file :i* includes ! orig9al illu/ration4 ,see #cjeib-;h4htm or #cjeib-;h4zip3 7https3_/_/www4gut5b]g4org_/ca*e_/epub_/ #cjeib_/pg#cjeib-;images4html7 or 7https3_/_/www4gut5b]g4org_/files_/#cjei b_/cjeib-;h4zip7 ---------------------------------------- ---------------------- ,opm]k+ van de bew]k]3 ,i4 ,de tek/ 9 dit be/& wordt we]gegev5 9 de orig9ele1 v]\d]de spell+4 ,er is ge5 pog+ g$aan de tek/ te mod]nis]54 ,,ii4 ,ov]duidelijke inconsi/5ties1 druk- en spelf\t5 9 het orig9eel zijn /ilzwijg5d gecorrige]d4 ---------------------------------------- ---------------------- ,,de ,,meul5h(f-,,editie ,,e5 ,,algeme5e ,,biblio!ek ,,uitgegev5 ,,door ,,meul5h(f ,co4 ,,9 ,,het ,,ja> ,,mcmxv ,,te ,,am/]dam ,illu/ratie3 ,,jos4 ,j4 ,,s*,,rmann4 ,,a*t] ,,de ,,s*]m5 ,,belangrijke ,,m]kwa>digh$5 ,,en ,,h]9n]+5 ,,van ,,d5 ,,impres>io ,,jos4 ,j4 ,,s*,,rmann ,,vrij ,,bew]kt ,,na> ,,het ,,frans* door ,j4 ,h4 v4 d4 ,,hoev5 ,,uitgegev5 ,,door ,,meul5h(f ,co4 ,,9 ,,het ,,ja> ,,mcmxv ,,te ,,am/]dam ,jos4 ,j4 ,s*rmann4 ,hoewel uit de bladzijd51 die volg5 re$s ondubbelz9nig blijkt wie en wat ,joseph ,s*rmann als impres>io is en beteek5t1 wil ik enkele bijzond]h$5 hi] to* aan toe voeg54 ,hij zelf bewe]t1 dat het ras d] groote impres>ii teg5woordig aan het uit/]v5 is4 ,van zelf komt de vraag bij ons op3 ,wat is e5 groot impres>io8 ,e5 zak5man ( me] e5 arti/iek m5s*8 ,9 ho(dzaak beid5 te gelijk1 al gaat het geldv]di55 /e$s vr4 ,bov5al moet hij iem& zijn met d5 noodig5 speurz91 die zijn kra*t zoekt 9 reclame en weet wat bij het publiek 9 v]s*ill5de l&5 gewild is1 kortom iem& die van aanpakk5 en volh\d5 weet4 ,dit alles lijkt veel gemakkelijk] op papi] dan het 9 de praktijk uitkomt4 ,de gebeurt5iss5 hi] v]meld zijn da> het bewijs van1 al is de inh\d door d5 auteur met de noodige saus toeb]eid om alles aantrekkelijk en smakelijk te mak54 ,joseph ,s*rmann heeft ?ans als impres>io re$s e5 vijf- en d]tigj>ige erv>+ a*t] d5 rug4 ,rott]damm] van geboorte1 wa> hij #b ,april #aheg het lev5sli*t zag1 woont hij1 wanne] hij natuurlijk niet en t\rne is1 s$]t #ahhj te ,p>ijs ( da>buit51 zoodat hij 9 smaak en mani]5 zoo go$ als v]frans*t is4 ,van jongs af behoorde zijn h>t aan het tooneel4 ,9 het kle$]magazijn van zijn vad] speelde hij met vri5djes na s*ooltijd re$s kom$ie en to5 hij lat] op ko/s*ool te ,velp kwam1 /ude]de hij met zijn kam]ad5 e5 eig5 ges*rev5 drama ov] het ,s*rikbew9d 91 zelf als ,robespi]re optr$5d1 welk5 bijnaam hij bij de ,velp5>5 lang5 tijd behield4 ,to5 hij we] te ,rott]dam 9 de zaak van zijn vad] t]ugkwam1 zat de drang na> het avontuurlijke te ze] bij hem 9 het blo$ om e5 re*tgea>d lak5koopman te word54 ,uit zijn eig5 mond mo*t ik v]nem51 hoe hij 9 d5 boekh&el van mijn vad]1 wa> hij /e$s 9 de nieuw/e ,frans*e romans /ond te snuffel51 k5nis maakte met ,ed4 ,d\wes ,dekk] 7,multatuli71 met ,domela ,nieuw5huis en hi] vaak ,l\is ,b\wmee/] ontmoette1 voor wi5s gezels*ap hij tooneel/ukk5 van het ,frans* 9 het ,n$]l&s* omw]kte1 wa>voor hij vrij5 toegang tot d5 s*\wburg kreeg4 ,9 die j>5 /elde zijn vad] hem tot *ef aan van e5 filiaal te ,am/]dam4 ,hi] be/e$de hij d5 mee/5 tijd w$]om aan het s*rijv5 voor tooneel4 ,9 #ahgh nam het ,n$]l4 ,tooneel zelfs e5 /uk van hem1 getiteld ,gabrielle aan1 dat bij de opvo]+ e*t] niet 9 d5 smaak viel4 ,gelijktijdig v]toonde e5 ,frans* gezels*ap van ,rn en ,*amon9 9 het ,gr&-,?t] 9 de ,am/el/raat zijn tooneelspel 9 #c b$rijv5 ,josepha1 dat ,s*rmann aan ,alex&re ,dumas fils _h opg$rag5 en wa>van hij hem e5 exempla> _h do5 toekom54 ,dumas s*reef hem to5 t]ug3 ,j'accepte avec le plus gr& plaisir votre ddicace et je v\s s\haite le plus gr& succs4 ,de roep ov] ,s>ah ,b]nh>dt te ,p>ijs 0 tot ,holl& doorg$rong54 ,op voor/el van d5 he] ,abraham van ,li] z\ ,joseph ,s*rmann de groote /] tra*t5 ov] te hal5 e5ige voor/ell+5 9 onze ,am/el/ad te kom5 gev54 ,dit gelukte hem en van nu af 0 hij voor d5 lak5h&el v]lor51 hij liet ,s>ah niet me] los4 ,to5 zij dan ook met d5 ,engels*5 impres>io ,j>rett e5 contract afsloot voor e5 t\rne door de ,v]e5igde ,/at51 maakte ,s*rmann de reis mee als secret>is-j\rnali/4 ,de grond/e5 0 gelegd4 ,s*rmann besloot voor eig5 rek5+ met groote artie/5 op reis te gaan en zi* als impres>io te ,p>ijs te ve/ig54 ,natuurlijk v]gat hij zijn geboortel& niet1 want bij het arrange]5 van zijn t\rnes kreeg ,holl& /e$s e5 e]eplaats1 hoewel hij er f9ancieel bij ons nooit /]k op vooruit g+4 ,de /]r51 die hij o4a4 hi] te l& ge9troduce]d heeft zijn behalve ,s>ah ,b]nh>dt 9 #ahha en #hb1 ,mme ,fav>t1 ,anna ,judic1 ,cl9e ,*aumont1 ,anto9e met zijn ,?tre ,libre 7#ahib-ic471 ,mmes ,segond-,wb]1 ,eleonora ,duse1 ,agnes ,sorma1 ,mlle ,morno1 het ?t] ,maet]l9ck1 het orke/ van ,lam\reux en 9 de laat/e j>5 het ?ans ontbond5 ,neues ,s*auspielhaus van ,b]lijn4 ,/]r5 als ,adel9a ,patti1 die hem ti5 duiz5d francs p] voor/ell+ ko/t51 piani/5 als ,rub9/e9 en ,pad]ewski w>5 voor ,holl& te ko/ba> en moe/5 hi] uit e5 f9ancieel oogpunt fiasco mak54 ,s*rmann1 die mee/al met kun/5a>s en kun/5>ess5 van d5 e]/5 rang op reis gaat1 is van zelf op de groote w]eldkun/c5tra aangewez54 ,hi] heeft hij vele vor/5 en dignit>iss5 ontmoet1 wa>van hij zoo pittig weet te v]hal54 ,de mee/e gegev5s zijn door mij dan ook ontle5d aan zijn ,les ,etoiles en voyage1 ,une ,t\rne en ,amrique1 en enkele ,frans*e kun/blad51 wa>aan ,s*rmann nu en dan meew]kt4 ,de groot/e e]1 die hij onze kun/ en ons l& heeft aang$aan3 ,door zijn to$o5 heeft ,l\is ,b\wmee/] met de l$5 van het ,n$]l4 ,tooneel enkele tooneel5 uit ,de ,koopman van ,v5eti te ,p>ijs 9 het ,?t] ,franais kunn5 v]toon51 9 e5 taal1 die nog nimm] op de plank5 van het ,huis van ,moli]e we]klonk5 _h4 ,het zij ,s*rmann v]gund nog vele celebriteit5 aan de re$s respectabele s]ie artie/5 toe te voeg5 en ov] hun wel en wee nog veel int]essants mee te deel54 ,s>ah ,b]nh>dt4 ,9 #ahha _h i$]e5 d5 mond vol ov] ,s>ah ,b]nh>dt1 ha> g\d5 /em en vooral ov] ha> buit5issigh$54 ,s>ah ,b]nh>dt1 lu*treizig/]2 ,s>ah ,b]nh>dt1 beeldh\w/]1 ,s>ah ,b]nh>dt1 s*ild]es4 ,ha> spreekwoordelijke mag]te1 ha> blo$ opgev51 ha> contractbreuk met het ,?t]-,franais1 de doodki/1 wa>9 zij sliep1 lev]d5 /( tot s5satie artikel5 aan al de dagblad5 van de w]eld4 ,ha> naam _h to5 re$s e5 w]eldreputatie1 i$]e5 wi/ ov] ha> /e$s iets nieuws op te diss*54 ,*ef 9 n d] magazijn5 van mijn oud]s1 e5 dol liefhebb] van tooneel en ,frans*e litt]atuur1 ontkwam ook ik niet aan de algeme5e rage en ik k5de sle*ts n v]lang53 ,s>ah te sprek5 te krijg56 ,ik putte mij uit hoe en op welke mani] mij dit z\ gelukk5 en kwam t5slotte tot de conclusie1 dat de e5ige praktis*e oploss+ da>9 be/ond1 ha> te ,p>ijs te gaan opzoek5 en ha> tra*t5 ov] te hal5 e5ige voor/ell+5 te ,am/]dam te kom5 gev54 ,op go$5 voet v]ke]5d met d5 oud5 he] van ,li]1 directeur van het ,gr&-,?t]1 besprak5 wij dit plan en ook hij he*tte zijn go$keur+ er aan1 zoodat ik mij t]/ond g]e$ maakte na> ,p>ijs te trekk51 wa> ik mij v]/ond met ,b\*]1 d5 socitaire van de ,comdie ,franaise die het monopolie _h voor het arrange]5 d] kun/reiz51 die de l$5 van het ,huis van ,molire 9 d5 vreemde hield54 ,zo[el to5 als teg5woordig w>5 de /]r5 van de ,comdie op de affi*es van alle groote s*\wburg5 9 ,frankrijk en ,belgi te v9d51 behalve op de billett5 van hun eig5 ?t]4 ,van tijd tot tijd creerd5 zij e5 rol 9 e5 nieuw /uk1 speeld5 9 e5 klassiek w]k ( 9 n ( &] rep]toire /uk mee1 voor de re/ trad5 ze als ga/ op 9 de prov9cie1 wa> de bijvoeg+ ,socitaire van de ,comdie ,franaise /e$s ha> toov]ma*t op het publiek uitoef5de en e5 groot5 toeloop de$ v]wa*t54 ,ond] ,p]r9 gebeurde dit al ev5 vaak als ond] de huidige adm9i/ratie van ,jules ,cl>etie1 en zond] twijfel zal na het he5gaan van dez5 em95t5 ,acadmici5 da> ev5m9 v]&]+ 9 kom54#a #a ,m5 weet alli*t dat na ,cl>etie's ov]lijd5 9 ,jan4 #aiad ,alb]t ,c>r zijn functie heeft ov]g5om5 7,noot v4 d4 v]t474 ,b\*] en ik w]d5 het spo$ig e5s4 ,de ko/51 het rep]toire1 de gage1 de artie/51 die met ,s>ah voor de twee voor/ell+5 te ,am/]dam z\d5 meekom51 alles w]d p] contract besprok5 en g]egeld en er re/te mij to5 alle5 nog de zorg de ov]w9n+ voor te b]eid51 want dat ha> kom/ voor ons beid5 e5 ov]w9n+ z\ zijn1 da>aan twijfelde ik ge5 oog5blik4 ,e9delijk is de lang v]wa*te dag d] e]/e opvo]+ op kom/ en 's morg5s om zes uur 0 ik re$s aan de ,belgis*e gr5s aanwezig om de groote actrice en ha> gezels*ap op te wa*t54 ,d5 vorig5 avond teg5 elf uur uit ,p>ijs v]trokk51 kwam ,s>ah doodv]moeid uit ha> slaapwag5 ge/apt1 sleepte zi* na> het d\anelokaal en hield telk5s voor ha> mond e5 kle9 bati/ zakdoekje1 dat dan e5 li*troode kleur v]toonde4 ,ik me5de to5 nog 9 alle ern/1 dat het blo$ 0 en kreeg e]/ lat] de zek]heid1 dat die li*troode kleur het gevolg 0 van het wrijv5 langs ha> lipp51 die ond] de pommade zat54 ,j>5 a*t]e5 heeft het publiek van heel de bes*aafde w]eld zi* ov] ha> zwakke gezondheid bezorgd gemaakt en vreesde m51 dat deze t5g]e actrice nog e5s op de plank5 z\ /]v54 ,ruim ve]tig ja> heeft ,s>ah e*t] re$s de w]eld rondgetrokk51 e5 groot g$eelte da>van 9 tre95 en op /oomboot5 doorgebra*t1 de v]moei5d/e roll5 gespeeld1 vaak tweemaal op n dag1 en ha> gezondheid heeft er niets van te lijd5 gehad4 ,e5 &] artie/ z\ re$s lang het bijltje er bij hebb5 moet5 ne]legg51 zelfs al de$ hij de helft m9d] dan deze en]gieke1 onv]moeib>e vr\w4 's ,middags om half n arrive]d5 wij aan het ,c5traal ,/ation 9 ,holl&s ho(d/ad4 ,het geheele p]ron /ond zw>t van de m5s*51 die getuig5 hadd5 will5 zijn van de inkom/ van de b]oemde ,p>ijs*e /]4 ,met groote moeite ban5 de s*ild] ,jules ,clair91 ,anglo1 ,b\*] en ik ons e5 doorgang om ,s>ah 9 de geleg5heid te /ell5 de wa*tkam] te b]eik51 die door de zorg van de spoorwegmaats*appij 9 e5 fraai ontvangsalon 0 h]s*ap54 ,de burgemee/] met e5ige l$5 van het /adsbe/uur en vele afgeva>digd5 van arti/ieke g5oots*app51 artie/5 en j\rnali/5 v]dr+5 zi* om ,s>ah bloem5 aan te bi$5 en hun spee*5 af te /ek54 ,s>ah krijgt hi]bij e5 flauwtje en zakt op de canap 9n444 ,groote con/]natie444 ,het g$ruis* van /emm5 maakt plaats voor e5 doods*e /ilte4 ,zij op5t de oog5444 algeme5e h]adem+444 ,da>op begeeft m5 zi* na> d5 voorhal4 ,da> wa*t5 e5 l&au] met vi] pa>d5 la daumont bespann5 en e5 voorrijd]1 witgepruikt ha> op1 afge/aan door d5 he] ,c>r1 d5 welbek5d5 circusdirecteur van ,am/]dam4 ,s>ah neemt plaats op d5 a*t]bank1 de he] van ,li] en mijn p]soontje teg5ov] ha>1 en ond] luid gejui* rijd5 wij he54 ,het ,/ationsple9 is afgezet1 de s*ep5 op het ,damrak hebb5 de vlag 9 top1 tot op de dak5 d] huiz5 /aan de m5s*5 di*t op e5 gepakt1 t]wijl m5 de plaats5 voor de v5/]s voor gr( geld v]huurd heeft4 ,e5 rege]5de vor/ z\ op ge5 triomphal] into*t aanspraak hebb5 kunn5 mak56 ,ons rijtuig w]d door vele l&au]s gevolgd en da>a*t] v]e5ig+5 met hun bani]51 muziek voorop4 ,van het ,/ation tot vr d5 s*\wburg 9 de ,am/el/raat hoorde m5 ov]al gee/driftige kret53 ,leve ,s>ah6 ,leve ,s>ah ,b]nh>dt6 ,s>ah644 ,op het balcon van het ,gr&-,?t] _h m5 e5 orke/ geplaat/ en to5 wij aankwam5 speelde het de ,m>seillaise4 ,s>ah ri*tte zi* ontro]d op en riep duidelijk v]/aanba>3 ,dank u6 ,dank u6 ,hoewel met ,frans* acc5t klonk5 deze woord5 niettem9 ,holl&s*4 ,de groote artie/e heeft ,holl&s* gesprok56 ,zij heeft blijk gegev5 ha> afkom/ niet v]get5 te zijn4 ,het publiek raakt buit5 zi* zelf1 m5 dr+t op na> ons rijtuig om met de bloem51 wa>mee het v]si]d is1 zi* te tooi54 ,m5 tra*t ,s>ah bij de h& te pakk5 om er e5 kus op te drukk54 ,9 het g$rang kan m5 niets ond]s*eid5 en zoo gebeurde het1 dat m5 mijn h&5 ku/e 9 de me5+ ,s>ah hulde te br5g54 ,ik zal deze triomphale into*t dan ook nimm] v]get51 te me] omdat zij mijn debuut als impres>io w]d4 99 99 99 99 99 ,g$ur5de de groote t\rne van ,s>ah ,b]nh>dt ond] mijn leid+ door ,europa1 0 ik e5s g5oodzaakt zelf als acteur te figure]54 ,gelukkig is dit malle avontuur bij deze e5e maal geblev54 ,we z\d5 te ,turijn 9 het ,scribe ,?t] voor de zooveel/e ke] de ,dame aux ,camlias gev54 ,joliet1 de bro$] van d5 p5sionnaire van de ,comdie ,franaise1 die de kle9e rol van d5 dokt] 9 het vijfde b$rijf _h te spel51 0 ziek geword5 en moe/ 9 het htel blijv54 ,mme ,s>ah ,b]nh>dt liet mij bij zi* kom5 en sprak3 --,joliet is onge/eld1 de geheele troep speelt 9 het /uk mee1 er is niem& die hem v]vang5 kan en wij moet5 die rol to* bezett54 --,kunn5 we ha> niet weglat51 't zijn ma> enkele woord58444 --,ne51 dat wil ik niet1 desnoods speelt ,u ha>4 --,ik mevr\w6 --,ja zek]1 ,u1 dat blijft zoo afgesprok54 ,( ik ha> al uitlegde1 dat ik nooit voor het publiek gespeeld _h1 dat ik bij de contrle moe/ blijv51 dat ik te veel te do5 _h1 het hielp allemaal niets4 ,ze dreigde zelfs1 de voor/ell+ uit te /ell5 en di5 avond niet te spel54 ,twaalfduiz5d francs recette t]uggev51 dat nooit6 ,ik trok da>om de /\te s*o55 aan1 kle$de mij 9 e5 lang5 jas1 zette e5 hoog5 cyl9d] op1 liet me e5 pep] en z\t ba>dje plakk51 zette e5 g\d5 lorgnet op en hield me g]e$ voor d5 aanvang4 ,vol mo$ betrad ik het tooneel4 ,ik nad] de /]v5de ,m>gurite ,gau?i]1 vat ha> h& 9 de mijne1 zie ha> aan en spreek zoo duidelijk mogelijk de enkele woord5 van mijn rol3 ,arme ,m>gurite6 ,re$s w5d ik mij om1 to5 de smeek5de /em van ,s>ah me t]ug roept4 --,dokt]1 ga nog niet he56 ,ik ke] na> ha> ziekb$ t]ug1 neem opnieuw ha> pols op en roep uit3 ,arme ,m>gurite6 ,ditmaal me5 ik aan mijn pli*t voldaan te hebb54 ,ik zet mijn ho$ op1 do* voel plotsel+ dat ik niet weg kan4 ,s>ah heeft mij bij mijn jasp& gegrep5 en roept met snikk5de /em3 --,blijf to*1 dokt]1 ga niet he51 ik smeek ,u er om1 zeg mij alles1 alles6 ,wat te do58 ,het zweet /aat op mijn voorho(d1 ik voel dat mijn ba>d zal loslat5 en ik weet niets te zegg54 ,to* kan ik deze malle situatie niet lang] rekk5 uit vrees1 dat het publiek zal m]k51 wat er ga&e is4 ,nog e5maal w5d ik mij om1 neem ,s>ah's h& voor de d]de maal 9 de mijne en roep v]twijfeld a*t]e53 ,arme ,m>gurite1 arme ,m>gurite6 ,d5 volg5d5 dag w>5 alle krant5 vol l( ov] de groote ,s>ah en ha> uit/ek5d gezels*ap4 ,m5 prees e*t] ge5sz9s d5 dokt]1 die door zijn malle h\d+ het succs van deze pra*tige voor/ell+ bijna 9 de waags*aal _h ge/eld4 99 99 99 99 99 ,om aan het publiek d] ,v]e5igde ,/at5 van ,am]ika d5 inh\d d] /ukk5 te v]kl>51 die ,s>ah op ha> t\rne z\ gev51 _h m5 vooruit e5 uittreksel d] mee/]w]k5 van ,rac9e1 ,corneille1 ,dumas1 ,augi]1 ,meilhac en ,halvy1 b$rijf p] b$rijf 9 het ,engels* v]taald4 ,deze korte inh\dsv]kl>+5 w]d5 bij groote getale na> de v]s*ill5de s*\wburg5 v]zond5 en tegelijk met de plaats5 aan de toes*\w]s afgegev54 ,voor h5 die het ,frans* niet ma*tig w>51 0 dit e5 groot gemak om to* de opvo]+5 te kunn5 volg54 ,9 n dez] plaats51 wa> m5 voor de zooveel/e maal ,la ,dame aux ,camlias v]toonde1 die 9 ,am]ika met ,camille wordt aangesprok51 wa>m1 weet ik niet1 vond het volg5de plaats4 ,de secret>is van onze t\rne _h zi* bij het v]z5d5 van het pakket v]gi/ en 9 plaats van de bro*ures van ,dumas' tooneelspel1 die van ,rac9e's ,phdre ge/uurd4 ,de bureauli/ _h er ev5m9 a*t op geslag5 en ze ov]al uitg$eeld4 ,het publiek volgde di5 avond met gespann5 a&a*t het /uk1 dat w$]om e5 groot succes _h en jui*te ,s>ah onb$a>lijk toe4 ,hoe ongelo(lijk het ook moge kl9k51 niem& _h van deze v]giss+ van de adm9i/ratie het m9/e gem]kt en doodkalm het droevige e9de van de s*oonmo$] van ,hippolytus voor de liefdesroman van ,m>gurite ,gau?i] opgevat4 ,mijn betrekk+5 tot ,gekroonde ,ho(d54 ,9 ,decemb] #ahhb tijd5s mijn t\rne met ,con/ant ,coquel9 door ,europa1 bevond ik mij te ,/4 ,pet]sburg1 to5 op e5 go$5 dag g5]aal ,ri*t]1 int5dant bij ,cz> ,alex&] ,,iii zi* aan mijn htel v]voegde met het v]zoek hem na> het paleis ,gat*9a te will5 volg54 ,de keiz] _h namelijk zijn v]lang5 te k5n5 gegev5 zi* p]soonlijk met mij te ond]h\d5 ov] het organise]5 van e5 voor/ell+ met ,coquel9 9 zijn w9t]resid5tie4 ,bij aankom/ w]d ik 9 e5 ze] e5v\dig gemeubile]d v]trek gelat51 wa> spo$ig da>op e5 rijzige ge/alte met hoog voorho(d1 droom5d5 blik1 lang5 ba>d en met e5 burg]lijk colb]tje aan mij de h& toe/ak4 ,het 0 de alle5he]s*] ov] me] dan hond]d zev5ti5 millio5 ond]dan5 9 eig5 p]soon6444 ,hij pres5te]t mij e5 cig>et en ons ond]h\d neemt e5 aanvang4 ,9 het kort deel ik hem op zijn v]zoek d5 kort5 inh\d mee van de /ukk51 die ,coquel9 en zijn gezels*ap op hun rep]toire hebb54 ,t5slotte m]kt de keiz] op1 die met gekrui/e be551 geheel op zijn gemak na> mij zat te lui/]53 --,m5e] ,s*rmann1 ik b5 sle*t op de hoogte met die v]s*ill5d5 tooneel/ukk54 ,ik wil liev] e]/ de keiz]9 raadpleg5 ( nog bet]1 ik laat het geheel aan u ov]1 omdat u zelf wel het be/ zult wet5 9 welke rol ,coquel9 het mee/ voldoet en welk /uk ook voor de jeugd pa/1 want ik b5 er op ge/eld1 dat ook mijn k9d]5 de v]toon+ bijwon54 ,ik koos ,gr+oire en ,les ,prcieuses ,ridicules b5ev5s enkele bes*eid5 monolog54 ,9 e5 g]es]ve]de loge nam5 de keiz] plaats met re*ts van hem de keiz]9 en l9ks ha> zoontje1 de toekom/ige ,cz> ,nicolaas ,,ii 9 e5 matroz5pakje2 hij 0 to5 ongeve] ve]ti5 ja> oud4 ,de zaal bood e5 s*itt]5d5 aanblik1 veel uni=m51 diplomat5 9 ambtsgewaad en de dames all5 zond] uitzond]+ g$ecollete]d4 ,zijn ,maje/eit betoonde zi* na afloop ze] +5om5 met deze voor/ell+ en s*onk mij e5 ko/b>5 r+ als h]9n]+ aan dit voor mij onv]getelijk fee/4 99 99 99 99 99 ,m9d] aang5ame h]9n]+5 zijn mij van de voor/ell+5 te ,madrid 9 ,ma>t #ahhc bij geblev54 ,ik _h voor de t\rne met ,mme ,fav>t van de ,com$ie ,franaise het ,apollo ,!t] gepa*t1 to5 ik bij aankom/ v]nam1 dat de directeur ,rocco er met niet m9d] dan twee en d]tig duiz5d francs van door 0 gegaan1 welk b$rag voor de s]ie voor/ell+5 door de high-life 9 ,madrid aan plaats5 g5om5 04 ,wat te do58 ,de opvo]+5 moe/5 plaats v9d51 want ik 0 deze t\rne op eig5 risico begonn54 ,er s*oot mij niets &]s ov] dan vr d5 aanvang het publiek van het gebeurde 9 k5nis te /ell54 --,dames en ,he]54 ,hoewel het b$rag van de g5om5 abonnem5t5 mij ontvreemd is geword51 voel ik mij v]pli*t de gel$5 s*ade niet op u te v]hal5 en zull5 de aangekondigde voor/ell+5 geh&haafd blijv54 ,e5 luid applaus begroette deze woord5 en nauwelijks 0 het e]/e b$rijf t5 e9de ( er w]d mij v]zo*t 9 de loge van d5 kon+ te v]s*ijn54 ,alphons ,,xii betuigde mij zijn le$wez5 met het gebeurde en m]kte la*5d op1 dat dit wel de e]/e maal 01 dat e5 impres>io door e5 directeur b$rog5 w]d1 want mee/al _h het omgeke]de plaats4 ,t\t e/ p]du =s l'honneur heeft re$s n uw] kon+5 gezegd1 laat dit u e5 troo/ zijn4 ,hi]op ontde$ zijn ,maje/eit zi* van zijn roset d] orde van ,isabella de ,ka?olieke en /ak ze 9 mijn knoopsgat4 ,het /uk1 we speeld5 ,s]ge ,pan9e1 _h d5 kon+ ma> matig voldaan4 ,hij belo(de mij e*t] ook de volg5de avond5 9 d5 s*\wburg te zull5 kom54 ,door ,zijn teg5woordigheid kwam het publiek 9 groot5 getale op1 zoodat ik g$eeltelijk we] aan mijn ko/5 kwam4 ,het volg5de ja> bezo*t de kon+ op zijn t]ugreis van ,b]lijn1 wa> ,wilhelm ,i hem tot kolonel van e5 ,uhlan5 regim5t _h b5oemd1 ,p>ijs4 ,de h\d+ van de ,p>ijz5a>s 0 ditmaal alles behalve vri5delijk4 ,bij zijn rit van de ,g>e du ,nord door de ,rue ,lafayette w]d zelfs gefluit en gesis wa>g5om5 en het 0 d5 kon+ aan te zi51 dat hij zijn politieke v]pli*t+5 v]w5s*te1 die hem ditmaal aan zoo'n onheus*e ontvang/ bloot/eld54 ,ook ik bevond mij ond] de m5igte en kon mij bij het hoor5 van dit gefluit en gesis niet we]h\d5 ,vive le roi6 te roep54 ,de kon+ w5dde zi* om1 s*e5 mij te h]k5n51 want e5 vlu*tige glimla* b$ankte mij voor mijn mo$4 ,dat hi] mo$ toe noodig 01 bleek mij uit d5 geweldig5 vui/slag die mijn hoog5 ho$ v] ov] mijn oor5 de$ zakk5 en aan mijn ges*eurde en gehav5de kle]54 ,to5 ik kort da>op ,anna ,judic na> ,madrid begeleidde1 wa> zij 9 het ,z>zuela-!at] als ,mam'zelle ,nit\*e optrad1 w]d ik w$]om bij d5 kon+ ontbod51 die mij t]/ond de h& toe/ak4 --,wa>de ,s*rmann1 ik dank u voor uw en?