,h&boekjes ,elck 't ,be/e ,ond] leid+ van ,l4 ,simons ,uitgegev5 door de ,maats*appij voor ,go$e en ,go$koope ,lectuur ,am/]dam ,goe!'s ,fau/ ,/udie door ,dr4 ,j4 ,d4 ,bi]5s de ,haan ,g$rukt t] drukk]ij ,de ,degel1 ,am/]dam4 ,,woord ,,vooraf ,goe! heeft 9 de twee g$eelt5 van d5 ,fau/ aan zijn lez]s het beeld voor oog5 ge/eld van d5 m5s* en zijn hoog/e /rev54 ,niet e5 hi/oris* bepaald5 p]soon1 gelijk 9 m5ig drama1 no* e5 zielkundig m]kwa>dig wez51 als g5ie ( ,ueb]m5s* heeft hij ges*ild]d2 ma> d5 m5s*1 die wij all5 zijn4 ,al het fanta/is* eig5a>dige van het ,fau/-g$i*t is di*t]lijke v]beeld+swijze4 ,het zal ons1 die ov] de ,fau/-figuur gaan filos(e]5 te do5 zijn1 om het m5s*elijke 9 dez5 m5s*1 en om niets &]s4 ,b4 de ,h4 ,a]d5h\t1 ,oktob] #aiad4 ,i ,,de ,,kla*t ,,van ,,fau/ #a4 ,de famulus ,wagn]1 de begr5sde m5s*4 ,nauwelijks v]s*ijnt ons de figuur van ,fau/ ( wij v]nem5 zijn kla*t1 e5 kla*t zoo ze] uit de geheele p]soonlijkheid opgeweld1 dat wij ,fau/ niet k5n51 zoolang wij de kla*t niet v]/aan4 ,en door 9 ha> te v]wijl51 zoodat de sn>5 onz] ziel meetrill51 v]/aan wij ha>4 ,niet sle*ts muziek ( roman will5 g5ot5 word5 door m$elev+1 ma> ook de wij%eid1 en ook datg5e wat aan de wij%eid voorafgaat4 ,t]wijl wij nu de kla*t van ,fau/ zull5 uitsprek51 en bepe9z5 wat zij inh\dt--zie da> ontmoet5 wij e5 m5s* 9 ,fau/'s omgev+ en met wi5 hij elk5 dag v]ke]t3 zijn eig5 famulus1 d5 help] bij zijn natuurkundige proev51 ,wagn]4 ,hij is e5 m5s* 7( zegg5 wij3 hij is de m5s*7 die de kla*t van ,fau/ niet k5t en ha> niet begrijpt en die te dez5 opzi*te het niet v]d] br5gt dan tot e5 s*amele v]zu*t+4 ,het is langs d5 famulus ,wagn]1 dat wij tot ,fau/ nad]52 het is door teg5/ell+ dat wij de beteek5is van ,fau/'s kla*t duidelijk mak54 ,re$s weet ik veel do* ga>ne wi/ ik alles 7,zw> weiss i* viel1 do* m*t i* alles wiss574 ,met deze woord5 tre$t de famulus ,wagn] uit ,fau/'s /ude]cel af2 zij zijn kort en wel de pra*tig/e k>akt]i/iek van e5 b5ep5 m5s*4 ,de man wi5 deze woord5 9 d5 mond gelegd zijn1 is voorgo$ bela*elijk en met hem het heele ras d] zijn52 de kordate weetva/heid van zoo'n s*epsel1 zijn besli/ voornem5 om de wet]ij van dag tot dag te v]me]d]51 en de volkom5 argeloo%eid van zulk gemo$ zijn zoo he]lijk bije5gebra*t 9 dat ne volz9netje1 dat wij ,goe! d5 opre*t5 dank onz] h>t5 s*uldig zijn1 die zoo treff5d de heele b5t van weetwijz5 heeft gek>akt]ise]d4 ,deze m5s*5 hebb5 en e]bi$1 en die is groot1 voor deg55 die nog me] wet5 dan zij2 zij hebb5 n v]lang5 en dat is groot3 hun m$ewet5d5 voorbij te /rev5 ( al?ans 9 te hal52 hoe ga>ne z\d5 ze twee hond]d j>5 oud word51 wanne] dat hun hielp om alles te wet54 ,zij zijn het die de op/apel+ d] le]vakk5 hebb5 uitgevond5 en de v]gelijk5de exam5s4 ,wagn] is de begr5sde m5s*4 ,ma> wa>9 be/aat dan wel zijn begr5sdheid1 t]wijl to* zijn v]lang5 zo v] reikt8 ,tevr$5 met halve maatregel5 v9d5 wij hem niet en de hoeveelheid wet51 door hem v]zameld1 is hem nooit g5oeg1 da> hij imm]s tot de al-wet5dheid toe z\ will5 voortw]k54 ,respektabel is de k5nis d] ,wagn]s1 en zij gelijk5 9 hoeveelheid van opgezamelde wet5s*ap op musea4 ,hun vatba>heid s*ijnt onbegr5sd4 ,zijn zij nietteg5/a&e dit e5 begr5sd type van m5s*51 wa>9 ligt deze begr5sdheid dan8 ,zij ligt 9 e5 eig5s*ap huns gee/es wa>door zij d5 z9 en beteek5is van hun eig5 wet5 misv]/aan4 ,9 e5 misv]/& ligt hun begr5sdheid2 en het misv]/& is van di5 a>d1 dat hij die het ope5s inziet1 tot de kla*t van ,fau/ v]valt4 ,ma> ook van di5 a>d is het misv]/& dat m5 sle*ts kra*t5s gee/elijke bep]k!id da>bij blijv5 kan en dat de w>e1 ruime en diepe gee/ niet &]s kan dan het misv]/& ontslui]5 en dus kom5 moet tot de kla*t van ,fau/4 ,en deze kla*t v]woe/ de vorige vreugde en spreekt het vonnis uit ov] de s*oone illusie van voorhe54 ,wat de famulus ,wagn] niet v]/aat is3 dat al deze k5nis e5 nad]+ is tot het ,onbegrep5e4 ,ja3 de diep]e wa>heid d] k5nis ligt hi]9--e5 wa>heid die vooralsnog v]bij/]t en v]bl9dt1 zooals ze aan ,fau/ doet1 ma> die lat] wordt v]/aan1 wanne] het ,onbegrep5e niet zond] me] on-begrep5 blijft4 ,de ,wagn]s e*t] v]/aan niets van dez5 gee/elijk5 z9 en wond]b>e wa>de d] m5s*elijke k5nis3 hun is het te do5 om de v]zamel+ d] weetzak54 ,zij klopp5 bege]ig aan de deur van ,fau/'s d5kv]trek om met hem te tr$5 9 gele]de ov]weg+1 ma> niet om wij%eid4 ,de vrees1 die h5 e5 enkel5 maal bij hun wet5s*ap ov]valt1 is niet de vrees ( ook al het wet5 de to5ad]+ is tot e5 ontzaglijk geheim1 te groot voor m5s*5h>t4 ,ma> hun vrees is dat het korte lev5 niet g5oeg zij om de hoeveelheid d] weetba>h$5 te v]zamel53 de kun/ is lang en kort het lev5 e] de halve weg is afgelegd moet e5 arme drommel miss*i5 /]v54 ,de kwantiteit van het weetb>e v]ontru/ h5 soms2 en zoo ze ooit ov] de begr5sdheid onz] k5nis hebb5 nag$a*t1 dan is het om deze gr5z5 v]ke]d te /ell53 de begr5sdheid onz] z9tuig5 en van ons geheug5 en d] w]ktuig5 die wij aanw5d51 de kwantitatieve onvolmaak!id van het m5s*elijk v]/& is de e5ige gr5s1 die zij zi* ind5k53 ma> dat mogelijk het v]/& zelf 7ook het v]-reik5d/e7 niet lev]t wat wij ons inbeeld51 dat het v]/& zelf vo]t tot het onbegrep5e2 dat aldus het v]/& e9digt niet bij het doel1 wa>voor wij 't insp&51 ma> bij de ontk5n+ des doels--dt te v]/aan is v]re buit5 het v]mog5 d] famuli ,wagn]4 ,zoo v]/aan zij ook niet wat wl de z9 d] v]/&sw]k+ mag zijn4 ,9 hun mond pa/ de volg5de l(spraak3 ,wij hebb5 met nauwlett5dheid de beweg+5 van gemo$ en v]/& gadegeslag51 geklassifice]d en +$eeld ond] psy*is*e wet4 ,wij hebb5 de bronn5 d] hi/orie van volk5 en gesla*t5 geop5d en be/ude]d4 ,wij hebb5 de a>de opgegrav5 en da> de ar*iev5 aangetr(f5 voor de prae-hi/oris*e ges*i$5is d] m5s*heid2 wij hebb5 door geologis*e ond]zoek+5 d5 oud]dom van onze a>ds*e woonplaats b]ek5d en e5 algeme5e voor/ell+ h>] word+sfaz5 v]kreg52 de af/&5 va/ge/eld 9 het /elsel d] planet52 onze blik reikt tot e9dlooze v]t5 he52 de ri*t+ is aangewez5 wa>9 het m5s*elijk v]/& nog j>5 en j>5 zijn ond]zoek+sw]k kan voortzett53 zw> weiss i* viel1 do* m*t i* alles wiss56 ,oef5t de v]rukk+ d] ,wagn]s niet zek]e v]lokk+ uit en z\ m5 ha> uitspraak niet liev] aanhoor5 dan de kla*t van ,fau/1 de bitt]e en doodelijke kla*t3 ,ik zie dat wij niets kunn5 wet5 7i* sehe dass wir ni*ts wiss5 knn578 ,nu heb ik1 a*1 filos(ie1 re*tswet5s*ap en m$icijn51 en ook helaas !ologie met vurig5 ijv] be/ude]d4 ,da> /a ik nu1 e5 arme dwaas en b5 zoo wijs als bij 't beg94 ,ik heet ,magi/]1 ,doctor zelfs en trek nu al e5 ti5tal j>51 omhoog omlaag en s*eef en krom s*oli]5 bij hun neuz5 rond en zie dat wij niets wet5 kunn53 dat br&t mijn h>t met felle pijn54 ,aldus luidt de kla*t1 wa>me ,fau/s na*telijke alle5spraak 9 de /ude]cel aanvangt en wa>van ge5 famulus ,wagn] iets v]/aat4 ,voor dez5 is wet5s*ap nog niets &]s dan l(wa>dige gele]dheid1 /reel5d voor het m5s*elijk gevoel van eig5wa>de4 ,dat w]eld en lev5 raadsel zijn v]mo$t hij niet4 ,teg5ov] de kla*t van ,fau/ kl9kt zijn tevr$5heid als onbewu/e bespott+ van zi*zelf3 het is e5 groot g5ot zi* 9 d5 gee/ d] tijd5 te v]plaats51 toezi5de hoe voorhe5 e5 wijs man heeft g$a*t1 hoe he]lijk v] t5 laat/e wij gekom5 zijn4 #b4 ,wet5s*ap is h]leid+ tot het ,onbegrep5e4 ,de kla*t van ,fau/ betreft niet de kwantiteit van het wet53 het te we9ig aan k5nis4 ,deze kwaal w>e welli*t door d5 arbeid van duiz5d j>5 te v]help51 wa>na de kla*t kon word5 te boek ge/eld als bewijs van het te kort 9 e5 voorafga& /adium d] m5s*elijke ontwikkel+4 ,de kla*t van ,fau/ h\dt 9 dat de k5nis e5 nad]+ is tot het ,onbegrep5e4 ,dit is het wat hem kwelt3 hoeme] deze s*ipp] zijn va>t bespo$igt1 zoo di*t] nabij d5 kolk wordt hij g$rev51 wa>9 elk va>tuig v]gaat4 ,jui/ het teg5ov]ge/elde van wat hij w5s*t b]eikt hij2 het li*t wa>na> hij v]sma*t blijkt dui/]nis4 ,tevor51 to5 hij als onwet5de door het lev5 liep1 0 hij niet ongelukkig2 zijn behoefte aan k5nis hield nog de bel(te 9 e5] toekom/ige v]vull+4 ,?ans e*t] is hij de k5nis deela*tig en ziet3 het k5n5 drijft hem ijl+s 9 de ell5de3 het ,onbegrep5e is voor zijn oog v]rez54 ,het is als( nevels d5 horizont onzi*tba> mak5 zoodat wie kunn5 lev5 zond] horizont1 tevr$5 zijn met het bep]kte be/aan hun gegund4 ,ma> zij1 wie de bep]k!id het lev5 b5auwt1 doorwad5 de nevel5 en wat zi5 zij8 ,mon/]s die het be/aan b$reig54 ,wij will5 uit het begrip d] wet5s*ap1 de wet5s*ap van natuur en zielslev51 nagaan wa>door ,fau/ tot zijn kla*t g$rev5 is4 ,fau/ heeft op alle gebi$ van het m5s*elijk wet5 zijn k5nis uitgebreid3 wat wil het zegg53 de uitbreid+ d] k5nis8 ,het wil zegg5 dat de wa>g5om5 /(1 die e]/ e5 voorw]p 0 voor de tu*tlooze fantasie1 al me] ond] algeme5e gezi*tspunt5 des v]/&s gebra*t wordt3 de zonnek> met de vurige ross5 en d5 kloek5 m5n]1 die e]tijds de fanta/is*e behoefte d] jeugdige volk5 bevr$igde1 heeft de plaats g]uimd voor e5 me*anis*e wet van beweg+ na> de eis*5 van het tu*t-liev5d v]/&4 ,nu zijn wij v]/&ig] en wij zijn vooruit gegaan2 wij hebb5 voldaan aan d5 eis* onz] eig5 bewu/heid4 ,ma> begrijp5 wij nu8 ,het voorb>ig ja als antwoord op deze vraag pa/ 9 d5 mond d] famuli ,wagn]4 ,ons v]/& le]t ons de bizond]e gevall5 begrijp5 uit het algeme5e2 d5 val van e5 /e5 begrijp5 we uit de algeme5e wet d] aantrekk+2 het ontkiem5 van e5 zaad begrijp5 wij uit de algeme5e wet d] organis*e ontwikkel+4 ,9 zoov] kan m5 zegg5 dat wij door het v]/& iets begrijp54 ,ma> zal dit begrijp5 voll$ig zijn en niet e5 v]wijz+ na> het onbegrijpb>e1 dan moet5 wij ook het ,algeme5e begrijp5--en dat kunn5 wij niet4 ,zoo is er dan deze r$51 om welke ons v]/& niet 9 /aat is tot wez5lijk begrijp53 dat het v]/& de wa>g5om5 w]eld d] bizond]e gevall5 7v]s*ijnsel51 gebeurt5iss57 h]leidt tot het ,algeme5e 7algeme5e wett57 en het ,algeme5e is voor hem onbegrijpelijk4 ,voorbeeldig 9 ijv] w]kt het v]/& voort aan zijn matelooze taak1 om de veelvormige en veelv]vige /( d] wa>nem+ te br5g5 ond] de tu*t van het ,algeme5e4 ,ma> bij nad]e bepe9z+ wordt ons duidelijk dat wij niet v]mog5 raadsels op te loss51 do* te klassifice]54 ,wij h]leid5 de raadseltjes tot raadsels2 de bizond]e raadseltjes tot algeme5e raadsels2 het bizond]e raadseltje van het vall5 e5] /e5 tot het algeme5e raadsel d] aantrekk+skra*t4 ,ons v]/& is de ond]nem] van e5 di]5tu91 die zijn kooi5 9 regelmatige orde b\wt naa/ elka> en geleidelijk d5 toes*\w] door de opklimm5de rang-orde d] di]5w]eld voortleidt2 elke kooi draagt e5 welges*ild]d ops*rift1 wa> gesla*t en soort van het v]toonde s*epsel te lez5 /aat4 ,ma> het wez5 zelf dat als repres5tant d] soort zi* hi] voordoet1 is e5 onoplosba> raadsel4 ,hi] is de tijg]1 felis tigris1 geva>lijk ro(di]1 exempla> d] katt5-familie2 orde3 ro(di]5 7c>nivora72 ond]klasse3 eig5lijke zoogdi]5 7monodelphia72 klasse d] zoogdi]5 7mammalia7 en behoor5d tot de e]/e type van het di]5rijk3 de gew]velde 7animalia v]tebrata47 ,ma> ik vraag u3 wat lo]t 9 dat oog8 ,zoo gij mij dat di] wilt v]toon51 bij de god5 leg mij uit wat de natuur is1 dat zij zulke wez5s s*iep en wat de z9 d] s*epp+ is1 wa>9 dit di] zijn plaats heeft en3 wat beteek5t de tijg] 9 de rangorde d] wez5s die gij mij zoo keurig b5aamdet8 ,( zie di5 domm5 papegaai1 bij welk5 de uil wa>d is vogel van ,a!ne te zijn3 wat wil de natuur dat zij dez5 papegaai 9 ha> boss*5 laat4 ,zond] raadsels kwam ik 9 uw di]5tu91 wa>9 ge mij de w]eld z\dt v]toon5 gekatalogise]d3 ik z\ uitgaan als e5 begrijp5de2 ma> gij hebt mij alle5 v]toond geklassifice]de raadsel54 ,ons v]/& is de ond]nem] van di5 di]5tu94 ,het heeft e5 tweel$ig5 arbeid3 voore]/ de klassifikatie 7s*ematisatie7 d] wa>g5om5 voorw]p5 na> hun eig5s*app54 ,wanne] wij e5 slak1 e5 olifant en e5 nijlpa>d bes*\w51 blijkt al dadelijk1 dat de eig5s*app5 d] laat/e twee me] ond]l+ ov]e5/emm5d zijn dan d] e]/e twee4 ,zoo ont/aat e5 indeel+ d] wa>g5om5 w]eld 9 v]s*eid5e rang53 de anorganis*e w]eld2 de organis*e 7plant5rijk71 de bewu/e w]eld 7di]5rijk7 en de w]eld d] r$elijke wez5s4 ,de twe$e taak van het v]/& is3 het lev5 d] voorw]p5 van elke klasse na te spor52 h]leid5d het v]s*il d] eig5s*app5 tot v]s*il van lev5sfunktie3 9 de anorganis*e w]eld is dit lev5 tweerlei3 *emis*e v]b9d+ en ontb9d+ d] /(f5 n me*anis*e beweg+2 9 de organis*e w]eld is dit lev53 groei 7vo$+1 procreatie1 /]v572 9 de bewu/e w]eld3 bewu/-zijn2 9 de r$elijke w]eld3 d5k5 en wil4 ,en wanne] wij nu de gekomplice]de v]s*ijnsel51 die zi* ov]al voordo51 h]leid hebb5 tot de enkelv\dige algeme5e gevall5 7wett57 van het lev5 e5] toebehoor5de klasse1 dan mag ons v]/& ev5 voldaan zijn als de famulus ,wagn]4 ,ma> nu beg9t de kla*t van ,fau/3 want1 het algeme5e geval d] aantrekk+skra*t ( van d5 groei ( van het bewu/-zijn ( van d5 wil3 dat is jui/ het onbegrep5e4 ,9 het e]/e zijn wij voldaan4 ,zoolang wij de wa>nem+sw]eld voor oog5 hebb5 zijn wij voldaan met de wet5s*ap1 dat de veelvuldige w]k+51 elk met hun eig5 aans*ijn1 b]u/5 op e5 zelfde algeme5heid2 de groei van deze lelie gaat ev5zoo als de groei van hond]d &]e plant51 die gij re$s k5t2 bevru*t+ en vo$+ hi] ges*i$5 gelijk als da>4 ,h]k5n5 wij 9 het aans*\wde natuurv]s*ijnsel e5 algeme5e wet1 dan bev9d5 wij ons 9 e5 aang5ame situatie da> teg5ov]2 wij zijn niet v]bij/]d als teg5ov] het ongewone2 wij wet5 heel wel het v]s*ijnsel te plaats54 ,te zijn5 opzi*te zijn wij voldaan als ,wagn]4444 ,totdat we gaan pe9z5 ov] dat ,algeme5e6 ,ov] d5 groei zelf2 ov] ont/aan en bevru*t+ en vo$+ en /]v54 ,en nu niet me] ov] e5 bepaald geval ervan1 ma> ov] deze d+5 zelf2 hi] helpt ge5 analogie no* v]wijz+ na> iets &]s1 t5zij na> e5 hoog] ,algeme5e1 dat alsdan aan uw v]bij/]d oog zi* v]toont4 ,/aat ge nu niet met uw aangezi*t voor het ,onbegrep5e8 ,e5 /e5 valt4444 zi$a> de bizond]e v]s*ijn+ van het algeme5 geval3 de 7wet d]7 aantrekk+4 ,ge noemt het algeme5e3 de aantrekk+skra*t4 ,kra*t beteek5t my/]ie4 ,wilt ge u v]wond]58 ,aans*\w g9ds*e pompo5/ruik2 voor drie ma&5 g+ e5 nietig zaad 9 de a>de4 ,?ans /aat da> e5 plant van voll5 en s*oon5 vorm2 de gro5e hoekige /5gels drag5 fraaie en bre$e blad]51 si]lijk g5]fd en za*t-beha>d2 oranje bloemkelk5 pronk5 tuss*5 het gro5 en re$s beg9t zi* e5 geel en gro5 gevlekte vru*t te rond54 ,b$5k nu niet de analogie met &]e gevall5 van gelijk5 a>d3 b$5k het ,algeme5e1--d5 groei2 de v]b&/ell+ tuss*5 het nietig ovaalvormig zaadje1 dat gij n$]wi]pt n deze s*oone volle plant2 er is niet n ov]e5kom/2 het is ev5 wond]lijk als dat e5 krokodil e5 