,copyright 7,c7 #bjjg by ,ermes ,culos4 ,il ,vanzeli di ,mateo 7,the ,gospel of ,matthew7 ,friulian ,translation by ,ermes ,culs ,copyright ,ermes ,culs4 ,all rights reserved #bjjg ,introductory ,note ,in a scene of the #aiic film ,being ,human1 ,robin ,williams1 in the guise of a sort of everyman1 encounters and falls deeply in love with a young woman 7,anna ,galiena7 somewhere in the ,european ,alps4 ,nothing unusual in that3 it happens all the time4 ,the relationship is made somewhat unusual by the fact that the woman speaks a language he does not understand4 ,the point made in that scene is that love transcends language barriers4 ,nothing particularly odd in that1 either4 ,what is truly remarkable is that the movie chose to use a language thatexcept for its sweet sounds would be sure to be total gibberish to audiences everywhere4 ,the chosen language was ,friulian4 ,now it is not true that ,friulian is unintelligible to everyone4 ,in fact1 it is understood by perhaps several hundred thousand people in the northeasternmost corner of ,italy1 known as ,friuli4 ,what is true is that the number of people who actually speak the language appears to be diminishingand fast4 ,there is an evolutionary process at work that is not kind to small languages like ,friulian3 they tend to be gobbled up by the much bigger and successful languages like ,italian4 ,my translation of ,the ,gospel of ,matthew1 therefore1 can be seen as an attempt1 even if very small1 to slow down or delay a process that may ultimately be inevitable4 ,much the same can be said of my other translations4 ,but my translation of this ,gospel goes beyond that4 ,it is an attempt to answer an intriguing question4 ,jesus and the people who followed him were simple people and spoke the language of simple people1 of fishermen and vineyard workers4 ,we can grant that the language of most translations of the ,gospel of ,matthewand indeed of the whole ,bible is simple enough2 but we all know that its simplicity has the extraordinary elegance that speaks of sophistication4 ,the ,king ,james version is not the only one to fit that category4 ,friulian1 insteadespecially the ,friulian of my translation 7used in some of the poetry of ,pasolini7is truly the language of the people3 tillers of the soil1 vineyard workersthat sort4 ,what better way can there therefore be to know how ,jesus and his disciples truly expressed themselves than to hear them speak in the simple1 lowly ,friulian8 ,i like to think that my translation offers that opportunity4 ,ermes ,culs ,ashcroft ,february #bjjg ,pronunciation guide for readers of ,friulian 7,this guide is of particular importance because the ,friulian used in this translation is ,western ,friulian1 which is in some ways significantly different from the more broadly used and understood ,eastern ,friulian47 ,guida a la pronuncja dai vocbuj us ta chista tradusin ,vocls3 ,li vocals a vn pronuncjdis coma ches dal talin4 ,lacnt virt 7 7 al utdi slit par indic la slaba ca risif lacnt naturl da la perula o pur par indic significs diferns da la perula1 coma par empli nta e not4 ,li rgulis dal acnt ta la parlada di ,cjaarsa no si sn encjam critalidis in ta una maniera unica e consistenta4 ,una regula ca sta cjapnt pi1 pere che j i ui 7cun cualchi ecesin1 coma ta malora e sallu7 ta chista tradusina chista3 ,lacnt grfic al vn ut in ta chiscju caus1 ca frmin la magjoransa da li perulis3 ,ta dtis li perulis plnis ca finsin in consonnt3 dtis1 plnis1 etc4 ,ta dtis li perulis trnchis ca finsin in vocl3 cjadra1 sig1 etc4 ,ta dtis li perulis sdrsulis3 scrvilu1 pnsilu1 etc4 ,ta dtis li perulis trnchis ca finsin in consonnt4 ,par rans di semplicitt a no sn us altri acns 7coma chel siert o chel dopli74 ,coma tal cau di nta e not1 la distinsin di significt a rindda asj ben dal acnt virt4 ,consonns3 #a4 ,la i-lngja 7 j 7 a uda par indic il sun da la j in perulis coma j e cjsa4 #b4 ,la z a sempri dolsa1 coma ta li perulis zn e zmul4 #c4 ,la s a cuai sempri dura1 coma ta li perulis stala1 straps e maestro4 ,ogni tant a ritn il sun dols1 coma tal talin2 par empli sdronden1 sbti1 e slungj4 ,cuant che la s in mis di dos vocls a dolsa1 a vn indicada cul sen diacritic 81 coma ta scju emplis ch3 caua1 mulin1 ,cjaarsa4 #d4 ,la c o la g seguda da la i-lngja a ghi confers a la c o a la g il sun mol coma ta li perulis dincj e grancj opr dngja e stngja4 ,la tradusin a no fa distinsin fra la c dura e la q4 ,sul uu da li virgultis 443 ,ch i segus la convensin americana1 di meti la virgula e il punto sempri dentri da la virguleta finl4 ,eempli3 ,chistu1 a ghi dita1 al me f4 ,mateo ,genealogia di ,gje ,crist f di ,david1 f di ,abram3 #a ,abrm al era il pari di ,iac ,iac il pari di ,jacu1 ,jacu il pari di ,gjuda e daj so frdis1 #b;,gjuda il pari di ,pares e di ,zara di ,tamar1 ,pares il pari di ,erom1 ,erom il pari di ,ram1 #d,ram il pari di ,aminadab1 ,aminadab il pari di ,naason1 ,naason il pari di ,salmon1 #e,salmon il pari di ,boas di ,racab1 ,boas il pari di ,obed di ,rut1 ,obed il pari di ,gjese #f;e ,gjese il pari dal ,re ,david4 ,david al era il pari di ,salomon da ch ca era stada fmina di ,ura1 #g,salomon il pari di ,roboam1 ,roboam il pari di ,aba1 ,aba il pari di ,aa1 #h;,aa il pari di ,gjoafat1 ,gjoafat il pari di ,joram1 ,joram il pari di ,ua1 #i,ua il pari di ,joatam1 ,joatam il pari di ,acaz1 ,acaz il pari di ,eechia1 #aj;,eechia il pari di ,manas1 ,manas il pari di ,amon1 ,amon il pari di ,gjoia1 #aa;,gjoia il pari di ,jeconia e daj so fradis ,al timp dal eilio in ,babilonia4 #ab;,dopo leilio in ,babilonia3 ,jeconia al era il pari di ,salatiel1 ,salatiel il pari di ,zorobabel1 #ac,zerobabel il pari di ,abiud1 ,abiud il pari di ,eliachim1 ,eliachim il pari di ,aor1 #ad;,aor il pari di ,sadoc1 ,sadoc il pari di ,achim1 ,achim il pari di ,eliud1 #ae;,eliud il pari di ,eleaar1 ,eleaar il pari di ,matan1 ,matam il pari di ,jacu1 #af;,e ,jacu il pari di ,bepi1 lomp di ,maria1 ,che da ic al nast ,gje1 clamt ,crist4 #ag;,cuss a sn stdis cuturdis generasins da ,abram a ,david1 cuturdis da ,david al eilio in ,babilonia1 e cuturdis dal eilio al ,crist4 ,la ,nasita di ,gje ,crist #ah co coma ca capitada la nasita di ,gje ,crist3 so mari ,maria a ghi era stada prometuda coma sposa a ,bepi1 ma prima ca si metsin a vivi insimit ic a sia cjatada plena par opera dal ,spirit ,sant4 ,par via che ,bepi il so omp al era un omp just e a nol voleva umiliala in public1 al veva decidt di divorsiala in segret4 #bj,ma dopo cal veva decidt di fa cuss1 al jodt ta un sun un nzul dal ,signu ca ghi dita3 ,bepi f di ,david1 nosta vej poura di partati a cjaa ,maria coma fmina to1 che s che in ic a concept al vn dal ,spirit ,sant4 ,ic a far nsi un f1 e tu ti ghi dars in nn ,gje 1 pars che luj al salvar il so ppul daj so pecjs4 #bb ,dut chistu al susedt par ca si avers s cal veva dita il ,signu par bocja dal profeta3 ,la vrgin a zar a concep e a vej un frut cal vegnar clamt ,imanulcal vu dii ,diu cun nultris4 #bc;,cuant che ,bepi a si svet dal so sun1 al ft s ca ghi veva ordint lnzul dal ,signu e al partt ,maria a cjaa so coma spoa4 ,ma a nol cognosuda prin che ic a vs vt il so prin f1 che luj a ghi dt il nn di ,gje4 ,la ,visita daj ,magi #b ,dopo che ,gje al era nast a ,betlem in ,gjudea al timp dal re ,erod1 i ,magi a sn vegns dal est a ,gjerualem e a n domandt3 ,indul cal chl cal nast re daj ,ebreos8 ,i vn jodt nsi la so stela e i sn vegns a adoralu4 #c;,cuant che il re ,erod al sintt chistu al restt turbt1 e dut ,gjerusalem cun luj4 ,clamt insimit ducju i p grancj prdis dal ppul e i esprs da la les1 a ghi domandt indul cal veva da nsi il ,crist4 ,a ,betlem in ,gjudea1 a n rispundt1 pars che cuss a stt scrt dal proft3 #f,ma tu1 ,betlem1 tal stat di ,gjuda1 i no ti ss par nuja fra i p psuj regnns di ,gjuda2 pars che da te al vegnar fu un principe cal sar pastu dal me ppul ,israel4 #g;,alora ,erod al clamt in segrt i ,magi e da lu al cjatt fu il momnt precs ca si veva ft jodi la stela4 ,a ju mands a ,betlem e a ghia dita3 ,zit e vuardit ben indul cal il frut4 ,apna chi lu vis cjatt1 fjmilu savj1 chi psi encja j z a adorlu4 #i;,dopo ca vvin sintt il re1 a rin zs pa la so strada1 e la stela ca vvin jodt al est a veva part via davnt di lu fin ca si veva fermt insima dal post indul cal era il frutt4 ,al jodi la stela a vvin sintt na granda contentsa4 ,rivnt ta la cjaa e jodnt il frutt cun so mari ,maria1 a si sn inclins davnt di luj e a si sn mets a adoralu4 ,dopo a n vierzt i so terus e a ghian preentt regaj di oru e di incns e di mira4 ,e sicoma ca rin sts vis ta un sun di no torn l di ,erod1 a sn torns tal so pas par naltra strada4 ,la ,fuga in ,egjt #ac;,apna ca rin parts1 un nzul dal ,signu a ghia compart a ,bepi ta un so sun1 e a ghi dita3 ,lva s2 cjj s il frutt e scjampa cun so mari in ,egjt4 ,resta l fin chi no vegnarj a vertti1 che ,erod a si metar a vuard pal frut par copalu4 #ad;,cuss al levt1 e durnt la nt al cjapt s il frut e cun so mari al zt in ,egjt1 indul cal stt fin a la muart di ,erod4 ,e cuss a susedt s che il ,signu al veva dita par bocja dal proft3 ,dal ,egjt i i clamt me f4 #af;,cuant che ,erod a sia necurt cal era stt cjlt inzru daj ,magi1 a sia infurit e al dt lrdin di cop ducju i fruts di ,betlem ca vvin mancu di doj is1 secnt il timp ca ghi era stt dt daj ,magi4 ,alora s ca era stt dita dal profeta ,gjeremia a siera verifict4 #ah,na vus a si snt a ,rama1 ca plns cun grant lamnt1 ,rachel a plns paj so frus e a no vu si cunfuartada1 pars ca no sn p4 ,a ,trnin dal ,egjt #ai;,dopo la muart di ,erod1 un nzul dal ,signu a ghia compart a ,bepi in ,egjt ta un sun e a ghi dita1 ,leva s2 cjj cun te il frutt e so mari e v ta la cjera di ,israel1 che chej ca volvin cjjghi la vita al frut a sn murs4 #ba;,cuss al levt s1 al cjlt s il frut e so mari e al zt ta la cjera di ,israel4 ,ma cuant cal sintt che ,archelaus al regnava in ,gjudea tal post di so pari1 al vt poura di z l4 ,esnt stt vit ta un sun1 a si ritirt invensi tal distrt di ,galilea1 e al zt a st ta un paet clamt ,nazaret4 ,cuss a si avert s ca era stt dita daj profs3 ,al vegnar clamt il ,nazaren4 ,zuan ,batista al ,prepara la ,strada #c ,ta chej ds l ,zuan ,batista al vegneva a predicj tal dert di ,gjudea1 e al dieva3 ,pentvi1 che il regnu dal cjel al visn4 ,chistu al chl cal era stt minsont dal profeta ,zaja3 ,la vus di un cal st clamnt tal deert3 ,preparjghi la strada al ,signu1 indresit i trojs par luj4 #d;,i vists di ,zuan a rin fs cul pel dal caml1 e al veva na sintra di corn atr daj so flancs4 ,al mangjava cavaltis e mili salvdi4 ,la zent a zeva a cjatlu da ,gjerualem e da duta la ,gjudea e da la zona dal ,gjordn4 ,a confesvin i so pecjs e luj a ju batieava in tal ,flun ,gjordn4 #g;,jodnt per che tancju ,farios e ,saducos a vegnvin l cal era cal batieava1 a ghi dita3 ,scjp di vparis6 ,cuj vi ja vit di scjamp da lira ca st par vign8 ,fit jodi il frutn cal dimostri chi sis pents4 ,e no stit crodi di podj dii fra di vultris1 ,i vn ,abram par pari4 ,i vi ds che da chisti piris ,diu al pol f vign fu fioj di ,abram4 ,la manara a belz ta la socja da li plntis1 e ogni rbul ca nol prods frutn bon al vegnar tajt j e butt tal fuc4 #aa;,i vi batii cu laga da la penitensa4 ,ma dopo di me al vegnar un cal p potnt di me1 che j i no mriti nencja di part i so snduj4 ,luj a vi batiear cul ,spirit ,sant e cul fuc4 ,al ten il crivil in man1 al netar la so ia1 al metar il furmnt tal solr1 e al bruar la pula cu na flama ca durar par sempri4 ,il ,batiin di ,gje #ac;,gje al alora vegnt da la ,galilea al ,giordan par fasi batie da ,zuan4 ,zuan per al voleva impedilu1 dint3 ,j iai bisugna di vign batiet da te1 e tu i ti vns ch di me8 ,gje a ghia rispundt3 ,lasa ca sedi cuss par ads2 a convin chi fdin cuss par f dut s ca just4 ,zuan alora al consentt4 #af;,apna che ,gje al era stt batiet1 al zt fu ta laga4 ,in chel momnt il cjel a sia vierzt1 e luj al jodt il spirit di ,diu vign j coma na colomba imparora di luj4 ,e na vus dal cjel aa dita3 ,chistu al il benamt di me f1 che j di luj i soj tant contnt4 ,la ,tentasin di ,gje #d ,alora ,gje al stt ment dal ,spirit tal dert par vign tentt dal diu4 ,dopo vej diunt cuaranta ds e cuaranta ns1 al veva fan4 ,il tentatu a ghia zt visn e a ghia dita3 ,si ti ss il ,f di ,diu1 dighi a scju claps di dovent pan4 #d;,gje al rispundt3 ,cuss a scrt3 ,lomp a nol vf di pan e basta1 ma di ogni perula ca vn fu da la bocja di ,diu4 #e;,alora il diu a lu partt ta la sitt santa e a lu ft st tal punt p alt dal templi4 ,si ti ss il ,f di ,diu1 al dita1 btiti j1 che cuss a scrt3 ,a ghi dar ordins ai nzuj par te e lu a ti tegnarn alt ta li so mans1 chi no ti zars a tocj il pi ta nisn clap4 ,gje a ghia rispundt3 ,a pur scrt cuss3 ,nosta tent il ,signu ,diu to4 ,di nuf il diau a ju parts ta na montagna amondi alta e a ghia ft jodi ducju i stas di stu mont e il so splendu4 ,i ti daj dut chistu1 a ghia dita1 si ti ti sbsis davnt di me e i ti mi adris4 #aj,ma ,gje a ghia rispundt3 ,lontniti di me1 ,stan6 ,pars ca scrt3 ,adora il ,signu ,diu to1 e servs doma luj4 ,alora il diau a lu last1 e ,i nzuj a sn vigns a tndilu4 ,gje al ,taca il so ,ministeri #ab;,cuant che ,gje al sintt che ,zuan al era stt mett in pren1 al tornt ta la ,galilea4 ,last ,nazaret al zt a vivi a ,capernau1 cal era in banda dal lac visn di ,zebulun e ,naptali par ca vegns ft s ca era stt dita par bocja dal profeta ,zaja3 #ae;,cjera di ,zebulun e cjera di ,naptali1 la strada pal mar1 ca segus il ,gjordn1 ,galilea da li zens la zent ca vf tal scur a jodt una granda lus2 su di chej ca vvin tal post da lombrena da la muart una lus a sia levt4 #ag;,da chel momnt l1 ,gje a sia mett a predicj1 ,pentivi1 che il regnu dal cjel al visn4 #ah;,cjaminnt in banda dal ,mar di ,galilea1 ,gje al jodt doj frdis1 ,simon clamt ,pieri e so fradi ,drea4 ,a stvin tirnt na reit tal lac1 pars ca rin pescjadus4 ,vegnit davu di me1 a ghia dita ,gje1 e i vi faraj pescjadus di mis4 ,e lu aan last li so rtis e a ghi sn zs davu4 #ba,znt pndavnt1 al jodt altri doj frdis1 ,jacu di ,zebedeu e so fradi ,zuan4 ,a rin ta na barcja cun so pari ,zebedeu1 e a stvin preparnt li so rtis4 ,gje a ju clams1 e lu a n sbit last la barcja e so pari e a lu n segut4 #bc;,gje al zt par duta la ,galilea1 insegnnt ta li so sinagghis1 predicjnt li buni nvis dal regnu1 e vuarnt ogni infermitt e malata dal ppul4 ,nuvits di luj aan ft il ziru da la ,siria1 e la zent a ghi partt a luj ducju chej ca rin mals cun ogni sorta di malatia1 chej ca sufrvin tancju dolus1 i indemonis1 i epiltics1 e i paralis2 e luj a ju curs4 ,e tanta1 ma tanta zent da la ,galilea1 da ,decapoli1 ,gjerualem1 ,gjudea e da la zona dal ,gjordn a si metuda a seguilu4 ,il ,discors ta la ,montagna ,li ,beatitdinis #e ,cuant cal jodt duta che zent1 al zt s ta na montagna e a sia sintt j4 ,i dispuj a ghi sn zs visn1 e luj al tact a fjghi i so insegnamns1 dint3 #c;,bes a sn i purs in sprit1 che s al il regnu dal cjel4 ,bes chej ca plnzin1 ca sarn confuarts4 ,bes i puars1 che lu a ereditarn la cjera4 ,bes chej ca sn plens di fan e sit pa la gjustisia1 che lu a vegnarn sodisfs4 ,bes i miericordius1 ca cjatarn la miericordia4 ,bes i purs di cu1 che lu a jodarn ,diu4 ,bes chej ca lavrin pa la pas1 ca vegnarn clams fs di ,diu4 ,bes i perseguits par caua da la ingjustisia1 che s al sar il regn dal cjel4 #aa;,e bes i sis vultris cuant chi vegnis insults e perseguits1 e cuant ca vi diarn ogni sorta di cativeria par caua me4 ,stit algris e contns1 pars che granda a sar la vustra ricompensa tal cjel1 che in ta la stesa