,de heele w]eld rond4     ,e5 ,leesboek 
tot bevord]+ van ,natuur-1 ,l&5- en     
,volk5k5nis1                        ,t5 
di5/e d] ,volkss*ool                    
,door                            ,j4 ,j4
 ,a4 ,goev]neur4                        
,twe$e /ukje4--,d]de druk4              
,gron+54--,noordh(f  ,smit4--#ahhc4     
#a4 ,de ,kazansk]k te ,pet]sburg4       
,mijn e]/e bezoek gold de k]k d] ,mo$]  
,gods van ,kazan1 die als de ka!draalk]k
 van het geheele rijk 9 de oog5 van elk5
 ,rus e5e bijzond]e heiligheid bezit4   
,de ,mo$] ,gods is e5 beeld d] ,heilige 
,maagd1 dat 9 het midd5 van de k]k hangt
 en met pa>l5 en edelge/e5t5 bezaaid is4
 ,oorspronkelijk bevond het zi* 9 e5e   
k]k te ,kazan2 do* om zijne bijzond]e   
heiligheid w]d het e]/ na> ,mosk\       
v]plaat/1 van wa> ,pet] de ,groote het  
na> zijne nieuwe resid5tie aan de oev]s 
d] ,newa m$5am4 ,de k]k ligt 9 de       
,nevski-prospect en is niet 9 d5        
,russis*5 /ijl1 ma> na> het model d]    
,piet]sk]k te ,rome geb\wd4 ,e5 halfrond

 van kolomm5 leidt na> de beide         
ho(d+ang5 met bronz5 deur51 en inw5dig  
wordt het dak door zev55vijftig /\te    
pil>5 g$rag54 ,de ikono/as #a 9 deze k]k
 is wa>s*ijnlijk de rijk/e 9 geheel     
,rusl&2 want alles is van massief zilv]1
 zelfs de lij/5 d] s*ild]ij51 en bl9kt  
als e5 spiegel4 ,er moet5 vele c5t5a>s  
van dat edel metaal aan v]bruikt zijn4  
,e5 groot g$eelte van die s*att5 is uit 
we/elijk ,europa h]kom/ig1 da> de 9     
#ahac en #ahad huiswa>ts ke]5de ,kozakk5
 e5 g$eelte van hun' buit aan 't v]e]de 
heilig5beeld t5 ges*5ke aanbod54 ,da> de
 k]k 9 ,rusl& nog e5e groote rol 9 het  
/aats- en volkslev5 speelt1 word5 de 9  
d5 oorlog behaalde tropheen niet sle*ts 
9 de ars5al5 en paleiz51 ma> ook 9 de   
k]k5 opgehang51 en die d] ,mo$] ,gods   
van ,kazan is da> natuurlijk het rijk/  
m$e b$a*t4 ,de v]melde zev5-en-vijftig  
pil>5 zijn met v]ov]de va&els1 sleutels 
van +5om5 ve/+5 en all]lei zegeteek5s   
behang54 ,hoeveel veldslag5 de          
,moskoviet5 gelev]d1 hoeveel gewe/5 zij 

bij hun onmetelijk rijk +elijfd hebb51  
wordt door deze tropheen v]kondigd4     
,adrianopel1 ,leipzig en ,p>ijs ligg5 v]
 g5oeg van elk&]2 do* hi] 9 de ka!draal 
hang5 de sleutels di] drie /$5 vre$zaam 
aan dezelfde kolom4 ,p]zis*e1 ,turks*e1 
,frans*e en ,duits*e va&els1            
ma>s*alks/av51 door ,napoleon ,i aan    
zijne uitv]kor55 v]le5d1 dri$ubbele     
pa>de/a>t5 op ,turks*e pa*a's v]ov]d1   
ziet m5 9 bonte m5gel+ bije54  ,bij de  
godsdi5/oef5+1 welke ik 9 deze k]k      
bijwoonde1 v]nam ik voor 't e]/1 dat de 
liturgie d] ,russis*e k]k 9 't          
oud-,slavonis* 01 e5e taal1 voor het    
teg5woordig lev5d volk geheel           
onv]/aanba>4 ,ma> hoe m9d] de gee/ d]   
geloovig5 zi* behoeft 9 te spann51 des  
te me] wordt er van hun li*aam gev]gd3  
hun onoph\delijk kruis51 buig5 en kniel5
 z\ i$] &] buit5 adem br5g54 ,de ,rus   
bepaalt zijn godsdi5/ig v]toon niet tot 
de k]k1 ma> /rekt dat ook da> buit5 uit4
 ,voor elke k]k1 die hij ma> van v]re 9 
het oog krijgt1 al is 't e5e ,ca?olieke 

( ,prote/ants*e1 buigt en krui/ hij zi*2
 aan elk heilig5beeld1 die 9 de huiz5   
bij dozijn5 voorh&5 zijn en zelfs 9 de  
arm/e hut niet ontbrek51 bewij/ hij op  
gelijksoortige wijze e]4      #b4 ,de   
ov]/room+5 van de ,wei*sel4   ,ev5als de
 ,od]1 en bij ons 9 ,n$]l& de ,maas en  
de ,waal1 /roomt ook de ,wei*sel t5deele
 door laag l&1 wa> de omligg5de /rek5   
door hooge dijk5 teg5 h>e vlo$5 bes*ut  
moet5 word54 ,als zulk e5 dijk          
doorbreekt1 ri*t5 de wat]5 9 wijd5      
omtrek de vreeselijk/e v]woe/+5 aan4    
,doorgaans hebb5 zulke doorbrak5 9 het  
voorja> en t5 tijde van d5 ijsgang      
plaats4 ,met bezorgdheid zi5 dus de     
omwon]s van de ,wei*selmond5 /]ke       
ijsgang5 te gemoet en nem5 alle         
mogelijke maatregel51 om doorbrak5 te   
v]ho$5 ( al?ans hunne h te r$d54 ,re$s 9
 ,ma>t word5 de v]eis*te wa*tpo/5 op    
v]s*ill5de punt5 d] dijk5 uitgezet en   
balk51 pal51 takkeboss5 en z&zakk5 g]e$ 
geh\d54 ,soms e*t] zijn alle voorzorg5  
nutteloos4 ,de dijk5 kunn5 de drukk+ d] 

ontzett5de wat]massa en het s*ur5 d]    
ijss*ots51 die wel vaak tot e5e hoogte  
van ve]tig voet op elka> word5 ges*ov51 
niet we]/aan4 ,s*uim5d en bruis5d /ort5 
zi* dan de geweldige wat]- en ijsmassa's
 ov] de vru*tb>e veld5 d] vlakte uit4 ,9
 all]ijl moet5 de m5s*5 op de zold]s    
hunn] won+5 vlu*t51 om het naakte lev5  
te b]g54 ,ma> het gebeurt ook wel1 dat  
huiz51 s*ur51 /all+5 en boom51 soms met 
d5 grond1 wa>op zij /ond51 mee          
weggespoeld word5 en zelfs nog e5'      
tijdlang 9 het wat] ronddrijv51 voordat 
de ijss*oll5 er teg5 aan/oot5 en ze te  
gronde do5 gaan4 ,ontzett5d is dan de   
toe/& d] bewon]s van zulk e5 huis1 als  
het drijv5d ijs het onmogelijk maakt1   
hun bijtijds met va>tuigjes te hulp te  
kom54 ,sle*ts als bij toeval gelukt het 
soms1 het lev51 dat zi* op zulk e5      
vlott5d5 dak/oel nog bev9dt1 aan d5     
wiss5 ond]gang te ontrukk54 ,9 wild5    
w>hoop ziet m5 plank51 po/51 huisraad1  
meubel/ukk51 ontwortelde boom5 op en    
tuss*5 de ijss*ots5 met raz5de snelheid 

voorbij drijv54 ,e5e akelige v]toon+ is 
het1 als op e5 9 snelle va>t meegevo]d  
ijsveld nog m5s*5 om hulp k]m51 en m5   
to* niets voor h5 do5 kan4 ,s*rikwekk5d 
is ook de toe/& van de mogelijk op e5 d]
 dijk5 gevlu*t51 als bov5 en b5$5 h5 e5e
 doorbraak ont/aat1 als voor en a*t] h5 
de vlo$ raa/ en nog alle5 het /uk dijk1 
wa>op zij /aan1 als e5 kle9 eil&je      
op/eekt uit het wat]1 wa>9 het elk      
oog5blik wegz9k5 kan4--,niet alle51 dat 
zulke dijkbreuk5 al 't w9t]zaad t5 volle
 v]niel5 en talrijke m5s*5 9 armo$e     
dompel51 ma> da>bij ook lat5 zij soms   
uitge/rekte l&/rek5 zoo v]z& a*t]1 dat  
zij e]/ na j>5 we] vru*t kunn5 drag54   
#c4 ,kle9-,rusl& en ,we/-,rusl&4        
,volhyni1 ,podoli en de ,oekra9e behoor5
 tot ,rusl&s be/e prov9cin4 ,podoli is  
het l& d] h]d]s en akk]b\w]s4 ,tuss*5   
groote blauwe m]5 en uitge/rekte eik5-  
en beuk5w\d5 ligg5 dorp5 en l&hoev51    
door rijke kor5veld5 en boomga>d5       
omgev54 ,volhyni heeft wel zijne        
s*ild]a*tige1 ma> ook zijne somb]e /rek5

 met donk] d5n5w\d en wilde rotsp>tij54 
,uit de b]g5 ontspr+5 held]e bek51 zij  
kronkel5 zi* door beemd en akk]4 ,dorp5 
en he]5huiz5 ligg5 aan de vele m]5 (    
liev] troebele1 v]pe/5de damp5          
uitwasem5de poel5 en mo]ass51 wa>9 bre$e
 damm5 zijn opgehoogd1 om tot weg5 te   
di554 ,de ,oekra9e is e5 liefelijk1     
h\trijk heuvell&1 dat uitge/rekte       
vru*tb>e vlakt51 ma> ook kale b]g51     
b>re1 z&ige /epp51 /ille m]5 en         
snelvliet5de /room5 heeft4 ,podoli en de
 ,oekra9e zijn ,rusl&s onuitputtelijke  
kor5s*ur52 9 d5 oog/tijd /aan de        
t>wes*oov5 er tot b]g5 opgehoopt4 ,het  
vele vlas wordt door de vr\w5 v]sponn51 
t]wijl de uitge/rekte beetwortel- en    
a>dappelveld5 er de grond/(f5 voor de   
fabriek5 en br&]ij5 lev]54 ,rund]5 en   
geit5 word5 d5 geheel5 zom] door 9 de   
boss*5 g$rev51 wa>uit zij teg5 d5 avond 
na> hun dorp t]ugke]54 ,ook pa>d5kudd5  
graz5 9 het bos*2 deze di]5 zijn kle91  
ma> onv]moeid en v]wond]lijk vlug4      
,aanzi5lijk5 rijd5 er doorgaans met e5  

span van vi] tot zes1 t]wijl de bo]5 zi*
 van de telega met en ( me] pa>d5 b$i551
 die ond] e5 van d5 gaffelvormig5 dissel
 uitga& h\t5 juk zijn aangespann54      
,diep 9 de boss*5 treft m5 dikwijls     
groote bij5tu95 aan4 ,de bo] weet       
no*tans ook ze] go$ d5 honig d] wilde   
bij5 9 de holle boom/amm5 op te spor51 (
 tapt b]k5wijn en ri*t zijn' hond op het
 opgrav5 van truffels af4 ,eig5lijk5    
bos*b\w k5t m5 niet1 (s*oon m5 uit het  
naaldh\t veel pek en te] trekt4  ,het   
klimaat is als 9 ,zuid-,duits*l&2 do* de
 w9t] is /r5g]4 ,de rivi]5 blijv5 lang] 
bevror52 de sneeuw ligt hoog] en va/]4  
,alsdan is rijk en arm 9 dikke pelz5    
gehuld en ontelb>e sl$5 glijd5 pijlsnel 
ov] de spiegelgladde weg54 ,9 ,ma>t     
wordt alles we] gro51 ma> spo$ig kom5   
dan ook de voorja>sreg5s1 die bij het   
smelt5 van sneeuw en ijs de rivi]5 buit5
 h>e oev]s drijv51 dijk5 en weg5 v]niel5
 en d5 grond onbegaanba> mak54 ,nu      
ontwikkelt zi* de plant5groei en gro5t  
de beuk1 tot 9 ,juli ook de l9de 9 bloei

 komt4 ,dan volg5 heete dag52 ook de    
na*t5 zijn w>m en bijna geheel zond]    
dauw4 ,het /epp5z& /uift 9 dikke wolk5  
ov] de op5e vlakt52 het lo( wordt vaal1 
het gras geel4 ,de rivi]5 word5 ondiep  
en droog1 de m]5 en plass5 v]slijk5 en  
wasem5 giftige damp5 uit4 ,de muskiet5  
zijn voor d5 w&ela> e5e onuit/aanb>e    
plaag en dr+5 zelfs ov]al 9 de huiz5    
door4 ,9 ,septemb] beg9n5 zw>e onw$]s te
 wo$5 en gi]5 wilde /orm5 door het w\d2 
do* na deze kom5 de held]e h]f/dag51    
wanne] nieuw gro5 de weideplaats5       
bekle$t en de late h]f/bloem5 bloei54   
,zwaluw5 en ooieva>s aanva>d5 hunne     
reis1 en de donk]blauwe hemel spiegelt  
zi* 9 b9n5wat]5 en /room54 ,alsdan e*t] 
vag5 de ,novemb]/orm5 al de s*oonh$5 d] 
natuur b9n5 korte dag5 weg1 ontblad]5 de
 boss*5 en do5 de wolv5 hunne toevlu*t 9
 de nabijheid d] dorp5 zoek51 t]wijl de 
diepe sneeuw het l& we] wijd en zijd    
ov]dekt4      #d4 ,de ,russis*e bo]54   
,de ,kle9-,russ5 9 de ,oekra9e zijn e5  
s*r&]1 begaafd m5s*5ras1 le]zaam1       

ins*ikkelijk en gewillig1 ma> ook snel  
opbruis5d en met veel zu*t tot          
onafhankelijkheid4 ,opm]kelijk is hun   
tal5t voor alle beeld5de kun/51 vooral  
het snijd5 9 h\t1 en voor muziek4 ,de   
,oekra9e is rijk aan nationale li$]51   
wa>9 de vij&elijke ,kozak en het tr\we  
pa>d de ho(drol spel5 en tev5s de gro5e 
vlakte1 de zonnige /eppe en de s*oonheid
 van het l&s*ap word5 bezong54  ,de bo] 
9 ,rusl& ond]s*eidt zi* ov] het geheel  
door zijne h>t/o*telijkheid4 ,met om>m51
 kuss51 tran5 /ort5 is hij dadelijk     
g]e$2 ma> ev5 s*ielijk v]geet hij ook   
alle indrukk5 w$]4 ,hij is altijd       
v]g5oegd1 z+t d5 gans*5 dag1 dan/1 la*t1
 snapt en v]zuimt niet1 zi* bij i$]e    
voorkom5de geleg5heid e5 roes te dr9k54 
,e5e volle fles* en e5e viool do5 hem   
alle a>ds*e le$ en komm] v]get54 ,de    
bo]5huiz5 hebb5 hooge riet5 dak5 en     
kle9e v5/]op5+54 ,e5 groote bre$e ov5   
di5t tegelijk tot slaap/ee1 wa>op de    
gans*e familie door elk&] he5 ligt4 ,al 
't v]d]e huisraad be/aat 9 e5e h\t5     

tafel1 e5 pa> bank5 en e5' voorraad a>d5
 pott5 en pann54 ,koolsoep1 hav]brij en 
zuura*tig bi] zijn de all$aags*e ko/4   
,aan d5 +ang van het dorp /aat de lage1 
do* ruime h]b]g1 wa> tr\w5s sle*ts      
pa>d5vo$]1 brood en br&ewijn te bekom5  
zijn4 ,voor deze h]b]g ziet m5 ba>dige  
bo]51 vo]li$5 met te]k>r51 h&eldrijv5de 
,jod51 ru/h\d5de soldat51 ell5dige      
plompe k>r5 nev5s de li*te wag5tjes van 
doorreiz5de (fici]51 enz4 ,buit5 het    
dorp ( ook wel midd5 da>9 /aat de kle9e 
witte k]k met drie gro5e koepels en     
da>naa/ de klokk5/oel1 wa> e5ige mal5 op
 e5' dag geluid wordt4 ,bezijd5 af ligt 
het k]kh( met bont bes*ild]de kruis51   
wa>he5 m5 soms e5e lijk/aatsie met bonte
 van51 heilig5beeld5 en d5 prie/] 9     
koorgewaad ziet optrekk54 ,9 de         
nabijheid /aat het kle9e huis van d5    
pope1 die zelf aan zijn lang1 zw>t      
gewaad1 lang5 ba>d en ho(dha> en aan    
zijne vreemdsoortige muts k5ba> is4  ,de
 kle$+ d] bo]5 be/aat des zom]s 9 e5 gr(
 woll5 kaftan met e5e kap1 welke zij als

 het reg5t ov] het ho(d opslaan en 's   
w9t]s 9 dikke s*aapspelz5 met hooge     
muts5 en /evels1 die zwa> met bont zijn 
gevo]d4 ,ook de vr\w5 drag5 's w9t]s    
pelz5 en 9 d5 zom] e5' kaftan2 sle*ts op
 fee/dag5 v]s*ijn5 zij 9 jak en rok4 ,om
 't ho(d slaan zij e5 grov5 l9n5 doek1  
t]wijl da>5teg5 de meisjes het ha>      
onb$ekt 9 lange met l9t omwond5 vle*t5  
drag54 ,bij de bo]5 9 het b9n5l& zijn   
ha> en ba>d kort] afgesn$54 ,hunne      
gelaatskleur is bloei5d en fris*1 hun   
oog held] en op54 ,de vr\w5 zijn net en 
z9delijk gekle$1 drag5 wijde1 bonte1 met
 gekleurd l9t bezette rokk51 bonte (    
zw>te jakjes1 lange ha>vle*t5 en e5 kle9
 zilv]5 ( g\d5 kroontje bov5 't         
voorho(d4      #e4 ,de /eurviss*]ij 9 de
 ,o]al4   ,de rivi] ,o]al is bijzond]   
rijk aan viss*5 van het /eur5gesla*t4   
,deze viss*5 gaan 9 het beg9 des ja>s   
uit de ,kaspis*e ,zee de ,o]al op1 om   
da> hunne kuit te s*iet51 wa>uit m5 de  
bek5de kavia> w9t4 ,da> hun vlees* ze]  
smakelijk is1 /aan de groot]e soort5    

hoog 9 prijs en legt de vang/ dez]      
viss*5 d5 grondslag tot d5 rijkdom d]   
,dons*e ,kozakk54  ,da> wij v]nam51 dat 
de ja>lijks*e w9t]viss*]ij op de rivi]  
ov] e5ige dag5 9 de nabijheid z\ plaats 
hebb51 begav5 wij ons tijdig da>he54    
,ond]weg zag5 wij re$s e5 aantal        
,kozakk5sl$51 belad5 met e5e m5igte     
deels korte1 deels lange witte /okk51   
die aan het dik/e e9de met e5e /]ke en  
spitse ijz]5 punt gewap5d w>54 ,op de   
plaats zelve w>5 me] dan #djjj ,kozakk5 
bije51 en op d5 hoog5 rivi]oev] _h m5 e5
 kle9 /uk ges*ut geplant4 ,te neg5 uur  
's morg5s liet de comm&e]5de (fici]     
s*ot5 do5 tot se91 dat de viss*]ij e5   
beg9 z\ nem54 ,nu sneld5 de ,kozakk5 van
 alle kant5 toe4 ,zij /eld5 zi* op het  
ijs1 jui/ op e5e plaats1 wa> m5 wi/1 dat
 de viss*5 zi* v]zameld51 dw>s ov] de   
rivi] 9 vi] gel$]5 op4 ,elk gelid drie- 
tot vi]hond]d pass5 van 't &] v]wijd]d4 
,i$] man 0 van e5e bijl voorzi51 en     
hi]m$e w]d5 nu1 't e5e e5 pa> met]s van 
het &]e1 ronde gat5 van ongeve] e5' voet

 9 doorsn$e 9 het ijs gekapt4 ,bij elk  
gat /ond5 twee ( drie ,kozakk51 en to5  
dit alles 9 we9ig m9ut5 g]e$ 01 w]d 9   
i$]e bijt e5 haak tot op ongeve] e5'    
voet van d5 grond ne]gelat54 ,da> de    
vele witte /okk51 die als 't w>e vi]    
he9+5 dw>s door de rivi] vorm51 d5 vis* 
s*rik aanjag51 zoekt deze na> e5e d]    
zijd5 te ontsnapp51 ( miss*i5 wordt hij 
ook door nieuwsgi]igheid gelokt en /oot 
da>bij teg5 d5 e5 ( &]5 haak4 ,zoodra de
 ,kozak dez5 /oot voelt1 beweegt hij d5 
haak op en n$] en draait d5 /ok langzaam
 9 de h&5 rond1 om zoodo5de met de spits
 van d5 we]haak het lijf van d5 vis* te 
treft54 ,m]kt hij1 dat de we]haak gevat 
heeft1 dan roept hij zijne kam]ad5 te   
hulp4 ,deze v]bre$5 de bijt1 die        
gewoonlijk niet wijd g5oeg is1 om d5    
zw>5 vis* er door te krijg51 t]wijl hij 
zelf al zijne kra*t5 inspant1 om d5     
sp>tel5d5 vis* ond] wat] va/ te h\d54   
,heeft de haak het di] di*t bij d5 kop (
 bij d5 /a>t gegrep51 dan wordt het door
 de v]e5de kra*t5 van drie mann5        

opgetrokk52 do* dit is niet mogelijk1   
als de haak 9 't midd5 van het lijf is  
va/g]aakt4 ,hij1 die d5 vis* h\dt1 haalt
 alsdan d5 /ok na> de e5e zijde van de  
bijt1 t]wijl e5 h&lang] met e5 &]5 haak 
op de teg5ov]ge/elde zijde pog+5 doet1  
om zijne spits op e5e &]e plaats 9 het  
li*aam van d5 vis*1 nad] bij kop ( /a>t1
 9 te bor54  ,zoo e9delijk wordt de vis*
 door de op5+ en op het ijs             
getrokk54--,9 m9d] dan twee ur5 tijds _h
 m5 nu zoo1 volg5s het zegg5 van d5     
(fici]1 voor me] dan #djj1jjj roebels   
vis* gevang54 ,vele ,russis*e koopli$5  
en kram]s /ond5 met hunne sl$5 op het   
ijs en ko*t5 de zwa>/e /eur51 om1 zoodra
 zij hunne volle lad+ hadd51 t]/ond na> 
,mosk\ en ,pet]sburg te v]trekk54 ,de   
,russ5 h\d5 namelijk de kavia> voor niet
 zoo fijn en go$ me]1 als zij bov5 de   
a*t dag5 oud is4 ,de losse eitjes zijn  
van de grootte e5] middelmatige erwt1   
held] en doorzi*tig1 do* met e5 kle9    
grauwa*tig /ipje op de e5e zijde4 ,de   
kuit wordt 9 e5' trog gelegd2 e5 we9ig  

fijn z\t da>op ge/rooid en voorzi*tig   
omg]o]d1 wa>na m5 ha> na e5ige dag5     
gebruik5 kan4 ,zij is aang5am] van smaak
 dan de fijn/e en vet/e gro5e h>+1      
zoodat m5 ha> dan ook op de ontbijttafel
 van elk5 welge/eld5 ,rus v9dt4      #f4
 ,de natuur 9 ,sib]i4   ,onafzi5b>e     
sneeuwveld5 en met ijs b$ekte rots5     
begr5z5 d5 horizont2 de natuur ligt 9 de
 boei5 van e5 s*i] e9delooz5 w9t]       
geslag54 ,het lev5 is er e5 aanh\d5de   
kamp met ontb]+5 van all]lei a>d en de  
v]s*rikk+5 d] k\de en des hong]s4 ,de   
m5s*5 en zelfs de sneeuw wasem5 uit1 en 
oog5blikkelijk v]&]5 deze uitwasem+5 9  
millio55 ijsspl9t]s1 die met e5 g]u*t1  
als( m5 zijde ( taf s*eurt1 door de lu*t
 ruis*54 ,de r5di]5 zoek5 s*uil 9 de    
boss*5 en dr+5 di*t ope51 om zi* te     
v]w>m54 ,alle5 de donk]e w9t]vogel1 de  
raaf1 doorklieft nog met trage vl]k5 de 
lu*t4 ,de dik/e boom/amm5 splijt5 met   
luid gekraak1 rotsblokk5 word5 van hunne
 plaats g]ukt1 en 9 d5 bodem d] dal5    
op55 zi* gap5de splet5 en klov51 wa>uit 

ond]a>ds*e wat]5 opborrel51 die e5e     
dampwolk opz5d51 om dan t]/ond tot ijs  
te /oll54 ,de hond5 d] ,sib]irs wroet5  
zi* ond] 9 de sneeuw en hun d( huil5    
kl9kt door de /ille w9t]lu*t4           
,nietteg5/a&e de zon zi* 9 de           
noordelijk/e deel5 lang5 tijd s*uil     
h\dt1 zijn deze /rek5 gelukkig to* niet 
aan de diep/e donk]heid ov]gelat54 ,de  
held]e glans d] /]r5 en het opli*t5 van 
de sneeuw do5 e5e soort van s*em]+      
ont/aan1 die door het pra*tig s*ijnsel  
van het noord]li*t wordt afgewisseld4   
,9 de zuidelijk] deel5 van ,sib]i br5g5 
de kra*tige /ral5 d] zom]zon e5e s*i]   
toov]a*tige v]&]+ te weeg4 ,pas is de   
sneeuw v]dw551 ( het a>drijk is ook re$s
 met gro5 en bonte bloem5 bekle$1 die   
zaad drag51 do* na we9ige ma&5 v]welk51 
da> alsdan de b>re w9t] zijn' troon we] 
inneemt4 ,e5 ng kort] dur5de plant5groei
 b$ekt de vlakt5 9 het hooge noord51 en 
aan de ku/5 d] ,i,jszee komt het        
r5di]mos t]nauw]nood nog voor4 ,weg5s d5
 rijkdom aan pelsdrag5de di]5 hebb5 de  

