,bibliotheca ,philosophorum ,vol4 ,i ,,descartes ,,meditationes de prima philosophia ,curavit ,artur ,buchenau ,lipsiae #aiac ,sumptibus ,felicis ,meineri ,druck3 ,c4 ,grumbach1 ,leipzig ,vorwort4 ,die hier vorliegende1 wohlfeile ,ausgabe der ,meditationen ist sowohl fuer den ,seminargebrauch an den ,universitaeten als auch zum ,privatstudium gedacht4 ,die aelteren lateinischen ,ausgaben dieses auch heute noch jugendfrischen ,werkes sind recht selten geworden1 die franzoesischen ,uebertragungen allein genuegen nicht1 und so war man denn bisher auf die teuren ,ausgaben von ,adam-,tannery 7,oeuvres de ,descartes ,band ,,vii4 ,paris4 ,leopold ,cerf4 #aijd7 und ,guettler 7#b4 ,auflage ,muenchen4 ,beck4 #aiab7 angewiesen4 ,der ,titel der ersten ,ausgabe der ,meditationen 7#afda7 lautet vollstaendig3 ,renati ,des-,cartes1 ,meditationes de prima philosophia in qua ,dei existentia et animae immortalitas demonstratur1 ,parisiis1 ,apud ,michaelem ,soli1 via ,jacobaea sub signo ,phoenicis4 ,,mdcxli4 ,cum ,priuilegio et ,approbatione ,doctorum4 ,der ,text dieser ,erst-,ausgabe ist hier zugrunde gelegt und es sind die ,seitenzahlen des ,originals am ,rande in eingeschlossen beigefuegt worden1 damit in ,zukunft durchweg nach dieser 7heute sehr seltenen7 ,ausgabe zitiert werden kann4 ,der ,titel der zweiten ,auflage 7#afdb7 lautet3 ,renati ,des-,cartes ,meditationes de prima philosophia in quibus ,dei existentia1 et animae humanae a corpore distinctio demonstratur4 ,his adjunctae sunt variae objectiones doctorum virorum in istas de ,deo et anima demonstrationes cum responsionibus ,authoris4 ,secunda editio septimis objectionibus antehac non visis aucta4 ,amstelodami apud ,ludovicum ,elzevirium #afdb4 ,da bei der ersten ,ausgabe ,descartes die ,druckbogen nicht selbst las -- die ,drucklegung besorgte ,mersenne -- so enthaelt sie mehrere ,fehler1 die in der zweiten ,auflage verbessert worden sind4 ,die ,varianten der beiden ,auflagen sind unten in den ,anmerkungen verzeichnet1 und es ist von ,fall zu ,fall entschieden und diejenige ,lesart aufgenommen worden1 welche nach sprachlichen und sachlichen ,gesichtspunkten als die richtigere erschien4 ,die erste franzoesische ,uebersetzung des ,werkes erschien im ,jahre #afdg4 ,ihr ,titel lautet vollstaendig3 ,les ,meditations ,metaphysiques de ,rene ,des-,cartes1 ,touchant ,la ,premiere ,philosophie1 dans lesquelles l'existence de ,dieu1 et la distinction reelle entre l'ame et le corps de l'homme1 sont demonstrees4 ,traduites du ,latin de l',auteur par ,m4 le ,d4 ,d4 ,l4 ,n4 ,s4 ,et les objections faites contre ces ,meditations par diuerses personnes tres-doctes1 auec les reponses de l',auteur4 ,traduites par ,mr4 ,c4 ,l4 ,r4 ,a ,paris4 ,chez la ,veuve ,jean ,camusat4 ,,mdcxlvii4 ,avec privilege du roy4 ,der ,uebersetzer war der ,freund ,descartes'1 der ,herzog von ,luynes1 waehrend die ,einwaende und ,erwiderungen von ,clerselier uebertragen wurden4 ,descartes sah die ,uebersetzungen durch und war so sehr damit zufrieden1 dass er erklaerte1 manche ,stellen im franzoesischen ,text seien besser als sein eigener1 entsprechender lateinischer ,text4 ,wahrscheinlich stammen verschiedene ,zusaetze und ,verbesserungen im einzelnen von ,descartes selbst1 der1 wie das ja leicht zu verstehen ist1 diese in das ihm vorgelegte ,manuskript direkt wird eingetragen haben4 ,ich habe die ,luynessche ,uebersetzung genau mit dem lateinischen ,texte verglichen und alle wichtigen ,abweichungen in den ,anmerkungen verzeichnet1 bei denen ich mich im uebrigen groesster ,kuerze befleissigt habe1 da es nach meinem ausfuehrlichen ,kommentar zu den ,meditationen 7,erlaeuterungen zu den ,meditationen auf ,grund der ,objectiones et ,responsiones und des ,briefwechsels7 der genaueren ,erlaeuterung nicht bedarf1 ich auch der ,seminararbeit nicht vorgreifen moechte4 ,dieser ,kommentar soll uebrigens demnaechst in neuer ,auflage erscheinen1 wobei ihm diesmal die vollstaendige ,uebersetzung der ,einwaende und ,erwiderungen vorangehen wird4 ,hiermit komme ich einem vielfach geaeusserten ,wunsche entgegen1 und es duerfte die ,tatsache1 dass heute eine solche vollstaendige deutsche ,ausgabe gebracht werden kann1 wohl als ein erfreuliches ,zeichen der ,zeit gelten1 das erkennen laesst1 wie sehr im letzten ,jahrzehnt das ,descartes-,studium zugenommen hat4 ,die weitere ,vertiefung desselben zu erleichtern1 ist ,zweck und ,aufgabe der hier vorliegenden ,ausgabe4 ,berlin1 im ,juli #aiac4 ,dr4 ,artur ,buchenau4 ,,sapientissimis ,clarissimisque viris ,,sacrae ,,facultatis ,theologiae ,parisiensis ,decano et ,doctoribus ,,renatus ,,des-,,cartes7#a74 ,s4 ,d47#b7 ,tam justa causa me impellit ad hoc scriptum vobis offerendum1 et tam justam etiam vos habituros esse confido ad ejus defensionem suscipiendam1 postquam instituti mei rationem intelligetis1 ut nulla re melius illud hic possim commendare1 quam si quid in eo sequutus #b sim paucis dicam4 ,semper existimavi duas quaestiones1 de ,deo et de ,anima1 praecipuas esse ex iis quae ,philosophiae potius quam ,theologiae ope sunt demonstrandae3 ,nam quamvis nobis fidelibus animam humanam cum corpore non interire1 ,deumque existere1 fide credere sufficiat2 certe infidelibus nulla religio1 nec fere etiam ulla moralis virtus1 videtur posse persuaderi1 nisi prius illis ista duo ratione naturali probentur3 ,cumque saepe in hac vita majora vitiis quam virtutibus praemia proponantur1 pauci rectum utili praeferrent1 si nec ,deum timerent1 nec aliam vitam expectarent4 ,et quamvis omnino verum sit1 ,dei existentiam credendam esse1 quoniam in sacris scripturis docetur1 et vice versa credendas sacras scripturas1 quoniam habentur a ,deo3 quia nempe1 cum fides sit donum ,dei1 ille #c idem qui dat gratiam ad reliqua credenda1 potest etiam dare1 ut ipsum existere credamus2 non tamen hoc infidelibus proponi potest1 quia circulum esse judicarent4 ,et quidem animadverti1 non modo vos omnes1 aliosque ,theologos affirmare ,dei existentiam naturali ratione posse probari2 sed et ex sacra ,scriptura inferri1 ejus cognitionem multis1 quae de rebus creatis habentur1 esse faciliorem1 atque omnino esse tam facilem1 ut qui illam non habent1 sint culpandi4 ,patet enim ,sap4 #ac4 ex his verbis1 ,nec his debet ignosci1 si enim tantum potuerunt scire1 ut possent aestimare saeculum1 quomodo hujus dominum non facilius invenerunt8 ,et ad ,rom4 cap4 #a4 dicitur illos esse inexcusabiles4 ,atque ibidem etiam per haec verba3 ,quod notum est ,dei1 manifestum #d est in illis1 videmur admoneri ea omnia quae de ,deo sciri possunt1 rationibus non aliunde petitis quam ab ipsamet nostra mente posse ostendi4 ,quod idcirco quomodo fiat1 et qua via ,deus facilius et certius1 quam res saeculi cognoscatur1 non putavi a me esse alienum inquirere4 ,atque quantum ad animam1 etsi multi ejus naturam non facile investigari posse judicarint1 et nonnulli etiam dicere ausi sint rationes humanas persuadere illam simul cum corpore interire1 solaque fide contrarium teneri3 ,quia tamen hos condemnat ,concilium ,lateranense sub ,leone #aj habitum sessione #h1 et expresse mandat ,christianis ,philosophis ut eorum argumenta dissolvant1 et veritatem pro viribus probent1 hoc etiam aggredi non dubitavi4 #e ,praeterea quoniam scio plerosque impios non aliam ob causam nolle credere ,deum esse1 mentemque humanam a corpore distingui1 quam quia dicunt haec duo a nemine hactenus potuisse demonstrari3 ,etsi nullo modo iis assentiar1 sed contra rationes fere omnes1 quae pro his quaestionibus a magnis viris allatae sunt1 cum satis intelliguntur1 vim demonstrationis habere putem1 vixque ullas dari posse mihi persuadeam1 quae non prius ab aliquibus aliis fuerint inventae3 ,nihil tamen utilius in ,philosophia praestari7#c7 posse existimo1 quam si semel omnium optimae studiose quaerantur1 tamque accurate et perspicue exponantur1 ut apud omnes constet in posterum eas esse demonstrationes4 ,ac denique quoniam nonnulli1 quibus notum est me quandam excoluisse ,methodum ad #f quaslibet difficultates in scientiis resolvendas1 non quidem novam1 quia nihil est veritate antiquius1 sed qua me saepe in aliis non infeliciter uti viderunt1 hoc a me summopere flagitarunt3 ,ideoque officii mei esse putavi nonnihil hac in re conari4 ,quicquid autem praestare potui1 totum in hoc ,tractatu continetur4 ,non quod in eo diversas omnes rationes1 quae ad eadem probanda afferri possent1 colligere conatus sim3 ,neque enim hoc videtur operae pretium esse1 nisi ubi nulla habetur satis certa1 sed primas tantum et praecipuas ita prosecutus sum1 ut jam pro certissimis1 et evidentissimis demonstrationibus illas ausim proponere4 ,addamque etiam tales esse1 ut non putem ullam viam humano ingenio patere1 per quam meliores inveniri unquam possint1 cogit enim me causae #g necessitas1 et gloria ,dei1 ad quam totum hoc refertur1 ut hic aliquanto liberius de meis loquar quam mea fert consuetudo4 ,atqui quantumvis certas et evidentes illas putem1 non tamen ideo mihi persuadeo ad omnium captum esse accommodatas3 ,sed quemadmodum in ,geometria multae sunt ab ,archimede1 ,apollonio1 ,pappo1 aliisve scriptae1 quae etsi pro evidentibus etiam1 ac certis ab omnibus habeantur1 quia nempe nihil plane continent quod seorsim spectatum non sit cognitu facillimum1 nihilque in quo sequentia cum antecedentibus non accurate cohaereant1 quia tamen longiusculae sunt1 et valde attentum lectorem desiderant1 non nisi ab admodum paucis intelliguntur3 ,ita quamvis eas quibus hic utor certitudine et evidentia ,geometricas aequare1 vel etiam superare existimem1 vereor tamen ne a multis satis percipi non possint1 tum #h quia etiam longiusculae sunt1 et aliae ab aliis pendent3 tum praecipue quia requirunt mentem a praejudiciis plane liberam3 et quae se ipsam a sensuum consortio facile subducat4 ,nec certe plures in mundo ,metaphysicis studiis1 quam ,geometricis apti reperiuntur4 ,ac praeterea in eo differentia est1 quod in ,geometria cum omnibus sit persuasum nihil scribi solere1 de quo certa demonstratio non habeatur1 saepius in eo peccant imperiti1 quod falsa approbent1 dum ea videri volunt intelligere1 quam quod vera refutent3 ,contra vero in ,philosophia cum credatur nihil esse de quo non possit in utramque partem disputari1 pauci veritatem investigant1 et multo plures ex eo quod ausint optima quaeque impugnare1 famam ingenii aucupantur4 #i ,atque ideo qualescunque meae rationes esse possint1 quia tamen ad ,philosophiam spectant1 non spero me illarum ope magnum operae pretium esse facturum1 nisi me patrocinio vestro adjuvetis4 ,sed cum tanta inhaereat omnium mentibus de vestra ,facultate opinio1 tantaeque sit authoritatis ,,sorbonae nomen1 ut non modo in rebus fidei nulli unquam ,societati post sacra ,concilia tantum creditum sit quam vestrae1 sed etiam in humana ,philosophia nullibi major perspicacia et soliditas1 nec ad ferenda judicia major integritas et sapientia esse existimetur3 ,non dubito quin si tantum hujus scripti curam suscipere dignemini1 primo quidem ut a vobis corrigatur1 memor enim1 non modo humanitatis1 sed maxime etiam inscitiae meae1 non affirmo nullos in eo esse #aj errores3 deinde ut quae vel desunt1 vel non satis absoluta sunt1 vel majorem explicationem desiderant1 addantur1 perficiantur1 illustrentur1 aut a vobis ipsis1 aut saltem a me1 postquam a vobis ero admonitus3 ,ac denique ut postquam rationes in eo contentae1 quibus ,deum esse1 mentemque a corpore aliam esse probatur1 ad eam perspicuitatem erunt perductae1 ad quam ipsas perduci posse confido1 ita nempe ut pro accuratissimis demonstrationibus habendae sint1 hoc ipsum declarare et publice testari velitis3 non dubito1 inquam1 quin1 si hoc fiat1 omnes errores1 qui de his quaestionibus unquam fuerunt1 brevi ex hominum mentibus deleantur4 ,veritas enim ipsa facile efficiet ut reliqui ingeniosi1 et docti vestro judicio subscribant3 ,et authoritas1 ut #aa ,athei1 qui scioli magis quam ingeniosi1 aut docti esse solent1 contradicendi animum deponant2 atque etiam ut forte rationes1 quas ab omnibus ingenio praeditis pro demonstrationibus haberi scient1 ipsi propugnent1 ne non intelligere videantur4 ,ac denique caeteri omnes tot testimoniis facile credent1 nemoque amplius erit in mundo1 qui vel ,dei existentiam1 vel realem humanae animae a corpore distinctionem ausit in dubium revocare4 ,cujus rei quanta esset utilitas1 vos ipsi pro vestra singulari sapientia omnium optime aestimare potestis3 nec deceret me vobis1 qui maximum ,ecclesiae ,catholicae7#d7 columen semper fuistis1 ,dei et ,religionis causam pluribus hic commendare4 ,praefatio ad lectorem4 ,quaestiones de ,deo et mente humana jam ante paucis attigi in ,dissertatione de ,methodo recte regendae rationis et veritatis in scientiis investigandae gallice edita anno #afcg4 ,non quidem ut ipsas ibi accurate tractarem1 sed tantum ut delibarem1 et ex lectorum judiciis addiscerem qua ratione postea essent tractandae4 ,tanti enim momenti mihi visae sunt1 ut plus una vice de ipsis agendum esse judicarem2 viamque sequor ad eas explicandas tam parum tritam1 atque ab usu communi tam remotam1 ut non utile putarim ipsam in gallico1 et passim ab omnibus legendo scripto fusius docere1 ne debiliora etiam ingenia credere #b possent eam sibi esse ingrediendam4 ,cum autem ibi rogassem omnes quibus aliquid in meis scriptis reprehensione dignum occurreret1 ut ejus me monere dignarentur1 nulla in ea quae de his quaestionibus attigeram notatu digna objecta sunt1 praeter duo1 ad quae hic paucis1 priusquam earundem accuratiorem explicationem aggrediar1 respondebo4 ,primum est1 ex eo quod mens humana in se conversa non percipiat aliud se esse quam rem cogitantem1 non sequi1 ejus naturam sive essentiam in eo tantum consistere1 quod sit res cogitans1 ita ut vox tantum caetera omnia excludat1 quae forte etiam dici possent1 ad animae naturam pertinere4 ,cui objectioni respondeo me etiam ibi noluisse illa excludere in ordine ad ipsam rei veritatem 7de qua scilicet tunc non agebam71 sed dumtaxat in ordine ad meam perceptionem1 adeo ut sensus esset1 me nihil plane cognoscere quod ad essentiam meam scirem pertinere1 praeterquam quod essem res cogitans sive res habens in se facultatem cogitandi4 ,in sequentibus autem #c ostendam quo pacto ex eo1 quod nihil aliud ad essentiam meam pertinere cognoscam1 sequatur1 nihil etiam aliud revera ad illam pertinere4 ,alterum est1 ex eo1 quod ideam rei me perfectioris in me habeam non sequi ipsam ideam esse me perfectiorem1 et multo minus illud quod per istam ideam repraesentatur existere4 ,sed respondeo hic subesse aequivocationem in voce ideae2 sumi enim potest vel materialiter1 pro operatione intellectus1 quo sensu me perfectior dici nequit1 vel objective1 pro re per istam operationem repraesentata1 quae res etsi non supponatur extra intellectum existere1 potest tamen me esse perfectior ratione suae essentiae4 ,quomodo vero ex hoc solo quod rei me perfectioris idea in me sit sequatur illam rem revera existere1 fuse in sequentibus exponetur4 ,vidi quidem praeterea duo quaedam scripta satis longa1 sed quibus non tam meae his de rebus rationes quam conclusiones argumentis ex ,atheorum locis communibus mutuatis impugnabantur4 ,et quoniam istiusmodi argumenta nullam vim habere possunt apud eos1 qui rationes meas intelligent1 #d adeoque praepostera et imbecillia sunt multorum judicia1 ut magis a primum acceptis opinionibus quantumvis falsis1 et a ratione alienis1 persuadeantur1 quam a vera et firma1 sed posterius audita ipsarum refutatione1 nolo hic ad illa respondere1 ne mihi sint prius referenda4 ,tantumque generaliter dicam ea omnia1 quae vulgo jactantur ab ,atheis ad existentiam ,dei impugnandam1 semper ex eo pendere quod vel humani affectus ,deo affingantur1 vel mentibus nostris tanta vis et sapientia arrogetur1 ut quidnam ,deus facere possit ac debeat1 determinare et comprehendere conemur2 adeo ut1 modo tantum memores simus mentes nostras considerandas esse ut finitas1 ,deum autem ut incomprehensibilem et infinitum1 nullam ista difficultatem sint nobis paritura4 ,jam vero1 postquam hominum judicia semel utcunque sum expertus1 iterum hic aggredior easdem de ,deo et mente humana quaestiones1 simulque totius primae ,philosophiae initia tractare2 sed ita ut nullum vulgi #e plausum1 nullamque ,lectorum frequentiam expectem3 quin etiam nullis author sum ut haec legant1 nisi tantum iis qui serio mecum meditari1 mentemque a sensibus1 simulque ab omnibus praejudiciis1 abducere poterunt ac volent1 quales non nisi admodum paucos reperiri satis scio4 ,quantum autem ad illos1 qui1 rationum mearum seriem et nexum comprehendere non curantes1 in singulas tantum clausulas1 ut multis in more est1 argutari studebunt1 non magnum ex hujus scripti lectione fructum sunt percepturi3 et quamvis forte in multis cavillandi occasionem inveniant1 non facile tamen aliquid quod urgeat aut responsione dignum sit objicient4 ,quia vero nequidem etiam aliis spondeo me in omnibus prima fronte satisfacturum1 nec tantum mihi arrogo ut confidam me omnia posse praevidere quae alicui difficilia videbuntur1 primo quidem in ,meditationibus illas ipsas cogitationes exponam1 quarum ope ad certam et evidentem cognitionem veritatis mihi videor pervenisse1 ut experiar an forte iisdem rationibus1 quibus ego persuasus sum1 alios etiam #f possim persuadere4 ,postea vero respondebo ad objectiones virorum aliquot ingenio et doctrina excellentium1 