,reis-,impressies ,door ,l\is ,c\p]us ,l4 ,j4 ,ve5--,am/]dam ,typ4 ,?4 ,a4 van ,zeggel54 7,m4 ,j4 ,p4 van ,sant57 ,am/]dam ,i4 ,,annonciatie4 ,9 de ,oo/elijke gal]ij d] ,uffizi s*itt]t ze als e5 /raal van g\d1 de ,heilige ,boods*ap van ,simone ,m>t9i en ,lippo ,memmi1 van ,si5a4444 ,nerg$aald is jui/ de ,engel1 v]rass5de de ,maagd1 wa> ze zat op h>5 ivoor-+elegd5 zetel1--a*t] zi* e5 doek van g\d--1 ha> geb$5boek nog 9 de v+]s4444 ,to5 de ,engel daalde1 heeft zijn glans alles ov]/raald en g\d gemaakt4 ,want en g\d5 li*t heeft de ar*itectuur van de maagdelijke kam] ov]s*itt]d1 en de atmosfe] is er geword5 als e5 atmosfe] van g\d1 zi*tba> /(g\d1 ( de trill+5 van de lu*t zi*tba> zijn geword5 en g\d4 ,g\d1 ma> e!ris* g\d1 en niet g\d van metaal1 ma> g\d van engelglans1 rond5 zi* nu de drie bog5 d] kam]4 ,en 9 het midd5 d] midd5/e boog daalt de geaureoolde duif van d5 ,heilig5 ,gee/ al ner 9 e5 krans van hemelduifjes1 tweev\dig gewiekte toov]vogel5 met *]ubijn5gezi*t54444 ,op de knien is de ,engel nergezonk51 de ,engel uit zijn my/iek5 fabelhemel1 9 zijn g\dblauw brokaat1 dat g\dt 9 zijn eig5 li*t ma> diep donk]blauwt 9 de plooi5 van zijn kle$4 ,b&51 met heilige spreuk5 be/ikt1 hang5 om hem ner4444 ,jui/ is hij nergezonk51 ge5e seconde gel$51 want hoog nog en pas ev5 toegev\w5 /aan zijne ranke v$]vleugels1 en zijn roodbru+\d5 mantel1 wa>van hij twee e9d5 om zijn hals bond1 fladd]t nog met en slip 9 de lu*t1 9 de all]laat/e w9dbeweg+ van zijn engelvlu*t door sf]54 ,lang1 bleek en fijn is zijn gelaat1 en zijne half toegeslot5 oog5 ond] ev5 opga&e w5kbrauwbog5 gev5 iets voornaam *9eezigs aan zijne s*oonheid1 als 0 hij e5 jonge m&>ijn5zoon1 ma> blond to* golv5 zijne h>51 wa>om zi* e5 glans van olijv5blad]5 wijd-uit he5rondt3 e5 juweel5 si]aad1 als e5 kle9e diadeem1 h\dt di5 op zijn voorho(d va/4 ,zijne e5e lange1 fijne h& heft e5 olijv5twijg2 van zijne &]e /eekt hij d5 wijsv+] op1 als vraagt hij a&a*t4444 ,en nu op5t hij de lipp5 en spreekt hij zijne woord51 die1 als e5 mirakel1 g\d zi*tba> word5 9 het /(g\d d] heilige kam]atmosfe]1 en g\d gaan na> de jonkvr\w toe4444 ,g\d1 door de lelin he51 die hoogslank bloei5 9 e5 g\d5 vaas1 tuss*5 h5 beid51 engel en maagd3 ,ave1 gratia pl5a1 ,dom9us tecum444 ,heel ev5 ma> is ,m>ia ges*rikt als( e5 heilig voorgevoel5 ha> re$s doorsidd]d heeft en de ,heilige ,boods*ap niets is1 dan wat zij v]wa*tte444 ,gezet5 is zij geblev5 op h>5 ivoor-+elegd5 zetel1--a*t] zi* e5 doek van g\d--2 ma> zij is wat g$e9sd1 s*u*t] ev5 huiv]5d 9 elkar4 ,de e5e h& h\dt nog het boek tuss*5 de blad]51 als om het nog niet uitgelez5 blad niet te v]liez52 de &]e klemt d5 donk]blauw5 mantel1 die ook het ho(d omgeeft1 wat di*t] aan d5 op5 hals4 ,en die blauwe mantel1 arabesk-omboord1 omgiet geheel ha> heilig li*aam2 omlij/ ha> gelaat1 zu/]gelaat van d5 ,engel1 za*t *9eezig als van e5 m&>ijn5do*t]1 met de oog51 toevall5d ond] zw>e l$5 en hoog opga&e brauw52 d5 lang5 neus1 d5 nergetrokk5 mond2--die mantel1 kuis*1 h\dt ha> geheel omgot5 en laat ma> ev5 zi*tba> het roode ond]kle$4444 ,re$s /raalt de heilige krans ha> om het ho(d4 ,e5 m$elijd5 kijkt ond] op uit d5 blik van d5 ,boods*app]1 als weet hij re$s van h>e sm>t51 die kom5 zull54444 ,ma> zij neemt aan 9 vrome resignatie en zond] hoogmo$1 neemt alzoo aan1 omdat zij voorgevoelde--niet h>e sm>t5 nog1 ma> wel de ,annonciatie1 gezegd 9 g\d5 woord5 van mirakel1 ga&e door engels*itt]+1 die alles ov]glansde3 ,ave1 gratia pl5a1 ,dom9us tecum444 ,9 de ,oo/elijke gal]ij d] ,uffizi s*itt]t ze als en /raal van g\d1 de ,heilige ,boods*ap van ,simone ,m>t9i en ,lippo ,memmi1 van ,si5a4 ,flor5ce1 ,oct4 '#ic4 ,,ii4 ,,p9cio4 ,op de balu/rades1 de tr$5 van de groote ,scala della ,tr9ita de' ,monti--de trap1 die na> de ,piazza di ,spagna nertre$t--sl5t]5 de modell51 ( ligg5 ze lang-uit1 lui4 ,jong5s--zw>te oog51 zw>te h>51--9 hunne ,rome9s*e ,campagna-dra*t1 blauw en roodbru9 en gelapt1 op d5 puntig5 ho$ e5 geknakte pauwever4 ,lui ligg5 ze3 ondeug5d gaan hunne zw>te oog5 na> de vreemdel+51 die bov5 w&el51 als zegg5 ze3 je kijkt na> ons1 je v9dt ons mooi en wij1 wij et5 onze *9a's-appel53 de zon s*ijnt w>m1 gemakkelijk is het lev54444 ,9 de zon geur5 de g\d5 vru*t51 de *9a's-appel5 en m&>ijn52 a*t] de /apels zitt5 de v]koop]s op d5 grond4 ,e5 enkele vr\w1 met zuig5d k9dje aan ontbloote bor/2 e5 pa> meisjes met vi]kant5 ho(ddoek1 reik5de h>e bloem2 e5 oude1 grijze man1 9 ruim51 bru95 plooimantel1 net e5 patri>* ( e5 pr(eet4 ,ma> me] de jong5s en de k9d]52 de kle9e dreumess5--nauwlijks kunn5 ze loop5 en bi$5 ze hun lucif]s--de dreumess5 9 wat gelapt oud bru9 fluweel en het hemdje slipp5de uit e5 s*eur van het fluweel5 broekje1 expres zoo1 om de s*ild]a*tigheid4 ,en bijna ,moors* doet de ,tr9ita de' ,monti1 roomgeel met twee tor5s1 teg5 de blauw5de late middaglu*t2 t]wijl zoo /]k als e5 aroom van zonvitaal lev51 de *9a's-appels geur54444 ,na> d5 ,p9cio toe /ev55 de w&ela>s1 de rijtuig51 bont 9 /room+ van kleur54 ,de rijtuig5 met de pa>d51 trappel5d en glad van huid en met de gecambre]de kopp51 met de wirl5de gele en roode spak5 d] wiel52 9 de rijtuig5 de kleurige dames1 de bonte k9d]meid51 fris* en bloz5de la*5de1 de bre$e bonte l9t5 ge/ok5 op het zw>te ha> met groote1 zilv]5 speld51 die /aan 9 aureool2 en la*5de h\d5 zij de tere k9d]5 op1 de rijke-lui's-k9d]51 als pakjes witte kant4444 ,ond] aan de viale's en t]rass5 van d5 ,p9cio koepelt de groote /ad4 ,e]/1 ruim1 en vlak b5$51 de ,piazza del ,popolo1 met d5 obelisk en de wat]spuw5de leeuw51 de groep5 beeldh\ww]k1 de graniet5 kolomm5 en de bronz5 tr(een2 e5 lange1 e5zame weg1 grijzig1 s*iet re*t weg na> ,/4 ,piet]1 opwelv5d5 reuz5koepel1 na> de gevang5isa*tige vi]kantmassa van het ,vaticaan1 aan het e9d1 9 de v]te4 ,l9ks1 aan de ,piazza del ,popolo1 de koepels h>] beide k]k5--,santa ,m>ia re*ts--en a*t] die koepels1 v]d] en v]d] weg1 wijk5de na> de v]te1 de koepels en de koepels altijd1 de ronde en de ovale en de platt]e koepels1 de zee van koepel5de k]k54444 ,en a*t] die k]k5 en koepels en tor5s de violetvale ,campagna1 t]wijl de heuvel5kl+ met de cypress5 van d5 ,monte ,m>io en de pijn5 van d5 ,janiculus--p>apluie-a*tige boom51 kle9 9 de v]te1--d5 horizont /remm54444 ,en rond1 als e5 g\d5 bal1 v]bl9d5d wie uitkijkt ov] de /ad1 hangt de zon 9 de wolk5looze lu*t1 het transp>ante e!r1 limpid5] na> het ,oo/5 toe1 wit br&5de1 nu ze daalt1 en /raks a*t] de dak5 v]dwijn5 zal4444 ,( 444 nevel5 zwev5 ov]1 drijv5de doorzi*tige vaalh$51 die vull5 de /rat5 en af/omp5 de duiz5d5 koepel+51 en zi* 9 de v]re p]spectiev5 op/apel5 tot me] melka*tige wez5lijkh$51 als spok51 die beli*am54444 ,dan is het e9de4444 ma> hangt nog de zon1 dan s*itt]t de ,p9cio bont1 en ond] op zijn vial51 bov5 op zijn t]ra/u91 fonkel5 de palm5 en mimosa's zuide-a*tig 9 de laat/e s*ijnsels1 flonk]5 de cactuss5 en alos1 blauwgro5 met werflikk]+5 van brons en metal52 en de h]f/platan51 vol blad]5 van eff5 g\d1 klat]5 hunne g\d5 t9t5 aan teg5 d5 limpid5 blauw5 hemel4444 ,dan s*itt]t de ,p9cio bont1 ond] zijn bonte boom51 g\d en gro52 en de wiel5 d] rijtuig51 de l9t5 en speld5 d] m9n51 de pluim5 en uni=m5 d] muziekant51 de s\tanes d] sem9>i/5--rood1 blauw1 pa>s*1--de pij5 d] monnik51--de ,capucijn]s bru91 en wit de ,b5$ictijn]s1--wirl5 kaleidoscopis* door elkar2 bont1 ma> kle9 bont1 t]wijl de /ad zi* b5$5 uitbreidt1 koepel5d en reusa*tig4444 ,rome1 ,dec4 '#ic4 ,,iii4 ,,san ,,pietro4 ,de zon s*ijnt 9 vol li*t b9n51 9 de baziliek1 wa> de m5s*5 nog we9ig zijn3 de groote baziliek1 wijd en g\d met de g\d5 /ukk5 vi]kant aan h>e b9n5koepels1 die 9 de lu*t horizontale cirkels rond51 wa>op wer &]e cirkels re*t /aan1 als g\d5 reg5bog54 ,zoo buig5 de cirkels zi* langs elkar1 9 p]spectief van segm5t5 en snijd5de cirkelbog51 van g\d4 ,het li*t is er egaal1 k\d1 op al dat g\d1 zond] wazigheid en zond] ziel1 zond] my/iek tuss*5 al die cirkels van ov]al ev5 fel s*itt]g\d4 ,en k\d1 bov5 d5 bronz5 reuz5baldakijn van g$raaide zuil51 cirkelt de ,spreuk zi* 9 blauwe reuz5lett]s van mozaek op g\d3 ,gij1 ,petrus1 zijt e5 rots1 en op di5 rots zal ,ik b\w5 ,mijne k]k en aan u zal ,ik gev5 de sleutel5 van het ,rijk d] ,hemel54444 ,er zijn we9ig m5s*5 nog1 v]lor5 ond] de g\d5 reuz5cirkels4 ,hunne kle9e aantall5 v]liez5 zi*1 wa> ze wa*t51 wa> ze e9delijk1 op de ellebog5 geleund1 wa*t5 aan het hek van plank51 dat e5 gang maakt van de kapel van het ,h4 ,sacram5t1 met e5 hoek midd5 de baziliek door1 met e5 hoek na> het zijalta> re*ts4 ,en kle9 is de wa*t5de m5igte1 al telt ze duiz5d51 kle9 zw>t v]lor5 ov] het m>m]1 ond] de hoog opbuig5de koepel+54444 ,op enkele af/&5 /aan de helleba>di]s1 telk5s twee1 9 de gang van plank52 we9ige4 ,fl9k /aan ze1 leun5de op hunne helleba>d51 de uni=m rood1 geel en zw>t2 de broek rood wijd1 wa>ov] losse gele b&5 hang5 tot de knie1 met de nauw]e hoz51 geel en zw>t1 tot d5 voet 9 lag5 s*o54 ,de kop]5 /ormb& van d5 helm1 die diep op de oog5 ru/1 sluit nauw aan de ond]lip4 ,e5 oude he]1 omsla*tig1 buigt zi* ov] de plank5 balu/rade en vraagt iets1 9 log ,italiaans*1 aan e5 van h54 ,hoe ,zijne ,heiligheid kom5 zal en van wa> en hoe laat4444 ,kort antwoordt de helleba>di]1 vri5delijk to*1 tot het hem e9delijk te lang duurt1 en hij1 kort]1 zegt3 --,non s que/a4444 non s4 ,de oude he]1 omsla*tig1 b$ankt d5 helleba>di]1 b$ankt hem zer1 omdat het zoo int]essant is1 niet wa>1 zoo e5 int]essante dag4444 ,en v]leg51 niet wet5de hoe te do51 la*t de groote helleba>di] ev51 en zegt3 ,si1 si1 en w5dt zi* af1 v]leg544444 ,de m5igte is wat zw>t] en di*t] geword51 ma> d]tigduiz5d5 s*ijn5 zij to* nog niet1 die m5s*5 aan het hek1 9 die reuzek]k1 die zi* reusa*tig] uitbreidt1 na>mate er me]d]e kom5444 ,door de vrije ruimte tuss*5 de plank5 loop5 af en aan kanunnik5 met bonte pel]9es1 biss*opp51 e5 enkele k>d9aal4444 ,ze loop5 haa/ig1 met e5 slordige haa/2 slordig zijn hunne kle$]51 vaal1 goor1 d(1 onaanzi5lijk4 ,dat is e5 biss*op en dat e5 kanunnik en dat is e5 k>d9aal1 wij/ m5 elkar1 want h5 aanzi51 dat ze het zijn1 doet m5 niet4 ,dan he]5 9 rokk51 met c]emoniekett+5 om d5 hals en *oorjong5s1 9 het zw>t met vuile1 witte *oorhemdjes2 af en aan loop5 ze3 en br5gt er1 la*5de1 e5 hoop witte hemdjes 9 zijn arm5 erg5s weg1 en haa/ zi*4444 ,de groote helleba>di] heeft het w>m ond] zijn drukk5d5 helm en ligt di5 ev5 op1 met e5 zu*t4 ,en m5 wa*t4 ,dames1 9 het zw>t1 kant5 voiles ov] het ho(d1 zitt5 op v\w/oeltjes1 aan het hek1 te wa*t54 ,&]e dames dr+5 op1 bont] gekle$1 b9ocles 9 de h&4 ,hi] en da>1 teg5 het massief vi]kant d] zuil5 aan1 ligt iem& te bidd51 9 vrome v]liez+4 ,en ge5e emotie is 9 het wa*t54 ,ond] de reusa*tige g\d5 cirkels1 aan het plompe1 h\t5 hek1 dat e5 gang maakt1 is alle5 e5 za*t dr+51 e5 zielloos zi* op/ell51 om te zi54444 ,e9delijk4 ,e5 opto*t wil zi* vorm53 de vuile *oorjong5s1 la*5de1 gie*el5de1 peut]5de 9 hun neus1 sle*t g$rild door e5 pat]1 die ge5 orde h\d5 kan4444 ,de he]5 9 rok1 de biss*opp51 ordeloos1 wa*t5de op elkar2 miss*i5 nog &]53 e5 pa> k>d9al54 ,ma> m5 ziet niet me]1 want ene /em beg9t er e5e lange fraze van e5tonig gejui*1 wa>9 het3 ,evviva il ,papa-,re1 opkl9kt en &]e /emm51 zwak1 jui*5 me4444 ,en alle oog5 zi5 met gulzigheid na> d5 v]guld-en-glaz5 draag/oel1 de portant9a1 g$rag5 door drag]s 9 liv]ein van gebloemd rood ,utre*ts* fluweel1 die aan oud]wets*e kanap's do5 d5k5444 ,de helleba>di]s /aan re*t en salue]5 met de wit kato55 h&4 ,9 d5 draag/oel s*em]t zi*tba> de gezet5e ge/alte van d5 ,paus1 oud-t5g]1 9 het wit1 de witte kalot op de grijs-witte h>51 het ho(d buig5de l9ks en re*ts en de h&5 na> de m5igte re*ts en l9ks heff5de met het geba> d] zeg55de v+]s4 ,het gelaat is oud-fijn1 wasbleek1 van e5e eff5e wasblankheid1 zond] vele zi*tb>e rimpels1 zond] di5 van d5 neus om d5 mond he5 gegroefd5 grijnsglimla* d] portrett5 en plat54 ,want de glimla* is ma> ev52 ov] het gelaat wasemt e5e b5evol5te glimla*5de za*!id1 en het oog1 met diep-9 gloei5de intellig5te vonk1 w5dt ov]al he5 zijn innig5 blik1 met iets van liefhebb5 en weemo$1 ov] de jui*5de getr\w5444 ,en navrant is dit3 die ,maje/eit d] ,ka?olieke ,k]k1 toegejui*t1 ma> omgev5 door ,zijne onwa>dige1 onple*tige1 slordige cortge3 de vuile *oorjong5s1 de gore kanunnik51 de leelijke drag]s1 ga&e tuss*5 de plank5 die e5 hek vorm5444 ,ga&e voorbij het ,hoogalta> ond] d5 bronz5 reuz5baldakijn1 met de tombe van ,/4 ,pet]1 wa>1 om r\w ov] het w]eldlijk gezag1 de mis nauw me] gelez5 wordt2 ga&e1 om r\we1 zond] wi]ook1 de k>d9al5 zond] hunne slep5de ple*tgewad51 ga&e zond] de wuiv5de s*aduw5 van ver5waai]s1 ga&e zond] al d5 spl5deur van vroeg]1 to5 de ,heilige ,vad] g$rag5 w]d tuss*5 e5 di*te haie van helleba>di]s en niet tuss*5 e5 leelijk hek van onv]si]de plank54 ,9 de kapel van het transept1 re*ts van het v]w$uwde ,hoogalta>1 is de m5igte d] d]tigduiz5d5 opg$rong51 b5auwd vol1 aan werszijd5 van het hek2 de m5s*5lu*t hangt er1 zoet en wee4444 ,en 9 het *oor z+5 nu de zang]s d] ,sixtijns*e kapel1 matweg1 zond] extaze4444 ,ontzett5d wijd en hoog s*ijnt de k]k1 a*t] leg v]lat52 de zijkapel e5e k]k op zi*zelve2 de ,paus niet te zi51 v]geefs gezo*t door b9ocles 9 weifel5de h&5 voor reikhalz5de gezi*t54 ,op het alta> da>g9ds1 v]1 v]weg1 teg5 de vaag s*em]5de m>tyre van d5 ,h4 ,erasmus aan1 niets dan e5 kruis en1 aan werszijd51 drie ka>s54 ,de prie/]s-c]emoniemee/]s nem5 er de misgewad5 en gaan er me de trapp5 af1 om ze d5 ,paus te bi$54 ,en de ,opp]prie/] v]rij/ e9delijk1 zi*tba> nu bov5 de oog5 d] m5igte1 9 de g\d5 kazuifel1 de witte kalot op de witgrijze h>5 en voorzi*tig1 langzaam ple*tig1 do5 zijne h&5 de geb>51 die heilig54444 ,kle9tjes kl9kt de bel en kl9kt wer en de m5igte knielt1 di*t 9 elkar g$rong54444 ,en niet1 zooals vroeg]1 dav]5 er bov5 d5 koepel bazu95 d5 hemel toe1 en v]meld5 het oog5blik1 dat de ,ho/ie omhoog is gebeurd1 en niets is te zi5 door het zw>t d] kniel5de m5igte1 tot de bel wer kl9kt en ze rij/4444 ,het kruis en de zes ka>s5 zijn wegg5om5 en e5 v]gulde arm/oel wordt er op de zelfde plaats1 op het alta> zi*tba>4 ,en de ,paus is er nu gezet52 9 de v]te gaat iets om van het aanbi$5 van e5 groot1 wit1 vi]kant plakkaat1 e5 adres3 aan beide zijd5 d] kapel zijn de v]s*ill5de sociteit5 opge/eld1 met h>e van53 op ha> v]zoek 0 het1 dat ,zijne ,heiligheid deze mis vi]de4444 ,en er gaat1 vaag1 9 de v]te iets om van het buig5 van rugg5 en m5 raadt d5 voetkus2 dan rij/ e5 he]1 die het adres voorlee/1 op zij van d5 ,paus2 met luide galm+5 kl9kt telk5s zijne /em4444 ,e5e v]moeidheid s*ijnt d5 ,heilig5 ,vad] ner te brek54 ,het ho(d hangt diep op de bor/1 en heft zi*1 n]veus1 9 e5s op2 n]veus /eunt de re*t] dan het ho(d en de l9k] da>na1 als( het ho(d mo is en niet weet wa>he54444 ,dan vall5 de beide arm5 slap en de h&5 hang5 af van de leun+5 van d5 g\d5 /oel1 als( die zwakke h&5 het opgev5 het mo$e ho(d te /eun54444 ,en groot is hi]na de v]wond]+1 als--het voorlez5 geindigd--e5e resurrectie d5 ,paus bezielt2 hij zi* re*t heft 9 d5 zetel en antwoordt1 en van zijne /em is ge5 klank te hoor51 ma> kra*tig1 en]gis* slaan de geb>5 zijn] ge/]kte h&51 slaan ze re*ts1 l9ks2 ov]tuig5d knikt het grijze ho(d me en met i$]e beweg+ ond]lijnt hij zek] wat hij zegt1 9 dankb>e a&o5+ om hun all] liefde4444 ,en da>na wa*t m51 lang1 e9deloos lang4 ,te zi5 is niets me] en wat er eig5lijk gebeurt is iets geheimz9nigs1 iets alle5 voor +ewijd54444 ,want de halz5 rekk5 zi* en de b9coles will5 kijk51 ma> te v]geefs4444 ,en m5 loopt 9 het rond door de k]k2 de ,pauselijke g>des ook loop5 wat rond1 za*t glimla*5de prat5de4444 #a ,op de balu/rade van het ,hoogalta> zoekt m5 te zitt51 /ijf van het lange /aan4444 ,en het wa*t5 heeft iets1 dat van /reek br5gt1 omdat m5 niet me] weet hoe en wa>om4444 ,tot e9delijk e5 gejui* werkl9kt1 zakdoek5 en ho$5 wuiv54444 ,nu niet 9 d5 glaz5 draag/oel1 ma> op d5 g\d5 zetel wordt de ,paus t]ugg$rag54444 ,en vol jui*5 de ,evviva's op1 met e5 en?