,russ5 9 de m9d] b>re deel5 des l&s     
kolonies geve/igd en /$5 geb\wd4        
,jakoetsk aan de rivi] de ,l5a is       
mogelijk de k\d/e /ad d] a>de4 ,de bodem
 is da> voortdur5d tot e5e aanzi5lijke  
diepte bevror51 wa>van 9 d5 zom] e5e    
niet me] dan drie voet hooge laag       
ontdooit4 ,9 sommige /rek5 tooit de     
l>iks zi* dan ook met nieuw gro5 en gev5
 weit en rogge tw9tig- tot ve]tigv\dig5 
oog/4  ,9 d5 w9t] wordt het e5e kun/1 9 
,sib]i te reiz54 ,9 dikke pelz5 gehuld1 
met groote ruige muts5 en 9 la>z5 uit   
r5di]5vel1 die bijna tot aan d5 gordel  
reik51 met mask]s voor het gezi*t1 zitt5
 de reizig]s onbewegelijk op hunne      
,jakoet5-zadels4 ,de lu*t is donk] en   
dik4 ,de morg5 breekt nauwelijks aan1 ( 
e5e blo$ige /reep van het u*t5drood     
breekt aan d5 gezi*tse9d] door d5 nevel4
 ,de zon gaat op als e5 vurige kogel1 en
 op e5s spel5 duiz5d5 kle9e reg5bog5 op 
de sneeuw1 op de beijsde biez5 en       
rie?alm5 en op de takk5 d] /ruik54 ,de  
s*aduw5 d] boom51 door d5 nevel         

t]uggekaat/ en v]groot1 rijz5 als reuz5 
omhoog en nem5 de grillige vorm5 van    
tor5s1 zuil51 koepels1 ja van gans*e    
ka/eel5 aan4 ,dit pra*tig s*\wspel duurt
 e*t] sle*ts e5 oog5blik4 ,de zon daalt 
w$] en met ha> v]dwijnt de toov]v]s*ijn+
 en breidt zi* de lijkw d] sneeuw       
opnieuw he9de en v] uit4  ,e9delijk is1 
na> de m]kteek5s te oordeel51 de        
leg]plaats voor d5 na*t niet v] me]2 de 
drijv]s spor5 hunne ross5 aan2 zw>t     
v]koolde boom/amm5 /ek5 uit de sneeuw   
op2--dat is de ru/plaats4 ,de voor/e    
ruit]s lat5 zi* van hunne pa>d5 glijd51 
die t]/ond word5 afgelad51 wa>na m5 na> 
weide voor h5 omziet1 d4 i4 na> plekk51 
wa> zij nog e5ig mos uit de sneeuw kunn5
 opkrabb54 ,e5ig br&h\t wordt           
aangesleept4 ,m5 heeft moeite om dat    
vuur te do5 vatt51 en als e9delijk de   
vlam opslaat1 leg]5 de koopli$5 zi* er  
om toe en gaan aan het !ekok54 ,all]    
kle$+ is wit van de bevror5 damp52 de   
mask]s zijn /ijf van ijs en moet5 word5 
afg5om51 om te drog54--,niet zeld5 /eekt

 9 d5 na*t e5 sneeuw/orm op en breidt   
ov] het gans*e gezels*ap e5 wit dek uit4
 ,dikwijls moet5 het de reizig]s 9 di5  
treurig5 toe/& etmal5 a*t]e5 ui?\d5 en  
dan aan hunne uitgehong]de pa>d5 e5 ev5 
lang5 tijd gunn51 om van de v]moei5is te
 bekom54      #g4 ,de ,?ibetan5 en hunne
 ho(d/ad4   ,de ho(d/ad1 ,lha-sa1 heeft 
bij de twee ur5 gaans 9 omtrek en ge5e  
r+mur54 ,buit5 de voor/$5 ligg5 vele    
tu95 met pra*tig geboomte1 die e5 gro55 
gordel om de /ad slaan4 ,de ho(d/rat5   
zijn re*t1 bre$ en vrij z9delijk2 do* de
 voor/$5 bov5 alle bes*rijv+ morsig4 ,de
 huiz5 zijn uit geh\w5 ( gebakk5 /e5 (  
ook wel uit leem opgetrokk54 ,9 e5e     
voor/ad ligt e5e wijk1 wa>van alle huiz5
 uit oss5- en ram%or5s zijn geb\wd3     
wond]lijke1 ma> ze] he*te geb\w51 die   
e5e go$e v]toon+ mak54 ,de op5+5 tuss*5 
die hor5s zijn met cem5t aangevuld4 ,de 
mee/e opm]k+ v]di55 no*tans de tempels1 
die groot] en met me] g\d v]si]d zijn1  
dan m5 ze erg5s &]s 9 ,midd5-,azi       
aantreft4  ,het paleis van d5 dalai-lama

 #b v]di5t zijn5 ov] e5e halve w]eld    
v]breid5 roem4 ,t5 noord5 van de /ad    
v]heft zi* e5 kegelvormige rot%euvel1   
die d5 naam van ,bo$dha la1 d4 i4       
,bo$dha's b]g1 ,godsb]g1 draagt4 ,op dit
 geweldig voet/uk hebb5 de v]e]d]s van  
d5 dalai-lama hem e5 pra*tvol paleis    
geb\wd4 't ,be/aat uit e5e v]e5ig+ van  
ond]s*eid5 groot]e en kle9]e tempels1   
wa>van de midd5/e vi] v]diep+5 heeft en 
bov5 alles uit/eekt4 ,de koepels en     
zuil5 van het voorportaal zijn v]guld4  
,9 dit hooge heiligdom troont de        
dalai-lama en ziet op hooge fee/dag5 op 
de ontelb>e s*>5 van geloovig5 ne]1 die 
uit de vlakte optrekk51 om zi* aan d5   
voet des gewijd5 b]gs t] a>de te w]p54  
,de ov]ige tempels word5 door e5e m5igte
 lama's ( prie/]s van alle klass5       
bewoond1 die d5 lev5d5 ,bo$dha b$i55    
moet5 en op zijne m9/e w5k5 vlieg54  ,9 
de /ad zelve he]s*t voortdur5de onru/ en
 g$rang2 alles ti]t en s*reeuwt1 koopt  
en v]koopt4 ,vroomheid en h&elszak5     
trekk5 onafgebrok5 vreemd5 aan en       

,lha-sa is da>door e5e v]zamelplaats    
voor m5s*5 uit alle ,aziatis*e volk5    
geword54 ,de va/e bewon]s1 de ,?ibetan51
 behoor5 tot het groote ,mongools*e ras2
 zij hebb5 zw>t ha>1 s*ral5 ba>d1 kle9e1
 fijn gesplet5 oog51 uit/ek5de          
wangbe5d]51 kort5 neus en dunne lipp54  
,ze zijn van middelmatige grootte1 ev5  
vlug en ro]ig als de ,*9eez51 en da>bij 
zoo kra*tig en /]k als de ,tat>54 ,op   
/raat neurin zij bijna altijd e5 geb$ ( 
e5 ( &] volksli$je4 ,hun k>akt] is op5  
en hoogh>tig4 ,op re9heid zijn ze niet  
bijzond] ge/eld1 ma> wel op praal1      
weelde en pra*tige kle$]54 ,het ho(dha> 
s*]5 zij niet af1 ma> lat5 zij op de    
s*\d]s ne]hang54 ,zij drag5 e5e muts met
 bre$e klep1 do* op fee/dag5 e5 rond5   
ho$1 aan de r&5 met lange wola*tige     
franje bezet4 ,e5 lange rok wordt op de 
re*t]zijde door middel van vi] hak5     
opgeh\d5 en met e5 rood5 gordel om het  
lijf va/gesno]d2 de la>z5 zijn van rood 
( violetkleurig fluweel4 ,aan d5 gordel 
hang5 gewoonlijk e5 zakje van geel taf1 

wa>9 het onmisb>e h\t5 dr9knapje /eekt1 
en twee langw]pige1 rijk geborduurde    
beurz51 die enkel tot si]aad di554--,de 
vr\w5 kle$5 zi* op soortgelijke mani]   
als de mann52 sle*ts hebb5 zij nog e5   
kort ov]kle$je en drag5 het ha> 9 twee  
vle*t51 die op d5 nek ne]hang54  ,9     
,?ibet he]s*t e5 gebruik1 dat zek] n]g5s
 eld]s op a>de voorkomt4 ,de vr\w5      
namelijk mak5 zi*1 zoo vaak zij het huis
 v]lat51 het gezi*t zw>t met e5 klev]ig 
v]nis1 dat m5 op het oog voor vli]/roop 
z\ h\d5 en mak5 zi* da>door opzettelijk 
zoo leelijk1 dat m5 ha> e] voor ap51 dan
 voor m5s*5 aanzi5 z\4 ,dit walgelijk   
gebruik is 9 ,opp]-,azi ze] oud en zie  
hi]1 wat er de oorsprong van moet zijn4 
,voor e5 pa> hond]d j>5 0 de nomi-khan (
 opp]lama e5 uit]/ /r5g en nauwgezet    
man4 ,to5maals maakt5 de ,?ibetaans*e   
vr\w5 zi* nog niet zoo leelijk1 ma> w>5 
zoo op pronk en ops*ik v]zot1 dat het   
alle p]k en paal te buit5 g+4 ,om nu die
 to5em5de buit5sporige weelde met kra*t 
en geweld te ke] te gaan1 gaf de        

nomi-khan e5e v]ord5+1 dat ge5          
vr\wsp]soon zi* 9 het op5ba> mo*t lat5  
zi51 zond] het gezi*t op de v]melde     
mani] ontoonba> gemaakt te hebb54 ,tot  
het nem5 van zulk e5 besluit w]d zek]   
vrij wat mo$ v]eis*t1 do* het vreemd/   
is1 dat de vr\w5 er zi* g$wee en        
gewillig aan ond]wi]p5 en het 9 't zw>t 
mak5 spo$ig tot zulk e5e hoogte bra*t51 
dat de mann5 v]s*rikt voor ha> op de    
vlu*t g+54 ,teg5woordig wordt die       
ontsi]+ voor e5e soort van godsdi5/ige  
v]pli*t+ geh\d52 hoe foeileelijk] e5e   
vr\w zi* mak5 kan1 voor des te deugdzam]
 gaat zij door4 's ,l&s wijs1 's l&s e]4
      #h4 ,de kameel bij de ,mongol54   
,9 de woe/e b]g/rek5 van ,mongoli en    
,?ibet1 wa> het gebrek aan go$e weid5 en
 v]s* wat] de veeteelt belet1 is alle5  
nog de kameel op zijne plaats en bewij/ 
aan de arme woe/ijnbewon]s onb]ek5b>e   
di5/54  ,de kameel draagt e5' la/ van   
zev5 tot a*t c5t5a>s en legt da>m$e     
dagreiz5 van me] dan ti5 ur5 gaans af4  
,opzettelijk tot snelloop5 afg]i*te     

di]51 welke m5 tot het ov]br5g5 van     
tijd+5 gebruikt en die niet &]s dan d5  
ruit] te drag5 hebb51 moet5 m5igmaal    
ta*tig ur5 gaans aflegg54 ,9 sommige    
,mongools*e l&5 wordt de kameel door    
kon+5 en vor/5 ook als trekdi] voor d5  
wag5 gespann54 ,de afri*t+ van het jonge
 di] v]eis*t groote zorgvuldigheid4 ,9  
de e]/e a*t dag5 na de geboorte kan het 
nog niet op de poot5 /aan2 de lange hals
 is dan nog zoo slap en zwak1 dat hij   
ge/eund moet word54 ,ov]ig5s s*ijnt het 
di] al vroeg te voel51 hoe zwa> het juk 
is1 dat het zijn lev5 lang zal te tors5 
hebb54 ,m5 ziet de jonge kameel5 nooit  
vroolijk spel51 zooals veul5s en kalv]5 
do54 ,bij na*t en soms ook ov] dag laat 
de kameel klag5de ton5 hoor54 ,het jong 
groeit sle*ts langzaam op1 kan e]/ 9 het
 d]de ja> e5' ruit] drag5 en heeft zijne
 volle kra*t e]/ met het a*t/e ja>4 ,dan
 word5 hem zw>e la/5 opgelegd1 en het   
geldt voor e5 bewijs1 dat hij die op    
reis kan drag51 als hij 9 /aat is1 er   
m$e van d5 grond op te /aan4 ,hij beh\dt

 zijne kra*t5 lang en kan wel vijftig   
j>5 go$e di5/5 do51 als m5 hem van tijd 
tot tijd ru/ gunt en op de weide laat   
gaan4 ,de natuur heeft hem ge5          
v]d$ig+swap5 gegev52 hij slaat sle*ts   
zeld5 a*t]uit1 en de slag met d5 week51 
vliezig5 hoef doet doorgaans we9ig      
s*ade4 ,zijn e5ig v]we]middel is1 dat   
hij zijn' bele$ig] uit muil en neus e5' 
gulp troebel spog 9 het gezi*t spuwt4   
,de kameel heeft e5 af/oot5d uit]lijk2  
zijn adem is /9k5d2 de vooruit/a&e en   
gesplet5 neus en de vele eeltknobbels op
 de v]s*ill5de deel5 des li*aams mak5 e5
 onaang5am5 indruk4 ,da>5teg5 is hij    
v]wond]lijk sob] en matig1 le]zaam en   
g$wee4 ,hij kan nietteg5/a&e zijne weeke
 poot5 zond] zi* te bes*adig5 op spitse 
/e551 doorn5 en wortels gaan2 ma> op    
langdurige to*t5 moet m5 hem dikwijls   
e5ige ru/dag5 gunn51 da> hij &]s de zol5
 doorloopt1 zoodat het rauwe vlees*     
zi*tba> wordt4 ,9 zulk e5 geval trekk5  
de ,mongol5 hem s*o55 van s*aapsl$] aan4
 ,i$] voorja> v]lie/ hij al zijn ha> en 

is ruim drie wek5 lang van d5 kop tot   
aan het e9de van zijn' /a>t als         
kaalges*or54 ,langzam]h& komt het ha>   
t]ug2 aanvankelijk is het e5 dun wollig 
dons van de uit]/e fijnheid2 lat] bekomt
 hij e5 lang51 dikk5 pels1 wa>9 hij de  
/r5g/e k\de trotse]t4 ,de ,mongol5      
gebruik5 dit kemel%a> niet1 s*oon het   
lang] dan s*ap5wol en bij vele di]5 zoo 
fijn als zijde is4 ,de reizig] ziet het 
9 m5igte 9 het rond ligg51 doorgaans    
door d5 w9d tot reusa*tige klomp5       
saamgepakt4 ,de melk van het di] is     
voortreffelijk1 en m5 b]eidt er bot] en 
kaas uit2 het vlees* is taai en sle*t   
van smaak4 ,de ,mongol5 h\d5 d5 bult    
no*tans voor e5e lekk]nij1 snijd5 da>   
/ukk5 van af en w]p5 die 9 plaats van   
bot] 9 hunne !e4 ,m5 moet ,mongool zijn1
 om 9 dat walgelijk kooksel smaak te    
v9d54      #i4 ,de ,*9eez54   ,de diepe 
e]bi$1 di5 de ,*9eez5 tot op d5 huidig5 
dag aan d5 dag legg5 voor alles1 wat hun
 door het voorgesla*t is ov]gelev]d1    
br5gt van zelf mee1 dat zij 9 hunne     

wet5s*appelijke ontwikkel+ v] bij &]e   
volk5 zijn a*t]geblev54 ,hunne          
a>tsvad]lijke v]h\d+1 die h5 d5 /aat als
 e5e familie 9 't groot en1 omgeke]d1 de
 familie als e5 /aat 9 het kle9 doet    
bes*\w51 heeft e*t] 9 het volks- en     
familielev5 nev5s veel1 dat ons         
bela*elijk voorkomt1 to* ook veel ze]   
l(felijke k>akt]trekk5 en soms ook      
voortreffelijke inri*t+5 9 het lev5     
g]oep54 ,m5 z\ dus v]ke]d do5 met uit d5
 lag]5 trap van bes*av+ te besluit51 dat
 de ,*9eez5 e5e onta>de1 diep b$orv5    
natie zijn4  ,de ,*9eez5 zijn e5 uit]/  
matig volk2 dronk5s*ap behoort tot de   
groot/e zeldzaamh$52 na neg5 ( uit]lijk 
ti5 uur 's avonds ziet m5 9 de /$5 zeld5
 me] iem& op /raat4 ,e5e bijzond] 9 het 
oog vall5de eig5a>digheid d] ,*9eez5 is 
h(felijkheid4 ,wanne] e5 ,*9ees bezoek  
ontvangt1 zal hij zijne plaats aan de   
re*t] zijde van d5 ga/ nooit innem51    
voordat deze aan de zijde van zijn h>t  
is gezet51 en mo*t de ga/ zi* 9 de hitte
 van 't gesprek sle*ts ev5 opri*t51 dan 

zal de hui%e] t]/ond hetzelfde do5 en   
e]/ we] gaan zitt51 als de ga/ zijne    
plaats heeft +5om54--,bij elk bezoek    
wordt !e voorg$i5d1 die e*t] niet be/emd
 is om dadelijk te word5 g$ronk51 ma>   
als m5 de h& aan de !es*aal slaat1 is   
dit e5 teek51 dat het tijd tot opbrek5  
is4 ,van d]gelijke beleefdheidsvorm5 z\ 
m5 nog e5e m5igte kunn5 aanvo]54  ,de   
toe/& d] vr\w5 is niet zoo treurig1 als 
m5 doorgaans me5t4 't ,is wa>1 dat die  
uit d5 arm]5 /& voor het dagelijks*     
vo$sel1 dat bijna uitsluit5d uit kool en
 rij/ be/aat1 h>d te arbeid5 hebb52 ma> 
to* niet me] dan e5e vr\w van dezelfde  
klasse 9 &]e /rek54 ,nietteg5/a&e d5 man
 9 enkele gevall5 ma*t ov] lev5 en dood 
is toege/aan1 moet het to* zeld5        
voorkom51 dat e5 man zijne vr\w slaat1  
integ5deel /aat de man dikwijls ond] d5 
pant(fel4 ,het getal d]g551 die w]kelijk
 van hong] en k\ hebb5 te lijd51 is     
betrekkelijk veel g]+]1 dan b4v4 9      
,engel& en 9 dit opzi*t hebb5 de        
arbeid5de vr\w5 9 ,*9a bov5 h>e zu/]s 9 

het ,we/5 veel vooruit4  ,e5e hoog/     
v]blijd5de gebeurt5is 9 e5e ,*9ees*e    
familie is de geboorte van e5' zoon1    
zond] dat die van e5e do*t] da>om als e5
 ongeluk wordt bes*\wd4 ,dat de geboorte
 van e5' zoon bov5al zoo met blijds*ap  
begroet wordt1 zal m5 natuurlijk v9d51  
wanne] m5 het ,*9ees* gebruik k5t1      
volg5s hetwelk de zoon tot na zijn tr\w5
 9 het huis d] oud]s blijft en die 9 hun
 oud]dom ond]/eunt1 t]wijl de do*t] f   
het oud]lijke huis v]laat f er de ko/5  
d] hui%\d+ gevoelig v]zwa>t4--,voor e5  
hoog5 oud]dom betoon5 de ,*9eez5 groote 
a*t+2 e5 beja>d man bes*\wt het als e5e 
e]1 dat m5 hem na> zijn leeftijd vraagt 
wat tr\w5s op e5e vrij klu*tige wijze   
ges*i$t3 ,en hoe is 't met uwe t&5      
ge/eld8  ,bij het ov]lijd5 van e5' keiz]
 legt het gans*e l& d5 zw>5 r\w aan1    
wa>aan m5 zi* veel /r5g] h\dt dan bij   
ons 9 ,europa1 want hond]d dag5 lang    
drag5 het h( en de hoog]e /&5 witte     
kle$+ met wit bont bezet 7wit is 9 ,*9a 
de r\wkleur71 en g$ur5de al di5 tijd mag

 ge5 mannelijk wez5 zi* d5 ba>d lat5    
afs*]5 en moet5 de vr\w5 d5 ho(dtooi1   
wa>op zij &]s zoo trots* zijn1 aflegg54 
,na v]loop van d5 zw>5 r\wtijd wordt e5e
 zw>te ( al?ans donk]e dra*t aang5om5 en
 v]d] e5 vol ja> g$rag54 ,ond] de hoog]e
 /&5 mog5 g$ur5de zek]5 tijd ge5        
huwelijk5 word5 geslot51 t]wijl voor het
 volk hi]voor hond]d dag5 zijn          
voorges*rev54 ,alle fee/5 en op5b>e     
v]makelijkh$5 zijn voor d5 duur van e5  
rond ja> /r5g v]bod54 ,de ton5 van fluit
 en guit>re word5 9 ge5 huis gehoord2 de
 visiteka>t51 &]s rood1 moet5 nu        
donk]bru9 zijn2 ook s*rift en zegel op  
briefpapi]1 &]s ook rood1 nem5 e5e      
donk]blauwe kleur aan2 ond] gewone      
om/&igh$5 h\dt m5 het 9 ,*9a voor e5e   
bele$ig+1 iem& op wit papi] met blauw5  
inkt te s*rijv54 ,enkele /&5 word5      
d]halve door zulk e5 algeme55 r\w zwa>  
getr(f53 alle badh\d]s zijn voor nag5oeg
 hond]d dag51 al de l$5 e5] kom$ie ( van
 e5 soortgelijk gezels*ap voor e5 rond  
ja> van hun be/aan b]o(d4 ,nag5oeg      

ev5als de r\w van het geheele l& wordt  
door bijzond]e p]son5 die ov] e5 ge/orv5
 familielid 9 a*t g5om5 en hi]bij we]   
bijzond]e e]bi$ en a*t+ voor d5 oud]dom 
betoond4      #aj4 ,*9a en zijne        
nijv]heid4   ,*9a is e5 ongeme5         
vru*tba>1 aan voortbr5gsel5 van all]lei 
a>d onmetelijk rijk l&1 en zijne bewon]s
 zijn 9 d5 hoog/5 graad b$rijvig en     
ond]nem5d4 ,hunne indu/rie is ind]daad  
bewond]5swa>dig 9 alles1 wat algeme5    
nuttige d+5 en de gemakk5 des lev5s     
betreft4 ,re$s 9 de hoog/e oudheid      
v]/ond5 de ,*9eez5 het gebruik van het  
sp9sel van d5 zijdeworm en kwam5        
koopli$5 diep uit ,azi bij h5 zijd5 /(f5
 hal54 ,de v]va>dig+ van het porsele9   
b]eikte bij h5 zulk e5' trap van        
volmaak!id1 dat m5 9 ,europa alle moeite
 heeft gehad1 om die sle*ts van v]re te 
ev5>51 zond] dat m5 het e*t] ooit tot de
 va/heid en go$koopheid d] ,*9ees*e w]k5
 heeft kunn5 br5g54 ,uit bamboes        
v]va>digt de ,*9ees duiz5d v]s*ill5de   
d+52 de ,*9ees*e kato55 /(1 het nank+1  

is door de geheele w]eld b]oemd2 hun    
gebloemd atlas is 9 elk opzi*t uit/ek5d1
 want zij kunn5 op hun e5v\dig5 weef/oel
 alle b$5kelijke patron5 lev]51 en de   
,*9ees*e kripp5 zijn tot h$5 onov]tr(f5 
geblev54 ,buit5 hunne ze] go$e          
h5nepfabrikat5 v]va>dig5 zij ook e5e    
uit]/ duurzame /( uit e5e soort van     
klimop1 welke zij ko noem52 hunne       
meubels1 vaz51 w]ktuig5 en g]e$s*app5   
ond]s*eid5 zi* door doelmatige          
e5v\digheid4  ,re$s twe$uiz5d vijfhond]d
 j>5 vor onze tijdrek5+ heeft m5 9 ,*9a 
de kra*t van de magneetnaald wa>g5om51  
hoewel da>uit nog ge5 nut voor de       
zeeva>t w]d getrokk54 ,buskruit en &]e  
li*t ontvlamb>e sam5/ell+51 bij vuurw]k5
 van ze] v]rass5de w]k+1 w>5 hun ze]    
vroeg bek5d1 en m5 h\dt het er voor1 dat
 de bomb>d5 en /e5w]p]s1 welke de       
,mongol5 9 de d]ti5de eeuw door de      
,*9eez5 le]d5 k5n51 9 ,europa de e]/e   
modell5 voor het ges*utwez5 hebb5       
gelev]d4 ,de ,*9eez5 legg5 zi* van ouds 
op de v]w]k+ d] metal5 toe1 mak5        

muziek9/rum5t51 snijd5 en polij/5 h>de  
/e554 ,h\tsnijkun/ en het drukk5 met    
onbewegelijke lett]s dagteek55 ond] h5  
uit de elfde eeuw2 borduurw]k51 v]v]ij  
en de v]lakkun/ /aan bij h5 op e5e      
aanzi5lijke hoogte4 ,de ,europeers kunn5
 vele artikel5 d] ,*9ees*e kun/vlijt    
sle*ts ze] gebrekkig namak52 wij zijn   
deze b4 v4 nog altijd v] t5 a*t]5 9 h>e 
lev5dige en duurzame kleur51 ha>        
tegelijk fijn en /evig papi]1 h>e inkt5 
en v]s*ill5de &]e b]eid+51 die tegelijk 
g$uld1 zorgvuldigheid en h&igheid       
v]eis*54 ,de ,*9eez5 volg5 ga>ne vreemde
 modell5 na en dat wel met slaafs*e     
nauwgeze!id2 zij lev]5 ook1 enkel t5    
behoeve d] ,europeers1 e5e m5igte d+51  
die 9 dez] smaak vall5 figur5 uit       
spek/e51 h\t1 ivoor1 enz4 ,alle h&5>beid
 is bij h5 ongeme5 go$koop4      #aa4   
,de witte olifant5 9 ,siam4   ,nadat wij
 bij d5 kon+ van ,siam t] audintie w>5  
gewee/1 bra*t m5 ons 9 de /all5 d] witte
 olifant51 die1 da> deze bij de         
,siameez5 hoogelijk v]e]d word51 zi* 9  