eikeboom w]d ( e5 padde/oel v]&]de 9 e5 m5s*4 ,wij zijn er aan gewoon2 ma> het gewone is ev5 groot wond] als het ongewone2 het ,algeme5e is puur my/]ie en ondoordr+ba> voor ons wet5s*appelijk v]/&4 ,9 het ,algeme5e 7de algeme5e wet7 is niets ges*i$ dan de v]e5v\dig+ van het bizond]e2 het v]w>de beeld1 dat door de aans*\w+ voor onze oog5 komt1 is er tot zijn enkelv\dig5 vorm1 d4 i4 tot d5kbeeld1 g]e9igd4 ,het v]/&1 tot zijn gr5s g5ad]d1 heeft pr9cipieel en duidelijk het onk5b>e voor d5 dag gebra*t1 dat zi* bij de onov]wog5 aans*\w+ d] d+5 alsnog v]borg5 hield4 ,wet5s*ap is e5 h]leid+ tot het ,onbegrep5e4 ,v&a> de kla*t van ,fau/3 ,zij die van ha> de op5b>+ d] wa>heid v]wa*t hadd5 en teleurge/eld uitkwam51 hebb5 gesprok5 van ha> bankroet4 ,volkom5 t5 onre*te2 wat zij ond]vond5 hebb5 is het bankroet hunn] v]wa*t+4 ,het positivisme heeft zijn bel(te niet geh\d5 wa> het de wet5s*ap tot e5 religie maakte4 ,ma> de m5s*heid1 van welke ,fau/ lid is1 behoeft de v]held]+ van het inn]lijk en deze is het die zij op d5 moeilijk5 weg d] wet5s*ap heeft gezo*t4 ,kond5 nu ma> de ,fau/5 inzi5 dat het ,algeme5e e5 poort is1 wel geslot51 ma> aan d5 +ang van het rijk d] ,wa>heid geb\wd1 dan z\d5 zij1 op d5 weg van hun nad5k5 voortges*r$5 hun kla*t uit5 met b]u/+1 ma> nu t5 e9de raad1 klag5 zij dat wij niets kunn5 wet54 ,de scepticus h\dt bij dit inzi*t halt1 en a*t het wij%eid4 ,zijn k>akt] br5gt d5 eis* van intellektueele zek]heid niet voort2 het negatieve besluit is hem te me] welkom1 omdat hij nu met h&hav+ zijn] v]/&elijke reputatie het deel des gemaks kan kiez5 9 het lev54 ,en zek]3 de kla*t van ,fau/ kl9kt als wij%eid teg5ov] de wet5swaan d] ,wagn]s2 ma> to* is zij op die wijze niet b$oeld4 ,9 d5 mond d] kle9]e gee/5 is ,fau/'s kla*t de uitspraak van het zelftevr$5 intellekt1 dat nu met zijne wet5s*ap van het niet-wet5 e5 e9dpunt heeft b]eikt4 ,que sais-je vraagt ,montaigne en wordt door zijn onwet5dheid niet v]ontru/4 ,hij 0 e5 v]/&ig m5s* en e5 elegante gee/1 niet zond] bekor+2 ma> hij 0 ge5 ,fau/4 ,ook de groote zoek]s van ons gesla*t1 ,socrates zo[el als ,paulus1 hebb5 bel$5 dat de k5nis wa>op e5 m5igte van halfwet5d5 zi* v]hoova>digt1 voor d5 drs*\w] e5 oorzaak d] v]twijfel+ z\ zijn1 zoo hij niet tot nog hoog] gezi*tspunt klom4 ,van ,paulus is de uitspraak3 zoo iem& me5t iets te wet51 die heeft nog niets gek5d gelijk m5 behoort te k5n54 ,en ,socrates zegt3 ik1 da> ik niets weet1 zoo me5 ik ook niet te wet54 ,do* de ,god is wel 9 wa>heid wijs en me5t dat de m5s*elijke wet5s*ap we9ig wa>d is1 als zeide hij3 ,deze o m5s*5 is de wij/e van u1 die1 gelijk ,socrates heeft +ezi51 dat hij niets wa>d is 9 wet5s*ap4 ,fau/ is ge5 scepticus1 ge5 twijfela> tevr$5 met zijn twijfelkun/4 ,het hoog]e gezi*tspunt1 wa>9 de wa>heid op5gaat1 is hem alsnog geslui]d4 ,zijn kla*t kl9kt teg5 het gewelf van zijn /ude]cel 9 deze na*t van ond]zoek en v]sma*t+4 ,hoe zal deze man aan zijn kla*t ontkom58 ,e5 weg d] ontkom+ is er en die niet ma> de vlu*t is van e5 mo$elooze4 ,de tot twijfel en v]twijfel+ v]vall5e kan vlu*t5 9 d5 s*oot d] mo$]k]k2 ma> e5 e*te ontkom+ w>e dat niet3 veele] e5 insluim]+1 het mo$e ho(d op zijd5 kuss5 ne]gelegd1 t]wijl de groote klokk5 d] bes*]m5de ka!draal de g$a*t5 b$welm5 en het gelijkmatig ry?me d5 slaap begeleidt4 ,ma> de vlu*t is voor ,fau/ de weg d] ontkom+ niet4 ,hij zal niet ontkom51 ma> te bov5 kom54 ,de weg1 di5 m5 niet aan/onds v9dt is deze3 het lev5 zelf sam5vatt5 en v]heff5 tot z$elijke daad en op die wijze van b9n5 uit met nieuwe en]gie het d5k5 /]k54 ,het d5k51 door de z$elijke daad des lev5s tot r$elijkheid v]diept1 heeft het ri*tsno] d] wa>heid 9 zi*4 ,is de bes*\w+ ov] de w]eld1 natuur1 en hi/orie uitgeloop5 9 de kla*t d] onwet5dheid1 dan zal nu de a&a*t1 van deze buit5-w]eld afgeleid1 zi* tot d5 d5k5d5 m5s* zelf bepal5 en b9n5-9-zi* zal m5 w]kelijkheid v9d5 en e5 gee/elijke lev5sbes*\w+ wordt gewonn54 ,de w]eld blijft dan het kleurig gordijn1 wa>voor zi* het lev5 afspeelt4 ,9 eig5 boezem wordt w]kelijkheid wat da>buit5 tot ta/looze onzek]heid v]spl9t]d is3 gij hebt ha> v]woe/ de s*oone w]eld1 9 eig5 boezem b\w ha> op4 ,zoo komt de gee/ zijn twijfel te bov5 en ve/igt zijne zek]heid2 hij kom5d tot de inn]lijkheid des lev5s1 komt tot de r$elijkheid van het d5k5 en de kla*t wordt omgezet 9 gejui*4 ,er is noodig e5 omzett+ des lev5s1 die niet 9 en mom5t1 ma> 9 e5 inn]lijke ges*i$5is zi* voltrekt4 ,niet e5 beke]+ ma> e5 v]diep+ en bev9d+ onz] inn]lijke wa>de4 #c4 ,fau/ zoekt ontkom+ bij de magis*e fantasie4 ,ma> zoov] is ,fau/ nog niet1 en jui/ de pog+5 om tot wa>heid te g]ak5 er hij zi* 9 het lev5 w]pt1 zoek5d na> zijne daad--jui/ zijn voorafga&e pog+5 hebb5 e5 enorme bekor+4 ,want da>9 kom5 groote en z9volle v]mo$5s van het m5s*5h>t tot uitspraak4 ,de wa>heid1 door het v]/& niet b]eikt1 wordt miss*i5 b]eikt door4444 de fantasie8 ,en ziehi] de g$a*te vleugel5 a&o5 om fanta/is* 9 de gee/elijke wa>heid d] w]eld op te /ijg54 ,mogelijk wordt het my/]ie d] natuur aldus geop5d8 ,mogelijk heeft de fantasie d5 g\d5 sleutel d] poort1 wa>van 't v]/& niet &]s v]mag dan de kon/ruktie te be/ude]54 ,de vooruitgang d] k5nis is gewee/ e5 gaan van de fantasie tot het v]/&4 ,de oude my?ologis*e v]beeld+ v]kla>t de natuurv]s*ijnsel5 door god5 en nimf51 t]wijl het lat]e v]/& de natuurv]s*ijnsel5 v]kla>t door het algeme5e 7de algeme5e natuurwett574 ,het 9 de a>de geworp5 zaad ontkiemt volg5s e5 algeme5e wet van organis*5 groei1 zoo le]t het v]/&2 ma> de my?ologis*e fantasie h\dt het da>voor1 dat e5 fee des na*ts met ha> toov]/af de zad5 aanro]t en het lev5 eruit opwekt1 zoodat ze ontkiem54 ,wanne] dan de m5s*1 t5 e9de des v]/&s en uitgekom5 bij de kla*t d] onwet5dheid1 e5s vn het v]/& tt de fantasie t]ugke]de8 ,( ne5 niet t]ugke]de1 ma> vrtg+3 e5 nieuwe my?ologie1 e5 natuurfilos(is*e my?ologie uitvond1 wa>9 de resultat5 d] wet5s*ap omgew]kt w]d5 9 my?ologis*5 z98 ,het algeme5e des v]/&s omgezet 9 het p]soons-beeld d] fantasie8 ,de algeme5e w]k+5 d] natuur toeges*rev5 aan de en]gie van gee/584444 ,ziehi] e5 weg1 die s*ijnt e5 weg d] ontkom+ aan de kla*t4 ,het onp]soonlijk-,algeme5e 0 de troo/elooze uitkom/ van het ov]d5k5 d] natuur2 teg5ov] het ,algeme5e /aat de m5s* als teg5ov] het /e55 aangezi*t d] ,sf9x4 ,ma> deze uitkom/ wordt blij-e9dig omgezet1 indi5 het ,algeme5e niet me] het troo/elooze e9de onz] g$a*t5 is1 do* da>9 e5 v]wants*ap aan onz5 eig5 gee/ wordt v]mo$4 ,heeft ook ,s*ill] niet 9 zijn g$i*t ,die ,gtt] ,grie*5l&s met weemo$ deze orde d] fantasie v]he]lijkt en uitg]oep53 ,s*oone w]eld1 wa> zijt ,gij8 ,ke] t]ug o bloei5de jeugd d] natuur6 ,a* sle*ts 9 het feenl& d] di*tkun/ is uw fabela*tig spoor ?ans te h]k5n54 ,uitge/orv5 treurt het zaadveld en aan mijn blik v]toont zi* ge5 godheid me] 4444wanne] zi* nu wl 9 het zaadveld e5 god v]toonde en de w]eldkra*t5 gee/elijke ma*t5 w>51 die mijn voetspoor omr+d54444 ,gij weet wat het is4444 magie8 ,zij is niet hetzelfde als de my?ologis*e fantasie en wanne] miss*i5 aan d5 ,fau/is*5 m5s* de di*t]lijke en my?ologis*e fantasie e5 oog5blik het bre9 doorkrui/1 dan wij/ hij ha> to* af voor die &]e3 de magis*e1 zooveel z9voll] dan ha> zu/]4 ,de my?ologis*e fantasie z+t1 ma> de magis*e flui/]t2 de di*t]lijke fantasie speelt1 ma> de magis*e w]kt4 ,zij v]heft zi*1 belo(t1 bezwe]t en dreigt4 ,zij is vol ang/ en vol bel(te1 geheimz9nig als de slaap en maje/ueus als de dood4 ,v]zek] dat de aantrekk+skra*t liefde is1 en noem de electriciteit ijv]2 blijf niet bij deze v]kl>+5 9 het algeme51 ma> vat alle natuurw]k+ op als /rev5 van gee/elijke o]-wez5s4 ,zeg dat de liefde e5 liefde is van elem5t5-gee/5 en dat e5 geheimz9nig huwelijk de teg5ge/elde kra*t5 v]b9dt4444 ,zeg deze inzi*t5 tot uzelf 9 het half-dui/] van d5 maanna*t1 9 uw /ude]cel4 ,zeg ze tot uzelf1 o ,fau/1 te midd5 d] oude p]kam5t51 retort5 en in/rum5t51 t]wijl ge onru/ig 9 v]get5 ges*rift5 blad]t4444 en bev9d dan de uitw]k+ uw] g$a*t51 t]wijl de smeul5de lamp knett]t en de na*tw9d door het geop5de hooge v5/] /eunt4 ,om u he5 beweg5 de ritsel+5 van opg]oep5 gee/54 ,het is de ,neo-,platonis*e en -,py?agoreis*e my/iek1 die aldus het geheim d] natuur wilde lez54 ,9 de e]/e eeuw5 onz] ja>tell+1 to5 de m5s*elijke g$a*te e5 bewegelijkheid _h als nooit tevor5 en op alle weg5 uitg+ om wa>heid te zoek51 vond ook de magie groot5 aanhang4 ,jambli*us 7 #cjj7 _h e5 b]oemd5 naam als filoso(1 ma> ook als wond]do5] en bezwe]d] d] gee/5 en van hem v]telde m51 dat hij ,eros en ,ant]os1 gee/5 van liefde en w$]liefde1 9 lev5de ge/alt5 uit twee bronn5 van zijn syris* vad]l& te voors*ijn riep4 ,9 d5 tijd d] ,r5aissance1 to5 het k]kelijk sy/eem 0 losgemaakt en het d5k5 ongeh9d]d op vrije weg5 g+1 0 ook aan/onds de gee/5-!orie gevond5 als middel tot doorgrond+ van het be/a&e4 ,heel de natuur is e5 w]k van gee/elijke ma*t5 welke m5 kan le]5 k5n5 en op welke m5 kan invlo$ oef55 door de magie4 ,de naam ,p>acelsus zegt g5oeg3 ma> er is e5 &]e naam1 die 9 v]b& met ,fau/ me] zegt3 ,agrippa von ,nette%eim 7 #aece71 want deze man is niet sle*ts e5 belijd] d] natuurmy/iek1 ma> is ertoe gekom5 langs d5 weg van ,fau/4 ,en t]wijl zijn e5e ges*rift d5 titel draagt3 ov] de onzek]heid en ijdelheid d] wet5s*app5 heet het &]e okkulte filos(ie2 de weg dr het v]/& tot de kla*t ik zie dat ik niets weet en vn de kla*t tot de fantasie4 ,nu is voor ,fau/ de w]eld v]&]d en de k5nis ge5 h]leid+ me] tot het ,onbegrep5e4 ,ons eig5 /rev5 begrijp5 wij3 t5m9/e is het feit onz] eig5 /rev5de natuur ons z v]tr\wd1 dat wij hi] ge5 geheim5is a*t] zoek51 dan welke wij re*t/reeks v]/aan4 ,hetge5 aan ons /rev5 v]want is en tot vorm van /rev5 kan h]leid word51 a*t5 wij ook begrijpelijk4 ,welke nieuwe zi5swijs1 wanne] op e5s de geheele natuur met ha> w]k+5 wordt voorge/eld als aan ons /rev5 v]want6 ,wanne] de natuur u ond]wij/1 dan gaat de ziel5kra*t voor u op5 en v]/aat ge hoe de e5e gee/ tot d5 &]e spreekt2 de gee/5w]eld is niet toegeslot52 uw v]/& is toe en dood uw h>t4 ,rijs op le]l+6 ,en baad onbezwa>d uw a>ds*e bor/ 9 het gee/es-morg5rood4 ,bij de aans*\w+ d] magis*e teek5s1 wa>door de bes*\w] 9 re*t/reeks*e aanrak+ komt met de aang$uide gee/elijke kra*t1 vloeit zaligheid door alle z9tuig51 e5 jong en v]nieuwd lev5sgeluk /roomt nieuwgloei5d door ,fau/'s z5uw54 ,is het e5 ,god die 9 het magis* teek5 die ma*t heeft ne]gelegd8 ,is hij1 ,fau/1 zelf e5 godheid8 ,hem wordt het tot li*t van b9n5 en de w]k5de natuur ligt voor zijn ziel geop5d6 #d4 ,fau/'s kla*t h]haald 7v]s*ijn+ van d5 ,a>degee/74 ,deze to5ad]+ tot het wez5 d] natuur1 en wa>bij de magir niet sle*ts de natuur b$oelt1 ma> het h>t d] w]eld en d] w]kelijkheid zelve1 heeft het k5m]k d] voorb>igheid4 ,wat ,fau/ van het dagli*t d] wet5s*ap v]zek]t1 kan ook van het na*tli*t d] magie geld53 ,de geheim5volle natuur laat 9 het li*t des daags zi* van ha> slui] niet ontdo5 en wat zij niet v]kie/ aan uw gee/ te op5b>51 dat ontwr+t gij ha> niet met hevels en met s*roev54 ,ook voor de magis*e fantasie op5t zij ha> geheim niet4 ,de gee/esv]rukk+ van ,fau/1 als hij uitroept o welke weelde welt 9 dez5 aanblik is begrijpelijk4 ,welke weelde vloeit door al mijn z9n56 ,ik gevoel jong en heilig lev5sgeluk gloei5d door z5uw5 en ad]5 /room54 ,0 het e5 ,god1 die deze teek5s s*reef1 die mijn inn]lijke bruis+ b$>51 mijn arme h>t v]vull5 met vreugde1 en met geheimz9nig5 drang de kra*t5 d] natuur rondom ontslui]58 ,b5 ik e5 ,god8 ik gevoel mij zoo li*t6 ,de gee/esv]rukk+ van ,fau/ is begrijpelijk1 omdat zij de op/ijg+ d] ziel is uit de ne]sla*tigheid tot de hoop4 ,t]wijl plotsel+ de kla*t /aakt en e5 nieuw v]gezi*t geop5d wordt1 trilt de a&o5+ door alle z5uw5 en wordt de gang d] g$a*t5 ry?mis*2 de ziel is alre$s door het nieuwe li*t om/raald--zoolang de opwekk+ duurt4 ,weldra zal de weg d] fantasie e5 pad van v]giss+ blijk51 wanne] het spi$5d oog ook da> de ri*t+ kwijt raakt4 ,de d5k] ,fau/ zal ontw>51 dat deze w]eld niet de gelijke is van d5 m5s*egee/ en dat het ,onbegrep5e ook hi] m5s* en w]eld uit elka> s*eidt4 ,de droom5 d] magie vo]5 e]/ re*t het ,onbegrep5e tot vlak nabij en ont/ell5 d5 gee/1 die wa>heid zoekt4 ,het 0 de vraag om w]eld en natuur te begrijp5 uit v]wants*ap met d5 m5s*5gee/3 dan z\ hun z9 ontslui]d zijn en het geheim d] d+5 op5ba>4 ,ma> het spreekt vanzelf1 dat deze v]wants*ap1 al be/aat ze ook1 diep] ligt dan ons bewu/zijn4 ,ma> z\ er sprake zijn om w]eld en natuur te begrijp5 uit v]wants*ap met d5 m5s*5gee/1 dan z\ deze v]wants*ap be/aan moet5 jui/ met ons bewu/e zielelev54 ,wat hielp het1 zoo de natuur v]wants*ap aanwees met de onbewu/e grond5 van ons m5s*elijk wez58 ,ma> zie3 het kle9e gebi$ van ons inn]lijk lev51 dat met onze eig5 lant>5 wordt toegeli*t1 is niet me] dan e5 opp]vlakte3 afgrond5 ligg5 9 ons en b]ghoogt5 v]rijz51 wa>van nu en dan e5 v]mo$5 en zelfs e5 inn]lijke erv>+ 9 ons ontwaakt4 ,wij die onszelf niet k5n51 ontb]5 die zelfk5nis1 wa>bij het heelal wordt toegeli*t1 en wa>door ,god1 w]eld en natuur voor ons k5ba> zijn4 ,uit v]wants*ap met onz5 onbewu/5 en diep5 gee/ z\ de groote w]eld door ons begrep5 word54444 zoo wij niet bep]kt w>5 tot het kle9e l& van ons eig5 bewu/zijn4 ,hi] blijkt de magie met ha> v]beeld+ van m5s*-gelijke kra*t5 9 de natuur1 e5 fantasie van k9d]lijke dwaz5 en geva>lijk misbruik onz] kra*t54 ,de voll$ige zelfk5n] z\ de w>e ,magir zijn1 die alsdan de magie z\ v]a*t5 en 9 de spiegel zijns eig55 gee/es de eeuwige w]eld k5n5 z\ zond] toov]middel4 ,ma> deze zelfk5n] is ond] de m5s*5 niet te v9d51 en met de groote teleur/ell+ /aat ,fau/ voor het ,onbegrep5e4 ,hoe voel ik mij u nabij durft ,fau/ d5 ,a>degee/ to]oep51 die het lev5 en d5 z9 d] hi/orie van a>de en m5s*heid 9 zijn w]k+ sam5vat4 ,uw gelijke b5 ik6--ma> deze mo$ is ov]mo$1 ( het is de mo$ d] wanhoop die op dit ne oog5blik alles te w9n5 ( alles te v]liez5 heeft4 ,het antwoord is v]plett]5d gij gelijkt d5 gee/ di5 gij begrijpt1 niet mij4444 en de gee/ v]dwijnt4 ,zoo e9digt de e]/e weg van ,fau/1 wa> hij begon1 hij e9digt bij de kla*t2 en het e9de is sm>telijk] dan het beg92 de twe$e kla*t ov]treft de e]/e2 zij is ro]5d] en diep]2 zij heeft ge5 melan*olie en ge5 droefheid%umor2 zij heeft alle5 v]s*rikk+3 ,ik gelijk niet u8 ,wi5 dan8 ,ik1 ev5beeld d] ,godheid4444 ik gelijk niet e5s op u6 ,9 diepe ne]sla*tigheid blijft ,fau/ a*t]1 wanne] de gee/ d] a>de1 door zijne magis*e fantasie opg]oep51 hem