ad quos hae ,meditationes1 antequam typis mandarentur examinandae missae sunt4 ,satis enim multa et varia ab illis fuerunt objecta1 ut ausim sperare non facile quicquam aliis1 saltem alicujus momenti1 venturum in mentem1 quod ii nondum attigerint4 ,ideoque rogo etiam atque etiam lectores1 ut non prius de ,meditationibus judicium ferant1 quam objectiones istas1 earumque solutiones omnes perlegere dignati sint7#e74 ,synopsis sex sequentium meditationum4 ,in prima causae exponuntur propter quas de rebus omnibus1 praesertim materialibus1 possumus dubitare2 quamdiu scilicet non habemus alia scientiarum fundamenta1 quam ea quae antehac habuimus4 ,etsi autem istius tantae dubitationis utilitas prima fronte non appareat1 est tamen in eo maxima quod ab omnibus praejudiciis nos liberet1 viamque facillimam sternat ad mentem a sensibus abducendam3 ac denique efficiat1 ut de iis1 quae postea vera esse comperiemus1 non amplius dubitare possimus4 ,in secunda1 mens quae propria libertate utens supponit ea omnia #b non existere1 de quorum existentia vel minimum potest dubitare7#f71 animadvertit fieri non posse quin ipsa interim existat4 ,quod etiam summae est utilitatis1 quoniam hoc pacto facile distinguit quaenam ad se1 hoc est1 ad naturam intellectualem1 et quaenam ad corpus pertineant4 ,sed quia forte nonnulli rationes de animae immortalitate illo in loco expectabunt1 eos hic monendos puto me conatum esse nihil scribere quod non accurate demonstrarem2 ideoque non alium ordinem sequi potuisse1 quam illum qui est apud ,geometras usitatus1 ut nempe omnia praemitterem ex quibus quaesita propositio dependet1 antequam de ipsa quidquam concluderem4 ,primum autem et praecipuum1 quod praerequiritur ad cognoscendam animae immortalitatem1 esse ut quam maxime perspicuum de ea conceptum1 et ab omni conceptu corporis plane distinctum formemus2 quod ibi factum est4 ,praeterea vero requiri etiam ut sciamus ea omnia1 quae clare et distincte intelligimus1 eo ipso modo1 quo illa intelligimus1 esse vera3 quod ante quartam ,meditationem probari non potuit2 et habendum esse distinctum naturae corporeae conceptum1 qui partim in ipsa secunda1 partim etiam in quinta et sexta formatur2 atque ex his debere concludi ea omnia1 quae clare et distincte concipiuntur1 ut substantiae diversae1 sicuti concipiuntur mens et corpus1 esse revera substantias realiter a se mutuo distinctas2 hocque in sexta concludi4 ,idemque etiam in ipsa confirmari1 ex eo quod nullum corpus nisi divisibile intelligamus1 contra autem nullam mentem nisi indivisibilem3 neque enim possumus ullius mentis mediam partem concipere1 ut possumus cujuslibet quantumvis7#g7 exigui corporis2 adeo ut eorum naturae non modo diversae1 sed etiam quodammodo contrariae agnoscantur4 ,non autem ulterius ea de re in hoc scripto me egisse2 tum quia haec sufficiunt ad ostendendum ex corporis corruptione mentis interitum non sequi1 atque sic ad alterius vitae spem mortalibus faciendam2 tum etiam quia praemissae1 ex quibus ipsa mentis immortalitas concludi potest1 ex totius ,physicae #d explicatione dependent3 primo ut sciatur omnes omnino substantias1 sive res quae a ,deo creari debent ut existant1 ex natura sua esse incorruptibiles1 nec posse unquam desinere esse1 nisi ab eodem ,deo concursum suum iis denegante ad nihilum reducantur1 ac deinde ut advertatur corpus quidem1 in genere sumptum1 esse substantiam1 ideoque nunquam etiam perire2 sed corpus humanum1 quatenus a reliquis differt corporibus1 non nisi ex certa membrorum configuratione1 aliisque ejusmodi accidentibus esse conflatum1 mentem vero humanam non ita ex ullis accidentibus constare1 sed puram esse substantiam3 etsi enim omnia ejus accidentia mutentur1 ut quod alias res intelligat1 alias velit1 alias sentiat1 etc4 non idcirco ipsa mens alia evadit3 humanum autem corpus aliud fit ex hoc solo quod figura quarundam ejus partium mutetur3 ex quibus sequitur corpus quidem perfacile interire1 mentem autem7#h7 ex natura sua esse immortalem4 ,in tertia ,meditatione meum praecipuum argumentum ad probandam ,dei #e existentiam satis fuse1 ut mihi videtur1 explicui4 ,verumtamen1 quia1 ut ,lectorum animos quam maxime a sensibus abducerem1 nullis ibi comparationibus a rebus corporeis petitis volui uti1 multae fortasse obscuritates remanserunt1 sed quae1 ut spero1 postea in responsionibus ad objectiones plane tollentur2 ut inter caeteras quomodo idea entis summe perfecti1 quae in nobis est1 tantum habeat realitatis objectivae1 ut non possit non esse a causa summe perfecta1 quod ibi illustratur comparatione machinae valde perfectae1 cujus idea est in mente alicujus artificis2 ut enim artificium objectivum hujus ideae debet habere aliquam causam1 nempe scientiam hujus artificis1 vel alicujus alterius a quo illam accepit1 ita idea ,dei1 quae in nobis est1 non potest non habere ,deum ipsum pro causa4 ,in quarta probatur ea omnia1 quae clare et distincte percipimus1 esse vera3 simulque in quo ratio falsitatis consistat explicatur3 quae necessario sciri debent tam ad praecedentia firmanda1 quam ad reliqua intelligenda4 7,sed ibi interim est advertendum nullo modo agi de #f peccato1 vel errore qui committitur in persecutione boni et mali1 sed de eo tantum qui contingit in dijudicatione veri et falsi4 ,nec ea spectari1 quae ad fidem pertinent1 vel ad vitam agendam1 sed tantum speculativas2 et solius luminis naturalis ope cognitas veritates47 ,in quinta praeterquam quod natura corporea in genere sumpta explicatur1 nova etiam ratione ,dei existentia demonstratur3 sed in qua rursus nonnullae forte occurrent difficultates1 quae postea in responsione ad objectiones resolventur3 ac denique ostenditur quo pacto verum sit ipsarum ,geometricarum demonstrationum certitudinem a cognitione ,dei pendere4 ,in sexta denique intellectio ab imaginatione secernitur2 distinctionum signa describuntur3 mentem realiter a corpore distingui1 probatur3 eandem nihilominus tam arcte illi esse conjunctam1 ut unum quid cum ipso componat1 ostenditur2 omnes errores qui a sensibus oriri solent1 recensentur1 modi quibus vitari possint exponuntur2 et denique rationes omnes ex quibus rerum materialium existentia possit concludi1 #g afferuntur3 non quod eas valde utiles esse putarim ad probandum id ipsum quod probant1 nempe revera esse aliquem mundum1 et homines habere corpora1 et similia1 de quibus nemo unquam sanae mentis serio dubitavit2 sed quia illas considerando agnoscitur non esse tam firmas1 nec tam perspicuas1 quam sunt eae1 per quas in mentis nostrae et ,dei cognitionem devenimus2 adeo ut hae sint omnium certissimae et evidentissimae1 quae ab humano ingenio sciri possint4 ,cujus unius rei probationem in his ,meditationibus mihi pro scopo proposui4 ,nec idcirco hic recenseo varias illas quaestiones de quibus etiam in ipsis ex occasione tractatur4 ,meditatio ,i4 ,de iis quae in dubium revocari possunt4 ,animadverti jam ante aliquot annos quam multa ineunte aetate falsa pro veris admiserim1 et quam dubia sint quaecunque istis postea #h superextruxi1 ac proinde funditus omnia semel in vita esse evertenda1 atque a primis fundamentis denuo inchoandum1 si quid aliquando firmum et mansurum cupiam in scientiis stabilire2 sed ingens opus esse videbatur1 eamque aetatem expectabam1 quae foret tam matura1 ut capessendis disciplinis aptior nulla sequeretur4 ,quare tamdiu cunctatus sum ut deinceps essem in culpa1 si quod temporis superest ad agendum1 deliberando consumerem4 ,opportune igitur hodie mentem curis omnibus exsolvi1 securum mihi otium procuravi1 solus secedo1 serio tandem et libere generali huic mearum opinionum eversioni vacabo4 ,ad hoc autem non erit necesse1 ut omnes esse falsas ostendam1 quod nunquam fortassis assequi possem2 sed quia jam ratio persuadet1 non minus accurate ab iis quae non plane certa sunt atque indubitata1 quam ab aperte falsis assensionem esse cohibendam1 satis erit ad omnes rejiciendas1 si aliquam rationem dubitandi in unaquaque reperero4 ,nec ideo etiam singulae erunt percurrendae1 quod operis esset #i infiniti3 sed quia suffossis fundamentis quidquid iis superaedificatum est sponte collabitur1 aggrediar statim ipsa principia quibus illud omne quod olim credidi nitebatur4 ,nempe quidquid hactenus ut maxime verum admisi1 vel a sensibus1 vel per sensus accepi1 hos autem7#i7 interdum fallere deprehendi2 ac prudentiae est nunquam illis plane confidere qui nos vel semel deceperunt4 ,sed forte quamvis interdum sensus circa minuta quaedam et remotiora nos fallant1 pleraque tamen alia sunt de quibus dubitari plane non potest1 quamvis ab iisdem hauriantur2 ut jam me hic esse1 foco assidere1 hiemali toga esse indutum1 chartam istam manibus contrectare1 et similia3 manus vero has ipsas1 totumque hoc corpus meum esse1 qua ratione posset negari8 nisi me forte comparem nescio quibus insanis1 quorum cerebella tam contumax vapor ex atra bile labefactat1 ut constanter asseverent vel se esse reges1 cum sunt pauperrimi1 vel purpura indutos1 cum sunt nudi1 vel caput habere fictile1 vel se totos esse cucurbitas1 vel ex vitro conflatos2 sed amentes sunt isti1 nec minus ipse demens viderer1 #aj si quod ab iis exemplum ad me transferrem4 ,praeclare sane1 tanquam non sim homo qui soleam noctu dormire1 et eadem omnia in somnis pati1 vel etiam interdum minus verisimilia1 quam quae isti vigilantes3 quam frequenter vero usitata ista1 me hic esse1 toga vestiri1 foco assidere1 quies nocturna persuadet1 cum tamen positis vestibus jaceo inter strata6 ,atqui nunc certe vigilantibus oculis intueor hanc chartam1 non sopitum est hoc caput quod commoveo1 manum istam prudens et sciens extendo et sentio1 non tam distincta contingerent dormienti4 ,quasi scilicet non recorder a similibus etiam cogitationibus me alias in somnis fuisse delusum3 quae dum cogito attentius1 tam plane video numquam certis indiciis vigiliam a somno posse distingui1 ut obstupescam1 et fere hic ipse stupor mihi opinionem somni confirmet4 ,age ergo somniemus1 nec particularia ista vera sint1 nos oculos aperire1 caput movere1 manus extendere1 nec forte etiam nos habere tales manus1 nec tale totum corpus2 tamen profecto fatendum est visa per #aa quietem esse veluti quasdam pictas imagines1 quae non nisi ad similitudinem rerum verarum fingi potuerunt2 ideoque saltem generalia haec1 oculos1 caput1 manus1 totumque corpus res quasdam non imaginarias1 sed veras existere3 nam sane pictores ipsi1 ne tum quidem1 cum ,sirenas et ,satyriscos maxime inusitatis formis fingere student1 naturas omni ex parte novas iis possunt assignare1 sed tantummodo diversorum animalium membra permiscent2 vel si forte aliquid excogitent adeo novum1 ut nihil omnino ei simile fuerit visum1 atque ita plane fictitium sit et falsum2 certe tamen ad minimum veri colores esse debent ex quibus illud componant4 ,nec dispari ratione1 quamvis etiam generalia haec1 oculi1 caput1 manus1 et similia1 imaginaria esse possent1 necessario tamen saltem alia quaedam adhuc magis simplicia1 et universalia vera esse fatendum est1 ex quibus tanquam coloribus veris omnes istae seu verae seu falsae1 quae in cogitatione nostra sunt1 rerum imagines effinguntur4 ,cujus generis esse videntur natura corporea in communi1 ejusque #ab extensio2 item figura rerum extensarum1 item quantitas1 sive earumdem magnitudo et numerus3 item locus in quo existant1 tempusque per quod durent1 et similia4 ,quapropter ex his forsan non male concludemus ,physicam1 ,astronomiam1 ,medicinam1 disciplinasque alias omnes1 quae a rerum compositarum consideratione dependent1 dubias quidem esse1 atqui ,arithmeticam1 ,geometriam1 aliasque ejusmodi7#aj71 quae non nisi de simplicissimis et maxime generalibus rebus tractant1 atque utrum eae sint in rerum natura nec ne1 parum curant1 aliquid certi atque indubitati continere3 nam sive vigilem1 sive dormiam1 duo et tria simul juncta sunt quinque1 quadratumque non plura habet latera quam quatuor2 nec fieri posse videtur ut tam perspicuae veritates in suspicionem falsitatis incurrant4 ,verumtamen infixa quaedam est meae menti vetus opinio1 ,deum esse qui potest omnia1 et a quo talis1 qualis existo1 sum creatus3 unde autem scio illum non fecisse ut nulla plane sit terra1 nullum caelum1 nulla res extensa1 nulla figura1 nulla magnitudo1 nullus locus1 et tamen #ac haec omnia non aliter quam nunc mihi videantur existere8 ,imo etiam quemadmodum judico interdum alios errare circa ea1 quae se perfectissime scire arbitrantur1 ita ego ut fallar quoties duo et tria simul addo1 vel numero quadrati latera1 vel si quid aliud facilius fingi potest8 ,at forte noluit ,deus ita me decipi1 dicitur enim summe bonus2 sed si hoc ejus bonitati repugnaret1 talem me creasse1 ut semper fallar1 ab eadem etiam videretur esse alienum permittere ut interdum fallar2 quod ultimum tamen non potest dici4 ,essent vero fortasse nonnulli qui tam potentem aliquem ,deum mallent negare1 quam res alias omnes credere esse incertas1 sed iis non repugnemus1 totumque hoc de ,deo demus esse fictitium1 at seu fato1 seu casu1 seu continuata rerum serie1 seu quovis alio modo me ad id1 quod sum1 pervenisse supponant2 quoniam falli et errare imperfectio quaedam esse videtur1 quo minus potentem originis meae authorem assignabunt1 eo probabilius erit me tam imperfectum esse ut semper fallar3 quibus sane argumentis non habeo quod respondeam1 sed tandem cogor fateri #ad nihil esse ex iis quae olim vera putabam1 de quo non liceat dubitare1 idque non per inconsiderantiam vel levitatem1 sed propter validas et meditatas rationes1 ideoque etiam ab iisdem1 non minus quam ab aperte falsis accurate deinceps assensionem esse cohibendam1 si quid certi velim invenire4 ,sed nondum sufficit haec advertisse1 curandum est ut recorder1 assidue enim recurrunt consuetae opiniones1 occupantque credulitatem meam tanquam longo usu et familiaritatis jure sibi devinctam1 fere etiam me invito1 nec unquam iis assentiri1 et confidere desuescam1 quamdiu tales esse supponam1 quales sunt revera1 nempe aliquo quidem modo dubias1 ut jam jam ostensum est1 sed nihilominus valde probabiles1 et quas multo magis rationi consentaneum sit credere quam negare4 ,quapropter1 ut opinor1 non male agam1 si voluntate plane in contrarium versa me ipsum fallam1 illasque aliquamdiu omnino falsas imaginariasque esse fingam1 donec tandem velut aequatis utrimque praejudiciorum ponderibus nulla amplius prava consuetudo judicium meum a recta rerum perceptione #ae detorqueat4 ,etenim scio nihil inde periculi1 vel erroris interim sequuturum1 et me plus aequo diffidentiae indulgere non posse1 quandoquidem nunc non rebus agendis1 sed cognoscendis tantum incumbo4 ,supponam igitur non optimum ,deum1 fontem veritatis1 sed genium aliquem malignum eundemque summe potentem et callidum omnem suam industriam in eo posuisse1 ut me falleret3 putabo caelum1 aerem1 terram1 colores1 figuras1 sonos1 cunctaque externa nihil aliud esse quam ludificationes somniorum1 quibus insidias credulitati meae tetendit3 considerabo me ipsum tanquam manus non habentem1 non oculos1 non carnem1 non sanguinem1 non aliquem sensum1 sed haec omnia me habere falso opinantem3 manebo obstinate in hac meditatione defixus1 atque ita siquidem non in potestate mea sit aliquid veri cognoscere1 at certe hoc quod in me est ne falsis assentiar1 nec mihi quidquam iste deceptor1 quantumvis potens1 quantumvis callidus possit imponere1 obfirmata mente cavebo4 ,sed laboriosum est hoc institutum1 et desidia quaedam ad consuetudinem #af vitae me reducit4 ,nec aliter quam captivus1 qui forte imaginaria libertate fruebatur in somnis1 quum postea suspicari incipit se dormire1 timet excitari1 blandisque illusionibus lente connivet3 sic7#aa7 sponte relabor in veteres opiniones1 vereorque expergisci1 ne placidae quieti laboriosa vigilia succedens non in aliqua luce1 sed inter inextricabiles jam motarum difficultatum tenebras in posterum sit degenda4 ,meditatio ,,ii4 ,de natura mentis humanae4 ,quod ipsa sit notior quam corpus4 ,in tantas dubitationes hesterna meditatione conjectus sum1 ut nequeam amplius earum oblivisci1 nec videam tamen qua ratione solvendae sint1 sed tanquam in profundum gurgitem ex improviso delapsus ita turbatus sum1 ut nec possim in imo pedem figere1 nec enatare ad summum4 #ag ,enitar tamen et tentabo rursus eandem viam quam heri fueram ingressus1 removendo scilicet illud omne quod vel minimum dubitationis admittit1 nihilo secius quam si omnino falsum esse comperissem2 pergamque porro donec aliquid certi vel si nihil aliud1 saltem hoc ipsum1 pro certo1 nihil esse certi1 cognoscam4 ,nihil nisi punctum petebat ,archimedes1 quod esset firmum et immobile1 ut integram terram loco dimoveret2 magna quoque speranda sunt1 si vel minimum quid invenero quod certum sit et inconcussum4 ,suppono igitur omnia quae video falsa esse1 credo nihil unquam extitisse eorum quae mendax memoria repraesentat1 nullos plane habeo sensus2 corpus1 figura1 extensio1 motus1 locusque sunt chimerae2 quid igitur erit verum8 fortassis hoc unum1 nihil esse certi4 ,sed unde scio nihil esse diversum ab iis omnibus quae jam jam recensui1 de quo ne minima quidem occasio sit dubitandi8 ,nunquid est aliquis ,deus1 vel quocunque nomine illum vocem1 qui mihi has ipsas cogitationes immittit8 quare vero hoc putem1 cum forsan ipsemet illarum author #ah esse possim8 ,nunquid ergo saltem ego aliquid sum8 ,sed jam negavi me habere ullos sensus1 et ullum corpus2 haereo