by ,osterreichische ,nationalbibliothek - ,austrian ,national ,library47 ,la ,biblio tradukita en ,,esperanto4 ,la ,libro ,ruth4 ,el la ,originalo tradukis ,e4 ,,neumark4 ,,nurnberg4 ,presejo de ,w4 ,tummel4 #ahic4 ,antauxparolo4 ,tiu cxi libreto estas malgranda1 tamen gxi estas konata al cxiu naciisto1 cxar gxi estas parteto de l',biblio1 kiu gxis hodiaux estas tradukita en du cent lingvoj2 kaj tial mi esperas1 ke cxiu homo min bone komprenos1 cxar en okazo de ia dubo li facile povos kompari mian tradukon kun sia nacia4 ,la kara leganto tamen sciu1 ke preskaux ne estas trovataj du tradukoj1 kiuj cxie precize konsentu4 ,cxe mia laboro mi tenis1 ekster la hebrea originalo1 la tradukoj rusan1 germanan1 araban kaj persan2 kaj praktike mi vneklarajxo ke cxiu de ili havas diversan formon2 tial1 ne sciante1 kiun neklarajxo ili akurate sekvi1 mi elektis sekvi la originalon1 trovante1 ke en nia lingvo ni povas komprenigi la penson de alinaciisto pli precize1 ol en iu alia lingvo4 ,mi tradukis konservante kiom eble la vortojn de l'originalo1 kaj tamen mi jugxas1 ke la libro per tio ne perdis la klarecon por la leganto1 kaj kie mi trovis tian okazon1 mi aldonis kelkajn vortojn ensxlosante ilin en krampoj4 ,kiu iam provis traduki antikvan libron en lingvo niatempa1 scias la malfacilecon de tia laboro1 kiu neniel povas resti nekritikebla2 se mi skribus la tradukon libere 7t4 e4 konservante la rakonton1 ne la vortojn71 kredeble gxi estus pli klara kaj bonstila1 sed tiam gxi jam ne prezentus cxiujn nuancojn de l'originalo precize1 kaj multaj pensoj per tio perdus4 ,kiam mi vidos1 ke mia laboro placxis al niaj amikoj kaj ili estos kontentaj je gxi1 tiam mi ankaux eldonos la tradukon de ,esther el la ,biblio4 ,mi esperas1 ke niaj diligentaj amikoj min sekvos1 kaj pli frue aux pli malfrue ni havos en nia lingvo la tradukon de l'tuta ,biblio1 kiu alportos al nia lingvo honoron1 progresadon kaj utilegon4 ,grodno1 ,rusujo1 en ,novembro #ahib4 ,e4 ,neumark4 ,pri l'ortografio4 ,tradukante el lingvo hebrea1 mi ne povis skribadi la nomojn personajn kaj geografiajn tiel1 kiel oni kutimis skribadi en lingvoj euxropaj1 cxar nia lingvo1 kiu estas kreita por esti internacia1 devas prezenti cxion kiom eble pli precize1 ol aliaj lingvoj1 kaj tial cxe l'skribado de nomoj1 kiuj havas sonojn ne havantajn literojn en nia alfabeto1 ne povinte skribi ilin precize1 mi almenaux faris signojn1 per kiuj la filologo aux la orienta naciisto ilin ekkonu kaj povu ilin diferencigi de l'sonoj proksimaj al ili4 ,kaj jen estas la formoj1 en kiuj mi skribis en tia okazo1 kaj tiujn cxi samajn formojn mi proponas al niaj amikoj1 estontaj en tia situacio ,transliteriga tablo nia alfabeto pli ol tiuj naux1 pri kiuj mi jam parolis1 