring vermenigvuldigen4 ,gynura aurantiaca4 ,de ,gynura is een sierlijke1 kruidachtige ,oost-indische bladplant1 met ovale1 dicht behaarde bladeren1 die in jeugdigen toestand door haar blauw-violetten glans de opmerkzaamheid trekken4 ,door haar fraaie kleur heeft men gemeend deze plant voor mozaek-vakken te kunnen gebruiken2 zij bleek daarvoor echter ongeschikt te zijn en is thans bijna geheel uit de cultures verdwenen4 ,toch is de ,gynura als kamerplant zeer aan te bevelen2 zij groeit in bijna iederen voedzamen grond zeer goed1 krijgt vooral in de zon een zeer fraaie kleur en kan des zomers voor het venster staan4 ,de kruidachtige stengelspitsen groeien als stekken zeer goed en leveren spoedig jonge plantjes4 ,ophiopogon4 ,verschillende ,japansche ,ophiopogon-soorten zijn harde potplanten1 die in de kamer zeer duurzaam zijn4 ,zij zijn door haar elegante grasachtige1 n eens groene1 dn weder bonte bladeren uitstekend geschikt voor bloemtafels1 kamerkasjes en terrariums4 ,de schoonste en meest bekende soort is zeker wel de uit ,japan ingevoerde ,ophiopogon ,jaburan fol4 var41 door ,fig4 #baf afgebeeld4 ,deze plant1 met fraaie1 groen met geel gestreepte bladeren en niet onaardige blauwe bloempjes1 is werkelijk hard1 en kan jaar in1 jaar uit in een warm vertrek gehouden worden4 ,het liefst overwintert zij echter in een koel vertrek1 een eigenschap van bijna alle ,japansche planten2 des zomers geeft men haar dan een plaatsje in het bloemenrekje voor het venster4 ,hoewel men de ,ophiopogon veelal als kleine plant aantreft1 laat zij zich toch1 wanneer men haar jaarlijks in goede aarde verplant1 tot een werkelijk schoon exemplaar aankweeken4 ,de voortkweeking geschiedt door verdeeling der oude planten1 waarbij de dikke wortelstok met een1 scherp mesje doorgesneden moet worden4 ,plectogyne 7,aspidistra7 elatior4 ,wanneer men den naam van deze plant hoort en de gravure er van ziet1 dan zal men haar direct als een oude bekende herkennen4 ,wie toch kent deze kruidachtige plant niet2 wie heeft haar nooit in de kamer gekweekt8 ,de uit ,china en ,japan afkomstige ,aspidistra #c is goed ontwikkeld1 een werkelijk schoone plant4 ,de bladeren1 die bij de typische soort groen1 bij de ne variteit groen met gele of witte strepen en bij de andere groen met witte vlekken zijn1 ontspruiten uit een wortelstok1 die zich even onder de oppervlakte van de aarde bevindt4 ,een zich ontwikkelend blad is met een steunblad omgeven1 waaruit het langzaam te voorschijn komt4 ,de nu en dan verschijnende bloemen zijn onbeduidend2 zij zitten vlak tegen de aarde aan den wortelstok en hebben een lichtgroene kleur4 ,deze plant schijnt geheel ongevoelig te zijn voor een donkere standplaats1 droge kamerlucht en stof2 ook schijnt te veel warmte haar niet te hinderen2 dit neemt evenwel niet weg1 dat men beter doet haar goed te behandelen1 geregeld te begieten1 de bladeren schoon te houden en ze op een lichte plaats te zetten4 ,het is voldoende1 wanneer men haar eens om de twee jaren verpot1 waartoe men een mengsel gebruikt van blad- en broeiaarde2 heeft men dit niet1 dan kan men ook lichten tuingrond gebruiken4 ,het best overwintert zij in een vertrek met een temperatuur van #de-ej ,fahr4 ,de voortkweeking geschiedt door verdeeling der planten4 ,phormium tenax 7,nieuw-,zeelandsch ,vlas74 ,de ,phormium is een zeer fraaie plant1 met lange1 zwaardvormige1 groene bladeren1 die voor een gedeelte uit een zeer taaie vezelstof bestaan1 welke voor het vervaardigen van touw wordt gebruikt4 ,het is een harde plant1 die1 in een kuip gekweekt1 zeer geschikt voor decoratie is4 ,er bestaan talrijke variteiten van met fraaie bont gestreepte bladeren4 ,zeer goed laat zich de ,phormium des winters gebruiken tot het versieren van vestibules en trappen1 terwijl zij des zomers buiten wil staan4 ,een eigenlijke kamerplant is zij dus niet4 ,voor het verplanten1 dat bij oude exemplaren slechts weinig noodig is1 wordt goede1 zware grond gebruikt4 ,de vermenigvuldiging geschiedt bij de groene soort door zaden en verdeeling1 maar bij de bonte variteiten uitsluitend door deeling4 ,reineckia carnea4 ,dit is een sierlijke1 in ,china inheemsche1 kruidachtige bladplant1 die zeer hard is en zich daardoor uitstekend in de kamer laat kweeken4 ,zeer mooi vooral is de witbonte variteit4 ,de ,reineckia heeft vleeschkleurige bloempjes1 die1 zooals ook de gravure aantoont1 in aartjes vereenigd zijn en haar waarde nog verhoogen4 ,wij durven gerust het kweeken van dit lieve plantje1 dat de kweekers veel tot het beplanten van jardinires gebruiken1 aanbevelen4 ,plant men haar in goede aarde1 in potten van #aj-ab c,m4 wijdte1 dan zal zij zich spoedig zeer fraai ontwikkelen4 ,des winters verlangt zij een temperatuur van #de-ej ,fahr42 zij verdraagt echter zeer goed de temperatuur van een niet te warm woonvertrek1 en wordt liefst op een eenigszins beschaduwde plek gezet4 ,de voortkweeking geschiedt gemakkelijk door verdeeling der moederplant4 ,staat zij op een vochtige plaats1 dan maken de scheuten reeds wortel1 wanneer zij nog aan de moederplant zitten4 ,kruidachtige bladplanten voor warme vertrekken4 ,begonia ,rex 7,bladbegonia74 ,behooren de ,knol- en ,heesterachtige ,begonia's tot de schoonste en dankbaarste bloemplanten1 de z4g4n4 ,bladbegonia's moeten zeker tot de allerfraaiste bladplanten gerekend worden1 die voor kamercultuur geschikt zijn4 ,hoewel ook de ,bladbegonia's bloemen voortbrengen1 worden zij toch uitsluitend ter wille van haar schoone bladeren gekweekt4 ,deze ,begonia's behooren tot de fraaiste en duurzaamste planten1 waarmede men de kamer gedurende den herfst en den winter versieren kan4 ,het was ongeveer in het jaar #ahej1 dat de ,bladbegonia's haar glanspunt bereikten1 evenals dit nu met de ,knolbegonia's het geval is4 ,geheel uit de mode geraakt zijn zij echter niet4 ,ook tegenwoordig is het nog steeds een zeer gezochte marktplant2 daar men echter in de fabrieken van kunstbloemen de ,bladbegonia's beter dan eenig andere plant kan namaken1 vindt men nu meer nagemaakte dan echte ,begonia's in de kamers4 ,natuurlijk is dit zeer te betreuren1 te meer1 daar die metalen planten1 die nooit veranderen1 juist niet geschikt zijn1 om den smaak van het publiek te verbeteren4 ,er bestaat een zeer groot aantal prachtige variteiten1 die zeer groote bladeren maken1 welke met de fraaiste kleuren geteekend zijn4 ,tegenwoordig heeft men ook een nkleurige variteit1 de ,begonia ,perle de ,paris1 een zeer teere soort met zilverwitte bladeren4 ,een zeer interessante soort is ook de ,begonia ,comtesse ,louise ,erdody1 waarvan de bladeren aan den voet spiraalsgewijze gewonden zijn4 ,in tegenstelling met de ,knolbegonia's groeien de ,bladbegonia's het gansche jaar door4 ,zij verlangen zandige heideaarde1 een warme standplaats en een niet te droge lucht2 verder moet men ze tegen te scherpe zon beschermen en ze vooral niet bespuiten4 ,zeer interessant is de voortkweeking dezer planten1 hetgeen door de bladeren geschiedt4 ,men snijdt daartoe een goed volwassen blad met een stukje steel af1 en geeft dit met een scherp mesje aan de ondervlakte eenige insnijdingen in de hoofdnerf1 bij voorkeur daar1 waar deze zich vertakt4 ,het op deze wijze ingesneden blad wordt nu zoodanig in een1 met een glasplaat bedekten1 schotel gelegd1 dat de steel in de aarde staat en de ingesneden hoofdnerf op de aarde komt te liggen4 ,om het oplichten te voorkomen1 legt men kleine steentjes of scherven op de bovenzijde van het blad4 ,na eenige weken zullen zich aan al de insnijdingen en ook aan den bladvoet knoppen vormen1 die zich spoedig ontwikkelen en dan heel aardige jonge plantjes worden4 ,jammer genoeg slaagt deze wijze van voortkweeken meestal in een kamer niet al te best1 daar den liefhebber de daartoe zeer noodige bodemwarmte ontbreekt4 ,toch is het wel waard1 er de proef eens mede te nemen4 ,schijnt de zon1 dan moet het op de beschreven wijze neergelegde blad daartegen geschermd worden4 ,het gieten mag alleen maar langs den potrand gebeuren1 opdat de bladvlakte niet vochtig wordt4 ,de ,bladbegonia's zijn kruidachtige planten met een dikken1 vleezigen wortelstok4 ,men kan ze zeer lang goed houden1 wanneer zij in het voorjaar verplant worden in een mengsel van heide- en broei-aarde1 waaraan wat hoornspaanders zijn toegevoegd4 ,des winters moet men ze slechts matig begieten4 ,heeft men hardere variteiten1 dan groeien zij ook zeer goed buiten1 mits men ze op een beschaduwde plek zet4 ,naast de ,begonia ,rex zijn er nog verscheidene kruidachtige ,begonia's1 die om de bladeren gekweekt worden4 ,eenige daarvan groeien tamelijk hoog op1 en hebben fraai geteekende of gevlekte bladeren1 van andere hardere soorten daarentegen zijn deze groot en groenachtig4 ,tot deze laatste behoort de ,begonia rubella1 7,fig4 #bba47 ,coleus4 ,van de ,coleus behooren verscheidene soorten op ,java thuis1 en van deze stammen al de prachtige variteiten1 die tegenwoordig gekweekt worden1 af4 ,de hardere soorten spelen een voorname rol bij het aanleggen van mozaek-vakken2 de teerderen1 waarvan vele zich door werkelijk prachtige kleuren onderscheiden1 vormen zeer schoone potplanten1 die des zomers zeer goed achter een zonnig1 gesloten venster groeien4 ,terwijl de ,coleus des zomers op een warme standplaats zeer goed groeit1 vooral1 wanneer men ze verscheidene malen in goede broeiaarde verpot1 ze rijkelijk giert en begiet1 is zij in den winter zeer gevoelig1 zoodat zij moet overwinteren in een vertrek met een gemiddelde temperatuur van #fe ,fahr4 ,is men nu zeer voorzichtig met gieten en let men goed op het ongedierte1 dan zullen zij wellicht goed den winter doorkomen2 zeker is dit echter niet4 ,het best doet men in het voorjaar jonge planten te koopen1 die zeer goedkoop zijn4 ,het schoonst is de ,coleus met roode bladeren1 die bij eenige grootbladerige soorten bijna de afmeting van een ,ficus-blad kunnen bereiken4 ,de bloemen zijn zeer onbeduidend en verschijnen slechts bij zeer groote planten of bij die1 welke gebrek aan voedsel hebben4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk door stekken1 die binnen enkele dagen wortel maken4 ,curculigo recurvata4 ,de ,curculigo is een der fraaiste kruidachtige planten voor warme vertrekken4 ,op lange1 grootvormige bladstelen draagt zij bladeren1 die tot een ,meter lengte kunnen bereiken1 met een gegolfde oppervlakte en van een frisch groene kleur1 die bij een teerdere soort met gele strepen wordt afgewisseld4 ,door deze elegant omgebogen bladeren is de ,curculigo uitstekend geschikt voor vrijstaande plant op een standaard4 ,op de bloemtafel kan men haar als middenplant gebruiken1 doch men moet er dan voorzichtig mede zijn2 door het gieten toch1 wordt licht tegen de bladeren gestooten1 die dan zeer gemakkelijk knakken4 ,een natuurlijk verschijnsel is het1 ook bij gezonde planten1 dat de bladspitsen dor en zwart worden2 zij mogen daarom echter niet afgesneden worden4 ,dicht aan den wortelhals verschijnen1 half tusschen schutbladeren verborgen en tot een dichten bundel vereenigd1 de gele bloemen1 die volstrekt geen waarde aan de plant geven4 ,de ,curculigo is niet zeer teer2 zij verdraagt de droge kamerlucht heel goed en ontwikkelt in n zomer drie tot vier fraaie1 groote bladeren1 wanneer men ze in het voorjaar behoorlijk verpot heeft in met wat graszodengrond vermengde heide-aarde4 ,bij het verplanten kunnen de talrijke worteluitloopers afgesneden en in een afzonderlijk potje opgeplant worden4 ,zorgt men er niet voor1 dat de bladeren goed zuiver gehouden worden1 en vergeet men ze bij warm weder aan beide zijden te bespuiten1 dan warden zij spoedig door ongedierte aangetast4 ,wanneer men te veel giet1 wordt de ,curculigo wortelziek2 de frisch groene bladeren verkrijgen dan een geelachtige1 ongezonde kleur4 ,fittonia4 ,de ,fittonia's zijn sierlijke1 kruidachtige1 bont geaderde bladplanten1 welke ieder1 die haar ziet1 direct bevallen4 ,evenals zooveel andere fraaie bonte bladplanten zijn ook de ,fittonia's zeer gevoelig2 zij houden van schaduw1 warmte en vochtige lucht1 waarom men ze het best kan kweeken in het kamerkasje of het terrarium4 ,plant men ze in het terrarium uit1 dan ontwikkelen deze over den bodem kruipende planten1 die niet veel hooger dan #aj c,m4 worden1 zich zeer fraai2 wil men ze in potten houden1 dan groeien zij het best in platte schalen4 ,de grond1 dien men ze geeft1 moet vooral poreus wezen2 het best gebruikt men grove stukjes heide-aarde1 waar de fijne bestanddeelen uit gezeefd zijn1 vermengd met stukjes turf en een weinig zand4 ,de potten moeten van een goede drainage1 bestaande uit scherven en stukjes houtskool1 voorzien worden4 ,staan zij in een vochtig warme lucht1 dan hebben de ,fittonia's geen behoefte aan veel licht4 ,des zomers moeten zij rijkelijk1 des winters spaarzamer begoten worden4 ,in den handel treft men twee soorten aan1 namelijk ,fittonia argyroneura1 een tamelijk teere soort1 met zeer fraaie1 wit geaderde bladeren1 en ,fittonia ,verschaffeltii1 een hardere soort1 met grootere1 rood geaderde bladeren4 ,van beide soorten zijn de bloemen onbeduidend4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken1 die1 in het kamerkasje1 gemakkelijk wortel maken4 ,maranta4 ,de ,maranta's zijn prachtige bladplanten1 afkomstig uit tropisch ,amerika2 het is echter jammer1 dat zij zoo gevoelig zijn voor droge kamerlucht4 ,van de talrijke soorten1 waaronder er zijn met zeer schoon geteekende bladeren1 die in de kassen der groote liefhebbers worden gekweekt1 zijn slechts zeer weinigen voor kamercultuur geschikt4 ,deze planten verlangen een zeer vochtige lucht en een beschaduwde standplaats4 ,staan zij in de zon1 of is de aarde een weinig te droog1 dan rollen de bladeren zich direct op2 en staan zij in een te koud vertrek1 dan worden zij wortelziek4 ,de beste soorten1 voor kamercultuur zijn ,maranta ,lietze1 die tamelijk hoog opgroeit en kleine1 groene1 mooi geteekende bladeren draagt1 alsook de laag blijvende ,maranta ,kerchovei4 ,beide soorten laten zich door verdeeling zeer gemakkelijk voortkweeken4 ,een der schoonste soorten1 die het bij een zorgzame behandeling eenigen tijd in de kamer uithoudt1 is de in ,fig4 #bbe afgebeelde ,maranta zebrina4 ,de ,maranta's moeten geplant worden in grove broeiaarde1 vermengd met wat graszodengrond1 zand en stukjes houtskool4 ,het meest durf ik de ,maranta ,kerchovei aanbevelen1 die zich1 door haar gedrongen groei1 uitstekend leent voor het kamerkasje4 ,musa 7,banaan74 ,de ,musa's zijn kruidachtige gewassen1 met zulke groote bladeren1 dat zij slechts als jonge plantjes voor kamercultuur geschikt zijn2 worden zij grooter1 dan deugen zij er niet meer voor1 ook omdat de bladeren zeer gemakkelijk inscheuren1 en de plant dan haar sierlijk voorkomen verliest4 ,lastig in de cultuur zijn de meeste ,musa's niet4 ,zij verlangen een zeer vette aarde1 moeten des zomers veel begoten en gegierd worden1 terwijl er voor moet worden gezorgd1 dat zij een luchtige standplaats hebben4 ,des winters moeten zij tamelijk warm gezet en vooral droog gehouden worden4 ,geeft men ze te veel water1 dan worden dadelijk de wortels ziek4 ,de bekendste soort is zeker wel de ,musa ,ensete 7,abessinische ,banaan74 ,deze soort wordt veel gebruikt om des zomers in parken te worden uitgeplant4 ,geeft men ze een goeden bodem en standplaats1 dan kunnen zij1 zoo behandeld1 in n zomer reusachtige afmetingen verkrijgen4 ,des winters kan zij slechts dn binnenshuis gebruikt worden1 wanneer men over zeer groote salons te beschikken heeft4 ,andere schoone soorten zijn3 ,musa ,cavendishii 7,m4 chinensis71 ,m4 paradisiaca en ,m4 zebrina4 ,panicum plicatum4 ,dit is een heel aardige1 kruidachtige plant1 die tot de familie der ,grassen behoort en welker bladeren wel eenigszins doen denken aan die van een ,curculigo1 doch van kleinere afmeting zijn4 ,deze soort laat zich zeer gemakkelijk uit zaad voortkweeken1 dat ook in de kamer rijpt4 ,ongeveer veertien dagen na het uitzaaien kiemt het zaad1 en de jonge plantjes groeien gewoonlijk z snel1 dat men ze al zeer spoedig in potjes met broeiaarde kan uitplanten4 ,deze ,panicum is een zeer elegante plant voor de bloemtafel1 daar zij zich rijkelijk uit den wortelstok vertakt4 ,de geheele verzorging bestaat in het meermalen verpotten in zeer voedzamen grond1 het gelijkmatig begieten en het geven van een goede1 lichte standplaats4 ,peperomia4 ,de ,peperomia1 waarmede wij reeds kennis gemaakt hebben1 was een mooie bloemplant2 er zijn echter verscheidene soorten1 die als bladplanten in aanmerking komen1 en die bijzonder geschikt zijn voor het kamerkasje of het terrarium4 ,de ,peperomia's1 die meest gestreepte bladeren hebben1 moeten op dezelfde wijze behandeld worden als de ,fittonia's2 alleen zijn zij veel minder gevoelig4 ,een zeer lieve soort is ,peperomia ,verschaffeltii1 die tamelijk gemakkelijk groeit4 ,andere fraaie soorten zijn nog ,peperomia marmorata1 met gemarmerde bladeren1 en ,peperomia metallica1 waarvan de bladeren een metaalglans bezitten4 ,de wijze van voortkweeken is reeds vroeger vermeld4 ,phrynium variegatum4 ,deze plant is in den laatsten tijd zeer verspreid geworden4 ,zij heeft groen-1 wit- en geelbonte bladeren en is een der fraaiste kruidachtige bladplanten voor warmere vertrekken4 ,zij kan zeer gevoeglijk tot de ,maranta's gerekend worden en is slechts op streng wetenschappelijke gronden van dit geslacht gescheiden4 ,men behandelt deze ,phrynium1 die zich tamelijk goed in de kamer houdt1 op dezelfde wijze als de ,maranta's4 ,de voortkweeking geschiedt door de verdeeling der oude planten4 ,sanchezia nobilis4 ,wanneer men plezier heeft in bladplanten met geelbonte bladeren1 dan moet men niet verzuimen zich de ,sanchezia nobilis aan te schaffen4 ,zij heeft tamelijk groote1 eironde1 groen met geel gestreepte bladeren4 ,zeer mooi is deze plant vooral in jongen toestand1 wanneer zij nog tot op den pot toe met bladeren bezet is4 ,oude planten ruimt men liefst op1 na ze den kop te hebben afgesneden1 die1 als stek behandeld1 zeer gemakkelijk wortel maakt4 ,de bloemen gelijken eenigszins op die van de naverwante ,justicia1 doch bij goed gekweekte planten krijgt men ze niet te zien4 ,de jonge ,sanchezia's moeten herhaaldelijk ingesneden worden1 om goede1 bossige exemplaren te verkrijgen2 overigens is de behandeling dezelfde als die van de ,justicia4 ,strobilanthes ,dyeriana4 ,deze ,strobilanthes is een nog tamelijk nieuwe plant2 zij heeft ongeveer #ae c,m4 lange bladeren1 die grof gezaagd zijn en een blauwpaarsachtige kleur hebben4 ,de kleur der bladeren is het1 die haar tot een prachtige bladplant maakt2 de slechts zelden verschijnende bloemen zijn violetkleurig en trechtervormig4 ,plaatst men de ,strobilanthes voor een zonnig venster1 dan groeit zij zeer gemakkelijk2 men kan haar echter ook met succes in den tuin1 vooral in mozaek-vakken1 gebruiken4 ,zij wil gekweekt worden in zandige broeiaarde en laat zich goed door stekken voortkweeken4 ,palmen4 ,de ,palmen zijn de ,koningen van het plantenrijk2 zij zijn de edelste vertegenwoordigers der tropische planten en tegelijkertijd de elegantste en meest trotsche bladplanten voor de kamer4 ,langen tijd heeft men de bruikbaarheid der ,palmen voor de kamer bestreden2 langzaam maar zeker hebben zij zich echter een der eerste plaatsen onder de kamerplanten weten te veroveren4 ,de ,palm is het zinnebeeld van kracht en schoonheid1 en de meeste der meer dan duizend bekende soorten1 die bij voorkeur in keerkringslanden gevonden worden1 ontwikkelen een buitengewone pracht4 ,er zijn toch soorten onder1 waarvan een enkel blad een breedte kan bereiken van twee ,meter1 bij een lengte van acht tien ,meter4 ,in de cultuur ontwikkelen de ,palmen zich natuurlijk niet tot zulke reusachtige afmetingen2 in de kamer worden zij slechts zelden z groot1 dat zij lastig worden1 doch in de groote palmenkassen der ,botanische ,tuinen kan men exemplaren vinden met hooge1 slanke stammen1 gekroond door een reusachtige bladermassa1 die ons dan ook eenigszins het idee geven van de grootsche pracht1 die deze planten op haar natuurlijke groeiplaats ten toon spreiden4 ,hoewel het aantal tegenwoordig in cultuur zijnde ,palmen niet gering is1 zijn er toch niet veel van die soorten1 welke meestal in ,botanische ,tuinen gekweekt worden1 welke voor kamerplanten geschikt zijn4 ,met slechts enkele is dit het geval1 maar die enkele kan men zich gemakkelijk aanschaffen2 zij worden tegenwoordig in zeer grooten getale gekweekt1 men kan ze in alle afmetingen verkrijgen en de prijzen zijn niet meer buitensporig hoog4 ,de ,palmen1 voor kamercultuur geschikt1 hebben lang niet zulk een behoefte aan warmte1 als men algemeen gelooft2 enkele soorten overwinteren zeer goed in een temperatuur van #dj-de ,fahr41 en het is zelfs mogelijk een enkele soort onder zeer goede bedekking des winters buiten uitgeplant te laten staan4 ,wanneer een ,palm in de kamer niet groeien wil1 en ten slotte doodgaat1 dan gelooft men gewoonlijk1 de schuld in de te lage temperatuur te moeten zoeken2 meestal echter schuilt die in te veel warmte4 ,deze hoogere temperatuur zal op zichzelf de plant weinig kwaad doen1 maar zooals die heerscht in een kamer met een droge1 stoffige lucht1 is zij voor ,palmen steeds zeer verderfelijk4 ,slechts een goed onderhouden1 ongeschonden ,palm1 die z schoon ontwikkeld is1 dat hij als middenplant voor de bloemtafel of als alleenstaande plant op een bloemenstandaard kan gebruikt worden1 is werkelijk schoon2 is hij echter onregelmatig ontwikkeld en heeft hij half verdorde bladeren1 dan ontsiert hij een kamer meer dan elke andere plant4 ,wil men zijn kamers met fraaie ,palmen versieren1 en wil men er pleizier van hebben1 dan moet men reeds met het koopen voorzichtig zijn4 ,de beste tijd om ,palmen te koopen is de herfst1 daar men dan in de kweekerijen goed geharde planten vindt4 ,men kiest bij voorkeur die soorten1 welke aan het einde van dit hoofdstuk worden opgegeven en die voor de kamer geschikt zijn4 ,vooral moet men er op letten1 dat de planten in niet te kleine1 doch in goed gevenredigde potten staan1 en ook1 dat zij niet doorgeworteld zijn1 daar men ze anders dadelijk1 of korten tijd na het koopen moet verplanten1 terwijl dit pas noodig moet wezen1 wanneer zij goed aan de kamer gewend zijn4 ,de bladeren der ,palmen moeten geheel gaaf zijn1 d4w4z4 zij moeten geen dorre punten hebben1 of de punten moeten niet bijgesneden zijn2 ook moeten zij vrij van ongedierte wezen1 dat zich bij voorkeur achter op de bladeren of op de bladstelen nestelt4 ,werden de gekochte planten in een warme kas of bak gekweekt1 dan moet men ze nog eenige weken in de kweekerij laten1 opdat de kweeker ze langzamerhand kan afharden4 ,heeft men eenmaal een ,palm gekocht1 en dien goed ingepakt aan huis laten bezorgen1 dan wil men hem niet alleen goedhouden1 doch ook gaarne zien1 dat hij doorgroeit4 ,de zorg1 die men er dan aan moet besteden1 is tamelijk eenvoudig4 ,men zet de plant op een lichte plaats1 zoo dicht mogelijk voor het venster van een vertrek1 dat over dag een temperatuur heeft1 van #ee-fj ,fahr41 welke des nachts kan vallen op #de-ej ,fahr42 terwijl zij voor enkele soorten nog lager kan zijn4 ,men moet er nu voor zorgen1 dat zij nch aan tocht1 nch aan stof wordt blootgesteld1 waartoe men haar1 o4a4 wanneer het vertrek schoongemaakt wordt1 tijdelijk in een andere kamer moet zetten1 die voldoende verwarmd is1 terwijl zij eerst dn weder op haar oorspronkelijke plaats mag gebracht worden1 wanneer het vertrek weer op temperatuur is gekomen4 ,eenmaal in de week wascht men haar met een spons en lauw warm water voorzichtig af1 er voor zorgende1 dat de bladeren niet scheuren2 ook moet men des winters de bladeren n keer per dag met den rafrachisseur van onder en van boven bespuiten4 ,wordt zij aangetast door ongedierte1 dan wordt dit met de middelen1 vermeld in het hoofdstuk over deze plagen1 bestreden4 ,het verdorren der bladspitsen heeft bij de ,palmen een natuurlijk verloop1 maar gewoonlijk gebeurt dit in de kamer veel meer dan in de kas4 ,dit vindt waarschijnlijk zijn oorzaak in den veel langzameren groei in de kamers en ook in de droge lucht1 waaraan de planten zijn blootgesteld4 ,de meest afdoende middelen1 om dit dor-worden zooveel mogelijk te voorkomen1 zijn3 de planten niet te warm te zetten1 de bladeren wekelijks af te wasschen en ze dagelijks te besproeien4 ,verdorren de punten z sterk1 dat de plant er een minder fraai voorkomen door verkrijgt1 dan neemt men een schaar en knipt ze zoodanig af1 dat het blad zoo weinig mogelijk van zijn vorm verliest4 ,slechte bladeren worden met een scherp mes onder bij den bladsteel afgesneden4 ,de ,palmen groeien in den winter slechts zeer weinig2 in ,maart beginnen zij weder langzaam aan den groei te komen4 ,niettegenstaande zij dus een werkelijken rusttijd hebben1 mag men de aarde in de potten nooit droog laten worden4 ,de groote bladeren verdampen toch heel wat water1 dat door wortels moet aangevoerd worden4 ,gedurende den winter moet men ze steeds begieten met water1 dat minstens de temperatuur heeft van het vertrek1 waarin zij staan1 daar te koud water zeer licht wortelziekte kan veroorzaken4 ,des zomers is de behandeling der hardere soorten zeer eenvoudig1 wanneer men over een tuin kan beschikken1 waarin zij ter versiering goed gebruikt kunnen worden4 ,van ,juni tot ,september groeien de hardere soorten zeer goed buiten1 als men ze op een beschutte1 half beschaduwde1 plek zet4 ,de ,palmen1 die ook des zomers in de kamer blijven1 moeten tegen scherpe zon geschermd worden1 daar de bladeren anders licht brandvlekken bekomen1 en daardoor hun schoonheid verliezen4 ,verder moeten zij dagelijks1 al naar het weer donker of helder is1 een1 twee of drie keer flink bespoten worden1 terwijl men ze ook rijkelijk moet begieten4 ,bij het gieten moet men er vooral op letten1 dat de1 er onderstaande bakjes niet vol water blijven staan1 zooals maar al te vaak gebeurt4 ,direct1 wanneer de planten na het gieten uitgezakt zijn1 moeten de bakjes geledigd worden4 ,goed gezonde en bewortelde ,palmen kan men des zomers minstens n keer per week gieren4 ,verdunde koemest is hiertoe zeker het meest geschikt2 levert het gebruik hiervan in de kamers bezwaar op1 dan moet men zich met kunstmeststoffen behelpen4 ,terwijl jongere ,palmen ieder voorjaar moeten verpot worden1 kunnen de oude exemplaren1 wanneer zij voldoende bemest worden1 drie tot vier jaren in denzelfden pot of kuip blijven staan4 ,bij het verplanten moet men zeer voorzichtig zijn4 ,de ,palmen toch bezitten een zeer sterk wortelgestel1 lange zware hoofdwortels1 die soms tien of vijftien maal in den pot rondgegroeid zijn1 zij hebben daarbij betrekkelijk zeer weinig haarwortels4 ,nadat men den te verplanten ,palm uit den pot genomen heeft1 wordt de kluit voorzichtig losgemaakt2 men mag echter aan de gezonde wortels in het geheel niet snijden1 daar de ingesneden ,palmwortels zich meestal niet vertakken1 doch geheel afsterven4 ,daar deze lange hoofdwortels zich altijd onder aan de kluit ophoopen1 en er zich in het midden slechts weinig wortels bevinden1 wordt het gebruik van potten1 die hooger zijn dan wijd1 wel eens noodig4 ,men vermijde het gebruik van zulke potten echter zooveel mogelijk1 en gebruike in geen geval de leelijke buisvormige potten1 die wel in den handel voorkomen4 ,sommige ,palmsoorten ontwikkelen wortels uit den stam1 die dezen ten laatste uit de kluit tillen1 zoodat zij dan geheel vrij in de lucht staan4 ,zulke wortels behoeft men bij het verplanten niet onder de aarde te brengen1 daar zij zich na korten tijd met een kurkhuid bedekken2 wil men ze toch voedsel doen opnemen1 dan bedekt men ze met een laagje mos1 dat goed vochtig gehouden wordt4 ,voor het bevestigen van dit mos gebruikt men het best dun koper- of looddraad4 ,van veel belang is de grondsoort1 die men bij het verplanten gebruikt1 daar deze geregeld moet worden naar den gezondheidstoestand1 den leeftijd en de sterkte der plant4 ,heeft men jongere of zieke ,palmen1 dan wordt lichtere1 heeft men oudere en gezonde planten1 dan wordt zwaardere aarde gebruikt4 ,drie- vierjarige ,palmen worden geplant in een mengsel van twee deelen blad- of heide-aarde en n deel broeiaarde4 ,is de plant ouder1 dan gebruikt men meer broeiaarde en voegt1 al naar de grootte van het exemplaar1 meer of minder graszodengrond aan het aardmengsel toe4 ,heeft men planten in kuipen1 dan kan dit mengsel bestaan uit gelijke