v]laat4444 o gelukkig wie nog hop5 kan aan deze zee van dwal+ te ontkom54 ,wat m5 niet weet1 dat jui/ kan m5 ontb]51 en wat m5 weet is ov]bodig4--,zoo spreekt hij tot zijn famulus ,wagn]1 die tot ge5 hoog] gezi*tspunt /ijgt dan van het int]essante4 ,de onbewu/-komis*e kra*t van deze ,wagn]s is e5 troo/1 wa>aan de ,fau/5 zi* lav5 e5 kort/ondig oog5blik4 ,,ii ,,fau/ ,,en ,,mefi/(eles #a4 ,het eeuwige 9 d5 m5s* 7de proloog 9 d5 ,hemel74 ,de d5k] ,fau/ wil e5 k5nis van het absolute4 ,met niets m9d] is hij voldaan1 want wat 9 hem leeft en beweegt is de one9dige drang4 ,fau/ is eeuwigheidsm5s*4 ,de one9dige drang is het wez5 zijn] m5s*elijkheid4 ,hi]m$e is ,fau/ niet ,ueb]m5s* ma> m5s*4 ,hij is1 zoo ge wilt1 de g5iale m5s*4 ,ma> het g5ie is niet e5 m5s*5soort1 die1 buit5 de kondities van het m5s*elijke be/aan lev5d1 e5 eig5e roep+ v]vult en eig5 k>akt] heeft4 ,het g5ie is de m5s* 9 zijn volheid1 en be/aat 9 e5 zuiv]d] uitdrukk+ van het m5s*-zijn4 ,het g5ie is zi* op diep] wijze van het algeme5 en wa> m5s*elijke bewu/4 ,zoo ook ,fau/3 hij is zi* bewu/ van d5 one9dig5 drang1 die ongewet5 ook 9 ,wagn] w]kt4 ,hij is zi* bewu/ van de eeuwigheid 9 hem en da>door /reeft zijn d5k]s*ap na> het all]hoog/e4 ,9 dit opzi*t zijn wij aan ,fau/ v]want4 ,wa>lijk1 no* ,fau/1 no* zijn /rev5 z\d5 ons belang inboezem51 zoo wij ons niet aan hem v]want wi/5 en zoo niet 9 zijn lot e5 beeld van het onze ges*ild]d 01 hoewel 9 bl9k5d] kleur54 ,het l\t]e v]haal boeit sle*ts k9d]52 de ges*i$5is van iem&s wor/el+5 zond] me] h\dt ons e5ige ur5 bezig2 ma> wat 9 het ,fau/-g$i*t e5 eeuw lang de lez5de en d5k5de m5s*heid geboeid en v]wond]d heeft1 is de aans*\w+ van ha> eig5 /rev5 en ha> eig5 lev5sdrang 9 di*t]lijk beeld4 ,zoo is de one9dige drang het wez5 ook onz] m5s*lijkheid4 ,tot het begrijp5 van de ,fau/figuur dal5 wij af na> de grond5 onz] m5s*elijkheid2 de di*t] zelf heeft ons dez5 weg gewez5 door aan het optr$5 van zijn figuur e5 proloog 9 d5 hemel te do5 voorafgaan4 ,hi] zi5 wij ,god op d5 hemels*5 troon gezet5 en door engel5 omr+d4 ,wij hoor5 het gezang d] a>ts5gel51 v]he]lijk5d de w]k5 d] natuur1 d5 omloop d] zon1 die in/emt 9 d5 reizang d] planet5 en ha> dagreis met dond]slag voltooit4 ,de engel5 ontvang5 /]kte uit dez5 aanblik en de onbegrijpelijk v]hev5e w]k5 ,gods zijn he]lijk als op d5 e]/5 s*epp+sdag4 ,ook de a>de w5telt 9 de ruimte met ha> pra*t 9 snelle beweg+ om en de held]heid als van het p>adijs wisselt af met diepe huiv]+wekk5de na*t2 de zee s*uimt met ha> bre$e vlo$52 rots en zee beweg5 m$e 9 de omw5tel+ d] planeet1 en /orm5 bruis51 e5 v]b& van +rijp5de w]k+5 uitoef55d en bliksem5de v]woe/+ vlamt vooruit op het pad des dond]s4 ,ma> ,gods bod5 v]he]lijk5 het za*te w&el5 van d5 dag4 ,t]wijl aldus de ,a>ts5gel5 als w]eldma*t5 de kosmis*e w]kzaamheid ,gods v]kondig51 v]s*ijnt ,mefi/(eles met zijn ironis* beklag ov] d5 m5s*4 ,hij k5t ze de m5s*51 wez5s die zi* aftobb51 b$eeld met de r$e1 die e5 vals*e s*ijn is van het hemels*e li*t en wa>van ze niet &]s kunn5 dan misbruik mak54 ,e5 hunn] is de doctor ,fau/1 die 9 zijn onbevr$igd zoek5 de s*oon/e /] van d5 hemel vord]t en de hoog/e lu/ van de a>de4 ,al het v]hev5e1 dat ,god 9 di5 m5s* ziet1 is niet &]s dan dwaze waan3 zoo ,mefi/(eles hem ma> e5s mo*t me5em5 op zjne weg51 z\ hij volga>ne af/& do5 van zijn dusgewa&e hoog]e natuur4 ,welaan6 zoo spreekt de goddelijke wij%eid ov] dez5 m5s*3 hij zij ov]gegev5 aan ,mefi/(eles om van zijn oorsprong te word5 afg]ukt2 hij worde omlaag gevo]d op ,mefi/(eles' weg3 e9delijk zal de v]leid] bes*aamd /aan wanne] hij moet erk5n53 e5 go$e m5s* blijft 9 het dui/]e g$rang zi* van d5 re*t5 weg welbewu/4 ,en hi]aan voegt de goddelijke wij%eid toe3 al te li*t v]slapt des m5s*5 w]kkra*t en bem9t hij de onbepaalde ru/2 da>om geef ik hem d5 m$gezel1 die aanspoort en drijft en die als duivel zijn moet 9 ge/adige w]k+4 ,9 dez5 proloog 9 d5 hemel wordt dus ,fau/ g5oemd 9 e5 &] v]b& dan van zijn /ude]cel4 ,e]/ word5 ons het kosmis* lev5 en de groote w]k+5 d] w]eldma*t5 voor oog5 gevo]d en aan/onds da>na wordt de m5s* h]da*t als lid 9 dit w]eldgeheel4 ,het is ,god zelf1 die na het gezang d] a>ts5gel5 d5 naam van ,fau/ uitspreekt4 ,9 de groote w]k+5 des heelals is hij +$a*t2 hij heet onafs*eidba> van zijn eeuwig5 oorsprong en tre$t ons dus voor oog5 als eeuwigheidswez54 ,niet ma> e5 v]gankelijk deel d] a>ds*e v]s*ijn+ is hij1 ma> e5 door ,god met hoog]5 inh\d toeg]u/e2 en t]wijl ,mefi/(eles hem vatba> waant voor v]d]f en ond]gang1 weet ,god1 dat 9 hem e5 kra*t woont1 door ge5 v]d]f aanta/ba>4 ,9 d5 m5s* is het one9dige2 kra*t5s d5 onuitputtelijk51 one9dig5 drang is hij m5s*4 ,9 i$]5 m5s* is het bov5p]soonlijke1 algeme5e en kosmis*e4 ,het w]eldgeheel is 9 hem v]teg5woordigd1 zooals de val van e5 voorw]p de aantrekk+skra*t 9 het algeme5 b$uidt1 en zooals 9 e5 enkele plant de geheele natuur w]kzaam is4 #b4 ,de v]/or5de ma*t4 ,fau/ dan is v]gezeld door ,mefi/(eles4 ,re$s 9 d5 proloog is deze figuur toegeli*t2 te duidelijk] blijkt zijn wez5 wa> hij zi* aan ,fau/ on?ult 9 de /ude]cel en 9 d5 omgang1 di5 hij met zijn geleid] pleegt4 ,de inkle$+ d] ,mefi/o-g$a*te is ev5als het ,gods- en hemelbegrip 9 d5 proloog aan de ,middeleeuws*e voor/ell+ ontle5d2 ma> de g$a*te zelf is mijl5 v] van het ,middeleeuws*e gelo( v]wijd]d4 ,het ,middeleeuws*e geeft hi] zijn magis*-di*t]lijk5 glans af3 de booze gee/ 9 e5 zw>t5 po$el genk>ne]d1 loopt op ,fau/1 die met ,wagn] langs de veld5 w&elt1 9 al nauw] kr+ toe1 e5 vuurspoor a*t]lat5d4 ,da>na 9 de /ude]cel van ,fau/ meegekom5 en door magis*e spreuk5 g$wong51 on?ult hij zi* als ,mefi/(eles 9 de g$aante van e5 reiz5d s*oli]1 zooals de ,middeleeuw5 ze bij m5igte telde en aan wi] reputatie vaak e5 geheimz9nig v]da*te bijsmaak 04 ,welke nu is de beteek5is van ,mefi/(eles 9 het ,fau/g$i*t8 ,want deze figuur heeft e5 ze] bepaalde beteek5is voor ,fau/4 ,de di*t] heeft 9 het ,middeleeuws*e beeld de ,middeleeuws*e g$a*te v]lat51 niet b$oeld e5 p]soonlijk5 duivel1 booz5 gee/ ( zelf/&ig wez51 ma> e5 faktor van ,fau/'s m5s*elijkheid zelf1 e5 elem5t 9 d5 m5s*egee/4 ,ge5 wez5 naa/ ,fau/ ma> e5 wez5 9 ,fau/4 ,9 ,fau/ v9dt1 gelijk i$] m5s*1 de goddelijke gee/ 7die het m5s*elijk wez5 zelf is 9 zijn hoog]e ,algeme5heid7 e5e beli*am+1 en ,fau/ is zi* hi]van als van e5 one9dig5 drang bewu/4 ,dit hoog]e en algeme5e wez5 is 9 ons e5 aanleg1 die zi* moet v]w]kelijk54 ,niet 9 e5s zijn wij die wij zijn4 ,de maje/eit van ons wez5 is nog omhuld4 ,het is nog niet op5ba> wat wij zijn zull51 zegt de apo/el ,paulus4 ,dit beteek5t dat de bepaalde p]soonlijkheid1 die wij zijn1 e5 grond en diepte v]b]gt1 die e]/ 9 de voltooi+ des lev5s tot volle v]s*ijn+ komt4 ,deze one9dige drang nu v]w]kelijkt zi* door e]/ zijn teg5deel te /ell5 en 9 zi* zijn teg5deel te ov]w9n54 ,is niet de mannelijke wij%eid v]ov]d op de dwaa%eid d] jeugd en wordt niet de inn]lijke vrijheid gewonn5 na het bewu/zijn van b5auw+ en onma*t1 zoodat alle s*oonheid en wa>heid onzes gee/es tot /& kom5 door e5 ov]wi*t ov] het leelijke en ov] de leug58 ,het li*t s*ept de dui/]nis1 die niet &]s is dan e5 teg5/ell+ des li*ts1 ma> da>na zal het li*t de dui/]nis ov]w9n54 ,da> nu de m5s* e5 kosmis* wez5 is1 doorleeft hij dez5 w]eld/rijd 9 zi*zelf2 zijn one9dige drang1 e5 w]k5de en s*epp5de ma*t1 roept zijn eig5 teg5deel1 het begr5z5d en v]/or5d elem5t te voors*ijn4 ,9 de triomf ov] dit zal de one9dige natuur zi* v]w]kelijk54 ,fau/ br5gt zijn ,mefi/(eles voort om ov] hem te triomfe]54 ,bij de on?ull+ 9 de /ude]cel v]kla>t ,mefi/o1 dat hij is e5 deel van die kra*t1 die /e$s het booze wil en het go$e voortbr5gt4 ,hij is het ,fau/is* deel van deze2 de kra*t zelve is het dui/] elem5t dat de ,goddelijke s*epp+sdrang voortbr5gt uit zi*zelf1 afs*eidt en ov]w9t2 deze wil t5 kwade wordt tot het go$e aangew5d4 ,9 de m5s*elijkheid van ,fau/ heeft hetzelfde plaats4 ,fau/'s titanis* wez51 w]pt e5 dui/]e s*aduw van zi* af1 gelijk i$]e m5s* zijn s*aduw heeft4 ,en gelijk e5 s*aduw met ons is totdat ze v]bleekt1 zoo is ,mefi/o de reisgezel van ,fau/4 ,mefi/o is de negatieve zijde van ,fau/'s wez54 ,ook het d5k5 van ,fau/ is e5 kamp teg5 ,mefi/(eles4 ,en hi] is ,mefi/o de ontk5n] van de wa>heid4 ,teg5ov] d5 wil tot wa>heid1 /elt hij de ironie en d5 twijfel4 ,de twijfel is zijn beg9sel omdat da>9 de one9dige wa>heidsdrang is v]loo*5d en om d5 wa>heidsdrang te fnuik5 le]t hij tev5s e5 p$ante voldaanheid met het beetje ord9aire wet5s*ap1 alre$s v]zameld4444 bij welke voldaanheid het hoogge/emd gemo$ zal inslap5 en t5 gronde gaan4 ,de v]/&%eld is met zijn wet5s*ap tevr$5 en bem]kt niet e5s1 dat het d5k5 zijn gr5z5 heeft4 ,de famulus ,wagn] met zijn bep]kt5 gee/esa>d is nog /e$s aan het v]zamel5 van feit54 ,de graz5de koei5 zijn zi* niet bewu/1 dat de natuur1 die h5 van gras voorziet1 my/]ies 9 ha> s*oot omvat4 ,wie *emis*e =mules toepa/ op de /( v9dt w]k en bem]kt van ge5 grond des geheims 9 deze =mules zelf omslot54 ,ma> de eeuwigheidsm5s* die ook d5 lu/ k5t van het nijv]e wet51 en de v]leid+ om zi* da>aan te v]ga/51 onbekomm]d ov] diepte1 hoogte en my/]ie--de eeuwigheidsm5s* heeft to* v]koz5 de kla*t ov] de onk5ba>heid d] w]eld en wil wor/el5d na> de v]borg5 wa>heid zoek54 ,voldaanheid met m9d] dan het vol/rekte z\ voor hem e5 ontk5n+ van de wa>heid zijn1 e5 v]d]v+ van zijn hoog/e v]lang51 e5 ,mefi/(elis*e leug54 ,zijn eig5 hoog]e wez5 w>e da>door getr(f5 en te gronde g]i*t4 ,de titanis*e natuur van ,fau/ v]langt ge5 gemakkelijke voldaanheid1 ma> /rev54 ,de onvoldaanheid van ,fau/1 die e5 bewu/zijn is van onze one9digheid1 wie heeft ha> niet op eig5 wijze nagevoeld8 ,zelfs de famulus ,wagn] zu*tte e5s3 a* ,god1 de kun/ is lang en kort is ons lev51 ook hij besefte de ons opgelegde taak te groot voor v]w]kelijk+4 ,als wij teleurge/eld zijn om het onb]eikb>e1 ( mismo$igd ons w]ktuig ne]legg51 ov] het w]k ontevr$51 dat wij to* niet opgev52 als onze hoop met vreeze is v]vuld4444 telk5s w$] s*rijnt de onvoldaanheid onze wor/el5de natuur4 ,zooals e5 laat-zom]-avond ons met zijn melan*olie ov]valt1 zoo /ort het lev5 e5 droefheid om het one9dige 9 ons uit4 ,ons bepal5 bij de g5oeg5s en voldo5+51 die het m5s*elijk be/aan meebr5gt kunn5 wij niet4 ,zoo wij onszelv5 toe/ond5 voldaan te zijn1 het w>e e5 ond]w]p+ aan ,mefi/(eles4 ,mefi/(eles is e5 v]leid]1 die ons poogt af te leid5 van onze hooge m5s*]oep+2 ma> zijn oogm]k ligt v]d] dan e5 v]leid+ zond] me]2 de v]leid+ is niet me] dan middel en het doel1 wa>he5 hij /reeft is v]/or+4 ,hij wil v]d]v51 te niet do54 ,hij wil d5 w>5 lev5sdrang v]nietig54 ,ik b5 de gee/ die /e$s ontk5t roept hij tot ,fau/4 ,wel is wa> is het onmogelijk om l\t] ontk5n5d te zijn en niet &]s dan ontk5n5d en v]/or5d te w]k52 want de ontk5n+ /aat 9 di5/ van e5 erk5n+ 7nl4 de erk5n+ van het teg5ov]ge/elde7--ma> dit is bewijs te me]1 dat ,mefi/o niet als zelf/&ige groo!id b$oeld is1 ma> als e5 deel van ,fau/'s p]soonlijkheid4 ,van zijn /&punt uit is alles wat be/aat wa>d om te gronde te gaan4 ,imm]s al wat be/aat1 be/aat kra*t5s e5 drang van lev51 en deze drang zelf wordt door ,mefi/o v]/oord4 ,hij1 die 9 all5 m5s*elijk5 arbeid het teek5 ziet van d5 drang t5 lev51 a*t het bet] dat niets ont/ond2 en da> het booze de v]woe/+ is van het lev5sgeluk1 noemt hij het booze zijn eig5lijke elem5t4 ,let wel3 niet om het kwaad als zoodanig1 ma> om de v]/or5de uitw]k+ da>van4 ,met ple*tig] geba> dan m5 van dez5 ironis*5 v]woe/] v]wa*t5 z\1 r$5e]t hij tot ,fau/3 ,ik b5 e5 deel des deels1 dat 9 d5 aanvang het al 03 e5 deel d] dui/]nis1 wa>uit het li*t gebor5 w]d1 het trots*e li*t1 dat nu aan zijn mo$] de na*t d5 oud5 rang en plaats misgunt4 ,ja1 ,mefi/(eles is het teg5deel d] goddelijke s*epp+skra*t1 en wa> deze uit d5 *aos het li*t als lev5skra*t doet v]rijz51 da> zal e5s1 gelijk hij hoopt1 het li*t tot d5 dui/]5 *aos t]ugke]5 en alle s*epp+ des li*ts zal zijn v]gaan4 #c4 ,mefi/(eles3 ontk5n+ en ironie4 ,wij kom5 hi] nog e5maal t]ug op onze bew]+1 dat ,mefi/(eles e5 deel is van ,fau/ zelf4 ,de one9dige lev5sdrang /elt zijn teg5deel om 9 de ov]w9n+ hi]ov] zi*zelf te beve/ig51 en aldus het one9dige en eeuwige 9 ons te v]w]kelijk54 ,de z9 tot hoog/e wa>heid moet e]/ d5 twijfel doorlev5 en deze komt niet van eld]s1 ma> is e5 voortbr5gsel van ons eig5 wez54 ,wor/el5d met ha> eig5 negatie komt onze diepe m5s*elijkheid tot de ov]w9n+4 ,is het raadsela*tig1 dat ,fau/-zelf zijn ,mefi/(eles voortbr5gt8 ,zek] niet1 wanne] wij b$5k5 dat 9 de w]eld teg5/rijdige beg9sel5 noodw5diglijk met elka> v]bond5 zijn1 en dat het e5e de ontk5n+ is van het &]e4 ,de one9digheid is ons wez5 en wij lev5 ond] e9dige voorwa>d53 zoo moet5 deze laat/e zi* teg5 ons ke]54 ,wij be/aan uit e9dige faktor51 al onze dad5 zijn pog+51 onze liefde is ma> betrekkelijk en ons kunn5 is begr5sd2 ge5 kun/5a> die 9 eig5 w]k me] ziet dan de halfgeslaagde uitdrukk+ zijn] idee4 ,het w]k ke]t zi* teg5 hem en al onze pog+5 v]s*ijn5 ons als e5 ontk5n+ onz] one9digheid4 ,op hoeveel hoog] trap onze lev5suit+5 b$oeld zijn1 zooveel te me] zijn ze mislukt3 is er n godsdi5/ige vorm1 die niet jamm]lijk a*t]blijft bij de religieuze idee8 ,zoo ooit dan treft ons hi] de ,mefi/(elis*e ironie1 die onze hoog/e b$oel+5 v]/oort4 ,de m5s*egee/ is e5 oceaan1 die moet omvat word5 9 e5 vijv]3 de e9digheid onz] lev5svo]+ ke]t zi* als e5 v]/or5d geweld teg5 ons hoog] ik4 ,dat 9 onze lev5svo]+ e5 ontk5n+ s*uilt teg5ov] ons hoog]e wez51 is voor i$]e5 ond]v9dba>1 die niet1 als de h]on1 alle v]leid+ te bov5 is4 ,ma> wij m5s*5 pog5 het e9dige met het one9dige te v]zo552 wij regel5 voorloopig onz5 wil na> ons v]mog51 aldus d5 one9dig5 lev5sdrang niet ontk5n5d1 ma> hem tijd gev5de en e5 toekom/ belov5d1 om zijn voll5 aanleg te v]w]kelijk54 ,da>bij komt1 dat de gee/elijke v]ri*t+51 die het mee/ di5 drang aanzett51 natuurbewond]+1 kun/1 wijsbege]te1 godsdi5/1 dezelfde zijn1 die hem bevr$ig51 zoodat e5 geleidelijk te v]vull5 taak1 die zi* tot 9 v]re v]s*iet5 v]l5gt1 de gelukkige afleid+ is voor e5 al te hevig inn]lijk konflikt4 ,ma> to* blijft de teg5/ell+ be/aan en zoo ons eeuwige wez5 zi* b$reigd weet door de ,mefi/(elis*e v]leid+1 rij/ het op en ke]t zi* teg5 ,mefi/(eles en zijn argli/ige ontk5n+1 ja ke]t zi* teg5 alle z9nelijke voldaanheid1 als wa>9 zi* ,mefi/(eles met de b$oel+ om het one9dige te belag51 v]momd heeft4 ,de ,indis*e le] d] begoo*el+1 die de geheele zi*tb>e