\ziasme vol ov]tuig+1 en e5e diepe emotie sidd]t door all5 he51 die da> jui*51 als de ,prie/]1 9 het wit1 met d5 rood5 mantel1 die ev5 ov] de knie drape]t1 nad]t1 en de zeg5 ov] hunne ho(d5 nervalt van de twee v+]s1 die zi* beurtel+s heff51 l9ks en re*ts4444 ,aan e5 di] wass5 v+]s--e5 witte h&s*o5 dekt de halve h&--s*itt]t de groote r+ met flonk]5d5 /e54444 ,en de emotie is zoo innig wa>1 spontaan gevoeld1 op dat oog5blik1 als de drag]s nog enmaal /il h\d51--voor de deur d] kapel1 vr het he5gaan--en de ,paus zi* nog enmaal buigt1 re*ts en l9ks1 en voor de laat/e maal de zeg5 nervalt1 dat zij we55 en er e5 oude b$ela>1 goor1 bru9 en bev5d vuil1 uitb>/ 9 snikk51 die /ott]5 door zijn laat/5 jui*klank he54444 ,de jongeli$5 d] sociteit51 die vroeg5 om de ,mis1 /ort51 9 extaze1 zi* nog nmaal na> de deur5 d] kapel4444 ,ma> de ,paus is v]dw554 ,de groote midd5poort d] baziliek op5t zi*4 ,het zonli*t1 het lev5 da> buit51 vloeit b9n54444 ,en de m5igte1 zw>t1 zw]mt uit en /roomt1 als 9 cascades van m5s*51 ov] de trapp5 he51 9 de piazza4444 ,rome1 #ag ,dec4 '#ic ,,iv4 ,,brief ,,uit ,,rome4 ,rome1 ,jan4 '#id4 ,weet je1 wat er 9 ,rome van je gev]gd wordt1 als je e5igsz9s de pret5tie wil mak5 ,rome te k5n5 en ,rome gezi5 te hebb58 ,t5 e]/e1 dat je de ges*i$5is--zo[el w]eld- als kun/hi/orie--van ,romulus tot ,b]n9i op je duim k5t4 ,dan dat je va/ b5t gev]se]d 9 ,rome's topografien1 van alle die eeuw5 door1 bij voorbeeld z1 dat als je 9 ,/4 ,piet] komt1 je oog5blikkelijk ook d5kt aan het ,circus van ,n]o en de ,baziliek van ,con/antijn1 wa>op de ,ka!draal als op tron5 omhoog rees2 dat1 9 het bont-mod]ne gewoel van d5 ,p9cio1 je oog5blikkelijk ook d5kt aan ,messal9a1 die er e5s h>e tu95 _h en orgien vi]de4444 ,om dit e5igsz9s na> eis* te kunn5 do51 wordt niet alle5 de hi/oris*-topografis*e k5nis d] metropool v]langd1 ma> da>5bov5 de psy*ologis*e k5nis van jezelv52 namelijk3 de ma*t om je indruk-en-/emm+ van het oog5blik1 oog5blikkelijk ook1 e5 bliksemvlugg5 retrospectiev5 grad5boog te lat5 bes*rijv51 die nauwkeurig aanteek5t alle indrukk5-en-/emm+51 welke je ond]v9dt bij di5 ,s*wung van ,n]o tot ,leo ,,xiii en van ,messal9a tot de n\-n\'s met kleurige l9t54444 ,zoodra je dus voet buit5 de poort van je htel zet1 geef je je vooral niet ov] aan e5 indruk van het mom5t--aan de *>me d] uniek transp>ante lu*t1 wa>teg5 de k]k5 aankoepel51 de citro55 g\d /ippel51 de v]m9kte zuil5 h>e weemo$ige maje/eit /rak zett5--ma> oog5blikkelijk /el je je voor--van ,romulus af--hoe die /raat van je htel vroeg] 01 en welke runes en /atu5 ond] je voet/ap begrav5 kunn5 ligg54444 ,en t]wijl je gaat1 moet de retrospectieve grad5boog dat alles 9 je gee/ aanteek55 en jui/1 alsjeblief4 ,dus vooral dit3 ge5 *>me van het oog5blik4 ,heb je hi]aan behoefte1 ga dan ov]al he51 ma> niet na> ,rome4 ,lees er ,ouida's ,ariadne nog e5s op na2 dan zal je zi5 hoe het behoort4 ,gioia en ,crisp9 en ,hil>ion--uit dat boek1 dat me1 to5 ik vijfti5 01 9 extaze bra*t6--en nu8 ,helaas444 --ze zijn all5 heel v] 9 die kun/ van retrospectief g5iet5 en als ,crisp9 9 e5 /alletje van het ,ghetto e5 oud /uk brokaat ziet1 d5kt hij oog5blikkelijk aan ,vittoria ,colonna1 die dat wel zo kunn5 g$rag5 hebb54 ,zoo behoort het als m5 e5igsz9s ,rome wil be/ude]51 ook al be/aat het ,ghetto niet me]4 ,heb je nu deze hi/oris*e1 ae/hetis*e en psy*ologis*e k5nis v]kreg51 ga dan drav5de zi51 's o*t5ds1 's middags en 's avonds met maanli*t1 want de tijd s*iet je &]s te kort4 ,ho je niet op met eig5 op9ies te will5 v]zamel51 want die zijn ov]bodig en je kan veel vlugg] en praktis*] e5 a>dige bloemlez+ mak5 uit ,ba$ek]s ,guide1 ,h>e's ,walks1 en uit romantis*] lectuur als ,ouida's ,ariadne1 ,bulw]s ,ri5zi1 ,haw?orne's ,trans=mation1 ,frances ,elliots ,di>y ( an idle woman1 ,ta9e's ,voyage en ,b\rgets ,cosmopolis4 ,lees die w]k5 aan je lun* en d9]2 dit is ze] ,engels*3 op &]e ur5 heb je er ge5 tijd voor4 ,tr\w5s het e5v\dig/e is lles mooi te v9d53 je kan dat do5 9 me]d]e ( m9d]e mate3 raadpleeg je grad5boog4 ,blijf dan zi5--sight-see+1 zooals de ae/hetis*e t]m luidt d] duiz5de ,engels*e dames1 die 9 /room5 van korte rokk5 ov] ,rome he5 cascade]5--blijf dan zi51 h]haal ik1 g$ur5de ti5 w9t]s--'s zom]s mag je weg1 ma> het is e5 algeme5 erk5de wa>heid1 dat ti5 w9t]s v]eis*t word54 ,en na d5 ti5d5 w9t] mag je1 met niet te veel zelfbewu/heid1 v]kl>53 ge/ude]d te hebb5 aan de ,hooges*ool d] ,w]eld en iets van ,rome te k5n54444 ,ik wil wel1 n$]ig1 bek5n51 dat mijne aspiraties niet zoo v] gaan4 ,ik s*aam me wel e5 beetje1 ma> ik woon ook niet1 als ,crisp91 aan de ,ponte ,si/o1 ma> 9 e5 heel banaal htel 9 e5 leelijke buurt4 ,e5 heele leelijke buurt1 want wie van ,ouida's held5 zo zoo b>ba>s* kunn5 zijn om te won5 9 het nieuwe ,qu>ti]e ,ludovisi1 tuss*5 de banale hooge-huiz5-/rat51 die e]/ de vroeg]e ,ludovisi-tu95 g]une]d hebb5 en da>na e5ige specule]5de ,rome9s*e banki]s4 ,ik s*aam mij ook1 dat ik er woon1 ma> voel me e5igsz9s g$ekt door twee ,russis*e dames1 die hi] ook won5 en wi] e5ige lev5sdoel is3 v]borg5 en ov]kalkte fresco's van ,&rea del ,s>to op te speur54 ,de e5e is weemo$ig mooi1 en ziet er uit als( dat lev5sdoel ook ma> e5 pis-all] is4 ,dan b5 ik blij1 dat ik uitzie op e5 palmboom1 e5 /uk balu/rade--helaas1 niet antiek--van het ,cas9o della ,aurora1 en op dat ,cas9o zelve4 ,to* is dit ,cas9o e5 onwrikba> v]wijt1 dat altijd voor mijn oog5 /aat1 e5 v]wijt aan mijne luiheid1 want er is e5 plafond te bewond]5 van ,gu]c9o3--de ,dag]aad1 die het ,cas9o zijn naam gaf4 ,ma> die bewond]+ wordt alle5 g$uld vor neg5 uur 's morg5s1 en te bewond]5 vor neg5 uur is mij altijd onmogelijk gewee/6 ,en nu kan ik zelfs niet v]kl>51 dat ik to* ,guido ,r5i's veel me] b]oemd5 ,dag]aad zag 9 het ,palazzo ,rospigliosi1 want de pr9s is 9 ,p>ijs en h\dt di5 ,dag]aad a*t] slot en gr5del6 ,iets1 dat mij ze] teleur/elt en mijne begripp5 van logica v]w>t1 want zoo ik de pr9s 01 zo ik jui/ mijn ,dag]aad publiek mak5 ls ik 9 ,p>ijs 01 om er1 9 ,rome1 i$] mom5t van mijn gril zelve van te kunn5 g5iet54 ,logis*] v9d ik dan d5 eig5a> van het ,cas9o1 die alle5 zijn plafond laat zi51 als hijzelve nog 9 b$ ligt4444 ,vlak bij mij1 ook 9 deze leelijke buurt1 is het br&nieuwe ,palazzo ,piomb9o4 ,de pr9s5 van ,piomb9o zijn1 door successie1 eig5a>s geword5 van ,ludovisi--de vroeg]e mooie tu95 van ,le ,ntre--en hebb5 die tu951 die nu e5 i$] betreurt1 v]ko*t als b\wgrond4 ,zij b\wd5 er zi* ook hun nieuw paleis1 wa>van e5 ar*itect mij v]telde1 dat de v]h\d+ van glas en /e5 zoo go$ 01 ma> dat ik to* heel leelijk v9d1 t5 e]/e3 omdt het ge5 kleur heeft1 dan die zijn] nieu:eid1 en t5 twe$e3 omdt het nieuw is1 want e5 paleis moet oud zijn1 ev5als adel1 als het iets b$uid5 wil4 ,op de rez-de-*ausse van dit groote blok is 9 drie ( vi] kle9e zal5 met hideuze plafonds*ild]+5 de b]oemde collectie antiek5 ,ludovisi-,buoncompagni sam5geplakt4 ,arme collectie ,ludovisi6 ,m5 behoeft u niet vroeg] gezi5 te hebb51 om u nu te beklag51 zooals ge op e5 zu9igje geh]b]gd zijt4 ,arme1 arme ,juno ,ludovisi6 ,uwe maje/ueuze1 olympis*e s*oonheid1 no* uwe w]eldglorie heeft uw nieuw5 mee/] t5 m9/e zo kunn5 ro]51 dat hij t5 m9/e met v]s*uldigd5 e]bi$ beh&elde en u uw eig5 zaal gaf1 en e5 a*t]grond van donk] fluweel1 en e5 edel li*t4 ,want ge le]t wl het communisme van onze dag5 k5n51 met zoovele m>m]s sam51 en k\d1 vaal valt e5 brutaal s*ijnsel op uwe god9nemaje/eit1 tuss*5 die /ijllooze nieuwe mur5 en die leelijke plafonds444 ,mij laat ,rome d5k5 aan e5e h>de1 /r5ge1 oude vr\w1 met e5 /rak gezi*t vol rimpels1 k\de grijze oog51 en]gieke dunne lipp5 en groote1 /]ke h&52 e5e vr\w1 die gel$5 heeft1 ma> wie m5 niet aanziet d5 weemo$ van h>e sm>t2 e5e vr\w1 die /e$s ha> le$ wer heeft afges*ud met /]ke z5uw5 en onknakb>e vitaliteit4 ,e5e vr\w1 die zoo is oud geword51 heel oud1 en u le]t3 blijf niet nerzitt5 en treur51 het v]l$5 heeft afg$aan en het lev5 gaat altijd voort1 tot 9 het one9dige2 spiegel u aan mij en s*ep ge5 behag5 9 uwe melan*olie3 dat is ziekelijkheid4 ,ge behoeft niet te v]get51 ma> heb ge5e emotie me] bij wat ge u h]9n]t2 i$]e volg5de seconde br5gt u de toekom/ nad] en ge behoort aan de toekom/1 want al het &]e1 zie1 is niets me] dan as* en /( en s*]f en rune4444 ,en 9 h>e h>de lev5skra*t s*ijnt ze te v]get51 dat s*]f en rune s*oonheid kunn5 zijn1 en dat de ziel van die s*oonheid to* blijft3 de weemo$ van hun v]l$5444 ,want die weemo$ ro]t ha> niet en tuss*5 h>e runes b\wde zij zi* wer op en wat er van h>e runes ov]bleef1 gebruikte zij soms praktis*3 h>e tempels w]d5 k]k51 uit wat zij ov]hield aan antiek m>m] trok zij nieuwe paleiz5 omhoog4444 ,tot op onz5 mod]n5 tijd toe is zij vitaal geblev51 en dit vitale heeft iets onsympa?ieks1 iets h>ds1 iets1 dat afwe]t en ge5e innigheid v]langt en ge5e weekheid duld5 kan1 en /rak blijft zi51 met droge oog54 ,i$]e /ad heeft h>e eig5e fyzionomie en zooals ,flor5ce ha> glimla* heeft van bek5dheid voor mij1 h>e sympa?ieke wer-en-wer-aantrekkelijkheid1 als( ze mij t]ugziet na eeuw51 als( ik vroeg] geademd 9 ha> heb met e5 &] lev51 zoo heeft ,rome altijd en ov]al dat onh>telijk-kra*tige1 v]wijt5de mij mijne zwakheid4444 ,het lief/ heb ik ha> dan ook1 da> wa> ze niet vitaal 01 niet wer b\wde op h>e vroeg]e fondam5t51 afbrokkelde 9 runes1 het lief/ 9 het ,=um en het ,colosseum1 d5 ,palatijn en de ,bad5 van ,c>acalla4 ,ook al /aat er veel mod]ns omhe51 het ,=um1 het ,colosseum1 en de ,palatijn vorm5 e5 geheel van runes1 e5e dood5/ad op zi*zelve en gemakkelijk is er het v]l$5 op te trekk51 9 e5e illuzie van zuil5 en bog51 paleiz5 en tempels444 ,ma> ook zond] illuzie hebb5 die runes *>me4 ,al heeft het ,tabul>ium zijne elegante faade van bog5 met beeld5gal]ij da>bov5 v]lor5 en is het omhoog getrokk5 als de a*t]zijde van het ,kapitool1 de drie zuil5 van d5 tempel van ,vespazianus1 de a*tzuilige faade van di5 van ,saturnus /aan als hooge pozie 9 hunne v]m9k!id met v]morzelde kapiteel5 en /ukk5 kroonlij/1 wa>op de inscripties als afges*eurd s*ijn51 en de e]eboog van ,septimus ,sev]us1 ov] het antieke plaveisel van de ,via ,sacra he51 behield nog veel gr&eur d] ,rome9s*e keiz]-e9d'eeuws*heid ov]4 ,en wa> kan m5 di5 gr&eur bet] nog ov]lev5 dan 9 de titanis*e rune van het ,colosseum1 di5 cirkelb\w van bog5 op bog5 op bog52 ( 9 de v]brokkelde paleiz5 van ,caligula en ,tib]ius en ,augu/us1 ( 9 de reuz5t]m5 van ,c>acalla1 wa> zi* het emplacem5t nog uitlijnt en opboogt van e5 weelde1 die al onze nieuwe luxe m9iem en k9d]a*tig maakt8 ,n]g5s me] dan 9 die ongelo(lijke t]m5 v]rij/ de fantasmagorie e5] sublime decad5ce 9 duidelijk] ommetrek3 de hall5 van m>m] en porfi]1 van zilv]gegre9d wit en wijnkleurig rood1 de vlo]5 9 elaboraat mozaek1 dat het li*aam d] gladiator5 9 elke beweg+ van zijn spi]lev5 toont #b2 de kolossale zwembass9s ond] de blauwte van de op5 lu*t2 beeld5 ov]al en reuz5c\pe's en m5 ziet er de bad]s1 de decad5t51 die1 e5s 9 de t]m51 d5 heel5 dag er hang51 zev5 mal5 zi* bad5 met hoog/ gecomplice]d gebruik van zalf en van geur51 gen]ve]d dan en gebrok5 door de massage hunn] slav5 wat epicuri/iek gaan cauze]5 met de filoz(51 die 9 d5 biblio!ek bov5 lez51 (1 lui1 uit de loges zi5 na> de wor/ela>s 9 de pale/ra1 ( 9 het /adium de c\rses e5 oog5blik bijwon5 als de keiz] gekom5 is2 ,c>acalla1 met d5 bre$5 z9nelijk5 type-kop3 laag fronsvoorho(d1 diepe gluuroog51 kort kroe%a>1 de neus snuiv5d1 de mond dik s5sueel1 zooals m5 hem nu nog ziet 9 het ,vaticaan en ziet 9 het ,kapitool2 ( ,heliogabalus1 de zonneprie/] van ,emeze1 die zo vr\wes*oon 01 dat de soldat51 zoodra ze hem 9 d5 tempel zag51 v]liefd riep5 tot keiz]1 en vooruit zond5 na> ,rome zijne wond]beelt5is4444 ,miss*i5 treff5 ons1 latel+5 van deze eeuw1 de rune's dez] bad5 zooze]1 omdat wij er 9 loop51 met e5 glimla*1 die begrijpt het luxe-lev5 van die bad]s1 en wij1 m$elijd5d met onszelve1 zegg51 dat onze decad5ce to* gr&eur mi/2 omdat 9 onze w]eld zulke t]m5 niet me] te v9d5 zijn1 omdat nze e9d'eeuws*heid1 9 die t]m5 geanalyze]d1 slap wordt en zeurig1 voor e5 go$koopje en v]vel5d en mesqu94444 ,het e5ige antieke geb\w van ,rome1 geheel intact1 is het sublime ,pan!on--,s4 ,m>ia ,rotonda nu4 ,de mur5 /aan als onv]delgba>1 al zijn ook de kapiteel5 en ar*itrav5 als met ham]s v]nield1 geheele /ukk5 m>m] er uit ner gemok]d1 tot het s*ijnt als( gap5de wond5 aan dat bov5beeldh\ww]k gevret5 hebb5 en er nog reuz5litteek5s grav54 ,van b9n5 maakt de welv+--de e5v\dige enkele welv+1 met het ronde oog1 wa>door de hemel kijkt--op mij di5 li*t5 s*rik van s*oonheid1 die ev5 adem b5eemt en di5 zelfs ,/4 ,piet]s b9n5koepel mij niet gev5 kan4 ,en de ess5ce d] s*oonheid van die e5v\dige rondte is v]d] vooral deze g$a*te1 dat m5 d5 antiek5 tempel zuiv] ov]h\dt1 als m5 de ka?olieke alt>5 9 de niss5 rondom er uit wegd5kt444 #ai ,janu>i is de /]fdag van ,victor ,emmanuel1 wi5s ov]s*ot da> ru/ 9 e5 s>c(aag1 tuss*5 twee zuil5 re*ts van het hoogalta>4 ,e5 lijkmis wordt dan 9 d5 morg5 geh\d51 ma> e5 nave vreemdel+1 die me5t1 dat de kon+ en de kon+9 m9/5s bij deze geleg5heid c]emonieel 9 e5e k]k v]s*ijn5 z\d51 b$riegt zi* en /aat op nieuw voor het gecomplice]de raadsel1 dat de v]h\d+ vraagt tuss*5 ,vaticaan en ,quir9aal4 ,hunne ,maje/eit51 v]telde mij e5 (fici]1 hadd5 sle*ts de g5]ale repetitie bijgewoond1 ik me5 9 het ,palazzo ,doria-,pamphili4 ,hi]bij wil ik nog ev5 voeg51 dat de kon+9 ze] devoot is1 gecanonize]d5 en gebeatifie]d5 9 h>e familie telt1 en1 na> m5 zegt1 i$]5 morg5 incognito de vroegmis bijwoont 9 de k]k van h>e p>oisse bij het kon9klijk paleis4444 ,aanwezig bij di5 lijkdi5/ w>5 to* ,militaire en ,civiele ,huiz5 van beide ,maje/eit51 het corps diplomatique1 en alle militaire en civiele autoriteit54 ,e5 betrekkelijk kle9e ruimte bleef ov] voor &]e invits1 voor het me]5deel de kolonie d] vreemdel+51 met het onmisba> rijkelijke ,brits*e cont+5t4 ,vreemd doet het ons1 rigide ,noordel+51 aan1 hoe gul de ,italian5 met etiquette omspr+54 ,op de invitatieka>t5 /ond voorges*rev53 r\wkle$+ voor dames en he]5 beid54 ,onze ,m9i/]-,rezid5t _h da>5bov51 bij het toez5d5 d] invitatieka>t51 ons hi]op 9 zijn brief att5t gemaakt1 zoodat1 zo[el mijne dames als ik1 er e5v\dig niet &]s ov] da*t5 dan te gaan 9 het zw>t4 ,ma> jawel2 al w>5 de he]5 ov] het algeme5 9 rok en witte das1 riss5 dames vloeid5 b9n5 9 de mee/ kaleidoscopis*e kleur5m5gel+5444 ,ik moet e]lijk zijn om te bek5n51 dat zij niet all5 ,engels*5 w>51 ma> ook ,italiaans*e vele4 ,het s*e51 dat het ond]s*rift op de ka>t5 alle5 e5 beleefd v]zoek inhield1 dat na> keuze kon +ewilligd word5 ( niet4444 ,na de onple*tige1 ,pauselijke c]emonie1 die wij 9 ,decemb] 9 ,/4 ,piet] bijwoond51 tr( mij ze] wat wij 9 het ,pan!on zag51 vooral zg54 ,want de muziek1 door e5 kra*tig luid *oor gezong5 van jong5s-sopran5 en bass51 0 mij te veel als het ensemble ( de f9ale van e5 op]a en het ,kyrie ,eleison1 dat telk5s en telk5s ov] het d(fe bomm5 d] tromm5 en d5 zilv]slag d] bazu95 uitg$av]d w]d1 s*e5 niet gezong5 9 toon met de smeekbe d] woord54 ,ma> miss*i5 v]eis*te e5 lijkzang voor e5 vor/1 zoo kra*tig als ,victor-,emmanuel1 ook niet al te tere klank54444 ,vooral heel s*oon 9 zijne funbre h>monie 0 de decoratie d] k]k1 donk] geh\d51 omdat het oog van bov5--het e5ige li*t--geslot5 0 en het ma> s*em]de van de tallooze