deelen bladaarde1 broeiaarde en graszodengrond4 ,aan het grondmengsel worden nog een hoeveelheid zand en eenige hoornspaanders toegevoegd4 ,daar de ,palmen in de kamer slechts langzaam groeien1 moet men niet te groote potten gebruiken4 ,bij het verplanten moet de aarde tamelijk vast aangedrukt worden4 ,na het verplanten worden ze goed aangegoten en voorloopig gesloten gehouden1 d4w4z4 volstrekt niet voor een geopend venster gezet4 ,totdat zij beginnen door te groeien1 moet men matig zijn met gieten1 doch des te meer spuiten4 ,de meeste ,palmen zijn boomachtig2 zij vertakken zich niet1 men kan ze dus niet door stekken1 maar slechts langs den natuurlijken weg1 door middel van zaden1 voortkweeken4 ,daar de ,palmen in de grootere kassen slechts zeer zeldzaam bloeien1 en deze nog lang niet altijd vrucht dragen1 moeten de zaden dus uit het land van oorsprong worden ingevoerd4 ,gewoonlijk ontvangt men de zaden nog omgeven met het verdroogde vruchtvleesch4 ,daar de ,palmzaden tamelijk spoedig hun kiemkracht verliezen1 moeten zij dadelijk na ontvangst in den grond gebracht worden4 ,wil men ze in de kamer zaaien1 dan doet men het best een platten schotel of anders een #aj c,m4 wijden pot te nemen4 ,nadat men den pot goed van drainage voorzien heeft1 wordt het te gebruiken grondmengsel niet te vast daarop gelegd en de pot daarmede bijna tot den rand toe gevuld4 ,in plaats van aarde1 die niet erg voor warmte toegankelijk is1 gebruikt men bij voorkeur turfmolm1 zaagsel of kokos-vezel om in te zaaien1 welk materiaal vr het gebruik goed vochtig moet gemaakt worden4 ,heeft men de zaden van het hen omgevende vruchtvleesch ontdaan1 dan worden zij n voor n1 dicht tegen elkaar in den grond gelegd1 daarna nog met een laagje gedekt en ten slotte flink aangedrukt4 ,de zaadpotten worden nu steeds matig vochtig en zeer warm gehouden2 het best zet men ze in het kamerkasje2 heeft men een warmere plaats dan daar1 ook al is die minder licht1 wat geen bezwaar is1 daar de zaden toch tamelijk lang werk hebben voordat zij kiemen1 dan is dit nog veel beter4 ,fig4 #bbg vertoont een enkelen pot met goed opgekomen ,palmzaden1 alsook twee opgenomen zaailingen4 ,hebben de zaailingen de grootte1 zooals op de gravure staat1 bereikt1 dan worden zij uit den pot genomen en afzonderlijk in kleine potjes opgepot4 ,voor dit eerste oppotten gebruikt men zandige blad- of heide-aarde4 ,men moet nu vooral voorzichtig zijn1 dat de zaadkorrel niet afbreekt1 daar deze de jonge plant gedurende den eersten tijd nog gedeeltelijk voedt4 ,men neemt een niet te klein stekpotje1 brengt daarin drainage1 doet er wat aarde in en houdt dan den zaailing er z in1 dat de zaadkorrel onder den rand komt te liggen4 ,het potje wordt nu geheel met aarde aangevuld1 die goed aangedrukt moet worden1 waarna de opgepotte zaailing goed wordt aangegoten4 ,het kweeken van ,palmen uit zaden is1 wanneer men het in de kamer moet doen1 wel zeer interessant1 maar niet erg loonend4 ,afgezien nog daarvan1 dat onder de betrekkelijk ongunstige omstandigheden de kieming zeer lang duurt of wel geheel mislukt1 moeten de jonge zaailingen noodzakelijk in het kamerkasje worden gezet1 waarin zij zich nog zeer langzaam ontwikkelen4 ,bij slechts zeer weinig soorten brengen de ,palmzaailingen direct hun gekarakteriseerde bladeren voort2 de meeste maken de eerste twee1 drie jaren lange smalle bladeren1 zooals op onze gravure zijn te zien1 en die1 al naar de soorten1 wat smaller of wat breeder zijn4 ,men moet bij in de kamer gekweekte zaailingen veel langer op het eerste goed ontwikkelde blad wachten dan bij in de kas gekweekte4 ,de ,palmen worden in twee groepen verdeeld3 die met vedervormige en die met waaiervormige bladeren4 ,uit beide groepen willen wij slechts die soorten vermelden1 welke voor de kamer geschikt zijn en die men overal goedkoop kan verkrijgen4 ,de schoonste en dankbaarste ,vederpalmen voor de kamer behooren tot het geslacht ,kentia4 ,de ,kentia's behooren in ,nieuw-,holland te huis4 ,ongeveer vijftig jaar geleden werden zij nog tot de duurste soorten gerekend2 sedert dien tijd zijn er echter groote massa's goede zaden van ingevoerd1 waardoor zij veel goedkooper zijn geworden4 ,een der meest bekende en gezochte soorten is de ,kentia ,balmoreana1 7,fig4 #bbh74 ,men kan op de gravure de meest kenmerkende eigenschappen van het gansche geslacht zien1 namelijk de fraaie1 licht gebogen bladeren1 met de naar beide zijden afhangende zijblaadjes en het flinke1 krachtige voorkomen der geheele plant4 ,naast deze soort wordt de ,kentia ,forsteriana het meest aangetroffen1 en zij verdient deze onderscheiding ten volle1 daar zij door haar lange bladstelen een zeer elegante verschijning is4 ,veel gelijkenis met de ,kentia's hebben de ,areca's4 ,is de kleur der bladeren bij de eerstgenoemde soorten eenigszins geelachtig1 bij de laatste is die donkergroen4 ,de slanke bladeren zijn over het algemeen grooter2 de bladstelen en ook de vederblaadjes zijn eenigszins wit bestoven1 wat men zoo mogelijk niet moet afwasschen4 ,de schoonste en beste soort voor kamercultuur is de ,areca ,baueri4 ,uit ,fig4 #bbi kan men duidelijk zien1 dat ook dit een zeer schoone soort is4 ,deze van het eiland ,norfolk afkomstige soort is tegenwoordig zeer gezocht4 ,een ,areca ,baueri1 op een standaard geheel vrij staande1 is een prachtige kamerversiering1 en1 wat hoofdzaak is1 zij is dit niet voor eenige dagen1 maar voor zeer langen tijd1 wanneer men haar voorzichtig en met overleg behandelt4 ,ook de stijvere ,areca sapida 7,fig4 #bcj7 is een mooie en zeer dankbare kamerplant4 ,zeer dicht aan het geslacht ,areca sluit zich het geslacht ,hyophorbe aan4 ,een der hiertoe behoorende soorten1 de ,hyophorbe indica1 in den handel ook wel als ,areca lutescens bekend1 is een zeer goede kamerplant4 ,deze soort groeit eenigszins bossig1 wijl zij verscheidene stengels vormt4 ,de voor kamercultuur meest bekende ,vederpalmen behooren zeker wel tot het geslacht ,phoenix1 waarvan zeer veel soorten in cultuur zijn4 ,het zijn alle zeer elegante ,palmen1 met gootvormig gevouwen vederblaadjes en aan den voet gedoornde bladstelen4 ,aan deze dorens kan men1 wanneer men niet voorzichtig is1 zich vrij erg bezeeren4 ,de echte ,dadelpalm1 ,phoenix dactilifera1 laat zich gemakkelijk kweeken uit de pitten der in den handel voorkomende dadels4 ,deze zaden hebben voor hun kieming geen behoefte aan veel warmte2 des zomers kiemen zij zelfs wel buiten4 ,de schoonste soorten van het geslacht zijn ,phoenix tenuis1 met zeer fijne bladeren2 ,phoenix rupicola1 een zeer elegante soort1 en ,phoenix leonensis1 die niettegenstaande haar groote vederblaadjes1 toch zeer sierlijk is4 ,ook onder de ,cocos-soorten treft men zeer fraaie kamerplanten aan4 ,terwijl de echte ,kokospalm1 de ,cocos nucifera1 in de kamer in het geheel niet en in een kas uiterst moeilijk te kweeken is1 zijn er andere soorten1 die zeer dankbaar zijn4 ,de ,cocos ,weddeliana1 afkomstig uit ,brazili1 is zeker wel een der beste en te gelijk een der mooiste ,palmen voor de kamer4 ,de fraaie1 elegante bladeren van deze soort zijn aan de bovenzijde glanzend groen en aan de onderzijde zilverwit4 ,zij verkiest een kleiachtige aarde1 voorzichtige begieting en een eenigszins koele standplaats1 daar zij anders spoedig wortelziek wordt4 ,in de laatste jaren wordt de ,cocos ,weddeliana in zeer grooten getale gekweekt en overal voor kamercultuur aanbevolen1 zoodat men er jonge planten van vindt in bijna iedere uitstalling der grootere bloemenwinkels4 ,een zeer dankbare kamerplant is ook de ,cocos ,romanzoffiana2 deze is afkomstig uit de gematigde streken van ,brazili en vormt zeer lange bladeren1 met elegant afhangende vederblaadjes4 ,zeer sierlijke ,palmen zijn ook eenige soorten van ,chamdorea1 van wier slanke stammen wandelstokken worden gemaakt4 ,zij worden nog betrekkelijk weinig gekweekt1 hoewel zij in de kassen gemakkelijk bloeien en zaad geven4 ,de meest bekende soorten zijn de ,chamdorea ,ernesti-,augusti en de ,chamdorea elegans4 ,ten laatste willen wij van de ,vederpalmen nog de ,caryota's vermelden4 ,de bladeren1 der soorten1 die hiertoe behooren1 zijn dubbel gevederd1 d4w4z4 de bladsteel vertakt zich en aan deze zijtakjes zijn de bladeren bevestigd4 ,de vederblaadjes op zichzelf zijn tamelijk breed1 scheef1 driekantig en sterk ingesneden1 vooral de groote eindbladeren hebben veel overeenkomst met de staartvin van een visch4 ,interessant zijn de ,caryota urens en de ,caryota sobolifera4 ,de ,caryota's1 die niet veel aangetroffen worden1 zijn zeer goede kamerplanten gebleken2 omdat zij niet al te groot worden4 ,hoewel zij1 in de kamer gekweekt1 volstrekt geen stam vormen1 zijn het in haar vaderland imposante boomen1 met slanke1 gladde stammen4 ,niet zoo groot als bij de ,vederpalmen is de keuze bij de ,waaierpalmen4 ,de meest bekende en wellicht ook de fraaiste der hiertoe behoorende soorten is de ,livistona chinensis 7,latania borbonica74 ,iedere plantenliefhebber kent deze fraaien ,palm1 die in elke kweekerij aangetroffen wordt4 ,zij houdt zich in de kamer vrij goed1 doch vormt niet zulke lange bladstelen1 waardoor zij spoedig haar elegant voorkomen verliest4 ,dit is vooral het geval1 wanneer men planten koopt1 die in de kweekerijen zeer warm hebben gestaan4 ,de hartbladeren blijven dan in den kop steken1 zij groeien niet goed door en de plant verliest veel van haar schoonheid4 ,een veel zeldzamere1 doch ook zeer fraaie soort is de ,livistona rotundifolia4 ,beide soorten bezitten gedoornde bladstelen4 ,zeer hard is de ,livistona australis2 ook deze soort heeft gedoornde bladstelen en bijna cirkelronde1 fijn ingesneden bladeren4 ,als jonge plant is zij echter wel een beetje stijf4 ,de hardste ,waaierpalmen zijn de ,chamrops4 ,twee soorten komen van dit geslacht veel voor3 de ,chamrops excelsa en de ,chamrops humilis4 ,de eerste1 die ongedoornde bladstelen heeft en hooger opgroeit dan de tweede1 is ook veel fraaier4 ,beide soorten groeien des zomers zeer goed buiten en stellen zich des winters tevreden met een temperatuur van #dj-ej ,fahr4 ,ten laatste willen wij nog vermelden de ,rhapis flabelliformis4 ,dit is een struikachtige harde ,palm1 die bossig groeit en vrij lange stengels vormt4 ,de bladeren zijn donkergroen1 handvormig ingesneden en worden door zeer dunne bladstelen gedragen4 ,de stengels zijn met een stugge vezelstof omgeven4 ,een zeer sierlijke soort is ook de laag blijvende ,rhapis humilis4 ,deze is1 evenals de voorgaande1 voor koelere vertrekken bestemd4 ,men kan ze gemakkelijk voortkweeken door scheuring2 ook worden er talrijke exemplaren van ingevoerd1 die1 na in de kweekerijen aan den groei te zijn gebracht1 door de kweekers worden aangeboden4 ,cordyline en ,dracna4 ,de ,cordyline's en ,dracna's vormen twee geslachten uit de familie der ,liliaceen4 ,de hiertoe behoorende soorten komen meest alle voor onder den naam ,dracna1 eenige ook onder den naam ,aletris4 ,het voornaamste1 ook voor leeken1 waarneembare verschil tusschen de beide geslachten bestaat hierin1 dat de soorten1 die tot het geslacht ,cordyline behooren1 een soort van wortelstok vormen1 waaruit jonge scheuten zich kunnen ontwikkelen1 en ook witte wortels hebben1 terwijl de soorten van het geslacht ,dracna zulk een rhizoom niet bezitten en geelachtige wortels vormen4 ,wat het uiterlijk betreft1 komen de beide geslachten anders tamelijk wel overeen1 en ook in de behandeling stellen zij dezelfde eischen1 waarom wij hen te zamen willen bespreken4 ,wanneer de lezer de hierbij gevoegde gravuren slechts even beziet1 dan zal hij er wel dadelijk oude bekenden in herkennen4 ,deze1 dikwijls met zeer fraaie bladeren prijkende bladplanten zijn een zeer belangrijk handelsartikel4 ,men vindt ze tegenwoordig in bijna iedere kweekerij1 waar zij door te veel leeken nog steeds voor ,palmen worden aangezien1 waarmede zij echter niets gemeen hebben4 ,de betrekkelijk kleine bloemen der ,cordyline's en ,dracna's verschijnen in groote trossen4 ,zij zijn tamelijk onbeteekenend1 en komen alleen voor bij zeer oude exemplaren1 of bij planten1 die gebrek aan voedsel hebben4 ,gedeeltelijk zijn de tot deze geslachten behoorende gewassen harde decoratieplanten1 die men des zomers ter versiering van den tuin en het balkon kan gebruiken1 terwijl men ze des winters in een tamelijk koude kamer kan laten overwinteren4 ,het zijn in hoofdzaak de groenbladerige variteiten1 die zich daartoe bij uitstek leenen4 ,andere groene en vooral gekleurde variteiten zijn meer bepaald kamerplanten1 die een zeer zorgvuldige behandeling verlangen4 ,deze teerdere soorten kweekt men het best1 ook des zomers1 in de kamer2 men geeft ze dan een lichte standplaats1 waar zij tegen te scherpe zon moeten geschermd worden4 ,de winterverpleging der ,cordyline's en ,dracna's is het lastigst van de geheele cultuur4 ,het gevoeligst zijn de bontbladerigen2 de aarde moet tamelijk droog1 in ieder geval meer droog dan vochtig gehouden worden1 daar anders de wortels en onderaardsche stengeldeelen afsterven1 waardoor de geheele plant kan verloren gaan4 ,bij de meeste ,cordyline's zijn de wortels slechts njarig2 tegen het voorjaar sterven zij af1 gelijktijdig ontspringen echter uit de onderaardsche stengels jonge1 witte wortels1 die spoedig den geheelen pot vullen4 ,de tijd1 waarop dit wisselen geschiedt1 is verreweg de kritiekste en men moet dan zeer voorzichtig zijn met het gieten4 ,de ,dracna's behouden des winters hun wortels en kunnen dan ook wat rijkelijker begoten worden4 ,de ,cordyline's en ,dracna's worden niet te vroeg in het voorjaar verplant4 ,heeft men jongere1 in potten staande planten1 dan geschiedt dit eens per jaar4 ,oudere1 in kuipen staande exemplaren daarentegen behoeft men slechts om de #b #d jaren te verplanten4 ,bij het verplanten gebruikt men steeds betrekkelijk kleine potten1 zoodat er tusschen den nieuwen pot en de kluit niet al te veel ruimte over is4 ,nadat men ze uit de potten heeft genomen1 worden de kluiten losgemaakt en de doode wortels weggesneden2 waarbij men echter voorzichtig moet zijn1 niet in de gezonde wortels te snijden4 ,totdat de planten aan den groei zijn1 moet men slechts matig gieten4 ,oudere1 niet verplante exemplaren kunnen des zomers enkele malen met een niet te sterke gier begoten worden4 ,op warme dagen moeten de bladeren des morgens en des avonds bespoten en ook af en toe met een spons afgewasschen worden1 opdat zij zuiver blijven en niet door ongedierte worden aangetast4 ,de tot deze geslachten behoorende planten hebben steeds sterk te lijden van gevaarlijk ongedierte1 zooals thrips en roode spin1 dat altijd1 wanneer zij in een warm vertrek staan en niet voldoende gewasschen en bespoten worden1 vrij hevig optreedt4 ,het voortkweeken der ,cordyline's en ,dracna's geschiedt in de kweekerijen op verschillende manieren4 ,verscheidene soorten worden uit zaden gekweekt2 gewoonlijk echter geschiedt dit langs ongeslachtelijken weg door middel van stekken4 ,de kroon der plant1 die men voor vermenigvuldiging wil laten dienen1 wordt afgesneden en als stek behandeld2 daarna snijdt men den stam1 zoo lang hij nog niet houtachtig1 d4w4z4 zeer hard geworden is1 in eenige een centimeter lange stukjes4 ,nadat men de snijvlakken wat heeft laten opdrogen of ze met houtskoolpoeder heeft bestrooid1 worden de stukjes op bodemwarmte gelegd in zeer lichte aarde of turfmolm4 ,spoedig ontwikkelen zich nu aan deze stamstukjes jonge scheuten1 die ook wortels vormen4 ,zijn de stamstukjes te groot1 dan snijdt men ze aan beide zijden in2 de snijvlakken worden dan vr het oppotten nogmaals met houtskool bepoederd4 ,in de kamer is echter het voortkweeken dezer planten bijna ondoenlijk1 daar men niet over een constante bodemwarmte kan beschikken4 ,heeft men planten van deze geslachten1 die een schoone kroon hebben1 doch van onderen kaal en daardoor leelijk geworden zijn1 dan kan men die in de kamer toch zeer goed verjongen1 door haar te ringen1 op de wijze op bladz4 #cg uitvoerig besproken4 ,onder de ,cordyline's vinden wij1 zooals reeds gezegd is1 talrijke hardere soorten1 die als decoratieplanten zeer goed dienst kunnen doen4 ,tot deze soorten behoort de ,cordyline indivisa1 waarvan talrijke variteiten bekend zijn en ook de ,cordyline australis1 met fraaie1 breede bladeren4 ,onder de hardere soorten1 die geschikt zijn om steeds in een kamer gekweekt te worden1 zijn vermeldingswaardig de groenbladerige ,cordyline congesta1 en ook de ,cordyline rubra1 met breedere1 roodachtig getinte bladeren4 ,deze beide soorten treft men tamelijk veel in woonvertrekken aan4 ,groenbladerige soorten van den lateren tijd zijn de ,cordyline ,bruantii en de ,cordyline ,danellii1 waarvan vooral de eerste een uitnemende kamerplant is4 ,in veel kweekerijen worden groote collecties rood-1 wit- en geelbonte variteiten van de ,cordyline gekweekt1 die1 zooals wij reeds gezegd hebben1 lang niet gemakkelijk te behandelen zijn1 en zich in de kamer1 vooral des winters1 zeer gevoelig toonen4 ,fig4 #bcd toont een zeer fraaie1 hiertoe behoorende soort1 de ,cordyline terminalis rosea4 ,onder de ,dracna's zijn ook talrijke harde soorten1 waartoe ook de ,dracna ,draco 7,drakenbloedboom7 behoort4 ,deze soort is slechts schoon als grootere plant en wordt daarom niet zeer veel in de kamer gekweekt4 ,zeer mooie groenbladerige soorten zijn de ,dracna fragans en de ,dracna ,rothiana2 schoone1 flink groeiende1 bontbladerige soorten zijn de ,dracna ,lindenii 7,fig4 #bcf7 en de ,dracna ,massangeana 7,fig4 #bcg72 beide hebben groen met geel genuanceerde bladeren en vormen fraaie planten4 ,een heel aardige kamerbladplant is ook de ,dracna marginata1 met smalle1 rood gerande bladeren1 terwijl een tamelijk nieuwe1 ook zeer goede kamerplant1 de ,dracna ,sanderiana 7,fig4 #bch7 is4 ,potplanten met fraaie vruchten4 ,van deze groep komt in de eerste plaats in aanmerking de ,ardisia crenulata4 ,deze1 van de ,antillen afkomstige plant1 is zeker wel de schoonste der groenblijvende kamerplanten1 die fraaie vruchten voortbrengen4 ,zij kenmerkt zich door een pyramidalen groei4 ,de twijgjes zijn dicht bezet met frisch groene1 sterk gezaagde1 ovale1 lederachtige bladeren4 ,in het voorjaar groeit de ,ardisia sterk uit2 de jonge scheuten bedekken zich rijkelijk met kleine witte bloempjes1 terwijl de overjarige scheuten bezet zijn met fraaie1 koraalroode bessen4 ,de ,ardisia is een inderdaad lieve kamerplant1 die vroeger zeer veelvuldig gekweekt werd1 doch tegenwoordig veel zeldzamer is geworden4 ,jammer is het1 dat zij zich niet gemakkelijk in de kamer laat houden1 daar zij warmte en vochtige lucht verlangt4 ,een hoofdvereischte is1 haar goed schoon te houden1 daar zij gemakkelijk vuil wordt en dan door schildluizen wordt aangetast4 ,oudere planten1 die de onderste twijgen verloren hebben1 zijn bepaald leelijk4 ,de ,ardisia's verlangen een lichte standplaats2 zij willen dikwijls bespoten en zeer gelijkmatig begoten worden1 terwijl men ze tegen de scherpe zon moet schermen4 ,ieder jaar moeten zij in het voorjaar verplant worden1 waarvoor men een goede zandige broeiaarde moet gebruiken4 ,zeer nuttig is het1 ze des zomers af en toe te gieren4 ,de voortkweeking geschiedt door zaden1 die in vochtige lucht vaak reeds kiemen1 wanneer zij nog aan de moederplant zitten en dan een interessant gezicht opleveren2 ook kan men kopstekken nemen1 waartoe de kroontjes van leelijk geworden planten zeer goed kunnen dienen4 ,in de kamer gelukt het kweeken1 door middel van stekken1 uiterst zelden1 terwijl het ook zeer moeilijk is er uit zaden goede planten van ,ardisia's te kweeken4 ,een liefhebber doet dus het wijst1 zich goede1 jonge planten aan te schaffen4 ,een zeer aardige1 njarige potplant1 die zeer schoone vruchten vormt1 is ook de ,capsicum annuum 7,spaansche peper74 ,in landen met een warmer klimaat groeit deze plant zeer welig buiten2 zij brengt dan in grooten getale haar vruchten voort1 die1 gedroogd1 een lang niet onbeduidend handelsartikel vormen4 ,er zijn talrijke soorten en variteiten van bekend1 die zich onderscheiden door de grootte1 den vorm en de kleur der vruchten1 door de grootere of kleinere bladeren en ook wel door de kleur der bloemen4 ,deze zijn geelachtig wit en gelijken in vorm eenigszins op die van den ,aardappel1 waaraan deze plant verwant is4 ,de snel kiemende zaden worden in ,maart gezaaid in een pot1 die voor het venster wordt gezet4 ,de kiemplantjes moeten spoedig gerepikeerd en1 na de ontwikkeling der eerste blaadjes1 afzonderlijk in potjes geplant worden4 ,in den loop van den zomer zal het noodig wezen ze eens of tweemaal te verpotten4 ,voor het verpotten moet men zeer goede1 met zand gemengde1 broeiaarde gebruiken4 ,de jonge plantjes1 die in den beginne vrij warm moeten gehouden worden1 gewent men langzamerhand aan de lucht1 om ze in het begin van ,juni in een zonnig gelegen plantenrekje te kunnen zetten4 ,in ,juni verschijnen meestal de bloemen4 ,zoodra deze vrucht gezet hebben1 moet men al de twijgen toppen1 ten einde het verder groeien te beletten1 zoodat de plant al haar kracht voor de vruchtvorming kan gebruiken4 ,heeft men grootvruchtige planten1 dan moet men er niet meer dan #b-d vruchten tot ontwikkeling laten komen1 daar zij dan veel mooier worden4 ,heeft de plant vrucht gezet1 dan moet men haar aanbinden om misvorming te voorkomen2 ook is dan een rijkelijk begieten en gieren zeer noodig4 ,tegen het midden van den herfst zet men de planten achter het venster van een matig warme kamer1 waar de vruchten zeer goed rijp worden4 ,zijn deze volkomen rijp1 dan kan men ze afsnijden en ter versiering van vazen gebruiken1 of wel1 men geeft ze in de keuken1 waar zij wel haar weg zullen vinden4 ,onder de fraaiste groen blijvende potplanten1 die1 jammer genoeg1 maar weinig en dan nog meestal niet fraai worden aangetroffen1 behooren zeker wel de ,citrussen 7,oranjeboompjes74 ,een miniatuur ,oranjeboompje of een klein struikje1 dat rijkelijk met vruchten beladen is1 biedt inderdaad een fraaien aanblik4 ,tegen de sappig groene bladeren komen de oranje vruchten1 die meer dan negen maanden het boompje versieren1 zeer fraai uit4 ,ook een bloeiend exemplaar met de welriekende1 witte bloemen is zeer aantrekkelijk4 ,hoewel de ,oranjeboom in ,itali zeer welig groeit1 behoort hij tot die planten1 die nch in de kas1 nch in de kamer veel warmte willen hebben4 ,wel kweekt een bloemist de jonge oranjeboompjes in een warmen bak1 doch hij doet dit slechts om ze wat snel te laten doorgroeien1 daar hij ze slechts in den beginne onder glas houdt2 gedurende den winter zet hij ze echter in een kas1 die slechts even vorstvrij gehouden wordt4 ,een liefhebber doet het best zijn ,oranjeboompjes des winters voor het vensters van een zonnig1 dan slechts hoognoodig verwarmd1 doch rijkelijk gelucht wordende kamer te zetten4 ,wel groeit de plant hier des winters niet1 maar zij vormt1 met haar blijvende bladeren en fraaie vruchten1 een mooi en interessant kamersieraad4 ,eetbaar worden de vruchten niet1 daar zij steeds een sterk zuur-bitteren smaak behouden1 doch nog groene1 zeer onrijpe vruchten zijn voor het maken van een bowl zeer geschikt4 ,naast een koele1 doch vorstvrije standplaats is het voorzichtige gieten des winters een hoofdvereischte4 ,de meeste ,oranjeboomen sterven door te groote warmte en te veel vocht4 ,men moet des winters slechts zeer zelden gieten1 en eerst dan1 wanneer de aarde meer droog dan vochtig is4 ,in het voorjaar worden de boompjes1 wanneer dit noodig blijkt1 ingesneden en zoodra zij beginnen te groeien1 moet men ze verplanten4 ,bij dit verplanten gebruikt men steeds betrekkelijk kleine potten1 en een grondmengsel van #b deelen broeiaarde1 #a deel blad-1 en #a deel graszodengrond1 waaraan #a_/b deel grof zand wordt toegevoegd4 ,heeft men wortelzieke planten1 dan is het nuttig aan dit mengsel nog wat grof gestooten houtskool toe te voegen4 ,totdat de plant begint te groeien1 moet men met het gieten zeer voorzichtig zijn4 ,des zomers d4w4z4 van het laatst van ,mei af1 geeft men den ,oranjeboompjes een plaats op een zonnig balkon of op een zonnige plek in den tuin2 in den herfst moet men ze echter tegen zwaren regen kunnen beschermen4 ,de voortkweeking geschiedt door zaden en ook door stekken1 die slechts in een kweekkas1 bij een gelijkmatige bodemwarmte1 na een week of zes wortel maken4 ,de zaden kiemen ook in de kamer vrij goed1 maar leveren slechts gedoornde1 wilde planten1 die veredeld moeten worden1 wat men het best door middel van oculatie doet 7,fig4 #cb74 ,in het tweede jaar zijn de zaailingen sterk genoeg om op den wortelhals of dicht boven de aarde geoculeerd te kunnen worden4 ,de veredelingen groeien voor het raam1 na eenige weken1 zeer goed aan1 wanneer men ze onder glas houdt1 door er bijv4 een stolp of inmaakglas overheen te zetten4 ,is de veredeling sterk genoeg geworden1 dan moet men het wildstammetje1 dat toch reeds ingesneden was1 tot aan de oculatie afsnijden4 ,voor kamercultuur zijn het meest geschikt de vormen van de ,citrus ,aurantium1 een soort met gevleugelde bladstelen4 ,de dankbaarste is de ,citrus japonica 7,citrus chinensis71 een zeer gedrongen groeiende variteit4 ,een nog sierlijker vorm1 waarvan de bladeren gelijken op groote ,mirtebladeren1 is de ,citrus myrtifolia4 ,deze beide ,oranjeboompjes hebben slechts kleine1 doch zeer sierlijke vruchtjes4 ,de ,nertera depressa is een maar weinige centimeters hoog wordend plantje1 afkomstig van ,nieuw-,zeeland1 met zeer kleine blaadjes en groene bloempjes1 die gevolgd worden door aardige oranjekleurige besjes1 welke tot diep in den winter goed blijven en de bladeren ten laatste geheel bedekken4 ,dit sierlijke plantje moet gekweekt worden in platte schalen1 die goed gedraineerd zijn4 ,als aarde gebruikt men zandigen veen- of heidegrond4 ,de voortkweeking geschiedt in het voorjaar1 bij het verplanten1 door middel van scheuren4 ,de ,nertera depressa verlangt tamelijk veel water2 men moet haar koel1 doch vorstvrij laten overwinteren en des zomers buiten zetten4 ,zeer geschikt is zij1 om1 wanneer men in een terrarium een rotsje heeft van tufsteen1 dit er mede te beplanten4 ,een zeer aardig struikje voor de kamer is ook de uit ,amerika afkomstige ,rivina humilis4 ,de bladeren hiervan gelijken in vorm eenigszins op die van een ,fuchsia1 doch zijn1 in plaats van glad1 donsachtig behaard4 ,des zomers ontwikkelen zich aan dunne steeltjes onbeduidende bloempjes1 waarop zeer sierlijke1 koraalroode bessen volgen4 ,de ,rivina groeit zeer gemakkelijk2 het is echter een warmte-minnende plant1 zoodat zij het geheele jaar door in de kamer moet gekweekt worden4 ,voor flink ontwikkelde planten zijn potten van #aj c,m4 wijdte groot genoeg4 ,het best groeit zij in lichten1 zandigen bladgrond4 ,de vermenigvuldiging geschiedt in het voorjaar door zaden en ook door stekken4 ,wanneer men van de ,rivina pleizier wil hebben1 dan moet men geregeld jonge planten aankweeken1 daar de oudere haar bladeren verliezen1 gemakkelijk door insecten worden aangetast en dan allesbehalve sierlijk zijn4 ,onder de planten1 die zeer fraaie vruchten voortbrengen1 behooren zeker ook de ,solanums 7,nachtschaden74 ,een zeer goede1 hiertoe behoorende soort is de ,solanum ,pseudo-,capsicum1 die sierlijke1 ronde1 schitterend roode bessen draagt4 ,zeer fraaie1 groote1 wit- of blauwachtige vruchten geeft de ,solanum ,melongena 7,eierplant74 ,dit is ook een nuttige plant1 die hier te lande echter niet gebruikt wordt4 ,de ,solanum ,melongena is njarig1 terwijl men het best doet1 ook de ,solanum ,pseudo-,capsicum als zoodanig te behandelen #d2 zij worden in het voorjaar gezaaid en juist z behandeld als wij vermeldden voor de ,spaansche peper1 die zeer nauw aan haar verwant is4 ,ook aan de ,eierplant laat men slechts twee tot vier vruchten zich ontwikkelen2 bij de ,solanum ,pseudo-,capsicum houdt men echter de vruchtzetting niet tegen1 daar die zich zeer fraai met roode bessen kan bedekken4 ,coniferen4 ,de ,coniferen worden vaak als decoratieplanten in kuipen gekweekt4 ,voor deze cultuur zijn talrijke soorten geschikt1 die door haar fraai voorkomen uitstekende diensten bewijzen bij de versiering van balkons en terrassen4 ,men zoekt daartoe fraaie planten uit en laat ze met een flinke kluit in een kuip zetten1 of1 wat nog beter is1 men koopt direct in kuipen gekweekte planten4 ,des zomers moet men ze 's morgens en 's avonds besproeien en ook zeer rijkelijk begieten4 ,de overwintering geschiedt zeer goed in