,,op ,,m>t9ique ,,en ,,s9t-,,v9c5t1 ,,de
 ,,veelgetei/]de ,,eil&54  ,na> het     
,frans* van ,g4 ,v]s*uur4   ,onze       
l&g5oot1 de he] ,g4 ,v]s*uur1           
w]eldreizig] en cosmopoliet als we9ig   
,n$]l&]s1 heeft 9 de ,t\r du ,monde van 
#ab en #ai ,septemb] #aijc het hi]na    
volg5d reisv]haal do5 v]s*ijn51 wa>van  
het ons aang5aam is onz5 lez]s de v]tal+
 te kunn5 aanbi$54    ,i  ,da> ik       
,m>t9ique go$ k51 dank zij drie vroeg]e 
reiz51 wa>bij ik veel zag van           
,sa9t-,pi]re en om/rek51 _h ik lu/1 mij 
e5s op de plaats zelf rek5s*ap te gev5  
van d5 omvang d] ramp1 die1 buit5 de    
vreeselijke uitb>/+ van ,krakatau 9 de  
,so5da/raat van #ahhc1 9 de ges*i$5is d]
 m5s*heid ha> w$]ga niet v9dt4 ,ik z\   
tegelijk]tijd ook 't eil& ,s9t-,v9c5t   
bezoek51 dat ev5e5s door het geweld van 
d5 da> zi* v]heff5d5 vulkaan v]nield 04 
,ik s*eepte mij 9 op e5 engels*e        
paketboot1 die van ,s\?ampton v]trekt1  
en nadat wij op ,tr9idad w>5 ov]gegaan  
op e5 &] s*ip van dezelfde maats*appij1 

kwam ik te ,=t de ,france aan op d5     
morg5 van d5 #g;d5 ,janu>i #aijc4  ,mijn
 e]/e bezoek geldt d5 g\v]neur1 9 wi5s  
welwill5dheid ik aanbevol5 b5 door d5   
m9i/] van kolonin4  ,de he] ,lemaire    
/elt mij voor aan d5 he] ,lacroix1 het  
ho(d van de wet5s*appelijke commissie1  
t] be/ude]+ van d5 vulkaan na> het eil& 
gezond51 en ik krijg de toe/emm+1 om d5 
kundig5 ond]zoek] te v]gezell5 op de    
exploratieto*t5 9 het v]woe/e gebi$4 ,de
 he] ,lacroix heeft te zijn] bes*ikk+ e5
 boot van d5 /aat1 't adviesja*t de     
,j\ffroy1 ge/ationne]d te ,=t de        
,france2 de vri5delijke comm&ant1       
luit5ant ,dieulaf1 bi$t mij ga>ne       
ga/vrijheid aan op zijn s*ip4  ,9 de vi]
 wek51 die ik op ,m>t9ique heb          
doorgebra*t1 heb ik dikwijls d5 he]     
,lacroix aan boord van het ja*t kunn5   
v]gezell54 ,m5 v]trok dan mee/al bij    
zonsopgang en ke]de e]/ 9 d5 avond t]ug4
 ,vanaf ,c>bet1 wa> de v]woe/+ beg9t1   
tot ,pr*eur doet zi* aan het oog e5     
somb]1 s*rikwekk5d s*\wspel voor4 ,dit  

is l$igheid en dood1 en n oogopslag is  
voldo5de1 om 't gruwelijk drama voor d5 
gee/ we] op te roep51 dat hi] is        
afgespeeld1 en de enkele second5 te do5 
h]lev51 wa>9 titanis*e kra*t5 tijd hebb5
 gevond5 om e5 geheele /ad tot po$] te  
v]kruimel5 en h>e a*t-en-tw9tig duiz5d  
inwon]s te dood54  ,telk5s als wij ons  
na> de plaats van het onheil begav51    
krui/e de ,j\ffroy ur5 aane5 tuss*5     
,c>bet en ,pr*eur1 wa>bij de he]        
,lacroix aanh\d5d d5 b]g 9 het oog hield
 met d5 gewoonlijk 9 damp5 gehuld5 top  
en e5 photografie ervan opnam1 zoo gauw 
het ev5 held] w]d en de kegel zi*tba> 04
 ,op v]s*ill5de punt5 d] ku/ vo]5 wij 9 
de sloep na> d5 wal1 en de matroz5 nam5 
ons op hun /evige rugg51 om ons ne] te  
zett5 op het /r&4  ,zoo heb ik h]haalde 
mal5 tuss*5 de hoop5 v]brokkelde mur51  
v]kalkte voorw]p5 en v]wrong5 ijz]w]k   
rondgeloop5 op de plek1 wa> e]tijds     
,sa9t-,pi]re lag1 de mooi/e en tegelijk 
de mod]n/e /ad 9 de zee d] ,antill54 't 
,0 onmogelijk1 d5 weg te v9d5 9 di5     

gruwelijk5 wirw>4 ,ik kon no* mijn      
vroeg] htel opspor51 no* de huiz51 die  
mij vroeg] bek5d w>5 gewee/1 en ev5m9 de
 g]+/e spor5 van de groote m>k?al van   
gegot5 ijz]1 met pil>5 van me] dan #cj  
c5timet] dikte4 ,alle5 de tri/es dbris  
d] ka!draal /ek5 op uit e5 reeks van    
muurbrokk54 ,te midd5 van /e55 en as*   
ligg5 e5ige br&ka/51 v]roe/ en +$rukt1  
blijk5 van de roov]ij51 die gepleegd    
zijn op d5 dag na de ramp1 to5 e5 b5de  
boosdo5]s de run5 bezo*t1 om er plund]+ 
en dief/al te b$rijv54 ,de autoriteit5  
hebb5 gezorgd voor de r$d+ d] wa>d51    
aanwezig 9 de keld]s d] bank2 ma> voor  
't ov]ige hebb5 zij zi* on?\d51 zoodat  
de diev51 van alle kant5 9 hun boot5    
toege/roomd1 vrij spel hebb5 gehad4 ,m5 
heeft lat] enkel5 ge>re/e]d en ze tot   
vijf ja> gevang5is/raf v]oordeeld2 ma>  
de re*tbank1 wa>9 ho(dzakelijk kleurl+5 
zitt+ hebb51 heeft h5 9 hoog] b]oep     
vrijgesprok56  ,wat d5 algeme55 aanblik 
betreft1 di5 m5 heeft van e5 heuvel a*t]
 de /ad1 en wa> ik na e5 la/ige         

klaut]p>tij aanl&de1 kan m5 ,sa9t-,pi]re
 bij niets bet] v]gelijk5 dan bij       
,pompeji2 op enkele plaats5 is de       
ov]e5kom/ zelfs treff5d4 ,aan d5 r& d]  
/ad1 na> ,c>bet toe1 /ond op e5 hoogte  
e5 ,m>iabeeld2 het voet/uk is niet      
v]wrikt1 ma> het beeld1 dat me] dan drie
 met] hoog 01 is weggesl+]d tot op      
ve]ti5 met] af/&s4  ,to5 ik de vroeg]e  
rivi]1 de ,roxelane1 opzo*t aan d5      
buit5kant d] /ad1 tra*tte ik te         
ontdekk51 wat er van het =t 0           
ov]geblev52 ma> ik bespeurde enkel e5   
kle9e v]hoog+ van d5 bodem4 ,hoop5 as*  
en slijk hebb5 de v]s*ill5de geb\w5     
begrav51 en e5 somb]e doodswade ligt    
uitgespreid ov] hond]d5 lijk54  ,zal m5 
lat] dat onmetelijk k]kh( gaan ontgrav58
 ,zull5 de groote ko/51 aan die         
w]kzaamh$5 v]bond51 word5 go$gemaakt    
door de v]kreg5 resultat51 vooral zoo m5
 9 aanm]k+ neemt het geva>1 dat de b\w  
van e5 nieuwe /ad op de plaats d] oude  
z\ meebr5g58 ,ik kan het niet aannem51  
ook omdat m5 dan z\ h&el5 teg5 het      

welov]wog5 advies van d5 he] ,lacroix4  
,deze to* gaat ma> voort1 de            
onvoorzi*tigheid te v]oordeel5 van      
deg551 die zi* te di*t 9 de buurt van   
het v]woe/e gebi$ wag54 ,de vulkaan     
heeft door de gruwelijke les1 die hij   
zoo pas gegev5 heeft1 bewez51 hoe 9 zijn
 nabijheid het geva> voortdur5d dreigt2 
dus zal m5 v]/&ig do51 het g$eelte van  
het eil& voor go$ te v]lat51 dat nu 9 e5
 woe/ijn v]&]d is4 ,de ov]weldig5de     
groeikra*t van de tropis*e plant5w]eld  
zal re$s 9 de naa/e toekom/ de massa /( 
en pu91 die d5 grond b$ekt1 met e5 gro5 
waas ov]trekk54 ,v>5s1 /ruik5 en boom5  
zull5 volg51 en b9n5 kort5 tijd zal de  
vlakte1 die nu woe/ en l$ig is1 we] e5  
rijk plant5kle$ drag54 ,na> d5 kant van 
,c>bet wij/ m5 mij re$s e5 gro55 heuvel1
 die na de ramp geheel dor 0 en met as* 
b$ekt4 ,er zal niet &]s ov]blijv5 van   
hetge5 da> 9 d5 grond begrav5 is1 dan de
 h]9n]+2 m5 zal elkar de plek wijz51 wa>
 zi* e]tijds e5 belangrijke /ad v]hief1 
zooals m5 aan d5 voet van d5 ,vesuvius  

zi* bij b5ad]+ de plaats liet wijz51 wa>
 ,pompeji _h geleg51 e]/ a*tti5 eeuw5   
lat] door e5 toeval aan het li*t        
gebra*t4  ,de e]/e uit+5 d] w]kzaamheid 
van de ,montagne ,pel date]5 van het    
beg9 van ,april #aijb4 ,to5 zag m5      
fum>ol5 9 d5 oud5 krat] ont/aan4 ,het   
wat] van de ,rivire ,blan*e1 welke /room
 aan d5 voet van d5 krat] ontspr+t1 /eeg
 t]zelfd]tijd op m]kb>e wijze4 ,d5 #c;d5
 ,mei word5 er ontpl(f+5 gehoord en e5  
di*te as*reg5 v]spreidt s*rik ond] de   
bevolk+1 die de vlu*t beg9t te nem54 ,d5
 #e;d5 wordt de fabriek ,gur9 v]zwolg5 9
 e5 /room van slijk en /e551 die uit d5 
vulkaan ontsnapt is4 ,die /ortvlo$ w]pt 
zi* b9n5 enkele m9ut5 ov] vele kilomet]s
 en v]woe/ er alles4 ,de volg5de dag5   
nem5 de ontpl(f+5 toe 9 aantal1 en m5   
ziet vuur uit d5 krat] kom54 ,op dat    
oog5blik nog telefone]t e5 gele]de767   
uit ,sa9t-,pi]re na> ,=t de ,france1 dat
 er niets te vreez5 is4  ,op d5 morg5   
van d5 #h/5 is de b]g s*rikwekk5d om te 
zi52 hij is geheel zw>t en 9 rook       

gehuld4 ,plotsel+1 volg5s het v]haal van
 e5 d] we9ige ov]lev5d5 van het engels*e
 s*ip1 de ,roddam1 die zi* op het dek   
bevond1 doet zi* e5 geweldige ontpl(f+  
hoor51 en e5 di*te1 zw>te wolk daalt van
 d5 b]g ne] 9 de ri*t+ van de /ad4 ,die 
wolk doorkliev5 felle bliksem/ral52 b9n5
 de drie m9ut5 is zij ,sa9t-,pi]re      
voorbij en heeft ,c>bet b]eikt4 ,da> b>/
 zij uite51 v]woe/ de huiz51 w]pt boom5 
omv]1 doodt 9 e5 oogw5k alle m5s*51     
v]nielt de s*ep5 9 de hav5 ( ontneemt   
hun ma/5 en tuig1 doet kle9e va>tuig5   
z9k5 en drijft de zee met kra*t omhoog4 
,alles vliegt tegelijk 9 br&2 van #ah   
s*ep5 is er sle*ts e5 enkel1 de         
pasg5oemde ,roddam1 dat ontkomt en      
,s9t-,lucia b]eik5 kan4 ,het groot/e    
deel van de bemann+ is g$ood2 die niet  
ge/orv5 zijn1 hebb5 vreeselijke         
br&wond54 ,de kapite9 _h1 hoewel zwa>   
gekneusd1 nog kra*t gevond5 om het ank] 
af te snijd51 't ro] te grijp5 en 9     
volle zee de wijk te nem54 ,m5 heeft mij
 te ,s9t-,lucia v]teld1 dat de          

hoeveelheid as*1 wa>mee de ,roddam      
ov]dekt 01 op #abj ton ges*at is        
geword54 ,en 9 die massa lag5 e5 ti5tal 
onh]k5b>e1 v]kalkte voorw]p51 de lijk5  
d] sla*t(f]s4  ,de ,grappl]1 /oomboot   
van #ajjj ton 9 di5/ d]                 
,kabelmaats*appij van de ,antill5 en van
 ,panama1 vloog 9 br& en zonk2 ook de   
,roraima1 e5 paketboot uit ,am]ika met  
v]s*eid5 passagi]s aan boord4 ,die kwam5
 all5 om1 met uitzond]+ van e5 k9d1 dat 
9 e5 hut 0 opgeslot5 en als door e5     
wond] g]$ w]d op het laat/e oog5blik4   
,de &]e s*ep5 ond]g+5 't zelfde lot1 en 
de zee lag vol /ukk5 wrakh\t en lijk51  
to5 de kruis] ,su*et de br&5de /ad kon  
nad]5 en nog enkele p]son5 kon r$d51 die
 zi* aan h\t en plank5 va/klemd54  ,de  
me5+5 d] gele]d5 wijk5 e5igsz9s uite5 9 
zake de sam5/ell+ d] v]niel5de wolk4    
,zij moet 9 ha> reuz5omvang 9 ho(dzaak  
hebb5 be/aan uit wat]damp en as*4 ,de   
/oom1 die ond] hooge drukk+ 9 de diepte 
van d5 krat] 01 e5 drukk+ van v]s*eid5  
duiz5d5 atmosf]51 heeft 9 de ruimte de  