d5 b9n5/5 omtrek van het paleis van     
,bangkok bev9d51 9 de onmiddellijke     
nabijheid d] v]trekk5 des kon+s1 die    
ge5' dag v]zuimt1 hun e5 bezoek te      
br5g54 ,van die witte olifant5 bezat de 
kon+ to5 ti51 en 't is e5 hoog/ zeldzaam
 geval1 dat m5 er zoo vel5 tegelijk bij 
elka> heeft2 hunne teg5woordige         
talrijkheid wordt voor e5 gelukkig      
voorteek5 geh\d54 ,e5 witte olifant     
wordt bij de ,siameez5 voor ons*atba>   
geh\d5 en alle moeite aangew5d1 om e5   
dusdanig5 mee/] te word51 zoodra hij    
erg5s toevallig wordt ontdekt4 ,de      
ond]dan5 van zijne ,siamees*e maje/eit  
kunn5 zi* onmogelijk v]di5/elijk] mak5  
dan door er e5 op te spor52 ze zijn1 als
 alle olifant5 9 het algeme51 't        
bijzond] eig5dom des kon+s4 ,de witte   
di]5 9 de /all5 van het paleis word5 met
 de groot/e oplett5dheid beh&eld en i$] 
witte olifant heeft zijne bijzond]e     
oppass]s4 ,v]s* gras ligt ov]vlo$ig voor
 h5 en zij /aan op e5' met zorg         
ges*robd5 vlo]2 e5 wit lak5 ligt voor h5

 uitgespreid1 en tijd5s ons bezoek w]d5 
zij met kle9 gesn$5 suik]riet en pisang 
gevo$]d4  ,re$s de oude ,grieks*e       
s*rijv] ,/rabo v]haalt1 dat m5 9 vele   
deel5 van ,indi het diep/ ontzag voor   
witte olifant5 koe/]t en hun alle       
mogelijke e] bewij/4 ,dit is nog h$5 t5 
dage 9 ,siam het geval4 ,wie er n       
ontdekt1 wordt als de gelukkig/e ond]   
alle /]vel+5 bes*\wd4 't ,is e5e        
gebeurt5is van zoo groot gewi*t1 dat ze 
ond] trompetges*al door 't gans*e l&    
wordt bek5d gemaakt en d5 hi/ories*rijv]
 van ,siam1 die tot d5 h(/oet behoort1  
tot opteek5+ 9 de rijksja>boek5         
uitdrukkelijk aanbevol54 ,de gelukkige  
ontdekk] wordt met e5e zilv]5 kroon en  
met e5e zoo groote uitge/rek!id l&s     
begiftigd1 als wa>ov] e5 olifant zijne  
/em kan lat5 hoor54 ,hij en zijne       
familie zijn tot 9 het d]de gesla*t van 
alle opbr5g/51 bela/+5 en di5/pli*tigh$5
 aan d5 kon+ vrij4 ,na> 't bew]5 d]     
,siamees*e s*riftgele]d5 kunn5 de booze 
gee/5 e5 witt5 olifant ge5]lei s*ade    

toebr5g5 en is het di] dus als heilig te
 bes*\w54      #ab4 ,de ,himalaja4      
,als m5 de vlakt5 van ,h9do/an na> het  
noord5 he5 langs de uitmunt5d aangelegde
 weg5 doortrekt1 beg9t e9delijk e5      
langzaam klimm5 van het l&4 ,de weg     
loopt door boss*51 die het hooggeb]gte1 
dat het groote hoogl& van ,a*t]-,azi    
omwalt1 langs zijn gans*5 zuidelijk5    
voet omzoom54 ,de door duiz5d5 bronn5   
bevo*tigde bodem br5gt er ov]al pra*tig 
geboomte voort4 ,bloei5de kruip- en     
sl+]plant5 van all]lei soort v]b9d5 die 
reuz5 d] plant5w]eld met bonte en gro5e 
fe/o55 tot e5 s*ild]a*tig geheel4 ,/atig
 ruis*t het 9 de hooge topp51 en m5     
ademt v]kwikk5de1 geurige w\d- en       
b]glu*t 94 ,deze w\dgordel van d5       
,himalaja is dun bevolkt4 ,de mee/e     
bewon]s zijn h]d]s1 die hunne kudd5 9 de
 boss*5 drijv5 en honig1 vru*t5 en gom  
inzamel51 om die teg5 de voortbr5gsel5  
d] vlakte te v]ruil54  ,deze w\d/reek   
heeft e5e bre$te van vijf tot vijfti5   
mijl54 ,na> d5 kant van het geb]gte toe 

wordt zij m9d] di*t1 ma> beg9n5 zi* ook 
al spo$ig rots5 te v]toon5 en do5 de    
/]ke hell+5 diepe klov5 en afgrond5     
ont/aan4 ,held]e b]g/room5 kom5 u       
teg5ruis*52 de /reek wordt me] beb\wd en
 op de met rotsklomp5 bezaaide weid5 en 
drift5 /aan /e55 won+51 met kle9e tu95  
en kor5veld5 omr+d4--,met elk5 voet/ap  
ontwikkelt zi* nu e*t] me] de natuur van
 het alp5l&s*ap4 ,ev5als 9 de b5$5/e    
/rek5 op de zuidzijde d] ,zwits]s*e     
,alp51 v]toont zi* hi] ov]al e5 rijke   
plant5groei4 ,v]d]op1 met #d tot #e1jjj 
voet hoogte1 beg9t de wasdom van e5 k\d]
 klimaat4 ,op de hoogte ligg5 ook de    
welbeb\wde dal5 van ,nepl en ,assam1 die
 e5e onuitputtelijke vru*tba>heid       
bezitt5 en met volkrijke /$5 en dorp5   
bezet zijn4 ,langs de zonnige w&5 rankt 
de met zorg gekweekte wijn/ok en rondom 
de won+5 /rekk5 zi* plantso55 van k]se-1
 p]e- en abrikozeboom5 nev5s ti]ige     
graanakk]s uit4 ,de v]we]de rotsblokk5  
zijn bekle$ met a>dbezin1 die het gans*e
 ja> door tegelijk bloesem en vru*t     

drag54 ,deze /reek1 wi] hoog/e b]gtopp5 
tot ongeve] #i1jjj voet gaan1 vormt d5  
d]d5 gordel om d5 eig5lijk5 ,himalaja4  
,e]/ als m5 de middel/e b]gket51 wa> het
 l&s*ap met m]51 wat]vall51 /ortbek5 en 
al de wond]5 d] alp5w]eld prijkt1 heeft 
beklomm51 valt de eig5lijke ,himalaja1  
het sneeuwgeb]gte van ,?ibet1 w$] 9 het 
oog2 ma> de v]toon+1 die deze nog #ab   
tot #af1jjj voet zi* v]heff5de b]gkegels
 oplev]51 is indrukwekk5d en h>e pra*t  
en maje/eit laat zi* met ge5e woord5    
bes*rijv54 ,no* de ,zwits]s*e ,alp51 no*
 ,noorweg5s v]hev5 b]gnatuur gev5 e5'   
maat/af voor de pra*t d] groepe]+ en het
 reusa*tige van al de v]h\d+54 ,9 e5    
halv5 kr+ van ongeve] d]tig duiz5d mijl5
 v]toont zi* aan 't oog e5 beeld des    
doods en d] v]s*rikk+4 ,glets*]s /apel5 
zi* op glets*]s1 sneeuwveld5 op         
sneeuwveld51 en uit deze rijz5 de       
s*rikb>5de b]greuz5 omhoog1 om 9 het    
held] blauw des hemels nevela*tig te    
v]dwijn54 ,wel ve]tig topp5 van d5      
,himalaja1 die e5e onafzi5b>e reeks van 

de geweldig/e b]g5 d] a>de v]toon51     
ov]treff5 9 hoogte nog v] d5            
,*imborasso4 ,nooit e*t] heeft e5       
m5s*elijke voet die nog betr$54 ,zelfs  
de mee/e pass5 ov] d5 ,himalaja zijn    
hoog] nog dan de topp5 van d5 hoog/5 b]g
 9 ,europa1 zoodat de moeit5 en bezw>51 
wa>van zulk e5 ov]to*t v]gezeld gaat1   
dan ook onbes*rijfelijk zijn4      #ac4 
,batavia4   ,de e]/e k5nismak+ met de   
ho(d/ad van ,n$]l&s*-,indi is ons wel   
wat teg5gevall54 ,we9ig lev5digheid op  
de re$e1 en b9n5 de /ad zelve gemis van 
dat gewoel 9 de /rat5 en op de ple951   
wa>door de ,europees*e h&elsplaats5 zi* 
ond]s*eid54  ,dat komt1 omdat ,batavia  
niet me] is wat het vroeg] 04 ,de       
teg5woordige bevolk+ be/aat nag5oeg     
geheel uit inl&]s2 wel hebb5 de         
,n$]l&s*e h&ela>s en ambt5>5 er hunne   
kantor51 ma> teg5 d5 avond1 wanne] de   
bezigh$5 zijn afgeloop51 v]lat5 zij die1
 en begev5 zij zi* na> hun won+1 9 e5e  
d] buit5wijk5 geleg54 ,batavia be/aat   
uit de oude /ad1 door onze voor\d]s     

regelmatig aangelegd na> het model e5]  
oud-,n$]l&s*e1 met /rat5 en gra*t5 en   
m>ktplaats51--en de nieuwe1 zijnde e5   
aantal groep5 pra*tige villa's en       
doelmatige woonhuiz51 omgev5 door tu95  
en voorzi5 van al wat het lev5 9 die    
lu*t/reek kan v]aang5am54  ,e5e         
oud]wets*e poort v]le5t toegang tot de  
/ad2 na die poort te zijn doorg]$51 zi5 
wij vr ons het ,raadhuis1--e5 geb\w dat 
er uitziet als( het zoo pas uit de e5e (
 &]e ,holl&s*e /ad door toov]slag hi]   
he5 is ov]gebra*t4 ,v]d]op zi5 wij e5e  
bre$e /raat1 met fraaie rij5 boom5      
beplant1 en aan we]szijd5 bezet met     
huiz5 van twee v]diep+51 vrij smal en   
met mur5 van roode kl9k]s1 precies als  
w>e m5 hi] 9 ,n$]l&4 ,sommige di] huiz5 
word5 bewoond door ,europees*e en       
inl&s*e h&w]ksli$51 &]e di55 d5 h&ela>s 
tot kantor52 zij bev9d5 er zi* van des  
morg5s neg5 tot des avonds vi] uur1 en  
lat5 er alle5 e5 inl&s*5 huisbewa>d]    
a*t]4 ,ook hebb5 v]s*eid5 ,*9ees*e      
h&w]ksli$5 hi] hun w]kplaats54 ,voorts  

aans*\w5 wij nog e5 aantal /rat5 en     
gra*t51 die hi] en da> e5ige ze] fraaie 
w9kels aanbi$51 en dan krijg5 we we] op5
 plaats51 met boom5 bezet1 die ons z\d5 
do5 d5k51 dat de /ad hi] oph\dt4 ,dat is
 e*t] zoo niet2 er volg5 nog me] groep5 
won+51 ma> de regelmatige aanleg beg9t  
plaats te mak5 voor me] grillig5        
b\wtrant2 de huiz5 /aan niet lang] di*t 
ope5g$rong5 en zijn door tu95           
afgewisseld1 en spo$ig betr$5 wij de    
buit5wijk51 het zoog5aamde ,nieuw       
,batavia4  ,oudtijds 0 de /ad door ze/i5
 gra*t5 9 regelmatige blokk5 v]deeld4   
,die gra*t5 liep5 uit 9 de ,tjiliwong en
 hadd5 ook met &]e rivi]tjes geme5s*ap1 
zoodat zij /e$s van v]s* wat] voorzi5   
w>54 ,sommige er van1 zooals de         
,tijg]gra*t vooral1 w>5 pra*tig2 en de  
bewon]s kond5 zi* 's avonds1 als zij op 
hunne hooge /oep5 ( gemetselde bank5    
zat51 v]beeld51 dat zij te ,am/]dam w>54
 ,batavia /ond to5 hoog 9 aanzi52 op het
 ka/eel hield de ,g\v]neur-g5]aal zijn  
v]blijf1 en alle hooggeplaat/e ambt5>5  

woond5 er4 ,het w]d dan ook me]mal5 de  
,kon+9 van het ,oo/5 g5oemd4 ,da>bij 0  
de /ad door /evige ve/+w]k5 omgev51 om  
ha> teg5 vij&elijke aanvall5 te dekk54  
,lat] v]&]de dit4 ,de rivi]tjes1 wa>van 
wij zooev5 sprak51 /room5 van de        
zuidelijk] geleg5 b]g5 af2 zij hebb5 e5e
 smalle1 ondiepe b$d+1 en vo]5 ze] veel 
slib m$e4 ,di*t bij de ku/ wordt het    
t]re9 vlak1 de /room v]flauwt1 en het   
slib bez9kt4 ,da>bij w]d 9 #affi door   
e5e vulkanis*e uitb>/+ en e5e a>dbev+ de
 mond van de ,tjiliwong v]/opt1 en s$]t 
hoopt5 zi* slijkmassa's op 9 de gra*t51 
hetge5 s*adelijke uitwasem+5 te weeg    
bra*t1 die oorzaak w>5 van kwaada>dige  
ziekt54 ,de /]fte w]d zoo groot1 dat    
,batavia d5 naam kreeg van het graf d]  
,european54 ,m5 heeft dit zoek5 te      
v]help5 door de gra*t5 te demp51 voor e5
 groot deel t5 m9/e1 en 9 #ahaa heeft de
 ,g\v]neur-g5]aal ,da5dels de ve/+w]k5  
lat5 sloop51 om aan de friss*e          
lu*t/room5 uit het ,zuid5 me] vrij5     
toegang te v]s*aff51 ma> nog altijd     

bleef oud-,batavia d5 naam h\d5 dat het 
er ongezond is1 en ve/ig5 zij1 wi]      
middel5 het toeliet51 zi* wat v]d] van  
de zeeku/4 ,dat v]kla>t ons de m5igte   
op5 plekk51 die wij hebb5 aangetr(f54   
,nu de buit5wijk5 e5s bekek54 ,zij zijn 
nog al talrijk en drag5 deels ,n$]l&s*e1
 deels ,indis*e nam54 ,het e]/ rijd5 wij
 door ,mol5vliet1 da>na door ,rijswijk3 
wij zi5 hi] het ,htel van d5            
,g\v]neur-g5]aal1 e5 heel e5v\dig geb\w1
 dat de l&voogd ev5wel niet bewoont1 ma>
 dat hij alle5 bezigt voor fee/5 en     
audintin1 wanne] hij zi* te ,batavia    
bev9dt4 ,v]volg5s gaan wij na> het      
,kon+sple91 e5e uitge/rekte vlakte1     
rondom door de pra*tig/e villa's omgev53
 het prijkt bov5di5 met e5e r5baan1     
t]wijl er ook1 wanne] de geleg5heid     
zulks m$ebr5gt1 op5b>e v]makelijkh$5    
word5 geh\d51 als wanne] het ,kon+sple9 
wel e5igsz9s aan e5e ,n$]l&s*e k]mis    
doet d5k54 ,belangrijk is de di]5- en   
plant5tu91 s$]t kort hi] +]i*t4  ,e5    
we9ig zuidwa>ts van het ,kon+sple9 ligt 

de wijk ,tanah ,abang1 met het k]kh( d] 
,european51 door e5 fraai ijz]5 hek     
omgev54 ,het prijkt met m5ig g$5kteek51 
opg]i*t t] e]e van mann51 die zi* jeg5s 
,indi v]di5/elijk hebb5 gemaakt4  ,wij  
moet5 nu w$] na> ,rijswijk t]ug1 om van 
da> ,weltevr$5 te b]eik54 ,e]/ krijg5   
wij nog ,noordwijk en v]volg5s kom5 wij 
alwe] aan e5e ruime op5 plaats1 en      
,wat]loople9 geheet54 ,het heeft di5    
naam te dank5 aan e5 g$5kteek5 t] h]9n]+
 aan d5 bek5d5 veldslag1 die voorgo$ ov]
 ,napoleons lot besli/e4 ,mooi is het   
monum5t niet3 wanne] we het van ond]5 op
 bekijk51 zi5 wij e]/ e5 h\t5 voet/uk1  
da>na e5 wit gekalkt zuiltje1 e9delijk  
e5 h\t5 leeuw1 die1 w>e hij wat kle9]1  
wel uit e5 draaimol5 afkom/ig kon zijn4 
,d5 vreemdel+1 die wet5 wil wat dat     
alles beteek5t1 wordt door e5 ops*rift  
v]haald1 dat 9 #ahae de ,holl&]s de     
,frans*5 hebb5 v]slag54 ,net ( de       
,engels*5 en de ,pruis5 er vol/rekt ge5 
deel aan hadd56  ,nog e5 we9ig v]d]1 en 
wij /aan voor het paleis van ,weltevr$51

 dat 9 #ahji begonn51 9 #ahbg voltooid  
is1 en ev5e5s als won+ voor d5          
,g\v]neur-g5]aal 0 aangewez54 ,ook dit  
geb\w g5iet de e] niet1 door ,z4 ,exc4  
betrokk5 te word53 het bevat nu sle*ts  
de bureau's van algeme5 be/uur1 en de   
v]gad]zaal van d5 ,raad van ,indi4      
,batavia bezit nog veel me] op5b>e      
geb\w54 ,ond] de voornaam/e noem5 wij de
 ,willemsk]k op het ,kon+sple91 het     
geb\w van het ,batavias*e g5oots*ap van 
,kun/5 en ,wet5s*app51 met fraaie musums
 van ,indis*e oudh$51 voorw]p51 die     
betrekk+ hebb5 op de k5nis van het      
volkslev51 en e5e fl9ke boekv]zamel+4   
,v]volg5s de societeit ,h>monie1 die des
 avonds druk bezo*t wordt door (fici]51 
ambt5>5 en gego$e p>ticuli]54 ,e9delijk 
het ziek5huis1 ge5 geb\w op zi*zelf1 ma>
 e5e gans*e reeks van kle9e geb\w51 aan 
we]szijd5 van e5' tu9 omgev51 elk sle*ts
 twee ( drie kam]s bevatt5de4 ,het is   
zoo +]i*t om besmett+ te v]mijd54       
,batavia is door e5' spoorweg v]bond5   
aan ,buit5zorg1 ruim d]ti5 ur5 gaans    

v]d] l&wa>ts geleg54 ,de bewon]s d]     
buit5wijk5 kunn5 van di5 spoorweg       
gebruik mak5 om na> de oude /ad te gaan4
 ,voor het ov]ige ges*i$t de to*t van de
 nieuwe /ad na> de oude met rijtuig1    
t]wijl zij1 die zoo gelukkig niet zijn  
eig5 equipage te bezitt51 mee/al gebruik
 mak5 van d5 tram ( pa>d5spoorweg1 e5   
v]vo]middel ook hi] te l&e niet onbek5d1
 da> het re$s 9 v]s*eid5 /$5 wordt      
aangetr(f54      #ad4 ,om en 9 e5e      
,javaans*e won+4   ,de ,european5 zijn  
gewoon1 e5 dorp op ,java e5e dessa te   
noem54 ,wij zull5 dit ook ma> do51 do*  
moet5 hi]bij opm]k51 dat 9 de v]s*ill5de
 deel5 van het groote eil& drie         
afzond]lijke tal5 door de inl&s*e       
bevolk+ word5 gesprok51 namelijk        
,javaans*1 ,so5da's* en ,mado]ees*1     
zoodat het ,javaans*e woord1 dat        
e5igsz9s v]ba/]d als dessa kl9kt1 zek]  
wel niet ov]al zal word5 v]/aan4        
,mee/al bezit elk dorp e5 eig5 ho(d1 die
 de geme5s*appelijke belang5 d] bevolk+ 
be/uurt3 hij wordt gekoz5 door de       

volwass5 mannelijke +ezet554 ,9 het     
we/elijk deel van ,java zijn vaak       
v]s*eid5e kle9e dorp5 tot ne geme5te    
ond] hetzelfde ho(d v]e5igd1--e5e regel+
 die wel e5igsz9s gelijkt op hetge5 m5 9
 onze prov9cie ,friesl& aantreft4  ,bij 
het nad]5 d] dessa bespeurt m5 van de   
geb\w5 zoo go$ als niets4 ,de weg vo]t  
g]uim5 tijd langs onafzi5b>e rij/veld51 
zi* uit/rekk5de tot op de hell+ van het 
geb]gte 9 het v]s*iet1 en afgewisseld nu
 en dan door bloei5de k(fietu954 ,9 de  
v]te /uit het oog op e5 di*t bos*1      
gelijk5de op e5 eil& te midd5 van e5 me]
 van gro5e halm51--welke ov]e5kom/ nog  
groot] wordt1 als het rij/veld ond] wat]
 /aat4  ,na> ne di] donk]e plekk5 ri*t5 
we onze s*r$54 ,de smalle voetpad51 die 
het rij/veld doorsnijd51 wijz5 ons d5   
weg3 na d5 oog/tijd kunn5 we ook ov] d5 
/oppelig5 bodem gaan1 en alzoo de w&el+ 
v]kort54 ,v]d]op word5 de akk]s kle9]1  
en zijn met me] v]s*eid5heid van gewass5
 beplant1 soms doorsn$5 van fraaie lan5 
met hoogopga& geboomte4 ,v]volg5s kom5  

we aan e5e di*te heg van bamboe1 die het
 geheele t]re9 d] dessa omr+t1 als e5   
lev5de muur1 wa>9 hi] en da> op5+5 zijn 
gelat5 voor d5 toegang4 ,e]/ nu kunn5 we
 e5' blik slaan 9 het dorp zelf3 het    
be/aat uit e5 zek] aantal /]k begroeide 
erv54 ,te midd5 di] /ukk5 grond zijn de 
hutt5 d] inl&]s geb\wd4  ,ook het erf   
van d5 dessa-bewon] is van dat van zijn'
 buurman ges*eid5 door e5e haag van     
bamboe1 wa>9 e5e op5+1 groot g5oeg om   
e5e k> met e5 pa> buffels bespann51 door
 te lat54 ,zoodra we door deze omsluit+ 
he5 zijn1 treft ons de pra*tige aanblik 
van de talrijke en 9 ons oog            
vreemdsoortige vru*tboom51 die de won+  
omr+54  ,we b]eik5 deze langs het smalle
 voetpad1 dat het erf doorsnijdt4 ,we   
treff5 het gez9 aan het middagmaal1 dat 
ze] we9ig v]s*ilt van d5 twe$5 maaltijd1
 wa>m$e na zonsond]gang de dag wordt    
beslot51 en die ho(dzakelijk be/aat uit 
rij/1 e5ige vru*t51 en reepjes g$roogd  
vlees*4  ,e]/ moet5 we ons e5 we9ig aan 
de dui/]nis tra*t5 te gew5n53 de        

deurop5+ is de e5ige plaats1 langs welke
 het li*t kan b9n5dr+54 ,do* dat h9d]t  
dez5 li$5 vol/rekt niet2 b9n5%uis hebb5 
zij bijna ge5e bezigh$5 te v]ri*t51--al 
wat zij te do5 hebb5 ges*i$t op het erf4
 ,zelfs voor het g]e$mak5 d] spijz5 is  
aan de buit5zijde e5e /ookplaats ond] e5
 afdak gemaakt4 ,het met blad]5 belegde 
dak loopt v]d] dan de voorw& van bamboe1
 en ru/ op pal51 wa>door e5e v]&a wordt 
gevormd1 ond] welk] bes*utt+ de vr\w5   
ha> huiselijke w]kzaamh$5 v]ri*t54 ,en  
deze zijn wa>lijk niet g]+4 ,op de dag51
 dat zij niet m$e na> het veld moet5 om 
rij/ te plant5 ( te oog/51 hebb5 zij    
drukte g5oeg met het sp9n51 wev5 en v]v5
 d] kato55 /(f51 wa>uit groot5deels de  
kle$+ d] inl&]s be/aat1 het rasp5 van   
kokosnot51 om uit de fijngemaakte pit de
 olie te kunn5 trekk51 die bij ha> de   
plaats van bot] en vet v]vult4 ,ond]    
datzelfde afdak wordt dikwijls de       
maaltijd g5uttigd2 het b9n5huis wordt   
voornamelijk gebruikt om te slap5 ( om  
des middags1 bes*ut voor de hitte1 e5e  

koele ru/plaats te v9d54 ,de inw5dige   
ruimte is mee/al 9 twee v]trekk5        
v]deeld1 wa>van e5 voor de k9d]5 di5t4  
,kijk nauwelijks hebb5 ze ons zi5 kom51 
( ze spr+5 op uit hunne zitt5de         
h\d+--met de be55 vr het li*aam         
gekrui/--en mak5 zi* uit de voet51 e*t] 
niet z gauw1 ( we hebb5 nog wel kunn5   
bespeur5 dat hun donk]geel li*aam door  
bijzond] we9ig kle$+ is b$ekt4  ,de     
huisvad] maakt1 zitt5de op zijn' /oel   
van h\t1 gesplet5 bamboe en rott+1 e5e  
beleefde buig+ voor de ,europees*e      
bezoek]s2 op onze vraag1 ( we ev5 mog5  
rondzi51 /aat hij dadelijk op1 om ons   
van di5/ te zijn4 ,da> g9ds 9 d5 hoek is
 de slaapplaats1 alle5 be/a&e uit e5e   
kle9e v]hev5heid1 wa>op e5e mat ligt en 
e5ige kuss5s met kapok gevuld1 alles    
half weggeborg5 a*t] e5 kato55 gordijn  
als onmisba> s*]m voor de muskiet54     
,niet v] van da> /aat e5e groote        
ru/bank4 ,ma> wat het mee/ onze a&a*t   
trekt1 is e5e vrij groote doos ( bak met
 e5 aantal kle9e voorw]p5 er 91 die de  

v]s*ill5de be/&deel5 bevatt51 welke de  
,javaan zo[el als zijne vr\w noodig     
hebb51 om hun sirih ( betelpruim g]e$ te
 mak54  ,wat dat is8    ,als we /raks   
het erf opw&el51 zull5 we e5 pa> re*te  
en slanke palmboom5 zi51 met kle9e1     
rooda*tige vru*t5 belad54 ,dat zijn     
p9ang- ( betelnootpalm54 ,ook treff5 we 
da> e5 /5gelgewas aan1 dat teg5 e5 &]5  
boom wordt opgeleid1 en welks blad]5    
sirih ( betel g5oemd word54 ,welnu1     
aan/onds als onze ,javaans*e vri5d e5   
beetje op zijn gemak gaat zitt51 neemt  
hij uit e5 hoog vi]kant bakje1 dat 9 de 
doos /aat1 e5 betelblad2 uit e5 &] bakje
 e5 /ukje van e5e p9angnoot1 dat nu erg 
h>d is geword51--de noot w]d aan /ukk5  
geknipt1 to5 zij v]s* 0 geplukt1--dan1  
uit e5 rond doosje1 e5 /ukje gambir1    
welke /( wordt getrokk5 uit het sap van 
e5 op ,java we9ig1 ma> op ,sumatra des  
te me] voorkom5d /ruikgewas1--e9delijk1 
uit e5 kle9] potje1 e5 veegje fijne     
natte kalk4 ,deze laat/e /rijkt hij op  
het blad1 rolt er p9ang en gambir 91 en 