w]eld als onw>e s*ijnw]kelijkheid v]w]pt2 de ,neo-platonis*e le]1 dat de ziel zi* 9 deze w]eld bev9dt als 9 e5 gevang5s*ap2 het *ri/elijke ascetisme1 dat alle z+5ot v]w]pt2 de my/is*e v]sma*t+ van e5 heilige ,!resia2 het one9digheidsv]lang5 d] duits*e ,romantiek en niet het m9/ de wijsge]ige b5ad]+ van het ,absolute1 wa>bij de m5s*egee/ zi* van de e9digheid d] erva>b>e w]eld bevrijdt--zij alle zijn de pog+ van d5 one9digheidsdrang om de a>ds*e begr5z+ omv] te /oot54 ,zij zijn e5 tebov5/ijg+ bov5 de a>ds*e voldaanheid1 door ,mefi/(eles aangepraat en wa>me hij ons inn]lijke wez5 v]/or5 wil4 ,de hoogge/eg5 gee/eskra*t getuigt alsdan teg5 maats*appij1 be/a&5 godsdi5/vorm1 ov]lev]+1 z$e1 in/ell+1 k]k1 eig5dom1 huisgez91 z9n5s*oon4 ,alle voorwa>d5 d] gewone lev5svreugd moet5 het ontgeld51 omdat ,mefi/(eles zi* 9 h5 heeft v]momd als vij& onz] one9digheid4 ,de one9digheidsdrang zegevi]t2 v]s*eurt de begoo*el+1 bevrijdt de ziel en v]zaakt de w]eld1 met alle hi/oris* gegroeide en betrekkelijke w]kelijkheid 9 bots+4 ,het absolute beve/igt zi* door het nietige en betrekkelijke te v]/or54 ,zoo ov]w9t de one9digheid 9 ons d5 ,mefi/(eles4 ,ma> voorloopig is de v]h\d+ nog &]som en kant zi* ,mefi/o met v]/or5de b$oel+ teg5 ,fau/1 ,mee/]lijk hante]t hij de ironie1 dit ideele middel om de wa>heid omv] te loop52 de ironie rukt alles uit zijn hooge v]b& en br5gt het v]hev5e tot het all$aags*e t]ug4 ,zij is het vuur van d5 w]eldbr&1 de v]woe/5de vlam1 di5>esse van het ,niet4 ,mefi/o zegt1 na zijn uitspraak dat uit alle w]eldelem5t5 het lev5 ontspr+t3 _h ik mij niet de vlam voorbeh\d51 er w>e niets eig5s voor mij ov]geblev54 ,dat e*t] de ironie wondt1 ma> niet kan dood5 wat leeft1 dat zij ge5 ma*t is1 ma> e5 onma*t1 is niet aan ,mefi/(eles1 ma> wel aan ,fau/ bek5d4 ,op jui/e wijze k>akt]ise]t ,fau/ het v]geefs*e w]k van zijn teg5/&]3 ,zoo heft gij teg5 de eeuwig w]kzame heilzaam-s*epp5de ma*t de k\de duivelsvui/ op1 die gij boosa>dig balt1 do* v]geefs4 #d4 ,de w$d5s*ap van ,fau/ en ,mefi/(eles4 ,ma> ,fau/ zal e]/ gaan op d5 weg van ,mefi/(eles1 alvor5s hij zijn teg5/&] ov]w9t4 ,hij die 9 het zoek5 na> de absolute k5nis is teleurge/eld en ges*okt is 9 het bewu/zijn van zijn one9dige m5s*ewa>de1 is te me] vatba> voor de ,mefi/(elis*e v]leid+4 ,mefi/o a*t dat ,fau/ op dit oog5blik ga>ne e5 we9ig z9n5roes als surrogaat voor zijn one9digheidsv]lang5 zal aanva>d5 en dat dan de one9digheidsdrang wel bezwijk5 zal4 ,ind]daad is ,fau/1 ook al zal hij met ,mefi/o meegaan1 zi* van de onv]/oorba>heid zijn] hoog]e natuur bewu/1 zooals 9 d5 proloog v]kla>d w]d3 e5 go$e m5s* is 9 het dui/]e g$rang to* zi* van d5 re*t5 weg bewu/4 ,nooit zal ,fau/ bevr$igd bij d5 z9n5lu/1 die de negatie zijns wez5s is1 v]wijl54 ,nooit zal hij de one9digheid v]get54 ,w]d hij ind]daad bevr$igd1 dan z\ hij v]z9k5 9 de ma*t van het onwez51 dat tot hem sprak3 al wat ont/aat is wa>d om te gronde te gaan4 ,hi] ligt de beteek5is d] w$d5s*ap tuss*5 ,fau/ en ,mefi/o4 ,uit ,mefi/o's oogpunt s*ijnt het mogelijk d5 lev5sdrang van ,fau/ 9 de ontk5n+ te do5 ond]gaan4 ,imm]s zoodra hij met bevr$ig+ 9 het betrekkelijke en 9 d5 z9n5lu/ v]wijlt1 doet ,fau/ af/& van zijn w>e m5s*elijkheid4 ,mefi/o1 de negatieve1 a*t dit mogelijk1 da> hij d5 inh\d van het m5s*elijk wez5 niet begrijpt4 ,indi5 ma> ,fau/'s gee/ zi* e5 we9ig bep]k5 wil1 me5t hij1 is het ge5 reuz5w]k hem te vo]5 tot die zelfvoldaanheid wa>mee hij t5 ond]gaat4 ,met v]leid5de woord5 poogt ,mefi/o d5 one9dig5 drang te b9d54 ,wat gij wilt1 zoo spreekt hij tot ,fau/1 het al-tegelijk1 dat is sle*ts voor e5 ,god gemaakt4 ,gij zijt t5slotte4444 wat gij zijt1 ook al zet ge u e5 pruik van millio5 lokk5 op het ho(d en zet uw voet op hakk5 van met]s hoog4 ,fau/ da>5teg5 ontk5t bij zi*zelf de mogelijkheid van v]nietig+2 hij weet dat de oceaan niet 9 e5 dr9kbek] kan gel$igd word5 en dat het one9dige bewu/zijn niet bevr$igd wordt 9 e5 oog5blik van z9n5lu/4 ,da>om durft hij zond] a>zel+ de w$d5s*ap met ,mefi/o aan3 wanne] ik ooit bevr$igd mij op het b$ d] traagheid ne]leg1 zoo zij het met mij g$aan2 kunt gij mij door vlei]ij belieg5 en mij b$rieg5 door het g5ot1 zoodat ik mijzelf behaag1 dan zij mijn laat/e dag aangebrok54 ,wanne] ik tot het oog5blik zeg3 blijf1 want gij wa>t s*oon g5oeg1 sla mij dan 9 boei51 want dan mag ik te gronde gaan4 ,deze w$d5s*ap ga ik aan met u6 ,de z9nelijkheid1 e5sdeels het uit+smiddel onz] gee/elijke natuur1 is &]zijds e5 ontk5n+ onz] hoog/e wa>de4 ,de m5s* als gee/elijk wez5 is zi* van de onto]eik5dheid en onma*t d] z9nelijke natuur bewu/4 ,kra*t5s dit hooge besef durft ,fau/ de w$d5s*ap met ,mefi/(eles aan4 ,,iii ,,fau/ ,,9 ,,de ,,wild]nis #a4 ,zelfv]lies 9 d5 z9n5lu/ ,fau/ heeft door zijn kla*t om het hoog]e wet5 het gelo( betoond aan zijn one9dige wez5heid4 ,en to5 zelfs de magie hem niet tot het inzi*t d] wa>heid leidde1 heeft hij wa>heid gezo*t bij d5 dood4 ,fau/ wil /]v5 opdat de dood hem wijs make3 hij wil dat dui/] +aan1 dat bij het b9n5dr+5 miss*i5 zi* als het geop5ba>de geheim on?ull5 zal4 ,door d5 dood he5 grijp5 na> het absolute4 ,v&a> dat hij plotsel+ 9 jubel uitbreekt3 de a>dgee/ heeft hem v]bij/]d1 ma> desnietteg5/a&e heeft hij zelf d5 weg d] wa>heid gevond54 ,en wa>lijk niet 9 wanhoop1 ma> 9 d5 triomf begroet hij d5 giftbek]3 ik groet u gij kri/all5 s*aal1 die ik nu met e]bi$ aanvat2 9 u v]e] ik m5s*elijk v]nuft en kun/4 ,gij sam5vatt+ d] zoete sluim]sapp51 uittreksel all] doodelijke kra*t51 bewijs ?ans uw gun/ aan d5 mee/]6 ,ik zie u1 de sm>t v]za*t2 ik vat u aan3 ik voel mijn ja*t v]m9d]52 de vlo$ des gee/es gaat ov] 9 eb en wij/ mij na> de volle zee h552 het spiegel5de wat] glan/ aan mijne voet5 en tot nieuwe oev]s lokt e5 nieuwe dag4444 b]eid gevoel ik mij op nieuwe baan het lu*truim te doordr+5 na> sf]5 van nieuwe w]kzaamheid4 ,o hooge lev51 o god5weelde6 ,te vor5 nog e5 worm en nu re$s v]di5 ik deze4 ,ke] va/beslot5 d5 rug toe aan de a>ds*e zon2 v]meet u sle*ts de poort te op55 langs welke i$] m5s* het lief/ voorbijsluipt6 ,hi] is het oog5blik gekom5 om door dad5 te bewijz51 dat mann5wa>de niet voor god5hoogte t]ugwijkt6 ,no*tans bezwijkt dit doods5?\siasme voor d5 zang des lev5s1 die /room5d van de ,paas*klokk5 9 ,fau/'s /ude]cel b9n5dr+t4 ,de weg door d5 dood tot het my/]ie is op e5s v]sp]d4 ,e5 &]e weg moet zi* op554 ,deze ligt van de /ude]cel 9 de m5s*elijke sam5lev+4 ,de one9dige drang1 welke ,fau/'s natuur is1 zal hi] niet ond]gaan1 sle*ts &]s g]i*t word54 ,9 het lev5 wa> hij nu +aat1 geldt zijn w$d5s*ap met ,mefi/(eles4 ,9 de m5s*5w]eld1 wa>9 ,fau/ door ,mefi/o geleid wordt1 _h zijn one9digheidsdrang zi* kunn5 voordo5 als e5 ,napoleontis*e he]s*zu*t ( als de zu*t na> apo!ose1 zooals d] ,rome9s*e ,caes>52 zelfs _h hij na> het wond]ba>lijke kunn5 /rev5 gelijk ,apollonius en ,caglio/ro4 ,imm]s op deze wijze kon ,mefi/o gepoogd hebb5 aan zijn hevige v]lang5 te gemoet te kom54 ,ma> de one9digheidsdrang ond] ,mefi/o's leid+ op5ba>t zi* 9 e5 on/uimige z9nelijkheid3 de draad van het d5k5 is doorgebrok52 van alle wet5s*ap walg ik3 laat ons 9 de diepte d] z9lijkheid gloei5de h>t/o*t5 /ill56 ,/ort5 wij ons 9 d5 roes des tijds en 9 de w5tel+ d] gebeurt5iss56 ,me5 e*t] niet dat ,fau/ 9 deze raz]nij e5 voldo5+ zoekt en zi* aan ,mefi/(eles zal gevang5 gev54 ,veele] zal hij als e5 /ormw9d alle geluk en geluksvoorw]p uite5 blaz5 en e]/e /ort hij zi* 9 het niets dan zi* te vlei5 met begoo*el+4 ,v&a> ook zijn s*rikwekk5d woord3 ik v]vloek alles wat de ziel omspant met lokw]k van begoo*el+6 v]vloekt zij de hooge illusie van d5 m5s*elijk5 gee/1 v]vloekt de v]bl9d5de s*ijn2 v]vloekt de b$riegelijke droom van roem en bezit1 van vr\w en k9d en kne*t en he]2 v]vloekt het balsemsap d] druiv5 en v]vloekt de zaligheid d] m92 vloek ov] de hoop en ov] het gelo( en vloek voor alles ov] het g$uld6 ,de z9n5bege]te van ,fau/ is geheel &]s dan ,mefi/(eles b$oelt4 ,zij /amt uit d5 one9dig5 drang na> zielsv]zadig+ en k5m]kt zi* door voorbij/rev+ van ha> doel4 ,zij wil niet g5iet51 ma> zi* v]liez54 ,tevor5 0 ,fau/'s lev5 ontb]+2 nu wil hij niet-ontb]5 en zijn geweldig /rev5 tot het uit]/e d] gevoels-spann+ voortzett5 en 9 zielsv]rukk+ /]v54 ,zalig wi5 de dood 9 d5 glans d] ov]w9n+ de blo$ige lauw]s om de slap5 w9dt2 zalig wi5 hij na de raz]nij van d5 dans 9 de arm5 van e5 meisje aantreft4 ,( &]s v]kie/ hij e5 sn]p5de ontgoo*el+1 die met zijn gee/esa>d bet] ov]e5/emt dan de voldo5+ welke ,mefi/o belo(t3 ,hebt gij spijs die niet v]zadigt1 rood g\d dat als kwikzilv] mij 9 de h& ontloopt2 e5 spel wa>bij m5 nimm] w9t2 e5 meisje dat aan mijn bor/ geleg51 zi* re$s met het w5k5 d] oog5 aan mijn nabuur v]b9dt2 de god5lu/ d] e] die als e5 meteoor v]dwijnt--geef ze mij6 ,toon mij de vru*t die v]rot e] m5 ha> plukt6 ,fau/ wijdt zi* aan de dronk5heid en het g5ot dat met sm>t5 zeg5t1 aan d5 haat d] liefde1 aan het v]driet1 dat de ziel v]kwikt4 ,voor ge5 sm>t geslot51 wil hij g5iet5 wat toeb$eeld is aan de gans*e m5s*heid1 ha> vreugd n jamm]2 zijn eig5 zelf tot het zelf d] m5s*heid v]bre$51 en met ha> wil hij t5 ond] gaan4 ,ziehi] de z9n5bege]te van dez5 titanis*5 m5s*4 ,het is ge5 g5ot dat hij zoekt4 ,gij hoort to*3 om vreugd is het mij niet te do54 ,het is zelf-v]lies2 gelijk hij door e5 teug uit d5 giftbek] zi*zelv5 gewelddadig w\ insl+]5 9 het my/]ie des doods1 zoo w]pt hij zi* ?ans 9 de z9nelijkheid met de on/uimigheid van zijn ru/eloos gemo$4 ,hoe z\ het mogelijk zijn dat ,mefi/(eles dez5 /orm5man 9 zijne b$welm+ v+6 ,ond] de leid+ e*t] van zijn v]/or5de ma*t is het voor ,fau/ niet &]s mogelijk dan te v]toev5 9 e5 wild]nis4 ,het omslaan uit d5 weetdrang na> d5 z9n5lu/ heeft vele lez]s van ,goe!'s g$i*t v]wond]d2 het kwam hun voor dat de ,fau/ van d5 e]/5 monoloog1 de uitsprek] van de kla*t1 n de ,fau/1 die ,gret*5 v]leidt niet me] geme5 hebb5 dan d5 naam1 en dat wij 9 wa>heid e5 geheel &] k>akt] voor oog5 hebb5 hi] en da>4 ,bij deze beoordeel+ v]geet m5 e*t] dat de ,fau/ ge5 psy*ologis* p]soonsdrama is1 gelijk 9 de s*ool d] ,frans*e klassieke gegev5 w]d2 ma> e5 symbolis* g$i*t4 ,rac9e _h zek] van d5 ,fau/ niets begrep5 en hem uit e5 oogpunt van dramatis*e kompositie dubbel en dw>s afgekeurd4 ,de e5heid van g$rag des ho(dp]soons is v] te zoek54 ,fau/ is ge5 bepaalde p]soon2 ma> hij is de m5s* en de m5s* 9 v]s*eid5e fas5 van het one9digheidsbewu/zijn2 de taf]eel5 van het di*t/uk hang5 niet sam5 als voorvall5 uit het lev5 e5] bepaalde m5s*5figuur4 ,het gee/elijk lev5 kan zi* v]jeugdig54 ,het kan zijn dat e5 grijsa>d voll] ideali/ is dan e5 jonkman1 die zijn lev5slu/ v]loor2 m5 kan e]/ oud zijn na> d5 gee/ en da>na jong4 ,zoo v]s*ijnt ,fau/ 9 het beg9 als beja>d man en 9 de ,gret*5-episode als e5 jeugdig kavali]4 ,hi] zijn gee/elijke fas5 9 beeld gebra*t4 ,de v]jong+sdrank1 di5 de di*t] aan zijn held 9 de heks5keuk5 te g5iet5 geeft1 is niet &]s dan de aanwijz+ van ov]gang tot nieuwe gee/esfase4 ,moge hi]door het ,fau/-drama e5 onwa>s*ijnlijkheid hebb5 en v]w>r+ /i*t5 voor e5 uitw5dig5 v]/a&]1 de inw5dige to$ra*t is zoo geheel wa> en de inw5dige e5heid des poeems zoo onbe/rijdba>1 dat de v]baz+ ov] v]s*ill5de ge/alt5 van ,fau/ all5 grond v]lie/4 #b4 ,de onma*t van ,mefi/(eles 7,fau/ 9 ,mefi/o's leid+7 ,de wild]nis wa>9 ,mefi/(eles ,fau/ v]gezelt heeft v]s*ill5de gebi$52 ,fau/ v]toeft tuss*5 de dr9k5de bo]5 9 ,au]ba*s wijnkeld]1 bezoekt de heks5keuk51 v]wijlt 9 de zoete vreugde van ,gret*5s liefde en komt te ga/ met de heks5 9 ,walpurgisna*t4 ,alle5lijk het v]ke] met ,gret*5 oef5t e5 s*oone v]leid+ uit en da>9 s*ijnt het soms als zal ,fau/ de w$d5s*ap v]liez5 door tot het oog5blik te zegg53 h\d /&1 want gij zijt s*oon g5oeg4 ,voor ,gret*5 miss*i5 zal hij d5 one9digheidsdrang v]loo*554 ,is zij niet het toonbeeld d] lieve ons*uld van het a>ds*e geluk8 ,9 ha> is de w]eld op ha> s*oon/1 gelijk 9 d5 bloei d] vru*tboom5 op e5 zonnig5 ,meimorg54 ,zoo er onbetwi/ geluk is en zijn mag1 en zoo wij met de w]eld en het lev5 ons v]zo551 en de vraag na> het one9dige met r$5 tot zwijg5 gebra*t wordt--het is bij de aans*\w+ e5] zoo l&elijke en vr$ige lieflijkheid1 als wij 9 h>e v]s*ijn+ beli*aamd zi54 ,ma> a*1 nu ,fau/'s one9digheidsdrang 9 ,mefi/(eles' leid+ tot e5 v]/or5d geweld w]d en nu zijn bege]te zoo hevig br&t als te vor5 zijn drang na> k5nis1 nu kan het niet &]s ( het geheele geluk van ,fau/ en van ,gret*5 moet als tot e5 wild]nis v]gaan4 ,het meisje1 wi] lev5 door d5 /orm van ,fau/'s h>t/o*t v]woe/ wordt1 /aat niet als e5 vreemdel+ buit5 ,fau/1 ma> h\dt v]b& met de a>ds*-n$]ige en tevr$5e zijde van ,fau/'s eig5 k>akt]4 ,het lev5sproces e5s m5s*5 is e5 proces 9 de ziel en de di*t] /elt het 9 beeld5 voor en laat het dus buit5 d5 m5s* voorvall54 ,ma> 9 deze beeld5 ligt de a&uid+ van de wor/el+5 des k>akt]s4 ,fau/'s k>akt] heeft de lieflijke1 humane zijde ev5ze] als de titanis*e1 ma> zij is ge5 ho(deig5s*ap en zal dus door d5 one9dig5 drang word5 aange/ormd4 ,de behoefte aan lev5sgeluk is hem gelijk all5 m5s*5 eig54 ,hoe vrij heeft hij geademd 9 de voorja>snatuur van d5 ,paas*morg51 t]wijl de vroolijke m5igte de weg5 vult4 ,te midd5 van deze heeft hij zi* m5s* gevoeld en zijn re*t op het lev5 erk5d4 ,9 de liefde voor ,gret*5 e9delijk w]d5 de te]/e sn>5 van het m5s*elijk gemo$ aangeslag54 ,het konflikt tuss*5 d5 one9dig5 drang en d5 a>ds*5 vr$e1 is e5 konflikt1 wa>m$e wel de be/a&e orde d] maats*appij wordt aangeta/1 ma> dat t5 slotte 9 de ziel van di5 titanis*5 m5s* zelf wordt uitge/r$54 ,de wo$e d] titanis*e z9nelijkheid komt aldus ,fau/1 9 het beeld van ,gret*51 op e5 ond]gang van alle a>ds*e vreugd te /aan2 hij v]/oort zijn a>ds*e be/aan door d5 drang d] one9digheid en e9digt hi] met nog hevig] kla*t1 dan welke hij ophief na de v]s*ijn+ van d5 a>dgee/2 e5 kla*t welke ditmaal e5 aankla*t is teg5 de ma*t d] v]/or+3 ,hond1 afs*uwelijk ondi]1 ^w o slang v]&]d 9 de hondge/alte wa>9 gij mij v]s*e5t2 v]&] 9 uw lievel+sbeeld en kruip op d5 buik 9 het /(1 en ik trap u met d5 voet1 v]worpel+4 ,ell5de1 door ge5 m5s*5ziel te vatt51 dat me] dan en ziel 9 de diepte van zulk5 jamm] v]z9k5 moe/4444 ,o w>e ik nimm] gebor54 ,het e9de van dez5 weg 9 de wild]nis van het lev5 b]eikt ,fau/ 9 zijn wild5 dans met de heks5 op d5 ,blocksb]g 9 ,walpurgisna*t4 ,alle5lijk deze fanta/is*e spookw]eld blijft nog ov]1 nu ,fau/ 9 ,gret*5s omgang het v]langde oog5blik d] voldaanheid niet heeft beleefd4 ,mefi/o zal hi] hem