\sia/5 groet 9 de ,rue ,lafayette4 --,hoezoo ,sire1 b5t u dat nog niet v]get58 --,dat kon moeilijk1 want u wa>t de e5ige1 die mij to5 dor/ v]welkom54 99 99 99 99 99 ,met d5 voorlaat/5 mon>* van ,portugal beleefde ik e5 komis* avontuur4 ,don ,luiz 0 e5 dol liefhebb] van muziek1 d4w4z4 van zijn eig5 spel4 ,om mij da> e5 proef van te gev51 noodigde zijn ,maje/eit mij t5 paleize1 na mij e]/ gevraagd te hebb5 ( ik e5 muziekk5n] 04 ,op het afgesprok5 uur liet ik mij a&i554 ,hoe groot 0 ev5wel mijn v]wond]+ en spo$ig da>op mijn v]vel+1 to5 ik e5 uur lang geheel alle5 het gekras op e5 violoncel moe/ aanhoor51 wa>op zijn kon9klijke ,hoogheid mij me5de te v]ga/54 --,nu wat zegt u er van1 luidde e9delijk zijn vraag4 --,sire1 antwoordde ik onomwond54 ,als u niet re$s kon+ van ,portugal wa>t1 engage]de ik ,u t]/ond als kon+ d] celli/5 en sam5 z\d5 we g\d v]di554 ,dit antwoord s*e5 bij ,don ,luiz zoo ze] 9 d5 smaak te vall5 dat hij mij dadelijk met het (fici]skruis van d5 ,*ri/us-orde v]e]de4 ,humb]t ,i1 de ov]l$5 kon+ van ,itali 0 ge5 m9na> van tooneel1 wa> hij tr\w5s op5lijk voor uit kwam4 ,to5 ik 9 ,decemb] #ahhd met ,mme ,judic 9 d5 ,arg5t9a-s*\wburg voor/ell+5 van ,n9i*e gaf1 ontv+ ik e5 s*rijv5 van d5 h(9t5dant1 dat zijn ,maje/eit n d] voor/ell+5 met zijn teg5woordigheid z\ v]e]54 ,kw>t voor a*t5 /ond ik 9 de ve/ibule zijn ,hoogheid op te wa*t54 ,het w]d a*t1 half neg51 neg5 uur1 nog /e$s kwam5 de rijtuig5 niet voor4 ,e]/ om ti5 m9ut5 na neg5 v]s*e5 de kon+ en zijn gemal94 --,b5t u de impres>io1 is 's kon+s e]/e vraag4 ,hoe v] /aat het met het /uk8 --,m5 wa*t nog /e$s op uw ,maje/eit4 ,ik dor/ niet e]d] te lat5 beg9n54 --,da>mee hebt u v]ke]d g$aan4 ,zoo aang5aam v9d ik het niet4 ,9 i$] geval zorgt u ma>1 dat het spo$ig afloopt4 ,de kon+9 om ha>s gemaals uitspraak e5igsz9s te v]za*t51 in=me]de na> de v]s*ill5de artie/5 en gaf di5 avond v]s*eid5e mal5 door applaus ha> +5om5heid met het v]toonde te k5n54 ,ook de keiz] van ,oo/5rijk1 die tweemaal e5 voor/ell+ ond] mijn leid+ bijwoonde1 0 niet bepaald wat m5 noemt e5 tooneelliefhebb]4 ,de e]/e maal 9 #ahha tijd5s de voor/ell+5 van ,s>ah ,b]nh>dt 9 het ,r+ ,?t] te ,we551 de twe$e maal 9 #ahhe 9 de ,we5s*e ,musik ,v]e91 to5 ,mme ,patti weig]de e5 vi]de numm] te z+51 voorgev5d v]moeid te zijn1 nietteg5/a&e het gee/driftige publiek er ha> als 't w>e om smeekte4 ,franz ,joseph _h mij bij die geleg5heid opg$rag5 la div9e sr9ette uit zijn naam te complim5te]5 en op mijn beurt drong ik er bij de diva op aan nog e5 extra numm] te gev54 ,z\ de keiz] ha> wel gecomplim5te]d hebb51 wanne] hij ,patti's antwoord _h kunn5 hoor584444 --,vraag hem ,zat]dag voor mij te z+51 dan zal ik nu voor hem nog iets t5 gehoore br5g54 99 99 99 99 99 ,9 #ahhf gebeurde mij te ,kop5hag5 het volg5de bij mijn t\rne met ,mme ,judic4 ,vrdat de voor/ell+ aanv+--de kon+ _h nog niet 9 zijn loge plaats g5om5--w]d ik op het tooneel door e5 beja>d he] aangesprok51 die mij all]lei bijzond]h$5 omtr5t het debuut en het rep]toire van onze /] vroeg4 ,plotsel+ ^w ik door ,mme ,judic g]oep54 --,s*rmann1 z\ je me ev5 kunn5 help58 ,excuse] en metn gaf ik d5 oud5 he] m'n claque ov]4 ,ik kom t]/ond t]ug4 ,haa/ u ma> niet1 is zijn la*5d antwoord4 ,to5 ik t]ugkwam1 0 hij v]dw55 en e5 veel jong]e he] geeft me met e5 wo$5d gezi*t mijn ho$ t]ug4 --,ik z\ e5 &]maal e]/ in=me]5 tot wi5 u spreekt4 ,weet u wel1 aan wi5 u uw ho$ te bew>5 hebt gegev58 ,aan d5 kon+1 m5e]1 aan d5 kon+1 die ,u dit wa>s*ijnlijk ze] kwalijk heeft g5om54 ,ik keek leelijk op m'n neus en dor/ zijn ,maje/eit niet me] ond] de oog5 kom54 ,9 de pauze kwam ,*ri/iaan ,,ix w$]om op het tooneel4 ,het e]/e wat ik de$ 0 hem mijn v]onts*uldig+ aan te bi$54 --,het is wel1 het is wel4 ,ik moe/ er zelf om la*56 ,to5 ik 9 #ahif met ,la ,duse ,kop5hag5 bezo*t wi/ de beja>de mon>* dit voorval van ti5 ja> gel$5 zi* nog be/ te h]9n]54 ,de kon+ woonde alle voor/ell+5 van ,eleonora ,duse bij1 de e]/e maal 0 hij v]gezeld van de kon+91 d5 keiz] en keiz]9 van ,rusl&1 d5 pr9s en pr9ses van ,wales1 d5 kon+ van ,griek5l&1 pr9s ,waldem> en d5 troonopvolg] van ,zw$54 ,de ?ans ov]l$5 vor/ van ,d5em>k5 _h zijn bijnaam van s*oonvad] van ,europa t]dege v]di5d4 ,elk voorja> kwam de uitgebreide vor/elijke familie 9 het ka/eel ,fr$5sborg bije5 en voor de v]s*ill5de rege]5de ho(d5 van ,europa 0 deze ru/kuur1 vrij van zorg en etiquette aan de familietafel van kon+ ,*ri/iaan /e$s e5 d] aang5aam/e p]iod5 uit hun lev54 ,m5 /oorde zi* hi] lett]lijk aan niets4 ,de he]5 liep5 9 e5 huisjasje met slapp5 ho$ ( /rooho$ door de tu95 en w>5 aan niets van de ,de5s*e burg]ij te ond]s*eid51 de dames 9 e5v\dige robes tailleur d$5 9 de /ad hun inkoop5 ( speeld5 t5nis en golf2 kortom des b\rgeois en villgiature4 ,op e5 go$5 dag w>5 de he]5 t] ja*t uitgetrokk5 zond] gevolg1 alle5 9 gezels*ap van hun hond54 ,het wild bleek nog al s*a>s* te zijn1 want de jag]s w>5 al heel v] ov] de veld5 voortgeloop51 zond] e5 enkel5 fazant te hebb5 ne]gelegd4 ,plotsel+ begon de lu*t te betrekk5 en brak er e5 geweldige reg5bui los4 ,n]g5s 9 de buurt bleek e5 s*uilplaats te zijn1 to5 onv]wa*t e5 bo] kwam aanrijd5 op e5 bre$5 ov]dekt5 gro5tek>4 ,m5 h\dt hem aan en na e5ig prat5 /emt hij toe de he]5 na> de /ad te rijd54 ,ond]weg beg9t de bo] aan het jongm5s* dat naa/ hem op d5 bok heeft plaats g5om5 te vrag51 wa> die he]5 to* wel v&aan kwam51 omdat hij hun taal--er w]d ,frans* gesprok5--ma> niet kon ?uis br5g54 ,de jonge man--die niem& m9d] 0 dan de erfpr9s van ,d5em>k5--antwoordde3 ,ik b5 n van je l&g5oot54 --,wa> woont u dan8 --,te ,fr$5sborg4 --,mag ik vrag51 wat u da> voor e5 b]oep uitoef5t8 --,o1 niet veel bijzond]s1 ik b5 ma> erfpr9s4 --,h1 dat is toevallig6 ,en die oude he]1 a*t] u8 --,dat is mijn vad]1 kon+ ,*ri/iaan4 --,da*t ik het niet6 ,en die twee he]5 met hun ba>d4 --,wel dat zijn mijn zwag]s1 de keiz] van ,rusl& en de kon+ van ,engel&4 --,pra*tig6 ,ik reis 9 fijn gezels*ap1 m]kt het bo]tje spott5d op4 ,en die twee &]5 9 d5 hoek8 --,de oud/e is mijn bro]1 de kon+ van ,griek5l& en die jong]e1 pr9s ,k>el4 --,en hij1 die op de hond5 pa/8 --,de pr9s van ,zw$54 --,het kan niet mooi]6 ,welnu1 laat ik u nu op mijn beurt e5s 9 v]tr\w5 nem51 ma> u moet me belov5 het niet ov] te v]tell51 wat ik u ga me$eel54 --,mijn woord er op4 --,n\ moet u e5s rad51 wie k feitelijk b54 --,wel1 wie weet6 --,ik b51 ma> u moet het niet v]d] v]tell54 ,ik b5 ,onze lieve ,he]4 ,eleonora ,duse4 ,tijd5s de voor/ell+5 van ,s>ah ,b]nh>dt 9 ,itali1 woonde ik e5 opvo]+ bij te ,turijn van e5 gezels*ap1 ond] leid+ van ,sg4 ,ces>e ,rossi4 ,ik w]d getr(f5 door het buit5gewone tal5t van e5 jeugdige actrice1 to5 9 ha> l& nog tamelijk onbek5d3 ,elonora ,duse-,*ecci4 ,zij /elde di5 avond n d] held9n5 van d5 oud5 ,s>d\ voor en speelde zoo natuurlijk en h>t/o*telijk1 dat m5 v]gat het b$a*te 9 de tooneelfiguur van d5 h&ig5 dramaturg en sle*ts voor zi* zag e5 lijd5de vr\w1 met wi] lotgevall5 m5 innig te do5 _h4 ,9 de uitbeeld+ van ha> sm>t 0 zij niet te ev5>5 en ik durf hi] g]u/ ne]s*rijv51 dat ik nimm] e5 actrice ontmoet heb1 die met me] gevoel en natuurgetr\w het lijd5 van &]5 wi/ uit te beeld54 ,ik begreep t]/ond1 dat deze jonge ,italiaans*e zi* weldra e5 int]national5 naam z\ v]w]v5 en dat ha> kun/ ge5 tooneelliefhebb] ong]o]d z\ lat51 zelfs v]mo$de ik1 dat ha> g5ie d5 /rijd met de groot/e b]oemdh$5 op tooneelgebi$ z\ kunn5 aanb9d5 en t5slotte als ov]w9n>es uit dez5 kamp te voors*ijn z\ tr$54 ,9 mijn v]beeld+ zag ik re$s de s*itt]5d/e triomf5 ha> deel word51 wa> zij ook optrad1 en b]ek5de ik de fabela*tige recettes1 die met zoo'n kun/5>es te mak5 z\d5 zijn4 ,ik moe/ dus tot elk5 prijs ha> zi5 te beweg5 ha> huisgez91 ha> gezels*ap te v]lat5 en ha> ond] het oog br5g51 dat ha> kun/ univ]seel eig5dom 01 omdat ze iets nieuws1 iets geheel p]soonlijks te g5iet5 gaf4 ,wat ik ha> e*t] ook voorspiegelde1 zij g+ er niet op 94 ,eleonora ,duse _h to5 nog ge5 v]tr\w5 9 ha> ontluik5d g5ie4 ,zij 0 bevreesd1 niet begrep5 te word5 en wilde liev] de /] blijv5 te ,turijn1 9 ,piemont en ,toscana1 dan de nationale ijdelheid en eig5liefde van vreemde toes*\w]s trotse]54 ,ov]tuigd als ik 01 dat ze weldra 9 z\ zi51 dat ,itali voor ha> g5ie en ambitie te kle9 01 drong ik niet lang] aan en besloot ik e5 bet]e geleg5heid af te wa*t5 want ik bleef bij mijn voornem51 het ko/te wat 't w\1 de impres>io te word5 van deze tragdi5ne1 die to5 re$s zi* aan mij geop5ba>d _h1 als de ,notre ,dame de la ,d\leur4 ,mijn vurig v]lang5 kwam 9 v]vull+4 #a ,janu>i #ahie ontv+ ik volg5d telegram3 ,indi5 nog /e$s van plan met mij e5 ,europees*e t\rne te beg9n51 kom t]/ond na> ,flor5ce1 wa> ik u wa*t4 ,e5 uur lat] 0 ik al op weg na> ,itali1 om mijn /] tegemoet te reiz51 die g$ur5de al di5 tijd mijn g$a*t5 zoodanig 9 beslag _h g5om51 dat ik mijn koelblo$igheid1 zoo hoog noodig 9 mijn vak1 er bijna bij v]lor5 _h4 ,zond] de m9/e moeilijkheid w]d5 wij het ov] de voorwa>d5 e5s en wij beslot5 de v]ov]+/o*t door ,europa aan te vang5 met e5 t\rne van e5 ma& door ,holl&1 ,belgi en ,duits*l&4 ,ha> belangeloo%eid tr( mij wel het mee/4 ,bov5 alles /ond ha> kun/1 aan al het ov]ige he*tte zij m9d] wa>de en ik prees mij-zelf re$s gelukkig1 nu e9delijk e5s de h& gelegd te hebb5 op e5 actrice1 die alle5 da*t aan ha> roll5 en de v]d]e rompslomp aan mij ov]liet4 ,weldra z\ ik inzi5 9 hoev]re ik mijn vreugde _h te temp]54 ,d5 #h/5 ,ma>t begon onze t\rne te ,am/]dam met ,la ,dame aux ,camlias4 ,e5 succes1 dat mijn v]wa*t+ v] ov]tr(4 ,het publiek buit5 zi*zelf van gee/drift1 jui*te de /] toe met e5 w>mte1 e5 uitbundigheid1 wa>aan ik 9 ,holl& niet gewoon 04 ,ook de blad5 w>5 n en al l(4 ,mijn flair _h zi* dus niet b$rog54 ,ik _h de ph5ix ontdekt1 die1 h]bor5 uit de as* e5] kun/ van conv5tie1 e5 nieuw li*t ont/ak en droomde van reeks5 succesvolle opvo]+5 en b]g5 g\ds4 ,ik _h e*t] buit5 ha> n]veus ge/el g]ek5d en jui/ die bezorgdheid voor ha> kun/1 wa>ov] ik mij e]/ zoo v]heugd _h1 w]d lat] voor mij e5 onuitputtelijke bron van moeilijkh$51 soms zelfs van ze] ern/ig5 a>d4 ,mme ,duse heeft zi* nooit om tu*t1 om regelmaat bekomm]d4 ,recette1 directie1 engagem5t51 publiek1 p]s1 alles liet ha> onv]s*illig4 ,zij _h alle5 oog voor ha> kun/1 da>aan gaf zij zi* geheel4 ,de g]+/e teg5spo$1 e5 li*te1 voorbijga&e onge/eldheid1 reg51 sneeuw1 de we9ig aanlokkelijke aanblik van e5 ha> onbek5de /ad1 de$ zijn invlo$ op ha> inspiratie geld54 ,zij me5de zi* dan niet geheel en al aan ha> rol te kunn5 gev5 en het publiek teleur te /ell54 ,op het laat/e oog5blik moe/ dan de voor/ell+ afgela/ word5 en door e5 &]e v]vang51 ( wat nog vak] gebeurde e5ige dag5 uitge/eld4 ,de enorme ko/51 door zulk e5 uit/el v]oorzaakt1 rek5de zij niet4 ,( ik zoo'n avond op zijn m9/ e5 ti5duiz5d francs v]loor1 afgezi5 nog van de onaang5aamh$5 met de directie van d5 gepa*t5 s*\wburg zo[el als de teleur/ell+ van het publiek1 dat zi* tev]geefs g$]ange]d _h1 wanne] ,mme ,duse zi* niet lekk] gevoelde1 het legde niet het m9/e gewi*t 9 de s*aal4 ,zij bleef bij ha> voornem5 en trad niet op4 ,ik kreeg alle5 van ha> dit lakoniek briefje3 ,niets aan te do54 ,v]z9 er ma> op1 wat je wilt4 ,ik speel vanavond niet4 ,to* kwam het publiek /e$s t]ug4 ,wanne] voor &]e artie/5 e5 uitge/elde voor/ell+ e5 v]lor5 zaak is1 s*e5 deze regel voor ,mme ,duse niet op te gaan4 ,nietteg5/a&e ha> vaak ongemotive]de weig]+1 om op te tr$5 en de hi]door gel$5 v]liez51 heb ik g$ur5de de zev5 j>51 dat ik met ha> ov]al rondtrok niet e5maal e5 proces1 ( iets van di5 a>d met de v]s*ill5de directies te vo]5 gehad4 ,na ha> triomfto*t door ,holl& en ,belgi met ,la ,dame aux ,camlias1 ,magda1 ,la ,femme de ,claude1 ,la ,loc&i]a1 ,cavall]ia ,ru/icana1 bezo*t5 wij het e]/ ,keul51 wa> ha> 'n succes wa*tte1 dat ongehoord5 omvang aannam4 ,de directeur van d5 s*\wburg _h e]/ ge5 v]tr\w5 9 ha> optr$5 en weig]de zijn geb\w af te /aan1 welke aanlokkelijke voor/ell5 ik hem ook de$4 ,t5slotte kreeg ik alle5 v]l( om g$ur5de twee mat9e's p] week het ,/adt-?t] te bespel51 wa>bij hij zoo vri5delijk 0 mij nog toe te voeg51 dat ik ge5 s\ z\ mak51 omdat het publiek niet gewoon 0 na> middag-voor/ell+5 te gaan4 ,ik /oorde mij e*t] niet aan zijn w5k5 en liet doodkalm mijn e]/e middagvoor/ell+ aanplakk53 #ai ,april1 om n uur ,la ,dame aux ,camlias4 ,di5 middag maakt5 we #iiaj m>k1 dus e5 go$e #ab1jjj francs4 ,vr het e9de d] voor/ell+ w>5 de plaats5 voor de volg5de mat9e van ,magda die e]/ drie dag5 da>na plaats z\ v9d51 re$s v]ko*t4 ,9 d5 loop van d5 avond kreeg ik e5 telegram van de zu/] van d5 keiz]1 die te ,bonn woonde444 ,v]zoeke e5 loge te res]ve]51 wa>1 komt er niet op aan4 ,teg5 het middaguur1 ik 0 jui/ van plan na> d5 s*\wburg te gaan1 v]zo*t ,la ,duse mij ha> ev5 te kom5 opzoek54 --,wa>de he] ,s*rmann1 u moet de voor/ell+ uit/ell54 ,ik kan niet spel54 --,b5t u onge/eld8 --,dat jui/ niet4 --,wat dan8 --,ik voel me niet lekk]4 ,ik zal mijn rol niet na> behoor5 kunn5 spel54 ,/uur het publiek dus ma> t]ug4 --,onmogelijk mevr\w4 --,hoezoo8 --,er is e5 recette van #ab1jjj francs4 --#ab1jjj francs6444 ,dan /aat mijn besluit va/4 ,wanne] het publiek 9 zoo'n groote getale opkomt om mij te zi51 dan heeft het ook re*t op e5 vlekkelooze voor/ell+4 ,ik heb u gezegd1 dat ik me niet 9 /aat gevoel go$ spel te gev54 ,ik wil 't publiek niet be/el54 --,en de recette8 ,en de ko/58 --,doet er niet toe6 ,wat zijn uw eig5 v]di5/5 bij zoo'n recette8 --,ongeve] #bejj francs4 --,welnu1 die zal ik u betal54 ,ik w5s* niet1 dat u er iets bij v]lie/4 ,alle ko/5 van 't gezels*ap en d5 s*\wburg zijn voor mijn rek5+4 --,het spijt me1 mevr\w4 ,onmogelijk6 ,de zu/] van d5 keiz] is speciaal uit ,bonn voor u ov]gekom54 ,m5 _h ha> vooruit moet5 wa>s*uw5 niet op reis te gaan4 --,zij behoort tot het publiek als alle &]54 ,u zult ha> dus ook moet5 t]ugz5d54 --,ne51 mevr\w1 het is te laat4 ,als u mij vanmorg5 vroeg gewa>s*uwd _h1 z\ ik maatregel5 hebb5 kunn5 nem54 ,nu is de s*\wburg geop5d en het publiek re$s b9n54 ,ik weet ge5 enkele geld5de r$5 om de voor/ell+ af te kondig54 --,u moet er n v9d54 --,ik zeg u1 dat dit niet gaat4 ,u moet spel5 en als u weig]t1 zeg ik zond] omweg51 dat u met het publiek e5 loopje neemt4 --,dus u eis*t1 dat ik speel8 --,ja mevr\w4 --,go$1 dan zal ik spel54 ,ma> ik wa>s*uw u1 dat ik morg5 er ziek van b5 en ik 9 twee wek5 niet me] optre$4 --,wanne] u h$5 niet optrad1 z\ het succes van uw t\rne voor go$ gecompromitte]d zijn4 --,het zij zoo1 ik ga4 ,la ,duse g+ na> d5 s*\wburg4 ,zij speelde v]rukkelijk en behaalde ha> gewoon succes4 ,na afg]ek5d te hebb51 begaf ik mij na> mijn hotel1 wa> e5 briefje van ha> re$s op mij wa*tte4 --,ik b5 ziek4 ,ik kan 9 ve]ti5 dag5 niet optr$54 ,laat 't gezels*ap na> ,/raatsburg v]trekk51 wa> ik #g ,mei e]/ zal spel54 ,ik ga voor mijn h]/el na> ,itali4 ,eleonora ,duse4 ,ind]daad1 zij 0 v]trokk54 99 99 99 99 99 ,g$ur5de de zev5 ja>1 dat ik met ,la ,duse rondgetrokk5 b51 heb ik ha> nooit ov] zak5 kunn5 sprek54 ,elk5 morg5 maakte ik bij ha> mijn opwa*t+4 ,we sprak5 dan ov] litt]atuur1 de laat/ v]s*55 romans1 de ,p>ijs*e premires1 ov] ,%akespe>e1 kortom ov] alles1 ma> nooit ov] zak54 ,zoodra ik dat *apit] aanro]de1 /ond zij op en sprak3 --,b$]f mij mijn dag niet4 ,als u mij iets da>ov] te zegg5 ( te vrag5 hebt1 doe dat dan p] brief4 ,ik zal u t]/ond antwoord51 wat mij go$ dunkt4 ,wanne] u e*t] 9 vri5ds*ap met mij w5s*t om te gaan1 dan nimm] e5 woord ov] zakelijke belang5 ( di5/54 ,ik ond]s*eid 9 u twee p]son51 de homme du monde1 wa>mee ik met g5oeg5 van g$a*t5 wissel en de homme d'affaires1 wa>mee ik t5 mijn5t niets te do5 wil hebb54 ,on?\d dit go$ en rek5 het u voor gezegd4 ,nooit is ,mme ,duse van dit programma afgewek5 en welke belangrijke zaak zi* ook mo*t voordo51 /e$s moe/ die s*riftelijk plaats v9d54 ,ev5m9 heeft ,la ,duse zi* met bezoek5 ( int]views will5 inlat51 wanne] zij e5maal 9 d5 s*\wburg 04 ,te ,brussel _h zij geweig]d aan de uitnoodig+ van kon+9 ,l\ise te voldo51 die ha> door mij liet v]zoek5 9 de kon9klijke loge te kom51 wa> zij ha> p]soonlijk ov] ha> spel w5s*te te complim5te]54 ,de teleurge/elde vor/9 antwoordde mij3 ,het zij zoo4 ,u zegt1 dat ,mme ,duse niet kan kom54 ,br5gt u ha> dan mijn v]e]+ voor ha> buit5gewoon tal5t zelf ov] en voeg er aan toe1 dat zij g]u/ _h kunn5 kom53 ik eet de artie/5 niet op4 ,9 d5 kon9klijk5 s*\wburg te ,/uttg>t1 liet ,zijn ,maje/eit vrag51 wanne] hij de groote artie/e zijn e]bi$ige hulde z\ kunn5 aanbi$58 --,zeg aan ,zijn ,maje/eit1 dat ik ze] gevleid b5 ov] zijn welwill5dheid1 ma> dat ik hem onmogelijk kan ontvang54 ,9 d5 s*\wburg behoor ik mijn kun/ toe4 ,bezoek5 van welk5 a>d ook1 roep5 mij tot de w]kelijkheid t]ug en v]brek5 de illusie1 die ik noodig heb om mijn roll5 na> behoor5 te v]tolk54 ,ik b5 t5 ze]/e v]heugd1 dat mijn kun/ ,zijn ,maje/eit behaagd heeft4 ,b$ank hem h>telijk voor zijn welgeme5de gelukw5s*5 en doe hem tegelijk]tijd inzi51 dat dit voldo5de is4 ,ik wa*tte er mij wel voor ha> antwoord p]soonlijk aan d5 kon+ te gaan ov]br5g5 en bela/te hi]mee d5 b>on ,van ,putlitz1 int5dant van d5 kon9klijk5 s*\wburg1 die 't op zijn beurt aan d5 h(ma>s*alk me$eelde4 ,9 de e]/volg5de pauze kwam de kon+1 v]gezeld van d5 int5dant en zijn g5]aal-adjudant zelf op het tooneel4 --,m5e]1 wilt u mij aan ,mme ,duse voor/ell58 --,sire1 tot mijn spijt heb ik re$s aan uw int5dant gezegd1 dat ,mme ,duse ze] v]moeid is en onmogelijk 9 /aat is u te ontvang54 --,wees dan zoo go$ mij de deur d] loge van uw /] aan te wijz54 ,ik haa/te mij dit bevel op te volg54 ,de kon+ klopt aan4 --,wie da>8 --,de kon+4 --,het spijt me m5e] de kon+ niet te kunn5 ontvang51 ik kle$ me4 --,dat doet er niet toe4 ,ik zal wa*t51 tot u g]e$ zijt4 --,doe dat niet1 m5e]4 ,ik heb re$s de directie lat5 v]zoek5 ,zijn ,maje/eit mee te deel51 dat ik niet 9 /aat b5 bezoek te ontvang54 --,mevr\w4444 --,onnoodig aan te dr+54 ,ik zal mijn loge niet v]lat51 alvor5s m5 mij is kom5 b]i*t51 dat u v]trokk5 b5t4 ,wo$5d v]liet de kon+ het tooneel4 ,e5ige oog5blikk5 lat] sprak ,van ,putlitz mij aan4 --,u zult wel begrep5 hebb51 m5e] ,s*rmann1 dat het ,?tre-,royal voortaan voor u niet me] te krijg5 is4 ,uw v]zoek z\ 9 ge5 geval me] toege/aan word54 ,m5 ziet1 dat zoo'n t\rne d5 impres>io naa/ veel succes1 niet m9d] moeilijkh$5 bra*t4 99 99 99 99 99 ,na voor/ell+5 te ,kop5hag5 en ,/ockholm gegev5 te hebb51 s*eepte ,la ,duse zi* na> ,noord-,am]ika 94 ,ov]al hetzelfde succes4 ,9 ,novemb] #ahif tre$t zij te ,b]lijn op 9 het ,neues ,?t]1 wa> de ook bij ons bek5de ,sigmund ,laut5b]g de directie vo]de4 ,v&a> gaat de kun/reis na> ,/4 ,pet]sburg4 ,de gemiddelde recette van de ve]ti5 voor/ell+5 b$roeg ve]ti5duiz5d francs4 ,te ,mosk\ loopt de glorievolle t\rne mis4 ,hi] wordt de tragdi5ne onge/eld4 ,de sneeuw1 het gure klimaat s*ijn5 voor ha> zwak ge/el niet te deug54 ,hoewel er voor ha> s]ie voor/ell+5 re$s ov] de hond]dti5duiz5d francs besprok5 is1 moet zij ha> optr$5 telk5s we] uit/ell51 tot zij plotsel+1 op raad van ha> g5ee%e]1 na> ,itali t]ugke]t en de teleurge/elde impres>io g5oodzaakt is1 het geld t]ug te gev54 ,zelfs de zegelko/51 de z4g4 /$elijke bela/+1 krijgt hij niet e5s v]go$4 ,tot nog toe 0 ,la ,duse nimm] te ,p>ijs opgetr$51 hetge5 to* de droom is van de mee/e buit5l&s*e artie/54 ,la ,duse _h er ook wel oor5 na>1 alle5 zij zag teg5 de noodzakelijke reclame en int]views op4 ,ik wi/ ha> ev5wel te beprat52 bewe]de1 dat ze da> ge5 la/ van z\ hebb5 en ,la ,duse gaf t5slotte toe1 op voorwa>de1 dat zij door ,s>ah ,b]nh>dt uitg5oodigd z\ word5 en 9 ha> s*\wburg z\ optr$5 79 die j>5 ,la ,r5aissance74 ,niet als concurr5te1 ma> als g5oodigde wilde zij voor de ,p>ijz5a>s spel51 wat niem& ha> kwalijk z\ kunn5 nem54 ,dit ultimatum bra*t mij 9 groote v]leg5heid1 do* wie niet waagt1 niet w9t4 ,da> ik met ,s>ah ,b]nh>dt door vroeg]e t\rnes op go$5 voet v]ke]de1 zo*t ik ha> op1 om ha> ov] het bezoek van ,la ,duse te pols54 ,s>ah maakte niet de m9/e bezw>52 zij _h jui/ voor e5 s]ie voor/ell+5 te ,brussel afgeslot51 ha> s*\wburg /ond dus leeg en zij /elde er e5 groote e] 91 dez5 zoolang aan ha> ,italiaans*e kun/zu/] af te /aan4 ,nu de$ zi* de moeilijkheid voor e5 /uk uit te kiez54 ,annunzio's ,citta morte 0 re$s door d5 auteur aan ,s>ah v]ko*t en het g+ dus niet aan1 deze noviteit 9 ha> s*\wburg op te vo]54 ,m5 ri$ ha> de bek5de ,dame aux ,camlias aan1 het publiek 0 met d5 inh\d voldo5de v]tr\wd1 het 0 nog /e$s het be/e kas/uk1 da> ,s>ah met de rol van ,m>gurite de groot/e lauw]5 _h geoog/4 ,voor ,la ,duse 0 de proef gewaagd1 hoewel aanlokkelijk4 ,9 e5 vreemde w]eld/ad1 9 'n ,p>ijs* /uk1 9 d5 s*\wburg van ,frankrijk's b]oemd/e actrice met ha> lijfrol op te tr$52 m5 kan zoo ongeve] beseff51 wat er bij ,la ,duse moet zijn omgegaan1 to5 zij di5 avond voor het e]/ het tooneel betrad4 ,het succes 0 ov]weldig5d444 ,s>ah1 die de voor/ell+ 9 de zaal _h bijgewoond1 0 z v]rukt ov] de uitbeeld+ van ha> groote collega1 dat zij ha> 9 ha> loge om d5 hals vloog6 ,en de p]s8444 ,e5 artikel van d5 ?ans ov]l$5 criticus ,gu/ave ,l>r\met1 getiteld3 ,la ,duse et le public p>isi5 deelt mee3 ,la ,duse _h bij deze geleg5heid dezelfde res]ve teg5ov] de p]s 9 a*t g5om5 als zij dat gewoon 0 te do54 ,zij legde no* bezoek5 af1 no* wilde bezoek5 van krant5m5s*5 ontvang54 ,de ,p>ijs*e kon+5 d] kritiek1 die1 als sommige tooneel/]r51 hun mannelijke en vr\welijke v]e]d]s en bes*]mel+5 er op na h\d51 w>5 door het g$rag van ,la ,duse t5 ze]/e gebelgd4 ,het v]s*il 9 de ontvang/ van het publiek en van de p]s 0 dan ook teek55d1 enkele gun/ige uitzond]+5 natuurlijk niet te na gesprok54 ,het publiek n en al gee/drift1 de v]slag5 onbillijk en we9ig h(felijk4 ,sommig5 g+5 zelfs z v]1 om met het en?