vulkanis*e product5 weggesl+]d1 kok5d 9 
de zee van gloei5de /(f54 ,de he]       
,camille ,flamm>ion is van oordeel1 dat 
er electriciteit bij 9 het spel is      
gekom5 als gevolg d] eruptie1 ma> niet  
als oorzaak4 ,hij d5kt1 dat het         
ontvlamb>e gass5 zijn gewee/ en dat de  
sla*t(f]s omgekom5 zijn1 doordat ze1    
zooals de mijnw]k]s zegg51 vuur hebb5   
geslikt1 dus dat ze van b9n5 v]br& zijn4
 ,de gass5 moet5 as* en /e5tjes (       
lapilli van ze] hooge temp]atuur hebb5  
meegevo]d1 en ze moet5 e5 groote        
hoeveelheid zwavelwat]/( bevat hebb51   
die door electris*e ontlad+5 plotsel+   
ontvlamd is4 ,zoo z\ m5 de algeme5e en  
plotsel+e ontbr&+ kunn5 v]kl>54 ,het    
vuur heeft zond] twijfel e5 kra*tig     
vo$sel gevond5 9 de duiz5d5 hectolit]s  
rhum1 bewa>d 9 de magazijn5 d] /ad4  ,9 
all5 gevalle is het bov5 all5 twijfel   
v]hev51 dat ge5 d] ongelukkig5 e5 zw>5  
dood/rijd heeft gehad4 ,ze zijn als door
 e5 bliksemslag g$ood1 en de v]/ikk+ is 
onmiddellijk +etr$52 dat blijkt         

duidelijk uit d5 /&1 wa>9 sommige lijk5 
zijn gevond54 ,de dagblad5 hebb5 veel   
voorbeeld5 bijgebra*t1 die deze ?ans wel
 als onbetwi/ba> aan te nem5 /ell+      
beve/ig54 ,ik z\ nog kunn5 me$eel51 dat 
e5 g5d>me het lijk heeft gezi5 van e5   
vr\w1 op e5 laag bankje gezet51 bezig e5
 banaan te s*ill5 en dat vr het huis van
 e5 dokt] m5 het rijtuig heeft zi5 ligg5
 teg5 d5 gevel aan1 t]wijl het pa>d half
 v]koold 01 ma> nog op zijn be55 /ond en
 de koetsi] uitge/rekt lag teg5 e5 d]   
a*t]wiel54  ,de door het algeme5e 9 br& 
vlieg5 ont/ane w>mte moet e5 ongehoorde 
hoogte hebb5 b]eikt4 ,voorw]p5 van glas 
en porsele91 bij de opgrav+5 voor d5 dag
 gebra*t1 w>5 week geword51 half        
gesmolt5 en v]wrong51 zond] to* e5ige   
breuk ( s*]f te v]toon52 m5 vond ze op  
de zond]l+/e wijze v]vormd4 ,het a>dew]k
 heeft e5 metaalglans gekreg51 die doet 
d5k5 aan nieuw]wets*e me?od5 van bew]k+1
 en ond] het pu9 heeft m5 bord51 kopjes 
en bek]s gevond51 die1 oorspronkelijk   
wit1 nu alle kleur5 van d5 reg5boog     

v]toond54  ,de e]/e geolog51 die de run5
 van ,sa9t-,pi]re hebb5 ond]zo*t1 w>5 de
 pr(essor5 ,hovey en ,heilpr9 uit       
,am]ika4 ,op d5zelfd5 dag1 wa>op de     
telegraaf het tragis*e nieuws bra*t1    
begon m5 te ,new-,york te w]k51 en re$s 
d5 volg5d5 dag w]d e5 v]gad]+ van       
gele]d5 geh\d52 er w]d e5 s*ip bevra*t  
en d5 #ae;d5 v]trok de he] ,hovey als   
leid] van e5 wet5s*appelijke commissie1 
die d5 #ai;d5 op ,m>t9ique aankwam4     
,vi]maal ond]nam m5 e5 be/ijg+ van d5   
vulkaan4 ,de he] ,heilpr9 kwam e9de ,mei
 en wi/ tot tweemaal toe d5 krat] te    
b]eik54 ,de frans*e commissie is e]/ op 
#bj ,juni aangekom54  ,de he] ,heilpr91 
die ze] bek5d is door zijn geologis*    
w]k1 heeft e5 groot deel van zijn       
wet5s*appelijke loopbaan gewijd aan de  
/udie d] vulkan51 zo[el 9 ,mexico en    
,guatemala als 9 de &]e vulkanis*e      
gebi$5 van ,am]ika4 ,ik v]taal uit zijn 
rapport1 dat dadelijk na zijn t]ugkom/  
w]d gepublice]d1 deze z9n53 ,de doorgang
 van de gaswolk ( liev] van de          

v]niel+%oos1 moet op d5 dampkr+ de      
uitw]k+ hebb5 gehad van e5 cycloon2 da> 
drag5 de run5 van ,sa9t-,pi]re de       
duidelijk/e spor5 van4 ,het is moeilijk 
te besliss51 9 hoe v] electris*e        
ontlad+5 deel hebb5 gehad aan de v]woe/+
 van de ho(d/ad4 ,va/ /aat1 dat er      
ontlad+5 van di5 a>d hebb5 plaats gehad2
 metal5 en a>dew]k v]toon5 duidelijke   
blijk5 van de passage van d5 electris*5 
/room4  ,deze gele]de neemt aan1 dat de 
gebeurt5iss51 die hebb5 plaats gehad1   
vrij belangrijke v]hoog+5 ( v]lag+5     
moet5 hebb5 teweeggebra*t 9 d5 zeebodem4
 ,er is nog heel we9ig ern/ig gelood tot
 nu toe 9 de buurt van ,m>t9ique1       
,s9t-,v9c5t en de &]e eil&51 en de      
we9ige g$ane peil+5 z\d5 s*ijn5 aan te  
duid51 dat er ge5 m]kb>e v]&]+5 viel5 te
 con/ate]5 9 't niveau d] diepte di*tbij
 de ku/54 ,ma> niettem9 is het wa>1 dat 
op de ku/ van ,mexico nog kort gel$5 e5 
ondiepte gecon/ate]d is op e5 plek1 wa> 
't peillood vr de uitb>/+5 van #aijb e5 
diepte van #hjj ,m4 aanwees4 ,de he]    

,heilpr9 v]kla>t1 dat de ,c>abis*e ,zee 
het dun/e g$eelte van de a>dkor/ b$ekt1 
en dat de ,golf van ,mexico ha>         
oorsprong heeft te dank5 aan e5         
onmetelijke in/ort+ van lang v]vlog5    
tijd54 ,van dit beg9sel uitga&e1 z\ het 
v]dwijn5 van e5 ( me] d] vulkanis*e     
eil&jes tuss*5 ,s9t-,kitts en           
,s9t-,lucia volkom5 go$ mogelijk zijn4  
,de he] ,lacroix heeft gecon/ate]d1 dat 
de dampuit/oot+5 ( fum>ol5 9 de ,rivire 
,blan*e zi* niet enkel aan d5 va/5 wal  
hebb5 voorg$aan1 ma> dat zij tot 9 zee  
zijn voorgekom54 ,da>1 wa> zij zi* 9 zee
 hebb5 voortgezet1 is de ond]zees*e     
kabel gebrok5 op ongeve] ti5 mijl5 af/&s
 van de ku/1 zo[el op #e en op #cj ,mei1
 als op #h ,juli4 ,to5 m5 d5 #aa;d5     
,juni d5 kabel1 gebrok5 d5 #cj/5 ,mei1  
ophaalde uit e5 diepte van #abjj vadem1 
0 de te] er9 geheel week4 ,en op d5     
morg5 van d5 #e;d5 ,mei1 vr de          
cata/rophe met de fabriek ,gur91 is er  
e5 groote hoeveelheid doode vis* uit zee
 kom5 a&rijv5 jui/ 9 die buurt4  ,de    

comm&ant van de ,p\y]-,qu]ti]1 w]kzaam  
bij d5 frans*5 kabel1 spreekt ook van   
zulke w>mtev]s*ijnsel5 9 de diepte van  
d5 oceaan en wij/ op de betrekk+1 die er
 moet be/aan tuss*5 de hevige zee/room51
 die hij heeft wa>g5om5 en de vulkanis*e
 v]s*ijnsel5 van die ma&54 ,bij mijn    
t]ugke] 9 ,europa v]/]kte e5 m$$eel+ ov]
 peil+51 9 de buurt d] ,azor5 g$aan1    
tijd5s d5 jong/5 to*t van d5 vor/ van   
,monaco1 mij 9 mijn opvatt+1 dat de     
zeebodem hoog/ wa>s*ijnlijk /]k bewog5  
moet zijn geword51 zelfs tot op groot5  
af/& van de ,antill54 ,de inli*t+51     
v]/rekt door kapite9 ,*aves1 directeur  
van 't obs]vatorium van ,ponta ,delgada 
op de ,azor51 lat5 ge5 twijfel ov]1 ( er
 hebb5 zi* da> /oorniss5 voorg$aan1 al  
zull5 de bijzond]h$5 ons miss*i5 e]/    
veel lat] word5 on?uld1 als uitkom/ van 
ze] talrijke peil+5 en 9 de gewone      
rapport5 d] s*eepskapite9s4  ,de kabel1 
die de eil&5 ,t]ceira en ,pico v]b9dt1  
is op #h ,mei1 d5 dag d] ramp van       
,m>t9ique1 op twee plaats51 #ab mijl5   

van elk&] v]wijd]d1 gebrok5 op diept5   
van #aeab en #adah ,m4 ,en d] uite9d5   
droeg de duidelijke spor5 van e5 ze]    
hooge temp]atuur4  ,onafhankelijk hi]van
 is e5 &]e wa>nem+1 9 d5 ,azor5>*ipel   
g$aan1 niet onbelangrijk4 ,op e5 diepte 
van #ijj ,m41 wa> de normale temp]atuur 
ongeve] #i grad5 b$raagt1 heeft m5 e5   
w>mtegraad van #ac #a_/b graad wa>g5om54
  ,ik b5 driemaal te ,pr*eur gewee/4 ,de
 v]woe/+ van dit deel d] ku/ is niet    
v]oorzaakt door opwa>ts*e drukk+ van de 
gass51 ma> moet word5 toeges*rev5 aan   
geweldige /ormvlo$5 en enorme as*reg5s4 
,m5 z\ me55 9 de woe/ijn te zijn2 op    
sommige plaats5 zakt de voet 9 de diepte
 weg1 als bij e5 w&el+ door de du95 aan 
de ,noordzeeku/54 ,de mee/e huiz5 van   
het vroeg]e dorp zijn v]plett]d1 plat   
g$rukt2 hi] en da> /eekt e5 matras ( e5 
gebrok5 meubel/uk op uit de as*hoop54   
,ik zie1 hoe e5 rail van de tram tuss*5 
,pr*eur en ,sa9t-,pi]re v]s*eid5 meubels
 omhoog h\dt4  ,door e5 uitgevall5      
kozijn aan de voorzij kan m5 wat er ov] 

is van e5 +e/ort huis 9 oog5s*\w nem54  
,ik s*uif niet zond] moeite door de op5+
 na> b9n5 9 het v]trek1 wa> plotsel+ de 
ru/ v]/oord w]d4 ,duidelijk krijg ik e5 
indruk van de ov]haa/+1 wa>9 de bewon]s 
hebb5 moet5 vlu*t54 ,de vlo] met as*    
b$ekt1 ligt vol hui%\delijke artikel51  
kasboek51 briev51 kle$]54 ,ond] e5      
omgeworp5 /oeltje v9d ik e5 beeldje van 
d5 ,h4 ,antonius van ,padua4  ,rondom   
het dorp zijn alle hoogt5 kaal geword52 
de plant5groei is totaal v]dw554 ,e5    
onmetelijk lijkkle$ van as*1 li*tgrijs  
van kleur1 breidt zi* uit1 zoo v] 't    
gezi*t reikt1 en de enkele boom51 die   
zijn blijv5 /aan1 ontdaan van takk5 en  
blad]51 zi5 er uit als s*imm51 spok5 en 
g]aamt52 het lijkt e5 veld1 nadat d5    
vorig5 dag de slag gelev]d is4  ,to5 wij
 vr de ,rivire ,blan*e langs vo]5 en ons
 bij de ,rivire ,s*e en de ,rivire des  
,pres ophield51 0 de he] ,lacroix zoo   
vri5delijk1 mijn a&a*t te ve/ig5 op de  
groote klo(1 die van d5 top van d5 b]g 9
 s*u9e hell+ voortloopt tot het /r&4    