tamen1 nam quid inde8 ,sumne ita corpori1 sensibusque alligatus1 ut sine illis esse non possim8 ,sed mihi persuasi1 nihil plane esse in mundo1 nullum coelum1 nullam terram1 nullas mentes1 nulla corpora1 nonne igitur etiam me non esse8 ,imo certe ego eram si quid mihi persuasi7#ab74 ,sed est deceptor nescio quis1 summe potens1 summe callidus qui de industria me semper fallit2 haud dubie igitur ego etiam sum1 si me fallit1 et fallat quantum potest1 nunquam tamen efficiet1 ut nihil sim quamdiu me aliquid esse cogitabo1 adeo ut omnibus satis superque pensitatis denique statuendum sit hoc pronuntiatum3 ego sum1 ego existo7#ac71 quoties a me profertur1 vel mente concipitur1 necessario esse verum4 ,nondum vero satis intelligo1 quisnam sim ego ille1 qui jam necessario sum1 deincepsque cavendum est1 ne forte quid aliud imprudenter assumam in locum mei1 sicque aberrem etiam in ea cognitione1 quam omnium #ai certissimam1 evidentissimamque esse contendo4 ,quare jam denuo meditabor quidnam me olim esse crediderim1 priusquam in has cogitationes incidissem2 ex quo deinde subducam quidquid allatis rationibus vel minimum potuit infirmari2 ut ita tandem praecise remaneat illud tantum quod certum est et inconcussum4 ,quidnam igitur antehac me esse putavi8 ,hominem scilicet1 sed quid est homo8 dicamne animal rationale8 non1 quia postea quaerendum foret quidnam animal sit1 et quid rationale1 atque ita ex una quaestione in plures difficilioresque delaberer2 nec jam mihi tantum otii est1 ut illo velim inter istiusmodi subtilitates abuti4 ,sed hic potius attendam quid sponte1 et natura duce cogitationi meae antehac occurrebat quoties quid essem considerabam3 nempe occurrebat primo1 me habere vultum1 manus1 brachia1 totamque hanc membrorum machinam1 qualis etiam in cadavere cernitur1 et quam corporis nomine designabam2 occurrebat praeterea #bj me nutriri1 incedere1 sentire et cogitare2 quas quidem actiones ad animam7#ad7 referebam2 sed quid esset haec anima1 vel non advertebam1 vel exiguum nescio quid imaginabar1 instar venti1 vel ignis1 vel aetheris1 quod crassioribus mei partibus esset infusum4 ,de corpore vero ne dubitabam quidem1 sed distincte me nosse arbitrabar ejus naturam1 quam si forte1 qualem mente concipiebam1 describere tentassem1 sic explicuissem3 per corpus intelligo illud omne1 quod aptum est figura aliqua terminari1 loco circumscribi1 spatium sic replere1 ut ex eo aliud omne corpus excludat2 tactu1 visu1 auditu1 gustu1 vel odoratu percipi1 nec non moveri pluribus modis1 non quidem a seipso1 sed ab alio quopiam a quo tangatur2 namque habere vim seipsum movendi1 item sentiendi1 vel cogitandi1 nullo pacto ad naturam corporis pertinere judicabam2 quinimo mirabar potius tales facultates in quibusdam corporibus reperiri4 ,quid autem nunc7#ae7 ubi suppono deceptorem aliquem potentissimum1 et1 si fas est dicere1 malignum1 data opera in omnibus quantum potuit1 me #ba delusisse8 ,possumne affirmare me habere vel minimum quid ex iis omnibus1 quae jam dixi ad naturam corporis pertinere8 ,attendo1 cogito1 revolvo1 nihil occurrit1 fatigor eadem frustra repetere4 ,quid vero ex iis quae animae tribuebam1 nutriri1 vel incedere8 ,quandoquidem jam corpus non habeo1 haec quoque nihil sunt nisi figmenta4 ,sentire8 nempe etiam hoc non fit sine corpore1 et permulta sentire visus sum in somnis1 quae deinde animadverti me non sensisse4 ,cogitare8 ,hic invenio1 cogitatio est7#af71 haec sola a me divelli nequit2 ego sum1 ego existo1 certum est4 ,quandiu autem8 nempe quandiu cogito2 nam forte etiam fieri posset si cessarem ab omni cogitatione1 ut illico totus esse desinerem3 nihil nunc admitto nisi quod necessario sit verum3 sum igitur praecise tantum res cogitans1 id est1 mens1 sive animus1 sive intellectus1 sive ratio1 voces mihi prius significationis ignotae4 ,sum autem res vera1 et vere existens1 sed qualis res8 dixi1 cogitans4 ,quid praeterea8 imaginabor3 non sum compages illa membrorum1 quae #bb corpus humanum appellatur3 non sum etiam tenuis aliquis aer istis membris infusus1 non ventus1 non ignis1 non vapor1 non halitus1 non quidquid mihi fingo1 supposui enim ista nihil esse4 ,manet7#ag7 positio1 nihilominus tamen ego aliquid sum4 ,fortassis vero contingit1 ut haec ipsa1 quae suppono nihil esse1 quia mihi sunt ignota1 tamen in rei veritate non differant ab eo me quem novi8 nescio1 de hac re jam non disputo2 de iis tantum1 quae mihi nota sunt1 judicium ferre possum4 ,novi me existere1 quaero quis sim ego ille quem novi2 certissimum est hujus sic praecise sumpti notitiam non pendere ab iis quae existere nondum novi3 non igitur ab iis ullis1 quae imaginatione effingo4 ,atque hoc verbum1 effingo1 admonet me erroris mei3 nam fingerem revera si quid me esse imaginarer1 quia nihil aliud est imaginari quam rei corporeae figuram1 seu imaginem1 contemplari2 jam autem certo scio me esse1 simulque fieri posse ut omnes istae imagines1 et generaliter quaecunque ad corporis naturam referuntur1 nihil sint praeter insomnia7#ah74 #bc ,quibus animadversis1 non minus ineptire videor dicendo1 imaginabor1 ut distinctius agnoscam quisnam sim1 quam si dicerem1 jam quidem sum experrectus1 video nonnihil veri1 sed quia nondum video satis evidenter1 data opera obdormiam ut hoc ipsum mihi somnia verius1 evidentiusque repraesentent4 ,itaque cognosco nihil eorum quae possum imaginationis ope comprehendere ad hanc quam de me habeo notitiam pertinere1 mentemque ab illis diligentissime esse avocandam1 ut suam ipsa naturam quam distinctissime percipiat4 ,sed quid igitur sum8 res cogitans2 quid est hoc8 nempe dubitans1 intelligens1 affirmans1 negans1 volens1 nolens1 imaginans quoque1 et sentiens4 ,non pauca sane haec sunt1 si cuncta ad me pertineant4 ,sed quidni pertinerent8 nonne ego ipse sum qui jam dubito fere de omnibus1 qui nonnihil tamen intelligo1 qui hoc unum verum esse affirmo1 nego cetera1 cupio plura nosse1 nolo decipi1 multa vel invitus imaginor1 multa etiam tanquam a sensibus venientia animadverto4 ,quid est horum1 quamvis #bd semper dormiam1 quamvis etiam is1 qui me creavit1 quantum in se est1 me deludat1 quod non aeque verum sit ac me esse8 quid est quod a mea cogitatione distinguatur8 quid est quod a me ipso separatum dici possit8 ,nam quod ego sim qui dubitem1 qui intelligam1 qui velim1 tam manifestum est1 ut nihil occurrat per quod evidentius explicetur4 ,sed vero etiam ego idem sum1 qui imaginor1 nam quamvis forte1 ut supposui1 nulla prorsus res imaginata vera sit1 vis tamen ipsa imaginandi revera existit1 et cogitationis meae partem facit4 ,idem denique ego sum qui sentio1 sive qui res corporeas tanquam per sensus animadverto4 ,videlicet jam lucem video1 strepitum audio1 calorem sentio2 falsa haec sunt1 dormio enim4 ,at certe videre videor1 audire1 calescere4 ,hoc falsum esse non potest1 hoc est proprie quod in me sentire appellatur2 atque hoc praecise sic sumptum nihil aliud est quam cogitare4 ,ex quibus equidem aliquanto melius incipio nosse quisnam sim3 sed adhuc tamen videtur1 nec possum abstinere quin putem1 res corporeas1 #be quarum imagines cogitatione formantur1 et quas ipsi sensus explorant1 multo distinctius agnosci quam istud nescio quid mei1 quod sub imaginationem non venit3 quanquam profecto sit mirum res quas animadverto esse dubias1 ignotas1 a me alienas1 distinctius quam quod verum est1 quod cognitum1 quam denique me ipsum1 a me comprehendi4 ,sed video quid sit1 gaudet aberrare mens mea1 necdum se patitur intra veritatis limites cohiberi4 ,esto igitur1 et adhuc semel laxissimas habenas ei permittamus1 ut illis paulo post opportune reductis facilius se regi patiatur4 ,consideremus res illas quae vulgo putantur omnium distinctissime comprehendi2 corpora scilicet1 quae tangimus1 quae videmus1 non quidem corpora in communi1 generales enim istae perceptiones aliquanto magis confusae esse solent1 sed unum in particulari4 ,sumamus1 exempli causa1 hanc ceram2 nuperrime ex favis fuit educta1 nondum amisit omnem saporem sui mellis1 nonnihil retinet odoris florum ex quibus collecta est2 ejus color1 figura1 magnitudo1 manifesta sunt3 dura est1 frigida est1 #bf facile tangitur1 ac si articulo ferias emittet sonum2 omnia denique illi adsunt1 quae requiri videntur ut corpus aliquod possit quam distinctissime cognosci4 ,sed ecce1 dum loquor1 igni admovetur1 saporis reliquiae purgantur1 odor expirat1 color mutatur1 figura tollitur1 crescit magnitudo1 fit liquida1 fit calida1 vix tangi potest1 nec jam si pulses emittet sonum4 ,remanetne adhuc eadem cera8 remanere fatendum est1 nemo negat2 nemo aliter putat4 ,quid erat igitur in ea quod tam distincte comprehendebatur8 certe nihil eorum quae sensibus attingebam1 nam quaecunque sub gustum1 vel odoratum1 vel visum1 vel tactum1 vel auditum veniebant1 mutata jam sunt3 remanet cera4 ,fortassis illud erat quod nunc cogito1 nempe ceram ipsam non quidem fuisse istam dulcedinem mellis1 nec florum fragrantiam1 nec istam albedinem1 nec figuram1 nec sonum1 sed corpus quod mihi apparebat paulo ante modis istis conspicuum1 nunc diversis3 quid est autem hoc praecise quod sic imaginor8 ,attendamus1 et remotis iis1 quae ad ceram non #bg pertinent1 videamus quid supersit1 nempe nihil aliud quam extensum quid1 flexibile1 mutabile4 ,quid vero est hoc flexibile1 mutabile87#ai7 an quod imaginor1 hanc ceram ex figura rotunda in quadratam1 vel ex hac in triangularem verti posse8 ,nullo modo1 nam innumerabilium ejusmodi mutationum capacem eam esse comprehendo1 nec possum tamen innumerabiles imaginando percurrere1 nec igitur comprehensio haec ab imaginandi facultate perficitur4 ,quid extensum8 nunquid etiam ipsa ejus extensio est ignota8 nam in cera liquescente fit major1 major in ferventi1 majorque rursus1 si calor augeatur2 nec recte judicarem quid sit cera1 nisi putarem hanc etiam plures secundum extensionem varietates admittere1 quam fuerim unquam imaginando complexus4 ,superest igitur ut concedam1 me nequidem imaginari quid sit haec cera1 sed sola mente percipere7#bj73 dico hanc in particulari1 de cera enim in communi clarius est4 ,quaenam vero est haec cera quae non nisi mente percipitur8 ,nempe eadem quam video1 quam tango1 quam imaginor1 eadem denique quam ab #bh initio esse arbitrabar7#ba73 atqui1 quod notandum est1 ejus perceptio7#bb7 non visio1 non tactio1 non imaginatio est1 nec unquam fuit1 quamvis prius ita videretur1 sed solius mentis inspectio quae vel imperfecta esse potest et confusa1 ut prius erat1 vel clara et distincta1 ut nunc est1 prout minus vel magis ad illa ex quibus constat attendo4 ,miror vero interim quam prona sit mea mens in errores1 nam quamvis haec apud me tacitus1 et sine voce considerem1 haereo tamen in verbis ipsis1 et fere decipior ab ipso usu loquendi3 dicimus enim nos videre ceram ipsammet si7#bc7 adsit1 non ex colore1 vel figura eam adesse judicare4 ,unde concluderem statim1 ceram ergo visione oculi1 non solius mentis inspectione cognosci1 nisi jam forte respexissem ex fenestra homines in platea transeuntes1 quos etiam ipsos non minus usitate quam ceram dico me videre4 ,quid autem video praeter pileos et vestes1 sub quibus latere possent automata1 sed judico homines esse3 atque ita id quod #bi putabam me videre oculis1 sola judicandi facultate1 quae in mente mea est1 comprehendo4 ,sed pudeat supra vulgus sapere cupientem ex formis loquendi quas vulgus invenit dubitationem quaesivisse1 pergamusque deinceps1 attendendo utrum ego perfectius1 evidentiusque percipiebam quid esset cera1 cum primum aspexi1 credidique me illam ipso sensu externo1 vel saltem sensu communi1 ut vocant1 id est potentia imaginatrice cognoscere2 an vero potius nunc1 postquam diligentius investigavi1 tum quid ea sit1 tum quomodo cognoscatur8 ,certe hac de re dubitare esset ineptum1 nam quid fuit in prima perceptione distinctum8 quid quod non a quovis animali haberi posse videretur8 ,at vero cum ceram ab externis formis distinguo1 et tanquam vestibus detractis nudam considero1 sic illam revera1 quamvis adhuc error in judicio meo esse possit1 non possum tamen sine humana mente percipere4 ,quid autem dicam de hac ipsa mente1 sive de me ipso1 nihildum enim aliud admitto in me esse praeter mentem4 ,quid1 inquam1 ego qui hanc #cj ceram videor tam distincte percipere1 nunquid me ipsum non tantum multo verius1 multo certius1 sed etiam multo distinctius1 evidentiusque cognosco8 nam si judico ceram existere ex eo quod hanc videam1 certe multo evidentius efficitur me ipsum etiam existere ex eo ipso quod hanc videam4 ,fieri enim potest ut hoc quod video non vere sit cera1 fieri potest ut ne quidem oculos habeam1 quibus quidquam videatur2 sed fieri plane non potest cum videam1 sive 7quod jam non distinguo7 cum cogitem me videre1 ut ego ipse cogitans non aliquid sim4 ,simili ratione si judico ceram esse ex eo quod hanc tangam1 idem rursus efficietur1 videlicet me esse3 si ex eo quod imaginer1 vel quavis alia ex causa1 idem plane4 ,sed et hoc ipsum quod de cera animadverto1 ad reliqua omnia1 quae sunt extra me posita licet applicare4 ,porro autem1 si magis distincta7#bd7 visa sit cerae perceptio7#be71 postquam mihi non ex solo visu1 vel tactu1 sed pluribus ex causis innotuit1 quanto distinctius me ipsum a me nunc cognosci fatendum est1 quandoquidem nullae #ca rationes vel ad cerae1 vel ad cujuspiam alterius corporis perceptionem possint juvare1 quin eaedem omnes mentis meae naturam melius probent4 ,sed et alia insuper tam multa sunt in ipsa mente1 ex quibus ejus notitia distinctior reddi potest1 ut ea1 quae ex corpore ad illam emanant1 vix numeranda videantur4 ,atque ecce tandem sponte sum reversus eo quo volebam1 nam cum mihi nunc notum sit ipsamet corpora non proprie a sensibus1 vel ab imaginandi facultate1 sed a solo intellectu percipi1 nec ex eo percipi quod tangantur aut videantur1 sed tantum ex eo quod intelligantur1 aperte cognosco nihil facilius aut evidentius mea mente posse a me percipi4 ,sed quia tam cito deponi veteris opinionis consuetudo non potest1 placet hic consistere1 ut altius haec nova cognitio memoriae meae diuturnitate meditationis infigatur4 ,meditatio ,,iii4 ,de ,deo1 quod existat4 #cb ,claudam nunc oculos1 aures obturabo1 avocabo omnes sensus1 imagines etiam rerum corporalium omnes vel ex cogitatione mea delebo1 vel certe1 quia hoc fieri vix potest1 illas ut inanes et falsas nihili pendam1 meque solum alloquendo1 et penitius inspiciendo1 meipsum paulatim mihi magis notum et familiarem reddere conabor4 ,ego sum res cogitans1 id est dubitans1 affirmans1 negans1 pauca intelligens1 multa ignorans7#bf71 volens1 nolens1 imaginans etiam et sentiens2 ut enim ante animadverti1 quamvis illa quae sentio vel imaginor extra me fortasse nihil sint1 illos tamen cogitandi modos1 quos sensus et imaginationes appello1 quatenus cogitandi quidam modi tantum sunt1 in me esse sum certus4 ,atque his paucis omnia recensui quae vere scio1 vel saltem quae me scire hactenus animadverti4 ,nunc circumspiciam diligentius an forte #cc adhuc apud me alia sint ad quae nondum respexi4 ,sum certus me esse rem cogitantem1 nunquid ergo etiam scio quid requiratur ut de aliqua re sim certus8 nempe in hac prima cognitione nihil aliud est1 quam clara quaedam et distincta perceptio ejus quod affirmo2 quae sane non sufficeret ad me certum de rei veritate reddendum1 si posset unquam contingere1 ut aliquid quod ita clare et distincte perciperem falsum esset3 ac proinde jam videor pro regula generali posse statuere1 illud omne esse verum quod valde clare et distincte percipio4 ,verumtamen multa prius ut omnino certa et manifesta admisi1 quae tamen postea dubia esse deprehendi3 qualia ergo ista fuere8 nempe terra1 coelum1 sidera et cetera omnia quae sensibus usurpabam2 quid autem de illis clare percipiebam8 ,nempe ipsas talium rerum ideas1 sive cogitationes menti meae obversari2 sed ne nunc quidem illas ideas in me esse inficior4 ,aliud autem quiddam erat quod affirmabam1 quodque #cd etiam ob consuetudinem credendi clare me percipere arbitrabar1 quod tamen revera non percipiebam1 nempe res quasdam extra me esse1 a quibus ideae istae procedebant1 et quibus omnino similes erant2 atque hoc erat1 in quo vel fallebar1 vel certe1 si verum judicabam1 id non ex vi meae perceptionis contingebat4 ,quid vero cum circa res ,arithmeticas1 vel ,geometricas aliquid valde simplex et facile considerabam1 ut quod duo et tria simul juncta sint quinque1 vel similia1 nunquid saltem illa satis perspicue intuebar1 ut vera esse affirmarem8 ,equidem non aliam ob causam de iis dubitandum esse postea judicavi1 quam quia veniebat in mentem forte aliquem ,deum talem mihi naturam indere potuisse1 ut etiam circa illa deciperer1 quae manifestissima viderentur4 ,sed quoties haec praeconcepta de summa ,dei potentia opinio mihi occurrit1 non possum non fateri1 siquidem velit2 facile illi esse efficere ut errem1 etiam in iis7#bg7 quae me puto mentis oculis quam evidentissime intueri2 quoties vero ad ipsas res quas valde clare percipere arbitror me converto1 tam plane ab illis #ce persuadeor1 ut sponte erumpam in has voces1 fallat me quisquis potest1 nunquam tamen efficiet ut nihil sim1 quandiu me aliquid esse cogitabo1 vel ut aliquando verum sit me nunquam fuisse1 cum jam verum sit me esse2 vel forte etiam ut duo et tria simul juncta plura vel pauciora sint quam quinque1 vel similia1 in quibus scilicet repugnantiam agnosco manifestam4 ,et certe cum nullam occasionem habeam existimandi