\siasme van de zaal d5 spot te drijv5 en noemd5 de pret5tie van ,la ,duse1 om zi* met de e]/e ,p>ijs*e actrices gelijk te will5 /ell51 zelfov]s*att+4 ,la ,duse trok zi* da> e*t] niet veel van aan1 ha> reputatie a*tte zij door h5 niet aangeta/4 ,zij me5de1 dat de ,p>ijz5a>s hun arti/ieke voorli*t]s g5oeg k5d51 om te wet5 wat zij ervan geloov5 moe/51 nu de p]s niet op ha> h& 04 ,victori5 ,s>d\ kwam spo$ig da>op ,la ,duse v]zoek51 ha> m$ew]k+ te will5 v]le55 aan e5 gala-voor/ell+1 t5 bate van het op te ri*t5 /&beeld van ,alex4 ,dumas fils4 ,zij /emde t]/ond toe1 niet alle5 uit bewond]+ voor d5 groot5 mee/] do* ook uit dankba>heid voor het ,p>ijs*e publiek1 dat ha> zoo all]*>mant/ ontvang5 _h4 ,er w]d tuss*5 h5 ov]e5gekom51 om het vi]de b$rijf van ,m>gurite ,gauti] te gev54 ,to5 ,s>ah ,b]nh>dt dit ev5wel hoorde1 maakte zij bezwa>1 die e] kwam ha> toe1 en ,la ,duse 0 zoo v]/&ig1 dit 9 te zi54 ,zij zag1 hoewel 't ha> natuurlijk ontzett5d speet1 dan ma> liev] van ha> voornem5 af en s*onk het comit e5 duiz5d francs4 ,ik da*t er &]s ov]4 ,ik wi/ mijn /] te ov]r$51 9 e5 &] /uk van ,dumas op te tr$5 en noemde ,la ,moglie di ,claude4 ,nu _h dit drama te ,p>ijs nooit veel opgang gemaakt en bij e5 reprise van ,la ,femme de ,claude zelfs *ec gel$54 ,la ,duse 0 dan ook bezorgd1 ( zij ha> uitbeeld+ van ,cs>9e voor het ,p>ijs*e publiek aannemelijk z\ wet5 te mak54 ,ik hield voet bij /uk en liet het twe$e b$rijf 9 de ,fig>o aankondig54 ,de opvo]+ _h plaats1 het pleit w]d gewonn51 e5 dav]5d applaus viel ,la ,duse te beurt en het /&beeld van ,dumas fils 0 v]zek]d4 ,de opbr5g/ van di5 kun/avond beliep niet m9d] dan #ca1dhh francs4 ,na ha> succes te ,p>ijs w]d de groote actrice 9 ha> eig5 l& natuurlijk op de h&5 g$rag54 ,9 ,tri/1 ,milaan1 ,turijn1 ,g5ua1 ,napels1 ,rome en ,flor5ce geeft zij s]ies voor/ell+51 die alle 't maximum opbr5g54 ,9 deze laat/e /ad krijg ik e5 brief van ,suzanne ,rei*emb]g1 de doy5ne van de ,comdie ,franaise1 om ,la ,duse uit te noodig51 aan ha> afs*eidsvoor/ell+ te will5 m$ew]k54 ,la ,duse neemt dit v]zoek met gee/drift aan en besluit het laat/e b$rijf van ,adri5ne ,lec\vreur te spel54 ,da> dit uit/apje na> ,p>ijs midd5 9 ha> t\rne de reisr\te dreigt 9 de w> te /ur51 neemt ,la ,duse op zi*1 de ko/5 voor ha> en ha> gezels*ap zelf te drag51 zooze] /elt zij op prijs 9 het ,huis van ,molire op te kunn5 tr$54 ,d5 #g;en ,ma>t #ahih _h deze gebeurt5is plaats met e5 recette van frs4 #dd1ejb1 nog groot] dus dan de kun/avond voor ,dumas4 ,na afloop d] voor/ell+ kwam presid5t ,flix ,faure op het tooneel de ,italiaans*e ga/ complim5te]54 ,van ,p>ijs v]trekt het gezels*ap w$]om na> ,monte-,c>lo en v&a> na> ,cannes1 wa> kon+ ,edw>d ,,vii v]blijf hield4 ,de ,pr9ce de ,galles 0 e5 bek5d tooneelvri5d1 ge5 wond] dus1 dat hij niet n d] voor/ell+5 van ,la ,duse ov]sloeg4 ,ov] ,m>seille en ,bordeaux gaat de t\rne na> ,portugal4 #ab ,april debute]t zij 9 d5 ,amelia-s*\wburg te ,lissabon met de ,dame aux ,camlias4 ,hi] word5 e5 neg5tal opvo]+5 gegev51 wa>van de gemiddelde recette #ae1djj francs oplev]t4 ,de vicomte ,san ,luiz de ,braga1 eig5a> van d5 s*\wburg1 is 9 de wolk5 ov] deze arti/ieke gebeurt5is4 ,zulk e5 unaniem succes heeft zijn !at] nog nooit meegemaakt4 ,hij besluit dan ook door e5 duurzame h]9n]+ dit feit te v]eeuwig54 ,op e5 m>m]5 plaat laat hij met g\d5 lett]s de data van ,la ,duse's optr$5 griff5 en noodigt hi]bij uit al wat ,portugal aan artie/5 en lett]kundig5 bezit4 ,kon+9 ,amelie1 die alle voor/ell+5 met groote +5om5heid _h bijgewoond1 liet zi* ev5e5s v]teg5woordig5 en wond] bov5 wond]1 ,la ,duse is bij het plaats5 d] plaat zelf aanwezig en neemt glimla*5d de gelukw5s*5 van d5 vicomte-directeur en d] vele aanwezig5 9 ontvang/4 ,van ,lissabon trok zij als e9dpunt h>] t\rne na> ,oporto1 wa> e5 e*t ,zuidelijke ovatie ha> tebeurt valt met e5 opbr5g/ d] twee voor/ell+5 van niet m9d] dan #bg1bjj francs4 ,zij besloot nu e5 welv]di5de ru/ te ,flor5ce te gaan nem51 na ongeve] e5 millio5 francs v]di5d te hebb54 ,&r ,anto9e4 ,g$ur5de mijn gans*e impres>iaat heb ik nimm] e5 artie/ le]5 k5n51 die me] 9 zijn kun/ opg+1 va/h\d5d] zijn weg v]volgde en eig5z9nig] 0 dan ,&r ,anto9e4 ,uit e]bi$ voor zijn pog5 heb ik vanaf de opri*t+ van zijn ,?tre ,libre j>5 lang zijn arti/ieke c>rire gevolgd en me /e$s de groot/e op(f]+5 getroo/ om hem 9 /aat te /ell5 zijn e]zu*tige plann51 zijn belangrijke h]vorm+5 t5 uitvo] br5g54 ,buit5 mijn opre*te bewond]+1 gevoel ik nog /e$s voor dit groote k9d1 zoo vol ideal51 e5 w>me sympa?ie1 want m5 met van hem h\d5 ondanks zijn gebrek51 m5 kn hem ge5 kwaad h>t to$rag54 ,onv]moeid1 door niets van zijn ideen af te br5g51 h]rij/ hij telk5s als e5 ph5ix uit zijn as*4 ,teg5spo$ s*ijnt op hem ge5 vat te hebb54 ,ti5 ja> lang heb ik met hem saamgew]kt1 vanaf d5 tijd dat hij als baanbrek] d] ,frans*e tooneelspeelkun/1 zi* vrijmaakte van de +ewortelde traditie1 tot aan zijn (ficieele erk5n+ van n d] e]/e ,p>ijs*e tooneel leid]s4 #bc ,ma>t #ahib begonn5 wij onze e]/e t\rne 9 het ,gr&-,?tre te ,luik4 ,wa> wij ook optrad51 0 het publiek op onze h&4 ,de naam van ,?tre ,libre heeft 9 het buit5l& niem& afges*rikt4 ,te ,am/]dam1 wa> wij da>na speeld51 0 de zaal van het ,gr&-,?tre uitv]ko*t4 ,ond] de twaalfhond]d p]son5 bevond5 zi* e*t] ma> drie dames4 ,de he]5 ,van ,li]1 directeur5 van di5 s*\wburg1 v]baasd5 zi* hi]ov] en w>5 niet we9ig v]ontwa>digd4 ,het publiek me5de zek] e5 pornografis* s*\wspel uit dat v]dorv5 ,p>ijs te wa*t5 te zijn1 wa>bij de teg5woordigheid van het zwakke gesla*t nu e5maal niet z\ pass54 ,to* hadd5 we tijdig d5 naam van het /uk en van d5 s*rijv] geannonce]d3 ,blan*ette van ,brieux4 ,bij het e]/e b$rijf bleef de zaal tamelijk koel1 m5 v]baasde zi* ov] d5 inh\d1 bij het twe$e hadd5 wij e*t] gewonn5 spel4 ,nu m5 ge5 onbehoorlijk gegev5 te zi5 kreeg1 wa>op de mee/5 g]ek5d hadd51 zond] het wa>s*ijnlijk te will5 bek5n51 boeide weldra de ern/ige uite5zett+ van het drama1 dat ov]ig5s door ,anto9e en de zijn5 mee/]lijk gespeeld w]d4 ,d5 volg5d5 avond w]d ,l',ecole des ,veufs opgevo]d1 e5 satyriek tooneelspel van ,georges ,ancey1 dat niet m9d] insloeg4 ,onze groot/e triumf w]d behaald met ,la ,dupe1 van d5 zelfd5 auteur1 die t]e*t n d] mee/ gevi]de s*rijv]s van het ,?tre ,libre is gewee/4 ,de scne1 wa>9 ,anto9e zijn vr\w e5 pa> oorvijg5 uitdeelt1 sloeg wel 't mee/ 94 ,anto9e v]wond]de zi* hi]ov] en zei me3 ,het s*ijnt hi] 9 't ,noord5 gewoonte te zijn1 e5 la/ige vr\w h>dh&ig ha> ongelijk aan het v]/& te br5g54 ,9 ,p>ijs hebb5 wij deze scne nooit kunn5 spel5 dan ond] luid prote/4 ,het v]volg van onze t\rne /elde hem e*t] 9 't ongelijk4 ,ov]al1 zo[el 9 ,zuid- als ,midd5-,frankrijk1 ,zwits]l& en ,itali hadd5 we met dit tooneel e5 ev5 groot succs als 9 ,holl&1 ,duits*l& en ,oo/5rijk4 ,te ,m>seille gav5 we ,seul1 e5 /uk 9 drie b$rijv51 van ,gu9on4 ,9 het twe$e b$rijf komt e5 k9d voor1 dat t] geleg5heid van d5 ja>dag van zijn grootvad] e5 fabel moet opzegg54 ,om ov]al e5 k9d van zes a*t ja> met d5 troep mee te nem51 g+ natuurlijk niet aan4 ,ik _h dus aan alle s*\wburgdirecties1 wa> wij dit /uk hoopt5 op te vo]51 vooruit ges*rev5 om e5 k9d t] plaatse de fabel ,les deux ,pigeons van ,la-fonta9e te lat5 in/ude]54 ,tot nog toe 0 dit ov]al go$ gegaan4 ,te ,m>seille toont m5 ons vr het s*]m opgaat e5 all]lief/ k]eltje4 --,k5 je de fabel van buit51 vraagt ,anto9e hem4 --,ja1 m5e]4 --,go$ zoo4 ,ga dan ma> 9 d5 foy] zoolang wat spel5 tot het je beurt is1 dan laat ik je wel hal54 ,het twe$e b$rijf is begonn51 het k9d komt op en beg9t4 --,a*1 pcare6 ,nog nooit _h m5 9 de omgev+ d] ,canebire zoo'n e*t ,m>seillaans* acc5t op de plank5 gehoord4 ,bij de e]/e woord5 beg9t m5 9 de fauteuils te la*51 weldra brult de geheele zaal4 ,deux pigeons s'aimai5t d'am\r t5dre4444 ,anto9e omhel/ het k9d en zegt3 --,g5oeg1 ik b5 tevr$54 ,de knaap kijkt zijn grootvad] v]baasd aan en beg9t opnieuw3 ,deux pigeons4444 ,anto9e hem snel 9 de r$e vall5d4 --,het 0 mooi1 h\d nu ma> op4 ,het k9d is da>ov] ze] ont/emd en gaat b$a>d voort4 ,de zaal gi]t het uit4 ,dat is te erg6 ,anto9e t5 e9de raad1 knijpt hem 9 de arm en flui/]t3 --,als je nu niet gauw je mond h\dt1 kwajong56 --,nee1 ik h\ m'n mond niet1 pruilt de kle9e4 ,ik heb de fabel gele]d1 ik zal ha> ook opzegg54 ,er viel niets aan te do56 ,de fabel w]d nogmaals tot het e9d voorg$rag5 tot groot v]maak van het publiek1 tot erg]nis van grootvad] ,anto9e4 99 99 99 99 99 ,9 de ma& ,ma>t #aijd ke]d5 wij na> ,m>seille t]ug om da> e5 ze/al voor/ell+5 9 het ,?tre des ,v>its te gev54 ,ev5als twee j>5 te vor5 is alles vooruit besprok54 ,nadat wij ons rp]toire met ,la ,fille ,elise en ,b\b\r\*e v]me]d]d en da>voor ,lr&1 die nu al j>5 e5 e]/e plaats aan d5 ,vaudeville-s*\wburg inneemt--gengage]d hadd51 begav5 wij ons na> ,brussel om v&a> uit e5 nieuwe t\rne te beg9n54 ,d5 dag voor ons v]trek 0 de arme ,jeanne ,dulac1 die bij e5 petroleumlamp ha> h&s*o55 gewass*5 _h1 te di*t bij 't vuur gekom54 ,de b5z9e _h vlam gevat en zij bra*t het er nauwelijks lev5d af4 ,vreeselijke br&wond5 b$ekt5 ha> li*aam4 ,zij moe/ ma&5 lang te b$ blijv54 ,het 0 bij twaalv51 to5 wij 't ongeval v]nam5 en wij moe/5 d5 volg5d5 dag om zev5 uur v]d]4 ,t]/ond w]d5 maatregel5 g5om51 ha> plaats door e5 &] te do5 innem54 ,het gelukte ons ,eugnie ,nau1 zij1 die de rol van ,la ,fille ,elise gecreerd _h1 te beweg5 ha> ongelukkige kam]aad bij deze t\rne te v]vang54 ,van de ti5 v]s*ill5de /ukk51 die wij te spel5 hadd51 k5de zij sle*ts die ne rol4 ,g$ur5de de geheele reis moe/5 wij dus ov]al repete]51 zond] opon?\d4 ,zoodra wij ons 9 e5 tre9 gen/alle]d hadd51 begon m5 9 n d] wagons met ,mlle ,nau de roll5 door te nem54 ,bij elke halte zo*t ,gmi]1 die to5 regisseur bij d5 troep 01 van wag5 tot wag5 de arti/5 bije51 die de wa*t5 hadd5 te gev5 en zoo wisseld5 zij elka> af4 ,ov]al w]d dus vlijtig ge/ude]d1 9 hotels1 9 wa*tkam]s1 9 de tuss*5b$rijv51 9 d5 foy] en 's avonds na de voor/ell+4 ,ge5 m9uut ru/ tijd5s de twee wek51 die wij 9 ,holl& doorbra*t54 ,de ti5 /ukk5 w]d5 dan ook gek5d4 ,anto9e en zijn arti/5 kond5 met welgevall5 op hun reuz5>beid t]ugzi51 ma> aang5aam reiz5 0 het nu direct niet4 99 99 99 99 99 ,van ,kon/ant9opel na> ,itali ov]/ek5d1 w]d5 wij te ,milaan door de e]/e auteurs en arti/5 v]welkomd4 ,annunzio1 ,bracco1 ,trav]si1 ,duse1 ,zacconi1 ,novelli woond5 v]s*ill5de voor/ell+5 bij en beloond5 ons met applaus4 ,natuurlijk da*t5 we te ,rome pra*tige zak5 te mak54 ,helaas1 het mo*t niet zijn6 ,d5 e]/5 avond is de zaal van d5 s*\wburg ,valle door e5 lite-publiek bezet4 ,we gev5 ,blan*ette1 het bek5de succs/uk4 ,het e]/e b$rijf wordt koel ontvang54 ,ge5 nood1 dit w>5 wij re$s van &]e /$5 gewoon4 ,9 het twe$e komt e*t] ge5 h& op elka>1 9 het d]de is de zaal re$s ov] de helft leeggeloop54 ,we in=me]5 t]/ond na> de r$5 van dit gebrek aan belang/ell+4 ,e5 misv]/&6 ,m5 0 9 de me5+ ,p>ijs*e toilett5 te zi5 te krijg5 en ons /uk speelde 9 e5 bo]5milieu4 ,om bij het publiek te ,rome succs te hebb51 hadd5 wij de m$ew]k+ van ,paqu9 ( ,r$f]n noodig gehad4 ,hoewel ik hi]na ge5 t\rne met ,anto9e me] ond]nom5 heb1 kan de opri*t] van het ,?tre ,libre ov] onze sam5w]k+ tevr$5 zijn4 ,onze voor/ell+5 9 het buit5l& hadd5 te sam51 na aftrek d] onko/51 het aanzi5lijk b$rag van #cad1ejj francs opgelev]d1 e5 som1 die ,anto9e 9 /aat /elde zijn voor het mod]ne tooneel zoo int]essant5 /rijd met nieuwe kra*t voort te zett54 ,,b]oemde ,,t5ors4 ,gay>r4 ,de ,spaans*e t5or ,gay>r heeft met ,angelo ,mass9i de zelfde popul>iteit gek5d1 die ?ans ,c>uso te beurt valt4 ,volle]d zang] en bov5di5 e5 groot artie/1 s*uilde er 9 zijn /em iets1 dat de ziel ro]de1 nietteg5/a&e hij soms door d5 neus zong4 ,hij 0 de afgod van het publiek 9 zijn geboortel&1 do* heeft ook 9 de ,groote ,op]a te ,p>ijs en 9 &]e /$5 van ,europa en ,am]ika triumf5 gevi]d4 ,hij v]di5de g]egeld #ejjj francs p] voor/ell+1 bij welk b$rag nog de talrijke ko/b>e ges*5k5 gevoegd kunn5 word51 die hem ov]al w]d5 aangebod54 ,door mij gengage]d om tegelijk met ,adel9a ,patti 9 ,traviata1 ,de ,b>bi] uit ,sevilla en ,lucie di ,lamm]moor op te tr$51 ev5a>dde zijn succes vaak het h>e1 hetge5 heel wat zegg5 wil1 als m5 nagaat dat deze onv]gelijkelijke na*tegaal e5 kw>t eeuw lang door alle muziekliefhebb]s op de h&5 is g$rag54 ,da> wij vi] voor/ell+5 te ,b>celona hadd5 te gev51 w>5 wij 9 het hotel ,les ,quatre ,saisons op de ,rambla del ,cantra afge/apt4 's ,morg5s aan ons ontbijt zi5 wij1 dat twee beja>de mann5 zi* vlak voor ons op5 v5/] po/e]51 op wi] gezi*t hun nijp5d gebrek te lez5 /ond4 ,t]wijl de n met bev5de h& de vioolsn>5 be/reek1 zong de &] met s*or geluid de cavat9e uit ,fau/1 do* hoeze] zijn /em ook gel$5 _h1 m5 kon zijn zangte*niek wel degelijk nog ond]s*eid54 ,niem& lette e*t] op h5 en ge5 enkel geld/uk w]d hun gegev54 ,to5 ,gay>r dat zag1 trok hij zi* hun lot t]/ond aan4 ,wie weet wat deze a*t]uitgegane artie/5 al doorgemaakt hebb51 zei hij tot mij4 ,miss*i5 hebb5 zij van morg5 niet e5s geget54 ,lat5 wij hun e5 gelukkig5 dag bezorg54 --,go$1 lat5 we hun elk e5 l\is gev54 --,9 orde1 do* we moet5 met wat &]s beg9n54 --,wat b$oel je8 --,ik zal 9 hun plaats gaan z+5 en jij moet met je ho$ rondgaan4 ,ik b5 zek] dat we heel wat zull5 ophal54 --,dat me5 je to* niet8 --,wis en zek] en wel t]/ond4 ,i$]e5 k5t me hi] en nog nimm] heeft het publiek me voor zoo'n g]+5 prijs hoor5 z+54 ,kom mee4 ,( ik wilde ( niet ik moe/ hem wel volg54 ,bov5di5 we d$5 er e5 go$e daad mee4 ,gay>r nad]de d5 vioolspel]1 vroeg na> zijn rep]toire en de plaats van d5 oud5 zang] innem5d1 begon hij lu/ig de groote aria van ,traviata te z+54 ,9 m9d] dan ge5 tijd /roomde het publiek toe en omr+de ons groepje1 t]wijl m5 van alle kant5 riep3 ,gay>r1 hij is het6 444 ,het is ,gay>r6 444 ,to5 hij zijn li$ t5 e9de _h gezong51 g+ ik met mijn ho$ rond4 ,zilv] en kop]/ukk5 viel5 er bij hoopjes 91 zelfs hi] en da> e5 g\d/ukje4 ,bij natell5 hadd5 we ov] de #hgd francs opgehaald1 die wij d5 ov]gelukkig5 oudjes t] h& /eld54 --,welnu1 ,s*rmann1 sprak ,gay>r1 to5 wij we] aan de ontbijttafel zat51 b5 je tevr$5 ov] de recette8 ,wat mij betreft1 van mijn lev5 heb ik nog nooit met zoo'n g5oeg5 e5 li$ gezong54 ,tamagno4 ,e5 ma*tig geluid1 n d] kra*tig/e t5or/emm51 die ik ooit gehoord heb4 ,we9ig ( ge5 bekor+1 ma> /emb&5 zoo =s* en l5ig1 dat zijn bor/not5 veel van kanons*ot5 hadd54 ,middelmatig tooneelspel]1 zond] di/9ctie1 dankt ,tamagno zijn groote reputatie en zijn hooge ca*ets ho(dzakelijk aan zijn kra*tige long54 ,zijn ,mozes 7,ross9i7 en ,o!llo 7,v]di7 zijn 9 dit opzi*t dan ook onv]gelijkelijke creaties4 ,zeld5 heeft e5 artie/1 die zulke reuz5b$rag5 v]di5de e5 me] eig5a>dige zu9igheid aan d5 dag gelegd4 ,9 zijn k(f]s1 wa>van het v]vo] op rek5+ van d5 impres>io /ond1 sleepte hij e5 petroleum/el mee1 wa>op hij zelf zijn et5 kookte1 dat hij elk5 dag bij l&g5oot5 en als die niet te v9d5 w>5 op de m>kt g+ koop54 ,wanne] hij bij ,italiaans*e lev]anci]s t]e*t kon1 sloeg hij /e$s e5 groote voorraad 91 dat hij dan groot5deels met vrijka>tjes beko/igde1 wa>door hij nog enkele francs uitspa>de4 ,aan htel-et5 _h hij e5 bro]tje dood1 zek] met het oog op de talrijke kelln]s en de v]pli*te fooitjes4 ,e5 twe$e eig5a>digheid 0 het opsp>5 van ka>s51 wa>van hij k(f]s vol _h4 ,het contract van ,tamagno gaf hem re*t op twee en d]tig ka>s5 p] week t] v]li*t+ van zijn loge4 ,da> de mee/e kle$kam]s van gasli*t voorzi5 w>51 _h hij langzam]h& e5 v]zamel+ ka>s5 gekreg51 groot g5oeg om er e5 w9kel mee op te zett54 99 99 99 99 99 ,bij de buit5gewone voor/ell+ 9 d5 ,r5aissance-s*\wburg te ,p>ijs1 wa>van de opbr5g/ moe/ di55 tot het opri*t5 van e5 /&beeld voor ,alex&] ,dumas fils1 _h ,tamagno zi* op mijn a&r+5 b]eid v]kla>d aan het slot van het rijke programma e5ige li$]5 t5 be/e te gev54 ,tamagno 0 re$s vroeg 9 de s*\wburg aanwezig en wa*tte kalmpjes 9 d5 kle95 artie/5-foy] zijn beurt af4 ,het 0 er snikheet en de voor/ell+ duurde v]baz5d lang4 --,wa>de ,s*rmann1 ik zit me hi] niet we9ig te v]vel54 --,wa>om gaat u het twe$e b$rijf van ,la ,femme de ,claude niet zi58 --,dank je wel1 tooneel int]esse]t me we9ig1 ma> ik heb e5 idee4 ,kan je me miss*i5 aan e5 pa> klomp5 help58 ,ik keek vreemd op1 do* da> hij bleef a&r+51 v]zo*t ik n d] employs 9 de requisiet5kam] na> e5 pa> klomp5 uit te zi54 ,weldra kwam hij er mee a&rag54 ,tamagno trekt zijn laks*o55 uit1 zoo ook boord ve/ en jas en beg9t nu met deze klomp5 aan 9 zijn hemdsm\w5 e5ige bo]5dans5 uit te vo]51 zooals dat 9 ,itali op het platte l& het gebruik is4 ,hij s*e5 er zelf bijzond] veel plezi] 9 te hebb51 want de ne dans volgde op d5 &]5 en ik moe/ toegev51 hij de$ het all]a>dig/4 ,na v]loop van e5 half uur1 to5 hij geheel bezweet en buit5 adem w\ gaan uitru/51 komt de regisseur wa>s*uw51 dat het zijn beurt is om op te tr$54 ,hij trekt haa/ig zijn kle]5 en s*o55 we] aan1 beg9t zijn aria1 do* ( hij zi* te veel re$s _h +espann51 hij kon ma> niet op /em kom5 en er kwam van zijn numm] zoo go$ als niets te re*t4 --,j'ai *ant comme un sabot4 ,m5 _h bet] g$aan na> mij te kom5 zi51 to5 ik ze zoo ev5 nog aan _h4 ,erne/o ,nicol9i4 ,frans*man van orig9e heeft ,erne/ ,nicolas na zijn huwelijk met ,adel9a ,patti1 zi* /e$s ,erne/o ,nicol9i lat5 noem54 ,begiftigd met e5 s*oone /em mi/e hij arti/iek gevoel en smaak en 0 da>bij e5 besli/ teg5/&] van mod]ne muziek1 die van de zang]s iets me] dan uitsluit5d e5 mooie /em v]eis*t4 ,zoo hij dan ook niet de m>kiez9 de ,caux op zijn weg ontmoet _h1 me] bek5d ond] ha> eig5 naam3 ,adel9a ,patti1 welke w]eldb]oemd w]d1 z\ hij met zijn optr$5 9 ,aida1 ,lucie en ,traviata nimm] zoo'n opgang gemaakt hebb54 ,e5maal de e*tg5oot van ,la ,patti1 trad hij g]egeld met ha> op en oog/te naa/ ha> de groot/e triumph54 ,op betreklijk nog jeugdig5 leeftijd nam hij afs*eid van de plank5 om zi* uitsluit5d 9 te lat5 met het behe] van de f9ancieele belang5 van zijn b]oemde e*tg5oote4 ,hij /elde ha> rep]toire va/1 teek5de de contract5 en wi/ ha> =tu9 /e$s me] en me] te v]groot54 ,zijn afke] en zijn g]+ begrip van elke nieuwe ri*t+ 9 de muzikale concepties d] groote componi/5 w>5 oorzaak1 dat ,la ,patti zi* nimm] aan het rep]toire van ,ri*>d ,wagn] gewaagd heeft4 ,als zij dat gewild _h z\ zij als ,eva 9 de ,mei/]s+] ( als ,s5ta 9 de ,flieg5de ,holl&] besli/ furore gemaakt hebb51 do* hij oordeelde dat ha> ,ros9a1 ,violetta en ,lucie g5oeg opbra*t51 en wilde van ge5 enkele nieuwe creatie wet54 ,9 #ahhe heeft hij nog nmaal meegezong5 en wel bij de re$s me] besprok5 t\rne van ,la ,patti 9 ,spanje4 ,de vi] voor/ell+51 die wij te ,b>celona z\d5 gev51 _h ond] de ,catalonis*e bevolk+ zooze] de belang/ell+ ga&e gemaakt1 dat er re$s vooruit voor #bj4jjj francs besprok5 04 ,als e]/e voor/ell+ g+ ,traviata met ,la ,patti als ,violetta en ,/agno als ,alfr$o4 ,da> kort te vor5 deze p>tij nog door ,gay>r1 d5 b]oemd5 ,spaans*5 t5or hi] gezong5 01 gaf ,/agno plotsel+ voor1 niet bij /em te zijn en weig]de op te tr$54 ,da> hij d5 volg5d5 dag wel go$ bij /em 0 9 d5 ,b>bi]1 9 welke rol hij de concurr5tie van ,gay>r niet vreesde1 0 dit voorgev5 van hees*heid ma> e5 uitvlu*t om zi* niet aan e5 v]gelijk+ met ,gay>r bloot te /ell54 ,/agno hield voet bij /uk en ik 0 door zijn weig]+ 9 groote moeilijkheid g]aakt4 ,t5 e9de raad besloot ik ,nicol9i te pols51 ( hij voor e5 enkele maal zijn oude rol van ,alfr$o nog e5s z\ will5 opnem5 om mij uit de v]leg5heid te help5 en ik de$ dit v]zoek gepa>d gaan met de aanbi$+ van e5 ze] ko/b>e diamant5 dasspeld4 ,hoewel ,nicol9i 9 ge5 a*t ja> me] gezong5 _h1 s*e5 dit ges*5k to* d5 doorslag te gev54 ,nicol9i v]kla>de zi* b]eid en ik haa/te mij ov] de affi*es de volg5de aankondig+ te lat5 plakk54 ,m4 ,/agno weig]t als ,alfr$o op te tr$54 ,m4 ,nicol9i zal hem 9 deze rol v]vang54 ,zij1 wi5 deze mutatie niet aan/aat1 zijn g]e*tigd hun entreegeld aan de kas t]ug te hal54 ,e5ige duiz5d5 francs w]d5 t]uggegev51 do* de billett5 w]d5 t]/ond door &]5 geko*t1 zoodat de zaal ov]vol 01 to5 het gordijn opg+4 ,bij het v]s*ijn5 van ,la ,patti kl9kt plotsel+ e5 hels* gefluit en ges*reeuw1 en als ,nicol9i ook zijn mond op5 doet1 v]dubbelt het lawaai nog 9 omvang4 ,m5 laat het s*]m we] zakk54 ,ma> zoodra m5 het ophaalt1 beg9t het kabaal opnieuw4 ,ik laat w$]om hal5 en v]s*ijn nu zelf voor het voetli*t3 ,dames en ,he]54 ,er moet hi] e5 vooruit georganise]d kabaal a*t] s*uil51 want ,mme ,patti is van ha> lev5 nog nooit uitgeflot5 geword5 en de rolv]&]+ van d5 t5or w]d vooruit aangekondigd4 ,ik v]zoek u dus beleefd do* dr+5d mijn artie/5 v]d] ongemoeid te lat54 ,dit s*e5 te help51 want de voor/ell+ kon nu zoo go$ en zoo kwaad als het g+ ha> v]loop hebb54 ,het bewijs dat deze h]rie door ,/agno zelf aang]i*t 01 w]d mij duidelijk1 to5 ik v]nam1 dat de t]uggegev5 billett5 door zijn vri5d5 en h&lang]s w>5 opgeko*t en hij zi* de luxe _h will5 p]mitte]5 om ,nicol9i te lat5 uitfluit5 en met hem natuurlijk tev5s ,la ,patti4 ,deze laat/e 0 niet we9ig v]/oord1 hetge5 zi* begrijp5 laat4 ,voor de e]/e maal 9 ha> lev5 door ha> eig5 l&g5oot5 uitgeflot56 ,op /a&5 voet wilde zij uit ,b>celona v]trekk54 ,om deze s*ade en s*&e te voorkom51 v]zon ik de volg5de li/4 ,ik _h 9 ,b>celona k5nis gemaakt met d5 zoon van e5 invlo$rijk banki] ,m4 ,coll y ,rataflutis4 ,hem zo*t ik na afloop d] voor/ell+ t]/ond op4 --,u hebt hi] vele relaties1 niet wa>8 --,natuurlijk4 ,vad] /aat met de deftig/e families hi] t] /$e 9 betrekk+4 ,ma> wa>om vraagt u me dat8 --,bezit u miss*i5 ook hun naamka>tjes8 --,wel mogelijk1 ik zal e5s nazi54 ,e5 kw>ti] lat] zat ,m4 ,coll y ,rataflutis met nog e5 vri5d1 mijn secret>is en mijn eig5 p]soontje de naamka>tjes met volg5de /aaltjes van gee/driftig huldebetoon en v]ontwa>dig+ te ond]teek554 ,zangvogeltje1 v]laat ons niet6444 ,zijn die ell5del+5 do(6444 ,la ,patti uitfluit5 is ,god bele$ig56444 ,m5 s*aamt zi* e5 ,spanja>d te zijn6444 ,hemels*e h>p1 we]kl9k nog e5maal6444 ,mijn spijt voor het wang$rag mijn] l&g5oot5444 enz4 enz4 ,d5 tooneelkne*t1 behoorlijk op de hoogte gebra*t w]d opg$rag5 deze naamka>tjes1 wa>op de haute fleur van ,b>celona g$rukt /ond1 telk5s bij pakjes van ti5 bij ,la ,patti aan huis te bezorg54 ,to5 ik 's middags bij ha> mijn opwa*t+ maakte1 sprong zij me om d5 hals en riep uit3 ,ik blijf6 ,o1 als je e5s wi/ hoe galant die ,spanja>d5 to* kunn5 zijn444 ,ik kon me met moeite go$ h\d51 do* ,la ,patti m]kte gelukkig niets4 ,rob]to ,/agno4 ,de lievel+ van het publiek4 ,e5 t5or1 die nimm] m9d] dan drie duiz5d francs p] optr$5 ontvang5 heeft en 9 ,europa en 9 ,am]ika zelfs ti5 duiz5d francs v]di5de4 ,wa>om8 ,dit heb ik mij /e$s v]geefs afgevraagd4 ,zijn /em _h niet de g]+/e bekor+ en kon moeilijk fraai gevond5 word51 do* hij bezat e5 knap voorkom5 en 0 bov5di5 e5 kranig acteur1 die door zijn figuur en zijn elegante mani]5 vooral bij de dames 9 de gun/ /ond4 ,9 i$] geval 0 hij e5 uit/ek5d le]mee/] en aan zijn zangond]ri*t heeft de ?ans zoo b]oemde op]azang]es ,gemma ,bell9cioni veel te dank54 ,wat de oorzaak van ,/agno's succes ook moge zijn1 e5 impres>io heeft rek5+ te h\d5 met d5 smaak van het publiek4 ,v&a> dat ik ook ,/agno voor mijn t\rne door ,spanje gengage]d _h4 ,ik heb re$s meeg$eeld om welke r$5 hij te ,b>celona 9 ,traviata weig]de op te tr$5 en hoe hij de billett5 _h lat5 opkoop5 om ,nicol9i uit te fluit54 ,om zijn vri5d5 te ov]tuig51 dat hij niet uit jaloezie zoo h&elde1 ma> om ,nicol9i zijn hebzu*t betaald te zett51 _h hij h&ig rondge/rooid1 dat ik hem zijn rol _h afg5om5 op a&r+5 van het e*tpa> ,patti-,nicol9i4 ,zijn vri5d5 wo$5d dat ,la ,patti hun van hun geliefd5 t5or _h b]o(d1 alle5 om ha> e*tg5oot enkele billett5 van duiz5d francs 9 h&5 te spel51 hadd5 zi* gewillig voor ,/agno's plan gele5d4 ,to* z\ onze t5or niet lang plezi] van zijn b$rog hebb51 ,adel9a ,patti door de toegezond5 prote/5 d] ,b>celonas*e ari/ocratie we] met het publiek v]zo5d1 _h bov5di5 v]nom51 dat ,/agno de s*uld van alles 04 ,zij nam zi* voor hem dit gevoelig betaald te zett54 ,bij de opvo]+ van d5 ,b>bi] gela/te zij mij voor ha> rek5+ #bjjj francs plaats5 te nem5 en die rond te deel51 op voorwa>de1 dat de bezitt] van zoo'n entrebewijs ,/agno bij zijn v]s*ijn5 z\ uitfluit54 ,e]/ wilde ik mij er niet toe le551 do* da> ik met ,/agno to* niet al te be/ ov]weg kon en mij er me] aan geleg5 lag ,la ,patti tot vri5d te h\d51 vo]de ik ha> v]lang5 /ipt uit en ik behoef er nauwelijks aan toe te voeg51 dat ,/agno leelijk op zijn neus keek1 to5 hem hetzelfde lot tr(1 