,da>langs ban5 zi* nog bij tuss*5pooz5  
de conglom]at51 door d5 vulkaan         
uitge/oot51 e5 weg4 ,bij e5 onz] to*t5  
hebb5 wij het geluk gehad1 om a*t uur 's
 avonds e5 kle9e uitb>/+ bij te won54   
,de kegel van d5 ,mont ,pel1 nu vrij van
 wolk51 v]toonde ons zijn vuurbol1      
t]wijl gloei5de conglom]at5 9 het ravijn
 vloeid54 ,de kegel van d5 veelbesprok5 
vulkaan1 die ond] voortdur5de obs]vatie 
wordt geh\d5 door d5 he] ,lacroix1 v]&]t
 i$] oog5blik4 ,nu e5s wordt hij hoog]1 
dan lag] na> gelang van de optr$5de     
uitb>/+5 en in/ort+54 ,g$ur5de mijn     
v]blijf op ,m>t9ique _h hij e5 neig+1 om
 9 te s*rompel52 lat] heb ik gehoord1   
dat hij 9 ,ma>t we] e5 hoogte van #aeff 
,m4 _h b]eikt4 ,e5s1 to5 wij met de     
,j\ffroy vr d5 b]g langs krui/51 hebb5  
wij hem gezi5 met e5 spleet door d5 top1
 zoodat het leek1 als( twee v+]s re*top 
9 de lu*t wez54  ,op e5 na*t blijv5 wij 
bij ,c>bet voor ank] ligg51 wa>s*ijnlijk
 op dezelfde plek1 wa> ,columbus aan wal
 g+ op zijn vi]de reis1 9 #aejb4 ,het   

dorp heeft ze] we9ig te lijd5 gehad ond]
 de uitb>/+ van #h ,mei1 want de        
moord5de hoos hield /il bij de e]/e     
huiz52 ma> de plaats is lat] v]woe/ door
 e5 enorm hoog5 vlo$1 die op #bj ,mei   
zi* heeft v]toond4 ,de zee is to5 ov] e5
 ruimte van #aej ,m4 op het l& ge/ort   
met golv5 van ongeve] twee met] hoogte4 
,er wordt mij e5 huis gewez51 op welks  
dak e5 boot ge/r& is4 ,de comm&ant      
,dieulaf kwam er d5 dag na de ramp en   
vo]de na> ,=t de ,france                
tweehond]d-ve]tig ku/bewon]s mee4  ,hoe 
go$ kan ik mij1 /a&e op het dek d] boot 
en kijk5d na> het wegje1 dat            
,sa9t-,pi]re met ,c>bet v]e5igde1 het   
drama voor/ell51 dat da> moet zijn      
afgespeeld4 ,de bewon]s van d5 buit5kant
 d] /ad1 doodelijk v]s*rikt door de     
zw>te wolk1 die zi* 9 hunne ri*t+       
bewoog1 vlu*tt5 all5 na> het naburige   
dorp4 ,de ongelukkig5 hebb5 ma> e5ige   
oog5blikk5 lang] 9 ang/ geleefd1 want   
zij kond5 het niet b]eik54 ,m5 heeft e5 
massa lijk5 op di5 weg gevond51 all5    

ligg5d na> d5zelfd5 kant met het gelaat 
t] a>de4  ,9 de laat/e dag5 van ,janu>i 
zette e5 to]i/5/oomboot uit ,new-,york  
met hond]d-vijftig passagi]s1 die e]/   
,s9t-,v9c5t en ,s9t-,lucia hadd5        
aang$aan1 de m5s*5 aan wal teg5ov] de   
run5 van ,sa9t-,pi]re4 ,plotsel+ komt er
 e5 di*te wolk uit d5 krat]1 lo/ zi* op 
9 onmetelijke dampkrull5 en w]pt /e55 en
 as* uit1 gelukkig 9 de ri*t+ van de    
,rivire ,blan*e4 ,de heele troep wordt  
als raz5d1 uit kret5 van wanhoop en     
tra*t de boot5 te b]eik54 ,e5 half      
dozijn /ort zi* als z9neloos 9 zee1     
t]wijl e5 fotograaf uit ,s9t-,v9c5t1 die
 aan d5 to*t deelneemt1 ma> aan boord   
geblev5 is1 op de m5igte zijn objectief 
ri*t4  ,ik wil graag het v]woe/e g$eelte
 9 het ,noord5 van het eil& gaan zi52   
ma> om dat te do51 zal ik e5 groot5     
omweg moet5 mak54 ,de huurrijtuig5 zijn 
s*a>s* op ,m>t9ique en zijn ov] 't      
algeme5 zoo oud1 dat m5 zi* er niet aan 
durft toev]tr\w52 bov5di5 zijn er 9 de  
mee/e plaats5 ge5 htels4 ,de g\v]neur   

heeft de buit5gewone vri5delijkheid1 e5 
rijtuig van de artill]ie te mijn]       
bes*ikk+ te /ell5 en laat bevel5 gev51  
opdat ik 9 alle g5d>m]ie-kaz]nes e5 kam]
 bes*ikba> zal v9d5 en mijn plaats aan  
d5 dis*4 ,dus zal ik de reis kunn5 do5  
ond] uit/ek5de om/&igh$54  ,ik trek het 
eil& dw>s door tot ,la ,tr9it1 en langs 
,sa9te-,m>ie1 ,m>igot en ,lorra9 kom ik 
d5 d]d5 dag bij ,basse-,po9te4 ,ov]al op
 die r\te valt de weeld]ige plant5groei 
van het l& te bewond]5 en de            
vru*tba>beid van d5 grond1 wa>op alles  
z\ kunn5 word5 v]b\wd1 als ma> de       
koloni/ aan d5 e55 en de vlijtige bo]   
aan d5 &]5 kant de plaats wild5 innem5  
van d5 neg]1 di5 treurig5 arbeid]4 't   
,is wa>1 dat ik op het laat/e deel van  
het traject wat aanplant+5 ontmoet1     
vooral van suik]riet1 en me] vee1 dan ik
 e]/ wa>s*ijnlijk _h gea*t4  ,hi] ziet  
m5 ge5 spoor van de v]woe/+5 door d5    
vulkaan2 ma> te ,basse-,po9te beg9t we] 
de droevige aanblik4 ,het dorp is v]woe/
 geword5 door geweldige vlo$51          

v]oorzaakt door de ov]vlo$ige reg5s1 die
 9 de ma& ,mei op de uitb>/+5 zijn      
gevolgd4 ,da> alle plant5groei op de    
hell+5 van d5 b]g v]dw55 01 heeft het   
door niets teg5geh\d5 wat] het          
tufge/e5te 9 beweg+ gebra*t1 ev5als de  
conglom]at5 en de /e551 heeft boom5     
ontworteld en d5 grond opgebrok54 ,de   
/room5 hebb5 de huiz5 do5 in/ort51      
t]wijl ze hoop5 /e5blokk5 en boom/amm5  
voort/uwd51 en de b$d+ d] rivi] is      
opgevuld tot e5 hoogte van bij de #e ,m4
 ,ik zie huiz51 wa>van alle5 het dak    
bov5 d5 v]s*rikkelijk5 *aos op/eekt4 ,op
 het /r& heeft de ne]ge/orte massa      
belangrijke inzakk+5 teweeggebra*t1     
zoodat de delta groot] is geword52 de   
baai is ov] e5 l5gte van #abj ,m4       
volkom5 v]/opt g]aakt4 ,de bewon]s van  
het dorp hebb5 zi* kunn5 r$d5 met       
uitzond]+ van e5 vr\w1 die ziek te b$   
lag4  ,langs e5 vrij bezwa>lijk5 weg    
b]eik ik het dorp ,aj\pa-,b\illon1 d5   
#cj/5 ,augu/us tegelijk met ,morne-,r\ge
 v]woe/ door e5 nieuwe en vreeselijke   

uitb>/+ van d5 ,mont ,pel4 ,de beide    
plaats51 met nog e5 pa> &]e uit de      
buurt1 zijn 9 e5 enkel oog5blik ov]dekt 
geword5 met /ortvlo$5 van kok5d slijk en
 wat]2 de e]/e buit5di5 nog getr(f5 door
 e5 massa /e55 en heete as*4 ,deze ramp 
heeft aan ongeve] #aejj sla*t(f]s te    
,morne-,r\ge het lev5 geko/ en aan #djj 
te ,aj\pa-,b\illon4 ,9 laat/g5oemd dorp 
is het zuidelijk deel gespa>d geblev51  
en enkele bewon]s hebb51 ondanks de     
raadgev+51 hun bij h]hal+ toeb$eeld1 hun
 huiz5 we] betrokk54 ,ik heb geleg5heid1
 met e5 van h5 te prat51 e5 man1 die1 9 
zijn huisje opgeslot51 de ramp heeft    
ov]leefd4  ,de wolk1 die volg5s hem     
be/ond uit heete as* en kok5d wat]1     
zond] e5ige toevoeg+ van /e551 kwam van 
d5 b]g na> b5$5 met v]wond]lijke        
snelheid1 alles wat zij op ha> weg vond1
 op zij s*uiv5d en v]niel5d4 ,veel m5s*5
 w]d5 oog5blikkelijk v]/ikt2 &]5 kreg5  
afgrijselijke wond51 wa>9 de as* e5 kor/
 vormde4 ,er w>5 er1 die neus en oor5   
hadd5 v]lor5 en v]s*eid5 van deze       

ongelukkig5 bezwek5 na e5ige dag5 van   
afs*uwelijk lijd54 ,als m5 zi* tuss*5 de
 run5 beweegt en e5 blik w]pt op de     
hoop5 pu91 is het1 ( m5 de uitw]k+ van  
e5 cycloon vr zi* ziet4 ,er zijn huiz5  
totaal v]spl9t]d1 als( ze 9 e5 vijzel   
w>5 fijnge/ampt4  ,van ,morne-,r\ge1 dat
 coquette dorpje1 dat i$] to]i/ vroeg]  
g+ bezoek51 is nu niets &]s ov] dan e5  
deel d] k]k en e5 pa> huiz54  ,voordat  
ik ,lorra9 we] b]eikte1 hield ik mij te 
,assi] op1 wa> de he] ,lacroix e5 twe$5 
po/ heeft opg]i*t1 om d5 geva>lijk5     
buurman te kunn5 obs]ve]54 ,het         
ho(dobs]vatorium is bij                 
,fond-,sa9t-,d5is op e5 hoogte1 van wa> 
m5 het v]woe/e gebi$ geheel behe]s*t2   
het is e5 soort van kazemat1 e5 e*t =t1 
met d5 +ang natuurlijk aan de van d5    
vulkaan afgeke]de zijde4 ,m5 kijkt er op
 e5 deel van d5 krat]1 en onoph\delijk  
wordt de bewak+ volgeh\d54 ,elk5 dag    
wordt e5 bullet9 na> ,=t de ,france     
getelefone]d1 wa> het wordt aangeplakt  
en van wa> het wordt bek5d gemaakt 9    

alle geme5t5 van het eil&4  ,to5 ik 9   
,assi] 01 /ond de po/ ond] leid+ van d5 
frans*5 zee(fici] ,le ,c]f1 die zoo     
vri5delijk 0 mij te v]gezell5 op mijn   
to*t door de om/rek54 ,ik daal zelfs af 
9 de kle9e ond]a>ds*e s*uilplaats1      
wa>van de toegang door e5 ze] /evige    
/e55 deur is afgeslot5 en die 9 geval   
van onraad di5/ moet do54 ,nog _h ik het
 geluk1 te ,assi] bij toeval d5 top vrij
 van damp te zi52 ma> de beide v+]s zijn
 v]dw552 ik zie nu sle*ts e5            
reuz5suik]brood1 dat op/eekt 9 de lu*t4 
,de brave g5d>m5 deel5 mij1 zo[el te    
,lorra9 als op de &]e plaats51 wa> ik   
hun ga/vrijheid heb g5ot51 ze]          
aangrijp5de bijzond]h$5 mee omtr5t      
all]treurig/e tooneel51 die zij hebb5   
bijgewoond4 ,hun taak is zwa> gewee/ en 
hun toewijd+ is alle l( wa>d4 ,vel5 van 
h5 zijn omgekom51 zo[el te ,sa9t-,pi]re 
als te ,morne-,r\ge1 en h]haaldelijk    
hebb5 zij gewe]vuur moet5 door/aan van  
plund]5de b5d54 ,b$reigd door d5 vulkaan
 en tev5s door de gloei5d heete en      

gesplet5 t]re951 wa> zij van d5 morg5   
tot d5 avond moe/5 bezig zijn en vaak   
ook 's na*ts1 gebrok5 van v]moei5is1 w>5
 zij ma> blij1 als ze hi] en da> e5     
gewonde ontdekt51 die nog door dadelijke
 hulp miss*i5 te r$d5 04 ,als deze fl9ke
 k]els er niet w>5 gewee/1 z\ er veel   
me] geplund]d zijn1 en tal van          
ongelukkig51 die ge5 hulp kreg5 en ge5  
laf5is1 z\d5 omgekom5 zijn1 zond] dat e5
 m5s*5oor hun kla*t5 en hun sm>tkret5   
opv+4 ,het ambt van g5d>me 9 de kolonin 
is e5 moeilijke po/1 vooral omdat m5 i$]
 uur en 9 all]lei werge/eldheid na>     
groote af/&5 kan word5 g]oep51 en e]/ na
 zes j>5 di5/ heeft deze bes*eid5       
l&sdi5a> re*t op e5 v]l( van zes ma&51  
t]wijl de kantoorman1 e5ige ur5 p] dag  
ov] zijn less5a> gebog51 en bijna altijd
 door de politiek 9 beslag g5om5 alsook 
door de zorg1 zijn sig>et niet te lat5  
uitgaan1 e9delooze mal5 v]l(            
krijgt444444 tot h]/el van gezondheid6  
,mijne vri5d51 de g5d>m51 v9d5 nog d5   
tijd1 om 9 hun vrije oog5blikk5 e5      

tu9tje 9 orde te h\d5 en e5 =meel       
teg5bewijs te lev]5 teg5 de bew]+ van de
 l$igloop]s1 dat het klimaat niet       
ges*ikt is voor het kweek5 van          
europees*e gro5t54 ,ik zie die e*t] niet
 enkel groei51 ma> ik proef ze aan d5   
dis*1 zo[el knolletjes als dop]wt51     
tomat51 salade1 wortel51 kool en druiv5 
zelfs4  ,en de slang1 de b]u*te         
,trigonocephalus1 de geva>lijke met d5  
driehoekig5 kop1 die e]tijds altijd op  
,m>t9ique ond]w]p van gesprek 01 komt   
die nog ev5veel voor als vroeg]8 vroeg  
ik op e5 dag aan e5 brigadi]1 die mij   
v]gezelde op e5 uit/apje te pa>d1 wa> we
 e5 met di*t /ruikgewas bezet t]re9     
hadd5 te passe]54  ,veel m9d] dan       
vroeg]1 zei hij mij1 s$]t m5 hi] en op  
,s9t-,lucia d5 i*neumon heeft +evo]d1   
die onru/b>5d snel 9 aantal to5eemt en  
e5 w>e sla*t+ aanri*t ond] de geva>lijke
 kruip5de di]54 ,ma> diezelfde i*neumon1
 die ge5 slang5 g5oeg me] v9dt om te    
v]sl9d51 beg9t nu kipp5 te v]orb]5 en   
wordt de s*rik van d5 l&b\w4  ,de weg   