aliquem ,deum esse deceptorem1 nec quidem adhuc satis sciam utrum sit aliquis ,deus1 valde tenuis1 et1 ut ita loquar1 ,metaphysica dubitandi ratio est1 quae tantum ex ea opinione dependet4 ,ut autem etiam illa tollatur1 quamprimum occurret occasio1 examinare debeo an sit ,deus1 et si sit1 an possit esse deceptor2 hac enim re ignorata1 non videor de ulla alia plane certus esse unquam posse4 ,nunc autem ordo videtur exigere1 ut prius omnes meas cogitationes in certa genera distribuam1 et in quibusnam ex illis veritas aut falsitas proprie consistat1 inquiram4 ,quaedam ex his tanquam rerum #cf imagines sunt1 quibus solis proprie convenit ideae nomen1 ut cum hominem1 vel ,chimaeram1 vel ,coelum1 vel ,angelum1 vel ,deum cogito2 aliae vero alias quasdam praeterea formas habent1 ut cum volo1 cum timeo1 cum affirmo1 cum nego1 semper quidem aliquam rem ut subjectum meae cogitationis apprehendo1 sed aliquid etiam amplius quam istius rei similitudinem cogitatione complector2 et ex his aliae voluntates1 sive affectus1 aliae autem judicia appellantur4 ,jam quod ad ideas attinet1 si solae in se spectentur1 nec ad aliud quid illas referam1 falsae proprie esse non possunt1 nam sive capram1 sive chimaeram imaginer1 non minus verum est me unam imaginari quam alteram4 ,nulla etiam in ipsa voluntate1 vel affectibus falsitas est timenda1 nam quamvis prava1 quamvis etiam ea quae nusquam sunt possim optare1 non tamen ideo non verum est illa me optare1 ac proinde sola supersunt judicia in quibus mihi cavendum est ne fallar4 ,praecipuus autem error et frequentissimus1 qui possit in illis reperiri1 consistit in eo #cg quod ideas1 quae in me sunt1 judicem rebus quibusdam extra me positis similes esse1 sive conformes3 nam profecto1 si tantum ideas ipsas ut cogitationis meae quosdam modos considerarem1 nec ad quidquam aliud referrem1 vix mihi ullam errandi materiam dare possent4 ,ex his autem ideis aliae innatae1 aliae adventitiae1 aliae a me ipso factae mihi videntur3 nam quod intelligam quid sit res1 quid sit veritas1 quid sit cogitatio1 haec non aliunde habere videor quam ab ipsamet mea natura2 quod autem nunc strepitum audiam1 solem videam1 ignem sentiam1 a rebus quibusdam extra me positis procedere hactenus judicavi2 ac denique ,sirenes1 ,hyppogryphes1 et similia a me ipso finguntur3 vel forte etiam omnes esse adventitias possum putare1 vel omnes innatas1 vel omnes factas2 nondum enim veram illarum originem clare perspexi4 ,sed hic praecipue de iis est quaerendum1 quas tanquam a rebus extra me existentibus desumptas considero1 quaenam me moveat ratio ut illas #ch istis rebus similes esse existimem2 nempe ita videor doctus a natura1 et praeterea experior illas non a mea voluntate nec proinde a me ipso pendere1 saepe enim vel invito obversantur1 ut jam1 sive velim1 sive nolim1 sentio calorem1 et ideo puto sensum illum1 sive ideam caloris a re a me diversa1 nempe ab ignis1 cui assideo1 calore mihi advenire1 nihilque magis obvium est1 quam ut judicem istam rem suam similitudinem potius1 quam aliud quid in me immittere4 ,quae rationes an satis firmae sint1 jam videbo4 ,cum hic dico me ita doctum esse a natura1 intelligo tantum spontaneo quodam impetu me ferri ad hoc credendum1 non lumine aliquo naturali mihi ostendi esse verum4 ,quae duo multum discrepant2 nam quaecumque lumine naturali mihi ostenduntur1 7ut quod ex eo quod dubitem sequatur me esse1 et similia7 nullo modo dubia esse possunt1 quia nulla alia facultas esse potest1 cui aeque fidam ac lumini isti1 quaeque illa non vera esse possit docere2 sed quantum ad impetus naturales1 jam saepe olim judicavi me ab #ci illis in deteriorem partem fuisse impulsum1 cum de bono eligendo ageretur1 nec video cur iisdem in ulla alia re magis fidam4 ,deinde1 quamvis ideae illae a voluntate mea non pendeant1 non ideo7#bh7 constat ipsas a rebus extra me positis necessario procedere2 ut enim impetus illi1 de quibus mox loquebar1 quamvis in me sint1 a voluntate tamen mea diversi esse videntur1 ita forte etiam aliqua alia est in me facultas1 nondum mihi satis cognita1 istarum idearum effectrix1 ut hactenus semper visum est illas1 dum somnio1 absque ulla rerum externarum ope1 in me formari4 ,ac denique1 quamvis a rebus a me diversis procederent1 non inde sequitur illas rebus istis similes esse debere2 quinimo in multis saepe magnum discrimen videor deprehendisse2 ut1 exempli causa1 duas diversas solis ideas apud me invenio1 unam tanquam a sensibus haustam1 et quae maxime inter illas quas adventitias existimo est recensenda1 per quam mihi valde parvus apparet2 aliam vero ex rationibus ,astronomiae desumptam1 hoc est ex notionibus quibusdam mihi innatis elicitam vel #dj quocunque alio modo a me factam1 per quam aliquoties major quam terra exhibetur2 utraque profecto similis eidem soli extra me existenti esse non potest1 et ratio persuadet illam ei maxime esse dissimilem1 quae quam proxime ab ipso videtur emanasse4 ,quae omnia satis demonstrant me non hactenus ex certo7#bi7 judicio1 sed tantum ex coeco aliquo impulsu credidisse res quasdam a me diversas existere1 quae ideas sive imagines suas per organa sensuum1 vel quolibet alio pacto1 mihi immittant4 ,sed alia quaedam adhuc via mihi occurrit ad inquirendum1 an res aliquae1 ex iis quarum ideae in me sunt1 extra me existant4 ,nempe quatenus ideae istae cogitandi quidam modi tantum sunt1 non agnosco ullam inter ipsas inaequalitatem1 et omnes a me eodem modo procedere videntur2 sed quatenus una unam rem1 alia aliam repraesentat1 patet easdem esse ab invicem valde diversas4 ,nam proculdubio illae quae substantias mihi exhibent1 majus aliquid sunt1 atque1 ut ita loquar1 plus #da realitatis objectivae7#cj7 in se continent1 quam illae quae tantum modos1 sive accidentia repraesentant2 et rursus illa per quam summum aliquem ,deum1 aeternum1 infinitum1 omniscium1 omnipotentem1 rerumque omnium1 quae praeter ipsum sunt1 creatorem intelligo1 plus profecto realitatis objectivae in se habet1 quam illae per quas finitae substantiae exhibentur4 ,jam vero lumine naturali manifestum est tantumdem ad minimum esse debere in causa efficiente et totali1 quantum in ejusdem causae effectu1 nam quaeso undenam posset assumere realitatem suam effectus1 nisi a causa8 et quomodo illam ei causa dare posset1 nisi etiam haberet8 ,hinc autem sequitur1 nec posse aliquid a nihilo fieri1 nec etiam id quod magis perfectum est1 hoc est1 quod plus realitatis in se continet1 ab eo quod minus3 atque hoc non modo perspicue verum est de iis effectibus1 quorum realitas est actualis sive formalis2 sed etiam de ideis1 in quibus consideratur tantum realitas objectiva2 hoc est non modo non potest1 exempli causa1 aliquis lapis qui prius non fuit1 nunc incipere #db esse1 nisi producatur ab aliqua re1 in qua totum illud sit vel formaliter1 vel eminenter quod ponitur in lapide2 nec potest calor in subjectum quod prius non calebat induci1 nisi a re quae sit ordinis saltem aeque perfecti atque est calor1 et sic de ceteris2 sed praeterea etiam non potest in me esse idea caloris1 vel lapidis1 nisi in me posita sit ab aliqua causa1 in qua tantundem ad minimum sit realitatis quantum esse in calore1 vel lapide concipio4 ,nam quamvis ista causa nihil de sua realitate actuali1 sive formali in meam ideam transfundat1 non ideo putandum est illam minus realem esse debere1 sed talem esse naturam ipsius ideae1 ut nullam aliam ex se realitatem formalem exigat1 praeter illam quam mutuatur a cogitatione mea1 cujus est modus2 quod autem haec idea realitatem objectivam hanc vel illam contineat potius quam aliam1 hoc profecto habere debet ab aliqua causa in qua tantumdem sit ad minimum realitatis formalis1 quantum ipsa continet objectivae2 si enim ponamus aliquid in idea reperiri1 quod non fuerit in ejus causa1 #dc hoc igitur habet a nihilo2 atqui quantumvis imperfectus sit iste essendi modus quo res est objective in intellectu per ideam1 non tamen profecto plane nihil est1 nec proinde a nihilo esse potest4 ,nec etiam debeo suspicari1 cum realitas1 quam considero in meis ideis1 sit tantum objectiva1 non opus esse ut eadem realitas sit formaliter in causis istarum idearum1 sed sufficere1 si sit in iis etiam objective2 nam quemadmodum iste modus essendi objectivus competit ideis ex ipsarum natura1 ita modus essendi formalis competit idearum causis1 saltem primis et praecipuis1 ex earum natura3 et quamvis forte una idea ex alia nasci possit1 non tamen hic datur progressus in infinitum1 sed tandem ad aliquam primam debet deveniri1 cujus causa sit instar archetypi1 in quo omnis realitas formaliter contineatur quae est in idea tantum objective2 adeo ut lumine naturali mihi sit perspicuum ideas in me esse veluti quasdam imagines1 quae possunt quidem facile deficere a perfectione rerum a quibus sunt desumptae1 non autem quicquam majus aut #dd perfectius continere4 ,atque haec omnia quo diutius et curiosius examino1 tanto clarius et distinctius vera esse cognosco2 sed quid tandem ex his concludam8 nempe si realitas objectiva alicujus ex meis ideis sit tanta ut certus sim eandem nec formaliter1 nec eminenter in me esse1 nec proinde me ipsum ejus ideae causam esse posse1 hinc necessario sequi1 non me solum esse in mundo1 sed aliquam aliam rem quae istius ideae est causa1 etiam existere2 si vero nulla talis in me idea reperiatur1 nullum plane habebo argumentum quod me de alicujus rei a me diversae existentia certum reddat1 omnia enim diligentissime circumspexi1 et nullum aliud potui hactenus reperire4 ,ex his autem meis ideis praeter illam quae me ipsum mihi exhibet1 de qua hic nulla difficultas esse potest1 alia est quae ,deum1 aliae quae res corporeas1 et inanimes1 aliae quae ,angelos1 aliae quae animalia1 ac denique aliae quae alios homines mei similes repraesentant4 ,et quantum ad ideas quae alios homines1 vel animalia1 vel ,angelos #de exhibent1 facile intelligo illa ex iis quas habeo mei ipsius1 et rerum corporalium1 et ,dei posse componi1 quamvis nulli praeter me homines1 nec animalia1 nec ,angeli in mundo essent4 ,quantum autem ad ideas rerum corporalium1 nihil in illis occurrit quod sit tantum ut non videatur a me ipso potuisse proficisci2 nam si penitius inspiciam1 et singulas examinem eo modo quo heri examinavi ideam cerae3 animadverto perpauca tantum esse1 quae in illis clare et distincte percipio1 nempe magnitudinem sive extensionem in longum1 latum1 et profundum3 figuram quae ex terminatione istius extensionis exsurgit2 situm quem diversa figurata inter se obtinent2 et motum1 sive mutationem istius situs2 quibus addi possunt substantia1 duratio1 et numerus3 caetera autem ut lumen1 et colores1 soni1 odores1 sapores1 calor et frigus1 aliaeque tactiles qualitates1 nonnisi valde confuse et obscure a me cogitantur1 adeo ut etiam ignorem an sint verae1 vel falsae1 hoc est an ideae quas de illis habeo sint rerum quarundam #df ideae1 an non rerum2 quamvis enim falsitatem proprie dictam sive formalem nonnisi in judiciis posse7#ca7 reperiri paulo ante notaverim1 est tamen profecto quaedam alia falsitas materialis in ideis1 cum non rem tamquam rem repraesentant3 ita1 exempli causa1 ideae quas habeo caloris et frigoris tam parum clarae et distinctae sunt1 ut ab iis discere non possim an frigus sit tantum privatio caloris1 vel calor privatio frigoris1 vel utrumque sit realis qualitas1 vel neutrum2 et quia nullae ideae nisi tanquam rerum esse possunt1 siquidem verum sit frigus nihil aliud esse quam privationem caloris1 idea quae mihi illud tanquam reale quid et positivum repraesentat1 non immerito falsa dicetur1 et sic de caeteris4 ,quibus profecto non est necesse ut aliquem authorem a me diversum assignem1 nam si quidem sint falsae1 hoc est nullas res repraesentent1 lumine naturali notum mihi est illas a nihilo procedere1 hoc est1 non aliam ob causam in me esse1 quam quia deest aliquid naturae meae1 nec est plane perfecta2 si autem sint verae1 quia tamen tam parum #dg realitatis mihi exhibent1 ut ne quidem illud a non re possim distinguere1 non video cur a me ipso esse non possint4 ,ex iis vero quae in ideis rerum corporalium clara et distincta sunt1 quaedam ab idea mei ipsius videor mutuari potuisse1 nempe substantiam1 durationem1 numerum1 et si quae alia sint ejusmodi2 nam cum cogito lapidem esse substantiam1 sive esse rem quae per se apta est existere1 itemque me esse substantiam1 quamvis concipiam me esse rem cogitantem1 et non extensam2 lapidem vero esse rem extensam1 et non cogitantem1 ac proinde maxima inter utrumque conceptum sit diversitas1 in ratione tamen substantiae videntur convenire2 itemque1 cum percipio me nunc esse1 et prius etiam aliquamdiu fuisse recordor1 cumque varias habeo cogitationes quarum numerum intelligo1 acquiro ideas durationis et numeri1 quas deinde ad quascunque alias res possum transferre4 ,caetera autem omnia ex quibus rerum corporearum ideae conflantur1 nempe extensio1 #dh figura1 situs1 et motus1 in me quidem1 cum nihil aliud sim quam res cogitans1 formaliter non continentur2 sed quia sunt tantum modi quidam substantiae1 ego autem substantia1 videntur in me contineri posse eminenter4 ,itaque sola restat idea ,dei1 in qua considerandum est an aliquid sit quod a me ipso non potuerit proficisci4 ,dei nomine intelligo substantiam quandam infinitam1 independentem1 summe intelligentem1 summe potentem et a qua tum ego ipse1 tum aliud omne1 si quid aliud extat1 quodcumque extat1 est creatum4 ,quae sane omnia talia sunt ut quo diligentius attendo1 tanto minus a me solo profecta esse posse videantur4 ,ideoque ex antedictis ,deum necessario existere est concludendum4 ,nam quamvis substantiae quidem idea in me sit ex hoc ipso quod sim substantia1 non tamen idcirco esset idea substantiae infinitae1 cum sim finitus1 nisi ab aliqua substantia quae revera esset infinita procederet4 ,nec putare debeo me non percipere infinitum per veram ideam1 sed tantum per negationem finiti1 ut percipio quietem1 et tenebras per #di negationem motus1 et lucis2 nam contra manifeste intelligo plus realitatis esse in substantia infinita1 quam in finita1 ac proinde priorem quodammodo in me esse perceptionem infiniti quam finiti1 hoc est ,dei1 quam mei ipsius3 qua enim ratione intelligerem me dubitare1 me cupere1 hoc est aliquid mihi deesse1 et me non esse omnino perfectum1 si nulla idea entis perfectioris in me esset1 ex cujus comparatione defectus meos agnoscerem8 ,nec dici potest hanc forte ideam ,dei materialiter falsam esse1 ideoque a nihilo esse posse1 ut paulo ante de ideis caloris1 et frigoris1 et similium animadverti2 nam contra1 cum maxime clara et distincta sit1 et plus realitatis objectivae quam ulla alia contineat1 nulla est per se magis vera1 nec in qua minor falsitatis suspicio reperiatur4 ,est inquam haec idea entis summe perfecti1 et infiniti maxime vera2 nam quamvis forte fingi possit tale ens non existere1 non tamen fingi potest ejus ideam nihil reale mihi exhibere1 ut de idea frigoris ante dixi4 #ej ,est etiam maxime clara et distincta2 nam quidquid clare et distincte percipio1 quod est reale et verum1 et quod perfectionem aliquam importat totum in ea continetur3 nec obstat quod non comprehendam infinitum1 vel quod alia innumera in ,deo sint1 quae nec comprehendere1 nec forte etiam attingere cogitatione ullo modo possum2 est enim de ratione infiniti1 ut a me qui sum finitus non comprehendatur1 et sufficit me hoc ipsum intelligere1 ac judicare illa omnia quae clare percipio et perfectionem aliquam importare scio1 atque etiam forte alia innumera quae ignoro1 vel formaliter vel eminenter in ,deo esse1 ut idea quam de illo habeo1 sit omnium quae in me sunt maxime vera1 et maxime clara et distincta4 ,sed forte majus aliquid sum quam ipse intelligam1 omnesque illae perfectiones quas ,deo tribuo potentia quodammodo in me sunt1 etiamsi nondum sese exerant1 neque ad actum reducantur2 experior enim jam cognitionem meam paulatim augeri2 nec video quid obstet quo minus #ea ita magis et magis augeatur in infinitum1 nec etiam cur cognitione sic aucta non possim ejus ope reliquas omnes ,dei perfectiones adipisci2 nec denique cur potentia ad istas perfectiones1 si jam in me est1 non sufficiat ad illarum ideam producendam4 ,imo nihil horum esse potest1 nam primo ut verum sit cognitionem meam gradatim augeri1 et multa in me esse potentia quae actu nondum sunt1 nihil tamen horum ad ideam ,dei pertinet1 in qua nempe nihil omnino est potentiale1 namque hoc ipsum gradatim augeri certissimum est imperfectionis argumentum4 ,praeterea etiamsi cognitio mea semper magis et magis augeatur1 nihilominus intelligo nunquam illam idcirco fore actu infinitam1 quia nunquam eo devenietur1 ut majoris adhuc incrementi non sit capax4 ,deum autem ita judico esse actu infinitum1 ut nihil ejus perfectioni addi possit4 ,ac denique percipio esse objectivum ideae non a solo esse potentiali1 quod proprie loquendo nihil est1 sed tantummodo ab actuali1 sive formali posse produci4 ,neque profecto quicquam est in his omnibus quod diligenter #eb attendenti non sit lumine naturali manifestum3 sed quia cum minus attendo1 et rerum sensibilium imagines mentis aciem excaecant1 non ita facile recordor cur idea entis me perfectioris necessario ab ente aliquo procedat quod sit revera perfectius3 ulterius quaerere libet1 an ego ipse habens illam ideam esse possem si tale ens nullum existeret4 ,nempe a quo essem8 a me scilicet1 vel a parentibus1 vel ab aliis quibuslibet ,deo