een vestibule of in een luchtigen kelder4 ,het zal om de paar jaar noodig zijn ze te verplanten1 waartoe men een mengsel neemt1 bestaande uit gelijke deelen compost-1 broei- en graszodengrond4 ,in den laatsten tijd worden verscheidene soorten ,coniferen1 meest ,juniperus- en ,thuja-soorten1 in potten gekweekt als kamerplanten aanbevolen1 en hoewel dit heel aardige plantjes zijn1 zijn zij voor dit doel toch minder geschikt2 slechts des winters kan men ze met succes in een koude kamer kweeken4 ,werkelijk goede kamerplanten levert het geslacht ,araucaria1 dat dien naam te danken heeft aan ,arauca1 een landstreek in ,zuidelijk ,chili4 ,de bekendste en meest aanbevelenswaardige soort is de ,araucaria excelsa 7,fig4 #bdb74 ,wanneer de lezer de gravure slechts even vluchtig bekijkt1 dan zal deze plant hem zeker bekend voorkomen4 ,niettegenstaande haar zeer regelmatigen vorm1 bestaande uit verschillende verdiepingen1 is deze ,araucaria toch een zeer elegante plant1 bij uitstek geschikt ter versiering der kamers4 ,deze fraaie ,conifeer hoort op het eiland ,norfolk te huis4 ,in den handel zijn vele1 jammer genoeg ook zeer dure1 variteiten der ,araucaria excelsa te verkrijgen1 waarvan de ,araucaria excelsa glauca1 met blauwgroene naalden1 nog het meest voorkomt4 ,ook andere soorten van dit geslacht1 die echter meerendeels zeer kostbaar zijn1 kunnen als salonplanten uitstekend dienst doen4 ,al de ,araucaria's verlangen dezelfde behandeling4 ,gewoonlijk beleven de liefhebbers van deze plant er niet zeer veel pleizier van1 daar haar vreemd voorkomen er al zeer licht toe leidt haar in een warm vertrek te kweeken4 ,zij houdt echter volstrekt niet van warmte2 des zomers wil zij buiten of voor een veel geopend venster staan1 waarbij zij niet alleen regelmatig begoten1 maar ook des morgens en des avonds besproeid moet worden4 ,de overwintering geschiedt op een lichte standplaats in een koel1 doch vorstvrij vertrek4 ,des winters mag zij slechts matig begoten worden1 hoewel de aarde niet geheel mag uitdrogen4 ,het gemakkelijkst kan men deze planten bederven door ze een te warme standplaats te geven2 zij hebben dan des winters geen voldoende rust1 de scheuten worden zwak1 de twijgen der onderste verdiepingen gaan slap hangen en verdorren ten slotte geheel4 ,is er slechts in n etage een gat gekomen of is zij in haar geheel afgevallen1 dan is het mooie voorkomen der plant bedorven4 ,de ,araucaria's verlangen over het algemeen een lichten grond2 het best is een mengsel van blad- en veengrond1 waaraan rijkelijk zand is toegevoegd4 ,jaarlijks verplanten is onnoodig1 het is voldoende dit om het andere jaar te doen2 men moet er zeer op letten1 dat bij het verplanten de stam geheel vrijblijft4 ,komt toch door onvoorzichtigheid de stam slechts n centimeter in de aarde1 dan zal de plant daardoor zeer lijden1 omdat de ,coniferen diep planten geenszins verdragen4 ,na het verplanten moet men de ,coniferen half beschaduwd zetten en ze dikwijls bespuiten2 kan men ze gedurende den geheelen zomer een goede plaats buiten geven1 dan zullen zij zich daarbij zeker zeer wel bevinden4 ,de voortkweeking der ,araucaria's geschiedt door kopstekken en door zaden1 doch in de kamer kan men dat niet doen1 waarom een liefhebber het best doet1 jonge1 krachtig ontwikkelde planten te koopen4 ,voor hen1 die de ,araucaria's te kostbaar vinden en toch gaarne een ,conifeer in de kamer hebben1 durven wij met gerustheid aanbevelen de ,cryptomeria japonica1 die in de tuinen als jonge plant ook wel ,cryptomeria elegans genoemd wordt4 ,deze geelgroene plant vormt sierlijke boompjes met bijna horizontale takken4 ,de cultuur is dezelfde als die van de ,araucaria4 ,varens4 ,de ,varens behooren door de groote verscheidenheid van haar loof zeker wel tot de fraaiste planten1 die bekend zijn4 ,zelfs in onze bosschen kan men reeds den rijkdom van vormen dezer planten waarnemen2 zij groeien hier en daar op vochtige plekken zeer welig in de schaduw der groote boomen4 ,zeer rijk aan ,varens zijn echter de tropische wouden4 ,de vochtige warmte van het tropische woud1 waarin zulke schoone ,orchideen en bladplanten groeien1 is ook de oorzaak van de zeer groote verscheidenheid1 aan ,varens die hier worden aangetroffen4 ,daar groeien zij niet alleen in den humusrijken bodem1 of op de stammen der boomen1 maar talrijke soorten vormen er op zichzelf statige kronen4 ,deze boomachtige ,varens hebben slechts een betrekkelijk zwakke kern2 de tronk wordt voor het grootste gedeelte gevormd door talrijke luchtwortels1 die over elkander heen liggen4 ,het loof kan somtijds zeer zware kronen vormen4 ,bij de tropische ,varens treft men het fijnste loof aan1 dat bij sommige ook zeer fraai gekleurd of geteekend is4 ,bij onderscheidene soorten zijn ook de bladstelen en is de achterzijde van het loof dicht bepoeierd1 alsof zij met goud- of zilverstof waren bedekt4 ,de fraaie vormen van het ,varenloof stellen ons in alle opzichten schadeloos voor haar geheel gemis aan bloemen4 ,wanneer een liefhebber eens in de kassen van een kweeker goed gekweekte ,varens heeft gezien1 dan zal hij direct van deze planten gaan houden4 ,jammer is het daarom1 dat zij in de kamer niet al te best willen groeien4 ,in de vochtige warmte van een kas houden zij zich uitstekend1 en vestigen zich wel als gansche kolonies op de vochtige muren1 maar in de droge kamerlucht gaan zij meestal achteruit2 het loof verdroogt en ten slotte sterven zij4 ,deze mislukking is het directe gevolg van de levensvoorwaarden der ,varens4 ,zij verlangen toch1 in de eerste plaats1 geheele scherming tegen de zon en1 in de tweede plaats1 een zeer met vocht bezwangerde atmosfeer4 ,het eerste kan men ze in een kamer vrij goed geven1 het laatste gaat echter veel moeilijker1 en dit is dan ook de oorzaak1 dat de meeste ,varens het in de kamer niet zeer lang uithouden4 ,voor de bloemtafel of de vensterbank zijn de ,varens over het algemeen niet aan te bevelen2 zij zijn daarentegen zeer goed geschikt ter beplanting van het kamerkasje of het terrarium4 ,een klein1 voor het venster staand kamerkasje1 dat met verschillende ,varens goed beplant is1 kan voor een zeer fraaie kamerversiering doorgaan4 ,hoewel de ,varens schaduwplanten zijn1 hebben zij toch1 evenals alle fijnbladerige planten1 behoefte aan tamelijk veel licht1 waarom het kasje of terrarium dan ook dicht bij het venster moet staan4 ,het best doet men een venster te kiezen1 dat morgen- of avondzon heeft en het kasje1 zoodra de zon er op schijnt1 met dun linnen te schermen4 ,van groot belang is voor deze planten ook het tijdig gieten en spuiten4 ,zij groeien slechts in zeer lichte aarde1 die gemakkelijk geheel uitdroogt1 en dan zeer moeilijk weder water opneemt4 ,daarbij verdragen zij in het geheel geen droog-worden4 ,het loof verdort1 wanneer de plant droog wordt of in de zon staat1 zeer spoedig of wel het krijgt dorre punten1 en aan herstellen is in dit geval niet meer te denken1 zoodat een plant1 die men eens veronachtzaamd heeft1 voor langen tijd bedorven is4 ,om dit te voorkomen moet men geregeld1 zoo mogelijk met kalkvrij water gieten4 ,er moet echter op gelet worden1 dat de aarde niet overdadig nat is1 wat niet wegneemt1 dat zij des zomers vochtiger mag zijn dan 's winters4 ,de zoo noodige vochtige lucht verkrijgt men in het kasje door voortdurend spuiten4 ,er zijn slechts enkele soorten1 die het spuiten niet verdragen1 en die zijn dan ook ten eenenmale voor kamercultuur ongeschikt4 ,tot deze soorten behooren1 jammer genoeg1 ook de ,goud- en ,zilver-,varens 7,gymnogramme74 ,bij donker weer spuit men natuurlijk niet of hoogstens slechts n keer1 bij helder weer daarentegen moet het #c-e keer per dag geschieden4 ,voor het spuiten moet men bij voorkeur gebruik maken van den rafrachisseur4 ,naast vochtigheid hebben de ,varens ook behoefte aan versche lucht en het kamerkasje moet dan ook1 op heldere dagen1 wanneer behoorlijk gespoten wordt1 meer of minder gelucht worden4 ,vergeet men dit luchten1 dan bestaat er veel kans1 dat op het jong ontwikkelde loof schimmel voorkomt1 wat het afsterven daarvan ten gevolge heeft4 ,dit kwaad kan men1 wanneer het eenmaal opgetreden is1 slechts bestrijden1 door de plant eenigen tijd in een droge lucht te kweeken1 doch het geneesmiddel is dan al niet veel minder erg dan de kwaal4 ,de ,varens1 die voor kamercultuur geschikt zijn1 kunnen ook voor een groot gedeelte des zomers buiten gekweekt worden1 bij voorkeur op een beschutte plaats1 in de schaduw van groote boomen4 ,bij warm weer moeten dan niet slechts de planten herhaaldelijk bespoten worden1 doch ook de bodem er omheen moet enkele keeren worden nat gegoten1 ten einde een vochtige lucht te verwekken4 ,de ,varens houden over het algemeen van een lichte1 poreuze en zandige aarde4 ,jonge planten kweekt men bij voorkeur in groven boschgrond1 heide- of bladaarde1 waaraan voldoende zand is toegevoegd4 ,ook een mengsel van deze grondsoorten is zeer geschikt4 ,heeft men sterk ontwikkelde planten1 dan kan men aan dit grondmengsel wat ruwen graszodengrond toevoegen4 ,hoe sterker de planten zijn1 hoe grooter potten men gebruikt en hoe grover de aarde kan zijn4 ,het verplanten geschiedt in het voorjaar2 sterk groeiende planten worden in den zomer nogmaals verpot4 ,de ,varens hebben fijne1 teere wortels1 waaraan niet gesneden mag worden1 zoodat men slechts met een houtje de kluit een weinig losmaakt4 ,de potten1 die men gebruikt1 moeten niet te groot zijn en ook moet de aarde niet te vast worden aangedrukt4 ,men moet er ook op letten goed poreuze1 dunwandige1 niet te hard gebakken potten te gebruiken4 ,dadelijk na het verpotten worden de planten eenige malen aangegoten4 ,vergeet men dit aangieten1 dan wordt het jonge loof direct dor en de plant verliest veel van haar waarde4 ,het bemesten der ,varens is onnoodig4 ,heeft men echter sterk bewortelde planten1 die om de een of andere reden niet verpot kunnen worden1 dan is het raadzaam ze met dunne koegier te begieten2 chemische meststoffen zijn echter in geen geval aan te raden4 ,het voortkweeken der ,varens geschiedt op verschillende wijzen4 ,de gemakkelijkste manier is3 ze bij het verplanten te scheuren4 ,eenige soorten1 o4a4 sommige ,aspleniums1 vormen op het loof jonge plantjes4 ,deze plantjes worden voorzichtig van de moederplant afgenomen1 in lichte aarde geplant en als jonge zaadplantjes behandeld4 ,de voornaamste voortkweeking geschiedt echter door middel van sporen4 ,deze vormen zich aan de achterzijden van het sporenloof1 dat zich dikwijls reeds door den vorm van het gewone loof onderscheidt4 ,is dit sporenloof geheel rijp geworden1 dan wordt het afgesneden en op wit papier in de zon gelegd4 ,de sporangien1 die de sporen bevatten1 vallen nu af en worden in kleine zakjes of doosjes verzameld4 ,bij eenige soorten verliezen de sporen vrij snel haar kiemkracht2 andere daarentegen blijven zeer lang1 somtijds tientallen van jaren1 goed4 ,het zaaien van ,varens is zeer interessant1 maar in de kamer niet zeer dankbaar2 daarbij eischt het zeer veel geduld4 ,het best bedient men zich hiertoe van glad afgesneden stukjes turf1 die goed natgemaakt1 vierkant afgesneden en in nogal diepe schoteltjes gelegd worden4 ,kan men over geen turf beschikken1 dan kan men ook goede1 zandige heide-aarde gebruiken4 ,op deze stukjes turf worden de sporen gezaaid4 ,het is nu zaak1 de schoteltjes warm en zeer vochtig te zetten4 ,van boven mag men niet gieten1 ten einde het optreden van schimmel en het wegspoelen der sporen te voorkomen4 ,het vierkant toegesneden stukje turf vult natuurlijk het ronde schoteltje niet geheel2 er blijft aan de kanten ruimte over1 en hier heeft men dan gelegenheid om te gieten4 ,laat men steeds wat water in het schoteltje staan1 dan zuigt de turf het vanzelf op4 ,daar de turf gewoonlijk sporen bevat van inlandsche mossen en varens1 die veel eerder dan de gezaaide zouden kiemen1 doet men voorzichtig de stukjes vr het gebruik eenigen tijd in kokend water te leggen1 ten einde alle kiemkrachtige sporen er in te dooden4 ,de schotels behoeven1 wanneer men gezaaid heeft1 niet op een lichte plaats gezet te worden2 eerst wanneer de stukjes turf groen beginnen te worden1 een bewijs1 dat het kiemingsproces is aangevangen1 moet men ze meer licht geven4 ,in geen geval mogen de sporen met aarde bedekt worden2 nuttig is het echter de schotels of potten met een glasplaat te bedekken1 die 's morgens en 's avonds met een doek goed afgedroogd moet worden4 ,spoedig na het uitzaaien ontwikkelen zich kleine1 groene lichaampjes1 zoogenaamde voorkiemen1 die een groene laag over de turf of aarde vormen4 ,aan de onderzijden ontwikkelen deze teere lichaampjes microscopisch kleine mannelijke en vrouwelijke organen1 ,antheridien en ,archegonien genaamd4 ,de vrouwelijke organen of ,archegonien worden door1 uit de mannelijke organen spruitende1 zwermsporen of ,spermatozoden bevrucht4 ,deze ,spermatozoden vertegenwoordigen bij de ,varens het stuifmeel der zichtbaar bloeiende planten4 ,spoedig na de bevruchting ontstaat uit de voorkiemen het eerste1 nog niet volkomen ontwikkelde varenloof4 ,zoodra dit het geval is1 is de tijd daar1 om de kiemplantjes te repikeeren4 ,men gebruikt daartoe weder vlakke schotels1 die1 na van een behoorlijke drainage voorzien te zijn1 met fijn gezeefden heide- of boschgrond gevuld worden4 ,men neemt nu de geheele groene laag1 die de voorkiemen gevormd hebben1 uit den zaadschotel1 scheurt haar zeer voorzichtig in kleine stukjes1 die dan met de noodige voorzorgen geplant worden4 ,daar ieder klein stukje nog uit talrijke voorkiemen bestaat1 en zich in de aarde spoedig mossen ontwikkelen1 die de jonge ,varenplantjes dreigen te verstikken1 moet men verscheidene malen repikeeren1 waarbij men de voorkiemen telkens verdeelt1 tot men ten slotte ieder plantje afzonderlijk heeft staan4 ,zaait men fijne ,varens1 dan duurt de kieming dikwijls #b-d maanden1 terwijl er dan weder verscheidene maanden verloopen eer de plantjes in afzonderlijke potjes gezet kunnen worden4 ,gedurende dezen geheelen tijd moet men de plantjes zeer zorgvuldig behandelen2 zij moeten gelijkmatig begoten worden1 opdat de aarde niet uitdroogt2 daarbij moeten zij van tijd tot tijd besproeid en tegen de zon geschermd worden4 ,alleen volledigheidshalve hebben wij de lastige voortkweeking der ,varens meer uitvoerig medegedeeld2 den liefhebber deze bewerking aanbevelen1 mogen wij echter niet2 immers slechts zij1 die veel ondervinding met plantencultuur hebben opgedaan en hiervoor veel tijd beschikbaar kunnen stellen1 zullen eenige kans van slagen hebben4 ,de familie der ,varens is zeer rijk aan geslachten en soorten4 ,het is ons onmogelijk1 alle op te noemen1 die bij een zorgvuldige behandeling als kamerplanten te gebruiken zijn4 ,wij bepalen ons tot enkele bekende2 geen hooge temperatuur verlangende soorten1 en merken er bij op1 dat deze alle dezelfde1 reeds vermelde1 behandeling verlangen4 ,de fraaiste en meest bekende ,varensoorten zijn de ,adiantums4 ,deze ,varens vindt men in alle kweekerijen door talrijke soorten vertegenwoordigd4 ,de meest bekende is de ,adiantum cuneatum 7,fig4 #bdc72 een andere1 zeer schoone1 hooger groeiende soort is de ,adiantum fragrantissimum 7,fig4 #bdd71 terwijl de ,adiantum gracillimum door zeer fijn loof en groote sierlijkheid uitmunt4 ,al deze soorten worden tegenwoordig zeer veel gebruikt voor het opvullen van bloemenmandjes4 ,zeer goede kamerplanten bevat ook het geslacht ,asplenium4 ,als uiterst dankbaar willen wij vermelden de ,asplenium ,belangeri 7,fig4 #bde74 ,deze soort is ook daardoor interessant1 omdat zich op het loof steeds jonge plantjes ontwikkelen1 die later1 ter voortkweeking kunnen dienen4 ,een aardige1 kleine boomachtige ,varen voor de kamer is de ,lomaria gibba1 een boschvaren uit ,australi1 met zeer hard loof en een donker slank stammetje1 dat steeds vochtig gehouden1 dus dikwijls bespoten moet worden4 ,zeer elegant loof hebben de ,nephrolepis-soorten uit ,mexico en ,brazili1 welke ook zeer vaak het karakter van ampelplanten aannemen4 ,een fraaie1 zeer bekende soort is de ,nephrolepis exaltata 7,fig4 #bdf71 alsmede de talrijke1 vooral in den laatsten tijd uit ,amerika ingevoerde verscheidenheden4 ,ten laatste willen wij nog het geslacht ,pteris vermelden1 waarvan tegenwoordig veel soorten gekweekt worden4 ,een der meest voorkomende soorten is de ,pteris cretica albo-lineata 7,fig4 #bdg7 met fraai wit omzoomd loof4 ,andere mooie soorten zijn de ,pteris serrulata1 ,pteris tremula en ,pteris argyra1 welke laatste een der schoonste bonte ,varens is4 ,mossen of ,lycopodiaceen4 ,de z4g4 ,mossen of ,lycopodiaceen behooren1 evenals de ,varens1 tot de ,cryptogamen of bedekt-bloeiende planten4 ,zijn de ,varens reeds zeer gevoelig en teer1 in nog meerdere mate is dit met deze planten het geval4 ,zij zijn echter1 eenige klimmende soorten uitgezonderd1 z sierlijk1 dat zij als uitnemende planten voor het terrarium en het kleine kamerkasje kunnen beschouwd worden2 ook voor de cultuur onder een stolp zijn zij niet ongeschikt4 ,de ,lycopodiaceen hebben meestal zeer fijn ingesneden loof2 somtijds groeien zij met behulp van stevige luchtwortels tamelijk op1 of wel1 zij klimmen door middel van deze worteltjes tegen kurkschors in de hoogte4 ,de kleur van het loof is meestal heldergroen1 enkele kenmerken zich door een blauwachtigen gloed1 wat1 vooral wanneer de zon er op schijnt1 een prachtigen metaalglans aan de plant verleent2 eenige in de cultuur ontstane soorten zijn geel- of witbont4 ,hoewel enkele der hardere zich op een niet-zonnig staande bloemtafel somtijds enkele maanden goed houden1 zijn zij toch hoofdzakelijk aan te bevelen voor het kamerkasje of voor een vochtig warm terrarium4 ,de kweekwijze der ,lycopodiaceen komt bijna geheel met die der ,varens overeen2 evenals deze planten beminnen zij schaduw1 vochtigheid en warmte4 ,het best kweekt men ze in zandigen1 groven boschgrond4 ,daar de zeer fijne worteltjes niet diep in de aarde dringen1 doet men het best ze niet in potten1 doch in vlakke schalen of schotels te planten4 ,is men genoodzaakt potten te gebruiken1 dan is het zaak1 die tot over de helft met scherven en stukjes houtskool te vullen4 ,op deze drainage brengt men dan de aarde4 ,de grond1 waarin men ze plant1 moet zeer los zijn1 zoodat aandrukken bij het verplanten geen vereischte is2 beter doet men1 wanneer zij geplant zijn1 de schaal of den pot enkele keeren goed op de tafel neer te zetten1 ten einde zoodoende de aarde een weinig te laten inzakken4 ,nog beter dan in potten groeien de ,lycopodiaceen1 als ze in het kamerkasje of het terrarium vrij uitgeplant zijn4 ,in de eerste plaats moet men zorgen voor het matig vochtig houden der aarde1 verder voor schermen tegen de zon en voor een herhaald besproeien met den rafrachisseur4 ,een liefhebber van deze planten1 die geen kasje of terrarium tot zijn beschikking heeft1 kan ze ook met succes onder stolpen kweeken1 die dan in de vensterbank gezet moeten worden4 ,de vermenigvuldiging der ,lycopodiaceen is veel eenvoudiger dan die der aanverwante ,varens4 ,slechts zeer zelden kweekt men ze door het uitzaaien der sporen1 daar dit veel sneller en zekerder geschiedt door stekken1 die gemakkelijk groeien1 al naar de scheuten1 waarvan men ze neemt1 rijker met luchtwortels bezet zijn4 ,deze luchtwortels brengt men bij het planten der stekken voorzichtig in de aarde1 waar zij dan spoedig in gewone wortels veranderen4 ,de laag blijvende soorten kan men bij het verplanten zeer gemakkelijk verdeelen1 en ze dus op die wijze vermenigvuldigen4 ,enkele opgroeiende soorten1 zooals bijv4 de ,selaginella ,emmeliana1 worden op de volgende wijze voortgekweekt3 men snijdt volkomen rijpe twijgjes af en legt deze met de onderzijde op schotels1 die men daartoe van te voren heeft klaargemaakt4 ,deze schotels worden van een zeer goede drainage voorzien en bijna tot aan den rand gevuld met lichte1 zandige heide-aarde4 ,de schotels worden dicht met de twijgjes der ,selaginella's belegd1 die men door scherfjes naar beneden drukt4 ,bedekt men nu de schotels met een glasplaat1 houdt men ze warm en vochtig en besproeit men ze dagelijks een paar keeren1 dan ontwikkelen zij na verscheidene weken worteltjes en jonge plantjes1 die men afsnijdt en voorzichtig repikeert4 ,er verloopt echter minstens een vol jaar1 voordat deze plantjes1 nadat zij verscheidene malen verplant werden1 sterk genoeg geworden zijn1 om afzonderlijk in potjes te worden gezet4 ,van de tot deze groep behoorende planten komen voor de kamer eenige vertegenwoordigers van het geslacht ,selaginella in aanmerking1 die nu en dan in de kweekerijen ook wel gevonden worden onder den naam ,lycopodium4 ,een der sierlijkste1 die een gesloten mostapijt vormt1 is de ,selaginella apoda4 ,een andere soort1 die wel wat hooger groeit1 doch ook een grasachtig voorkomen heeft1 is de ,selaginella denticulata 7,fig4 #bdh72 men vindt deze soort veel gebruikt in bloemenmandjes1 om er de aarde mede te bedekken4 ,door een blauwachtigen metaalglans onderscheiden zich ,selaginella amoena en ,s4 csia 7,fig4 #agf74 ,laatstgenoemde soort klimt tegen vochtige stammen op1 doch is ook zeer goed als hangplant te gebruiken1 waarom zij in het desbetreffende hoofdstuk is afgebeeld4 ,onder de opgroeiende1 die voor de kamer zeer geschikt zijn1 komt in de eerste plaats in aanmerking de fraaie ,selaginella ,emmeliana 7,fig4 #bdi74 ,onder de struikachtige wordt het meest aangetroffen de ,selaginella ,martensii1 waarvan ook een bonte variteit bekend is4 ,zeer fraai1 hoewel zeldzamer1 is de ,selaginella inqualifolia 7,fig4 #bej74 ,het aquarium4 ,naast de talrijke potplanten1 die wij tot hiertoe hebben leeren kennen1 zijn er ook veel inlandsche en vreemde waterplanten1 die voor kamercultuur geschikt zijn4 ,jammer genoeg wordt de waarde der waterplanten tot heden nog niet genoeg erkend1 en er zijn slechts enkele handelskweekerijen1 die er een grootere of kleinere verzameling van op na houden4 ,dit is een der redenen1 waarom de liefhebber van de cultuur dezer planten moet afzien1 vooral ook1 wanneer hem de hiertoe behoorende soorten der inlandsche flora vreemd zijn4 ,iedere vaart of sloot herbergt1 wel is waar1 zeer talrijke planten1 doch alles1 wat daarin groeit1 is niet voor de kamer te gebruiken4 ,voor den waren liefhebber moeten de waterplanten zeer interessant zijn1 daar vele zich kenmerken door een uiterst merkwaardige leefwijze1 die men lang niet altijd kan waarnemen1 daar de echte waterplanten meestal buiten ons direct bereik in het wild voorkomen4 ,de voorwerpen1 waarin men in de kamer waterplanten wil kweeken1 moeten natuurlijk in overeenstemming zijn met het karakter dier planten4 ,dergelijke voorwerpen worden aquariums genoemd4 ,een liefhebber1 die een aquarium in de kamer heeft en zijn planten daarin goed verzorgt1 kan er zeer veel genoegen van smaken4 ,een goed ingericht kamer-aquarium is een vijver en moeras te gelijk4 ,men kan er niet alleen zeer veel planten met succes in kweeken1 maar er ook verschillende dieren1 zooals visschen1 amphibien en de interessantste waterinsecten in verzamelen4 ,terwijl echter de cultuur van waterplanten eenvoudig en dankbaar is1 en veel minder bekwaamheid eischt dan die van alle andere gewassen1 is met het verzorgen van waterdieren juist het tegenovergestelde het geval4 ,kunnen wij reeds op het land waarnemen1 dat er tusschen de verschillende schepselen vaak een harde strijd om het bestaan gestreden wordt1 dan zullen wij bij de behandeling der in het water levende dieren weldra bemerken1 dat deze strijd hier nog veel sterker is1 en bijna nooit tot een einde komt4 ,in het water heerscht het recht van den sterkste op de meest brutale wijze2 hier is het een voortdurend verslinden en verslonden worden1 en niet alleen onder de hoogere dieren1 doch ook onder de insecten vinden wij roofdieren van de ergste soort4 ,dit voortdurend vervolgen en vervolgd worden1 maakt het noodzakelijk1 dat men in een betrekkelijk klein aquarium slechts die dieren kan houden1 welke elkander niet bestrijden4 ,men moet onderscheid maken tusschen het gewone aquarium en een1 speciaal voor roofdieren4 ,in het eerste kan men onschuldige visschen en insecten1 in het tweede roofvisschen en rooftorren houden4 ,in betrekkelijken zin zijn ook het onschuldigste vischje en de kikvorsen roofdieren1 daar zij zich in vrijen staat geheel of gedeeltelijk met levende insecten voeden1 en desnoods hun eigen jongen niet ontzien4 ,al kan men in een planten-aquarium ook waterdieren kweeken1 toch moet er een streng onderscheid gemaakt worden tusschen een dergelijke inrichting speciaal voor planten en een voor dieren4 ,bij een planten-aquarium wordt de zwaartekracht gelegd op de eischen der planten1 bij een dieren-aquarium daarentegen op die der dieren4 ,lang niet altijd laten die beide eischen zich vereenigen1 daar talrijke waterinsecten de planten vernielen1 zeer veel visschen in hun verlangen naar plantaardig voedsel de teere waterplanten stukvreten en andere visschen1 door hun woelen in den bodem1 den plantengroei onmogelijk maken4 ,de liefhebber1 die zeer veel dieren in zijn aquarium wil houden1 moet daarvoor meer tijd en kosten beschikbaar stellen1 dan voor planten noodig is4 ,zoodra het aantal dieren dat der planten overtreft1 zijn de laatsten niet meer in staat voldoende zuurstof voor de eersten af te scheiden4 ,zooals bekend is1 ademen de visschen zuurstof in1 die in hoofdzaak door de planten1 bij helderen zonneschijn1 wordt afgescheiden4 ,ontbreekt deze zuurstof aan het water1 dan lijden de visschen gebrek aan lucht1 zij zijn niet tierig meer en zij zwemmen steeds aan de oppervlakte van het water rond1 angstig naar versche lucht happend4 ,eertijds kon men een dergelijk treurig beeld dikwijls waarnemen bij de goudvisschen1 die in de ongelukkige1 nu bijna geheel verdwenen1 goudvisschen-glazen rondzwommen4 ,houdt men dus in hoofdzaak dieren in het aquarium1 dan moet men langs kunstmatige wegen zuurstof aan het water toevoegen2 dit geschiedt tamelijk gemakkelijk door kamerfonteintjes4 ,de plantenliefhebber1 die in de eerste plaats zijn aquarium inricht voor het kweeken van planten1 zal ook pleizier hebben in waterdieren1 daar niet weinige er van even belangwekkend zijn4 ,de visschen1 de stomme waterbewoners1 die vaak een zeer hoogen graad van intelligentie vertoonen1 dikwijls een fraai voorkomen met prachtige kleuren vereenigen1 en in vele gevallen zich door talrijke interessante eigenschappen kenmerken1 zijn de aanbevelenswaardigste aquarium-bewoners4 ,wij willen slechts even herinneren aan de fraaie inlandsche en vreemde baarzen1 die zelfs in het kleinste aquarium hun nestjes bouwen4 ,in deze nestjes legt het wijfje haar eieren1 die door het mannetje bevrucht worden4 ,vooraf kan men dan een alleraardigste minnekoozerij bemerken1 terwijl zij dan met de schoonste kleuren prijken4 ,niet alleen hierin1 maar in talrijke andere opzichten kan men de belangwekkendste opmerkingen bij de visschen maken4 ,terwijl men in het dierenrijk meestal ziet1 dat het mannetje geen huiselijke plichten kent en zich om zijn nageslacht in het geheel niet bekommert1 kan men waarnemen1 dat dit bij de nest-bouwende roofvisschen juist andersom is2 de verzorging der jongen geschiedt uitsluitend door het mannetje4 ,dag en nacht bewaakt hij het nest1 het naar zijn krachten tegen iederen vijand verdedigend1 terwijl hij1 door het water steeds in beweging te houden1 voor een geregelde verversching daarvan zorgt4 ,verlaten de jongen eenmaal het nest1 dan houdt het mannetje ze weder bij elkander en verwijdert er een zich te ver1 dan brengt hij het in zijn bek weder naar het nest terug4 ,lang duurt deze zorg echter niet2 spoedig krijgt de roofdieraard van den vader weder de bovenhand en hij verslindt dan zijn gansche nakomelingschap1 wanneer men hem niet tijdig uit het aquarium verwijdert4 ,het houden van visschen1 ook al maken zij geen nest1 is zeer interessant1 daar reeds de vrij snelle ontwikkeling der diertjes den natuurliefhebbers veel genoegen verschaft4 ,vooral in ,duitschland begint de liefhebberij om er een aquarium op na te houden1 steeds grooter te worden1 wat zeer wordt aangemoedigd door een vereeniging van aquarium-liefhebbers4 ,deze vereeniging bevordert het bekend worden van nieuwere waterplanten en haar cultuur1 alsook den invoer van fraaie visschen1 vooral uit ,azi en ,amerika4 ,wij zouden het doel van dit boekje voorbijloopen1 wanneer