tot het laag/e punt des lev5s he5vo]54 ,mogelijk dat het walgelijke aan zijn titanis*5 drang voldoet1 nu hij het bekoorlijke v]wi]p4 ,aan d5 heks5dans is t5m9/e e5 diabolis* g5ot te belev51 en da> niets &]s ov]blijft zal miss*i5 ,fau/ zi* hi] gewonn5 gev54 ,b]eidwillig laat hij zi* meevo]54 ,door e5 dwaalli*t geleid1 s*rijd5 ,fau/ en ,mefi/o de toov]sfe] b9n51 de rots5 hebb5 m5s*5-neuz51 spookvogel1 kievit en ek/] zijn wakk] geblev5 en de hag$iss5 kruip5 met de muiz5 door het /ruik5bos*1 t]wijl boomwortels uit d5 bodem /ek5 en glimworm5 e5 v]w>r5d geleide gev54 ,ond]wijl draait het geheele l&s*ap en is het als( rots en boom5 gezi*t5 trekk52 vuurglo$ en li*t/rep5 mak5 de w]eld geheimz9nig2 vonk5 /ort5 zi* uit als fonte9/ral5 en de geheele rotsw& is v]li*t4 ,ond]wijl /eekt de /orm op en s*udd5 de d5neboom51 wi] takk5 afbrek5 al krak5d2 gegi]1 gesis en g]aas doorblaa/ de lu*t en langs d5 geheel5 b]g /roomt wo$5d e5 toov]zang4 ,e5 m5igte van heks5 nad]t door de lu*t v>5de1 zoodat ,mefi/o voor ,fau/ ruimte moet mak5 opdat hij niet worde omv]geworp54 ,zij wijk5 t] zijde en t]wijl bij uitgegloeide kol5 e5 kle9 gezels*ap van oude he]5 zitt51 v9d5 zij weldra twee heks51 e5 oude en e5 jonge2 en t]wijl ,mefi/o de oude grijpt voor d5 dans dw+t hij ,fau/ om met de jonge om te spr+54 ,dit oog5blik is het dieptepunt d] leid+5 van ,mefi/(eles4 ,hij me5e e*t] niet1 dat de ,fau/is*e gee/ hi] iets &]s zal beseff5 dan afke]4 ,re$s zoovele mal5 is ,mefi/o's onma*t geblek5 om ,fau/ te v]d]v54 ,elke p]iode zijn] w]k+ e9digt met e5 zelfbevrijd+4 ,9 d5 wijnkeld] van ,au]ba*1 heeft ,fau/ het gans*e s*\wspel met onv]s*illigheid bijgewoond1 en wanne] t5 slotte de lu/ige dr9k]s uitroep5 wij voel5 ons heelemaal kanibalis* lekk] gelijk aan vijfhond]d v>k5s heeft hij nog sle*ts en w5s* te uit53 ik v]lang nu he5 te gaan4 ,9 de heks5keuk5 wordt ,fau/ geboeid door het 9 d5 spiegel aans*\wde beeld van ,hel5a3 e5 nieuw v]lang5 wordt 9 hem lev5d1 ma> voor het ov]ige v9dt hij 9 al het g$oe dez] onsympa?ieke wez5s niets dan smakeloos b$rog4 ,da>op volgt de ,gret*5-episode4 ,ongek5de gevoel5s van te$]e bekor+ /ill5 de ma*tige lev5sdor/ van ,fau/2 en miss*i5 z\ hij hi] het geva>lijk oog5blik b]eik51 zoo niet e5 geheimz9nige aantrekk+skra*t hem uit de oase na> de woe/ijn t]ugtrok4 ,deze vreugde moet e9dig5 9 wanhoop2 ook t]wijl ,gret*5 zijn gemo$ en z9n5 bevr$igt1 v]ke]t ,fau/ 9 de wild]nis1 die weldra zi* 9 groot onheil op5b>5 zal4 ,de scala d] a&o5+5 van ,gret*5s gemo$ teek5t deze afz9k+ na> het jamm]1 wa>9 ,fau/ aan ,mefi/o ontkomt2 t]wijl de g5otsbevr$ig+ hem aan ,mefi/o z\ hebb5 ov]gelev]d4 ,bezorgdheid is de grondtoon van ha> liefde1 s$]t ha> ontboezem+ mijn ru/ is h551 mijn h>t is bezwa>d en het klag5de li$ voor het beeld d] ,mat] ,dolorosa is zo van le$ v]vuld1 dat wij hi] het erg/e voorzi53 help en r$ mij van smaad en dood6 a* buig gij sm>t5rijke g5adig uw aangezi*t tot mijn ell5de ne]6 ,het le$ van ,gret*5 zal het le$ van ,fau/ blijk52 het is niet &]s dan de afspiegel+ van zijn titanis*e natuur1 die alle a>ds*e v]h\d+5 v]breekt en wi5s geluk vanzelf 9 ongeluk omslaat4 ,wanne] dan ,gret*5s bro$] ,val5t9 9 e5 tweegeve*t met ,fau/ is omgekom51 nadat ook ha> mo$]1 niet zond] s*uld d] geliev51 ge/orv5 is en bij d5 lijkdi5/ 9 de domk]k het dreun5d orgel d5 donk]5 *oorzang begeleidt1 d5 zang van het goddelijk oordeel--dan is niets me] te wa*t5 van lev5slu/ ( liefdevreugd en aan ,mefi/(eles zal zek] de ma*t ov] ,fau/ ontgaan3 9 dze wild]nis des gemo$s weet ge5 ,mefi/o d5 weg4 ,ma> nu de ,walpurgisna*t op d5 ,blocksb]g3 t]wijl ,fau/ zijn tijdelijke laagt5 doorwaadt 9 v]getelheid van ,gret*5s liefde en ha> ongeluk1 wordt hij plotsel+ door de g$a*te aan ha> opges*rikt4 ,weelde en wanhoop doorkruis5 zijn gemo$ en t]wijl hij van de bepe9z+ niet s*eid5 kan doorflikk]t de g$a*te aan dood en /raf zijn ov]d5k+4 ,e5 9 lange niet gevoelde afs*uw1 de gans*e ell5de d] m5s*heid grijpt mij aan4 ,hi] toeft zij a*t] vo*tige mur51 roept hij uit1 /a&e voor de gevang5is1 wa>9 zij om d5 9 waanz9 gepleegd5 moord op ha> k9d geworp5 is2 ha> misdaad 0 het v]ke]5 9 zoet5 waan4 ,gij a>zelt tot ha> te gaan8 ,gij vree/ ha> w$] te zi56 ,voort6 uw talm5 br5gt ha> dood nad]bij6 ,zoo v]s*eurt ,fau/ het net dat ,mefi/o ov] hem he5w]pt4 ,het woord uit d5 proloog 9 d5 hemel wordt bewa>heid3 de go$e m5s* blijft 9 het dui/] g$rang zi* van d5 re*t5 weg bewu/4 ,bij alle omdwal+ 9 de wild]nis blijft ,fau/ de w>e ri*t+ des lev5s beseff5 en zijn v]hev5 m5s*elijkheid gaat niet t5 ond]4 ,,iv ,,de ,,weg ,,van ,,fau/ #a4 ,de na*t van uitru/5 voor d5 nieuw5 morg5 ,zoo ,goe! aan zijn ,fau/-drama d5 ond]titel e5 trag$ie heeft toegevoegd1 is deze b5am+ to* niet 9 eig5lijk5 z9 aangew5d4 ,de onmogelijkheid om dit g$i*t bij e5 d] be/a&e di*tsoort5 9 te deel51 v]onts*uldigt de halftoepasselijke aanwijz+4 ,9 e5 trag$ie trad5 van oud%] figur5 op van groots*] b\w dan die van het dagelijks* lev52 de beweegkra*t5 en ond]v9d+5 w>5 e] h]ois* dan gewoon en het lev5slot di] held5 0 het lot d] enkel5 die na> het uit]/e /reefd54 ,9 zoov] kan ,fau/ e5 tragis*e figuur heet54 ,ma> 9 de trag$ie is de held tot d5 ond]gang g]oep53 zijn groots*e aanleg1 groots* 9 deugd ( ondeugd1 be/emt hem tot e5 lijd51 dat zi* niet me] te zijn5 gun/e w5d5 laat4 ,van d5 beg9ne af hangt ov] zijn lev5 het noodlot4 ,9 dit opzi*t wa>9 jui/ het tragis*e d] trag$ie be/aat1 kon het ,fau/-drama niet bij deze di*tsoort word5 g]ek5d2 wat niet voor d5 tragis*5 lijd]1 ma> wel voor ,fau/ be/aat is3 de weg d] ontkom+ aan de wild]nis4 ,ev5m9 als om de hels*e ond]v9d+5 van ,dante de ,div9a ,comm$ia e5 trag$ie is1 ev5m9 is ,fau/ zulks om het e]/e deel des g$i*ts2 en het twe$e deel1 dat d5 weg van ,fau/ bez+t1 is niet ma> e5 toevoegsel1 wa>9 de oorspronkelijke opzet van het poeem v]loo*5d wordt1 ma> e5 van d5 aanvang af b$oelde voortzett+ en de uitw]k+ d] grondg$a*te wa>mee het g$i*t op5t3 e5 go$ m5s* blijft 9 het dui/] g$rang zi* van d5 re*t5 weg bewu/4 ,de kont9uteit d] beide g$eelt5 is onmisk5ba>4 ,to* is het v]s*il tuss*5 d5 twe$5 ,fau/ en d5 e]/e op vele mani]5 groot3 e5 &]e toon wordt v]nom51 e5 &]e omgev+ ges*ap51 &]e figur5 tr$5 op4 ,e5 veel me] b$a*te kompositie1 e5 v]/&elijk] kon/ruktie k5m]kt het twe$e g$eelte teg5ov] het e]/e4 ,t]wijl de e]/e ,fau/ d5 indruk maakt van e5 g$i*t uit des lev5s bloeitijd1 s*ijnt de twe$e e5 g$i*t van d5 oud]dom4 ,is het ook niet begrijpelijk1 dat oud] wij%eid d5 weg v9dt1 t]wijl de jeugd avontuurt 9 de wild]nis8 ,fau/ ,,ii heeft kun/matigheid wa> het e]/e g$i*t vrijheid heeft4 ,fau/ ,,ii is e5 h$5 na het gi/]5 van ,fau/ ,i4 ,tuss*5 beide g$eelt5 van het ,fau/-poeem ligt e5 na*t1 e5 na*t van v]getelheid en diep5 slaap4 ,het geheele ,e]/e ,deel kan bes*\wd word5 als e5 avondgebeurt5is na e5 voorafgegan5 dag van zw>e inspann+ en ov]lad5 w]k4 ,de monoloog1 wa>m$e het e]/e ,fau/g$i*t aanvangt1 geeft aan/onds e5 blik op dez5 voltooid5 en v]moei5d5 w]kdag3 nu heb ik a*1 filos(ie1 re*tswet5s*ap en m$icijn5 en helaas ook !ologie grondig be/ude]d met vurig5 ijv]4 ,ziehi] de al te zw>e dagtaak1 welke ,fau/ a*t] zi* heeft1 wanne] wij met hem k5nismak54 ,op dit oog5blik gaat zijn gee/ d5 avond 91 d5 avond met zijn geheimz9nige aanspraak tot het m5s*elijk gemo$1 e5 avond re$s aangekondigd 9 d5 proloog met de s*ild]+ van de zon1 die ha> voorges*rev5 dagreis met dond]slag voltooit4 ,9 di5 zielsavond neigt hij tot de w]eld d] gee/5 met hun dui/]e wet5s*ap en v]langt hij na> d5 dood1 die e5 hoog] li*t dan het a>ds*e dagli*t ov] hem zal uitgiet54 ,de dood w5kt hem v]lokk5d toe uit kri/all5 s*aal4 ,de magis*e heks5keuk51 het spiegelbeeld van ,hel5a zijn v]s*rikk5de en v]te$]5de avondfantasien4 ,de zu*t na> weelde en g5ot h]leeft3 de z9lijkheid bekoort met ha> s*aduwzw>te diept52 ,fau/ v]langt het al d] w]eld te doorlev5 en zijn ziel da>9 te lat5 v]vloei54 ,gret*5s liefde is zijn avondweelde en avondtroo/ en 9 ha> nabijheid v]doezelt zi* zijn godsdi5/ig gevoel tot pan!sme1 avondgodsdi5/ zond] omtrekk51 welks leuze is3 naam is klank en rook2 wees 9 gevoel5s zalig en noem het zooals gij wilt3 geluk1 h>t1 liefde1 ,god4 ,de za*te /emm+ n vreemde fantasie zijn de t]ugw]k+ op e5 dag van vru*telooze moraliteit des w]ks4 ,de v]geefs*e inspann+ van d5 h>d5 w]k] v]ke]t zi* tot deze maatlooze zieletoe/&54 ,ma> het e9de des avonds1 en wa> hij tot na*t wordt is zwa> en van jamm] vol4 ,het is de wilde spookna*t d] wroeg+ en d] radeloo%eid1 die met waanz9 dreigt4 ,de hevig/e onru/ als van e5 heks5dans op d5 ,blocksb]g is het laat/e loon van dez5 lang5 dagtijd vol ond]v9d+4 ,het ze/i5d'eeuws*e ,fau/-g$i*t laat ,fau/ t] helle v>52 de hel is het hopelooze en onh]/elb>e1 en het s*ijnt wel ( na ,fau/'s ond]v9d+5 ge5 &]5 uitweg be/aat4 ,imm]s1 wat is er te h]/ell5 voor e5 man1 die zo[el 9 het d5k5 als 9 het v]ke]1 9 het wa>heidsv]lang5 als 9 de liefde op ell5de uitkwam8 ,nu /aat de /rev] na> het hoog/e voor het ,niet1 het l$ige ,dui/] d] /]r5looze midd]na*t4 ,ma> na de midd]na*t breekt de na-na*t aan1 en de na-na*t zal ,fau/'s ru/tijd zijn4 ,nu is het spookuur voorbij en hoog]e gee/5 ond] leid+ van ,aril1 d5 gee/ d] lu*t1 hebb5 d5 v]moeid5 lijd] opg5om5 en op e5 bloem5rijk5 grasgrond uitge/rekt2 zij z+5 hem 9 slaap en zwev5 om hem he51 t]wijl zij de ru/ 9 zijn gemo$ h]/ell53 ,nu is de na*t ne]gezonk5 en heilig v]b9dt /] aan /]re zi*2 groote li*t51 en kle9e gl9/]5 nabij en t] v]te1 gl9/]5 we]spiegeld 9 het me]1 glanz5 9 de held]e hoogt5 des na*ts4 ,het geluk van diepe ru/ wordt door de volle pra*t d] maan bezegeld4 ,ond] deze zeg5+ slaapt ,fau/ e5 slaap1 die tijd5 duurt2 hij doorslaapt het tijdp]k d] na*t2 het is de p]iode d] uitru/+ uit welke m5 niet met wroeg+ ( ell5de ontwak5 zal4 ,de zwev5de gee/5 v]te$]5 zijn afgepijnd h>t1 g5ez5 de wond5 van het zelfv]wijt en re9ig5 zijn inn]lijk be/aan van het doorleefde tumult4 ,nu kan de nieuwe ,morg5 kom5 en hij zal ge5 morg5 van nieuwe zorg5 zijn4 ,met welk morg5li$ ook vangt het twe$e deel van het ,fau/-g$i*t aan6 ,het e]/e deel 0 met d5 zang d] a>ts5gel5 +eluid4 ,zij zong5 het avondli$ van de zon1 die ha> dagreis vole9digt1 en van de a>de 9 wi] w5tel+ p>adijsglans plaats maakt voor diep5 na*t--ma> de gee/51 die het twe$e g$i*t op551 z+5 het li$ van de jui*5de ontwak+ des ,li*ts3 ,s*\w1 zoo roep5 zij tot d5 slap5d5 ,fau/1 na> d5 glans1 die g9ds v]s*ijnt6 ,sle*ts li*telijk zijt gij met slaap omvang53 slaap is als e5 s*aal1 w]p ha> af2 v]zuim niet u te v]kloek51 t]wijl de m5igte talm5d a>zelt3 alles v]mag de edele m5s*1 die v]/aat en snel h&elt4 ,en bij dit woord v]kondigt e5 geweldig g$ruis de nad]+ d] zon3 hoort o hoort na> het aan/orm5 d] ,hor52 voor gee/es-oor5 bl9k5d wordt gebor5 de nieuwe dag4 ,met dez5 aanroep is ,fau/ ontwaakt4 #b4 ,de nieuwe z$elijkheid 7z$elijk /rev5 en zelfbevrijd+74 ,en hi]m$e beg9t zijn nieuwe weg4 ,de inh\d van het twe$e ,fau/-poem bevat me] dan de v]toon+ en v]beeld+ van dez5 weg2 geheel het d5k5 van ,goe!'s tijd en vooral de natuurfilos(ie vo]5 er het di*t]lijke woord2 ma> wij lat5 dit t] zijde en zoek5 te bepal5 d5 weg di5 ,fau/ g+4 ,9 het e]/e deel hebb5 wij ,fau/1 teleurge/eld 9 zijn one9dige v]lang/ na> k5nis1 zi* zi5 /ort5 9 het lev5sg5ot3 door de one9digheid1 die hij 9 zi* beseft1 heeft e]/ zijn natuurwet5 s*ipbreuk gel$54 ,da>na 9 het lev5 gekom51 le$ zijn g5iet5 dezelfde s*ipbreuk op de onvoldaanheid zijn] hoog]e natuur4 ,fau/ heeft d5 one9dig5 eis* ge/eld en da>op is zo[el zijn k5nis als zijn lev5svreugd ge/r&4 ,niets 0 be/& teg5 dez5 drang na> het absolute1 die teg5 alle bep]k!id /oot en voor welks aangezi*t alle lev5s-vr$e tot v]woe/+ ke]t4 ,de vraag1 welke wij ?ans /ell51 is3 welke weg blijft voor ,fau/ ov] na dit twee-l$ig bankroet8 ,er is e5 mogelijkheid van kle9 te e9dig51 nadat m5 groot begonn5 is4 ,de aan/i*t] van e5 nieuwe w]eldbeweg+ kan mislukk5 9 zijn groots*5 toeleg en--na e5ige j>5 t]uggevond5 word5 als vre$zaam burg] van e5 kle9 dorp bij de gr5z52 na het e]/e ho(d/uk van d5 nieuw5 bijbel d] m5s*heid ges*rev5 te hebb51 is de vlaag d] g5ialiteit g$o(d1 en m5 bi$t1 na wat v]pooz5s1 litt]atuur van d]d5 rang4 ,indi5 ,mefi/(eles d5 ,fau/ ges*rev5 _h1 w>e er ge5 ironis*] v]volg van het e]/e boek gewee/ dan d5 held te lat5 optr$5 als gevi]d middelpunt van e5 dorpskr+1 bem9d op sociteit en lett]kundig5 krans4 ,de ov]ma*t van de negatie _h zi* dan bewez5 9 de uit/]v+ van di5 one9dig5 drang1 die ,fau/'s wez5 uitmaakt4 ,zoo er e*t] e5 weg voor ,fau/ is1 moet het e5 weg zijn1 wa>op hij zijn wez5 bewa>t en teg5 ,mefi/(eles de geheele diepte van zijn m5s*elijk k>akt] volh\dt4 ,de w$d5s*ap blijft geld53 zoodra ,fau/ het m9d]e aanva>dt als voldo5d en zijn one9dig5 drang ontk5t1 is hij v]lor52 ma> dus ook3 zoolang hij wez5lijke m5s* blijft en zijn eeuwigheidsnatuur door e5ig voorloopig resultaat van zijn /rev5 niet wordt v]vuld--zoolang is zijn /rev5 zelf zijn lev5sweg4 ,het one9dig /rev5 is de weg van ,fau/4 ,deze uitspraak gelijkt op rhetoriek1 ma> zij bevat e5 diep5 inh\d en is vol wij%eid4 ,9 ha> is de nieuwe z$elijkheid uitg$rukt 9 teg5/ell+ met de oude4 ,met oude z$elijkheid b$oel ik de lev5sopvatt+ d] ,zev5ti5de ,eeuw2 met nieuwe z$elijkheid het begrip van p]soonlijkheid en lev51 dat 9 de ,neg5ti5de ,eeuw is gangba> geword54 ,fau/ is ge5 zev5ti5d' eeuws*e1 ma> e5 mod]ne m5s*4 ,de oude z$elijkheid is ,isralitis* ge/empeld1 en door ontkom+ aan het ,isralitisme is ,fau/ e5 m5s* van d5 nieuw5 tijd4 ,de teg5/ell+1 die hi] geldt is e5 &]e dan de vaak g5oemde tuss*5 de twee gee/elijke /&punt53 ,isral en ,hellas4 ,de ,israliet is vooral z$elijke m5s*1 do* 9 dez5 bizond]5 z9 van te /aan ond] de z$ewet1 wa>bij het s*uldgevoel des m5s*5 teg5ov] de heiligheid ,gods de grondtoon d] geheele gez9dheid bepaalt4 ,deze m5s* weet niet dat 9 hem e5 goddelijk li*t br&t3 hij k5t zi* als zonda> en ontle5t uit e5 ges*rev5 wetgev+ d5 maat/af d] zelfbeoordeel+4 ,de ,helle5 da>5teg5 is ae/hetis*e m5s*1 die ge5 onvoorwa>delijkheid k5t op z$elijk gebi$1 ge5 z$elijk gebod1 ma> e5 z$elijke intutie2 9 s*oon5 arbeid g5iet hij het geluk zijns lev5s4 ,deze teg5/ell+ nu kan niet re*t/reeks op die tuss*5 oude en nieuwe z$elijkheid word5 ov]g$rag51 al is er ov]e5kom/3 de oude 7zev5ti5d' eeuws*e7 z$elijkheid is ,isralitis* ge/empeld2 de nieuwe is aan ,hellas v]want doordat zij het re*t d] vrije p]soonlijkheid erk5t4 ,9 d5 oud-,g]maans*5 vrijheidsz9 