ka>s5 d] groote k&elabres1 om de e]e-katafalk1 die1 9 het midd5 d] k]kruimte1 ze] hoog oprees4 ,dan1 op alle hoogt51 hi] en da> de vlamm5de urn52 soms blus*t5 ze half uit1 en da>na1 door e5 to*t1 flikk]d5 ze wer op met groote tong54 ,ov] d5 +ang1 a*t] de katafalk1 het hoogalta>1 wa> de h(kapelaan (ficie]de2 kurassi]s1 /il-/ijf en h>nas-bl9k5d1 op de tr$52 er a*t]1 9 de koorzetels1 de litanien murmel5de kanunnik51 9 de h& lange ka>s51 die h5 half v]li*tt5 9 het s*aduwdui/] en hunne witte bont5 pel]9es d$5 opvlakk5 als /ukk5 blanke sneeuw4444 ,l9ks dan1 9 e5 e/rade1 de zang]s en het or*e/ en re*ts het mauzoleum3 de s>c(aag tuss*5 de twee zuil51 met twee k&elabres er voor1 van d5 antiek5 vorm1 en wa>uit hooge vlamm5 opkronkeld54444 ,ik h]9n] mij1 d5 e]/5 ke]1 dat wij 9 het ,pan!on kwam5--de e5v\dige1 welv5de ruimte to5--d5 vet]aan met zijne m$ailles1 die waakte bij het graf1 en de twee soldat51 die er1 9 e5 boek1 hunne nam5 s*rev51 met ern/ige gezi*t51 vol van de a&o5+ dat graf te zi51 en ern/ig elkar vroeg51 ( ze ook d5 naam van hun dorp1 hun paese1 z\d5 zett51 en1 langzaam1 to5 beslot5 van ja1 en ik kan niet zegg51 wa>om mij dit ro]de3 dat ze d5 naam van dat plaatsje met groote langzame lett]s s*rev53 miss*i5 alle5 om d5 simpel5 e5v\d van dat feit en miss*i5 wel om de onb$uid5dheid ervan4 ,ik voel mij bes*aamd1 dat ik dit h]9n]+etje v]meld4 ,want ,rome is de /ad niet voor zulke kle9e d+5 en ,rome is de /ad van het ruime1 het geweldige en ontzaglijke4444 ,e5 oog5blik h]9n] ik mij wel vreemd1 dat het ,=um to* zoo kle9 01 voor het compacte lev51 dat er 9 de oudheid geleefd w]d1 tuss*5 de baziliek5 en tempels1 die er op elkar drong5444 ,ma> die h]9n]+ duurt niet lang1 want dadelijk doemt op de ,palatijn1 e5 b]g van nit dan paleiz52 het ,colosseum1 wa>9 zeeslag5 gemime]d w]d52 en ik zie de huiz+5 van d5 oud5 adel3 ,doria en ,colonna en ,f>nese2 ik zie het oude ,pauselijke paleis van het ,lat]aan 9 al de wijdte van wat nu muzeumzal5 zijn1 en e9delijk zie ik ook1 als altijd1 ,/4 ,piet] en het ,vaticaan1 de ,pauselijke /ad op zi*zelve4444 ,en al die lijn5 /rekk5 zi* uit als met horizont5 van ar*itectuur en koepels als reg5bog51 duizel+wekk5d bij de g$a*te aan wat m5s*5 kond5 do5444 ,m5 zo het ,mi*elangelo niet aanzi51 dat hij e5 d] h]on 01 die deze w]eld van het kolossale s*iep54 ,zijne portrett5 en bu/es 9 de ,uffizie en de ,casa ,buon>otti te ,flor5ce gev5 hem niet als e5 titan1 ma> me] met het burg]lijke type van e5 misantropis*5 timm]man4 ,ma> portrett5 en bu/es b$rieg5 en voor ,mi*elangelo is het woord d] conv5tie altijd3 titanis* gewee/1 en blijft dat woord ook de e]/e spontane uit+1 van wat i$] bij zijne s*epp+5 voelt4444 ,en to*444 na die e]/e ov]weldig+1 rij/ e5 twijfel op en e5 vraag4 ,wat is het gevoel1 dat ons dconc]te]t 9 de ,sixtijns*e kapel8 ,is het wa>lijk de op5b>+ van e5 onma*t8 ,ma> zoo dit onma*t is1 is het de onma*t van het g5ie1 de onma*t van het te v]geefs will5 na> het empyreum van het ll]hoog/e1 na> dat supreme en alomvatt5de1 dat voor de m5igte 9 wolk v]slui]d blijft en dat de hoog/e ziel dan to* gezi5 heeft 9 e5 vizio5 van bov5a>ds*heid3 e5 onma*t1 die tragis* is en diep] ro]t dan de gladde p]fectie van welk kle9 tal5t ook4 ,want 9 die onma*t is de mo$1 en mo$ is me] dan kra*t1 omdat mo$ ziel is en kra*t feit3 mo$ de g$a*te en kra*t het middel sle*ts tot de daad4444 ,ik kan1 wat de mee/e d] kun/bes*rijv]s do51 9 de ,sixtijns*e kapel niet jui/ dt zi53 de e5heid1 de volmaak!id d] e9dconceptie van het geheel4 ,9 de ,sixtijns*e kapel zie ik e]/3 het ,laat/e ,oordeel1 de reusa*tige alta>fresco3 e5 gewriemel van alle ev5 zwa> gespi]de l$emat5 9 e5 somb]1 door d5 adem van eeuw5 gembr\ille]d koloriet4 ,heel bov5 me5 ik 9 e5 ma*tige figuur1 die mij bliksem5d treft1 ,god te zi5 ( m9/5s ,jezus1 ma> ik v]gis mij3 #c het is ma> de pr(eet ,jonas444 ,en nu e]/ ziet de blik1 die zakt1 d5 ,opp]/5 ,re*t]1 9 e5 geagite]de h\d+1 die ik niet begrijp444 ,nu zoek ik ook het plafond bov5 mij2 spiegels word5 g]eikt en gelukkig1 want e5igsz9s lang na> bov5 te zi5 met v]wrong5 nekspi]5 is ondo5lijk 9 het g5iet5 van s*oonheid444 ,wa>om to* al die mee/ supreme kun/ voor plafonds1 wa> wat arabesk5 voldo5de z\d5 zijn8 ,en ik zie ge5 geheel4 ,ik zie e5 mozaek van fresco's 9 de lu*t1 die elkar vi]kant opvolg53 het zijn groot]e en kle9]e midd5/ukk51 +eslot5 door e5 elaborate ar*itectuur en sculptuur van ges*ild]de zuil/ukk5 en engeltjes4 ,hoe ,mi*elangelo die ges*ild]de ar*itectuur en sculptuur concepie]5 kon1 is mij iets raadsela*tigs4 ,9 die midd5/ukk5 zijn de taf]eel5 van de ,s*epp+ en d5 ,zondvlo$1 en op de vi]kante pi$e/all5 d] zuil/ukk5 zitt51 9 h\d+51 die elkar nie]51 telk5s vi] figur51 engel5 ( g5ien4 ,dit is re$s veel1 re$s duizel+wekk5d van idee en elaboraat van op/ell+1 ma> het is niet alles444 ,want wat de kle9]e midd5/ukk5 kle9] zijn dan de groot]e1 zijn ze opgevuld met m$aille-a*tige m$aillons4 ,en vooral3 wa> het langw]pige plafond zi* aan werszijd5 welft1 zitt51 ond] de kle9]e midd5/ukk51 de ma*tige ,pr(et5 en ,sibyll52 da>tuss*51 9 ogivale bog51 figure]5 de m9d] vooruitkom5de ,voor\d]s van d5 ,heil&1 met1 op zij nog1 kle9]e bru9ige figur5444 ,bek51 dat het u duizelt4 ,bek51 dat het te veel is1 voor e5 plafond1 te veel vooral1 omdat de reusa*tige ,sibyll5 en ,pr(et5 de figur5 d] ontzett5de w]eldhi/orin op e5 twe$5 grond dr+5 en zelve to* niet s*ijn5 te kunn5 adem51 ev5m9 als de g5ien s*ijn5 te kunn5 zitt5 op hunne nauwe /ukk5 pi$e/al444 ,ma> nu ook zie ik plotsel+1 duidelijk] en duidelijk]1 dat alles op zi*zelve1 trots dit gemis aan atmosfe]1 van e5 ong$roomde h]os*e s*oonheid wordt1 die bliksem5d en wer bliksem5d treft4444 ,en dat het ge5 onma*t 0 van d5 s*epp]1 want dat hij kn1 ma> dat hij te veel s*iep 9 e5e te kle9e ruimte1 te veel lev5 riep op e5 te kle9e opp]vlakte3 het plafond en d5 alta>muur van e5 kapel444 ,en e5 v]lang5 rij/ op om i$] di] figur5 alle5 te zi51 telk5s afgezond]d van al de &]54444 ,ik h]9n] mij1 9 ,flor5ce1 9 de ,academia delle ,belle ,arti1 d5 ,et]no ,padre van ,c>lo ,dolci4 ,to5 ik dat /uk voor de e]/e maal 9 het oog kreeg1 nad]de ik het met e5 glimla*1 ma> bleef er to* lang op />54 ,e5 jong1 week1 weemo$ig gelaat1 met lange blonde h>51 met oog5 vol van e5 onuitsprekelijke melan*olie1 e5 gelaat als e5 bloem1 sm>tdroom5d zi5de uit het li*t van eig5 goddelijkheid1 de blauwe en roode drap]ie va/geh\d5 door e5 /ral5d juweel en de h&5--de kle9e1 zwakke1 mooie vr\w5h&51 die nooit e5 w]eld kond5 s*epp5--9 e5 vaag geba> bewog5444 ,ne51 dat 0 ge5 ,et]no ,padre1 dat 0 nauwlijks zijn ,zoon1 dat 0 zelfs ge5 ,heilige1 die na> m>tyre sma*tte2 dat 0 e5 m5s*1 e5 k9d1 e5 zwak k9d1 op d5 goddelijk5 troon v]hev51 en er niet voor ges*ap51 en niet wet5de hoe en wat1 en vol melan*olie1 ov] het lot1 dat hem ,god maakte1 ,vad] van het ,heelal1 ,et]no ,padre444 ,en to*1 dit jui/ 0 de innige *>me van die s*ild]ij1 die absolute m5s*5 boos maakt en die absolute m5s*5 m9a*t54 ,het 0 de *>me1 de te$] melan*olieke *>me1 van het zwakke1 dat g]oep5 wordt tot d5 pli*t van het all]hoog/e1 de *>me1 die ons1 op a>de1 ro]t 9 e5 k9d1 dat e5 kroon draagt444 ,en zeg me nu niet3 die ,et]no ,padre van ,c>lo ,dolci is ge5 ,god3 ik zie dat wel en ik weet dat wel4 ,ma> ook zie ik1 dat uit die bloem van blonde kleur en za*t5 glans1 die ,c>lo zijn ,et]no ,padre noemde1 geheel het k>akt] van d5 s*ild] trilt1 t5 m9/e zooals ik dat k>akt] zie444 ,want me] do5 wij niet en wij b$rieg5 ons altijd444 ,en dit v]hoogt one9dig de *>me van de absolute s*oonheid e5] s*ild]ij3 er d5 s*ild] 9 te zi51 zooals ik ,fra ,angelico 9 zijne fresco's zie van ,san ,m>co en ,c>lo ,dolci 9 zijn ,et]no ,padre en ,mi*elangelo 9 d5 ,zijn5444 ,9 d5 ,zijn5444 ,de imm5se ma*t1 de kolossaal/e kra*t1 die zi* ooit de m5s*5 droomd53 de ,god1 die s*ept4 ,de ,god1 die uit d5 *aos 9 zeen van glans opzweeft en is en dui/]nis s*eidt van li*t1 met en geba> van op5spreid5de arm51 en uit kolk5 van w>rel5d li*t de zon rondt en ze sl+]t wa> ze nu eeuwig /aan zal1 en de maan dan sl+]t en di*t] dan zweeft en oproept en v]deelt1 alles sle*ts met en geba>3 het wat] hi]1 het l& da>1 de plant5 en de di]5444 ,de ,god1 met d5 ma*tig5 frons van s*epp+sg$a*te1 die troont op zijn voorho(d1 met de oog51 die vr zi5 door het opdoem5de heelal1 en die1 t]wijl zijn engel5 zi* dr+5 teg5 hem aan en zi* v]s*uil5 9 zijn opblaz5d5 mantel en zi* dekk5 de oog5 voor het li*t1 dat gebor5 wordt--de ma*tige arm5 uitzwaait en met d5 v+] de zon ha> punt wij/ hi] en de maan h>e baan1 da>g9ds444 ,de ,god1 di5 da>na e5e intim]e1 my/]ieuze g$a*te bezielt1 e5 ondoorgrondelijke droom1 en s*ept d5 m5s*1 ,adam2 zijn fronsvoorho(d heeft zi* v]eff5d2 iets te$]d]s v]za*t zijn blik1 en g$rag5 door zijne engel51 die hijzelve wer 9 zijne arm5 draagt ( ze s*uil5 laat 9 zijn welv5d5 mantel1 /rekt hij e5 arm uit en roept1 met voorzi*tig5 wijsv+]1 d5 m5s* op1 zijn speeld+1 dat hij liefheeft1 en ,adam is1 half ligg5de nog1 gemodele]d 9 l$emat5 van mooi/e1 jonge kra*t1 de laat/e wez5loo%eid nog s*em]5de 9 zijne oog5 en d5 arm1 hij ook1 /rekk5de na> d5 ,s*epp] als om aan te ro]5 di5s v+] met zijn v+] ook444 ,de ,god1 die da>na is nerg$aald 9 het m5s*5p>adijs1 dat hij maakte en er niet me] zweeft1 ma> /aat en1 t]wijl ,adam slaapt1 er ,eva s*ept uit zijne zijde1 ,eva1 die m5 er ziet rijz5 uit h>e geboorte met dat vols*oone geba> van op/aan uit het niet1 dat geba> van word+1 de knien nog ev5 gebog51 de s*u*t]heid nog 9 h>5 opri*t5d5 rug1 de h&5 gev\w51 als 9 e]bi$ ( 9 dankba>heid444 ,ik zie ,mi*elangelo 9 die ontzett5de creaties1 ik zie hem ook 9 de ,pr(et5 en 9 de oude1 subliem ma*tig d5k5de ,sibyll51 met die somb]e oog51 die vooruit zi5 9 h>e afwa*t+ d] langzaam ontslui]5de toekom/52 ma> ik zie ,rafal nooit als e5 omlijnd k>akt] uit zijne kun/ oprijz54 ,( liev]1 ik zie hem nu e5s zoo1 en dan wer e5s &]s1 met de wissel+5 van e5e l5ige plooiba>heid1 met de s*itt]reflets van e5e ziel1 die zi* geeft zooals het op het oog5blik het be/e is1 zi* s*ikk5de na> de pauselijke opdra*t5 en to* zi* niet geheel en al s*ikk5de en e9delijk met e5e glimla*5de ins9uatie kronkel5d tuss*5 alles door en gev5de wat hem go$ dunkt4444 ,uit zijne fresco's1 ma> vooral uit zijne titan5sculptuur1 komt het k>akt] van ,mi*elangelo1 die met ,paus ,julius ,,ii me] vo*t--ov] de dtails d] ,sixtijns*e kapel--dan dat hij de knie voor hem boog1 als gespi]d m>m] zelve voor ons uit1 ma> ,rafal blijft altijd indcis en gecomplice]d beide4444 ,zie hem te ,milaan 9 zijne ,sposalizio1 te ,flor5ce 9 zijne madonna's en portrett51 te ,rome 9 zijne ,/anza's ( ,loggia's1 ( arrazzi2 9 de ,f>nes9a ( 9 de ,sibyll5 van ,s4 ,m>ia della ,pace ( 9 de ,transfiguratie van het ,vaticaan2 en het zijn k>akt]wissel+5 en -s*itt]+5 als van /e$s &]e facett51 9 /e$s &]e li*t51 en niet alle5 te v]kl>5 door de drie p]iodes1 wa>9 m5 zijn s*ild]lev5 ond]s*eidt4 ,hoog sympa?iek zijn al die wissel+5 mij niet1 want ik zie altijd 9 ,rafal iets van e5 g5ial5 faiseur3 e5 arti/1 die heel veel en gemakkelijk kan1 en alles glimla*5d doet en bem9nelijk4 ,ik heb hoog] a*t+ voor ,mi*elangelo1 met zijn /rev5 na> het onmogelijke en zijn ve*t5 met het m>m]2 ik zie 9 ge5 enkel kun/5a> zoveel m5s*elijks en h]os* sam54 ,ma> de ,sposalizio is mij m9d] wa>d dan welke s*ild]ij ook van ,p]ug9o1 dan welk /ukje kun/1 die heilige kun/ van ,p]ug9o--al 0 hij zelve ook niet zoo heel heilig--omdat imitatie van mani]1 hoe p]fect ook1 to* altijd secondair blijft4 ,hoog bekor5 mij het magi/rale portret van ,julius ,,ii1 9 de ,uffizie1 en de glanzig kuis*e en g\ds*oone ,madonna del ,gran-,duca 9 het ,palazzo ,pitti1 ma> 9 de ,madonna del ,c>d9ello v9d ik het ,jezusk9d bepaald dik-leelijk en d5 voet1 die op d5 voet d] mo$] /aat1 niet m9d] dan wan/altig1 en de ,madonna della ,s$ia h\dt telk5s en telk5s iets pr5t]igs voor mij1 tegelijk met iets ra-t]re-'s4444 ,de goddelijke glorie van ,rome zijn al h>e antieke m>m]s3 de wergalooze muzeums 9 het ,vaticaan3 ,pio-,clem5t9o1 ,*i>amonti en de ,braccio ,nuovo1 wa> all5 zoo he]lijk ruim /aan1 als( de eig5 atmosfe] di] nu v]m9kte en on!iligde god5 nog om h5 he5 waait1 en bij deze unieke v]zamel+5 sluit5 zi* de collecties aan van het ,kapitool1 van het ,lat]aan1 van ,borghese1 van ,ludovisi en van de ,t]m5 van ,diocletianus4444 ,9 ,pio-,clem5t9o het e]/ de zaal van het ,grieks*e ,kruis3 de antieke mozaek5 op d5 vlo]2 de kolossale za*t gespikkelde en purp]5de porfi]5 s>c(ag5 van de mo$] en do*t] van ,con/antijn d5 ,groote1 en vooral de aanbiddelijke ,afrodite1 na> die van ,knidos van ,praxiteles1 met h>e oog5 van innigheid1 en ha> glimla* van innigheid1 met h>e za*t goddelijke lieftalligheid1 die di*t] tot ons m5s*5 nad]t dan de hoog]e maje/eit d] ,v5us van ,milo4 ,al heeft m5 ook h>e b5$5vorm5 v]borg5 a*t] e5e b>ba>s*e drap]ie van geslag5 ijz]1 dat wit is gemaakt1 zij is nog s*oon1 zoo innig1 lief mooi nog1 dat m5 ha> s*ijnt te mog5 aanbidd5 van heel di*tbij1 zond] pr(anatie van h>e goddelijke ess5ce1 en bij die innige mooiheid s*ijnt de ,m$ices*e ,v5us--9 de ,tribuna te ,flor5ce--geaffecte]d en pret5tieus444 ,en nu v]d] te gaan wordt l\t] g5ot voor de ziel1 die zi* vol gebeeldh\wde impressie's op/apelt4444 ,9 de ,rotonda1 9 het midd51 de porfi]5 reuz5c\pe uit de t]m5 van ,diocletianus2 g9ds de ,juno ,b>b]9i1 ma> zij ro]t me niet ze]2 ze lijkt te veel op de jonge pr9sess5 van ,wales4444 ,ma> dan1 naa/ ha>1 ,ant9os1 zijne bu/e alle51 zijn kop van s*oonheid en vol raadsel4444 ,de nek jong kra*tig en ges]re]d2 het gelaat beelds*oon ,grieks*1 de h>5 laag tot op het voorho(d1 9 re*te krull5 dan vall5de a*t]4444 ,en de oog51 de oog5 vol weemo$1 vol raadsel1 vol vrag5 aan het lev53 wa>om die sm>t1 omdat ik mooi b52 die oog5 vol pe9z5s ov] het onoplosb>e2 die mijm]blik1 wa>9 geheel de sf9x s*ijnt weg te s*uil52 die /raal van lev5d m>m]6 ,naa/ hem1 tev5s aan de voet5 van d5 g\dbronz5 ,h]kules1 de kop van ,adrianus1 ma> niet zoo treff5d en te veel als opgemaakt1 te netjes1 en uit zijne oog5 de antwoordblik niet op di5 van mijn ,ant9os4444 ,ma> dan nog e5s hij1 wi5s s*oonheid zijne ess5ce 01 de ess5ce van zijn le$ en zijn geluk3 ,ant9os1 v]good1 v]he]lijkt door zijn keiz] na zijn dood1 als ,bac*os1 gekran/1 d5 tursos 9 zijn h&4444 ,en op die m5s*elijkheid1 trag$ie van twee ziel51 blikt ner de ,zeus ,otricoli1 als 9 e5 al begrijp5d1 olympis* m$elijd54444 ,9 de ,gall]ia delle ,/atue treft mij het mee/ de v]m9kte ,eros na> ,praxiteles1 zond] arm5 en zond] be551 en da>om zoo pijnlijk1 zoo armo$ig1 als e5e gem>tyrize]de godheid1 ma> zijn kop is intact1 het ha> wat opgebond5 9 e5 /rik op het ho(d van vor54444 ,e5e onuitsprekelijke pe9z+ 9 de nerkijk5de oog51 wa>9 bijna iets trilt van wroeg+1 omdat hij de liefde is en het le$ geeft aan de arme m5s*52 en dan tev5s dat aanbiddelijk noodlottige van geheel zijn armelijk v]m9kt wez51 als( hij /il flui/]t3 ik kan niet &]s en ik moet zoo3 v]geef me4444 ,en zijne ziel1 de zoete ziel van dat /uk m>m] is zoo iets zoets1 zoo iets diep-9 lev5ds1 dat mijne oog5 vo*tig word51 als ik h>e op5b>+ opm]k1 en dat ik hem zo will5 troo/51 en hem zegg53 het le$1 dat je geeft3 het is het geluk1 en de arme m5s*51 ze will5 het niet miss51 nooit4444 ,het is he]lijk da> te dwal51 en hoe lang] m5 dwaalt1 hoe lev5d] de m>m]s word51 9 hunne atmosfe]1 teg5 hunne purp]5de a*t]grond51 met hi] en da> de pra*tige bad5 van zwa>1 rood-gead]d alba/1 en de zetels en c\pes van rosso antico1 en de m>m]5 bas-reliefs teg5 de muur4 ,9 de vi] kab9ett5 van het ,belv$]e1 de ,lacoon1 de ,apollo1 de ,m]curius en de ,p]seus en ,vui/ve*t]s