wij ons met de geheele aquarium-liefhebberij wilden bezighouden4 ,wij kunnen ons bepalen tot inrichting van het planten-aquarium1 de cultuur van waterplanten en de bespreking der meest aanbevelenswaardige soorten voor dit doel4 ,in deze inleiding willen wij nog even wijzen op den gunstigen invloed1 dien een kamer-aquarium op de gezondheid der bewoners en der planten uitoefent4 ,het is1 jammer genoeg1 een algemeen aangenomen en toch geheel verkeerde meening1 dat de dampen van het aquarium schadelijk zouden zijn4 ,deze uitwasemingen zijn op zichzelf tamelijk onbeduidend2 zij worden echter door een fonteintje aanmerkelijk verhoogd4 ,het aquarium is juist zeer geschikt om voor menschen en planten de droge kamerlucht een weinig vochtiger en dus stofvrijer te maken en reeds met het oog hierop is de aanschaffing er van zeer aan te bevelen4 ,practische aquariums voor de cultuur van waterplanten4 ,de toenemende liefhebberij voor aquariums is oorzaak geworden1 dat men ze tegenwoordig in de meest verscheidene vormen in den handel kan verkregen4 ,wij willen ons slechts met de verschillende vormen bezighouden1 niet met de wijze1 waarop zij worden vervaardigd1 daar men hiertoe een handigheid moet hebben1 die den gewonen liefhebber slechts zelden eigen is1 en zij fabriekmatig gemaakt1 tegen geringen prijs verkrijgbaar zijn4 ,vroeger zag men voor het kweeken van waterplanten of het verzorgen van visschen geen ander voorwerp dan het gewone goudvisschenglas4 ,iedereen kent deze glazen1 die door hun vorm en vooral door hun nauwe halzen1 ware martelinrichtingen voor dieren1 en tot het beplanten geheel ongeschikt zijn4 ,het best doet men dan ook1 van het gebruik dezer glazen geheel af te zien1 te meer1 daar goede glazen aquariums bijna overal te verkrijgen zijn4 ,zulke aquariums zijn in de eerste plaats de ronde glazen1 die boven en beneden even wijd zijn en eenigszins den vorm van een kaasstolp hebben4 ,deze glazen moeten tamelijk dikke wanden hebben1 niet te klein zijn1 maar toch ook niet grooter dan #ej c,m4 ,het groote nadeel van deze glazen is gelegen in hun breekbaarheid2 zij springen gemakkelijk en kunnen dan niet meer gebruikt worden1 daar repareeren natuurlijk uitgesloten is4 ,het geheel uit glas vervaardigde aquarium heeft tegenover het houten of ijzeren met glas bezette zeer groote voordeelen1 daar het niet lek wordt1 zich gemakkelijk laat schoonmaken en het licht overal toegang verleent1 wat bij de cultuur van veel licht verlangende planten van groot belang is4 ,onder deze glazen aquariums zijn de hoekige weder aanbevelenswaardiger dan de ronde1 daar zij sterker zijn1 men er de planten en dieren beter in kan waarnemen en zij minder plaats innemen1 waardoor men ze in een beperkte ruimte gemakkelijker kan houden4 ,deze hoekige1 uit n stuk glas vervaardigde aquariums komen bij de liefhebbers van waterplanten hoe langer hoe meer in den smaak en zijn tamelijk goedkoop in den handel verkrijgbaar4 ,zeer geschikt zijn ook de elementglazen1 die voor electrische batterijen gebruikt worden1 en in de glasfabrieken bij duizenden in vierkanten of langwerpigen vorm worden vervaardigd4 ,verscheidene der gravuren stellen waterplanten voor1 in dergelijke glazen gekweekt4 ,de kleinste dezer langwerpige glazen1 die een diepte van #ab-ae c,m4 en een lengte van #bj-be c,m4 hebben1 zijn uitstekend geschikt voor de cultuur van een enkele waterplant1 daar zij gemakkelijk op de vensterbank een plaatsje kunnen vinden4 ,voor onder water groeiende planten moeten deze glazen minstens #be c,m4 diep zijn2 voor kleine uit het water groeiende kan men ook met een geringere diepte volstaan4 ,wil men grootere elementglazen gebruiken1 dan zet men ze op een flinke plank1 waarvan de randen gepolitoerd of geverfd worden1 zekerheidshalve kan men dan den bovenrand ook nog met een houten raampje omgeven2 zij gelijken dan veel op een aquarium uit den handel4 ,te groot moet men echter de elementglazen ook niet nemen1 daar de wanden niet erg dik zijn en zij op den duur aan den druk van het water geen weerstand kunnen bieden4 ,wil men een vertrouwbaar glas hebben1 dan moet dit niet langer dan #de c,m4 en niet breeder en dieper dan #cj c,m4 zijn4 ,een dergelijke grootte is ruimschoots voldoende voor de cultuur van verscheidene grootere moeras- en waterplanten4 ,in den handel zijn voorts nog aquariums van den meest verschillenden vorm verkrijgbaar1 vervaardigd uit een raam1 waarin ruiten met stopverf bevestigd zijn4 ,gewoonlijk zijn deze langwerpig vierkant2 men treft ook zes- en achthoekige aan4 ,een hoofdzaak is hier een zorgvuldige stopping met daarvoor geprepareerde stopverf4 ,de bodem bestaat meestal uit blik en men moet er op letten1 dat deze eenige keeren geverfd is en op een flinken1 houten voet rust4 ,heeft men kleine aquariums1 dan bestaat het raam meestal uit blik1 voor grootere moet het echter uit smeedijzer of wel uit sterk hout vervaardigd zijn2 voor nog grootere moeten ook de ruiten bestaan uit flink spiegelglas4 ,het doelmatigst zijn de meest eenvoudige aquariums2 in ieder geval moeten te veel versieringen sterk vermeden worden1 daar hierdoor het oog van de hoofdzaak1 de planten en dieren1 wordt afgeleid4 ,de grootte van het aquarium kiest men naar de beschikbare ruimte2 de diepte moet echter niet meer zijn dan #de c,m41 daar een dergelijke diepte voldoende is1 om alle onder water groeiende planten te kweeken4 ,een liefhebber1 die bij het kweeken een weinig redeneert1 zal in een diep aquarium niets anders kweeken dan onder water groeiende of met drijvende bladeren voorziene planten4 ,voor het kweeken van waterplanten1 die met haar bladeren boven het water uitsteken1 gebruikt men er een van #be c,m4 diepte2 voor moerasplanten1 met kruipende wortelstokken1 die wel een vrij dikke aardlaag1 doch slechts zeer weinig water verlangen1 en ook voor drijvende planten is een diepte van #ae c,m4 voldoende4 ,neemt men een aquarium van middelmatige hoogte1 dan kunnen daarin1 zooals verderop zal blijken1 planten van verschillenden aard gekweekt worden4 ,het fraaist voor de kamer zijn de niet te hooge aquariums1 die met mooie1 zich boven den waterspiegel verheffende planten bezet zijn4 ,onze plaat ,aquarium1 beplant met moerasplanten toont een dergelijke1 bezet met planten1 die door den schrijver zelf in een kamer gekweekt zijn4 ,deze moerasplanten hebben veel meer behoefte aan licht dan de onder water groeiende planten4 ,daar er in de modern gemeubileerde vertrekken1 dank zij de zware overgordijnen en vitrages1 steeds een gedempt licht heerscht1 doet men beter1 daar onder water groeiende planten in plaats van moerasplanten te kweeken4 ,een gebrek van deze gewassen is echter1 dat zij aan het aquarium geen schilderachtig voorkomen geven4 ,voor fraai gemeubileerde vertrekken zin tegenwoordig z4g4n4 salon-aquariums in den handel2 deze bestaan uit een eleganten gietijzeren1 veelal gebronsden standaard1 die een stevige metalen plaat draagt4 ,op deze plaat staat het meestal achtzijdige aquarium1 zooveel ruimte vrij latende1 dat men er een rand planten omheen kan zetten4 ,een door luchtdruk gedreven fonteintje verhoogt de waarde er van4 ,onze plaat ,beplant aquarium met fonteintje toont een dergelijk aquarium1 dat men nog versieren kan met een1 met mooie planten bezet tufsteenen rotsje4 ,de ruimte1 die er rondom open blijft1 mag slechts met fraaie1 laag blijvende planten bezet worden4 ,daar deze aquariums meestal achthoekig zijn1 is het geraden op de vrijblijvende ruimten acht blikken busjes voor hangplanten te laten soldeeren4 ,op het door ons afgebeelde aquarium zijn zulke busjes aangebracht1 die met de voor dit doel uitstekend geschikte ,ficus repens beplant zijn4 ,het geheel1 zooals het is afgebeeld1 is in het bezit van den ,rijksbouwkundige ,brzozowski1 te ,charlottenburg2 het heeft van boven nog een fijn netwerk4 ,een dergelijk net heeft voor een salon-aquarium groote waarde1 daar het de geheele vulling met water mogelijk maakt1 zonder dat de visschen er uit kunnen springen4 ,gewoonlijk ontstaat er aan den waterrand tegen het glas een groene streep1 die1 wanneer zij eenigen tijd veronachtzaamd wordt1 bijna niet meer verwijderd kan worden2 is men echter in de gelegenheid het aquarium geheel te vullen1 dan ontstaat zulk een streep niet4 ,maar al te vaak willen in een kamer-aquarium de drijvende planten1 of die met drijvende bladeren1 niet groeien1 daar de droge lucht haar niet aanstaat4 ,dit bezwaar wordt overwonnen door een gesloten aquarium1 d4w4z4 door een1 dat van een glazen dakje voorzien is4 ,zulke aquariums zijn ook uitstekend geschikt1 wanneer men visschen of andere waterdieren wil houden4 ,deze toch springen of klauteren uit het water1 vallen op den grond en sterven daar meestal een allertreurigsten dood4 ,de plaat ,gesloten aquarium met onder water groeiende planten geeft dit idee duidelijk weer4 ,het bakje moet z ingericht wezen1 dat men het gemakkelijk openen en zoo noodig geheel verwijderen kan2 ook moet men er een ruit kunnen uitnemen en die door een horretje vervangen1 ten einde bij warm weder de lucht voldoende te kunnen ververschen4 ,de beplanting van het aquarium4 ,de aquariums of andere voorwerpen1 die dienen voor het kweeken van waterplanten1 kunnen bijna gedurende het gansche jaar beplant worden2 wat niet wegneemt1 dat de beste tijd daarvoor het voorjaar is4 ,inlandsche waterplanten1 die niet gevoelig zijn voor een lage watertemperatuur1 die bijna den ganschen winter rusten1 d4w4z4 dan tot op den knol of wortelstok insterven1 worden het best in ,maart of ,april geplant4 ,dit is ook de beste tijd om de njarige waterplanten1 hoewel die niet zeer aanbevelenswaardig zijn1 te zaaien4 ,omstreeks dezen tijd1 wanneer het ijs overal verdwenen is en de zon reeds kracht begint te krijgen1 ontwikkelen deze planten zich buitengewoon snel4 ,uitheemsche waterplanten zijn zoo vroeg in het jaar slechts moeilijk en meestal alleen tegen verhoogde prijzen te verkrijgen1 waarom men beter doet te wachten met ze te planten tot ,mei1 zoo noodig tot het begin van ,juni4 ,kan men echter de verlangde planten vroeg genoeg krijgen of heeft men ze zelf laten overwinteren en kan men het aquarium een plaats in de verwarmde kamer geven1 dan is het veel raadzamer de beplanting reeds in ,april te doen4 ,alvorens met het beplanten te beginnen zijn talrijke voorbereidingen noodig4 ,het aquarium moet een paar dagen van te voren met water gevuld worden1 ten einde zekerheid te hebben1 dat het goed dicht is4 ,voor het beplanten giet men er het water uit en droogt de ruiten goed af4 ,ook de aarde moet voorhanden en goed bij vocht zijn1 d4w4z4 nch te droog1 nch te nat4 ,de beste grond om waterplanten in te kweeken1 is bagger uit breede1 liefst stroomende vaarten4 ,met deze bagger moet men echter voorzichtig zijn1 daar zij zeer licht de sporen van uiterst lastige lagere waterplanten bevat1 die maar al te vaak voor de gekweekte planten hoogst verderfelijk zijn4 ,men moet de bagger buiten dun uitspreiden1 om die zoodoende in de zon te drogen2 is zij matig droog1 dan legt men den grond op een goed verwarmde ovenplaat1 ten einde hem onder groote hitte geheel uit te laten uitdrogen4 ,na deze bewerking zal de dan ontstane aarde geen kiemen meer bevatten4 ,deze aarde wordt nu vermengd met ongeveer #a_/aj scherp zand1 matig vochtig gemaakt en hierna gebruikt4 ,zeer bruikbaar is ook1 wanneer men haar dezelfde bewerking heeft laten ondergaan1 de zwarte veenaarde van laag gelegen weiden4 ,kan men over deze aardsoorten niet beschikken1 dan is ook zeer goed bruikbaar fijn turfstrooisel4 ,dit turfstrooisel vormt tegenwoordig1 in balen geperst1 een zeer belangrijk handelsartikel2 het wordt veel in stallen gebruikt in plaats van stroo en is daardoor gemakkelijk te verkrijgen4 ,het turfstrooisel wordt eerst in stukjes ter grootte van een noot gebroken en daar het kurkdroog is1 waardoor het op het water drijft1 moet men het eerst #bd uur weeken1 daarna tusschen de handen uitwringen en dan met droog zand vermengen4 ,iedere grondsoort moet met minstens #a_/aj zand vermengd worden4 ,hoewel bagger1 veenaarde en turfstrooisel ieder op zichzelf bijna alle bestanddeelen bevatten1 die waterplanten noodig hebben1 doet men toch voorzichtig er1 wanneer er sterk groeiende gewassen in geplant moeten worden1 ongeveer #a_/aj goede klei of graszodengrond aan toe te voegen4 ,van groote waarde is het ook1 wanneer men de te gebruiken aarde in het najaar reeds gereed kan maken1 om die dan buiten te laten liggen4 ,zij bevriest dan des winters1 wat op de samenstelling er van een zeer gunstigen invloed heeft1 daar zij er veel muller door wordt4 ,de onder water groeiende planten1 die slechts betrekkelijk weinig voedsel noodig hebben1 worden hier en daar wel in enkel zand geplant4 ,aanbevelenswaardig is dit echter niet en men doet wl1 ook haar een grondmengsel te geven4 ,zand is echter voor alle aquariums en vooral voor die1 waarin men aarde gebruikt1 hoognoodig1 daar de dieren1 welke men er in houdt1 steeds de aarde een weinig loswoelen en daardoor niet alleen de planten beschadigen1 doch ook het water troebel maken4 ,na het beplanten bedekt men daarom de aarde met een laagje zand1 dat men op de hieronder opgegeven wijze bereidt1 alvorens het te gebruiken4 ,het best daartoe is zeer fijn kiezelzand2 heeft men dit niet1 dan is zeer fijn zilverzand beter dan scherp zand4 ,het zand of kiezel moet zeer goed gewasschen worden4 ,onder krachtig omroeren wascht men het #aj-bj-maal goed uit1 zoodat het waschwater ten laatste in het geheel niet troebel meer wordt4 ,voor het gebruik moet men het dan eerst drogen en uitgloeien4 ,men moet ook zorgen1 dat de voor de beplanting noodige gewassen voor de hand liggen4 ,zij worden f uit een oud aquarium genomen1 f men gebruikt nieuw aangeschafte planten4 ,eerst worden zij goed uitgewasschen1 waartoe men begint met ze in lauw water flink af te spoelen1 waarna de bladeren van alle onreinheden worden gezuiverd4 ,daar de waterplanten niet lang droog mogen liggen1 legt men ze vr het gebruik in een schotel met water4 ,heeft men de hier opgegeven voorbereidingen gemaakt1 dan wordt de aarde in het aquarium gebracht1 waarbij men moet oppassen de ruiten niet vuil te maken4 ,voor de weinig eischende1 onder water groeiende planten moet het aardlaagje minstens #e c,m4 dik zijn2 beter is echter een aardlaag van ongeveer #aj c,m4 dikte4 ,voor sterk wortelende1 boven het water uitgroeiende en voor van groote drijvende bladeren voorziene planten moet de aardlaag minstens #bj c,m4 bedragen4 ,men kan nu de aarde gelijkmatig over den bodem verdeelen2 beter is het echter ze aan de kanten wat op te hoogen en naar het midden te laten vallen1 of ze aan de eene zijde hooger te leggen dan aan de andere1 zooals dit op de plaat ,gesloten aquarium met onder water groeiende planten zichtbaar is4 ,deze ongelijk liggende bodem is oorzaak1 dat alle vuil zich op het diepste punt verzamelt1 van waar men het betrekkelijk gemakkelijk kan verwijderen4 ,heeft men een groot aquarium1 dan stelt de ongelijke bodem den liefhebber in de gelegenheid er planten met verschillende eischen in te kweeken4 ,hebben wij er bijv4 een van #ajj c,m4 lengte tegen #dj c,m4 diepte1 dan kunnen wij daarin zeer verschillende moeras- en waterplanten kweeken1 wanneer wij aan de eene smalle zijde de aardlaag #cj c,m4 dik maken en die langzaam laten minderen1 zoodat zij aan de tegenoverliggende smalle zijde nog slechts een dikte van #h #aj c,m4 heeft4 ,op het hoogste punt1 waar zich de dikste aardlaag en bij gevolg het minste water bevindt1 zet men de sterk groeiende moerasplanten1 in het midden de planten met drijvende bladeren en op het laagste punt vinden de onder water groeiende planten een plaatsje4 ,heeft men de aarde op deze wijze verdeeld en is zij matig vastgedrukt1 dan begint de beplanting4 ,bij het planten1 moet men er op letten1 dat de wortels gelijkmatig in de aarde worden verdeeld4 ,men moet er dus de planten maar niet eenvoudig instoppen1 zooals dit maar al te vaak gebeurt1 omdat de wortelspitsen dan meestal naar boven in plaats van naar beneden gericht zijn1 wat allicht het afsterven ten gevolge heeft4 ,maken veel waterplanten in dit geval toch jonge wortels1 en groeien zij bijgevolg door1 dan is dit wel een bewijs voor haar taaiheid1 doch niet voor de geschiktheid der wijze van planten4 ,knollen1 wortelstokken en planten met stijf opstaande bladeren worden zonder eenige voorbereiding geplant2 onder water groeiende planten en die met drijvende bladeren worden echter1 vr het planten1 tot aan den wortelhals in papier gewikkeld1 opdat de bladeren door de aanraking met de aarde niet vuil worden4 ,het planten moet z diep geschieden1 dat de wortelhals juist in het water komt te staan4 ,gewoonlijk wordt een groote fout begaan1 doordat men te dicht plant4 ,deze fout moet men vooral vermijden1 en de planten z wijd uit elkander zetten1 dat ieder op zichzelf ruimte genoeg heeft om zich flink te ontwikkelen4 ,is men met planten gereed1 dan wordt de aarde goed gelijkgemaakt1 behoorlijk aangedrukt en daarna met het klaarliggende zand bedekt4 ,de zandlaag moet overal ongeveer #c-e c,m4 dik zijn2 komt zij te hoog te liggen1 dan moet men vooral de kruidachtige planten voorzichtig een weinig optrekken1 ten einde te zorgen1 dat zij niet te diep onder het zand komen te staan4 ,dadelijk na het opbrengen van het zand wordt het papier van de bladeren verwijderd4 ,al deze bewerkingen moeten vlug op elkander volgen1 opdat de planten niet te lang buiten het water blijven1 en daardoor lijden2 reden waarom alles vooraf klaargemaakt moet worden4 ,voor het vullen van het aquarium gebruikt men het best zuiver regen-1 bron- of leidingwater2 vr het gebruik moet het eenigen tijd in het vertrek gestaan hebben1 ten einde behoorlijk op temperatuur te komen4 ,het gebruik van kalk- of ijzerhoudend bronwater moet vermeden worden1 daar dit voor planten noch dieren gezond is4 ,het ingieten van het water moet zeer voorzichtig geschieden1 omdat nch het zand1 nch de planten losgespoeld mogen worden4 ,men gebruikt voor het vullen een fijnen broesgieter of wel men giet op een schoteltje1 dat van te voren op het zand wordt gezet2 is de waterstand wat hooger geworden1 dan giet men in de onder water gehouden vlakke hand4 ,heeft het water de verlangde hoogte1 dan laat men het aquarium eenige dagen onaangeroerd staan4 ,is het water niet volkomen helder geworden1 dan moet men het voorzichtig afscheppen of afhevelen en door ander vervangen2 is het echter helder1 dan kan men er de visschen en andere dieren in brengen4 ,de versiering van het aquarium4 ,zooals wij reeds opgemerkt hebben1 moet het aquarium zelf zoo eenvoudig mogelijk gemaakt zijn1 omdat de waarde er van niet gelegen moet zijn in de aangebrachte versieringen1 doch wel in de planten en dieren1 die men er in houdt4 ,evenals het uitwendig moet het ook inwendig zeer eenvoudig zijn1 en in de meeste gevallen moet de versiering met het beplanten en het ingebrachte zand eindigen4 ,een versiering1 die door den eenen liefhebber zeer hoog word geschat en door den anderen geheel verworpen1 is een rotsje van tufsteen4 ,wil men een dergelijk rotsje in het aquarium aanbrengen1 dan moet dit vr de beplanting geschieden4 ,is het rotsje niet te groot1 heeft het niet het gekunstelde voorkomen van een rune1 steekt het slechts weinig boven water uit en is het van holten voorzien1 die zich ter beplanting zeer goed leenen1 dan verhoogt het zeer zeker de waarde van het aquarium4 ,wel is waar heeft een dergelijk rotsje ook zijn schaduwzijden2 het neemt nogal veel ruimte in1 ontneemt aan veel planten het licht en daar het zich door zijn ruwheid niet behoorlijk laat reinigen1 wordt het spoedig een broeinest voor de wel niet schadelijke1 doch lastige algen4 ,het rotsje mag in geen geval meer ruimte innemen dan de helft van het aquarium2 ook moet het onder water eenigszins gelijken op een brug1 opdat de visschen een gang hebben om door te zwemmen4 ,men kan f een rotsje kant en klaar koopen1 f wel men koopt een aantal stukken tufsteen van verschillende afmetingen1 die men met cement aan elkander metselt4 ,wil men het rotsje met grootere waterplanten beplanten1 dan kan men er kleine potjes inmetselen1 die echter geheel met tufsteen moeten bedekt worden1 zoodat zij niet zichtbaar zijn4 ,is het rotsje klaar en goed droog1 dan moet men het met een stijven borstel goed afschrobben1 zoodat alle vuil en losse cementdeelen er van verwijderd zijn2 hierna wordt het beplant en in het aquarium gezet4 ,voor de beplanting van grootere spleten en der ingemetselde potjes leenen zich het best ,cyperus-1 ,carex- en ,juncus-soorten2 voor het gedeelte1 dat boven het water uitsteekt1 zijn ,varens zeer geschikt1 terwijl ,selaginella's en ,bladmossen er zeer goed op groeien4 ,de ,varens en ,mossen moeten echter geheel boven water blijven4 ,is het rotsje beplant1 dan wordt het met een broesgieter goed aangegoten en daarna in het aquarium gezet4 ,is men hiermede gereed1 dan kan men de aarde in het aquarium brengen en dit verder beplanten4 ,veel liefhebbers houden er van den bodem van het aquarium met goed gewasschen schelpen of steenen te versieren1 waartegen geen bezwaren bestaan4 ,anderen versieren het met kleine molentjes1 drijvende eilandjes of eenden en visschen van porselein4 ,dit is natuurlijk geheel onnut speelgoed1 hetwelk het natuurlijke karakter van het aquarium wegneemt1 dit moet dus in ieder geval vermeden worden4 ,de verzorging van het beplante aquarium4 ,is het aquarium geheel klaar en beplant en blijft het water volkomen helder1 zoodat het niet meer behoeft afgegoten en ververscht te worden1 dan veroorzaakt de verzorging betrekkelijk weinig moeite4 ,in de eerste plaats moet men het een goede1 lichte plaats geven1 zoodat het nu en dan ook door de zon beschenen wordt4 ,heeft men er niet alleen planten1 maar ook dieren in1 dan moet men er veel meer moeite aan besteden4 ,de dieren worden toch dikwijls door ziekten aangetast1 waarom men steeds op hen letten moet1 terwijl ook voor een geregelde voedering moet gezorgd worden4 ,des winters1 wanneer het aquarium op een koude plaats staat1 is het voldoende twee keer in de week te voederen2 des zomers moet men dit echter dagelijks en bij zeer warm weer zelfs twee keer per dag doen4 ,men moet er op letten niet meer voedsel te geven dan direct opgegeten wordt1 daar overblijfselen er van het water verontreinigen4 ,het beste vischvoeder zijn lagere waterdiertjes1 die men met een gazen netje in stilstaand water kan vangen2 ook stukjes gesneden regenwormen of fijn gesneden mager vleesch4 ,des zomers kan men ook met succes versche mierenpoppen gebruiken4 ,de waterplanten1 die door haar snellen en interessanten groei den liefhebber dagelijks nieuwe verrassingen bereiden1 vereischen niet zeer veel verzorging4 ,het voornaamste werk toch bij de plantencultuur1 het gieten1 vervalt vanzelf4 ,het gemakkelijkst zijn de onder water groeiende planten1 die zich ook zonder zon zeer goed ontwikkelen2 bij deze behoeft men slechts nu en dan de rotte bladeren te verwijderen4 ,zeer veel last veroorzaken1 wanneer men deze planten kweekt1 de algen en lagere mossen1 die niet zelden de andere planten volkomen overgroeien4 ,men moet ze met de vingers zorgvuldig verwijderen1 en wordt het water daardoor troebel1 dan giet men het af en vervangt het door versch4 ,heeft men drijvende planten1 planten met drijvende bladeren1 of die boven het water uitgroeien1 dan moet men er ook voor zorgen de rottende deelen tijdig te verwijderen4 ,het meest lijden vooral de inlandsche planten1 in een gesloten kamer1 door gebrek aan licht en lucht2 zij groeien dikwijls slap op en worden door zeer verschillend ongedierte aangetast4 ,een herhaalde bewassching met zeepsop of tabaksextract moet dan toegepast worden om deze plaag te bestrijden4 ,met dit afwasschen moet men zeer voorzichtig zijn1 daar niets van het giftige extract in het water mag komen4 ,het best doet men het met een zachte1 niet te vochtige spons4 ,wanneer men niet van plan is zaden te verzamelen1 dan moeten de uitgebloeide bloemstengels zoo spoedig mogelijk weggesneden worden4 ,in het najaar moet men goed toezien op de afstervende njarige planten2 deze worden met wortel en al uitgetrokken en weggeworpen4 ,terzelfder tijd let men ook op de planten met knollen of wortelstokken2 zij beginnen dan langzaam af te sterven en de doode gedeelten moeten dadelijk verwijderd worden4 ,eenige waterplanten hebben de eigenaardigheid zich door kweekknolletjes en uitloopers z sterk te vermenigvuldigen1 dat zonder tusschenkomst het water na eenige maanden geheel met stengels en bladeren gevuld zou zijn4 ,deze overgroote vermenigvuldiging moeten wij tijdig voorkomen1 door de jonge plantjes dadelijk dr te verwijderen1 waar zij merkbaar te veel zijn4 ,lastig is het dikwijls de ruiten inwendig goed schoon te houden4 ,er vormt zich op de waterlijn een vuile streep1 en ook zetten zich groene algen af1 die wel niet schadelijk1 ja eerder nuttig zijn1 daar zij1 evenals de grootere planten1 zuurstof afscheiden en het water dus gezond houden1 doch het glas ondoorzichtig maken4 ,men kan dan het inwendige van het aquarium niet meer zien1 waardoor het veel van zijn aantrekkelijkheid verliest4 ,om een en ander te voorkomen1 moet men de ruiten een paar keeren per week met een tandenborstel of met een met laken omwoeld latje afborstelen4 ,dikwijls verschijnt ook een vlies op het water1 dat schijnbaar door stof veroorzaakt wordt1 doch dat bij microscopisch onderzoek bijna uitsluitend uit bacterien blijkt te bestaan4 ,zulk een vlies ontwikkelt zich alleen op voortdurend stilstaand water2 dus bij aquariums1 waarin men dieren houdt1 of waarin men voor een geregelden toevloed en afvoer van water zorgt1 heeft men er geen last van4 ,schadelijk zijn deze bacterien niet4 ,de excrementen der visschen en ander vuil zakken op den bodem van het water4 ,men kan deze gemakkelijk door een soort hevel verwijderen4 ,zulk een hevel bestaat uit een glazen buisje1 aan de onderzijde iets verwijd en in het midden voorzien van een ballonachtige verwijding4 ,men plaatst het wijdste gedeelte der buis boven het vuil en zuigt daarna de lucht uit den hevel4 ,dit zal nu door den luchtdruk op het buitenwater in de buis opstijgen en zich in het ballonnetje verzamelen4 ,door het buisje van boven met den duim te sluiten1 kan men het zoodoende uit het water verwijderen4 ,het is een tamelijk verspreid en toch geheel verkeerd denkbeeld1 dat het water van een aquarium wekelijks1 ja zelfs dagelijks moet ververscht worden4 ,heeft men het goed ingericht en beplant1 en niet met visschen overbevolkt1 dan blijft het water langen tijd helder1 en behoeft niet ververscht te worden4 ,men moet echter den waterspiegel1 op een zelfde hoogte houden1 en dus nu en dan1 voor het verdampte1 wat versch water bijvullen4 ,is het aquarium uitsluitend met onder water groeiende planten en gewassen met op het water drijvende bladeren beplant1 dan behoeft men dikwijls in n jaar tijd het water niet te vernieuwen4 ,heeft men het met sterk groeiende moerasplanten bezet1 die de aarde uitputten en zich boven het water verheffen1 dan is het raadzaam het ieder voorjaar goed onder handen te nemen1 flink te reinigen1 er nieuwe aarde in te brengen en het opnieuw te beplanten4 ,indien men prijs stelt op een net voorkomen van het aquarium1 dan is dit verplanten niet te voorkomen1 daar veel moerasplanten een kruipenden wortelstok hebben1 dus niet op haar plaats blijven staan1 doch zich vrij spoedig op plaatsen bevinden1 waar men ze niet gebruiken kan4 ,inheemsche en uitheemsche waterplanten4 ,de liefhebber1 die geen ondervinding heeft met betrekking tot het aquarium en zich waterplanten wil aanschaffen1 staat al dadelijk voor de vraag of hij uitheemsche gewassen zal koopen of wel uit de naburige vaarten of slooten die planten voorzichtig zal opnemen en in zijn aquarium planten1 welke hem het meest aanstaan4 ,deze vraag is niet zoo heel gemakkelijk te beantwoorden4 ,langjarige ondervinding op het gebied der cultuur van waterplanten heeft geleerd1 dat voor het beplanten van vijver en bassins in tuinen de inlandsche waterplanten verre de voorkeur verdienen2 voor het kweeken in de kamer komen echter in de eerste plaats de uitheemsche gewassen in aanmerking4 ,het gaat hiermede juist als met de potplanten3 ,palmen en andere uitheemsche planten groeien in de kamer zeer goed1 inheemsche echter worden er slap en gaan