wa> hij twee avond5 te vor5 ,patti-,nicol9i op v]ga/ _h4 ,dit is e*t] de e]/e en laat/e ke] 9 mijn lev5 gewee/ dat ik e5 artie/1 die ik h&5 vol g\d moe/ betal51 zelf liet uitfluit54 ,do*1 zooals u ziet1 9 de tooneelw]eld kom5 de ongelo(lijk/e avontur5 voor en is het onmogelijke1 mogelijk4 ,angelo ,mass9i4 ,en van de groot/e t5or5 d] w]eld1 wi5s naam 9 voll5 glans s*itt]de t5 tijde d] vogue van ,adel9a ,patti1 en die tot #aijh voornamelijk 9 ,rusl& de groot/e success5 heeft gek5d4 ,zijn w>m vibre]5de /em1 wa>mee hij alles kon uitdrukk51 wi/ de gevoelig/e sn>5 bij d5 toehoord] aan het trill5 te br5g54 ,bov5di5 0 hij e5 go$ acteur en da>bij e5 v]wo$ rook] van havanna sig>54 ,tuss*5 elk b$rijf /ak hij er n aan en to* _h dit nooit invlo$ op zijn /em4 ,te ,lissabon 9 het ,san ,c>lo !at] hadd5 9 #ahhe de re$s vaak besprok5 modelvoor/ell+5 met ,la ,patti plaats1 o4a4 ,ross9i's ,b>bi]4 ,tijd5s het e]/e b$rijf gebeurde er iets1 dat het publiek nooit te wet5 is gekom51 do* voor de +ewijd5 het bewijs 01 hoe e5 groot artie/e1 9 ha> reputatie als vr\w van de w]eld vlekkeloos1 9 ha> naijv] op het succs van &]5 er toe g$rev5 kan word5 zi* op e5 lafh>tige en kle9zielige wijze te wrek54 ,ik spreek hi] niet ov] de plaats op de programma's1 de zoo vaak aang]o]de kwe/ie van de v$ette1 wa>bij de ne naam vet g$rukt d5 &]5 als 't w>e van 't papi] wil dr+51--e5 wa>lijk groot artie/ /oort zi* hi]aan niet--do* ov] het met opzet iem&s succs b5adeel54 ,wie ,de ,b>bi] gezi5 heeft1 h]9n]t zi* het tooneel wa> ,almaviva ,ros9a zijn s]5ade br5gt1 die dan ev5 op 't balcon v]s*ijnt1 wa> ,b>?olo ha> v&aan haalt om snel het v5/] te sluit54 ,vanaf het beg9 d] t\rne 0 ik gewoon a*t] de c\liss5 het klapp5 d] di*tsla&e deur5 aan te gev5 door1 jui/ als de t5or zijn aria geindigd _h1 e5 /ok op d5 grond te lat5 vall54 ,ik wilde dit zelf liev] do5 dan het aan mijn regisseur toev]tr\w54 ,almaviva 0 n d] glansroll5 van ,mass9i en jui/ zijn succs met deze s]5ade 0 ,la ,patti e5 doorn 9 het oog1 wi] beurt e]/ 9 het twe$e b$rijf kwam4 ,op d5 avond van de e]/e voor/ell+ zo*t de b]oemde zang]es mij op en voorgev5d bij hun e]/e optr$5 te ,lissabon e5 go$5 indruk te will5 a*t]lat51 v]zo*t zij mij ha> mijn plaats a*t] de c\liss5 af te /aan1 opdat ik al mijn zorg aan de uitvo]+ 9 ha> geheel z\ kunn5 gev54 ,niets kwaad v]mo$5d1 /ond ik ha> mijn plaats af en liet ha> e5 /oel br5g51 wa>op zij het oog5blik kalm kon blijv5 afwa*t54 ,mass9i 0 di5 avond s*itt]5d op dreef1 de volle zaal s*e5 hem te inspire]5 en ademloos w]d na> zijn s]5ade gelui/]d4 ,het gewi*tige mom5t is da>4 ,mass9i haalt diep adem om zijn hooge c er uit te gooi51 die als het uitspatt5 van d5 vuurpijl dit kl9k5d not5vuurw]k bekroont4 ,op hetzelfde oog5blik hoort m5 e*t] e5 ontzett5d gekraak en e5 fell5 slag a*t] de s*]m51 die het geluid van ,mass9i geheel b$ekt4 ,het s*]m valt1 het applaus blijft a*t]wege1 als zat de s*rik bij het publiek er nog 94 ,wat 0 er gebeurd8 ,mme ,patti _h op 't go$e mom5t ha> /oel lat5 tuimel5 en d5 /ok lat5 ne]vall51 welk mom5t voor d5 arm5 ,mass9i nu jui/ niet het go$e 04 --,wa>lijk1 het spijt me4 ,ik _h het liev] aan ,s*rmann moet5 ov]lat51 die is het gewoon4 ,mass9i zong zoo v]rukkelijk1 dat ik mijn eig5 ontro]+ nauwelijks mee/] 04 ,ik wilde hem toejui*51 lette niet me] op m'n /oel en liet de /ok te vroeg vall54 ,hij z+t ook w]kelijk te v]rukkelijk6 ,na deze l(spraak1 g+ de diva kalm na> ha> loge4 ,mass9i 0 wo$5d en het publiek v]w5s*te d5 onh&ig5 regisseur1 die hun extase door dat lawaai 0 kom5 v]/or54 ,enrico ,c>uso4 ,het teg5deel van ,tamagno444 ,ge5 grote /em1 ma> e5 bekoorlijke /em4 ,het prototype van d5 ,italiaans*5 t5or1 d5 mee/] van het bel canto4 ,arti/iek begaafd weet hij zijn auditorium geheel ond] zijn invlo$ te br5g54 ,hij voelt wat hij z+t en tuss*5 hem en het publiek ont/aat van zelf e5 b&1 die teg5 het e9de1 wa> en 9 welk l& hij ook optre$t1 tot het vurig/ en?\siasme vo]t4 ,hij heeft directeur5 en phonograf5fabrikant5 s*att5 geld do5 v]di551 t]wijl hij zelf de duur/ betaalde artie/ is1 die er tot nog toe rondloopt4 ,de ,metropolitan ,op]a ,company van ,new-,york heeft hem voor n millio5 va/ aan zi* v]bond54 ,en g$eelte d] voor/ell+5 wordt te ,new-,york gegev51 het &]e v]deeld ov] de groote /$5 van de ,v]e5igde ,/at51 g$ur5de de t\rne1 die ja>lijks door de ,m4,o4,c4 geh\d5 wordt4 ,de voor/ell+51 die dan nog ov] blijv51 word5 v]deeld ov] de groote ,europees*e /$54 ,wanne] ,c>uso te ,new-,york optre$t1 wissel5 de ontvang/5 algeme5 tuss*5 de #gj #he duiz5d francs4 ,te ,p>ijs 9 het ,*telet 0 het gemiddelde #dhjjj francs4 ,te ,b]lijn1 ,hamburg1 ,frank=t en ,we55 b]eik5 de recettes ongeve] het zelfde cijf]4 ,zijn rep]toire bevat 9 ho(dzaak3 ,c>m51 ,fau/1 ,ada1 ,la ,boheme 7,pucc9i71 ,cavall]ia en ,paljas4 ,we9ig ( ge5 creaties4 ,wa>toe ov]ig5s ook8 ,het publiek komt niet om de op]a1 ma> om ,c>uso 9 zijn romance ( brav\r-aria te hoor54 ,als de op]a e5 b$rijf bevat1 wa>9 de b]oemde t5or niet meez+t1 v]lat5 de he]5 de zaal om 9 de foy] e5 siga> te rook5 ( voor d5 s*\wburg e5 lu*tje te s*epp51 de dames zoek5 ha> k5niss5 9 de loges op en de /emm5 van de ov]ige zang]s word5 nauwelijks aangehoord4 ,e5 li*te onge/eldheid van d5 groot5 ,c>uso bes*\wt m5 da>g9ds als e5 nationale ramp4 ,behalve zijn va/ inkom5 bij de ,metropolitan ,op]a heeft ,c>uso nog het re*t op te tr$5 op p>ticuli]e soires1 die hem ev5e5s e5 a>dig =tu9 oplev]54 ,g$ur5de de voor/ell+51 die ik 9 het ,broadway ,?t] te ,new-,york met het ,siciliaans* gezels*ap van ,mimi ,aguglia gaf1 sloeg ,c>uso niet n van de opvo]+5 ov]1 t5m9/e wanne] hij di5 avond vrij 04 ,elk5 dag kwam hij 9 het bureau1 dat ik 9 d5 s*\wburg _h lat5 inri*t5 mij e5 uurtje gezels*ap h\d5 en hield zi* dan onl$ig met het teek55 van c>icatur51 wa>van er v]s*eid5e 9 de ,am]ikaans*e blad5 w]d5 opg5om54 ,mijn zoontje vroeg ,c>uso e5s1 to5 hij we] op bezoek 04 --,is het wa>1 m5e] ,c>uso wat vad] v]telt8 --,wat zegt je vad] dan8 --,dat u de mooi/e /em hebt van de w]eld1 en de be/e zang] b5t1 di5 hij k5t4 --,heb je me dan nog nooit hoor5 z+58 --,nee nooit4 --,dan moet je morg5 e5s na> me kom5 lui/]54 ,ik zal je e5 plaats /ur54 --,dat gaat niet4 --,hoezoo8 --,ik b5 e]/ a*t en ga na> b$ als de voor/ell+ beg9t4 --,en w\ je me to* zoo graag hoor5 z+58 --,wat graag644 --,kom dan morg5 middag om drie uur 9 het ,waldorf-,a/oria htel1 dan zal ik wat voor je z+54 ,d5 volg5d5 dag g+ met mij1 m'n zoontje zooals afgesprok5 na> hem toe4 --,jij b5t niet ge9vite]d1 wa>de he]4 ,ik heb het alle5 aan je zoontje belo(d4 ,wil je er bij blijv51 ko/ het je #ejjj franc1 en nog wel omdat jij het b5t4 ,ik maakte dat ik weg kwam en g+ zoolang de krant5 lez54 ,mijn zoontje mo*t 9 d5 leun+/oel plaats nem5 en ,c>uso begon te z+54 ,gr>d lui/]de met volle a&a*t4 ,bij het twe$e li$ uit ,la ,tosca kwam5 hem de tran5 9 de oog54 ,hij snelde op d5 zang] toe1 nam zijn ho(d tuss*5 zijn h&5 en gaf hem op beide wang5 e5 zo51 t]wijl hij uitriep3 --,papa heeft nog niet g5oeg gezegd6 ,het is nog mooi]6 ,c>uso1 ontro]d zong to5 nog de cavat9e uit ,fau/ en ov]h&igde hem e5 groot portret1 wa>op hij s*reef3 ,aan mijn vri5dje ,gr>d ,s*rmann1 voor de groote arti/ieke voldo5+ die hij mij heeft ges*onk54 ,to5 hij met mijn zoontje b5$5 kwam1 weig]de hij mijn dank 9 ontvang/ te nem54 --,ik b5 je veel mer dank s*uldig1 want nog nimm] heeft iem& me zoo'n vreugde b]eid als je jong51 to5 hij mij 9 zijn ontro]+ om d5 hals vloog4 ,zijn kuss5 hadd5 voor mij me] wa>de dan de groot/e triumph54 99 99 99 99 99 ,to5 ,c>uso 9 ,philadelphia zong1 kreeg hij e5 uitnoodig+ teg5 e5 fabela*tig honor>ium bij e5 bek5d milli>dair te kom5 z+54 ,c>uso w]d 9 e5 fraai-+]i*t5 salon gebra*t1 wa> zi* tot zijn v]baz+ niem& &]s bevond1 dan de milli>dair en e5 kle9 hondje4 ,voor dit publiek v+ ,c>uso aan e5 zijn] s*oon/e aria's te z+51 ma> na de e]/e ton5 begon het hondje wo$5d te keff54 ,de milli>dair v]hief zi* nu van zijn zitplaats en zei3 ,ik dank u ze]4 ,?ans kunt u oph\d5 en he5gaan--ik wilde sle*ts wet5 ( ,toby ook jank5 z\1 wanne] u zong44446 ,paoli4 ,door ,p$ro ,gailh>d1 d5 uit/ek5d5 directeur van de op]a1 wi5s vroegtijdig he5gaan door vel5 nog /e$s wordt betreurd1 w]d ,paoli1 ontdekt4 ,hij liet hem debute]5 als ,arnold 9 ,wilhelm ,tell en ik moe/ toegev51 dat hij e5 ze] fraaie /em _h4 ,nietteg5/a&e hij 9 het duo met ,ma?ilde bleef /ek51 hetge5 m5 toes*reef aan zijn z5uwa*tigheid van debutant1 prees de geheele muzikale p]s dez5 nieuw5 zang] en voorspelde hem e5 groote toekom/4 ,9 de me5+1 dat er met deze =t t5or e] viel 9 te legg51 engage]de ik hem t]/ond voor e5 t\rne door ,europa1 do* v]zuimde v]d]e inli*t+5 te nem54 ,de buit5l&s*e directies nam5 de contract5 t]/ond aan en de t\rne belo(de e5 groot en voordeelig succes te word54 ,paoli vroeg mij e5 voors*ot van #aj4jjj francs om zi* de noodige ko/uums te lat5 mak51 welk b$rag ik hem dan ook t]/ond uitbetaalde4 ,twee wek5 voor de premire1 komt de t5or mij opzoek5 en v]telt mij dat hij van de vijf roll51 die hij v]pli*t is te z+5 er niet n k5t4 ,hij moet nog m9/5s e5 ma& d5 tijd hebb5 ze met behulp van e5 zangle]a> 9 te /ude]54 ,wat te do58 ,met groote moeite v]kreeg ik van de directies uit/el en droeg d5 he] ,alg] op hem 9 d5 kort/ mogelijk5 tijd de roll5 te help5 in/ude]54 ,na v]loop van e5 ma& ontv+ ik volg5d s*rijv51 dat mij ze] onaang5aam v]ra/e4 ,het spijt mij ze] ,u te moet5 inli*t51 dat ik met ,paoli niet na> w5s* kan slag54 ,deze t5or heeft e5 pra*tig geluid1 ma> niet het m9/e geheug54 ,wat ik hem d5 e55 dag gele]d heb1 is hij d5 volg5d5 we] v]get54 ,ik gelo( niet1 dat hij 9 /aat is me] dan n romance ( duo te on?\d54 ,da>om zie ik liev] van v]d]e moeite af4 ,e5 ond]h\d met ,paoli beve/igt dit s*rijv5 en hij kwam er t5slotte op5lijk voor uit mij om d5 tu9 geleid te hebb51 to5 hij bewe]d _h vijf v]s*ill5de roll5 te k5n54 ,natuurlijk vroeg ik t]/ond mijn ti5 duiz5d francs t]ug4 ,hij bek5de ze re$s opgemaakt te hebb54 ,p] aangeteek5d5 brief liet ik hem to5 wet51 dat ik zijn contract inmiddels v]nietigd _h1 omdat hij van zijn kant zijn v]pli*t+5 niet na kon kom54 ,als e5ig antwoord ontv+ ik van het ,tribunal de ,comm]ce e5 bevels*rift #bejjj francs s*adev]go$+ te betal5 weg5s contractbreuk4 ,ik _h ,paoli zijn roll5 ma> e]/ op proef moet5 lat5 z+51 vr ik hem engage]de4 ,natuurlijk g+ ik 9 appl en het h( liet aldus de kwe/ie uitve*t54 ,het b5oemde drie s*eidsre*t]s1 zang]s van naam en le]>5 aan het ,cons]vatoire3 ,mel*issdec1 ,delmas en ,alv>ez en gela/te ,paoli voor h5 het rep]toire te z+51 wa>op hij zi* v]bond5 _h4 ,paoli 0 wel zoo wijs niet te v]s*ijn5 en nimm] heb ik hem1 no* e5 c5tiem van mijn ti5duiz5d francs t]uggezi54 ,jeanne ,grani]4 ,9 #ahhg _h ik e5 contract afgeslot5 met het ,apollo-!at] te ,madrid voor e5 s]ie voor/ell+5 met ,l\ise ,!o4 ,ha> succes 9 ,adam en ,eva door ha> 9 d5 ,n\veauts s*\wburg te ,p>ijs gecreerd bleef aanh\d51 zoodat de diva 9 de onmogelijkheid v]ke]de ,p>ijs te v]lat54 ,da> ik de directie te ,madrid mijn woord gegev5 _h op e5 bepaald5 tijd ov] te kom51 0 ik g5oodzaakt na> e5 &]e /] uit te zi54 ,tot wie kon ik mij to5 bet] w5d5 dan tot ,jeanne ,grani]1 de op]ette diva bij uitnem5dheid8 ,wij w]d5 het t]/ond e5s4 ,ik z\ ha> e5 ca*et van #bjjj francs p] voor/ell+ uitbetal5 voor e5 m9imum van zev5-en-tw9tig opvo]+5 na> keuze uit ha> rep]toire1 hetzij des avonds ( en mat9e3 ,de kle9e ,h]tog1 ,gir(l-,gir(la1 ,la ,m>jola9e1 ,la ,petite ,m>ie en ,de do*t] van ,mme ,angot4 ,met ha> engage]de ik d5 b>iton ,vau?i] en ,delmas1 die weldra triumf5 z\ vi]5 9 ,c>m5 en ,manon 9 de ,op]a-,comique1 d5 komiek ,c\t>d1 de dugazon ,mme ,casso ,sablairolles1 de duegna ,mme ,h5ri1 d5 dirig5t ,salvator ,gu]ra en e5 koor van vi] en tw9tig dames en vijfti5 he]51 9 het geheel e5 gezels*ap van ongeve] vijftig p]son54 ,de ko/5--het mat]iaal en de ko/uums inbegrep5--kwam mij op #efjj francs p] voor/ell+ te /aan1 e5 enorm b$rag1 dat mij ev5wel niet afs*rikte gegev5 de s*itt]5de recettes1 die ik het vorige ja> 9 dezelfde /$5 met ,anna ,judic en e5 gewoon comdie-vaudeville gezels*ap gemaakt _h4 ,ik 0 9 de me5+ e5 go$5 slag te slaan en veel succes te oog/5 en vol v]tr\w5 ond]nam ik de reis na> ,madrid1 wa> ik op vel] /eun rek55 kon4 ,de recette van d5 e]/5 avond b$roeg #gejj francs4 ,het ,h( 0 aanwezig en di5t5gevolge de geheele ,madrids*e ari/ocratie4 ,0 de voor/ell+ nu ook ma> e5 succes gewee/6 ,de zaal bleef e*t] ijsk\d1 nietteg5/a&e de moeite1 die ,jeanne ,grani] als ,de kle9e ,h]tog zi* gaf om het publiek te ontdooi54 ,d5 volg5d5 avond met ,la ,petite ,m>ie hadd5 wij e5 groot succes4 ,to*1 wij maakt5 sle*ts #bejj francs recette4 ,9 ,madrid hangt alles van d5 e]/5 avond af4 ,dan besli/ het publiek g$ur5de de pauze ( het toegangsbewijz5 9 abonnem5t5 zal omruil5 ( met die e]/e voor/ell+ g5oeg5 neemt1 al na> gelang van het succes4 ,zond] abonnem5t5 is het 9 ,spanje niets g$aan4 ,e5 succesvolle premire1 al zijn de volg5de opvo]+5 veel m9d]1 br5gt geld 9 kas1 omgeke]d kan m5 de kas g]u/ sluit54 ,dit laat/e tr(f5 wij helaas4 ,de ze/i5 opvo]+5 maakt5 gemiddeld hoog/5s #bcjj francs4 ,sommige avond5 ontv+ ik niet me] dan #ijj francs bruto4 ,na ,madrid bezo*t5 wij ,b>celona1 wa> we het al niet veel bet] tr(f54 ,d5 #bf ,juni 0 er fee/ van d5 s*utspatroon d] /ad en i$]e5 _h mij gezegd1 dat ik di5 dag met e5 mat9e veel geld z\ v]di554 ,ik besloot het er op te wag5 en ,jeanne ,grani] e5 extra #bjjj francs te gev54 ,m5 _h de wa>heid gesprok54 ,er w]d voor #aacjj francs plaats5 g5om51 de e]/e uitv]ko*te zaal bij deze t\rne4 ,niet we9ig 9 mijn s*ik ov] dit buit5kansje1 0 ik bij het op55 d] lokett5 na> d5 s*\wburg gegaan4 ,e5 piccolo spreekt mij da> aan4 --,u/$ s5or ,s*rmann8 --,ja1 vri5d4 --,hi] is e5 brief4 ,ik op5 hem en mijn v]wond]+ k5t ge5 gr5z51 to5 ik lees3 ,rek5 niet op mijn kom/4 ,er is vanmiddag e5 s*itt]5d /i]5geve*t1 dat ik besli/ wil bijwon54 ,jeanne ,grani]4 ,er viel niets me] aan te do5 en ik laat noodg$wong5 mijn regisseur het publiek het b]i*t van ,jeanne ,grani] me$eel54 ,9 wo$e ont/ok5 gaat het publiek als wild5 te ke]4 ,zij w]p5 met de bankjes de spiegels /uk ond] e5 hels* lawaai4 ,ik _h voor me] dan #adjj francs s*adev]go$+ aan d5 eig5a> te betal5 en de geheele t\rne kwam mij op e5 v]lies van niet m9d] dan #ghjjj francs te /aan4 ,9 mijn contract _h ik de clausule opg5om53 ,wanne] e5 artie/ 9 gebreke blijft en door zijn ( ha> to$o5 de voor/ell+ niet plaats v9dt1 behalve bij ziekte door e5 g5ee%e] gecon/ate]d ( bij geval van =ce majeure1 heeft de artie/ 9 kwe/ie de v]lor5 recette geheel t] zijn] la/e4 ,ik hield ,jeanne ,grani] ha> laat/e ca*et 91 do* zij neemt da> ge5 g5oeg5 mee en klaagt mij te ,p>ijs voor het ,tribunal de ,comm]ce aan4 ,a*t dag5 lat] v]oordeelt het tribunaal mij ,jeanne ,grani] ook ha> laat/e ca*et te betal51 behalve de ko/5 van het g$+1 van oordeel1 dat de bewu/e mat9e niet 9 het contract ge/ipule]d /ond1 dat sle*ts van e5 aantal geg>&e]de voor/ell+5 spreekt4 ,veel pleizi] heb ik aan deze t\rne dus niet beleefd om van mijn v]liez5 ma> niet e5s te sprek5644 ,pad]ewski4 ,van alle artie/51 die ik s$]t d]tig ja> door ,europa en ,am]ika heb rondgeleid heeft ,ignace ,pad]ewski mij wel het mee/ getr(f5 om zijn v]rega&e belangeloo%eid en vrijgevigheid4 ,de b]oemde piani/ kreeg voor elk conc]t vijf en tw9tig hond]d francs en dit b$rag s*e5 zijn voor e5 groot deel behoeftig5 l&g5oot5 me] dan fabela*tig toe4 ,9 elke /ad wa> hij optrad w]d de groote artie/ als 't w>e met b$5 om hulp ov]/elpt4 ,hij1 die sle*ts na> de +ev+5 van zijn m$elijd5d h>t lui/]de1 s*onk vaak de geheele opbr5g/ van zijn conc]t5 aan zijn arme ,pol51 9 de me5+1 dat zijn geldbuidel nooit uitgeput raakte4 ,e5s kreeg ik bezoek van e5 ,pool1 die e5 uur 9 d5 w9d na> drank en kn(look /onk4 ,hij toonde mij e5 briefje van zijn vri5d ,pad]ewski1 wa>van hi] de inh\d4 ,m'n wa>de ,s*rmann4 ,br5g] dezes1 e5 huisvad] met veel k9d]5 is volg5s zijn zegg5 van alles ontbloot4 ,ik w5s* hem d]halve mijn ca*et van h$5 avond af te /aan en v]zoek hem dit nu re$s t] h& te /ell54 ,geheel de uwe1 ,ignace ,pad]ewski4 ,dit liep de spuigat5 uit644 ,ik kon niet lang] toezi51 dat er aldus van zijn vrijgevigheid misbruik w]d gemaakt4 --,heeft ,pad]ewski u het b$rag re$s g5oemd8 --,nee m5e]4 --,hi] zijn hond]d francs4 --,hond]d francs644 ,u wilt me zek] wat wijsmak54 --,hij ontvangt nooit me]4 ,hi] zijn de vijf l\is2 u hebt nog alle5 dit reu te teek554 ,de dr9kebro] zette zijn naam ond] e5 kwitantie1 /reek de vijf g\d/ukk5 op en riep to5 met e5 v]a*t5d geba>3 --,braniemak]s1 die artie/564444 ,hond]d francs1 het mo*t wat da> zoo'n drukkie om te mak56 ,v]beeld+ hebb5 ze1 &]s niet644 ,to5 ik ,pad]ewski de re/e]5de vi] en tw9tig hond]d francs di5 avond t] h& /elde1 _h ik wa>empel nog moeite hem aan zijn v]/& te br5g51 dat hij voor de zooveel/e maal dupe van zijn vrijgevigheid 0 gewee/ en dat hij zijn geld wel bet] kon be/$54 ,e5 &]e eig5a>digheid van ,pad]ewski 0 zijn bijgelo(4 ,de e]/e maal dat hij voor e5 vreemd publiek optrad1 trok hij /e$s e5 oud1 v]slet5 jasje aan1 wa>van de snit met de mode j>5 t5 a*t] 04 ,om niets t] w]eld z\ hij van zijn nieuwe ko/uums gebruik mak51 9 dit jasje _h hij zijn e]/e groote succes behaald en hij bes*\wde het als e5 soort talisman1 zijn porte-bonheur4 ,v]d] 0 hij e5 aang5aam causeur1 die ur5lang na tafel en na afloop d] conc]t51 want ov]dag 0 hij ze] matig en /ude]de gemiddeld a*t ti5 uur--de leuk/e mopp5 wi/ te tapp51 wa>van hij e5 e9delooze reeks /e$s tot zijn bes*ikk+ _h4 ,behalve dat ,pad]ewski door zijn bes*eid5heid zi* vele vri5d5 _h v]worv51 gaf hij me]mal5 blijk van e5 belangeloo%eid1 wa>ov] sle*ts we9ig artie/5 bes*ikk5 en zek] niet teg5ov] hun impres>io4 ,we gav5 e5 conc]t te ,reims en onv]kla>ba> do* wa>1 de zaal 0 half bezet4 ,9 de pauze nam ,pad]ewski mij t] zijde en zei3 --,je zult ditmaal wel niet veel ontvang5 hebb54 --,nauwelijks #ifj francs4 --,en de avondko/58 --,plus m9us #hdj6 --,dat is e5 leelijke s*adepo/4 ,to* bra*t ik hem na afloop zijn ov]e5gekom5 ca*et van twee duiz5d francs4 --,wat beteek5t dat8 en met e5 geeft hij mij de envelop t]ug4 ,da*t je nu w]kelijk dat ik zoo onbes*eid5 0 om twee duiz5d aan te nem51 als je zelf ma> #abj ov]h\dt8 ,e5 artie/ heeft dan alle5 re*t betaald te word51 wanne] hij zijn geld opbr5gt4 ,nu deel5 wij444 ,i$] #fj francs en da>mee ba/a4 ,( ik hem nu al v]telde1 dat ik hem nooit me] _h gegev5 op avond5 dat ik e5 ti5 tot twaalf duiz5d francs ontv+1 v]geefs*e moeite1 hij wilde de envelop niet aannem5 en ik 0 g5oodzaakt het b$rag p] aangeteek5d5 brief hem te do5 toekom54 ,dat ,pad]ewski deze hooge-ca*ets ind]daad noodig _h spreekt van zelf1 wanne] ik me$eel1 dat hij e5 belangrijk ddit te betal5 _h 9 geval de conc]t5 reeks door zijn to$o51 om welke r$5 dan ook1 ond]brok5 z\ moet5 word54 ,bij zijn t\rne door de ,v]e5igde ,/at5 bepaald op vijf en tw9tig conc]t5 _h hij om teg5 mogelijke s*ade g$ekt te zijn1 zi* tot e5 ,new-,yorks*e maats*appij gew5d1 wie de moeilijke taak te beurt viel de wa>de zijn] v+]s 9 doll>s te becijf]54 ,de uitslag dez] b]ek5+ 01 dat de piani/ e5 ja>lijks*e premie van #bjc1gdd4dg francs moe/ betal51 wa>teg5ov] de maats*appij zi* v]pli*tte1 hem bij e5ig ongeval1 dat hem het gebruik van e5 zijn] v+]s onmogelijk z\ mak51 e5 s*adeloos/ell+ van #ea1jih4ab francs p] week te betal51 tot het tijd/ip1 wa>op de piani/ ev5tueel zijn v+]s we] z\ kunn5 gebruik54 ,pad]ewski's v+]s w]d5 dus voor me] dan #b-a_/b millio5 francs p] ja> v]zek]d4 ,nog la/ig] lag het geval bij violi/ ,jan ,kubelik1 da> bij het vioolspel5 niet alle v+]s jui/ ev5veel noodig zijn als bij het klavi]spel54 ,m5 moe/ het dus e]/ e5s word5 ov] de betrekkelijke wa>de van i$]5 v+] afzond]lijk1 en zoo w]d er e5 geheel t>ief opgemaakt volg5s hetwelk aan ,kubelik's l9k]h& drie v+]s i$] op #bgb1jjj francs ges*at w]d51 de r+v+] op #bbj1jjj francs1 de p9k op #be1jjj francs1 de duim aan de re*t]h& op #bgb1jjj francs en de wijsv+] op #baj1jjj francs4 ,e5 hevig me5+ges*il ont/ond ov] de p9k d] re*t]h&2 m5 k5de ha> 9 't geheel ge5 beteek5is toe bij het vioolspel--en zoo taxe]de m5 ha> t5 slotte op #dg1jjj francs4 ,de v]zek]+maats*appij heeft ov]ig5s met ,kubelik e5 go$e zaak g$aan1 want zijn v+]s behield5 tijd5s zijn ,am]ikaans*e t\rne al hun bewond]5swa>dige l5igheid en bewegelijkheid4 ,jan ,kubelik4 ,zeld5 heb ik e5 viool virtuoos zulke ovaties zi5 br5g5 als aan ,jan ,kubelik1 d5 jeugdig5 ,cze*4 ,hij1 ,rub9/e9 en ,pad]ewski zijn door het publiek op de h&5 g$rag5 en door h5 is mij niet alle5 veel roem ma> ook e5 groot f9ancieel succs te beurt gevall54 ,hoewel ,frankrijk niet voor e5 bij uit/ek muzikaal l& doorgaat en m5 da> 9 het bijzond] voor piano ( viool virtuoz5 zi* we9ig druk maakt1 heb ik 9 de voornaam/e /$5 /e$s volle zal5 met h5 gehad en zijn zij om /rijd toegejui*t4 ,jan ,kubelik v]di5de 9 d5 beg9ne bij mij e5 niet buit5gewoon b$rag1 do* langzam]h& klom hij op tot #cejj francs p] conc]t4 ,e]/ to5 hij vi]1 ja zelfs vijf duiz5d francs begon te vrag51 bleef ik niet lang] zijn impres>io1 do* wl zijn vri5d en tr\w bewond]a>4 ,to5 wij 9 #aijd te ,g5ve conc]t5 gav51 ontv+ ik bezoek van d5 int5dant van b>ones ,ro?s*ild1 die e5 ka/eel 9 de omgev+ bewoonde4 ,hij vroeg mij wat ik voor e5 conc]t t5 huize van zijn mee/]es b]ek5de4 ,ik deelde hem m$e1 dat ik voor ,kubelik en zijn accompagnateur zes duiz5d francs vroeg4 ,na v]loop van e5ige ur51 kwam hij mij me$eel51 dat de b>ones dez5 prijs wel wat te hoog vond4 --,het spijt mij1 do* dit is het b$rag4 --,kom1 m5e] ,s*rmann1 het is ge5 soire1 de b>ones h\dt er van ond] het hoor5 van go$e muziek e5 sig>et te rook5 en dat kan zij 9 het publiek niet do51 &]s z\ zij uw conc]t5 9 de ,victoria-,hall wel kom5 bijwon54 ,er kom5 hoog/5s vi] ( vijf p]son5 bij ha> op bezoek4 --,zij kan zooveel ga/5 invite]51 als zij zelf v]kie/1 dat doet aan d5 prijs niets af4 --,ik zal het de b>ones ov]br5g54 --,doet ,u dat4 ,wij w>5 aan tafel gegaan1 to5 de int5dant