minus perfectis1 nihil enim ipso perfectius1 nec etiam aeque perfectum cogitari1 aut fingi potest4 ,atqui1 si a me essem1 nec dubitarem1 nec optarem1 nec omnino quicquam mihi deesset1 omnes enim perfectiones quarum idea aliqua in me est1 mihi dedissem1 atque ita ipsemet ,deus essem3 nec putare debeo illa forsan quae mihi desunt difficilius acquiri posse1 quam illa quae jam in me sunt1 nam contra1 manifestum est longe difficilius fuisse me1 hoc est rem1 sive substantiam cogitantem1 ex nihilo emergere1 quam multarum rerum quas ignoro cognitiones7#cb71 quae tantum istius substantiae #ec accidentia sunt1 acquirere4 ,ac certe1 si majus illud a me haberem1 non mihi illa saltem quae facilius haberi possunt denegassem3 sed neque etiam ulla alia ex iis1 quae in idea ,dei contineri percipio2 quia nempe nulla difficiliora factu mihi videntur3 si quae autem difficiliora factu essent1 certe etiam mihi difficiliora viderentur1 siquidem reliqua quae habeo1 a me haberem1 quoniam in illis potentiam meam terminari experirer4 ,neque vim harum rationum effugio1 si supponam me forte semper fuisse ut nunc sum1 tanquam si inde sequeretur nullum existentiae meae authorem esse quaerendum3 quoniam enim omne tempus vitae in partes innumeras dividi potest1 quarum singulae a reliquis nullo modo dependent1 ex eo quod paulo ante fuerim non sequitur me nunc debere esse1 nisi aliqua causa me quasi rursus creet ad hoc momentum1 hoc est me conservet4 ,perspicuum enim est attendenti ad durationis7#cc7 naturam eadem plane vi1 et actione opus esse ad rem quamlibet singulis momentis quibus #ed durat conservandam1 qua opus esset ad eandem de novo creandam1 si nondum existeret1 adeo ut conservationem sola ratione a creatione differre sit etiam unum ex iis quae lumine naturali manifesta sunt4 ,itaque debeo nunc interrogare me ipsum1 an habeam aliquam vim per quam possim efficere ut ego ille qui jam sum1 paulo post etiam sim futurus3 nam cum nihil aliud sim quam res cogitans1 vel saltem cum de ea tantum mei parte praecise nunc agam quae est res cogitans1 si quae talis vis in me esset1 ejus procul dubio conscius essem2 sed et nullam esse experior1 et ex hoc ipso evidentissime cognosco me ab aliquo ente a me diverso pendere4 ,forte vero illud ens non est ,deus1 sumque vel a parentibus productus1 vel a quibuslibet aliis causis ,deo minus perfectis4 ,imo1 ut jam ante dixi1 perspicuum est tantumdem ad minimum esse debere in causa quantum est in effectu2 et idcirco cum sim res cogitans1 ideamque quandam ,dei in me habens1 qualiscunque tandem mei causa assignetur1 illam etiam #ee esse rem cogitantem et omnium perfectionum1 quas ,deo tribuo1 ideam habere fatendum est2 potestque de illa rursus quaeri an sit a se vel ab alia2 nam si a se1 patet ex dictis illam ipsam ,deum esse1 quia nempe1 cum vim habeat per se existendi1 habet proculdubio etiam vim possidendi actu omnes perfectiones quarum ideam in se habet1 hoc est omnes quas in ,deo esse concipio4 ,si autem sit ab alia1 rursus eodem modo de hac altera quaeretur an sit a se1 vel ab alia1 donec tandem ad causam ultimam deveniatur1 quae erit ,deus4 ,satis enim apertum est1 nullum hic dari posse progressum in infinitum1 praesertim cum non tantum de causa1 quae me olim produxit1 hic agam1 sed maxime etiam de illa quae me tempore praesenti conservat4 ,nec fingi potest plures forte causas partiales ad me efficiendum concurrisse1 et ab una ideam unius ex perfectionibus quas ,deo tribuo1 ab alia ideam alterius me accepisse1 adeo ut omnes quidem illae perfectiones alicubi in universo reperiantur1 sed non omnes simul #ef junctae in uno aliquo1 qui sit ,deus2 nam contra unitas1 simplicitas1 sive inseparabilitas eorum omnium quae in ,deo sunt1 una est ex praecipuis perfectionibus7#cd7 quas in eo esse intelligo2 nec certe istius omnium ejus perfectionum unitatis idea7#ce7 in me potuit poni ab ulla causa1 a qua etiam aliarum perfectionum ideas non habuerim2 neque enim efficere potuit ut illas simul junctas1 et inseparabiles intelligerem1 nisi simul effecerit1 ut quaenam illae essent agnoscerem4 ,quantum denique ad parentes attinet1 ut omnia vera sint quae de illis unquam putavi1 non tamen profecto illi me conservant1 nec etiam ullo modo me1 quatenus sum res cogitans1 effecerunt2 sed tantum dispositiones quasdam in ea materia posuerunt1 cui me1 hoc est mentem 7quam solam nunc pro me accipio7 inesse judicavi3 ac proinde hic nulla de iis difficultas esse potest1 sed omnino est concludendum1 ex hoc solo quod existam1 quaedamque idea entis perfectissimi1 hoc est ,dei1 in me sit1 evidentissime demonstrari ,deum etiam existere4 ,superest tantum ut examinem qua ratione ideam istam a ,deo accepi1 #eg neque enim illam sensibus hausi1 nec unquam non expectanti mihi advenit1 ut solent rerum sensibilium ideae1 cum istae res externis sensuum organis occurrunt1 vel occurrere videntur2 nec etiam a me efficta est1 nam nihil ab illa detrahere1 nihil illi superaddere plane possum1 ac proinde superest ut mihi sit innata1 quemadmodum etiam mihi est innata idea mei ipsius7#cf74 ,et sane non mirum est ,deum1 me creando ideam illam mihi indidisse1 ut esset tanquam nota artificis operi suo impressa2 nec etiam opus est ut nota illa sit aliqua res ab opere ipso diversa1 sed ex hoc uno quod ,deus me creavit1 valde credibile est me quodammodo ad imaginem et similitudinem ejus factum esse1 illamque similitudinem1 in qua ,dei idea continetur1 a me percipi per eandem facultatem1 per quam ego ipse a me percipior1 hoc est1 dum in meipsum mentis aciem converto1 non modo intelligo me esse rem incompletam1 et ab alio dependentem1 remque ad majora1 et majora sive meliora indefinite aspirantem1 sed simul #eh etiam intelligo illum1 a quo pendeo1 majora ista omnia non indefinite et potentia tantum1 sed reipsa infinite in se habere1 atque ita ,deum esse2 totaque vis argumenti in eo est1 quod agnoscam fieri non posse ut existam talis naturae qualis sum1 nempe ideam ,dei in me habens1 nisi revera ,deus etiam existeret1 ,deus inquam ille idem cujus idea in me est1 hoc est habens omnes illas perfectiones1 quas ego non comprehendere1 sed quocunque modo attingere cogitatione possum1 et nullis plane defectibus obnoxius4 ,ex quibus satis patet illum fallacem esse non posse3 omnem enim fraudem1 et deceptionem a defectu aliquo pendere lumine naturali manifestum est4 ,sed priusquam hoc diligentius examinem1 simulque in alias veritates quae inde colligi possunt inquiram2 placet hic aliquandiu in ipsius ,dei contemplatione immorari1 ejus attributa apud me expendere1 et immensi hujus luminis pulchritudinem1 quantum caligantis ingenii mei acies ferre poterit1 intueri1 admirari1 adorare4 ,ut enim in hac sola divinae #ei majestatis contemplatione summam alterius vitae felicitatem consistere fide credimus1 ita etiam jam ex eadem licet multo minus perfecta maximam1 cujus in hac vita capaces simus1 voluptatem percipi posse experimur4 ,meditatio ,,iv4 ,de vero et falso4 ,ita me his diebus assuefeci in mente a sensibus abducenda1 tamque accurate animadverti perpauca esse quae de rebus corporeis vere percipiantur1 multoque plura de mente humana1 multo adhuc plura de ,deo cognosci1 ut jam absque ulla difficultate cogitationem a rebus imaginabilibus ad intelligibiles tantum1 atque ab omni materia secretas convertam3 et sane multo magis distinctam habeo ideam mentis humanae1 quatenus est res cogitans1 non extensa in longum1 latum1 et profundum1 nec aliud quid a corpore habens1 quam ideam ullius rei #fj corporeae3 cumque attendo me dubitare1 sive esse rem incompletam et dependentem1 adeo clara et distincta idea entis independentis et completi1 hoc est ,dei1 mihi occurrit2 et ex hoc uno1 quod talis idea in me sit1 sive quod ego ideam illam habens existam1 adeo manifeste concludo ,deum etiam existere1 atque ab illo singulis momentis totam existentiam meam dependere1 ut nihil evidentius1 nihil certius ab humano ingenio cognosci posse confidam4 ,jamque videre videor aliquam viam per quam ab ista contemplatione veri ,dei1 in quo nempe sunt omnes thesauri scientiarum et sapientiae absconditi1 ad caeterarum rerum cognitionem deveniatur4 ,in primis enim agnosco fieri non posse ut ille me unquam fallat2 in omni enim fallacia vel deceptione aliquid imperfectionis reperitur2 et quamvis posse fallere nonnullum esse videatur acuminis1 aut potentiae argumentum1 proculdubio velle fallere vel malitiam vel #fa imbecillitatem testatur1 nec proinde in ,deum cadit4 ,deinde experior quandam in me esse judicandi facultatem1 quam certe1 ut et reliqua omnia quae in me sunt1 a ,deo accepi1 cumque ille nolit me fallere1 talem profecto non dedit1 ut1 dum ea recte utor1 possim unquam errare4 ,nec ullum de hac re dubium superesset1 nisi inde sequi videretur1 me igitur errare nunquam posse1 nam si quodcunque in me est1 a ,deo habeo1 nec ullam ille mihi dederit errandi facultatem1 non videor posse unquam errare4 ,atque ita prorsus1 quamdiu de ,deo tantum cogito1 totusque in eum me converto1 nullam erroris1 aut falsitatis causam deprehendo2 sed postmodum ad me reversus experior me tamen innumeris erroribus esse obnoxium1 quorum causam inquirens animadverto non tantum ,dei1 sive entis summe perfecti realem et positivam1 sed etiam1 ut ita loquar1 nihili1 sive ejus quod ab omni perfectione summe abest1 negativam quandam ideam mihi obversari1 et me tanquam medium quid inter ,deum et nihil1 sive inter summum ens et non ens ita esse constitutum1 ut1 quantenus a #fb summo ente sum creatus1 nihil quidem in me sit1 per quod fallar1 aut in errorem inducar1 sed quatenus etiam quodammodo de nihilo1 sive de non ente participo1 hoc est quatenus non sum ipse summum ens1 desuntque mihi quam plurima1 non adeo mirum esse quod fallar3 atque ita certe intelligo errorem1 quatenus error est1 non esse quid reale quod a ,deo dependeat1 sed tantummodo esse defectum1 nec proinde ad errandum mihi opus esse aliqua facultate in hunc finem a ,deo tributa1 sed contingere ut errem ex eo quod facultas verum judicandi quam ab illo habeo1 non sit in me infinita4 ,verumtamen hoc nondum omnino satisfacit1 non enim error est pura negatio1 sed privatio1 sive carentia cujusdam cognitionis1 quae in me quodammodo esse deberet2 atque attendenti ad ,dei naturam non videtur fieri posse1 ut ille aliquam in me posuerit facultatem quae non sit in suo genere perfecta1 sive quae aliqua sibi debita perfectione sit privata2 nam si quo peritior est artifex1 eo perfectiora opera ab #fc illo proficiscantur1 quid potest a summo illo rerum omnium conditore factum esse quod non sit omnibus numeris absolutum8 nec dubium est quin potuerit ,deus me talem creare ut nunquam fallerer2 nec etiam dubium est quin velit semper id quod est optimum2 anne ergo melius est me falli quam non falli8 ,dum haec perpendo attentius1 occurrit primo non mihi esse mirandum si quaedam a ,deo fiant quorum rationes non intelligam2 nec de ejus existentia ideo esse dubitandum1 quod forte quaedam alia esse experiar quae quare1 vel quomodo ab illo facta sint non comprehendo2 cum enim jam sciam naturam meam esse valde infirmam et limitatam1 ,dei autem naturam esse immensam1 incomprehensibilem1 infinitam1 ex hoc satis etiam scio innumerabilia illum posse quorum causas ignorem2 atque ob hanc unicam rationem totum illud causarum genus quod a fine peti solet in rebus ,physicis7#cg7 nullum usum habere existimo2 non enim absque temeritate me puto posse investigare fines ,dei4 #fd ,occurrit etiam non unam aliquam creaturam separatim1 sed omnem rerum universitatem esse spectandam1 quoties an opera ,dei perfecta sint inquirimus3 quod enim forte non immerito1 si solum esset1 valde imperfectum videretur1 ut habens in mundo rationem partis est perfectissimum2 et quamvis ex quo de omnibus volui dubitare nihil adhuc praeter me1 et ,deum existere certo cognovi1 non possum tamen1 ex quo immensam ,dei potentiam animadverti1 negare quin multa alia ab illo facta sint1 vel saltem fieri possint1 adeo ut ego rationem partis in rerum universitate obtineam4 ,deinde1 ad me propius accedens1 et qualesnam sint errores mei 7qui soli imperfectionem aliquam in me arguunt7 investigans1 adverto illos a duabus causis simul concurrentibus dependere1 nempe a facultate cognoscendi quae in me est1 et a facultate eligendi7#ch7 sive ab arbitrii libertate1 hoc est ab intellectu1 et simul a voluntate4 ,nam per solum intellectum percipio tantum ideas de quibus judicium ferre #fe possum1 nec ullus error proprie dictus in eo praecise sic spectato reperitur2 quamvis enim innumerae fortasse res existant1 quarum ideae nullae in me sunt1 non tamen proprie illis privatus1 sed negative tantum destitutus sum dicendus1 quia nempe rationem nullam possum afferre1 qua probem ,deum mihi majorem quam dederit cognoscendi facultatem dare debuisse2 atque quantumvis peritum artificem esse intelligam1 non tamen ideo puto illum in singulis ex suis operibus omnes perfectiones ponere debuisse quas in aliquibus ponere potest4 ,nec vero etiam queri possum quod non satis amplam et perfectam voluntatem1 sive arbitrii libertatem a ,deo acceperim1 nam sane nullis illam limitibus circumscribi experior4 ,et quod valde notandum mihi videtur1 nulla alia in me sunt tam perfecta1 aut tanta1 quin intelligam perfectiora1 sive majora adhuc esse posse4 ,nam si1 exempli causa1 facultatem intelligendi considero1 statim agnosco perexiguam illam et valde finitam in me esse1 simulque alterius #ff cujusdam multo majoris1 imo maximae1 atque infinitae ideam formo1 illamque ex hoc ipso quod ejus ideam formare possim1 ad ,dei naturam pertinere percipio4 ,eadem ratione si facultatem recordandi1 vel imaginandi1 vel quaslibet alias examinem1 nullam plane invenio1 quam non in me tenuem1 et circumscriptam1 in ,deo immensam esse intelligam4 ,sola est voluntas1 sive arbitrii libertas1 quam tantam in me experior ut nullius majoris ideam apprehendam2 adeo ut illa praecipue sit1 ratione cujus imaginem quandam1 et similitudinem ,dei me referre intelligo3 nam quamvis major absque comparatione in ,deo quam in me sit1 tum ratione cognitionis et potentiae quae illi adjunctae sunt1 redduntque ipsam magis firmam et efficacem2 tum ratione objecti1 quoniam ad plura se extendit2 non tamen in se formaliter et praecise spectata major videtur1 quia tantum in eo consistit quod idem vel facere1 vel non facere 7hoc est affirmare vel negare1 prosequi vel fugere7 possimus1 vel potius in eo tantum quod ad id quod nobis ab intellectu proponitur #fg affirmandum vel negandum1 sive prosequendum vel fugiendum ita feramur1 ut a nulla vi externa nos ad id determinari sentiamus4 ,neque enim opus est me in utramque partem ferri posse ut sim liber1 sed contra quo magis in unam propendeo1 sive quia rationem veri et boni in ea evidenter intelligo1 sive quia ,deus intima cogitationis meae ita disponit1 tanto liberius illam eligo2 nec sane divina gratia1 nec naturalis cognitio unquam imminuunt libertatem1 sed potius augent1 et corroborant4 ,indifferentia autem illa quam experior1 cum nulla me ratio in unam partem magis quam in alteram impellit1 est infimus gradus libertatis1 et nullam in ea perfectionem1 sed tantummodo in cognitione7#ci7 defectum1 sive negationem quandam testatur2 nam si semper quid verum et bonum sit clare viderem1 nunquam de eo quod esset judicandum vel eligendum deliberarem1 atque ita1 quamvis plane liber1 nunquam tamen indifferens esse possem4 ,ex his autem percipio nec vim volendi1 quam a ,deo habeo1 per se #fh spectatam causam esse errorum meorum2 est enim amplissima1 atque in suo genere perfecta2 neque etiam vim intelligendi1 nam quidquid intelligo1 cum a ,deo habeam ut intelligam1 procul dubio recte intelligo1 nec in eo fieri potest ut fallar4 ,unde ergo nascuntur mei errores8 nempe ex hoc uno quod cum latius pateat voluntas quam intellectus1 illam non intra eosdem limites contineo1 sed etiam ad illa quae non intelligo extendo2 ad quae cum sit indifferens1 facile a vero et bono deflectit1 atque ita et fallor et pecco4 ,exempli causa1 cum examinarem hisce diebus an aliquid in mundo existeret1 atque adverterem1 ex hoc ipso quod illud examinarem1 evidenter sequi me existere1 non potui quidem non judicare illud quod tam clare intelligebam verum esse1 non quod ab aliqua vi externa fuerim ad id coactus1 sed quia ex magna luce in intellectu magna consequuta est propensio in voluntate1 atque ita tanto magis sponte et libere illud credidi1 quanto minus fui ad istud ipsum indifferens4 ,nunc autem1 #fi non tantum scio me1 quatenus sum res quaedam cogitans1 existere1 sed praeterea etiam idea quaedam naturae corporeae mihi obversatur1 contingitque ut dubitem an natura cogitans quae in me est1 vel potius quae ego ipse sum7#dj71 alia sit ab ista natura corporea1 vel an ambae idem sint2 et suppono nullam adhuc intellectui meo rationem occurrere1 quae mihi unum magis quam aliud persuadeat1 certe ex hoc ipso sum indifferens ad utrumlibet affirmandum vel negandum1 vel etiam ad nihil de ea re judicandum4 ,quinimo etiam haec indifferentia non ad ea tantum se extendit1 de quibus intellectus nihil plane cognoscit1 sed generaliter ad omnia quae ab illo non satis perspicue cognoscuntur eo ipso tempore1 quo de iis a voluntate deliberatur2 quantumvis enim probabiles conjecturae me trahant in unam partem1 sola cognitio quod sint tantum conjecturae1 non autem certae atque indubitabiles rationes1 sufficit ad assensionem meam in contrarium