mi pensas1 ke tiel ni povas signi cxiujn orientajn sonojn4 ,la tradukinto4 ,la ,libro ,ruth4 ,,cxapitro ,i4 7#a7 ,en la tagoj1 kiam jugxis 7 regis7 la jugxistoj1 estis malsato en la lando1 kaj el ,beshlehxhem ,jehuda foriris homo1 por logxi en kampoj de ,moab1 li1 lia edzino kaj liaj du filoj4 7#b7 ,la nomo de l'homo 7estis7 ,elimelehx--de lia edzino1 ,naomi1 kaj la nomoj de liaj du filoj--,mahxhlon kaj ,kiljon1 ,efrashanoj de ,beshlehxhem ,jehuda1 kaj ili venis kampojn ,moabajn kaj estis tie4 7#c7 ,kaj ,elimelehx1 edzo de ,naomi1 mortis1 kaj restis sxi kaj sxiaj du filoj4 7#d7 ,kaj ili edzigxis kun virinoj moabinoj1 la nomo de l'unu ,arpa1 kaj de l'dua ,ruth1 kaj ili logxis tie cxirkaux dek jarojn4 7#e7 ,kaj ,mahxhlon kaj ,kiljon ambaux ankaux mortis1 kaj restis la virino 7sola7 post sxiaj du filoj kaj sxia edzo4 7#f7 ,kaj sxi kun sxiaj bofilinoj sin levis kaj reiris de la moabaj kampoj1 cxar sxi auxdis en la kampo moaba3 ke ,dio ekmemoris sian popolon1 por doni al ili panon4 7#g7 ,kaj sxi eliris el la loko1 kie sxi estis tie1 kaj sxiaj du bofilinoj kun sxi1 kaj ili iris en vojon1 por reveni ,jehudujon4 7#h7 ,kaj ,naomi diris al siaj du bofilinoj3 iru reigxu cxiu al sia patrina domo1 ,dio faradu al vi favoron1 kiel vi faradis al la mortintoj kaj al mi4 7#i7 ,dio donu al vi1 ke vi trovu ripozon cxiu en domo de sia edzo1 kaj sxi ilin kisis1 kaj ili levis vocxon kaj ploris4 7#aj7 ,kaj ili diris al sxi3 nur kun ,vi ni reiros al via popolo4 7#aa7 ,kaj ,naomi diris3 reiru miaj filinoj1 kial vi irus kun mi8 cxu mi havas ankoraux filojn en min ventro1 kiuj por vi estos edzoj8 7#ab7 ,reigxu1 miaj filinoj1 iru1 cxar mi jam tro maljunigxis por edzinigxi4 ,se mi ecx dirus1 mi havas esperon1 ecx mi ankaux estus nunan nokton edzinigita kaj ecx naskus filojn1-- 7#ac7 ,cxu je ili vi atendos1 gxis ili grandigxos8 cxu pro ili vi retenos vin1 por ne edzinigxi8 ne1 miaj filinoj6 cxar 7se vi ne obeos7 mi estos tre maldolcxigita pri vi1 cxar sur min dia mano 7 batego7 jam falis4 7#ad7 ,kaj ili levis vocxon kaj ankoraux ploris1 kaj ,arpa kisis sian bopatrinon 7por adiaux7 sed ,ruth kunigxis je sxi4 7#ae7 ,kaj ,naomi diris3 jen via bofratino reiris al sia nacio kaj ,dio1 reiru post via bofratino4 7#af7 ,kaj ,ruth rediris3 ne petegu min1 por vin forlasi kaj reiri de vi1 cxar kien vi iros1 mi 7ankaux7 iros kaj kien vi pasigos la noktojn mi 7ankaux7 pasigos1 via nacio estas mia nacio kaj via ,dio estas mia ,dio4 7#ag7 ,kie vi mortos1 mi mortos1 kaj tie oni min enterigos1 tiel ,dio min punu kaj punegu1 se ecx la morto faros disigon inter ni4 7#ah7 ,kaj ,naomi vidis1 ke sxi penadas1 por iri kun sxi1 kaj sxi cxesis paroladi al sxi4 7#ai7 ,kaj ambaux iradis1 gxis ili venis ,beshlehxhemon1 kaj kiam ili venis ,beshlehxhemon1 la tuta urbo ekterurigxis je ili1 kaj diris3 ,cxu tio cxi estas ,naomi8 7#bj7 ,kaj sxi diris al ili3 ,ne nomu min ,naomi 7 agrablulino71 sed nomu min ,mara 7 maldolcxulino71 cxar la ,cxiopova tre min maldolcxigis4 7#ba7 ,mi plena 7de bonhavo7 foriris1 sed malplene ,dio min revenigis2 kial vi min nomas ,naomi1 dum ,dio min mizerigis kaj la ,cxiopova malbonfaris al mi4 7#bb7 ,kaj revenis ,naomi1 kaj sxia bofilino ,ruth la ,moabino1 kiu venis de ,moabaj kampoj--kun sxi1 kaj ili venis ,beshlehxhemon en la komenco de rikoltado de hordeo4 ,,cxapitro ,,ii4 7#a7 ,kaj ,naomi havis parencon de sia edzo viro grava heroo de l'gento de ,elimelehx1 kaj lia nomo estis ,boaz4 7#b7 ,kaj ,ruth la moabino diris al ,naomi3 mi iros kampon kaj elsercxados 7perditajn7 spikojn1 cxe kiu mi trovos favoron en liaj okuloj2 kaj sxi rediris3 iru1 mia filino4 7#c7 ,kaj sxi iris kaj venis kaj elsercxadis en la kampo poste de l'rikoltantoj1 kaj 7neintence7 tio cxi okazis en la parto de l'kampo 7kiu apartenis7 al ,boaz de l'gento de ,elimelehx4 7#d7 ,kaj jen ,boaz venis de ,beshlehxhem1 kaj diris al la rikoltantoj3 ,dio kun vi6 ,kaj ili rediris3 ,dio vin benu6 7#e7 ,kaj ,boaz diris al sia servanto1 kiu staris 7kiel estro7 cxe l'rikoltantoj3 kies estas tiu cxi junulino8 7#f7 ,kaj la servanto staranta1 cxe l'rikoltantoj respondis kaj diris3 sxi estas junulino moabino1 kiu revenis de moabaj kampoj kun ,naomi1 7#g7 kaj sxi diris3 mi elsercxados 7spikojn7 kaj kolektos 7farante7 garbojn poste de l'rikoltantoj1 kaj sxi venis kaj staradas 7tie cxi7 de l'mateno gxis nun2 sxia jena sidado en la dometo estas de mallonge4 7#h7 ,kaj ,boaz diris al ,ruth3 cxu vi auxdas1 mia filino8 ne iru elsercxadi alian kampon kaj ne foriru de tie cxi1 kaj tiel kunigxu kun miaj servantinoj4 7#i7 ,viaj okuloj 7rigardu7 sur la kampon1 kiun oni rikoltos1 iru ilin sekvante1 mi ordonis ja al la junularo1 ke ili vin ne tusxu2 kiam vi soifos1 iru al la vazoj kaj trinku de l' 7akvo7 kiun la junularo cxerpas4 7#aj7 ,kaj sxi falis sur sian vizagxon kaj inklinigxis gxis la tero1 kaj diris al li3 kial mi trovis favoron en viaj okuloj1 por min ekkonatigi1 dum mi estas ja alilandulino8 7#aa7 ,kaj ,boaz respondis kaj diris al sxi3 al mi estas jam raportita cxio1 kion vi faradis kun via bopatrino post la morto de via edzo1 kaj vi forlasis vian patron1 patrinon kaj patrujon1 kaj iris al nacio1 kiun vi ne konis hieraux kaj antauxhieraux4 7#ab7 ,dio pagu vian faradon1 kaj via rekompenco estu tuta 7kaj plena7 de l',cxioestro ,dio de ,israel1 al kiu vi venis1 por trovi defendon sub liaj flugiloj4 7#ac7 ,kaj sxi diris3 mi trovas favoron en viaj okuloj1 mia mastro6 cxar vi min konsolis1 kaj parolis al la koro de via servantino1 dum mi ne estas inda