van ,canova4444 ,de ,lacoon heeft mij niet zoo ma*tig g]o]d1 miss*i5 omdat ik 9 e5 beeld me] getr(f5 wil word5 door e5e psy*is*e /emm+1 dan door e5e te dramatis*e activiteit1 die de bekor+ van het /ille m>m] voor mij te veel t\rm5te]t4444 ,van d5 ,apollo v]wa*tte ik ook ge5 ontro]+1 omdat de blik er op zoo gen]ve]d is geword5 door duiz5d5 sle*te copies1 en to* de ,apollo zelve is van e5e hoog genspire]de uitdrukk+1 wa>van de apo!oze /raalt uit zijne oog52 zijne vorm5 e*t] hebb5 iets s*raals en gewild elegants4444 ,canova is 9 zijne ,vui/ve*t]s van e5e kra*t1 die v]baa/ als m5 hem zi* h]9n]t 9 al zijne te$]heid4 ,de vorm5 d] twee kolossale gladiator5 zijn van de gr(/e gespi]dheid en blijv5 to* s*oon1 ma> het is de s*oonheid van twee pra*tige bee/51 zond] ziel4444 ,het is de massieve s*oonheid van enkel =s*e mann5kra*t 9 het geweldig/e van hunne viriliteit2 de gezi*t5 frons5d als wo$5de bee/5kopp51 met wo$5d vlamm5de oog5 en spalk5de neusgat51 die snuiv5444 ,onwrikba> /aan ze beid5 geplant op hunne zw>e voet51 wa>van de groote te55 zi* /]k uitdrukk5 teg5 d5 grond aan2 de e5 geta/ op zi*zelv5 9 de conc5tratie van alle zijne spi]massa's1 wa>van zijn rug1 zijne arm5 en be55 tot spr+5s-uit-elkar s*ijn5 op te zwell54 ,hij /aat 9 de massieve h\d+ van die e5 sprong wil do51 de arm5 aan het lijf1 de omzwa*telde h&5 met v+]s aan elkar1 re$s uitge/ok51 als om beet te pakk5 zijn vij&1 ond] de arm5444 ,en de &]1 geheel na> bov5 opg]ekt1 ook /raf op de be551 de /]ke voet5 gegroeid aan d5 grond van l\t] kra*t1 zwaait d5 e55 arm omhoog tot zijn mok]slag1 die af zal w]51 en de vi]kante v+]s van zijn &]e vui/ drukk5 zi* 9 elkar van /i]5wo$e444 ,en vreemd tuss*5 h5 beid51 contra/1 op d5 a*t]grond1 heft1 e!ris*] /rijd]1 de slanke ,p]seus e5 ,m$uzakop omhoog444 ,ma> van het ,belv$]e is de ,h]mes de hoog/e s*oonheid4 ,vroeg] w]d hij e5 ,ant9os g5oemd1 ma> al de ,ant9oskopp5 v]toon5 de zelfde gelijk5is als fotografis*1 en deze ,h]mes heeft het e*te ,h]mess5gelaat1 zooals de ideale ,h]mes van ,praxiteles het ook heeft3 het smalle prom95te voorho(d van fijn v]/&1 de eig5a>dige oog5 van intellig5tie en intellig5tie vooral de ess5ce zijn] s*oonheid4 ,en die s*oonheid is zoo wond]1 zoo l\t]1 dat zij onuitsprekelijk wordt en de woord5 gaan bezwijm5 bij zijn aanblik en m5 sle*ts 9 /ilte bewond]t1 omdat alle woord5 vaal z\d5 kl9k5 bij de zijne1 als hij de s*oone lipp5 op55 g+ en zegg5 zo zijne eig5e woord51 van goddelijk v]nuft444 ,langs d5 kolossal5 ,h]kule/ors door het ,*i>amonti-muzeum1 ma> hoe s*itt]5de m>m]s de lange gal]ij ook v]zamelt1 m5 is er e5 we9ig mo na al het hoogs*oone van zoo ev54444 ,ik h]9n] mij er to* vele3 ,e5 ,eros1 die zijn boog spant1 9 e5e losse h\d+ van mikk52 e5 ,niobide1 alle5 romp1 ge5 ho(d en ge5e voet5 en to* vol vlu*t 9 de loop5de be551 die g$rape]d zijn1 en zoovele int]essante ar*as*e /ukk5444 ,to* is het e5 ru/ er wat vlugg] door te loop51 na> d5 ,braccio ,nuovo1 en da>1 t]g5d v] en to* treff5d dadelijk1 s*itt]t de ,apoxuom5os van ,lusippos me toe4 ,en ik moet altijd e]/ na> hem1 zond] l9ks ( re*ts te zi5444 ,en to*1 da> /aan de keiz]lijke ,augu/us1 e5 typis*e ,domitianus met e5 laagwre$5 kop2 de ,dorufoor1 de ,canon van ,polukleitos1 copie natuurlijk1 ev5als zijne ,amazone2 en dan l9ks e5 reeks a?let5 en re*ts e5 troep van v]s*ill5de sat]s1 die gi]5 van lev5 en vroolijkheid4 ,ma> de ,apoxuom5os lokt nad] en nad]4444 ,het is e5 beeld1 wa>uit e5e complexe mod]niteit van idee s*iet4 ,e5 a?leet1 ma> fijn van l$51 de be55 zelfs slank en de voet5 heel lang en t5g]2 de re*t]h& is uitge/ok5 en twee v+]s er van h\d5 e5 dobbel/e51 die zij jui/ will5 lat5 vall54444 ,ma> ma*9aal gaat de &]e h& door te s*rapp5 met d5 s*rapp] de olie van zijn ond]>m1 d5 balsem1 wa>me hij zijne l$5 _h gewrev51 voor l5igheid4 ,en 9 zijn beelds*oon gelaat van e5e dwep5de1 mod]n]e s*oonheid--en het zelfde gelaat van ,lusippos' ru/5d5 ,ares 9 ,ludovisi--/>5 zijne mijm]+5 uit1 als d5kt hij niet aan zijn s*rapp51 dat gaat van zelf 9 de ma*9ale beweg+ van het /e$s-zelve-do52 als d5kt hij alle5 aan wat hem zegg5 zal de val van d5 dobbel/e53 zijne ov]w9n+4444 ( zijn n$]laag4444 ,en hoog boei5d 9 de gewone realiteit van zijn e5v\dig do51 van zijn re9ig5d5 uitge/ok5 arm met d5 sikkelvormig5 s*rapp]1 is hij2 omdat zijne pra*tige oog5 blikk5 van e5e geheel &]e g$a*te en uit zi5 na> zijne dadelijk nabij zijnde a?let5toekom/1 wa>aan hij wil geloov51 zoodra de te]l+ valt4444 #d4 ,de m>m]s van ,rome zijn talloos en wond]s*oon4 ,de p51 die hi] s*rijft1 is e5 vlugge p51 de p5 van e5 brief uit d5 vreemde1 die ev5 trekt e5e impressie van h]9n]+2 ze s*rijft ge5e apodiktis*e1 ae/e?is*e /udie van sculptuur4 ,en ze tikt aan1 en tikt aan1 vlug1 en h>e woord5 vall5 ner en will5 niets gev5 dan de reflets di] indrukk5 zelve4 ,ze weet niet1 hoe ze ze all5 zal meld51 mijn m>m]s1 die ik liefheb4444 ,e5 d] ma*tig/e gebeeldh\wde impressie's1 als g$rukt met e5 zegel op de ziel1 geeft mij de /]v5de ,gladiator van het ,kapitool1 de b>ba> met het ruw-mooie gezi*t en het /eile ha>1 en met de /]v5s-emotie 9 de oog54444 ,de gal]ij alda> van de keiz]bu/e's is vol v]rass+52 ,c>acalla pra*tig typis*2 ,caligula e5 he]lijk mooi51 intellig5t5 bazalt5 kop1 die alles v]w>t 9 het bre9 wat m5 van ,caligula las2 ,heliogabalus1 leelijk en geheel niet gev5d de *>me van d5 vr\wes*oon5 zonneprie/]2 en ,n]o1 ook niet dt1 ev5m9 als 9 het ,vaticaan wa> hij gelauw]d /aat4444 ,ik h]9n] me de *>mante k9d]kopjes van ,n]o 9 de ,uffizie1 vol van de all]aanvallig/e jeugd6 ,en ik wil nog e9dig5 hi]me3 zoo ge 9 ,rome komt1 ga na> de ,t]m5 van ,diocletianus4 ,er zijn pra*tige beeld51 e5 ru/5de vui/ve*t] van brons1 e5 koploos li*aam met gebog5 knie van to* nog hoog h>monis*e s*oonheid1 ma> er is e5 kopje44446 ,e5 slap5d kopje van bijna g\dgeel m>m]1 afgeslag5 aan d5 hals1 en ligg5de op e5 fluweel5 kuss51 voor e5 v5/]1 wa>door het li*t er dommels*aduw5d op valt4 ,de neus is wre$ v]m9kt1 als weggevret5 door e5 kank]4444 ,ma> de oog51 als ond] e5 flo]s van doors*ijn5de oogl$51 lev5 9 de sluim]+4 ,de mond haalt adem4 ,en niets is tot ademloo%eid toe treff5d]--om niet wakk] te mak5--dan die indruk van innige sluim]s*oonheid van dat aanbiddelijke amb]kleurige vr\wekopje1 met ha> ges*ond5 neus6 ,v4 ,,mi*elangelo',s ,,cupola4 ,e5 langzaam opglooi5de rond5 /e55 weg e]/1 als e5e kronkel5de viale1 die +eb\wd is door e5 reusa*tige /e5massa4 ,dan e5 groote w5teltrap als e5 reuz5kurketrekk]444 ,en het dak van ,/4 ,piet] breidt zi* uit1 e5 dak als e5e /ad1 want1 als k]k51 rijz5 er ov]al koepels omhoog1 wa>tuss*5 zi* weg5 v]liez51 en1 e5e ka!draal zelve1 v]heft zi* voor me de cupola444 ,e5e hang5de /ad1 hang5de ov] de w]eld b5$5 ha>3 ,rome4 ,ma> de /ad is desolaat1 het geham] van w]kli$5 werkl9kt er444 ,trapp5 wer1 e]/ buit51 de cupola langs1 dan b9n5 har4 ,e5 deur op5t zi*1 op e5e gal]ij444 ,en de imm5siteit van d5 koepelafgrond gaapt aan mijne voet54 ,bov5 mij welft het zi* nog met de welv+5 d] reuz5mozaek54 ,ma> aan mijne voet51 ev5 ond] de lijn van mijn oog1 breidt zi* de duizel+wekk5de s*ijn-ellips uit van d5 koepel zelve1 met de reuz5spreuk3 ,tu es ,petrus et sup] hanc petram a$ificabo ecclesiam meam et tibi dabo claves regni coelorum4 ,en die s*ijn-ellips is subliem1 omdat de rondte1 die zij 9 wa>heid is1 gemaakt w]d door m5s*5 en ongelo(lijk is1 van e5e onwa>s*ijnlijke realiteit4 ,heel b5$5 zwemt de midd5ruimte van de baziliek als e5 heilige afgrond1 en e5 g]uis* als van golv5de zee1 als van duiz5d5 e*o's1 fel bewog5 lu*t1 zoemt suiz5de op1 uit die diepte1 die to* b5$5 e5e dood/ille k]k is1 wa> sle*ts v]1 9 ne kapel1 wat wordt gepreveld444 ,wer trapp5 en trapp5 altijd1 vlu*t5 van nauw] word5de /e55 trapp5444 ,ma> riss5 van la*5de sem9>i/51 die bov5 zijn gewee/1 r5n5 er af2 uit alle hoek5 zw]m5 zij ner1 als mi]54 ,hunne /room is voorbij4 ,en nu wer de trapp51 die trapp5 tuss*5 d5 buit5koepel en d5 b9n5koepel1 al de trapp5 die na> de lant]na leid5444 ,en e9delijk1 uit de b5auwdheid d] nauw] en nauw] word5de blauwe h\t5 trapp51 9 de lu*t1 9 de ruimte1 op de gal]ij om de lant]na444 ,ik zo mij kunn5 begrijp51 dat e5 sem9>i/--e5 van die1 welke mij da> jui/ voorbijzw]md5--zoo er e]zu*t 9 hem 0 en g5ialiteit1 op die gal]ij1 e5e zwell5de emotie _h gevoeld4 ,want ,rome1 de w]eld1 lag b5$5 hem1 en hij troonde bov5 ,rome1 hij /ond op e5 r& van ,rome's heilige ti>a1 en alles 0 lag] dan hij1 alle5 de hemel niet1 de zon4444 ,en het moe/ 9 hem opkom51 dunkt mij1 dat alles te will5 v]ov]5 en dan te he]s*54444 ,ov] de /ad1 die de ,albaans*e b]g5 en de ,abruzz5 insluit51 drijv5 de middagnevel51 en wemelt het middagwaas1 dat de zon optrekt als met gordijn na gordijn444 ,en aan d5 &]5 kant de9t zi* onmetelijk de desolate campagna uit en da>a*t] s*em]t de v]re zee444 ,de tijd gaat voorbij1 het is jamm] hi] van daan te moet54 ,e5 zwell5de blijds*ap1 dat de w]eld zoo mooi1 e5 zwell5de trots1 dat de m5s* zoo titanis* kan zijn1 om t* ,babel op te trekk51 omhoog tot het e9de van d5 dampkr+1 klui/]5 hi]4444 ,twaalf uur4 ,g9ds1 van de ronde massa van ,ca/el ,san ,angelo1 gaat e5 dikke1 witte wolk geluidloos plotsel+ ov] d5 ,tib] he54 ,dan dav]t het s*ot1 dat d5 middag meldt1 en kaat/ als teg5 de b]g5 aan en kaat/ dan wer t]ug444 ,en de klokk5 van ,rome trill]5 v]1 klat]5 di*t]bij1 z+5d hoogs*el uit hun brons en metaal1 en ond] mij1 zwell5de op tot mij hun g\d55 slag1 dav]5 e5 voor e51 9 langzame maje/eit1 de twaalf dond]slag5 van ,/4 ,piet] zelve444 ,jan4 '#id4 ,,vi4 ,,via ,,appia4 ,e9deloos gaat de antieke weg1 komt van ,rome1 dat re$s v] ligt en gaat tot 9 het e9delooze door1 na> de ,albaans*e b]g51 die g9ds 9 d5 zonmiddag waasblauw5 en zelfs witgloei51 9 d5 za*t5 w9t]zonglans4444 ,en uit de transp>ante lu*t1 bov5 de v] uitgespreide campagna1 valt drukk5de ner de melan*olie van die antieke e5zaamheid4444 ,v]d] weg1 l9ks1 loop5 de oude1 telk5s v]brok5 aquaduct5 met bog5 na bog5 weg1 en v]liez5 zi*1 tuss*5 de /e$s small] word5de p]spectieflijn5 van hunne boogsprong51 9 het blauwige middagwaas d] v]s*iet54444 ,aan d5 weg de runes d] antieke sepultur5 met de /ukk5 m>m] en de bu/5 van wi] ass*5 da> ru/t54444 ,en ze zijn all5 v]dw551 al hebb5 ze e5s geleefd 9 ,rome9s*e oudheid1 al hebb5 ze e5s hunne lev5s gehad1 met al wat het lev5 gev5 kan4444 ,drukk5d]1 d5 adem b5em5d1 en zitt5de als e5 spook op de bor/1 z9kt de melan*olie zwa> ner4444 ,di*tbij1 langzaam1 zi* nauwlijks beweg5de1 weidt e5 h]d]1--9 s*aapsvell5 en lang5 mantel1 lang5 /ok 9 de h&1--zijne s*ap5 en hij is van e5 w>m bru9 teg5 het waas van d5 blauw5 middag4444 ,bij e5e oude1 kle9e pa*?oeve1--e5 hooge /e55 trap gaat na> bov5--praat5 e5 pa> vr\w51 de e5e op de trap1 de &]e op d5 weg melodramatis* geb>5de na> bov51 en s*el vlakk5 de p5seelvlakjes van hunne roode en gele rokk5 en witte doek5 9 het waas van het dommel5de li*t op4444 ,re*ts de e9delooze wijdte1 ern/ig1 desolaat 9 de zon4 ,troep5 van b]sagli]i1 drag5de d5 zw>5 ransel1 die zij v]s*ikk5 telk5s1 op d5 rug1 en1 9 de h&1 het gewe]1 kom5 aan1 loop5 los van elkar1 om erg5s te kampe]54 ,romantis* wapp]5 hunne zw>te v$]boss51 afhang5de van d5 rond5 ho$1 die s*u9 /aat4444 ,en eeuwig s*ijnt de weg te gaan1 eeuwig 9 vreemde zonmelan*olie4444 ,jan4 '#id4 ,,vii4 ,,brief ,,uit ,,napels4 ,napels1 ,febr4 '#id4 ,milaan1 e5 groote /ad als 9 het ,noord51 to5 ik ze zag voor het e]/1 des avonds1 9 grijze mi/1 wa>door de lant>5s s*55 als ,lond5s*e lant>5s1 en met e5 cosmopolitis*e gr&eur1 die m5 ook 9 ,/ockholm v9dt4444 ,g5ua1 de hav51 en aan d5 r& van de zee1 langs de arcad5 d] oude paleiz51 het bonte lev5 van all51 die aan de zee w]k52 ma> vooral de paleiz51 de nauwe /rat5 van paleiz51 en de nauw]e kle9e /rat51 donk] hoog 9 d5 avond1 met hi] en da> e5 li*tje1 als roov]hol54444 ,dan langs de zee1 door e5 lange reeks tunnels1 die telk5s het li*t ond]s*epp52 ma> 9 het li*t1 iets van wat we het ,zuid5 d5k53 blauwe lu*t en da>teg5 groote alos met blad]5 als blauwa*tig metal5 zwa>d51 en g\d5 gespikkel van m&>ijn54444 ,spezia1 de kle9e hav52 ,pisa1 de doode /ad3 tuss*5 de wijde /rat5 en v]lat5 paleiz5 zweeft de s*im van vroeg]e ma*t en rijk ,italiaans* r5aissance-lev51 zwev5 de s*imm5 d] ,torelli's1 en1 als op e5e grassige vlakte h\d5 zi* de wond]s*oone ,toskaans*e dom en de s*eeve ,campanile en het ,batti/]io en het antieke ,campo-,santo di*t bij elkar4 ,en zoo na> ,flor5ce1 zoo 0 mijn e]/e r\te1 nu jui/1 op d5 dag af e5 ja> gel$52 en mijne twe$e1 nu1 van ,milaan na> ,p>ma1 het bekoorlijke kle9e ,p>ma1 en als ik aan ,p>ma d5k1 zie ik altijd d5 vroolijk5 c\r van e5 ,italiaans* htel2 alle v]diep+5 kom5 er met gal]ij5 op uit en op e5e gal]ij speelt e5 trio3 de c\r is vol ,italiaans*e (fici]51 die luidru*tig d9e]5--manoeuvres zijn 9 d5 omtrek--en ze vull5 d5 c\r met hun los-fl9ke elegance van losse soldateske beweg+1 als van lu*tige kra*t444 ,als ik aan ,p>ma d5k1 zie ik di5 c\r1 die e5e scne 0 als uit ,c>m5 en ik zie ook ,correggio's ideaal eetzaaltje d] abdis van het ,conv5t van ,/4 ,paul3 de gekoepelde treille met op5 m$aillons1 wa>door de lu*t s*ijnt te blauw51 en putti1 die er uit nerkijk5 en bevallige s*ild]+5 van slui]s1 wa>9 bord5 en ramskopp51 en op het mantel/uk van d5 s*oor/e5 de mooie1 monda9e abdis ,giovanna van ,piac5za zelve1 9 het gewaad van ,diana444 ,mod5a1 altijd met mijn lev5dig kle9 ,p>ma g5oemd 9 n adem1 ma> dood1 e5 /ad van doode arcad54 ,en ,bologna1 de wijze /ad van gele]d5 ern/1 la docta1 met h>e twee s*eeve tor5s1 h>5 oud5 ,san ,petronio en ha> mod]n /raatgewoel1 en dan ,flor5ce444 ,ma> ov] ,flor5ce kan ik niet t] loops s*rijv53 er hangt te veel van mijn h>t aan die /ad3 alle51 ze is nog altijd niet geheel het ,zuid5 d] fantazie3 de ,arno kan gloei5 9 de zon1 ma> k\d1 hoog en somb] dui/]5 de kle9]e /rat5 en /rak en /r5g zijn de paleiz51 ,pitti ,/rozzi1 ,ricc>di1 als uit rots/e5 geh\w54 ,om ,si5a he51 het op en ner kronkel5de ,si5a1 de fijne ,italiaans*e l&s*app51 met de d( zilv]5de olijv51 die flauw-fijntjes s*em]5 teg5 de niet al te blauwe1 als opal5 koepels2 het l&s*ap1 zooals ,p]ug9o het heeft 9 zijne onuitsprekelijk s*oone kruisig+ van ,s4 ,m>ia ,maddel5a de' ,pazzi1 9 ,flor5ce444 ,ma> het e]/ tr( mij het ,zuid5 9 ,rome2 n]g5s nog 0 de lu*t gewee/ zoo transp>ant1 ma> ook zoo blauw1 en moors* bijna sn$5 er de witte en roomgele lijn5 van geb\w5 op af1 en de ,p9cio ws het ,zuid56 ,en to*1 ,rome 0 ma> nu en dan het ,zuid51 ma> ,napels1 dat is het6 ,het ideale ,zuid5 van de fantazie3 de zee blauw als zee ma> blauw kan zijn3 de punt van ,sorr5to en ,capri s*em]ig omlijnd--van l\t] li*t--9 de v]te2 de ,vezuvius1 de b]g vol inw5dig vuurgeheim1 en /e$s met zijn op- en opkronkel5d5 witt5 wolkpluim1 die zi* 9 e5e langzame1 grijze zwev+ v]ijlt na> ,capri he52 ,ca/ellam>e s*itt]5d vi]kant geplekt 9 het waas-blauw d] v]re bo*t en het ,ca/el dell' ,ovo1 ve/+/]k en massief 9 het wat]1 als e5e realiteit zi* s*]p kant5de 9 d5 droom d] li*twaa/9t54444 ,en1 v]d] af1 zi5de van af de ,*iaia1 de palm5 d] ,villa ,nazionale1 s*elgro5 teg5 de blauwe zeekleur blad]5 aanzett5d2 de m>m]5 beeld54444 ,en v]d] wer1 de ,villa del ,popolo en de /rada ,santa ,lucia en de /rada ,nuova1 met die int5se zuidkleur van het volk d] ,napolitaans*e kad51 als( hun lev5 er is als e5 weefsel van oud v]slet5 brokaat van het ,zuid51 wa>9 de s*elle kleurvlakk5 van het rood en het blauw en het geel en het g\d door /( en vuil v]rot zijn tot s*itt]rafels met metaalreflets1 die 9 het diffuze zonli*t telk5s opflikk]5 en gloei5 9 abjecte s*oonheid4444 ,dat lev5 van kleur als oud brokaat gaat door na> ,san ,giovanni