impellendam4 ,quod satis his diebus sum expertus1 cum illa omnia #gj quae prius ut vera quam maxime credideram1 propter hoc unum quod de iis aliquo modo posse dubitari deprehendissem1 plane falsa esse supposui4 ,cum autem quid verum sit1 non satis clare et distincte percipio1 si quidem a judicio ferendo abstineam1 clarum est me recte agere1 et non falli1 sed si vel affirmem1 vel negem1 tunc libertate arbitrii non recte utor2 atque si in eam partem quae falsa est me convertam1 plane fallar7#da72 si vero alteram amplectar1 casu quidem incidam7#db7 in veritatem1 sed non ideo culpa carebo1 quia lumine naturali manifestum est perceptionem intellectus praecedere semper debere voluntatis determinationem2 atque in hoc liberi arbitrii non recto usu privatio illa inest quae formam erroris constituit1 privatio1 inquam1 inest in ipsa operatione1 quatenus a me procedit1 sed non in facultate quam a ,deo accepi1 nec etiam in operatione quatenus ab illo dependet4 ,neque enim habeo causam ullam conquerendi1 quod ,deus mihi non majorem vim intelligendi1 sive non majus lumen naturale dederit #ga quam dedit1 quia est de ratione intellectus finiti ut multa non intelligat1 et de ratione intellectus creati ut sit finitus1 estque quod agam gratias illi qui mihi nunquam quicquam debuit pro eo quod largitus est1 non autem quod putem me ab illo iis esse privatum1 sive illum mihi ea abstulisse quae non dedit4 ,non habeo etiam causam conquerendi quod voluntatem dederit latius patentem quam intellectum1 cum enim voluntas in una tantum re1 et tanquam in indivisibili consistat1 non videtur ferre ejus natura ut quicquam ab illa demi possit2 et sane quo amplior est1 tanto majores debeo gratias ejus datori4 ,nec denique etiam queri debeo1 quod ,deus mecum concurrat ad eliciendos illos actus voluntatis1 sive illa judicia in quibus fallor3 illi enim actus sunt omnino veri et boni1 quatenus a ,deo dependent1 et major in me quodammodo perfectio est quod illos possim elicere quam si non possem4 ,privatio autem1 in qua sola ratio formalis falsitatis et culpae #gb consistit1 nullo ,dei concursu indiget1 quia non est res1 neque ad illum relata ut causam privatio1 sed tantummodo negatio dici debet4 ,nam sane nulla imperfectio in ,deo est1 quod mihi libertatem dederit assentiendi vel non assentiendi quibusdam1 quorum claram et distinctam perceptionem in intellectu meo non posuit1 sed proculdubio in me imperfectio est1 quod ista libertate non bene utar1 et de iis quae non recte intelligo judicium feram4 ,video tamen fieri a ,deo facile potuisse ut1 etiamsi manerem liber1 et cognitionis finitae1 nunquam tamen errarem1 nempe si vel intellectui meo claram et distinctam perceptionem omnium de quibus unquam essem deliberaturus indidisset2 vel tantum si adeo firmiter memoriae impressisset1 de nulla unquam re esse judicandum quam clare et distincte non intelligerem1 ut nunquam ejus possem oblivisci2 et facile intelligo me1 quatenus rationem habeo totius cujusdam1 perfectiorem futurum fuisse1 quam nunc sum1 si talis a ,deo factus essem4 ,sed non ideo possum negare quin major quodammodo perfectio sit in tota rerum #gc universitate quod quaedam ejus partes ab erroribus immunes non sint1 aliae vero sint1 quam si omnes plane similes essent1 et nullum habeo jus conquerendi quod eam me ,deus in mundo personam sustinere voluerit quae non est omnium praecipua1 et maxime perfecta4 ,ac praeterea1 etiam ut non possim ab erroribus abstinere1 priori illo modo qui pendet ab evidenti eorum omnium perceptione1 de quibus est deliberandum1 possum tamen illo altero qui pendet ab eo tantum quod recorder1 quoties de rei veritate non liquet1 a judicio ferendo esse abstinendum2 nam quamvis eam in me infirmitatem esse experiar1 ut non possim semper uni et eidem cognitioni defixus inhaerere1 possum tamen attenta et saepius iterata meditatione efficere ut ejusdem1 quoties usus exiget1 recorder1 atque ita habitum quemdam non errandi acquiram4 ,qua in re cum maxima et praecipua hominis perfectio consistat1 non parum me hodierna meditatione lucratum esse existimo1 quod erroris et #gd falsitatis causam investigarim3 et sane nulla alia esse potest ab ea quam explicui1 nam quoties voluntatem in judiciis ferendis ita contineo1 ut ad ea tantum se extendat quae illi clare et distincte ab intellectu exhibentur1 fieri plane non potest ut errem1 quia omnis clara et distincta perceptio proculdubio est aliquid7#dc71 ac proinde a nihilo esse non potest1 sed necessario ,deum authorem habet1 ,deum inquam illum summe perfectum1 quem fallacem esse repugnat1 ideoque proculdubio est vera4 ,nec hodie tantum didici quid mihi sit cavendum ut nunquam fallar1 sed simul etiam quid agendum ut assequar veritatem2 assequar enim illam profecto1 si tantum ad omnia quae perfecte intelligo satis attendam1 atque illa a reliquis quae confusius et obscurius apprehendo1 secernam4 ,cui rei diligenter imposterum operam dabo4 ,meditatio ,v4 ,de essentia rerum materialium1 et iterum de ,deo1 quod #ge existat4 ,multa mihi supersunt de ,dei attributis1 multa de mei ipsius1 sive mentis meae natura investiganda1 sed illa forte alias resumam1 jamque nihil magis urgere videtur 7postquam animadverti quid cavendum atque agendum sit ad assequendam veritatem7 quam ut ex dubiis1 in quae superioribus diebus incidi1 coner emergere1 videamque an aliquid certi de rebus materialibus haberi possit4 ,et quidem priusquam inquiram1 an aliquae tales res extra me existant1 considerare debeo illarum ideas quatenus sunt in mea cogitatione1 et videre quaenam ex iis sint distinctae1 quaenam confusae4 ,nempe distincte imaginor quantitatem1 quam vulgo ,philosophi appellant continuam1 sive ejus quantitatis1 aut potius rei quantae extensionem in longum1 latum1 et profundum2 numero in ea varias partes2 quaslibet #gf istis partibus magnitudines1 figuras1 situs1 et motus locales1 motibusque istis quaslibet durationes assigno4 ,nec tantum illa sic in genere spectata mihi plane nota et perspecta sunt1 sed praeterea etiam particularia innumera de figuris1 de numero1 de motu1 et similibus1 attendendo percipio1 quorum veritas adeo aperta est1 et naturae meae consentanea1 ut dum illa primum detego1 non tam videar aliquid novi addiscere1 quam eorum quae jam ante sciebam reminisci1 sive ad ea primum advertere quae dudum quidem in me erant1 licet non prius in illa obtutum mentis convertissem4 ,quodque hic maxime considerandum puto1 invenio apud me innumeras ideas quarumdam rerum1 quae etiamsi extra me fortasse nullibi existant1 non tamen dici possunt nihil esse2 et quamvis a me quodammodo ad arbitrium cogitentur1 non tamen a me finguntur1 sed suas habent veras et immutabiles naturas3 ut cum1 exempli causa1 triangulum imaginor1 etsi fortasse talis figura nullibi gentium extra cogitationem meam #gg existat1 nec unquam extiterit1 est tamen profecto determinata quaedam ejus natura1 sive essentia1 sive forma1 immutabilis et aeterna1 quae a me non efficta est1 nec a mente mea dependet1 ut patet ex eo quod demonstrari possint variae proprietates de isto triangulo1 nempe quod ejus tres anguli sint aequales duobus rectis2 quod maximo ejus angulo maximum latus subtendatur1 et similes1 quas velim nolim clare nunc agnosco1 etiamsi de iis nullo modo antea cogitaverim1 cum triangulum imaginatus sum1 nec proinde a me fuerint effictae4 ,neque ad rem attinet1 si dicam1 mihi forte a rebus externis per organa sensuum istam trianguli ideam advenisse1 quia nempe corpora triangularem figuram habentia interdum vidi1 possum enim alias innumeras figuras excogitare1 de quibus nulla suspicio esse potest quod mihi unquam per sensus illapsae sint1 et tamen varias de iis1 non minus quam de triangulo1 proprietates demonstrare4 ,quae sane omnes sunt verae1 #gh quandoquidem a me clare cognoscuntur1 ideoque aliquid sunt1 non merum nihil3 patet enim illud omne quod verum est esse aliquid7#dd72 et jam fuse demonstravi illa omnia quae clare cognosco esse vera2 atque quamvis id non demonstrassem1 ea certe est natura mentis meae ut nihilominus non possem iis non assentiri1 saltem quamdiu ea clare percipio2 meminique me semper1 etiam ante hoc tempus1 cum sensuum objectis quam maxime inhaererem1 ejusmodi veritates1 quae nempe de figuris1 aut numeris1 aliisve ad ,arithmeticam1 vel ,geometriam1 vel in genere ad puram atque abstractam ,mathesim pertinentibus1 evidenter agnoscebam1 pro omnium certissimis habuisse4 ,jam vero si ex eo solo1 quod alicujus rei ideam possim ex cogitatione mea depromere1 sequitur ea omnia quae ad illam rem pertinere clare et distincte percipio1 revera ad illam pertinere1 nunquid inde haberi etiam potest argumentum1 quo ,dei existentia probetur8 ,certe ejus ideam1 nempe entis summe perfecti1 non minus apud me invenio1 quam ideam #gi cujusvis figurae aut numeri2 nec minus clare et distincte intelligo ad ejus naturam pertinere ut semper existat7#de71 quam id quod de aliqua figura1 aut numero demonstro ad ejus figurae1 aut numeri naturam etiam pertinere2 ac proinde1 quamvis non omnia quae superioribus hisce diebus meditatus sum vera essent1 in eodem ad minimum certitudinis gradu esse deberet apud me ,dei existentia1 in quo fuerunt hactenus ,mathematicae veritates4 ,quanquam sane hoc prima fronte non est omnino perspicuum1 sed quandam sophismatis speciem refert4 ,cum enim assuetus sim in omnibus aliis rebus existentiam ab essentia distinguere1 facile mihi persuadeo illam etiam ab essentia ,dei sejungi posse1 atque ita ,deum ut non actu existentem7#df7 cogitari3 sed tamen diligentius attendenti fit manifestum1 non magis posse existentiam ab essentia ,dei separari1 quam ab essentia trianguli magnitudinem trium ejus angulorum aequalium duobus rectis1 sive ab idea montis ideam vallis3 adeo ut non magis repugnet cogitare ,deum7#dg7 7hoc est ens summe perfectum7 cui desit existentia 7hoc est cui desit #hj aliqua perfectio7 quam cogitare montem cui desit vallis4 ,verumtamen ne possim quidem cogitare ,deum nisi existentem1 ut neque montem sine valle1 at certe ut neque ex eo quod cogitem montem cum valle1 ideo sequitur aliquem montem in mundo esse1 ita neque ex eo quod cogitem ,deum ut existentem1 ideo sequi videtur ,deum existere3 nullam enim necessitatem cogitatio mea rebus imponit2 et quemadmodum imaginari licet equum alatum1 etsi nullus equus habeat alas1 ita forte ,deo existentiam possum affingere1 quamvis nullus ,deus existat4 ,imo sophisma hic latet1 neque enim ex eo quod non possim cogitare montem nisi cum valle1 sequitur alicubi montem et vallem existere1 sed tantum montem et vallem1 sive existant1 sive non existant1 a se mutuo sejungi non posse4 ,atqui ex eo quod non possim cogitare ,deum nisi existentem1 sequitur existentiam a ,deo esse inseparabilem1 ac proinde illum revera existere1 non quod mea cogitatio hoc efficiat1 sive aliquam #ha necessitatem ulli rei imponat1 sed contra quia ipsius rei1 nempe existentiae ,dei1 necessitas me determinat ad hoc cogitandum3 neque enim mihi liberum est ,deum absque existentia 7hoc est ens summe perfectum absque summa perfectione7 cogitare1 ut liberum est1 equum vel cum alis1 vel sine alis imaginari4 ,neque etiam hic dici debet1 necesse quidem esse ut ponam ,deum existentem1 postquam posui illum habere omnes perfectiones1 quandoquidem existentia una est ex illis1 sed priorem positionem necessariam non fuisse2 ut neque necesse est me putare figuras omnes quadrilateras circulo inscribi1 sed posito quod hoc putem1 necesse erit me fateri rhombum circulo inscribi1 quod aperte tamen est falsum4 ,nam quamvis non necesse sit ut incidam unquam in ullam de ,deo cogitationem1 quoties tamen de ente primo et summo libet cogitare1 atque ejus ideam tamquam ex mentis meae thesauro depromere1 necesse est1 ut illi omnes perfectiones attribuam1 etsi nec omnes tunc enumerem1 nec ad singulas #hb attendam3 quae necessitas plane sufficit ut postea1 cum animadverto existentiam esse perfectionem1 recte concludam ens primum et summum existere3 quemadmodum non est necesse me ullum triangulum unquam imaginari1 sed quoties volo figuram rectilineam tres tantum angulos habentem considerare1 necesse est ut illi ea tribuam1 ex quibus recte infertur ejus tres angulos non majores esse duobus rectis1 etiamsi hoc ipsum tunc non advertam4 ,cum vero examino quaenam figurae circulo inscribantur1 nullo modo necesse est ut putem omnes quadrilateras ex eo numero esse2 imo etiam idipsum nequidem fingere possum1 quamdiu nihil volo admittere nisi quod clare et distincte intelligo3 ac proinde magna differentia est inter ejusmodi falsas positiones1 et ideas veras mihi ingenitas1 quarum prima et praecipua est idea ,dei3 nam sane multis modis intelligo illam non esse quid fictitium a cogitatione mea dependens1 sed imaginem verae et immutabilis naturae2 ut1 primo1 quia nulla alia #hc res potest a me excogitari ad cujus essentiam existentia pertineat praeter solum ,deum2 deinde1 quia non possum duos1 aut plures ejusmodi ,deos intelligere2 et quia1 posito quod jam unus existat1 plane videam esse necessarium ut et ante ab aeterno extiterit1 et in aeternum sit mansurus2 ac denique quod multa alia in ,deo percipiam1 quorum nihil a me detrahi potest1 nec mutari4 ,sed vero quacumque tandem utar probandi ratione1 semper eo res redit1 ut ea me sola plane persuadeant quae clare et distincte percipio4 ,et quidem ex iis7#dh7 quae ita percipio1 etsi nonnulla unicuique obvia sint1 alia vero nonnisi ab iis qui propius inspiciunt1 et diligenter investigant1 deteguntur2 postquam tamen detecta sunt1 haec non minus certa quam illa existimantur4 ,ut quamvis non tam facile appareat in triangulo rectangulo quadratum basis aequale esse quadratis laterum1 quam istam basim maximo ejus angulo subtendi1 non tamen minus creditur1 postquam semel est perspectum4 ,quod autem ad ,deum attinet1 certe nisi praejudiciis #hd obruerer1 et rerum sensibilium imagines cogitationem meam omni ex parte obsiderent1 nihil illo prius1 aut facilius agnoscerem1 nam quid ex se est apertius1 quam summum ens esse1 sive ,deum ad cujus solius essentiam existentia pertinet1 existere8 ,atque1 quamvis mihi attenta consideratione opus fuerit ad hoc ipsum percipiendum1 nunc tamen non modo de eo aeque certus sum1 ac de omni alio quod certissimum videtur2 sed praeterea etiam animadverto caeterarum rerum certitudinem ab hoc ipso ita pendere1 ut absque eo nihil unquam perfecte sciri possit4 ,etsi enim ejus sim naturae1 ut quamdiu aliquid valde clare et distincte percipio1 non possim non credere verum esse1 quia tamen ejus etiam sum naturae ut non possim obtutum mentis in eandem rem semper defigere ad illam clare percipiendam1 recurratque saepe memoria judicii ante facti1 cum non amplius attendo ad rationes propter quas tale quid judicavi1 rationes aliae afferri possunt quae me1 si ,deum ignorarem1 facile #he ab opinione dejicerent1 atque ita de nulla unquam re veram et certam scientiam1 sed vagas tantum et mutabiles opiniones haberem4 ,sic1 exempli causa1 cum naturam trianguli considero1 evidentissime quidem mihi1 utpote ,geometriae principiis imbuto1 apparet ejus tres angulos aequales esse duobus rectis2 nec possum non credere id verum esse7#di7 quamdiu ad ejus demonstrationem attendo1 sed statim atque mentis aciem ab illa deflexi1 quantumvis adhuc recorder me illam clarissime perspexisse1 facile tamen potest accidere ut dubitem an sit vera1 si quidem ,deum ignorem3 possum enim mihi persuadere me talem a natura factum esse ut interdum in iis fallar quae me puto quam evidentissime percipere1 cum praesertim meminerim me saepe multa pro veris et certis habuisse1 quae postmodum aliis rationibus adductus falsa esse judicavi4 ,postquam vero percepi ,deum esse1 quia simul etiam intellexi caetera omnia ab eo pendere1 illumque non esse fallacem2 atque inde collegi illa omnia quae clare et distincte percipio necessario esse vera1 #hf etiamsi non attendam amplius ad rationes propter quas istud verum esse judicavi1 modo tantum recorder me clare et distincte perspexisse1 nulla ratio contraria afferri potest quae me ad dubitandum impellat1 sed veram et certam de hoc habeo scientiam4 ,neque de hoc tantum1 sed et de reliquis omnibus quae memini me aliquando demonstrasse1 ut de ,geometricis et similibus3 quid enim nunc mihi opponetur8 ,mene talem factum esse ut saepe fallar8 ,at jam scio me in iis quae perspicue intelligo falli non posse3 mene multa alias pro veris et certis habuisse1 quae postea falsa esse deprehendi8 atqui nulla ex iis clare et distincte perceperam1 sed hujus regulae veritatis ignarus ob alias causas forte credideram1 quas postea minus firmas esse detexi4 ,quid ergo dicetur8 anne 7ut nuper mihi objiciebam7 me forte somniare1 sive illa omnia quae jam cogito non magis vera esse quam ea quae dormienti occurrunt8 ,imo etiam hoc nihil mutat1 nam certe1 quamvis somniarem1 si quid intellectui meo sit evidens1 illud omnino est #hg verum4 ,atque ita plane video omnis scientiae certitudinem et veritatem ab una veri ,dei cognitione pendere1 adeo ut1 priusquam illum nossem1 nihil de ulla alia re perfecte scire potuerim4 ,jam vero innumera1 tum de ipso ,deo1 aliisque rebus intellectualibus1 tum etiam de omni illa natura corporea1 quae est purae ,matheseos objectum1 mihi plane nota et certa esse possunt7#ej74 ,meditatio ,,vi4 ,de rerum materialium existentia1 et reali mentis a corpore distinctione4 ,reliquum est ut examinem an res materiales existant3 et quidem