kiel unu el viaj servantinoj4 7#ad7 ,kaj ,boaz diris al sxi3 en la tempo de mangxado alvenu tien cxi kaj mangxu de l'mangxajxo1 kaj trempu vian panon en vinagron4 ,kaj sxi sidigxis flanken de l'rikoltantoj1 kaj li alsxovis al sxi rostitajn spikojn1 kaj sxi mangxis kaj satigxis kaj restigis al si4 7#ae7 ,kaj sxi levigxis por elsercxadi1 kaj ,boaz ordonis al siaj servantoj1 dirante3 ankaux inter la garboj sxi elsercxadu kaj vi ne hontigu sxin4 7#af7 ,kaj de l'garbetoj vi ankaux defaligu por sxi1 kaj lasu1 ke sxi gxin elsercxu1 kaj ne riprocxu sxin4 7#ag7 ,kaj sxi elsercxadis en la kampo gxis la vespero kaj elbatis tion1 kion sxi elsercxis1 kaj gxi estis cxirkaux unu efa 7mezurilo7 da hordeo4 7#ah7 ,kaj sxi gxin portis kaj venis la urbon1 kaj sxia bopatrino vidis tion1 kion sxi elsercxis1 kaj sxi 7,ruth7 elprenis 7el la posxo7 tion1 kion sxi restigis de sia sateco kaj donis al sxi4 7#ai7 ,kaj sxia bopatrino diris3 kie vi sercxadis hodiaux kaj kie vi laboris1 via konanto estu benata2 kaj sxi raportis al sia bopatrino1 cxe kiu sxi laboris1 kaj diris3 la nomo de l'viro1 cxe kiu mi hodiaux laboris1 estas ,boaz4 7#bj7 ,kaj ,naomi diris al sia bofilino3 benita li estu de ,dio1 cxar li ne forlasis sian afablon de l'vivantoj kaj 7nek7 de l'mortintoj4 ,kaj ,naomi diris3 la viro estas proksima al ni1 li estas el niaj parencoj4 7#ba7 ,kaj ,ruth la moabino diris3 li ankaux diris al mi3 kun la servantinoj1 kiuj estas cxe mi1 kuniru1 gxis ili finos la tutan mian rikoltadon4 7#bb7 ,kaj ,naomi diris al sia bofilino ,ruth3 bone estas1 mia filino1 ke vi iru kun liaj servantinoj1 por ke oni vin ne renkontu 7severe7 en alia kampo4 7#bc7 ,kaj ,ruth kuniris kun la servantinoj de ,boaz por elsercxadi 7spikojn7 gxis la fino de l'hordea kaj tritika rikoltado1 kaj sxi sidadis cxe sia bopatrino4 ,,cxapitro ,,iii4 7#a7 ,kaj ,naomi1 sxia bopatrino1 diris3 mia filino6 mi deziras ja por vi ripozon1 kiu estas bona por vi4 7#b7 ,kaj nun ,boaz1 nia parenco1 kun kies junulinoj vi kunestis1 li jen ventumas la amason da hordeo en nuna nokto4 7#c7 ,vi banigxu kaj sxmirigxu 7per parfumoj7 kaj metu viajn 7plej karajn7 vestojn sur vin kaj subiru al la amasejo1 ne konatigu vin al la viro1 gxis li finos mangxi kaj trinki4 7#d7 ,kaj kiam li kusxos1 eksciigxu la lokon1 kie li kusxigxos1 kaj venu kaj malkovru lian piedujon kaj kusxigxu1 kaj li jam diros al vi1 kion vi faru4 7#e7 ,kaj sxi rediris al sxi3 cxion1 kion vi diros al mi1 mi faros4 7#f7 ,kaj sxi subiris al la amasejo kaj faradis cxion1 kiel sxia bopatrino al sxi ordonis4 7#g7 ,kaj ,boaz mangxis kaj trinkis1 kaj lia koro bonhumorigxis1 kaj li venis al la rando de l'garbaro por kusxigxi1 kaj sxi venis mallauxte kaj malkovris lian piedujon kaj kusxigxis4 7#h7 ,kaj kiam