van ,lorra9 na> ,la ,tr9it is ze]       
s*ild]a*tig en loopt aan dez5 kant van  
't eil& langs de altijd fel bewog5 zee4 
,vaak is ,m>igot het e5ige punt aan deze
 ku/1 wa> m5 aan l& kan gaan4 ,to5 ik er
 passe]de w5dde zi* e5 s*o5] na> de     
baai2 ma> de vlag1 jui/ door e5 beambte 
aan de hav5 gehes*51 geeft aan1 dat ze  
moet t]ugke]54 ,mijn koetsi] v]telt mij1
 dat m5 dikwijls1 om fu/5 rhum te kunn5 
ins*ep51 ze 9 zee moet w]p5 en ze dan   
met e5 boot al duw5d na> het s*ip moet  
br5g51 wa> ze aan boord word5 g5om54 ,na
 de v]woe/+ van ,sa9t-,pi]re hebb5      
v]s*eid5e 9 deze /rek5 geve/igde plant]s
 van suik]riet het plan opgevat1 e5     
nieuwe /ad 9 't lev5 te roep5 op de     
oo/ku/ ( t5 m9/e de inri*t+ van e5      
groote hav5 te ,la ,tr9it te ond]nem54  
,ik heb e*t] t] plaatse v]nom51 dat m5  
hi]voor we9ig /eun v9dt bij de          
autoriteit54 ,ma> wat z\ e5 spoorweg1   
die ,=t de ,france met de oo/ku/ v]bond1
 groote di5/5 bewijz5 en wat z\ hij e5  
zeg5 zijn voor de ontwikkel+ d] kolonie6

 ,helaas6 ,de spoorweg5 word51 na> het  
s*ijnt1 op dit arme ,m>t9ique nog ad    
cal5das graecas v]s*ov54  ,ik ^w te     
,sa9te-,m>ie v]wa*t door e5 vri5delijk5 
plant]1 die mij te djene]5 heeft        
gevraagd1 en die vr d5 et5 mij zijn     
groote bezitt+ rond leidt4 ,hi] zie ik  
t5 m9/e wijde veld5 suik]riet en ^w er  
v]vo]d 9 e5 kle9 wag5tje op rails met   
smal spoor1 dat truc heet en door e5    
muilezel wordt getrokk54 ,9 dit ga/vrij 
huis b5 ik 9 gezels*ap met e5           
e]bi$wa>dig grijsa>d1 die met zijn vr\w 
en twee do*t]s bij zijn s*oonzoon       
inwoont1 eig5a> van de suik]plantage4   
,hij is wel e*t e5 sla*t(f] van de      
uitb>/+ van d5 vulkaan1 e5 door de ramp 
getr(f5e1 zooals ik er v]s*eid5 9 de    
laat/e wek5 heb ontmoet1 volkom5 g]une]d
 door het gebeurde1 vr de cata/rophe e5 
welv>5d man1 ?ans tot d5 b$el/af        
gebra*t4 ,zijn bezitt+ te ,pr*eur is    
geheel v]woe/1 en de ongelukkige lijdt  
alle5 ge5 gebrek1 omdat de familie zi*  
ov] hem heeft ontf]md4  ,weldadigheid is

 hi] op s*itt]5de wijze aan d5 dag      
gelegd1 zoodra de b]i*t5 van de ramp de 
h>t5 luid] hebb5 do5 klopp5 door de     
gans*e w]eld1 en millio55 zijn gegev51  
om de ongelukkig5 te help54 ,wie zijn   
e*t] de w]kelijk door de ramp getr(f551 
en welke somm5 heeft m5 aan h5          
uitgeke]d8 ,en da>5teg51 wie hebb5 't   
mee/ gepr(ite]d van de algeme5e         
edelmo$igheid8  ,e5 ze] sect>is*e gee/  
heeft bij de uitdeel+5 d5 toon          
aangegev54 ,vr zij hulp v]le5d51        
ond]zo*t5 de ambt5>5 niet1 hoe de       
ge/eldheid van het sla*t(f]1 ma> welke  
zijn politieke ov]tuig+ 01 want alles is
 politiek 9 dit arme l&1 en de blanke   
bevolk+1 die ge/adig 9 aantal t]uggaat1 
wordt ov]/emd door de me] en me]        
veldw9n5de neg]klasse4 ,die m5s*5 zijn  
kiez]s vanaf d5 man1 die e5ig ond]wijs  
g5ot5 heeft1 tot d5 e]/5 d5 be/5        
/raatslijp]1 die u onbes*aamd aan/a>t1  
die all]lei gebrek5 heeft1 niets liev]  
wil dan /el5 en wi5s traagheid en       
onv]s*illigheid aan het ongelo(elijke   

gr5z54 ,de uitb>/+5 van d5 ,mont-,pel   
zijn e5 bron van inkom/5 geword5 voor   
die b5de leegloop]s1 die ma> al te blij 
z\ zijn1 als zoo'n ramp zi* h]haalde4   
,wat hebb5 zij1 met uitzond]+ van e5    
kle9 aantal van h51 v]lor58 ,9 't geheel
 niets1 omdat zij niets bezat5 dan de   
enkele vodd51 die zij om zi* hadd5 hang5
 en omdat hun behoeft5 ze] bep]kt w>52  
zij zijn plotsel+ welv>5d geword5       
doordi5 zij gratis vo$sel1 won+ en kle$+
 kreg54 ,e5 s*ip1 dat van ,=t de ,france
 kwam1 heeft ge5 arbeid]s kunn5 krijg51 
om de lad+ te loss51 want de door de    
ramp getr(f55 weig]d5 te w]k51 zelfs    
voor vi] francs p] dag4 ,e5 boot1 uit   
,am]ika gekom5 met lev5smiddel51 v]ke]de
 9 hetzelfde geval2 de bemann+ heeft to5
 zelve het w]k moet5 v]ri*t54 ,da>5teg5 
vond5 de to]i/5 altijd gids5 g]e$1      
zooveel ze ma> v]langd51 om h5 te       
v]gezell5 na> de run5 van ,sa9t-,pi]re2 
dat 0 e5 middel om op de v]bod5 t]re95  
te kom5 en da> ongem]kt hun slag te     
slaan4  ,de politiek1 de v]kiez+51 zi$a>

 de spil1 wa> alles om draait4 ,er moe/5
 d5 #i;d5 ,mei v]kiez+5 te ,sa9t-,pi]re 
plaats hebb52 m5 wilde niet1 dat de     
bevolk+ de /ad z\ v]lat5 ondanks het    
dreig5de geva>4 ,de commissie van       
gele]d5767 /elde ha> g]u/ en bewe]de1   
dat er niets te vreez5 04 ,de v]woe/+   
van de fabriek ,gur91 de hevige         
ov]/room+5 van de ,rivire ,blan*e1 de   
ontpl(f+5 9 d5 vulkaan1 al die          
onru/b>5de voorteek551 die het e5 na het
 &] zi* voord$51 w>5 onbeteek55de       
incid5t54 ,en d5 volg5d5 dag w>5        
twe$uiz5d blank51 koopli$5 met hun gez91
 zij die tezam5 het cr$iet en de        
traditie 9 de /ad v]teg5woordigd51 de   
sla*t(f]s d] gruwelijke ramp geword54   
,bij mijn vraag aan v]s*ill5de blank5 en
 creol51 hoeveel zij ontvang5 hadd5 van 
de weldadigheidsmillio551 0 het antwoord
 /e$s precies hetzelfde3 niets1 vol/rekt
 niets4 ,ik heb te ,=t de ,france e5    
oud5 plant] gesprok51 di5 ik op e5      
vorige reis _h ontmoet1 en die nu geheel
 g]une]d 04 ,hij mo*t zi* gelukkig      

rek551 omdat hij e5 bes*eid5 plaats als 
employ 9 e5 h&el%uis _h gekreg51 t]wijl 
e5 neg]1 die vroeg] bij hem 9 di5/ 0    
gewee/ en die nooit e5 /uiv] _h bezet51 
?ans 9 om/&igh$5 v]ke]de1 die hij zi*   
nooit _h kunn5 droom51 9 zijn soort e5  
r5t5i]tje met e5 huis en twee hect>5    
gronds4 ,en hoeveel van de millio55 is  
er gebruikt voor de v]kiez+spropag&a8   
,zelfs g$ur5de de ramp en da>na w>5 de  
autoriteit5 vol van dit e5e3 de         
v]kiez+54  ,alle5 de inboorl+5 hebb5 van
 het vette hapje gepr(ite]d2 behe]d]s   
van de fonds5 hebb5 e5 deel van d5 buit 
wet5 te bema*tig54 ,e5 dorpsburgemee/]1 
v]kiez+sag5t1 die op d5 voorgrond trad1 
_h de opdra*t gekreg51 zorg te drag5    
voor het ond]h\d van twee duiz5d        
sla*t(f]s d] ramp2 hem w]d5 zev5tig     
c5times p] ho(d en p] dag v]/rekt4 ,die 
weldo5] teg5 contante betal+ wi/ het zoo
 9 te ri*t51 dat hij ze 9 't lev5 hield 
met twee ( drie /uiv] p] dag en aldus   
v]ga>de hij e5 a>dig spa>potje voor zijn
 oud5 dag4  ,de teg5woordige g\v]neur1  

de he] ,lemaire1 van wi5 het alle       
e]lijke m5s*5 spijt1 dat hij niet vroeg]
 is gekom51 om d5 ,augias/al te re9ig51 
heeft e5 zw>e taak1 en hoewel hij de    
go$keur+ w9t van all51 die belang/ell5 9
 d5 vooruitgang d] kolonie1 /aat hij    
bloot aan de aanvall5 d] p]s1 die hem   
heftige bele$ig+5 toevoegt4 ,ook komt   
hij natuurlijk 9 bots+ met de           
leegloop]s1 die bij de an>*ie van e5ige 
ma&5 zijde hebb5 gesponn54 ,zijn plaats 
da> is ge5 s9ecure1 dat heb ik kunn5    
wa>nem5 g$ur5de de ma&1 to5 ik op het   
eil& v]toefde4  ,het is mij dikwijls    
gebeurd1 dat ik aangesprok5 w]d door e5 
neg] ( e5 neg]91 die e5 aalmoes vroeg4  
,die la/ige wez5s zegg5 dan met huil]ige
 /em1 dat ze tot de v]ongelukt5 behoor51
 en hebb5 mogelijk gewoond erg5s heel v]
 van het tooneel d] ramp v]wijd]d4 ,m5  
z\ me55 9 het ,oo/5 te zijn1 wa> altijd 
bas*i% wordt gevraagd4  ,de g\v]neur is 
met all5 mogelijk5 ijv] zi* gaan        
toelegg5 op het /i*t5 van nieuwe dorp5  
en c5tra van l&b\w voor wie w]k5 will5  

en zi* we] e5 positie will5 v]ov]54 ,er 
zijn da>van re$s zes ( zev51 en ik heb  
aan de voornaam/e e5 bezoek gebra*t4 ,9 
het beg9 0 het aantal zw>t5 van go$5    
wille heel kle92 ze gav5 de voorkeur aan
 e5 b$eel+ 9 geld1 wa>bij ze 9 luiheid  
hun dag5 kond5 slijt54 ,ma> to5 ze zag51
 dat de tijd van gift5 en gav5 voorbij  
01 heeft e5 zek] aantal van h5 beslot51 
de spade t] h& te nem5 en ond] go$ +]i*t
 toezi*t het huis1 de g]e$s*app5 en het 
hoekje grond te aanva>d51 die hun gratis
 word5 v]/rekt4 ,te ,tivoli1 op d5 weg  
na> ,balata1 ga ik door e5 glo$nieuw    
dorp1 van ongeve] #aej ,h4,a4           
opp]vlakte1 wa> e5 duiz5dtal inwon]s ov]
 #agj z9delijke huisjes zijn v]deeld4   
,da> ik het ,zuid5 van ,m>t9ique niet   
k51 neem ik met +5om5heid de uitnoodig+ 
aan van d5 he] ,lemaire1 om hem te      
v]gezell5 op e5 inspecti]eis1 die hij   
heeft te mak54 ,aan boord van de        
,j\ffroy begev5 wij ons na>             
,trois-,ilets en na> ,anse d',arlet4    
,het e]/e is de geboorteplaats van      