er dood4 ,de tropische waterplant1 die een hoogere temperatuur verlangt1 groeit jaar in1 jaar uit zeer goed in een kamer2 de inlandsche echter1 die frissche1 vrije lucht noodig heeft1 groeit meestal slap1 trekt naar het licht en wordt geregeld door lastig te verdreven ongedierte aangetast4 ,voor kamercultuur zijn van onze inlandsche ,flora het meest geschikt de onder water groeiende planten2 minder goed zijn1 op enkele uitzonderingen na1 de planten met drijvende bladeren of de geheel drijvende planten1 en het minst deugen de inlandsche moerasplanten1 vooral die1 welke met haar bladeren en stengels boven het water uitsteken4 ,de inlandsche waterplanten staan echter ook nog in ander opzicht bij de uitheemsche ten achter4 ,deze laatste toch1 die zich bij ons ingeburgerd hebben1 hebben bijna alle geen volmaakte rustperiode2 zij blijven dus het geheele jaar door groen4 ,met de inlandsche planten is dit echter heel wat anders4 ,onze slooten en vaarten bevriezen des winters nu en dan tot bijna op den bodem2 elk actief plantenleven houdt daarbij op1 waarom dan ook bijna alle tegen den winter afsterven4 ,veel onzer inlandsche waterplanten zijn overjarig2 zij sterven tot op den wortelstok of den knol in1 die dan bij het intreden der lente weder begint uit te groeien4 ,veel andere soorten zijn njarig2 zij ontwikkelen vr het afsterven zaden1 sporen en kweekknolletjes2 slechts zeer weinig soorten echter blijven ook gedurende den winter groen4 ,een liefhebber1 die des winters weinig genot van zijn tuin kan hebben1 en daarom gaarne zijn vertrekken met groene planten versiert1 wil ook des winters zijn aquarium groen zien1 en moet daartoe1 door den nood gedrongen1 zijn toevlucht wel nemen tot uitheemsche waterplanten4 ,dat niet alle uitheemsche dezelfde waarde hebben1 spreekt wel vanzelf4 ,in de tropen komt een waterflora voor1 waarvan de bloemen1 wat houding1 afmeting en kleur aangaat1 tot de fraaiste in het geheele plantenrijk moeten gerekend worden4 ,het zijn echter voor het meerendeel reusachtige planten1 die zulke bloemen voortbrengen1 zooals de ,victoria regia1 tropische ,nympha's1 de ,nelumbium1 enz4 ,deze planten stellen meestal zeer hooge eischen aan de temperatuur van het water1 zoodat dit ook des zomers moet verwarmd worden1 en daarbij hebben zij vaak zulk een omvang1 dat men reusachtige bassins moet bezitten om ze te kunnen bevatten4 ,zulke planten zijn natuurlijk voor het kamer-aquarium geheel ongeschikt4 ,al kan men echter de fraaiste tropische waterplanten niet in het aquarium kweeken1 toch blijven er nog zeer veel soorten over1 die door schoonen bloei en kleurenpracht bijna alle inlandsche overtreffen4 ,het zou ons veel te ver voeren1 indien wij een juist beeld wilden geven der geheele waterflora2 wij kunnen de lezers slechts met de belangrijkste der hiertoe behoorende planten doen kennis maken4 ,de afbeeldingen zullen onze beschrijvingen nog verduidelijken4 ,de beste planten voor het kamer-aquarium4 ,onder water groeiende planten4 ,de onder water groeiende planten mogen in geen enkel kamer-aquarium ontbreken2 zij verwekken veel zuurstof en maken daardoor het water zeer gezond voor de dieren1 die men er in heeft4 ,ook geven zij een eigenaardig voorkomen aan het aquarium4 ,de uitheemsche soorten zijn alle ook des winters groen1 met de inlandsche is dit niet het geval4 ,de behandeling der onder water groeiende planten is al hoogst eenvoudig4 ,zij worden niet door insecten aangetast en hebben alleen te lijden van algen1 die zich op de bladeren vertoonen4 ,de door algen bezette bladeren reinigt men met de vingers1 waarop het troebele water ververscht wordt2 een zeer afdoend middel daartegen zijn de larven van kikvorschen2 brengt men deze in het aquarium1 dan zijn de algen spoedig opgeruimd4 ,de onder water groeiende planten hebben voor een goede ontwikkeling een hoogen waterstand noodig4 ,de vermenigvuldiging door zaden is in de kamer niet aan te raden2 veel soorten kweeken zichzelf echter gemakkelijk voort door uitloopers en broedknolletjes2 langs kunstmatigen weg kan men ze vermenigvuldigen door stekken4 ,de broedknolletjes doet men het best in het najaar te verzamelen en in inmaakflesschen1 waarin op den bodem een weinig aarde is gebracht1 te laten overwinteren1 daar zij anders wellicht door de visschen opgegeten worden4 ,het best geschiedt de overwintering in een koel vertrek2 zet men de glazen in het voorjaar op een zonnige plaats1 dan ontwikkelen de knolletjes zich zeer snel4 a4 ,uitheemsche soorten4 ,drie plantengeslachten leveren ons zeer fraaie1 uitheemsche1 onder water groeiende planten1 namelijk de geslachten ,cabomba1 ,myriophyllum en ,vallisneria4 ,nieuwere ,amerikaansche1 ingevoerde soorten zijn de ,cabomba's met drijvende stengels en fraai gedeelde bladeren4 ,de bekendste soort is ,cabomba caroliniana 7,fig4 #beb74 ,zeer veel gelijkt op deze soort de zeldzamere ,cabomba rosfolia met zacht rozerood gekleurde bladeren en stengels2 zij is veel mooier maar ook gevoeliger en teerder4 ,hoewel zij een geheel ander voorkomen hebben1 behooren de ,cabomba's toch tot de familie der ,nympha's4 ,onze afbeelding toont een jonge plant2 later in haar bloeitijd ontwikkelen zich ook kleine1 drijvende blaadjes4 ,de plant draagt kleine1 witte bloempjes4 ,van de ,myriophyllum-soorten waren tot voor korten tijd geen onder water groeiende bekend2 in den laatsten tijd zijn er echter twee uit ,amerika ingevoerd4 ,een dezer soorten is de ,myriophyllum prismatum 7,fig4 #bec74 ,de tweede1 nog niet bestemde1 soort heeft een krachtiger en voller aanzien1 ook zijn haar smalle blaadjes veel langer4 ,de beste en meest verspreide der uitheemsche onder water groeiende planten is de ,vallisneria spiralis1 die ook wel in ,zuid-,europa wordt aangetroffen4 ,deze plant heeft lange1 smalle bladeren4 ,fig4 #bed toont een mannelijk en een vrouwelijk exemplaar van deze beste aller aquariumplanten4 ,de bloei van deze planten en vooral het overbrengen van het stuifmeel geschiedt op een zeer interessante wijze4 ,het zou ons te ver voeren1 die geheel te beschreven2 voor hen1 die er belang in stellen1 verwezen wij naar ieder boek over botanie4 ,al de genoemde soorten hebben geen behoefte aan warmte2 hoewel zij in een verwarmde kamer goed groeien1 kunnen zij in een onverwarmd1 doch vorstvrij vertrek zeer goed overwinteren2 zelfs de ,cabomba heeft reeds met succes buiten overwinterd4 b4 ,inlandsche soorten4 ,bij de inlandsche onder water groeiende gewassen treft men voortreffelijke aquarium-planten aan4 ,de ,batrachium fluitans 7,ranunculus aquatilis7 heeft zeer fijn verdeelde bladeren en daardoor wel eenige overeenkomst met de ,cabomba4 ,de ,callitriche heeft een zeer fraai bebladerden stengel1 die daardoor nog aan schoonheid wint1 wijl de bovenste blaadjes dikwijls dicht opeenzitten en zoodoende een aardige rozet vormen4 ,fig4 #bee toont de ,callitriche verna4 ,zeer goed groeit in het aquarium de ,ceratophyllum met fijn verdeelde blaadjes4 ,in het water worden meestal twee zeer op elkander gelijkende soorten aangetroffen1 namelijk de ,ceratophyllum demersum en de ,ceratophyllum submersum4 ,een bekende in het aquarium even dankbare1 als in de slooten lastige waterplant is de ,elodea canadensis of ,waterpest4 ,zooals de naam aanduidt1 is deze plant afkomstig uit ,canada4 ,tegenwoordig wordt zij echter bijna overal aangetroffen4 ,zeer fraaie planten voor het aquarium zijn de ,fontinalis-soorten4 ,het zijn wortellooze bladmossen1 met lange stengels en zeer sierlijke blaadjes4 ,zij worden veel in stroomend water gevonden4 ,fig4 #bef toont de ,fontinalis antipyretica4 ,deze plant houdt het jarenlang in een aquarium uit4 ,men bindt ze door middel van looddraad aan elkander1 de zwaarte van het lood houdt ze dan in den juisten stand4 ,zoo samengebonden1 kunnen ze geplant of ook los in het water geworpen worden4 ,op deze wijze behandeld1 groeien zij jarenlang1 wanneer men ieder voorjaar de bosjes uit elkander neemt1 onderaan van de scheuten een stukje afsnijdt en ze daarna weder te zamen bindt en in het water brengt4 ,een zeer sierlijke inlandsche1 onder water groeiende plant is de ,hottonia palustris4 ,fig4 #beg toont deze fraaie maar lastige plant1 gekweekt in elementglas4 ,zij draagt sierlijk1 kamvormig verdeelde bladeren4 ,de bloemen1 welke veel overeenkomst hebben met die van de ,primula1 zijn wit en staan op krachtige stelen boven het water uit4 ,de bloeitijd valt in de maand ,juni4 ,zeer schoon voor het aquarium is ook de in ,duitschland inheemsche ,isotes lacustris4 ,deze plant komt voor in de bergmeren van het ,schwarzwald1 ,bhmerwald en het ,reuzengebergte4 ,zij vormt een knolachtigen stengel en heeft grasachtige bladeren4 ,zij is zeer sterk en vereischt weinig zorg4 ,veel schooner zijn enkele uitheemsche soorten1 die1 jammer genoeg1 slechts in enkele ,botanische ,tuinen worden aangetroffen4 ,niet vergeten mogen worden de ,myriophyllums1 waarvan enkele soorten haar bloemaartjes boven het water uitsteken4 ,als zeer geschikt voor het aquarium kunnen wij aanbevelen de ,myriophyllum verticillatum en de ,myriophyllum spicatum4 ,waterplanten met drijvende bladeren4 ,naast de in het vorige hoofdstuk behandelde planten1 die onder water groeien1 staan1 wat betreft de geringe zorgen1 die met drijvende bladeren4 ,deze planten vormen meestal zeer lange bladstelen1 die tot aan het wateroppervlak groeien1 waarna zij de vlak op het water drijvende bladeren ontwikkelen4 ,de bijna altijd schoone1 dikwijls zelfs imposante bloemen drijven ook op het watervlak of heffen zich daar slechts een weinig bovenuit4 ,veel dezer planten zijn echter gevoelig voor de droge kamerlucht2 staan zij daarin1 dan worden de bladeren spoedig door bladluizen aangetast4 ,de beste wijze om deze ongenoode gasten te verwijderen is het blad voorzichtig uit het water te nemen en het met verdund tabaksextract in te smeren4 ,de meeste waterplanten met drijvende bladeren vermenigvuldigen zich1 evenals de onder water groeiende1 door uitloopers1 terwijl andere zich gemakkelijk uit zaad laten kweeken4 ,des winters sterven de hiertoe behoorende planten meer of minder terug1 veel sterven zelfs geheel in4 ,in het voorjaar groeien zij echter1 bij een weinig warmte1 weder zeer spoedig uit4 ,staan deze planten in een stoffige kamer1 dan moet men niet vergeten de bovenzijden der bladeren nu en dan met een sponsje af te vegen4 ,bespuiten der bladeren is dn slechts wenschelijk1 wanneer het goed helder weer is2 bij donker weer doet men er meer kwaad dan goed mee1 wijl er dan gemakkelijk rotplekken in de bladeren ontstaan4 a4 ,uitheemsche soorten4 ,een der beste aquarium-planten met drijvende bladeren is de ,aponogeton distachyon2 deze is afkomstig van de ,kaap de ,goede ,hoop en heeft een knolachtigen wortelstok4 ,de ,aponogeton is een dankbare bloeister en ontwikkelt haar bloemen zeer geregeld in de kamer4 ,de bloemen zijn tweerijig1 zuiver wit en welriekend2 daarbij duren zij zeer lang4 ,de bloei duurt bijna het geheele jaar door1 en de harde zaden rijpen niet alleen zeer goed in de kamer1 maar kiemen er meestal zonder eenige hulp1 somtijds zelfs reeds aan den bloemstengel4 ,de langwerpige1 drijvende bladeren kunnen vrij groot worden4 ,indien men wil1 dat de ,aponogeton zich goed ontwikkelt1 dan moet men haar planten in een ruim aquarium1 en daarbij goeden graszodengrond gebruiken4 ,bijzondere eischen1 wat warmte aangaat1 stelt deze plant niet2 zelfs kan zij bij een niet al te strenge vorst ons winterklimaat verdragen4 ,in den laatsten tijd heeft een ,fransch kweeker van de typische soort een variteit1 de ,aponogeton distachyon ,lagrange gewonnen1 die zich kenmerkt door een krachtigen groei en rose bloemen4 ,in ,oost-,indi komt nog een andere soort met slechts n bloemaar1 de ,aponogeton monostachyon1 voor4 ,een zeer interessante hiertoe behoorende plant is ook de ,aponogeton fenestralis1 afkomstig uit ,madagascar4 ,haar bladeren bevatten geen bladmoes en bestaan slechts uit de nerven en aders2 daarbij komen zij nooit boven water4 ,jammer is het1 dat zij behoefte heeft aan warm water1 en daarbij z lastig in de cultuur is1 dat men haar slechts zeer zelden aantreft4 ,een heel aardige aquarium-plant is de ,limnocharis ,humboldtii1 ook wel ,hydrocleis nympheoides genaamd2 zij is afkomstig uit ,caracas en heeft veel overeenkomst met een kleine ,nymph4 ,midden in den zomer ontwikkelt zij een groot aantal alleen staande1 citroengele bloemen1 die uit drie bloemblaadjes bestaan4 ,zij vormt een aantal drijvende stengels1 die aan de knoopen wortels maken2 deze kunnen afgesneden worden en vormen dan zelfstandige planten4 ,een goede plant is ook de ,limnanthemum indicum of ,villarsia ,humboldtiana4 ,deze njarige plant komt voor in de wateren van ,azi1 ,australi en ,afrika4 ,zij vormt boschachtige stengels1 die in het najaar zinken2 hieruit ontwikkelen zich dan in de lente1 wanneer de moederplant reeds afgestorven is1 een aantal jonge plantjes4 ,de bladeren zijn rond-hartvormig1 de bloemen wit1 ongeveer #b c,m4 in doorsnede2 de bloembladeren zijn aan de randen fijn gefranjed4 ,er zijn nog verscheidene soorten van bekend1 waarvan de ,limnanthemum crenatum1 afkomstig uit ,australi1 de meest bekende is4 ,deze soort heeft rondachtige1 onregelmatig ingesneden bladeren en een weinig grootere1 gele1 eveneens gefranjede bloemen4 ,de ,limnanthemums houden van een goeden grond en voldoende warmte1 verder stellen zij geen eischen4 ,lastig is de voortkweeking uit zaden1 die direct na het rijpen moeten gezaaid worden1 doch meestal eerst in de volgende lente kiemen4 ,voor grootere aquariums zijn ook ,nympha's aan te bevelen4 ,de schoonste tropische soorten1 die zich kenmerken door prachtig gekleurde bloemen1 zijn voor kamercultuur niet geschikt1 daar zij veel te groot worden en ook een zeer vochtige lucht en warm water verlangen4 ,de schoonste uitheemsche ,nymph voor kleinere aquariums is de ,nympha pygma1 afkomstig uit ,oost-,siberi en ,china4 ,deze soort heeft bladeren1 die slechts #d-e c,m4 doorsnede hebben en bijna gevulde1 witte bloemen met een diameter van ongeveer #d c,m4 ,een aardige ,nymph1 die echter reeds vrij omvangrijk wordt1 is de uit ,noord-,amerika afkomstige en bij ons winterharde ,nympha odorata1 met zeer welriekende1 witte bloemen4 ,een variteit van den lateren tijd1 de ,nympha odorata rosea1 heeft zacht roode bloemen4 ,er bestaat van deze soort ook een witte variteit met zeer kleine bloemen1 de ,nympha odorata minor4 ,een zeer fraaie1 geel bloeiende ,nymph is de ,nympha ,marliacea chromatella 7,fig4 #bfj74 ,deze mooie plant is beter geschikt voor grootere tuin-bassins dan voor een kamer-aquarium4 ,de ,nympha's verlangen een zwaren1 zeer voedzamen grond2 het best is baggergrond1 vermengd met graszodengrond en zand4 ,den grooteren soorten moet men een aardlaag van minstens #bj c,m4 dikte geven4 ,des winters zijn deze planten bijna of geheel bladerloos2 in het voorjaar beginnen zij echter reeds vroegtijdig uit te groeien4 ,de voortkweeking geschiedt door verdeeling van den wortelstok1 beter echter door zaden1 die van hun rijping tot het uitzaaien in gesloten1 met water gevulde fleschjes moeten bewaard worden4 ,de kiembladeren der ,nympha's hebben een anderen vorm dan de volwassen bladeren1 en blijven steeds onder water4 ,als een zeer sierlijke plant met drijvende bladeren moet nog vermeld worden de ,sagittaria natans 7,fig4 #bfa71 die naast de ,vallisneria als een der beste waterplanten is te beschouwen4 ,de jonge bladeren van deze soort gelijken sprekend op die van de ,vallisneria2 een goed groeiende plant vormt echter spoedig draadvormige bladstelen1 die drijvende1 ovale bladeren dragen2 na korten tijd verschijnen nu ook de op het water drijvende1 lieve1 driebladerige1 witte bloempjes1 waarvan steeds enkele te zamen vereenigd zijn4 ,de ,sagittaria natans stelt geen bijzondere eischen en kweekt uit zichzelf door uitloopers gemakkelijk voort4 ,een zeer interessante soort1 die in ,polen wordt aangetroffen1 doch daar blijkbaar aan het uitsterven is1 is de ,trapa natans4 ,dit is een njarige plant1 die drijvende rozetten vormt1 welke door een in den bodem gewortelden1 draadvormigen stengel worden vastgehouden4 ,de bladeren hebben een zeer eigenaardigen1 vierhoekigen vorm4 ,de bloemen zijn onbeduidend1 de zaden1 waaruit eertijds de arme landbewoners een soort meel bereidden1 zijn tamelijk groot1 vreemd gevormd en van twee of drie groote horens voorzien4 ,nadat de zaden rijp geworden zijn1 drijven zij eenigen tijd op het water4 ,tot het voorjaar bewaart men ze in water op een koele plaats2 zij worden dan in het aquarium geworpen1 waarna de kieming spoedig volgt4 b4 ,inlandsche soorten4 ,een der dankbaarste inlandsche aquarium-planten is zeker wel de ,alisma natans1 die in jongen toestand lange1 onder water groeiende bladeren heeft4 ,de plant brengt stengels voort1 die tot aan de oppervlakte van het water doorgroeien en in een knop eindigen2 uit dezen knop ontspruiten de ovale1 drijvende bladeren en ook de lieve1 op het water drijvende1 witte bloemen4 ,in een kamer-aquarium beginnen deze bloemen reeds vroeg in het voorjaar1 omstreeks ,maart of ,april1 te ontluiken4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk langs kunstmatigen weg4 ,men snijdt den aan de oppervlakte drijvenden stengel onder den knop af en plant dezen afzonderlijk op4 ,na korten tijd zal hij wortel hebben en doorgroeien4 ,naast de reeds genoemde uitheemsche ,limnanthemum komt ook de inlandsche1 de ,limnanthemum nymphodes 7,fig4 #bfb71 als een fraaie aquariumplant in aanmerking4 ,zij wordt het meest aangetroffen in stilstaande of zacht stroomende waters en bloeit daar meestal omstreeks ,juli en ,augustus4 ,de vorm der bladeren is juist zooals de gravure dien aantoont2 de bloemen zijn helder geel4 ,deze fraaie1 zeer weinig eischende plant1 kweekt zeer gemakkelijk voort door uitloopers1 die door te weinig ruimte vaak in den bodem verstikken4 ,deze ,limnanthemum sterft1 des winters in een kamer gehouden1 niet geheel af4 ,door vele liefhebbers van waterplanten1 worden ook jonge inlandsche ,nympha's in hun kamer-aquariums gekweekt4 ,zij blijven er wel goed1 doch komen er uiterst zelden tot bloei4 ,plant men deze ,nymphen echter in groote middendoor gezaagde vaten1 die half met goede1 vette aarde en half met water gevuld zijn1 dan groeien en bloeien zij uitstekend4 ,men moet er op letten1 goede gave wortelstokken te planten4 ,de meest voorkomende soort is de ,nympha alba1 een onzer schoonste inlandsche waterplanten1 die men overal in stilstaand water aantreft4 ,een zeer schoone variteit is de ,nympha alba rosea1 met karmijnroode bloemen1 roode knoppen en roode blad- en bloemstelen4 ,deze variteit is in een ,zweedsch meer gevonden4 ,jammer is het echter1 dat zij nog betrekkelijk weinig voorkomt en daarbij zeer duur is4 ,een andere schoone soort is de ,nympha candida4 ,deze heeft kleinere bloemen1 die echter bijna geheel gevuld zijn4 ,als kleine plant wordt ook wel in de aquariums gekweekt de ,nuphar luteum1 evenals de kleinere en zeldzamere ,nuphar pumilum4 ,de ,nuphars groeien echter beter buiten in tonnen2 in een betrekkelijk klein aquarium zullen zij nooit haar goudgele bloemen kunnen ontwikkelen4 ,de behandeling der inlandsche ,nympha-soorten is juist dezelfde als die1 welke in het vorige hoofdstuk voor de uitheemsche is opgegeven4 ,een aardige plant met drijvende bladeren is ook de ,potamogeton natans met een langen drijvenden stengel en lancetvormige bladeren4 ,de tamelijk onbeduidende bloemaartjes steken boven het water uit4 ,deze is een zeer veel voorkomende plant1 die men veel in greppels vindt en drogen die uit1 dan verandert zij in een landplant4 ,de voortkweeking geschiedt door stekken1 van den stengel gesneden4 ,drijvende waterplanten4 ,tot de drijvende waterplanten behooren al die gewassen1 welke niet in de aarde wortelen1 doch op het wateroppervlak drijven en waarvan de vaak lange wortels vrij in het water hangen4 ,de drijvende waterplanten dragen veel bij tot de versiering der oppervlakte van het water2 zij laten zich echter niet zeer gemakkelijk kweeken1 daar de droge1 stoffige kamerlucht zeer nadeelig voor haar is4 ,zeer goed groeien eenige inlandsche soorten1 de overige zal men beter in een gesloten aquarium kweeken1 of wel1 in een met een glasplaat bedekten schotel4 ,deze schotels moeten bij warm weder behoorlijk gelucht en de glasplaat moet dagelijks goed met een doek afgeveegd worden4 ,verscheidene onzer inlandsche drijvende waterplanten zijn njarig2 zij vormen voor het afsterven winterknoppen of sporen die men in vlakke schotels met een weinig aarde op den bodem1 zoo mogelijk vorstvrij moet laten overwinteren4 ,in het voorjaar ontwikkelen deze plantjes zich eerst onder water1 spoedig komen zij echter aan de oppervlakte1 en blijven daarop drijven met behulp van haar met lucht gevulde bladeren of bladstelen4 ,de uitheemsche drijvende planten zijn voor het meerendeel meerjarig2 tegen den herfst worden zij echter zeer gevoelig1 zij moeten dan uit het aquarium genomen en voorzichtig in potten met gehakt sphagnum opgeplant worden4 ,de opgepotte planten moet men vochtig en warm1 het best in een woonvertrek onder glas1 laten overwinteren4 ,vele drijvende planten laten zich zeer gemakkelijk1 door haar dikwijls zeer talrijke uitloopers1 voortkweeken4 ,het dikwijls slechte groeien der drijvende waterplanten is te wijten aan het te heldere water in het aquarium1 wijl dit te arm aan voedende bestanddeelen is4 ,het fraaist ontwikkelen de drijvende planten zich in vlakke schotels met een weinig aarde op den bodem4 ,de wortels dringen in deze aarde door en vinden daar rijkelijk voedsel voor een goeden groei4 a4 ,uitheemsche soorten4 ,een zeer lief drijvend waterplantje is de ,azolla caroliniana1 afkomstig uit ,noord-,amerika en dat blijkt hier te lande winterhard te wezen4 ,deze plant1 ook wel bekend onder den naam van ,rood ,kroos1 is in sommige slooten z sterk ontwikkeld1 dat zij er last veroorzaakt4 ,zij heeft de eigenaardigheid1 binnen gehouden1 levendig groen1 doch buiten1 vooral in de zon1 donkerrood van kleur te worden4 ,zoowel buiten als in een kas groeit de ,azolla zeer snel en bedekt het water in korten tijd met een levendig groene laag4 ,in droge kamerlucht daarentegen groeit zij slecht4 ,ook wordt zij veel door de visschen opgegeten4 ,in den herfst ontwikkelt de ,azolla zeer kleine sporenhoopjes1 die naar den bodem zakken4 ,een andere1 zeer fraaie plant is de ,pistia ,stratiotes 7,fig4 #bfc74 ,deze plant is een ware cosmopoliet1 daar zij overal in stilstaand water der warmere landen wordt aangetroffen4 ,dit geelgroene plantje1 dat met zijn aan den voet sterk verdikte bladeren een rozet vormt1 behoort tot de familie der ,arodeen1 de bloemen zijn echter zeer onbeduidend4 ,een eigenaardig verschijnsel is het1 dat deze plant1 onder water gedompeld1 als met zilver overtogen schijnt1 terwijl zij dan weder bovenkomende1 geheel droog blijkt te zijn4 ,dit wordt veroorzaakt door zeer talrijke kleine haartjes1 die het blad bedekken4 ,de lucht blijft tusschen deze haartjes hangen1 waardoor de zilveren tint ontstaat1 terwijl het water dadelijk van de haartjes afloopt4 ,de voortkweeking geschiedt zeer gemakkelijk door middel van uitloopers4 ,des zomers1 wanneer het zeer warm is1 groeit de ,pistia ook goed buiten1 in het najaar moet men haar echter uit het water nemen1 in mos opplanten en zoo warm laten overwinteren4 ,een zeer fraaie rozetvormige plant met niervormige bladeren1 dik opgezwollen bladstelen en blauwe bloemen is de ,pontederia of ,eichhornia crassipes1 afkomstig uit ,brazili4 ,deze plant is een uiterst dankbare bloeister4 ,zij laat zich gemakkelijk door uitloopers voortkweeken4 ,de overwintering moet warm geschieden en op dezelfde wijze als met de ,pistia4 ,een eveneens mooie waterplant is de ,salvinia elegans 7,fig4 #bfd71 afkomstig uit ,mexico4 ,zij behoort onder de fraaiste waterplantjes4 ,in den herfst sterft zij af1 doch vormt dan talrijke sporenhoopjes2 zet men ze echter in vlakke schalen met de wortels in goede1 vochtige veenaarde1 dan is zij overblijvend en blijft1 wanneer men haar op een warme plek zet1 den geheelen winter door groen4 ,als laatste drijvende waterplant willen wij nog de ,trianea bogotensis 7,fig4 #bfe71 afkomstig uit ,columbia1 vermelden4 ,de ,trianea groeit goed in een kamer1 zij laat zich zeer gemakkelijk door uitloopers voortkweeken en vormt aardige rozetten1 die1 wanneer men ze in een ondiepen schotel met wat aarde op den bodem kweekt1 zich zeer goed ontwikkelen4 ,onze gravure vertoont een plantje in zijn geheel en de achterzijde van een der sponsachtige bladeren4 ,de overwintering geschiedt in vlakke schotels1 die met een glasplaat moeten bedekt en goed warm gezet worden4 ,ook des winters moet de aarde1 waarin zij met haar wortels staan1 goed vochtig gehouden worden4 b4 ,inlandsche soorten4 ,een veel in stilstaand of langzaam vlietend water voorkomende drijvende waterplant is de ,hydrocharis ,morsus-ran1 die aardige1 cirkelronde blaadjes en witte bloempjes draagt4 ,de voortkweeking geschiedt door zaden1 meer echter nog door uitloopers1 die sterke exemplaren naar alle zijden ontwikkelen4 ,met het begin van den winter sterven deze planten af1 zij vormen echter eerst winterknoppen1 die tot de lente op den bodem blijven rusten4 ,de ,hydrocharis verdraagt de kamerlucht zeer goed en is daardoor een zeer aanbevelenswaardige aquarium-plant4 ,de meest bekende der inlandsche waterplanten is zeker wel de ,lemna 7,eendenkroos71 een klein plantje1 dat in de stilstaande wateren zeer algemeen in meerdere soorten voorkomt en dikwijls geheele slooten met een groene laag overdekt4 ,de voortkweeking geschiedt door de knopvorming z snel1 dat de ,lemna in korten tijd alle andere planten overgroeit1 wanneer men er niet voor zorgt nu en dan eens wat te verwijderen4 ,dit plantje1 dat zich ook in de kamer zeer goed houdt1 wordt door talrijke visschen gaarne gegeten4 ,de fraaiste drijvende waterplant is de in ons land slechts zeldzaam voorkomende ,salvinia natans4 ,op een paar plaatsen van ons land wordt zij in stilstaand water aangetroffen4 ,deze plant komt in een open aquarium niet al te best vooruit1 daar zij de droge kamerlucht niet kan verdragen4 ,het best groeit zij in een met een glasplaat bedekte vlakke schaal1 die voldoende gelucht wordt4 ,in den herfst vormt deze ,salvinia sporenhoopjes1 waarna zij afsterft4 ,fig4 #bff toont een ,salvinia1 aan de bovenzijde gezien1 en ,fig4 #bfg dezelfde aan de onderzijde4 ,op deze laatste zijn de sporenhoopjes duidelijk zichtbaar4 ,een veelvuldig voorkomende inlandsche waterplant is de ,stratiotes alodes 7,wateralo72 zij vormt in stilstaand water groote bossen1 die door de lange1 gezaagde bladeren een zeer eigenaardig voorkomen hebben4 ,de voortkweeking geschiedt hoofdzakelijk door uitloopers4 ,in haar bloeitijd verheffen deze planten zich boven het water uit4 ,laat in den herfst zinkt de ,stratiotes op den bodem en blijft daarin dan met haar wortels vastzitten4 ,in de kamer ontwikkelt deze plant zich even goed1 doch verkrijgt niet die fraai groene kleur1 welke zij buiten heeft4 ,zij verdraagt de kamerlucht overigens goed en blijft ook des winters groen4 ,een aardig njarig plantje1 dat vr het afsterven winterknoppen vormt1 is de ,utricularia4 ,zij behoort tot de insecten-etende planten en is geheel wortelloos4 ,de bladeren zijn schubachtig en de zich boven het water verheffende bloemen geel4 ,deze plant wordt vooral in veenachtige streken aangetroffen4 ,als laatste inlandsche waterplant willen wij nog vermelden de ,riccia2 deze is njarig1 ziet er mosachtig uit en behoort tot de levermossen4 ,op zichzelf onbeteekenend1 vormt deze plant lange1 te zamen hangende1 op het water drijvende bossen1 die ook als zuurstofverwekkers groote waarde hebben4 ,het terrarium4 ,een der schoonste inrichtingen voor het kweeken van planten hebben wij in het terrarium4 ,het terrarium1 dat hoofdzakelijk tot het kweeken van planten moet dienen1 gelijkt uiterlijk volkomen op een kamerkasje4 ,terwijl men daarin echter slechts in potten staande planten kweekt1 tracht men in het terrarium een stukje landschap na te bootsen1 doordat men de planten er vrij in uitplant1 rotspartijtjes of ook wel met klimplanten omwonden boomstammetjes er in zet en er een kleinen vijver1 een bassintje1 niet in laat ontbreken1 in welken laatste dan weder water- en moerasplanten kunnen gekweekt worden4 ,wil men