zi* w$]om aanmeldde4 --,de b>ones bi$t ,u #cejj francs1 want het is ma> voor e5 kle9 gehoor1 zoo intiem mogelijk4 --,dat hebt ,u me re$s v]teld4 ,wees ,u da>om zoo vri5delijk de b>ones te zegg51 dat wij ge5 afg$rag5 kle]5 v]koop5 en dat er bij ons niet af te d+5 valt4 ,ik heb d5 int5dant nooit t]ug gezi54 99 99 99 99 99 ,mijn zoontje 0 vijf ja> oud4 ,kubelik die met zijn vr\w 9 het ,gr&-,htel zijn intrek _h g5om51 _h mij v]zo*t hem elk5 dag mijn zoontje met de g\v]nante e5 uurtje op bezoek te z5d54 ,nieuwsgi]ig te wet51 wat hij da> uitvo]de1 begaf ik mij onv]wa*t na> hun salon4 ,mevr\w ,kubelik zat 9 e5 leun+/oel na> ha> e*tg5oot en mijn zoontje al la*5d te kijk51 want t]wijl de jonge ,gr>d bezig 0 de cakewalk te dans51 liep ,kubelik met zijn /radiv>ius a*t] hem aan4 ,zijn groot/e g5oeg5 0 met hem te spel5 en zijn li$jes op zijn viool te accompagne]54 ,e9delijk kwam ,kubelik's vurige w5s* 9 v]vull+4 ,op zijn beurt w]d hij vad]1 nog wel van e5 tweel+4 ,9 ,decemb] #aijd w>5 zijn do*t]tjes jui/ e5 half ja>4 ,wij gav5 die ma& e5 s]ie conc]t5 9 ,spanje en ,portugal4 ,9 het ,amelia-,!at] te ,lissabon _h hij zoo'n kolossal5 toeloop1 dat met zijn vi] conc]t5 me] dan #ejjjj francs recette w]d5 gemaakt4 ,oporto de$ voor de ho(d/ad niet ond]1 ook hi] oog/te hij het groot/e succs1 ev5als te ,madrid 9 het ,apollo-?at]4 ,d5 avond vr het vi]de en laat/e conc]t zoekt ,kubelik mijn adm9i/rateur op4 --,ik heb d5 spoorgids er op na geslag54 ,om d5 avond vr ,k]/mis 9 mijn ka/eel te ,kol9 9 ,boheme te zijn1 moet ik van avond re$s d5 tre9 nem54 --,wat wilt ,u do56 ,ons plotsel+ 9 d5 /eek lat56 ,dat gaat imm]s niet6 ,er is voor #aajjj francs re$s besprok5 en dan komt ,b>celona nog aan de beurt1 wa> de twee aangekondigde conc]t5 ook re$s uitv]ko*t zijn4 ,vr di5 tijd kunt ,u onmogelijk op reis gaan4 --,to* doe ik dat4 ,ik wil het ,k]/fee/ bij mijn k9d]5 vi]54 --,zij zijn e]/ e5 half ja> oud6 --,doet er niet toe1 het ,k]/fee/ is e5 familiefee/ en da>om wil ik het te midd5 d] mijn5 gaan vi]54 --,en de uitv]ko*te zal51 het ontevr$5 publiek1 uw contract met d5 he] ,s*rmann8 --,dat beteek5t allemaal niets4 ,u betaalt d5 directeur de s*adev]go$+4 ,u belo(t het publiek1 dat ik b9n5kort t]ug kom en wat ,s*rmann betreft1 hij zal niets zegg54 ,onze vri5d heeft re$s g5oeg geld met mij v]di5d1 zoodat hij deze kle9e op(f]+ zi* wel zal getroo/54 ,hi]op v]trok ,kubelik na> ,boheme zond] zi* v]d] aan iets te /or54 ,*ri/9e ,nilson4 ,e5 ze] groot artie/e1 de be/e ,m>gurite die ik 9 ,g\nod's mee/]w]k ooit gehoord heb4 ,e5 kri/alheld]e /em1 met aang5aam timbre4 ,v&a> dat zij lang5 tijd alle liefhebb]s van op]a muziek 9 d5 zev5d5 hemel meevo]de4 ,door ha> huwelijk met graaf ,angel del ,casa ,mir&a1 d5 vri5d en metgezel van d5 ov]l$5 kon+ van ,spanje ,alphons ,,xii heeft zij het tooneel te vroeg d5 rug toegeke]d4 ,*ri/9e ,nilson1 de ,zwe$s*e na*tegaal heeft de w]eld rondg]eisd ond] geleide van ,maurice ,/rakos*1 d5 zwag] en le]a> van ,adel9a ,patti1 d5 onov]trefb>5 impres>io voor zang]ess54 ,hij en ,ullman1 de groote organisator van conc]t5 ov] de heele w]eld1 zijn de e5ige impres>ii van naam gewee/1 die de vorige eeuw gek5d heeft en wi] opvolg] nog /e$s gebor5 moet word52 kortom ze] bijzond]e m5s*5 9 hun vak4 ,ik toefde jui/ te ,hamburg1 wa> ,*ri/9e ,nilson di5 avond e5 groot conc]t z\ gev5 na e5 succesvolle t\rne door ,sc&9avi1 to5 ik ,maurice ,/rakos* op /raat teg5kwam1 die mij me5am na> n van de fijn/e zilv]w9kels uit de buurt4 ,wij gaan het magazijn b9n51 wa> ,/rakos* e5 pra*tig g$rev5 massief zilv]5 fruits*aal van nabij beziet1 die hij 9 de talage _h opgem]kt4 --,wat is de prijs van dit kun/w]k8 --,a*t duiz5d vijf hond]d m>k4 --,dat is ge5 kle9igheid4444 ,het bevalt me e*t]4444 ,ik wil het wel hebb54 --,wa> moet ik het dan lat5 bezorg58 --,wa*t ev51 zoov] zijn we nog niet4 ,ik b5 ,maurice ,/rakos*1 de impres>io van de groote1 onv]gelijkelijke zang]es ,*ri/9e ,nilson1 wi] naam u natuurlijk wel e5s gehoord zult hebb54 --,zooals i$]e54 --,ov] twee dag5 gev5 wij hi] e5 groot conc]t1 wa>voor de entree-billett5 ov]al te koop zijn4 ,als de zaal uitv]ko*t is1 wa>aan ik tr\w5s 9 &]e /$5 gewoon b5 g]aakt1 dan neem ik die s*aal en u kunt ha> d5 volg5d5 dag met de quitantie bij mij lat5 bezorg5 9 ,htel ,hamburg]h(4 ,mo*t5 er e*t] to* nog plaats5 onbezet blijv51 dan zie ik van d5 koop af4 ,hi]op v]liet5 wij d5 w9kel om e5ige /rat5 v]d] e5 nieuwe zaak b9n5 te loop54 --,wat gaat u nu beg9n58 --,de zelfde ges*i$5is van zooev54 ,aldo5de heb ik re$s twee w9keli]s gevond51 die ko/eloos reclame voor mij mak54 ,ga je nog v]d] mee8 ,het vooruitzi*t op e5 bezoek bij de voornaam/e zilv]- en g\dmagazijn5 van ,hamburg trok mij we9ig aan4 ,ik nam dus afs*eid1 t]wijl ,/rakos* kalm met w9kel5 voortg+4 ,d5 avond van de voor/ell+ v]drong m5 zi* lett]lijk voor d5 s*\wburg4 ,v]s*ill5de w9keli]s hadd5 bij hun klant5 voor het conc]t van ,*ri/9e ,nilson zulk e5 reclame gemaakt1 dat de billett5 re$s ur5 te vor5 alle uitv]ko*t w>54 ,maurice ,/rakos* wreef zi* de h&5 van g5oeg51 dat zijn truc zoo wond]wel geslaagd 04 --,dat m>*e]t pra*tig1 w>5 mijn e]/e woord51 to5 ik hem bij de contrle zag /aan4 --,ind]daad4 --,mevr\w ,/rakos* zal ook 9 ha> s*ik zijn4 --,hoezoo8 --,ov] al die cadeaux voor ha> zilv]ka/4 --,me5 je dat w]kelijk8 --,da*t je dan dat ze z\d5 v]get5 morg5 de uitgezo*te voorw]p5 aan het htel te z5d58 --,dat niet1 ma> ik zal er niet op blijv5 wa*t54 ,ik heb hi] e5 afs*rift van e5 brief bij me1 wa>van ik er ongeve] zev5 en tw9tig heb lat5 s*rijv5 en die ik zoo /raks 9 de bus ga w]p54 ,de he]5 ontvang5 ze dan morg5 vroeg met de e]/e po/4 ,ik zal je het ev5 voorlez54 ,m5e]4 ,ik heb u gezegd1 dat ik het uitgezo*te voorw]p bij u z\ koop51 op voorwa>de dat het conc]t van ,mme ,nilson geheel uitv]ko*t is4 ,tot mijn groot5 spijt zijn er e*t] e5 d]tig tal plaats5 ov]geblev5 en hi]door zie ik mij g5oodzaakt van d5 koop af te zi54 ,9 de hoop e5 volg5d maal voorspo$ig] te zijn1 v]blijf ik4 enz4 enz4 ,als je wilt1 kan je dez5 truc lat] e5s voor je zelf toepass51 alle5 raad ik je dan aan hem niet al te vlug 9 ,hamburg te h]hal54 ,felia ,litv9ne4 ,e5 door en door edel k>akt]1 spreekt nooit kwaad van ha> collega's en is er altijd op uit h5 behulpzaam te zijn ( met raad te di554 ,het e5ige wat ik op ha> weet af te d+52 zij k5t ge5 wa>de van geld4 ,wat zij met ha> v]rukkelijke /em v]di5t1 geeft zij op ruime s*aal we] uit4 ,ev5 kwi/ig als ,pad]ewski liet zij zi* door behoeftige l&g5oot5 exploite]5 en hi]9 liet5 de ,russ5 zi* ev5m9 als de ,pol5 onbetuigd4 ,felia ,litv9ne bes*ikt ov] e5 he]lijk geluid1 dat /e$s ev5 fris* en kra*tig klonk4 ,ha> glansroll5 wa>mee zij te ,p>ijs het groot/e succes g5oot1 w>5 die van ,ri*>d ,wagn]1 9 de e]/e plaats ha> onov]trefb>e ,brnhilde4 ,russ9 van geboorte1 0 zij 9 h>t en ni]5 e5 ,franaise4 ,v&a> dat m5 te ,p>ijs zoo ze] met ha> op _h4 ,afga&e op het doorsla& succes1 dat zij met ha> ,wagn]-roll5 g5oot1 sloeg ik ha> voor met mij e5 groote t\rne door ,duits*l& te ond]nem51 ov]tuigd veel geld met ha> te v]di55 en ov]al d5 zelfd5 bijval te v]w]v51 di5 zij te ,p>ijs oog/te4 ,helaas1 ik _h mij ditmaal /]k v]gi/ en b5 b$rog5 uitgekom54 ,nietteg5/a&e het publiek telk5s 9 gee/drift g]aakte en de krant5 ha> ov]al l( toezwaaid51 blev5 de recettes vrijwel onvoldo5de en maakte ik t]nauw]nood de ko/5 go$4 ,niet we9ig on?ut/ door di5 teg5slag1 in=me]de ik na> alle kant51 wat da>van to* wel de r$5 kon zijn4 ,aldus w]d mij het geval v]kla>d4 ,ik _h ha> natuurlijk aangekondigd als n d] e]/e /]r5 van de ,p>ijs*e ,op]a4 ,het publiek 9 de v]ond]/ell+ e5 elegante ,p>isi5ne met e5 zoo niet omvangrijke dan to* lieve /em te hoor51 zag zi* 9 hun v]wa*t+ teleurge/eld4 ,litv9ne's /em 0 n ges*oold n kra*tig4 ,zij toonde da>bij e5 volle]de actrice te zijn1 do* ha> li*aamsomvang /ond ha> 9 d5 weg4 ,het ,duits*e publiek is dit van hun eig5 zang]ess5 gewoon4 ,het wil van e5 ,p>ijs*e zang]es iets &]s zi5 en hoor51 me] 9 ov]e5/emm+ met de illusie1 die op]a-held9n5 bij d5 t5or ( b>yton moet5 opwekk54 ,ik begreep to5 voor het e]/1 dat wilde ik e5 volg5d maal met e5 ,frans*e zang]es ov] d5 ,rijn succes hebb51 ik 9 de e]/e plaats op de lgance en op het uit]lijk mijn] zang]ess5 _h te lett54 ,*>les ,lam\reux4 ,e5 van de zwa>/e en moeilijk/ te arrange]5 t\rnes zijn die van het orke/ ,lam\reux gewee/4 ,door ,europa te trekk5 met e5 gezels*ap van hond]d-ti5 musici1 plus de zorg voor twee wagonlad+5 in/rum5t5 en requisiet5 is ge5 all$aags* w]k4 ,to* is het mij mog5 gelukk5 het b]oemde orke/ ,lam\reux door ,holl&1 ,belgi1 ,zwits]l&1 ,duits*l&1 ,spanje en ,portugal rond te leid5 en ov]al is mijn moeite met succs beloond geword54 ,dit bewond]5swa>dig ensemble van e]/e musici1 zooals welli*t ge5 enkel orke/ kan aanwijz51 zelfs niet het ,am/]dams* orke/ van ,willem ,m5gelb]g heeft ond] aanvo]+ van ,*>les ,lam\reux en lat] ond] zijn s*oonzoon ,camille ,*evill>d ov]al e5 en?\sia/ on?aal gehad4 ,bij n onz] conc]t5 9 het ,conc]tgeb\w te ,am/]dam1 bezo*t ik met ,*>les ,lam\reux het ,rijksmuseum4 ,9 n d] zal5 tr(f5 wij twee orke/-l$5 aan1 die zoo ze] ond] d5 indruk s*55 van ,rembr&t's ,na*twa*t1 dat zij ons niet opm]kt54 --,lat5 wij h5 niet /or51 flui/]de ,lam\reux mij 94 ,d5 volg5d5 dag bij de repetitie hield de dirig5t vr d5 aanvang e5 kle95 spee*4 --,gi/]5 tr( ik twee van uw collega's 9 het ,museum geheel v]diept 9 het aans*\w5 d] mee/]w]k5 van de ,holl&s*e s*ool4 ,dit heeft mij /]k getr(f5 en v]blijd1 want het bewees me1 dat er enkel5 ond] ,u zijn1 die op reis hun tijd be/$5 met zi* te ontwikkel5 en niet tevr$5 zijn met door de /rat5 te flane]5 ( na> e5 k(fiehuis te gaan4 ,zulk e5 daad van go$5 smaak w5s* ik aan te mo$ig5 en ik heb d]halve hun e5 gratificatie van hond]d francs ges*onk5 9 de hoop1 dat zij er mee zull5 voortgaan4 ,d5 dag da>op gav5 we e5 uitvo]+ 9 d5 ,haag4 ,t]/ond na afloop van de repetitie spo$d5 v]s*eid5e orke/l$5 zi* na> het museum1 do* ,lam\reux v]s*e5 er di5 dag niet4 ,de b]oemde dirig5t hield van lekk] et5 en 0 gewoon nog al lang te tafel54 ,wij loge]d5 9 het ,doel5-hotel en ons d9] 0 jui/ t5 e9de1 to5 ik op mijn horloge zag en bem]kte dat het al ov] zev5 04 ,ik /ond haa/ig op en zei tot ,lam\reux3 --,het is re$s zev5 uur en het conc]t beg9t hi] precies om a*t4 ,da> het ,conc]tgeb\w nog al v] afligt1 p] rijtuig m9/5s e5 kw>ti]1 moet5 we ons g]e$ gaan mak54 --,wa>toe4 ,ik wil e]/ nog e5 pijp rook54 --,dan wordt het besli/ te laat6 --,onmogelijk1 ik heb e5 bewijs om direkt door te rijd54 --,da> z\ ik ma> niet te ze] op v]tr\w54 --,ga g]u/ ma> vooruit1 ik heb nog wel d5 tijd4 ,ik b5 gekle$ en kan t]/ond d5 dirige]/oel beklimm54 ,tot /raks4 ,om ge5 v]d]5 tijd te v]liez51 v]trok ik met ,camille ,*evill>d4 ,weldra kon ons rijtuig niet v]d] en vr ons zag5 wij e5 onafzi5b>e rij c\p's1 als ( de geheele /ad leeg ge/roomd 04 ,bevreesd dat ,lam\reux ook zijn beurt z\ moet5 afwa*t51 wilde ik hem gaan wa>s*uw51 do* wij moe/5 9 de rij blijv54 ,e9delijk voor d5 +ang gekom51 zie ik1 dat het re$s vijf m9ut5 ov] a*t is en wij hebb5 bijna ve]tig m9ut5 voor onz5 rit noodig gehad4 ,het slaat a*t uur1 do* natuurlijk ge5 ,lam\reux4 ,ti5 m9ut5 ov] a*t5 is hij er nog niet1 t]wijl de zaal re$s geheel gevuld is4 ,e9delijk komt hij buit5 adem met slik bespet1 aanloop51 ruim e5 kw>ti] ov] d5 tijd4 ,wat 0 er gebeurd8 ,na zijn pijp g]ookt te hebb51 liet ,lam\reux e5 rijtuig voorkom5 dat weldra als alle &]5 /il moe/ h\d54 ,lam\reux laat het raampje ne]1 buigt zi* na> vor51 ziet nog wel d]tig koets5 vr zi*1 die ru/ig hun beurt afwa*t5 met doorrijd51 t]wijl de reg5 9 /room5 ne]gud/4 ,lam\reux blijft e5 tijdlang zitt51 dan v]lie/ hij zijn g$uld en w5kt met druk geba> e5 politie ag5t1 die de orde /aat te bew>54 --,wat is er van uw v]lang58 --,ik b5 ,*>les ,lam\reux1 ik moet het orke/ dirige]54 ,kunt u mij niet ev5 lat5 doorrijd58 ,de ag5t v]/aat natuurlijk ge5 woord en haalt zijn s*\d]s op4 ,wo$5d h]haalt ,lam\reux zijn vraag met de volg5de geb>54 --,ik 444 ,lam\reux 444 maat slaan 444 doorrijd51 444 ja 444 ,lam\reux6 --,begrep51 m5e]444 ,u moet na> ,lam\reux1 net als alle &]54 ,wa*t ,u dan ma> kalm tot er ruimte komt4 ,to5 duwde ,lam\reux het porti] op5 en snelde te voet ond] d5 /ortreg5 na> d5 +ang1 zoodat hij--sle*ts e5 kw>ti] ov] d5 tijd--kon beg9n54 ,isadora ,duncan4 ,ha> e]/e optr$5 te ,p>ijs 9 de groote zaal van het ,trocad]o g5oot niet die gee/driftige ontvang/1 wa>op de blootvoetige dans]es me5de te mog5 rek554 ,alle5 e5 kle9 groepje artie/51 s*ild]s1 beeldh\w]s en enkele v]li*te kun/liefhebb]s hadd5 het belang van deze h]vorm+ d] danskun/ +ezi5 en begrep54 ,de kritiek bleef zi* sceptis*1 onv]s*illig toon51 t]wijl het publiek s*itt]de door afwezigheid4 ,vol v]tr\w5 en bewu/ van ha> arti/ieke wa>de ke]de de ,am]ikaans*e dans]es na> ,duits*l& t]ug1 wa> zij re$s e]d] e5 tr\we s*a> bewond]a>s zi* _h v]worv54 ,zij vond hi] /eun bij enkele rijke kun/bes*]m]s1 die ha> 9 /aat /eld5 9 de nabijheid van ,b]lijn 9 het ,grnewald e5 s*ool voor jonge meisjes op te ri*t51 die zij volg5s ha> voors*rift5 z\ opleid54 ,e5 tw9tigtal le]l+5 w]d5 ha> door oud]s1 wa>van de mee/5 onbemiddeld w>51 toev]tr\wd1 op voorwa>de1 dat zij hun do*t]s tot ha> a*tti5de ja> geheel op eig5 ko/5 z\ ond]h\d5 en voor ha> arti/ieke en moreele opvo$+ zorg z\ drag54 ,ond] leid+ van ha> zu/] en van door ha> gekoz5 le]>5 maakt5 deze meisjes zulke snelle vord]+51 dat zij na afloop van n /udieja> zi* re$s 9 het publiek kond5 v]toon5 en ,isadora ,duncan bij ha> antieke dans5 behulpzaam w>54 ,tijd5s de voor/ell+5 te ,b]lijn ontv+ miss ,duncan e5 brief van n h>] l&g5oot51 miss ,maud ,allan1 wa>9 zij vol bewond]+ voor de groote dans]es ha> v]zo*t de uitvo]+5 van nabij te mog5 bijwon54 ,niet g5oegzaam bij kas telk5s e5 fauteuil te beko/ig51 wilde zij ga>ne elk5 avond de voor/ell+ tuss*5 de c\liss5 volg54 ,isadora ,duncan /ond ha> dit ga>ne toe en van nu af woonde de jeugdige ,am]ikaans*e de arti/ieke evolutin van miss ,duncan en ha> klasse g]egeld a*t] de s*]m5 bij4 ,het succes dez] voor/ell+5 t>t elke bes*rijv+4 ,m5 0 hi] lett]lijk v]zot op deze nieuwe kun/4 ,litt]ator5 van naam1 de b]oemd/e kritici s*rev5 ov] ha> danskun/ artikel5 vol bewond]+ en het publiek bleef toe/room51 t]wijl m5 recettes maakte van ti5 twaalf duiz5d francs4 ,de directie van de keiz]lijke s*\wburg5 9 ,rusl& v]zo*t miss ,duncan en ha> le]l+5 na> ,pet]sburg en ,mosk\ te kom54 ,de gee/drift d] ,slav5 ov]tr( zelfs die d] ,duits*]s1 ov]al trad zij voor uitv]ko*te zal5 op4 ,om het publiek van &]e /$5 tevr$5 te /ell5 bezo*t m5 ev5e5s ,kiew1 ,*>k[1 ,odessa en ,w>s*au4 ,na ,rusl& kwam ,holl& aan de beurt4 ,ook hi] te l&e w]d met de gewoonlijke res]ve en nu*t]heid gebrok5 en ont/ond er e5 w>e rage ,duncan te zi5 dans51 hetge5 9 e5 spotli$ van d5 ,holl&s*5 zang] ,spe5h(f v]eeuwigd is4 ,ik vond da>om het oog5blik gun/ig e5 s]ie voor/ell+5 te ,lond5 te gev51 wa> miss ,duncan e]/ we9ig lu/ 9 s*e5 te hebb54 ,zij liet zi* ev5wel door mij beprat5 en na e5 contract voor d]tig voor/ell+5 te hebb5 afgeslot51 begav5 wij ons na> ,engel&s ho(d/ad4 ,ik /uitte e*t] t]/ond op e5 groote moeilijkheid4 ,re$s e5 half ja> lang w]d de groot/e en fraai/e music-hall d] metropool1 het ,palace-,!t] druk bezo*t om miss ,maud ,allan als ,salom en 9 &]e exotis*e creaties te zi5 dans51 die alle door miss ,duncan re$s w>5 v]toond4 ,de kle9e ,am]ikaans*e1 die te ,b]lijn ha> oog5 go$ de ko/ _h gegev51 _h zi* te ,lond5 als e5 e]/e /] ontwikkeld en 0 de lievel+ van het publiek geword54 ,voor het ,lond5s* publiek 0 zij de uitv9d/] van deze nieuwe dans5 en w]d zij ev5e5s als de h]vorm/] d] antieke dans5 bes*\wd4 ,alle &]e groote music-halls tra*tt5 nu dans]ess5 met bloote be55 te lance]51 do* zond] succs1 want m5 ontdekte spo$ig1 dat dit namaak 04 ,e5 oog5blik 0 ik bang1 dat miss ,duncan hi] ev5m9 9 d5 smaak z\ vall54 ,nietteg5/a&e mijn ang/ sloot ik met ,*>les ,frohmann e5 contract af voor de ma&5 ,mei en ,juni1 wa>bij miss ,duncan z\ optr$5 9 d5 ,duke ( ,york s*\wburg4 ,alles liep 9 d5 beg9ne vlot van /apel4 ,er 0 voor veel geld re$s besprok5 en ik _h r$5 me zelf geluk te w5s*54 ,onze ,b]lijns*e ga/ z\ e*t] weldra roet 9 het et5 w]p51 want zij gaf 9 enkele int]views te k5n51 dat miss ,isadora ,duncan ha> volkom5 onbek5d 0 en zij nog nimm] van ha> _h hoor5 sprek52 dat de antieke dans5 door ha> uitgevond5 en ha> uitsluit5d eig5dom w>5 en wanne] er t5slotte to* e5 miss ,duncan be/ond1 zij wa>s*ijnlijk n van die talrijke navolg/]s moe/ zijn1 die het publiek wel van de wre dans]ess5 z\ wet5 te ond]s*eid54 ,frohmann 0 gewoon p]plex ov] die brutaliteit1 teme]1 omdat het publiek aan de woord5 van ,maud ,allan gelo( sloeg4 ,gelukkig wi/ ik nog bijtijds dit geva> af te w5d51 want miss ,duncan bezat nog altijd e5 s*rijv5 van ha> uit ,b]lijn1 dat ik zoo vrij 0 9 de krant5 te lat5 publice]54 ,dit hielp4 ,bij de e]/e voor/ell+ ,de dans5 van ,iphig5ia 0 het geb\w tjokvol en wel met e5 elite publiek1 nieuwsgi]ig hun oordeel ov] beide m$$+/]s te vell54 ,miss ,duncan nam ook hi] all] h>t5 /orm5d]h& 94 ,g$ur5de e5 ma& 0 avond aan avond de zaal zoo go$ als uitv]ko*t4 ,kon+ ,edw>d ,,vii v]e]de ons driemaal met zijn teg5woordigheid en droeg mij op miss ,duncan zijn bewond]+ voor ha> kun/ ov] te br5g54 ,kon+9 ,alex&ra is zelfs zev5 maal de voor/ell+ bij kom5 won54 ,weg5s dit ongev5a>d succes haa/te ,frohmann zi* met mij e5 contract te sluit5 voor e5 t\rne van tw9tig wek5 door ,noord-,am]ika4 ,wij z\d5 teg5 ,septemb] te ,new-,york onz] voor/ell+5 aanvang54 ,vanaf beg9 ,juli kreeg ik telegram op telegram met dr+5d v]zoek om re$s 9 ,augu/us te beg9n54 ,e]/ weig]de ik1 ma> de bel(te van de s*itt]5de recettes1 die mij te wa*t5 /ond51 d$5 mij besluit5 toe te gev54 ,wij kwam5 te ,new-,york aan to5 het da> snikheet 01 v&a> dat i$]e51 die het ma> e5igsz9s do5 kon de /ad ontvlu*t 0 om aan zee wat koelte te zoek54 ,ond] die om/&igh$5 trad ,miss ,duncan voor /oel5 en bank5 op4 ,frohmann wo$5d ov] deze mislukte speculatie wilde niet toegev51 dat hij zelf de s*uld hi]van droeg door eig5z9nig 9 deze hondsdag5 met onze t\rne te beg9n54 ,m5 maakte nauwelijks #ajjj doll> gemiddeld p] dag1 wat gegev5 de ontzaglijke onko/5--9 ,am]ika zijn n de huur1 de publiciteit1 de orke/l$5 n ov]ige employs wel vijf maal zoo duur als 9 ,europa--ge5 g]+e teg5vall] 04 ,ons deficit w]d dan ook bij d5 dag groot]4 ,wij trekk5 na> ,ont>io1 bezoek5 ,philadelphia en ,bo/on1 do* de ondragelijke hitte neemt niets af en het resultaat is al ev5 b$roev5d1 nietteg5/a&e ,miss ,duncan1 die nu zond] ha> le]l+5 rei/1 /e$s op e5 arti/iek succs kan bog54 ,ontmo$igd toont ,frohmann zi* ?ans e5 volblo$ ,yankee4 ,x is a failure1 ,i made a mi/ake1 dus /op gezet met v]d]e reclame1 de zaak is nu e5maal to* v]lor54 ,elk5 avond wordt het aantal orke/l$5 +ekort4 ,p] contract _h ik re*t op twee en d]tig1 weldra blijv5 er sle*ts vijfti5 ov] en ( ik al reclame]1 het helpt ge5 zi]4 ,mr4 ,frohmann blijft onzi*tba> en zijn manag] ,mr4 ,hayman mompelt bij elke nieuwe reclamatie kort af3 ,g to hell6 4444 ,wanne] hij go$ geluimd is1 geeft hij mij d5 raad het contract e5v\dig te v]brek5 en na> ,europa t]ug te ke]54 ,e9delijk kom5 we te ,buffalo aan4 ,9 het geheel zijn er nu nog ma> zev5 orke/l$5 aanwezig4 ,om de orke/ruimte aan te vull51 _h m5 notab5e6 wat k]els van de /raat g5om51 die van hun lev5 miss*i5 nog ge5 in/rum5t 9 h&5 hadd5 gehad4 ,op zoo'n mani] moe/ ik het bijltje er wel bij ne] legg5 om de reputatie van ,miss ,duncan er niet v]d] aan te wag5 en ha> voor e5 ev5tueel e*ec te vrijw>54 ,dies zo*t ik voor de zooveel/e maal ,mr4 ,hayman op en v]kla>de de t\rne v]d] op te zull5 gev51 op voorwa>de1 dat de t]ugreis na> ,europa van ,miss ,duncan en mijn p]soneel op ko/5 van ,*>les ,frohmann z\ ges*i$51 hetge5 hij aannam4 ,te ,new-,york t]uggeke]d besloot ik met het symphonie orke/ van ,walt] ,damros* n enkele buit5gewone mat9e 9 het ,metropolitan-,op]a-,h\se te gev54 ,nauwelijks zijn de affi*es aangeplakt ( het bespreekbureau wordt be/ormd1 het deftige publiek is inmiddels van hun buit5v]blijv5 t]uggeke]d en ik 0 de e]/e die da> nu p>tij van trok4 ,9 plaats van e5 s*amele duiz5d doll>1 die wij ond] leid+ van d5 ond]voorzitt] d] ,am]ikaans*e tooneeltru/ hadd5 ge9d1 maakte deze mat9e wel zev5 maal zooveel en ,miss ,duncan heeft bov5di5 e5 ov]weldig5d succs4 ,deze e]/e mat9e wordt dan ook door zes &]e gevolgd en de ontvang/5 wissel5 tuss*5 de #ce #dj duiz5d francs4 ,opnieuw bezoek ik nu ,bo/on1 ,*icago1 ,philadelphia4 ,ov]al wa> wij e]/ zoo'n f9ancieel5 pe* hadd51 /roomt nu het geld b9n51 zoodat ,miss ,duncan aan het e9de van ha> kun/reis niet m9d] dan vi] hond]d duiz5d francs ov]hield4 ,groote erg]nis van ,frohmann1 die zi* zooze] 9 zijn flair b$rog5 _h4 ,hij 0 e*t] nog niet van mij af1 da> hij geweig]d _h de ko/5 van de t]ugreis te drag5 en ik e5 &] contract voor e5 aantal voor/ell+5 door ,mimi ,aguglia en ha> ,siciliaans* gezels*ap te ,new-,york met ,frohmann loop5de _h4 ,ik telegrafe] aan mijn secret>is1 dat hij voorloopig ma> niet op het betwi/e b$rag moet a&r+5 en dat ik zelf bij mijn kom/ te ,new-,york het wel zal kom5 regel54 ,ik _h e*t] al ev5 we9ig succes als mijn secret>is en da> ik niet van plan 0 ,frohmann ongeve] vijf duiz5d francs te s*5k51 besloot ik e5 advocaat te raadpleg51 die mij e5 procs t5 ze]/e afri$4 ,primo z\ mij dit e5 s*ep geld ko/5 en secundo z\ het ze] twijfela*tig zijn ( ik op d5 lang5 duur iets van ,frohmann los kreeg4 ,to5 kwam ik plotsel+ op het volg5d d5kbeeld4 ,frohmann loge]de 9 het zelfde hotel ,a/or4 ,ik v]zo*t hem om e5 ond]h\d1 dat hij mij t]/ond v]le5de1 da> hij op 't punt /ond na> ,*icago te reiz54 --,wa>de ,vri5d1 neem me niet kwalijk1 dat ik je kom d]ange]51 ma> ik rek5 er op1 dat je me uit de v]leg5heid r$t4 ,ik heb mijn gezels*ap te betal5 en b5 op 't oog5blik zond] voldo5de contant54 ,om geld te lat5 ov]kom51 zelfs p] telegram gaan m9/5s drie dag5 he51 kun je me niet e5 zes duiz5d francs le558 --,all "r en