/eekt dat alles 9 d5 mond3 dikwijls     
voegt hij er nog wat tabak aan toe4 ,nu 
gaat hij lu/ig aan het kauw53 het sap   
kleurt zijn speeksel rood en zijne t&5  
zw>t2 da>bij moet hij telk5s zijne      
toevlu*t nem5 tot het spuwbakje (       
kwisp$oor dat naa/ zijne doos /aat4 ,het
 betelkauw5 is ov] geheel ,indi         
v]spreid1 en als twee inl&]s elk&]      
bezoek51 beg9t m5 met de aanbi$+ van de 
sirih-doos4 ,gelo(t ook niet1 dat zij   
zw>te t&5 als iets leelijks bes*\w52    
integ5deel4 ,bov5di5 word5 de t&5 d]    
meisjes tot kle9e puntjes afgevijld1    
hetge5 9 ons oog e5 afs*uwelijk gebruik 
is4 ,do* de smak5 v]s*ill53 de ,javan5  
v9d5 dat het bezit van groote blanke t&5
 onz5 ,europees*5 mond doet gelijk5 op  
d5 muil van e5' tijg] ( van e5' hond4   
,laat ons nu de kle$+ van onze luidjes  
e5s bekijk54 ,veel ond]s*eid tuss*5 die 
d] mann5 en vr\w5 be/aat er niet3 beid5 
drag5 om het middel e5 lang /uk kato51  
dat e5ige mal5 het li*aam omgeeft en van
 a*t]5 met het uite9de is +e/ok51 en zoo

 e5e soort van rok gelijkt1 die bij de  
mann5 ev5 ov] de knien1 bij de vr\w5 op 
de voet5 afhangt4 ,dit voornaam/e       
kle$+/uk heeft niet ov]al dezelfde      
afmet+5 en draagt ond]s*eid5 nam53      
gemak%alve wordt het door de ,european5 
s>ong g5oemd4 ,dikwijls wordt de /( door
 de ,javan51 mee/al door de vr\w51 op   
hun eig5 weefget\w5 v]va>digd en        
v]volg5s gekleurd3 ook word5 veel kato55
 /(f5 uit ons w]elddeel aangevo]d4  ,9  
,we/-,java is de s>ong gewoonlijk het   
e5ig kle$+/uk d] vr\w53 de mann5 hebb5  
da>ond] nog e5e korte wijde broek4 ,me] 
oo/wa>ts v9d5 wij bij de e]/5 e5e /rook 
l9n5 ( wit kato5 om het bov5lijf        
gewond51 bij de laat/5 e5 kato55 bor/rok
 met ze] korte m\w5 en da>ov] e5 baadje 
7badjoe7 van ge/reept kato51 van bov5   
aan d5 hals met e5' knoop nauwsluit5d   
va/gemaakt en v]d] lo%ang5d3 de m\w5    
zijn wijd en reik5 ma> ev5 ov] d5       
elleboog4  ,omtr5t d5 ho(dtooi m]k5 wij 
op1 dat e5 ha>snijd] bij de inl&s*e     
bevolk+ we9ig bezigheid z\ v9d54 ,het   

ha> d] kle9e tweej>ige jong5s wordt     
afges*or51 op twee lokjes na3 v]d] laat 
m5 het ongeh9d]d groei54 ,de ,javaan    
/eekt zijne lange zw>te h>5 door middel 
van e5 halfrond5 s*ildpadd5 kam 9 e5e   
wrong sam5 en b$ekt het door e5' doek1  
die1 om het ho(d gewond51 door het      
in/ek5 van het uite9de wordt va/geh\d54 
,ov] di5 ho(ddoek wordt bij d5 veld>beid
 e5 v]baz5d groote /rooho$ g$rag51 die  
ho(d en s*\d]s bes*]mt en zo[el door    
vr\w5 als door mann5 wordt gebezigd4 ,de
 e]/5 zijn &]s bloot%o(ds3 het lange ha>
 wordt 9 e5 kun/ig5 knoop op het        
a*t]ho(d beve/igd1 en met fraaie        
ha>naald5 en welriek5de bloem5 v]si]d4  
,de voet5 zijn doorgaans onb$ekt3 soms  
ziet m5 g]+e li$5 gebruik mak5 van h\t5 
zol51 wa>aan van bov5 e5 p5netje1 dat   
tuss*5 de te55 wordt va/geh\d54 ,wij    
z\d5 ons zek] wel e5e poos mog5 oef55 e]
 we met die d+5 t]e*t kond54            
,aanzi5lijke li$5 bezig5 b9n5%uis nette 
pant(fels1 en de voornaam/e ho(d5 drag51
 als zij 9 di5/ zijn1 la>z54 ,beide     

laat/e soort5 van s*oeisel zijn door de 
,european5 9 zwang gekom54  ,als de     
,javaan uitgaat1 is hij /e$s gewap5d1 en
 wel met e5e kris1 e5e soort van platt5 
dolk1 mee/al e5igsz9s gegolfd4 ,hij     
wordt aan de l9k]zijde g$rag5 9 e5e     
s*e$e1 ( 9 d5 gordel ge/ok51 ( aan e5'  
r+ hang5d4 ,de kriss5 van aanzi5lijke   
p]son5 hebb5 dikwijls pra*tige geve/51  
kun/ig bew]kt en met g\d en diamant5    
v]si]d4 ,als ko/b>e erf/ukk5 word5 zij  
hoog 9 e]e geh\d54    ,laat ons ?ans1 na
 ru/ig de heet/e ur5 van d5 dag te hebb5
 afgewa*t1 het erf opw&el54 ,de         
v]s*ill5de soort5 van boom5 en gewass51 
die we hi] opm]k51 moet5 tot e5e lat]e  
k5nismak+ bewa>d blijv53 het is ons h$5 
voornamelijk om de hui%\delijke inri*t+ 
te do54  ,da> g9ds1 niet v] van het huis
 v]wijd]d1 /aat het rij/blok3 de /amp]  
ligt er bov5 op4 ,deze onmisb>e voorw]p5
 do5 nag5oeg dagelijks di5/ voor het    
pell5 van de rij/2 somtijds ook 's      
na*ts1 als er onraad is1 en m5 door     
slaan op het rij/blok zijne bur5 tra*t  

te wekk54 ,ond] e5 afdak1 t] zijde van  
de won+1 /aan twee pa>d51 kle9 van /uk  
ma> vrij gespi]d en l5ig4 ,onze man     
behoort tot de mee/ welv>5de ond] zijne 
dorpsg5oot51 want het bezit van pa>d5 is
 lang niet algeme54 ,de hond van het erf
 h\dt hun gezels*ap3 't is e5 mag]1     
onvri5delijk di]1 met /eile oor51       
vaalgrijs ha> en e5 lang51 kal5 /a>t4   
,de hond is dan ook bij de ,javan5 we9ig
 9 tel1 sle*ts iets me] dan het v>k51   
dat door de ,mohamm$an5 als onre9 wordt 
v]a*t en m5 dus hi] te v]geefs z\ zoek54
  ,nog &]e geb\w5 trekk5 onze a&a*t4    
,voore]/ de rij/s*uur1 die1 van bov5    
lang] en bre$] dan van ond]1 e5e vreemde
 v]toon+ maakt4 ,de deur is 9 het s*u9e 
dak1 en om de afgesn$5 ar5 er 9 te br5g5
 moet m5 langs e5e bamboeladd] na> bov5 
klimm54 ,v]d] zi5 we e5 dak op pal51    
door dw>%\t5 v]bond5 en met e5e deur van
 bamboe geslot54 ,da> b9n5 is de grond  
met e5e dikke laag modd] b$ekt4 ,dat is 
het v]blijf van de buffels ( k>b\w51 de 
tr\we help]s bij d5 veld>beid4 ,ook zi5 

we1 ond] e5 afdak1 e5 groot rijtuig     
/aan3 't lijkt wel e5e soort van huisje 
op e5 pa> lompe s*ijfvormige wiel54 ,het
 heet p$ati en wordt door buffels       
getrokk5 om l&b\wvoortbr5gsel5 na> eld]s
 te v]vo]54 ,nog v9d5 wij da> de        
l&b\wg]e$s*app53 d5 ploeg en de egge4   
,beide zijn ze] e5v\dig en zoo li*t1 dat
 de gebruik] ze op zijne s*\d]s na> het 
veld kan drag54 ,de ploeg be/aat uit    
drie /ukk5 h\t3 e5 lang5 boom1 wa>aan de
 k>b\w5 met e5' /rik re*ts en l9ks word5
 gespann51--a*t]aan e5 gebog5 ro] om hem
 te /ur51 en van ond]5 d5 s*o5 met ijz]5
 punt4 ,de egge is niets &]s dan e5e    
groote h>k1 wa>bov5 e5 zitbankje3 door  
de zwa>te van zijn li*aam doet de l&man 
de t&5 van het door buffels getrokk5    
w]ktuig diep g5oeg 9 d5 loss5 grond     
dr+54  ,nu we dit alles hebb5 bezi*tigd 
wordt het tijd om aan de t]ugreis te    
d5k51 will5 we niet door de dui/]nis    
ov]vall5 word54 ,zoodra to* de zon ond] 
is1 wordt het plotsel+ donk]2 s*em]+ k5t
 m5 9 de nabijheid van d5 ev5a> s*i]    

niet4 ,we nem5 dan afs*eid van onz5     
geleid] en w&el5 langs het pad door de  
sawah 7het rij/veld7 t]ug na> de plaats1
 wa> we ons rijtuig hebb5 a*t]gelat54   
#ae4 ,de k'ratons d] ,indis*e vor/54    
,behalve de oude tempels zijn de paleiz5
 d] inl&s*e vor/5 de e5ige gemetselde   
w]k5 van e5ig belang1 welke m5 op ,java 
en ,sumtra aantreft4  ,die paleiz51 ond]
 welke dat van d5 sultan van ,atjeh 9 d5
 laat/5 tijd zulk e5e voor ons treurige 
v]ma>dheid heeft v]kreg51 heet5 k'raton 
( k'daton1 welk woord lett]lijk beteek5t
 woonplaats van d5 vor/4 't ,zijn       
ind]daad bemuurde /$51 9 wi] midd5 het  
paleis /aat1 na> alle zijd5 door de     
won+5 d] l$5 van het vor/elijk huis en  
van de voornaam/e h(beambt5 omgev54 ,de 
op5 ruimt5 bevatt5 de tu951 wat]komm5 en
 badplaats5 van d5 vor/4 ,het geheel is 
doorsn$5 met e5 aantal mur51 die het als
 't w>e tot e5' doolh( mak51 en wordt   
door di*te boss*ages van all]lei        
geboomte aan het oog onttrokk54  ,de    
ho(dpoort van d5 k'raton ligt altijd op 

het noord54 ,da>a*t] is de alo5-alo5 (  
't groote ple91 wa>op de vor/ zi* e5maal
 9 de week aan zijn volk v]toont4 ,hi]  
word5 ook de tornooi51 opto*t5 en       
tijg]geve*t5 geh\d51 en t]wijl de edel5 
bij d5 vor/ t5 gehoore word5 toegelat51 
wa*t hi] hun talrijk gevolg4 ,aan       
we]szijd5 is altijd e5e rij ,indis*e    
vijgeboom5 7w>+9s71 en zoo ook /aan     
altijd twee dez] boom5 midd5 op het     
ple91 i$]e boom door e5' muur omgev54   
,tuss*5 die boom5 is de plek1 wa> de    
op5b>e /rafoef5+5 word5 geh\d54 ,deze   
boom5 geld5 als heilig en zijn spor5 van
 het ,bo$dhismus4 ,m5 kan bijna met     
zek]heid aannem51 dat1 wa> deze boom5   
groei51 vroeg] e5 vor/elijk v]blijf 04  
,aan de zuidzijde van d5 k'raton is e5  
d]gelijk ple91 do* kle9]4  ,als m5 het  
voorple9 ov] gaat1 komt m5 aan d5       
passeban3 e5 op pil>5 ru/5d afdak1 dat  
be/emd is voor d5 adel1 die da> het     
oog5blik afwa*t1 wa>op hij voor d5 vor/ 
zal word5 g]oep54 ,van d5 passeban leidt
 e5e ze] bre$e trap na> d5 sit+il       

7lett]lijk3 hooge grond71 e5 fraai      
t]ras1 te midd5 wa>van zi* e5e gewone   
p5dpo v]heft4 ,de p5dpo is groot] dan de
 passeban1 ma> ongeve] op dezelfde wijze
 +]i*t3 e5 dak op pil>51 wa>ond] bij    
ple*tige geleg5h$5 de vor/ zelf audintie
 h\dt4 ,van d5 sit+il daalt m5 langs e5e
 trap na> de v]s*ill5de paleiz5 af1 die 
all5 kl9k5de nam5 hebb54 ,m5 moet da>toe
 langs e5 aantal bo*tige pad5 en door   
v]s*ill5de poort5 gaan4  ,de bemur+ d]  
mee/e oude k'ratons 0 van onbeh\w5 /e54 
,zoo v9dt m5 er te ,prambanan4 ,lat]    
w]d5 ze van ze] go$e mortel en nog lat] 
van beh\w5 z&/e5 opgetrokk54 ,die uit d5
 jong]5 tijd zijn van gewon5 bak/e54 ,de
 mur5 d] oud/e k'ratons w>5 alle5 door  
tor5s v]d$igd4 ,teg5woordig zijn ze1 9  
navolg+ d] ,europees*e v]/]k+51 van     
glacis1 gra*t51 ba/ions1 wall51 bor/w]+5
 en s*ietgat5 voorzi54 ,van de          
uitge/rek!id van sommige k'ratons kan m5
 zi* e5ig d5kbeeld vorm51 als m5 weet1  
dat die te ,so]ak>ta vroeg] e5' omtrek  
van drie mijl5 _h en #aj1jjj inwon]s    

b9n5 zijne mur5 bevatte4 ,de groot/e van
 all5 7op ,java7 0 die van ,madjapahit4 
,de af/& tuss*5 beide poort51 wa>van m5 
nog de b\wvall5 ziet1 0 drie mijl54 ,0  
deze k'raton e5 vi]kant1 dan z\ de      
omtrek #ab mijl5 zijn gewee/ en _h hij  
#afj1jjj inwon]s kunn5 bevatt54         
#af4 ,de m5s*5ro( 9 de ,zuidzee4   ,op  
de eil&5 d] ,zuidzee1 vooral op de      
,fidzji-eil&51 hebb5 zi* talrijke blank5
 ne]gezet1 die da> boomwol en &]e       
tropis*e gewass5 v]b\w54 ,dat is e5e    
w9/gev5de zaak en z\ dit nog me] zijn1  
als het niet zoo aan arbeidskra*t5      
ontbrak4 ,hoe ga>ne z\d5 die blanke     
plant]s da> d5 slav5h&el we] invo]56    
,ev5wel zoekt m5 de wett5 te ontduik5 en
 de h$5daags*e ,koelie%&el1 de invo]+   
van vrije kleurl+5 uit ,azi1 is we9ig   
bet] dan vroeg] de m5s*onte]5de h&el 9  
,neg]slav54 ,arbeid]s moet5 wij hebb56  
roep5 de blanke plant]s 9 de ,zuidzee1  
en zij gaan op m5s*5ro( uit4  ,e5 s*ip  
wordt uitg]u/1 va>t na> e5 ,zuidzee-eil&
 en zoekt da> teg5 loon arbeid]s aan te 

w]v54 ,volg5 de ongelukkige inboorl+5   
niet vrijwillig1 dan word5 zij e5v\dig  
g]o(d4 ,e5 bijzond] treff5d geval van   
di5 a>d kwam 9 d5 zom] van #ahgb aan het
 li*t1 to5 de re*tbank te ,sydney 9     
,au/rali zek]5 ,john ,arm/rong1 kapite9 
van de ,engels*e brik ,*>les1 weg5s     
m5s*5ro( en moord v]oordeelde4 ,dit s*ip
 0 van de ,fidzji-eil&5 uitgezeild1 om  
met v]gunn+ van d5 ,brits*5 consul      
arbeidskra*t5 aan te w]v54 't ,g+ na>   
het eil& ,malikolo1 wa> de zw>te        
inboorl+51 om h&el te drijv51 9 hunne   
kanoes toekwam54 ,m5 ontv+ h5 dadelijk  
met gewe]vuur1 wa>op zij 9 het wat]     
sprong5 en twaalf hunn] door e5e sloep  
van de ,*>les opgevis*t en aan boord    
gesleept w]d54 ,zoo 0 dan de e]/e       
m5s*5vang/ gelukt4 ,de brik zeilde nu   
na> de ,salomonseil&51 wa> m5 we] ti5 ( 
twaalf sla*t(f]s opde$1 en zoo g+ het   
van eil& tot eil&1 tot m5 e9delijk bij  
,b\ga9ville met en' slag ta*tig 9 h&5   
kreeg4 ,alle vroeg]5 hadd5 zi* klag5d   
ma> /il 9 hun h>d lot ges*ikt2--zij w>5 

weggesleept van hunne fraaie eil&51 uit 
de arm5 van vr\w5 en k9d]51 die zij     
jamm]5d en weeklag5d aan het /r&        
a*t]liet54 ,deze mann5 van ,b\ga9ville  
w>5 no*tans niet zoo g$wee4 ,to5 de     
avond kwam1 tra*tt5 zij door de w&5 van 
hun' k]k] he5 te brek52 zij beproefd5   
hunne v]e5igde kra*t teg5 de luik51 en  
to5 deze niet toegav51 begonn5 zij vuur 
te mak51 om zi*zelv5 en het s*ip te     
v]br&54 't ,0 e5 vreeselijk tooneel4    
,ond] 9 het tuss*5dek de wo$5de zw>t51 9
 hunne onv]/aanb>e taal de gruwelijk/e  
v]w5s*+5 uitbrull5d teg5 hunne v]volg]s 
en beul51 die1 met gew]51 revolv]s en   
sabels tot de t&5 gewap5d1 bov5 op het  
dek /ond54 ,to5 de zw>t5 br& wild5      
/i*t51 begon de sla*t+4 ,d5 gans*5 na*t 
door vuurd5 de mon/]s door de luik5 he5 
op d5 wild5 w>hoop d] ongewap5de zw>t5 9
 het ruim4 ,de blank5 dor/t5 als wilde  
bee/5 na> blo$1 w]d door d5 s*eepsdokt] 
,murray1 die 9 deze zaak als getuige    
optrad1 voor de re*tbank v]kla>d4--,to5 
de morg5 aanbrak1 0 het /il geword5 9   

het ruim4 ,m5 g+ er mon/]+ h\d54 ,da>   
lag5 9 hun blo$ niet m9d] dan zev5tig   
doode en gekwet/e inboorl+51 die nu op  
het dek w]d5 gesleept4 ,en het          
gruwelijk/e volgde nog2 want niet de    
dood5 alle51 ma> ook de nog lev5d5 w]d5 
ov] boord geworp5 en aan de haai5 t5    
prooi gegev54  ,zoo ro(t en moordt h$5  
de blanke m5s* zijne m$em5s*5 9 de      
,zuidzee2 zoo gaat het nu al j>5 lang1  
en de ,engels*e ma*!bb]s hield5 zi*     
altijd ma> lief/ zi5de bl9d1 da> m5 to* 
vol/rekt arbeid]s moet hebb54 ,nu       
e9delijk s*ijnt de hooge rege]+ met     
nadruk teg5 di5 m5s*5ro( te will5 optr$5
 en met voldo5+ hoor5 wij1 dat die      
kapite9 van de ,*>les d5 #bj ,novemb]   
#ahgb te ,sydney door de re*tbank t]    
dood w]d v]oordeeld4      #ag4 ,de      
kokospalm4   ,ov]al 9 de ,zuidzee en 9  
de ,indis*e wat]51 wa> de kokospalm     
voorkomt1 begroet hij 9 kle9] ( groot]  
groep5 re$s uit de wijde v]te d5 nad]5d5
 zeeva>d]1 en 9 zijne s*aduw ziet m5 de 
e]/e1 v]/rooid ligg5de hutt5 d] eil&]s  

wegs*uil54 ,9 ,oo/-,indi e*t] ligg5     
geheele /$5 9 het midd5 van uitge/rekte 
kokosboss*51 ja1 op ,ceilon k5t m5 e5   
w\d van zulke palm51 dat1 zi* langs de  
zeeku/ uit/rekk5d1 zes en tw9tig ,eng4  
mijl5 lang en v]s*eid5 ur5 bre$ is4 ,nog
 ond] het ,holl&s* be/uur w]d5 uit dit  
w\d ja>lijks zes duiz5d vat5 arak1 drie 
millio5 pond t\ww]k en e5e ontzett5de   
m5igte olie gewonn54 ,onb]ek5ba> is de  
zeg51 die 9 dez5 en5 boom beslot5 ligt1 
wi5s wasdom met d5 b\w e5] /atige hooge 
zuil is te v]gelijk54  ,9 de natuur is  
deze slanke1 ve]tig tot vijftig voet    
hooge zuil met h>e wiegel5de gro5e      
blad]kroon1 alle5 /a& zo[el als 9       
groep51 het groot/e si]aad van het      
l&s*ap4 ,na> het zegg5 des volks di5t de
 kokosboom tot neg5 en neg5tig d+54 ,de 
/am1 die soms hond]d voet hoog wordt1 is
 wel sponsa*tig en dun1 ma> to* va/ en  
bruikba> tot balk51 latt5 en ma/5 voor  
huiz5 en s*ep54 ,de holle palm/amm5 di55
 tot got5 en wat]leid+52 uit de wortels 
vle*t m5 korv5 en wann5 het netweefsel  

aan i$]5 bladwortel wordt tot k9d]wieg5 
en pakl9n5 v]bruikt4 ,de vezels van de  
s*ors alsm$e het buit5/e omkle$sel van  
de noot lev]5 /rikk5 en t\ww]k4 ,het lo(
 is het ho(dvo$sel d] tamme olifant5 van
 ,ceilon en ,ava4 ,het mals*e h>t van de
 bladkroon1 de zoog5aamde palmkool1     
weegt van tw9tig tot d]tig pond en is   
e5e lekk]nij voor i$]e tafel1 door het  
uitsnijd5 wa>van m5 e*t] d5 boom voor   
altijd te gronde ri*t4 ,de kroon zelve  
be/aat uit e5 dozijn groote blad]52 elk 
blad is twee tot drie voet bre$1 twaalf 
tot ve]ti5 voet lang1 en di5t tot het   
dekk5 d] dak51 tot zonne-s*]m51 tot     
vle*t- en m&ew]k1 tot papi]1 wa>op m5   
met griffels s*rijft1 g$raaid tot       
fakkels1 v]br& tot loog en uitmunt5de   
zeep4 ,jong zijn de blad]5 doors*ijn5d  
en di55 d5 ,c+aleez5 tot lanta>ns2 van  
de /]ke bladribb5 word5 vis*fuik51 /okk5
 en bezems gemaakt4 ,de gelijktijdige   
bloesems en vru*t5 zijn als vo$sel en   
drank ons*atba>4 ,de not51 zoo groot als
 e5 m5s*5ho(d1 eirond en driekantig1    

word5 ook gro5 en onrijp 9 de ,indis*e  
keuk5 op de mee/ v]s*ill5de wijze       
toeb]eid1 en e5e knappe huisvr\w zegt   
het spreekwoord1 moet da> e5e ma& lang  
i$]5 dag e5 nieuw g]e*t van wet5 op     
tafel te br5g54 ,het vo*t 9 de not51 de 
kokosmelk1 is e5 v]friss*5de en gezonde 
drank4  ,de op vel]lei wijze gebruikte  
olie wordt li*t ranzig en neemt e5 voor 
d5 ,europeer walg5d5 reuk aan2 ma> 9 d5 
jong/5 tijd heeft m5 to* gele]d1 ha>    
bet] te beh&el5 en voor kun/ en         
nijv]heid di5/ba> te mak54 ,de uitgep]/e
 k]n geeft dan nog het be/e veevo$] en  
me/ d5 akk]4 ,de h>de kokoss*il is bij  
de ruw]e /amm5 de gewone dr9knap4 ,de   
ze] taaie1 bru9a*tig roode vezels d]    
buit5/e s*il wordt tot de fijn/e en     
ko/ba>/e tapijt5 en weefsels v]w]kt2 ma>
 ho(dzakelijk di5t deze h>de1           
ve]kra*tige vezel tot het mak5 van      
koord5 en t\w51 die vooral voor de ank]s
 9 de /orma*tige ,indis*e zeen van      
ons*atb>e wa>de en 9 vele opzi*t5 bov5  
die van h5nep te v]kiez5 zijn4 ,uit d5  