een betrekkelijk groote inrichting maken1 dan kan het terrarium met het aquarium vereenigd worden1 in welk geval men van een terra-aquarium spreekt4 ,zulke terra-aquariums hebben vooral groote waarde voor dierenliefhebbers1 die er niet alleen visschen1 doch ook amphibien in willen houden4 ,al naar de planten of dieren1 die men er in wil houden1 onderscheidt men vochtige en droge aquariums1 die weder in vochtig-warme en vochtig-koude1 dus ook in droog-warme en droog-koude worden verdeeld4 ,het vochtig-warme terrarium dient om er uitheemsche ,varens1 bladplanten en ,palmen in te kweeken1 het droog-warme daarentegen om er weinig vocht verlangende ,cactussen en andere ,vetplanten in te kweeken4 ,in het koude terrarium kweekt men inlandsche of uit sub-tropische streken afkomstige gewassen4 ,onze plaat toont een klein1 vochtig-warm1 beplant terrarium4 ,gewoonlijk staan deze terrariums op elegante ijzeren voetstukken of op een behoorlijk sterke tafel4 ,al naar de grootte wordt het geraamte van het terrarium vervaardigd uit sterk blik1 hout of smeedijzer4 ,de ruiten moeten er bij voorkeur niet met stopverf in vastgezet worden1 doch moeten er ingeschoven of met kleine haakjes aan kunnen bevestigd worden4 ,het eenzijdige dak moet z gemaakt zijn1 dat men het openen kan en aan n zijde moet zich een deur bevinden1 waardoor men1 zoo noodig1 den planten frissche lucht kan geven4 ,houdt men dieren in het terrarium1 zoodat men het niet openen kan1 dan moet het z gemaakt zijn1 dat men er des zomers een ruit kan uitnemen1 die dan door een met gaas bespannen raampje wordt vervangen4 ,de bodem van het terrarium wordt uit metaal vervaardigd en mag niet vlak1 doch moet een weinig hellend zijn2 op het laagste punt bevindt zich dan een afvoerbuisje1 waardoor het overvloedige water kan wegloopen4 ,de terrariums worden tegenwoordig in alle soorten vervaardigd en zijn in bijna alle grootere luxe-winkels verkrijgbaar4 ,het duurst zijn zeker die1 welke verwarmd kunnen worden1 hetgeen door een aangebrachte warmwaterinrichting kan geschieden4 ,een dergelijk terrarium heeft echter niet iedere liefhebber noodig2 slechts een dierenliefhebber1 die de teerste reptilin en amphibien wil houden1 moet zich zulk een aanschaffen4 ,hij1 die zeer fijne planten in zijn terrarium wil kweeken1 kan het z laten inrichten1 dat hij op den bodem een platte1 van een toe en afvoerbuisje voorziene warm-waterbus kan inschuiven1 welke bus dagelijks enkele malen met heet water moet gevuld worden4 ,fig4 #bfh toont zulk een inrichting ter verwarming van een terrarium1 ,fig4 #bfi een zeer eenvoudig1 uit een kist vervaardigd terrarium1 dat door warm water verwarmd kan worden4 ,hierin staat reeds de verwarmingsinrichting1 die uit sterk zink gemaakt wordt en juist passen moet4 ,daar deze waterbus voortdurend onder den druk van de aarde zou lijden en men haar er ook niet zou kunnen uitnemen1 wordt er een houten rooster op aangebracht1 waarop een metalen plaat wordt gelegd4 ,fig4 #bga toont een dergelijk1 uit een kist vervaardigd terrarium1 nadat het beplant en met dieren bevolkt is4 ,dergelijke terrariums zijn het eerst door den ,heer ,h4 ,lachmann in het tijdschrift ,natur und ,haus aanbevolen4 ,de beste tijd om het terrarium te beplanten is in de maanden ,april en ,mei4 ,op den bodem1 die1 zooals reeds gezegd is1 den vorm van een bak moet hebben1 zet men eerst het schaaltje met water4 ,hierna bedekt men de vrijgebleven ruimte met een laag scherven en stukjes turf1 ten einde een goede drainage te verkrijgen4 ,in den omtrek van het waterafvoerbuisje moet de drainage z aangebracht worden1 dat dit niet verstoppen kan4 ,op de drainage brengt men dan de aarde4 ,de samenstelling der aarde moet men wijzigen naar den aard der planten1 die men er in kweeken wil2 het best doet men echter er een grof1 goed met scherp zand vermengd mengsel voor te gebruiken4 ,heeft men een warm1 droog terrarium1 dan kan men er dien grond inbrengen1 welke is opgegeven in de hoofdstukken1 handelende over ,cactussen en ,vetplanten4 ,zulke droge terrariums kan men met rotsjes van tufsteen heel aardig versieren2 in de gaten van deze steensoort groeien de ,succulenten zeer goed4 ,in het vochtig1 warme terrarium plant men een jongen ,palm of een struikachtige bladplant en verscheidene der soorten1 die in de hoofdstukken ,kruidachtige ,bladplanten voor warme vertrekken1 ,varens en ,mossen zijn opgegeven en afgebeeld4 ,een zeer mooi effect verkrijgt men nog1 wanneer men den bodem van het terrarium belegt met versche sphagnum-kopjes4 ,deze kopjes groeien er zeer goed in door2 zij vormen ten laatste een groen tapijt en voorkomen het uitdrogen der aarde4 ,bij het beplanten van het terrarium moet men vooral oppassen er niet te veel in te zetten2 beter is het1 de planten zeer wijd uiteen te planten1 opdat zij zich goed kunnen ontwikkelen4 ,langer dan n jaar kan men het beplante1 warme terrarium niet laten staan1 daar de planten dan te wild dooreengroeien4 ,elk voorjaar moet men ze er uitnemen en het geheel opnieuw beplanten2 de aarde kan dan tegelijkertijd vernieuwd1 en te groot of leelijk geworden planten kunnen door andere vervangen worden4 ,de verzorging van het terrarium is zeer eenvoudig4 ,dadelijk na de beplanting wordt de aarde z aangegoten1 dat het overvloedige water door het afvoerbuisje wegloopt1 waaruit men kan opmaken1 dat de aarde in haar geheel goed vochtig is4 ,voor het vervolg bestaat de verzorging in hoofdzaak hierin1 dat men het vochtige terrarium bij warm weder enkele keeren per dag bespuit4 ,ten gevolge van dit spuiten droogt de aarde zeer weinig uit1 zoodat gieten slechts hoogst zelden noodig is4 ,ook het droge terrarium mag bij warm weer een enkelen keer bespoten worden2 men moet er echter voor zorgen1 dat de aarde slechts matig vochtig blijft en dat zij des winters geheel opdroogt4 ,de verdere zorg bestaat in het behoorlijk zindelijk houden der planten en ruiten1 in op tijd luchten en schermen4 ,in den regel behoeven slechts de vochtige terrariums geschermd te worden2 het best doet men dit1 door een raam te laten maken1 dat er precies op past1 dit met linnen te laten bespijkeren en het er1 zoo noodig1 op te leggen4 ,wanneer men de planten werkelijk mooi in een terrarium wil zien ontwikkelen1 dan moet men er geen dieren in houden4 ,de reptilin en amphibien1 die men in het terrarium kan houden1 brengen er wel een eigenaardig leven aan en maken het interessanter1 maar zij beschadigen den plantengroei eendeels door het afvreten der jonge scheuten1 en anderdeels door hun wroeten in den bodem2 ook kan het gewicht van hun lichaam veel kwaad doen1 wanneer zij over bladeren of takken kruipen4 ,heeft men een droog terrarium met ,cactussen beplant1 dan kan men daarin gerust ook dieren houden1 daar de dorens haar voor afvreten voldoende beschermen4 ,,iii4 ,,het ,,forceeren4 ,inleiding4 ,tot een der belangwekkendste bezigheden voor bloemen- en plantenliefhebbers behoort het forceeren gedurende den winter der hiervoor geschikte gewassen4 ,wanneer de winter ingetreden is1 en buiten zoo goed als alle groei opgehouden is1 dan moet men door het forceeren van bloemen de lente weder in de kamer te voorschijn roepen4 ,onder het forceeren van planten verstaat men planten1 welke zich in haar rustperiode bevinden1 door verhoogde temperatuur tot groeien brengen en ze gedurende den winter haar bloemen doen ontplooien1 terwijl zij dit onder natuurlijke omstandigheden eerst in de lente of in den zomer doen4 ,dat een dergelijke behandeling der planten1 hoe belangwekkend en aangenaam ook1 tegennatuurlijk is1 spreekt vanzelf1 en het ligt dan ook voor de hand1 dat er betrekkelijk slechts weinige zijn1 waarmede men het met goed gevolg kan doen4 ,van de planten1 die voor het forceeren geschikt zijn1 verdragen enkele deze bewerking zeer goed1 en laten zich iederen winter1 zonder er merkbaar van te lijden1 opnieuw in bloei trekken1 verondersteld natuurlijk1 dat zij goed behandeld worden4 ,andere planten daarentegen verdragen het forceeren minder goed2 zij verzwakken er zeer door1 en komen pas weer na korteren of langeren tijd volmaakt tot haar kracht1 zonder welke zij niet met succes in bloei getrokken kunnen worden4 ,een zeer groot aantal1 en1 jammer genoeg1 lang niet de slechtste soorten1 worden na den bloei totaal waardeloos1 daar zij door het forceeren zoodanig verzwakken1 dat verder kweeken niet meer loonend of mogelijk schijnt4 ,onder de fraaie planten1 voor forceeren geschikt1 zijn er enkele1 die slechts door bloemkweekers in hun kassen in bloei getrokken kunnen worden en1 wil hij zijn moeiten en zorgen met een succes bekroond zien1 dan moet hij niet alleen volkomen op de hoogte zijn van de levensvoorwaarden der planten1 maar hij moet ze ook met de grootste zorgvuldigheid verzorgen4 ,hoe nader toch het tijdstip komt1 waarop hij loon voor zijn werk zal krijgen1 des te noodlottiger kan het kleinste verzuim worden1 en een kleine vergissing kan opeens aan alle verwachtingen den bodem inslaan4 ,naast deze planten1 waarvan het in bloei trekken als het ware een monopolie der kweekers is1 staan een aantal andere1 die zich gedurende den winter1 door elken verstandigen plantenliefhebber laten forceeren4 ,is er iemand1 die er aan zou willen twijfelen1 dat het forceeren een der aardigste liefhebberijen voor den bloemenliefhebber gedurende de donkere wintermaanden is8 ,het is voor den welgestelde zeer gemakkelijk gedurende den winter1 wanneer sneeuw en ijs ons in huis houden1 zijn vertrekken met allerhande gekochte bloemplanten te versieren1 maar de zelf in bloei getrokken planten zullen toch veel meer waarde voor hem hebben4 ,het forceeren begint dan ook in alle standen hoe langer hoe meer aanhangers te verkrijgen4 ,het is vooral het in bloei trekken der bolgewassen1 dat zeer populair is geworden1 terwijl de vaste-planten en de bloemheesters1 die voor dit doel geschikt zijn1 er slechts zelden door de liefhebbers voor gebruikt worden4 ,wat ook het forceeren zoo interessant maakt1 is niet alleen1 dat men er des winters de bloemenpracht van den zomer door kan genieten1 maar het is ook de buitengewoon snellen groei1 dien men kan waarnemen en die ons dag in dag uit nieuwe verrassingen bereidt4 ,algemeene regels voor het forceeren4 ,het forceeren kan door iederen liefhebber in de kamer geschieden1 mits hij slechts een verwarmd vertrek tot zijn beschikking heeft4 ,de ligging van het vertrek is van minder belang2 zij mag zelfs noordelijk zijn4 ,hoe groot ook de rol is1 die de zon bij het kweeken van planten speelt1 bij het forceeren is haar invloed slechts zeer gering en kan men haar zelfs dikwijls geheel missen4 ,de natuurlijke bloeitijd der meeste voor het forceeren gebruikte gewassen valt1 wanneer zij in de vrije natuur gekweekt worden1 in het voorjaar1 dus een tijd1 waarin de zon nog geen heel grooten invloed uitoefent1 en maar al te dikwijls is het woud de natuurlijke groeiplaats van deze voorjaarsbloemen1 waardoor zij dus zelfs aan helder licht niet gewend zijn4 ,een plant1 die1 om in bloei getrokken te worden1 directe behoefte heeft aan zon1 is de ,roos2 slechts weinig zon daarentegen verlangen de meeste bolgewassen1 de kruidachtige planten en de groenblijvende gewassen2 in het geheel geen zon is noodig bij het in bloei trekken der blad-afwerpende bloemstruiken2 zoo forceert men o4a4 de ,sering het schoonst1 wanneer men ze geheel in donker plaatst4 ,licht1 lucht1 vochtigheid en warmte1 alles in juiste mate1 zijn de hoofdvoorwaarden1 om met succes planten in bloei te kunnen trekken4 ,koude tocht1 sterke afwisseling van temperatuur en droogte zijn nadeelig voor alle planten1 die men forceeren wil4 ,voor de meeste planten1 die men in bloei wil trekken1 is de gewone kamerwarmte voldoende1 dus een temperatuur van #fj-fe ,fahr4 overdag en van #ee-fj ,fahr4 des nachts4 ,zijn de vensters van het vertrek1 waar men zijn bloemen wil forceeren1 z ingericht1 dat zij van boven geopend kunnen worden1 dan is dit zeer nuttig1 daar men dan overdag luchten kan1 zonder dat de planten aan de directe luchtstroomingen zijn blootgesteld4 ,heeft men dubbele vensters1 dan zijn die uitstekend geschikt tot het in bloei trekken van verschillende planten1 want al is de ruimte daartusschen niet z groot1 dat er een pot tusschen kan staan1 voor een met water gevuld ,hyacint-glas is er toch altijd wel ruimte genoeg4 ,tusschen de dubbele vensters gaat de groei niet zoo snel1 wijl er een lagere temperatuur heerscht dan in de kamer1 maar de bloemen ontwikkelen er fraaier4 ,het is voor de meeste te forceeren planten zeer goed1 wanneer men ze1 zoo mogelijk1 een lichte plaats voor het venster geeft4 ,naast de ruimte tusschen de dubbele vensters is voor kleinere planten een plaats op de vensterbank het meest geschikt4 ,zeer goed bruikbaar zijn ook de veelal aangetroffen trapvormige eenzijdige stellages1 die dan z moeten opgesteld worden1 dat de planten naar het venster gericht staan4 ,de naar de kamer gekeerde zijde biedt dan wel geen heel schoonen aanblik1 doch men kan ze gemakkelijk met klimop of hardere groen blijvende planten bedekken4 ,ten gevolge van den snellen groei hebben alle planten1 die men forceert1 veel behoefte aan water4 ,men lette er vooral op1 dat de aarde niet geheel uitdroogt1 want daarmede zou alle kans op succes verdwenen zijn4 ,juist aangeven1 wanneer men moet gieten1 is onmogelijk1 daar het steeds moet gebeuren1 wanneer de aarde neiging toont tot opdrogen en hoewel men weder niet te veel moet gieten1 is in dit geval te groote vochtigheid toch niet zoo nadeelig als te groote droogte4 ,het water1 waarmede men giet1 moet minstens de temperatuur hebben van het vertrek1 waarin de planten staan2 vele zijn echter zeer dankbaar1 wanneer zij begoten en bespoten worden met water van #ge-he ,fahr4 ,bij het spuiten moet men zich van een goeden rafrachisseur bedienen en het z doen1 dat de bladeren aan de onder- en bovenzijde goed nat zijn4 ,voordat het vertrek1 waarin de planten staan1 goed verwarmd is1 mag men niet spuiten2 is dit echter eenmaal het geval1 dan spuit men bij helder weer twee driemaal1 bij donker weer daarentegen een twee keer per dag4 ,bolgewassen echter mogen niet bespoten worden2 zij zouden dan gaan rotten2 ook wanneer de planten in bloei staan1 moet men het laten1 daar er anders zwarte vlekjes op de bloemen komen4 ,slechts enkele planten kunnen zonder voorafgaande maatregelen geforceerd worden2 zij moeten daartoe voorbereid worden en ook alleen goed gezonde planten zijn er met uitzicht op succes voor te gebruiken4 ,ook laat lang niet iedere plant zich op elk willekeurig tijdstip van den winter in bloei trekken4 ,verscheidene plantengeslachten laten zich vroeg1 andere laat forceeren1 maar ook tusschen de verschillende soorten van ieder geslacht bestaat er dienaangaande verschil2 vandaar dat men1 om met succes te kunnen forceeren1 een uitgebreide kennis der soorten moet bezitten4 ,geforceerde planten1 die in bloei zijn1 worden in een koeler vertrek gezet1 omdat de bloemen daar veel langer duren en men er dus meer genot van heeft4 ,bolgewassen4 ,de ,bolgewassen1 die voor forceeren geschikt zijn1 behooren voor het meerendeel tot die soorten1 welke het vroegst in het voorjaar bloeien2 reden1 waarom zij ook veel ter versiering van tuinen worden gebruikt4 ,met het aankweeken van bolgewassen kan een liefhebber zich niet bezighouden1 want ten eerste kan men het niet overal doen en ten tweede is het een zeer moeilijke cultuur2 dit is trouwens geen bezwaar1 daar er tusschen de steden ,haarlem en ,leiden tal van goede bollenkweekers zijn1 die tegen niet al te hooge prijzen uitstekende bollen leveren4 ,men lette er echter op1 de bloembollen slechts te koopen bij een goed1 solied kweeker1 en make men nooit gebruik van de z4g4n4 goedkoope aanbiedingen1 die dikwijls in de groote dagbladen worden geadverteerd4 ,maar al te dikwijls is het mislukken toch aan den bol en niet aan het forceeren zelf te wijten4 ,van alle planten1 die zich in bloei laten trekken1 zijn de bolgewassen voor den liefhebber zeker het aanbevelenswaardigst4 ,in de eerste plaats stellen zij weinig eischen en laten zij zich gemakkelijk in bloei trekken1 en in de tweede plaats brengen zij meerendeels zeer schoone bloemen voort4 ,van het bescheiden ,sneeuwklokje tot de trotsche geurige ,hyacint1 steeds zijn het schoone verschijningen4 ,de talrijke variteiten der verschillende soorten bieden daarbij zulk een kleurenrijkdom1 dat ieder er de kleur in kan vinden1 welke hem het best past4 ,zooals bij alle bolgewassen1 onderscheidt men ook bij deze een rusttijd en een groeitijd4 ,nadat de bollen hun bladeren ontwikkeld1 gebloeid en in sommige gevallen zaad gegeven hebben1 verdrogen de wortels2 de bladeren en stengels sterven langzaam af en1 zijn zij afgestorven1 dan is de rusttijd aangevangen4 ,bij de meeste bolgewassen treedt de rusttijd omstreeks ,juli in2 zij worden dan uit den grond genomen1 gedroogd en schoongemaakt1 zoodat omstreeks einde ,augustus en ,september de tijd aanbreekt1 waarin de liefhebber zijn inkoopen moet doen4 ,voor het in bloei trekken kan men slechts zeer goede bollen gebruiken2 mindere qualiteit kan men wellicht nog in den tuin planten4 ,een goede bol moet een groote hoeveelheid reserve-voedsel opgehoopt hebben1 en dit is steeds het geval1 wanneer hij goed vast is en een met zijn grootte overeenstemmend gewicht heeft4 ,aan de grootte zelf kan men geen bijzondere waarde hechten1 daar er talrijke soorten zijn1 die slechts een kleinen bol vormen1 en een kleine1 vaste en zware bol zal steeds beter zijn dan een groote1 die zacht en licht is4 ,ieder bolgewas moet een bepaalden rusttijd gehad hebben1 maar zoo goed als men dien verlengen kan1 door den bol droog te laten liggen1 zoo goed kan men hem verkorten1 door den tijd van opplanten in te korten4 ,deze tijd is van groot belang voor het tijdstip1 waarop de bol zal bloeien4 ,de vroege bolgewassen moeten ook vroeg geplant worden1 wil men vroegtijdig bloemen er aan hebben4 ,men moet er wel om denken1 dat1 met enkele uitzonderingen1 geen bol direct na het oppotten geforceerd mag worden1 doch dat men pas met het in bloei trekken moet beginnen1 wanneer hij een flinken scheut en krachtige wortels heeft gemaakt4 ,het succes hangt dus niet alleen van de gekochte bollen1 maar ook van de allereerste behandeling af4 ,deze eerste behandeling is tamelijk eenvoudig4 ,gewoonlijk wordt de opgeplante bol flink diep1 #be c4,m41 onder de aarde gegraven1 of wel1 men zet hem op een donkere plek in den kelder4 ,in het laatste geval moet men er voor zorgen1 dat de aarde in de potten steeds matig vochtig blijft4 ,wanneer men over een stukje grond kan beschikken1 doet men steeds wijzer de potten onder te graven4 ,men bereikt hiermede een tweeledig doel3 in de eerste plaats behoeft men niet te gieten1 aangezien de aarde in de potten steeds behoorlijk vochtig blijft2 en in de tweede plaats behoeft men niet bevreesd te zijn1 dat de bollen door het maken der wortels uit den pot gelicht worden4 ,dit laatste is bij in den kelder staande bollen niet altijd te voorkomen4 ,voor het ingraven der potten doet men het best een leeg groentenbed of een gedeelte van een rabat te gebruiken4 ,dit stukje grond graaft men1 al naar de grootte der potten1 een of anderhalve spa diepte uit1 men maakt den bodem van het gat gelijk en zet dan de potten er1 dicht tegen elkander aan1 in4 ,bij het plaatsen der potten moet men er op letten1 dat de vroegste soorten bij elkander staan1 om zoo langzamerhand naar de latere af te dalen4 ,op deze wijze geplaatst1 kan men de potten des winters van de rij af in de kamer brengen4 ,heeft men al de potten in het gat gezet1 dan worden zij duchtig aangegoten1 en nadat het water goed in de aarde is getrokken1 worden zij met den uitgegraven grond bedekt4 ,hiermede moet men voorzichtig te werk gaan1 en er op letten1 dat uitsluitend fijne aarde over de potten wordt gebracht4 ,de plek1 waar de potten staan1 is nu aan de verhooging kenbaar2 men kan er voor zekerheid nog een etiquette bij steken1 die dan dr geplaatst moet worden1 waar de eerste pot staat en die goed boven de aarde moet uitsteken4 ,doet men dit1 dan loopt men geen gevaar des winters bij het uitgraven een of meer potten te breken4 ,van den tijd van oppotten af1 totdat men begint te forceeren1 verloopen twee drie maanden1 zoodat een op #a ,september opgepotte vroege bol niet vr #a ,november warm gezet mag worden4 ,hoewel het meerendeel der bollen wel zonder hinder een enkelen graad vorst kan verdragen1 moet men er toch voor zorgen1 dat de potten niet in de aarde bevriezen1 daar dit minder goed voor de bollen is1 en men ze des winters dan slechts met groote moeite kan opgraven4 ,om deze reden moet men de plek1 waarin de potten staan1 vr het intreden van harde vorst met riet of blad goed bedekken4 ,de1 in den winter opgegraven potten1 mogen niet direct in de warme kamer gezet worden2 maar moeten eerst enkele dagen in een koele1 vorstvrije kamer staan1 ten einde zoodoende aan de warmte te wennen4 ,ook moet men er op letten1 dat vroege bolgewassen niet te lang ingegraven blijven staan4 ,alle bloembollen moeten goed vast opgepot worden1 d4w4z43 dat de aarde flink moet worden aangedrukt4 ,hoe men iedere soort moet planten1 wordt verderop besproken4 ,de beste bolgewassen om te forceeren4 ,hyacinthus orientalis 7,hyacint74 ,de ,hyacint is zonder twijfel een der beste en schoonste bolgewassen1 geschikt om te forceeren4 ,het eigenlijke vaderland van de ,hyacint ligt in het ,oosten en van daar is zij naar deze ,westersche streken gevoerd4 ,in de zestiende eeuw zal zij van uit ,bagdad over ,konstantinopel naar ,itali gebracht zijn1 van waar zij naar deze streken is gebracht4 ,tegenwoordig wordt de ,hyacint op reusachtige schaal gekweekt tusschen ,haarlem en ,leiden2 in den loop der tijden zijn ontelbare enkel- en dubbelbloemige variteiten gewonnen1 en nog steeds worden nieuwe en betere vormen in den handel gebracht4 ,de bloemen der ,hyacinten prijken met de schitterendste kleuren en zij verspreiden een heerlijken geur1 die echter voor de kamer wel eens wat al te sterk kan zijn4 ,men onderscheidt vroege1 middelmatige en late ,hyacinten4 ,de allervroegste soort is de niet zeer fraaie ,romeinsche ,hyacint 7,fig4 #bgb71 ook wel ,romaine blanche geheeten4 ,deze heeft kleine1 witte bollen en brengt witte bloemen voort2 zij ontwikkelt meerdere bloemstengen1 die echter slechts betrekkelijk weinige kleine bloemen dragen4 ,deze soort kan men reeds in ,november in bloei hebben4 ,de andere vroege soorten brengen reeds fraaie bloemtrossen voort2 men kan echter blijde zijn1 wanneer die tegen ,kerstmis in de kamer bloeien4 ,van deze soorten achten wij de beste3 ,homerus en ,emilius1 beide enkel rood2 ,willem de ,eerste1 enkel donkerblauw1 ,la tour d',auvergne1 dubbel wit1 en ,norma1 zacht rozerood4 ,meerdere soorten behoeven wij niet op te geven1 aangezien de catalogi der handelskweekers en zaadhandelaars niet alleen de beste soorten vermelden met opgave der kleur1 doch ook de noodige wenken omtrent het forceeren geven4 ,voor het forceeren gebruikt men slechts1 zooals reeds gezegd is1 de beste bollen1 die vast en zwaar moeten zijn 7,fig4 #bgc72 ook moet de wortelhals geheel onbeschadigd zijn4 ,de qualiteit van den bol kan men onmogelijk uit de afmeting opmaken1 daar er veel soorten zijn1 die werkelijk prachtige bloemtrossen ontwikkelen en toch slechts kleine bollen vormen4 ,in den regel zijn de bollen der dubbelbloemige ,hyacinten niet zeer groot4 ,de bloemtrossen der enkele ,hyacinten zijn over het algemeen eleganter en voor het forceeren in de kamer beter geschikt4 ,het forceeren van ,hyacinten in potten4 ,voor het forceeren van ,hyacinten in potten moet men als regel slechts zeer fraaie soorten gebruiken1 die ieder afzonderlijk in potten van #aj c,m4 wijdte worden geplant4 ,van de kleinbollige ,romeinsche ,hyacint1 die1 alleenstaande1 weinig indruk maakt1 plant men er in den regel #c tot #f in een weinig grooteren pot 7,fig4 #bgb74 ,voor het forceeren van ,hyacinten1 die later in bloei moeten zijn1 gebruikt men de zoogenaamde rommel-bollen2 dit zijn minder sterke1 vroeg bloeiende soorten zonder namen1 die slechts volgens de kleuren gesorteerd zijn4 ,van dezen rommel kan men gewoonlijk drie bollen in een wat grooteren pot planten4 ,plant men er meer in n pot1 dan moet die z groot zijn1 dat zij elkander nch raken1 nch drukken4 ,daar de ,hyacinten slechts lange1 witte wortels en geen haarwortels maken1 plant men ze wel eens in hooge pijpvormige potten 7,fig4 #ajb74 ,dergelijke potten zijn echter zeer leelijk en doen volstrekt geen dienst4 ,de aarde1 die men voor de ,hyacinten en ook voor de andere bolgewassen gebruikt1 moet zandig en niet al te vet zijn4 ,daar de bollen het voedsel1 dat zij voor den bloei noodig hebben1 zelf reeds grootendeels verzamelden1 is een goede1 zandige tuingrond voor hen voldoende4 ,gewoonlijk gebruikt men een mengsel van twee deelen kleivrije tuinaarde1 n deel oude broei- of compostaarde en een half deel zand4 ,daar de bollen slechts betrekkelijk korten tijd in den pot blijven1 behoeft men van drainage niet heel veel werk te maken2 enkele scherven onder in den pot zijn voldoende4 ,men vult bij het oppotten den pot tot over den rand los met aarde1 zet den bol daar z op1 dat hij midden in den pot staat1 en drukt hem dan met beide handen in de aarde 7,fig4 #bgd7 #e4 ,de aarde moet goed vast om den bol heengedrukt worden1 zoodat men1 na het indrukken van den bol1 hieraan meestal nog wat moet toevoegen4 ,is men met het oppotten klaar1 dan moet de bol z geplant zijn1 dat zijn z4g4n4 neus niet boven den potrand uitsteekt4 ,plant men hem te hoog1 dan is dat wel niet direct schadelijk1 maar het ziet er niet netjes uit4 ,fig4 #bge toont een drogen ,hyacinten-bol1 een goed opgepotten en een te hoog opgepotten bol4 ,het oppotten van de vroegste soorten begint in de tweede helft van ,augustus2 het begin van ,september is echter nog vroeg genoeg4 ,de middelmatige soorten kunnen nog in ,october1 op zijn allerlaatst zelfs in het begin van ,november opgepot worden4 ,is men hiermede gereed en heeft men de potten van etiquetten voorzien1 die de namen der soorten dragen1 dan worden zij verscheidene keeren goed aangegoten4 ,hierna graaft men de potten1 op de medegedeelde wijze onder den grond1 of men zet ze op een donkere plek in den kelder4 ,doet men het laatste1 dan brengt men over de tegen elkander gezette potten een handdikte aarde of wel1 men zet over iederen beplanten een kleineren ledigen pot 7,fig4 #bgf72 in het eerste geval moet men de aardbedekking nu en dan aangieten1 opdat zij matig vochtig blijft2 in het laatste geval moet nu en dan gegoten worden4 ,aan de bedekking met aarde is de voorkeur te geven1 daar door den druk hiervan voorkomen wordt1 dat de zich ontwikkelende wortels den bol uit de aarde lichten4 ,in ieder geval moeten de opgepotte bollen donker en gelijkmatig vochtig staan4 ,de opgepotte vroege soorten laat men nu twee drie maanden op deze donkere plaats staan1 de latere soorten blijven daar nog aanmerkelijk langer4 ,men kan eerst dan met het forceeren beginnen1 wanneer de ,hyacint een vier vijf centimeter langen scheut gevormd heeft en zij rijkelijk wortels heeft gemaakt2 wat men1 door en paar voorzichtig uit den pot te kloppen1 gemakkelijk kan waarnemen4 ,het eigenlijke forceeren der ,hyacinten gaat gemakkelijk en zonder veel moeite4 ,men graaft de potten op of haalt ze uit den kelder1 waarna zij1 na behoorlijk afgewasschen te zijn1 een paar dagen in een koel vertrek worden gezet2 eerst dan zet men ze op de vensterbank van de warme kamer4 ,men moet er nu op letten1 dat de aarde steeds behoorlijk vochtig blijft en dat zij niet aan tocht of koude buitenlucht worden blootgesteld4 ,in den beginne zet men de uit het donker gehaalde potten niet dadelijk in het volle daglicht1 maar men bedekt ze met papieren peperhuisjes of leege potten 7,fig4 #bgf7 en neemt deze bedekking er na #f of #h dagen af4 ,de eerst gele1 aangesloten bladeren krijgen1 in het licht gezet1 reeds na #bd uren een lichtgroene kleur1 wijken van elkander af en de bloemtros komt te voorschijn4 ,zet men de bollen niet te vroeg warm1 en doet men dit pas na een voldoende voorbereiding1 dan zullen de bloemen en bladeren zich in de juiste verhouding ontwikkelen4 ,deze ontwikkeling gaat bij de vroege soorten zeer snel4 ,drie of vijf weken1 nadat zij warm gezet zijn1 ontluiken de eerste knoppen en de