maniera aan perseguitt i profs ca sn vegns prima di vultris4 ,sal da la ,cjera e ,lus dal ,mont #ac ,vultris i sis il sal da la cjera4 ,ma se il sal al pirt il so savu1 coma a si fja a sallu di nuf8 ,a nol p bon par nuja1 ma doma par vign butt fu e vign pestast daj mis4 ,vultris i sis la lus dal mont4 ,na sitt insima di na montagna a no pl rest platada4 ,e nencja a pl la zent impij un lampin e platlu sot di un cujrti par ca nol fedi lus4 ,invensi a lu impicja in alt ca ghi dedi lus a ducju chej da la cjaa4 ,ta la stesa maniera lasit che la vustra lus a lui davnt daj mis1 ca psin jdi li vustri buni peris e rndighi gloria al vustri ,pari cal tal cjel4 ,il ,completamnt da la ,les #ag ,no stit pens chi sedi vegnt par abul la ,les o i ,profs2 i no soj vegnt par abulju ma par completju4 ,i vi ds la verett1 che fin ca no sparsin n cjel ne cjera1 n la p psula ltera1 nl p psul sn di pena1 nisn aspit da la ,les al sparir sensa che dut a no sedi prima complett4 ,ogni un cal trasgreds encja il p psul di chscjus comandamns e a ghi insegna a ltris di fa altritnt al vegnar considert il p psul tal regnu dal cjel1 ma chl cal pratica e al insegna scju comandamns al vegnar clamt grant tal regnu dal cjel4 ,pars che j i vi ds che se la vustra gjustisia a no sorpasar ch daj ,farios e daj insegnns da la les1 i no zaris di sigr dentri dal regnu dal cjel4 ,l,omicdi #ba;,i vis sintt ca ghi stt dita a la zent tant timp fa3 ,no stit cop1 e ducju chej ca cpin a vegnarn mets sot judsi4 ,i vi ds pur che cualsiasi cal rabit cun so fradi al vegnar mett sot judsi4 ,e i vi ds encja chistu1 che chl ca ghi ds ,raca a so fradi al var da rispndighi al ,sinedri4 ,ma ogni un cal ds ,pajso6 al in pericul di vign cast tal fuc dal infir4 #bc;,duncja1 si ti preentis la to oferta tal altr e l i ti ti recurdis che to fradi al alc cuntra di te1 lasa la to oferta davnt dal altr4 ,v prima a f la pas cun to fradi e vn dopo a ufr il to regl4 #be,mtiti dacrdu a la svelta cul to aversari cal vou partati in cort4 ,falu mentri chi ti ss encjam pa la strada cun luj1 o al pl mtiti in man dal gjudice e il gjudice al pl consegnati a un vuardin cal pl mtiti in pren4 ,i ti ds la verett1 chi no ti vegnars fu fin chi no ti vars pajt lltin schj4 ,l,adulteri #bg;,i vis sintt ca stt dita3 ,no stit cometi adulteri4 ,ma j i vi ds che ogni un cal vuarda na fmina cu la voja taj vuj al belz comett adulteri cun ic tal so cu4 ,se il to vuli destri a ti fa comti un pecjt1 gjvilu fu e btilu via4 ,a mij chi ti pirdis una part dal to cuarp sin che dut il to cuarp al vegni cast tal infir4 ,e se la to man destra a ti f comti un pecjt1 tjla e btila via4 ,a mij chi ti pirdis una part dal to cuarp che dut il to cuarp al zedi tal infir4 ,il ,divrsiu #ca;,a stt dita3 ,cualsasi cal divorsia la so fmina al da djghi un certifict di divrsiu4 ,ma j i vi ds che ogni un cal divorsia la so fmina1 fu che cuant ca ghi infedl1 a la costrns a dovent na adultera1 e cualsiasi cal spoa na fmina divorsiada al comt adulteri4 ,zuramns #cc;,i vjs encja sintt ca ghi stt dita a la zent tant timp fa3 ,no stit rompi li promsis1 ma mantegnit li promsis chi ghi vjs ft al ,signu4 ,ma j i vi ds3 ,no stit maj zur1 n pal cjel1 pars cal il trono di ,diu1 n pa la cjera1 ca il sgabl paj so pi1 n par ,gjerualem1 ca la sitat dal ,grant ,re4 ,e no stit zur pal vustri cjaf1 che vultris i no podjs f n un cjavil blanc n un neri4 ,sigurisi doma che il vustri ,s al sedi ,s1 e il vustri ,no1 ,no2 il p di cuss al vn dal malgn4 ,la ,vendeta #ch;,i vejs sintt ca stt dita3 ,vuli par vuli e dint par dint4 ,ma j i vi ds3 ,no stit opnivi al trist4 ,se cualchidn a vi sbt la mosela destra1 ufrghi encja che altra4 ,e se cualchidn al vu favi caua pa la tnica chi vjs intr1 djghi encja la mantelina4 ,se cualchidn a vi costrns a z na mja1 zit cun luj do mis4 ,djghi a chl ca vi domanda1 e no stit voltjghi la schena a chl cal vu un prstit da vultris4 ,l,amu paj ,nemcs #dc;,i vjs sintt ca stt dita3 ,voljghi ben al vustri visn e odiit il vustri nemc4 ,ma j i vi ds3 ,voljghi ben ai vustri nemcs1 e preit par chej ca vi persecutjn1 chi poddis si fis dal vustri ,pari in tal cjel4 ,al f vign s il soreli pal trist e pal bon1 e a ghi manda la plja tant al just che a chl ca nol just4 ,si ghi volis ben a chej ca vi vlin ben1 s mrit i podju spetavi8 ,a no fani cuss fin i publicns8 ,e si saludis doma i vustri frdis1 s chi fis di p daj ltris8 ,a no fani cuss encja i pagns8 ,sit alora perfs1 coma che il vustri ,pari cal tal cjel al perft4 ,la ,lemoina #f ,stit atns da no fjghi dal ben ai ltris par vign amirs da la zent4 ,si fis cuss1 i no vegnaris premis dal vustri ,pari cal tal cjel4 ,duncja cuant chi ghi dis alc ai puars1 no stit z a sunavi la tromba1 coma ca f la zent ipcrita ta li sinagghis e ta li strdis1 par vign amirada daj mis4 ,i vi ds la verett3 a sn z sts premis in dut4 ,ma cuant chi ghi dis la lemoina ai puars1 no stit las che la man sanca a savedi s ca f la man destra1 cuss che la vustra lemoina a vegni data in segrt4 ,alora il vustri ,pari1 cal jt s ca ft in segret1 a vi ricompensar4 #e;,e cuant chi preis1 no stit f coma i ipcris1 ca ghi plas pre ta la sinagoga o taj cjantns da li strdis par fasi jodi daj mis4 ,i vi ds la verett3 aan risevt la so ricompensa in plen4 ,ma cuant chi ti pris tu1 v ta la to cjamara1 siera la puarta e prjghi a to ,pari1 cal inviibil4 ,alora to ,pari1 cal jt s ca vn ft in segrt1 a ti premiar4 ,e cuant chi ti pris1 nosta trabascj coma i pagans1 ca crdin da vign sints pars ca ti btin fu perulis a plen4 ,nosta si coma lu1 pars che to ,pari al s s chi ti vus prima chi ti ghi lu domndis4 #i;,alora a cuss chi ti vars da pre3 ,pari nustri chi ti ss tal cjel1 cal sedi santifict il to nn1 che il to regnu al vegni1 e che il to volj al vegni ft ta la cjera coma tal cjel4 ,dani vuj il nustri pan di ogni d4 ,perdona i nustri dbis coma che nultris i perdonn i nustri debitus4 ,e nosta menani ta la tentasin1 ma liberini dal mal4 #ad;,che si ti perdnis chej ca ti fn dal mal1 alora il to ,pari cal tal cjel a ti perdonar pur luj4 ,ma si no ti ghi perdnis a la zent i so pecjs1 nencja to ,pari al perdonar i to pecjs4 ,il ,din #af;,cuant chi fis din1 no stit f un muu lunc coma i ipcris1 che lu a fn cuss par fjghi jdi a la zent ca stn diunnt4 ,i vi ds la verett1 che lu a sn sts compenss in plen4 ,ma cuant che tu i ti fs din1 nziti il to cjaf e lviti la mua1 che la zent a no jdi chi ti sts diunnt1 ma falu doma par to ,pari1 che nisn a lu jt2 e to ,pari1 cal jt dut in segrt1 a ti ricompensar4 ,i ,terus dal ,cjel #ai,no stit meti insimit terus par vultris stes ta sta cjera1 indul che la mufa e il rin a ju distrin1 e indul che i lris a vgnin a scasinju e a robju4 ,metit invensi i vstris terus tal cjel1 indul che la mufa e il rin a no distrin nuja1 e indul che i lris a no vn a scasin o a rob nuja4 ,pars che indul cal il vustri teoru1 ul al pur il vustri cu4 #bb;,il vuli al il lampin dal cuarp4 ,se i to vuj a sn bojs1 dut il to cuarp al sar lumint4 ,ma se i to vuj a sn mals1 alora dut il to cuarp al sar scur scur4 ,e alora se la lus dentri di te a scura1 cuant scur ca sar dentri di te6 #bd,nisn al pl serv doj parns4 ,o cal odiar un e a ghi volar ben a chel altri1 o ca ghi sar fedl a un e al dispresar chel altri4 ,i no ti pos serv tant ,diu che i ,bes4 ,la ,providensa #be ,alora i vi ds3 no stit davi pensj pa la vustra vita1 par chl chi vis da mangj e da bevi2 o pal vustri cuarp1 coma chi faris a vistilu4 ,a no ee la vita p importanta dal mangj1 e il cuarp p importnt daj vists8 ,vuardit i usij da laria2 chej a no semnin n a cjpin s il raclt1 n a mtin via roba taj solrs1 e pur il vustri ,pari cal tal cjel a ghi d da mangj4 ,i no valju tant di p vultris che lu8 ,cual di vultris al rivarja maj a zontjghi na ora a la so vita cul dasi pensej8 #bh;,e pars i vi afanju cuss tant paj vustri vists8 ,jodit coma ca crsin i gis daj cjamps4 ,lu a no lavrin e a no flin4 ,e pur i vi ds che nencja ,salomon cun dut il so splendu a nol zeva vistt coma un di chiscju flus4 ,se ,diu alora al vists cuss li rbis dal cjamp1 ca sn ch vuj e domn a vgnin butdis tal fuc1 a no si rangjarja tant mij a vistivi vultris1 ,o zent di pucja fede8 ,cuss no stit davi pensj1 dint3 ,se varinu da mangj8 o ,se chi bevarn8 o pur ,se vists i metarinu s8 ,a sn i pagns ca si precupin di dtis sti rbis1 ma il vustri ,pari dal cjel al s ben ca vi ocrin4 ,invensi zit prima in sercja dal so regnu e da la so gjustisia1 e duti sti rbis a vi sarn dtis encja a vultris4 ,e duncja no stit davi pensj par domn1 che domn a si rangjar da s stes4 ,ogni d a ni d asj da pens4 ,gjudic i ltris #g ,no stit gjudic1 o encja vultris i saris gjudics2 che in ta la stesa maniera chi gjudicis chej ltris i saris gjudics vultris stes2 e cu la stesa miura chi uis1 i vegnaris miurs vultris4 #c,pars i vurditu il gragnelt di plvar tal vuli di to fradi sensa fjghi nisuna atensin al traf cal tal to vuli8 ,coma i fatu a dighi a to fradi1 ,lasa chi ti tiri fu chel gragnelt dal to vuli1 cuant che tal to stes vuli al un traf8 ,ipcrit chi ti ss1 prin tira fu il traf dal to vuli1 che dopo i ti jodars benn par podj tir fu il gragnl dal vuli di to fradi4 #f,no stit djghi ai cjans s ca sacri2 no stit butjghi li vustri prlis ai purss4 ,si fis cuss1 lu a psin pestaslis sot da li so talpis1 e dopo voltasi cuntra di vultris e sbranavi4 ,domandit1 ,zit in ,sercja1 ,batit #g;,domandit e a vi sar dt2 zit in sercja e i cjataris2 batit ta li purtis e li purtis a vi si vierzarn2 pars che ogni un cal domanda al risif2 chl cal v in sercja al cjata2 e par chl cal bat1 la puarta a si vierzar4 #i;,cual di vultris1 se so f a ghi domanda un toc di pan1 a ghi darja un clap8 ,o sa ghi domanda un pes1 a ghi darja un madrs8 ,se tu1 alora1 encja si ti ss trist1 i ti ss bon da djghi regj bjs ai to fioj1 tant di p a ghi dar il vustri ,pari cal tal cjel a chej ca ghi ju domndin6 ,e cuss ta duti li rbis1 fjghi a chej ltris s chi ti vors ca ti fsin a t1 che chista a la sostansa da la ,les e daj ,profs4 #ac;,entrit pa la puarta streta1 pars che il puartn cal parta a la perdisin al larc1 e tncjus a vn dentri par chl4 ,ma streta a la puarta ca parta a la vita1 e amondi pus a sn chej ca la cjtin4 ,lrbul e il so ,frutn #ae,stit atns daj profs fals4 ,a vi vgnin visn vists da piris1 ma dentri a sn lpos afams4 ,dal so frutn i ju cognosaris4 ,la zenta vaja a vendem a daj spincs e a tir j fics daj bars spinus8 ,cuss ogni rbul bon al d frutn bon1 ma un rbul ca nol bon al d un frut ca nol bon4 ,un rbul bon a nol pl d un frut trist1 e un rbul cal trist a nol pl d un frut bon4 ,ogni rbul ca nol d bon frutn al vn tajt j e butt tal fuc4 ,duncja dal so frutn i podaris cognosiu4 #ba,no dcjus chej ca mi din1 ,signu1 ,signu1 al entrar tal regnu dal cjel1 ma doma chl cal f il volj dal ,pari cal tal cjel4 ,tncjus a mi diarn ta chel d1 ,signu1 ,signu1 i no vinu nu profetit in tal to nn1 e in tal to nn butt fu i demnis e ft tancju mircuj8 ,alora i ghi diarj clar e net3 ,i no viai maj cognoss4 ,zit via di ch chi soj j1 zent trista6 ,la ,cjaa ta la ,rocja4 ,il ,levrus4 #bd;,alora dcjus chej ca scltin li me perulis e a li mtin in pratica a sn coma un omp saviu cal costrut la so cjaa ta la rocja4 ,la plja a vegnuda j1 li rjs a sn cresdis1 e il vint al soflt fuart e sbatt intr di che cjaa2 che per a no colda pars ca li so fundamntis ta la rocja4 ,ma dcjus chej ca sntin sti perulis mes e a no li mtin in pratica a sn coma un macaco cal costrut la so cjaa tal savoln4 ,la ploja a vegnuda j1 li rjs a sn cresdis1 e il vint al tirt e sbatt cuntra la cjaa1 ca colada j e a si fracast4 #bh;,cuant che ,gje al veva fint di dii chisti rbis1 la zent a era plena di marava paj so insegnamns1 pars cal parlava coma un plen di autoritt1 e no coma un mestri da la les4 #h ,cuant cal vegnt j da la montagna1 tanta zent a ghi zt davu4 ,un levrus a si ft indavnt e1 zenoglt davnt di luj1 a ghi dita3 ,signu1 se tu i ti ss dispst i ti pos vuarimi4 #c;,gje al mett fu la man e tocjt il omp4 ,i soj dispst1 al dita4 ,vuarsiti6 ,e a colp lomp a si vuart da la so levra4 ,dopo1 ,gje a ghi dita3 ,vuarda di no diighilu a nisn4 ,ads v l dal predi e ufrsighi il regl che ,mo al veva comandt1 par che chl a ghi sedi di testimoni4 ,la ,fede dal ,senturin #e;,cuant che ,gje al era entrt a ,capernau1 un senturin a ghi era zt visn par domandjghi di judalu4 ,signu1 a ghia dita1 il me servitu al distirt j in cjaa1 paralit e plen di dolu4 #g;,gje a ghi dita3 ,i zarj a vuarilu4 #h;,il senturin al rispundt3 ,signu1 i no meriti chi ti vgnis sot dal me tet4 ,ds doma na perula1 e il me servitu al sar vuart4 ,encja j i soj un omp di autoritt1 cun solds sot di me1 e i pl dighi a un3 ,v1 e luj al v2 e a naltri3 ,vn1 e luj al vn4 ,i ghi ds al me servitu3 ,f chistu1 e luj a lu f4 ,cuant che ,gje al sintt chistu a si maravet1 e a ghi dita a chej ca lu seguvin3 ,i vi ds la verett1 chi no i cjatt nisn in ,israel cu na fede cuss granda4 ,i vi ds che tncjus a vegnarn dal est e dal ovest1 e a si sintarn j cun ,abram1 ,iac e ,jacu tal regnu dal cjel4 ,ma i fs dal regnu a vegnarn cass fu1 indul ca scur e ca si sintar a planzi e a scrisul di dincj4 #ac;,dopo ,gjes a ghi dita al senturin3 ,v6 ,al sar ft coma che tu i ti crs cal vegnar ft4 ,e il so servitu a si vuart4 ,gje an ,vuars ,tncjus #ad;,cuant che ,gje al zt dentri da la cjaa di ,pieri al jodt la madna di ,pieri distirada tal jet cu na fivra4 ,a ghi tocjt la man e la fivra a ghi zuda via1 e ic a si levt s e a scuminsit a servilu4 #af;,al riv da la sera1 tanta zent indemoniada a stada partada l cal era luj1 e luj al mandt fu i spris cu na perula e al vuart ducju i mals4 ,chistu al era stt ft par ca si avers s ca era stt scrt par via dal profeta ,zaja3 ,luj al cjlt s li nustri infermits e a si partt via li nustri malatis4 #ah;,cuant che ,gje al jodt duta che zent atr di luj1 al dt rdins di z ta che altra banda dal lac4 ,alora un maestri da la les a ghi zt visn e a ghi dita3 ,maestri1 i ti vegnarj davu nompuarta indul chi ti zars4 #bj;,gje al rispundt3 ,li vlpis a n li so tnis1 e i usij da laria a n i so ns1 ma il ,f dal ,omp a nol nencja un post da poj il cjaf4 #ba,naltri dispul a ghi dita3 ,signu1 lasa chi zedi prima a soter me pari4 #bb,ma ,gje a ghi dita3 ,vn davu di me1 e lasa che i murs a sotrin i so murs4 ,gje al ,calma il ,temporl #bc;,alora al zt dentri ta la barcja e i so dispuj a sn zs dentri cun luj4 ,sensa nisn preavs1 una burascja violenta a si alst tal lac1 che li ndis a si scaraventvin ta la barcja44 ,ma ,gje al durmiva4 ,i dispuj a sn zs a svelu e a ghi n dita3 ,signu1 slvini1 che sin i sinnegn6 #bf;,al rispundt3 ,zent di pucja fede1 pars i vju cuss tanta poura8 ,alora a si levt s e a ghi cridt ai vins1 e dut a si calmt4 #bg;,dcjus maraves1 chej ca ri l a n dita3 ,se omp al ee chistu8 ,encja i vins e li ndis a lu ubidsin6 ,la ,vuarisin di ,doj ,indemonis #bh;,cuant cal era rivt ta che altra banda ta la regin daj ,gadarns1 al scuntrt doi mis indemonis ca vegnvin da li so tmbis4 ,a rin cuss violns che nisn al podeva pas par l4 ,se vutu vej da nultris1 f di ,diu8 a ghian sigt4 ,sotu vegnt ch par torturani prima dal timp8 #cj;,a cualchi distansa di l di lu a era na granda mandria di purss al pscul4 ,i demnis a si sn volts virs ,gje3 ,si ti ni mndis fu1 mndini ta che mandria di purss4 #cb;,a ghia dita3 ,zit6 ,alora a sn vegns fu e a sn zs cuj purss1 e duta la mandria a si mett a cori j pa la riva fin ca sn zs a finila tal lac1 indul ca sn murs ta laga4 ,chej ca ghi tindvin a la mandria a sn scjamps in tal pas1 indul ca n contt dut1 encja s ca ghi veva susedt ai indemonis4 ,alora dut il pas al zt fu a cjat ,gje4 ,e cuant ca lu n cjatt a lu pret di las il so pas4 ,la ,vuarisin di un ,paralitic #i ,gje al montt s ta na barcja e1 zt su laltra riva1 al tornt tal so pas4 ,l a ghi stt partt un paraltic1 distirt ta un jet4 ,cuant che ,gje al jodt la fede da la zent1 a ghi dita al paraltic3 ,dati coragju1 fiol me2 i to pecjs a ti sn perdons4 #c;,jodnt chistu1 cualchi mestri da la les al tact a pens3 ,stu ch al st bestemnt6 #d;,cognosnt i so pensis1 ,gje al dita3 ,pars i vju pensis brus tal cu8 ,a ee p fsil dii ,i to pecjs a sn perdons o dii ,leva s e cjamina8 ,ma par chi savdis che il ,f dal ,omp al il podj di perdon i pecjs ,leva s1 cjj s il to jet e torna a cjaa4 ,e lomp a si levt s e al zt a cjaa4 ,cuant che duta la zent a jodt chistu1 a restada plena di marava2 e a si mett a laud ,diu1 ca ghi veva dt stu podj al omp4 ,la ,clamda di ,mateo4 ,il ,din #i,znt via di l1 ,gje al jodt un omp ca si clamava ,mateo sintt tal banc di chl cal coletava li tsis4 ,vn davu di me1 a ghia dita1 e ,mateo al levt s e a ghi zt davu4 #aj,mentri che ,gje al era cal senava ta la cjaa di ,mateo1 tncjus di chej da li tsis e altri pecjadus a sn vegns a mangj cun luj e cuj so dispuj4,cuant che i ,farios a n jodt chistu1 a ghi n domandt ai so dispuj3 ,pars al snia il vustri maestri cun chej ca coltin tsis e cun altri pecjadus8 #ab,sintnt chistu1 ,gje al dita3 ,a no la zent sana ca bisgna dal miedi1 ma ch malada4 ,ma zit a cjat fu s che chistu al vu dii3 j i vuj la miericordia1 no il sacrifsi4 ,pars che j i no soj vegnt par clam chej bojs1 ma i pecjadus4 #ad;,alora i dispuj a sn vegns e a ghi n domandt3 ,coma a ee che nu e i ,farisos i fn din1 ma i to dispuj a no lu fn8#ae;,gje al a rispundt3 ,coma a psini i invids dal spou si in lut mentri che luj al cun lu8 ,al rivar il timp cuant che il spou a nol sar p cun lu1 e alora a diunarn4 #af,nisn al cus un toct di stfa grea ta un vistt vecju1 pars che il tacn al v a distacsi dal vistt e a sbreglu p encjam4 ,e nencja a no zar nisn a meti vin nuf in ta bghis vcjs1 che sin li bghis a si romparn e il vin al zar a spndisi e li bghis a ruvinsi4 ,no1 al zar invensi a meti il vin in ta bghis nvis1 che cuss chl e che ltris a si preservarn4 ,la ,muarta e la ,malada #ah,mentri cal dieva chistu1 un daj cpos a si zenoglt davnt di luj e al dita3 ,me fia a apna muarta2 ma vn e mtighi la man intr e ic a vivar4 ,gje al levt s e a ghi zt davu1 e cuss a n ft i so dispuj4 #bj,prpit ta chl momnt l una fmina ca veva sufrt di emoragia par ddis is a si visint a li so splis e a ghi tocjt lrli da la so la mantelina4 ,dentri di s a pensava3 ,se doma i rivi a tocjjghi la mantelina1 i mi vuarirj4 #bb;,gje a si voltt e al joduda3 ,dati coragju1 fja1 al dita1 la to fede a ti vuart4 ,e da chel momnt la fmina a era vuarida4 #bc;,cuant che ,gje al entrt ta la cjaa dal capo e al jodt i flautscj e la zent ca si scalmanava1 al dita3 ,zit via4 ,la fiola a no muarta1 ma a ca durms4 ,ma lu a ghi n ridt davu4 ,dopo che duta che zent a era stada butada fu1 al zt dentri a al cjapt la zovina pa la man1 e ic a levada s4 ,e di chl a si parlt tant in ta dut il distrt4 ,la ,vuarisin daj ,svuarps e daj ,mus #bg;,cuant cal zt via di l1 doj svuarps a ghi sn zs davu e a lu n clamt3 ,miericordia di nultris1 ,f di ,david6 #bh,na volta zt dentri1 i svurps a ghi sn zs visn1 e luj a ghi domandt3 ,i crodiu prpit che j i posi f chistu8 ,s1 ,signu1 a n rispundt4 #bi;,alora a ghi tocjt i vuj1 dint3 ,secnt la vustra fede chistu a vi vegnar ft2 e la so vista a ghi stada rimetuda4 ,gje a ju amons4 ,vuardit che nisn a lu vegni a savj4 ,ma lu a sn zs fu e a n sparpajt la nuvitt ta dut il circondari4 #cb,mentri ca zvin fu1 un omp cal era indemonit e ca nol podeva parl al stt partt l di ,gje4 ,e cuant che il demoni al era stt scorst via1 lomp cal era stt mut a si mett a parl4 ,chel scjp di zent ca era l atr a si tant maravet1 e a dita3 ,ma jt s ca ni tocja jdi ch in ,israel4 #cd,ma i ,farios a n dita3 ,a par grasia dal principe daj demnis cal scorsa fu i demnis4 ,masa ,pus ,lavoradus #ce;,gje al zeva par duti li sits e i pas1 insegnnt ta li sinagghis1 predicjnt li buni nvis dal regnu e vuarnt ogni malatia e aflisin4 ,cuant cal jodeva la zent al veva compasin par lu1 pars ca rin maltrats e sfins1 coma piris sensa pastu4 ,alora a ghi dita ai so dispuj3 ,il raclt al grant1 ma a no asj lavoradus4 #ch;,domandjghi duncja al parn dal raclt di mand altri lavoradus tal cjamp dal raclt4 ,gje al ,manda ,fu i ,ddis #aj ,al radunt i so ddis dispuj e a ghi dt il podj di scors fu i spris triscj e di vuar ogni mieria e maln4 #b;,chiscjus a sn i nns daj ddis apstuj3 prin ,simon 7cal clamt ,pieri7 e so fradi ,dra2 ,jacu1 f di ,zebedea1 e so fradi ,zuan2 ,filp e ,bartolomo2 ,toms e ,mateo il publicn2 ,jacu f di lfio1 e ,tado2 ,simon il ,cananeo e ,gjuda ,iscarit1 ca lu tradt4 #e;,chiscju ddis ,gje al mandt fu cun chisti istrusins3 ,no stit z fra i ,genti e in taj pas daj ,samaritns4 ,zit invensi l da li piris pierddis di ,israel4 ,cuant chi zis1 predicjit chistu1 che il regnu dal cjel al visn4 ,vuart i mals1 risusitit i muars1 curit i levrus1 scorsit fu i demnis4 ,grtis a vi stt dt1 e grtis dit4 ,no stit part cun vultris ta la vustra sintura n ru n arznt n ram2 no stit part n sacht da vis1 n na tunica in p1 o snduj o bastn1 pars che il lavoradu al mereta il so mangj4 #aa;,in ta cualsiasi sitt o pas chi entris1 zit in sercja di buna zent e stit ta la so cjaa fin chi sis prons di part4 ,cuant chi entris ta na cjaa1 djghi il vustri salt4 ,se la cjaa a mereta1 lasit che la vustra pas a resti cun ch2 sin partit la pas cun vultris4 ,se cualchidn a nol vu davi il benvegnt e a nol vu scolt li vustri perulis1 scjasit il plvar daj vustri pi cuant chi lasis la so cjaa o pas4 ,i vi ds la verett1 che tal d dal judsi a sarn p tolerbilis ,sodoma e ,gomora che chel pas l4 #af;,i vi mandi fu coma agnlis fra i lpos4 ,duncja vuardit di si frbus coma i madrs e inocns coma li colmbis4 #ag,stit atns daj mis2 pars ca vi consegnarn ai so conclios e a vi flagelarn ta li so sinagghis4 ,par caua me i saris parts davnt daj governatus e daj res coma testimnis par lu e paj pagns4 ,ma cuant ca vi consgnin ta li so mans1 no stit davi pensj par chl chi vis da dii o par coma chi lu diaris4 ,ta chej momns l a vi sar dt s chi vis da dii1 pars chi no saris vultris chi parlaris1 ma il ,spirit di vustri ,pari cal parlar in vultris4 #ba ,un fradi al tradir so fradi fin a la muart1 e un pari so f2 i fioj a si ribelarn cuntra i so genitus e a ju farn mur4 ,ducju i mis a vi odiarn par caua me1 ma chej ca si tegnarn furs fin a la fin a vegnarn salvs4 ,cuant chi vegnis perseguits ta un post1 scjampait ta naltri post4 ,i vi ds la verett3 ,i no varis fint da viit duti li cits di ,israel prima cal vegni il ,f dal ,omp4 #bd,un studnt a nol p grant dal maestri1 e nencja un servo p dal so parn4 ,a ghi basta al studnt di si coma il maestri1 e al servitu coma il parn4 ,se il capo da la cjaa al stt clamt ,belzeb1 cuant di p alora i so familirs6 #bf;,alora no stit vej poura di lu4 ,a no nuja di platt ca nol sar rivelt1 o di platt ca nol vegnar manifestt4 ,s chi vi ds tal scur1 dijlu a la lus dal d2 e s chi vi conti ta la orela1 zit a predicjalu daj cops da li cjis4 ,no stit vej poura di chej ca cpin il cuarp ma ca no psin cop il spirit4 ,vit invensi poura di ,chl ca pl copavi tant lanima che il cuarp in tal infir4 ,do psaris a no vgnini venddis par un schj8 ,e pur nencja una da li dos a colar in cjera sensa la volontt dal vustri ,pari4 ,e encja i cjavij stes dal vustri cjaf a sn dcjus conts4 ,cuss no stit vej poura2 i valis amondi di p sin di tanti psaris4 #cb;,cuj ca mi ricogns davnt daj mis i ricognosarj encja j davnt di me ,pari cal tal cjel4 ,chl che invensi a mi rinegar1 i rinegarj pur j davnt di me ,pari cal tal cjel4 #cd,no stit pens chi sedi vegnt par part la pas ta la cjera4 ,i no soj vegnt par part la pas1 ma la spada4 ,pars chi soj vegnt par meti un omp cuntra so pari1 na fja cuntra so mari1 na nuara cuntra la so madona e i nems dal omp a sarn chej di cjaa so4 #cg;,chl cal ama so pari o so mari p di me a nol degnu di me2 cualsasi ca ghi vu ben a so f o a so fja p di me a nol degnu di me2 e ogni un ca nol cjoj s la so crus par vignmi davu a nol degnu di me4 ,cualsasi cal cjata la so vita a la pierdar1 e cualsasi cal piert la so vita par me al zar a cjatala4 #dj ,cualsiasi cal risif vultris1 al risif me1 e chl cal risif me1 al risif chel ca mi mandt me4 ,cualsasi cal risif un profeta pars cal un profeta1 al risevar il premiu ca ghi speta a un profeta2 e cualsasi cal risif un omp just coma omp just1 al vegnar ricompenst coma cal vn lomp just4 ,e se cualchidn a ghi d un got di aga a un di scju picinns pars cal un daj me dispuj1 i vi ds la verett che par sigr a nol pierdar la so ricompensa4 ,gje e ,zuan il ,batista #aa ,dopo che ,gje al veva fint di djghi istrusins ai so ddis dispuj1 al zt via di l par insegn e predicj taj paes da la ,galilea4 #b;,cuant che da la pren ,zuan al a sintt s che il ,crist al steva fant1 al mandt i so dispuj a domandjghi3 ,sotu tu chl cal veva da vign o i vinu da spet cualchidn altri8 #d;,gje al rispundt3 ,tornit indavu e dijghi a ,zuan s chi sintis e i jodis3 i svuarps a risvin la vista1 i stuarps a cjamnin1 i levrus a sn vuars1 i sors a sntin1 i muars a trnin a vivi1 e il vanzeli a ghi vn contat ai puars4 ,benedt al chl ca no si scandaliea di me4 #g,mentri che i dispuj di ,zuan a zvin via1 ,gje a si mett a parl di ,zuan a la zent ca ghi steva atr3 ,se sju zs a jodi tat dert8 ,una cjana sbatda dal vint8 ,sin s chi sis zs a jodi8 ,un omp vistt dut di bij vists8 ,no1 chej ca vistsin bij vists a sn dcjus taj pals dal re4 ,alora s chi sis zs a jodi8 ,un profeta8 ,s1 i vi lu ds j2 e tant p che un profeta4 ,chistu al chl che di luj a stt scrt3,i mandarj il me mesagr davnt di te1 ca ti prepari la strada davnt di te4 #aa;,i vi ds la verett3 fra chej nass da fminis a nol maj vegnt fu un p grant di ,zuan il ,batista3 e pr il p bas tal regnu dal cjel al p grant di luj4 ,daj timps di ,zuan il ,batista fin ads1 il regnu dal cjel al sufrt violensa e i violns a si stn imparonnt di luj4 ,ducju i profs e chej da la les a n profetit fin a ,zuan4 ,e si sis bojs da acetlu1 chistu al chl ,lja cal veva da vign4 #af;,a s i psiu paragon chista generatin8 ,a sn coma fruts sints l dal marcjt che cuss a clmin ltris3 ,i vi vn sunt il flaut1 e vultris i no vis balt2 i vn cjantt un lamnt1 e vultris i no vis planzt4 #ah,pars che ,zuan al vegnt sensa n mangj n bevi1 e a din3 ,al un demoni4 ,il f dal ,omp al vegnt mangjnt e bevnt1 e di luj a din3 co un mangjn e cjochetn1 amigo daj publicns e daj pecjadus4 ,ma la sapiensa a vn provada da li so peris4 ,guj a li ,sits ca no si ,pentsin #bj;,alora ,gje a si mett a cridjghi a li sits indul che cuasi ducju i miracuj a rin sts fs1 pars ca no si vvin pentt3 ,guj a te1 ,corasn6 ,guj a te1 ,betsida6 ,se i mircuj ca sn sts fs l di vultris a fsin sts fs a ,tiro e ,sidona1 a si varsin pentt tant timp fa1 cujerzdis in tela di sac e sinia4 ,ma i vi ds chistu1 che il d dal judsi a la varn mancu dura chej di ,tiro e ,sodoma che vultris stes4 ,e tu1 ,caferno1 i vegnaratu forsi levt in alt fin tal cjel8 ,no1 i ti zars laj4 ,se i mircuj ca sn sts fs in te a fsin sts fs a ,sodoma1 i ti sars durada fin al d di vuj4 ,ma i ti lu dis j che tal d dal judsi a ghi sar mancu dura par ,sodoma che par te4 ,ripou paj ,stracs #be,ta chel stes timp ,gje al dita3 ,i vuj benediti1 ,pari1 ,signu dal cjel e da la cjera1 chi ti ghi s platt chisti rbis ai svius e a chej ca sintndin1 e i ti ghi li s riveldis ai fruts4 ,si1 ,pari1 pars che chistu al stt il to plaej4 #bg;,duti li rbis a mi sn stdis dtis dal me ,pari4 ,nisn al cogns il ,f coma il ,pari1 e nisn al cogns il ,pari coma il ,f e coma chej ca lu cognsin par via dal ,f4 #bh,vegnit ch cun me1 dcjus vultris chi sis stracs muars1 che j i vi lasarj ripoa4 ,metjvi intr il me zuf e i impararis da me1 che j i soj dols e mil di cu1 e i cjataris il ripu pa li vustri nimis4 ,il me zuf al fsil e il me cargu al lisj4 ,il ,signu dal ,sabo #ab ,ta chel timp l ,gje al past di ,sabo paj cjamps di furmnt4 ,i so dispuj a vvin fan e a n tact a cjoj s spghis di furmnt e a mangjlis4 ,cuant che i ,farisos a n jodt chistu1 a ghi n dita3 co l che i to dispuj a stn fant s ca no permett di f di ,sabo4 #c,luj al rispundt3 ,no vju let s cal ft ,david cuant che luj e i so compajs a vvin fan8 ,al zt dentri ta la cjaa di ,diu1 e luj e i so compajs a si sn mets a mangj il pan consacrtche a lu a no ghi era lcit di f1 ma doma ai prdis4 ,o i no vju let ta la ,les che di ,sabo i prdis in tal templi a profanjn il ,sabo e a rstin lo stes sensa colpa8 ,i vi ds j che un p grant dal templi al ch4 ,si vsis savt s ca vlin dii chisti perulis1 ,i vuj vej miericordia1 no sacrifsi1 i no varsis condant i inocns4 ,pars che il ,f dal ,omp al il ,signu dal ,sabo4 #i,znt via di chel post l1 al zt ta la so sinagoga1 e un omp cu na man duta secjada al era l4 ,e lu1 ca zvin in sercja di na scua par acu ,gje1 a ghian domandt3 ,a ee lcit cur di ,sabo8 #aa;,a lu a ghi dita3 ,se cualchidn di vultris al na pira e ch a ghi cola ta un buart di ,sabo1 a nol zarsia a cjapla e tirla fu8 #ab;,alora1 cuant p valu cal un omp di na pira6 ,duncja a lcit f dal ben di ,sabo4 #ac;,e dopo a ghi dita al omp3 ,slungja ch la to man4 ,cuss al slungjt la so man1 ca ghi stada vuarida coma che altra4 ,ma i ,farisos a sn zs fu e a si sn cunsults lun cun laltri par distrilu4 ,il ,servitu dal ,signu #ae,ma savnt chistu1 ,gje a si lontant da chel post4 ,in tncjus a lu n segut1 e luj al vuart ducju i so mals1 dinghi di no cont cuj cal era1 cuss ca si realis s ca era stt dita par bocja dal profeta ,zaja3 #ah;,ch al il servitu chi i sielzt j1 che j i ghi vuj ben e ca mi d plaj3 s di luj i metarj il me ,sprit e luj al proclamar la gjustisia fra li nasins4 ,a nol barufar n al sigar3 nisn al sintar la so vus ta li strdis4 ,una cana macjada a nol rompar1 e un pavj fumignt a nol distudar1 fin chal partar la gjustisia a vinsi4 ,in tal so nn li nasins a pojarn la so speransa4 ,gje e ,belzeb #bb;,dopo a ghi n partt un indemonit1 svurp e mut1 e ,gje a lu vuart1 cuss cal podeva tant jdi che sinti4 ,duta la zent a era maraveda e a dita3 ,cal sedi stu chi il f di ,david8 #bd,ma cuant che i ,farios a n sintt chistu a n dita3 ,a doma in nn di ,belzeb1 principe daj demnis1 che chistu chi al f scjamp i demnis4 #be;,gje al cognoseva i so pensjs e a ghi dita3 ,ogni regnu dividt cuntra di s stes al v in ruvina1 e ogni sitt o fama dividuda cuntra s stesa a no podar tgnisi s4 ,se ,satana al casa fu ,satana1 al e dividt cuntra di se stes4 ,coma al farja alora a tgnisi s il so regnu8 ,e se j i casi fu i demnis in nn di ,belzeb1 in nn di cuj a lu faranu i vustri fioj8 ,e par chl a sarn lu i vustri gjdices4 ,ma se j i mandi fu i demnis in nn dal ,spirit di ,diu1 alora i varis cun vultris il regnu di ,diu4 #bi;,e di nuf1 coma al farsia un a z dentri da la cjaa di un omp fuart e partjghi via duta la so roba se prima a nol les s il omp fuart8 ,doma alora al podar robjghi dut4 #cj;,chl ca nol cun me al cuntra di me1 e chl ca nol cjj s cun me al pirt dut4 ,e alora i vi ds che ogni pecjt e bestema a ghi sara perdonada ai mis1 ma la bestema cuntra il ,spirit a no sar perdonada4 ,cualsasi cal ds na perula cuntra il ,f dal ,omp al sar perdont1 ma cualsasi cal parla mal dal ,spirit ,sant a nol sar perdont1 n taj nustri timps n taj timps da vign4 #cc,plantit un bon rbul e il so frutn al sar bon1 o plantit un rbul trist e