a ,t$uccio1 ,portici1 ,res9a1 ,torre del ,greco1 alles aan elkar geb\wd en aangekleefd1 als( de lava1 die er e5s gevloeid heeft1 en er v]/e5d is aan de huiz51 er het lev5 bij elkar plakt4 ,de ,vezuvius altijd l9ks1 met /e$s duidelijk] word5de krat]lijn en1 kook5de als /oom1 /e$s de dikke1 witte wolk5 krull5de uit zijn geheim5is4444 ,l9ks de zee1 met de punt van ,sorr5to1 e5 l&s*ap uit e5 droom 9 opal5 waas-t9t1 wa>9 oneig5lijk enkele bootjes de zeil5 doop52 en die zee1 nu en dan ma> zi*tba>1 ov] e5 muur1 ( door de op5 poort van e5 villa en ha> tu9p]spectief he54444 ,dan de weg na> ,torre ,annunziata1 keia*tig en /(fig2 boss5 van op elkar blad]5de cactuss5 ti]5 aan de mur54444 ,het rijtuigje hot/ vlieg5de door en langs dat alles he51 e]/ als door e5 weefsel van reele1 ta/b>e kleurs*oonheid1 en dan als door e5e fantasmagorie van onbe/aanb>e t9t54 ,want er is 9 geheel de atmosfe] om ,napels iets dat aan onbe/aanba>heid doet d5k51 ( er e5 aroom uit rij/ d] ,duiz5d-en-,e5-,na*t54444 ,en door di5 morg5droom b]eikt m5 ,pompe4 ,tuss*5 twee kle9e htels gaat de weg na> de runes2 ov]al gids51 gegalonne]de jong5s van ,cook2 muzikant51 die op ci!rs dwep52 b$ela>s als oude g5tlem5 9 onmogelijk gelapte jass52 k9d]51 de bill5 uit d5 broek1 ( alle5 9 e5 hemd1 die e5 /ukje /e5 oprap5 en je naloop5 met3 anti*e1 anti*e44443 e5 aplomb1 wa> je altijd wer om la*5 moet4444 ,na d5 +resso gaat de weg als door e5 desolate villa he54 ,dan het e]/ de ,porta ,m>9a en de doode /ad ligt zi*tba>4444 ,ze is als e5 graf van het v]l$51 als e5 reusa*tige1 lege s>c(aag1 wa>van de /e5 is wegg5om54 ,e5 reusa*tige zeis s*ijnt er al wat bov5 0 te hebb5 weggemaaid444 ,rondom ha> he5 waz5 de b]g5 9 d5 zonnes*ijn1 en alles is /il1 zond] adem en zond] geluid1 en ge5 vogel vliegt er2 alle5 de hag$iss51 de kle9e zonaanbidd]s1 s*iet5 als gro5e flikk]+5 ov] de mur5 he54 ,langs de nauwe /rat5 ov] het antieke1 ongelijke plaveisel1 wa>9 e5s de wiel5 van k>r5 diepe groev5 hebb5 +eslet54444 ,om ov] te /ek51 groote ronde /e551 twee ( drie 9 de bre$te d] /raat4 ,e5 enkele fonte9 met nog e5 m>m]5 kop1 wa>uit het wat] spoot1 en 9 d5 r& van het bass9 de holte1 die de h&5 slet51 als ze het wat] s*ept51 om het te br5g5 na> d5 mond4444 ,langs de /rat5 de kle9e w9kels1 ( de groot]e huiz51 9 hunne elegance van vi]kante lijn51 als( het lev5 di] m5s*51 trots al hunne g]aff9e]dheid en dbau*e1 e5e nog al /r5ge h>monie beh\d5 _h1 e5e helle5s*e h]9n]+1 klassieke regelmaat4 ,n]g5s molligheid van ronde lijn51 zooals ons lev5 nu wil1 wa> alles arabesk wordt2 ma> integ5deel alles vi]kant en regelmatig en e5v\dig plan van re*te lijn5 als primitieve meetkunde4 ,ma> to* alles fijn1 alles elegant1 de huiz5 niet alle5 en niet alle5 de tempels1 ma> ook de baziliek met d5 tribunaal met d5 troon1 wa> de re*t] zat2 ond] hem 9 het gewelf1 de gevang552 ook de beurs2 en ook de sla*tplaats1 en deze laat/e1 zoo elegant en met zulke arti/ieke muurs*ild]+51 dat m5 ze e]/ e5 ,pan!on noemde2 9 de w9keltjes de cell5 van prie/]s zag2 9 de toonbank1 met de goot1 wa> het blo$ liep1 hun triclynium1 wa> zij op /e55 bank5 z\d5 hebb5 aangeleg51 met1 ond]1--die goot--1 hun vomitorium444 ,ik _h nog me] will5 s*rijv5 van ,pompe1 ma> mijn brief is twee dag5 blijv5 ligg5 en de dag5 gaan voort en gaan voort en zoo snel1 met hunne la*5de snelheid1 zoo snel en zoo la*5d als( ze niet de zw>e1 lange dag5 zijn van het ,noord51 ma> niet me] tell5 dan ur5 en zoo la*5d1 als( ze de ,hor5 zijn1 met kapell5vleugels1 en la*5de weg/]v5 9 d5 zonnes*ijn van de goddelijke /ad van het ,zuid54444 ,want ,napels is vuil--zooals onze ,am]ikaans*e k5niss5 zegg51--ma> het is e5 vuilheid van e5 v]bl9d5de pra*t en e5e vuilheid1 die niet s*ijnt te bezo$el51 als( de zon en de zee alles ontsmett5 met zuur/( en met li*t4444 ,en ,napels is de bruyant/e /ad van de w]eld1 zooals mijn ,ba$ek] v]telt1 ma> vreemd hoe al dat lev5 niets en]ve]t1 en hoe er e5e la*5de kalmte en s]5iteit s*ijnt bov5 te hang5 9 de zonlu*t4 ,het s*ijnt er 9 te z+5 en te zwijmel5 9 die lu*t1 als van e5 dronk5 faun5-vroolijkheid2 mijne ram5 zijn op51 e5 rammel-symfonie van tramm5 en rijtuig51 s*reeuw5de kooplui1 klakk5de zweep51 pijp5de soldat5muziek1 wat me] nog8 galmt na> b9n5 9 e5 vlo$ van zonli*t2 de ,villa ,nazionale1 wa>door de zee blauws*em]t1 s*ijnt ond] h>e boom5 te ruis*5 van rijk lev52 en to*1 e5 s]5e bekor+ drijft uit dat alles op1 en s*ijnt te s*5k5 het elix] zelve van het geluk4 ,wat maakt de drukte van ,p>ijs1 van ,lond51 van ,am/]dam1 zoo en]ve]5d1 en wa>om is ,napels' drukte niets dan h>monie8 ,ik gelo(1 omdat de drukte 9 ,p>ijs1 ,lond5 en ,am/]dam ma*9aal is2 met /rakke gezi*t5 geba>t de do5de m5igte zi*1 als bewog5 door me?odes1 die miss*i5 9 groep5 z\d5 te v]deel5 zijn4444 ,wanne] m5 zi* 9 e5 di] groep5 voeg5 kan1 doet m5 me1 en voelt zi* bewog5 door de jui/e ve]51 die noodig zijn4 ,ma> kan m5 zi* niet 9 e5 di] groep5 voeg51 dan drui/ m5 teg5 all5 9 en voelt zi* v]lor51 en v]langt1 ontz5uwd1 na> e5zaamheid444 ,hi] s*ijn5 die groep5 niet te zijn4 ,i$] blijft individu1 i$] doet wat hij do5 moet1 hij alle51 en zond] me?ode4 ,e5e spontaneteit bezielt de drukte4 ,alles krioelt door elkar3 e5 bonte mi]5hoop1 9 glanz5d la*5de naveteit444 ,en dan die lu*t1 de vreemde s]5iteit van die lu*t da>bov51 die /ill5de atmosfe]1 die van af de zee s*ijnt aan te drijv54 ,ook 9 ,rome is dat zoo &]s4 ,de lu*t is er droog1 ijl2 m5 voelt zi* /e$s voortgejaagd1 voortgezweept2 m5 heeft veel te do51 veel te zi51 t\ri/5pli*t5 zond] e9d4 ,m5 ziet zijne k5niss5 niet me]1 al woont m5 9 het zelfde huis4 ,i$] vliegt e5 &]e kant uit1 met dolle oog51 en ziet m5 elkar t]ug1 dan dweept m51 dat ,rome zoo mooi is1 en dat m5 het wat] van de ,trevi wil dr9k51 om te mot5 t]ugkom51 9 ,rome444 ,hi]1 niet die opges*roefdheid4 ,alles is natuurlijk1 vroolijk4 ,heeft m5 ooit 9 e5e /ad1 behalve 9 ,napels1 fiacres gezi51 die met elkar om het h>d/ r$58 ,v9c5zo onze koetsi]1 vliegt en hot/ er van door met zijn kle9e pa>dje1 dat lava 9 zijn ad]5 s*ijnt te hebb51 en zoo vlieg5 ze allemaal1 de pa>djes1 kle9 ma> /]k en vlug en h9nik5d4 ,h9nik5de fiacrepa>d56 ,en ze cambre]5 zi* 9 hun flikk]5de tuig5 vol glimm5de spijk]s en metaalbeslag en ze will5 elkar niets toegev54 ,ba$ek] bewe]t1 dat de ,napolitaans*e koetsi]s bek5d zijn om hunne insol5tie4 ,het is mogelijk1 ma> ,v9c5zo is e5 ideaal4 ,hij v9dt het alle5 prettig je nu en dan e5 lira me] te vrag5 dan het t>ief1 want het zit hem 9 het blo$ je liev] wat af te zett51 dan op e5 fooi van je te rek554 ,ma> dat is ook zijn e5ige ondeugd4 ,en hij is gebor5 voor koetsi] van go$5 huize1 al is zijn jas ook ges*eurd aan alle kant54 ,als we ons htel uitgaan en niet will5 rijd5 en will5 w&el5 en al de &]5 ons w5k5 en met de zweep klapp5 en vole8 vole8 roep51 als( ze de groot/e v]leid+ voor ons 9 petto hebb51 blijft ,v9c5zo1 die zi* tot onz5 lijfkoetsi] heeft gepromove]d1 /atig zitt51 en groet ons met e5 glimla* van kalme zelfbewu/heid4 ,ma> zit hij niet op zijn bok en loopt hij zijn k>retje met e5 plumeau af te /(f51 dan komt hij1 met di5 zelfd5 glimla* na> ons toe en vraagt3 ,morg5 wer e5s na> ,pompe8 ,( na> ,baa8 ,( na> de ,camaldul58 ,van da> zie je de heele w]eld1 de heele w]eld 9 zonnes*ijn6 ,alle5 als we na> het ,muzeum rijd51 is ,v9c5zo e5 beetje ongelukkig4 ,ma> het kan niet &]s3 we moet5 nu dan wel e5s na> het ,muzeum1 ,v9c5zo6 ,ik weet niet1 wa>om beeldh\ww]k5 en bronz5 mij altijd e5 snell] s*rik van s*oonheid gev5 dan s*ild]ij54 ,er /raalt altijd uit h5 e5 flits1 die mij 9 e5s doordr+t1 zoodat ik 9 e5s het geheele beeld zie1 en s*ild]ij5 moet ik langzam]h& v]ov]5444 ,wij gaan door de portiek d] keiz]s na> de bronz54 ,de keiz]s k5n5 wij van ,rome1 van het ,kapitool en van het ,vaticaan1 en wij will5 nu na> de bronz54 ,to* zie ik1 dat hi] e5 ,n]o is1 met e5 lauw]krans1 die wer &]s is dan 9 ,rome en e5 ,heliogabalus1 die all]vreemd/ is4 ,e5 plat a*t]ho(d2 het ha> sluik en wat vall5de ov] het gezi*t met e5 vlok hi] en da>444 ,koele1 uitpuil5de oog51 e5 sle*te ommelijn van wang51 en de bov5lip hang5de ov] de ond]-444 ,9 het geheel iets van e5 jong51 p]v]s5 misdadig]444 ,de bronz5 vull5 vi] zal54 ,9 de e]/e het pra*tige bronz5 pa>d van ,h]culanum1 uit e5 vi]span ov]4 ,nog e5 pra*tige pa>d5kop1 van e5 pa>d1 dat vroeg] bij d5 tempel van ,neptunus /ond1--nu ,san ,g5n>o--en dat de a>tsbiss*op1 op d5 kop na1 v]smelt5 de$ tot e5 klok1 om het heid5s*e te *ri/ianize]54 ,e5e ,dianabu/e1 uit ,pompe1 met e5 holte van a*t]51 wa>door de prie/]s aan het beeld e5 orakel inbliez5444 ,9 de twe$e zaal vooral vi] kle9e beeldjes1 naa/ elkar3 de dans5de ,faun 9 ,pompe gevond51 vol ry?me 9 de beweg+ zijn] lev5dige arm5 en be552 e5 ,sil5us1 die iets g$rag5 heeft1 op e5 support1 dat e5 slang rondt1 en1 zwa> dik1 omkran/1 zwoegt hij nog ond] zijn la/1 die m5 niet me] ziet2 e5 sat] met e5 wijnzak1 en e5 ,n>cissus ( liev] ,bac*us1 9 e5 lui/]5de h\d+1 met vooruitge/ok5 wijsv+]444 ,het zijn vi] kle9e mee/]/ukk51 die da> naa/ elkar /aan1 en als m51 geheel ge*>me]d1 d5 e5 na d5 &] bes*\wt1 is m5 v]wond]d ov] dat t9tel5de antieke lev5 9 kle9 brons1 ov] die vi] kle9e bronz5 od51 van e5 zoo zuiv]e en gecizele]de kun/1 als v]z5 van ,horatius4 ,die kle9e volmaak!d5 van de oudheid1 die m5 ond] zijn arm /illetjes zo will5 wegnem51 ze gev5 ons1 mod]n51 e5 wanhoop1 omdat ze zoo iets zuiv]s en lev5ds zijn3 e5e kle9e1 vroolijke g$a*te1 /ral5de door e5 vorm van l\t] zuiv]heid4 ,ma> de d]de zaal bevat het s*oon/e brons3 9 het midd5 de dronk5 ,faun1 met zijn dol vroolijk1 zalig g5iet5d gezi*t1 zi* w5tel5d op zijn leg5 wijnzak2 aan zijne zijd51 l9ks en re*ts1 twee &]e beeld51 wor/ela>s1 9 h\d+5 van elkar-will5-aanvall52 slank zijn ze1 jong5s nog1 met heele fijne voet5 en fijne h&52 ze zull5 zek] bliksemsvlug zijn en niet zoo heel /]k4 ,dan e5 sat]1 die jui/ wakk] wordt en zi* opri*t1 en zijn geheele li*aam rekt zi* als 9 e5e vroolijke lijn5melodie van natuurlijkheid en humori/is*5 dag]aad2 en dan e5 ru/5de ,h]mes4 ,ev5 is hij gaan zitt52 hij s*ijnt dadelijk wer te will5 op/aan4 ,zijne vleugels zijn hem met riem5 gebond5 aan de enkels4 ,fijn lu*tig is zijne jonge ge/alte2 de zon1 die held] b9n5valt1 veegt lange s*ampli*t5 aan de rond+5 zijn] efebe-l$emat51 en laat hem v]d] 9 e5 donk]e t9t van moor5zw>t4 ,zijn gelaat heeft iets ine5g$rong5 h9does*2 zijne oor5 /aan e5 beetje v] van het gezi*t af4 ,hij is miss*i5 niet zo intellig5t als de m>m]5 ,h]mess5 met hun ,praxiteles-type1 ma> hij moet vlug zijn1 als de w9d1 als hij niet me] ru/ en zi* zal v]heff5 op d5 vogelslag van zijne li*te enkelvleugeltjes444 ,,viii4 ,,pe/o4 ,cava dei ,tirr5i1 ,febr4 '#id4 ,de ,app5ijn5 als rotsgeb]gt51 die 9 d5 waz5d5 zonnes*ijn li*t transp>ant word53 hi] en da> e5 t9telwitte sneeuwkop2 b5$5 gro5 grassige vlakt5 en h] en d] de t9telwitte vlakk5 ook van geit5 en de zw>te kroeskopp5 van wilde buffels444 ,ov] het l&s*ap drijft e5 niet zi*tb>e s*im1 s*ijnba> opgelo/ 9 d5 lu*tglans3 de booze gee/1 de mal>ia2 ma> aan d5 spoorweg l9ks en re*ts balsem5 lange reeks5 eucalyptuss5 met volheid van geur de lu*t en /]k1 suik]zoet1 trill]t na> bov5 de walm van duiz5d5 n>ciss544444 ,door de ,sir55poort gaat e5 weg na> ,poseidonia1 het oude ,pae/um1 de /ad van d5 zeegod1 en1 9 e5s1 bij het e9de van di5 weg1 v]rijz5 de tempels1 ( ze 9 ,hellas zelve zijn444 ,9 de maje/eit van zijn ,doris*5 e5v\d zuilt de tempel van d5 zeegod op1 met zijne zuil51 die zijn als g\d5 lijn54 ,/]k1 bre$ gaan zij op van d5 grond en1 hoog]1 v]smelt5 ze zi*1 als zijn ze volle ton51 die1 e]/ gezwoll51 te]d] word5 van klank na> de lu*t toe4 ,om h5 he5 drijft de /ilte1 en tuss*5 h5 door1 telk5s afgesn$5 en als e5 smalle /reep azuur teek5t zi* v] de zee re*t44444 ,en ze is zoo smal en zoo azuur als ,alma ,tadema ha> geeft bov5 ( tuss*5 zijn m>m]4444 ,9 de zon w>mt zi* de g\d5 tempel4 ,want de zon veegt ov] d5 spons/e5 d] s*a*t5 lange veg5 li*t1 die hel v]guld51 en brons zijn dan de &]e s*aduw5de rond+54 ,/]k /ov5 9 de zon1 die al s*ijnt te zom]51 de volle witte madeliev51 de gespikkelde di/els1 en vooral /]k de glanz5d gro5e akan!n1 die als met fijne s*>5 zijn uitgeknipt4 ,en1 lev5d sm>agd1 s*iet5 de hag$iss5 met s*i*tige juweel5 oogjes ov] de zuil5 en v]dwijn5 9 ha> sponsigheid444 ,alles is /il4 ,alle5 e5 k9d kijkt na> ons1 e5 meisje2 ze is /il blijv5 /aan3 donk]bru9 met groote ronde zw>te kral5 van oog54 ,re*t hang5 de plooi5 van ha> rokje1 w>m vuilblauw1 en met beide h&5 /eunt zij re*t op ha> ho(d1 e5 lange kruik met twee oor54 ,op5]1 ijl]1 me] rune heft l9ks de ,baziliek grijz]e zuil5 omhoog4 ,en v]d]op1 re*ts1 grijz] ook1 de tempel van ,ve/a4 ,b9n5-9 bloeit e5 geheele blankheid van madeliev51 als het laat/e1 iets wit1 dat de v]dw55 god9 a*t]liet444 ,en 9 deze /ilte van zuil5de tempels 9 blauwe lu*t1 met de smal-blauwe /reep van zee tuss*5 de g\d5 en grauwe lijn5 door1 heb ik mijne vrome g$a*te gewijd aan ,vosma] en ,amazone444 ,,ix4 ,,brief ,,uit ,,corfu4 ,febr4 '#id ,van ,napels door de dorre1 woe/ijna*tige ,basilicata1 die is als e5 l&s*ap van het ,h4 ,l& ( als e5 /reek uit ,syri1 golv5d1 v]br& door de zon1 als v]dord ond] e5 vloek van uit d5 hemel44444 ,br9disi1 e5 hav5/ad van v]vel+1 op d5 ,zondag2 e5 pa> groote mails alle5 kom5 aan van ,alex&ri en van ,calcutta1 ma> ge5e woelige drukte is bij hunne aankom/2 alle51 saaiweg1 word5 tonn5 +elad5 met e5 hefboom1 als e5 ijz]5 arm die aanneemt1 opli*t en nerlaat en aanneemt1 opli*t en nerlaat1 d5 heel5 dag door4444 ,en alle5 voor het ,htel ,int]national1 wa> de op d5 na*t--om te gaan aan boord--wa*t5de ga/5 zi* v]vel5 ov] altijd de zelfde illu/raties--als hunne briev5 ges*rev5 zijn1 en gap5 en zi5 op hunne klokk5 en dan wer gap5--alle5 voor het htel--als iets van ,egypte1 da> v] weg1 goo*elt e5 ,egypt5a> en zwaait met e5 half doode slang en lokt e5e m5igte1 die gr9nik5d na> hem kijkt4 ,en ov] d5 weg he5 sl+]5 s*ill5 van vru*t51 die ik niet k51 purp]5 s*ill5 met /ekels1 ma> ze lat5 me d5k5 aan onze ramboetans uit ,indi4444 ,des na*ts aan boord van d5 ,pr9cipe ,oddone en de na*t aan de lege boot1 door de /ilte van de na*tzee en de na*tlu*t1 wa>door de ma*9e ha> lang51 lang5 draad van beweg+ /ikt4 ,en des morg5s de bekor+ van ,albani2 de1 ev5 bov51 besneeuwde rotsb]g5 9 het droomli*t van d5 morg51 dan de kle9]e ,o?onis*e eil&51 ,samo?rake en het eil& van ,calypso1 en e9delijk de ,grieks*e /ad ,corfu1 fabela*tig geleg5 en1 l9ks1 de ,oude ,=t]es1 oprijz5de als e5 begroeid1 rond oorlogska/eel4444 ,en de woord51 om nu te zegg5 de bekor+ van het ligg5 van die /ad en h>e ligg+ al zoo afzond]lijk te teek55 van &]e /$eligg+5 aan zeen1 zijn zoo moeilijk te v9d51 omdat het ma> is de bo*t van boss*ige ( van heuvelige lijn en het vi]kante rijz5 van witte huiz51 en de uit/ek5de spits van e5 k]kje1 jui/ zoo en niet &]s en dat alles met de nuances van ligg+s>abesk51 die miss*i5 nauwlijks zijn te gev5 met wat]v]f en geheel niet 9 de ab/racte te$]h$5 d] woord51 die me] gev5 de ziel5 d] d+51 dan hunne lijn5 en hunne t9t54 ,de /ad1 lev5dig--mann5 9 ,albanees* ko/uum1 zw>te pope's met iets ,assyris*' 9 hunne los fladd]5de s\tane's1 9 hunne zw>te ba>d51 9 hunne hooge vi]kante kalott5--is ,grieks*1 en niet alle5 om de lett]s d] ops*rift51 die de ongewone oog5 spell51 ma> ,grieks* om alles2 zooals de mann5 loop5 en geb>5 en kijk5 met hunne s*u9e oog5 na> de vreemdel+5 en zooals de huiz5 /aan1 miss*i54 ,geheel &]s dan alles van ,itali en het heeft zek] de bekor+ niet alle5 van het nieuwe1 ma> vooral van het ,grieks*e1 alle5 omdat het ,grieks* is en to* 9 dit alles is e5 gemis1 dat bijna