jam ad minimum scio illas1 quatenus sunt purae ,matheseos objectum1 posse existere1 quandoquidem ipsas clare et distincte percipio4 ,non enim dubium est quin ,deus sit capax ea omnia efficiendi quae ego sic #hh percipiendi sum capax2 nihilque unquam ab illo fieri non posse judicavi1 nisi propter hoc quod illud a me distincte percipi repugnaret4 ,praeterea ex imaginandi facultate1 qua me uti experior1 dum circa res istas materiales versor1 sequi videtur illas existere3 nam attentius consideranti quidnam sit imaginatio1 nihil aliud esse apparet quam quaedam applicatio facultatis cognoscitivae ad corpus ipsi intime praesens ac proinde existens4 ,quod ut planum fiat1 primo examino differentiam quae est inter imaginationem7#ea7 et puram intellectionem4 ,nempe1 exempli causa1 cum triangulum imaginor1 non tantum intelligo illud esse figuram tribus lineis comprehensam1 sed simul etiam istas tres lineas tanquam praesentes acie mentis intueor1 atque hoc est quod imaginari appello4 ,si vero de chiliogono velim cogitare1 equidem aeque bene intelligo illud esse figuram constantem mille lateribus1 ac intelligo triangulum esse figuram constantem tribus1 sed non eodem modo illa mille latera #hi imaginor1 sive tanquam praesentia intueor3 et quamvis tunc1 propter consuetudinem aliquid semper imaginandi1 quoties de re corporea cogito1 figuram forte aliquam confuse mihi repraesentem1 patet tamen illam non esse chiliogonum1 quia nulla in re est diversa ab ea quam mihi etiam repraesentarem1 si de myriogono1 aliave quavis figura plurimorum laterum cogitarem2 nec quicquam juvat ad eas proprietates1 quibus chiliogonum ab aliis polygonis differt1 agnoscendas4 ,si vero de pentagono quaestio sit1 possum quidem ejus figuram intelligere1 sicut figuram chiliogoni1 absque ope imaginationis2 sed possum etiam eandem imaginari7#eb71 applicando scilicet aciem mentis ad ejus quinque latera1 simulque ad aream iis contentam2 et manifeste hic animadverto mihi peculiari quadam animi contentione opus esse ad imaginandum2 qua non utor ad intelligendum3 quae nova animi contentio differentiam inter imaginationem1 et intellectionem puram clare ostendit4 #ij ,ad haec considero istam vim imaginandi quae in me est1 prout differt a vi intelligendi1 ad mei ipsius1 hoc est1 ad mentis meae essentiam non requiri2 nam quamvis illa a me abesset1 procul dubio manerem nihilominus ille idem1 qui nunc sum2 unde sequi videtur illam ab aliqua re a me diversa pendere2 atque facile intelligo3 si corpus aliquod existat cui mens sit ita conjuncta ut ad illud veluti inspiciendum pro arbitrio se applicet1 fieri posse1 ut per hoc ipsum res corporeas imaginer2 adeo ut hic modus cogitandi in eo tantum a pura intellectione differat1 quod mens1 dum intelligit1 se ad seipsam quodammodo convertat1 respiciatque aliquam ex ideis1 quae illi ipsi insunt2 dum autem imaginatur1 se convertat ad corpus1 et aliquid in eo ideae vel a se intellectae1 vel sensu perceptae conforme intueatur4 ,facile1 inquam1 intelligo imaginationem ita perfici posse1 siquidem corpus existat2 et quia nullus alius modus aeque conveniens occurrit ad illam explicandam1 probabiliter inde conjicio corpus existere2 sed probabiliter tantum1 et #ia quamvis accurate omnia investigem1 nondum tamen video ex ea naturae corporeae idea distincta1 quam in imaginatione mea invenio1 ullum sumi posse argumentum1 quod necessario concludat aliquod corpus existere4 ,soleo vero alia multa imaginari praeter illam naturam corpoream1 quae est purae ,matheseos objectum1 ut colores1 sonos1 sapores1 dolorem1 et similia1 sed nulla tam distincte2 et quia haec percipio melius sensu1 a quo videntur ope memoriae ad imaginationem pervenisse2 ut commodius de ipsis agam1 eadem opera etiam de sensu est agendum1 videndumque an ex iis quae isto cogitandi modo1 quem sensum appello1 percipiuntur1 certum aliquod argumentum pro7#ec7 rerum corporearum existentia habere possim4 ,et primo quidem apud me hic repetam quaenam illa sint quae antehac ut sensu percepta vera esse putavi1 et quas ob causas id putavi2 deinde etiam causas expendam1 propter quas eadem postea in dubium revocavi2 ac denique considerabo quid mihi nunc de iisdem sit credendum4 #ib ,primo itaque sensi me habere caput1 manus1 pedes1 et membra caetera1 ex quibus constat illud corpus quod tanquam mei partem1 vel forte etiam tanquam me totum spectabam2 sensique hoc corpus inter alia multa corpora versari1 a quibus variis commodis1 vel incommodis affici potest1 et commoda ista sensu quodam voluptatis1 et incommoda sensu doloris metiebar4 ,atque praeter dolorem et voluptatem sentiebam etiam in me famem1 sitim1 aliosque ejusmodi appetitus2 itemque corporeas quasdam propensiones ad hilaritatem1 ad tristitiam1 ad iram1 similesque alios affectus2 foris vero1 praeter corporum extensionem1 et figuras1 et motus1 sentiebam etiam in illis duritiem1 et calorem1 aliasque tactiles qualitates2 ac praeterea lumen1 et colores1 et odores1 et sapores1 et sonos1 ex quorum varietate caelum1 terram1 maria1 et reliqua corpora ab invicem distinguebam4 ,nec sane absque ratione ob ideas istarum omnium qualitatum quae cogitationi meae se offerebant1 et quas solas #ic proprie et immediate sentiebam1 putabam me sentire res quasdam a mea cogitatione plane diversas1 nempe corpora a quibus ideae istae procederent2 experiebar enim illas absque ullo meo consensu mihi advenire1 adeo ut neque possem objectum ullum sentire1 quamvis vellem1 nisi illud sensus organo esset praesens2 nec possem non sentire cum erat praesens2 cumque ideae sensu perceptae essent multo magis vividae et expressae1 et suo etiam modo magis distinctae1 quam ullae ex iis quas ipse prudens et sciens meditando effingebam1 vel memoriae meae impressas advertebam1 fieri non posse videbatur ut a meipso procederent2 ideoque supererat ut ab aliis quibusdam rebus advenirent4 ,quarum rerum cum nullam aliunde notitiam haberem quam ex istis ipsis ideis1 non poterat aliud mihi venire in mentem quam illas iis similes esse4 ,atque etiam quia recordabar me prius usum fuisse sensibus quam ratione1 videbamque ideas quas ipse effingebam non tam expressas esse1 quam illae #id erant quas sensu percipiebam1 et plerumque ex earum partibus componi1 facile mihi persuadebam nullam plane me habere in intellectu1 quam non prius habuissem in sensu4 ,non etiam sine ratione corpus illud1 quod speciali quodam jure meum appellabam1 magis ad me pertinere quam alia ulla arbitrabar2 neque enim ab illo poteram unquam sejungi1 ut a reliquis2 omnes appetitus et affectus in illo1 et pro illo sentiebam2 ac denique dolorem et titillationem voluptatis in ejus partibus1 non autem in aliis extra illud7#ed7 positis advertebam4 ,cur vero ex isto nescio quo doloris sensu quaedam animi tristitia1 et ex sensu titillationis laetitia quaedam consequatur1 curve illa nescio quae vellicatio ventriculi1 quam famem voco1 me de cibo sumendo admoneat1 gutturis vero ariditas de potu1 et ita de caeteris1 non aliam sane habebam rationem1 nisi quia ita doctus sum a natura2 neque enim ulla plane est affinitas 7saltem quam ego intelligam7 inter istam vellicationem1 et cibi sumendi voluntatem1 sive inter sensum rei dolorem inferentis1 et #ie cogitationem tristitiae ab isto sensu exortae4 ,sed et reliqua omnia quae de sensuum objectis judicabam1 videbar a natura didicisse3 prius enim illa ita se habere mihi persuaseram1 quam rationes ullas1 quibus hoc ipsum probaretur1 expendissem4 ,postea vero multa paulatim experimenta fidem omnem quam sensibus habueram labefactarunt1 nam et interdum turres quae rotundae visae fuerant e longinquo1 quadratae apparebant e propinquo1 et statuae permagnae in earum fastigiis stantes1 non magnae e terra spectanti videbantur2 et talibus aliis innumeris in rebus sensuum externorum judicia falli deprehendebam2 nec externorum duntaxat1 sed etiam internorum1 nam quid dolore intimius esse potest8 atqui audiveram aliquando ab iis quibus crus aut brachium fuerat abscissum1 se sibi videri adhuc interdum dolorem sentire in ea parte corporis qua carebant2 ideoque etiam in me non plane certum esse videbatur membrum aliquod mihi dolere1 quamvis sentirem in eo dolorem4 ,quibus etiam duas maxime #if generales dubitandi causas nuper adjeci3 prima erat1 quod nulla unquam dum vigilo me sentire crediderim1 quae non etiam inter dormiendum possim aliquando putare me sentire2 cumque illa quae sentire mihi videor in somnis1 non credam a rebus extra me positis mihi advenire1 non advertebam1 quare id potius crederem de iis quae sentire mihi videor vigilando4 ,altera erat1 quod cum authorem meae originis adhuc ignorarem1 vel saltem ignorare me fingerem1 nihil videbam obstare quo minus essem natura ita constitutus ut fallerer1 etiam in iis quae mihi verissima apparebant4 ,et quantum ad rationes quibus antea rerum sensibilium veritatem mihi persuaseram1 non difficulter ad illas respondebam4 ,cum enim viderer ad multa impelli a natura quae ratio dissuadebat1 non multum fidendum esse putabam iis quae a natura docentur4 ,et quamvis sensuum perceptiones a voluntate mea non penderent1 non ideo concludendum esse putabam illas a rebus a me diversis procedere1 #ig quia forte aliqua esse potest in meipso facultas1 etsi mihi nondum cognita1 illarum effectrix4 ,nunc autem postquam incipio meipsum1 meaeque authorem originis melius nosse1 non quidem omnia quae habere videor a sensibus1 puto esse temere admittenda2 sed neque etiam omnia in dubium revocanda4 ,et primo quoniam scio omnia quae clare et distincte intelligo1 talia a ,deo fieri posse qualia illa intelligo1 satis est quod possim unam rem absque altera clare et distincte intelligere1 ut certus sim unam ab altera esse diversam1 quia potest saltem a ,deo seorsim poni2 et non refert a qua potentia id fiat1 ut diversa existimetur2 ac proinde1 ex hoc ipso quod sciam me existere1 quodque interim nihil plane aliud ad naturam1 sive essentiam meam pertinere animadvertam1 praeter hoc solum quod sim res cogitans1 recte concludo1 meam essentiam in hoc uno consistere1 quod sim res cogitans4 ,et quamvis fortasse 7vel potius ut postmodum dicam1 pro certo7 habeam corpus1 quod mihi valde arcte #ih conjunctum est1 quia tamen ex una parte claram et distinctam habeo ideam mei ipsius quatenus sum tantum res cogitans1 non extensa2 et ex alia parte distinctam ideam corporis1 quatenus est tantum res extensa1 non cogitans1 certum est me a corpore meo revera esse distinctum1 et absque illo posse existere4 ,praeterea invenio in me facultates specialibus quibusdam modis cogitandi7#ee71 puta facultates imaginandi1 et sentiendi1 sine quibus totum me possum clare et distincte intelligere1 sed non vice versa illas sine me1 hoc est sine substantia intelligente cui insint3 intellectionem enim nonnullam in suo formali conceptu includunt7#ef7 unde percipio illas a me1 ut modos a re distingui4 ,agnosco etiam quasdam alias facultates1 ut locum mutandi1 varias figuras induendi1 et similes1 quae quidem1 non magis quam praecedentes1 absque aliqua substantia cui insint1 possunt intelligi1 nec proinde etiam absque illa existere1 sed manifestum #ii est has1 siquidem existant inesse debere substantiae corporeae sive extensae1 non autem intelligenti1 quia nempe aliqua extensio1 non autem ulla plane intellectio1 in earum claro et distincto conceptu continetur4 ,jam vero est quidem in me passiva quaedam facultas sentiendi1 sive ideas rerum sensibilium recipiendi et cognoscendi1 sed ejus nullum usum habere possem1 nisi quaedam activa etiam existeret1 sive in me1 sive in alio1 facultas istas ideas producendi1 vel efficiendi4 ,atque haec sane in me ipso esse non potest1 quia nullam plane intellectionem praesupponit1 et me non cooperante1 sed saepe etiam invito ideae istae producuntur3 ergo superest ut sit in aliqua substantia a me diversa1 in qua quoniam omnis realitas vel formaliter vel eminenter inesse debet1 quae est objective in ideis ab ista facultate productis1 7ut jam supra animadverti7 vel haec substantia est corpus1 sive natura corporea1 in qua nempe omnia formaliter continentur quae in ideis objective2 vel certe ,deus est1 vel aliqua creatura corpore nobilior in qua continentur eminenter4 #ajj ,atqui1 cum ,deus non sit fallax1 omnino manifestum est illum nec per se immediate istas ideas mihi immittere1 nec etiam mediante aliqua creatura1 in qua earum realitas objectiva non formaliter1 sed eminenter tantum contineatur4 ,cum enim nullam plane facultatem mihi dederit ad hoc agnoscendum1 sed contra1 magnam propensionem ad credendum illas a rebus corporeis emitti1 non video qua ratione posset intelligi ipsum non esse fallacem1 si aliunde quam a rebus corporeis emitterentur3 ,ac proinde res corporeae existunt4 ,non tamen forte omnes tales omnino existunt1 quales illas sensu comprehendo2 quoniam ista sensuum comprehensio in multis valde obscura est et confusa2 sed saltem illa omnia in iis sunt1 quae clare et distincte intelligo1 id est omnia generaliter spectata quae in purae ,matheseos objecto comprehenduntur4 ,quantum autem attinet ad reliqua quae vel tantum particularia sunt1 ut quod sol sit talis magnitudinis1 aut figurae etc4 vel minus clare intellecta1 ut lumen1 sonus1 dolor1 et similia1 quamvis valde dubia et incerta sint1 hoc tamen ipsum1 quod ,deus non sit fallax1 quodque idcirco fieri non possit ut ulla falsitas in meis opinionibus reperiatur1 nisi aliqua etiam sit in me facultas a ,deo tributa ad illam emendandam1 certam mihi spem ostendit veritatis etiam in iis assequendae4 ,et sane non dubium est quin ea omnia quae doceor a natura aliquid habeant veritatis3 ,per naturam enim generaliter spectatam nihil nunc aliud quam vel ,deum ipsum1 vel rerum creatarum coordinationem a ,deo institutam intelligo2 nec aliud per naturam meam in particulari1 quam complexionem eorum omnium quae mihi a ,deo sunt tributa4 ,nihil autem est quod me ista natura magis expresse doceat quam quod habeam corpus1 cui male est cum dolorem sentio3 quod cibo1 vel potu indiget1 cum famem1 aut sitim patior1 et similia2 nec proinde dubitare debeo1 quin aliquid in eo sit veritatis4 ,docet etiam natura per istos sensus doloris1 famis1 sitis1 etc4 #ajb me non tantum adesse meo corpori ut nauta adest navigio1 sed illi arctissime esse conjunctum1 et quasi permixtum1 adeo ut unum quid cum illo componam2 alioqui enim cum corpus laeditur1 ego1 qui nihil aliud sum quam res cogitans1 non sentirem idcirco dolorem1 sed puro intellectu laesionem istam perciperem1 ut nauta visu percipit1 si quid in nave frangatur2 et cum corpus cibo1 vel potu indiget1 hoc ipsum expresse intelligerem1 non confusos famis et sitis sensus haberem4 ,nam certe isti sensus sitis1 famis1 doloris1 etc4 nihil aliud sunt quam confusi quidam cogitandi modi ab unione et quasi permixtione mentis cum corpore exorti4 ,praeterea etiam doceor a natura varia circa meum corpus alia corpora existere1 ex quibus nonnulla mihi prosequenda sunt1 alia fugienda4 ,et certe ex eo quod valde diversos sentiam colores1 sonos1 odores1 sapores1 calorem1 duritiem1 et similia1 recte concludo1 aliquas esse in corporibus1 a quibus variae istae sensuum perceptiones #ajc adveniunt1 varietates iis respondentes1 etiamsi forte iis non similes2 atque ex eo quod quaedam ex illis perceptionibus1 mihi gratae sint1 aliae ingratae1 plane certum est meum corpus1 sive potius me totum1 quatenus ex corpore et mente sum compositus1 variis commodis et incommodis a circumjacentibus corporibus affici posse4 ,multa vero alia sunt quae1 etsi videar a natura doctus esse1 non tamen revera ab ipsa1 sed a consuetudine quadam inconsiderate judicandi accepi1 atque ideo7#eg7 falsa esse facile contingit2 ut quod omne spatium1 in quo nihil plane occurrit quod meos sensus moveat1 sit vacuum2 quod in corpore1 exempli gratia1 calido aliquid sit plane simile ideae caloris quae in me est3 in albo aut viridi sit eadem albedo aut viriditas quam sentio2 in amaro aut dulci idem sapor et sic de caeteris2 quod et astra et turres1 et quaevis alia remota corpora ejus sint tantum magnitudinis et figurae1 quam sensibus meis exhibent1 et alia ejusmodi4 ,sed ne quid in hac re non satis distincte percipiam1 accuratius #ajd debeo definire quid proprie intelligam1 cum dico me aliquid doceri a natura2 nempe hic naturam strictius sumo1 quam pro complexione eorum omnium quae mihi a ,deo tributa sunt2 in hac enim complexione multa continentur quae ad mentem solam pertinent1 ut quod percipiam id quod factum est infectum esse non posse1 et reliqua omnia quae lumine naturali sunt nota1 de quibus hic non est sermo2 multa etiam quae ad solum corpus spectant1 ut quod deorsum tendat1 et similia de quibus etiam non ago1 sed de iis tantum quae mihi ut composito ex mente et corpore a ,deo tributa sunt4 ,ideoque haec natura docet quidem ea refugere quae sensum doloris inferunt et ea prosequi quae sensum voluptatis1 et talia2 sed non apparet illam praeterea nos docere ut quicquam ex istis sensuum perceptionibus sine praevio intellectus examine de rebus extra nos positis concludamus1 quia de iis verum scire ad mentem solam1 non autem ad compositum videtur pertinere4 ,ita quamvis stella non magis oculum meum quam ignis exiguae facis afficiat1 nulla tamen in eo #aje realis1 sive positiva propensio est ad credendum illam non esse majorem1 sed hoc sine ratione ab ineunte aetate judicavi2 et quamvis ad ignem accedens sentio calorem1 ut etiam ad eundem nimis prope accedens sentio