mete5 teek5de hij e5 *eque van twaalf hond]d doll>4 ,d5 volg5d5 dag ontv+ hij ond]/a&5 aangeteek5d5 brief4 ,wa>de ,vri5d4 ,je hebt me gi/]5 zes duiz5d francs gele5d4 ,da> ik ev5wel e5 vijf duiz5d te vord]5 heb voor de onko/5 d] t]ugreis van ,miss ,duncan1 zal ik het re/e]5de tot je bes*ikk+ h\d5 en da>mee zijn we dan quitte4 ,met h&druk1 ,jos4 ,j4 ,s*rmann4 ,de b]oemde manag] mag bij zi* zelf gevloekt hebb54 ,ik 0 op de ,prov5ce to5 hij mijn brief ontv+ en go$ en wel met zijn *eque op weg na> ,frankrijk4 ,hij hield zi* ev5wel niet voor geslag5 en eis*te bij mijn t]ugke] te ,p>ijs het geld op4 ,dit 0 jui/ wat ik op het oog _h4 ,onze kwe/ie te lat5 uitve*t5 voor het ,frans*e g]e*t4 ,het procs kwam voor het ,tribunal de comm]ce en ,frohmann w]d voor het v]s*uldigde b$rag v]oordeeld plus de ko/54 ,het b$rag van zijn *eque 0 hi]mee t]ugbetaald en ik _h ov] mijn ma*tig5 teg5/&] gezegevi]d4 ,t\rnes door ,am]ika zijn voor impres>io's /e$s e5 geva>lijke ond]nem+1 vooral tooneelvoor/ell+5 9 e5 vreemde taal4 ,m5 kan de dwaa/e /ukk5 met de onbeteek55d/e arti/5 9 het ,engels* v]toon5 en geld mak51 do* komt er e5 ,frans* ( ,italiaans* gezels*ap met aan het ho(d e5 /] van d5 e]/5 rang na> de ,v]e5igde ,/at51 dan heeft m5 veel kans niet e5s de ko/5 go$ te mak54 ,rjane1 ,m\net-,sully1 ,novelli1 ,mimi ,aguglia speeld5 da> vaak voor /oel5 en bank51 alle5 ,s>ah ,b]nh>dt en ,eleonora ,duse1 de e]/e nog me] dan de twe$e1 hebb5 er /e$s het groot/e succs gehad4 ,m5 kwam niet om te oordeel5 ( om ha> spel1 do* alle5 en uitsluit5d om te kunn5 zegg53 ,we hebb5 ha> gezi56 ,nietteg5/a&e de opwekk5de krant5 artikel5 en e5 uit/ek5d ges*rev5 kroniek van ,allan ,dale1 d5 ,s>cey van ,new-,york1 e5 uitgebreide publiciteit 9 de ,new ,york ,h]ald1 die me] dan vijfti5 portrett5 van ,mimi ,aguglia 9 v]s*ill5de roll5 opnam1 maakt5 we t]nauw]nood e5 half volle zaal1 t]wijl ik bov5di5 e5 groot electris* reclamebord bov5 d5 ,broadway ,s*\wburg _h lat5 plaats53 ,de b]oemde ,mimi en ha> ,siciliaans*e arti/54 ,to* telt ,new ,york me] dan vi] hond]d duiz5d ,italian51 wa>ond] e5 hond]d duiz5d ,sicilirs4 ,rjane deelde 9 het zelfde lot4 ,bij ,m\net-,sully 0 het nog slimm]4 ,m5 weig]de zelfs van de vrijbillett5 gebruik te mak54 ,iem&1 die mij e5 di5/ _h bewez5 en wi5 ik e5 entre aanbood1 0 er niet het m9/ op ge/eld4 --,ik v]/a hem niet4 ,ik neem be/ aan1 dat hij n d] e]/e artie/5 is1 dat v]tell5 mij re$s de krant51 ma> om d5 geheel5 avond klank5 te hoor51 die ik niet v]/a1 dank je wel6 ,er viel niets teg5 9 te br5g544444 ,met uitzond]+ van op]a's maakt m5 9 ,am]ika gewoonlijk ge5 recettes1 t5zij 9 de taal van het l&4 ,engli% = ev]6 ,suzanne ,desprs4 ,e5 groote1 ze] groote tooneelspeel/]1 met begrip van ha> kun/4 ,zij weet zi* 9 elke rol geheel 9 te lev5 en bes*ikt behalve ov] vele natuurlijke gav5 ov] e5 ze] p]soonlijk tal5t4 ,nietteg5/a&e ha> talrijke success51 zo[el 9 de ,comdie ,franaise1 het ,odon1 de ,vaudeville als 9 het ,?tre ,anto9e is het ha> to* nooit mog5 gelukk5 de /] van e5 va/ gezels*ap te word5 ( e5 duurzame plaats 9 het h>t d] ,p>ijz5a>s 9 te nem54 ,met ev5veel aanleg als ,mmes ,b>tet1 ,segond-,wb] en ,rjane wordt ,suzanne ,desprs te ,p>ijs sle*ts voor bepaalde roll5 gengage]d4 ,ook 9 ha> v]tolk+ van ,rac9e's ,phdre heeft zij bewijs gegev5 van ha> go$ begrip en van e5 p]soonlijke opvatt+1 to* mi/ zij zoo go$ als alles voor e5 klassieke /ijlvolle uitbeeld+4 ,ov]tuigd dat ha> tal5t 9 ,duits*l& gewa>de]d z\ word51 engage]de ik ha> voor n mijn] t\rnes door de ,bond/at54 ,ik v]gi/e mij niet1 want ha> succes nam toe1 wa> zij ook optrad4 ,9 het e]/ w>5 de ,duits*]s e5igsz9s v]baasd e5 ,p>ijs*e actrice te zi5 spel51 met zoo we9ig monda9e elegance4 ,da>na v]heugd5 zij zi*1 dat ha> spel zoo frappant op dat van hun eig5 geliefde tooneelspeel/]s geleek4 ,e5 bek5d kritikus van n d] ,b]lijns*e blad5 s*reef3 ,deze ,p>isi5ne _h ev5 go$ aan de ,spree gebor5 kunn5 zijn6 ,wat voorl 9 ,suzanne ,desprs aantrekt1 is ha> vroolijk humeur1 nietteg5/a&e ha> uit]lijk iets melankolieks ov] zi* heeft4 ,zij is bov5di5 e5 ond]h\d5de reismakk]1 die niet spo$ig teg5 v]moei5is opziet4 ,bevri5d met en bezorgd voor ha> reisg5oot51 leeft zij met h5 op voet van gelijkheid zond] zi* op ha> toile en v$ette ook ma> het m9/ te lat5 voor/aan4 ,do*t] van e5 tre9ma*9i/ van d5 ,oo/]spoorweg is zij e5 e*te ,p>ijs*e gam9e geblev51 voelt zi* da>bij 9 elke omgev+ ?uis en op ha> gemak4 ,ha> aangebor5 esprit van k9d uit het volk zond] s*ool en opleid+ v]laat ha> nooit1 t]wijl zij ha> k5nis door en]gie en eig5 /udie v]worv5 heeft4 ,op5h>tig en zond] omweg5 komt zij /e$s voor ha> me5+ uit en wie ha> heeft le]5 k5n5 zooals ik1 weet dat er /e$s /aat op ha> te mak5 valt4 ,v&a> dat ik aan ,suzanne ,desprs mijn be/e h]9n]+5 bewa>4 ,nadat mijn bew]k+ van ,bjrnson's ,faillissem5t 9 het ,?t]-,anto9e 0 opgevo]d1 wi/ ik ha> ook voor ,ibs5 te w9n54 ,door ha> v]tolk+ van ,nora heeft zij veel tot de bek5dheid met de ,sc&9avis*e tooneel-lit]atuur te ,p>ijs bijg$rag54 ,ha> v]tolk+ van ,nora toont ov] het geheel ov]e5kom/ met die van ,eleonora ,duse en /aat dan ook ze] hoog4 ,met de ,roode ,toga van ,brieux begonn5 wij onze t\rne 9 het ,s*auspielhaus te ,dresd54 ,ha> ,yanetta w]d om /rijd geprez54 ,d5 volg5d5 avond _h zij e5 ev5 groot succs met ,le ,dt\r van ,b]n/e9 7hi] te l&e bek5d ond] de titel ,langs e5 ,omweg71 hoewel de zaal to5 m9d] go$ bezet 04 ,van ,dresd5 begav5 wij ons na> ,praag1 wa> wij oorspronkelijk ,nora z\d5 gev54 ,de vr\w van d5 directeur van het ,/adt-!at] _h deze rol hi] re$s v]s*eid5e mal5 gespeeld en v]zette zi* teg5 de opvo]+4 ,da>om w>5 wij g5oodzaakt ,le ,dt\r aan te kondig54 ,van ,praag reisd5 wij na> ,dresd51 wa> ,suzanne ,desprs 9 het ,op]nhaus optrad om v]volg5s te ,hamburg e5 s]ie voor/ell+5 te gev5 9 het ,?alia ,?t] van ,la ,robe ,r\ge1 ,nora1 ,la ,fille ,elise1 ,poil de ,c>otte en ,d5ise4 ,dank zij mijn p]soonlijke relaties gelukte het mij om bij de e]/e voor/ell+ te ,b]lijn 9 het ,neues ,!at] het bezoek van d5 ,keiz] te kunn5 aankondig54 ,de affi*es w]d5 met d5 keiz]lijk5 adela> b$rukt1 b5ev5s de speciale v]meld+3 ,auf all]h*/es ,befehl4 ,teg5 mijn v]wa*t+ _h de keiz] te k5n5 gegev5 e5 klassieke voor/ell+ te will5 bijwon5 en da>toe w]d ,rac9e's ,phdre uitgekoz54 ,zooals ik dat voorzi5 _h1 0 deze v]toon+ lang niet vlekkeloos4 ,de ,keiz] ontbood mij 9 zijn loge1 ond]hield zi* e5 tijdlang met mij ov] de v]tolk+ van dit mee/]w]k1 wa>op hij sle*ts teg5 _h3 het vulgaire1 we9ig wa>dige van het gegev54 ,ik v]zo*t to5 ,zijn ,maje/eit e5 &]e voor/ell+ bij te won5 van e5 mod]n /uk om zi* e5 def9itieve me5+ aanga&e ,suzanne ,desprs en ha> gezels*ap te vorm54 ,de keiz] besloot ,la ,robe r\ge1 dat vijf dag5 lat] v]toond z\ word5 te kom5 zi51 wa>9 volg5s mijn me5+ ,suzanne zi* van ha> be/e zijde de$ k5n54 ,nietteg5/a&e het g]+e succs van ,phdre1 maakt5 we volle zal5 met ,nora1 ,le ,dt\r en met ,l',a9e van ,jules ,lematre4 ,met ,la ,gioconda van d',annunzio w]d sle*ts twee duiz5d francs gemaakt4 ,i$]e5 wilde de h]9n]+ aan ,eleonora ,duse onaangeta/ lat51 die 9 deze rol te ,b]lijn ha> groot/e triumph5 _h gevi]d4 ,ov]ig5s 0 de teg5woordigheid van d5 ,keiz] bij de e]/e voor/ell+ voldo5de gewee/ om d5 s*\wburg te vull54 ,ev5als te ,lond5 bes*\wt m5 te ,b]lijn het als e5 hulde aan het vor/5huis om zi* bij zulk e5 v]toon+ te gaan amuse]5 ( 444 v]vel51 wanne] het ho(d van ,/aat d5 s*\wburg met zijn bezoek v]e]t4 ,d5 zesd5 dag van ons v]blijf te ,b]lijn gav5 wij ,la ,robe ,r\ge w$]om op hoog bevel4 ,de keiz] v]s*e5 op de m9uut van het aangegev5 uur af1 v]gezeld van de keiz]91 de kroonpr9s en -pr9ses1 pr9s ,eitel-,fri$ri* en de geheele h(h\d+ 9 gala4 ,ditmaal viel er op de voor/ell+ niets te zegg54 ,suzanne ,desprs ov]tr( zi* zelf en speelde met e5 vuur1 e5 beziel+1 die i$]e5 ond] ha> sugge/ie bra*t4 ,de keiz] 0 er ze] ov] voldaan en v]zo*t mij ,suzanne ,desprs aan hem voor te /ell54 ,ik g+ ha> t]/ond opzoek54 --,suzanne1 de keiz] ontbi$t je om je te complim5te]54 ,ik kom je op zijn v]zoek hal54 ,ga vlug mee4 --,de keiz]8 ,moet ik gaan8 --,natuurlijk1 vraag je dat nog8 --,ja wel1 ma> ik heb nog nooit met e5 vor/ gesprok54 ,ik weet niet hoe ik mij voor moet /ell51 hem begroet51 no* wat ik zegg5 moet4 --,toon je gewoon zooals je altijd b5t en antwoordt hem1 zooals je e5 gewoon /]vel+ z\dt antwoord54 ,wees je zelf1 dat lukt /e$s het be/4 ,niet we9ig ontro]d neemt zij mijn arm en ik begeleid ha> na> de keiz]lijke loge4 ,de keiz] wa*t ha> op1 loopt ha> tegemoet en zegt ha>1 t]wijl hij ha> de h& reikt4 --,mevr\w1 ,u hebt uw rol v]rukkelijk gespeeld1 als e5 groot artie/4 ,ik mo*t ha> re$s van ,mme ,rjane e5maal bijwon54 ,ook de keiz]9 is /]k ond] d5 indruk en v]heugt zi* ov] het succes1 dat u zoo wa>dig v]di5d hebt4 ,da>op ond]hield zi* de keiz] nog e5 tijdlang ov] de v]s*ill5de groote ,p>ijs*e artie/51 die hij re$s gezi5 _h en die hij ze] bewond]t1 ov] litt]atuur en ov] tooneel1 wa>bij hij het betreurde1 dat 9 d5 laat/5 tijd de /ukk5 zoo vulgair w]d54 --,wat e5 volk noodig heeft zijn edele en v]hev5 gevoel5s4 ,het dagelijks* lev5 is re$s g5oegzaam plat en we9ig v]heff5d om dat nog e5s opnieuw op de plank5 gade te slaan4 ,ik h\d drom zoo van uw klassiek51 omdat zij v]hev5 gevoel5s bij ons opwekk51 omdat zij d5 go$5 smaak bevord]5 en tot dad5 van zelfop(f]+ en mo$ prikkel54 ,het is mij /e$s ze] aang5aam1 wanne] uw artie/5 mijn ho(d/ad bezoek5 en mijn volk met die w]k5 9 k5nis br5g51 die uw litt]atuur tot e] /rekk54 ,m5 zal hi] nooit g5oeg ,corneille en ,rac9e bewond]5 en ik voel mij gelukkig tot hun succes door mijn teg5woordigheid en belang/ell+ bij te drag54 ,na deze voor ,frankrijk vlei5de bek5t5is sprak de keiz] nog enkele m9ut5 ov] e5ige b\lev>d-artie/51 die hij _h zi5 spel5 en s*epte veel v]maak 9 de antwoord5 van ,suzanne1 die zond] op de etikette a*t te slaan1 me$eelde hoe zij ov] h5 da*t4 ,om de pauze niet lang] te rekk51 /ak de keiz] ha> opnieuw de h& toe1 wa>na ,suzanne boog en he5 g+4 ,bij dit ond]h\d viel er bij d5 keiz] we9ig te bem]k5 van de militaire /ramheid1 wa>aan de talrijke photo's do5 d5k54 ,integ5deel1 hij lijkt dan veel me] op e5 vri5delijk1 gemo$elijk he]1 die zi* vroolijk en toes*ietelijk toont4 ,zijn doordr+5de blauwe oog5 la*5 u toe1 t]wijl hij bov5di5 vloei5d ,frans* spreekt zond] acc5t1 hetge5 van het me]5deel zijn] l&g5oot5 nu jui/ niet gezegd kan word54 ,de ,frans*e artie/5 hebb5 /e$s bij hem e5 /reepje voor gehad4 ,s>ah ,b]nh>dt1 ,coquel91 ,an en ,cadet en ook ,rjane kunn5 hi] tr\w5s ov] mee sprek54 ,na de voor/ell+ van ,nora en ,poil de ,c>otte1 bij ons ond] d5 titel ,pe5ha> v]toond1 w]d ,suzanne ,desprs te ,b]lijn uitbundig toegejui*t en 9 ha> loge door v]s*ill5de bewond]a>s gecomplim5te]d4 ,ond] h5 bevond zi* e5 dame1 die ha> gee/drift nauwelijks b$w+5 kon1 wa>voor ,suzanne ,desprs1 als elke artie/1 ze] gevoelig bleek en ha> g]o]d b$ankte4 ,deze dame nam ha> e5 oog5blik t]zijde en vroeg to5 za*t3 --,nu wij to* e5maal k5nis gemaakt hebb5 en u mijn bewond]+ voor uw tal5t weet1 moet u mij e5s v]kl>51 wa>om u u 9 het laat/e b$rijf van ,nora als jong5 v]kle$t en nog wel n met pe5ha>8 ,de kun/z9nige dame _h namelijk ,poil de ,c>otte als het vi]de b$rijf van ,nora opgevat4 ,de dsillusie van ,suzanne ,desprs laat zi* na zoo'n vraag begrijp51 hoewel zij er bij zi* zelf to* om la*5 moe/4 ,el5a ,sanz4 ,9 het voorja> van #ahij kreeg ik op e5 go$5 dag bezoek van ,el5a ,sanz1 de b]oemde ,spaans*e zang]es1 die na lang5 tijd de aangeb$5 /] van d5 ,kon9klijk5 ,s*\wburg te ,madrid te zijn gewee/1 het tooneel van ha> triumph5 _h va>wel gezegd1 om zi* geheel aan het geluk van ha> kon9klijk5 m9na> ,alphonse ,,xii te wijd54 ,twee k9d]51 ,alphonso en ,f]n&o1 die sprek5d op hun vad] gelek51 w>5 het gevolg van deze intieme v]h\d+ en ,el5a _h zi* j>5 lang met volle liefde aan de opvo$+ dez] pr9sjes gegev51 tot zij tot fl9ke jong5s w>5 opgegroeid4 ,i$]e5 me5de dan ook dat zij voor go$ van het tooneel afs*eid _h g5om51 do* plotsel+ kreeg het v]lang5 na> de plank5 we] de ov]h&2 zij me5de dat zij zi* sle*ts opnieuw 9 het publiek te v]toon5 _h1 om ha> vroeg]e success5 w$]om deela*tig te word54 ,zij zag niet 9 ( wilde niet begrijp51 dat deze j>5 van ru/1 ha> li*aamsomvang hadd5 do5 to5em54 ,van ha> vroeg]e s*oonheid _h zij alle5 ha> mooie1 uitdrukk+svolle oog5 beh\d5 en wat ha> /em betr(1 de bekor+ 0 groot5deels v]dw551 al klonk ze nog zuiv]4 ,ik gevoelde we9ig lu/ met ha> e5 t\rne te beg9n51 ov]tuigd1 dat wij 9 plaats van e5 succes e]d] fiasco z\d5 mak51 hetge5 ik ha> op5lijk me$eelde4 --,u wil dus niet8 ,u v]geet1 m5e] ,s*rmann1 dat behalve mijn /em ik nog e5 &]e attractie op het publiek heb4 ,ik b5 imm]s e5 halve kon+94 --,mevr\w1 het spijt me1 mijn seizo5 is zoo go$ als bezet en het is te laat om nu nog de noodige s*\wburg5 te kunn5 hur54 --,ook niet1 wanne] ik de ko/5 op mij neem8 --,ik wil u niet ga>ne aan e5 v]lies bloot/ell54 --,dat gaat mij alle5 aan4 ,ik wil alle uitgav5 drag54 ,( er w9/ ( v]lies wordt gemaakt1 behoeft u u niet aan te trekk54 ,u maakt de r\te voor mij 9 orde1 huurt voor mijn rek5+ de zal5 en zorgt voor de noodige reclame1 zooals u dat v]/aat en gewoon zijt4 ,ik rek5 hi] op en geef u voor uw arbeid en tijdv]lies ti5 duiz5d francs4 ,moeilijk kon ik lang] bezw>5 mak5 en nam teg5 wil en dank ha> voor/el aan4 ,mme ,sanz gaf mij bov5di5 e5 b$rag van vijf duiz5d francs om de e]/e ko/5 te dekk54 ,zij _h e5 uitsluit5d ,spaans* s*\wspel gecomb9e]d1 dat zij ,no*es de ,espana noemde4 ,twee en d]tig dans]ess5 van ,cadix en ,malaga 9 nationaal co/uum van de prov9cies van ,spanje z\d5 de ,malag5as1 ,pet]5as1 ,haban]as v]toon51 die lat] door de bek5de ,ot]o en &]e b]oemde dans]ess5 ov] de geheele w]eld g$an/ zijn1 ma> to5 voor de mee/5 nog glo$nieuw4 ,zij zelf z\ 9 de entre act5 li$]5 uit ,c>m5 en ,orpheus t5 be/e gev5 met m$ew]k+ van d5 b>iton ,lauw]s1 e5 ,belg1 die op de ,colonne-conc]t5 re$s met groot succes 0 opgetr$54 ,zij b\wde m9d] op ha> vroeg] succes dan wel op de bek5dheid van ha> relatie tot d5 kon+ bij het buit5l&s* publiek1 dat zek] niet de geleg5heid z\ lat5 voorbijgaan de maitresse van e5 rege]5d vor/ van nabij te zi54 ,zij rek5de er v]d] heimelijk op ov]al met groote ond]s*eid+ ontvang5 te word5 en nam da>om ook ha> twee jong5s mee1 die met hun g\v]neur elk5 avond de voor/ell+ z\d5 bijwon54 ,al mijn bezw>5 hadd5 op ha> ge5 uitw]k+4 ,zij _h zi* dit nu e5maal voorg5om5 en ik 0 niet 9 /aat ha> die v]wa*t+5 uit het ho(d te prat54 ,zij droeg mij zelfs op er voor te will5 zorg51 dat de v]s*ill5de autoriteit5 ha> wa>dig z\d5 kunn5 ontvang54 ,behalve e5 ti5tal s*\wburg5 9 ,duits*l& en ,oo/5rijk1 _h ik te ,am/]dam1 d5 ,haag en ,rott]dam ev5e5s e5 zaal wet5 te hur54 ,om mijn go$ betal5de zang]es tot vri5d te h\d5 _h ik mijn bro$] te ,am/]dam ges*rev5 op de e5 ( &]e mani] ha> e5 wa>dige ontvang/ te b]eid51 na hem ha> ide-fixe 9 kleur5 en geur5 te hebb5 meeg$eeld4 ,hij antwoordde mij3 ,wees g]u/1 zij zal ha> z9 hebb51 hoe blijft e5 v]rass+4 ,onze tre9 komt 9 ,am/]dam aan4 ,op het p]ron /aat mijn bro$] met e5 deftig 9 het zw>t gekle$ he]1 e5 veelkleurig l9tje 9 zijn knoopsgat1 ons op te wa*t54 ,ik kijk di5 he] oplett5d aan en h]k5 9 hem mijn oud5 vri5d ,cant]1 eig5a> van e5 he]5confectiezaak hi] t] /$e4 ,mijn bro] w5kt mij niets te lat5 m]k51 nad]t ,el5a ,sanz1 en ha> zijn metgezel voor/ell5d3 --,v]oorlo( mij1 mevr\w u aan ,zijn ,excell5tie1 d5 m9i/] van ,s*oone ,kun/5 voor te /ell51 die nam5s onze rege]+ u komt v]welkom54 ,de m5e] drukt e5 kus op ,el5a's vleezige h& en /eekt zijn van buit5 gele]de spee* af4 ,el5a1 t5 ze]/e voldaan noodigt hem uit ha> na> ha> hotel te volg51 t]wijl mijn bro] en ik ons uit de voet5 mak54 --,b5 jij van ,lotje getikt om zoo iets te durv5 ui?al54 ,als zij nu v]neemt1 dat wij 9 ,holl& niet e5s e5 m9i/] van ,s*oone ,kun/5 rijk zijn8 ,mijn bro$] antwoordt doodleuk3 ,dit plannetje leek mij het e5v\dig/1 morg5 is zij we] v]trokk5 en onze vri5d ,cant] zal v&aag wel 9 zijn rol wet5 te blijv54 ,dat de$ onze m9i/]1 als( het zijn dagelijks* w]k 04 ,d5 geheel5 dag liet hij ha> ge5 oog5blik 9 d5 /eek en volgde ha> als 'r s*aduw4 ,hij nam ha> uitnoodig+1 om sam5 te d9e]5 aan en v]liet ha> e]/ bij d5 artie/5-+ang ond] bel(te 9 de pauze ha> nogmaals te kom5 bezoek54 ,tot groote v]wond]+ van ,el5a ,sanz v]s*e5 hij e*t] niet me] en to5 zij na> v]s*ill5de kant5 vroeg1 wa> de m9i/] van ,s*oone ,kun/5 bleef1 keek m5 ha> wel v]wond]d aan1 do* bleef ha> het antwoord s*uldig4 ,cant] beang/1 dat deze my/ificatie z\ uitlekk5 _h 'm /il geknep54 ,z'n taak 0 tr\w5s gee9digd4 ,d5 volg5d5 dag moe/5 wij na> d5 ,haag4 ,wie bes*rijft de v]baz+ van ,el5a1 to5 zij de ,kalv]/raat doorrijd5d om zi* na> het /ation te begev5 aan de deur van zijn magazijn onz5 m9i/] h]k5de1 bezig e5 bo]tje e5 jas aan te prat54 ,z\ zij to5 re$s iets v]mo$ hebb51 ( z\ zij alle5 v]ra/ zijn gewee/ ov] zoo'n sprek5de gelijk5is8 99 99 99 99 99 ,te ,we55 0 ,el5a ,sanz op het dwaze d5kbeeld gekom5 om op het oog5blik dat de voor/ell+ z\ aanvang5 en i$]e5 zijn plaats re$s _h +5om51 ha> twee jong5s 9 kort5 broek met zijd5 k\s51 en claque ond] d5 arm1 voorafgegaan door twee gepo$]de lakei5 en gevolgd door hun g\v]neur na> de zaal te z5d51 die ond] groote nieuwsgi]igheid en gela* van de toes*\w]s hun g]es]ve]de plaats5 g+5 innem54 ,de v]s*ijn+ van ,el5a ,sanz lokte ev5e5s e5 spott5d la*5 uit4 ,m5 maakte luide aanm]k+5 op d5 smaak van d5 afwezig5 mon>*1 die e5maal voor de ?ans zoo welg$ane zang]es gegloeid _h en wi5s nakomel+ss*ap ?ans 9 het publiek v]toond w]d4 ,to5 w]d het ,el5a ,sanz e]/ re*t duidelijk1 dat zij e]d] na> mijn raad _h moet5 lui/]5 en aan deze dwaze v]toon+1 die niets arti/ieks _h1 e5 e9de te mak54 ,zij zag van de v]d]e t\rne liev] af1 trok zi* t]ug op ha> buit5v]blijf te ,billanc\rt1 wa> zij tot ha> dood is voortgegaan met als r\w5de vor/9 te midd5 van e5 h(h\d+ van gepat5te]de klaploop]s te lev51 die ha> k9d]5 met ,hoogheid aansprak5 9 ruil voor e5 d9] ( e5 g\d/uk4 ,de arme vr\w1 die ov]ig5s e5 go$ k>akt] _h1 me5de /e$s door de wettige kon+9 van ,spanje te kort g$aan te word5 en bij het ov]lijd5 van ,alphonse ,,xii eis*te zij voor ha> k9d]5 titel en =tu9 op1 welke ha> bij g]e*telijke uitspraak voor go$ geweig]d w]d54 ,,s\v5irs4 ,paul ,v]la9e4 ,holl& heeft /e$s t5 all5 tijde voor de ,frans*e litt]atuur groote belang/ell+ aan d5 dag gelegd4 ,to5 de di*t] ,paul ,v]la9e 9 zijn geboortel& nog sle*ts door e5 intiem5 kr+ van bewond]a>s gewa>de]d w]d1 w]d hij bij het v]s*ijn5 van zijn e]/5 di*tbundel hi] te l&e re$s door vel5 na> wa>de ges*at en begrep54 ,m5 las en g5oot zijn gevoelvolle v]z5 en to5 ,mr4 van ,hall en enkele bek5de lit]ator5 van ons l& e5 comit wild5 vorm5 om d5 di*t] na> ,am/]dam te do5 ov] kom5 en hem hi] te huldig51 toonde m5 zi* t]/ond b]eid da>aan gevolg te gev54 ,m5 noodigde d5 di*t] da>op uit voor e5 uitgelez5 gehoor e5ige van zijn laat/e g$i*t5 te kom5 voordrag51 do* ,paul ,v]la9e liet wet51 dat door e5 kortgel$5 ziekte zijn middel5 hem dit niet v]oorlo(d54 ,t]/ond w]d hem to5 zes hond]d francs toegezond5 met v]zoek d5 dag en het uur van zijn kom/ te will5 opgev54 ,het comit be/a&e uit zes he]5 _h zi* na> het /ation begev5 om d5 di*t] ple*t/atig te ontvang51 t]wijl twee op5 l&au]s aan d5 uitgang de kom/ van ,paul ,v]la9e v]beidd54 ,de tre9 arrive]t1 de zes he]5 snell5 na> de wagon e]/e klasse4444 ,niem&64444 ,m5 zoekt de volg5de wagons af1 alwe] zond] resultaat4 ,m5 maakt zi* re$s vol spijt g]e$ ma> we] he5 te gaan4 ,e5 slordig uitzi5d man1 9 e5 grijs colb]tje met slapp5 ho$1 9 zijn rood5 zakdoek wat hemd5 en boord5 geknoopt1 loopt zoek5de het p]ron af en na zi* het zweet van zijn ontbloot5 s*$el geveegd te hebb51 roept hij met s*orre /em uit4 --,wa> zijn die bliksems*e k]els n\1 die me z\d5 opwa*t58444 ,geheel uit het veld geslag5 door de v]s*ijn+ van dez5 onges*or51 als e5 zw]v] uitzi5d5 man1 besluit5 enkel5 van het comit er /il van door te gaan4 ,e5 van de he]5 (f]t zi* op1 da> hij begrijpt dat m5 ,v]la9e1 die onze taal natuurlijk niet ma*tig is1 niet aan zijn lot kan ov]lat54 ,hij s*iet zijn ov]jas aan1 slaat snel zijn kraag op om zijn witte das te v]b]g51 neemt ,v]la9e bij d5 arm en /opt hem 9 d5 htelomnibus1 t]wijl de ov]ige he]5 9 de gala rijtuig5 plaats nem54 ,op deze wijze maakte ,paul ,v]la9e zijn entre te ,am/]dam4 ,maurice ,b>rs4 ,e5 ,holl&] 0 mij 9 mijn won+ te ,p>ijs aan d5 ,b\lev>d ,hausmann kom5 opzoek5 en na onze zak5 bee9digd te hebb51 maakt5 wij e5 w&el+ 9 de buurt4 ,telk5s wanne] iem& mij groette ( ik door iem& aangesprok5 w]d1 w5s*te hij d5 naam van di5 p]soon te wet51 zek] om bij zijn t]ugke] 9 ,holl& te kunn5 v]tell51 dat hij aan v]s*ill5de b]oemdh$5 te ,p>ijs 0 voorge/eld4 ,toevallig kwam5 wij di5 middag bij ,caf de la ,paix ,tri/an ,b]n>d teg5 en hoe ik er bij kwam1 weet ik zelf niet1 bij zijn vraag wie deze he] met zijn gitzw>t5 voll5 ba>d 01 antwoordde ik3 ,maurice ,b>rs4 --,maurice ,b>rs1 van de ,acadmie1 k5t ,u die ook al6 ,ik heb veel van hem gelez51 z\ ik hi] erg5s zijn portret kunn5 koop58 --,dat d5k ik wel4 ,we slaan de ,av5ue de l',opra 91 ik br5g hem tot voor het magazijn van ,hautecoeur1 wa> v]s*ill5de photo's van ,p>ijs*e b]oemdh$5 uitge/ald ligg5 en nam to5 ond] n ( &] voorw5dsel afs*eid van mijn vraagziek5 bezoek]4 ,d5 volg5d5 dag kwam hij bij mij afs*eid nem54 --,die ,p>ijz5a>s d5k5 met vreemdel+5 to* ma> alles uit te kunn5 hal564444 ,v]beeld je1 bij mijn vraag na> e5 portret van ,maurice ,b>rs bi$t m5 mij e5 photo van e5 geheel gladges*or5 he] aan4 ,ik zeg natuurlijk1 dat ik het portret van ,maurice ,b>rs moet hebb51 di5 ik p]soonlijk k5 en dat ze zi* v]giss54 ,de w9kelb$i5de h\dt vol1 dat het portret het go$e is1 wa>op ik zoo nijdig ^w1 dat ik hem toesnauw3 ,het geeft ge5 pas iem& 9 wi5 m5 d5 vreemdel+ h]k5t ma> wat 9 de h&5 te will5 /opp564444 ,wo$5d v]laat ik het magazijn1 t]wijl ik zie1 dat dat he]s*ap me nog uitla*t op d5 koop toe4 ,ik heb mijn ,holl&s*5 vri5d nooit