bloemtros moet dan geheel vrij boven de gootvormige bladeren uitsteken4 ,afgezien van de ,romeinsche ,hyacinten1 die men reeds in ,november warm kan zetten1 moet men met het forceeren der vroegste soorten niet vr den eersten ,december beginnen4 ,daar de kale potten op de vensterbank niet erg mooi staan1 en het tapijt door het veelvuldige gieten licht bemorst wordt1 doet men beter de ,hyacinten in daarvoor vervaardigde bakjes te zetten 7,fig4 #bgg74 ,in deze bakjes moet zich een zinken bak bevinden1 voorzien van een afvoerbuisje1 waardoor men het overvloedige gietwater1 zoo noodig kan aftappen4 ,de bloeiende ,hyacinten maken1 met andere in bloei getrokken planten voor het venster gezet1 een prachtig figuur4 ,zet men de ,hyacinten te vroeg warm1 voordat zij voldoende beworteld zijn en een goeden scheut gemaakt hebben1 dan krijgt men in den regel een zeer treurig resultaat4 ,in veel gevallen begint het hart te rotten en krijgt men in het geheel geen bloem of wel de bladeren groeien buitengewoon krachtig door en de bloemtros blijft1 door gebrek aan voedsel1 achter en komt niet boven de bladeren uit2 de knoppen verdrogen of ontwikkelen zich slechts onvoldoende1 zoodat in beide gevallen de plant haar waarde heeft verloren4 ,nu en dan komt het ook wel voor1 dat oogenschijnlijk gezonde bollen een slechten1 kleurloozen scheut ontwikkelen of wel1 dat de bloem niet wil doorgroeien4 ,in dit geval heeft de verzorger1 wanneer hij onze wenken in acht genomen heeft1 er geen schuld aan4 ,de fout schuilt dan in den bol en zulke gevallen zijn zelfs door den knapsten vakman lang niet altijd te voorzien4 ,forceert men late ,hyacinten1 dan mogen die niet te warm gezet worden1 daar dan de bloemen en bladeren te zwak worden4 ,het schoonst is gewoonlijk de vroeg geforceerde ,hyacint1 die haar bloemsteng zonder steun flink rechtop draagt4 ,dit laatste is echter niet altijd het geval en dan moet deze aangebonden worden4 ,hiertoe bedient men zich het best van een metalen staafje1 zooals in ,fig4 #bgh is afgebeeld1 dat z ingericht is1 dat men het bij den bol kan steken zonder dien te beschadigen4 ,dit staafje bestaat uit dubbel gedraaid koperdraad1 dat van onder z gebogen is1 dat het tegen den potrand bevestigd kan worden4 ,ieder bekwaam koperslager kan deze staafjes vervaardigen4 ,een bloeiende ,hyacint is1 in de warme kamer geplaatst1 slechts betrekkelijk kort van duur4 ,wil men lang genot van zijn planten hebben1 dan moet men ze1 nadat de eerste bloemen ontloken zijn1 in een koele kamer zetten2 de bloei duurt dan veel langer4 ,men moet er echter voor zorgen1 dat de bloeiende ,hyacinten niet in een kamer gezet worden1 waar het kan vriezen1 aangezien zij daarvoor zeer gevoelig zijn4 ,uitgebloeide ,hyacinten hebben haar waarde verloren2 zij geven echter het volgend jaar nog een bescheiden bloempje1 wanneer men ze na den bloei langzaam laat afsterven1 dan uit de potten neemt1 ze schoonmaakt en tot het begin van den planttijd droog en luchtig bewaart4 ,het forceeren van ,hyacinthen op water4 ,een liefhebberij1 die om haar zindelijkheid en eenvoud zeer in trek is1 is het forceeren van ,hyacinthen op water4 ,om dit te doen bedient men zich van zoogenaamde ,hyacintenglazen4 ,deze glazen zijn in verschillende vormen en prijzen te verkrijgen4 ,enkele van onze gravures toonen eenvoudige glazen1 die in verschillende kleuren overal te koop zijn4 ,men heeft in den laatsten tijd ook andere glazen vervaardigd1 die het bijvullen van het water gemakkelijk maken4 ,ook het ververschen van het water1 hoewel niet dikwijls noodig1 kan met deze glazen zeer gemakkelijk geschieden4 ,het nieuwste en doelmatigste ,hyacintenglas is door ,j4 ,c4 ,schmidt1 te ,erfurt1 in den handel gebracht4 ,over de geheele lengte van dit glas loopen gootjes 7,fig4 #bgi74 ,door deze kan1 zooals onze gravure aantoont1 het eventueele vuile water zeer gemakkelijk afgegoten worden1 daar men den bol met zijn wortels niet uit het glas behoeft te nemen2 hij wordt zelfs1 wanneer men het water voorzichtig afgiet1 niet eens vochtig4 ,dicht onder den hals van dit glas bevindt zich tusschen iedere twee gootjes een glazen uitsteeksel4 ,deze uitsteeksels maken het mogelijk bollen van iedere grootte er op te zetten1 terwijl de bollen er ook luchtig door staan1 waardoor het ontstaan van rotting wordt voorkomen4 ,het gewone ,hyacintenglas echter is ook in alle opzichten voldoende1 daar men1 om er water af of bij te gieten1 slechts den bol even behoeft op te lichten4 ,wij moeten nog opmerken1 dat men in den laatsten tijd ook zeer fraaie1 elegante glazen in den handel heeft gebracht4 ,de ,hyacinten1 die men op glazen forceert1 komen lang niet zoo vroeg in bloei als die1 welke in potten geplant zijn4 ,men moet1 wil men voorkomen dat de bollen rotten1 ze niet vr ,october op de glazen zetten4 ,daar de wortels in het water zoo goed als geen voedingstoffen vinden1 kan men voor het forceeren op glazen slechts bollen van eerste qualiteit gebruiken4 ,enkelbloemige soorten zijn veel beter voor dit doel geschikt dan dubbele4 ,bij het aankoopen moet men uitdrukkelijk te kennen geven1 dat men bollen verlangt1 die op glazen moeten gezet worden4 ,wanneer in ,october de tijd voor het op glazen zetten gekomen is1 dan worden deze1 na eerst zeer goed schoongemaakt te zijn1 tot vrij dicht onder den hals met helder regen- of leidingwater gevuld4 ,op ieder glas kan men zooveel keukenzout toevoegen1 als op de punt van een ontbijtmes liggen kan2 dat moet dienen om het water eenigszins vrij van groene ,wieren te houden4 ,heeft men de glazen gevuld1 dan kunnen de bollen er op gezet worden2 zij moeten goed in den hals passen en dus vastzitten4 ,de wortelhals van den bol moet dicht boven het water zijn1 doch mag dit niet aanraken1 daar hij dan begint te rotten4 ,fig4 #bhj toont een pas opgezetten bol2 men kan daaraan duidelijk zien1 hoe hoog het water staan mag4 ,den waterstand moet men natuurlijk1 regelen na het opzetten van den bol4 ,op ieder glas plakt men een etiquetje met den naam van den opgezetten bol4 ,evenals de in potten geplante ,hyacinten1 moeten ook de op glazen gezette minstens een paar maanden in donker staan4 ,het best zet men ze in den kelder of in een niet te warme kast4 ,kan men geen van beide doen1 dan zet men ze op de donkerste plek van de kamer en bedekt iederen bol met een papieren peperhuis4 ,in den loop van een paar maanden zullen de meeste bollen rijkelijk wortel gemaakt en een krachtige spruit gevormd hebben4 ,binnen dezen tijd zal een paar keer bijvullen der glazen noodig zijn4 ,de wortels nemen water op en ook verdampt er een weinig1 zoodat men telkens1 wanneer het een paar centimeters gezakt is1 de glazen opnieuw moet bijvullen4 ,fig4 #bhj toont1 hoe een ,hyacint er vier weken na het op water staan uitziet4 ,natuurlijk ontwikkelen niet alle bollen zich even goed1 enkele rotten en hebben dan hun waarde verloren1 weer andere werken volstrekt niet1 hoewel de bol gezond blijft4 ,men doet het best deze laatste van de glazen te nemen en ze in potten te planten1 waarin zij dan meestal spoedig wortelen en nog goed terechtkomen4 ,hebben de wortels den bodem van de glazen bereikt1 dan zet men ze voor het venster2 de scheuten mogen dan echter nog niet direct aan het licht blootgesteld worden1 maar men bedekt die nog enkele dagen met een peperhuis4 ,daar de ,hyacinten op glazen langzaam groeien en meestal pas in ,maart bloeien1 moet men ze niet dadelijk aan een te hooge temperatuur blootstellen4 ,de beste plaats voor ,hyacinten op glazen is tusschen de dubbele vensters van een verwarmd woonvertrek2 zij staan daar zeer goed en ontwikkelen er zich langzaam maar zeker4 ,zijn de scheuten ongeveer zoover uitgegroeid als ,fig4 #bha aanduidt1 dan kan men ze in het volle licht zetten1 en neemt men dus de peperhuizen weg4 ,de verzorging is zeer eenvoudig1 en bepaalt zich tot het bijvullen van het verbruikte water4 ,geheel ververschen van het water is slechts noodig1 wanneer de bollen wortelziek zijn geworden1 daar gezonde wortels ook het water tamelijk zuiver houden4 ,heeft men zeer koude nachten1 waarin het water in de glazen voor het venster zou kunnen bevriezen1 dan neemt men ze des avonds weg en zet ze midden in de kamer4 ,enkele bollen ontwikkelen kweekbolletjes1 die men tijdig moet wegsnijden4 ,begint met de lente de zon meer en meer krachtig te schijnen1 dan groeien de bloemen der ,hyacinten zeer welig door4 ,daar de bollen1 door het gewicht van den bloemtros1 dan niet erg vast meer staan en de bloemtrossen zelf gaan overhangen1 gebruikt men het in ,fig4 #bgh afgebeelde staafje om ze hieraan op te binden4 ,fig4 #bhb toont aan1 hoe men dit staafje aan het glas kan bevestigen4 ,wanneer de ,hyacinten zich op de glazen niet goed ontwikkelen1 wanneer zij te lange bladeren vormen en de bloemen blijven steken1 dan is dit meestal een gevolg van het te vroeg in het licht zetten1 of van een te warme standplaats4 ,zijn de bollen op glazen uitgebloeid1 dan zijn zij ook geheel uitgeput4 ,men kan ze wel langzaam laten afsterven1 droog bewaren en in het najaar in potten of in den tuin planten1 maar een voldoenden bloei zullen zij in geen geval meer geven1 zoodat men beter doet ze direct na den bloei weg te werpen4 ,het kweeken van ,hyacinten op dubbele glazen4 ,zeer interessant is het kweeken van ,hyacinten op de in ,fig4 #bhc afgebeelde dubbele glazen4 ,zulk een glas bestaat uit twee deelen3 het onderste fleschvormige gedeelte1 dat een voet heeft1 en het bovenste tulpvormige gedeelte1 dat los op het eerste past4 ,tot het beplanten van zulk een glas behooren twee bollen2 gewoonlijk neemt men een roode en een witte of blauwe variteit die te gelijk bloeien4 ,nadat men het bovenste gedeelte van het onderste heeft afgenomen1 zet men de roode ,hyacint met de spruit naar onder in den hals ervan1 waarin de bol goed moet passen1 zoodat er geen openingen blijven4 ,hierop wordt het geheele bovenste gedeelte met het reeds vermelde grondmengsel gevuld1 en daarin de blauw bloeiende soort met de spruit naar boven geplant4 ,heeft men dit gedaan1 dan zet men het bovenste gedeelte weder op het onderste1 zet het geheel donker en zorgt er voor1 dat de aarde gelijkmatig vochtig blijft4 ,beginnen de bollen goed te wortelen1 dan zet men de glazen op een lichte standplaats in de kamer en vult het onderste fleschvormige gedeelte met helder water4 ,de onderste ,hyacint blijft nu naar beneden groeien en bloeit in het water1 terwijl de bovenste zich als iedere andere ,hyacint ontwikkelt4 ,altijd gelukt het niet1 beide te gelijk in bloei te hebben2 het wil wel voorkomen1 dat de bovenste bol te vroeg bloeit2 dit bezwaar is echter te voorkomen door den uitgebloeiden bol door een anderen te vervangen4 ,erger is het1 wanneer de onderste bol begint te rotten1 in welk geval het geheel verloren is1 daar deze niet door een ander vervangen kan worden4 ,het geheel maakt1 wanneer het goed gelukt1 een alleraardigsten indruk4 ,tulipa 7,tulp74 ,naast de ,hyacint is de ,tulp ontegenzeglijk het meest gezochte bolgewas1 en daar de meeste soorten f reukeloos zijn1 f slechts zeer zacht geuren1 wordt zij door vele liefhebbers boven eerstgenoemde verkozen1 daar deze hun veel te sterk riekt4 ,in de vijftiende eeuw kwam de ,tulp uit ,perzi in ,turkije1 waar zij spoedig zeer bemind werd1 z zelfs1 dat men jaarlijks ter harer eere een groot feest vierde4 ,nog heden ten dage bestaat deze gewoonte en de ,sultan beschouwt het als een groot blijk van liefde wanneer de bewoonsters van den harem jaarlijks dit feest voor hem bereiden4 ,in #aeei kwamen de ,tulpen in ,duitschland1 en in het begin der zeventiende eeuw werden ze hier te lande ingevoerd4 ,nergens heeft de ,tulp zoo'n opgang gemaakt als in ons land1 en nergens heeft zij tot zulke dolzinnige speculaties aanleiding gegeven4 ,van af #afcd-afcg waren het de meest in trek zijnde handelsartikelen op de markten van ,amsterdam1 ,utrecht1 ,leiden1 ,rotterdam1 enz4 ,als geboren koopman maakte men toen ter tijd de ,tulp tot een gewild handelsartikel4 ,het volk werd als het ware met een ,tulpenkoorts besmet en de werkelijke handel veranderde in de grootste zwendelarij4 ,iedereen hield er een grootere of kleinere ,tulpenkweekerij op na1 in de hoop spoedig rijk te worden4 ,de voornaamste zwendelarij bestond in het verkoopen van ,tulpen1 die in het geheel niet bestonden4 ,door de groote vraag werden de prijzen buitengewoon opgedreven en voor zeldzame soorten werden fabelachtige sommen besteed4 ,zoo werd o4a4 voor n enkelen bol van de ,semper ,augustus de som van #ad4fjj gulden besteed2 een openbare verkoop van #abj ,tulpen bracht in #afcg op de markt te ,alkmaar #ij4jjj gulden op1 en te ,amsterdam werd in n week voor #aj millioen gulden aan ,tulpenbollen verkocht4 ,op den duur was deze zwendelarij onhoudbaar1 zoodat de ,staten ,generaal er den #bgsten ,april #afcg een wet tegen uitvaardigden4 ,ten gevolge hiervan geraakte de ,tulpenhandel spoedig weder in zijn natuurlijk spoor1 en de zwendelaars verlieten met gevulde zakken het tooneel hunner speculaties4 ,hoewel de ,tulpenzwendelarij verdwenen is1 bestaat er hier te lande tusschen den ,nieuwen ,waterweg en het ,amsterdamsche ,noordzee-kanaal toch nog een zeer uitgebreide ,tulpencultuur4 ,van af einde ,augustus tot aan ,november kan men de ,tulpen1 die men wil forceeren1 opplanten4 ,soorten echter1 die men vroegtijdig in bloei wil hebben1 moeten ook tijdig opgepot worden4 ,het beste plant men de ,tulpen in een grondmengsel1 dat bestaat uit gelijke deelen broei- en tuinaarde1 waarbij men rijkelijk zand voegt2 ieder ander zandig1 doch niet te kleiachtig of vet grondmengsel kan men echter ook voor het oppotten van ,tulpen gebruiken4 ,het best doet men drie bollen in een pot te planten1 die maar juist z groot mag zijn1 dat zij elkander niet raken4 ,nadat men den pot met aarde gevuld heeft1 worden de bollen er in gedrukt 7,fig4 #bhf7 en wel z diep1 dat hun neuzen in n lijn liggen met den rand van den pot of er slechts even bovenuit steken4 ,het best doet men de beplante potten met ,tulpen in den kelder te zetten en ze een centimeter of drie met aarde te bedekken4 ,men moet echter goed op deze bollen letten1 daar zij bij voorkeur door muizen worden afgeknaagd4 ,graaft men de potten in den tuin onder1 dan mag men vooral de vroegere soorten niet te lang zoo laten staan1 daar de scheuten dan na een paar maanden reeds een buitengewone lengte hebben bereikt1 waardoor de bloemen zich later niet mooi zouden ontwikkelen4 ,hierbij komt nog1 dat de langstengelige ,tulpen dan niet rechtop blijven staan en daardoor veel van haar schoonheid verliezen4 ,bij het forceeren in de kamer stelt de ,tulp even weinig eischen als de ,hyacint2 de vroege soorten verdragen ook1 wanneer zij vroeg geforceerd worden1 tamelijk veel warmte4 ,de vroegste soorten zijn de enkele ,duc-van-,thol4 ,de vroegste en kleinste van deze soort is de rood met gele1 dan volgen de scharlaken1 rose1 gele1 goudbonte1 maximus en vermiljoen-variteiten4 ,de meeste van deze verspreiden een zachten geur4 ,ook onder de talrijke niet-riekende ,tulpen bevinden zich verscheidene vroegere soorten4 ,de eerste ,duc-van-,thol's kunnen omstreeks ,st4 ,nicolaas bloeien4 ,fig4 #bhg toont een pot met enkele1 ,fig4 #bhh een met de minder aanbevelenswaardige1 dubbele ,tulpen4 ,de vroege ,tulpen moeten ook vroeg in ,december en ,januari geforceerd worden1 daar bij een later in bloei trekken de bladeren zich buitengewoon ontwikkelen en de bloemknoppen verdorren4 ,bij het forceeren van vroege ,tulpen wil het wel voorkomen1 dat de bladeren z stijf in elkander gerold zitten1 dat de knop er niet door kan breken2 is dit het geval1 dan moet men de bladeren voorzichtig uit elkander rollen4 ,late ,tulpen zijn voor het forceeren minder geschikt1 daar zij tegen het voorjaar haar waarde voor de kamer verliezen4 ,de ,tulpen zijn het fraaist1 wanneer de bloemen gesloten zijn2 des winters blijven zij dit in een koel vertrek zeer lang en duren dan ook geruimen tijd2 in het voorjaar gaan zij1 onder den invloed van de zon1 openstaan en bloeien daardoor zeer snel uit4 ,iedere ,tulpen-bol brengt als regel n1 slechts zelden twee bloemen voort4 ,narcissus 7,narcis74 ,door de kweekers worden de hiertoe behoorende soorten1 met meestal zeer welriekende bloemen1 verdeeld in drie groepen3 ,narcissen1 ,tazetten en ,jonquilles4 ,de ,narcissen dragen slechts n of twee1 de ,tazetten daarentegen een aantal bloemen op n steng2 zij hebben smalle1 grasachtige bladeren en sterke bollen4 ,de ,jonquilles dragen minstens twee of drie1 meestal echter meer bloemen op n steng2 zij hebben smalle1 grijsachtige bladeren en kleine bollen 7,fig4 #bhi72 het zijn over het algemeen zeer sierlijke plantjes4 ,de ,narcissen behooren te huis in ,spanje1 ,portugal1 ,itali en ,griekenland1 doch blijven hier te lande des winters onder bedekking zeer goed buiten over4 ,al de hiertoe behoorende bollen worden tegen het einde van ,augustus in potten geplant4 ,men gebruikt hiertoe zandige broeiaarde1 waaraan een weinig tuingrond kan worden toegevoegd4 ,in iederen pot worden gewoonlijk drie bollen geplant en daar zij elkander niet mogen aanraken1 moet men voor ,narcissen en ,tazetten potten gebruiken van ongeveer #ae c,m4 wijdte1 terwijl voor ,jonquilles1 die kleinere bollen hebben1 potten van #aj c,m4 groot genoeg zijn4 ,de bollen worden geheel in de aarde geplant2 slechts de lange neus mag er een eindje bovenuit steken en mag zelfs iets boven den potrand uitkomen4 ,men kan nu de beplante potten1 hetzij ondergraven1 hetzij op een schaduwrijke plek in den tuin zetten1 totdat de vorst begint in te treden2 zij moeten dan voorloopig in den kelder worden geplaatst4 ,in het eerste geval mag men de potten hoogstens tot midden ,januari ondergegraven laten staan1 opdat de bladeren1 door het te vroeg warm zetten niet te lang worden2 in het tweede geval moet men niet vergeten de potten gelijkmatig vochtig te houden4 ,van het begin van het forceeren tot den bloei verloopen #d-f weken4 ,al de verschillende soorten ,narcissen laten zich zeer goed in bloei trekken1 wanneer men daarmede niet vr half ,januari begint2 zij zijn dan in dien tijd goed beworteld en hebben zich flink ontwikkeld4 ,het in bloei trekken moet niet al te snel gaan4 ,men brengt deze planten eerst in een vertrek1 waarin niet gestookt wordt1 doch dat vorstvrij is2 acht tien dagen later zet men ze dan in een temperatuur van #ej #ee ,fahr4 ,zooals steeds bij het in bloei trekken1 moet men er ook bij deze planten op letten1 dat de aarde nooit uitdroogt1 doch gelijkmatig vochtig blijft4 ,fig4 #bhi toont de bollen van een paar ,jonquillen-soorten2 ,fig4 #bij die van twee verschillende ,narcissen-soorten1 en ,fig4 #bia die van drie ,tazetten-soorten1 terwijl ,fig4 #bib een pot met een bloeiende ,narcis vertoont4 ,bij het inkoopen van deze bollen moet men ze goed bekijken2 zij worden toch door de larven van twee verschillende vliegen bewoond1 toonen dan ronde gaten en komen niet tot bloei4 ,niet al de tot het geslacht ,narcissus behoorende planten laten zich forceeren1 verscheidene soorten hebben slechts waarde ter versiering van den tuin4 ,de vroegste soort om in bloei te trekken is de niet zeer schoone ,marseiller ,tazette1 die reeds in ,december warm gezet kan worden en zeer goed een hooge temperatuur verdraagt4 ,andere ,narcissen moet men voor het zonnige venster van een warme kamer langzamerhand tot ontwikkeling laten komen4 ,de ,jonquilles mogen niet vr ,maart in de kamer worden gezet4 ,scilla4 ,de ,scilla-soorten zijn allerliefste1 kleine plantjes1 met stervormige kleine blauwe bloempjes1 die reukeloos zijn en met meerdere te zamen aan kleine steeltjes zitten4 ,iedere bol brengt drie1 vier of meer van deze bloemtrosjes voort4 ,men plant de bolletjes 7,fig4 #bic71 vier vijf te zamen1 in een potje van #aj c,m4 wijdte1 in het grondmengsel1 dat ook voor ,hyacinten gebruikt wordt4 ,de potten kunnen1 totdat het begint te vriezen1 op een beschutte plek in den tuin blijven en dan in den kelder gezet worden2 men kan ze echter ook1 evenals de ,hyacinten1 ondergraven2 zij moeten dan echter in de eerste helft van ,januari opgenomen worden1 om ze1 wanneer men ze nog niet warm wil zetten1 verder in den kelder of een koude kamer te plaatsen1 daar de scheuten anders te lang en geel worden4 ,de soort1 die het meest voor forceeren gebruikt wordt1 is de ,scilla sibirica met fraaie1 donker blauwe bloemen4 ,wanneer zij op tijd wordt geplant1 kan men midden ,december reeds beginnen haar te forceeren en zij bloeit dan in ,januari4 ,aanvankelijk zet men ze in een matig warme kamer2 zoodra zij dan teeken van leven begint te geven1 wordt zij voor het venster van een warmere kamer gezet4 ,heeft men een kamer1 die op het ,zuiden ligt en waarin de zon nu en dan eens schijnt1 dan is dit voor een goede ontwikkeling zeer voordeelig4 ,gewoonlijk willen bij het forceeren de vast aaneengesloten blaadjes niet loslaten en de bloem heeft niet de noodige kracht1 ze van elkander te wringen1 en zou dus bederven1 wanneer men haar niet een weinig hielp4 ,om dit te doen1 maakt men voorzichtig de bladeren aan de spitsen een weinig los2 zij gaan dan1 wanneer het goed gedaan is1 vanzelf verder uit elkander4 ,wil men de ,scilla later in bloei hebben1 dan is daarvoor beter geschikt de ,scilla bifolia1 een lieve1 in ,duitschland en ,frankrijk te huis behoorende voorjaarsbloeister1 met blauwe bloemen4 ,van deze soort zijn ook witte1 vleeschkleurige1 roode en lichtblauwe variteiten bekend4 ,ook de ,scilla campanulata uit ,spanje en ,portugal is voor dit doel zeer goed geschikt4 ,van deze soort is ook een wit bloeiende variteit in den handel4 ,naast de besproken bolgewassen komen er nog n knol- en n wortelgewas meer in het bijzonder voor het forceeren in aanmerking n4l43 ,crocus vernus 7,krokus74 ,onder de planten1 geschikt tot forceeren1 nemen de ,krokussen een voorname plaats in4 ,buiten uitgeplant1 bloeien zij slechts even later dan de ,sneeuwklokjes4 ,de tamelijk groote bloemen prijken in alle kleurnuancen tusschen wit1 blauw en geel2 dikwijls zijn zij ook fraai gestreept of anders geteekend4 ,zeer duidelijk toont ,fig4 #bid het voorkomen van den gewonen ,krokus4 ,een mooie soort is ook nog de ,crocus ,imperati 7,fig4 #bie71 met fraai geaderde bloemen4 ,de kleine knolletjes 7,fig4 #bif71 die met een taai1 droog omhulsel zijn omgeven1 gelijken in voorkomen zeer veel op ,gladiolus-knollen en evenals bij deze kan men ook bij de ,krokus-knollen de eigenaardigheid waarnemen1 dat zij nooit ouder worden dan n jaar4 ,de oude knol droogt in den loop van den groeitijd geheel in1 maar onder aan de jonge scheuten1 die zich uit hem ontwikkelden1 vormen zich de dadelijk bloeibaar zijnde jonge knollen4 ,neemt men een afgestorven ,krokus uit den grond1 dan vindt men n tot drie krachtige jonge knolletjes en aan hun voet den ouden1 ingedroogden knol4 ,in de catalogi der kweekers worden tegenwoordig talrijke fraaie variteiten vermeld1 die ieder op zichzelf toch nog te klein zijn om afzonderlijk te worden opgepot4 ,van de ,krokus worden zooveel mogelijk knolletjes in den pot of de schaal geplant1 zonder dat zij elkander aanraken2 zij moeten #b-c c,m4 diep onder de aarde geplant worden4 ,zeer geschikt om ze in te planten is zandige compost- of tuinaarde4 ,heeft men de potten of schalen beplant1 dan worden zij aangegoten en in den tuin ingegraven of in den kelder gezet4 ,met het in bloei trekken moet men niet vr ,februari beginnen en dit doen voor een zonnig gelegen venster van een koude kamer4 ,door kunstmatige warmte kan men bij deze planten niets bereiken1 vooral niet1 wanneer men gebrek heeft aan zon4 ,in dit geval groeien de ,krokussen krachtig door en vormen groote lange bladeren1 de bloemen verdwijnen echter1 zonder tot ontwikkeling te komen4 ,kweekt men deze planten voorzichtig1 dan zorgt men1 dat de temperatuur bij zonnig weer een weinig stijgt en daarentegen bij donker weer daalt4 ,brengt men goed bewortelde ,krokussen voor een venster1 dan zullen1 bij zonnig weer1 de bloemen zich reeds na enkele dagen ontplooien4 ,iedere knol vormt meerdere scheuten en uit iederen scheut ontspruiten weer verscheidene bloemen4 ,de bloemen zijn in gesloten toestand verreweg het mooist4 ,geregeld sluiten zij zich des avonds1 maar blijven ook bij donker weer overdag gesloten2 geheel openen doen zij zich slechts onder helderen zonneschijn4 ,heeft men ze op een koele standplaats staan1 dan laten de bloeiende ,krokussen zich van #d tot #f weken lang goedhouden2 zet men ze daarentegen op een warme plaats1 dan zijn zij reeds na #h of #aj dagen uitgebloeid4 ,de ,krokus1 die in een pot is uitgebloeid1 heeft meestal nog slechts zeer weinig waarde1 omdat de jonge scheuten zich dan zwak ontwikkelden4 ,wil men er nog plezier van hebben1 dan plant men ze na den bloei in den tuin uit1 waar zij dan het volgend jaar weder zullen bloeien4 ,convallaria majalis 7,lelietje der dalen74 ,er wordt wellicht geen enkele plant in z grooten getale in bloei getrokken als deze1 en te verwonderen is dit zeker niet4 ,zoowel om haar lief voorkomen als om haar heerlijken geur is het ,lelietje algemeen bemind2 men vindt het in de bruidsbouquet en in den grafkrans1 en een pot met bloeiende ,convallaria's is1 vooral des winters1 overal een aangenaam geschenk4 ,het is niet zeker of de in het wild voorkomende ,convallaria het type is van de zooveel gekweekte soort4 ,deze laatste overtreft de eerste verreweg in schoonheid1 zij heeft breedere bladeren1 een krachtiger bloeiwijs en grootere bloemen2 ook is zij zeer geschikt om in bloei te trekken1 wat de eerste niet is4 ,de natuurlijke bloeitijd van het ,lelietje valt in de maanden ,mei en ,juni2 in bloei getrokken1 bloeit zij reeds in ,november en men kan den ganschen winter door bloeiende planten er van hebben4 ,tot het in bloei trekken worden meestal driejarige kiemen gebruikt 7,fig4 #bih71 met een weinig oefening kan men aan de grootte en den vorm van de kiem dadelijk zien of zij bloeibaar is of niet4 ,snijdt men een bloeibare kiem door1 dan vindt men er niet alleen de bladeren1 maar in het hart ook den aanleg van de bloem in4 ,in enkele streken van ,holland worden de ,convallaria's bij millioenen gekweekt en vooral die zijn aan te bevelen1 welke door haar blanke wortels toonen op zandgrond gekweekt te zijn4 ,voor het in bloei trekken der ,lelietjes moet men1 wil men ze vroeg hebben1 over een temperatuur kunnen beschikken van minstens #hj ,fahr41 in de meeste gevallen geven de kweekers ze een bodemwarmte van #he-ij ,fahr4 ,daar men in de kamer gewoonlijk over een dergelijke warmte niet kan beschikken1 doet men beter het zeer vroeg in bloei trekken niet te beproeven en er niet vr midden ,januari mede te beginnen4 ,de ,convallaria heeft1 bij het in bloei trekken1 een zeer bijzondere eigenschap2 zij vormt toch geen nieuwe wortels1 maar neemt door haar oude wortels de noodige vochtigheid op4 ,warmte en vocht zijn bij het forceeren dezer planten de voornaamste factoren4 ,de kiemen1 die men noodig heeft1 moet men zich in ,october of ,november aanschaffen2 men kan ze dan in den tuin ingraven of dadelijk opplanten4 ,voor het oppotten kan men iedere grondsoort1 zelfs zuiver zand gebruiken2 het best gebruikt men er potten voor van #aj-ab c,m4 wijdte4 ,in iederen pot plant men1 al naar de grootte1 van #h-ab kiemen1 waarvan de wortels voor het planten op ongeveer #aj c,m4 lengte teruggesneden moeten worden4 ,hierop neemt men den pot1 legt enkele scherven op den bodem1 waarna er een laagje aarde op wordt gebracht1 dat een weinig wordt aangedrukt4 ,is men zoover klaar1 dan neemt men het aantal kiemen1 dat men planten wil1 z in de hand1 dat de neuzen op gelijke hoogte liggen en houdt ze dan z in den pot1 dat zij juist even boven den potrand uitsteken2 de overblijvende ruimte wordt dan niet verder met aarde opgevuld4 ,nu drukt men de kiemen uit elkander1 zoodat zij even ver van elkander verwijderd zijn1 waarop de openingen met aarde worden aangevuld1 waarbij men er op moet letten1 dat de aarde goed tusschen de wortels in komt1 en dat zij stevig genoeg wordt aangedrukt4 ,geraken enkele neuzen hierdoor onder de aarde1 dan moet men die weder een weinig oplichten4 ,de hoofdzaak bij het opplanten is1 dat de kiemen geheel vrij liggen1 dat de aarde goed tusschen de wortels wordt aangedrukt1 en dat de neuzen niet onder de aarde komen te liggen4 ,fig4 #big toont opgepotte kiemen in verschillende stadin van ontwikkeling4 ,in plaats