dolorem1 nulla profecto ratio est quae suadeat in igne aliquid esse simile isti calori2 ut neque etiam isti dolori1 sed tantummodo in eo aliquid esse1 quodcunque demum sit1 quod istos in nobis sensus caloris vel doloris efficiat3 et quamvis etiam in aliquo spatio nihil sit quod moveat sensum1 non ideo sequitur in eo nullum esse corpus1 sed video me in his aliisque permultis ordinem naturae pervertere esse assuetum1 quia nempe sensuum perceptionibus1 quae proprie tantum a natura datae sunt ad menti significandum quaenam composito1 cujus pars est1 commoda sint vel incommoda1 et eatenus sunt satis clarae et distinctae1 utor tanquam regulis certis ad immediate dignoscendum quaenam sit corporum extra nos positorum essentia1 de qua tamen nihil nisi valde obscure et #ajf confuse significant4 ,atqui jam ante satis perspexi qua ratione1 non obstante ,dei bonitate1 judicia mea falsa esse contingat4 ,sed nova hic occurrit difficultas circa illa ipsa quae tanquam persequenda vel fugienda mihi a natura exhibentur2 atque etiam circa internos sensus in quibus errores videor deprehendisse3 ,ut cum quis grato cibi alicujus sapore delusus venenum intus latens assumit4 ,sed nempe tunc tantum a natura impellitur ad illud appetendum in quo gratus sapor consistit2 non autem ad venenum quod plane ignorat2 nihilque hinc aliud concludi potest quam naturam istam non esse omnisciam3 quod non mirum1 quia1 cum homo sit res limitata1 non alia illi competit quam limitatae perfectionis4 ,at vero non raro etiam in iis erramus ad quae a natura impellimur2 ut cum ii qui aegrotant1 potum vel cibum appetunt sibi paulo post nociturum4 ,dici forsan hic poterit illos ob id errare quod natura eorum sit corrupta3 sed hoc difficultatem non tollit1 quia non minus #ajg vere homo aegrotus creatura ,dei est quam sanus2 nec proinde minus videtur repugnare illum a ,deo fallacem naturam habere4 ,atque ut horologium ex rotis1 et ponderibus confectum non minus accurate leges omnes naturae observat1 cum male fabricatum est1 et horas non recte indicat1 quam cum omni ex parte artificis voto satisfacit3 ita1 si considerem hominis corpus quatenus machinamentum quoddam est ex ossibus1 nervis1 musculis1 venis1 sanguine1 et pellibus ita aptum et compositum1 ut1 etiamsi nulla in eo mens existeret1 eosdem tamen haberet omnes motus qui nunc in eo non ab imperio voluntatis1 nec proinde a mente procedunt7#eh71 facile agnosco illi aeque naturale fore1 si1 exempli causa1 hydrope laboret1 eam faucium ariditatem pati quae sitis sensum menti inferre solet1 atque etiam ab illa ejus nervos1 et reliquas partes ita disponi ut potum sumat ex quo morbus augeatur2 quam1 cum nullum tale in eo vitium est1 a simili faucium siccitate moveri ad potum #ajh sibi utilem assumendum4 ,et quamvis respiciens ad praeconceptum horologii usum dicere possim illud1 cum horas non recte indicat1 a natura sua deflectere2 atque eodem modo considerans machinamentum humani corporis tanquam comparatum ad motus qui in eo fieri solent1 putem illud etiam a natura sua aberrare1 si ejus fauces sint aridae1 cum potus ad ipsius conservationem non prodest2 satis tamen animadverto hanc ultimam naturae acceptionem ab altera multum differre2 haec enim nihil aliud est quam denominatio a cogitatione mea hominem aegrotum1 et horologium male fabricatum1 cum idea hominis sani1 et horologii recte facti comparante dependens1 rebusque de quibus dicitur extrinseca2 per illam vero aliquid intelligo quod revera in rebus reperitur1 ac proinde nonnihil habet veritatis4 ,at7#ei7 certe1 etiamsi respiciendo ad corpus hydrope laborans1 sit tantum denominatio extrinseca1 cum dicitur ejus natura esse corrupta1 #aji ex eo quod aridas habeat fauces1 nec tamen egeat potu2 respiciendo tamen ad compositum1 sive ad mentem tali corpori unitam1 non est pura denominatio1 sed verus error naturae quod sitiat cum potus est ipsi nociturus2 ideoque hic remanet inquirendum quo pacto bonitas ,dei non impediat1 quo minus natura sic sumpta sit fallax4 ,nempe imprimis hic adverto magnam esse differentiam inter mentem et corpus1 in eo quod corpus ex natura sua sit semper divisibile1 mens autem plane indivisibilis2 nam sane cum hanc considero1 sive meipsum quatenus sum tantum res cogitans1 nullas in me partes possum distinguere1 sed rem plane unam et integram me esse intelligo3 et quamvis toti corpori tota mens unita esse videatur1 abscisso tamen pede1 vel brachio1 vel quavis alia corporis parte1 nihil ideo de mente subductum esse cognosco2 neque etiam facultates volendi1 sentiendi1 intelligendi1 etc4 ejus partes dici possunt1 quia una et eadem mens est quae vult1 quae sentit1 quae intelligit4 ,contra vero nulla res #aaj corporea1 sive extensa potest a me cogitari7#fj7 quam non facile in partes cogitatione dividam1 atque hoc ipso illam divisibilem esse intelligam3 quod unum sufficeret ad me docendum1 mentem a corpore omnino esse diversam1 si nondum7#fa7 illud aliunde satis scirem4 ,deinde adverto mentem non ab omnibus corporis partibus immediate affici1 sed tantummodo a cerebro1 vel forte etiam ab una tantum exigua ejus parte1 nempe ab ea in qua dicitur esse sensus communis2 quae quotiescunque eodem modo est disposita1 menti idem exhibet1 etiamsi reliquae corporis partes diversis interim modis possint se habere1 ut probant innumera experimenta quae hic recensere non est opus4 ,adverto praeterea eam esse corporis naturam1 ut nulla ejus pars possit ab alia parte aliquantum remota moveri1 quin possit etiam moveri eodem modo a qualibet ex iis1 quae interjacent1 quamvis illa remotior nihil agat4 ,ut1 exempli causa1 in fune ,a1 ,b1 ,c1 ,d1 si trahatur ejus ultima pars ,d1 non alio pacto movebitur prima ,a1 quam moveri etiam #aaa posset1 si traheretur una ex intermediis ,b1 vel ,c1 et ultima ,d maneret immota4 ,nec dissimili ratione1 cum sentio dolorem pedis1 docuit me ,physica1 sensum illum fieri ope nervorum per pedem sparsorum1 qui inde ad cerebrum usque funium instar extensi1 dum trahuntur in pede1 trahunt etiam intimas cerebri partes ad quas pertingunt1 quemdamque motum in iis excitant1 qui institutus est a natura1 ut mentem afficiat sensu doloris tanquam in pede existentis4 ,sed quia illi nervi per tibiam1 crus1 lumbos1 dorsum1 et collum transire debent1 ut a pede ad cerebrum perveniant1 potest contingere1 ut etiamsi eorum pars quae est in pede non attingatur1 sed aliqua tantum ex intermediis1 idem plane ille motus fiat in cerebro qui fit pede male affecto1 ex quo necesse erit ut mens sentiat eundem dolorem1 et idem de quolibet alio sensu est putandum4 ,adverto denique quandoquidem unusquisque ex motibus qui fiunt in ea parte cerebri quae immediate mentem afficit1 non nisi unum #aab aliquem sensum illi infert1 nihil hac in re melius posse excogitari1 quam si eum inferat qui ex omnibus quos inferre potest ad hominis sani conservationem quam maxime1 et quam frequentissime conducit4 ,experientiam autem testari tales esse omnes sensus nobis a natura inditos2 ac proinde nihil plane in iis reperiri1 quod non7#fb7 ,dei potentiam1 bonitatemque testetur4 ,ita1 exempli causa1 cum nervi qui sunt in pede1 vehementer1 et praeter consuetudinem moventur1 ille eorum motus per spinae dorsi medullam ad intima cerebri pertingens ibi menti signum dat ad aliquid sentiendum1 nempe dolorem tanquam in pede existentem1 a quo illa excitatur ad ejus causam ut pedi infestam1 quantum in se est1 amovendam4 ,potuisset vero natura hominis a ,deo sic constitui1 ut ille idem motus in cerebro quidvis aliud menti exhiberet2 nempe vel seipsum1 quatenus est in cerebro2 vel quatenus est in pede2 vel in aliquo ex locis intermediis1 vel denique aliud quidlibet2 sed nihil aliud #aac ad corporis conservationem aeque conduxisset4 ,eodem modo1 cum potu indigemus1 quaedam inde oritur siccitas in gutture nervos ejus movens1 et illorum ope cerebri interiora2 hicque motus mentem afficit sensu sitis1 quia nihil in toto hoc negotio nobis utilius est scire1 quam quod potu ad conservationem valetudinis egeamus1 et sic de caeteris4 ,ex quibus omnino manifestum est1 non obstante immensa ,dei bonitate1 naturam hominis ut ex mente et corpore compositi non posse non aliquando esse fallacem4 ,nam si quae causa1 non in pede1 sed in alia quavis ex partibus per quas nervi a pede ad cerebrum porriguntur1 vel etiam in ipso cerebro eundem plane motum excitet1 qui solet excitari pede male affecto1 sentietur dolor tanquam in pede1 sensusque naturaliter falletur1 quia cum ille idem motus in cerebro non possit nisi eundem semper sensum menti inferre1 multoque frequentius oriri soleat a causa quae laedit pedem1 quam ab alia alibi existente1 rationi consentaneum est1 ut pedis potius1 quam alterius partis dolorem menti semper #aad exhibeat4 ,et si quando faucium ariditas non ut solet ex eo quod ad corporis valetudinem potus conducat1 sed ex contraria aliqua causa oriatur1 ut in hydropico contingit1 longe melius est illam tunc fallere1 quam si contra semper falleret1 cum corpus est bene constitutum1 et sic de reliquis4 ,atque haec consideratio plurimum juvat1 non modo ut errores omnes quibus natura mea obnoxia est animadvertam1 sed etiam ut illos aut emendare1 aut vitare facile possim4 ,nam sane cum sciam omnes sensus circa ea quae ad corporis commodum spectant multo frequentius verum indicare quam falsum1 possimque uti fere semper pluribus ex iis ad eandem rem examinandam2 et insuper memoria2 quae praesentia cum praecedentibus connectit2 et intellectu1 qui jam omnes errandi causas perspexit1 non amplius vereri debeo ne illa1 quae mihi quotidie a sensibus exhibentur sint falsa1 sed hyperbolicae superiorum dierum dubitationes ut risu dignae1 sunt explodendae4 ,praesertim summa illa de somno1 quem a vigilia non distinguebam2 nunc enim adverto permagnum inter utrumque esse discrimen in eo quod nunquam insomnia cum reliquis omnibus actionibus vitae a memoria conjungantur1 ut ea quae vigilanti occurrunt2 nam sane si quis dum vigilo mihi derepente appareret1 statimque postea dispareret1 ut fit in somnis1 ita scilicet1 ut nec unde venisset1 nec quo abiret viderem1 non immerito spectrum potius1 aut phantasma in cerebro meo effictum7#fc7 quam verum hominem esse judicarem4 ,cum vero eae res occurrunt1 quas distincte unde1 ubi1 et quando mihi adveniant adverto1 earumque perceptionem absque ulla interruptione cum tota reliqua vita connecto1 plane certus sum1 non in somnis1 sed vigilanti occurrere4 ,nec de ipsarum veritate debeo vel minimum dubitare1 si1 postquam omnes sensus1 memoriam et intellectum ad illas examinandas convocavi1 nihil mihi quod cum caeteris pugnet ab ullo ex his nuntietur4 ,ex eo enim quod ,deus non sit fallax1 sequitur omnino in talibus me non falli4 ,sed quia rerum agendarum necessitas non semper tam #aaf accurati examinis moram concedit1 fatendum est humanam vitam circa res particulares saepe erroribus esse obnoxiam1 et naturae nostrae infirmitas est agnoscenda4 ,fussnoten 7#a7 ,descartes schreibt seinen ,namen ,des-,cartes 7so z4 ,b4 in den in der ,pariser ,bibliotheque ,nationale befindlichen ,original-,briefen74 7#b7 ,die am ,rande angegebenen ,zahlen sind die ,seitenzahlen der ersten ,ausgabe der ,meditationen2 bei dem ,widmungsschreiben und dem ,vorwort fehlen in den beiden ersten ,ausgaben die ,seitenzahlen4 ,beide ,stuecke sind hier auch ohne jeden ,absatz abgedruckt4 7#c7 ,die zweite ,ausgabe 7auch ,adam-,tannery7 hat3 praestare4 7#d7 ,die letzten beiden ,worte fehlen in der franzoesischen ,uebersetzung4 7#e7 ,in der ersten ,auflage folgt hier ein ,index1 den wohl ,mersenne verfasst hat4 ,descartes hat ihn in die zweite ,auflage nicht mit aufgenommen4 7#f7 ,die erste ,auflage hat3 dubitare potest4 7#g7 ,die zweite ,auflage 7auch ,a4-,t47 hat3 quantamvis4 7#h7 ,die franz4 ,uebersetzung hat hier den1 wohl von ,d4 selbst stammenden ,zusatz3 ou l'ame de l'homme 7ce que je ne distingue point74 7#i7 ,in der #a4 ,aufl4 fehlen die ,worte3 hos autem4 7#aj7 ,das lat4 aliasque ejusmodi wird in der #a4 franzoes4 ,uebersetzung wiedergegeben durch3 et les autres sciences de cette nature4 ,diese ,wendung duerfte ,d4 selbst bei der ,durchsicht in den ,text gesetzt haben4 7#aa7 #a4 ,aufl43 hic4 7#ab7 ,in der franzoesischen ,ausgabe der ,zusatz3 ou seulement si j'ai pense quelque chose4 7#ac7 ,in der franzoes4 ,ausgabe3 ,je suis1 j'existe4 ,das ergo bzw4 donc wird also 7mit voller ,absicht7 in dieser ersten1 vorsichtigen ,fassung vermieden4 7#ad7 anima 7der frz4 ,text hat ame7 ist hier im weitesten ,sinne1 als ,lebensprinzip gemeint1 im ,gegensatz zu mens4 7#ae7 ,das nunc fehlt in der ersten ,auflage4 7#af7 ,die franzoesische ,uebersetzung lautet hier3 je trouve ici que la pensee est un attribut qui m'appartient4 7#ag7 ,die erste ,ausgabe hat maneat4 7#ah7 ,im ,franzoesischen3 des songes ou des chimeres4 7#ai7 ,quid -- mutabile8 ,dieser ,satz fehlt in der ersten ,auflage4 7#bj7 ,im ,franzoesischen fuer sed -- percipere schaerfer3 et qu'il n'y a que mon entendement seul qui le concoive4 7#ba7 ,im ,franzoesischen fuer eadem -- arbitrabar3 et la meme que je connaissais des le commencement4 ,auch hier duerfte die ,fassung der ,uebersetzung die bessere sein4 7#bb7 ,im ,franzoesischen der ,zusatz3 ou bien l'action par laquelle on 7nach sa perception7 l'apercoit4 7#bc7 ipsam1 etsi 7#a4 ,aufl474 7#bd7 distincte 7#a4 ,aufl42 auch bei ,guettler67 7#be7 ,im ,franzoesischen besser3 ,or si la notion et la connaissance de la cire 444 ,nachher heisst es3 toutes les raisons qui servent a connaitre et concevoir la nature de la cire 4444 ,diese ,verbesserungen ruehren wahrscheinlich von ,descartes selbst her4 7#bf7 ,im ,franzoesischen der ,zusatz3 qui aime1 qui hait4 7#bg7 his 7#a4 ,aufl474 7#bh7 ideo non 7,guettler74 7#bi7 ex certo aliquo judicio 7#a4 ,aufl42 so auch ,guettler74 ,der franz4 ,text hat3 par un jugement certain et premedite4 ,das aliquo ist wohl absichtlich von ,descartes gestrichen worden4 7#cj7 ,die realitas objectiva wird im franz4 ,text erlaeutert3 c'est-a-dire participent par representation a plus de degres d'etre ou de perfection4 7#ca7 ,die ,ausgabe von ,adam-,tannery hat hier den ,fehler3 posset4 7#cb7 cogitationes 7#a4 ,aufl474 ,im ,franzoesischen3 les lumieres et les connaissances4 7#cc7 ,die ,ausgabe von ,adam-,tannery hat hier3 temporis4 7#cd7 perfectionibus praecipuis 7#a4 ,aufl474 7#ce7 ,im ,franzoesischen3 l'idee de cette unite et assemblage4 7#cf7 ac proinde -- ipsius4 ,im ,franzoesischen3 et par consequent il ne reste plus autre chose a dire1 sinon que comme l'idee de moi-meme1 elle est nee et produite avec moi des lors que j'ai ete cree4 7#cg7 ,im ,franzoesischen3 dans les choses ,physiques1 ou naturelles4 7#ch7 ,die #a4 ,aufl4 hat intelligendi 7wohl ein ,druckfehler74 7#ci7 in cognitione steht in der #a4 ,aufl4 hinter quandam 7,z4 #d74 7#dj7 ,die erste franzoesische ,uebersetzung hat hier3 ou plutot par laquelle je suis ce que je suis4 ,die ,uebertragung von ,fede korrigiert das in ou plutot que je suis moi-meme4 7#da7 fallor 7#a4 ,aufl474 7#db7 incido 7#a4 ,aufl474 7#dc7 quia 444 aliquid4 ,im ,franzoesischen3 parceque toute conception claire et distincte est sans doute quelque chose de reel1 et de positif4 ,hier liegt wahrscheinlich wieder eine ,korrektur von ,descartes selbst vor4 7#dd7 ,im ,franzoesischen3 car il est tres evident que tout ce qui est vrai est quelque chose4 ,die franz4 ,uebersetzung vom ,jahre #affa hat hier den ,zusatz3 la verite etant une meme chose avec l'etre1 der auch in der ,ausgabe von ,cousin steht4 7#de7 ut existat actu 7#a4 ,aufl474 7#df7 ,das actu fehlt in der #b4 ,ausgabe 7wohl nicht absichtlich74 7#dg7 ,deum cogitare 7#a4 ,ausg474 7#dh7 eis 7#a4 ,aufl474 7#di7 verum esse id 7#a4 ,aufl474 7#ej7 possint 7#a4 ,aufl474 7#ea7 illam 7#a4 ,aufl474 7#eb7 imaginari eandem 7#a4 ,aufl42 so auch bei ,guettler74 7#ec7 de 7#a4 ,aufl42 so auch ,guettler74 7#ed7 illud 7,adam-,tannery74 ,die #a4 u4 #b4 ,ausg4 und auch ,guettler haben3 illum4 7#ee7 ,guettler liest mit den spaeteren ,ausgaben 7nach #afdb7 cum specialibus 444 cogitandi praeditas4 7#ef7 intellectionem 4444 includunt4 ,dafuer heisst es im ,franzoesischen ausfuehrlicher3 ,car dans la notion que nous avons de ces facultes1 ou1 7pour me servir des termes de l'ecole7 dans leur concept formel1 elles enferment quelque sorte d'intellection4 ,es folgt im ,franzoesischen der ,zusatz3 d'ou je concois qu'elles sont distinctes de moi1 comme les figures1 les mouvements et les autres modes ou accidents des corps le sont des corps memes qui les soutiennent4 ,es ist wahrscheinlich1 dass diese ,bemerkung von ,descartes selbst stammt4 7#eg7 adeo 7#a4 ,aufl474 7#eh7 ,im ,franzoesischen der ,zusatz3 mais seulement par la disposition de ses organes4 7#ei7 ,ac 7,adam-,tannery74 7#fj7 excogitari 7#a4 ,aufl474 7#fa7 non 7#a4 ,aufl474 ,das ,wort satis fehlt hier4 7#fb7 non immensam ,dei potentiam 7#a4 ,aufl474 7#fc7 ,im ,franzoesischen der ,zusatz3 et semblable a ceux qui s'y forment quand je dors4 ----------------------------- ,anmerkungen zur ,transkription ,folgende ,anpassungen wurden vorgenommen3 ,im ,vorwort1 statt ,meditationes1 lies ,meditations 7franz4 ,titel7 ,seite #bd1 statt quires1 lies qui res 7sive qui res corporeas7 ,seite #bf1 statt oder1 lies odor 7odor expirat7 ,seite #ee1 statt sie1 lies si 7nam si a se7 ,seite #fa1 statt ,neo1 lies ,nec 7,nec ullum de hac re dubium7 ,seite #fb1 statt quantenus1 lies quatenus 7quatenus a summo ente sum7