il so frutn al sar trist1 che lrbul a si lu cogns dal so frutn4 ,grop di vparis1 coma i podju vultris chi sis triscj dii alc cal bon8 ,pars ca da un cu plen che la bocja a parla4 ,lomp bon al genera rbis bnis dal bon cal dentri di luj1 e lomp trist al genera rbis brtis dal trist cal dentri di luj4 ,ma i vi lu ds j che il d dal judsi i mis a varn da rindi cont di ogni perula liera ca n parlt2 che da li to perulis i ti vegnars gjustifict1 e da li to perulis i ti vegnars condant4 ,il ,sen di ,gjona #ch;,alora cualchi ,fariso e mestri da la les a ghi dita3 ,maestri1 i voln jdi un sen miraculus da te4 #ci;,al rispundt3 ,una generasin trista e adulteroa a vu jdi un sen miraculus6 ,ma a no risevar nisn sen fu che il sen dal proft ,gjona4 ,che coma che ,gjona al stt tre ds e tre ns ta la pansa di un pes grant1 cuss il ,f dal ,omp al restar par tre ds e tre ns tal cu da la cjera4 ,i mis di ,nineva a si levarn s il d dal judsi cun chista generasin e a la condanarn2 pars che lu a si vvin pentt al predicj di ,gjona1 e ads al ch un p grant di ,gjona4 ,la ,regina dal ,sud a si levar s al judsi cun chista generasin e a la condanar2 pars ca era vegnuda da li estremits da la cjera par scolt il grant savj di ,solomn1 e ads un p grant di ,solomn al ch4 #dc;,cuant che un tristt di sprit al vn fu di un omp1 al v in ta poscj secs in sercja di cunfurt e a no lu cjata4 ,alora al ds3 ,i torni ta la cjaa chi i last4,cuant cal riva l1 al cjata la cjaa vujta1 scovada neta e ben curada4 ,alora al v a cjj altri sit spris p triscj di luj1 e a vn a st l4 ,e a la fin la condisin di chel omp a pu di prima4 ,e cuss a sar cun chista generasin trista4 ,la ,mari e i ,frdis di ,gje #df,mentri che ,gje al era encjam cal parlava cu la zent1 so mari e i so frdis a rin l di fu ca spetvin da parl cun luj4 ,cualchidn a ghi dita3 ,to mari e to frdis a sn l di fu ca sptin da parl cun te4 #dh;,e luj a ghi rispundt3 ,cuj ca me mari e cuj ca sn i me frdis8 ,al stes timp1 slungjnt la man virs i so dispuj al dita3 ,ch ca sn me mari e i me frdis2 pars che cualsasi cal f la volontt di me ,pari cal tal cjel al me fradi e me su e me mari4 ,la ,parbula dal ,semenadu #ac ,chel d stes ,gje al zt fu da la cjaa e a si sintt in banda dal lac4 ,tanta di che zent a tact a vignghi atr che luj al zt dentri di na barcja e a si sintt ta ch1 mentri che la zent a era restada ta la riva4 ,alora a ghi contt tanti rbis in parbulis1 dint3 ,un contadn al zt fu a semen la so siminsa1 e mentri cal sparpajva la so siminsa1 part da la siminsa a colava tal so troj1 e i usij a ghi vegnvin davu e a ghi la mangjvin4 ,part a colava ta tern glerus1 cal nol veva tanta cjera buna4 ,la siminsa a spuntava fu sbit1 pars ca era pucja cjera2 ma cuant che il soreli al tacava a scjald1 i btuj a si bruvin e li plntis a si secjvin pars ca vvin pucja rads4 ,altri simnsis a sn coldis taj spincs1 che cul cresi a sofogvin li planttis ca vegnvin s4 ,e altri simnsis a sn coldis ta cjera buna1 indul ca ti n ft un bon racltsent1 sesanta o trenta vltis p di cuant ca era stt sement4 ,chl cal orlis1 cal scolti ben4 ,i dispuj a ghi sn vegns visn e a ghi n domandt3 ,pars i ghi prlitu a la zent in parbulis8 #aj;,e luj al rispundt3 ,la cognosensa daj segrs dal regnu dal cjel a vi stada data a vultris1 ma no a lu4 ,a chl cal 1 altri a ghi vegnar dt1 e luj al var roba in abondansa4 ,ma chl ca nol 1 a ghi vegnar cjlt encja s cal 4 ,a par chl che j i ghi parli in parbulis3 ,se ben ca vurdin1 a no jdin2 se ben ca sntin1 a no sntin e a no capsin4 #ad;,e in lu i jodn aversi la profesia di ,zaja1 ca ds3 ,i sintaris sempri ma i no capiris maj2 i vuardaris sempri ma i no jodaris maj4 ,a par chl che i cus da la zent a si sn indurs2 a fn fadja a sinti cu li so orlis1 e a n siert i so vuj4 ,sin a jodarsin cuj so vuj1 a sintarsin cu li so orlis1 e a capirsin cuj so cus e a si convertirsin e j i ju vuarirs4 #af,ma beneds a sn i to vuj pars ca jdin1 e li to orlis pars ca sntin4 ,in verett i vi ds che tancju profs e mis juscj a volvin tant jodi s chi ti js tu ma a no lu n jodt2 e di sinti s chi ti sns tu1 ma a no lu n sintt4 #ah,scolta alora s ca significa la parbula dal semenadu3 ,cuant che un al scolta la perula dal regnu dal cjel e a no la caps1 il malignu al vn e a si parta via s ca era stt sement tal so cu4 ,chista a la siminsa semenada tal troj4 ,chl cal veva risevt la siminsa colada ta la cjera inglerada al lomp cal snt la perula e che a colp a la risif cun contentesa4 ,ma sicoma ca nol na rads1 al durar doma un puc di timp4 ,cuant che brs timps e persecusins a vgnin par via da la to perula1 al cola j in ta puc timp4 ,chl cal veva risevt li simnsis coldis taj spincs al lomp cal snt la perula1 ma li preocupasins di st vita e lingn daj bes a li sofoghjn e a no ghi permtin di f frut4 ,ma chl cal veva risevt la siminsa colada ta la cjera buna al chel omp cal snt la perula e a la caps4 ,al prods un raclt ca ghi rnt sent1 sesanta o trenta vltis di p di s cal veva sement4 ,la ,parbula da li ,erbtis #bd;,gje a ghi contt naltra parbula3 ,il regnu dal cjel al coma un omp cal sement siminsa buna tal so cjamp4 ,ma mentri che dcjus a durmvin1 al vegnt il so nemc e a ghi sement erbtis tal cjamp di furmnt1 e dopo al zt via4 ,cuant che il furmnt al tact a cresi e a but fu li spghis1 alora encja li erbtis a si sn ftis jdi4 #bg;,i servitus a sn zs a cjat il so parn e a ghi n dita3 ,sir parn1 i no tu sement siminsa buna ta to cjamp8 ,da indul ca sn vegndis li erbtis8 #bh,un nemc me al ft chistu1 al a rispundt4 ,i servitus a ghi n domandt3 ,vutu chi zini a tirlis fu8 #bi,no1 al rispundt1 pars che cul tir s li erbtis1 i podis tir s da li rads encja il furmnt4 ,lasait ca crsin insimit fin ca vn ora da la seadra4 ,incovolta i ghi diaraj a chej ca zarn a cjap s il raclt3 ,prima cjapit s li erbtis e fjlis s in fs par brulis2 e dopo cjapit s il furmnt e partilu tal me solr4 ,la ,parbula da la ,snapa e dal ,levn #ca;,a ghi contt naltra parbula3 ,il regnu dal cjel a coma na siminsa di snapa che un omp al zt a semen tal so cjamp4 ,a la p psula da li vustri simnsis1 ma cuant ca crs a la planta p granda dal ort1 e a doventa un morr 1 cuss che i usij da laria a vgnin a pojasi ta li so brghis4 #cc;,e a ghi contt naltra parbula3 ,il regnu dal cjel al coma il levn che na fmina a cjoj s e a insembra cu na buna miura di farina fin ca dut ben impastt4 #cd;,gje a ghi contt duti sti rbis a la zent in parbulis2 a no ghi dita nuja sensa u na parbula4 ,cuss a si avert s ca era stt dita par bocja dal profet3 ,i vierzarj la me bocja in parbulis1 i diarj rbis platdis fin da la creasin dal mont4 ,spiegasin da la ,parbula da li ,erbtis #cf;,alora al last duta la zent e al zt dentri da la so cjaa4 ,i so dispuj a sn zs a cjatalu e a ghi n dita3 ,cntini s ca vu dii la parbula da li erbtis dal cjamp4 #cg,luj al rispundt3 ,chl cal sement la siminsa buna al il ,f dal ,omp4 ,il cjamp al il mont1 e li simnsis bnis a sn i fs dal regnu4 ,li erbtis a sn i fs dal mal1 e chl ca li semena al il diu4 ,la seadura a rapreenta la fin dal timp1 e chej ca cjlin s il raclt a sn i nzuj4 #dj;,e coma che li erbtis a sn respdis s e brudis tal fuc1 cuss a sar a la fin dal timp4 ,il ,f dal ,omp al mandar fu i so nzuj1 e chej a gjavarn fu dal so regnu duti che erbtis ca cauin il pecjt e dcjus chej ca fn dal mal4 ,lu a ju butarn tal fuc da la forns1 indul cal sar il planzi e il scrisul daj dincj4 ,alora i juscj a luarn coma il soreli tal regnu dal ,pari4 ,chl cal orlis1 cal scolti4 ,la ,parbula dal ,teoru ,platt e da la ,perla #dd;,il regnu dal cjel al coma un teoru platt ta un cjamp4 ,cuant che un omp a lu cjatt1 a lu platt di nuf1 e dopo1 plen di contentesa1 al vendt dut s cal veva e al crompt chel cjamp4 #de;,e di nuf1 il regnu dal cjel al coma un comercjnt cal v in sercja di prlis4 ,cuant chan d cjatada una amondi presioa1 al v a vendi dut s cal par crompsila4 ,la ,parbula da la ,reit4 ,profeta ,sensa ,onu #dg;,il regnu dal cjel al encja coma na rit tirada j tal lac1 ca cjapa duti li srtis di pes4 ,cuant ca era plena1 i pescjadus a ln tirada ta la riva1 indul ca si sn sints j par meti taj zis ducju i pes bjs e but via chej triscj4 ,a sar cuss encja a la fin dal timp4 ,i nzuj a vegnarn par spart i triscj daj juscj e but i triscj tal fuc da la forns1 indul cal sar il planzi e il strisul daj dincj4 #ea;,i vju capt duti sti rbis8 a ghi domandt ,gje4 ,s1 a n rispundt4 #eb;,e luj a ghi a dita3 ,alora ogni mestri da la les cal s s cal il regnu dal cjel al coma il parn di na cjaa cal parta fu dal so camarn terus nufs e vcjus4 #ec;,cuant che ,gje al veva fint da cont chisti parbulis1 al zt via di l4 ,rivt tal so pas1 al tact a insegnjghi a la zent in ta la so sinagoga1 e lu a rin maraves4 ,indul al ja stu omp risevt chista sapiensa e impart a f scju mircuj8 a n domandt4 ,a nol ee chistu il f dal carpentj8 ,il nn di so mari a nol ee ,maria1 e a no soni i so frdis ,jacu1 ,bepi1 ,simon1 e ,gjuda8 ,e li so sus a no soni dtis ch cun nultris8 ,da indul al ja vt stu omp dtis chisti rbis8 ,e a si sn sints dcjus scandalis4 ,ma ,gje a ghi dita3 ,doma tal so pas e ta la so cjaa un profeta al sensa onu4 #eh;,e a nol ft ul tancju mircuj par via ca vvin tanta mancjansa di fede4 ,zuan ,batista al vn ,decapitt #ad ,in ta chel timp l il tetrarca ,erod al veva sintt li stris ca contvin di ,gjeu1 e a ghi dita ai so consilirs3 ,stu ch al ,zuan il ,batista risusitt daj murs6 ,a par chl cal sta fant miracuj4 #c;,alora ,erod al arestt ,zuan e incjadent a butt in pren par caua di ,erodia1 la fmina di so fradi ,filip1 pars che ,zuan a ghi veva dita3 ,a no ti lcit di tgnila4 ,erod al voleva cop ,zuan1 ma al veva poura dal ppul1 pars ca lu considervin un proft4 #f,tal d dal complen di ,erod la fja di ,erodia a balt par lu1 e ,erod al era restt cuss contnt ca ghi veva promett sot zuramnt di djghi cualsasi roba ca voleva4 ,e ic1 stusigada da la mari1 a ghi dita3 ,dami ta un plat il cjaf di ,zuan il ,batista4 ,il re al era puc contnt1 ma a caua dal so zuramnt e daj so invids1 al ordint ca si fs coma ca voleva ic1 e ,zuan al stt decapitt ta la so pren4 ,il so cjaf al stt partt dentri ta un plat e a ghi stt dt a la fantata1 e ic a ghi lu partt a so mari4 ,i dispuj di ,zuan a sn vegns a cjoj il so cuarp e a lu n sotert4 ,dopo a sn zs a dighilu a ,gje4 ,gjeu a ghi d da ,mangj a ,mirs #ac;,cuant che ,gje al sintt s ca era susedt1 al zt besu cu na barcja ta un post solitari4 ,sintnt chistu1 tanta zent daj pas a ghi zuda davu a pi4 ,cuant che ,gje al rivt ta la riva e al jodt duta sta zent1 al vt compasin e al vuart i so mals4 #ae;,cul vign da la sera1 i dispuj a si sn visins e a ghi n dita3 ,chistu post al lontn e dert1 e a si st fant tars4 ,manda via duta chista zent1 ca psi z taj so pas a crompasi alc da mangj4 #af;,gje al replict3 ,a no ocr ca zdin via4 ,djghi vultris alc da mangj4 #ag;,i vn doma sinc pagnchis di pan e doj pes1 a n rispundt4 #ah,partimilis ch a mi1 al dita4 ,e a ghi dita a la zent di sintasi j ta lerba4 ,cjapnt s li sinc pagnchis e i doj pes1 al vuardt in alt tal cjel1 dint grsis1 e al rt li pagnchis a tocs4 ,dopo a ghi ju ds ai dispuj1 e i dispuj a ghi ju n ds a la zent4 ,dopo che dcjus a vvin mangjt avonda1 i dispuj a n cjapt s ddis zis di tocs ca rin vanss4 ,il nmar di chej ca vvin mangjt al era di circa sincmil mis1 sensa cont fminis e fioj4 ,gje al ,cjamina su l,aga #bb,sbit dopo ,gje al ft mont ta la barcja i so dispuj e a ghi dita di z davnt di luj ta che altra banda1 intnt che luj a si vars rangjt a dispirdi la zent4 ,dopo vejla dispierduda1 al zt s ta na montagna a pre4 ,cuant ca era rivada la sera1 al era la s besu1 ma la barcja a era a na buna distansa da la cjera1 sbatuda da li ndis par via dal vint contrari4 #be,ma durnt la cuarta ora da la nt ,gje a ghi zt cuntra1 cjaminnt tal lac4 ,cuant che i dispuj a n jodt cal cjaminava tal lac1 a n cjapat na poura mata4 ,al un spirit1 a n dita1 e a si sn mets a sig da la poura4 #bg,ma ,gje a ghi sbit dita3 ,djsi coragju4 ,i soj j4 ,no stit vej poura4 #bh,signu1 si ti ss tu1 al replict ,pieri1 dimi di vign l di te su laga4 #bi,vn1 a ghia dita4 ,alora ,pieri al zt fu da la barcja1 e al tact a cjamin su laga virs l cal era ,gje4 ,ma cuant cal sintt il vint al cjapt poura e1 tacnt a infondasi1 al sigt3 ,signu1 slvimi6 #ca;,gje al sbit butt fu la man1 a lu cjapt e a ghi dita3 ,omp di pucja fede2 pars itu dubitt8 #cb;,e cuant ca sn monts s ta la barcja1 il vint al calt4 ,alora chej ca rin ta la barcja a si sn mets a adoralu1 dint3 ,ti ss prpit if ,f di ,diu4 #cd;,a la fin da la traversda1 a sn sbarcjs a ,genaret4 ,e cuant che i mis di chel post a an savt cal era ,gje1 a n ft cori la vus atorotr di dut chel post4 ,la zent a ghi partt ducju i so mals e a lu pret di las ca ghi tocjsin lorli da la so mantelina1 e dcjus chej ca lu n tocjt a si sn vuars4 ,s ,cal ,incuinal ,omp #ae ,alora cualchi ,fario e cualchi maestri da la les a sn vegns a cjat ,gje da ,gjerualem e a ghi n domandt3 ,pars a rmpini i to dispuj li unsis daj vcjus8 ,a no si lvin li mans prima da mangj6 #c;,gje al rispundt3 ,e pars i rompiu vultris il comandamnt di ,diu in nn da la vustra tradisin8 #d,pars che ,diu al dita3 ,onorit il pari e la mari e ,chel cal maleds so pari o so mari a mij cal mori4 ,ma vultris i diis che se un omp a ghi ds a so pari o a so mari ,cualsasi asistensa chi vis risevt da me al un regl chi ghi faj a ,diu1 a no ghi rint p onu a so pari4 ,fant cuss i rinegis la perula di ,diu in nn da la vustra tradisin4 ,ipcris chi sis6 ,zaja al veva ran cuant cal cuss profetit su vultris3 #h;,chistu ppul a mi onra cuj so lvris1 ma i so cus a sn lontns da me4 #i;,a mi adorjn invn2 a insgnin dutrnis e precs daj mis4 #aj;,gje al clamt la zent visn e a ghi dita3 ,s cal v ta la bocja di un omp a no lu contamina2 a s ca vn fu da la so bocja ca lu contamina4 #ab;,alora i dispuj a ghi sn zs atr e a ghi n domandt3 ,i satu che i ,farios a si sn ufinds cuant ca n sintt chistu8 #ac;,al rispundt3 ,ogni planta che il me ,pari cal tal cjel a nol plantt a vegnar tirada s da li radis4 ,lasju st2 a sn gudis svurbis4 ,se un svuarp al guida naltri svuarp1 ducju doj a colarn ta un fosl4 #ae,pieri al dita3 ,spighini la parbula4 #af,ma i sju encjam cuss durs di cjaf8 ,gje a ghi domandt4 ,no jodju che cualsasi roba ca vn metuda in bocja a v tal stmit e dopo a v fu dal cuarp8 ,ma li rbis ca vgnin fu da la bocja a vgnin dal cu1 e chstis a contaminjn il omp4 ,pars che dal cu a vgnin fu pensjs brus1 omicidios1 adultris1 imoralits sesuls1 rapnis1 testimoninsis flsis1 bestmis4 ,chstis a sn li rbis ca contaminjn il omp2 ma il mangj cu li mans sprcjs a nol contamina il omp4 ,la ,fede da la ,fmina ,canana #ba,lasnt chel post l1 ,gje a si ritirt ta la zona di ,tir e ,sidn4 ,na fmina ,canana di chel post l a ghi zt visn planznt3 ,signu1 f di ,david1 piett di me6 ,me fja a tormentada daj demnis4 #bc;,gje a nol rispundt nencja na perula4 ,alora i so dispuj a ghi sn zs visn e a lu n implort3 ,mndila via1 ca no f altri che plnzini davu4 #bd;,al rispundt3 ,i soj stt mandt doma pa li piris pierddis di ,israel4 #be,la fmina a vegnuda e a si inzenoglt davnt di luj4 ,signu1 jdimi6a dita4 #bf;,al replict3 ,a no just cjjghi il pan ai fruts par butjghilu ai so cjans4 #bg,s1 ,signu1 a dita1 ma encja i cjans a mngjn li frigjs ca clin da la tula dal parn4 #bh;,alora ,gje al rispundt3 ,fmina1 i ti s na granda fede6 ,i farj coma chi ti vus6 ,e so fja a stada vuarida ta che stesa ora4 ,gje a ghi d da ,mangj ai ,cuatri ,mil #bi;,gje al last chel post e al zt ta li bndis dal ,mar di ,galilea4 ,l al zt s ta na culina e a si sintat