nog niet geheel ontwikkeld5 bloesem     
wordt door insnijd+ het sap getapt1 dat 
m5 palmwijn 7toddy7 noemt4 ,v]s*        
gebruikt1 is het fris* en v]koel5d2 na  
kort5 tijd gi/ het en wordt b$welm5d2   
lat] wordt het zuur en geeft d5 be/5    
wijnazijn1 g$i/ille]d d5 be/5 ,indis*5  
arak en +ekookt suik] 7dzjagg]i74 ,om   
zoo vele en groote zeg5+5 /aat de boom  
ov]al bij de ,indis*e volk5 9 het hoog/e
 aanzi53 bij de geboorte van e5 k9d op  
,ceilon wordt e5 kokos geplant1 en de   
r+51 die zi* bij het groei5 rondom d5   
/am vorm51 di55 tot a&uid+ van d5       
t]ugke]5d5 geboort$ag en zijn zoo e5e   
soort van tijdwijz] voor de inboorl+54  
,de vrome ,h9doe v]ke]t 9 het gelo(1 dat
 op zijn roep5 de kokosnoot van zelf    
voor zijne voet5 ne]vall5 moet1 en e5e  
v]gulde kokosnoot wordt1 volg5s ov]\d   
gebruik1 telk5 j>e 9 de hav5 van        
,bombay1 als de gun/ige w9d 7moeson7    
invalt1 aan de zee t5 (f] gebra*t1 en   
dan e]/ word5 de s*ep5 n d5 /ormtijd w$]
 zeilree gemaakt4  ,zoo is deze boom 9  

de plant5w]eld voor de ku/5 en talrijke 
eil&5 d] groote ,indis*e w]eldzee e5 ev5
 sprek5d getuige van de goddelijke ma*t 
en go$]ti]5heid1 als 9 de di]5w]eld de  
kameel dat voor ,afrika's en ,azi's     
woe/ijn5 is1 en kan 't ons niet me]     
bevreemd51 als de reizig]s ons v]zek]51 
dat kokospalm5 alle hutt5 van ,indi en  
de ,zuidzee-eil&5 ov]s*aduw51 en dat me]
 bewon]s di] /rek5 van de palmvru*t dan 
van graan lev54      #ah4 ,het brood d] 
,zuidzee-eil&]s4   ,de broodboom is e5e 
d] uit/ek5d/e vo$+splant5 voor de volk5 
d] heete lu*t/reek1 vooral van de 9 de  
nabijheid van d5 ev5a> ligg5de eil&5 van
 d5 ,groot5 ,oceaan1 wa> zijn eig5lijk  
vad]l& is4 ,ond] zijne lomm]rijke takk5 
slaan de inwon]s nog teg5woordig bij    
voorkeur hunne lu*tige hutt5 op4 ,de    
geheele vorm van d5 broodboom is fraai  
en ge5 onz] w\dboom5 kan zi* da>9 met   
hem met54 ,hij wordt wel niet hoog] dan 
ve]tig voet2 ma> zijne wijde en di*te   
kroon is met het fraai/e gro5e lo(      
v]si]d4 ,de afzond]lijke blad]5 zijn bij

 de &]half voet lang en ti5 tot elf c,m4
 bre$4 ,het ko/elijk/ si]aad en ges*5k  
van d5 broodboom is e*t] zijne groote1  
melige1 ronde s*ijnvru*t1 die1 ges*ild  
en v]volg5s g]oo/]d ( gebakk51 bijna als
 t>webrood smaakt4 ,rauw is zij         
onsmakelijk en wordt zij alle5 9 geval  
van hoog5 nood geget54 ,de gewone wijze1
 wa>op de broodvru*t eetba> gemaakt     
wordt1 bes*rijft de reizig] ,=/] 9 de   
volg5de woord53 ,m5 legt de vru*t51     
voordat zij tot volle rijpheid zijn     
gekom51 na v]wijd]+ van h>e s*il 9 e5   
met /e55 bevlo]d5 kuil en b$ekt ze met  
blad]5 en a>de1 tot zij tot e5e zure    
gi/+ zijn ov]gegaan4 ,van dez5 voorraad 
neemt m5 dagelijks zoo veel1 als m5     
noodig heeft1 maakt er klomp5 van1 zoo  
dik als e5e vui/1 wikkelt die 9 blad]5  
en bakt ze tuss*5 v]hitte /e554 ,deze   
broodklomp5 blijv5 wek5 lang go$ en     
zijn1 ook op reis1 e5 ko/elijk vo$sel4  
,ook g$ur5de de drie ( vi] ma&51 dat de 
boom niet draagt1 leeft de              
,zuidzee-eil&] van dez5 voorraad4 ,en   

da>bij lev]t deze vo$+splant zoo        
rijkelijk vru*t1 dat drie boom5 to]eik5d
 zijn1 om e5' m5s* a*t ma&5 lang        
behoorlijk te vo$54 ,de groote reizig]  
,cook weet dez5 boom dan ook niet g5oeg 
te roem54 ,heeft da> iem& 9 zijn lev5   
ma> ti5 broodboom5 geplant1 zegt hij1   
dan heeft hij voor zi*zelf1 de zijn5 en 
voor e5 volg5d gesla*t ev5 veel g$aan1  
als e5 bewon] onz] ruwe lu*t/reek1 die  
zijn lev5 lang 9 het k\de w9t]tij       
geploegd1 9 d5 heet5 zom] geoog/ en niet
 alle5 zijne teg5woordige hui%\d+ van   
brood voorzi51 ma> ook nog e5 kle95     
spa>p5n+ voor zijne k9d]5 op zij gelegd 
heeft4      #ai4 ,e5 heete w9d 9        
,au/rali4   ,het is vroeg 9 d5 morg52 m5
 kijkt het v5/] uit en ziet bov5 't v]  
ligg5d w\d e5 witt5 nevel op/ijg54 ,de  
s*ap5 dr+5 zi* ond] de boom5 op elka>2  
de koei5 /aan tot de knien 9 het        
troebele wat]1 dat van de rots5         
ne]sijpelt4 ,wie deze voorteek5s al e5s 
me] gezi5 heeft1 weet1 wat ze te b$uid5 
hebb52 hij weet1 dat vor het invall5 van

 d5 l5tetijd e5 heete w9d 9 aanto*t is4 
,deze komt2 hij /rijkt ov] de witte a>de
 he51 die b>/ en kl9kt1 als( e5 glaz5   
kogel er door kra*tige h& ov] he5 g]old 
w]d4 ,de lu*t is heet en v]z5g5d1 als   
die van e5 vurig5 ov52 aan de boom5 en  
wijn/okk5 v]dorr5 de vru*t5 en vall5 af4
 ,e5 gelijk lot hebb5 de vogels1 die1   
als door e5e b]o]te getr(f51 uit de     
takk5 na> b5$5 tuimel54 ,op d5 weg ligg5
 de hond5 dood2 de v]droogde tong hangt 
hun v] uit d5 bek4  ,de !rmomet] klimt  
hoog] en hoog]1 tot hij op #adg grad5   
,fahr5heit /aat4 ,m5 /opt elke reet1 elk
 sleutelgat toe1 om d5 gloei5d5 sirocco 
buit5 te h\d52 m5 neemt e5 boek en wil  
lez51 ma> na we9ig m9ut5 al dans5       
/]retjes voor de oog5 en slaan de pols5 
als smid%am]s4 ,m5 laat zijn boek vall5 
en ziet1 ( m5 slap5 kan2 do* deze slaap 
br5gt ge5e v]kwikk+ aan1 da> hij        
v]gezeld gaat van droom51 die al de     
v]s*rikk+5 van de pijnbank do5 voel54   
,er is ma> en middel1 om zi* e5ige      
v]li*t+ te v]s*aff53 m5 /eke e5e pijp   

aan1 m5ge e5 glas wijn met ijswat]1 en  
rooke en dr9ke1 tot v]&]+ komt4  ,die   
vurig gew5s*te v]&]+ komt altijd met d5 
avond4 ,e5e di*te /(wolk1 die zi* als e5
 muur ov] het l& voortbeweegt1 is ha>   
voorbode4 ,9 e5e enkele m9uut daalt de  
temp]atuur om de #ej tot #fj grad51 en  
deze plotsel+e afkoel+ ta/ het m5s*elijk
 ge/el zoo hevig aan1 dat heete rumgrog 
de plaats van ijswat] met wijn moet     
v]vang51 dat m5 zi* 9 dek5s en mantels  
pakt en zi* haa/1 e5 go$ ha>dvuur aan te
 legg54 ,kijkt m5 nu we] d5 kant uit1   
van wa> m5 di5 morg5 d5 witt5 nevel zag 
op/ijg51 dan bi$t zi* da> e5            
s*rikwekk5d1 v]hev5 s*\wspel het oog    
aan4 ,mijl5 v] /aan de boss*5 9 vlamm54 
,de vuur/a>t v]lie/ zi* v]d] en v]d] na>
 het b9n5l&1 tot hij langs de           
heuvelvlakt5 al flauw] en dunn] wordt en
 e9delijk geheel v]dwijnt4  ,9 de       
nabijheid e*t] is dat s*\wspel ontzett5d
 groots*4      #bj4 ,de ,kaaba te       
,mekka4   ,9 e5 smal1 door kale b]g5    
+eslot5 dal ligt ,mekka1 de heilige /ad1

 de geboorte/ad van d5 ,pr(eet1 de      
algeme5e b$eva>tplaats van alle         
,moslem91 welke i$] geloovige al?ans    
e5maal 9 zijn lev5 bezo*t moet hebb51   
zal hij het ho(d ru/ig tot /]v5         
ne]legg54 ,9 de zuidelijke helft d] /ad1
 wa> het dal het bre$/ is1 v]heft zi* de
 groote moskee van ,mekka met de        
w]eldb]oemde kaaba1 die aan d5 tempel   
e]/ zijn hoog gewi*t bijzet4 ,van de    
buit5 omloop5de zuil5gang5 d] moskee    
leid5 zev5 bevlo]de weg5 na> de 9 't    
midd5 van het geheel /a&e kaaba--na> het
 heilig huis4 ,dit is e5 kle9 massief   
geb\w van a*tti5 pass5 l5gte1 ve]ti5    
bre$te en bij de ve]tig voet hoogte4 ,de
 ,mohamm$an5 geloov51 dat ,abraham de   
e]/e b\w] d] kaaba gewee/ is1 en dat    
zijn zoon ,ismal hem da>bij de /e55     
heeft toeg]eikt1 die door e5 wond] d]   
goddelijke alma*t dadelijk vi]kant      
geh\w5 uit het a>drijk te voors*ijn     
kwam54 ,da> het dak d] kaaba geheel plat
 is1 v]toont zij zi* van v]re als e5    
te]l+ 7cubus74 ,9 d5 noordoo/elijk5 hoek

 van het geb\w ligt1 vi] ( vijf voet    
bov5 d5 grond1 de b]oemde zw>te /e54 ,de
 ,mohamm$an5 bew]51 dat deze /e5 uit d5 
hemel ne]g$aald en aan ,abraham als e5  
bijzond] teek5 van goddelijke g5ade door
 d5 engel ,gabril ges*onk5 is4 ,zij     
zegg51 dat hij1 oorspronkelijk zuiv] en 
doors*ijn5d1 door de aanrak+ e5] booze  
vr\w zw>t en ondoorzi*tig is geword54   
,door de millio55 van kuss5 en aanrak+51
 die hij te lijd5 _h1 is hij geheel     
afgeslet54  ,alle vi] buit5zijd5 van de 
kaaba zijn met e5e zw>tzijd5 /( bekle$4 
,da> zijn v]s*ill5de geb$5 9 gewev51 die
 m5 e*t]1 omdat zij van dezelfde kleur  
als de /( zelve zijn1 sle*ts met moeite 
kan lez54 ,e5 we9ig bov5 het midd5 loopt
 rondom het gans*e geb\w e5 &] ops*rift 
uit g\ddraad4 ,voor d5 zw>t5 /e5 zijn   
op5+5 gelat51 zoodat hij bij d5 omgang  
gemakkelijk kan word5 aang]aakt4 ,da> de
 bekle$+ n]g5s va/ aansluit1 wordt zij  
door het m9/e koeltje 9 e5e golv5de     
beweg+ gebra*t4 ,de vrome pelgrims h\d5 
dit voor e5 teek5 van de teg5woordigheid

 d] de kaaba bewak5de zev5tigduiz5d     
engel51 wi] vleugels1 zegg5 zij1 deze   
trill+5 voortbr5g54 ,wanne] de bazu9 des
 laat/5 oordeels kl9kt1 zull5 zij de    
kaaba 9 het p>adijs drag54  ,ond] de    
v]d]e kle9]e geb\w51 die de kaaba b9n5  
het groote vi]kant omgev51 v]di5t nog   
dat opm]k+1 wa>9 zi* de b]oemde heilige 
bron ,zemzem bev9dt4 ,deze voorziet de  
geheele /ad van wat]1 en er is          
nauwelijks e5e familie1 die er niet     
dagelijks e5e kruik vol van haalt4 't   
,wordt e*t] alle5 tot dr9k5 en tot      
godsdi5/ige afwass*+5 gebruikt3 er zi*  
tot kok5 van te b$i55 z\ voor goddeloos 
geld54 ,het wordt ook als e5 onfeilba>  
middel teg5 alle krankh$5 bes*\wd1 en de
 vrome ,mohamm$an5 geloov51 dat zij door
 er veel van te dr9k5 hun geb$ ,gode    
dubbel behagelijk zull5 mak54 ,na> m5   
wet5 zal1 zijn de ,mohamm$an5 ov]tuigd1 
dat de bron dezelfde is1 welke ,jehovah 
op het geb$ van ,hag> 9 de woe/ijn de$  
ontspr+51 om ha> v]sma*t5d5 zoon ,ismal 
te dr5k54 ,bij d5 kansel1 wa>op de      

,vrijdags-pr$ikatie geh\d5 wordt1 moet5 
de pelgrims1 voordat zij d5 omgang van  
de kaaba volbr5g51 hun s*oeisel         
uittrekk5 en lat5 /aan4 ,zoodra m51 na  
de intr$e door d5 zuil5gang1 het heilig 
geb\w voor het e]/ 9 het oog krijgt1    
zegt m5 zek]e geb$5 op1 w]pt zi* vi]maal
 op d5 grond ne] en betuigt ,gode       
da>door zijn' dank1 dat m5 de gewijde   
plaats gelukkig b]eikt heeft4 ,hi]op    
tre$t m5 langs e5 d] bevlo]de weg5 op de
 kaaba toe1 plaat/ zi* teg5ov] d5 zw>t5 
/e5 en w]pt zi* &]maal vi]maal ne]1     
wa>op de /e5 met de re*t]h& wordt       
aang]aakt4 ,nu beg9t de pelgrim d5      
ple*tig5 omgang om de kaaba1 do* zoo1   
dat deze be/5dig l9ks van hem blijft4   
,deze gang moet zev5 maal h]haald word51
 de e]/e drie mal5 met snelle tr$51 9   
navolg+ van d5 ,pr(eet1 die1 om het door
 zijne vij&5 uitge/rooide g]u*t1 dat hij
 geva>lijk ziek lag1 te we]legg51 ook   
driemaal snel om de kaaba liep4 ,bij    
i$]5 omloop moet5 bepaalde geb$5        
opgezegd en aan 't e9d da>van de heilige

 en nog e5 &]e /e5 geku/ word54 ,t5     
laat/e tre$t de pelgrim di*t aan d5 muur
 van het geb\w1 tuss*5 d5 zw>t5 /e5 en  
de ho(ddeur1 drukt zijne bor/ da> va/   
teg5 aan en smeekt zoo ,god met         
wijduitge/rekte arm5 om v]giff5is voor  
zijne zond54      #ba4 ,de ,fellahs 9   
,egypte4   ,e5 deel d] bevolk+ van      
,egypte zijn de ,fellahs1 d4 i4 van     
buit5 +ekom5 ,arabi]51 die zi* 9 vroeg] 
tijd als akk]b\w]s langs d5 ,nijl/room  
hebb5 ne]gezet4 ,ev5wel is 't l&1 dat   
zij beb\w51 groot5deels niet me] hun    
eig5dom1 ma> 9 't bezit van d5 ond]kon+ 
ov]gegaan1 wi5s arbeid]s en huurl+5 zij 
?ans zijn4 ,alles1 wat zij op het veld  
v]b\w51 moet5 zij teg5 bepaalde prijz5  
aan d5 reg5t ov]do52 wat zij tot hun    
lev5sond]h\d noodig hebb51 kunn5 zij hem
 dan w$] afkoop54 ,die niet arbeid5     
will51 word5 er door zweepslag5 toe     
g$wong54 ,9 hunne ell5dige1 morsige     
hutt5 is de pe/ e5 regelmatige ga/2 de  
hong] /aat hun op het gezi*t ges*rev51  
en de gans*e bevolk+ is door de         

langdurige slav]nij--als vroeg] de      
,israeliet5--ontz5uwd en v]/ompt4 ,de   
hoog/5s twee ,m4 hooge hutt5 zijn uit   
leem en /roo opgetrokk5 en bov5 alle    
bes*rijv+ morsig4 ,e5 dadel/am /rekt tot
 dak/oel1 en da>op geworp5 en met a>de  
b$ekte dadelboomtakk5 en -blad]5 di55   
tot zold]+4 ,met gekrui/e be55 zit de   
,fellah op zijne palm5mat1 die tev5s hem
 en zijne gans*e familie tot slaapplaats
 di5t4  ,tuss*5 de ell5dige hutt5 d]    
,fellah-dorp5 ziet m5 de naakte ( sle*ts
 met e5 hemd bekle$e1 donk]bru9e k9d]5 9
 het z& wroet5 en dwal5 hi] en da> e5ige
 mag]e ge/alt5 9 blauwe boomwoll5 hemd5 
om4 ,zorgvuldig dekk5 de vr\w5 ha>      
gelaat met e5e soort van small51 zw>t5  
slui]1 en ge5 man v]toont zi* zond] d5  
tulb& ( de roode fez1 (s*oon hem        
dikwijls alle ov]ige kle$+/ukk5         
ontbrek54 ,alle5 e5 m5s*1 die na> li*aam
 en gee/ geheel v]/ompt is1 kan het 9   
zulk e5 door afs*uwelijke uitwasem+5    
v]pe/5 omtrek op d5 duur ui?\d54   ,da> 
de ,fellahs afke]ig van alle nieuwigh$5 

zijn1 will5 zij van de doelmatige1 gemak
 en voordeel aanbr5g5de ,europees*e     
akk]g]e$s*app5 niets wet5 en tobb5 zi*  
met hun trekvee1 hunne oss5 en kameel5  
nog voortdur5d af1 om met d5            
voorvad]lijk5 ploeg de a>de om te woel54
 ,zoo word5 de rij/- en maisveld51 de   
indigo-1 suik]- en boomwolplantso55     
bew]kt4 ,het voornaam/e moet tr\w5s de  
,nijl da>bij do51 die van ,juli tot     
,octob] door zijn ov]/room5 d5          
uitg$roogd5 bodem bevo*tigt1 en het     
ov]vlo$ige z\t uit de bov5/e a>dlag5 na>
 d5 ond]grond vo]t4 ,nog voor ,p9k/]5   
valt de oog/ 92 do* de arme ,fellah     
heeft we9ig voldo5+ en g5ot van de      
opbr5g/ zijn] veld51 da> de ambt5>5 d]  
kroon ov]al g]e$ /aan1 om zi* die des   
noods met geweld toe te eig554      #bb4
 ,e5e ,moors*e /ad4   ,tunis be/ond re$s
 vor ,c>?ago1 ma> kan to* ge5 spoor van 
oudh$5 me] aanwijz54 ,de /ijl d] huiz5  
is algeme5 de ,moors*e en de /rat5 zijn 
vrij bre$4 ,bij al h>e uitge/rek!id is  
de /ad sle*ts kle9 9 v]h\d+ tot de      

bevolk+1 die op #abe1jjj ziel5 wordt    
ges*at4 ,de betrekkelijk g]+e ruimte is 
e*t] voldo5de1 omdat e5 d]de d] inwon]s 
dag en na*t op de /rat5 hui/1 zond] e5  
dak te bezitt54 ,twee mur51 de buit5/e  
met neg51 de b9n5/e met zev5 poort51    
omr+5 de /ad2 do* da> die poort5 niet   
teg5 elka> ov] /aan1 moet m5 tuss*5 de  
beide mur5 altijd e5 go$ e9d loop51 om  
na> buit5 te kom54 ,dat g$eelte tuss*5  
de mur5 bi$t d5 vreemdel+ e*t] m5ig     
belangwekk5d tooneel aan2 want hi] zijn 
de k>avans]a's1 hi] kom5 de belad5      
kameel5 9 lange k>avan5 uit alle g$eelt5
 van ,afrika aan en van hi] v]trekk5 zij
 ook we] d]wa>ts4 ,het ontbreekt er niet
 aan druk bezo*te k(fiehuiz51 voor wi]  
deur5 m5 dikwijls de s*ild]a*tig/e      
groep5 wa>neemt1 die na> de klag5de ton5
 d] guit>re met drie sn>5 lui/]54 ,hi]  
ziet m5 ook nu en dan e5 inl&s*5 groote 
9 e5e afg$ankte ,europees*e koets met   
vi] muildi]5 rondrijd51 ( ontmoet m5 d5 
bey van ,tunis 9 zijn rijtuig met a*t   
pa>d51 door soldat5 bewaakt4  ,9 de /ad 

zelve kan m5 zi* om de drukte van ge5   
rijtuig b$i551 ma> moet te voet gaan1 e5
 pa>d ( muildi] b]ijd5 ( zi* 9 e5'      
palankijn lat5 drag54 ,van vroeg tot    
laat he]s*t op de /rat5 e5              
onbes*rijfelijk g$rang4 ,b$oen51        
,maltez]s1 ,jod51 ,neg]s1 ,turk5 golv5  
voorbij4 ,da>tuss*5 dr+5 kudd5 geit51   
belad5 kameel51 muildi]5 en ezels he54  
,lat] op d5 dag he]s*t de groot/e drukte
 9 de gewelfde baz>s4 ,elke koopwa>     
heeft ha> afzond]lijk5 baz> en 9 de     
kle9/e w9keltjes treft m5 dikwijls de   
ko/ba>/e artikels aan4 ,la>z5 en        
pant(fels1 zadelmak]sw]k1 zijd5 /(f51   
wap5s1 reukw]k51 de roode muts51 wi]    
v]va>dig+ hi] wel #bj1jjj m5s*5 bezig   
h\dt1 pijp51 sno]51 enz41 alles heeft   
zijn eig5 geb\w4 ,ik zag hi] co/umes van
 donk]kleurig fluweel1 kun/ig met fijn  
g\d geborduurd1 die tot duiz5d guld5    
ko/t54 ,ook aan eetw>5 ontbreekt het    
niet4 ,net gekle$e1 ongeslui]de ,moor9n5
 h\d5 met uitge/rekt5 arm op de vlakke  
h& e5e piramide van brood51 die m5 elk  

oog5blik d5kt te zull5 zi5 ine5zakk52   
jong5s met wat]zakk5 bi$5 d5 dor/ige e5 
v]friss*5d5 dronk aan2 &]5 v5t5         
oranjeappel51 kle9e witte kaz51         
oliekoek51 all]lei vru*t5 en &]e        
v]snap]+5 uit4 ,teg5 d5 avond v]m9d]t   
het gewoel en kan m5 zond] geva> van    
kwetsur5 rondw&el51 om de               
hoefijz]vormige poort51 de g$raaide     
kolomm51 de kleur5pra*t aan v]s*eid5    
,moors*e huiz51 het paleis van d5 bey en
 de vele moskeen met h>e slanke m9>ets  
te bewond]54  ,dat paleis van d5 bey is 
e5 si]lijk geb\w met m>m]5 b9n5ple951   
fonte951 kolomm5 en kleurige tegels4 ,de
 w&5 zijn met v]si]sels van plei/]      
bekle$1 die door hunne fijnheid aan     
kantw]k do5 d5k52 de zold]+5 v]toon5    
arabesk5 9 g\d1 blauw en rood4 ,de      
s*oon/e moskeen zijn uit kolomm5 en &]e 
deel5 d] run5 van ,c>?ago en ,utica     
saamge/eld1 en m5 v9dt er m5ig          
bezi5swa>dig geb\w ond]2 do* de         
,mohamm$an5 duld5 onga>ne1 dat het oog  
van e5' ongeloovige het inw5dige van die

 heiligdomm5 ziet4 ,behalve e5ige fraaie
 en ruime kaz]nes bevat ,tunis v]d]     
we9ig aanzi5lijke geb\w51 en sle*ts de  
huiz5 d] ,europees*e consuls 9 de wijk  
d] ,maltez]s1 alwa> ook de m9i/]-resid5t
 van ,frankrijk 7?ans de wez5lijke      
behe]s*] van ,tunis7 v]blijf h\dt1 /ek5 
bov5 de massa d] kle9e ,moors*e won+5   
uit4      #bc4 ,natuur en volk5 van     
,we/-,midd5-,afrika4   ,de ruimte1 welke
 wij hi] op het oog hebb51 /rekt zi* van
 de ku/ ongeve] vijftig ,duits*e mijl5 9
 het b9n5l& uit en ligt tuss*5 d5 e]/5  
en twe$5 graad ,z4 ,b4 ,het groot/e     
g$eelte is met w\d ( met rietveld5      
b$ekt1 wa>tuss*5 zi* groot]e ( kle9]e   
gras/epp5 als oas5 uit/rekk54 ,dit      
bos*l& breidt zi* om de twee ( drie     
grad5 t5 zuid5 en t5 noord5 van d5 ev5a>
 uit4 ,opm]kelijk is het g]+ di]lijk    
lev51 dat 9 deze wild]nis he]s*t4       
,tev]geefs zoekt m5 er pa>d1 kameel1    
ezel ( rund4 ,de m5s* is er veele] zijn 
eig5 en zijn e5ig la/di]2 geit5 en      
ho5d]s alle5 v]teg5woordig5 er de       