farigxis noktomezo1 la viro ektimis1 kaj li ekpalpis kaj 7eksciigxis ke7 jen virino kusxas apud lia piedujo4 7#i7 ,kaj li diris3 kiu vi estas86 kaj sxi rediris3 mi estas ,ruth1 via sklavino1 etendu viajn flugilojn sur vian sklavinon1 cxar vi ja estas parenco4 7#aj7 ,kaj li diris3 benata vi estu de ,dio1 mia filino6 vi bonigxis vian lastan afablon pli ol la unua1 per tio1 ke vi ne iris al la junuloj cxu malricxa cxu ricxa4 7#aa7 ,kaj nun ne timu1 mia filino1 cxion1 kion vi diros1 mi por vi faros1 cxar la tuta pordego de mia popolo scios1 ke vi estas heroa virino4 7#ab7 ,kaj nun6 kvankam mi vere estas parenco1 tamen ekzistas parenco pli proksima ol mi4 7#ac7 ,pasigu la nokton1 kaj matene1 se li vin elacxetos1 estas bone1 li elacxetu1 kaj se li ne volos vin elacxeti1 mi vin elacxetos1 kiel vivas ,dio6 kusxu gxis la mateno4 7#ad7 ,kaj sxi kusxis apud lia piedujo gxis la mateno1 kaj sxi sin levis antaux la tempo1 kiam homo povas ekkoni la duan--cxar li diris3 ne estu sciate1 ke virino venis la amasejon4 7#ae7 ,kaj li diris3 donu la tukon1 kiu estas sur vi kaj tenu gxin1 kaj sxi gxin tenis kaj li mezuris ses 7mezurilojn da7 hordeo1 kaj metis sur sxin1 kaj venis la urbon4 7#af7 ,kaj sxi venis al sia bopatrino1 kiu diris2 kiu vi estas8 cxu mia filino8 kaj sxi raportis al sxi cxion1 kion la viro faris por sxi4 7#ag7 ,kaj sxi diris3 tiujn cxi ses 7mezurilojn da7 hordeo li donis al mi1 cxar li diris al mi3 ne revenu al via bopatrino malplene4 7#ah7 ,kaj 7,naomi7 diris3 sidu1 filino1 gxis vi scios kiel la afero elfalos1 cxar la viro ne trankvilos1 antaux ol li hodiaux finos la aferon4 ,,cxapitro ,,iv4 7#a7 ,kaj ,boaz iris al la pordego 7de l'urbo7 kaj sidis tie1 kaj jen la parenco1 pri kiu ,boaz diris1 pasas1 kaj 7,boaz vokante7 diris3 ,tiu kaj tiu6 venu1 sidigxu tie cxi6 kaj li alvenis kaj sidigxis4 7#b7 ,kaj 7,boaz7 prenis dek virojn el la maljunuloj de l'urbo kaj diris3 sidigxu tie cxi2 kaj ili sidigxis4 7#c7 ,kaj li diris al la parenco3 la parton de l'kampo1 kiu apartenis al nia frato ,elimelehx1 vendas ,naomi1 kiu revenis de moaba kampo4 7#d7 ,kaj mi diris3 mi malkovros vian orelon 7 rakontos71 dirante3 acxetu en la apudtestado de la sidantoj kaj de la maljunularo de mia popolo4 ,se vi elacxetos1 elacxetu6 kaj se oni 7 vi7 ne elacxetos1 diru al mi1 ke mi sciu1 cxar krom vi ekzistas1 neniu por elacxeti1 kaj mi 7kandidatas7 post vi4 ,kaj tiu rediris3 mi elacxetos6 7#e7 ,kaj ,boaz diris3 en la tago1 kiam vi acxetos la kampon de l'mano de ,naomi1 tiam vi acxetas de ,ruth la moabino1 edzino de l'mortinto1 7la devon7 dauxrigi la nomon de l'mortinto sur lian heredajxon4 7#f7 ,kaj diris la parenco3 mi ne povas elacxeti 7sxin7 por mi1 cxar eble 7per tio7 mi malutilos al mia heredajxo1 elacxetu