,josph9e de ,beauh>nais2 op e5ig5 af/&  
van het dorp wij/ m5 u nog het nu geheel
 v]vall5 huis1 wa> zij het e]/e         
lev5sli*t aans*\wde1 t]wijl de oude     
dorpsk]k het graf van ha> mo$] bevat4   
,de /reek is we9ig bewoond en ik ontdek 
sle*ts s*a>s*e spor5 van l&b\w1 (s*oon  
m5 kan zi51 dat de grond ov]al vru*tba> 
is4 ,als ik het laat/e ja>v]slag van de 
kolonie opsla1 v9d ik sle*ts e5 opbr5g/ 
van #dj millio5 kilo suik]1 #ad #a_/b   
millio5 lit]s tafia en rhum en bijna    
#a_/b millio5 kilo cacao4 ,&]s niets4   
,dit diepe v]val /aat niet met          
economis*e toe/&5 9 v]b&1 ma> met       
traagheid en gebrek aan gee/ van        
initiatief bij de bewon]s4  ,te         
,trois-,ilets /elt de maire aan d5      
g\v]neur de e5ige vr\w voor1 die de ramp
 van ,sa9t-,pi]re heeft ov]leefd4 ,aan  
d5 buit5kant d] /ad won5d en v]s*rikt   
door de nad]+ d] wolk1 heeft zij zi* 9  
ha> huis geb>ricade]d en is ond] e5     
tafel flauw gevall54 ,tot bewu/zijn     
gekom51 zag ze alle l$5 van ha> gez9    

dood om ha> he5 ligg54 ,(s*oon ze hevig 
gebr& 01 is ze door de zorg51 die m5 aan
 ha> heeft be/e$1 t5 slotte beh\d5      
geblev54 ,9 zulk e5 ongelukkige kan m5  
belang /ell52 zij is wat &]s dan die    
la/ige individu51 die mij v]volgd5 met  
hun eeuwig3 ,e5 kle9e gave6 ,door de    
ramp getr(f56 enz4  ,te ,anse d',arlet  
heb ik1 t]wijl de g\v]neur e5 ond]h\d   
heeft met de dorpsautoriteit51 nog e5   
mooie geleg5heid voor z$e/udin4 ,op drie
 v]s*ill5de plaats5 passe] ik groepjes1 
die 9 lev5dig gesprek zijn4 ,het ond]w]p
 d] discussie is niet moeilijk te rad51 
't is altijd politiek1 hun e5ig         
/okpa>dje1 wa>op zij van 's morg5s tot  
's avonds drav54 ,als ik dan1 bij het   
aanhoor5 van de v]h&el+ van e5 oud5     
neg]1 niet nalat5 kan te glimla*51 w]pt 
de man mij e5 wo$5d5 blik toe en voegt  
erbij3 ,ik zeg1 wat ik wil2 ik b5 ev5   
go$ kiez] als jij4 ,wanne] zal m5 9     
rege]+skr+5 e5s begrijp51 dat het       
/emre*t1 aan al die zw>t5 ges*onk51 e5  
anomalie1 e5 dwaa%eid is1 en dat de     

politiek de kank] is1 die knaagt aan de 
ontwikkel+ en de welva>t d] arme        
kolonin8  ,als de neg] van ,m>t9ique nog
 alle5 ma> de genc>ne]de luiheid        
v]teg5woordigde1 z\ m5 hem kunn5 bes*\w5
 als e5 drukf\t 9 het boek van de       
natuur1 ma> dit treurige product me5t1  
dat hij onze gelijke is en de wett5     
/ijv5 hem 9 die opvatt+1 want zij erk5n5
 hem als zoodanig4 ,hij is kiez]1 dit   
wez5 zond] opvo$+ en ond]wijs1 v]/ok5   
van z$elijkheidsgevoel en van wat niet  
al me]6 ,wat do5 de ,engels*5 en        
,n$]l&]s er to* go$ aan1 dat zij h5 op  
hun re*te wa>de s*att51 dat ze 9 de     
re*tbank5 sle*ts europees*e             
magi/raatsp]son5 plaats51 aan de        
inboorl+5 ge5 /emre*t v]le55 en 't /ell5
 zond] ,e]/e en ,twe$e ,kam]l$5 uit de  
kolonin6    ,,ii  ,nadat ik alle ell5de 
en alle gruwel5 van de ongev5a>de       
natuurramp met de gruwelijk vele        
/]fgevall5 heb gezi51 ru/ ik drie dag5  
uit op e5 ideaal eil&1 ,tr9idad1 dat e5 
ze] gun/ige teg5/ell+ vormt met het pas 

v]lat5 oord4 ,ik v9d er e5 ze] com=tabel
 htel1 go$e rijtuig51 electris*e trams1 
e5 politie op zijn europees*1 die d5    
neg] 9 b$wang weet te h\d54 ,e5         
uit/ek5de boot1 annex aan de ,royal     
,mail1 br5gt mij v]volg5s na> ,tabago1  
da>na na> ,gr5ada en t5 slotte na>      
,s9t-,v9c5t1 wa> e5 ramp1 gelijk aan die
 van ,m>t9ique1 bijna de helft van het  
eil& heeft v]woe/4  ,s9t-,v9c5t is e5 d]
 kle9/e eil&5 van de ,antill52 het is   
sle*ts #bg ,k4,m4 lang van 't ,noord5   
na> het ,zuid5 en de gemiddelde bre$te  
b$raagt ma> #ag ,k4,m4 ,na van ,gr5ada  
te zijn v]trokk51 va>t m5 langs e5      
geheele reeks van kle9e1 sle*ts ze]     
s*a>s bewoonde eil&jes4 ,de ho(d/ad van 
,s9t-,v9c5t1 ,k+/[n1 ligt op het        
zuidelijk uite9de2 het is e5 onbeteek55d
 /adje4 ,buit5 ,*teau-,belair op de     
we/ku/ en ,georget[n op de oo/ku/1 heeft
 het eil& enkel nog e5 pa> kle9e        
dorpjes2 de totale bevolk+ blijft nog e5
 we9ig b5$5 vijftig duiz5d ziel54  ,9   
vroeg]5 tijd w>5 de suik]plantages er   

betrekkelijk bloei5d2 nu beteek55 ze    
we9ig4 ,de plant]s do5 9 ho(dzaak aan d5
 v]b\w van arr[root2 het zetmeel van d5 
wortel wordt gebruikt bij de b]eid+ van 
cacao en *ocolade en doet 9 de apo!k5   
di5/2 wat het eil& aan maniok1 cacao en 
vru*t5 oplev]t1 is van we9ig belang4    
,nauwelijks e5 d]de van d5 grond is 9   
cultuur1 ook al doordi5 e5 groot g$eelte
 van het eil& +5om5 wordt door e5       
vulkan5ket51 wa> op vele plaats5 de     
natuur e5 woe/ijnk>akt] draagt4         
,v]s*eid5 topp5 reik5 tot e5 hoogte van 
#fjj  #ajjj ,m2 de voornaam/e1 de       
,s\frire1 9 het ,noord51 jui/ op        
dezelfde plek als de ,mont-,pel op      
,m>t9ique1 b]eikt #aacj ,m4  ,de eil&5  
,gr5ada en ,s9t-,v9c5t hebb5 d5zelfd5   
g\v]neur1 die om beurt5 op het e5e en   
het &]e eil& v]blijf h\dt1 het mee/ op  
,gr5ada4 ,tijd5s zijn afwezigheid wordt 
de leid+ d] /aatszak5 toev]tr\wd aan e5 
adm9i/rateur1 die 9 het g\v]nem5t%uis   
woont4 ,ik haa/ mij1 d5 he] ,cam]on e5  
visite te br5g51 want de g\v]neur1 ,sir 

,rob]t ,llewell5 is op het oog5blik op  
,gr5ada gen/alle]d1 en hem d5 brief t]  
h& te /ell5 van het m9i/]ie van kolonin 
te ,lond51 mij 9 zijn welwill5dheid     
aanbevel5d4 ,de he] ,cam]on /elt zi* op 
de h(felijk/e mani] te mijn] bes*ikk+ en
 bi$t mij 9 het rege]+sgeb\w ga/vrijheid
 aan4  ,om 9 het v]woe/e gebi$ te kom51 
zal ik mij 9 e5 boot na> de we/ku/ hebb5
 te begev5 tot ,*teau-,belair1 en lat]  
p] rijtuig moet5 gaan na> ,georget[n op 
de oo/ku/1 wa>bij ik het eil& op het    
bre$/e g$eelte doortrek1 van de ku/ die 
ond] d5 w9d is tot de w9dku/ toe4 ,ik   
zal dez5 ke] reiz51 niet met d5         
bem9nelijk5 he] ,lacroix1 ma> met e5    
gele]d5 ,duits*]1 d5 he] ,sapp]1 #a di5 
ik re$s op ,m>t9ique _h ontmoet en die  
op e5 /udi]eis na> de beide eil&5 is    
uitgezond51 nadat hij de vulkan5 van    
,guatemala heeft bezo*t4 ,wij hebb5 het 
noodige provi& meeg5om51 en wij v]trekk5
 vroeg 9 d5 morg5 uit ,k+/[n 9 e5       
roeiboot met kra*tige mann5 aan de      
riem54  ,t]wijl we di*t langs de ku/    

vo]51 kreeg ik e5 indruk van de         
geweldige s*okk5 en woel+51 wa>van      
,s9t-,v9c5t het tooneel moet zijn gewee/
 9 v] a*t] ons ligg5de eeuw54 ,het eil& 
is e]/ 9 #adih door ,columbus ontdekt1  
en de ges*i$5is gewaagt sle*ts van n    
hevige uitb>/+ 9 #ahab4 ,hi] heeft m5   
mij ev5als op ,m>t9ique boek5 lat5 zi5  
en ges*rift51 die van d5 ,s\frire en d5 
,mont-,pel sprek5 als van uitg$o(de     
vulkan56  ,wij gaan voorbij lag5 lava   
van vele met]s hoogte1 9 twee v]diep+5  
ligg5d1 wa>tuss*5 e5 laag plant5groei   
duidelijk aantoont1 dat er wa>s*ijnlijk 
eeuw5 zijn v]loop5 tuss*5 de vorm+ van  
het e]/e plateau en die van het twe$e4  
,op enkele plaats5 bevat de compacte    
massa tufge/e5t5 en groote /e551 hoop5  
as*1 tot e5 va/e sub/antie geword51     
zelfs zoog5aamde bomm51 gloei5de kogels1
 als de vulkaan ook v]l$5 ja> heeft     
uitgeworp54 ,het is gemakkelijk te zi51 
dat die vroeg]e uitb>/+5 gepa>d zijn    
gegaan met /]ke lava/room51 't ge5 9    
#aijb no* hi]1 no* op ,m>t9ique het     

geval is gewee/4  ,wij kom5 te          
,*teau-,belair4 ,er is ge5 htel1 ma> to*
 e5 won+ voor vreemdel+51 e5 re/-h\se1  
als de ,engels*5 zegg54 ,het ziet er ze]
 z9delijk uit en di5t tot v]blijfplaats 
voor de we9ige vreemdel+51 die aankom51 
alsook tot politiebureau1 po/- en       
telegraafkantoor4 ,e5 vri5delijke b$i5de
 br5gt mij 9 e5 behoorlijke kam]1 pakt  
mijn voorraad uit en voltooit het m5u   
van mijn maaltijd met v]s*e ei]5 en !e4 
,de duits*e geoloog g5iet ga/vrijheid   
bij e5 wesleyaans*5 gee/elijke1 die 9 de
 plaats woont en br5gt d5 avond met zijn
 ga/he] door1 wa>bij zij sam5           
toeb]eidsel5 mak5 voor de be/ijg+ van d5
 ,s\frire op d5 volg5d5 dag4 ,da> ik de 
volh>d+ en het ui?\d+sv]mog5 van d5 e*t5
 ,alp5beklimm] mis en no* d5 mo$1 no* d5
 w5s* heb1 mij te wag5 aan e5 zoo       
geva>lijke exp$itie1 zal ik sle*ts tot  
e5 zek] punt met h5 meegaan4 ,ik b5 bij 
't e]/e aanbrek5 van d5 dag]aad al bij  
d5 /eig]1 wa> het bootje ons wa*t4  ,we]
 e5 lavaku/ met veel bazalt2 iets v]d]  

do5 zi* plateaux voor1 vol as*1 wa>op de
 re/5 van e5 pa> fabriek5 zijn te zi51  
v]woe/ bij de uitb>/+ van #g ,mei4 ,de  
roei]s zett5 ons af 9 e5 bo*t1 en wij   
beklimm5 e5 w&1 uit m9 ( me] va/ geword5
 as* be/a&e1 en wa>9 wij tr$5 ui?\w5 met
 onze h\weel51 /eun5d op onze /okk54 ,de
 top van d5 vulkaan is 9 damp5 v]s*ol51 
en de hell+5 zijn v]l5gd 9 e5 dikke laag
 as*1 die buit5di5 de geheele vlakte    
ov]dekt4  ,de as* is ov] 't algeme5 van 
e5 grijze kleur1 hi] en da> vrij donk]  
van t9t en is afkom/ig van de laat/e    
uitb>/+54 ,die van #g ,mei _h jui/ de   
p>elgrijze kleur d] as* van d5          
,mont-,pel1 ook bij lat]e uitb>/+5 /e$s 
die t9t v]toon5d1 en voelt bij aanrak+  
v]rass5d za*t aan1 zoo iets als p\dre de
 riz4 ,veel as* van d5 ,s\frire uit de  
ma&5 ,juni1 ,septemb] en ,octob] is     
korrelig2 ik heb er 9 de buurt van      
,georget[n wel opg]aapt1 die d5 indruk  
maakte van ja*?agel4 ,s$]t ik 9 ,europa 
b5 t]uggeke]d1 is er nog op ,s9t-,v9c5t 
e5 vrij hevige uitb>/+ gewee/1 namelijk 

d5 #bb/5 ,ma>t4 ,de g\v]neur heeft mij  
e5 /aaltje ge/uurd van de to5 9 de /ad  
,k+/[n zelve gevall5 as*2 die 0 heel    
fijn1 bijna zw>t en v]toonde e5 li*t5   
metaalglans4  ,ik b5 n en al v]baz+ ov] 
de woe/ijn1 die zi* na> alle kant5      
uit/rekt1 en e5 pa> uur lang loop ik 9  
v]s*ill5de ri*t+51 voorzi*tig om de     
splet51 die de grond v]toont4 ,de hevige
 reg5s van zom] en h]f/ hebb5 de enorme 
laag as* ges*eurd en gesplet5 en 9 die  
massa1 die da> zi* uitbreidt1 zoo v] het
 oog reikt1 hebb5 ze op sommige plaats5 
e*te klov5 do5 ont/aan4 ,mijn metgezell5
 zijn al lang weggegaan met e5 zak op d5
 s*\d] en d5 met ijz] beslag5 /ok 9 de  
h&4 ,ik b]eik we] het /r&1 en mijn      
roei]s krijg51 nadat ze mij na>         
,*teau-,belair hebb5 t]uggebra*t1 de    
opdra*t1 na> de baai t]ug te ke]5 en de 
t]ugkom/ van de b]gbe/ijg]s af te wa*t54
  ,*teau-,belair1 dat gespa>d 0 bij de  
uitb>/+ van #g ,mei1 da> die ha> uitw]k+
 _h do5 gevoel5 drie kilomet] me] na>   
het ,noord51 is m9d] gelukkig gewee/ e5 