is de nieuwe z$elijkheid voorges*aduwd4 ,re$s ,p>zival1 de ,g]maans*e held1 wordt uit zijn v]wild]+ g]$1 doordat 9 hem e5 va/e z9 0 en onv]saagde mann5mo$1 die niet gebrok5 w]d door h>d5 druk4 ,zijn z$elijkheid 0 de va/b]ad5heid van e5 /rev51 dat de v]twijfel+ ov]won4 ,fau/ is e5 twe$e ,p>zival1 de v]nieuw] dez] ,g]maans*e zelfbevrijd+4 ,aan het e9de van zijn lev5sloop wordt ov] hem gesprok53 wie altijd /rev5d w]kzaam is1 di5 kunn5 wij v]loss5 7w] imm] /reb5d si* bemht1 d5 knn5 wir erls574 ,het ond]s*eid van oude moraliteit en nieuwe be/aat hi]91 dat de oude moraal het zwa>tepunt d] deugd buit5 d5 m5s* legt1 de nieuwe moraliteit /elt het 9 ons2 d4 i4 9 de m5s*elijke p]soonlijkheid1 g5om5 9 d5 voll5 en diep5 z9 van dit begrip4 ,de ,zev5ti5de ,eeuw is1 b9n5 de nieuwe ,ges*i$5is gelijk wij zeid51 de v]teg5woordig/] d] oude z$elijkheid1 hoewel jui/ to5 e5 d] groote s*epp]s d] nieuwe le] geleefd heeft3 ,sp9oza4 ,de oude moraal /elt de z$elijkheid 9 deugd51 pli*t51 w]k51 die als me] ( m9 afgepa/e en aangewez5 gee/elijke groo!d5 door e5 z$elijke wetgev+ zijn afgekondigd en gekodifice]d4 ,dat alle deugd51 pli*t5 en w]k5 de op5b>+ zijn van en inn]lijk lev5sbeg9sel1 en dat er dus ge5 z$elijkheid is dan als e5 v]w]kelijk+ van dit2 dat z$elijkheid de v]w]kelijk+ is van het eeuwige zelf des m5s*51 v]mo$t zij niet4 ,de oude z$elijkheid is g$rag volg5s de z$ewet1 en deze z$ewet is e5 goddelijke in/ell+1 ge5 opwell+ uit het m5s*5h>t zelf4 ,de ,zev5ti5de ,eeuw heeft het me*anis* d5k5 tot ov]w9n+ gevo]d2 zij /elde de me*anika va/ als me?ode d] natuurle]1 en be/re$ de ,middeleeuws*e opvatt+1 volg5s welke de natuur met v]borg5 eig5s*app5 en gee/elijke kra*t5 w]kte4 ,het me*anis*e d5k5 rek5t met uitw5dige oorzak5 alle5 en beh&elt alle gebeurt5iss5 9 de natuur als toepass+5 van algeme5e wett51 die wiskun/ig moet5 b]ek5d word54 ,de a/ronomie is het zuiv]/e voorbeeld van me*anis*e natuurwet5s*ap4 ,huygh5s1 ,h>vey en zoovele natuurkundige ontdekk]s d] #ag;de en #ah;de eeuw hebb5 door de me*anis*e me?ode de natuurwet5s*ap tot ha> hoogte gebra*t4 ,de wiskunde is het h>t d] me*anika en ,c>tesius _h de wiskundige me?ode van d5k5 ook op de gee/elijke wet5s*app5 van toepass+ v]kla>d4 ,zoo is dan ook de opvatt+ dat z$elijkheid e5 g$rag is volg5s de +e/elde z$ewet1 de vru*t van e5 me*anis* d5k53 de z$ewet w]d ev5als de natuurwet gea*t door d5 s*epp] d] w]eld te zijn +e/eld4 ,aan deze voor de lev5sle] noodlottige opvatt+ beantwoordde het ,calv9isme1 deze algeme5 geldige gee/elijke ri*t+ des tijds4 ,het ,calv9isme is e5 h]lev+ van d5 ,isralitis*5 gee/ 9 het ,*ri/5dom1 geke]d teg5 de idee d] vrije individualiteit volg5s ,grieks* en teg5 die d] zelfb]ad5 p]soonlijkheid volg5s ,g]maans* begrip4 ,het ,calv9isme imm]s hield de z$elijkheid voor e5 gehoorzam+ aan e5 z$ewet1 van bov5af aan de m5s*5 g$ekrete]d op het ontoegankelijk/e rotsgeb]gte1 de ,s9ai1 als( de z$ewet van erg5s &]s /amde dan van onze m5s*elijkheid zelf6 ,de ,zev5ti5de ,eeuw is !ologis*3 het aanvangspunt van d5k5 is er de teg5/ell+ tuss*5 ,god en m5s*4 ,sp9oza1 die ha> niet erk5de1 w]d voor a!/ ges*old54 ,9 deze teg5/ell+ komt de m5s* ontl$igd teg5ov] ,god te /aan1 wa>bij e5 negatief begrip1 het zonde-begrip1 het uitgangspunt d] lev5sbes*\w+ wordt4 ,het dw>s-v]ke]de dez] bes*\w+ is niet me] go$ te mak54 ,zij b]o(t d5 m5s* van de wa>heid zijns wez5s4 ,de heilsle] d] ,zev5ti5de ,eeuw is het]o-sot]is*2 d4 i4 de kra*t5 die het lev5 tot heil br5g5 w]k5 van buit5 af4 ,calv9isme1 ,pitisme1 ,lu!ranisme zijn 9 dit opzi*t gelijk4 ,deze ho(d/room+5 d] ,zev5ti5d' ,eeuws*e lev5sle] mog5 ond]l+ v]s*ill5 als me] intellektuali/is* ( me] empiri/is* gekleurd--9 de lev5sle] is all] opvatt+ op het door ons g5oemde punt gelijk4 ,inzond]heid het ,pitisme1 dat aan ,lu!ranisme en aan ,calv9isme de gemo$sw>mte gaf en e5 religieuze erv>+sle] kan heet51 heeft 9 zijn heilige boek ,bunyans ,pilgrims ,progress e5 uit+ gelev]d1 die de z$elijk-religieuze opvatt+ des tijds op het duidelijk/ uitsprak4 ,het ,engels*e ,pitisme dat 9 dit boek tot uit+ komt1 heet gewoonlijk ,me?odisme4 ,bunyans ,*ri/5reize na> de ,eeuwigheid is het ,zev5ti5d' ,eeuws*e heilsboek2 het heeft zijn v]di5/e 9 groote m5s*5k5nis en is het teg5deel van ,fau/4 ,ge5 boek t] w]eld is zooze] 9 teg5spraak met de mod]ne lev5sopvatt+4 ,de m5s* is er ong5iaal1 uit zi*zelf voelt hij alle5 onma*t en ell5de4 ,uit e5 boek1 dat hem van eld]s 9 de h&5 komt1 lee/ hij d5 bet]5 lev5sweg2 &]e wez5s leid5 hem2 alles komt van buit5 behalve de zonde2 9 zi*zelf is hij negatief4 ,hij is ge5 p]soonlijkheid1 hij is alle5 ma> behoefte4 ,het ,pitisme is de le] e5] reeks van gevoels]v>+51 die doorloop5 moet5 word51 en die niet uit+ zijn van eig5 gee/elijk /rev51 ma> wa> de m5s*1 de lijdelijke1 wordt doorhe5-geleid4 ,het gee/elijk lev5 als /room5d uit d5 eig5 inn]lijk5 bronwel en zijn rijkdomm5 uit zi*zelf voortbr5g5d--dit nieuw] lev5sbegrip is er onbek5d4 ,dat z$elijkheid niet is e5 gehoorzaamheid aan e5 wil die van buit5 af beveelt1 ma> des m5s*5 eig5 aspiratie1 wordt door deze oude le] niet bevro$4 ,ma> ziehi] jui/ de k]n d] nieuwe lev5sg$a*te4 ,sp9oza re$s _h de /ell+ uitgesprok51 dat des m5s*5 /rev5 om 9 eig5 zijn te volh>d5 het e5ige fondam5t d] deugd is4 ,9 deze uitspraak kl9k5 de bazu95 d] nieuwe lev5sle]4 ,de m5s*1 aan b&5 e5] +e/elde z$ewet va/gelegd1 zal opnieuw ontw>51 dat zijn eig5 wez5 de z$ewet inh\dt4 ,dat beteek5t3 de gee/elijke natuur van d5 m5s* zelf is de grond all] deugd1 en er is ge5 &]e deugd dan deze3 onze gee/elijke natuur v]w]kelijk52 zi*-zelf-zijn4 ,voorhe5 gold de z$ewet door b$reig+ en bel(te1 als door dwangmiddel52 des m5s*5 vrijheid beteek5de de vrijwilligheid1 wa>me hij dez5 b& v]droeg ( niet v]droeg3 nu geldt de g$a*te &]som3 er is ge5 &] beg9sel van z$elijk lev51 dan de idealiteit onzes wez5s3 de z$ewet niet he]s*appij vo]5d ov] d5 m5s*1 ma> de m5s* als voortbr5g] van de z$ewet4 ,deze moraal is die d] vrije p]soonlijkheid1 die de z$ewet niet bov5 zi*1 ma> 9 zi* heeft4 ,de lev5sopvatt+1 hi] geldig is niet de me*anis*e1 ma> de organis*e4 ,t]wijl de /e55 op elka> gezet word5 en uitw5dig door de kalk saamgebond5 tot e5 muur1 volg5s het plan van d5 metsela>1 die ze beh&elt--groeit het zaad tot e5 plant niet door uitw5dige toevoeg+1 ma> kra*t5s e5 inn]lijk beg9sel en volg5s e5 wet1 die 9 het lev5 en d5 groei des zaads is v]vat4 ,het gee/elijk lev5 als de opri*t+ van dez5 muur te begrijp5 is de me*anis*e opvatt+ d] oude moraliteit3 ma> dat het z$elijke aan e5 inn]lijke lev5swet1 veele] op d5 groei d] plant gelijkt1 organis*1 is de ,neg5ti5d' ,eeuws*e g$a*te4 ,het ,nieuwe ,te/am5t heeft m5ige uitspraak 9 deze ri*t+2 de middel-eeuws*e my/iek5 en ,lu!r hebb5 d]gelijke ton5 van hun in/rum5t do5 kl9k52 9 ge5 tijdp]k d] ,*ri/elijke kultuur-ges*i$5is heeft de /em d] z$elijke vrijheid geheel gezweg53 ma> de &]e opvatt+ heeft deze nieuw]e telk5s ov]/emd en de oude z$elijkheid heeft zi* als de kett]mee/] d] nieuwe g$rag54 ,goe!'s ,fau/ v]toont deze lev5sle] op de mee/ kl>e wijze 9 het di*t]lijke beeld4 ,de ,fau/ is e5 kultuurboek1 wa>9 niet sle*ts de gee/ van ,goe!1 ma> vooral de gee/ d] aangevang5 ,neg5ti5de ,eeuw zi* spiegelt4 ,de di*t] van ,fau/ heeft d5 ov]gang tot d5 nieuw5 tijd 9 zi* meegeleefd en de groote revolutie gadegeslag54 ,nu is zijn g$i*t bre$ geword51 encyclopa$is* van opzet1 da> het d5 nieuw5 m5s* v]toont 9 zijn z$elijk /rev5 en dit /rev5 na> alle zijd5 ontwikkelt3 de nieuwe z$elijkheid heeft ha> v]h\d+ tot /aat en maats*appij1 kun/1 natuur en godsdi5/4 #c4 ,het besluit tot dad54 ,9 d5 beg9ne 0 de ,daad1 zoo heeft re$s 9 zijn /ude]cel ,fau/ gefilos(e]d4 ,er /aat ges*rev53 9 d5 beg9ne 0 het ,woord1 ma> het woord kon hij zoo hoogelijk niet v]e]52 ev5m9 de r$e1 ook niet de kra*t4 ,het z$elijk /rev51 wa>9 hij ,mefi/o zal te bov5 kom51 zal voor ,fau/ be/aan 9 het uitoef55 van de lev5de daad4 ,9 het e]/e ,fau/-g$i*t ov]he]s*t de negatie1 ,mefi/(eles4 ,fau/ wordt er door ,mefi/o geleid en geeft zi* aan zijn insprak5 ov]2 alle5lijk bewa>t hij zi*zelf teg5 di5 leidsman1 zoodat hij nooit t5 ond] gaat4 ,zijn lev5 is nog bewog5 door d5 lev5snood2 de passie ov]he]s*t1 de lev5sgang is v]wild]d4 ,dit is de noodw5dige aanvang van elk z$elijk lev53 het lev5 beg9t 9 laagte/& en gaat door het heilsgemis na> het heilsbezit1 ev5als 9 ,c>lyle's ,s>tor ,res>tus ,pr(essor ,teufelsdrkh door het ,ev]la/+ ,no he5 moet om het ,ev]la/+ ,yea te b]eik54 ,ma> hi]mee is het lev5 niet v]lor53 zijn de negatieve wat]5 doorkliefd1 dan komt het s*ip 9 positiev5 /room4 ,mefi/o heeft zi* aan ,fau/ onma*tig gemaakt1 doordat ,fau/ 9 de volgzaamheid aan zijn leidsman1 zi*zelf teg5 hem heeft va/geh\d51 de w$d5s*ap op ge5e wijze v]liez5de4 ,e9delijk is het positief beg9sel 9 ,fau/s natuur voldo5de tot eig5 kra*t van dad5 g]ijpt1 zoodat ,mefi/o niet me] d5 weg behoeft aan te wijz51 do* alle5 als ,fau/'s di5a> kan blijv5 g$uld4 ,9 het twe$e poem is ,fau/ zijn eig5 mee/] en betre$t door eig5 /rev5 d5 weg van het lev5%eil4 ,fau/'s moraliteit is dus3 zi*zelf te zijn1 en het aktueel beg9sel van zijn /rev5 is het besluit tot de lev5de daad4 ,de daad is uit+ d] inw5dige aktiviteit2 9 ha> betoont de m5s* zi*zelf2 zij is niet wat de oude moraliteit b$oelt3 e5 g$rag+ ( w]k volg5s de z$ewet2 ge5 w]k d] dankba>heid ( wat ook1 wa>bij e5 h&el+ uitgevo]d wordt1 die re$s tevor5 0 voorges*rev5 9 e5 kodex van deugdw]k52 ne5 ma> de daad als getuig5is4 ,de dad5 wa>toe ,fau/ besluit1 zijn pure uit+5 van inw5dig5 drang2 zij zijn niet te vor5 bij e5ige z$elijke wetgev+ bepaald2 zij zijn de betoon+5 van d5 z$elijk5 m5s* die zijn moreele p]soonlijkheid doet geld53 dit a>degebi$ v]s*aft nog ruimte tot groote dad52 tot het do5 van ko5e en v]baz+wekk5de w]k5 voel ik de kra*t4 ,miss*i5 a*t m5ige5 zulke ideele moraliteit ge5 degelijke z$elijkheid te zijn4 ,het s*ijnt ( het ,fau/-poem het li$ is van d5 ae/hetis*5 m5s* ,goe!1 die zi*zelf bez+t4 ,m5 wil e5 me] geikte deugd4 ,het besluit tot dad51 niet e5s tot bepaalde en als z$elijk go$ voorges*rev5e1 ma> het besluit tot zelf-uit+ 9 de daad s*ijnt d5 m5s*51 die aan konv5tioneel] deugd gew5d zijn1 nevelig en onbe/emd4 ,zij begrijp5 niet dat er ge5 vru*t5 zijn dan uit de groeikra*t van d5 boom en dat er ev5m9 deugd51 pli*t51 w]k51 z$elijke h&el+5 zijn dan als lev5sopwell+ van e5 m5s*5h>t zelf4 ,er is miss*i5 voor e5 dogmatis* v]/& ge5 h\va/ aan e5 z$elijkheid1 die van b9n5 /amt1 gelijk er e5 ze] gemakkelijk h\va/ is aan z$elijkheid1 die e5 be/a&e wetgev+ opvolgt4 ,de ,muzelman heeft aan zijn trias van aalmoes do51 bidd51 va/51 e5 algeme5 begrijpelijk] deugdsy/eem1 dan de ,g]maans*e /rev] aan zijn besluit tot de l\t]e daad4 ,dit v]h9d]t niet dat de z$elijkheid 9 laat/g5oemd5 vorm de w>e is4 ,aan ,fau/'s besluit tot daad 7het positief moreel pr9ciep7 gaat vooraf het b]\w4 ,het b]\w is de reaktie na het v]blijf 9 de wild]nis4 ,als de negatie is doorgemaakt1 blijft e5 nijp5d gevoel van leegheid ov]2 de m5s* beseft de laagte1 wa>9 hij heeft geleefd en klaagt zi*zelf aan om zijn v]bl9dheid4 ,deze negatieve moraliteit volgt op het negatieve lev5sg$rag en is de we]slag op ,mefi/(eles' leid+1 de t]ugs*rik na de zelfh]k5n+4 ,het ,pitisme z\ dit z$elijk mom5t1 het b]\w van ,fau/1 hebb5 do5 aanzwell5 tot ho(dbelang2 9 litt]atuur kon het 9 't bre$e gexploite]d word5 als tijdp]k van zelfv]wijt en zelfontr$d]+2 de ,zev5ti5d' ,eeuws*e moraal al?ans _h met voorliefde op deze negatieve zijde van het z$elijk lev5 de s*ril/e li*t5 geworp5--,goe! is te ze] m5s*kundig om het b]\w te ontk5n5 9 zijn heilzame w]k+1 te s*oon van gee/1 dan dat hij er zwa>d] gewi*t aan gaf dan als ov]gang uit lag] tot hoog] lev5s/&4 ,het b]\w van ,fau/ wordt ond]vond5 9 de diepte van het na> b9n5 geke]de bewu/zijn1 aanva>d als krisis des inw5dig5 lev5s4 ,zoo vol/aat ,goe! ook met e5 fijnvoelige v+]wijz+1 die d5 begrijp]s g5oeg is3 9 d5 aanvang van het twe$e ,deel spreekt ,aril tot de gee/53 br5gt d5 grimmig5 /rijd zijns h>t5 tot ru/1 v]wijd]t de s*]pe pijl5 van zijn zelfv]wijt2 en re9igt zijn inn]lijk van doorleefd5 s*rik4 ,hi] is het gee/elijk h]/el van ,fau/ geteek5d4 ,en als hi]mee de negatieve faze zijns lev5s 7de wild]nis7 voorbij is1 zie6 da> ontwaakt e5 kra*tig besluit om volh>d5d na> d5 hoog/5 lev5s/aat te /rev54 #d4 ,de klassieke bes*av+ als le]s*ool4--gee/elijke vorm+4--de idee d] s*oonheid4 ,fau/ heeft dan beslot5 tot de z$elijke daad1 d4 i4 tot de betoon+ zijns inn]lijk5 wez5s4 ,en wa>9 deze ook be/a--e5 /rev5 re*t/reeks na> het absolute1 gelijk hem e5maal v]vulde1 is niet me] te wa*t53 hij getuigt dat het gee/5li*t hem heeft v]bl9d1 en roept nu uit3 d5 wat]val1 die het rotsrif doorbrui/1 bes*\w ik met to5em5de vreugd2 9 duiz5d en me] dan duiz5d /room5 giet hij zi* uit al n$]/ort5de1 zijn s*uim 9 de lu*t spatt5d4 ,die spiegelt het m5s*elijke /rev5 af2 ov]pe9s hem en begrijp dat wij het lev5 hebb5 9 d5 kleurig5 we]glans d] zon4 ,de wat]val w]pt zi* 9 de a>ds*e w]eld1 en we]kaat/ 9 zijn /ral5 het zonli*t1 zond] het li*t te gemoet te /rev53 zoo zal ,fau/ do52 hij zal zijn drang na> het absolute v]w]kelijk5 9 de li*t5de dad5 van zijn h>t4 ,ziehi] zijn weg4 ,fau/ zoekt op di5 weg te kom52 ma> hoe8 ,wij v9d5 hem aan het keiz]lijk h( g5oodigd weg5s d5 roem zijn] gele]dheid4 ,het keiz]lijk aanzoek heeft hij opgevolgd 9 de hoop alda> geleg5heid te v9d5 tot heilzame dad54 ,ma> het is niet 9 deze omgev+ dat hij slag5 zal4 ,de toe/& van het ,keiz]rijk is v]re van fraai2 uit]lijk vol glans is het rijk inn]lijk kra*teloos en v]vall52 de keiz] zelf leeft voor het g5ot 9 de groot/e v]kwi/+ en de s*atki/ is tot d5 bodem geleegd4 ,fau/1 die nog na> zijn weg zoekt1 moet 9 deze omgev+ tot inzi*t kom51 dat de z$elijke daad des m5s*5 vrij is teg5ov] alle be/a&e ord5+4 ,voor d5 ,jood uit ,jezus' tijd is het godsdi5/ig volks-in/ituut de sfe]1 die het z$elijke bepaalt2 voor d5 oud-,indir de ka/e2 voor d5 ,griek het /aatsv]b&1 zoodat hij z$elijk m5s* is 9 dit opzi*t1 dat hij zijn arbeid doet voor het /aatsgeheel4 ,de ,middel-,eeuw]1 ov] 't algeme5 g5om51 a*t zi* z$elijk h&el5d volg5s voors*rift van en 9 di5/ aan de k]k4 ,zijn b>mh>tigheid1 e$/r\w en g]e*tigheid zijn e5 v]pli*t+1 die de k]k hem oplegt4 ,voor ,fau/ e*t] zal al zulke in/ell+ wegvall54 ,ge5 be/a&e ord5+ zal als v]pli*t5de ma*t zi* aan hem voordo53 9 de sfe] van het keiz]rijk valt voor hem niets van z$elijke