huisdi]54 ,ma> ook van de wilde di]5 van
 ,afrika mi/ m5 leeuw51 neu%or5s1       
giraff51 /ruis51 gazell5 en antilop54   
,van v]s*eur5d g$i]te zijn alle5        
luipa>d51 hy5a's en sjakals aan te      
treff54 ,des te talrijk] zijn de slang51
 ond] welke de mee/5 giftig zijn2 ook   
hag$iss5 v]toon5 e5e groote             
v]s*eid5heid4 ,zij en de vele soort5 van
 sp9n5 di55 tot beteugel+ van het       
insect5lev51 dat door de vo*tige        
bos*lu*t buit5gewoon wordt begun/igd4   
,de a*t hi] voorh&5 soort5 van ap5 hebb5
 na d5 m5s*1 die h5 met pijl51 kogels en
 vall5 v]volgt1 ge5 geva>lijk] vij& dan 
e5 groot5 ar5d1 di5 de inboorl+5 niet   
ongepa/ d5 luipa>d d] lu*t noem54       
,g$urig wordt de doodelijke /ilte 9 het 
w\d afgebrok5 door d5 ang/kreet van e5' 
aap1 op wi5 e5 ar5d ne]s*oot1 om hem 9  
zijne klauw5 weg te drag54 ,de aap is e5
 gezo*t wildbraad en ook ,europeers     
/ell51 na d5 e]/5 afke] ov]wonn5 te     
hebb51 het vlees* van e5 vett5 aap bov5 
elk &] vlees*4 ,met vogels is deze /reek

 zo dun bevolkt1 dat de /ilte 9 de      
boss*5 drukk5d is2 ur5 lang kan m5 die  
doortrekk51 zond] d5 kreet e5s vogels1  
d5 tr$ e5] gazelle ( het gonz5 van      
insect5 te v]nem54  ,van de             
we]sge/eldheid moet v]meld word51 dat   
aan de ku/ de reg5tijd 9 ,septemb]      
invalt en 9 ,mei e9digt1 t]wijl de droge
 tijd sle*ts 9 de drie ma&5 van ,juni   
tot ,augu/us invalt4 ,de oo/5w9d5 br5g5 
dus reg51 de we/5w9d5 da>5teg51 die to* 
uit de ,atlantis*e ,zee waai51 droogte  
aan4  ,de bewon]s van dit bos*l& vorm5  
e5 groot aantal /amm51 die v]s*ill5de   
tal5 sprek54 ,bij deze /amm5 zijn de    
afzond]lijke hord5 dikwijls we] geheel  
onafhankelijk en vo]5 druk oorlog met   
elka>4 ,hunne re*tsbegripp5 /eun5 op het
 beg9sel3 t& om t&1 oog om oog4 ,i$] he]
 kan /raffeloos zijn' slaaf dood52 ma>  
wordt e5 vrij man v]slag51 zij 't ook   
geheel onopzettelijk1 zooals b4v4 bij   
het vell5 van e5' boom gebeur5 kan1 dan 
moet de dad] met zijn lev5 da>voor      
boet54 ,deze ge/r5gheid is hi]aan toe te

 s*rijv51 dat de ,neg]s elk onnatuurlijk
 ( onv]wa*t /]fgeval aan de w]k+ e5]    
booze betoov]+ toes*rijv54 ,wie hun 9   
dit opzi*t v]da*t voorkomt1 moet d5     
giftbek] dr9k5 en zoo e5 godsg]i*t ov]  
zijne s*uld ( ons*uld lat5 besliss54    
,hoog/ zeld5 komt het intuss*5 voor1 dat
 familieho(d5 tot het dr9k5 van v]gift  
g$wong5 word52 zij kunn5 zi* aan die    
v]pli*t+ onttrekk5 door e5'             
plaatsv]vang] te /ell51 die zi* voor h5 
aan de geva>lijke proef ond]w]pt4  ,de  
,islam is natuurlijk nog niet tot deze  
volk5 doorg$rong52 zij geloov5 dus aan  
de ma*t van afgod51 fetis*5 en vooral   
aan de mogelijkheid van betoov]+ door   
hunne m$em5s*54 ,e5 eig5a>dig gebruik is
 de opri*t+ van zoog5aamde alumbihutt54 
,9 deze huisjes1 die tuss*5 ( a*t] de   
woonhuiz5 /aan1 word5 e5 pa> ki/5 met   
kalk ( ok] bewa>d1 wa>mee de bezitt] zi*
 de huid inwrijft zoo vaak hij op de    
ja*t1 uit viss*5 ( op reis gaat4 ,zij   
geloov5 namelijk1 hi]door bet] teg5     
geva> te zijn bes*ut4 ,gewoonlijk       

bevatt5 die kalkki/5 ook nog de s*$els  
d] voorvad]s ( aanv]want5 van d5 eig5a>4
 ,hoe me] de be5spl9t]s da>van zi*      
all5gs met de kalk v]m5g51 voor des te  
heilig] en kra*tig] wordt deze geh\d54  
,komt nu e5 ga/ 9 huis1 van wi5s        
welwill5dheid m5 zi* wil v]zek]51 dan   
s*aaft de eig5a> e5 we9ig kalk van de   
s*$els en m5gt dat ond] de spijs1 die   
hij hem voorzet1 9 't gelo(1 dat de     
bezoek] hem me] g5eg5 zal word51 als    
iets van 't /(felijk ov]s*ot zijn]      
voorvad]5 9 hem is ov]gegaan4      #bd4 
,aan het ,njassa-me]4   ,n]g5s 9        
,afrika--v]zek]t ,liv+/one--heb ik e5e  
zoo di*te bevolk+ aangetr(f5 als langs  
de oev]s van het ,njassa-me]4 ,9 't     
zuid5 zag5 wij e5e bijna onafgebrok5    
reeks van dorp54 ,aan d5 oev] /ond5     
telk5s di*te zw>te dromm51 om de groote 
nieuwigheid1 onze zeil5de boot1 aan te  
gap52 en bij ons l&5 w>5 wij 9 e5       
ommezi5 door hond]d5 mann51 vr\w5 en    
k9d]5 omr+d1 die de *ironbo 7wilde di]57
 kwam5 zi54 ,ov] 't geheel w>5 zij ze]  

beleefd en eis*t5 van ons ge5e ges*5k54 
,zij oef55 ook d5 l&b\w op e5e vrij     
groote s*aal uit en tel5 rij/1 mais1    
enz4 ,me] noordwa>ts is mais ook het    
ho(dproduct4 ,g$ur5de e5 g$eelte des    
ja>s komt da> nog e5e vrij zond]l+e     
toespijs bij4 ,to5 wij die /rek5 nad]d51
 zag5 wij 9 het v]s*iet wolk5 als de    
rook van br&5d gras4 ,d5 volg5d5 morg5  
/uurd5 wij door die wolk51 die to5      
blek51 niet uit rook ( nevel te be/aan1 
ma> uit millio55 kle9e mugg51 die hi]   
ko5go g5oemd word54 ,zij v]vuld5 de lu*t
 tot e5e onmetelijke hoogte en krioeld5 
op het wat]1 da> zij te li*t zijn om er 
9 te z9k54 ,t]wijl wij door deze lev5de 
wolk vo]51 moe/5 wij mond en oog5 di*t  
h\d51 om ze niet vol van die insect5 te 
krijg54 ,de inl&]s v]zamel5 groote      
hoeveelh$5 van die mugg5 en bakk5 er e5'
 koek van1 die e5e lekk]nij voor h5 is  
en natuurlijk millio55 di]tjes bevat4   
,m5 bood er ons e5 aan2 hij 0 donk] van 
kleur en smaakte--zoo zoo4  ,de         
oev]bewon]s zijn ge5 s*oon m5s*5ras4 ,de

 vr\w5 zijn van natuur re$s leelijk en  
mak5 zi* t5 volle afzi*telijk door de   
vreemde s*oonheidsmiddel51 die zij      
aanw5d54 ,algeme5 drag5 zij d5 pelele ( 
lipr+4 ,de ko/ba>/e zijn van zuiv] t91 9
 d5 vorm van e5 s*oteltje geham]d2 &]e  
zijn van wit kw>ts1 zoodat het er       
uitziet1 ( de draag/] e5 /uk van e5e    
waska>s door h>e lip _h ge/ok54 ,met di5
 r+ 9 de bov5lip nog niet voldaan1 /ek5 
sommige vr\w5 er ook nog e5' 9 de       
ond]lip4 ,de voor v]reweg 't mooi/      
geh\d5 pelele's zijn van roode pijpa>de 
v]va>digd en mak5 het gezi*t zoo        
v]foeielijk leelijk1 dat wij er ons     
telk5s met zek] afgrijz5 van afke]d54   
,al de inboorl+5 zijn van het ho(d tot  
de voet5 getatoeerd1 en wel met figur51 
wa>door de v]s*ill5de /amm5 zi*         
ond]s*eid54 ,ov] het geheel zijn zij    
mild2 als e5 van ons e5s na> het ophal5 
d] nett5 g+ zi51 bod5 zij hem altijd e5'
 vis* aan4 ,ook 9 &]e opzi*t5 g$roeg5   
zij zi* ze] voorkom5d jeg5s ons4 ,9 &]e 
/rek51 wa> de slav5h&el 9 zwang is zijn 

de inwon]s da>5teg5 onvri5delijk1 vals* 
en one]lijk4  't ,v]wond]de ons1 go$    
aangelegde en zorgvuldig ond]h\d5       
begraafplaats5 bij h5 te v9d54 ,dit viel
 ons vooral 9 e5 dorpje op de zuidku/   
van het me] 9 het oog4 ,m5 _h er bre$e  
en z9delijke pad5 aangelegd en hi] en   
da> /ond e5 zw>e vijgeboom1 wi5s wijd   
uitge/rekte takk5 hunne s*aduw op de    
ru/plaats5 d] dood5 wi]p54 ,m5 zag er   
grafheuvels gelijk 9 ,europa1 do* alle  
van het noord5 na> het zuid5 g]i*t4 ,de 
graf/$5 d] beide gesla*t5 w>5 k5ba> aan 
de v]s*ill5de da>op geplaat/e voorw]p51 
wa>van de ov]l$55 zi* bij hun lev5 b$i5d
 hadd51 do* die alle v]brok5 w>51 als t5
 teek51 dat zij niet me] z\d5 word5     
gebruikt4 ,e5 /uk van e5 vis*net en e5  
gebrok5 roeiriem duidd5 aan1 wa> e5     
viss*] ru/te4 ,op de grav5 van vr\w5    
/ond de h\t5 vijzel met d5 zw>5 /amp]   
tot het fijn/oot5 van graan4 ,dat het   
toekom/ige lev5 op het teg5woordige z\  
gelijk51 s*ijnt m5 hi] niet aan te nem52
 do* bij v]s*eid5 grav5 0 e5 banaanboom 

geplant1 als( di5s vru*t nog te pas z\  
kunn5 kom54      #be4 ,droogte en mi]54 
,9 #ahdj _h de held van ,afrika1        
,liv+/one1 zi* aan de rivi] ,kolob5g 9  
het l& d] ,beetsjoean5 ( ,bos*jesmann5  
e5e won+ geb\wd4 ,zijne vr\w maakte     
kle]51 zeep en ka>s51 hij zelf 0 pr$ik]1
 dokt]1 tu9man1 timm]man1 smid en nog   
hond]d d+5 me]4 ,de e]/e j>5 w>5 ze]    
zwa>1 v]telt hij1 omdat lange droogt5   
inviel54 ,9 het twe$e ja> viel ge5      
enkele droppel reg51 9 het d]de ge5 ti5 
c,m4 en de ,kolob5g droogde uit4 ,er    
/i]v5 zooveel viss*51 dat de hy5a's van 
't gans*e l&1 die op het maal afkwam51  
de m5igte niet ov]weldig5 kond54 ,het   
vi]de ja> 0 ev5 ongun/ig1 da> er niet   
reg5 g5oeg viel om het graan tot        
rijpheid te br5g54 ,wij groev5 9 de     
rivi]b$d+ al diep] kuil51 om al?ans wat]
 te krijg51 om onze vru*tboom5 tot bet] 
tijd 9 het lev5 te h\d54 ,naald51 die   
ma&5 lang 9 de op5 lu*t lag51 roe/t5    
niet4 ,alle blad]5 d] inl&s*e boom5 h+5 
v]welkt en +ekromp5 ne]4 ,midd5 9 deze  

akelige dorheid maakte de lev5digheid1  
wa>mee de mi]5 rondliep51 e5e vreemde   
v]toon+4 ,als m5 enkele kev]s op de     
opp]vlakte van d5 bodem zette1 krop5 zij
 e5 pa> second5 rond en w>5 dan dood4   
,deze gloei5de hitte _h bij de mi]5     
alle5 de uitw]k+1 dat zij de            
bewegelijkheid h>] lange poot5 v]hoogde4
 ,vanwa> kreg5 die di]tjes de           
vo*tigheid1 wa>aan zij behoefte hadd58  
,wij hadd5 onze won+ op e5 h>d5 grond   
geb\wd1 wijl wij da> ge5' la/ van de    
mi]5 da*t5 te zull5 hebb52 ma> deze     
kwam5 to* en w>5 9 dit droge we] 9 /aat1
 d5 bodem de va/heid van cem5t te gev51 
zoodat zij er h>e lange gang5 9 kond5   
b\w54  ,tot h>e cem5tb]eid+ hadd5 zij   
vo*t noodig1 en als m5 h>e b9n5kam]s op5
 legde1 w>5 die ook bevreemd5d vo*tig4  
,to* viel ge5 dauw1 en dus blijft wel   
ge5e &]e v]kl>+ ov]1 dan dat de mi]5 de 
begaafdheid hebb51 om de zuur/( en de   
wat]/( van ha> plant5vo$sel 9 di] voege 
9 zi* te v]e5ig51 dat er vo*t uit       
ont/aat4  ,er trokk5 wolk5 ov] zijn'    

omtrek he51 zond] e5' droppel wat] te   
lat5 vall52 ma> twee mijl5 v]d] viel    
reg5 9 to]eik5de mate4 ,liv+/one kwam   
hi]door 9 v]d5k+ van d5 omtrek betoov]d 
te hebb5 en vooral zijn k]kklokje kreeg 
e5 kwad5 naam4 ,gij zijt de e5ige       
blanke1 zei het opp]ho(d d]             
,beetsjoean51 met wi5 wij vr$e kunn5    
h\d52 ma> laat dat eeuwige preek5 en    
bidd51 wa>mee wij ge5 vr$e hebb54 ,gij  
ziet imm]s zelf1 dat het bij ons nooit  
reg5t1 t]wijl de /amm51 die nooit bidd51
 reg5 krijg5 9 ov]vlo$4 ,m5 kwam ev5wel 
di5 tijd van droogte te bov51 zond] dat 
,liv+/one om zijne voorgew5de toov]ij   
w]d la/ig gevall54      #bf4            
,zuid-,afrika's plant5- en di]5w]eld4   
,zuid-,afrika is omr+d door ku/geb]gt51 
die zi* trapsgewijs tot e5e hoogte van  
a*tduiz5d voet rondom e5 b9n5l& met     
wijde vlakke dalkomm5 en uitge/rekte    
hoogl&5 v]heff54 ,het erg/e kwaad1      
wa>mee dit l& te kamp5 heeft1 is het    
gebrek aan reg54 ,gewoonlijk volgt er na
 vi] tot zes j>5 e5 tijd van aanh\d5de  

droogte1 die bij de ,neg]s hong]snood en
 bij de ,europees*e koloni/5 al?ans zwa>
 v]lies aan vee na zi* sleept4  ,nadat  
e5 ja> door reg5 gezeg5d 01 heeft het   
,zuid-,afrikaans*e l&s*ap e5 geheel &]  
aanzi51 dan als er zoolang droogte      
he]s*te4 ,als de wolk5 d5 bodem to]eik5d
 besproeid hebb51 dan v]toon5 zi* wijde 
/rek5 9 w>e bloemtu95 h]s*ap54          
,zwa>dlelies en vele &]e bolgewass5 /aan
 na we9ig dag5 9 voll5 bloei4           
,heidekruid5 7erica's7 9 ontelb>e       
soort51 pel>goniums1 g]aniums1 enz4     
tooi5 zi* met nieuw blad en ontsluit5 de
 kleurige bloesems4 ,9 de z&/rek5 s*iet 
zelfs jong gras op en wordt spo$ig zoo  
hoog1 dat het e5' ruit] tot het ho(d    
reikt4 ,vreemd gevormde kev]s gonz5 door
 de lu*t2 pra*tige vl9d]s az5 op d5     
bloem5honig2 fraai gev$]de honigvogels  
fladd]5 om hee/]s en /ruik4 ,vele       
gewass5 zijn zoo rijk aan honig1 dat    
deze er bij de m9/e aanrak+ 9 droppels  
bij ne]vloeit4  ,9 sommige j>5          
v]m5igvuldig5 de spr9khan5 zi* op       

ontzett5de wijze4 ,als zij 9 ene /reek  
al het gro5 hebb5 weggeknaagd1 dw+t de  
hong] h5 tot opbrek54 ,zij trekk5 dan 9 
zw]m51 die als donk]e wolk5 d5 hemel    
b$ekk51 en al de l&/rek51 wa>op zij     
ne]vall51 v]woe/5 zij4 ,kle9e vogels    
trekk5 9 di*te zw]m5 a*t] de spr9khan5  
aan en v]t]5 die4 ,ook de m5s*5 word5   
door d5 nood g$wong51 zi* met spr9khan5 
te vo$54 ,zuid-,afrika is ze] rijk aan  
gevogelte4 ,langs de wat]5 wemelt het   
van zwem- en bos*vogels4 ,de gezellige  
wev]svogels vle*t5 uit rie?alm5 groote  
s*utdak5 9 de takk5 d] acacia's en hang5
 da>ond] hunne ne/5 bij hond]d5 op4  ,op
 aan kruid5 rijke plaats5 v]zamelt het  
wild zi*4 ,kle9e knaagdi]51 vooral      
langbe5ige spr+muiz5 en spr+haz51 wroet5
 da> na> knoll5 en wortels4 ,ze] talrijk
 zijn vooral antilop5soort5 en wilde    
tijg]pa>d53 de zebra's en de quagga's4  
,wa> deze laat/5 zijn1 kom5 ook         
/ruisvogelkudd5 voor4 ,9 dorre j>51 als 
gebrek aan vo$] h5 tot rondzw]v5 dw+t1  
zijn de spr+bokk5 niet te tell54 ,zij   

vorm5 soms leg]s van hond]dduiz5d5 en   
word5 dan door leeuw51 luipa>d51 hy5a's 
en sjakals gevolgd1 die zi* met hun     
vlees* me/54 ,ev5als de h5 9 de lu*t    
begeleid5de ro(vogels3 gi]51 ar5d5 en   
valk51 hebb5 dan ook de m5s*5 ov]vlo$   
van wild4 ,e5e opvolg+ van dorre j>5    
heeft e5 ev5 groot gebrek tot nasleep4  
,rund]51 s*ap51 wild kom5 om van hong]  
en de m5s*5 hebb5 dikwijls ge5 bet] lot4
 ,de zw>te inboorl+5 en de ,kaff]s van  
de oo/ku/1 de ,bos*jesmann5 van het     
b9n5l& en de ,hott5tott5 van het zuid5  
lev5 ho(dzakelijk van de veeteelt en van
 de ja*t4      #bg4 ,kaap/ad4   ,e5ige  
wag5s met twaalf tot ze/i5 oss5         
bespann51 die zi* op het /r& v]toond51  
bra*t5 het e]/e lev5 9 het l&s*ap1 dat  
alom nog s*e5 te sluim]51 en voordat de 
zon hoog] aan d5 hemel /eeg1 bra*t de   
sloep ons na> d5 wal4 ,da> lag e5 hoop  
kleurl+51 vuil1 morsig en 9 havelooze   
lomp51 zi* 9 de nog niet al te heete    
zonne/ral5 te koe/]54 ,dit w>5 de e]/e  
vrije burg]s d] /ad1 op welke mijn oog  

ru/te4 ,v]d] h]9n]de alles mij dadelijk 
aan de e]/e b\:e]5 van ,kaap/ad1 wi]    
nakomel+5 nog teg5woordig het groot/e   
g$eelte d] blanke bevolk+ uitmak54      
,ov]al valt de nette regelmatigheid 9   
het oog1 en zelfs aan gra*t5 ontbreekt  
het niet 9 deze bre$e re*te /rat51      
(s*oon zij hi] niet noodig zijn4 ,van de
 l&+splaats loopt e5e dez] /rat5 re*t   
zuidwa>ts de /ad 9 en v]bre$t zi* op de 
helft h>] l5gte tot d5 zoog5aamd5       
,/ad/u91 die de geliefde w&elplaats d]  
vroeg]e ,holl&s*e koopli$5 0 en vi]     
groote lan5 van eik51 populi]51 enz4    
heeft4 ,hi] hebb5 zij re*ts en l9ks 9 de
 nabijheid hunne k]k5 geb\wd2 hi] /aat  
het paleis van d5 g\v]neur1 en ook e5   
botanis*e tu9 mo*t niet ontbrek54 ,de   
citadel met het p>adeple9 ligt          
natuurlijk di*t aan de zee1 wa> ook aan 
de re*t]zijde dadelijk de oude koop/ad  
beg9t4 ,op vele plaats5 ziet m5 nog de  
oud]wets*e puntgevels en lage deur51 ja 
tot zelfs de ui?angbord5 en w9dwijz]s   
van het voorgesla*t4 ,de oude /ad bevat 

twee ple953 het ,m>ktple9 en het        
,hott5tott5ple92 do* teg5woordig is e5  
vi]maal groot] ple9 buit5 de /ad tot    
m>kt be/emd en hi] ontbreekt het het    
geheele ja> door niet aan vru*t54 ,neemt
 m5 9 aanm]k+1 dat de /ad om h>e gezonde
 lu*t en ha> zuiv] dr9kwat] ze] veel als
 badplaats door rijke ,engels*5 uit     
,brits*-,indi bezo*t wordt2 dat de      
,am]ikaans*e walvis*va>d]s hi] provi&   
kunn5 innem52 dat hond]d5               
,oo/-,indiva>d]s hi] het ank] w]p52 dat 
de weg na> ,*9a en ,au/rali hi] voorbij 
loopt1 dan kan m5 zi* voor/ell51 dat hi]
 bijna alle tal5 d] a>de gehoord word54 
,ja>lijks do5 #ejj tot #fjj groote s*ep5
 ,kaap/ad aan1 om zi* van het b5oodigde 
te voorzi52 do* 9 ,juni1 ,juli en       
,augu/us moet5 zij weg5s de geva>lijke  
w9d5 de ,tafelbaai mijd54  ,wat d5      
vreemdel+ hi] bov5al aantrekt is de     
kolossale ,tafelb]g van #cehb voet      
hoogte1 wi5s kru9 altijd door nevel5 en 
wolk5 omhuld is4 ,als m5 het geluk      
heeft1 e5e held]e lu*t te treff51 is het

 uitzi*t da> bov5 v]rass5d s*oon4 ,g9ds 
ligt de /ad1 v]d]op de ,tafelbaai met   
h>e s*ep51 die zi* als not$opp5 voordo5 
en da> a*t] de onbegr5sde zee4 ,rondom  
zi* heeft m5 aan alle zijd5 het         
uitge/rekte l&s*ap met zijne b]g51 l9ks 
d5 platt5 ,leeuw5b]g en re*ts d5 spits5 
,duivelsb]g2 v] 9 het zuid5 ligt de     
,vals*e ,baai1 aan wi] we/zijde het oog 
zi* v]lie/ 9 het z& van de ,simonsbaai4 
,9 die ri*t+ ligg5 ook de b]oemde       
wijnb]g5 van ,con/antia1 die zi* niet v]
 van d5 voet des b]gs uit/rekk54        
#bh4 ,new-,york4   ,als m5 te ,new-,york
 d5 voet aan wal zet1 ontvangt m5 al    
dadelijk e5 diep5 indruk van de ma*t en 
lev5skra*t d] ,noord-,am]ikaans*e ,unie4
 ,new-,york1 na ,lond5 de e]/e h&el/ad  
d] w]eld1 ligt op de zuidpunt van het   
eil& ,manhattan1 dat e5 langw]pig5      
driehoek uitmaakt en door de ,hudson1 de
 ,oo/- en de ,ha>lemrivi] bespoeld      
wordt4 ,de /ad ,hobok5 aan de ov]zijde  
van de ,hudson en de /$5 ,brooklyn en   
,williamsburg aan de ov]zijde van de    