me] te ,p>ijs ontmoet1 do* mo*t ik hem nog e5s teg5kom51 ik d5k1 dat ik dan bet] doe1 hem ma> /il te lat5 doorloop54 ,mme ,segond-,wb]4 ,deze b]oemde ,socitaire van het ,?at] ,franais heb ik me]d]e mal5 met e5 tooneel-ensemble rondgeleid4 ,ov]al speelde zij met het groot/e succes ha> lijfroll5 ,phdre1 ,&romaque1 ,paul9e 7,polyeucte7 en ,*imne 7,le ,cid74 ,ook 9 ons l& w]d ha> kom/ /e$s met v]lang5 tegemoet gezi54 ,da>om v]zo*t5 v]s*eid5e directeur5 uit de prov9cie1 die &]s niet door mij bezo*t w]d51 ook 9 hun s*\wburg5 e5 voor/ell+ te kom5 gev54 ,het mee/ dr+5d v]zoek ontv+ ik van d5 s*\wburgdirecteur te ,ha>lem4 ,ik antwoordde hem dat ik wel da>toe te v9d5 01 mits mij e5 va/ b$rag geg>&e]d w]d1 hetge5 hij t]/ond aannam4 ,ik zond hem da>op de text van het affi*e1 wa>op ik omga& het volg5d briefje ontv+3 ,m5e] ,s*rmann4 ,ik heb niets afg$ong5 op het b$rag1 dat ,u van mij v]langde voor de voor/ell+ van ,mme ,wb] van de ,comdie ,franaise4 ,ik wil dus ook niet b$rog5 word54 ,ik heb ,u voor ,mme ,wb] betaald en v]g5oeg mij niet met e5 twe$e ,mme ,wb]6444 7,j'ai pay p\r avoir la premire1 je ne veux pas de la seconde47 ,sa*a ,guitry4 ,sa*a1 de ?ans re$s zoo b]oemde zoon van ,luci5 ,guitry is op reis al ev5 *>mant en gee/ig als hij zi* 9 zijn blijspel5 en op de plank5 toont4 ,ik 0 zoo onv]/&ig te me55 dat zijn eig5a>dig ,p>ijs* rep]toire ook 9 het buit5l& z\ geapprecie]d word54 ,ik ond]vond helaas het teg5deel1 want het publiek s*e5 zijn gee/igh$5 niet te snapp5 en v]liet me]mal5 re$s d5 s*\wburg vr z'n /ukk5 gee9digd w>54 ,sa*a s*e5 zi* hi] we9ig van aan te trekk5 en bleef er doodkalm bij4 ,wa> hij zi* me] ong]u/ ov] maakte1 dat 0 ov] zijn gezondheid4 ,hij1 die 9 li*aamsomvang veel van e5 reus heeft1 toonde zi* vaak nog bezorgd] dan ,molire's ,malade ,imag9aire4 ,hij 0 dan ook zoo b5auwd zeeziek te word51 dat hij weig]de zi* 9 te s*ep51 to5 wij van ,odessa na> ,kon/ant9opel moe/5 ov]/ek54 ,niets kon deze dwaze ang/ wegnem5 en ik 0 v]pli*t de t\rne door ,turkije op te gev51 die mij miss*i5 s*adeloos z\ hebb5 ge/eld voor de v]liez51 die ik 9 ,rusl& met hem _h gel$54 ,ik _h hem1 te ,p>ijs t]uggeke]d1 e5 proces kunn5 a&o5 en v]go$+ kunn5 eis*51 hetge5 ik ev5wel nagelat5 heb1 omdat ik1 e]lijk gezegd1 te veel op zijn vri5ds*ap ge/eld 04 ,dat wi/ hij en da>om s*reef hij op het titelblad van zijn tooneel/ukk51 die hij mij lat] aanbood3 ,a4 ,j4 ,j4 ,s*rmann qui m'a fait t\rn] en ,ori5t et que j'ai t\rn en b\rrique1 mais amicalem5t4 ,sa*a ,guitry4 ,hetge5 vrij v]taald met v]lies van de gee/ige woordspel+ wil zegg53 ,t] h]9n]+ aan onze reis door het ,oo/51 wa>bij ik je leelijk d5 voet heb dw>s gezet zond] het te will54 ,s4 ,g4 ,maurice ,maet]l9ck4 ,en mijn] belangrijk/e en mee/ succesvolle t\rne's is wel die met ,georgette ,leblanc gewee/ 9 de bek5de /ukk5 van ha> b]oemd5 e*tg5oot4 ,maurice ,maet]l9ck v]gezelde ons g]egeld en ov]al wa> wij optrad51 organise]de m5 fee/5 en s\p]s hem t] e]e4 ,hij weig]de e*t] /e$s da>aan deel te nem5 behalve te ,b]lijn en te ,praag4 ,hij ontv+ dagelijks /apels briev5 van jonge meisjes1 die hem om zijn h&teek5+ ( om e5 korte autografie v]zo*t5 en die zi* voor/eld51 dat de auteur van ,pellz en ,mlis&e e5 jong1 te] uitzi5d1 en vooral di*t]lijk p]sonage 04 ,groot 0 dan ook ha> teleur/ell+1 to5 zij e5 luidru*tig1 zwa>lijvig en ietwat burg]lijk type te zi5 kreg51 wi5s e]/e woord5 /e$s luidd51 wanne] hij 9 e5 vreemd htel af/apte met zijn geprononce]d ,g5ts* acc5t3 ,wat kan ik hi] te et5 krijg5 en wat voor bi] wordt hi] ges*onk58 ,nimm] heb ik e5 s*rijv] onv]s*illig] voor zijn w]k gezi51 wanne] hij e5maal de laat/e h& er aan gelegd _h4 ,op de repetities zag m5 hem nooit4 ,hij /oorde zi* ev5m9 om de c\pures1 die m5 noodig a*tte aan te br5g5 en /elde ook we9ig belang 9 de aankle$+ van zijn /ukk54 ,to5 9 d5 ,gymnase s*\wburg door mijn to$o5 het e]/ ,joyzelle w]d opgevo]d1 is hij het /uk e]/ bij de zev5de voor/ell+ kom5 bijwon5 en to5 bleef hij zelfs niet e5s tot het e9de4 --,na ti55 is m5 n]g5s zoo go$ als 9 b$644 ,wij speeld5 ,monna ,vanna te ,lodz 9 ,pol54 ,de s*\wburg bev9dt zi* op de b9n5plaats van e5 complex geb\w5 en vlak teg5ov] is e5 bad9ri*t+4 ,e5 he] begeeft zi* na> het loket en vraagt ,vanna4 ,de bureauli/ ziet aan zijn kle$+ dat hij ge5 bezoek] voor de fauteuils is en geeft hem e5 gal]ijplaats4 --,hoeveel8 --,e5 roebel4 --,dat is duur6 --,go$koop] heb ik ze niet4 ,na e5ige m9ut5 komt deze he] wo$5d t]ug4 --,zeg1 b5 je mal6444 ,laat je mij e5 roebel betal5 voor e5 plaats 9 e5 zaal1 wa> ik e5 man en vr\w hoor s*reeuw5 9 e5 taal1 wa> ik ge5 woord van v]/a1 t]wijl ik n]g5s geleg5heid zie om e5 bad te nem51 nietteg5/a&e ik duidelijk om ,vanna gevraagd heb644 ,mijn bureauli/ _h geme5d1 dat hij ,vanna wilde zi5 en v]mo$de niet dat vanna op zijn ,pools* bad beteek5t4 ,e5s vroeg ik ,maet]l9ck ( hij alle5 w]kte1 wanne] hij zi* genspire]d gevoelde8 --,genspire]d644 ,als ik da>op moe/ wa*t51 kwam er ge5 woord op papi]6 ,bjrn/]ne ,bjrnson4 ,9 sam5w]k+ met ,eti5ne de la ,neuville1 wi5s nom de plume ,jacques ,lemaire luidt1 _h ik e5 ,frans*e v]tal+ van ,bjo]nson's ,faillissem5t het li*t do5 zi54 ,anto9e besloot het drama 9 /udie te nem51 nadat wij de vijf b$rijv5 tot vi] +ekort hadd54 ,to5 de repetities re$s aangevang5 w>51 s*reef ,bjo]nson4 --,ik zie door deze willekeurige inkort+ van mijn /uk1 wa>ov] m5 mij niet g]aadpleegd heeft van mijn auteursre*t af en wil ook niet op de affi*es g5oemd word54 ,het drama heeft veel succes4 ,pra*tige v]slag5 v]s*ijn5 9 de dagblad51 t]wijl ,anto9e en ,gmi] om /rijd geprez5 word54 ,t]/ond telegrafe]t ,bjo]nson4 --,laat mijn naam aankondig5 en z5d mij omga& exempla> d] bew]k+4 ,s9dsdi5 liet ,bjo]nson het /uk ov]al 9 de nieuwe bew]k+ opvo]51 die hij e]/ afgekeurd _h en nog /e$s wordt ,faillissem5t 9 vi] b$rijv5 v]toond4 ,ibs54 ,h$da ,gabl]1 ,nora en ,spok51 hetzij door ,duse1 ,agnes ,sorma1 ,suzanne ,desprs ( ,anto9e g$ur5de mijn t\rnes gespeeld1 hadd5 /e$s het groot/e succes4 ,ge5 wond]1 dat to5 ik mij 9 #aijc te ,*ri/iana bevond1 ik van v]lang5 br&de met d5 auteur di] b]oemde /ukk5 k5nis te mak54 ,ik _h v]nom51 dat ,ibs5 e]tijds gewoon 0 teg5 half drie 9 het ,gr&-,hotel zijn middagmaal te gebruik51 temidd5 d] vele /amga/5 en vreemdel+51 niet we9ig trots* d5 s*rijv] van zooveel mee/]w]k5 9 hun midd5 te hebb51 wi5s bronz5 kont]feitsel op het ple9 van het ,national ,teatret teg5ov] dat van ,bjrn/]ne ,bjrnson prijkt4 ,ik tr( het e*t] sle*t4 ,ibs5 kwam al lang niet me] 9 het ,gr&-,hotel1 omdat de groote s*rijv] aan het sukkel5 0 g]aakt en zijn kam] moe/ h\d54 ,nog /e$s w>5 zijn h]s55 ev5 gezond als 9 vroeg] dag51 do* zijn g$a*t5 9 woord5 omzett5 s*e5 hij v]le]d en hij sprak geheel &]e woord51 dan hij wilde bezig54 ,wanne] hij bijvoorbeeld iem& e5 /oel aanbood1 zei hij3 neem e5 siga>4 ,e]/ hadd5 deze v]giss+5 hem wo$5d gemaakt1 ze] tot nadeel van zijn gezondheid4 ,da>om _h zijn familie beslot5 hem zoo we9ig mogelijk uit te lat5 gaan en v]bod5 dat hij bezoek]s ontv+4 ,deze afzond]+ van de w]eld _h d5 beja>d5 s*rijv] melan*oliek ge/emd4 ,hij1 die gewoon 0 door de m5igte toegejui*t te word51 kon zi* niet go$ aan deze kalmte w5n54 ,als bewijs hoeze] hij op publieke hulde ge/eld 01 di5e volg5de bijzond]heid4 ,zoodra ,ibs5 e5 /uk geindigd _h1 meldd5 alle krant5 van ,*ri/iana met vette lett]s3 ,h5drik ,ibs5 heeft e5 nieuw /uk voltooid4 ,morg5 teg5 ti5 uur zal hij het manuscript na> d5 s*\wburg br5g54 ,wanne] dan de s*rijv] d5 volg5d5 dag op het va/ge/elde uur deftig en met afgemet5 pass5 zijn manuscript opg]old 9 de re*t]h& zi* na> d5 s*\wburg begaf1 /ond het publiek aan we]szijd5 van d5 weg en haie opge/eld4 ,zoodra ,ibs5 zijn /uk afgegev5 _h en huiswa>ts ke]de1 begonn5 de toes*\w]s1 die tot nog toe zi* kalm hadd5 geh\d5 luidkeels te jui*54 ,ibs5 wuifde h5 met de h& toe en glimla*te zelfbewu/ zijn roemvoll5 taak van apo/el volbra*t te hebb54 ,zijn familie _h nu het volg5de v]zonn5 om hem van de hulde te lat5 g5iet5 wa>aan hij zooze] gewoon 04 ,da> hij zi* niet me] 9 het publiek bewoog1 dekte m5 de tafel vlak vr het v5/] van de e]/e tage zijn] won+1 die l9ks van het paleis van kon+ ,osc> ,,ii aan d5 w&elweg geleg5 04 ,zoodo5de kond5 de inwon]s van ,*ri/iania hun afgod aan het middagmaal zi5 zitt5 en hi]van 0 ik op mijn beurt ev5e5s getuige4 ,de oude mee/] zag er nog kranig uit4 ,zijn hoogrood gelaat w]d door zijn sneeuwwitte h>5 en ba>d wa>dig omlij/ en m5 kon hem niet aanzi51 dat hij lijd5de 04 ,zijn do*t] nad]de hem en flui/]de hem iets 9 het oor3 ,ibs5 /ond to5 op1 wuifde met zijn s]vet na> het publiek1 wa>na de gordijn5 w]d5 ne]gelat54 ,de voor/ell+ 0 afgeloop5444 ,gabriele d',annunzio4 d',annunzio is e5 tr\w bezoek] van ,p>ijs en m5 weet1 dat hij zijn laat/e tooneel/uk 9 het ,frans* heeft ges*rev54 ,hij is op en top e5 *>meur en wie hem heeft le]5 k5n5 ( ond] zijn gehoor is gewee/1 moet toegev51 zelfs al is m5 ge5 vri5d van zijn w]k1 dat er e5 bijzond]e bekor+ van hem uitgaat1 t]wijl m5 v]baasd /aat ov] zijn uitgebreide k5nis en arti/iek5 smaak4 ,me]mal5 b5 ik met v]s*ill5de gezels*app5 9 ,a!ne gewee/ en heb bij die geleg5heid d5 ,acropolis en het ,p>!non bezo*t1 zond] ev5wel /]k ond] d5 indruk d] s*oonh$5 van het oude ,griek5l& te kom54 ,die grauwe b]g51 de onv]draaglijke /(1 de vele kopien van /&beeld51--de e*te bev9d5 zi* groot5deels te ,lond5 9 het ,brits*-,museum--liet5 mij vrijwel k\d1 zoodat ik mij veel liev] na> ,phal]a aan zee begaf1 wa> ik t5m9/e van de friss*e lu*t kon g5iet54 ,tijd5s onze omzw]v+5 met ,eleonora ,duse en ha> gezels*ap door ,europa1 v]gezelde de s*rijv] van ,la ,gioconda1 la ,gloria en ,il ,sogno zijn b]oemde en geliefde /]4 ,to5 wij te ,a!ne kwam5 vroeg ,annunzio mij hem na> d5 ,acropolis te v]gezell54 ,veel lu/ toonde ik om bov5g5oemde r$55 nu jui/ niet4 --,als het je niet int]esse]t1 dan heb je er ook niets van begrep5 en gezi54 ,ik wil niet dat je ,a!ne met zoo'n oordeel we] d5 rug toeke]t4 ,ga met me mee en je zult je to*t niet b]\w54 ,da> viel niet veel teg5 9 te br5g5 en sam5 be/eg5 we het ,p>!non4 ,di5 dag zal ik niet li*t v]get51 al ontbreekt mij het tal5t mijn gevoel5s 9 s*oone woord5 om te zett54 ,g$ur5de vi] uur lui/]de ik met n en al v]rukk+ na> zijn woord51 to5 hij het roemrijke v]l$5 van ,hellas uit het /( wi/ te do5 h]rijz54 ,ik leefde w$]om de held5dad5 d] oude ,griek5 mee en door zijn di*t]lijke v]kl>+5 kwam het mij voor als ( ik naa/ d5 oud51 bl9d5 ,hom]us liep1 di5 onuitputtelijk5 v]tell] van ,grieks*e sag51 nu e5 twe$e di*t] als ,gabriele d',annunzio opnieuw aan mijn v]rukte oog5 deze wond]5 uit het grijze v]l$5 wi/ te v]kl>54 ,osman ,pa*a4 ,to5 ,abdul-,hamid ov] ,turkije nog d5 scept] zwaaide1 w]d5 de buit5l&s*e gezels*app51 die ,kon/ant9opel a&$51 vaak op hoog bevel uitg5oodigd te ,yildiz ,kiosk op te tr$54 ,e5 voordeel 0 dit ov]ig5s niet1 hetge5 uit het volg5de blijk5 zal4 ,de sultan _h voor deze priv-voor/ell+5 na> gelang van ha> beteek5is veel ov]1 alle5 g+5 zijn ca*ets door zooveel h&51 dat de belanghebb5de directie er hoog/5s e5 vi]de van ontv+4 ,to5 ,osman ,pa*a1 de held van ,plewna1 mij dan ook v]zo*t 9 het ,paleis van d5 ,sultan e5 voor/ell+ te kom5 gev5 met het vaudeville-gezels*ap1 wa>van ,val5t9e ,joissant de /] 01 _h ik da> t]nauw]nood oor5 na1 omdat ik 9 d5 ,w9t]s*\wburg des ,petits-,*amps van de ho(d/ad me] kon v]di554 ,de b]oemde g5]aal begreep niets van mijn t]ugh\d5dheid en drong er op aan de r$5 te v]nem54 ,ik deelde hem mee1 dat ik door mijn vroeg]e erv>+5 /e$s geld bij zoo'n voor/ell+ t5 paleize _h moet5 bijpass51 wa>op hij mij v]zek]de1 dat hij er borg voor bleef1 dat ik het volle b$rag1 door d5 sultan va/ge/eld zond] n enkele kort+ z\ ontvang54 ,hi]omtr5t dus g]u/ge/eld1 besloot ik de ,dame van ,maxim voor deze geleg5heid te kiez5 en de affi*es w]d5 met /rook5 beplakt1 v]meld5d1 dat de avondvoor/ell+ e]/ om elf uur z\ aanvang51 omdat het gezels*ap 9 het paleis van d5 sultan di5 dag optrad4 ,de zaal van het paleis bood d5 gewon5 aanblik4 ,de h>emdames 9 de loges w>5 aan het oog van de artie/5 onttrokk5 door bre$e gaz5 gordijn5 die van d5 n5 hoek van het balcon na> d5 &]5 w>5 gespann51 t]wijl neg]-eunu*5 de toegang5 bewa>d51 gekle$ 9 lange zw>te ov]jass54 ,alle5 de sultan en ,osman ,pa*a zat5 9 de zaal4 ,natuurlijk hadd5 de artie/5 alle moeite van de w]eld om 9 zoo'n ongezellige omgev+ behoorlijk hun roll5 te v]tolk5 en wat mr zegt1 de noodige entra9 aan d5 dag te legg54 ,het e]/e b$rijf loopt onge/oord af te midd5 van e5 doods*e /ilte4 ,9 het twe$e b$rijf we]kl9kt nu en dan het gela* d] h>emdames1 alle5 de sultan v]ro]t zi* niet4 ,ontmo$igd door zoo we9ig bijval1 gaf ik onz5 regisseur la/ de pauze zoo kort mogelijk te mak5 en t]/ond met het d]de b$rijf aan te vang51 do* ale] dit gebeurt1 komt m5 mij wa>s*uw51 dat ,osman ,pa*a mij w5s*t te sprek54 ,ik ga na> hem toe4 --,zijne ,maje/eit is ze] 9 zijn s*ik4 ,het twe$e b$rijf /aat hem bijzond] aan4 ,laat dus het d]de weg en laat het twe$e nogmaals opvo]54 ,ik moe/ dit vreemde v]zoek wel opvolg5 en _h er ge5 spijt van1 want t]wijl ik a*t] de s*]m5 de zaal inkijk1 zie ik e5 bijna onm]kb>5 la* om de lipp5 van d5 he]s*] d] geloovig5 zwev51 d5 e5ig5 man t] w]eld1 die nooit la*t4 ,na afloop ^w ik voor de twe$e maal g]oep5 en b5 re$s bezorgd1 dat m5 mij opnieuw dit b$rijf zal lat5 spel54 ,gelukkig 0 deze ang/ ongegrond4 ,e5 hooge beambte ov]h&igt mij e5 zijd5 beurs vol g\d1 voorzi5 van het keiz]lijk zegel4 --,laat het s*]m rijz51 zei hij tot mij1 en groet zijne ,maje/eit4 ,draag da>bij zorg dat zijne ,maje/eit zi* ov]tuig5 kan1 dat m5 u de beurs t] h& ge/eld heeft en de zegel nog onges*ond5 is4 ,ik v]s*ijn t5 tooneele1 buig en toon de zijd5 beurs4 ,de sultan /aat op1 ri*t zijn kijk] na> mij en w5kt mij1 dat hij tevr$5 is4 ,ik op5 de beurs op mijn bureau4 ,er zat5 vi] hond]d ,turks*e pond5 91 de e]/e en e5ige maal1 dat ik 9 ,turkije bij e5 voor/ell+ t5 paleize het volle b$rag ontv+4 ,anna ,judic4 ,bij e5 t\rne met deze b]oemde op]ette-/] w>5 wij te ,napels aangekom5 en beslot5 wij de b\wvall5 van ,pompe e5s van nabij te aans*\w54 ,we tr(f5 het e*t] heel sle*t1 de dood5/ad 0 g$ur5de vi] dag5 voor bezoek]s geslot51 jui/ zoolang als wij te ,napels z\d5 v]toev54 ,wat te do584444 ,na e5 tijdlang ons b$a*t te hebb51 v]zon ik er het volg5de op4 ,ik be/elde e5 ze] elegant op5 rijtuig1 wa> ,anna ,judic1 ,h5ri ,emmanuel en ,ed\>d ,georges 9 plaats nam51 t]wijl ik als vi]de met h5 mee re$4 ,als ho(ddeksel _h ik e5 e*t ,turks*e fez opgezet4 ,voor de poort van ,pompe aangekom51 /apt ,emmanuel uit en vraagt d5 directeur d] opgrav+5 te sprek54 --,de zwag] van d5 ,sultan bev9dt zi* 9 ons rijtuig en w5s*t ,pompe te bezoek54 ,we hebb5 zoo jui/ v]nom51 dat de toegang voor het publiek g$ur5de e5ige dag5 v]bod5 is4 ,moet ,zijne ,keiz]lijke ,hoogheid na> ,napels t]ug ke]5 om de ,italiaans*e rege]+ v]l( aan te vrag5 de belangrijke opgrav+5 9 oog5s*\w te nem5 en zijn bezoek e5 dag uit/ell58 --,is die m5e] met zijn fez op de zwag] van d5 sultan8 --,jui/4 --,spreekt hij ,frans* ( ,italiaans*8 --,ge5 van beide4 --,laat dan zijn ,keiz]lijke ,hoogheid ond] e5 ( &] voorw5dsel e5ige m9ut5 g$uld hebb51 opdat ik mij ev5 kan aankle$5 en ik zal ,zijne ,hoogheid zelf rondgeleid54 --,afgesprok51 do* laat zijn ,hoogheid niet lang wa*t54 ,b9n5 enkele m9ut5 kwam de gele]de +5ieur t]ug1 onb]ispelijk gekle$1 met e5 hoog5 zijd5 ho$4 ,hij liet ons alles zi51 do* de$ ge5 mond op54 ,alle5 bij het afs*eid nem51 wees hij op zijn knoopsgat om mij te toon51 dat hij nog nimm] g$ecore]d 04 ,ik glimla*te veelbeteek55d en bij het afs*eid nem5 drukte de directeur met groot ontzag e5 kus op mijn h&4 ,d5 volg5d5 dag v]teld5 de ,napolitaans*e blad5 van het keiz]lijk bezoek te ,pompe1 tot groote v]wond]+ van de ,turks*e ambassade1 die natuurlijk van niets afwi/4 ,wat de directeur betreft1 hij wa*t nog /e$s op het l9tje van zijn zwijg5d5 vor/elijk5 ga/4 ,am]ikaans*e ,indrukk54 ,mijn t\rne door de ,v]e5igde ,/at5 met ,eleonora ,duse 9 #ahif is 9 alle opzi*t5 voorspo$ig gewee/1 zo[el arti/iek als f9ancieel met uitzond]+ alle5 g$ur5de ons v]blijf te ,*icago1 wa> de groote actrice niet v]koos op te tr$54 ,ik _h met ,mme ,duse gecontracte]d voor ze/ig voor/ell+5 v]deeld ov] ,new-,york1 ,wa%+ton1 ,bo/on1 ,philadelphia1 ,*icago1 ,brooklyn1 ,/4-,l\is en ,quibec4 ,d5 #aj;en ,janu>i 0 ik te ,hvre met de ,bretagne van de ,trans-,atlantis*e ,maats*appij s*eep gegaan1 t]wijl ,mme ,duse twee wek5 lat] te ,liv]pool aan boord /apte van de ,maje/ic4 ,ha> gezels*ap v]trok van ,g5ua met d5 ,bism>ck4 #bg ,april bevond5 wij ons w$]om te ,p>ijs1 nadat wij d5 #ah;en ,new-,york hadd5 v]lat54 ,re$s op de he5reis de$ mijn go$ ge/]nte mij k5nis mak5 met d5 he] ,malcolm ,turn]1 *ef van de d\ane1 die uit respect voor de groote kun/5>es ha> zev5 en tw9tig k(f]s ongemoeid liet4 ,de he] ,davis1 v]teg5woordig] van ,mr4 ,m9]1 d5 directeur van het ,fif? ,av5ue ,!at]1 wa*tte mij te ,new-,york op en van hem ontv+ ik e5 v+]wijz+1 die mij de ,am]ikaans*e mani] van optr$5 en zak5 do5 duidelijk v]kla>de4 ,het 0 bij mijn aankom/ e5 e*t hond5we] geword54 ,de reg5 gud/e met /room5 van d5 hemel1 v&a>1 dat ,mr4 ,davis e5 rijtuig aanhield en d5 koetsi] vroeg3 --,hoeveel van hi] na> het ,fif? ,av5ue ,!at]8 --,drie doll>s4 --,all "r6 ,9 ti5 m9ut5 w>5 wij aan onze be/emm+ aangekom54 --,hoe nu6 riep ik v]wond]d uit4 ,u betaalt drie doll> voor zoo'n kle95 af/&8 --,zek]4 ,ik heb twee doll> te veel betaald1 do* ,u moet niet v]get5 "t is money4 ,als ik 0 gaan afd+5 en op mijn /uk 0 blijv5 /aan om niet me] dan n doll> te gev51 z\ de goeie man geprote/e]d hebb5 en hoog/ wa>s*ijnlijk /ond5 wij er nog4 ,nu zijn we voor d5 reg5 geborg51 de man rijdt extra h>d4 ,_h ik hem niet betaald1 wat hij mij vroeg1 dan z\ hij zi* niet haa/51 zoo mogelijk iem& aanrijd5 en hi]mee mijn tijd 9 beslag nem51 di5 ik ind]daad bet] kan be/$54 ,i$]e5 wil hi] veel geld v]di554 ,9 plaats van ons wo$5d te mak5 op hem1 die van de om/&igh$5 pr(ite]t1 bewond]5 wij hem integ5deel en spits5 wij ons op onze beurt nog me] te v]di551 zoodra wij 9 de geleg5heid zijn4 ,te ,wa%+ton--het ,v]sailles van de ,v]e5igde ,/at5--maakte ik voor het e]/ k5nis met d5 presid5t ,grov] ,clevel&1 die ,mme ,duse en mij uitg5oodigd _h1 hem 9 ,la ,maison ,blan*e te kom5 bezoek54 ,zijn resid5tie /aat tr\w5s voor i$]e5 op51 zooals het ond] e5 wa> democratis* be/uur betaamt4 ,ge5 s*ildwa*t1 ge5 consigne1 die ,u d5 toegang belett54 ,wil m5 d5 presid5t ov] de e5 ( &]e zaak p]soonlijk sprek51 m5 heeft zi* sle*ts met zijn p>ticuli]5 secret>is te v]/aan en het ond]h\d wordt v]le5d4 ,buit5 deze priv audintie is de presid5t driemaal p] week g$ur5de e5 uur voor i$]e5 te sprek54 ,hij /aat elke5 zond] ond]s*eid te woord en bij het afs*eid nem51 reikt hij ,u de h&4 ,groot liefhebb] van tooneel _h hij met zijn e*tg5oote de vijf voor/ell+5 van ,mme ,duse te ,wa%+ton alle bijgewoond en telk5s het teek5 tot applaus gegev54 ,bov5di5 0 hij zoo att5t gewee/1 de loge van onze /] met *rysantemums en witte roz5 te lat5 v]si]54 ,bij het afs*eid nem5 bood hij ,mme ,duse zijn portret met ops*rift aan en b$ankte ook mij voor de g5otvolle oog5blikk51 die ha> kun/ hem en zijn eega hadd5 v]s*aft4 ,e5 twe$e k5nismak+1 wa>op ik niet we9ig trots* b51 0 die met ,?omas ,alva ,edison4 ,hoewel /okdo( bezo*t de g5iale uitv9d] tr\w alle voor/ell+5 van ,mme ,duse en tuss*5 de k\liss5 zag ik hoe deze naieve reus geheel 9 ha> spel opg+1 t]wijl zijn droom]ige blauwe oog5 elk van ha> beweg+5 met gespann5 a&a*t volgd54 ,na afloop d] voor/ell+ zond ik hem e5 portret van ,la ,duse en re$s d5 volg5d5 morg5 ontv+ ik ond]/a& s*rijv54 ,orange1 ,n4 ,y4 ,m>* #bj1 #ahif4 ,de> ,sir4 ,i beg to advise y t ! ,photograph ( ,madame ,duse came safely to h& = :i* ,i am v ?ankful4 ,i enclose y h]e) my photograph = y\r self & w be v glad to h y come out & see me4 ,i am v glad to he> t ,mme ,duse is go+ to visit my laboratory4 ,y\rs truly1 ,?os4 ,a4 ,edison4 ,orange ,p>k ligt aan de ov]zijde van d5 ,hudson4 ,da> te midd5 van de eeuw5\de boom51 die zijn groote w]kplaats bes*aduw51 zijn die wond]5 gewro*t1 die ons dagelijks* lev5 als het w>e hebb5 h]s*ap54 ,edison ontv+ ons h>telijk1 e5v\dig4 ,hij liet ons zijn in/rum5t5 zi51 als gold het de k5nismak+ met e5 simpel /uk speelgo$1 zond] d5 m9/5 ophef ( v]toon4 ,als groote gun/ v]zo*t hij ,mme ,duse ha> v]liefde sm>tkret5 uit het vijfde b$rijf van la ,dame aux ,camlias aan n zijn] phonograafplat5 toe te v]tr\w54 ,e5 h&druk vr zij he5g+1 aldus nam5 die twee g5iale kun/5a>s voor go$ afs*eid van elk&] om zi* met nieuw5 mo$ te wijd5 aan de v]heff+ van het m5s*dom4 99 99 99 99 99 ,nietteg5/a&e de ond]l+e naijv] tuss*5 ,new-,york1 ,bo/on en ,philadelphia zijn deze /$5 het e5s 9 ha> v]a*t+ voor ,*icago4 ,e5 klassieke anecdote is hi] het bewijs van4 --,eig5a>dig to*1 m]kte e5 inwon] van ,*icago op4 ,bij ons word5 de kam]s d] hoog/e v]diep+5 /e$s het e]/ v]huurd4 --,v]wond]t ,u dat1 luidde het antwoord van iem& uit ,new-,york4 ,mij niet1 want het is bek5d g5oeg1 dat jullie altijd zoov] mogelijk van elka> v]wijd]d tra*t5 te blijv54 ,da> elke groote /ad 9 de ,v]e5igde ,/at5 ha> eig5a>dig ca*et draagt1 valt het d5 bezoek] van ,bo/on /e$s op1 hoe vormelijk en correct de inwon]s van ,bo/on zi* g$rag54 ,bo/on is dan ook de mee/ ari/ocratis*e /ad van het va/e l&1 het middelpunt van kun/5 en wet5s*app54 ,de inwon]s gaan prat er op af te /amm5 van de held5 d] onafhankelijkheid4 ,zag ,b5jam9 ,frankl9 9 dit ,a!ne van het ,noord5 niet het lev5sli*t8 ,to* zijn de /rat5 van ,bo/on v]re van fraai1 en twee v]get5 begraafplaats5 ontsi]5 de voornaam/e wijk1 de ,fremont ,/reet4 99 99 99 99 99 ,nietteg5/a&e de groot/e artie/51 aangelokt door de hooge ca*ets d5 ,am]ikan5 van hun kun/ hebb5 lat5 g5iet51 ondanks het feit1 dat de ,v]e5igde ,/at5 ze] groote kun/5a>s hebb5 voortgebra*t1 /aat de v]tolk+ d] div]se kun/w]k5 da> /e$s op e5 ze] laag peil4 ,new-,york heeft twee va/e gezels*app51 wa>van die van ,daly de