beteek5is uit te ri*t54 ,tegelijk blijkt hem1 dat deze keiz]lijke /aatsord5+ 7en da>mee alle in/ituut7 de e*te nood5 d] geme5s*ap niet l5igt1 en e5 van bov5 opgelegde figuur is1 die met het w>e lev5 d] volk]5 9 ge5 v]b& /aat4 ,wie z$elijk w]k5 wil1 doe het niet t5 di5/e aan e5ige in/ell+ ( organisatie1 ma> doe het voor de m5s*elijke s*>e1 dat is voor het gemo$ d] m5igte1 want dit is voor z$elijke weldad5 ontvankelijk4 ,ma> om tot ma*tige dad5 bekwaam te zijn moet ,fau/ e5 s*ol+ doorloop54 ,het /rev5d 9 w]k+ zijn 7/reb5d si* bemh57 moet voortkom5 uit e5 welgeord5d5 en ev5r$ig5 gee/1 want &]s is het w]k *aotis*1 vormeloos4 ,fau/ moet nu niet 9 e5 wild]nis rondwad51 ma> zi* e5 weg ban5 9 het lev51 en de di*t] van ,fau/ a*t1 dat hi]toe ge5 bet]e s*ol+ is dan het v]ke] met de klassieke ,grieks*e kultuur en h>e s*oonheid4 ,door deze zal ,fau/ de mateloo%eid van zijn /rev5d5 drang te bov5 kom5 en di5 l\t]54 ,imm]s1 zooals het mod]ne1 ,g]maans*e1 romantis*e /rev5 zi* uitleeft1 zoo wil het ,grieks*e zi* inh\d54 ,w]!r is de romantis*e m5s*1 subjektief en onbegr5sd 9 zijn a&o5+52 ma> hij z\ 9 de ,grieks*e zelfbepal+ tot vru*tba>heid zijn gekom51 t]wijl hij zond] deze kwam tot ond]gang4 ,fau/ zal niet als ,w]!r lijd51 ma> hijzelf weet welke le]s*ool hij behoeft4 ,het v]ke] van ,fau/ aan het keiz]lijk h( wordt bekroond met e5 mask]ade1 wa>9 de kra*t5 en faktor5 van het m5s*elijk lev5 en d] maats*appij 9 symbolis*e ge/alt5 word5 v]toond3 e5 s*\wspel1 wa>9 ,fau/ e5 teg5ge/elde h\d+ aanneemt1 dan die hij 9 het lev5 wil vo]53 hij is er w]klooze toes*\w]4 ,de keiz] ziet de fraaiheid van de v]toon+1 ma> de aldus gesymbole]de w]kelijkheid heeft veel ons*oons en op 't e9de gaat de geheele mask]ade 9 vlamm5 op4 ,de keiz]1 wi5s lu/ na> s*oone v]toon+ aldus ont/ok5 is1 wil zi* nog me] v]mak5 en w5s*t het mee/ uitgezo*te voorbeeld van m5s*5s*oon te zi5 v]toond3 ,p>is en ,hel5a uit het dood5rijk te voors*ijn g]oep51 moet5 voor zijn oog5 v]s*ijn56 ,deze v]toon+ is voor hem niet me] dan e5 li*tz9nig amusem5t4 ,ma> 9 ,fau/ heeft de g$a*te aan de klassieke s*oonheid1 9 ,hel5a v]teg5woordigd1 e5 horizont van inzi*t geop5d4 ,hijzelf zal na> de diepte d] w]eld afdal5 en door de ma*t zijns gee/es de ,hel5a-ge/alte te voors*ijn roep54 ,wa>he5 zal hij afdal58 ,m5 daalt sle*ts 9 zi*zelv5 af en deze afdal+ heet de bez9n+1 ma> de bez9n+ br5gt d5 bez9n] tot de algeme5e grond5 wa> het lev51 wa> elk gee/eslev51 ontspr+t4 ,9 de di*t]lijke voor/ell+ heet5 deze grond53 de ,mo$]s en van h5 wordt met ple*tig geluid v]zek]d3 god9n5 tron5 v]hev5 9 hun e5zaamheid2 rondom h5 is alle ,ruimte opgehev51 ge5 ,tijd is da>2 ov] h5 kan niet gesprok5 word53 de ,mo$]s zijn zij4 ,welke weg leidt tot h58 ge5 weg6 ,de weg tot h5 gaat 9 het onbetr$5 en niet te betr$5 gebi$2 door ge5 navraag v9dba>3 zijt gij b]eid8 ge5 slot5 en ge5 gr5dels behoev5 wegges*ov52 door e5zaamh$5 wordt gij he5 g$rev53 hebt gij begrip van het v]lat5e en van de e5zaamheid8 ,het is ,mefi/(eles1 die deze aanwijz+ geeft1 en zij is gegev5 uit zijn zi5swijs3 de lev5sdiepte geldt voor hem niet2 ma> met kloeke v]zek]dheid antwoordt ,fau/3 9 uw ,niets hoop ik het ,al te v9d54 ,wanne] het aan ,fau/ gelukt om uit de diepe bez9n+ op het lev5 de idee d] s*oonheid op te roep51 /aat hij aan d5 aanvang zijn] gee/elijke s*ol+4 ,wat hij g$aan heeft is bij zi*zelf de noodzaak en onmisba>heid d] le]s*ool va//ell51 die hij doorloop5 moet4 ,uit de diepe grond5 zijns lev5s br5gt hij de idee d] s*oonheid te voors*ijn1 ma> de en?\sia/e omhelz+ da>van w]pt alsnog de idee zelve 9 v]brijzel+4 ,fau/ v]lie/ ,hel5a t]wijl hij ha> aangrijpt4 ,niet als bloote g$a*te li*t5d voor hem uit1 do* als duurzame lev5s]v>+ moet de s*oonheid aan zijn be/aan deelnem53 da>toe neme ,fau/ de klassieke bes*av+ 9 zi* op3 het huwelijk met ,hel5a zal hem tot de z$elijke daad bekwam54 ,ma> de klassieke bes*av+ moet re*t begrep5 word54 ,ook zij heeft ha> excess5 en v]w>r+54 ,ge5 kultuur is feitelijk volmaakt1 en het is niet me] dan de gee/ en de idee d] klassieke bes*av+1 welke ,fau/ zi* eig5 make4 ,hij moet zi* bes*]m5 teg5 de spookge/alt51 die ook hi] zi* voordo52 9 de ,klassieke ,walpurgisna*t moet hij tot het inzi*t kom51 dat niet ov]al wa> ,griek5l& is ,hel5a woont4 ,niet de spooka*tige fantasie1 die griffio551 sf9x51 sir551 c5taur51 pygmaen en wat half-di]lijks er me] zij1 voortbra*t--ma> de kl>e en zuiv]e gee/1 die de ge/alte van ,hel5a opriep1 is de w>e gee/ d] ,grieks*e bes*av+4 ,om ,fau/ rond te leid5 9 de spok5w]eld1 da>toe is ,homunculus1 e5 kun/matig m5s*je1 9 *emis*e retort5 bew]kt1 voldo5de3 voor zijn huwelijk met ,hel5a drage hij zelf zorg4 #e4 ,het huwelijk van ,fau/ en ,hel5a4 ,h>monie en maat4 ,de s*oonheidsz9 is van het gee/eslev5 e5 integre]5d deel4 ,ge5 gee/eslev5 is gaaf zond] deze4 ,aan de oude z$elijkheid heeft de s*oonheidsz9 ontbrok52 de ,calv9i/ heeft nooit beseft dat er v]b& is tuss*5 het go$e en het s*oone4 ,de !ologis*e1 me*anis*e aanleg van het ,zev5ti5d' ,eeuws*e d5k51 sluit d5 s*oonheidsz9 e] buit5 dan 9 zi*4 ,het ,pitisme is vaak vij&ig ge/emd teg5ov] hem1 da> het de w]eld v]w]pt2 zelfs ,sp9oza heeft zi* zev5ti5de-eeuw] betoond door van hem niet te gewag54 ,onze groote s*ild]kun/ heeft ge5 v]b& geh\d5 met het z$elijk bewu/zijn des volks1 en het z$elijk bewu/zijn heeft zi* niet geop5d voor de kun/ no* voor de ae/hetis*e ontro]+4 ,e]/ het gesla*t1 wa>toe ,goe! behoorde1 begreep het v]b& tuss*5 s*oonheid en lev5sbe/emm+4 ,fau/ tre$t 9 het huwelijk met ,hel5a1 en dit huwelijk is e5 noodzaak tot zijn volmak+4 ,het is hi] niet te do5 om e5 ae/hetis*e bes*av+ 9 de plaats d] e?is*e1 e5 opp]vlakkig s*oonheidsbehag51 dat met de diepe grond5 des lev5s zi* niet afgeeft4 ,zulk ae/heticisme1 dat de kun/ tot zijn godsdi5/ heeft1 is 9 de ,neg5ti5de ,eeuw opgekom52 ma> het huwelijk van ,fau/ en ,hel5a heeft diep]e wa>de3 het is de s*ol+ 9 de klassieke kultuur1 de vorm+ van d5 z$elijk5 m5s* door h>monie1 kla>heid en inn]lijke orde4 ,fau/ heeft aanrak+ met d5 gee/ d] ,grieks*e bes*av+4 ,het huwelijk met ,hel5a is voor d5 z$elijk5 m5s* noodig1 omdat hij1 na> de nieuwe opvatt+1 de wet zijns eig55 wez5s te v]vull5 heeft4 ,moet de m5s* zi*zelf v]w]kelijk51 dan loopt hij da>bij het geva> e5] r$elooze emancipatie en afzond]+ uit het geheel4 ,zoo hij de nieuwe moraal als e5 wil tot ma*t opvat en me5t1 dat aan zijn eig5 wil alles geoorlo(d is1 w>e het bet] dat hij nog ond] het toezi*t d] oude wetgev+ /ond4 ,met d]gelijke ,nietzs*iaans*e op de spits drijv+ zijn] individualiteit is de wond]b>e h>monie des be/aans v]brok54 ,wie sle*ts eig5 ma*t erk5t is tyran en tyrannise]t de w]eldorde1 9 welke wij omvat zijn en wa>9 ons lev5 r$elijkheid bezit4 ,jui/ da> de w]eld-orde 9 ons bewu/zijn inwoont zijn wij onszelf t5 wet4 ,zoo behoort de m5s* d] nieuwe moraliteit van de idee d] orde en h>monie doordrong5 te zijn4 ,ge5 wild-romantieke vrij-ma*tigheid be/ure zijn dad54 ,de /ud5t1 die 9 ,fau/'s /ude]cel kwam v]kondig51 dat hij p]soonlijk het sup]ieure subjekt d] w]eld 01 en dat het op- en ond]gaan d] zon van zijn d5k5 afh+1 v]toont de nieuwe moraliteit als k>ikatuur4 ,ma> ,fau/ zal inn]lijk rijp5 en zi* van de idee van orde en wet doordr+51 opdat zijn /rev5 niet romantis* zij4 ,het altijd-dur5de /rev5 gaat v]lor51 zoo da>aan de ru/ d] zelfbehe]s*+ ontbreekt2 de fantasie v9dt willekeurige sl+]weg5 ma> niet d5 weg tot het doel4 ,zoo moet het /rev5 zi* s*ol5 door de s*oonheid1 die niet &]s is dan de ev5r$igheid en algeme5e orde d] w]eld4 ,griek5l& heeft de w]eld als kosmos opgevat4 ,de s*oonheidsz9 is uit ,griek5l& gebor54 ,ov]al ligg5 zijne voorteek55 v]spreid3 ,indi1 ,egypte1 ,assyri1 ,babel1 ,isral1 ,pho5ici1 ,g]mani zijn vol voorteek55 die de geboorte van d5 s*oonheidsz9 aanzegg52 ma> e]/ ,hellas heeft de s*oonheid gewet5 en het vormelooze v]worp5 voor de erk5n+ van h>monie en maat4 ,e]/ ,hellas heeft dit inzi*t tot beg9sel e5] geheele kultuur gemaakt4 ,dit is dus de vru*t van ,fau/'s s*ol+ door de klassieke kultuur1 dat hij le]t inn]lijk maatvol zijn1 en dat zijn /rev5de w]kzaamheid da>door planmatig en doelmatig wordt4 ,ma> het huwelijk met ,hel5a is le]s*ool en niet me]4 ,ev5m9 als e5 le]s*ool is het tot be/5digheid bes*ikt4 ,zal ,fau/ tot uitvo]+ d] z$elijke daad kom51 dan moet dit huwelijk a*t] hem ligg51 al is ook de le]+1 da>9 ond]gaan1 van blijv5de beteek5is4 ,zoo zi5 wij ,hel5a aan ,fau/'s arm5 ontz9k54 ,wat zij hem v]wekt heeft is de pozie4 ,imm]s deze is niet &]s dan maatvolle g$a*te en ,goe! noemt ha> ,eu=ion4 ,voor hem 0 de pozie niet e5 kun/vol spel1 ma> e5 inn]lijk v]mog51 om het lev5 en de w]kelijkheid als e5 kun/w]k te zi5 en te belev52 zij 0 hem e5 s*epp5de ma*t1 die zi* uitte 9 d5k5 en do54 ,zal ,fau/ tot z$elijk5 w]k] word51 dan moet hij door de pozie bezield zijn tot di5/ aan de w]eldorde en door ha> tot maatvolle wij%eid zijn bekwaamd4 ,deze vru*t zal blijk51 wanne] de huwelijk/ijd met ,hel5a voorbij is2 tijd5s het huwelijk zal zij hem v]s*ijn5 als li*t5de beeld4 ,de li*t5de ge/alte ,eu=ion1 9 het huwelijk van ,fau/ en ,hel5a v]wekt1 bl9kt voor beid] v]wond]de oog51 ma> gaat als e5 meteoor voorbij1 wa>na ook ,hel5a's oog5blik van v]s*eid5 is gekom54 ,wanne] zij aan ,fau/ ontz9kt1 blijv5 als a&5k51 kle$1 mantel en li] a*t]4 ,dit beteek5t dat de nieuwe z$elijkheid de spor5 bewa>t van h>e s*ol+ 9 de klassieke kultuur1 ma> dat zij to* e5 &]e is1 zelf/&ig1 en uit ha> le]s*ool is v]rez5 als e5 vrije ma*t1 /i*t/] h>] eig5 bes*av+4 #f4 ,/i*t+ e5] vrije w]eld4 ,wa>de en onto]eik5dheid d] z$elijke daad4 ,het one9dig /rev51 ,g]maans* van oorsprong ma> geadeld 9 de le]s*ool d] klassieke bes*av+2 de z$elijke zelfbetoon+1 door het besef van maatvolle orde v]held]d--ziehi] d5 weg van ,fau/3 op deze wijze zal hij zijn ,mefi/(eles te bov5 kom54 ,ma> wa>9 be/aat het dat ,fau/ ,mefi/o te bov5 komt8 ,indi5 hij 9 het z$elijk /rev51 dat to* ook na> bepaalde doele9d5 uitgaat bevr$igd wordt1 is dan de one9dige drang1 deze ri*t+ na> het ,absolute1 niet t* v]loo*5d8 en wie heeft dan ov]wonn53 ,fau/1 die bewe]de met niets te zull5 bevr$igd zijn1 ( ,mefi/o die da> al te gemakkelijk5 raad op wi/8 ,ziehi] de vraag1 die de ontknoop+ van het ,fau/-drama behe]s*t4 ,de z$elijke daad1 die ,fau/ uitvo]t is groots*1 bov5al zoo zij 9 ha> symbolis*e beteek5is doorzi5 wordt4 ,mijn oog 0 g]i*t1 zoo spreekt ,fau/1 na> de hooge zee2 zij zwol op om 9 zi*zelve omhoog te /rev5--dan zonk zij 9 en s*udde ha> golv5 om da>m$e de bre$te d] vlakke oev]s te be/orm54 ,en dat v]droot mij1 gelijk de ov]mo$ door zijn h>t/o*telijk opgezweept5 z9 d5 vrij5 gee/1 die sle*ts het re*t wa>de]t1 erg]t4 ,ik a*tte het toeval1 s*]pte mijn oog3 de golf /ond op en rolde dan t]ug1 trok weg van het trots* b]eikte doel2 het oog5blik komt en hij h]haalt zijn spel4 ,dan sluipt hij we] aan op duiz5d plaats51 de onvru*tb>e1 om ov]al onvru*tba>heid uit te /rooi54 ,het is e5 zwell5 en to5em5 en uit/ort5 ov] het woe/e gebi$1 en dan w$] t]ugtrekk5 en er is niets volvo]d4 ,mij beang/igt dit s*\wspel tot v]twijfel+2 doellooze kra*t van b&elooze elem5t56 ,hi] waagt mijn gee/ het bov5 zijn ma*t te /rev53 hi] wil ik /rijd5 en hi] wil ik ov]w9n56 ,en dit is mogelijk3 zoo vlo$5d als zij is1 golft de zee langs elk5 heuvel he52 al beweegt zij zi* nog zoo ov]mo$ig3 e5 g]+e opgeworp5 hoogte we]/aat ha> trots en e5 g]+e diepte trekt ha> ma*tig tot zi* ne]4 ,to5 heb ik snel 9 mijn gee/ het plan gevormd3 v]w]f het ko/elijk g5ot om de he]s*zu*tige zee van d5 oev] af te sluit51 het gebi$ di] vloei5de massa 9 te krimp51 en ha> diep b9n5wa>ts t]ug te dr+5 9 ha>zelf4 ,van s*r$e tot s*r$e heb ik mij het plan voor d5 gee/ g]oep53 dit te volvo]5 is mijn w5s*1 waag het de uitvo]+ te bevord]54 ,fau/ wil de zee aan b&5 legg5 en het onvru*tba> zeegebi$ h]s*epp5 tot vru*tba> l&2 da> wil hij e5 door m5s*5 v]ov]de woonplaats /i*t51 e5 vrij5 grond voor e5 vrij volk1 dat zi* 9 vrije w]kzaamheid oef5t4 ,het veld zal vru*tba> zijn1 e5 l& als e5 p>adijs2 laat aan zijn buit5kant de vlo$ d5 dijk be/orm53 de sam5w]k+ e5] s*>e is haa/ig b]eid om de kle9/e s*eur te v]sp]r54 ,de symboliek dez] ,fau/is*e daad is duidelijk3 de zee is de negatie d] vru*tb>e a>de2 t]wijl deze uit e5 onbegr5sd5 lev5sdrang het lev5 voortbr5gt1 plant1 di] en m5s* ontspruit5 doet1 en uit ha> s*oot de delf/(f5 opw]pt--doet de zee niets dan v]zwelg52 9 ha> diepte s*uil5 mon/]s en de kolk van geva> blijft zij voor i$]1 die zi* op ha> b$riegelijke vlakt5 waagt4 ,de zee is het v]/or5d elem5t2 zij is de ,mefi/(eles 9 de a>ds*e s*epp+2 van d5 o]-*aos ov]geblev54 ,nu zal ,fau/ de zee t]ugdrijv54 ,z9rijke daad6 ,ziehi] het heilsw]k1 9 eig5 gee/elijke vrijheid uitg$a*t en volvo]d1 geheel &]s dan de go$e w]k5 voorges*rev5 door e5 gekodifice]de moraal4 ,deze daad beteek5t ,fau/'s ov]w9n+ ov] ,mefi/(eles4 ,e5 bekoorlijk taf]eel s*ild]t het welslag5 dez] daad van ,fau/3 e5 vroeg] s*ipbreukel+1 e5maal aan deze ku/ gespoeld en v]pleegd 9 de hut van ,philemon en ,baucis zoekt nu1 j>5 lat]1 zijn weldo5]s op1 en aans*\wt van hun 9 't du9 geleg5 woonplaats af1 ge5 zee ma> e5 vru*tba> l&3 hetge5 u grimmig mi%&eld heeft1 de zee met ha> s*uim5d wilde golv51 ziet gij 9 e5 tu9 h]s*ap53 e5 taf]eel als e5 p>adijs6 ,ko5e kne*t5 van v]/&ige he]5 groev5 en dijkt5 de zee 91 v]m9d]d5 ha> re*tsgebi$ en w]d5 he]s*] 9 h>e plaats4 ,zie to* hoe weide naa/ weide gro5t1 beemd1 tu91 w\d en dorp6 re*ts en l9ks ov] groote uitge/rek!id is het gebi$ di*tbevolkt6 ,ma> is ,fau/ nu voldaan8 en heeft 9 deze daad zijn one9dige drang1 d4 i4 zijn drang na> het ,one9dige v]vull+ gevond58 ,indi5 ja1 dan is e5]zijds ,mefi/(eles ov]wonn51 omdat niet 9 de v]lokk+5 van dez51 ma> 9 ,fau/'s eig5 gevond5 en ges*ap5 taak zijn drang v]vuld is4 ,mefi/o heeft ,fau/ 9 de wild]nis gevo]d44 ,nu heeft hij zelf uit de wilde zee e5 bewoonba> en vru*tba> l& ges*ap56 ,&]zijds heeft to* ,fau/ e5 voldo5+ gevond5 b5$5 het ,one9dige4 ,e5maal heeft hij het wez5 d] w]eld gezo*t met het d5k5d intellekt2 de magie is door hem te hulp g]oep52 hij heeft d5 dood gewild om langs dez5 weg 9 de eeuwige wa>heid 9 te dr+52 diep en ontro]5d 0 de kla*t ov] zijn onv]mog52 9 zijn ongeles*t5 k5dor/ dreigde hij te zull5 bezwijk51 en heeft gezwor5 dat niets hem ooit z\ bevr$ig53 zal ik ooit g]u/ge/eld mij ne]legg5 op het b$ d] l$igheid1 dan zij het tegelijk met mij t5 e9de2 kunt gij mij zoo belieg5 dat ik mijzelf