,oo/-rivi]1 die m5 als voor/$5 van      
,new-,york kan bes*\w51 zijn da>m$e door
 e5 aantal /oombootv]5 v]bond52 met     
,brooklyn is ,new-,york nu ook v]bond5  
door de nieuwe1 onv]gelijkelijke        
reuz5brug4 ,9 #afab door de ,n$]l&]s    
ond] d5 naam van ,nieuw-,am/]dam ge/i*t1
 telde ,new-,york1 9 #affd 9 de h&5 d]  
,engels*5 ov]ga&e1 sle*ts #aejj inwon]s1
 t]wijl de bevolk+ ?ans bijna e5 en e5  
vi]de millio5 ziel5 b$raagt4 ,door de   
ligg+ op e5 eil&1 wa> rivi]5 en zee>m5  
sam5kom51 bezit de /ad e5e kolossale1   
veilige baai1 en de groot/e s*ep5 kunn5 
nag5oeg onmiddellijk bij de /ad         
aanlegg54  ,de s*oon/e op5b>e plaats is 
de zoog5aamde ,batt]y met ha> p>k1 wa>  
m5 de geheele1 door /oomboot5 en        
zeils*ep5 v]lev5digde baai met h>e      
s*ild]a*tige eil&5 en gro5e oev]s       
ov]ziet4 ,de fraai/e en druk/e /raat1 de
 ,broadway ( ,bre/raat1 loopt re*t door 
het midd5 d] /ad4  ,9 deze /raat komt de
 ,wall/reet uit1 die het middelpunt van 
d5 h&el en het v]ke] is2 want m5 v9dt   

da> bijna al de banki]skantor5 en       
dagbladbureaux1 alsm$e de beurs en het  
po/kantoor4 ,dit laat/e is van wit m>m] 
9 navolg+ van het ,p>!non te ,a!ne      
opgeb\wd4 ,ond] de belangrijke geb\w5   
v]di55 het /adhuis1 het g]e*t%( en de   
univ]siteit nog v]meld+4  ,new-,york    
telt e5 ze] groot aantal k]k51 wa>ond]  
de 9 ,go?is*5 /ijl opgetrokk5           
,n$]duits*e k]k 9 s*oonheid uitmunt4 ,de
 m5igte d] k]k51 die m5 9 alle          
,am]ikaans*e /$5 opm]kt1 is niet sle*ts 
e5 gevolg van d5 lev5dig5 godsdi5/z9 d] 
,am]ikan51 ma> ook en vooral van de     
veelheid d] sect54 ,ook voor het        
ond]wijs wordt er veel g$aan3 buit5 de  
univ]siteit telt m5 te ,new-,york e5    
groot aantal inri*t+5 voor hoog] en lag]
 ond]wijs en v]s*ill5de op5b>e museums  
en biblio!k54      #bi4 ,de             
,niag>avall54   ,om het s*\wspel d]     
,niag>avall5 uit de v]te te g5iet51     
plaat/5 wij ons e]/ op de ov] de duiz5d 
voet lange ijz]5 h&brug1 wa> wij niets  
&]s dan e5e wilde1 woe/e en dreig5de    

wat]massa te zi5 kreg54 ,des te g$u*t]1 
v]hev5] en indrukwekk5d] 0 e*t] het d(1 
s$]t duiz5d5 j>5 onafgebrok5 dond]5d    
ruis*5 en klat]54 ,re$s heeft het geweld
 des wat]s de kalkrots tot &]halve mijl 
l5gte1 e5 half uur bre$te en #ejj tot   
#fjj voet diepte wegges*uurd4 ,van hi]  
begav5 wij ons 9 de nabijheid en op de  
hoogte d] w]eldb]oemde vall54 ,de e]/e  
pa> mijl5 van het ,erieme] is de ,niag>a
 ongeve] #cjj ,m4 bre$1 en diep g5oeg om
 neg5 tot ti5 voet diep ga&e va>tuig5 te
 drag52 do* de /room is uit]/           
onregelmatig en snel1 en het va>wat]    
door de talrijke klipp5 zoo geva>lijk1  
dat sle*ts va>tuig5 met vlakk5 bodem er 
zi* op wag5 kunn54 ,v]d] b5$5wa>ts      
v]bre$t zi* de rivi] en vloeit het wat]1
 alhoewel de /room ze] /]k is1 vrij eff5
 en za*t voort4 ,zoo v]volgt de rivi]   
ru/ig ha>' loop tot aan het =t          
,*ippeway1 dat nag5oeg drie mijl5 bov5  
de vall5 ligt4 ,hi] wordt de b$d+       
rotsa*tig en het wat] door v]s*ill5de   
/room+5 9 geweldige beweg+ gebra*t4 ,de 

golv5 slaan hi] met zoo vreeselijk      
geweld teg5 de rots51 dat het gezi*t    
alle5 d5 toes*\w] e5e rill+ aanjaagt4   
,het wat] is intuss*5 sle*ts aan de     
beide zijd5 d] rivi] zoo bewog52 9 het  
midd5 is de br&+ niet zoo geva>lijk1 (  
go$ be/uurde boot5 kunn5 e5 eil& nad]51 
dat de rivi] bij de vall5 zelve 9 tween 
deelt4  ,de /room wr+t zi* bij het nad]5
 d] vall5 met v]dubbelde on/uimigheid   
tuss*5 de rots5 door1 b]eikt e9delijk d5
 r& des s*rikwekk5d5 afgronds en /ort1  
zond] door rots5 opgeh\d5 te word51 9 de
 diepte ne]4 ,de bre$te d] vall5 is     
aanm]kelijk groot] dan die d] rivi]1 e5 
we9ig b5$5 h>e ne]pl(f+ gemet54 ,m5 kan 
hi]uit zi51 dat de /room zi* niet 9 zijn
 geheel en ongebrok5 ne]/ort2 ma> dat   
hij zi* 9 drie vall51 de e5 naa/ d5 &]1 
v]deelt4 ,de geweldig/e da>van is aan d5
 noordwe/elijk5 ( ,brits*5 oev] en wordt
 de groote ( ,hoefijz]sval g5oemd4 ,de  
l5gte van dez5 val is sle*ts #adb voet1 
t]wijl die d] beide &]e op #afj voet    
ges*at wordt4 ,da> de b$d+ hi] lag] is  

dan aan de &]e zijde1 zoo neemt v]reweg 
het groot/e g$eelte des wat]s zijn' weg 
door deze zijde en /ort met vreeselijk  
geweld na> b5$54 't ,is ook uit het     
midd5 van d5 ,hoefijz]sval1 dat de      
v]baz5de dampwolk op/ijgt1 die op v]r5  
af/& gezi5 kan word54 ,de uitge/rek!id  
van dez5 val kan sle*ts met het oog     
gemet5 word54 ,m5 h\dt het er algeme5   
voor1 dat hij niet m9d] dan #ejj ,m4 9  
de mond+ heeft4 ,de bre$te van het eil&1
 dat dez5 val van d5 naa/5 s*eidt1 wordt
 op #cej ,m4 ges*at4 ,de twe$e val is   
omtr5t #e ,m41 het dan volg5d eil& #cj  
,m4 bre$1 en de d]de val wordt voor     
al?ans zoo bre$ geh\d5 als het gans*e   
eil&4 ,de gans*e uitge/rek!id d] vall5  
is dus1 de eil&5 meeg]ek5d1 #acce ,m41  
en de wat]massa1 die zi* ov] de vall5   
ne]/ort1 moet1 volg5s tamelijk zek]e    
b]ek5+51 #fgb1jjj ton 9 i$]e m9uut      
b$rag54      #cj4 ,de di]5w]eld op de   
,noord-,am]ikaans*e prairin4   ,de      
buffel ( bison is ond] al de di]5 van   
het prairiel& het belangrijk/e4 ,groot] 

dan de gewone /i] b]eikt hij soms het   
gewi*t van wel twe$uiz5d halve ,,kg4    
,millio55 dez] di]5 word5 ja>lijks g$ood
 en hunne huid5 v]ko*t1 en to* kan het  
nog j>5 dur51 voordat deze talrijke     
di]soort geheel is uitg]oeid4 ,de door  
d5 ,indiaan zoo geliefde buffelja*t is  
intuss*5 met vel]lei gev>5 v]bond54     
,nev5s d5 buffel doolt op de wijde      
prairie de mu/ang ( het wilde pa>d      
insgelijks 9 groote kudd5 rond4         
,wa>s*ijnlijk /amt hij van de vroeg]    
door de ,spanja>d5 +evo]de pa>d5 af4    
,aan de tu*t ontsnapt1 is hij v]wild]d  
en sle*ts met groote moeite we] tam te  
mak54 ,m5 vangt hem met d5 lasso1 e5 met
 e5' /rik voorzi55 riem1 die het pa>d   
ov] d5 kop wordt geworp54 ,ond] d5 zadel
 v]lie/ het spo$ig veel van zijne       
s*oonheid4 ,sle*ts da>1 wa> het met     
hond]d5 zijn] makk]s geheel vrij        
omd>telt1 v]toont het zi* welgevormd en 
van fraai5 li*aamsb\w4 ,s*uw wijkt de   
vlu*tige antilope voor hem uit d5 weg1  
bes*eid5 tre$t het h]t t] zijde1 als het

 met d5 buffel w$r5n5d op de geme5zame  
dr5kplaats toesnelt2 do* lo]5d h\dt de  
wolf zi* a*t] de /ruik5 s*uil1 ( hij ook
 onvoorzi5s e5 jong kalf ( veul5 buit   
kan mak54 ,de coyote ( prairiewolf zw]ft
 op de gras/eppe 9 groote troep5 rond en
 is hi] e5 grotbewon] geword54  ,ev5 zoo
 leeft ook de prairiehond met duiz5d5   
van zijnsgelijk5 9 hol5 ond] de a>de4   
,op e5e uitge/rek!id van v]s*eid5 mijl5 
ziet m5 dikwijls hol aan hol en voor elk
 da>van e5' hond op zijne a*t]poot5     
zitt5 en zi* 9 de zon koe/]54 ,zij      
gelijk5 wel e5igsz9s e5 ham/] ( e5      
mormeldi]1 hebb5 geelbru9 ha>1 korte    
oor5 en s*]pe1 tot grav5 ges*ikte t&54  
,bij het nad]5 van m5s*5 heff5 zij e5   
luid gejank aan1 beweg5 hunne korte     
/a>t5 en nem5 de h\d+ aan1 als( zij zi* 
te we] wild5 /ell51 (s*oon zij1 zoodra  
m5 op h5 toekomt1 dadelijk 9 hunne hol5 
wegkruip54  ,aan vogels is de prairie   
arm4 ,alle5 het prairieho5 en de wilde  
kalko51 die m5 bij hond]d5 vangt1 als   
hij op zijne to*t5 aan de oev]s van d5  

,ohio1 ,miss\ri en ,mississippi aankomt1
 zijn er 9 groote s*>51 s*oon doorgaans 
sle*ts 9 de nabijheid d] w\d54 ,deze    
zijn ov] het geheel met all]lei         
gevogelte opgevuld4 ,e5 vogel1 als de   
/ruis1 heeft ,am]ika niet aan te wijz54 
,9 het algeme5 word5 de hoog]e di]klass5
 d] nieuw]e w]eld door die d] oude v]   
ov]tr(f54 ,de geweldige dikhuid5 van    
,afrika kom5 9 ,am]ika niet dan veel    
zwakk] en kle9] als tapirs voor2 de     
kameel wordt op de hoogvlakt5 van       
,zuid-,am]ika sle*ts door de veel       
zwakk]e en kle9]e lama v]vang54 ,de     
laffe jagu> is sle*ts e5 flauw          
afbeeldsel van d5 leeuw 9 de oude w]eld4
 ,wat de huisdi]5 betreft1 deze zijn e]/
 na de ontdekk+ van dit w]elddeel er    
ov]gebra*t4 ,to5maals 0 er pa>d no*     
rund1 hond no* s*aap te v9d51 t]wijl    
da>5teg5 het rijk d] insect5 en amphibin
 9 talrijkheid en v]s*eid5heid alles    
ov]tr(1 wat m5 tot da>toe k5de4         
,vreeselijk is de aanblik d] prairie1   
als het vuur er zijn v]niel5d5 adem     

ov]he5 doet gaan4  ,e5 one9dig gordijn  
van zw>t5 rook en donk]roode vlamm5     
bep]kt d5 gezi*te9d]1 en 9 de v]te doet 
zi* e5 zond]l+ loei5d g]uis* hoor54 ,ma>
 ge5e m9uut lat]1 is die gans*e massa   
van plaats v]&]d3 zij rolt voort1 met   
on/uimig geweld1 als e5e vuurzee door d5
 /orm opgezweept4 ,da> /uift e5 woe/e   
troep di]5 voorbij3 e]/ de mu/angs1 met 
man5 en /a>t omhoog1 door ang/ geheel   
v]wild]d1--op d5 voet gevolgd door      
hond]d5 bisons1 +elijks door de vlamm5  
opg$rev51 en 9 toomelooze va>t te       
v]geefs e5e s*uilplaats zoek5de4 ,want  
al beweg5 de vlugge vi]voetige          
prairiebewon]s zi* met nog zooveel spo$1
 de vlamm5zee ov]treft hunne snelheid3  
/raks word5 zij door de rookwolk5       
+eslot51 vall5 half v]/ikt t] a>de1 en  
lat5 sle*ts hunne v]koolde ov]blijfsel5 
a*t] te midd5 van het tooneel van       
v]woe/+4 ,wee d5 reizig]1 d5 rondzw]v5d5
 inboorl+ ( de k>avane1 die door het    
prairievuur wordt ov]vall53 mee/al zijn 
zij v]lor51 t5zij het hun gelukk5 mo*t  

het geva> vroeg g5oeg te zi5 om1 ( e5   
niet met gras b$ekte plaats te v9d51 (1 
voor zi* uit1 9 de ri*t+ van d5 w9d1 ook
 e5e plaats 9 br& te /ek5 t5 e9de da>   
/raks1 als de nad]5de vlamm5 zijn       
aangekom51 op het inmiddels kaal gebr&  
t]re9 e5e s*uilplaats te v9d54          
,gewoonlijk wo$5 de vlamm5 voort tot zij
 door e5 wat] 9 ha>' voortgang ge/uit ( 
door d5 reg5 geblus*t word54  ,wat is de
 oorzaak van het uitbrek5 van e5'       
prairiebr&8  ,als m5 nagaat1 dat e5e    
langdurige droogte het hooge gras geheel
 heeft do5 v]dorr51 zoodat het1 9 e5e   
vrij dikke en lu*tige laag d5 h>d5 bodem
 b$ekt1 dan behoeft er niet lang na>    
oorzak5 gezo*t te word54 ,e5e enkele    
vonk1 a*teloos weggeworp5 bij het       
aan/ek5 d] pijp2 het niet zorgvuldig    
uitdoov5 van het kampvuur van e5        
reisgezels*ap1 dat da>voor wel is wa>   
e5e br&vrije plek koos1 do* bij zijn    
v]trek niet zorgde de ov]blijfsel5 te   
bluss*51 die da>na door d5 w9d na>      
geva>lijke plekk5 word5 gevo]d2 somtijds

 ook mo$wil1 als e5e ,europees* jag] op 
e5e gemakkelijke wijze bisons wilde     
bema*tig5 ( zi* wrek5 op e5 ,indiaans*5 
vij&2 het blak]5 van de gloei5de        
middagzon1 die gemakkelijk de           
uitg$roogde blad]5 en gra%alm5 vlam kan 
do5 vatt51--zietda> keus g5oeg uit de   
oorzak51 die zi* bij h]hal+ voordo54    
,de prairiebr& laat niets a*t] dan e5   
v]koold5 ( met as* b$ekt5 grond4 ,ma>   
kort da>na1 als de reg5 is n$]g$aald1   
ziet m5 te midd5 di] v]woe/+ nieuwe     
gro5e spruitjes4 ,het gras v]toont zi*  
w$]1 en op d5 bodem1 geme/ door de      
ov]blijfsel5 van d5 br&1 s*iet het      
mals*] en welig] op4 ,nog enkele ma&51  
en zoov] het oog reikt golft e5e gro5e  
vlakte1 s*oon] dan zij voorhe5 01 en    
bi$t aan nieuwe bewon]s de gav5 h>]     
milde ga/vrijheid aan4      #ca4 ,de    
mais4   ,de mais is oorspronkelijk alle5
 9 ,am]ika inheems*4 ,m5 heeft hem nooit
 9 e5 graf ( s>cophaag gevond5 en op ge5
 oud s*ild]- ( beeldh\ww]k is hij       
voorge/eld1 behalve 9 dt w]elddeel4 ,da>

 e*t] w>51 volg5s de oude ,p]uviaans*e  
ges*i$boek51 de palei/u95 d] ,inca's 9  
,p]u met mais v]si]d1 die met /5gels1   
blad51 kolv5 en korrels 9 g\d en zilv] 0
 nagemaakt4 ,9 e5' dez] tu95 0 e5 veld  
van aanzi5lijke grootte met zulke /5gels
 bezet3 e5 bewijs van d5 rijkdom d]     
,inca's niet alle51 ma> ook van hunne   
a*t+ voor dit belangrijke gewas4 ,bij d5
 zonnetempel1 op e5 eil& 9 het          
,titicacame]1 w]d de mais1 (s*oon niet  
zond] moeite1 v]b\wd1 om d5 zonnegod als
 (f] te word5 aangebod5 en om de zad5   
van het nuttig graan da> ond] het gans*e
 volk uit te deel54  ,als e5 v]d] bewijs
 voor d5 ,am]ikaans*5 oorsprong van d5  
mais kan de om/&igheid geld51 dat hij   
van de ,rotsgeb]gt5 9 ,noord-,am]ika tot
 9 de vo*tige boss*5 van ,p>aguay 9 het 
wild wass5d gevond5 wordt4 ,ook weet m51
 dat de inboorl+5 op ,cuba hem re$s     
v]b\wd51 to5 dit eil& door ,columbus    
ontdekt w]d4  ,de e]/e gelukkige proef1 
om dit graan 9 ,noord-,am]ika te v]b\w51
 nam5 de ,engels*5 9 #afjh 9 ,virg9i aan

 de ,jamesrivi]4 ,to5 droeg i$] korrel  
da> tweehond]d- tot duiz5dv\dig4 ,de    
mais wordt teg5woordig 9 geheel ,am]ika 
9 de heete en 9 de gematigde zone       
geteeld4  ,de maiskorrel heeft e5 ze]   
vo$zaam meel1 vooral ges*ikt tot het    
kok5 van pap en het bakk5 van kle9e     
koek51 die m5 heet ( v]s* v]te]t4 ,tot  
broodbakk5 is het maismeel m9d] ges*ikt1
 da> het de gi/+ we]/aat en niet b9d5d  
g5oeg is4 ,zond] e5 to]eik5d5 voorraad  
g]oo/]de maiskorrels gaat ge5 pakk5drag]
 ov] de ,&es2 de ,indiaan heeft 9 zijne 
hut1 al bezit hij ge5 &]5 voorraad1 to* 
al?ans e5 aantal maiskolv5 hang51 welke 
zijne vr\w dagelijks tot meel fijn/amp5 
moet2 ge5' maaltijd voor neg]s ( blank5 
zond] mais1 't zij m5 de halfrijpe kolv5
 roo/]t ( ze 9 wat] opkookt1 ( maiskoek5
 bakt1 ( het meel 9 de soep gebruikt4   
,van niet m9d]5 di5/ is het maiskor5 tot
 het me/5 van het pluimg$i]te1 de v>k5s1
 ja van alle huisdi]54 ,de spits5 d]    
/5gels van de maisplant1 de zoog5aamde  
tops1 en de g$roogde blad51 het mai%ooi1

 zijn om de suik]a*tige deel51 die zij  
inh\d51 e5 uitmunt5d vo$] voor pa>d5 en 
rundvee4 ,uit de dekhuid5 d] maiskolv5  
word5 matrass51 matt5 en papi] gemaakt  
en1 gelijk wij uit onze g]/1 rogge en   
t>we bi] en br&ewijn trekk51 br\w5 de   
,am]ikan5 uit d5 mais ook hun' wijn en  
v]s*ill5de gee/rijke drank54      #cb4  
,de roodhuid op het krijgspad4   ,ge5   
,indiaan kan g$wong5 word51 aan e5'     
krijg/o*t deel te nem52 hij is altijd   
vrijwillig]4 ,wie het krijgsgezang      
aanheft1 d5 krijgsdans opvo]t en e5'    
troep bije5 br5gt1 die zi* aan hem      
aansluit1 is aanvo]d]4 ,voordat de b5de 
oprukt1 va/ zij2 9 zijn krijgsgezang    
v]zek]t de aanvo]d]1 dat de gee/5 9 de  
hoogte zijn' naam spo$ig met roem noem5 
zull54 ,als oorlogsv]kl>+ z5dt m5 d5    
vij& e5 rood5 gordel ( e5' bundel 9 blo$
 g$oopte riet/5gels toe4  ,van de       
voorzi*tigheid1 welke de ,indiaan 9 a*t 
nem5 moet1 om niet ov]vall5 te word51   
kan de ,europeer zi* ge5 begrip vorm54  
,e5 afgebrok5 tak1 het m9/e spoor van   

e5' voet/ap v]wekt bezorgdheid en is van
 beteek5is2 niet m9d] zijn dat teek5s   
aan d5 hemel1 vogelvlu*t en de droom5   
van d5 m$icijnman1 die d5 geheiligd5    
buidel draagt4 ,des ,indiaans voornaam/e
 toeleg is1 d5 vij& uit e5e h9d]laag te 
v]rass5 en zond] geva> voor zi*zelf te  
vell54 ,groote geve*t5 zijn zeldzaam2   
het blijft doorgaans bij s*]mutsel+5 en 
ov]rompel+54 ,de roode krijg] zoekt     
e5ige vij&5 te dood5 en hun dan 9       
all]ijl de s*$elhuid af te /roop51 om   
dan ?uis met dit zegeteek5 bij d5       
skalpdans te pronk54 ,de door d5 kogel (
 met de /rijdbijl gevelde /ort ne]2 met 
de e5e h& pakt de roodhuid hem bij de   
h>51 dan zet hij hem de knie op de bor/ 
trekt met de &]e h& het skalpe]mes uit  
de s*e$e1 maakt de huid rondom d5 ha>bos
 los en s*eurt di5 met de t&5 af4 ,9 e5 
pa> m9ut5 is dat alles g$aan2 de        
afgetrokk5 s*$elhuid wordt ov] e5'      
hoepel uitgespann51 9 de zon g$roogd en 
met roode ok] +ewrev54  ,soms be/aat e5e
 krijgsb5de sle*ts uit d]tig1 tw9tig1   

ti5 en m9d] mann54 ,e5s brak5 twee      
,irokeez5 op1 g+5 door ,p5nsylvani1     
,virg9i en nog v]d] na> 't zuid51 zwi]v5
 da> g]uim5 tijd rond en kwam5 e]/ na   
ma&5 met skalps belad5 bij hun' /am     
t]ug4 ,9 w]kelijke oorlog51 als e5 gans*
 volk teg5 e5 &] ov] /ond1 trokk5       
natuurlijk wel e5s kle9e leg]s te velde4
 ,de ov]wonn55 w]d5 g$ood ( ook wel bij 
de zegepral5de natie +elijfd4           
,vreeselijk e*t] 0 het lot d] tot       
krijgs(f]s be/emde gevang554 ,het s*ijnt
 wel1 dat de wre$heid1 wa>mee m5 deze   
folt]de en m>telde1 9 e5 ( &] bijgelo(  
ha>' grond _h4 ,zoo w]d 9 #ahdh tuss*5  
de ,pawnees1 t5 we/5 van d5             
,mississippi1 en de ,si\x e5 blo$ige    
krijg gevo]d4 ,e5 ve]ti5j>ig ,si\xmeisje
 0 ond] de gevang554 ,dit w]d no* g$ood1
 no*1 gelijk &]s gebruikelijk is1 tot   
slav9 gemaakt1 ma> met de mee/e         
zorgvuldigheid gevo$ en v]pleegd4 ,9    
,april1 to5 zev5tig dag5 v]loop5 w>51   
hield5 de ho(d5 d] ,pawnees raad en     
beslot51 de gevang5e aan d5 gee/ van het

 maiskor5 te (f]54 ,m5 bra*t ha> 9 de   
v]gad]+ en leidde ha> van de e5e hut 9  
de &]e4 ,zij moe/ e5ig h\t en all]lei   
v]f/(f5 9 de h& nem51 wa>op krijg]s en  
ho(d5 9 e5' kr+ om ha> g+5 zitt54 ,het  
meisje bood nu h\t en v]v5 d5           
aanzi5lijk/5 man aan1 deze voegde da>1  
blijkba> als (f]gave1 nog e5ig h\t en   
v]f/( bij en reikte alles aan zijn'     
buurman toe1 die datzelfde de$4 ,en zoo 
g+ het d5 geheel5 kr+ langs4 ,to5       
e9delijk leidde m5 de ongelukkige1 die  
nog niets van ha> lot s*e5 te v]mo$51   
na> e5 /uk weidel&4 ,da>naa/ 0 e5 met   
mais bezaaid veld1 wa>op e5ige boom5    
/ond54 ,tuss*5 twee da>van w]d van dat  
opgega>de (f]h\t e5 vuur aangelegd4 ,het
 meisje moe/ nu op e5 bov5 dat vuur     
aangebra*t getimm]te klimm51 t]wijl aan 
beide zijd5 e5 krijg] /ond en ha> met   
e5e vlamm5de h>sfakkel de huid van het  
li*aam s*roeide4 ,nadat zij deze m>tel+ 
e5e poos lang v]duurd _h1 s*oot i$] d]  
aanwezige krijg]s e5' pijl op ha> af4   
,t]/ond w]d het nog niet ontzielde      

li*aam nu 9 kle9e /ukk5 gesn$51 wa>van  
i$] e5 nam1 om met het da>uit g$rukte   
blo$ het maisveld te bespr5kel54 ,e5    
blanke 0 hi] ooggetuige van1 ma> kon de 
b>ba>s*e daad niet v]h9d]54      #cc4 ,9
 de ho(d/ad van onze ,we/4   ,van het   
vrij aanzi5lijk ,am]ikaans* grondgebi$1 
dat ind]tijd door de ,we/-,indis*e      
,compagnie ond] ,n$]l&s*e he]s*appij w]d
 gebra*t1 is ons niet veel ov]geblev54  
,van de reeks eil&51 die als e5 wijde   
boog da>1 wa> de beide groote va/l&5 van
 ,am]ika sam5kom51 de ,c>abis*e zee     
afsluit1 en d5 naam drag5 van de ,kle9e 
,antill51 zijn er bijna #e #a_/b 9 ons  
bezit1 en wel drie b5$5 d5 w9d1 9 de    
ri*t+ van we/ na> oo/1--namelijk ,aruba1
 ,curaao en ,bonaire1--en bov5 d5 w9d1  
van zuid na> noord1 ,/4 ,eu/atius1 ,saba
 en e5 /uk van ,/4 ,m>t94  ,het         
voornaam/e di] eil&5 is het 9 de twe$e  
plaats g5oemde ,curaao1 dat re$s twee en
 e5e halve eeuw 9 ons bezit is4 ,da>1   
ond] e5 gezond do* w>m klimaat1 door d5 
friss*5 zeew9d getemp]d1 leeft e5e      

arbeidzame inl&s*e bevolk+1 die ondanks 
de teg5w]k+ van e5 s*ral51 rotsig5 bodem
 en dikwijls t]ugke]5d gebrek aan       
dr9kwat]1 met behulp van e5ig5 invo] van
 de nabijgeleg5 ku/ van ,zuid-,am]ika1 9
 ha> behoeft5 weet te voorzi52 bov5di5  
wordt er voor d5 h&el vee aangefokt en  
z\t gewonn54 ,de ho(dplaats1 ,willem/ad1
 wa> de g\v]neur d] ,n$]l&s*e ,antill5  
woont1 met e5 nabijgeleg5 =t ,am/]dam1  
ziet er e*t ,holl&s* uit1 en is niet    
ontbloot van lev5digheid2 doordi5 op het
 gans*e eil& ge5 invo]re*t5 word5       
gehev51 is er vrij wat h&el4  ,ma> ons  
koloniaal bezit 9 ,am]ika bepaalt zi*   
niet tot de eil&5 alle54  ,als we t5    
we/5 van de ,antill5 de ku/ van         
,zuid-,am]ika volg51 b]eik5 we spo$ig   
,guiana4 ,het ku/gebi$1 e5 groot5deels  
aangeslibd l&1 gevormd door de rivi]51  
die van het zuidelijk hoogl& na> zee    
vloei51 do* door de zee aanh\d5d        
be/ookt1 bi$t ov] het algeme5 ge5 al te 
veilig v]blijf aan2 do* langs de boord5 
di] /room51 wa> m5 de aanvall5 van d5   