vi mian acxetajxon1 cxar mi ne povas elacxeti4 7#g7 ,en antikveco tiu cxi moro ekzistis cxe ,israel3 cxe l'acxetado kaj sxangxado1 por konfirmi cxiun aferon1 demetis homo sian sxuon 7ganton7 kaj gxin donis al la dua1 kaj tio cxi estis la atesteco cxe ,israel4 7#h7 ,kaj la parenco diris al ,boaz3 acxetu por vi1 kaj 7tiu7 demetis sian sxuon4 7#i7 ,kaj diris ,boaz al la maljunularo kaj tuta popolo3 vi estu hodiaux atestantoj1 ke mi acxetis cxion1 kio apartenis al ,elimelehx kaj kio apartenis al ,kiljon kaj ,mahxhlon de l'mano de ,naomi4 7#aj7 ,kaj ,ruthon la moabinon1 edzinon de ,mahxhlon mi ankaux acxetis1 por ke sxi estu mia edzino1 por dauxrigi la nomon de l'mortinto sur lian heredajxon1 kaj la nomo de l'mortinto ne fortrancxigxu de liaj fratoj kaj de lia loka pordego1 vi hodiaux estu atestantoj6 7#aa7 ,kaj rediris la tuta popolo1 kiu estis en la pordego1 kaj la maljunuloj3 ni estas atestantoj6 ,dio donu la edzinon1 kiu venas vian domon1 kiel ,rahxhel kaj ,lea1 kiuj ambaux konstruis la domon ,israel1 akiru havon en ,efrash1 kaj havu bonan nomon en ,beshlehxhem4 7#ab7 ,kaj via domo estu1 kiel la domo de ,perec1 kiun ,thamar naskis de ,jehuda1 de l'semo1 kiun ,dio al vi donos de tiu cxi junulino4 7#ac7 ,kaj ,boaz prenis ,ruthon kaj sxi farigxis lia edzino1 kaj li alvenis al sxi1 kaj ,dio donis al sxi gravedecon1 kaj sxi naskis filon4 7#ad7 ,kaj la virinoj diris al ,naomi3 lauxdo al ,dio1 ke li hodiaux ne malekzistigis por vi parencon1 kaj lia nomo estu nomata 7kaj ekzistanta7 cxe ,israel4 7#ae7 ,kaj li estos por vi agrabliganto de l'animo1 kaj nutranto de via grizeco1 cxar lin naskis via bofilino1 kiu vin amas kaj estas pli bona por vi1 ol sep filoj4 7#af7 ,kaj ,naomi prenis la infanon kaj metis sur siajn genuojn kaj estis lia vartistino4 7#ag7 ,kaj la najbarinoj donis al li nomon3 dirante3 cxe ,naomi naskigxis filo1 ili nomis lian nomon ,obed 7 laboranto1 utilanto72 li estis la patro de ,jisxaj patro de ,david4 7#ah7 ,tiuj cxi estas la naskigitoj de ,perec2 ,perec naskigis ,hxhecron'on4 7#ai7 ,hxhecron naskigis ,ram'on1 ,ram naskigis ,aminadab'on1 7#bj7 ,aminadab naskigis ,nahxhsxon'on1 ,nahxhsxon naskigis ,salma'on4 7#ba7 ,salma naskigis ,boaz'on1 ,boaz naskigis ,obed'on4 7#bb7 ,obed naskigis ,jisxaj'on1 kaj ,jisxaj naskigis ,david'on4 ,fino4 ,notoj de tekstpreparanto4 ,en la antauxparolo1 du vortoj ne estis legebla4 ,mi transskribis ilin kiel neklarajxo4 ,mi sxangxis cxi-subajn detalojn en la teksto3 ,cxapitro ,verso ,originalteksto ,korektajxo ,i #ai ,cu tio cxi estas ,naomi8 ,cxu tio cxi estas ,naomi8 ,i #bb la komenco dcx rikoltado la komenco de rikoltado ,,ii #bc la servantinoj de ,boaz la servantinoj de ,boaz ,,iii #aa tuta pordegxo de mia popolo tuta pordego de mia popolo