ve]ti5 dag5 lat]4 ,e5 reg5 van gloei5de 
brokk5 en /e55 heeft alle dak5 v]nield1 
ma> ze w>5 bij mijn bezoek al voor het  
me]5deel v]nieuwd4 ,er zijn ge5 dood5   
gevall51 wel w]d5 vel5 gewond4 ,het     
v]woe/e deel van ,s9t-,v9c5t wordt      
begr5sd door e5 lijn1 die bijna re*t van
 't ,we/5 na> het ,oo/5 loopt4 ,het     
geheele noordelijke deel1 dat ik op #de 
proc5t van 't eil& s*at1 is totaal      
v]woe/2 het zuidelijk g$eelte1 dat dan  
#ee proc5t z\ zijn1 is ong$e]d geblev54 
,de v]woe/e opp]vlakte wordt op #dh     
vi]kante mijl5 ges*at door pr(essor     
,hovey1 t]wijl hij ha> op ,m>t9ique op  
#cf rek5t4 ,de engels*e mijl is #afji   
,m4  ,deze s*att+ t5 opzi*te van        
,m>t9ique leidt mij tot de opm]k+1 dat  
m5 zi* gewoonlijk e5 ze] ov]drev5       
d5kbeeld vormt van de afmet+ d] v]woe/e 
/reek4 ,dat /uk is voor de totale       
opp]vlakte van ,m>t9ique1 wat ,bretagne 
en e5 deel van ,norm&i voor heel        
,frankrijk z\d5 zijn4  ,to5 ik teg5     
zonsond]gang e5s na> d5 horizon keek1   

zag ik bij de bo*t van e5 rots de boot1 
die de beide mo$ige ond]zoek]s ?uis     
bra*t4 ,t]wijl de he] ,sapp] zijn zak   
met vulkanis*e mat]ie1 op d5 to*t       
v]zameld en die m9/5s #be ,k4,g4 weegt1 
ne]zet1 v]telt hij mij bijzond]h$5 van  
de geva>lijke b]gbe/ijg+4 ,de krat]1 di5
 hij met zijn metgezel bijna geheel is  
rondgetrokk51 heeft zi* nog al g5adig   
getoond 9 di5 z91 dat e5 lu*t/room1 die 
de nevels v]joeg1 de kant5 heeft        
blootgelegd4 ,de uitb>/+ heeft ind]daad 
plaats gehad uit d5 oud/5 krat]1 d5     
groot54  ,de mond+ is ongeve] #e ,k4,m4 
9 omtrek en #aej ,m4 diep2 vroeg] zag m5
 9 de diepte e5 melkkleurig me]4        
,hoewel de uitb>/+5 van ,mei het hebb5  
gel$igd1 heeft zi* s$]t di5 tijd e5 &]  
me] gevormd1 dat na> s*att+ #fjj ( #fcj 
,m4 bov5 het niveau d] zee moet zijn    
geleg54 ,de kleur van het wat] is       
zw>ta*tig door de massa as*1 die er9    
uitge/ort is4 ,op e5ig5 af/& van d5     
groot5 krat] is er e5 kle9]e2 die w]kte 
9 #ahab bij de uitb>/+ van d5 ,s\frire1 

de laat/e eruptie vr de groote ramp van 
#aijb4  ,de he] ,sapp] _h de            
aanwezigheid gecon/ate]d van v]s*eid5   
fum>ol5 9 d5 omtrek van d5 krat]1 en hij
 _h zi* op n plek omr+d gezi5 door uit  
d5 grond op/ijg5de v]/ikk5de damp54     
,datzelfde 0 wa>g5om5 door de gele]de   
,am]ikan51 de pr(essor5 ,hovey en       
,heilpr91 die beid5 bij h]hal+ d5       
vulkaan hebb5 be/eg5 tijd5s hun v]blijf 
op het eil&1 9 ,mei en ,juni4  ,wat de  
hoeveelheid as* betreft1 op 't eil&     
,s9t-,v9c5t gevall51 die is veel groot] 
dan de massa1 die het noord5 van        
,m>t9ique heeft b$ekt4 ,ik zal er lat]  
iets van zegg5 bij het bezoek aan de    
om/rek5 van ,*teau-,belair4 ,e5 engels* 
s*ip1 dat zi* #bge mijl5 v] na> het     
,zuid5 bevond1 a*t uur na de uitb>/+ van
 #g ,mei1 heeft op het dek e5 halv5     
c5timet] hoogte opgevang51 en e5        
am]ikaans* zeils*ip bijna n c5timet]1   
to5 het d5 dag na de uitb>/+ van #f     
,juni zi* #ajb mijl5 t5 we/5 van        
,m>t9ique bevond4 ,drie ur5 lang vo] dat

 s*ip door e5 wolk van /(4 ,de he]      
,hovey1 die d5zelfd5 dag te ,georget[n  
01 heeft die wolk gezi5 en s*at ha>     
hoogte op me] dan #bjjj ,m4 bov5 de zee4
 ,s*okk51 door de uitb>/+ v]oorzaakt1   
zijn wa>g5om5 tot ,s9t-,kitts en        
,tr9idad4  ,de g\v]neur1 di5 ik lat] het
 g5oeg5 heb gehad op 't eil& ,gr5ada te 
ontmoet51 heeft mij v]teld1 dat hij op  
#g ,mei aan zijn s*rijftafel zat1 to5 de
 e]/e uitb>/+ van d5 ,s\frire we]klonk4 
,hij me5de1 dat het e5 oorlogss*ip 01   
dat onv]wa*ts aankwam en 't gewone      
kanons*ot lo/e4 ,ma> to5 de dond]slag5  
aanhield51 vroeg hij d5 p]soon1 die bij 
hem zat te w]k51 e5s te gaan in=me]51 ( 
er e5 heel eskad] 0 gekom56 ,de gele]d5 
zijn het er nog niet ov] e5s1 hoe hoog  
de as* 9 de lu*t is gesl+]d1 en de      
bew]+5 van de enkele wa>nem]s1 die op   
beide eil&5 de =midabele uitsl+]+ van   
die /(f5 hebb5 gezi51 zijn niet afkom/ig
 van 9 voldo5de mate betr\wb>e p]son51  
om de jui/e kromme te kunn5 aangev54    
,ma> va/ /aat1 dat die as* tot          

ontzagwekk5de hoogte is opg$rev51 en dat
 zij bov5 de gr5s1 wa> de passaatw9d5   
m]kba> zijn1 g$rev5 is geword5 9 e5     
geheel teg5ov]ge/elde ri*t+4 ,als de as*
 sle*ts tot matige hoogte 0 opgevo]d1   
z\d5 de w9d51 die 9 het gebi$ d]        
,antill5 he]s*51 ha> na> het ,we/5 hebb5
 ge/uurd1 t]wijl jui/ het t5 oo/5 geleg5
 ,b>bados er het diep/ ond] b$olv5 is   
geword54  ,e5 g5ee%e] op dat eil&1      
v]baasd ov] de hoeveelheid as*1 die op  
zijn grond viel1 breidde e5 b$delak5 uit
 ov] e5 grasveld1 9 zijn tu94 ,twee dag5
 lat] kon hij1 na de grijze massa1 die  
op het lak5 lag1 te hebb5 v]zameld en   
gewog51 gemakkelijk uitrek551 hoeveel   
as* 9 datzelfde tijdsv]loop op het      
geheele eil& moe/ zijn gevall54 ,hij    
kwam tot de slotsom1 dat het twee       
millio5 ton gewee/ moet zijn4           
,s9t-,lucia1 t5 noordoo/5 van           
,s9t-,v9c5t geleg51 heeft as* opgevang5 
zo[el van d5 ,s\frire als van d5        
,mont-,pel1 en bij de hevige            
,s\frire-uitb>/+ van #c ,septemb] bleef 

de helft van ,m>t9ique nog d5 geheel5   
morg5 van d5 volg5d5 dag 9 e5 halve     
dui/]nis gehuld door de onmetelijke     
/(wolk1 die van ,s9t-,v9c5t erhe5       
ov]woei4  ,ik heb e5 aanbevel5d s*rijv5 
voor e5 plant]1 tijdelijk geve/igd      
di*tbij ,*teau-,belair1 wi5s bezitt+    
voor e5 deel v]woe/ is geword5 bij de   
ramp van #g ,mei4 ,die vri5delijke      
eig5a>1 de he] ,macdonald1 dezelfde die 
d5 he] ,hovey v]gezelde bij di5s e]/e   
be/ijg+ van d5 ,s\frire1 is zoo go$ met 
mij e5 rit te pa>d te do5 t5 noord5 van 
het dorp4 ,wij br5g5 e5 bezoek aan de   
plaats51 wa> vroeg] de dorp5 ,ri*mond en
 ,waliboe hebb5 geleg5 aan rivi]5 van   
d5zelfd5 naam4 ,er is ge5 spoor me] ov]1
 no* van de rivi]51 no* van de dorp52   
alles is begrav5 geword5 ond] diepe     
as*lag51 nadat het vuur de huiz5 _h     
v]te]d 9 e5 ev5 heftige en plotsel+e    
ontbr&+ als bij ,sa9t-,pi]re zi* _h     
voorg$aan4 ,to* hebb5 9 deze /rek5 de   
bewon]s zi* bijtijds kunn5 r$d5 met     
uitzond]+ van e5 kle9 aantal            

ongelukkig51 die bij de ramp het lev5   
hebb5 gelat54  ,9 de beide dorp5 zie ik 
de ov]blijfsel5 van suik]fabriek51      
wa>van alle5 e5 pa> brokk5 muur nog /aan
 en wa>bij het v]bog5 en g]oe/e ijz]w]k 
omhoog /eekt uit d5 *aos4 ,onmiddellijk 
bij de fabriek te ,ri*mond ziet m5 de   
run5 van de won+ des eig5a>s4 ,wij hebb5
 op sommige plaats5 w>e du95 te         
beklimm52 de as* ligt enorm hoog        
opge/apeld4 ,de he] ,macdonald wij/ mij 
e5 b]g as* van wel twaalf met] hoog4 ,de
 mee/e d] hoop5 /aan als heuveltjes op  
e5 vroeg] geheel vlak t]re92 v]d]op zie 
ik heele as*veld5 met bobbels en hoogt5 
en ook met bre$e1 diepe splet51         
v]oorzaakt door de /ortreg5s van de     
laat/e ma&5 van het ja>4 ,ze zijn eld]s 
we] door de reg5s1 wa> e5 felle         
zonnes*ijn op volgde1 v]&]d 9 e5 h>de1  
we]/&bi$5de sub/antie4  ,mijn geleid]   
deelt mij veel bijzond]h$5 mee ov] de   
reeks v]s*ijnsel51 die de laat/e ma&5   
zi* op 't eil& hebb5 voorg$aan4 ,hij is 
er /e$s geblev5 en heeft s$]t de e]/e   

uitb>/+ 9 ,mei het eil& 9 v]s*ill5de    
ri*t+5 doorkrui/4 ,het geheele          
noordelijke g$eelte is v]woe/ en is nu  
te v]gelijk5 bij e5 onmetelijk          
braakligg5d t]re94 ,da> woond5 nog      
af/ammel+5 van d5 oud5 volks/am d]      
,c>ab51 wa>van ook e5ige we9ige         
v]teg5woordig]s op ,s9t-,lucia en       
,dom9ica won54 ,op d5 #g;d5 ,mei en     
volg5de dag5 heeft de reg5 van as* en   
kok5d wat] eig5lijk onafgebrok5         
voortg$uurd4 ,het wat] van de zee 0 zoo 
w>m 9 de buurt van ,s9t-,v9c5t1 dat e5  
s*ipp]1 die zi* op twee mijl5 af/&s van 
de noordku/ bevond1 zi* de h& bijna     
br&de1 to5 hij de temp]atuur van het    
wat] e5s wilde ond]zoek54 ,tallooze     
doode viss*5 lag5 9 mijl5lange rij5 aan 
de opp]vlakte4 ,zij moet5 ev5als op     
,m>t9ique door ond]zees*e uitb>/+5 g$ood
 zijn4  ,de /(f51 die 9 ,septemb] uit d5
 vulkaan zijn gekom51 w>5 van           
uite5loop5d5 a>d4 ,behalve lapilli1 de  
slakk51 die er als /e5tjes uitzi51 w>5  
het as* en /e55 en conglom]at51 t]wijl  

m5 uit d5 ho(dkrat] e5 bre$5 /room van  
e5 geela*tige /( heeft zi5 kom51        
ho(dzakelijk uit zwavel be/a&e4 ,die    
vloeib>e massa g+ 9 bre$e1 zigzaglijn5  
bij d5 b]g ne] en liep 9 zee1 wa> zij t5
 gevolge h>] hooge temp]atuur e5 d(     
gesis v]oorzaakte en wolk5 damp de$     
op/ijg54 ,de zee 0 ov] e5 onmetelijke   
opp]vlakte geel en geleek 's na*ts op e5
 /room van zilv]4 ,volg5s e5 reizig]1   
di5 ik op ,s9t-,lucia ontmoette en die  
zi* aan boord bevond van e5 engels*e    
paketboot1 0 de aanblik van die vloeib>e
 massa's1 die langs de zijd5 van d5     
vulkaan zi* voortbewog51 all]m]kwa>dig/4
 ,de maan en de /]r5 wi]p5 er e5 zilv]5 
s*ijnsel ov]2 het leek1 ( m5 9 ,zwits]l&
 01 wa> 's avonds de wat]vall5 word5    
v]li*t met ,b5gaals* vuur4 ,e]/ hield m5
 die br&5de massa voor lava/room51 en   
e]/ lat] heeft m5 +ezi51 dat bij ge5 d] 
uitb>/+5 van het vorige ja> lava zi*    
heeft vrijgemaakt1 no* uit d5 ,s\frire1 
no* uit d5 ,mont-,pel4  ,de ontpl(f+51  
wa>mee de uitb>/+5 van de ma& ,septemb] 