,oceaan niet behoeft te vreez51 is de   
bij uit/ek vru*tb>e grond ongeme5       
ges*ikt om e5 weeld]ig5 plant5groei te  
voors*ijn te br5g54 ,da> hebb5 zi* dan  
ook mee/ de ,europees*e koloni/5        
geve/igd4  ,guiana behoort g$eeltelijk  
aan de we/wa>ts geleg5 republiek        
,v5ezuela1 g$eeltelijk aan het keiz]rijk
 ,brazili1 dat het t5 zuid5 begr5/4 ,het
 ku/gebi$ is door twee na> het noord5   
/room5de rivi]51 de ,cor5tijn en de     
,m>[yne1 9 drie /ukk5 van nag5oeg       
gelijke bre$te v]deeld3 het middel/e    
heet ,sur9ame en behoort aan ,n$]l&4    
,van dat s*oone1 9 d5 laat/5 tijd niet  
vooruitga& gewe/1 zull5 we e5ig d5kbeeld
 tra*t5 te gev54 ,e]/ e5 woord ov] de   
bevolk+4  ,de oorspronkelijke bewon]s1  
van het ,am]ikaans*e ras1 ( zoog5aamde  
,indian51 hebb5 zi* na> het b9n5l&      
t]uggetrokk51 en lev5 9 dat b]ga*tig en 
bos*rijk oord ho(dzakelijk van de ja*t4 
,mee/al noemt m5 ze ,bokk54 ,voor d5    
arbeid w>5 zij we9ig ges*ikt1 en da>om  
hebb5 e]/ de ,spaans*e v]ov]a>s1 da>na  

hunne ,n$]l&s*e opvolg]s ,neg]s1 uit    
,afrika afkom/ig1 aan het w]k gezet4    
,deze w>5 slav51 geheel aan de willekeur
 hunn] mee/]s ov]gelev]d4 ,dikwijls     
gebeurde het1 dat e5 aantal slav5 de    
vlu*t nam51 en 9 de zuidelijke wild]nis 
niet a*t]haald kond5 word53 zij vormd5  
da> als het w>e e5 nieuw5 volks/am1 en  
word5 ,bos*neg]s g5oemd4  ,9 #ahfc w]d  
de slav]nij afges*aft3 nog ti5 j>5 blev5
 de slav5 ond] toezi*t1 da>na w>5 zij   
geheel mee/] ov] hun' p]soon4 ,vel5     
voegd5 zi* bij de bos*neg]s1 &]5 blev5  
op de cacao- ( kato5plantage1 ( d5      
suik]/aat van hun vroeg]5 mee/] als     
loon>beid] w]k54 ,ma> er is to* groot   
gebrek aan w]kkra*t51 en dat is de      
voorname r$51 wa>om ,sur9ame niet me]   
voorspo$ heeft4 ,de neg] is jui/ ge5    
groote vri5d van het w]k3 e5 kle9e hoek 
gronds1 met e5e heel e5v\dige won+ er   
op1 lev]t voor zijne g]+e behoeft5      
g5oeg1 en als hij zi* dat kan v]s*aff5  
zond] 9 di5/ van e5' ,europeaan te gaan1
 blijft hij liev] zijne volle vrijheid  

g5iet54 ,s9ds e5ige j>5 is er 9 het     
gebrek aan w]kli$5 te gemoet gekom5 door
 ,*9ees*e arbeid]s en door koelies uit  
,brits*-,indi4 ,deze word5 door         
tuss*5kom/ van het ,engels* be/uur voor 
va/5 tijd aang5om52 de plant] die van   
hunne di5/5 gebruik maakt1 moet ook     
zorg51 dat zij ko/eloos t]ugke]5 na> hun
 vad]l&1 ( &]s1 dat zij na v]loop van   
hun' di5/tijd op ges*ikte voorwa>d5 9   
,sur9ame kunn5 a*t]blijv54  ,voegt m5 nu
 hi]bij de ,european51 wa>ond]          
natuurlijk de ,n$]l&]s de e]/e plaats   
innem51 dan ziet m5 wel1 dat de bevolk+ 
gem5gd g5oeg is4  ,do* ?ans lat5 we e5  
s*rijv] aan het woord1 die van de       
ho(d/ad d] kolonie iets zal v]tell54    
,wanne] m5 met de mailboot uit ,europa  
kom5de1 de ,sur9ame1 e5e d] ho(drivi]5  
d] kolonie ,sur9ame1 opva>t1 is het =t  
,am/]dam de e]/e plaats1 wa> m5 door de 
rood-wit-en-blauwe vlag gewa> wordt op  
,n$]l&s* grondgebi$ te zijn gekom54     
,indi5 m5 zi* dit =t d5kt als e5e       
,europees* v]/]kte plaats met veel      

zi*tba> metselw]k en miss*i5 wel met    
v]s*eid5 tor5s1 dan z\ m5 zi* e5 ze]    
v]ke]d d5kbeeld er van mak54 ,da>1 wa>  
de ,commewijne 9 de ,sur9ame vloeit1 is 
9 teg5/ell+ met het omligg5de l&1 dat   
met laag geboomte di*t begroeid is1 e5e 
op5e ruimte1 wa> v]s*eid5 h\t5 geb\w51  
e5 se9paal1 e5e vlag en e5 pa> palmboom5
 te zi5 zijn1 t]wijl de ve/+w]k5 niet   
van buit5 ond]s*eid5 kunn5 word54 ,van  
het midd5 d] rivi] zijn zelfs ge5e      
s*ildwa*t5 wa> te nem51 en de doods*e   
kalmte welke da> he]s*t1 doet veele]    
d5k5 aan e5 plantage 9 ,zondagsru/1 dan 
aan e5 v]/]kte plaats vanwa> oog geh\d5 
wordt op alles1 wat de kolonie uit- en  
+aat4 ,bij het op/oom5 d] ,sur9ame va>t 
m5 /e$s tuss*5 vlakke1 zooals ik zeide1 
met laag geboomte di*t b$ekte oev]s4    
,hi] en da> komt e5 rook5de s*oor/e5 van
 e5e suik]fabriek1 ( de directeurswon+  
e5] plantage uit het gro5 te voors*ijn1 
t5 bewijze1 dat m5 9 e5e bewoonde /reek 
is4  ,de rivi] is vrij bre$1 en wanne]  
m5 op het midd5 va>t1 zijn de oev]s te  

v] v]wijd]d om te kunn5 ond]s*eid5 aan  
bladvorm en /& d] boom5 en hee/]s1 ( m5 
hi] te do5 heeft met ,europees*51 dan   
wel met tropis*5 plant5groei2 en bij het
 aans*\w5 van dit platte l& kan m5 zi*  
ze] go$ voor/ell5 op ne onz] ,holl&s*e  
rivi]5 v]plaat/ te zijn2 de troep5 gro5e
 papepaai5 en roode flam+o's1 die nu en 
dan ov] de boot he5vlieg51 zijn de e5ige
 lev5de bewijz5 dat wij 9 e5e &]e       
lu*t/reek zijn4  ,e5 uur /oom5s van h>5 
mond1 wa> de ,sur9ame e5 groot5 bo*t    
maakt1 ligt op vlak t]re9 de /ad        
,p>am>ibo4 ,van de rivi] af bespeurt m5 
we9ig van de eig5lijke /ad1 da> langs d5
 wat]kant sle*ts pakhuiz5 en /eig]s en  
w]v5 te zi5 zijn4 ,ik _h mij van de     
ligg+ van ,p>am>ibo dus ook niet heel   
veel voorge/eld en 0 ze] v]ra/1 to5 ik  
de /ad voor 't e]/ 9 't oog kreeg4 ,de  
g\v]neurswon+1 half v]s*ol5 a*t]        
tam>9deboom5 en van de rivi] door e5 p>k
 ges*eid51 het tor5tje van de           
g\v]nem5tsgeb\w51 e5e reeks             
witges*ild]de huiz5 van e5 ( twee       

v]diep+5 die1 hi] en da> v]borg5 a*t]   
zoog5aamde am&elboom5 7alle5 dus geheet5
 weg5s zek]e ov]e5kom/ van de pitt5 d]  
vru*t met die van d5 ,europees*5 boom   
van di5 naam71 de geheele bo*t d]       
,sur9ame langs /ond51 het wa*ts*ip en de
 enkele koopva>dijs*ep51 die met de     
,holl&s*e en ,engels*e vlag 9 top op de 
rivi] v]spreid lag51 maakt5 e5' indruk1 
zooals ik di5 niet _h v]wa*t4  ,die1    
welk5 m5 bij nad]e k5nismak+ van de /ad 
ontvangt1 is e*t] veel m9d] gun/ig4 ,da>
 zij g$eeltelijk op e5e s*elpbank1      
g$eeltelijk op z&grond is geb\wd1 do5 de
 ongeplaveide weg5 aan e5 ,holl&s*      
ze$orp d5k54 ,de /ad is ze] ruim        
aangelegd met fl9ke1 bre$e /rat51 ma>   
alles is sle*t ond]h\d54 ,met enkele    
uitzond]+5 zijn er voor het afloop5 van 
het reg5wat] langs de huiz5 sle*ts      
greppels gegrav52 de grond di5 m5 da>uit
 g$olv5 heeft ligt aan d5 kant en is    
begroeid met all]h&e onkruid2 aan beide 
zijd5 d] /raat zijn tuss*5 de huiz5 en  
deze greppels1 voetpad52 en de ov]ige   

ruimte1 voor zoov] die niet +5om5 wordt 
voor de passage van rijtuig51 die ze]   
s*a>s* zijn1 is di*t met gras begroeid1 
zoodat de weg5 hi] en da> me] do5 d5k5  
aan e5e geme5teweide dan aan e5e        
/ads/raat4 ,de huiz51 met enkele        
uitzond]+5 van h\t geb\wd1 zijn ov] 't  
algeme5 ze] v]veloos1 ja soms z1 dat m5 
niet kan geloov51 dat zij ooit met e5'  
v]f kwa/ 9 aanrak+ zijn gewee/4 ,bijna  
alle ru/5 op m9 ( me] bov5 d5 grond     
uit/ek5de pil>5 ( geheele funde]+5 van  
bak/e51 hi] en da> ziet m5 balkons en   
v]&a's1 en de mee/e huiz51 zelfs 9 de   
a*t]buurt51 kunn5 zi* b]oem5 op me] (   
m9d] hooge trap/oep51 soms met1 soms    
zond] leun+4 ,z\d5 de vroeg]e bewon]s d]
 kolonie bij het b\w5 dez] /oep5 soms   
aan de gra*t5 d] ho(d/ad van het mo$]l& 
g$a*t hebb58 ,buit5di5 /aan 9 de mee/e  
/rat5 de huiz5 geheel naa/ elk&]1 enkele
 mal5 sle*ts door e5e s*utt+ ges*eid52  
dit alles sam5 g5om5 geeft e5 /e$s*     
voorkom51 wa>door de toe/& d] weg51 iets
 wat bij ons alle5 9 arme1 v]wa>loosde  

dorp5 voor kan kom51 zooveel te me] 9 't
 oog valt4  ,b5$5 9 de huiz5 v9dt m5 9  
plaats van glasv5/]s sle*ts de gewone   
v5/]-op5+5 door gro5e luik5 geslot51    
t]wijl buit5di5 me] b9n5wa>ts heele (   
halve jaloezien zijn aangebra*t1 om zoo 
noodig de zonne/ral5 te kunn5           
buit5sluit5 ( onbes*eid5 blikk5 te w]54 
,op de v]diep+5 zijn gewoonlijk glaz5   
s*uifram5 van buit5 voorzi5 van halve   
jaloezien1 t] hoogte van de ond]/e      
ruit54 ,deze s*uifram51 die van bov5    
niet kunn5 geop5d word51 ze] ondoelmatig
 9 e5 klimaat wa> lu*tv]v]s*+ me] dan   
eld]s v]eis*te is1 zijn zek] ook e5     
h]9n]+ aan onze ,holl&s*e v5/]s1 door de
 e]/e bewon]s +evo]d en oud]gewoonte    
/e$s beh\d54 ,de mee/e huiz5 kom5 aan d5
 a*t]kant op e5' tu9 ( e5e plaats uit1  
wa> m5 e5 aantal kle9e won+5 v9dt1 die  
aan arbeid]s v]huurd word5 en           
wa>s*ijnlijk nog e5 ov]blijfsel zijn uit
 d5 slav5tijd1 to5 i$] gezet5 burg] t]  
b$i5+ e5 vrij aanzi5lijk getal slav5    
moe/ huisve/5 en ond]h\d54  ,de /ad     

heeft ongeve] #bc1jjj inwon]s en beslaat
 to*1 na> m5 mij v]zek]t1 e5e bijna ev5 
groote opp]vlakte als ,d5 ,haag4 ,als   
middelpunt kan m5 dat g$eelte van       
,p>am>ibo aannem51 wa> de               
g\v]nem5tsgeb\w5 /aan4 ,de g\v]neurswon+
 ziet ond] e5e pra*tige dubbele         
tam>9d5laan ov] e5e grasvlakte op de    
rivi] uit4 ,re*ts da>van zijn de        
g\v]nem5ts-secret>ie en het g]e*t%(1    
twee /e55 geb\w51 t]wijl l9ks en aan de 
rivi] het =t ,zeel&ia1 re$s 9 #afdj     
aangelegd1 gevond5 wordt4  ,wanne] m5   
na> telegraaf- en po/kantoor zoekt1 zal 
m5 het e5e niet1 het twe$e sle*ts ze]   
moeilijk v9d54 ,e5 telegraaf to* be/aat 
er niet2 ik durf t5 m9/e e5 signaalpaal1
 die op het =t ,zeel&ia /aat en b]i*t5  
na> het =t ,am/]dam ov] moet se951 di5  
naam niet gev51 hoewel hij hi] met di5  
weids*5 naam be/empeld wordt4 ,(s*oon er
 langs de zeeku/ e5 telegraafkabel ligt1
 welke ,dem]>y met ,cay5ne v]b9dt1      
7,brits*- en ,frans*-,guiana1 tuss*5    
welke ,sur9ame ( ,n$]l&s*-,guiana ligt17

 is onze kolonie niet 9 deze v]b9d+     
opg5om5 en hi] kunn5 de telegramm5 dus  
sle*ts op maildag5 ontvang5 en v]zond5  
word51 t5zij er toevallig e5e           
s*eepsgeleg5heid voorkom5 mo*t4  ,het   
po/kantoor is e5 kle9 onaanzi5lijk      
geb\wtje4 ,e5ige mal5 p] ma& is da> vol 
lev5 en beweg+2 drie maal bij het v]trek
 d] mail na> ,europa en ev5 dikwijls    
wanne] zij de briev5 uit ,europa        
aanbr5gt4 ,twee uur nadat het s*ot1 op  
het =t ,zeel&ia gelo/1 de aankom/ d]    
mail gemeld heeft1 kan i$] zijne briev5 
kom5 afhal52 bezorgd word5 zij alle51   
nadat zij e5 pa> dag5 op het kantoor    
geleg5 hebb51 en i$] is te v]lang5d om  
het nieuws1 dat hi] zoo zeldzaam komt1  
te wet5 te kom5 om niet zoo spo$ig      
mogelijk zijn deel 9 ontvangt te gaan   
nem54  ,de ov]ige op5b>e geb\w5 zijn    
spo$ig g5oemd2 hun aantal is niet groot 
en be/aat voornamelijk uit de b$ehuiz5  
d] v]s*ill5de godsdi5/ige gez9dt53      
,h]vormd51 ,lu!rs*51 ,h]nhutt]s1        
,rooms*5 en ,jod51 9 welke de bevolk+   

zi* split/2 vooral de k]k d]            
,portugees*e ,jod5 /eekt door h>e ne!id 
en ha> smaakvoll5 tu9 gun/ig af bij de  
omligg5de huiz54 ,a*t] de geb\w5 van het
 oude ,ziek5huis 9 de ,grav5/raat /aat  
het nieuwe ,hospitaal 9 e5 ruim5 tu94 ,9
 e5 v]veloos geb\w1 dat mij als         
,s*\wburg w]d aangewez51 word5 van tijd 
tot tijd voor/ell+5 gegev54  ,to5 ik    
e5ige dag5 9 de /ad gewee/ 01 begon ik  
e5igsz9s gew5d te rak5 aan d5           
v]wa>loosd5 toe/& van /rat5 en huiz51 en
 maakte het geheel niet me] zulk e5     
onaang5am5 indruk op mij1 als to5 ik    
voor 't e]/ voet aan wal zette4 ,ma> al 
is het voor 't oog niet bekoorlijk1 dat 
/rat5 en ple95 met gras en bloem5 en    
boom5 als b$ekt zijn1 alles te zam5     
g5om5 h]9n]t het mij to* me] aan e5e /ad
 9 v]val dan aan de ho(d/ad e5] kolonie1
 die zoo rijk z\ kunn5 zijn4 ,op reis   
hi]he5 w]d ,sur9ame mij me]mal5 door    
v]s*eid5e niet-,n$]l&]s als e5e d]      
vru*tba>/e /rek5 van ,we/-,indi g5oemd1 
en wa>lijk m5 behoeft sle*ts ev5 e5     

kijkje te nem51 om door di5 weeld]ig5   
plant5groei ov]tuigd te word5 welke     
s*att5 hi] nog te v]krijg5 zijn4 ,ma>   
des te me] is het da>om te betreur5 en  
te v]wond]51 dat 9 uit]lijke welva>t    
,p>am>ibo zoo ze] a*t]/aat bij enkele   
/$5 van ,brits* ,we/-,indi4  ,e5e       
bijzond]e m]kwa>digheid bi$t de nieuwe  
wijk aan1 die 9 het we/elijk/e deel d]  
/ad ligt en het ,ple9 van #ab ,mei heet4
 ,9 #ahgd w]d op di5 dag het #be;j>ig   
g$5kfee/ van de rege]+ van ,ne]l&s kon+ 
gevi]d1 en de g\v]neur _h1 om die       
gebeurt5is te h]d5k51 prijz5 uitgelo(d  
aan de neg]w]kli$51 die het mee/ z\d5   
uitmunt5 9 het aanlegg5 d] weg5 en het  
grav5 d] sloot5 van b$oelde voor/ad4    
,deze w]d op d5 dag zelf met groote     
praal en ple*tigheid en met uitreik+ van
 beloon+5 door d5 g\v]neur 9 p]soon     
geop5d en tegelijk]tijd afge/aan aan de 
teg5woordige bewon]s1 vrije en welv>5de 
li$51 die er hunne hutt5 en tu95 netjes 
ond]h\d54      #cd4 ,de                 
,zuid-,am]ikaans*e w\d54   ,re$s als wij

 hi] 9 e5 onz] vad]l&s*e boss*5 e5zaam  
ronddwal51 bekruipt ons e5 eig5a>dig    
gevoel2 do* hoeveel me] gevoelt hij zi* 
door bewond]+ en ontzag ov]weldigd1 wi5s
 voet voor de e]/e maal 9 g9ds*e        
maje/ueuze wild]niss5 zoekt door te     
dr+51 die1 b4v4 9 ,zuid-,am]ika1 zoo    
groot 9 omvang als bijna ons geheele    
,n$]l& d5 bodem b$ekk56 ,9 dez5 wild5   
natuur/aat ontwikkelt het rijk d] plant5
 e5' rijkdom en e5e v]s*eid5heid1 wa>bij
 al1 wat de m5s*elijke h& v]mag tot /&  
te br5g51 als 9 het niet wegz9kt4       
,gelijk 9 het algeme5 9 w\d5 bevru*t5de 
wat]5 ont/aan1 zoo is inzond]heid 9 het 
b9n5/e di] ong]epte boss*5 e5 v]baz5de  
rijkdom van bronn5 aanwezig1 en de      
vo*tigheid van d5 bodem1 v]bond5 met de 
w>mte d] lu*t1 geeft 9 deze /rek5 aan de
 plant5w]eld e5e weligheid en kra*t1 als
 ge5 &]e bodem 9 /aat is voort te br5g54
 ,ja> uit ja> 9 blijft er de plant5groei
 9 voortdur5de w]kzaamheid en alle5 de  
s*ake]+5 9 het gro5 d] blad]5 lat5 er e5
 v]s*il van ja>getijd5 ontw>54 ,e5      

nieuwe dos vult al spo$ig we] de plaats 
aan1 wa> het v]dorde lo( is afgevall54  
,de met gewass5 ov]lad5 bodem heeft     
nauwelijks ruimte1 om de kra*tig        
ops*iet5de plant5 alle te drag54 ,ze    
v9d5 ge5e plaats om zi* te ontwikkel51  
en dr+5 zi* op en ov] elk&] en groei5 de
 e5e op de &]e4 't ,is bijna onmogelijk1
 9 dit di*te plant5g$rang e5' voet      
voorwa>ts te zett51 zond] zi* met de    
bijl e5' weg te hebb5 geba&4 ,sle*ts met
 moeite kan m5 zi* e5 pad brek5 door het
 welig opges*ot5 kreupelh\t1 door 't    
w>net van kruip5de gewass51 door het    
di*te riet en de sl+]- en les*plant51   
die ov]al de ruimt5 tuss*5 het hoog     
geboomte aanvull54 ,ond] het gro5e kle$ 
v]borg51 ligg5 tallooze omgevall5 en    
v]molmde boom52 als zuil5 en pijl]s /ek5
 de reusa*tige /omp5 uit d5 grond op4   
,niet zeld5 wordt m5 dan ook door diepe 
klov5 en afgrond5 ge/uit1 wa>ov] m5 e]/ 
met dunne /amm5 en da>op gelegde takk5  
e5e waggel5de brug moet slaan4  ,de     
boom5 b]eik5 hi] e5e v]baz5de hoogte en 

zwa>te4 ,hunne di*te kron5 do5 9 de     
diepte van het w\d e5 flauw s*em]donk]  
he]s*5 en het gro5e loov] is e5         
ondoordr+ba> s*utdak teg5 de /ral5 d]   
zon en teg5 d5 zwa>/5 reg54 ,teg5 deze  
eeuw5\de reuz5/amm5 klimm5 all]lei      
sl+]plant5 op1 wa>van onze klimop en    
kamp]foelie sle*ts e5e flauwe voor/ell+ 
kunn5 gev54 ,zij omgord5 de /amm51 w9d5 
zi* om de takk51 kruip5 tuss*5 de blad]5
 door en wev5 e5 di*t netw]k 9 de hoog/e
 kron54 ,te v]geefs zoekt m5 da> 9 de   
topp5 e*t] de uite9d5 dez] vreemde      
gewass54 ,van hi] gaan zij op &]e boom5 
ov] ( ke]51 ge5 /eunpunt v9d5de1 de los 
ne]hang5de fe/o55 na> d5 grond t]ug1 om 
zi* met behulp hunn] lu*twortels opnieuw
 bij e5 &]5 boom op na> bov5 te w]k54   
,zelfs de geoef5de plant5k5n] is        
nauwelijks 9 /aat1 om 9 zulk e5 di*t5   
w>klomp van door elk&] gevlo*t5 twijg51 
blad]51 bloem5 en vru*t5 de v]s*ill5de  
soort5 d] gewass5 nog te ond]s*eid54    
,inh\d4     #a4  ,de ,kazansk]k te      
,pet]sburg                              

bl4  #c  #b4  ,de ov]/room+5 van de     
,wei*sel                         #e  #c4
  ,kle9-,rusl& en ,we/-,rusl&           
#f  #d4  ,de ,russis*e bo]5             
#i  #e4  ,de /eurviss*]ij 9 de ,o]al    
#ab  #f4  ,de natuur 9 ,sib]i           
#ad  #g4  ,de ,?ibetan5 en hunne ho(d/ad
                          #ag  #h4  ,de 
kameel bij de ,mongol5                  
#ai  #i4  ,de ,*9eez5                   
#bb #aj4  ,*9a en zijne nijv]heid       
#be #aa4  ,de witte olifant5 9 ,siam    
#bg #ab4  ,de ,himalaja                 
#bi #ac4  ,batavia                      
#ca #ad4  ,om en 9 e5e ,javaans*e won+  
#cg #ae4  ,de k'ratons d] ,indis*e vor/5
                          #dd #af4  ,de 
m5s*5ro( 9 de ,zuidzee                  
#dg #ag4  ,de kokospalm                 
#di #ah4  ,het brood d] ,zuidzee-eil&]s 
#eb #ai4  ,e5 heete w9d 9 ,au/rali      
#ed #bj4  ,de ,kaaba te ,mekka          
#ee #ba4  ,de ,fellahs 9 ,egypte        
#eh #bb4  ,e5e ,moors*e /ad             
#fa #bc4  ,natuur en volk5 van          

,we/-,midd5-,afrika                     
#fc #bd4  ,aan het ,njassa-me]          
#fg #be4  ,droogte en mi]5              
#fh #bf4  ,zuid-,afrika's plant5- en    
di]5w]eld                    #gj #bg4   
,kaap/ad                                
#gb #bh4  ,new-,york                    
#ge #bi4  ,de ,niag>avall5              
#gf #cj4  ,de di]5w]eld op de           
,noord-,am]ikaans*e prairin        #gi  
#ca4  ,de mais                          
#hb #cb4  ,de roodhuid op het krijgspad 
#hd #cc4  ,9 de ho(d/ad van onze ,we/   
#hf #cd4  ,de ,zuid-,am]ikaans*e w\d5   
#id        ,aanteek5+5   #a ,e5e soort  
van bes*ot met drie doorgang51 dat het  
alta> 9 de ,russis*e k]k5 van het ruim  
afs*eidt4  #b ,de dalai-lama is het     
burg]lijk en k]kelijk opp]ho(d d]       
gezam5lijke ,?ibetaans*e l&54 ,wanne]   
hij 9 e5 &] li*aam ov]gaat1 d4 i4       
ge/orv5 is1 wordt tot zijn' opvolg] e5  
knaap v]koz51 9 wi5 de onv]gankelijke   
p]soonlijkheid van ,bo$dha voortleeft4