van ze in potten te planten1 kan men ook van negen tot vijftien kiemen zoodanig in gewoon mos wikkelen1 dat de neuzen vrijblijven1 doch de wortels alle in het mos komen te liggen4 ,het geheel wordt ten slotte met een flinken band tot een bundel stevig samengebonden4 ,nadat men de kiemen opgepot of ingewikkeld heeft1 worden zij goed aangegoten en1 totdat met het forceeren begonnen wordt1 in den kelder bewaard4 ,heel aardig is het in bloei trekken in zoogenaamde piramiden4 ,deze piramiden 7,fig4 #bii7 zijn steenen potten1 die veel overeenkomst hebben met de potten1 die men wel eens gebruikt ziet om ,pieterselie-wortels te laten overwinteren2 alleen zijn zij wat kleiner en van meer gaten voorzien2 iedere pottenbakker kan ze vervaardigen4 ,het planten der kiemen in de piramide is zeer eenvoudig4 ,de wortels der te planten kiemen worden op #aj c,m4 lengte teruggesneden4 ,men doet dan1 tot aan de onderste gaatjes1 aarde in de piramide en legt door ieder gaatje op die hoogte1 een kiem en wel zoodanig1 dat de neus geheel uit het gaatje steekt4 ,zijn op deze wijze al de onderste gaatjes gevuld1 dan brengt men er een laagje aarde op tot aan de tweede rij4 ,nadat de aarde met de hand behoorlijk is vastgedrukt1 wordt de tweede rij gaatjes gevuld en zoo gaat men door tot zij alle van kiemen voorzien zijn1 waarop men er bovenop ook nog eenige plant4 ,is men met beplanten klaar1 dan wordt het geheel z lang onder water gedompeld1 totdat er geen luchtblaasjes meer aan ontsnappen2 ook later moet het gieten geheel op dezelfde wijze geschieden4 ,wordt de beplante piramide in bloei getrokken1 dan richten al de uitgroeiende kiemen zich naar boven1 zoodat het geheel er ten slotte uitziet1 zooals in ,fig4 #bii is afgebeeld4 ,het in bloei trekken der ,lelietjes doet men1 in een kamer1 het best op de volgende manier4 ,de potten of bundeltjes ,convallaria's worden in een tamelijk hoog kistje met mos ingegraven1 zoodanig1 dat de neuzen ook eenige centimeters met mos bedekt zijn4 ,het mos wordt nu met een broesgieter met lauw warm water behoorlijk aangegoten1 waarop het kistje met een paar glasruiten bedekt en dicht bij de kachel gezet wordt4 ,men moet er op letten1 dat zij niet al te warm staan en dat de kachel1 zoo mogelijk1 gelijkmatig warm blijft4 ,de kiemen worden nu dagelijks met lauw water begoten1 waarbij dan tegelijkertijd de ruiten met een drogen doek worden afgeveegd4 ,zijn de kiemen z ver uitgegroeid1 dat zij de ruiten raken1 dan worden deze er afgenomen4 ,voordat de bloemen openkomen1 neemt men de potten uit het kistje1 verwijdert het mos en zet ze voor het venster of op de bloemtafel4 ,het geheele in bloei trekken der kiemen vordert ongeveer van #bj-be dagen4 ,heeft men de kiemen zeer vroeg geforceerd1 dan zullen zij wel bloemen1 maar geen bladeren ontwikkelen4 ,om dan aan het geheel wat meer leven te geven1 en de witte bloempjes wat beter te doen uitkomen1 legt men tusschen de bloemtrosjes levend sphagnum1 of wel1 men plant er kleine ,varens tusschen4 ,het mooiste resultaat verkrijgt men1 door in de eerste helft van ,februari te forceeren1 daar dan de bladeren en bloemen zich ongeveer te gelijk ontwikkelen 7,fig4 #cjj74 ,hoe verder wij nu het voorjaar ingaan1 des te sterker worden bij het forceeren de bladeren2 ten laatste verdringen zij geheel de bloemen1 die dan niet meer tot ontwikkeling komen4 ,men kan dit bezwaar eenigszins voorkomen1 wanneer men bij iedere kiem slechts n blad laat doorgroeien en de andere tijdig1 in ieder geval vr zij zich ontrollen1 met een scherp mesje wegsnijdt4 ,bij het in bloei trekken der ,lelietjes hangt alles n van voldoende warmte n van een behoorlijk vochtige lucht af1 zoodat er zeer op het gieten en het spuiten moet gelet worden4 ,men doet het best1 steeds lauw water te gebruiken4 ,de grootste vijand van getrokken ,convallaria's is de zon2 laat men ze in de zon staan1 dan hangen zij binnen korten tijd slap en zij richten zich niet weder op4 ,wil men van de bloeiende ,lelietjes veel genoegen hebben en ze langen tijd goedhouden1 dan moet men ze in een frissche1 koele kamer zetten4 ,de uitgebloeide kiemen sterven af en hebben alle waarde verloren4 ,met het in bloei trekken van vaste-planten en bloemheestertjes in de kamer hebben wij vaak proeven zien nemen1 die gewoonlijk mislukten4 ,wij raden ieder plantenliefhebber dan ook aan zijn tijd hiermede niet te verspillen2 hij voorkomt op deze wijze tevens teleurstellingen4 ,,iv4 ,,kalender ,,der ,,maandelijksche ,,werkzaamheden4 ,januari4 ,de maand ,januari is voor de ,kamerplanten nog een zeer slechte maand4 ,wel beginnen de dagen reeds een weinig langer te worden en breekt de zon reeds nu en dan door de wolken1 maar het kan nog zeer koud zijn en wij moeten er dus op letten1 dat de vertrekken1 waarin wij planten kweeken1 behoorlijk verwarmd worden4 ,is het zeer koud1 dan moet men1 wanneer in de kamers geen vulreguleerkachels staan1 de kachels des avonds laat nog eens goed laten doorbranden1 daar de temperatuur des nachts wel wat lager mag zijn dan overdag1 maar dit verschil toch niet al te groot moet wezen4 ,ook moet men des avonds de planten van het venster verwijderen en ze verder in de kamer zetten4 ,in koude nachten heerscht er bij de vensters altijd een zeer lage temperatuur2 de warmtegraad daalt er aanmerkelijk1 somtijds z sterk1 dat de aarde in de potten bevriest en de teere planten doodgaan4 ,de ,primula's1 die op de vensterbank of tusschen de dubbele ramen staan1 kunnen1 wanneer zij overdag niet in de zon staan1 wel eenige graden vorst verdragen1 maar men doet toch beter ze in de kamer te zetten1 daar door het bevriezen de potten wel eens kunnen springen4 ,heeft men in ,januari zachte dagen1 dan moeten de kamers gelucht worden1 waartoe men de teere planten eerst in een ander vertrek zet4 ,bijzonder voorzichtig moet men gedurende deze maand met het gieten zijn4 ,met uitzondering van eenige winterbloeisters en de in bloei getrokken planten1 bevinden zich alle kamerplanten nog in haar rustperiode4 ,de rustende planten moeten eer droog dan vochtig gehouden worden1 maar men mag ze niet geheel laten uitdrogen1 met uitzondering van de ,cactussen en andere vetplanten1 die men kurkdroog kan laten worden4 ,er wordt dus in het algemeen slechts weinig gegoten2 wanneer men echter giet1 moet men goed gieten1 d4w4z4 z dat het water goed door de geheele kluit heendringt en ten slotte door het drainage-gaatje wegloopt4 ,men moet nooit met versch1 koud water1 doch altijd met lauw water gieten4 ,de potplanten moet men goed zindelijk houden1 doode twijgjes en verrotte of verdroogde bladeren moeten steeds tijdig afgesneden worden4 ,zeer licht ontwikkelen zich1 wanneer men daarop niet let1 verschillende ongedierten1 of wel1 er zet zich op de bladplanten een laagje stof af4 ,beide moet men voorkomen1 door iedere week de bladeren aan de boven- en onderzijde met een spons en lauw water goed af te wasschen4 ,krijgt het ongedierte toch de overhand1 dan moet men die middelen toepassen1 welke in het hoofdstuk ,de vijanden der ,kamerplanten zijn opgegeven1 ten einde ze zoodoende met vrucht te kunnen bestreden4 ,men moet gedurende deze maand de hardere planten1 die in den kelder overwinteren1 niet vergeten1 en er op letten1 dat zij nch verdrogen1 nch bevriezen4 ,heerscht er zacht weer1 dan moet de kelder1 door het openzetten van het keldervenster1 gelucht worden4 ,heeft men rustende bollen of knollen1 dan ziet men die van tijd tot tijd na en vertoonen zij rotplekken1 zoo worden die dadelijk weggesneden en de wonden met houtskoolpoeder bestrooid4 ,het forceeren der planten is nu in vollen gang4 ,in de warme kamer trekt men ,hyacinten1 ,tulpen1 ,lelietjes der dalen4 ,al deze planten moeten gelijkmatig vochtig gehouden en slechts met lauw water begoten worden4 ,ook moet men goed letten op de tusschen de dubbele vensters staande ,hyacinten op glazen2 heerscht er langdurige vorst1 dan doet men beter ze in een verwarmde kamer te zetten1 daar zij anders licht zouden bevriezen en daardoor bederven4 ,februari4 ,gedurende deze maand kunnen de kamerplanten voor het meerendeel nog behandeld worden zooals voor ,januari is opgegeven4 ,meestal heerscht er ook nu nog strenge vorst1 de tuin ligt nog onder de sneeuw bedolven en de ruiten zijn vaak nog met ijsbloemen beschilderd4 ,de zon begint echter langzamerhand meer te schijnen1 zij krijgt meer kracht en de temperatuur stijgt dan ook gedurende de middaguren aanmerkelijk4 ,bij de kamerplanten begint het langzamerhand reeds lente te worden1 voor het venster bloeien talrijke geforceerde bolgewassen en in de bladplanten begint wat leven te komen4 ,vooral moet men letten op de harde planten1 die in een koude kamer overwinteren4 ,deze hebben toch neiging om zwakke1 kleurlooze scheuten te vormen en daarom moet de groei zooveel mogelijk tegengehouden worden4 ,het vertrek1 waarin zij staan1 moet zeer koel1 doch vorstvrij gehouden en van nu af aan zoo dikwijls en zoo rijkelijk mogelijk gelucht worden4 ,de bladplanten1 die in de woonkamer staan1 kunnen in deze maand langzamerhand aan den groei gebracht worden1 waartoe men ze wat meer begiet1 en bij helder1 zonnig weer nu en dan bespuit4 ,palmen1 grootbladerige bladplanten en ,varens kunnen tegen het eind van deze maand reeds verplant worden1 doch men moet dan1 totdat zij weder vaststaan1 zeer voorzichtig met het begieten zijn4 ,verscheidene bol- en knolgewassen1 zooals ,liliums1 ,canna's en ,gesneriaceen1 kunnen reeds opgepot en langzaam aan den groei gebracht worden4 ,met het voortkweeken kan men langzamerhand beginnen4 ,men zaait nu de zaden van ,palmen en ,bananen1 verder die1 welke langzaam kiemen1 zooals die van ,acacia's1 ,canna's1 ,mimosa's en ook de zeer fijne zaden waaruit zich slechts langzaam groote planten ontwikkelen1 zooals die van ,gesneriaceen en ,begonia's4 ,ook wordt het tijd de sporen van ,varens uit te zaaien4 ,de noodige aanwijzingen daartoe vindt men in de hoofdstukken ,het zaaien en uitplanten en ,de kunstmatige of ongeslachtelijke voortkweeking van ,kamerplanten4 ,over het vrij moeilijke uitzaaien der ,varensporen vindt men de noodige gegevens in het hoofdstuk ,de ,varens4 ,de potten met uitgebloeide bolgewassen worden koel gezet1 men geeft dezen laatsten allengs minder water1 ten einde ze te laten opdrogen4 ,de bollen1 die reeds geheel rusten1 worden uit de potten genomen1 schoongemaakt en droog weggeborgen4 ,uitgebloeide ,cineraria's1 ,primula's en ,convallaria's hebben geen waarde meer en kunnen dus weggeworpen worden4 ,de geforceerde planten staan nu in vollen bloei4 ,alle1 besproken planten kunnen in deze maand geforceerd worden2 men moet er echter om denken1 die1 welke geen hooge temperatuur kunnen verdragen1 slechts voor het zonnige venster van een koel vertrek te zetten4 ,maart4 ,de maand ,maart is voor hem1 die planten in de kamer kweekt1 een echte lentemaand1 welke voortdurend werk geeft4 ,het verplanten1 waarmede men in de vorige maand begonnen is1 wordt geregeld voortgezet en zoo mogelijk beindigd1 zoodat nog in deze maand alle planten1 die er behoefte aan hadden1 versche aarde verkrijgen4 ,de zon1 die nu meer en meer kracht begint te krijgen1 maakt een geregeld en zeer oplettend gieten noodzakelijk2 ook moeten1 bij helder weer1 de in warme vertrekken staande planten een paar keer per dag met den rafrachisseur bespoten worden4 ,de koele vertrekken moeten van nu af1 bijna dagelijks1 gelucht worden1 ten einde de daarin staande harde planten zooveel mogelijk terug te houden4 ,wanneer deze1 om een regelmatiger vorm te verkrijgen1 ingesneden moeten worden1 moet men dit nu doen1 voordat de nieuwe groei begint4 ,een uitzondering hierop maken de ,acacia's en andere bloemplanten1 die nu met knoppen bezet zijn2 deze toch mogen eerst na den bloei ingesneden worden4 ,de potplanten1 die haar blad laten vallen en die men in den herfst in den kelder heeft gezet1 zooals ,hortensia's1 ,fuchsia's1 ,rozen1 enz4 worden in de eerste dagen van deze maand voor den dag gehaald1 verplant1 ingesneden en voor het zonnige venster aan den groei gebracht4 ,zooals reeds gezegd is1 mogen de ,hortensia's1 wil men mooie bloemschermen verkrijgen1 niet ingesneden worden4 ,deze planten moeten meermalen bespoten worden1 ten einde te voorkomen1 dat er zich ongedierte op nestelt4 ,de jonge scheuten1 die nu verschijnen1 kan men ook zeer goed als stekken gebruiken4 ,alle gedurende den herfst rustende bol- en knolgewassen1 die nog niet opgeplant zijn1 moeten thans aan den groei gebracht worden4 ,de uitgebloeide ,cyclamen gaat men droger houden1 opdat zij langzamerhand haar bladeren verliezen4 ,de rusttijd van dit knolgewas duurt tot midden in den zomer2 het is echter geen volmaakte rusttijd1 daar de wortels in het leven blijven2 vandaar dat men de knollen niet uit den pot moet nemen en ze ook niet geheel moet laten uitdrogen4 ,de reeds aan den groei gebrachte bol- en knolgewassen worden1 zoo noodig1 verplant en de bewortelde stekken opgepot1 terwijl de zaailingen gerepikeerd worden4 ,deze maand is ook nog zeer geschikt om zaden te zaaien of stekken te steken4 ,de planten1 die warm en licht staan1 niet verplant zijn1 en sterk groeien1 kan men reeds nu en dan een weinig gieren4 ,heeft men in bloei getrokken planten1 die uitgebloeid zijn1 dan behandelt men die op de wijze1 welke in het desbetreffende hoofdstuk is opgegeven4 ,al de vermelde bol- en knolgewassen1 staan thans in bloei2 men moet er echter op letten1 dat zij tijdig geschermd worden1 daar zij anders veel te snel uitbloeien4 ,tusschen de dubbele vensters bloeien nu ook de ,hyacinten op glazen1 die bij zonnig weer zooveel water noodig hebben1 dat zij wekelijks bijgevuld moeten worden4 ,april4 ,daar de zon in deze maand reeds veel meer kracht begint te krijgen1 moet men er door flink luchten op passen1 dat de temperatuur in de kamers1 waarin1 wanneer het donker weer is1 nu en dan nog gestookt moet woeden1 niet al te veel stijgt4 ,wanneer de zon helder schijnt1 moeten de planten in het kamerkasje1 en ook die1 welke voor het venster staan1 geschermd worden4 ,door de enkele warme dagen mag men zich niet laten verleiden1 de potplanten reeds buiten te zetten4 ,het weer toch is in deze maand nog zeer ongestadig en de planten1 in gesloten vertrekken eenigszins gevoelig geworden1 kunnen zeer licht het offer worden van plotseling invallende koude4 ,anders is het met de harde planten1 die eenige graden vorst kunnen verdragen en in den kelder werden overwinterd4 ,deze1 zooals ,granaten1 ,laurieren1 ,oranjeboomen1 ,phormiums en anderen1 kunnen tegen het midden van de maand op het balkon of in den tuin gezet worden4 ,de planten1 welke in een koude kamer hebben overwinterd1 worden door herhaaldelijk luchten zoodanig gehard1 dat zij tegen het eind van deze maand naar buiten kunnen gebracht worden4 ,wordt het weer nog plotseling koud1 dan kan men ze op zij leggen en met een tapijt of eenige doeken overdekken4 ,het voortkweeken langs geslachtelijken en ongeslachtelijken weg kan ook nog in deze maand geschieden4 ,de plantjes1 die de vorige maand gezaaid zijn1 zullen wel reeds z groot wezen1 dat zij afzonderlijk in potjes kunnen worden uitgeplant4 ,heeft men zaailingen of stekplantjes van bossig groeiende planten1 en willen zij zich niet vertakken1 dan moet men ze in deze maand den kop afsnijden4 ,kweekt men voor de versiering van het balkon klimplanten of njarige bloemplanten1 zoo moet men die in het begin van deze maand zaaien2 de snelgroeiende zaailingen worden dan gerepikeerd1 of ook wel dadelijk in potjes uitgeplant4 ,deze jonge plantjes moeten zonnig gehouden en tijdig aan de buitenlucht gewend worden1 opdat men ze reeds in de volgende maand voor de beplanting der bakjes moet kunnen gebruiken4 ,in deze maand kan men ook beginnen met het in orde brengen der aquariums of terrariums4 ,daar nu in den tuin reeds vele voorjaarsbloemen bloeien1 scheidt men met het forceeren uit4 ,de uitgebloeide bollen en knollen worden na het afsterven uit den grond genomen1 in de lucht gedroogd en goed droog opgeborgen4 ,mei4 ,pas in deze maand begint men meer gestadig warm weer te krijgen1 maar niet zelden heeft men in de eerste helft nog last van nachtvorsten1 zoodat alleen de hardere planten buiten mogen gezet worden4 ,men behandelt deze op de wijze zooals aangegeven is in het hoofdstuk3 ,de ,kamerplanten gedurende den zomer4 ,de teedere potgewassen1 die nch nachtvorst1 nch kouden regen kunnen verdragen1 mogen niet vr de tweede helft van deze maand buiten gezet worden4 ,fijnere ,palmen1 teere ,varens1 en warme bladplanten blijven gedurende den geheelen zomer in de kamer2 men moet ze nu echter in een vertrek zetten1 dat veel gelucht kan worden en waar men ze behoorlijk tegen de zon kan beschermen4 ,als regel kan men aannemen1 dat vr ,pinksteren de bloemrekjes buiten voor het venster in orde gemaakt en de beplanting der balkonbakjes uitgevoerd moet worden4 ,in de eerste afdeeling van dit boek wordt uitvoerig beschreven1 hoe een en ander moet worden uitgevoerd4 ,wanneer men ,primula chinensis voor winterbloei wil kweeken1 dan moeten die nu gezaaid worden4 ,heeft men bloeiende potplanten1 dan bindt men die behoorlijk op2 uitgebloeide moeten1 wanneer dit noodig blijkt1 ingesneden worden4 ,de potten moeten steeds zindelijk gehouden en het opkomende onkruid er tijdig van verwijderd worden4 ,al de potplanten moeten gedurende deze maand geregeld begoten worden en heerscht er zeer warm weer1 dan moet men dit twee keer per dag1 des morgens en des avonds1 doen4 ,een herhaald bespuiten der planten is dan ook hoog noodig4 ,juni4 ,in deze maand is de kamer1 waarin men de planten kweekt1 betrekkelijk leeg1 de meeste hebben een plaats gevonden op de plantenrekjes of op de balkons4 ,van de talrijke teedere planten1 die men tot nu toe in de kamer hield1 zooals ,palmen en ,varens1 kunnen er in deze maand nog verscheidene buiten gezet worden4 ,den ,palmen moet men1 na ze behoorlijk gehard te hebben1 een half beschaduwde plaats in den tuin geven1 en de ,varens houden het1 wanneer men ze onder boomen zet en herhaaldelijk bespuit1 buiten zeer goed uit4 ,kan men niet over een tuin beschikken1 dan doet men beter deze planten in de kamer te houden1 daar plaatsing op een plantenrekje of balkon minder wenschelijk is4 ,de meeste ,cactussen en ,succulenten staan in dezen tijd ook beter buiten dan in de kamer1 men kan ze gerust in de volle zon zetten2 vooral voor de versiering van rotspartijtjes laten zij zich zeer goed gebruiken4 ,heeft men goed bewortelde potplanten1 dan behoeft men in deze maand niet zuinig te zijn met gier4 ,snel groeiende planten1 die men in ,maart verpot heeft1 zullen nu reeds weder doorgeworteld zijn en is dit het geval1 dan kan men ze nog eens verpotten4 ,heeft men nog geen ,primula's gezaaid1 dan kan men het in het begin van deze maand nog doen2 ook met het uitzaaien van ,cineraria's en ,muurbloemen moet men niet langer wachten4 ,het wordt in ,juni ook tijd om de stekken te snijden van de harde planten1 die men wil vermenigvuldigen4 ,juli4 ,in deze maand kan men wel aannemen1 dat de meeste bloemtafels leeg zijn1 daar de kamerplanten1 zooveel mogelijk1 buiten zijn gezet4 ,de plantjes1 die men in de vorige maanden door zaden of stekken vermenigvuldigd heeft1 en die men goed op tijd moet repikeeren en oppotten1 zet men nu het best op de vensterbank1 waar men ze1 zoo noodig1 tegen de zon moet kunnen schermen4 ,in het begin van deze maand kan men de zomerstekken snijden van ,pelargoniums1 die dan zonder veel moeite wortel maken en nog rijk kunnen bloeien4 ,voor het stekken van ,rozen is het ook nu de beste tijd4 ,deze stekken wortelen pas na vier tot zes weken2 men moet ze onder glas steken1 in de volle zon zetten en zeer dikwijls bespuiten4 ,pelargonium-stekken daarentegen worden niet gesloten gehouden1 zij moeten echter ook een zonnige plaats hebben1 maar mogen slechts weinig bespoten worden4 ,wil men des winters ,reseda hebben1 dan moet die nu gezaaid worden4 ,de hoofdzaak1 waarop men gedurende deze maand te letten heeft1 is het herhaaldelijk begieten en het1 zoo noodig1 bespuiten der planten4 ,augustus4 ,ook in deze maand heeft men in de kamer nog niet veel aan de planten te doen1 daar zij voor het meerendeel nog buiten staan4 ,vooral moet gelet worden op de zaailingen van ,primula's1 ,cineraria's en ,cyclamen1 die herhaaldelijk verplant moeten worden4 ,de in het voorjaar gezaaide ,gesneriaceen en ,begonia's beginnen nu ook langzamerhand te bloeien4 ,heeft men oude knollen van ,cyclamen1 wier rusttijd nu over is1 dan moet men die verplanten en op de vensterbank zetten4 ,sterk groeiende planten1 zooals ,chrysanthemums1 moeten in deze maand voor de laatste maal verpot worden4 ,ook wordt het nu tijd om ,pelargoniums te stekken1 die vrij snel wortel maken1 doch niet uitgeplant worden4 ,men laat de stekken in de potten1 waarin zij gestoken zijn1 overwinteren1 om ze in het voorjaar uit te planten4 ,zoo behandeld1 zullen zij reeds vroeg in de lente bloeien4 ,van harde planten kan men deze maand nog stekken sneden2 heeft men er stekken van1 die in de vorige maand gestoken en nu beworteld zijn1 dan kunnen deze in kleine potjes uitgeplant worden4 ,kweekt men klimplanten1 dan moet men zorgen1 dat zij geregeld aangebonden worden4 ,reeds beginnen er hier en daar zaden te rijpen2 deze worden afgeplukt1 op een vel papier gedroogd1 in grauw-papieren zakken bewaard en in den winter schoongemaakt4 ,men moet er om denken bij iedere zaadsoort den naam te voegen1 daar men ze later niet meer kan onderscheiden4 ,veel acht moet nog geslagen worden op het gieten en spuiten1 daar deze werkzaamheden ten zeerste samenhangen met het weer4 ,in deze maand ontvangt men de catalogi van bolgewassen4 ,zoodra men die ontvangen heeft1 doet men de bestelling1 om in de tweede helft der maand1 op de opgegeven wijze1 de vroegste bol- en knolgewassen op te planten4 ,september4 ,langzamerhand beginnen de planten weder in de kamer terug te komen4 ,in de eerste helft dezer maand toch worden de teerste potplanten1 zooals ,palmen1 ,varens en andere bladplanten1 die buiten stonden1 weder in de kamer gebracht4 ,voordat men ze binnenbrengt1 moet de aarde van alle onkruid gezuiverd1 moeten de planten goed gewasschen en de potten met een boenborstel goed afgeschrobd worden4 ,de planten1 die men nog voorloopig buiten laat staan en die gevoelig zijn voor vocht1 moet men z plaatsen1 dat zij tegen de overvloedige regens beschut zijn4 ,heeft men potgewassen in den vollen grond uitgeplant gehad1 dan moeten die tijdig en voorzichtig weder in potten gezet worden4 ,bol- en knolgewassen1 die volgroeid zijn en beginnen af te sterven1 moeten langzamerhand minder begoten worden1 en ook ,camellia's en ,azalea's1 die knop gezet hebben1 moet men wat minder water geven4 ,in de kweekerijen vindt men om dezen tijd een grooten voorraad van kamerplanten voorhanden1 zoodat men nu zeer goed de noodige soorten1 vooral de winterbloeisters1 kan koopen4 ,de maand ,september is ook de meest geschikte om bol- en knolgewassen1 die men forceeren wil1 op te planten4 ,october4 ,in de maand ,october krijgt men weer heel wat te doen4 ,reeds in de eerste dagen van deze maand moeten alle planten1 die nog buiten staan1 met uitzondering van enkele zeer harde1 haar winterkwartieren betrekken4 ,alvorens dit te doen moeten de planten en potten goed schoongemaakt en de eersten behoorlijk opgebonden worden4 ,heeft men planten1 die gedurende den zomer ziek geworden zijn1 dan doet men het best die weg te werpen1 daar zij toch den winter niet goed doorkomen4 ,zoolang het weer nog niet koud wordt1 moet men de vertrekken1 waarin de planten staan1 behoorlijk luchten4 ,bij het binnenzetten der planten moet men er vooral op letten1 dat zij licht staan en elkander niet1 of zoo weinig mogelijk1 raken4 ,de planten1 die weinig warmte behoeven1 worden in een koele kamer gebracht1 waar slechts in uitersten nood gestookt wordt4 ,heeft men grootere harde planten1 die zonder schade een paar graden vorst kunnen verdragen1 in kuipen staan1 dan laat men die tot het eind van deze maand buiten1 waarna zij in de gang of in een luchtigen kelder gezet worden4 ,heeft men geen ruimte genoeg om deze planten behoorlijk te bergen1 dan geeft men ze aan een vertrouwden kweeker om te bewaren4 ,bol- en knolgewassen1 die afgestorven zijn1 worden uit de potten genomen en schoongemaakt1 om ze droog te bewaren4 ,indien de ,fuchsia's1 ,hortensia's en ,rozen haar bladeren reeds verloren hebben1 dan kunnen zij in een vorstvrijen kelder opgeborgen worden4 ,kleinere ,cactussen en ,succulenten1 waarvoor men geen voldoende ruimte heeft1 kunnen met de potten in kistjes met droog zand worden ingegraven1 welke men dan ter overwintering boven op een kast kan zetten in een koele1 doch vorstvrije kamer4 ,planten1 die om dezen tijd bloeien1 moeten zoo licht en zonnig mogelijk gezet worden4 ,ook bol- of knolgewassen1 die men forceeren wil1 kunnen nog geplant worden4 ,voor het op glazen zetten van ,hyacinten is ,october ook een zeer geschikte maand4 ,november4 ,het sombere weer1 dat meestal gedurende deze maand heerscht1 is voor de kamerplanten niet zeer gunstig1 daar het licht rotting veroorzaakt1 wanneer men met gieten niet zeer oppast4 ,vooral met de knollen der ,cyclamen moet men zeer voorzichtig zijn en er voor zorgen1 dat geen gietwater in het hart der plant komt4 ,de lucht wordt in de kamers1 waarin nu reeds geregeld gestookt wordt1 zeer droog2 het is daarom nuttig de ,palmen en andere bladplanten herhaaldelijk met een sponsje en lauw water af te wasschen4 ,treedt er ongedierte op1 dan moet men dat zoo krachtig mogelijk bestrijden4 ,de vertrekken1 waarin de harde planten staan1 moeten met zacht weer gelucht worden4 ,het is zaak zeer voorzichtig te zijn met gieten2 men gebruikt daartoe slechts water1 dat de temperatuur heeft van het vertrek1 waarin de planten staan1 en den planten1 die rusten1 mag men vooral niet te veel water geven4 ,herfstbloeisters1 die uitgebloeid zijn1 zooals ,bouvardia's en ,chrysanthemums1 moeten ingesneden en in den kelder gezet worden4 ,de bolgewassen1 die men buiten heeft ondergegraven1 bedekt men met flinke laag blad1 ten einde ze voor de vorst te beschermen4 ,met het forceeren kan men beginnen1 waartoe de ,romeinsche ,hyacint en de roode en gele ,duc-van-,thol het eerst aan de beurt zijn4 ,heeft men ,hyacinten op glazen tusschen de dubbele vensters staan1 dan moet men die1 bij het intreden van strengere vorst1 in de kamer zetten4 ,december4 ,ook voor deze maand gelden de bovenstaande raadgevingen4 ,men moet er op letten1 dat de planten in de warmere kamer1 zoo ver mogelijk van de kachel verwijderd en zoo dicht mogelijk bij de vensters staan4 ,de planten1 in de koude kamers1 veroorzaken al heel weinig moeite2 toch moet in die kamers nu en dan gestookt worden1 eerstens om het indringen van de vorst te beletten en ten tweede om de lucht een weinig te laten opdrogen4 ,die1 welke in den kelder overwinteren1 moeten ook nu en dan nagezien en begoten worden1 ten einde te beletten1 dat zij uitdrogen1 waardoor de bast rimpelig wordt1 en de plant doodgaat4 ,bijna al de potgewassen bevinden zich thans in hun rustperiode4 ,de bol- en knolgewassen1 die men buiten heeft ondergegraven1 kunnen licht te ver uitgroeien2 zij moeten op een zachten dag uit den grond genomen en in de kamer gezet worden1 mits men ze nog niet direct in bloei wil trekken1 in welk geval men ze voorloopig in den kelder zet4 ,,aantekeningen #a ,dit schijnt mij wel wat haastig4 ,denkelijk wordt hier ,juli van het volgend jaar bedoeld4 ,vert4 #b ,eigenlijk is dit geen ,aralia1 maar in den handel komt deze plant toch steeds onder dien naam voor4 ,vert4 #c ,hoewel de naam ,plectogyne wetenschappelijk juister is1 gebruik ik bij voorkeur den naam ,aspidistra1 waaronder deze plant algemeen bekend is4 ,vert4 #d ,de ,schr4 bedoelt hier blijkbaar de ,solanum ,capsicastrum4 ,de ,s4 ,pseudo-,capsicum toch 7het ouderwetsche ,capsicum-boompje7 wordt beter van stek gekweekt2 het duurt toch te lang1 eer men van zaden vruchtdragende heestertjes heeft4 ,vert4 #e ,zonder iets af te dingen op deze vermoedelijk in ,duitschland gevolgde handelwijze1 moet hier toch opgemerkt worden1 dat ze bij ons weinig toepassing vindt1 daar men allicht kans loopt1 dat de bol spoedig uit den pot zal oprijzen4 ,hier vult men dien half met aarde1 drukt die een weinig aan en zet er den bol op1 om daarna den pot verder geheel met aarde te vullen4 ,vert4