v]gezeld g+51 zijn zoo hevig gewee/1 dat
 te ,k+/[n de bewon]s doodelijk ont/eld 
w>51 t]wijl de electris*e ontlad+1 die 9
 de dampwolk5 plaats _h1 /]k] 0 dan d5  
#g;d5 en d5 #ah;d5 ,mei4  ,hoewel de    
geheele /reek1 die ik b]eis1 zi*        
voordoet als e5 vlakte1 wa> alle        
plant5groei v]dw55 is1 wa> de boom5     
weggemaaid en weggeveegd zijn als door  
d5 onme$oog5d/5 van alle cyclon51 ontdek
 ik iets vreemds1 dat ik ook 9 de       
om/rek5 van ,sa9t-,pi]re heb opgem]kt4  
,niet v] van ,*teau-,belair hebb5 enkele
 boom5 op ne zijde de takk5 afge/aan tot
 op d5 /am1 t]wijl aan d5 &]5 kant de   
takk5 nog gro5e blad]5 drag51 't lev5   
aan d5 e551 de dood aan d5 &]5 kant4    
,wat mij t5 ze]/e heeft v]wond]d1 is dat
 de engels*e rege]+ tot nu toe nog niet 
het besluit g5om5 heeft1 op 't eil&     
,s9t-,v9c5t e5 obs]vatiepo/ te ve/ig54  
,het v]b&1 wa>9 de beide vulkan5 tot    
elk&] /aan1 is nu wel bov5 all5 twijfel 
v]hev51 en de wa>nem+51 op ,m>t9ique en 
,s9t-,v9c5t te do51 z\d5 elk&] aanvull51

 t]wijl m5 w$]ke]ig elkar z\ kunn5      
wa>s*uw54 ,onlangs v]nam ik1 dat de he] 
,lacroix zi* uitgesprok5 heeft t5 gun/e 
d] ve/ig+ van e5 po/ op ,guadel\pe1 wa> 
m5 9 de laat/e tijd5 all]lei seismis*e  
v]s*ijnsel5 heeft opgem]kt4  ,nu de     
sam5hang tuss*5 de talrijke a>dbev+51   
die 9 #aijb e5 groot deel van het       
am]ikaans*e va/el& getei/]d hebb51 en de
 uitb>/+5 van ,mont-,pel en ,s\frire    
teg5woordig onbetwi/ba> zijn1 en nu     
zooveel seismis*e v]s*ijnsel5 tuss*5    
,april en ,septemb] zijn wa>g5om5 9     
/rek51 ze] v] v]wijd]d van de plek1 die 
ons nu bezigh\dt1 zoodat nog e5s te me] 
bewez5 is1 dat er e5 nauwe betrekk+     
be/aat tuss*5 uit+51 op duiz5d5         
kilomet]s af/&s van elk&] aan d5 dag    
getr$51 nu is het vr alles noodig1      
zooveel mogelijk op de wa>s*uw+5 te     
lett51 gegev5 op die reeks van di*tbij  
elkar geleg5 eil&jes1 die als de kral5  
van e5 roz5krans beg9t bij ,gr5ada en   
e9digt aan de noordpunt van de ,eil&5   
ond] d5 ,w9d4  ,s9t-,lucia1 jui/ tuss*5 

,s9t-,v9c5t en ,m>t9ique geleg51 is     
v]l$5 ja> gespa>d geblev51 hoewel de    
oude krat] op het eil& enkele teek55 van
 w]kzaamheid gegev5 heeft1 en op        
,dom9ica is de bevolk+ h]haaldelijk     
opges*rikt door me] ( m9d] onru/b>5de   
v]s*ijnsel54 ,het s*ijnt dus zek]       
v]/&ig1 dat m5 op zijn ho$e zij1 en dat 
m5 door alle middel51 wa>ov] de wet5s*ap
 bes*ikt1 nagaat1 wat er da> voorb]eid  
wordt 9 't inw5dige di] vulkanis*e      
gebi$51 zoodat m51 b9n5 de gr5z5 van het
 mogelijke1 zal kunn5 wa>s*uw5 voor het 
geva>1 dat de bewon]s dreigt4  ,ev5als  
op ,m>t9ique heeft m5 op ,s9t-,v9c5t    
toevlu*t5 voor de door de ramp getr(f55 
+]i*t 9 d5 vorm van kle9e dorp54 ,ik heb
 er drie gezi51 t]wijl ik langs de ku/  
g+ tuss*5 ,k+/[n en ,*teau-,belair1 met 
ongeve] e5 hond]dtal hutt54 ,ze zijn    
+]i*t1 zoo zei m5 mij1 na> de plann51   
door d5 he] ,lemaire ontworp54 ,9 e5 di]
 toevlu*t5 hebb5 de v]ongelukt5 van     
,ri*mond e5 s*uilplaats gevond54 ,de    
liefdadigheid heeft1 zo[el voor         

,s9t-,v9c5t als voor ,m>t9ique1 ov] de  
geheele w]eld gesprok54 ,ik heb ge5     
bijzond]h$5 gehoord ov] de wijze1 wa>op 
de uitdeel+ d] v]le5de hulp op het      
brits*e eil& is ges*i$4  ,voor zoov] ik 
weet1 heeft de frans*e rege]+ zi* niet  
gehaa/1 e5 9 de ,kam] voldo5de som te   
do5 aannem51 om de ongelukkig5 van ha>  
kolonie te hulp te kom51 t]wijl ,engel& 
zi* ern/ig heeft beziggeh\d5 met dieg551
 die plotsel+ hun eig5domm5 v]nield     
hebb5 gezi5 en die hun broodw9n+ hebb5  
v]lor54 ,de eig5a> van e5 d]            
suik]fabriek51 wa>van ik de pu9hoop5 heb
 gezi51 heeft e5 ond]/eun+ van #fjj pond
 /]l+ g5ot5 en buit5di5 #agj ,h4,a4     
grond zi* zi5 toegewez54 ,da>bij heeft  
m5 hem de niet geheel v]woe/e fabriek   
afge/aan van e5 &]5 plant] die bij de   
ramp is omgekom51 t]wijl aan de k9d]5   
van d5 ov]l$5e e5 som is uitgeke]d1     
gelijk aan de wa>de van de ond]nem+ en  
de t]re954 ,de engels*e rege]+ is       
gewoon1 zi* met de kolonin en de        
koloni/5 te bemoei52 ik behoef er sle*ts

 aan te h]9n]51 dat bij d5 laat/5 groot5
 cycloon op het eil& ,mauritius het     
t]/ond bije5g]oep5 ,p>lem5t de z5d+ van 
n millio5 pond /]l+ toe/ond4 ,9 #ahia1  
to5 e5 d]gelijke ramp ,m>t9ique tei/]de1
 le5de de ho(d/ad enkele millio551 9    
ja>lijks*e t]mijn5 af te do51 zoo w]d   
mij te ,=t de ,france v]teld4  ,nadat ik
 dat deel van de /reek gezi5 heb1 dat   
e5igsz9s toegankelijk is1 besluit ik na>
 de ho(d/ad t]ug te ke]54 ,we] langs de 
ku/ v>5d1 de rots5 ond]zoek5d1 de       
enorme1 op elkar ge/apelde lag5 lava en 
conglom]at51 wa> mijn boot langs gaat1  
kom ik tot het besluit1 dat de s*ok van 
#aijb1 hoe v]s*rikkelijk hij ook gewee/ 
zij1 niet te v]gelijk5 is bij de        
geweldige omw5tel+51 wa>van deze grond  
het tooneel is gewee/ 9 a*t] ons ligg5de
 tijd54 ,op ,m>t9ique heeft hetzelfde   
mij getr(f51 als ik het oog liet gaan   
ov] de talrijke b]g51 gegroepe]d rondom 
de oude ha>d5 van vulkanis*e            
w]kzaamheid1 wa> het eil& zijn ont/aan  
aan te dank5 heeft4 ,guadel\pe1         

,dom9ica1 ,s9t-,lucia1 ,gr5ada v]ke]5 9 
hetzelfde geval2 ma> deze ar*ipel is nog
 sle*ts s9ds e5 vi]tal eeuw5 bek5d1     
zoodat de ges*i$5is zwijgt ov] de       
titanis*e kra*t51 die vroeg] er d5 grond
 hebb5 omgewoeld4  ,de ,s\frire wil mij 
t5 afs*eidsgroet nog e5 bewijs gev5 van 
zijn w]kzaamheid1 die nog niet tot ru/  
is gekom52 op het oog5blik1 dat de b]g  
uit mijn oog5 zal v]dwijn51 zie ik e5   
di*te wolk uit d5 krat] op/ijg51 9 dikke
 dampkrull5 zi* oploss5 en zoo langs de 
zijd5 van d5 vulkaan afglijd54 ,de      
,engels*5 hebb5 aan die wolk5 d5 naam   
van caulifl[]1 bloemkool51 gegev51 en   
die v]gelijk+ is tamelijk go$ gekoz51   
als m5 let op d5 vorm1 di5 ze hebb5 bij 
't v]lat5 van d5 krat]4  ,georget[n1    
geleg5 op de oo/ku/1 dat is de w9dzijde1
 is moeilijk van uit zee te b]eik54 ,de 
golv5 kom5 gewoonlijk on/uimig af op de 
rots51 die e5 gordel vorm5 rondom dit   
g$eelte van het eil& en mak5 e5 l&+     
buit5gewoon moeilijk4 ,langs e5 vrij    
go$5 weg van e5 tw9tigtal kilomet]s is  

de /ad bet] te b]eik54 ,de he] ,cam]on  
is zoo welwill5d gewee/1 voor mij te    
zorg5 en het rijtuig1 wa>van ik gebruik 
maak1 zal te mijn] bes*ikk+ blijv5 al d5
 tijd1 di5 ik aan de t\rne be/e$4 ,e5   
ambt5a> uit ,k+/[n1 die re$s me]mal5 de 
v]woe/e /reek heeft bezo*t en die bijna 
het sla*t(f] van e5 uitb>/+ 0 geword5   
bij e5 to*t 9 de om/rek5 van            
,*teau-,belair1 besluit mij te          
v]gezell54 ,zijn gezels*ap is mij des te
 nuttig] en aang5am]1 da> hij mij veel  
inli*t+5 kan gev5 en de /reek1 die wij  
gaan b]eiz51 t] dege k5t4  ,dit eil&je  
,s9t-,v9c5t is wez5lijk bekoorlijk4 ,al 
dadelijk treft mij dat bij het v]lat5   
van de /ad1 als wij e5 weg volg51 die 9 
e5 zigzaglijn de heuvels be/ijgt1 wa>   
liefelijke bloem5 met veelkleurige t9t5 
de laagt5 si]54 ,het v]baa/ mij ze]1 de 
run5 van e5 fabriek te zi5 op kort5 af/&
 van de ho(d/ad1 lang vr wij de gr5s d] 
v]woe/+ hebb5 b]eikt2 ma> ik hoor1 dat  
deze v]niel+ te wijt5 is aan e5 gans*   
&]e ramp1 wa>door het eil& vi] j>5 gel$5

 w]d getr(f54 't ,is1 dat die arme      
,antill5 niet alle5 het vuur d] vulkan5 
als e5 zwa>d van ,damocles bov5 hun ho(d
 hebb5 hang51 ma> dat bij tuss*5pooz5   
vreeselijke orkan5 h5 treff5 en er      
v]woe/+ aanbr5g54 ,de fabriek 9 quae/ie 
is v]nield door e5 hevig5 cycloon1 die 9
 #ahih ov] e5 groot deel van het eil& is
 getrokk5 en die aan #fjj m5s*5 het lev5
 heeft geko/1 e5 groot aantal huiz5     
heeft v]plett]d en ze/i5 k]k5 heeft     
v]nield van de a*tti51 die 9 de kolonie 
w>52 /ukk5 koraal van de bank5 uit de   
diepte d] zee w]d5 losg]ukt en op het   
/r& geworp54  ,ook ,m>t9ique is1 me]    
zelfs nog dan ,s9t-,v9c5t1 getei/]d door
 me$oog5looze cyclon54 ,ik reisde er    
e5ige ma&5 na di5 van #ahia1 d5 laat/51 
die het l& tr(4 ,er w]d5 to5 #cjj p]son5
 g$ood1 en de s*ade1 door d5 /orm       
aang]i*t1 s*atte m5 op bij de #ajj      
millio55 francs4 ,=t de ,france en      
,sa9t-,pi]re gelek5 op /$51 v]woe/ door 
e5 bomb>dem5t4 ,de hevig/e orkaan1      
wa>van m5 op de ,antill5 de h]9n]+ heeft