bek5d/e is1 welke troep te ,p>ijs 9 d5 ,vaudeville-,s*\wburg e5ige voor/ell+5 van ,%akespe>e's ,getemde ,feeks is kom5 gev54 ,de ov]ige tooneel-1 op]a- en conc]t-comb9aties miss5 elke homog5iteit4 ,ge5 spoor van e5 duurzaam ensemble1 van e5 he*t sam5spel valt er1 9 welke ho(d/ad ook1 aan te wijz54 ,alles is gebase]d op het z4g4 /]sy/eem1 het donk]e punt 9 het tooneel- en muzieklev5 van de ,v]e5igde ,/at54 ,de groot/e in/ell+ te ,new-,york1 het ,metropolitan ,op]a ,h\se1 dat t]e*t e5 w]eldreputatie g5iet en wa> m5 voor e5 /alles plaats m9/5s e5 pond te betal5 heeft1 geeft tweemaal p] week e5 gala voor/ell+ met e5 /]1 wa>bij het entree dan v]dubbeld wordt4 ,zoo'n /]1 hoe s*itt]5d ook bij /em1 kan moeilijk alle5 e5 voor/ell+ drag54 ,/e$s heeft m5 met hetzelfde euvel te kamp54 ,er is ge5 nheid4 ,( de &]e soli/5 zijn m9d]wa>dig1 f de kor5 zijn te zwak en z+5 vals*4 ,de mise en scne lijkt e5v\dig op niets4 7,dit is teg5woordig heel wat v]bet]d7 en wat het orke/ betreft1 m5 m]kt aan het spel d] soli/5 dat zij hun vak v]/aan1 do* zeld5 wordt er voldo5de g]epete]d en de totaal indruk is al ev5 b$roev5d4 ,wie en wat m5 9 ,am]ika mi/8 ,e5 man van smaak1 n met e5 ijz]5 wil1 e5 regisseur1 die van want5 weet1 9 het kort3 e5 arti/ieke leid+4 ,l\is ,b\wmee/]4 ,mijn vri5d ,b\*]1 de bek5de socitaire d] ,comdie ,franaise voelde zi* na e5 #ae-;j>ig5 tooneeldi5/ te v]moeid om lang] aan het ,huis van ,molire v]bond5 te blijv54 ,re$s lang te vor5 _h hij met mij ov] zijn afs*eidsvoor/ell+ zitt5 sprek5 en na> e5 numm]1 cl\ gezo*t1 die aan het programma e5 bijzond] ca*et z\ gev54 ,da> ik bij e5 vorig bezoek te ,am/]dam 9 gesprek met ,holl&'s groot/5 tooneelspel] te wet5 0 gekom51 hoe bege]ig ,l\is ,b\wmee/] 0 het oordeel van e5 ,p>ijs* publiek ov] zijn ma*tige kun/ te v]nem51 viel mij op e5s 91 dat dit e5 s*itt]5de geleg5heid z\ zijn om mijn groot5 l&g5oot e5 di5/ te bewijz5 en tegelijk]tijd ,b\*] aan e5 trekplei/] te help51 zooals nog nimm] te ,p>ijs v]toond 04 ,e5 ,holl&s* acteur 9 het ,?t] ,franais1 optr$5de 9 zijn eig5 taal4 ,b\*]1 geheel mee/] ov] het programma1 hoewel zeld5 buit5l&s*e elem5t5 bij zoo'n geleg5heid hun m$ew]k+ v]le551 _h da> e]/ wel oor5 na>4 ,hij k5de ,b\wmee/] p]soonlijk niet1 _h van ,got- en ,m\net-,sully e*t] met groot5 l( ov] hem hoor5 sprek51 do* oordeelde het optr$5 van e5 ,holl&s* acteur1 hoe b]oemd 9 eig5 l&1 van we9ig aantrekk+skra*t voor het ,p>ijs*e publiek1 vooral wanne] hij e5 ( &] dramatis* g$i*t ( monoloog 9 e5 vreemde taal z\ voordrag54 ,natuurlijk gaf ik mijn plan niet t]/ond op en da> ik 9 i$] geval moe/ wet5 ( ,b\wmee/] midd5 9 het seizo5 van het ,n$]l&s* ,tooneel vrijaf z\ kunn5 krijg51 de afs*eidsvoor/ell+ z\ nl4 kort na de ,k]/dag5 van #aijj plaats v9d51 /elde ik mij s*riftelijk 9 v]b9d+ met d5 directeur-grant van d5 ,/adss*\wburg1 d5 he] van ,korla>4 ,plotsel+ kwam ik op het ide ,b\wmee/] 9 z'n s*itt]rol ,%ylock bij de ,p>ijz5a>s te introduce]51 omgev5 door de artie/5 van zijn eig5 troep1 die 9 brok/ukk5 van ,%akespe>e's mee/]w]k dus als 't w>e e5 afgeslot5 geheel kond5 v]toon54 ,dit d5kbeeld liet mij niet me] los4 ,b\*] wi/ ik ?ans geheel voor mijn plan te w9n51 vooral to5 ik hem me$eelde1 dat de geheele ,holl&s*e kolonie te ,p>ijs z\ kunn5 opdag5 en da> het ,n$]l4 ,tooneel het pra$icaat ,kon9klijk vo]t1 z\d5 wij aan de p]s volg5d communiqu kunn5 z5d53 ,les comdi5s de la ,re9e de ,holl&e prt]ont leurs sec\rs dans ,%ylock1 le ,m>*& de ,v5ise1 tragdie de ,w4 ,%akespe>e1 en dan en v$ette de naam van ,l\is ,b\wmee/]6444 ,to5 ik da>op na> ,am/]dam kon se951 dat de ,n$]l4 gezant te ,p>ijs1 ,jhr4 ,ridd] de ,/u]s zi* ev5e5s voor dit kun/ev5em5t int]esse]de en d5 ,raad van ,behe] met de ,holl&s*e artie/5 9 zijn salon aan de ,frans*e collega's hoopte te kunn5 voor/ell51 w>5 alle bezw>5 als met e5 toov]slag uit d5 weg g]uimd en begav5 zi* de ,holl&s*e tooneelspel]s op ,vrijdag #bg ,dec4 op reis4 ,re$s hadd5 de ,p>ijz5a>s k5nis kunn5 mak5 met d5 ,%ylock van ,novelli1 d5 groot5 ,italiaans*5 acteur1 ge5 wond] dat de belang/ell+ hoog gespann5 0 en er voor niet m9d] dan #bb4jjj francs aan plaats5 w>5 g5om54 ,de voor/ell+1 die s*itt]5d slaagde w]d bijgewoond door d5 ,m9i/] van ,s*oone ,kun/51 d5 he] ,leygues1 die na afloop d5 ,n$]l&s*5 gezant v]zo*t ,l\is ,b\wmee/] mee te deel51 dat hij hem de palm5 van ,(fici] d',acadmie v]le5de4 ,voorwa> e5 ond]s*eid+ op het slagveld gewonn56 ,rei%]9n]+ aan ,havana4 ,niets is int]essant] dan e5 groote sig>5fabriek te ,havana te bezoek54 ,9 ,europa me5t m5 algeme5 dat elk bek5d m]k het eig5dom is van d5 fabrikant4 ,to* is dat niet zoo4 ,h5ry ,clay1 ,bock1 ,corona1 ,cubanas en e5 tw9tigtal &]e m]k5 behoor5 aan n groote ,am]ikaans*e tabaktru/4 ,de b5am+ en hun h&elswa>de v]s*ill51 de tabak is e*t] /e$s dezelfde4 ,alle5 de firma's ,upmann en ,rodriguez ,argulles 7,romeo y ,julietta7 en nog drie ( vi] &]e mak5 ge5 deel van deze tru/ uit1 w]k5 voor eig5 rek5+ en hebb5 e5 eig5 plantage4 ,het sal>is d] w]kli$5 dat door de tru/ uitbetaald wordt1 v>ie]t tuss*5 de #aj #bjj doll> p] #ajjj sig>51 dit v]s*il zit hem voornamelijk 9 vorm1 grootte en kwaliteit d] sig>54 ,de tru/ lev]t dagelijks* #d #e hond]d duiz5d sig>51 wa>van zij ja>lijks niet m9d] dan #abj #aej millio5 exporte]t4 ,de m9imale v]koopprijs is #ahj1 de maximale #gejj frs4 p] mil4 ,het huis ,rodriguez ,argulles alle5 exporte]t re$s #bj #bd millio5 sig>51 m]k ,romeo y ,julietta4 ,het exportcijf] van ,upmann /emt da>mee ov]e54 ,het fabrice]5 dez] sig>5 is e5 ongezond b$rijf en de tub]culose is dan ook epidemis* zo[el ond] de arbeid]s als arbeid/]s4 ,de vr\w5 do5 niets dan de blad5 b]eid51 sorte]5 en emballe]51 de mann5 mak5 uitsluit5d de sig>54 ,zij zitt5 p] #bjj1 soms wel #cjj 9 groote ruime lokal51 wa> lu*t en li*t vrij b9n5/room54 ,midd5 9 elke zaal /aat hoog v]hev5 e5 leun+/oel voor d5 voorlez]4 ,deze wordt door de kam]ad5 hi]voor betaald en lee/ h>dop 's morg5s de krant51 's middags n ( &]5 roman ( novelle4 ,to5 ik de fabriek van ,upmann bezo*t1 0 m5 bezig d5 roman van ,pi]re ,dec\rcelle ,les deux ,gosses voor te lez54 ,deze mani] van h>dop voorlez5 belet het sprek5 ond]l+1 wa>door de w]kli$5 hun geheele a&a*t aan hun bezigh$5 kunn5 wijd54 ,de misvormde sig>51 dat zijn de sle*t g]olde1 de te groote ( te kle9e word5 ond] de w]klui v]deeld1 die ze voor e5 kle9igheid aan de bezoek]s af/aan4 ,ook de patroons zijn ze] s*eutig met het s*5k5 van de uit/ek5de puros aan i$]e51 die hun magazijn5 komt bezoek51 alle5 de inboorl+5 word5 t]e*t gewe]d4 ,zoo word5 ja>lijks aan de vreemdel+5 gratis 9 elke fabriek duiz5d5 rondg$eeld1 natuurlijk met het oog op de reclame van het m]k4 ,to5 mijn vr\w1 mijn zoontje en ik met de ,alb+ia van de ,nord ,deuts*e ,lloyd van ,cuba we] na> ,europa /oomd51 w>5 wij de e5ige passagi]s1 die te ,hvre aan wal /apt51 alle &]5 g+5 door na> ,hamburg4 ,m5 bra*t onze k(f]s 9 de d\aneloods1 wa> zij +ekla>d moe/5 word54 ,dit vooruitzi*t bezorgde mij e5 ang/ig oog5blik1 want ik _h niet m9d] dan duiz5d ,havanna's meegebra*t4 ,het be/e 0 nog ma> ze op5lijk aan te gev51 to5 mij het volg5de inviel4 ,op de vraag van d5 *ef ( ik sig>5 bij mij _h1 antwoordde ik kalm3 ,jawel en dat is heel dom van mij4 --,hoezoo8 --,ze zijn niet voor mij1 want ik rook niet4 ,ze zijn be/emd als ges*5k voor d5 m9i/] en nu _h ik veel bet] g$aan ,zijn ,excell5tie ze direkt van uit ,havana aan het ,m9i/]ie te z5d54 --,zek]1 want dat z\ u niets geko/ hebb54 --,da>om jui/4 --,k5t u d5 m9i/] go$8 --,heel go$4 ,hij is e5 vri5d van me4 ,de *ef a>zelt e5 oog5blik1 dan haalt hij zijn naamka>tje te voors*ijn1 geeft het mij en zegt3 --,hi] is mijn ka>tje4 ,u wilt wel bij geleg5heid aan mij d5k54 ,wat uw sig>5 betreft1 u kunt bes*\w51 dat u ze ind]daad direkt langs d5 diplomatiek5 weg v]zond5 hebt4 ,zond] mijn k(f]s te op551 teek5de de *ef ze met e5 kruis en ik kon ongemoeid de reis na> ,p>ijs voortzett54 ,nog /e$s d5k ik aan dez5 go$geloovig5 *ef1 ma> ( het hem bat5 zal1 betwijfel ik /]k4 ,*>les ,leb>gy4 ,van dez5 b]oemd5 ex-socitaire van de ,comdie ,franaise te ,p>ijs1 wel het mee/ bek5d om de /e$s wissel5de keur en vorm van zijn fraaie dass51 die hij gewoon 0 te lance]51 wordt de volg5de anecdote v]teld4 ,op e5 go$5 dag komt e5 acteur uit de prov9cie1 voorzi5 van de be/e aanbevel+5 zi* aan het woonhuis van ,leb>gy 9 de ,rue du ,cirque aanmeld51 met het v]zoek om zijn voorspraak voor e5 engagem5t aan het ,!at] ,franais4 --,rek5 niet op mij1 wa>de vri5d1 want ik z\ je al t]/ond moet5 teleur/ell54 ,er is bij ons zelfs ge5 plaats voor de premi]s prix van het ,cons]vatoire1 wi] engagem5t v]pli*t is4 ,er zijn er bij ons te veel4 ,u hebt e]/e roll5 9 de prov9cie gespeeld en nu wilt ,u da>mee ook te ,p>ijs succes hebb51 dat z\ bij ons1 ge/eld dat u aang5om5 w]d1 imm]s niet gaan4 ,probe]t u het liev] e5s bij ,s>ah ,b]nh>dt1 bij ,h]tz en ,coquel9 met aanbevel+ van d5 s*rijv]1 9 wi5s /ukk5 u 9 de prov9cies met succes optrad1 dat is het e5ige wat ik er op weet4 --,dan re/ mij niets &]s dan afs*eid te nem56 --,ind]daad1 do* propos1 wat draagt u da> voor e5 vreemd soort das6 --,dat is e5 glo$nieuwe1 die ik te ,montpelli] geko*t heb1 vr ik op reis g+4 --,da*t ik het niet6 ,u moet die das zoo spo$ig mogelijk afdo51 da>mee zult u n]g5s hi] slag54 ,metn op5t ,leb>gy e5 ka/1 haalt er e5 doos uit en na e5ig zoek5 toont hij d5 v]baasd5 acteur e5 felkleurige bonte das4 --,la cravate c'e/ l'homme1 le noeud c'e/ l'arti/e6 ,aan mijn dass5 dank ik e5 groot deel van mijn succes4 ,de keuze van e5 das is het crit]ium van d5 go$5 smaak hi] te ,p>ijs1 d5k da> wl om4 ,hi]op knoopt ,leb>gy hem de das om1 trekt en plooit net zoo lang1 tot hij ov] zijn w]k tevr$5 is en h\dt hem t5slotte e5 spiegel voor4 ,de ov]gelukkige acteur weet niet hoe hij ,leb>gy b$ank5 moet4 --,u b5t me vol/rekt ge5 dank s*uldig1 ond] confrat]s zijn we dat niet gewoon1 ma> wel twaalf francs vijftig1 want dat is de prijs4 ,nietteg5/a&e onze vri5d met zijn das van drie francs vijftig wel zoo +5om5 01 dor/ hij uit vrees ,leb>gy te bele$ig5 niets teg5 zegg5 en betaalde gelat5 voor e5 oude das het vi]dubbele van wat hij te ,montpelli] voor e5 glo$nieuwe _h moet5 be/$54 99 99 99 99 99 ,als bewijs dat ,leb>gy zijn w>5 a>d niet v]loo*5de1 di5t volg5de anecdote4 ,mijn secret>is ,simonot maakte 9 d5 w9t] van #ahif met ,leb>gy en ,mlle ,dorziat e5 t\rne door ,oo/5rijk en ,roem5i4 ,ik zelf kon het gezels*ap van ,mme ,duse niet 9 d5 /eek lat51 zoodat de leid+ geheel op ,simonet b]u/te4 ,telk5s moe/ ik van hem hoor51 dat hij niet uitkwam en dat de ko/5 door hem b]aamd niet to]eik5d w>54 ,wat 0 het geval4 ,elk5 avond na afloop d] voor/ell+ riep ,leb>gy mijn secret>is bij zi* en noodigde hem dan uit plaats 9 zijn rijtuig te nem51 do* zoodra het op betal5 aankwam1 s*e5 hij niet voldo5de bij zi* te hebb5 en 0 ,simonot g5oodzaakt met d5 koetsi] af te rek554 ,ook gebeurde het vaak dat ,simonot vroegtijdig bij de kassa aanwezig moe/ zijn vr het op55 van d5 s*\wburg en ge5 tijd _h te d9e]54 ,hij haalde zijn s*ade dan na afloop d] voor/ell+ 9 en gewoonlijk v]gezelde ,leb>gy hem na> het re/aurant4 ,met de noodige v>iaties speeld5 zi* dan de volg5de tooneeltjes af4 ,nadat de ob] de spijska>t _h gebra*t en zijn boekje te voors*ijn haalde om de plats te note]51 antwoordde ,leb>gy g]egeld3 --,ik h\d m5e] ma> wat gezels*ap1 want ik b5 niet gewoon 's avonds laat zooveel te et54 ,e5 omelet wordt opgebra*t4 ,nauwelijks heeft ,simonot zijn mes er 9 gezet ( ,leb>gy roept d5 keln]4 --,zeg1 vri5d1 br5g me e5s vlug e5 c\v]t4 --,w5s*t m5e] dan to* te s\pe]58 --,dank je1 doe e*t] wat ik je vraag4 ,zoodra hij zijn bord en s]vies ontvang5 heeft4 --,je p]mitte]t1 die omelet ziet er zoo smakelijk uit1 ik wil er wel e5 /ukje van mee et54 ,na de omelet komt de beurt aan de lamsctelet met gebakk5 a>dappeltjes4 --,het is gek1 hong] heb ik niet1 ma> die ctelet ruikt zoo lekk]4444 ,bij elk g]e*t1 de zelfde ges*i$5is4 ,zelfs van de kaas en de vru*t5 ligt weldra de helft op ,leb>gy's bord4 ,zeg1 ,simonot1 nu we zoo he]lijk geget5 hebb51 kan je me wel e5 siga> en e5 kop k(fie (fre]54 ,ik heb je nu al zoo lang gezels*ap geh\d56444 ,je weet1 zoodra ik e5 avond vrij b51 invite] ik je te d9e]54 ,dat dit d9] lang op zi* liet wa*t51 behoeft na het bov5/a&e wel ge5 betoog4 ,,e5 ,,nieuwe ,,ond]nem+ ,,de ,,meul5h(f-,,editie ,,wil ,,e5 ,,go$ ,,boek ,,9 ,,e5 ,,go$ ,,kle$ ,,gev5 ,,voor ,,we9ig ,,geld ,de boek5 zijn alle 9 degelijke1 keurige c>tonnage met gellu/re]d omslag v]krijgba>4 ,teg5 ze] g]+e prijsv]hoog+ zijn de w]k5 d] ,,meul5h(f-,,editie ook v]krijgba> 9 smaakvoll5 pra*tb& met g\dsn$e4 ,voor e5 ze] billijk5 prijs ontvangt m5 e5 go$ boek1 go$ van inh\d en go$ van uit]lijk4 ,9 de ,meul5h(f-,editie word5 boek5 opg5om5 van onze e]/e s*rijv]s op elk gebi$4 ,onze boek5 zijn niet ern/ig en gele]d2 het zijn boek5 voor i$]1 zij vorm5 e5 biblio!ek voor huiskam] en salon4 ,wij lat5 hi] a*t] de titels volg51 die re$s v]s*55 zijn4 ,,de ,,meul5h(f-,,editie ,no4 #a4 ,,de ,,politie-,,spion4 ,roman uit d5 tijd van de ,revolutie 9 ,rusl&1 door ,maxim ,gorki f #j4ge 7,uitv]ko*t74 ,no4 #b4 ,,s>ah ,,b]nh>dt4 ,g$5ks*rift5 door ha> zelf ges*rev54--,jeugd4--,e]/e ,tooneelj>54 #b;e druk4 7#f;e-#aj;e duiz5dtal7 f #j4ge ,e5 ze] t] lez+ aanbevol5 prettig ges*rev5 boek1 deze g$5ks*rift5 zijn als de s*rijf/] zelf1 opgewekt1 d>tel1 gee/ig1 vol lev5 en beweg+4 ,j4 ,h4 ,rss+1 9 het ,n4 v4 d4 ,dag4 ,no4 #c4 ,,het ,,huwelijk ,,van ,,eefke ,,bri,,/4 ,roman door ,?4 ,fontane4 #b;e druk f #j4ge ,effi ,brie/ is psy*ologis* /ellig zijn be/e roman4 ,het is het v]haal van e5 huwelijk tuss*5 e5 oud]5 volkom5 g]ijpt5 man en e5 blutjunge vr\w4 ,elsevi]'s ,ma&s*rift4 ,no4 #d4 ,,napoleon4 ,opkom/ en ,groo!id4 ,met vele illu/ratin1 door ,h4 ,p4 ,ge]ke4 #b;e druk4 7#f;e-#aj;e duiz5dtal74 f #j4ge ,e5 degelijk1 boei5d boek ov] ,napoleon1 keurig uitgegev5 en rijk gellu/re]d4 ,utr4 ,dagblad4 ,no4 #e4 ,,wallij4 ,de ,roman van e5 ,keln]91 door ,edw4 ,/ilgebau] #b;e druk f #j4ge ,de auteur van ,gtz ,krafft geeft hi] e5 e5v\dig en treff5d v]haal1 onopgesmukt en da>door ov]tuig5d4 ,het banale geval is niet banaal ( e5zijdig beh&eld4 ,e5 mooi boek4 ,de ,avondpo/4 ,no4 #f4 ,,de ,,fraaie ,,com$ie4 ,e5 ,haags* ,v]haal1 door ,h5ri van ,boov5 f #j4ge ,9 dit boek v9dt m5 e5 pra*tige zelf-analyse en e5 leuke bespott+ van burg]lijk ,d5 ,haag4 ,g4 v4 ,hulz54 ,no4 #g4 ,,s>ah ,,b]nh>dt4 ,g$5ks*rift5 door ha> zelf ges*rev54--,na d5 oorlog4--,s>ah ,b]nh>dt als ,/] f #j4ge ,heel int]essant is dit boek4 ,m5 kan dankba> zijn voor deze uitgaaf4 ,e5 boek dat er 9 zal gaan4 ,het ,vad]l&4 ,no4 #h4 ,,liefde1 door ,bjrn/j]ne ,bjrnson4 ,uit het ,noors* door ,cl4 ,bi5fait f #j4ge ,met vreugde hebb5 wij dit mee/]w]k van d5 eeuwig-jeugdig5 ,noor gelez51 met e5 blij oog voor het vele zonnige1 het fijn type]5de1 e*t di*t]lijke en za*t h>monis*e 9 dit v]haal van pra*tig en /]k uit ,noors*5 bodem v]rez5 m5s*54 ,de ,h(/ad4 ,no4 #i4 ,,de ,,val ,,van ,,napoleon1 door ,a4 ,kiell& en ,h4 ,p4 ,ge]ke4 ,gellu/re]d f #j4ge ,e5 boei5de bes*rijv+1 met vele illu/raties1 die zek] met g5oeg5 gelez5 zal word54 ,algeme5 ,h&elsblad4 ,no4 #aj4 ,,als ,,het ,,ijz] ,,gesme$ ,,wordt4 ,roman door ,cl>a ,viebig f #j4ge ,deze roman is als e5 monum5taal geb\w1 dat door zijn groots*e e5heid impone]t en liefde opwekt tot het wa>a*tig s*oone4 ,het is wel e5 ze] bizond] tal5t1 dat zulk e5 kun/w]k heeft gewro*t4 ,e5 bizond] mooi boek4 ,n4 ,arnh4 ,c\rant4 ,no4 #aa4 ,,ri*>d ,,wagn]4 ,zijn lev5 en w]k51 door ,j4 ,h>tog4 ,rijk gellu/re]d f #j4ie ,e5 keurig uitgevo]d pra*tw]k1 met rijk5 inh\d1 dat zi* prettig laat lez51 en vel5--ook om d5 ze] lag5 prijs--hoog/ welkom zal zijn4 ,de s*rijv] geeft hi] e5 zuiv]1 onp>tijdig oordeel4 ,e5 welv]di5d succes zal het boek wa*t54 ,c4 v4 d4 ,l9d51 79 de ,muziekbode74 ,no4 #ab4 ,,kippeve] ( ,het ges*aakte ,meisje4 ,roman door ,cos9us1 #dae bladzijd54 ,deel ,i4 #e;e druk f #j4he ,no4 #ac4 ,,kippeve] ( ,het ges*aakte ,meisje4 ,roman door ,cos9us1 #dbj bladzijd54 ,deel ,,ii4 #e;e druk f #j4he ,deze b]oemd geword51 ,,all]v]makelijk/e roman zal ongetwijfeld 9 d5 nieuw5 vorm w$] vele lez]s v9d54 ,a>dige illu/raties van ,raemaek]s4 ,nieuws v4 d4 ,dag4 ,no4 #ad4 ,,gal]ij van b]oemde ,frans*e ,tooneelspel]s4 ,hun intiem lev51 anecdotis* bes*rev51 door ,j4 ,h4 van d] ,hoev51 met vele illu/raties f #j4ge ,e5 ko/elijke bundel1 lu*tig ges*rev5 kantteek5+5 van me] ( m9d] piquante g$5ks*rift54 ,het is e5 keurige uitgaaf1 ook na> het uit]lijk4 ,f4 ,lapido? 9 de ,nieuwe ,crt4 ,no4 #ae4 ,,monna ,,vanna1 door ,m4 ,maet]l9k1 v]tal+ van ,frans ,mijnss51 met #a portret4 #d;e druk f #j4fe ,de mee/]lijke v]tal+ van ,frans ,mijnss5 9 e5 nieuw aantrekkelijk gewaad4 7,de bek5de ,meul5h(f-,editie74 ,avondpo/4 ,no4 #af4 ,,het ,,heks5li$1 door ,von ,wild5bru*1 op maat ov]gezet voor de muziek van ,max ,s*ill+s door ,fr4 ,pauwels f #j4de ,e5 h&ige uitgaaf van het b]oemde ,heks5li$ 9 go$e bew]k+1 en 9 maat ov]gezet voor de muziek van ,max ,s*ill+s4 ,utr4 ,dagblad4 ,no4 #ag4 ,,e5 ,,vr\w5bie*t4 ,oorspronkelijke roman door ,g4 van ,hulz5 f #j4ge ,het go$e 9 dit boek is de voortreffelijke psy*is*e uitbeeld+1 en vooral1 dat de ov]gave van deze vr\w zelfsprek5d is geword54 ,de ,gro5e ,am/]damm]4 ,no4 #ah4 ,,m>ie ,,anto9ette4 ,jeugd4--,e]/e j>5 d] ,revolutie1 door ,cl4 ,ts*udi4 ,na> de oorspronkelijke ,noors*e uitgaaf door ,j4 ,clant van d] ,mijll ,piep]s4 ,met vele illu/raties f #j4he ,e5 aanbevel5swa>dig boek2 lev5dig is hi] de ges*i$5is van de ongelukkige kon+9 bes*rev52 m5 lee/ het boek als e5 diep tragis*e roman4 ,opr4 ,ha>l4 ,c\rant4 ,no4 #ai4 ,,drie ,,spel5 ,,van ,,re*t4 ,de jonggehuwd52 ,e5 h&s*o52 ,leon>da door ,bjrn/j]ne ,bjrnson4 f #j4he ,de bek5de1 9 kort5 tijd populair geword5 ,meul5h(f-,editie1 br5gt e5 v]di5/elijke uitgaaf van ,bjrnson's dramatis*e w]k5 wa>9 de gelijkheid van man en vr\w beh&eld wordt wat betreft het peil van z$elijkheid1 re*t en maats*appelijk optr$54 ,alg4 ,bibl4 ,no4 #bj4 ,,m>ie ,,anto9ette ,,en ,,de ,,revolutie1 door ,cl4 ,ts*udi4 ,na> de oorspronkelijke ,noors*e uitgaaf door ,j4 ,clant van d] ,mijll ,piep]s4 ,met vele illu/raties4 #dfi bladz4 f #j4ie ,dit boek toont ons het lev5 van de arme ,kon+9 op ha> lijd5spad na> het treurige e9de4 ,de s*okk5de gebeurt5iss5 d] ,frans*e ,revolutie met al ha> v]s*rikk+5 ziet m5 hi] lev5dig1 en getr\w aan de hi/oris*e feit51 w$]gegev54 ,het geheel is 9 ond]h\d5d51 boei5d5 trant v]teld4 ,no4 #ba4 ,,halfblo$4 ,e5 huwelijk 9 de trop54 ,roman door ,a4 ,p]r94 ,v]taald door ,d4 ,jacobson f #j4ge ,e5 go$ doorgew]kte roman2 de /rijd tuss*5 liefde en bijgelo( van de indis*e vr\w is go$ we]gegev54 ,no4 #bb4 ,,na ,,het ,,d]de ,,k9d4 ,roman door ,h4 von ,mhlau1 v]taald door ,anna van ,gogh-,kaulba* f #j4ge ,0 het d]de k9d gew5s*t8 ,mag m5 deze vraag zelfs opw]p58 ,zi$a> e5 /ukje sociale que/ie wa>ov] deze roman h&elt1 en die 9 d5 teg5woordig5 tijd all] belang/ell+ zal wekk54 ,no4 #bc4 ,,v]lov+ ,,en ,,huwelijk ,,9 ,,vroeg] ,,tijd51 door ,pr(4 dr4 ,l4 ,knapp]t4 ,rijk gellu/re]d f #j4ie ,e5 hi/oris* ov]zi*t met vele bizond]h$5 ov] hoe m5 elka> vroeg] vond en kreeg4 ,int]essant gellu/re]d4 ,no4 #bd4 ,,de ,,oorlog4 ,gellu/re]de ,ges*i$5is van d5 ,w]eldoorlog1 door ,h4 ,p4 ,ge]ke en ,g4 ,a4 ,br&s4 ,deel ,i4 ,rijk gellu/re]d f #j4ie ,e5 int]essant boek1 dat met zijn vele illu/raties en docum5t5 e5 blijv5de h]9n]+ aan dez5 oorlog vormt4 ,e5 en &] geeft aan het boekje e5 eig5a>dig ca*et4 ,de he] ,meul5h(f heeft voor e5 fraaie uitvo]+ gezorgd4 't ,is eig5lijk onnoodig dit te zegg54 ,m5 k5t zijn ,editie's4 ,prov4 ,ov]ijss4 en ,zwoll4 ,c\rant4 ,no4 #be4 ,,opgang4 ,de ,roman van e5 vr\w5lev54 ,oorspronkelijke roman door ,anna van ,gogh ,kaulba* f #j4ie ,9 extra fraai5 b& f #a4bj ,opgang is de roman van e5 sla*t(f] d] twe$ra*t 9 e5 huwelijk4 ,het is de ell5de1 door dit laat/e v]oorzaakt1 die ,anna van ,gogh-,kaulba* ons duidelijk voor oog5 wil /ell51 en ze slaagt da>9 volkom54 ,de ,haags*e ,vr\w5kronik4 ,no4 #bf4 ,,de ,,wap5s ,n,,er4 ,roman van ,b]?a v4 ,suttn]4 ,deel ,i f #j4he ,hoe go$ heeft deze vr\w opgem]kt1 wat heeft zij van veel1 dat ons nog altijd met wilde v]baz+ v]vult1 de all$aags*e1 ons*uldig s*ijn5de oorzak5 aangetoond4 ,de ,telegraaf4 ,no4 #bg4 ,,de ,,wap5s ,n,,er4 ,roman van ,b]?a v4 ,suttn]4 ,deel ,,ii f #j4he ,dit boek1 dat d5 oorlog van #ahff en #ahgj s*ild]t1 h]leeft ?ans4 ,heele citat5 w>5 aan te hal51 woordelijk op de toe/&5 van ?ans toepasselijk4 ,utre*ts* ,prov4 ,/$4 ,dagblad4 ,de bek5de lett]kundige ,pet] ,rosegg] zegt van dit boek3 ,to5 ik g$ur5de e5 mooi5 /emm+svoll5 h]f/dag 9 de bos*rijke /rek5 van ,kriegsla* v]toefde1 las ik ,de ,wap5s ne]6 van ,b]?a von ,suttn]4 ,ik las het boek 9 twee dag5 uit1 en die twee dag5 blijv5 /e$s e5 gebeurt5is 9 mijn lev54 ,to5 ik het boek beindigd _h1 _h ik sle*ts n w5s*1 namelijk dat het boek 9 alle tal5 v]taald1 en 9 alle biblio!k5 opg5om5 z\ word54 ,ev5als er v]e5ig+5 be/aan voor de v]spreid+ van d5 bijbel1 zoo moe/5 er ook v]e5ig+5 be/aan voor de v]spreid+ van dit boek4 ,het is e5 m]kwa>dig1 e5 go$ boek1 dat door i$]e5 gelez5 moet word54 ,,wat ,,onze ,,lett]kundig5 ,,van ,,de ,,meul5h(f-,,editie ,,zegg54 ,,is4 ,,qu]ido zegt van de ,meul5h(f-,editie3 ,e5 all]a>dig/e uitgaaf1 keurig g$rukt 9 prettig =maat1 die heel wat go$s en int]essants br5gt4 ,j4 ,,r$d+ius zegt3 ,go$ en voortreffelijk1 e5 nieuwe ond]nem+ die all] /eun v]di5t4 ,j4 ,h4 ,r,,ss+ zegt3 ,e5 a>dige1 prettige uitgaaf1 go$e boek51 go$ g$rukt op go$ papi]4 ,g4 ,,van ,,hulz5 zegt3 ,hoe voortrffelijk zijn al deze go$koope ,meul5h(f-deeltjes na> inh\d en uit]lijk en hoe a>dig /aan ze 9 de kam]1 met die eff5 gegre9de roode b&jes1 g\d g$rukt3 ik b5 er wa>lijk ze] mee +5om54 ,,ina ,,b\di]-,,bakk] zegt3 ,e5 mooie1 sympa?ieke uitgaaf4 ,,h5ri ,,van ,,boov5 zegt3 ,a>dige deeltjes1 prettig =maat en uit/ek5d uitgegev54 ,,anna ,,van ,,gogh-,,kaulba* zegt3 ,e5 mooie ond]nem+1 het uit]lijk is keurig2 met g5oeg5 nam ik k5nis van de re$s v]s*55 deel54