j4 ,tanta zent a rivada l cal era1 partant i sus1 i svurps1 i strupis1 i mus e tncjus encjam ca n last l ai so pi2 e luj a ju vuars4 ,il ppul al era restt maravet al jdi che il mut al parlava1 il strupit al era vuart1 il sut al cjaminava1 e il svuarp al jodeva4 ,e al laudava il ,diu di ,israel4 #cb;,gje al a clamt visn i so dispuj e a ghi dita3 ,duta chista zent a mi f du2 a sn tre ds ca ch cun me e a no nuja da mangj4 ,i no vuj mand via nisn plen di fan1 pars cal bon da col j pa la strada4 #cc;,i so dispuj a n rispundt3 ,indul i zinu a cjat asj pan ta stu dert par sfam duta st zent8 #cd;,cuanti pagnchis i vju8 al domandt ,gje4 ,sit1 a n rispundt1 e cualchi pest4 #ce;,a ghi dita a la zent di sintsi in cjera4 ,dopo al cjapt s li sit pagnchis e il ps1 e dopo vej ft i so ringrasiamns1 a ju ros a tocs e a ghi ju ds ai so dispuj1 e chej al ppul4 ,dcjus a n mangjt e a si sn sints sodisfs4 ,a la fin1 i dispuj a n cjapt s cualchi bil zj di tocs di pan ca rin vanss4 ,il nmar di chej ca vvin mangjt al era cuatri mil1 sensa cont feminis e fioj4 ,dopo che ,gje al veva mandt via la zent1 al montt ta la barcja e al zt ta la zona di ,magadan4 ,la ,domanda di un ,sen #af ,i ,farios e i ,saducos a sn zs l di ,gje e a lu n tentt cu la domanda di fjghi jodi un sen dal cjel4 #b;,al rispundt3 ,cuant ca vn la sera i diis ,a far bun timp pars che il cjel al ros1 e a la matina ,vuj a vegnar un temporl pars che il cjel al ros e nult4 ,i savis coma interpret laspit dal cjel1 ma i no sis bis da cap i sens daj nustri timps4 ,una generasin trista e adulteroa a vuarda par sens miraculus1 ma a non var nencja un1 aldifu dal sen di ,gjona4 ,gje al dopo zt via e a ju lass l4 ,il ,levn daj ,farios e daj ,saducos #e;,cuant ca rin zs ta che altra banda dal lac1 i dispuj a si vvin dismintit di part il pan4 ,stit atns1 a ghi dita ,gje4 ,stit atns dal levn daj ,farios e daj ,saducos4 #g,parlnt fra di lu1 a n dita3 ,a pars chi no vn partt il pan4 #h,savnt s ca divin1 ,gje a ghi domandt3 mis di pucja fede1 pars i stju dint chi no vis pan8 ,i no sju maj bjs da cap8 ,i no vi recuardju da li sinc pagnchis paj sinc mil1 e daj zis ca sn vanss8 ,coma i fju a no cap che j i no vi parlvi di pan8 ,ma stit atns dal levn daj ,farios e daj ,saducos4 ,alora a n capt ca no ghi steva dint di st atns dal levn ut tal pan1 ma daj insegnamns daj ,farios e daj ,saducos4 ,la ,confesin di ,pieri #ac,rivt ta la regin da la ,cearea di ,filp1 ,gje a ghi domandt ai dispuj3 ,cuj a pnsia la zent cal sedi il ,f dal ,omp8 #ad;,a n rispundt3 ,cualchidn al ds ,zuan il ,batista2 ltris a din ,lja2 e ltris ,gjeremja o un daj profs4 #ae,ma vultris8 al dita4 ,cuj i diju chi sedi8 #af,simon ,pieri al rispundt3 ,tu i ti ss il ,crist1 il f dal ,diu vivnt4 #ag;,gje al rispundt3 ,tu i ti ss benedt1 ,simon f di ,gjona1 pars che chistu a no ti stt rivelt dal omp1 ma dal me ,pari cal tal cjel4 ,e i ti ds chi ti ss ,pieri1 e in ta st piera i metarj s la me gliia1 e li purtis dal infir a no zovarn cuntra di ic4 ,i ti darj li clafs dal regnu dal cjel2 dut s chi ti lis ta la cjera al sar let in tal cjel1 e dut s chi ti dislis ta la cjera al sar dislet tal cjel4 #bj;,dopo al vit i dispuj di no dighi a nisn cal era il ,crist4 ,gje al ,anuncja la so ,muart #ba;,da chel momnt l1 ,gje al tact a dighi ai so dispuj ca ghi tocjar z a ,gjerualem e sufr tant par man daj ansins1 daj capoprdis e daj mastris da la les1 e cal vegnar copt e che tre ds dopo al risusitar4 #bb,pieri a lu tirt in banda e a ghi dita rbis4 ,maj1 ,signu6 a ghi dita4 ,chistu a no ti susedar maj a ti6 #bc;,gje a si voltt e a ghi dita a ,pieri3 ,va via di ch1 ,satana6 ,tu ti mi intrghis e basta2 i no ti s in mins li rbis di ,diu1 ma li rbis daj mis4 #bd;,dopo ,gje a ghi dita ai dispuj3 ,se un al vu vign davu di me1 al di rineg se stes e cjap s la so crus e segumi4 ,pars che cualsasi cal vu salv la so vita1 a la pierdar2 ma cualsasi cal pirt la so vita par me1 a la cjatar4 ,se ghi zovarja a un omp di vj dut il mont sal v a pierdi la so anima8 ,o s cal pl d un omp in cambiu da la so anima8 ,il f dal ,omp al vegnar in ta la gloria di so ,pari cuj so nzuj1 e dopo al premiar ogni un secnt s cal ft4 ,i vi ds la verett1 che cualchidn di chej ca sn ch a no gustarn la muart prima di vej jodt il f dal ,omp entr tal so regnu4 ,la ,trasfigurasin #ag ,dopo sis ds ,gje al cjapt s ,pieri1 ,jacu1 e ,zuan1 fradi di ,jacu1 e a ju partsdoma luta na montagna alta4 ,ul a si trasfigurt davnt di lu4 ,la so mua a brilt coma il soreli1 e i so vists a sn dovents blancs coma la lus4 ,tal stes momnt a n jodt ,mo e ,lja ca parlvin cun ,gje4 #d,pieri a ghi dita a ,gje3 ,signu1 a v ben che nu i sini ch4 ,si ti vus1 i prepari tre tndisuna par te1 una par ,mo1 e una par ,lja4 #e,mentri cal parlava1 una nula luminoa a ju ingluss s1 e na vus da la nula a dita3 ,chistu al me ,f1 che j i ghi vuj ben2 di luj i soj tant contnt4 ,scoltjlu ben6 #f;,al sinti chistu i dispuj a sn cols in cjera1 cu la mua in j1 teroris4 ,ma ,gje a ghi zt visn e a ju tocjs4 ,levit s1 a ghi dita1 ,no stit vej poura4 ,alsnt i vuj a no n jodt p nisn1 fu che ,gje4 #i,vignnt j da la montagna1 ,gje a ghi comandt3 ,no stit dighi a nisn s chi vis jodt prin che il ,f dal ,omp a nol sedi risusitt4 #aj;,i dispuj a ghi n domandt3 ,pars alora i mastris da la les a dini che ,lja al da vign prima8 #aa;,gje al rispundt3 ,a e vera che ,lja al vn e al metar a post dut4 ,ma i vi ds chistu1 che ,lja al belza vegnt e a no sn bjs da cognsilu1 ma a ghi n ft s ca volvin4 ,ta la stesa maniera il ,f dal ,omp al zar a sufr ta li so mans4 ,alora i dispuj a n capt che luj a ghi steva parlnt di ,zuan il ,batista4 ,la ,vuarisin dal ,frut ,epiltic #ad;,cuant ca sn rivs l di un scjp di zent1 un omp al zt visn di ,gje e si inzenoglt davnt di luj4 ,signu1 i vuj chi ti vdis piett di me f1 al dita4 ,al epiltic e al sufrs tant4 ,al cola spes tal fuc o in ta laga4 ,i ghi lu i partt ai to dispuj1 ma lu a no n podt vuarlu4 #ag,o generasin di zent perversa e di pucja fede1 al rispundt ,gje1 par cuant timp i varju da st cun vultris8 ,par cuant timp i ju da sufrvi8 ,partimi ch il frutt4 ,gje al cridt il demni1 cal vegnt fu dal frut1 e da chel momnt il frut al restt vuart4 #ai;,alora i dispuj a si sn tirs in banda cun luj e a ghi n domandt3 ,pars i no podvinu caslu fu nultris8 #bj;,al rispundt3 ,pars chi no vis abastansa fede4 ,i vi ds la verett1 che encja se la vustra fede a psula coma un gragnl di snapa1 i podis dighi a chista montagna ,mviti da ch a l e ic a si movar4 ,nisuna roba a vi sar impusbula4 #bb;,cuant ca sn rivs insimit a ,galilea1 luj a ghi dita3 ,il ,f dal ,omp al vegnar tradt in ta li mans daj mis4 ,al vegnar copt1 e al ters d al tornar a vivi4 ,e i dispuj a rin plens di dolu4 ,il ,tribt pal ,templi #bd;,dopo che ,gje e i so dispuj a rin rivs a ,cafernau1 chej ca scudin li tsis daj doj dracmas a sn zs l di ,pieri e a ghi n domandt3 ,il to maestri a nol pja li tsis dal templi8 #be,s ca lu f1 al rispundt4 ,cuant che ,pieri al vegnt in cjaa1 ,gje al stt il prin a parl4 ,se pnsitu1 ,simon8 al domandt4 ,da cuj a cjjni i governns da la cjera li so tsis e tribsdaj so fioj o da ltris8 #bf;,da ltris1 al rispundt ,pieri4 ,alora i fioj a sn eents1 ,gje a ghi dita4 ,ma par chi no zini a ufndiju1 v tal lac e tira fu il mp4 ,il prin ps cal v a cjapsi1 trilu s e virzighi la bocja1 che dentri al var na moneda di cuatri dracmas4 ,cjj la moneda e djghila a lu pa li to tsis e pa li mes4 ,il ,p ,grant tal ,regnu dal ,cjel4 #ah ,ta chel timp l i dispuj a si sn visins a ,gje e a ghian domandt3 ,cuj cal il p grant tal regnu dal cjel8 #b;,al clamt un frutt e a lu ft st cun lu4 ,e al dita3 ,i vi ds la verett1 che si no cambiis e i doventis coma i fruts1 i no entraris maj tal regnu dal cjel4 ,duncja1 cualsasi cal doventa picinn coma stu frutt al sar il p grant tal regnu dal cjel4 #e;,e cualsasi cal risif un frutt coma chistu in nn me a mi risif me4 ,ma se un al parta un di scju fruts ca crdin in me a cometi un pecjt1 a sars mij par luj ca si mets atr dal cul una piera di mus da muln e ca si innegs tal p profnt dal mar4 #g;,guj al mont paj scnduj6 ,i scnduj a vn a susdi1 ma guj al omp ca ghi la caua6 ,se la to man o il to pi a ti fa pecj1 tjlu e btilu via4 ,a mij chi ti ntris ta la vita sturpit o sut che vej do mans o doj pi e vign butt tal fuc eterno4 ,e se il to vuli a ti f comti un pecjt1 gjvilu fu e btilu via4 ,a mij par te di tac a vivi cun un vuli e basta che vjni doj e vign butt tal fuc dal infir4 #aj,stit atns da no dispres un di scju fruts1 chi vi ds j che i so nzuj tal cjel a jdin sempri la mua di me ,pari cal tal cjel4 #aa,pars che il ,f dal ,omp al vegnt par salv chl cal era pierdt4 #ab,s pensiu8 ,se un omp al sent piris1 e una di chs a si pirt1 a nol lsia li novantanuf par z in sercja di ch ca pierduda8 ,e i vi ds la verett che sa la cjata al p contnt di ch che di dtis che altri piris ca no si rin pierddis4 ,e a prpit cuss cul vustri ,pari cal tal cjel1 ca nol vu che nisuna da li so piris a zedi pierduda4 ,la ,colpa dal ,fradi #ae,se to fradi al comt un pecjt cuntra di te1 dighi in cunfidensa cual cal il so pecjt4 ,sa ti scolta i ti vars guadagnt un fradi4 ,ma sa no ti scolta1 parta cun te una o dos persnis che la roba a vegni stabilida di front di doj o tre testimnis4 ,se dopo a nol vu scolt nencja chscjus1 v a dighilu a la gliia2 e sa nol scolta nencja la gliia1 alora trtilu coma un pagn o un publicn4 #ah;,i vi ds la verett3 ,cualsasi roba chi leis insimit ch in cjera a sar leda in tal cjel1 e cualsasi roba chi disleis ch in cjera al sar dislet in tal cjel4 #ai;,i vi ds ncja che se doj di vultris i sis dacrdu su s chi domandis1 al sar ft dal me ,pari cal tal cjel4 ,pars che indul che doj o tre a si mtin dacrdu in nn me1 j i sarj cun lu4 ,la ,parbula dal ,servitu ,spiett #ba;,alora ,pieri a si visint a ,gjeu e a ghi domandt3 ,signu1 ,cuanti vltis i ju da perdonjghi a me fradi par vej pecjt cuntra di me8 ,fin a sit vltis8 #bb;,gje a ghi rispundt3 ,i ti lu ds j1 no doma sit vltis1 ma setantasit vltis4 #bc;,alora il regnu dal cjel al coma un re cal voleva f i cons cuj so servitus4 ,apna tact a f i cons1 un omp ca ghi era debitu di deisml talns a ghi stt partt davnt4 ,sicoma ca nol podeva paj il so dbit1 il parn al veva ordint che luj1 la so fmina e i so fioj e dut s cal veva a vegnsin vends par paj il so dbit4 #bf;,il servitu a si veva inzenoglt davnt di luj1 e a lu veva pret3 ,vit pasiensa di me1 che j i vi pajarj il dbit4 ,il parn dal servitu al vt piett di luj e dopo vej cancelt il dbit a lu last z4 #bh,ma cuant che il servitu al era zt fu1 al cjatt naltri daj servitus cal veva un dbit cun luj di sent dnars4 ,a lu cjapt e tact a strnzilu pa la gola4 ,pjmi il to dbit6 a ghi comandt4 #bi;,il so compaj a si mett in zenogln e a lu a pret3 ,ti s di vej pasiensa cun me1 che j i ti tornarj dut4 #cj,ma al rifiutt4 ,invensi al zt via e al ft meti lomp in pren fin ca nol vars pajt il so dbit4 ,cuant che i altri servitus a n jodt s ca era susedt1 a sn zs a cjat il parn e a ghi n contt dut s ca era susedt4 #cb;,alora il parn al mandt a clamlu4 ,spiett di servitu1 a ghi dita1 ,i i cancelt dut il to dbit pars chi ti mi vvis pret di falu4 ,i no varsitu di vej vt compasin dal to compj coma chi li vuda j par te8 ,dut rabit1 il parn a ghi lu dt in man ai vuardins par ca lu tortursin fin ca nol vs pajt dut il so dbit4 #ce;,in ta chista maniera il me ,pari celst al tratar ogni un di vultris si no ghi perdonis di cu ai vustri frdis4 ,divrsiu #ai ,cuant che ,gje al veva fint di dii chisti robis1 al last la ,galilea e al zt ta la regin da la ,gjudea ca ta che altra banda dal ,gjordn4 ,tanta zent a ghi zt davu e luj al vuart i mals ul4 #c;,cualchi ,fario a ghi zt visn par mtilu a la prova4 ,a ghi n domandt3 ,a ee lcit par un omp di divorsisi da la so fmina par cualsasi ran8 #d,no veju let1 al rispundt1 che al insi il ,creatu a ju fs mascju e fmina e al dita che #epar chl un omp al lasar il pari e la mari par unsi cu la so fmina1 e che i doj a sarn una cjar8 ,alora a no sn p doj1 ma un4 ,duncja s che ,diu al mett insimit1 ca nol vegni p separt dal omp4 #g;,alora pars1 a n domandt1 al ja ,mo ordint che lomp a ghi ds a la fmina un certifict di divrsiu e ca la mands via8 #h;,gje al rispundt3 ,mo a vi permett di divorsi li vustri fminis pars chi vvis i cus durs4 ,ma a no stt cuss fin dal insi4 ,i vi ds che ogni un cal divorsia la so fmina1 fu che par rans di infedeltt matrimonil1 e al spoa naltra fmina al comt adulteri4 #aj;,i so dispuj a ghi n dita3 ,sa cuss fra omp e fmina1 alora a mij no spoasi4 #aa;,gje al rispundt3 ,no dcjus a sn bojs da cap chistu1 ma doma chej ca ghi stt dt di capilu4 ,pars che cualchidn al enc par via che cuss al nast2 ltris a sn sts fs cuss daj mis2 e ltris a n rinuncjt al matrimoni pal regnu dal cjel4 ,chl cal pl cap chistu1 ca lu capisi4 ,gje e i ,fruts #ac;,alora i fruts a ghi sn sts parts a ,gje1 che luj al pods tocjju cu li so mans e pre par lu4 ,ma i dispuj a ghi n dita rbis a chej ca ju n parts l4 #ad;,gje al dita3 ,lasit che i fruts a vgnin ch di me1 e no stit impedju1 pars che il regnu dal cjel al par chej ca sn coma lu4 ,dopo ca ghi veva pojt li mans intr1 al part via pa la so strada4 ,il ,zvin ,sir #af;,ads un omp a ghi zt visn di ,gje e a ghi domandt3 ,maestri1 cuali rbis bnis i ju da f par otegni la vita eterna8 #ag,pars i mi domnditu di s cal bon8 ,gje a ghi rispundt4 ,doma ,un al bon4 ,si ti vus otegni la vita eterna1 ubids i comandamns4 #ah;,cuaj comandamns8 lomp al volt savj4 ,gje al rispundt3 ,nosta cop1 nosta comti adulteri1 nosta rob1 nosta d testimoniansa falsa1 rndighi onu a to pari e a to mari1 e trata ben il to visn coma te stes4 #bj;,i ju i belz oservs dcjus1 al dita il zvin4 ,s ca mi mancja8 #ba;,gje al rispundt3 ,si ti vus si perft1 v1 vnt dut s chi ti s e djghilu ai puars1 e i ti vars un teoru in tal cjel4 ,dopo vn davu di me4 #bb;,cuant che il zvin al veva sintt chistu1 al era zt via malcontnt1 pars cal era amondi sir4 #bc;,alora ,gje a ghi dita ai so dispuj3 ,i vi ds la verett1 ca difsil par un sir di entr tal regnu dal cjel4 ,e i vi ds pur chistu1 ca p fsil par un caml di pas pal but di na guiela che par un sir di entr al regnu di ,diu4 #be;,cuant che i dispuj a n sintt chistu a sn rests dcjus maraves1 e a n domandt3 ,ma cuj alora al podarja salvsi8 #bf;,gje a ju a vuards e a ghi dita3 ,pal omp chistu al impusbul1 ma par ,diu dut a pusbul4 #bg,pieri a ghi rispundt3 ,i vn dt dut s par vign davu di te6 ,se sarja alora di nultris8 #bh;,gje a ghi dita3 ,i vi ds la verett3 ,al rinovamnt di duti li rbis1 cuant che il ,f dal ,omp al sar sintt tal so trono glorius1 vultris chi mi vis segut i saris encja vultris sints ta ddis trnos1 par gjudic li ddis tribs di ,israel4 ,e dcjus chej ca n last cjis o frdis o sus o pris o mris o fioj o cjamps par vign cun me a risevarn sent vltis di p e a ereditarn la vita eterna4 ,ma tancju di vultris chi sis prins i saris ltins1 e tncjus chi sis ltins i saris prins4 ,la ,parbula daj ,vendemadus #bj ,il regnu dal cjel al coma un parn di cjaa cal zt fu di matina bunora par cjata zent ca ghi lavors a zornada ta la vigna4 ,a si mett dacordu cun lu di pajighi un dnar al d e a ju mands ta la vigna4 #c,visn da la tersa ora al zt fu e al jodt ltris ca stevin in plasa sensa nuja da f4 ,a ghi dita3 ,zit encja vultris a lavor ta la me vigna1 e i vi pajarj s ca just4 ,cuss a sn zs4 ,al zt fu di nuf visn da la sesta ora e da la nona ora1 e al ft la stesa roba4 ,visn da la undiceima ora al zt fu di nuf e an d jods ltris ca stvin l dibnt4 ,a ghi a domandt3 ,pars i steju