 bewa>d1 0 die van het ja> #aghj4 ,er   
w>5 er zelfs twee 9 dat ja> met zes wek5
 tuss*5ruimte4 ,ook to5 w]d ,m>t9ique   
het erg/ bezo*t1 hoewel ,guadel\pe1     
,s9t-,lucia en ,s9t-,v9c5t ook voor e5  
deel w]d5 v]woe/4 ,alle5 op ,m>t9ique   
/i]v5 #ijjj m5s*51 wa>van #ajjj te      
,sa9t-,pi]re1 wa> ge5 huis ov]e9d bleef 
/aan4 ,de zee 0 door e5 hevig5 spr+vlo$ 
tot a*t met] ge/eg5 en veegde met n slag
 e5 hond]dvijftigtal won+5 weg4 ,te ,=t 
de ,france w]d5 de ka!draal1 zev5 &]e   
k]k5 en hond]d-ve]tig huiz5 met d5 grond
 gelijkgemaakt2 me] dan #ejjj ziek5 w]d5
 begrav5 ond] de pu9hoop5 van het       
hospitaal4  ,en da> beg9t de as* zi* we]
 te v]toon51 als wij ,sans-,s\ci nad]52 
zij wordt al hoog]1 na> gelang wij di*t]
 bij ,georget[n kom54 ,er is da> ev5m9  
e5 htel als te ,*teau-,belair2 ma> wel  
e5 re/h\se1 wa> ik het tamelijk go$ z\  
hebb5 gehad1 als mijn reisgezel1 bevri5d
 met e5 inwon] van ,k+/[n1 niet gevraagd
 _h1 ( wij de villa mo*t5 betrekk51 die 
deze he] aan zee hi] bezit4 ,de b$i5d5  

zijn gewa>s*uwd2 wij in/alle]5 ons 9 e5 
weeld]ig +]i*te won+ en pakk5 de        
meeg5om5 m& met voorraad uit4  ,het     
bleek e*t]1 dat al wat mij te zi5 gegev5
 w]d 9 de om/rek5 van ,georget[n1 bij de
 uit/apjes1 die wij da> hebb5 g$aan1    
oude ko/ moe/ word5 g5oemd1 as* en      
altijd we] as*1 nu e5s gelijk aan die1  
welke mijn voet 9 d5 laat/5 tijd betr$5 
heeft1 dan korrelig] en op ja*?agel     
gelijk5d4 ,dezelfde doods*e1 uitge/orv5 
vlakt51 wa> e5 enkele boom1 van takk5   
b]o(d1 uit oprij/ als e5 spook2 dezelfde
 run5 9 de troo/elooze e5zaamheid4 ,en  
to* zal de kra*t van d5 tropis*5        
plant5groei1 da> b5 ik zek] van1 zi*    
weldra op5b>52 re$s beg9t hi] en da> de 
/ronk van e5 banaan1 die door d5 /orm is
 omgeworp51 uit te bott52 de as*1 wa>op 
de reg5s hebb5 +ew]kt1 en die 9 deze    
vulkanis*e l&5 uit de trop5w]eld e5     
onv]gelijkelijk go$e humuslaag vormt1   
wordt re$s zoo zoetjesaan op vele       
plaats5 getooid met kle9e spruitjes1    
moss5 en lage h\tige plantjes1 en 9 e5  

niet v]af zijnde toekom/ zull5 deze     
somb]e1 zw>te en grijze plateaux1 wa> de
 dood s*ijnt te he]s*51 opnieuw b$ekt   
zijn met e5 kle$ van gro51 e5 nieuw5    
plant5groei4  ,groeit niet op ,b\rbon de
 vanille1 op ,mauritius het suik]riet1  
op ,java de k(fie kra*tig en gezond op  
lava en op slakk51 9 v]vlog5 eeuw5 door 
vulkan5 uitgeworp58 ,laat ons dus niet  
wanhop5 aan de toekom/ van deze         
ongelukkige l&51 die nu wre$ getei/]d   
w]d51 als ma> de ond]a>ds*e vur5 lang 9 
ru/ will5 blijv5 en e9delijk e5s voldaan
 zi* will5 toon5 met de ell5de1 die zij 
re$s hebb5 aang]i*t ond] we]looze       
m5s*5k9d]54  ,t]wijl ik te ,georget[n   
v]blijf1 heb ik geleg5heid e5ige        
sla*t(f]s te ontmoet5 van de uitb>/+5 9 
,mei4 ,ze zijn afs*uwelijk gebr& gewee/2
 ma>1 opg5om5 9 het dorp%ospitaal1 hebb5
 ze van hun wond5 kunn5 h]/ell5 door de 
go$e zorg51 wa>mee m5 h5 omr+de4 ,e]/   
w>5 hun wan/altige gezi*t5 vreeselijk   
gewee/ om te zi51 zelfs de v]pleg]s 9   
het hospitaal de9sd5 van s*rik a*t]uit1 

to5 zij dat zag54  ,de wond5 zijn 9 de  
mee/e gevall5 v]oorzaakt door e5 fijn1  
gloei5d heet gr9t1 dat1 opgeworp5 9 de  
lu*t met ond5kb>e snelheid1 9 het gelaat
 drong en ond] de opp]huid va/raakte4   
,e5 oude neg]9 v]zek]de mij1 dat op #g  
,mei veel p]son5 op #f en #h ,k4,m4     
af/&s van d5 krat] door groote /e55     
v]plett]d w>5 geword54 ,e5 di] /e55     
geva>t5 z\ zelfs ti5 m5s*5 hebb5 g$ood1 
die 9 e5 hut e5 toevlu*t hadd5 gezo*t4  
,diezelfde vr\w da>5teg5 _h e5 t]re9    
bezo*t1 dat bij de e]/e uitb>/+ niet    
getr(f5 0 geword51 ma> dat 9 de         
cata/rophe van d5 #ah;d5 ond] gloei5d z&
 b$olv5 01 zond] dat zij de m9/e spor5  
van /e55 heeft kunn5 ontdekk54 ,zij     
s*atte de hoogte van de as*laag 9 die   
buurt op ongeve] e5 met]2 de arr[root 0 
totaal b$orv51 want de plant5 w>5 tot op
 d5 wortel v]s*roeid4  ,twee ze] kalme  
dag5 slijt ik nog 9 't g\v]nem5t%uis vr 
de paketboot1 die mij na> ,gr5ada en    
,tr9idad t]ug moet br5g51 v]s*ijnt4 ,ik 
heb ze wel v]di5d na zooveel v]moei5de  

to*t54 ,het paleis gr5/ aan d5          
,botanis*5 tu9 van ,k+/[n1 die t]e*t    
bek5d is als e5 d] mooi/e van de        
,antill54 ,ik w&el er veel 9 de s*aduw  
van de he]lijke tropis*e plant5w]eld en 
bewond] bov5 alles de pra*tige collectie
 waai]palm54  ,op ,s9t-,v9c5t 0 ik 9 de 
geleg5heid k5nis te mak5 met e5         
,engels*man1 die s9ds drie ma&5 de kle9e
 eil&5 van de groep d] ,antill5 b]eisde 
met het oog op e5e propag&a1 wa>voor ik 
veel belang/ell+ gevoel en die m5 zi* 9 
,frankrijk miss*i5 t5 voorbeeld /ell5   
kon4 ,enkele wek5 da>na g+ ik op mijn   
t]ugreis na> ,europa met hem op dezelfde
 boot1 wa>door ik ond]weg all]lei       
inli*t+5 kon erlang5 ov] de door hem    
gemaakte campagne4  ,da> ,engel& bezorgd
 is ov] de g]+e ontwikkel+1 m5 mag      
eig5lijk wel zegg51 ov] het v]val van de
 mee/e d] kle9e eil&5 9 ,middel-,am]ika1
 z\ het hun graag wat /eun v]le55 en de 
bevolk+ will5 opwekk5 tot d5 v]b\w van  
product51 voornamelijk vru*t51 die 9 het
 mo$]l& te gebruik5 zijn en wa>van de   

consumptie zo[el 9 ,europa als 9 ,am]ika
 van ja> tot ja> to5eemt4  ,de he] ,s41 
de reizig]1 van wi5 ik spreek1 0 met e5 
opdra*t van zijn rege]+ gegaan na>      
,dom9ica1 ,s9t-,lucia1 ,gr5ada1         
,s9t-,v9c5t1 ,antigua en ,s9t-,kitts1 en
 na e5 besprek+ met de v]s*ill5de       
g\v]neurs _h hij er lez+5 geh\d5 en     
aankondig+5 gezet 9 plaatselijke blad5  
ov] de voordeel51 die de kle9]e eil&5   
z\d5 kunn5 trekk5 uit e5 g]egelde en    
v]/&ige aankweek+ van de v]s*ill5de     
vru*t51 die g]egeld aftrek kond5 v9d5 9 
,engel&4 ,da> de m$ew]k+ van de lond5s*e
 /oombootmaats*appij5 v]kreg5 01 zo[el 9
 zake v]lag+ van de vra*t51 als wat     
betreft de inri*t+ van v]koel+sapp>at5  
aan boord1 h+ het sle*ts van de bewon]s 
af1 zi* e5 degelijke bron van inkom/5 te
 op55 en t]zelfd]tijd mee bij te drag5  
tot de v]heff+ van hun l&1 dat ze]      
besli/ a*t]uitga&e is1 s$]t de aanplant+
 van suik]riet om voldo5d bek5de r$55   
niet me] dezelfde voordeel5 oplev]t als 
vroeg]4  ,het voornaam/e artikel1 wa>op 

de he] ,s4 de a&a*t ve/igt1 is de       
banaan1 die ze] gemakkelijk v]vo]ba> is1
 als m5 t5 m9/e e5 voorbeeld wil nem5   
aan ,jamaica1 de ,kan>is*e eil&5 en &]e 
/rek5 en de vru*t niet gaat ins*ep51 dan
 wanne] zij di5 graad van rijpheid heeft
 v]kreg51 wa>van de erv>+ le]t1 dat hij 
geis*t moet word54 ,ma> buit5 deze      
uit/ek5de en me] en me] op d5 jui/5     
prijs ge/elde vru*t1 heeft m5 dan nog de
 oranje1 de ananas en zelfs de manga1   
wa>van m5 nog niet lang gel$5 het v]vo] 
voor onmogelijk hield en die teg5woordig
 9 ze] go$5 /aat 9 ,europa wordt        
aangevo]d4  ,het voorbeeld1 dat ,jamaica
 heeft gegev51 is treff5d4 ,als zooveel 
&]e kolonin g+ het eil& s9ds v]s*eid5e  
j>5 /]k a*t]uit4 ,de en]gie d] plant]s1 
sam5 met d5 kra*tig5 /eun van d5 vorig5 
g\v]neur1 hebb5 deze kolonie geheel do5 
oplev54 ,m5 heeft zoo go$ als geheel    
af/& g$aan van het plant5 van suik]riet 
en is begonn51 op groote s*aal banan5 te
 plant54 ,de ,v]e5igde ,/at5 zijn e]/ de
 voornaam/e afnem]s gewee/2 da>na is    

,europa gevolgd1 en op dit oog5blik     
beloopt de ja>lijks*e uitvo] drie-en-e5 
half millio5 tross5 banan54 ,ik noem    
sle*ts pro memorie d5 uitvo] van hond]d 
millio5 oranjeappel5 p] ja> en van e5   
kolossaal aantal ananass54  ,ik 0       
v]baasd1 to5 ik 9 ,ma>t jl4 ,jamaica    
bezo*t1 wa> ik 9 tw9tig j>5 niet 0      
gewee/1 alles zoo v]&]d te v9d54 ,de    
kolonie van to5 v]gelijk5d met het      
bloei5de l& van h$51 vond ik 9 de       
ho(d/ad1 9 plaats van de bes*eid5 h]b]g1
 wa> ik 0 afge/apt ind]tijd1 twee groote
 hotels1 geheel europees* +]i*t1        
v]s*eid5 tramlijn51 e5 aanzi5lijke      
drukte en 9 n woord e5 /ad1 zesmaal     
groot] dan de plaats1 die 9 mijn h]9n]+ 
leefde1 en ja>lijks /room5 van to]i/5   
lokk5d1 zo[el uit ,am]ika als uit       
,engel&4 ,iem&1 die er lang _h gewoond1 
en wi5 ik mijn v]baz+ te k5n5 gaf ov] de
 groote v]&]+5 9 die betrekkelijk korte 
p]iode1 antwoordde mij laconiek3 ,dat   
komt alle5 van het tel5 van banan52 da> 
hebb5 wij dat alles aan te dank5 en ook 

aan onz5 g\v]neur1 ,sir ,h5ry ,blake1   
die ov]al go$e weg5 heeft lat5 aanlegg54
  ,e5 d] mee/ gewa>de]de v>iteit5 op de 
am]ikaans*e m>kt5 is de banaan van      
,m>t9ique1 die bij uit/ek geurig is1 en 
to* is ,m>t9ique jui/ het e5ige eil& d] 
,antill51 dat ze niet uitvo]t4 ,ik bewe]
 vol/rekt niet1 dat ik iets nieuws v]tel
 aan de autoriteit51 die 9 deze zaak    
iets te zegg5 hebb52 v]s*ill5de s*rijv]s
 hebb5 het re$s gehad ov] de quae/ie1   
die ik hi] heb aang]o]d en 9 enkele     
kolonin heeft het op5ba> gezag de a&a*t 
d] plant]s op de cultuur van banan5     
geve/igd4 ,ma> kan het ov]bodig zijn    
?ans1 met het gezag van cijf]s tot /eun1
 de resultat5 aan te wijz51 die ,jamaica
 heeft v]kreg51 9 dez5 tijd jui/1 nu het
 arme ,m>t9ique me] dan ooit behoefte   
eraan heeft1 zi* te v]heff58 ,en is het 
ge5 tijd voor de opm]k+1 dat de c5tra   
van cultuur1 da> op v]/&ige wijze 9 het 
lev5 g]oep5 door d5 g\v]neur ,lemaire1  
zi* ze] go$ z\d5 le55 voor proefnem+51  
wa>van het groote belang e5 i$] 9 het   

oog moet spr+58  ,wat m5 dan t]zelfd]   
tijd moet tra*t5 te v]krijg51 is de     
m$ew]k+ d] go$e /oombootmaats*appij52   
want het is noodig1 dat zij hun         
paketboot5 voorzi5 van de noodige       
inri*t+5 voor 't v]vo] van vru*t5 van de
 ,antill5 na> ,europa4       ,,aanteek5+
   #a ,dit is de he] ,sapp]1 wi5s       
reisv]haal ,uit ,middel-,am]ika wij voor
 e5ige ma&51 blz4 #ccg vlgg4 van d5     
vorig5 ja>gang1 gav54