e5 heimwee geeft na> ,itali1 het e5ige en aanbiddelijke4444 ,en e5 e]/e indruk1 om te aanbidd5 het ,nieuw-,grieks*e 9 zijn dadelijke dagelijks*heid1 krijgt e5 vreemdel+ niet1 zelfs niet e5 vreemdel+1 die zi* ges*ikt heeft1 en ga>ne1 na> de kle9]e ,italiaans*e htels4 ,want groote htels zijn altijd sle*t1 zond] com=t1 zond] b$i5+ en met oneetba> banale tafels4 ,ma> wat te zegg5 van e5 beg9dag1 dat m5 zijn door ,ba$ek] ge/>de htel v]laat1 omdat de met g\d te betal5 prijz5 omgeke]d ev5r$ig zijn aan zelfs e5 matig geis*t com=t1 9 e5 kle9] p5sion aanl&t1 wa>uit m5 e5 half uur lat]1 zi* bor/el5de en nazi5de al zijn bagage1 vlu*t1 om e9delijk te moet5 /r&5 9 ht groote htel--de e5ige won+ die nog te kiez5 is4 ,en als dan nog ht groote htel--met prijz5 van dubbel g\d--en als m5 iets t]ug krijgt1 krijgt m5 van zijn g\d niet aan te rak51 vuile papi]5 dra*m5 t]ug1--die van #aj e5v\dig 9 tween ges*eurd voor twee van #e--;als dat htel1 ,/4 ,georges1 niet is w>m te /ok5 op e5 k\d5 reg5a*tig5 na-dag1 zo het heimwee na> ,itali groot] en groot] word51 zoo1 e5 vizio5 gelijk1 door de lez+ van ,ham]l+s ,aspasia he51 de ,akropolis1 g9ds bij ,a!ne1 niet s*em]de1 als e5e heilige bel(te4444 ,ik zit hi] voor e5 week gevang54 ,gelukkig gaan de dag5 voorbij2 ma> hoe8 ,het is jamm] van je jonge j>51 die nooit t]ugke]51 zoo e5 week4 ,corfu ademt1 tegelijk met nog n]g5s g]ok5 walgelijke rotte-vis* en rioollu*t51 aan h>e mooie hav51 e5 suprme v]vel+ uit4 ,het is de season1 zelfs c>naval2 de twee htels--beid5 infect--zijn /ampvol4 ,de m5s*5 gap51 w&el5 's o*t5ds1 's middags en 's avonds insipide-weg ov] de ,spianata op en ner3 de esplanade1 e5 dorre vi]kante uitge/rek!id tuss*5 de /ad en de ,oude ,=t]es4 ,ook w&el5 er kudd5 kalko551 geh]d]d door e5 kortg]okt5 ,albanees4 ,de h]d]s zi5 er gluip]ig uit als roov]s4 ,de prie/]s met hun ,assyris* type--de oud]5 hebb5 me] iets van ,*9ees*e bonzes--laml5dig1 9 hunne slap golv5de s\tane's4 ,de soldat5 onh&ig2 ze s*ijn5 niet op hunne voet5 te kunn5 /aan1 en hunne gew]5 s*ijn5 hun te glipp5 tuss*5 de v+]s4 ,de (fici]51 slordig 9 hun sle*t zitt5de uni=m54 ,mann5 uit het volk1 soldat5 ook1 h\d5 e5 sno] van kral5 9 de h&1 alle5 om wat te hebb5 om aan te friemel54 ,de vreemdel+5 gap5 en pavane]5 dom weg4 ,het geheel is iets gr5zeloos v]vel5ds4 ,de geme5s*ap1 zo[el met ,itali als met v]d] ,griek5l&1 is langzaam en luttel4 ,met briev51 via ,br9disi1 wordt m5 begun/igd tweemaal 9 de week4 ,ik kijk sma*t5de uit na> ,ma&ag-namiddag2 dan gaat mijn boot na> ,patras4 ,ma> ik vrees ook voor groote desilluzie 9 ,a!ne4 ,ik voel me hi] te slap van v]vel+ om re$s ,olympia te be/ude]54 ,ik voel me ridicuul1 dat ik hi] ,aspasia nog e5s ov]lees4 ,9 ,flor5ce en 9 de kle9]e ,italiaans*e /$5 ademt m5 nog e5 aroom van de r5aissance2 9 ,rome e5 aroom van antiek5 tijd1 ma> hi] 9 ,corfu is niets ,helle5s*4 ,to* ligt er di*tbij de /ad1 bij de ,canone--vroeg] e5e batt]ij1 nu e5 uitzi*t--e5 eil&je met e5 wit k]kje tuss*5 cypress53 ,ponti ,konisi1 ,muiz5eil&1 en de leg5de wij/ het aan als het s*ip van ,ulyssus1 v]/e5d door d5 toorn van d5 zeegod4 ,en de leg5de wij/ ook de plek1 aan het me] van ,kalikiop\lo1 wa> ,nausicaa d5 ,hom]is*5 zw]vel+ vond44444 ,arme leg5de6 ,de v]vel+ is hi] niet door te kom54 ,te w&el5 is er niet2 m5 kan alle5 e5 pa> to]5 mak54 ,de natuur1 me] het eil& 91 is vooral treff5d om de olijv54 ,de olijv5 zijn pra*tig en geheel &]s dan de ,italiaans*e4 ,de ,italiaans*e olijv5 zijn te$]1 t5g] vr\welijk en zilv] e!ris*4 ,hi] zijn ze =s* en mannelijk1 eeuw5\de boom51 met dikke1 twee- en driev\dige1 sponsa*tig gesplet5 /amm53 het loov] is zwa> en gro5grijs1 vol donk]e metaalglans+5 9 de zon4 ,vallei5 van olijv5 glooi5 op en af2 de =s*e olijv5 zijn de he]s*]s van het eil&4 ,door olijv5-vallei5 klimt de weg na> ,ga/urri1 wa> de villa ,a*illeion van ,keiz]9 ,elizabe? van ,oo/5rijk op e5 hoog /&punt rij/ en uitkijkt ov] het eil& he544444 ,ik raad hi]bij i$]e51 die mij lee/ en geloov5 wil1 e5 bezoek aan ,corfu af4 ,ik betaal hi]1 9 g\d1 e5 p5sionprijs1 die 9 ,zwits]l& en ,itali alle5 pr9s5 en ,am]ikan5 betal5 en ik voel me1 op het oog5blik1 dat ik dit s*rijf1 flauw van d5 hong]4 ,dit htel1 ,/4 ,georges1 is het e]/e en v]e]d geword5 door het bezoek van d5 ,oo/5rijks*5 ,keiz]2 de groote ya*tsm5 uit ,engel& loge]5 hi]4 ,het wemelt er van pr9s5 en m>kiez54 ,ik b5 ijdel g5oeg om te d5k51 dat hunne mag5 e5igsz9s gelijk zijn aan de mijne en trek dus de conclusie1 dat ook zij op dit oog5blik flauw van d5 hong] moet5 zijn4 ,nog e5s dus3 wie na> mij hoor5 wil1 komt niet hi]he54 ,het is hi] e5 dure armo$e en e5 onov]komelijke v]vel+4 ,ik slaap half1 en l9ks en re*ts hoor ik mijne beide bur5 snurk54 ,m5 rei/ to* niet om zijne correspond5tie bij te h\d54 ,en de unieke olijv5 bewond]51 kan m5 to* niet do5 met e5 sufheid en e5 geeu:ong]1 wa>ond] ik op dit oog5blik lijd4 ,ze] lief ligt de villa ,mon ,repos1 e5 zom]v]blijf d] kon9klijke familie4 ,de tu9 is niet ze] ond]h\d51 ma> dit s*aadt niet aan de s*oonheid ervan1 aan de mooie1 fijne eucalyptuss5 met hunne zilv]5 /amm5 en boss5 loov] als smalle l9t52 aan de welige mispelboom51 de ole&]s en magnolia's1 vooral niet aan de wilde anemon51 die er als violet onkruid bloei54 ,de villa is e5 kle91 gezellig huis1 dat nu jui/ 9 orde wordt gebra*t voor het kon9klijk bezoek1 9 ,april4 ,van af de balkons heeft m5 e5 v]rukkelijk gezi*t op ,corfu1 de ,oude ,=t]es en de ku/ van ,epirus4 ,het zal da> zijn1 9 dat kle9e huis1 9 di5 gezellig5 tu91 e5 vrij familielev5 zond] etiquette4 ,9 de zee1 vlak bij1 baadt m54 ,op e5 spiegelka/ 9 de kle$kam] van d5 kon+ tr( mij e5 geheele reeks nam51 met e5 diamant ges*rev51 van zijne k9d]5 en familie4 ,als de kon+ met zijne familie hi]he5 komt1 blijft e*t] de h]tog van ,sp>ta 9 ,a!ne4 ,ma> ,mon ,repos ligt niet di*tbij g5oeg om i$] oog5blik1 dat m5 zi* v]veelt1 te b]eik5 en dan is de ,oude ,=t]es het e5ige asyl4 ,zij is de pozie van ,corfu4 ,e5 kanaal s*eidt ha> van de ,spianata1 e5 brug v]b9dt ha> erme4 ,m5 w&elt ha> vrij b9n5 en dwaalt ov] h>e opga&e weg5 en trapp5 na> bov54 ,door de somb]e cypress5 he5 blauwt de zee als e5 droom4 ,ov]al groei5 bloem51 welige bloem5 van onkruid1 witte en blauwe viol51 madeliev5 en g\dkleurige bloem51 die op madeliev5 gelijk51 en die hel s*itt]5 9 de zon1 teg5 d5 v]r5 saffi]5 spiegel d] zee aan4 ,hooge cactusmassa's zijn als bronz5 plantvorm+5 teg5 de e!ris*e g\datmosfe] en telk5s door op5e kanteel5 he51 als tuss*5 lij/51 s*itt]t e5 &] l&s*ap 9 de v]te444 ,e5 v]lat5 bur*t uit e5 zuidelijke ridd]sproke en de e5ige plaats 9 ,corfu1 wa> m5 zi* i$] oog5blik v]liez5 kan 9 de zwijmel+ van d5 vroeg5 zuidzom]4 ,x4 ,,brief ,,uit ,,a!ne4 ,het is e5 g5ot weg te gaan van ,corfu en het is e5 g5ot dat te do5 ov] de ev5 gekabbelde wat]5 d] ,ionis*e zee1 9 het roze li*t van het zonn$al51 dat e9digt 9 gloei5d oranje bov5 het metaalblauw van het wat]4 ,de ku/ van ,corfu blijft lang volg5 en ook die van ,epirus tot ,paxos toe2 dan komt de na*t1 en 9 d5 morg5 vroeg l&t m5 te ,patras1 kle9 en woelig van hav5beweg+4 ,de spoorweg na> ,a!ne1 langs d5 golf van ,kor9!1 gaat e]/ langs onv]s*illige l&s*app52 dan wordt het typis*]3 de bre$e1 geheel uitg$roogde rivi]51 de e9delooze kr5t5aanplant51 die zi* nu nog voordo5 als dorre1 kle9e1 blad]looze1 /ronkige boompjes2 en het volk 9 de veld5 treft vreemd door al het wit van zijne kle$+ ( het bo]5 en bo]9n5 zijn uit e5 op]a4 ,vr ,kor9! de ,acro-,kor9?1 de trots*e1 ka/eela*tige rotsmassa1 als e5 zw>e diadeem op het l&s*ap2 ,nieuw-,kor9! als e5 doods*1 wijd1 /(fig /adje1 en dan het nieuwe kanaal3 de trots van ,nieuw ,griek5l&4 ,het v]b9dt de ,kor9tis*e en ,s>onis*e golv51 en als de spoor er langzaam ov]he5 glijdt1 ziet m5 ze beid5 ligg5 en het kle9e kanaal als e5 glad gepolij/5 doorto*t1 keurig afgew]kt met twee re*te w&51 de wat]5 v]e554 ,het is iets als e5 fijne buis1 iets onb]ispelijks en nets van uitvo]+1 e5 kle9 guld5 kanaal4 ,en nu spoort m5 langs de ,s>onis*e golf tot ,meg>a toe4 ,9 h>monis*e lijn51 als( zij besef hebb5 van h>e h>monie1 wissel5 en v]s*uiv5 de lijn5 d] ,peloponezis*e b]g5 en de groote golf is /e$s als e5 me]1 geheel +eslot5 door die blauwe h>monien en zelve als e5 spiegel1 wa>9 ma> enkele wat]+5 spel5 van li*t4 ,en 9 zijn5 hoog5 e5v\d is dit l&s*ap klassiek s*oon1 van e5e niet zegb>e1 alle5 voelb>e1 klassiek e5v\dige s*oonheid3 de kalme wat]51 de blauwe b]g51 za*t s*uiv5de 9 gelijk golv5de lijn51 ry?mis* en bre$ als hexamet]s1 van e5 ry?me1 dat ru/ geeft1 groot droom5d de oog5 doet op551 weg doet />5 ov] die /ilte1 en de ziel he5 trekt na> het v]l$5 toe4444 ,m5 voelt zi*--zelfs 9 zijn spoorc\p--9 ,hellas2 m5 is blij1 da> gekom5 te zijn2 het antieke lev5 is 9 e5s e5e op5b>+4 ,m5 begrijpt de oude ,griek51 hunne ideen van /r5g s*oon1 bij het droom5d volg5 di] ry?mis*e b]glijn54 ,m5 begrijpt hunne zuil5tempels2 9 de roze atmosfe]1 teg5 die h>monie van b]g51 ziet m5 ze1 9 g$a*te1 rijz5 als e5e h>monie van zuil54 ,en het is vooral miss*i51 om dat /ille en ru/ige1 als van e5 me]1 dat z5uw/ill5de en groots*e1 dat die wat]5 ov]drijft als e5 nimbus1 en wa>door de b]g5 he5s*em]51 zooals zij s*em]5 door het roze zonn$al51 totdat m5 niet me] ond]s*eidt en de g$a*te zi* weg laat sleep5 9 de bekor+ van e5e niet me] met woord5 te duid5 droom4444 ,9 ,a!ne bekor5 mij1 zooze] als lev5looze d+5 van uit]lijkheid mij miss*i5 nooit bekoord hebb51 de ,acropolis1 het ,!seion en de tempel van d5 ,olympis*5 ,zeus4 ,het is miss*i5 go$ voor m5 die runes ziet1 d5 tempel van ,poseidoon gezi5 te hebb5 9 ,pae/um4 ,i$] weet wat zuil5 zijn1 en i$] wat e5 tempel en to*3 ik zo het wag5 te zegg53 die niet gewee/ is te ,pae/um en 9 ,griek5l&1 weet het niet4 ,ik h]9n] mij nog zoo go$3 9 ,pae/um kreeg ik de s5satie van s*oonheid1 met deze vraag3 wa>om1 en hoe die s*oonheid door bijna re*te lijn51 die wer &]e re*te lijn5 s*rag58 ,en het is miss*i5 go$ die vraag zi* ens ge/eld te hebb51 ook al is er ge5 antwoord op4 ,want hi] 9 ,a!ne vraag ik nu niet me]1 en ik laat mij meslep51 geheel1 als( ,pae/um mij1 onbewu/1 gele]d heeft wat zuil5 zijn en wat e5 tempel4 ,om die tempelrunes1 als die van d5 ,olympis*5 ,zeus en het ,!seion1 zweeft e5e atmosfe] van heilig5 weemo$1 e5 g\d5 atmosfe]1 e5 /ral5krans4 ,9 ,rome is veel mod]ns om de runes he5geb\wd1 hi] is ruimte gelat51 en al het mod]ne s*reeuwt er niet teg5 94 ,en 9 die ruimte kan die atmosfe] drijv51 die weemo$ blijv5 hang51 die /ral5krans za*t glanz54 ,9 zulke ruimt5 heff5 de ze/i5 g\d5e m>m]5 zuil51--,p5!lis* g\dgewaasd m>m]1--van d5 ,olympis*5 tempel hunne ,kor9?is*e kapiteel5 op4 ,ze heff5 ze op 9 de blauwe lu*t en de heilige weemo$ geeft hun d5 nimbus4 ,hoe m5 ze ook omloopt1 ze wissel5 hunne lijn51 ze z+5 er hunne lijn51 9 g\d5e h>monie4 ,en het zijn niets dan opga&e lijn51 doelloos nu opga&e1 da> ze niets me] s*rag5 dan e5 doellooze ar*itraaf en uitbloesem5 9 e5 kapiteel1 zond] doel44444 ,het ,!seion ook /aat zoo ruim1 9 volle lu*t1 en het /aat gehel vrij1 9 geheel zijn tempelru/ van ,doris*5 e5v\d4 ,on/]felijk s*ijnt het te zijn1 ook al hebb5 a>dbev+5 de gelijkmatige ond]deel5 d] s*a*t5 bij sommige zuil5 v]s*ov51 zoodat ze s*ijn5 te zull5 bezwijk51 ge5 dag me] te zull5 h\d5444 ,en to* ze blijv5 /aan1 als met e5e onbegrijpelijke1 bov5m5s*elijke en]gie4444 ,ma> e5ig 9 zijne on/]felijkheid1 9 heilige maje/eit1 g\d5e m>m]5 goddelijkheid1 rij/ bov5 de /ad1 op d5 ,akropolis1 eeuwig s*oon1 het all]s*oon/e wat ooit m5s*5 b\wd54 ,da> rij/ de maagd5tempel1 het ,p>!non1 dat ,pheidias re$s lang 9 g$a*te er _h zi5 rijz51 tot ,p]icles1 de ,olympir1 met zijne ,olympis*e welsprek5dheid op d5 ,pnyx de ,a!n]s bewoog toe te /emm5 uit d5 ,s*at van ,delos te putt5 voor d5 goddelijk5 m>m]b\w4 ,to5 0 er op d5 ,akropolis nog ma> het ,ere*!ion1 het heiligdom van ,a!ne ,polias1 wa> het uit d5 hemel gevall5 olijfh\t5 beeld d] god9 v]e]d w]d na> de a>tsvad]lijke traditie1 ma> ook /ond er re$s de ,a!ne ,proma*os1 de bronz5 ,voorve*t]9 van ,pheidias1 de reuz5/atue1 die ov] d5 ,pirau he5zag en d5 e]/5 groet d] /ad bra*t aan de s*ep51 die ?uis kwam54 ,ma> ,p]icles sprak op d5 ,pnyx en het e5ige geba> van zijn oratie 03 het uit/rekk5 van zijn arm na> de lege plek1 wa> het ,p>!non mo*t rijz51 en all] oog5 volgd5 wa> zijn v+] wees1 en het se9 0 gegev54 ,pheidias zo zijn droom v]eeuwigd zi51 en de ,a!ne van d5 ,vr$e gev5 9 g\d en ivoor1 voor d5 tempel1 die ,ikt9os en ,kallikrates z\d5 b\w5 9 ,p5!lis* m>m]1 die de le]l+5 van d5 hoog5 beeldh\w]1--,alkam5es1 ,agorakritos met hunne leg]s*a> van jong]51--v]si]5 z\d5 met metop5 en met de wond]fries d] cella3 d5 ,pana!nes*5 fee/to*t4444 ,en wat er nog /aat van d5 heilig5 b\w na al zijne pr(anatie's--na e5 krui?uis gewee/ te zijn en e5 moskee en e5 ,byzantijns*e k]k--1 wat er nog /aat is1 tot de hooge vreugde d] eeuw51 nog e5e volmaak!id1 nog e5e h>monie van z+5de lijn51 e5 eeuwig *oor van zuil51 dat vibre]t 9 d5 re951 doorglanz5d5 e!r1 ( 9 de oranje zonn$al+51 die aangloei5 van ,salamis af ov] d5 onmetelijk5 boog van d5 hemel4 ,nooit nog tr( mij zooveel emotie voor m>m]3 zooveel vreugde om m>m]1 dat oprij/ en zooveel weemo$ om m>m]1 dat nerligt4 ,want is het niet om te we55 als m5 ze lang uit1 9 de ond]deel5 hunn] s*a*t51 als m>m]5 reuz5kolomm51 nergespreid ziet ligg5 door d5 zorg d] m5s*51 als doode zuil51 als zuil5 zond] ziel8 ,dan /reelt de h& ov] hunne geflute]de gleuv5 ( ov] hun ,doris* kapiteel1 dat e5s zoo hoog 0 en nerg$ond]d ligt1 dood4 ,dan wil v]b9d5de g$a*te en v]beeld+ ze wer heff51 wa> ze /ond51 ze wer z+5 do5 hunne lijn51 met de &]e me4 ,dan treft de m5s*elijkheid van die h>monis*e reuz51 die /]v51 ( re$s bezwek51 het mee/1 en dan is vooral de weemo$ ov]/elp5d als m5 er al de g\d5 onkruidbloem5 ha> welig geti] ziet tuss*5dr+51 als m5 er de witte en gele en gloei5d gekleurde kapell5 ov] he5 ziet fladd]5 met het broze getril d] weifl5de wiekjes1 omdat die bloem5 en die kapell5--die liefde van en dag--zoo vreemd 9 ond]s*eid is met dat m>m]1 dat1 zelfs 9 d5 dood1 eeuwig is3 e5 zoo wijde af/& tuss*5 die beid51 kapell5 en zuil51 ( het geheele lev5 er tuss*5 ligt4 ,9 ,ham]l+s ,aspasia is het ,ere*!ion en zijn prie/] alles wat oud]wets* is en a>tsvad]lijk 9 teg5/ell+ van d5 nieuw51 glanz5d51 vroolijk5 gee/1 die de s*oonheid v]e]t als met godsdi5/4 ,door de ,p]z5 v]nietigd is het ind]haa/ en tel-quel wer opgeb\wd1 is het 9 d5 roman e5 somb]e1 geheimz9nige tempel1 wa>van de prie/] noode1 vlak voor zijne oog51 het ,p>!non ziet omhoog trekk54444 ,zooals wij nu het ,ere*!ion nog zi51 dagteek5t het van lat]1 van d5 tijd van ,praxiteles4 ,wie dit niet weet en zi* d5 somb]5 tempel uit ,aspasia h]9n]t en da>van de rune me5t te zull5 zi51 /aat v]baasd4 ,want het ,ere*!ion nu is1 naa/ de hooge1 v]hev5e gr&eur van het ,p>!non1 het bevallig/e m>m]w]k1 dat zi* d5k5 laat4 ,de zuil51 de poort5 zijn geornam5te]d als met de fijn/e beitels1 gecizele]d tot m>m]5 juweelw]k2 de s*a*t5 zijn fijn1 diep-9 geflute]d2 de ,ionis*e kapiteel5 gelijk5 om de mollige lijn van hunne ronde volute's1 wa>op de drie-deelige epi/yl ru/1 za*te kuss5s1 die met sno]5 van m>m]5 p>el5 zijn omzet2 v]d] zijn de r&5 ond] en bov5 d5 ar*itraaf1 en bov5 de fries gew]kt 9 de fijn/e ,lesbis*e arabesk51 en het geheel is als e5 ov]w9n+ op het m>m]1 niet om het groot te h\w5 9 trots*5 adel van lijn51 ma> om het als met e5e vr\welijke ins9uatie te$] te krijg5 en bevallig en bijna week4 ,en dan de portiek d] ,k>yatid5 aan de zuidzijde1 wa> de ar*itraaf door zes vr\w5 getor/ wordt1 en die het geheele geb\w van e5e li*!id en e5e lu*tigheid do5 s*ijn51 als( zij