ch duta la zornada sensa f nuja8 #g ,pars che nisn a ni dt lavoru1 a n rispundt4 ,alora a ghi dita3 ,zit encja vultris a lavor ta la me vigna4 #h ,rivada la sera1 il parn da la vigna a ghi dita al so castaldu3 ,clama i vendemadus e djghi la so paja1 tacnt cuj ltins ca n tact a lavor e finnt cuj prins4 #i;,chej ca vvin tac atr da la undiceima ora a si sn visins e ogni un al risevt un dnar4 #aj;,alora cuant ca sn vegns indavnt chej ca vvin tact par prins1 a si spetvin di risevi di p4 ,ma encja ogni un di chscjus al risevt un dnar4 ,cuant ca lu n risevt1 a n tact a lamentasi cuntra il parn4 ,chej mis ca sn vegns ltins a n lavort doma na ora1 a n dita1 e tu i ti ju s trats coma nultris chi vn sopuartt il cargu p pent e il calu dal d4 #ac,ma a un di lu a ghi rispundt3 ,amigo1 j i no ti staj fant turt4 ,i no ritu dacrdu di lavor par un dnar8 ,cjoj s la to paja e v4 ,i vuej djghi la stesa paja a chl cal tact a lavor par ltin4 ,i no ju il dirt j di f se chi vuj cuj me bes8 ,o i sotu invidius pars chi soj generus8 #af;,cuss lltin al sar prin1 e il prin al sar ltin4 ,gje al ,anuncja di ,nuf la so ,muart #ag;,ads intivnt ,gje di z a ,gjerualem1 al tirt i ddis dispuj in banda e a ghi dita3 ,i zn a ,gjerualem1 e il ,f dal ,omp al vegnar tradt e consegnt al p alt daj prdis e ai mastris da la les4 ,a lu condanarn a muart e a lu consegnarn ai pagns par cal vegni cjlt in ziru e flagelt e mett in crus4 ,tal ters d al risusitar4 ,la ,domanda di na ,mari #bj;,alora la mari daj fs di ,zebedo a vegnuda a ,gje cuj so fioj e in zenogln a ghi domandt un plaj4 #ba,s vutu vej8 al domandt4 ,ic a dita3 ,f che un di scju doj fioj mes al zedi a sintasi a la to destra e chel altri a la to sinistra tal to regnu4 #bb;,i no ti sas s chi ti sts domandnt1 ,gje a ghi dita4 ,i podju bevi la copa chi staj par bevi j8 ,i podn1 a n rispundt4 #bc;,e luj a ghi dita3 ,i bevaris sul seriu da la me copa1 ma di sintasi ta la me destra o sinistra a no na roba chi posi concdivi j4 ,chiscju poscj a sn par chej cal decidt me ,pari4 #bd;,cuant ca n sintt chistu1 chej altri dis a si sn indigns cuj doj frdis4 ,gje a ju clams insimit e a ghi dita3 ,i savis che i cpos daj pagns a dominjn s di lu1 e i grancj a n plena autoritt s di lu4 ,cun vultris a no cuss4 ,invensi1 chl cal vu dovent grant fra di vultris1 al da fasi vustri servitu1 e chl cal vu si prin al di si il vustri servituprpit coma che il ,f dal ,omp a nol vegnt par si servt1 ma par serv1 e par d s la vita par riscat tncjus ltris4 ,doj ,svurps a ,trnin a ,jodi #bi,mentri che ,gje e i so dispuj a lasvin ,gjerico1 tanta zent a ghi zeva davu4 ,doj mis svuarps a rin sints in banda da la strada1 e cuant ca n sintt che ,gje al steva pasnt in banda1 a n sigt3 ,signu1 ,f di ,david1 vit piett di nu6 #ca,la zent a ghi dita rbis e di st sidns1 ma lu a si sn mets a sig p fuart encjam3 ,signu1 ,f di ,david1 vit piett di nu6 #cb;,gje a si fermt e a ju clams4 ,se volju chi fedi par vultris8 a ghi domandt4 #cc,signu1 a n rispundt1 i voln podj jodi4 #cd;,gje al vt compasin di lu e al tocjt i so vuj4 ,lu a n ricupert la so vista a colp e a lu n segut4 ,la ,entrada ,trionfl #ba ,mentri ca zvin virs di ,gjerualem1 a sn rivs a ,betfaga tal ,mont daj ,ulfs1 e ,gje al mandt l doj daj so dispuj4 ,a ghi dita3 ,zit ta chel paet chi vis davnt di vultris1 e l i jodaris sbit una musa impeda1 cul so pujri visn di ic4 ,moliju e partimiu ch a mi4 ,se cualchidn a vi ds alc1 diejghi che il ,signu al biugna di lu1 e a vi ju tornar sbit4 #d;,chistu al susedt par ca si avers s ca era stt dita dal profeta3 #e;,dijghi a la ,fa di ,zion3 ,jjtu1 il to re a ti vn visn dcil e sintt ta na musa1 ta un pujri1 f di na bestia da tiru4 #f;,i dispuj a sn zs e a n ft chl che ,gje a ghi veva dita di f4 ,a ghi n partt la musa e il pujri1 a ghi n mett parzora li so mantelnis1 a ,gje a si sintt insima4 ,una gran vura di zent a veva splet li so mantelnis ta la strada1 mentri che ltris a tajvin ramsis daj rbuj e a li metvin ta la strada4 ,la zent ca zeva davnt di luj e ch ca ghi vegneva davu a sigva33 ,oana al ,f di ,david6 ,benedt chl cal vn in nn dal ,signu6 ,oana tal p alt6 #aj;,cuant che ,gje al entrt a ,gjerualem1 duta la sitt a si a incuriot e a si mett a dii3 ,cuj lee chistu8 #aa,la zent a rispundt3 ,chistu al ,gje1 il proft di ,nzaret in ,galilea4 ,gje al ,templi4 ,il ,figr ,secjt #ab;,gje al entrt tal templi di ,diu e al butt fu ducju chej ca rin l par cromp e vendi roba4 ,al rebaltt li tulis di chej ca cambivin bes e i bancs di chej ca vendvin colmbis4 ,a stt scrt1 al dita1 che la me cjaa a sar clamada una cjaa par pre1 ma vultris i la stis cambint in ta na tana di lris4 #ad;,i svurps e i sus a vegnvin a cjatlu tal templi1 e luj a ju vuariva4 ,ma cuant che il capopredi e i mastris da la les a n jodt li maravis cal steva fant e i fioj ca cjantvin ,oana al ,f di ,david1 a rin dcjus indigns4 #af;,i sntitu s che scju fioj a stn dint8 a ghi n domandt4 ,s1 al rispundt ,gje4 ,i no vju maj let3 ,da la bocja daj frus e daj picinns i si vis procurt un mrit8 #ag;,e a ju lass l e al zt fu da la sitt1 fin a ,betania1 indul cal past la nt4 #ah,la matina dopo1 bunoruta1 tornnt da la sitt1 al veva fan4 ,jodnt un figr in banda da la strada1 a ghi zt visn ma al jodt cal veva doma fuis e nisn fic4 ,alora a ghi dita3 ,chi no ti vdis maj p frutn6 e a colp il figr a si secjt4 #bj;,jodnt chistu i dispuj a sn rests maraves4 ,coma a lja ft il figr a secjsi cuss a la svelta8 a n domandt4 #ba;,gje al rispundt3 ,i vi ds la verett1 che si vis fede e i no dubitis1 i podis f no doma s ca ghi stt ft a stu morr ch1 ma i podis encja dighi a chista montagna3 ,v1 btiti tal mar1 e a lu far4 ,si crodis1 i risevaris dut s chi domandis ta li vustri prejris4 ,su l,autoritt di ,gje4 ,la ,parbula daj ,fioj #bc;,gje al entrt tal templi e mentri cal stava insegnnt1 a ghi sn zs visn i capoprdis e i ansins dal ppul4 ,cun cuala autoritt i fatu chistu8 a ghi n domandt4 ,e cuj ti ja dt chista autoritt8 #bd;,gje al rispundt3 ,i vi faj na domanda encja a vultris4 ,se vultris i mi rispundis1 alora i vi diaraj cun cuala autoritt chi faj sti rbis4 #be;,il batiin di ,zuanda indul cal vegnt8 ,dal cjel1 o daj mis8,a n ft na discusin fra di lu1 raonnt3 ,si din dal cjel1 al domandar ,alora pars i no ghi veju crodt8 ma si din daj mis1 i vn da vej poura da la zent1 che dcjus a pnsin cal sedi un profeta4 #bg;,cuss a ghi n rispundt a ,gje3 ,i no savn4 ,alora al dita3 ,e i no vi diarj nencja j cun cuala autoritt chi faj chisti rbis4 #bh,s vi pria4 ,un omp al veva doj fioj4 ,al zt dongja dal prin e a ghi dita3 ,frut1 v tu vuj a lavor ta la vigna4 #bi ,i no vuj z1 al rispundt1 ma dopo un toc al cambit idea e al zt4 #cj,p tars il pari al zt dongja di chel altri f e a ghi dita la stesa roba4 ,chl al a rispundt3 ,i lu farj1 pari1 ma a nol zt4 #ca;,cuaj daj doj al ja ft s cal voleva il pari8 ,il prin1 a n rispundt4 ,gje a ghi dita3 ,i vi ds la verett1 che i publicns e li putnis a entrarn tal regnu di ,diu prima di vultris4 #cb,pars che ,zuan al vegnt a favi jodi la strada da la gjustisia1 e vultris i no ghi vis crodt1 mentri che i publicns e li putnis a ghi n crodt4 ,e encja dopo vej jodt chistu i no ghi vis crodt4 ,la ,parbula daj ,miedris #cc,scoltit naltra parbula3 ,un parn al veva plantt una vigna4 ,a ghi ft s un mur dut atr1 al scavt na vasca par fol la1 e al costrut una tor4 ,dopo a ghi fitt la vigna a cualchi contadn e al zt a f un vis4 ,cuant ca era ora da vendem1 al mandt i so servitus l daj so miedris par scuedi il so raclt4 #ce;,i miedris a n cjapt i servitus1 e un a lu n bastont1 unaltri a lu n copt1 e un ters a lu n lapidt4 ,alora al mandt altri servitus1 p encjam di prima2 e i miedris a ju n trats ta la stesa maniera4 ,par ltin al mandt so f l daj miedris4 ,a varn rispit par me f1 al dita4 #ch;,cuant che i mieadris a jodt il f1 a si n dita3 ,chistu al lert4 ,vegnit4 ,zn a coplu1 che cuss i varn nu lereditt4 ,cuss a lu n cjapt e butt fu da la vigna1 indul ca lu n copt4 #dj;,alora cuant cal vn il parn da la vigna1 se lja da fjghi a chej miedris8 ,a ghi far sufr na muart bruta a chej disgrasis1 a n rispundt1 e a ghi fitar la vigna a altri miedris ca ghi darn la so part dal raclt cuant ca ora da vendem4 #db;,gje a ghi dita3 ,no veju maj leut ta li ,scritris3 ,che piera che i muradus a vvin scartt a doventada la piera claf2 il ,signu al ft chistu e a nultris a ni na marava a jdila8 #dc;,duncja i vi lu ds j che il regnu di ,diu a vi vegnar partt via e consegnt al ppul ca lu far frut4 ,chl cal cola ta stu clap al vegnar sfracelt1 e chl cal risevar tal cjaf il clap cal cola al vegnar stritult4 #de;,cuant che i capoprdis e i ,farios a vvin sintt chisti parbulis1 a n capt cal steva parlnt di lu4 ,a n vuardt in ziru par jodi coma arestlu1 ma a n vt poura da la zent pars che la zent a lu considerava un profeta4 ,la ,parbula da la ,sena da li ,nsis #bb ,gje a ghi di nuf parlt in parbulis1 e al dita3 ,il regnu dal cjel al coma un re cal prepart la sena pa li nsis di so f4 ,al mandt i so servitus l di chej ca rin sts invids a li nsis par dighi di vign1 ma chej a n rifiutt da vign4 #d;,alora al mandt altri servitus e a ghi dita3 ,dijghi a chej ca sn sts invids chi i prepart la me sena4 ,i me nemj e li me bstis ingrasdis a sn stdis maceldis1 e dut a pront4 ,vegnit al bancht da li nsis4 #e,ma a no ju n scolts e a sn zs viaun tal so cjamp e naltri a f i so afrs4 ,chej ltris a n cjapt i servitus1 a ju n maltrats e cops4 ,il re al era furius4 ,al mandt i so solds1 ca n anientt chej sasns e brut la so sitt4 #h;,dopo a ghi dita ai so servitus3 ,il bancht da li nsis al pront1 ma chej chi vevi invidt a no meretvin di vign4 ,zit l ca si incrin li stradis e invidit al bancht ducju chej chi cjatis4 ,cuss i servitus a sn zs fu ta li strdis e a an cjlt s duta la zent ca n podt cjat1 buna e trista1 e la sala da li nsis a si implent di invids4 #aa,ma cuant che il re al vegnt dentri par jodi i invids1 al jodt l un omp ca nol era vistt di nsis4 ,amigo1 a ghi domandt1 coma i tu ft a vign ch sensa i vists di nsis8 ,chel al restt l a bocja vierta1 mut4 #ac;,alora il re a ghi dita ai atendns3 ,lejghi li mans e i pi e butajlu fu tal scur da la nt1 indul ca doma planzi e strisul di dincj4 #ad,pars che tncjus a sn clams1 ma pus a sn sielzs4 ,il ,tribt par ,sar #ae;,alora i ,farios a sn zs fu e a n penst coma intrapullu ta li so perulis4 ,a n mandt i so dispuj a cjatlu insimit cuj erodins4 ,maestri1 a n dita1 i savn ca ti plas dii la verett e che tu i ti insgnis la via di ,diu secnt la verett4 ,i no ti ti lsis sbalot daj mis1 pars ca no ti impuarta cuj ca sn4 ,alora dini la to opinin3 a ee just djghi il tribt a ,sar o no8 #ah,ma ,gje1 cognosnt la so malisia1 al dita3 ,ipcris chi sis1 pars i provju a intrapulmi8 ,fjmi jodi la moneda uada par paj il tribt4 ,a ghi n dt un dnar1 e luj a ghi domandt3 ,di cuj ca che figura ch8 ,e s ca scrt ch8 #ba;,ch di ,sar1 a n rispundt4 ,alora a ghi dita3 ,djghi a ,sar s ca di ,sar1 e a ,diu s ca di ,diu4 #bb;,al sinti chistu1 a sn rests maraves4 ,cuss a lu n last e a sn zs via4 ,la ,risuresin daj ,muars #bc;,chel stes d i ,saducos1 ca din ca no nisuna risuresin1 a sn zs l di luj e a ghi n domandt3 ,maestri1 a n dita1 ,mo a ni dita che se un omp al mu sensa vej frus1 so fradi al da spo la so vedula par ca vedi fioj par luj4 ,ads1 fra di nultris i vvin sit fradis4 ,il prin a si spot e al muart1 e sicoma ca nol veva frus1 a ghi last la fmina a so fradi4 ,la stesa roba a ghi capitt al secnt e al ters fradi1 e1 ta la stesa maniera1 fin al sitim4 ,a la fin la fmina a muarta4 ,alora1 a la risuresin1 fmina di cuaj daj sit frdis a sarja1 dal momnt che dcjus sit a rin sts spos cun ic8 #bi;,gje al rispundt3 ,vultris i si sbaliis pars chi no cognosis li ,scritris o la potensa di ,diu4 #cj;,al momnt da la risuresin1 la zent a no si spoar n a sar dada in matrimoni a nisn2 a sar coma i nzuj dal cjel4 ,ma su la risuresin daj muarsi no vju let s che ,diu a vi dita3 ,i soj il ,diu di ,abram1 il ,diu di ,iac1 e il ,diu di ,jacu8 ,a nol il ,diu daj muars1 ma daj vifs4 #cc;,cuant che la zent a sintt chistu1 a restada stupidida daj so insegnamns4 ,il ,comandamnt p ,grant #cd,sintnt che ,gje al veva ft tai i ,saducos1 i ,farios a si sn cjats insimit4 ,un di lu1 un esprt da la les1 a lu tentt cun chista domanda3 ,maestri1 cual al ee il comandamnt p grant da la ,les8 #cg;,gje al rispundt3 ,ama il ,signu1 ,diu to1 cun dut il to cu1 cun duta la to nima e cun duta la to mins4 ,chistu al il prin e il p grant daj comandamns4 ,e il secnt al coma chistu3 ,ama il to visn coma te stes4 ,duta la ,les e i ,profs a dipndin da chiscju doj comandamns4 ,di ,cuj al ,ee ,f il ,crist8 #da,mentri che i ,farios a rin riuns insimit1 ,gje a ghi domandt3 ,s chi pensis dal ,crist8 ,di cuj cal f8 ,al f di ,david1 a n rispundt4 #dc;,e luj a ghi dita3 ,coma a ee alora che ,david1 parlnt dal sprit1 a lu clama ,signu8 ,pars cal ds3 #dd;,il ,signu a ghi dita al me ,signu3 ,sntiti a la me destra fin chi i mett i to nemcs sot daj to pi4 #de,se alora ,david a lu clama ,signu1 coma al psia si so f8 ,nisn al podt rispundi1 e da chel d indavnt nisn al p vt il coragju di fjghi altri domndis4 ,sit ,maledisins #bc ,alora ,gje a ghi dita a la zent e ai so dispuj3 ,i mastris da la les e i ,farios a sn sints ta la ctedra di ,mo4 ,cuss i vis da ubidju e f dut s ca vi din di f4 ,ma no stit f s ca fn lu1 pars che lu a no pratichjn s ca predicjjn4 ,a ljn s crgus pens e a vi ju mtin ta la schena1 ma lu stes a no si scompnin nencja un puc par mviu4 #e;,dut s ca fn al ft par cal vegni jodt daj mis3 i so filteris a ju fn larcs e a implensin di pencjus li so mantelnis2 a ghi plas vej il post di onu ai banchs e i bancs p importns ta li sinagghis2 a ghi plas vign saluds ta li plsis e vign clams ,rab4 #h,ma i no vis da vign clams ,rabi1 pars chi vis doma un ,parn e vultris i sis dcjus frdis4,e in cjera no stit clam nisn pari1 pars chi vis un ,pari e chl al tal cjel4 ,e i no vis nencja da vign clams maestri1 pars chi vis belz un ,maestri1 il ,crist4 ,il p grant fra di vultris al sar il vustri servitu4 ,pars che cualsasi di vultris ca si ealta besu al vegnar umilit1 e chl cal e mil al vegnar ealtt4 #ac;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i ghi sieris il regnu dal cjel in mua ai mis4 ,vultris stes i no zis dentri1 e i no lasis zi dentri nencja chej ca prvin a z4 #ae;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i zis inziru par mar e mont par convert un omp e basta1 e cuant ca si convertt i lu fis dovent do vltis un f dal infir1 coma chi sis vultris4 #af;,guaj a vultris1 gudis svurbis6 ,i diis3 ,se un al zura pal templi1 a no vu dii nuja2 ma se un al zura pal ru dal templi1 alora al da tgnisi al so zuramnt4 ,svurps di maccos6 ,cual al vlia di p3 lru o il templi cal rint lru sacri8 #ah;,i diis pur3 ,se un al zura pal altr1 a nol zova nuja1 ma se un al zura pa loferta ca ghi insima1 alora al resta obligt al so zuramnt4 ,svurps di mis6 ,s ca p grant3 la oferta o laltr cal f la oferta sacra8 ,duncja1 chl cal zura pal altr al zura par chl e par dut s ca ghi insima4 ,e chl cal zura pal templi al zura par chl e par ,chl ca ghi vf dentri4 ,e chl cal zura pal cjel al zura pal tronu di ,diu e par ,chl cal sintt ta chl4 #bc;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i dis la decima part da li vustri spismenta1 ant e cumn4 ,ma i vis trasgredt li rbis p importntis da la les la gjustisia1 la caritt1 la fedeltt4 ,chstis i vvis da pratic1 sensa disminti che ltris4 ,gudis svurbis6 ,i spudis fu il muscjn1 ma i zis a inglut il caml6 #be;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i netis par di fu la vustra ccara e il vustri plat1 ma dentri i sis plens di avarisia e di intemperansa4 ,svurp di un ,fario6 ,ntiti prin la to ccara e il to plat par dentri1 che cuss a si netarn encja par di fu4 #bg;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i sis coma tmbis sblancjdis1 ca somjn bilis par di fu ma che dentri a sn plnis di vus di muars e di sporcsia4 ,cuss encja vultris par di fu i ghi someis juscj a la zent1 ma dentri i sis plens di ipocria e malignitt4 #bi;,guaj a vultris1 mastris da la les e ,farios1 ipcris chi sis6 ,i fis s seplcris paj profs e i sbieletis li tmbis daj juscj4 ,e i diis3 ,si vsin vivt in taj ds daj nustri pris1 i no si sarsin mets insimit cun lu a spandi il sanc daj profs4 ,e cuss i testimoniis cuntra di vultris stes1 chi sis i disendns di chej ca n copt i profs4 ,implent ben1 alora1 la miura daj vustri pris4 #cc,sarpns chi sis6 ,rasa di vparis6 ,coma i farju a svignvila da vign condans al infir8 ,par chl alora i vi mandi profs e sapins e mastris4 ,cualchidn di chscjus i ju coparis e i ju metaris in crus2 ltris i ju flagelaris ta li vustri sinagghis e i ju casaris fu da la sitt4 ,e alora s di vultris al colar dut il sanc inocnt cal stt spandt ta la cjera1 dal sanc di ,abl il just a chl di ,zacara f di ,berecha1 chi vis sasint fra il templi e laltr4 ,i vi ds la verett1 che dut chistu al susedar ta chista generasin4 #cg,o ,gjerualem1 ,gjerualem1 tu chi ti cpis i profs e chi ti ghi tris claps a chej ca ti sn sts mands1 cuanti vltis i ju volt tirami visn ducju i to fioj1 coma ca f na clocja ca ju ten sot li so lis1 ma tu i no ti s volt4 ,jodit ben che la vustra cjaa a vi sar lasada deerta4 ,pars chi vi ds j chi no mi jodaris p fin chi no diaris3 ,cal sedi benedt chl cal vn in nn dal ,signu4 ,sns da la ,fin dal ,mont #bd ,gje al veva last il templi e al era cal cjaminava via cuant che i so dispuj a ghi sn zs visn par fjghi oserv la costrusin dal templi4 ,i jodju dut chistu8 a ghi domandt4 ,i vi ds la verett1 che nencja una di chisti piris ch a restar insima da laltra2 ogni una a colar j4 #c,mentri che ,gje al era sintt ta la montagnuta daj ,ulfs1 i dispuj a sn zs a cjatlu1 e sensa fasi sinti da nisn a ghi n domandt3 ,dini1 a n dita1 cuant ca susedarn dtis chisti rbis1 e cual cal sar il sn dal to vign e da la fin dal timp8 #d;,gje al rispundt3 ,stit atns da no vign ingans da nisn4 ,pars che tncjus a vegnarn a nn me1 dint ,j i soj il ,crist1 e a inganarn tncjus di lu4 ,i sintaris di guris e cjcaris di guris1 ma vuardit di no alarmavi4 ,rbis cuss a n da susedi1 ma la fin a encjam da vign4 ,nasin a si rivoltar cuntra nasin1 e regnu cuntra regnu4 ,a capitarn carestis e terems in ta divirs poscj4 ,dtis sti rbis a sn doma linisi daj dolus4 #i;,alora i vegnaris ds dentri par vign perseguits e cops1 e i vegnaris odis da dtis li nasins par caua dal me nn4 ,tncjus di lu a si lontanarn da la fede1 e a si tradirn e odiarn fra di lu1 e tancju profs fals a si farn indavnt e a inganarn tanta zent4 ,cul cresi da la inicuitt1 la caritt di tanta zent a zar angjelsi1 ma chl cal persevar fin in ltin a si salvar4 ,e chistu vanzeli dal regnu al vegnar predicjt in ta dut il mont coma testimoniansa par duti li nasins2 e dopo a vegnar la fin4 #ae;,cuss cuant che tal post sacri i jodaris la abominasin ca parta a la deolasin1 belz minsonada dal proft ,daniel chl cal ls1 cal capisialora lasit che chej ca sn in ,gjudea a scjmpin ta li montgnis4 ,chl cal ta la terasa da la so cjaa ca nol stedi z j e part via nisuna roba da la cjaa4 ,chl cal tal cjamp ca nol torni indavu par cjoli la so mantelina4 ,se brut ca sar in ta chej dis pa li fmins plnis e ches ca ghi stn encjam dnt da teta ai fruts6 ,preit ca no vi toci scjamp di unvir o di ,sabo4 #ba,pars che in ta chej timps a susedarn disgrsis grndis1 peu di cualsasi maln capitt dal inisi dal mont fin al d di vuje ca no si ripetar maj p4 ,se chej ds a no fsin sts scurts1 nisn al podars sopravivi2 ma par via daj els1 chej ds a vegnarn scurts4 ,alora se un a vi ds ,jt1 ch cal il ,crist6 o ,l cal 61 no stit crdighi4 ,pars che ,criscj fals e fals profs a si farn indavnt e a farn grandi maravis e mircuj par ingan encja i elsse chl al fos pusbul4 ,jodit ben chi vi lu i dita prima dal timp4 #bf;,duncja1 se un a vi ds3 ,l cal 1 l di fu1 tal dert1 no stit z fu2 o ,ch cal 1 in cjaa1 no stit crdighi4 ,che coma il luu cal vn dal orint a si pl jdilu encja al ponnt1 cuss a sar cul vign dal ,f dal ,omp4 ,ta cualsasi post indul ca na carcasa1 ul i jodaris li pujnis4 #bi,sbit dopo la tribulasin di chej ds1 il soreli a si scurir1 e la luna a no dar p la so lus2 li stlis a colarn dal cjel1 e li potnsis dal cjel a sarn scumbusuldis4 #cj,tal stes timp il sen dal ,f dal ,omp al vegnar jodt tal cjel1 e duti li nasins da la cjera a planzarn4 ,a jodarn il ,f dal ,omp cal vn ta li nlis dal cjel1 cu la p granda potensa e gloria4 ,e al mandar i so nzuj al sun di tromba1 e chej a radunarn i so els daj cuatri vins1 da na banda estrema dal cjel a che altra4 #cb;,ads imparit chista lesin dal figr3 ,cuant che li so frascjtis a sn encjam mulinis e li fuis a tchin a vign fu1 i savis che lestt al visn4 #cc,lo stes1 cuant chi jodis dut chistu1 i savis che ,luj al visn1 l da la puarta4 ,i vi ds la verett1 che chista generasin a no pasar par sigr prin ca susdin dtis chisti rbis4 #ce;,il cjel e la cjera a pasarn1 ma li me perulis a no pasarn maj4 ,a no si s ,maj cuant ca ,rivar l,ora #cf,nisn a nol s n il d n lora1 nencja i nzuj dal cjel o il ,f1 ma doma il ,pari4 ,coma ca era taj ds di ,no1 cuss a sar cuant cal vegnar il ,f dal ,omp4 ,pars che taj ds prima da la aluvin1 la zent a mangjava e a beveva1 a si maridava e a dava in matrimoni1 fin ta chel d cuant che ,no al zt dentri da larca2 e a no saveva nuja di s ca veva da susedi fin ca vegnuda laluvin e a ju dcjus parts via4 ,cuss a sar cuant cal vegnar il ,f dal ,omp4 ,doj mis a sarn tal cjamp3 un al vegnar partt via2 chel altri al sar last l4 ,do fminis a maenarn cu na muela3 una a vegnar partada via2 che altra a sar lasada l4 #db;,alora stit atns1 pars chi no savis in ta cual d cal vegnar il vustri ,signu4 ,ma chistu i vis da cap3 ,se il parn di cjaa al vs savt lora da la nt cuant che il lari al sars vegnt1 al sars stt atnt e a nol vars last che la so cjaa a vegns scasinada44 ,cuss i vis da st atns encja vultris1 pars che il ,f dal ,omp al vegnar ta na ora cuant che mancu i si la spetis4 #de;,cual alora al ee chel servitu fidt e prudnt incarict dal so parn di stjghi davu daj altri servitus e sigursi ca vdin da mangj cuant ca ghi ocr8 ,a ghi zar ben a chel servitu se cuant cal torna il parn al cjata fu cal ft cuss4 #dg;,i vi ds la verett ca lu incaricar di tgnighi cont duta la so propriett4 ,ma suponn che stu servitu al sedi trist e ca la pensi cuss3 ,il me parn al via da tant timp2 e dopo al taca a djghi btis a chej altri servitus1 e a mangj e bevi cuj cjochetns4 ,il parn di chel servitu l al tornar indavu ta na zornada cuant che il servitu a no lu st spetnt e ta na ora ca nol cogns4 ,a lu cunsar benn e a lu mandar l daj ipcris1 indul cal sar il planzi e il strisul daj dincj4 ,la ,parbula da li ,dis ,vrginis #be ,il regnu dal cjel al sar alora coma li dis vrginis ca n cjapat s li so lmpadis par zighi incuntra dal so spou4 ,sinc di lu rin stupidtis e sinc a rin prudntis4 ,li sinc stupidtis a sn zdis fu cu li lmpadis1 ma sensa part il vueli ca ghi ocoreva4 ,li prudntis1 invensi1 a n partt cun lu vueli ta vas insimit cu li so lmpadis4 ,il spou a ghi volt tant timp prima di riv1 cuss che a lu a ghi vegnt sun e a si sn indurmiddis4 #f;,a mieant a si sintt a sig3 ,ch cal il spou6 ,vegnit a risvilu6 #g;,alora duti li vrginis a si sn svedis e a si sn metdis a prepar li so lmpadis4 ,li stupidtis a ghi n dita a li prudntis3 ,djni un puc dal vustri vueli2 li nustri lmpadis a stn par distudasi4 #i ,no1 a n rispundt1 a non d abastansa par nultris e par vultris4 ,zit invensi l ca vndin il vueli e crompini un puc par vultris4 #aj,ma intnt ca zvin a cromp il vueli1 al rivt il spou4 ,li vrginis ca rin prntis a sn zdis cun luj a li nsis4 ,e la puarta a si siert davu di lu4 #aa,p tars a sn rivdis encja che ltris4 ,signu6 ,signu6 a n dita4 ,virzini la puarta6 #ab,ma luj al rispundt3 ,i vi ds la verett3 i no vi cogns4 #ac;,duncja tegnjsi sempri prons1 pars chi no cognosis n il d n la nt4 ,la ,parbula daj ,talns #ad;,e alora il regnu dal cjel al coma chel omp che1 pront par z a f un vis1 al clamt i so servitus e a ghi last a lu la so propriett4 ,a un a ghi dt sinc talns1 a un altri doj talns1 e a un altri un talnt1 a ogni un secnt li so abilits4 ,ft chl1 al zt a f il so vis4 ,chel omp cal veva risevt sinc talns al zt sbit fu a mtiu a lpera1 guadagnnt altri sinc talns4 ,cuss al pur ft chl cal veva risevt doj talns1 guadagnnt altri doj talns encja chl4 ,ma chel omp cal veva risevt doma un talnt al zt fu a f un bus in cjera par plat il talnt dal so parn4 #ai;,dopo un vis lunc il parn di chej servitus al tornt par regol li rbis cun lu4 ,lomp cal veva risevt i sinc talns a ghi partt chej altri sinc4 ,sir parn1 al dita1 ti ti ss fidt di me cun sinc talns4 ,jt chin daj guadagns altri sinc4 #ba;,il so parn a ghi rispundt3 ,ben ft1 servo bon e fidt6 ,ti ss stt fedl cun pu di rbis2 ads i ti darj autoritt su tanti rbis4 ,vn encja tu a godi da la me contentesa6 #bb;,encja il omp cuj doj talns al vegnt4 ,sir parn1 al dita1 ti ti ss fidt di dami doj talns2 vuarda1 i tin daj fs altri doj4 #bc;,il so parn al rispundt3 ,bravo1 servo bon e fidt6 ,ti ss stt fedl cun un pu di rbis2 ads i ti darj autoritt su tanti rbis4 ,vn encja tu a godi da la me contentesa6 #bd;,dopo al vegnt chel omp cal veva risevt doma un talnt4 ,sir parn1 al dita1 i saj chi ti ss un omp dur1 chi ti sis ind chi no ti s sement1 e chi ti cjis s il raclt indul chi no ti s sparpajt la siminsa4 ,par chl i i vt poura e i soj zt fu a plat il to talnt sot cjera4 co ch il to talnt4 #bf;,il so parn al rispundt3 ,servo trist e bondanja6 ,cuss i ti savvis chi sj indul chi no i sement e chi cjoj s indul chi no i sparpajt siminsa8 ,alora i ti podvis djghi il me talnt ai banchjs1 che cuss al torn i vars vt indavu il me talnt cul inters4 #bh;,cjoljghi il so talent e djghilu a chl cal i dis talns4 ,pars che a ogni un cal a ghi sar dt di p1 e al var na bondansa4 ,a chl ca nol a ghi sar cjlt encja chl cal 4 ,e chistu bondanja di servitu butjlu fu1 indul cal sar il planzi e il strisul daj dincj4 ,li ,piris e li ,ghtis #ca;,cuant che il ,f dal ,omp al vegnar a la so gloria cun ducju i so nzuj a si sintar tal trono dal la so gloria celestil4 ,duti li nasins a zarn a riunisi davnt di luj1 e luj al separar i popuj lun dal altri coma che un pastu al separa li piris da li ghtis4 ,al metar li piris a la so destra e li ghtis a la so sinistra4 #cd;,il ,re alora a ghi diar a chej a la so destra3 ,vegnit1 vultris chi sis i beneds di me ,pari2 cjapit s la vustra ereditt1 il regnu prepart par vultris fin da la creasin dal mont4 ,che j i vevi fan1 e vultris i mi vis dt alc da mangj2 i vevi sit e i mi vis dal alc da bevi2 i eri un forestj1 e i mi vis risevt coma un di vultris4 #cf;,i vevi biugna di vists1 e vultris i mi vis vistt2 i eri malt1 e i mi vis curt4 ,i eri in pren1 e i mi vis viitt4 #cg;,alora i juscj a ghi rispundarn3 ,signu1 cuant i ti vinu jodt plen di fan e i ti vinu dt da mangj1 o plen di sit e i ti vinu dt alc da bevi8 ,cuant i ti vinu jodt coma un forestj e i ti vinu invidt dentri1 o sensa vists e i ti vn vistt8 ,cuant i ti vinu jodt malt o in pren e i sinu vegns a viitati8 #dj;,il ,re al rispundar3 ,i vi ds la verett1 che s chi vis ft par il p psul di chscjus frdis mes1 i lu vis ft par me4 #da;,dopo a ghi diar a chej a la so sinistra3 ,zit lontns di me1 malads1 tal fuc eterno prepart pal diu e paj so nzuj4 ,pars chi vevi fan1 e i no mi vis dt nuja da mangj2 i vevi sit1 e i no mi vis dt nuja da bevi4 ,i eri un forestj1 e i no mi vis invidt dentri4 ,i vevi biugna di vists1 e i no mi vis vistt2 i eri malt e in pren1 e i no mi vis viitt4 #dd;,encja chscjus a rispundarn3 ,signu1 cuant i ti vinu jodt plen di fan o plen di sit o forestj o malt o in pren1 e i no ti vinu dt alc da mangj o da bevi o i no ti vinu invidt dentri o judt8 #de,luj al rispundar3 ,i vi ds la verett1 s chi no vis ft par il p psul di chscjus1 i no lu vis ft par me4 #df;,e alora chscjus a zarn tal turmnt eterno1 e i juscj ta la vita eterna4 ,complt ,cuntra di ,gje #bf ,cuant che ,gje al veva finit di cont dtis chisti rbis1 a ghi dita ai so dispuj3 ,coma chi savis1 fra doj ds a la ,pascua1 e il ,f dal ,omp al sar consegnt par vign mett in crus4 #c;,alora i capoprdis e i ansins dal ppul a si sn riuns tal pals dal capopredi ca si clamava ,caifa1 e a n complott di arest ,gje cun cualchi ingn e di copalu4 ,ma no durnt li fistis1 a n dita1 par che la zent a no zedi a insuriasi4 ,l,unsin a ,betania #f,mentri che ,gje al era a ,betania ta la cjaa di un omp ca si clamava ,simon il ,levrus1 una fmina a ghi zuda visn cun un vas di alabastri plen di profn presius che ic a ghi sbicjt tal cjaf mentri cal era pojt ta la taula4 #h;,cuant che i dispuj a n jodt chistu1 a si sn indigns3 ,ma pars stras che roba ch8 a n domandt4 ,stu profn al podars si stt vendt e i bes a si podars vjghiu das ai puars4 #aj,sintnt chistu1 ,gje a ghi dita3 ,pars ghi dju fastidi a chista fmina8 ,a mi ft na biela roba4 ,i puors i ju varis sempri cun vultris1 ma me i no mi varis sempri4 ,cuant ca mi mett stu profn tal me cuarp1 a lu ft par preparami pa la me sepultura4 ,i vi ds la verett1 che ogni volta che stu vanzeli al vegnara predicjt tal mont1 chl ca ft ic al vegnar encja chel contt par ca vegni recuardada4 ,gjuda il ,traditu #ad;,alora un daj ,ddischl clamt ,gjuda ,iscariotaal zt l daj prdis p grancj e a ghi domandt3 ,se sju dispscj di dami si vi lu consegni8 ,alora lu a ghi n contt trenta tocs di arznt4 ,da chl momnt l ,gjuda al spett locain justa par consegnalu4 ,la ,sena dal ,signu #ag,tal prin d da la ,fiesta dal ,pan ,sensa ,levn1 i dispuj a si sn visins a ,gje e a ghi n domandt3 ,indul i vutu chi ti preparani par mangj la ,pascua8 #ah,luj al rispundt3 ,zit in sitt l di un tal di omp e dieighi3 ,il maestri al ds3 ,il me timp a si visina4 ,i vn a celebr la ,pascua cuj me dispuj ta la to cjaa4 ,cuss i dispuj a n ft coma cal voleva ,gje e a n prepart la ,pascua4 #bj;,che sera l1 ,gje a si mett a sen cuj ,ddis4 ,e mentri ca mangjvin al dita3 ,i vi ds la verett1 che un di vultris al zar a tradimi4 #bb,lu a si sn sints mal e a n tact a diighi1 un dopo laltri3 ,i no sarj miga j1 no1 ,signu8 #bc;,gje al rispundt3 ,chl cal mett la man ta la scugjela cun me al zar a tradimi4 ,il ,f dal ,omp al zar coma ca stt scrt di luj1 ma guaj al omp cal trads il ,f dal ,omp6 ,a sars tant miej sa nol fos maj nast4 #be;,alora ,gjuda1 cal sars zt a tradilu1 a ghi dita3 ,i sarju j1 ,maestri8 ,gje a ghi rispundt3 ,ti lu s dita tu4 #bf,mentri ca mangjvin1 ,gje al cjapt s na pagnoca di pan1 a ghi dt la benedisin e dopo vjla rota a tocs a ghi l data ai dispuj1 dint3 ,cjapit e mangjit2 chistu al il me cuarp4 #bg;,dopo al cjlt s un got1 e dopo vej dita grsis a ghi lu ufrt a chej ltris1 dint3 ,bevit dcjus4 ,chistu al il me sanc dal acordu1 cal vn sbicjt fu par tncjus pa la remisin daj so pecjs4 ,i vi ds j chi no bevarj p di stu frut da la vit da ads indavnt fin ta chel d cuant chi lu bevarj di nuf cun vultris tal regnu di me ,pari4 ,gje al ,preds il ,rinegamnt di ,pieri #cj;,dopo vej cjantt un no1 a sn torns l dal ,mont daj ,ulfs4 #ca;,alora ,gje a ghi dita3 ,stant dcjus vultris i vi scandaliaris di me1 pars che cuss a st scrt3 ,i bastonarj il pastu1 e li pioris da la mandria a vegnarn dispierddis4 #cb,ma cuant chi tornarj fra i vifs1 i zarj davnt di vultris in ,galilea4 #cc,pieri al rispundt3 ,encja se ducju chej ltris a si scandaliin di te1 j no i no mi scandaliarj maj4 #cd;,i ti ds la verett1 ,gje a ghi rispundt1 stant1 prima cal cjanti il gjal1 i ti zars a rinegami tre vltis4 #ce,ma ,pieri al insistt3 ,encja se j i i da mur cun te1 i no zarj maj a rinegati4 ,e ducju i ltris a n ft la stesa roba4 ,getsmane #cf;,alora ,gje al zt cuj so dispuj ta un luc ca si clamava ,getsmane1 e a ghi dita3 ,sintisi ch mentri che j i vaj l a pre ,al partt cun luj ,pieri e i doj fs di ,zebedeo1 e al tact a sntisi plen di turmns di spirit4 ,alora a ghi a dita3 ,i mi snt cuss mal di sprit da mur4 ,stit ch a ve su di me4 #ci,tirt un puc in banda1 a si distirat cu la mua in cjera e al pret3 ,pari me1 sa pusbul1 lasa che chista copa a mi vegni cjolta1 ma no coma chi vuj j1 ma coma chi ti vus tu4 #dj;,dopo al tornat l daj so dispuj e a ju cjats dcjus indurmids4 ,i no podviu fmi da va par unoruta8 a ghi domandt a ,pieri4 #da,stit ben sves e preit par no col ta la tentasion4 ,il sprit al vu1 ma il cuarp al dbul4 #db;,a si a lontant na seconda volta e al pret3 ,pari me1 sa no pusbul che chista copa a mi vegni partada via se p chi no la bif1 ca sedi fata la to volontt4 #dc;,cuant cal tornt indavu1 a ju di nuf cjats ca durmvin1 par via che i so vuj a rin masa pens4 ,cuss a ju lass e a si lontanat unaltra volta1 prent pa la tersa volta1 dint la stesa roba4 #de;,dopo al tornt l daj so dispuj e a ghi dita3 ,i sju encjam chi durms e chi ripois8 ,vuardit che lora a visina e che il ,f dal ,omp al stt tradt in man daj pecjadus4 ,levit s e zn6 ,ch cal vn il me traditu6 ,gje al ,vn ,arestt #dg,mentri cal steva encjam parlnt1 al rivt ,gjuda1 un daj ,ddis4 ,cun luj a era tanta zent armada cun spdis e bastns1 mandada daj capoprdis e daj ansins dal ppul4 #dh;,il traditu al era dacordu cun lu di d chistu segnl3 ,luj al chl chi busarj3 arestjlu4 #di;,a si sbit visint a ,gje e a ghi dita3 ,salve1 ,maestri6 e a lu bust4 #ej;,gje al rispundt3 ,amigo1 f s chi ti ss vegnt a f4 ,alora i mis a si sn fs avnt1 a n ingrampt ,gje e a lu n arestt4 ,ma co che un daj compis di ,gje1 mett man ta la so spada1 al tirada fu e a ghi dt un tal colp al servitu dal capopredi ca ghi tajt lorela4 #eb,torna a meti la to spada tal so post1 ,gje a ghi dita1 che dcjus chej ca cjpin s la spada a morarn di spada4 ,i crodju chi no posi pre il ,pari me1 che luj al podars a colp mandmi ddis legins di nzuj par protimi8 ,ma coma alora a zarsini a aversi li ,scritris ca din ca da susedi cuss8 #ee;,e alora ,gje a ghi dita a la zent3 ,i stju crent na insuresin1 chi sis vegns a caturami cu spdis e bastns8 ,ogni d i soj stt sintt tal templi a insegn1 e i no mi vis arestt4 ,ma dut chistu al susedt cuss par ca psin verificsi li scritris daj profs1 ,alora ducju i dispuj al n diertt e a sn scjamps via4 ,gje ,davnt dal ,sinedri #eg;,chej ca vvin arestt ,gje a lu n partt davnt di ,caifa1 il capopredi1 indul che i mastris da la les e i ansins dal ppul a si vvin riuns4 ,ma ,pieri a ghi zt davu da lontn1 fin visn dal plasl dal capopredi4 ,al zt dentri e a si a sintt j cuj servitus par jodi s ca sars susedt4 #ei;,i capoprdis e dut il ,sinedri a zvin in sercja di testimoniansa falsa cuntra di ,gje par podej condanalu a muart4 ,ma a no n cjatt nuja1 encja se tancju testimnis fals a si sn fs avnt4 ,ma a la fin doj di lu a si sn fs avnt e a n declart3 ,stu ch al dita1 ,j i pl distrui il templi di ,diu e rifalu in tre ds4 #fb;,alora il capopredi al levt s e a ghi dita a ,gjeu3 ,i no rispunditu8 ,s ca sta testimoniansa che chiscju mis a prtin cuntra di te8 ,ma ,gje al taeva4 ,il capopredi a ghi dita3 ,i ti scongjuri in nn dal ,diu vivnt3 ,diini si ti ss il ,crist1 il f di ,diu4 #fd,s1 a coma chi ti ds tu1 al rispundt ,gje4 ,ma i vi ds a dcjus vultris3 ,da ads indavnt i jodaris il ,f dal ,omp sintt a la destra dal ,onipotnt cal vn fu da li nlis dal cjel4 #fe;,alora il capopredi a ghi sbreght i vists e al dita3 ,al bestemt6 ,pars i vinu biugna di altri testimnis8 co1 ads i vis sintt la bestema4 ,s pensju8 ,al mereta la muart1 a n rispundt4 #fg;,e alora a si sn mets a spudjghi in mua e a djghi pis4 ltris a ghi dvin sbrlis1 dint3 ,profetiini1 ,crist4 ,cuj ti ja malment8 ,il ,rinegamnt di ,pieri #fi,pieri intnt al era sintt l di fu tal curtl e una serva a ghi zuda visn e a ghi dita3 ,encja tu i ti ris cun ,gje di ,galilea4 #gj,ma luj al negt dut davnt di dcjus4 ,i no caps s chi ti vus dii1 al dita4 #ga;,e al sbit zt fu dal puartn1 indul che naltra serva al jodt e a ghi dita a la zent ca era l3 ,stu ch al era cun ,gje di ,nazaret4 #gb;,al negt di nuf1 zurnt3 ,i no cogns chel omp6 #gc;,dopo un toct1 chej ca rin l inziru a ghi sn zs visn e a ghi n dita3 ,ti ss par sigr un di lu2 la to parlada a ti trads4 #gd;,alora al scuminsit a porcon e a zur3 ,i no lu cogns6 ,a colp un gjal al cjantt4 ,al stes momnt ,pieri a si recuardt di s cal veva dita ,gje3 ,prima cal cjanti il gjal i ti mi vars rinegt tre vltis4 ,alora al zt fu e a si mett a planzi lgrimis amris4 ,gjuda a si ,impicja #bg ,di matina bunora ducju i capoprdis e i ansins dal ppul a n decidt di mandalu a la muart4 #b;,a lu n let s e a sn zs a consegnalu a ,pilt1 il governatu4 #c;,cuant che ,gjuda1 ca lu veva tradt1 al jodt che ,gje al era stt condant1 a si pentt e al zt a tornjghi li trenta mondis di arznt ai capoprdis e ai ansins4 ,i i pecjt1 al dita1 pars chi i tradt sanc inocnt4 ,s ni intersia a nultris8 a n rispundt4 ,rngjti tu4 #e;,alora ,gjuda al cast i bes tal templi e al zt via4 ,p tars al zt a impicjasi4 #f;,i capoprdis a n cjapt s li mondis1 dint3 ,a cuntra la les meti scju bes tal teoru4 ,a sn bes sangans4,cuss a n decidt di u i bes par crompa il cjamp dal var par ualu coma semeteri paj forestis4 ,a par chl che da chl d in c al clamt il ,cjamp ,sangant4 #i;,alora s ca era stt dita dal profeta ,zaja a si realit3 ,a n cjapt s li trenta mondis di arznt1 prei stabilt dal ppul di ,israel1 e a li n udis par cromp il cjamp dal var1 coma ca mi era stt comandt dal ,signu4 ,gje ,davnt di ,pilt #aa;,intnt ,gje al era davnt dal governatu1 e il governatu a ghi domandt3 ,i sotu il ,re daj ,ebros8 ,i ti ss tu chi ti lu ds1 al rispundut ,gje4 #ab,mentri cal vegneva acut daj capoprdis e daj ansins1 a nol rispundeva4 ,alora ,pilt a ghi domandt3 ,i no sntitu s ca din cuntra di te8 ,ma ,gje al part via a no rispundicun granda marava dal governatu4 #ae;,al d di ,pasca di chej ds l a era na uansa dal governatu di las lbar un preonj sielzt da la zent4 ,a intivava ta chej ds l ca vvin un preonj famus ca si clamava ,baraba4 ,cuss cuant che duta la zent a era insimit1 ,pilt a ghi domandt3 ,cuj i volju chi vi liberj,baraba o ,gje cal clamt il ,crist8 #ah,pars che luj al saveva ca ghi vvin consegnt ,gje par invidia4 #ai,mentri che ,pilt al era sintt ta la so sinta di magistrt1 la so fmina a ghi mandt a dii chistu3 ,nosta vej nuja a che f cun chel omp inocnt l1 che j i i sufrt tant ta un sun par caua so4 #bj,ma i capoprdis e i ansins a n cunvinst la zent a domand par ,baraba e par vej ,gje copt4 #ba;,cual daj doj i volju chi vi lasi vej8 al domandt il governatu4 ,baraba1 a n rispundt4 #bb;,alora se ju da f cun ,gje cal clamt il ,crist8 al domandt ,pilt8 ,e dcjus a n rispundt3 ,mtilu in crus6 #bc,pars8 ,se mal al ja ft8 al domadt ,pilt4 ,ma lu a n sigt p fuart encjam3 ,mtilu in crus6 #bd;,cuant che ,pilt a si rindt cont ca no zovava nuja1 ma che invensi la zent a tacava a scalmanasi1 al cjapt s un pu di aga e a si lavt li mans davnt da la zent4 ,i soj inocnt dal sanc di chistu omp1 al dita4 ,rangjisi vultris6 #be;,duta la zent a rispundt3 ,lasa che il so sanc al coli sul nustri cjaf e s chl daj nustri fs6 #bf;,alora a ghi last vej ,baraba1 ma al ft flagel ,gje1 e a lu consegnt par cal vegns crucifs4 ,i ,solds a ,cjlin in ,ziru ,gje #bg;,alora i solds dal governatu a n partt ,gje l dal pretrium e a n radunt atr di luj duta la compagnia di solds4 ,dopo vjlu denudt a ghi n mett intr una mantelina rosa1 e tal cjaf a ghi n mett una corona di spincs intorgols4 ,ta la man a ghi n mett un bastn1 e a si sn inzenogls davnt di luj par cjilu in ziru4 ,salve1 re daj ,ebros6 a ghi n dita4 #cj;,a ghi n spudt intr e cul bastn ca ghi n cjlt da la man a si sn mets a djghi colps tal cjaf4 ,dopo vjlu cjlt in ziru1 a ghi n gjavt la mantelina e a n tornt a mtighi s i so vists4 ,a la fin a lu n partt via par mtilu in crus4 ,la ,crucifisin #cb,znt fu a n scuntrt un omp di ,cirene ca si clamava ,simon1 e a lu n costrt a part la crus4 ,a sn rivs ta un post clamt ,golgota 7cal vu di ,post dal ,cranio74 ,l a ghi n ufrt da bevi a ,gje vin misturt cu la fiel2 ma dopo vjlu sercjt al rifiutt di bvilu4 #ce;,dopo vjlu mett ta la crus1 a si sn sparts i so vists tirnt li bruscjtis4 ,dopo a si sn sints j a fjghi da vuardia4 ,imparzora dal so cjaf a n mett il sen da la so condana3 ,,chistu ,,al ,,gje1 ,,re ,,daj ,,ebr,,os4 ,doj lris a rin sts mets in crus cun luj1 un a la so destra e un a la so sinistra4 ,chej ca pasvin par l a ghi sigvin un inslt dopo laltri1 scjasnt il cjaf e dint3 ,tu chi ti vs a distrui il templi e rifalu in tre ds1 prova1 mo1 a salvati6 ,vn j da la crus1 si ti ss il ,f dal ,omp6 #da;,in ta la stesa maniera1 i capoprdis1 i mastris da la les1 e i ansins dal ppul a lu n cjlt in ziru4 #db;,al salvt ltris1 a divin1 ma a nol bon da salvasi besu6 ,al il ,re di ,israel6 ,cal vegni ads j da la crus e i ghi crodarn6 ,al cunfidt in ,diu4 ,che ,diu a lu salvi ads sa ghi vu ben1 pars che luj al dita3 ,i soj il ,f di ,diu4 ,in ta la stesa maniera i lris ca ghi rin sts mets in crus in banda di luj a lu ufindvin a plen4 #de;,da la sesta ora fin a la nona ora il scur cal era vegnt al veva cujerzt duta la cjera4 ,atr da la nona ora1 ,gje a si mett a sig ,eloi1 ,eloi1 lama sabachthani8ca vu dii ,diu me1 ,diu me1 pars mi tu bandont8 #dg;,cuant che cualchidn di chej ca rin l al sintt chistu1 al a dita3 ,al st clamnt ,lja4 #dh,un di lu al zt sbit a cjoj una spugna4 ,al imbevuda di ait e a ghi l ufrida a ,gje ta la punta di un stec par cal bevs4 ,chej ltris a n dita3 ,ads lasjlu besu4 ,jodn se ,lja al vn a salvalu4 #ej;,e cuant che ,gje al dt naltra sigada1 al dt s il so sprit4 #ea,tal stes momnt il teln dal templi a si sbregt dal bas al alt4 ,la cjera a tremt e li piris a si sn spacdis4 ,li tmbis a si sn vierzdis e i cuarps di tanta zent santa ca era muarta a sn torns a vivi4 ,a sn vegns fu da li so tmbis1 e dopo la risuresin di ,gje a sn zs in ta la sitt santa ind ca sn sts jods da tanta zent4 #ed;,cuant che il senturin e chej ltris ca ghi fvin di vuardia a ,gje a n jodt il teremt e dut s ca era susedt1 a si sn teroris1 e a n esclamt3 ,ma alora al era prpit il ,f di ,diu6 #ee,tanti fminis a rin ul1 ca vuardvin da l visn4 ,a vvin segut ,gje da la ,galilea par servilu4 ,fra di lu a era ,maria ,madalena1 ,maria la mari di ,jacu e di ,bepi1 e la mari daj fs di ,zebedeo4 ,gje al ,vn ,mett ta la ,tomba #eg,vignuda la sera al rivt un sir di ,arimatea1 ca si clamava ,bepi1 cal era doventt encja luj un dispul di ,gje4 ,a si preentt davnt di ,pilt par domandjghi di vj il cuarp di ,gjeu1 e ,pilt al dt rdin ca ghi lu vegns dt4 #ei;,bepi al a cjapt s il cuarp1 a lu inglust ta un nisu net1 e a lu mett ta la so tomba cal veva ft scav ta la rocja4 ,dopo al rodolt una piera grosa davnt da la entrada da la tomba e al zt via4 #fa,maria ,madalena e che altra ,maria a rin l1 sintdis visn da la tomba4 ,il ,vuardin da la ,tomba #fb;,il d dopo1 chl dopo dal d da la preparasin1 i capoprdis e i ,farios a sn zs a cjat ,pilat3 ,sir1 a ghi n dita1 i si recuardn che cuant cal era encjam vif chel impostu l al veva dita1 ,dopo tre ds i tornarj a vivi4 ,alora d lrdin che la tomba a vegni sigurada fin al ters d2 che sin i so dispuj a psin vign a rob il cuarp e dighi a la zent cal risusitt daj muars4 ,chistltin ingn al sars peu dal prin4 #fe;,cjolit s un vuardian1 al rispundt ,pilt4 ,zit pur a sigur la tomba mij chi podis4 ,cuss a sn zs e a n sigurt la tomba1 sigilnt la piera e lasnt l il vuardin4 ,la ,risuresin #bh ,past il sabo1 al cric dal prin d da la setemana1 ,maria ,madalena e che altra ,maria a sn zudis a jodi la tomba4 #b,prpit ta chel momnt l al era capitt un grant teremt3 un nzul dal ,signu al era vegnt j dal cjel e1 rivt l da la tomba1 al veva rodolt indavu la piera e a si veva sintt insima4 ,al someva na sata lampnt1 e i so vists a rin blancs coma la nif4 ,i vuardins a rin cuss teroris di luj ca ti tremvin mis muars4 #e,lnzul a ghi dita a li fminis3 ,no stit vej poura1 che j i saj chi stis vuardnt di ,gje cal stt mett in crus4 ,a nol ch2 al risusitt1 coma cal veva dita4 ,vegnit a jodi il post indul cal era stt sotert4 ,dopo zit via sbit a contjghi ai dispuj cal e risusitt daj muars e cal v davnt di lu in ta la ,galilea4 ,i lu jodaris ul4 ,ads i vi lu i dita4 #h;,cuss li fminis a si sn lontandis da la tomba a la svelta1 plnis di poura ma encja di contentesa1 e a sn cordis a contjghilu ai so dispuj4 ,dut ta un colp ,gje a li scuntrdis4 ,mandi1 a ghi dita4 ,a ghi sn zdis visn1 a lu n cjapt paj pi e a lu n adort4 ,alora ,gje a ghi a dita3 ,no stit vej poura4 ,zit a dighi ai me frdis di z a ,galilea2 ul a mi jodarn4 ,i ,solds a ,vgnin ,cromps #aa,mentri che li fminis a rin par strada1 un pus daj vuardins a sn zs in sitt e a ghi n contt ai capoprdis dut s ca era susedt4 #ab;,dopo che i capoprdis a si sn cjats cuj ansins1 a n delibert di djghi ai solds un bel pu di bes1 dint3 ,i vis da dii che i dispuj a sn vegns di nt e a lu n partt via mentri chi durmvin4 ,se il governatu al vegnar a sntilu1 i lu sodisfarn e vultris i no varis da vej poura di nuja4 ,alora i solds a n acett i bes1 e a n ft coma ca ghi era stt racomandt4 ,e chista storia a stada tant contada fra i ,ebros fin al d di vuj4 ,la ,racomandasin ai ,dispuj #af;,alora i ndis dispuj a sn zs in ,galilea ta la culina indul che ,gje a ghi veva dita di z4 ,cuant ca lu n jodt a n tact a adoralu2 ma cers di lu a si sn mets a dubit4 #ah;,alora ,gje a ghi zt visn e a ghi dita3 ,a mi stada data duta la potensa dal cjel e da la cjera4 #ai;,duncja zit e fit dispuj di duti li nasins in nn dal ,pari e dal ,f e dal ,spirit ,sant1 e insegnjghi a ubid dut s chi vi i comadt j4 ,e stit sigrs che j i sarj cun vultris fin a la fin dal timp4 ,acknowledgment ,for this translation in western ,friulian ,i have relied in the main on the ,king ,james version of the ,new ,testament4 ,recommended readings ,student ,bible1 ,new ,international ,version1 ,zondervan1 #aihd 7,,niv7 ,la ,santa ,biblia1 ,antiguo y ,nuevo ,testamento1 ,sociedad ,biblicas ,unidas1 ,londres1 #aiee 7,,sb7 ,das ,evangelium ,nach ,matthus1 ,evangeliumsnetz3 www4bibel-online4net ,the ,bible1 ,latin ,vulgate3 www4fourmilab4ch_/etexts_/www_/,vulgate_ /,vulgate4html ,la deciion di u il sen diacritic 8 par indic la s dolsa a stada fata par elimin la necesitt da li ss doplis4 7,un ringrasiamnt ch a ghi v a me fradi ,tony par vjmi judt a rislvi chistu e altri problems da la ortografia dal furln di ,san ,zuan di ,cjaarsa47 ,gje1 tal ebraic1 al vou di ,diu al salva4 ,che par conveniensa i clamarj capoprdis da ch indavnt4 ,morr rbul4 ,i i decidt di u vit uch1 encja se chista forma a sars justa doma tal plurl4 ,ireistbil la tentasin di u chistu vocbul tal sens genric di rbulcoma ca era comunsin f ta chej js cuant che il crdighi a storitis coma chista al era tant p fsil4 #ab