da> ma> ev5 zijn gaan /aan en e5 oog5blik tors5 het dak van di5 portiek en niet tors5 voor eeuw54444 ,dat zijn de tempels1 wa>voor m5 na> ,a!ne gaat1 omdat ze volmaakt van s*oonheid zijn als n]g5s1 miss*i5 alle5 te ,pae/um4 ,en om die tempels te zi5 en wer en wer te zi51 blijft m5 9 deze /ad1 en blijft m5 9 dit l&4 ,want groot moet de v]beeld+ zijn en nu*t] ar*eologis* het v]/& om 9 mod]n ,a!ne nog v]d] t]ug te v9d5 de /ad van ,p]icles4 ,blik van af de ,place de la ,con/itution na> d5 ,akropolis op1 van het paleis des kon+s na> het ,p>!non1 en 9 di5 blik ligg5 de doode eeuw51 e5e legte1 die door niets gevuld wordt4 ,9 ,flor5ce ademt m5 de ,r5aissance2 9 ,rome1 hoe mod]n de /ad ook zij1 de oudheid2 ma> 9 ,a!ne ademt m5 niet de ,g\d5 ,eeuw4 ,dit is niet v]d] te bewijz51 het is alle5 te voel51 en miss*i5 wat te oms*rijv54 ,de ,italian5 zijn nog altijd de ,italian51 ma> de ,griek51 die ,albaneez5 zijn1 zijn ge5 ,griek5 me]4 ,al roep5 zij1 dat zij hunne oudheid lief hebb51 m5 voelt dat dit alle5 e5 fraze van conv5tie is 9 de c\rant52 m5 voelt dat zij het niet kunn54 ,zij kunn5 miss*i51 trots alle ,grieks*e toe/&51 e5 nieuw volk word51 mod]n2 ze hebb5 miss*i5 nog e5 toekom/ voor zi*4 ,ma> van het v]l$5 voel5 zij niets4 ,zij zull5 dat nooit toegev51 want3 zij zijn ontwikkeld1 zij ri*t5 ontelb>e s*ol5 op1 lat5 zi* voor/aan1 dat zij veel wet52 hunne nieuwe op5b>e geb\w5 b\w5 zij 9 klassiek5 /ijl1 en naa/ hunne ,akademie van ,wet5s*app5 ri*tt5 zij twee hooge zuil5 op met v]gulde en m>m]5 /atues van ,phoibos en van ,a!ne4 ,ma> die neo-antieke geb\w5 en zuil5 detone]5 9 de br&nieuwe1 /(fige /ad en s*ijn5 niet noodig1 omdat de ,griek5 er niet me] zijn4 ,dit volk v]toont duidelijk de ruw geh\w5 trekk5 van zijn afkom/4 ,hun ko/uum van g\d en kleurig geborduurde jakje en zwa> geplooide witte balletrokje en s*o55 met opgewipte punt51 de fez op het ho(d1 kle$t hun go$1 ma> is niet ,grieks* en hoeft dat ook niet te zijn4 ,hun kon+ is e5 ,de5s* vor/1 di5 zij niet bem9n5 en nauwlijks e] bewijz51 als hij zi* v]toont4 ,somb] kijk5 zij1 met hunne s*u9e oog51 en hunne passie's s*ijn5 te zijn3 kle9e kopjes k(fie te nipp51 vele glaz5 wat] te dr9k5 en aanh\d5d s*o55 te do5 poets54 ,9 ge5e /ad zag ik nog zooveel k(fie en wat] dr9k5 en zoovele s*o55 gepoet/ word54 ,zij zijn niet onvri5delijk en niet onwillig en zelfs beleefd1 ma> ook ze] onh&ig en br5g5 u zeld5 wa> ge zijn moet4 ,ik gelo( niet1 dat ze ooit la*51 en ik gelo(1 dat als ,aspasia hi] t]ug kwam1 ze op nieuw tot het volk van ,a!ne zegg5 moe/3 ,je moet vroolijk zijn2 het lev5 en de liefde zijn vroolijk 9 hun wez52 het lev5 moet g5ot zijn en al het &]e is ma> ziekelijk6 ,ma> ik gelo( niet1 dat ze er dez5 ke] veel succes me hebb5 zo1 en ik gelo(1 dat ze e9dig5 zo1 zooals ze e9digde teg5 ,p]icles3 ,ne51 jullie zijn ge5 ,griek5 me]4 ,,xi4 ,,brief ,,uit ,,flor5ce4 ,de l5te nad]t aan2 van ,br9disi tot ,foggia zilv]d5 de /o]e olijv5--en deze ev5 /o] als die van ,corfu--met t9tel5de loov]glanz5 9 de zon en de weg 0 v]d] als door toov]ga>d5 van sneeuwig bloesem5de vru*tboom51 wit en za*t roze en heel za*t violet1 fabela*tig lieflijk als tu95 van het ,p>adijs4 ,go$e ,vrijdag 9 ,rome 0 n bloem al bloem2 op de ,piazza di ,spagna liep5 de jong5s en meisjes met korv5 vol op het ho(d1 tulp5 en n>ciss51 iriss5 en o(t-bloesemtakk51 lelietjes-van-dal5 en viol5 en vooral de donk]e1 zoetgeurige violett51 en de geheele piazza geurde en 0 er bont om4 ,go$5 ,vrijdag gaat natuurlijk i$]e5 na> ,/4-,piet]1 en de ,engels*e dames /roomd5 er he5 met onafs*eidelijke v\w/oeltjes1 b5gel5de aan e5 arm4 ,want de k]kmuziek is er e5 rage2 van halfa*t 's morg5s tot 's middags laat vliegt m5 van de e5e k]k na> de &]e om to* alle muziek te hoor54 ,wat ,rome9s*e k]kmuziek betreft1 geef ik d5 voorkeur bov5 alles aan het div9e gezang d] nonn5 van de ,tr9ita de' ,monti1 met die e5e nonne/em als vol heilig kl9k5d kri/al1 dat zwell5d luidt de extaze d] woord54 ,ma> ,go$5 ,vrijdag g+ ik1 als het behoort1 na> ,/4-,piet]1 want het ,mis]]e van ,moz>t moet m5 hoor51 ,maures*i moet m5 hoor5 z+54444 ,dan gaat m5 omdat het moet1 en dan hoort m5 het ,mis]]e1 en g5iet het1 als m5 kan1 9 die g\d5 reuz5-ar*itectuur1 tuss*5 al die dw>rel5de m5s*5 en dan v9dt m5 ,maures*i mooi1 als m5 kan1 met zijn hooge falset-/em1 die to* altijd het kri/allijne d] vr\wlijke sopran5 mi/1 en mij altijd toekl9kt als van e5 *anteuse lgre op ha> ret\r4 ,en heeft m5 dan het ,mis]]e gehoord1 dan mag m5 ,rome v]lat51 zelfs al is het ,e]/e ,paas*dag en zelfs al kijk5 al uwe k5niss5 u v]wijt5d aan1 omdat ge niet mer k]kmuziek gaat hoor54 ,en to*1 al hangt mijn h>t nu niet zoo /]k aan ,rome1 ik v]liet de /ad to*1 na drie dag51 met e5e a&o5+4 ,want als m5 re*t/reeks van ,a!ne komt1 is het dan ge5 g5ot en ge5 geluk 9 ,itali t]ug te zijn en zi* te lat5 b$]v5 door al de *>me d] ,italiaans*e g5tilezza8 ,te gaan na> ,itali is e5 dlice1 er te zijn ook1 ma> er t]ug te ke]5 is miss*i5 het hoog/e g5ot4 ,na al het somb]e1 s*u9-/>5de1 wantr\w5de d] ,albaneez51 is het e5 dubbel pleizi] wer ov]al op uw weg te ontmoet5 d5 ,italiaans*5 glimla* met de ,italiaans*e h>telijkheid4 ,hoe ze het zijn kunn51 zoo h>telijk1 teg5 al die v]vel5de vreemdel+51 die ov] hun mooi l& zw]v51 ik weet het niet4 ,ma> ze zijn het en geheel uit hun h>t1 komt dat voor1 en d5 glimla*1 wa>me zij u ontvang51 s*ijn5 zij g5om5 te hebb5 uit hunne zonnes*ijn4 ,ik gelo( niet1 dat ik &]s veel g5]alize]1 ma> de ,italiaans*e h>telijkheid g5]alize] ik ga>ne1 en ga>ne zeg ik3 ,italian5 zijn h>telijk en ov] hun l& waait e5 adem van sympa?ie en 9 hun h>t woont de liefde voor hun naa/5444 ,en mij waait die adem van sympa?ie vooral 9 ,flor5ce toe4 ,ik weet niet1 wat dat bijna is1 om het 9 woord5 te zegg52 ik weet bijna niet sympa?ie te v]wez5lijk5 9 taal4 ,ma> het is dit3 zoodra ik wer b5 aan het /ation van ,s4 ,m>ia ,novella1 b5 ik ?uis4 ,zoodra ik wer hi] b51 9 dit /ille paleis1 b5 ik ?uis4 ,b5$5 woont de m>kies ,niccol9i2 9 zijne keld]s v]koopt hij zijne wijn5 en olien2 op de e]/e v]diep+ is e5 spoorwegmaats*appij1 wa>van m5 niets m]kt2 op de twe$e dit p5sion1 wa> ik mijne kam] heb1 kijk5de op d5 hang5d5 tu9 van d5 m>kies2 ond] d5 tu9 zijn zijne /all54 ,l9ks de kle9e ,via del ,moro met al de kle9e ram51 9 welk] omlij/+5 e5 veelvuldig1 /il arm lev5 s*em]t2 re*ts de ,via de' ,fossi1 met iets van h>e antiquiteit5w9kels1 vroolijk nu van de vlagg5 om de kon+9 van ,engel&4 ,en wat ik zie uit mijne ram5 heeft e5 intime bekor+ voor mij2 de kle9e1 hang5de tu9 met zijne bloei5de ole&]s en d5 vijv] met g\dviss*5 en het paviljo51 ov] welks dak ik de huisjes van de ,via del ,moro zie2 de tu91 afgeslot5 door d5 muur van wer het e]/e huis d] ,via de' ,fossi1 wa> iets van fresco's s*em]t1 ge5 kun//ukk51 ma> to* kleur van bekor+ voor mij2 en dan de dak51 wa>van de lijn5 zi* v]liez51 en de w9dwijz] 9 de lu*t4444 ,en dat geheele /ille /adsgezi*t heeft zoo iets innigs1 t]wijl de zon er ov] e5 bre$e g\d5 kla>te nergooit1 dat ik me betrap op de g$a*te1 dat ik hi] ga>ne zo will5 won51 zo will5 blijv54444 ,het is dan e5 /ille s5tim5taliteit1 die 9 mij opkomt1 e5 week gevoel1 e5 vreemde ru/1 en ik h]9n] mij zoo e5 d]gelijk gevoel gevoeld te hebb51 to5 ik las ,tpff]s ,biblio?que de ,mon ,oncle1 als( ik ook 9 die biblio!ek _h will5 won51 vanwa> m5 op e5 /il /uk van oud ,g5ve zag1 e5 plek1 die ik1 9 ,septemb]1 expres da>om b5 gaan zi54444 ,en dat alles is zoo vreemd1 en kl9kt1 9 woord51 zoo nu*t] flauw1 omdat ik het eig5lijke to* niet zegg5 kan4 ,en dan ook de oude ,zwits]s*e dame1 die het p5sion h\dt1 en altijd 9 d5 kle95 hall bij de deur d] tage aan h>e s*rijftafel en 9 h>e boek5 zit2 de kle9e1 dapp]e1 vrome dame van twee-en-zev5tig ja>1 die veel te go$ is voor h>e locataires1 en da>om zek] nooit rijk is geword51 en die mij ook al b$]ft1 en1 wie weet1 dat miss*i5 niet zoo zo do51 als ze wi/1 dat ik ,noodlot ges*rev5 _h4444 ,ma> nu weet ze alle5 ma>1 dat ik s*rijf en niet1 dat ik ga>ne t] analyze iets n]veus' en morbide's zoek1 en ik wa*t mij wel het ha> te v]tell54444 ,en dit alles is1 niet wa>1 erg s5tim5teel1 ma> ik laat het dit zijn1 want het is van e5 groote bekor+1 en zoo ga>ne zo ik die bekor+ lat5 dur51 ma> dat kan niet1 omdat e5 lev5 niet is ene bekor+ alle5444 ,en nu re$s kan ik treurig zijn als ik b$5k1 dat ik hi] ov] ti5 dag5 v&aan moet1 en dan hi] miss*i5 t]ug ke]1 wie weet1 nooit me]444 ,ik heb hi] zek] voorbe/aan4 ,de gro5e ,arno1 wa>uit de grillig bev5/]de a*t]huiz5 oprijz51 en de ,ponte ,vec*io1 en de ,piazza de' ,signoria met het ,palazzo ,vec*io en d5 ,duomo met ,giotto's m>m]juweel5 campanile1 dat alles k5 ik van heel vroeg]1 van eeuw5 h]4 ,onlangs heeft mijn mee/]1 ,pr(4 t5 ,br9k1 gezegd1 dat ik1 als k9d1 wel d5 sleep _h kunn5 drag5 van e5 ,v5etiaans*e dog>ezza1 ma> als ik ooit1 9 e5 voorbe/aan1 page b5 gewee/1 dan b5 ik het niet 9 ,v5eti gewee/1 ma> 9 ,flor5ce1 en miss*i5 wel aan het ,h( van ,lor5zo il ,magnifico1 9 het ,palazzo ,ricc>di4 ,want 9 het ,palazzo ,ricc>di voel ik nog altijd e5 ze] bizond]e emotie2 ik me5 9 de kapel d] ,m$ici's1 die ,b5ozzo ,gozzoli bes*ild]d heeft4 ,die fresco's behoor5 voor mij tot het s*oon/e1 dat m5 9 ,flor5ce zi5 kan1 niet het s*oon/e van religieuze /emm+1 ma> het s*oon/e van monda9 v]toon4 ,op de drie mur5 d] kapel ontrolt zi* met al de luxe van ,lor5zo's h(/oet zelv51 de opto*t d] ,drie ,kon+5 na> ,be?lehem4 ,het l&s*ap s*ijnt e5e aane5s*akel+ van tu95 en wijde ja*tt]re952 de drie kon+51 op hunne monum5tale pa>d51 witte met g\d gecap>aonne]de s*immels1 zijn portrett53 ,lor5zo zelve2 de keiz] van ,byzantium1 ,giovanni ,paliolologa ,mi*ele2 en de ,grieks*e ,patri>*2 de beide laat/5 to5 te ,flor5ce om de belang5 d] ,k]k4 #e ,de vor/5 zijn om/uwd door s*itt]5de cortges2 9 het cortge van ,lor5zo rei5 zi* al de portrett5 d] to5malige ,m$ici's met ook dat van d5 s*ild] zelv54 ,vooral wond]s*oon zijn de figur5 van d5 to5 twaalfj>ig5 ,lor5zo en zijne pages en s*ildknap52 ook de ,byzantijns*e keiz]1 9 zijn5 lang5 g\dgebloemd51 brokat5 wap5rok1 op zijn g\d-getuigd pa>d1 is van e5e hooge ,r5aissancebevalligheid4 ,het geheel heeft niets ori5talis*'1 ma> is e5 s*itt]5de afspiegel+ van het ,m$ices*e lev5 9 en bij het ,palazzo ,ricc>di zelve1 afspiegel+ van e5 ,m$ices*5 ja*tto*t met luipa>d5 aan kett+51 het geheel zi* ontroll5de door het wijde l&s*ap op de drie mur51 t]wijl g9ds1 9 de hoogte1 d5 heuvel opklimm5de1 zwa> belad5 kameel5 alle5 s*ijn5 te h]9n]5 aan wat de pra*tflonk]5de compozitie voor/elt3 de opto*t d] ,drie ,kon+51 die s*att5 br5g5 van myrrhe en g\d aan het ,heilige ,k9d van ,be?lehem4 ,vroeg] s*ijnt de kapel ge5 v5/] gehad te hebb51 met kun/li*t bes*ild]d te zijn geword51 met kun/li*t altijd bes*554 ,want wa> nu het v5/] is1 0 vroeg] ,m>ia's ,aanbidd+ van het ,k9d door ,filippo ,lippi--nu 9 de ,academia1--op de vi]de muur dus1 wa>he5 de opto*t zi* s*e5 te begev54 ,ma> wel zijn op de inspr+5de zijmur5 van het v5/]1 l9ks en re*ts1 nog de tu95 van het ,p>adijs1 met de z+5de en aanbidd5de engel51 van ,gozzoli4 ,en ev5 als de opto*t ze] w]elds* is1 is dat ,p>adijs w]elds*4 ,die tu95 met pauw5--en engel vo$]t er e5 pauw--zijn wer de tu95 van e5 ,m$ices*e villa4 ,de engel5 zijn fabelwez5s1 met bont-s*itt]5de v$]vleugels1 met rijke drap]ien1 met het ,adoramus van hunn5 zang1 ges*rev5 9 hunne diadeema*tige aureol54 ,en to*1 neemt m5 dit monda9e ,p>adijs voor e5 oog5blik 9 vr$e aan1 dan v9dt m5 het van e5 v]bl9d5de s*oonheid4 ,die aanbidd5de en z+5de engel5 beweg5 zi* vol h>monie en lev51 en s*ijn5 te /ral5 van e5 onv]bleekba>1 eeuwig koloriet4 ,en noode mi/ m5 het ,voorw]p van hunne glorificatie1 het ,k9d1 wa>he5 de kon+5 zi* begev51 en dat1 vroeg]1 da>1 aangeb$5 w]d door zijne ,mo$]1 wa> nu het dagli*t b9n5valt1 dat de cu/ode vangt op reflectors1 om het te do5 s*ijn5 op taf]eel na taf]eel1 op groep na groep1 op gelaat na gelaat1 tot alles beg9t te lev5 met zijn fabellev51 subliem tableau-vivant2 als( de ,m$ici's er mime]5 het aanbiddellijke v]haal van de kon+51 die kwam5 kniel5 en ges*5k5 bi$5 aan het ,k9d4 ,ov] ,flor5ce1 ov] de ,arno he51 v]b9d5d h>e beide boord51 bloesemt e5 p>adijs van kun/3 ik me5 de twee paleiz5 d] ,uffizi en ,pitti1 die de portrett5gal]ij5 bov5 de ,ponte ,vec*io v]b9d5 tot e5 ontzaglijk geheel1 iets unieks van uitgebreidheid en van arti/ieke wa>de4 ,uit de ,uffizi dom9e]t m5 geheel ,flor5ce2 uit de zaal d] antieke mee/]s ziet m5 op ,san ,m9iato en ,santa ,croce2 uit d5 zuidelijk5 corridor op d5 ,dom en het ,palazzo ,vec*io1 en ook op de ,arno en de ,ponto ,vec*io4 ,met die uitzi*t5 v]wez5lijkt m5 zi* geheel ,flor5ce444 ,door de ve/ibule1 wa> de b]oemde m>m]5 ev] is1 gaat het e]/ na> de oo/elijke gal]ij1 wa> e5 mijn] heilig/e doek5 hangt3 de ,annonciatie van ,simone ,m>t9i en ,lippo ,memmi1 van ,si5a4 ,als m5 b$5kt dat dit /uk date]t van #accc1 ev5als de fijn-religieuze heilig5 ,/4 ,ansan en ,/4 ,julia1 die er aan beide zijd5 hang51 dan realize]t m5 ga>ne de v]bl9d5de p]fectie d] ,si5ees*e s*ool1 ook vr de eig5lijke ,r5aissance4 ,door deze gal]ij tre$t m5 de ,tribuna b9n51 e5e kle9e1 a*tkantige zaal1 met e5 plafond van op blauw +elegde p>elmors*elp53 e5e zaal als e5 by\t]ieki/1 opge/apeld en1 miss*i5 te veel1 met s*ild]kun/ en sculptuur1 als( het er vol is van juweel51 en de edele /e55 er door elkar rammel5 en de p>elsno]5 er uit ner hang54 ,er zijn da> de ,m$ices*e ,v5us1 gevond5 9 de villa van ,hadrianus bij ,tivoli2 e5 sat]1 die dol de p$al5 trapt2 e5 compacte groep van twee wor/ela>s2 e5 ,scy?1 die zijn mes slijpt om ,m>syas te vill5444 ,van ,rafal het portret van ,julius ,,ii1 de ,madonna del ,c>dell9o1 e5 jeugdige ,johannes2 van ,titiaan twee ligg5de ,v5uss51 geheel ,v5etiaans* van koloriet2 van ,dijk1 ,correggio1 ,v]oneze2 e5 pra*tige ,p]ug9o2 e5 me] gesculpte]de dan ges*ild]de ,h4 ,familie van ,mi*elangelo2 e5 ze] s*oone ,epifanie van ,alb]t ,dr]1 het k9d treff5d door e5 he]lijk naf geba>1 wa>me het grabbelt 9 het juweel5ki/je1 dat e5 d] oude kon+5 reikt2 dan ,gu]c9o1 ,dom9i*9o1 ,rub5s en ,fra ,b>tolomeo444 ,dat alles is te veel en te veel s*itt]5d op elkar2 het glan/ er teg5 elkar 92 het is er ge5 muzeumzaal1 ma> e5 by\t]ieki/4 ,het is er mee/al ook vol kijk]s1 vol kopi/51 en het is er heel moeilijk zuiv]e impressie's te krijg51 ook al ke]t m5 er nog zoo dikwijls t]ug4 ,om de ,tribuna he5 s*itt]5 de zal5 d] ,toskaans*e1 ,v5etiaans*e en ,lomb>dis*e s*ol52 die d] ,holl&s*e1 ,vlaams*e en ,duits*e s*ol52 de zaal van ,botticelli444 ,9 deze laat/e1 ,botticelli's hemels*oone ,madonna met het ,k9d4 ,e5 ronde s*ild]ij3 als 9 e5 sfe] zit de heilige groep1 en iets van e5 ,toskaans* l&s*ap s*em]t 9 de v]te4 ,twee engel5 h\d5 e5 fijne kroon1 wa>van de fijne slui]s lu*tig opfladd]51 bov5 het ho(d d] zitt5de ,maagd1 die het ,magnificat jui/ ond]s*rijft1 dat e5 groep van drie engel5 oph\dt2 e5 ervan reikt d5 inktkok]4 ,en niem& let op het k9d1 dat zit op d5 s*oot d] ,maagd en het e5e h&je ru/5 laat op e5 geop5d5 granaatappel4 ,de ,maagd doopt jui/ h>e p52 de drie engel5 zijn vol v]wa*t+2 de twee &]5 beur5 voorzi*tig de kroon4 ,niem& let op het k9d1 dat jui/ 9 e5e extaze na> bov5 ziet444 ,ma> zijn &]e h&je legt zi* op d5 arm d] mo$] en op het heilige boek2 hij vraagt om a&a*t444 ,dadelijk zal de ,maagd lett5 en de engel5 ook444 ,en dit ro]5de oog5blik waa/ da> 9 e5 w>m kleur5spel op1 want de kleur5 waz5 door elkar3 e5 za*te reg5boog van rood1 blauw1 geel en wit1 wa>9 de zuiv]e ommelijn5 d] figur5 zi* uit-grave]5 met de altijd h]k5b>e ietwat spitse te$]heid--fijne neuz51 ern/ig geslot5 mondjes1 lange k9n5--van ,botticelli4 ,ma> de ,uffizi heeft nog e5 twe$e by\t]ieki/1 behalve de ,tribuna3 ik me5 het kab9et d] gemm53 all]lei ko/ba>h$5 van fijn/5 smaak en hooge wa>de1 die aan de ,m$ici's hebb5 toebehoord3 kle9e kolomm5 van agaa? en rotskri/al1 wa>van de kapiteel5 met edele /e55 bezet zijn1 als /ukk5 ar*itectuur uit e5 kle9 feenpaleis2 bek]s van onyx en vaz5 van lapis-lazuli2 e5 bek] van g\d-gemaille]d rotskri/al1 di5 ,b5v5uto ,cell9i voor ,diane de ,poiti]s maakte en wa>9 h>e halve maan /raalt2 e5 portret van ,cosimo ,,ii4 9 ,flor5tijns* mozaek van l\t] edel/e52 japis beeld5 met *alc$on5 kopp52 e5 vaasje1 gesn$5 uit e5 enkel5 sm>agd2 e5 hond1 gesn$5 uit e5 p>el2 e5 kolossale topaas2 de ,piazza dei ,signoria 9 bas-relief van g\d met elge/e5t52 e5 bek] van onyx van ,giovanni da ,bologna met rijk bew]kt5 deksel1 wa>op e5 g\d5 ,h]kules de veelkoppige ,hydra bekampt444 ,de adem van d5 tijd heeft e5 waas van d(heid ov] al die exquize pra*t geblaz51 ma> to* is i$] voorw]p nog e5 reflet van het lev5 d] ,r5aissance1 van het lev5 d] ,m$ici's4 ,en 9 het midd5 van dit kle9e wond]kab9et s*itt]t miss*i5 het all]s*oon/e3 e5e cassette van all]fijn/ gecizele]d rotskri/al1 die ,val]io ,belli maakte voor ,clem5s ,,vii2 iets onwa>s*ijnlijks van fijnheid1 want 9 het kri/al zijn vi]-en-tw9tig groep5 en taf]eel5 uit ,jezus' lev5 get/ als met e5 feennaald1 zoo kle91 zoo fijn1 zoo diamant-duidelijk uitkom5d teg5 het zilv]5 fond d] w&jes1 dat het ge5 m5s*5w]k s*ijnt1 ma> edele kun/ van e5 kle9 arti/je ond] de elv5444 ,er is miss*i5 ge5e /ad 9 ,itali--en ik zond] ,rome zelfs niet uit--wa>9 de ,italiaans*e s*ild]kun/ zi* zoo bewond]5swa>dig heeft gekri/allize]d als hi]1 zi* zoo tot e5 uniek kort-begrip van ,italiaans*e kun/ heeft geconc5tre]d als hi]4 ,miss*i5 zo m5 uit ,flor5ce alle5 heel die ,italiaans*e kun/ le]5 k5n54 ,de drie groote v]zamel+5 d] ,uffizi1 van ,pitti en van de ,academia zijn onv]gelijkba>1 en da>bij sluit5 zi* k]k5 en kloo/]s tot e5 wond]ba> volkom5 geheel aan4 ,wil m5 met ,cimabue beg9n51 m5 v9dt zijne ,heilige ,maagd 9 de ,rucellai-kapel van ,santa ,m>ia ,novella1 s*ild]ij1 dat om zijn to5 zoo begrep5 goddelijke s*oonheid 9 processie deze k]k w]d b9n5gevo]d4 ,giotto is pra*tig 9 ,santa ,croce1 9 de frescov]hal5 van ,johannes d5 ,doop] en ,/4 ,franciscus van ,assisi1 en zijne s*ool is v]spreid door alle k]k5 van ,flor5ce he54 ,de oude mee/]s1 ,masol9o en ,massaccio be/ude]t m5 9 ,s4 ,m>ia del ,c>m9e4 ,de gelukzalige ,angelico op5ba>t zi* 9 geheel zijne my/is*e g5ialiteit 9 ,san ,m>co1 en ook 9 het ,laat/e ,oordeel d] ,academia en 9 de ,kron+ d] ,maagd d] ,uffizi4444 ,het ,laat/e ,oordeel3 de ,re*t]1 gezet5 9 d5 eivormig5 aureool1 a*t] welks /ral5 de te$]/e engel5kopjes uitkijk51 en om/uwd door legio55 van /rijd- en van vr$e-engel54 ,aan zijne zijd5 ,m>ia en ,johannes de ,doop] en de s*>5 d] heilig52 ond] na> de a>de toe1 de bazu95de engel52 op de a>de de nave allee van op5 grav5 9 p]spectief4444 ,l9ks de hel en de duivels1 die kon+5 en monnik5 mesleep51 en re*ts het p>adijs4444 ,en m5 moet ,il ,beato niet te veel vrag5 na> zijne hel en zijn duivels1 ma> m5 moet met hem megaan1 dat p>adijs 94 ,de voortu95 bloesem52 de zalig5 dans5 er glimla*5d e5 melodieuz5 rond$ans1 en wie ges*eid5 w>5 op a>de ontmoet5 er elkar1 en omhelz5 er elkar za*t met hemels*e omhelz+51 en die j>5 lang gewa*t hebb51 vo]5 er de wergevond5 zu/]ziel5 d5 rond$ans 91 ov] het tapijt van bloem54444 ,en g9ds zijn de g\d5e poort5 op51 en de /ral5 van het vlekkeloo/e li*t vloei5 de poort uit1 en twee ziel51 naa/ elkar1 de za*te extaze 9 de golv+ h>] gewad51 9 het v]rukt opheff5 d] arm51 zwev5 er op de /ral5 he51 de poort 91 het p>adijs b9n54444 ,9 onuitsprekelijke te$]heid1 9 heilig v]wa*t5 van zulk e5 b9n5zwev51 is dat alles ges*ild]d1 zo heilig te$] dat m5 er ga>ne aan zo will5 gelov5444 ,9 de ,uffizi de kron+3 dat heilig/e en fee/elijk/e oog5blik 9 d5 hemel4 ,9 de zon van het empyreum zitt5 ,m>ia en ,jezus1 en jui/ heeft de ,zoon zijne ,mo$] gekroond tot ,kon+9 d] ,hemel51 en zijne v+]s rak5 nog1 met het wegtrekk5 d] h&1 h>5 groot5 aureool aan1 wa>teg5 de kroon /raalt4 ,om de zon dans5 de engel51 s*ett]5 de engel5 op lange bazu95 en blaz5 ze op trompett5 en spel5 ze op ci!rs1 op viol5 en h>p51 en lag] zwaai5 ze wi]ookvat54 ,dan1 lag] ook1 de di*te s*>5 d] heilig51 d] biss*opp5 met hunne bep>elde myt]s4444 ,en dat alles 9 de primitieve volt9t5 van blauw1 roze1 rood1 en gro5 voor het laag/e1 als e5 *oraal van volle ton51 dat opgaat 9 al het g\d d] zonnesf]51 het g\d van de zon d] zonn51 9 welk] k]n het hooge fee/ gevi]d wordt1 met goddelijke e5v\digheid4444 ,e5 all]lief/ contra/ met dit hooge fee/1 van g\d en blauw en zang en li*t1 is de ,kron+ 9 e5 d] cell5 van ,/4 ,m>co1 lu*tig dun gewass*5 fresco3 niets dan de twee zitt5de goddelijke figur51 9 /ille witte t9t51 als e5 witte vr$e1 als e5e witte ru/4444 ,en v]d] kri/allize]t zi* het s*oon/e d] ,italiaans*e kun/ hi] sam5 tot en juweel met duiz5d5 facett52 elk facet e5 mee/]/uk2 want ziet m5 hi] niet de mee/e s*ild]s 9 e5e zelf-ov]treff+ hunn] k>akt]i/iciteit3 ,filipp9o ,lippo1 9 zijne wat morbide fragiliteit van madonna's en expressieve wa>heid van k9d]5--de ,app>itie aan ,/4 ,b]n>d 9 de ,badia--2 ,&rea del ,s>to1 9 zijne gezonde1 reele lijn51 zijne ietwat ra-t]re w]kelijkheidz91 ma> gesublimize]d door e5 teg5/ral5d koloriet3 9 alle de drie groote v]zamel+5 en dan nog 9 de ,annunziata en het ,scalzo-kloo/]2 ,ghirl&ajo 9 zijne ,flor5tijns*e bevalligheid van geheel ,flor5tijns*e types3 de *oorfresco's van ,/4 ,m>ia ,novella--en 9 zijne luxe-zu*t3 de ,adoratie d] kon+5 van ,/4 ,m>ia degli ,innoc5ti4 ,en wa> ziet m5 ,lor5zo di ,cr$o innig]1 wa> ,p]ug9o heilig]1 wa> ,botticelli s*itt]5d] en magi/ral] dan te ,flor5ce8 ,wa> zag ik 9 ,si5a--en de ,flagellatie niet uitgezond]d--zulk e5 pra*tig5 ,sodoma als hi] zijn ,/4 ,seba/iaan met die m5gel+ van m5s*elijke pijn en m>tela>-extaze8 ,van ,leon>do da ,v9ci is 9 ,flor5ce we9ig1 ma> ,rafal heb ik hi] liev] dan 9 ,rome1 en ,mi*elangelo miss*i5 zelfs ook--als s*ild]--om zijne ,h4 ,familie van de ,tribuna4444 ,de groote lijn1 die ik hi] zwaai1 ommelijnt het juweel-met-duiz5d-facett5 natuurlijk ze] onvolkom51 en /ippelt alle5 de punt5 di] facett5 9 epi/olaire vlugheid aan4 ,ik wil ook niet me]4 ,ma> ik w$1 dat we9ig51 die 9 ,itali zijn gewee/1 mij ge5 gelijk zull5 gev54 ,9 alle &]e /$5 van ,itali ontvangt m5 onbetaalb>e alle5-indrukk5 van ,italiaans*e s*ild]kun/2 9 ,flor5ce alle5 concepie]t m5 het geheel di] kun/ 9 geheel zijne flonk]+1 als( dat veelfacettige juweel en geconc5tre]d5 /raal van s*oonheid s*iet1 die 9 de ziel valt en h>e onwet5dheid 9 ens v]li*t4444 ,nog e5s1 9 ,flor5ce1 behalve 9 ,ricc>di en 9 het gemm5kab9et d] ,uffizi1 ziet m5 de onwa>s*ijnlijke luxe d] ,m$ici's 9 hunne grafkapel van ,san ,lor5zo4 ,deze kapel is 9 het beg9 d] #ag;de eeuw opg]i*t1 heeft twee-en-tw9tig millio5 frank5 geko/1 en is nooit voltooid2 alle5 de sepultuur van ,f]d9&us ,,iii is geheel af4 ,e5 a*tkantige kapel1 als e5e k]k1 de koepelfresco's onb$uid5d en rec5t1 ma> we9ig 9 het oog vall5d4 ,want de kapel zelve is geheel opgetrokk5 van v]s*ill5de m>m]s en edele /e551 van /e5soort51 die alle5 e5 geoloog k5t4 ,9 de kolossale niss5 /aan de zes s>c(ag5 van spikkelig s]p5t9a ( roze graniet1 g$ekt door kron51 en twee behe]s*t door de--e5e sle*ts v]gulde--/atu5 d] doode vor/54 ,de edel/e55 d] kron5 w>5 e5s e*t1 ma> zijn door de ,frans*5 wegg5om5 en nu door glas v]vang54 ,ma> wat geeft dit1 als de geheele kapel is en spiegel van juweel8 ,kornalijn van ,spanje en jaspis van ,sicili en ,corsica wissel5 de veelkleurige m>m]s af4 ,ond] de s>c(ag5 zijn de nam5 d] pr9s5 v]meld1 met lett]s van *alc$oon1 9 mozaek op porfi]4 ,e5 bre$e r&1 m5s*5hoog1 omr+t de kapel b5$5 en v]toont 9 mozaek e5e afwissel+ van urn5 met de wap5s d] ze/i5 ,toskaans*e /$54 ,rosso antico1 v]do antico1 het oude zw>t1 dat m5 p>aone noemt1 het oude geel van ,numidi1 koraal1 p>elmor en lapis-lazuli1 onyx1 blo$-jaspis en alba/1 dat alles bloesemt da> 9 e5e fabela*tige h]aldiek op d5 spiegelmuur1 en miss*i5 n]g5s ziet m5 zooveel ko/ba>heid en zooveel smaak te zam5 als op het wond]pi$e/al di] ,m$ices*e grafkapel4 ,er zijn van die w]elds*oonh$5 9 ,flor5ce1 die gratie's zijn voor het oog ( voor de ziel4 ,ond] die wond]5 heb ik g5oemd de kapel van ,ricc>di1 de ,si5ees*e ,annonciatie1 het kab9et d] gemm51 de ,m$ices*e kapel4444 ,ond] die wond]5 zo ik ga>ne nog e5s noem53 ,giotto's m>m]juweel5 campanile1 en ik zo die will5 na-noem5 met e5 heel mooi beeld van ,mrs4 ,oliphant--uit h>e3 ,mak]s ( ,flor5ce--de lelie1 die bloesemt naa/ ,m>ia op het oog5blik van de ,h4 ,boods*ap3 de lelie1 de slanke blanke tor51 en ,m>ia1 ,s4 ,m>ia dei ,fiore zelve1 de pra*tige ka!draal4444 ,ond] die wond]5 zo ik will5 noem5 de bronz5 poort5 van het ,batti/]io1 van ,lor5zo ,ghib]ti3 poort51 die ,mi*elangelo wa>dig noemde om het ,p>adijs te sluit54 ,en nog zulk e5 wergaloos wond] is het m>m]5 orgel/uk van ,luca della ,robbia 9 de ,op]a del ,duomo4 ,er is er ook e5 van ,donatello3 e5 lange ris dans5de k9d]53 vroeg] w>5 beide m>m]5 orgel/ukk5 9 d5 ,dom2 da>na zijn ze bewa>d gewee/ 9 het ,b>gello4 ,dat van ,donatello is heel mooi1 ma> dat van ,luca della ,robbia is e5 wond]4 ,e5 wond] van z+5 en dans5 en spel5 van k9d]51 van jong5s en meisjes3 dolle1 la*5de rond$ans2 op het ry?me van d5 zang en1 h& 9 h&1 met dolle cancanbeweg+ van hoog 9 de lu*t gegooide be5tjes2 ( bij het slaan op de tromm51 bij het pijp5 van lange bazu951 die e5ige blaz5 en &]e beur51 omdat ze zoo zwa> zijn1 bij d5 zw>5 bazu95mond3 e5 dans van twee ( drie1 e5 dans van naakte jongetjes met antieke beweg+ van arm5 en van be554 ,dan groep51 die spel51 op h>p5 en luit5 en ci!rs2 e5 groep1 die slaat met cymbal51 en om de v]s*ill5de en wond]fijn g5uance]de v+]zett+5 aan de v]s*ill5de in/rum5t51 is het als hoort m5 de v]s*ill5de klank5 ruis*5 uit het lev5d-vroolijke m>m]4 ,ern/ig] de twee groep5 op zij1 z+5de van e5 lange rol en z+5de uit e5 boek1 en vol a&a*t bij hun z+51 de mond5 geop5d 9 voll5 zang1 en sommige sla&e de maat met e5 h& ( e5 v+]444 ,heeft ,luca della ,robbia 9 ,griek5l& g]eisd8 ,ik h]9n] mij e5 antieke s>c(aag 9 het muzeum van ,a!ne en da>op e5 groep van dans5de g5ien1 en wat gelek5 de groep5 van ,luca niet wond]gelijkelijk op die antieke groep6 ,van morg5 b5 ik nog e5s voor het laat/ 9 het ,b>gello gewee/4 ,het is het oude paleis d] ,pode/at51 9 het e9de d] #af;de eeuw gevang5is en rezid5tie van d5 b>gello ( *ef d] politie4 ,9 d5 mooi5 c\r w]d5 de gevang55 t] dood gebra*t2 die c\r1 die nu e5 geliefkoosd motief is voor s*ild]s3 bont en als h]aldis* bezaaid met de wap5s d] oude pode/at51 en met de typis*e trap1 die na> e5e loggia vo]t1 g$ekt met arcad51 wa>op ,flor5ces lelie zi* g\d op blauw spikkelt3 loggia1 wa> antieke klokk5 word5 bewa>d4 ,het ,b>gello is nu ,nationaal ,muzeum4 ,er is e5e ze] s*oone v]zamel+ bronz53 e5 kle9 langw]pig bas-relief1 wa> ,sil5us1 dronk5 en spel5de met e5 fauntje1 dat hij 9 zijne arm5 opgooit1 op e5 k> wordt getrokk5 en voorgegaan door e5 doll5 /oet van1 met druiv5tross5 spel5de1 wijngodjes4 ,dan het ,(f] van ,abraham1 twee haut-reliefs1 van ,brunelles*i en van ,ghib]ti1 gemaakt 9 conc\rs voor de bronz5 deur5 van het ,batti/]io4 ,9 het midd5 di] zaal de ,david van ,&rea da ,v]roc*io1 het li*aam slank en spi]ig mag]1 ma> het gezi*t met die ouwelijke trekk51 die ,&rea dikwijls heeft4 ,9 de &]e zaal vooral de zwev5de ,m]cuur van ,giovanni da ,bologna1 vlu*t en lu*tigheid1 opgeblaz5 door d5 bronz5 adem van e5 w9dgod1 met zijn lu*tige te5 sle*ts /a&e op di5 adem2 en de /af 9 de h&1 met w9dsnelheid zijn doel tegemoet444 ,ma> wat e5 g5ot is het ,donatello te be/ude]5 9 zijn groote zaal van het ,b>gello4 ,ik kan hi] niet alles van hem uit die zaal ommelijn51 ma> e5 pa> woord5krabbels wil ik mak5 van zijne twee ,davids4 ,de e5e1 de m>m]51 heeft iets vreemds 9 de h\d+1 iets gemaakts 9 het gezi*t1 iets laatdunk5ds 9 d5 blik1 iets gewilds 9 de drap]ie om be55 en pols4 ,ma> de bronz56 ,dat is de volmaak!id 9 brons6 ,wat e5 ideale s*oonheid kan to* e5 m5s*1 e5 arti/1 kon ,donatello ons gev56 ,die bronz5 ,david is e5v\dig subliem1 is het hoog/e4 ,op het oog5blik is het het ideaal/e brons1 dat ik k54 ,ga alle5 na> ,flor5ce om di5 ,david444 ,e5 jonge held1 e5 k9d nog1 rij/ zijn efebelijf1 d5 voet op d5 ,golia?kop1 uit d5 cirkel van e5 groot5 lauw]krans1--die zijn] ov]w9n+--na> bov54 ,die lauw]krans is zijne sfe]4 ,nooit 0 e5 conceptie zoo bevallig1 zoo kra*tig tegelijk1 zoo l\t] volmaakt4 ,de jeugd zijn] bronz5 l$emat5 is gemodelle]d 9 de nog halve te$]heid van het k9d1 dat zi* re$s beg9t te spi]5 tot jonge man4 ,nooit 0 ov]gang zoo buigzaam uitg$rukt4 ,dat is de jui/e leeftijd voor d5 jong5 h]d]%eld4 ,zijne slankheid is he]lijk1 zijn buik v]ra/ door e5 ietwat vr\welijke lijn4 ,de ronde h]d]%o$1 losge/rikt1 dempt e5 beetje zijn ho(d1 bes*aduwt zijn blik1 die nerkijkt na> het groote afgeh\w5 reuz5ho(d1 nog 9 zw>51 rijk gecizele]d51 en wijd gewiekt5 helm omprangd4 ,op dat ho(d drukt hij 9 bes*eid5 ov]w9n+spraal d5 voet4 ,zijne ond]be55 zijn gepants]d 9 gecizele]de be5/ukk51 ma> &]s is hij naakt4 ,zijn re*t]h& /eunt op zijn zwa>d2 zijn l9k]- ru/ op de l9k]heup en h\dt nog e5 bal va/ voor zijn sl+]444 ,en hij is e5 epos van s*oonheid en mo$1 van jeugd en zege4 ,dan de ,h4 ,george van ,or ,san ,mi*ele--9 deze zaal kopie--e5 jonge held ook1 ma> zoo geheel &]s2 ges]re]d a*t] zijn lang s*ild1 d5 fronsblik spi$5de 9 de v]te3 het mom5t1 dat de draak aanblaz5de komt444 ,dan de bu/e van het ,flor5tijns*e meisje2 de gips5 kopien d] k9djonge1 zuiv] k9d-bevallige ,h4 ,johannes en ,jezus2 het /e55 relief van d5 jong5 ,johannes1 met dat ascetis* mag]e halsje en di5 ascetis*5 blik1 type1 dat m5 wer t]ug v9dt 9 d5 loop5d51 lez5d5 ,doop]2 dan de ,eros1 brons1 dans5de met zijn afzakk5d broekje aan riem51 de h&jes 9 de lu*t1 en trappel5de op e5 slang4 ,en dan geheel iets &]s wer3 de 9 kleur gemodelle]de t]racotta kop van ,niccolo da ,uzzano3 ,rome9s*e kop met spitse faunoor52 e5 gezi*t met niet te v]tr\w51 opgetrokk5 oog51 sle*te pupill51 e5 sle*t gegroefd gezi*t1 wa>a*t] e5 sle*te gee/ s*uilt1 e5 lev5 van sle*t geheim3 zoo pra*tig 9 het s*em]5 van dat ondeugdmy/]ie4 ,wat is dat alles mooi1 wat doet het go$ da>me te dwep56 ,wat dankba>heid voelt m51 dat dit be/aat1 dat dit e5 m5s* kon mak51 kon gev5 uit zijne ziel 9 m>m] ( 9 brons2 wat dankba>heid vooral om dat zoo all]s*oon/e van ,flor5ce1 di5 lievel+ van mijn oog51 di5 ,david6 ,,aanteek5+5 #a ,r$evo]+5 volgd54 ,de prezid5t5 d] v]s*ill5de ,ka?olieke sociteit5 w]d5 toegelat5 tot d5 ,h&kus4 ,dames van de ,rome9s*e arri/ocratie bod5 e5 rijk v]lu*t p]kam5t aan1 9 g\d5 doos4 #b ,nu 9 het ,muzeum van ,/4 ,jan ,lat]aan4 #c ,e5e v]giss+1 die natuurlijk sle*ts e5 all]e]/5 ke] kan word5 gemaakt4 #d ,m5 zegt mij1 dat deze opvatt+ niet jui/ is1 en dat de a?leet met d5 dobbel/e5 sle*ts zijn volgnumm] wi]p3 dit is mogelijk1 ma> ik beho liev] mijne e]/e1 miss*i5 dan f\tieve opvatt+1 omdat ik het beeld zo zag en zo mooi vond4 #e ,ik heb dit en d5 naam des keiz]s sle*ts uit d5 mond van d5 cu/ode en kan het op het oog5blik niet v]ifie]54 ,,van ,,l\is ,,c\p]us ,,v]s*e53 ,maje/eit1 ,roman 9 #b deel54 ,prijs +54 f #d4ij1 geb4 f #e4ej4 ,extaze1 ,e5 boek van geluk4 #b;e druk4 ,prijs +54 f #a4ij4 geb4 f #b4ej4 ,e5 ,illuzie4 ,met portret van d5 s*rijv]4 ,prijs +54 f #b4ej1 geb4 f #b4ij4 ,e5 ,l5t van ,va]z54 #b;e druk4 ,prijs +54 f #a4dj1 geb4 f #a4ij4 ,or*ideen4 ,e5 bundel pozie en proza4 #b;e druk t] p]se4