behaag1 mijn laat/e dag zij aangebrok52 zal ik tot het oog5blik sprek53 blijf to* want gij zijt s*oon g5oeg1 dan wil ik te gronde gaan4 ,fau/ is voldaan4444 ma> zo dat hij het niet is4 ,dat is3 hij heeft de daad g$aan die de mee/ zuiv]e omzett+ is van zijn one9dig5 drang 9 de a>ds*e omgev+4 ,ma> deze daad is op elk oog5blik nog sle*ts e5 betrekkelijke uitdrukk+ van zijn drang1 en om ha> voll$ig te d5k51 d5kt hij ha> v]l5gd 9 het toekom/ige4 ,bov5di53 aan het w]k zelf heeft ,mefi/(eles deel en zoo is het e5 onvolkom5 w]k4 ,wat dit laat/e aangaat3 9 het w]k m5gt zi* onre*t2 dus h\dt het e5 bewijs zijn] onvolmaak!id 94 ,de ,fau/-di*t] s*ild]t deze ong]e*tigheid 9 d5 aanval van ,mefi/o met drie geva>lijke gezell5 op het huisje van ,philemon en ,baucis4 ,fau/ erg]t zi* aan het oud-modis* klokgeb5gel1 wa>me deze oudjes nog /e$s d5 v]l$5 tijd di554 ,hij heeft hun 9 't nieuwe gebi$ e5 bet] won+ en welv>5d] l&go$ aangebod52 ma> vond sle*ts weig]+4 ,mefi/o volgt ,fau/'s w5k op eig5 mani] en4444 de hut gaat 9 vlamm5 op1 t]wijl de bewon]s omkom54 ,voor ,fau/ geeft deze h&el+ /( tot bepe9z+4 ,ook de w]k5 van z$elijke beziel+1 na> bepaalde doele9d5 uitga&1 kunn5 de eeuwigheidswa>de van d5 m5s* niet v]vang52 zij zijn e9dige groo!d51 heilzame do* begr5sde gewro*t5 en zij h\d5 d5 m5s* b9n5 zijn e9dige lev5svoorwa>d5 beslot54 ,ev5m9 als de op/apel+ d] wet5s*appelijke resultat51 b]eikt de v]m5igvuldig+ d] z$elijke dad5 het eeuwige4 ,wa> de ,wagn]s jui*5 zijn de ,fau/5 onvoldaan4 ,dat de z$elijke h&el+5 d5 m5s* niet v]goddelijk5 bewij/ het onre*t dat ongewild ook da>9 b9n5sluipt4 ,to* heeft ,fau/ zijn weg gevond54 ,ma> de weg is niet het doel1 do* het middel4 ,na de s*ol+ door de oude kultuur heeft hij 9 e5 nieuwe z$elijkheid zi* tot het hoog/e voorb]eid4 ,nog is1 gelijk wij zag51 ,mefi/(eles niet geheel ov]wonn54 ,9 beg9sel is zijn ma*t ov] ,fau/ gebrok51 hi]me dat ,fau/ 9 de z$elijke daad zijn w>e zelf v]w]kelijkt4 ,niet me] leid] ma> di5a> van ,fau/ is hij1 ma> ook 9 deze v]h\d+ is hij nog de m$gezel4 ,weldra doet zi* het v]/or5d elem5t zijns p]soons aan ,fau/ geld52 want re$s 9 d5 proloog 9 d5 hemel is deze onontkoomb>e wa>heid ov] h5 uitgesprok53 de m5s* dwaalt zoolang hij /reeft4 ,voor d5 /rev5d5 m5s* is er ge5 mogelijkheid om de negatie1 de v]/or+1 het kwaad1 d5 ,mefi/(eles te niet te do5--zoolang hij /reeft4 ,ma> 9 beg9sel is hij1 zoodra zijn /rev5d5 wil zi* v]heft1 hem te bov54 ,nu nad]t tot d5 oud geword5 ,fau/ e5 ge/alte1 die lang afwezig is geblev51 ma> to* op hem gelo]d heeft zoolang ,mefi/o met hem g+3 de ,zorg4 ,is iem& hi]8 vraagt ,fau/4 ,de vraag v]eis*t e5 ja1 antwoordt zij4--,en gij wie zijt gij dan8--,ik b5 nu hi]4--,v]wijd] u6--,ik b5 t] re*t] plaats4--,neem u 9 a*t6 zegt ,fau/1 en spreek ge5 toov]woord6 ,en zij3 al z\ mij ge5 oor v]nem51 to* we]kl9k ik 9 de h>t52 op weg51 op de zeeto*t5 b5 ik de /e$s beang/ig5de m$gezel4 ,/e$s gevond51 nooit gezo*t1 ik wordt gevleid en gevloekt4 ,hebt ge nooit de zorg gek5d8 ,uw ma*t erk5 ik niet roept ,fau/ ha> toe1 ma> zij blaa/ ha> adem ov] hem uit en ,fau/ wordt bl9d4 ,hij buigt zi* niet voor de teg5/&/]1 zooals hij zi* niet buigt voor ,mefi/(eles2 hij is zi*zelf en h&elt uit aanspor+ van zijn eig5 wez51 ma> tegelijk v]vult hem zijn groots*e daad met onbevr$igdheid4 ,nog heb ik mij niet opgewor/eld tot de vrijheid roept hij uit2 en3 de m5s* doorreize zijn a>ds*5 dag2 als gee/5 spok5 ga hij zijn vrij5 gang4 ,9 het voorts*rijd5 v9de hij sm>t en geluk1 hij1 onbevr$igd elk oog5blik4 ,de bep]k!id van zijn kunn5 en het te-kort van zijn z$elijk /rev5 wordt aan d5 m5s* te ond]v9d5 gegev5 door de ma*t1 die zi* teg5ov] hem /elt4 ,ma> 9 zi*zelf v9dt hij zijn /rev5 en de gee/elijke kra*t1 die hem da>bij geleidt4 ,fau/ wordt door de zorg we]/aan1 ma> 9 zi*zelf beseft hij d5 a&rang tot voortzett+ zijn] groots*e daad en voor zijn inn]lijke oog5 spiegelt het vizio5 d] voltooi+4 ,t]wijl ,mefi/o's gezell5 bezig zijn het graf te delv51 wa>9 hij ,fau/ hoopt te vang51 7want v]nietig+ a*t hij het e9de ook van dit lev571 hoort de bl9dgeword5 /rev] 9 het geklank d] spad5 het w]k d] arbeid]s1 die hij g]oep5 heeft4 ,imm]s e5 kanaal grav5 zij om e5 mo]as af te leid5 en aldus de gezondheid d] /reek voor ha> bewon]s te v]hoog58 ,het volk dat hi] 9 vrijheid woont1 zal zi* uitbreid54 ,het geva> k5n5d en afw]5d zal jeugd1 mans*ap en grij%eid hi] zijn lange lev5 9 noe/e w]kzaamheid volvo]56 ,deze g$a*te is het die ,fau/ v]vult en als vizio5 voor zijn bl9de oog5 zweeft1 en 9 het li*t da>van roept hij uit3 nu waag ik tot het oog5blik te zegg53 blijf1 want gij zijt s*oon g5oeg4 ,9 aeon5 kan het spoor van mijn a>ds*e dag5 niet v]gaan4 ,9 het voorgevoel van zulk v]hev5 geluk1 g5iet ik ?ans het hoog/e oog5blik4 ,deze woord5 zijn de laat/e en ,fau/ z9kt /]v5d op d5 grond4 ,dat hij de w$d5s*ap met ,mefi/(eles sle*ts na> d5 klank des woords v]lor5 heeft1 is duidelijk4 ,hij zelf1 aan ,mefi/o ontgroeid1 is van hem vrijgekom54 ,hij heeft zijn one9dig wez5 teg5 d5 ond]gang bewa>d4444 ma> niet v]w]kelijkt4 ,het z$elijke /rev5 is niet het hoog/e b]eik d] m5s*elijke p]soonlijkheid4 ,wi5s gee/ altijd /rev5d w]kzaam is1 di5 kunn5 wij v]loss5 zal van ,fau/ geld53 dat de z$elijke /rev+ zelve de voltooi+ van het m5s*elijk be/aan inh\dt1 is da>mee niet gezegd6 ,v ,,fau/',s ,,vole9dig+ #a4 ,de liefdema*t4 ,god en m5s*4 ,ov]s*rijd+ d] begr5sdheid4 ,god k5n5 is de hoog/e deugd le]t ,sp9oza4 ,dit hoog/e noemt hij summa virtus1 hetge5 nog iets &]s beteek5t dan hoog/e nl4 toppunt d] deugd4 ,het begrip hoog/e duidt aan iets betrekkelijks1 zijnde de uitkom/ e5] v]gelijk+2 het beteek5t niet1 dat het ng-hoog]e is uitgeslot52 sle*ts ov] het ?ans-voorh&5e doet het uitspraak4 ,ma> toppunt beteek5t het logis* uite9de d] op/rev+1 wa>bij het ng-hoog]e niet g$a*t kan word54 ,hi] is het /rev5 t5 e9de 9 zijn b]eikte doel4 ,de oude z$elijkheid erk5de niet dat het gee/eslev5 zijn 7natuurlijke7 voltooi+ _h 9 de e5heid met ,god en op deze e5heid 0 aangelegd4 ,zij gelo(de aan de teg5/ell+ tuss*5 m5s* en ,god 7door de zonde7 en hoopte te e9dig5 bij e5 v]zo5+4 ,dit is de oude religie1 die uitgaat van het zondebesef1 en met alle middel5 de ov]tuig+ hunn] onwa>digheid bij de m5s*5 aankweekt4 ,ma> de w>e religie1 die zoo oud is als de bes*av+1 al bleef ze 9 het v]borg51 bele$ de fundam5teele id5titeit des m5s*5 met ,god 7zooals de zonne/ral5 fundam5teel n zijn met de zon7 en erk5t dat 9 de bewu/e e5heid met ,god het lev5 tot zijn wa>heid is gekom54 ,deze e5heid met ,god is e5 v]heff+ des bewu/zijns1 wa>9 het betrekkelijke is ov]wonn52 zij is onze v]e5ig+1 die door de my/is*e d5k]s zelfs v]god+ 7!osis7 is g5oemd4 ,de religieuze zielkunde h&elt ov] ha> 9 e5 diepz9nig ho(d/uk en het is deze v]god+ als e5 vole9dig+ van het gee/eslev51 welke de ,fau/-di*t] 9 de slot-scne van het g$i*t heeft 9 beeld en klank en woord gebra*t4 ,9 ha> is ge5 ,mefi/(eles die het bewu/zijn d] one9digheid tra*t af te leid5 ( uit te doov54 ,e5 b]gw& rotsa*tig met klov5 en met bos* begroeid2 niet bewoond dan door e5ige kluiz5a>s2 e5 gee/ van diepe geheimz9nigheid hangt da>2 de b]g is 9 lag]e en hoog]e gebi$5 v]deeld2 gee/elijke wez5s zwev5 af en aan1 en e5 koor van zalige knap5 beweegt zi* kr+vormig om d5 hoog/5 top2 engel5 van m9d]e en van me]d]e volmak+ gaan z+5d om1 t]wijl zwev5d de ,mat] gloriosa nad]t op d5 aanroep van ha> groot/5 v]e]d]4 ,zalige vr\w5 ond] wie e5e 7wele] ,gret*5 g5oemd7 aanbidd5 ha>1 t]wijl het on/]felijk deel van ,fau/ door ,engel5 wordt opwa>ts g$rag5 en het geheele taf]eel met e5 my/is* koor e9digt1 wa>9 de eeuwigheid als voltooi+ van d5 tijd bezong5 wordt4 ,dit alles heeft de beteek5is van aanwijz+ van e5 hoog]e w]kelijkheid4 ,deze b]g is onttrokk5 aan de a>ds*e natuur en natuurwet2 de wez5s1 die er v]toev51 zijn 9 zwev5de beweg+ en de geheele b]g is e5 heilige s*uilplaats d] liefde4 ,ook het /rev5 en de z$elijke /rijd be/aan hi] niet4 ,wat 9 de w]eld niet geldt1 geldt hi]3 het is de alma*tige ,liefde die alles vormt en alles koe/]t4 ,9 deze sfe] wordt het wond] voltrokk5 d] vole9dig+ van het gee/eslev54 ,de voltooi+ moge e5 logis* gevolg zijn van de voorafw]k5de kra*t51 zoodat het gee/eslev5 uit zi*zelf na> ha> he5wij/--to* is ha> w]kelijkheid e5 nieuwe daad4 ,bet] nog3 9 de voltooi+ komt aan het li*t welke kra*t 9 het gee/eslev5 v]borg5 03 de liefdekra*t van ,god4 ,de z$elijke h\d+ van ,fau/ 0 e5 /rev5de zelfw]kzaamheid1 en het is dit /rev51 dat hem tot de volmak+ vo]t 7wie altijd /rev5d w]kzaam is1 di5 kunn5 wij v]loss5 z+5 de engel57--ma> nu blijkt dat dit m5s*elijke /rev5 nog e5 &]e wa>de heeft dan het /rev5 van e5 mns* te zijn3 het is de erva>b>e ke]zijde d] ,godskra*t3 de eeuwige s*epp+%&el+ ,gods draagt het geheele lev51 gelijk zij draagt de geheele w]eld en wa> wj van z$elijk /rev5 gewag5 is 't 9 wa>heid deze groote kra*t1 die zi* 9 m5s*5 op5ba>t4 ,de groeikra*t1 wa>mee de plant zi* uit d5 a>dbodem opheft1 is niet ha> speciale eig5dom1 ma> is de ,natuur zelve 9 ha> w]kzaamheid3 zoo is het niet &]s dan de ,kosmis*e ,liefde1 die zi* 9 ,fau/ voorde$ en v]momde als zijn eig5 /rev5de wil4 ,zoo lang de m5s* nog 9 zijn /rev5 is bevang5 en de ,mefi/(eles hem begeleidt1 weet hij niet &]s ( het is zijn eig5 z$elijke natuur die h&elt4444 ma> dit wordt &]s 9 de vole9dig+4 ,ja dit is de vole9dig+ dat hij zi* bewu/ is van de ,godskra*t als zijn eig5 wez54 ,op e5s aans*\wt hij 9 zi* niet zijn eig5 p]soon1 ma> het groote ,wez54 ,dit is de ,godsk5nis wa>van ,sp9oza zegt dat zij het e9de is d] deugd1 ,god s*\w5de met e5 held]heid als wa>mee wij te vor5 van ons eig5 /rev5 bewu/ w>54 ,want de m5s* leeft 9 het ,w]eldgeheel en de geheele w]eldorde1 die is de gee/ van ,god1 woont 9 hem4 ,deze is de eeuwige ,liefde die alle d+5 vormt en 9 de vole9dig+ des lev5s hebb5 wij niet het p>tikuli]e zelfbewu/zijn1 ma> het bewu/zijn van ,god1 dat is van de eeuwige ,liefde4 ,wij zjn ons bewu/ van de ,one9dige ,teg5woordigheid4 ,als de ,liefde van bov5 aan ons deelneemt roept de heilige s*a> ons het welkom toe4 ,de ,pat] ,s]aphicus1 langs d5 b]g zwev5d1 roept op tot deze ond]v9d+3 ,/ijgt opwa>ts tot hoog] gebi$1 groeit ongem]kt1 want hi] v]/]kt u de zuiv]e teg5woordigheid van ,god4 ,dit is het vo$sel d] gee/51 rege]5d 9 het vrije hemelruim2 dit is de op5b>+ d] eeuwige ,liefde1 die zi* 9 ons tot zaligheid ontv\wt4 ,de beteek5is van ,fau/'s one9dig5 drang wordt nu v]/aan3 wat hem drong is het ,one9dige zelf3 zijn /rev5de natuur is van d5 beg9ne aan niets &]s gewee/ dan de one9dige kra*t ,gods 9 ha> m5s*elijke ke]zij3 datg5e wa>van de ,wagn]s onbewu/ w>51 w]d door de ,fau/5 beseft2 ma> met e5 vrbesef dat zi* nu e]/ tot lev5d inzi*t voltooit4 ,nu e]/4444 ,de m5s* /reeft zoolang hij leeft en zoolang hij /reeft dwaalt hij en is door ,mefi/(eles v]gezeld4 ,fau/ wordt vole9digd door d5 dood he54 ,de +ang 9 het groote ,my/]ie is de voorwa>de tot de vole9dig+4 ,fau/ zelf heeft nog 9 zijn laat/e lev5s/onde v]zek]d1 dat het uitzi*t na> bov5 hem is afgeslot5 en dus de k5nis van het one9dige1 wa>na> hij tevor5 zoo vurig sma*tte1 niet v]kreg5 is4 ,ma> het onbek5de is niet het onw]kelijke1 en gelijk hij e5maal d5 dood heeft will5 roep5 om hem 9 het my/]ie 9 te wijd51 zoo komt nu de dood met het my/]ie en wijdt hem 94 ,sle*ts de dood geeft die zuiv]+ wa>bij de gee/ des m5s*5 tot zi*zelv5 komt1 de uitw5digheid d] w]eld aan de a&a*t ontz9kt4 ,re$s is hij s*oon en groot van heilig lev5 z+t ov] ,fau/ e5 s*>e van zalige knap54 ,het z$elijk /rev5 van d5 m5s* is1 9 zijn grond bes*\wd1 niet eig5 w]k1 ma> de ,godskra*t 9 h>e w]kzaamheid2 want na> ons wez5 zijn wij het ,algeme5e1 en de ,gee/ des ,geheels heeft hi] zijne inwon+4 ,het /rev5 opwa>ts is1 alzoo bes*\wd1 de aantrekk+skra*t die van bov5 w]kt1 en de ,fau/-di*t] noemt deze aantrekk+skra*t3 het eeuwig-vr\welijke4 ,het eeuwig-vr\welijke trekt ons opwa>ts luid5 de slotwoord5 van het ,fau/-g$i*t3 ,das ewig-weibli*e zieht uns h9an4 ,wat is de beteek5is dez] uitspraak8 ,na> ons voorkomt deze3 tot nu toe k5m]kt ,fau/ zi* door de /rev5de w]kzaamheid4 ,het /rev5 is het eeuwig-mannelijke2 deze drang tot w]k51 deze voorts*rijd5de daadkra*t is de s*epp5de ma*t1 gewro*t5 voortbr5g5d en van d5 e55 tot d5 &]5 arbeid voortga&4 ,ma>1 wie imm] 9 /rev5de w]k+ is di5 kunn5 wij v]loss52 hetge5 beteek5t dat niet deze mannelijke gez9dheid zelve de v]loss+ is3 9 ha> wordt ,mefi/(eles geleidelijk ov]wonn51 ma> het e9dpunt d] ov]w9n+ wordt niet b]eikt4 ,do* 9 't e9de moet de m5s* inzi51 dat niet hijzelf1 dat is niet zijn individueele eig5-p]soon1 de vole9dig+ toeb]eidt1 ma> dat hij ha> v]w]ft kra*t5s de ,godheid die zijne w]k5de ma*t is4 ,hij1 als eig5p]soon1 geeft zi* ov]4 ,hi] tre$t het passieve mom5t 91 dat de aktiviteit bekroont4 ,wat hem tevor5 w]k toes*e5 s*ijnt hem nu ru/4 ,da>om is de ,godheid 9 dit opzi*t dat zij het gee/eslev5 vole9digt1 voor hem niet de w]kzame ,man1 ma> deg5e 9 wi5 het w]k t5 e9de is en bij wi5 de mann5kra*t uitru/3 zijn teg5deel3 het eeuwig-,vr\welijke4 ,man en ,vr\w1 ,mannelijkheid en ,vr\welijkheid zijn symbolis*e nam5 en symbolis*e begripp5 om de goddelijke w]k+ aan te duid54 ,9 dit opzi*t van t5 e9de zijn des w]ks en van ov]gave onz] p]soonlijkheid aan d5 ,vole9d] is het goddelijke vr\welijk g$a*t4 ,hi] is e5 innigheid die tuss*5 man en man niet be/aat4 ,wat de ,middeleeuw5 9 de ,m>ia-di5/1 wat de ,griek 9 de ,a>de-mo$] nabij 01 deze aflegg+ van d5 m5s*elijk5 eig5-wil en van het eig5-bewu/zijn1 v9dt ,fau/ 9 zijn op/ijg+1 aangetrokk5 door het eeuwig-,vr\welijke d] goddelijke ,liefde4 ,hi] is niet b$oeld e5 ond]dompel+ 9 het onbewu/e onz] z9nelijke natuur1 gelijk m5 heeft v]kla>d1 ma> e5 op/ijg+ bov5 het bepaalde bewu/zijn van ons v]/&elijk dagli*t4 ,het m5s*5lev5 vole9digt zi* door inke] tot zijn grond2 het e9digt bij zijn aanvang4 ,het ,fau/-g$i*t beg9t 9 d5 hemel d4 i4 9 de sfe] van ,god en v9dt er zijn e9de4 ,9 het e9de is de eeuwige ,dag aangeli*t4 ,de e]/e ,dag van ,fau/ 0 het vale1 voorbijgezwoegde tijdp]k zijn] v]geefs*e inspann+1 e9dig5d 9 de kla*t4 ,da>na de avond met my/]ieuse diept5 en z9nelijkheid en e9delijk de voorna*t bespookt door wroeg+ en v]wijt4 ,deze e]/e ,dag is het e]/e ,deel des g$i*ts4 ,de na-na*t br5gt kalmte en geeft d5 /rev] gee/es-ru/4 ,nu v]s*ijnt de nieuwe ,morg5 van arbeid1 de morg5 van het groote /rev5 en deze morg5 geeft zi* ov] aan d5 ,eeuwig5 ,dag4 ,9 di5 ,nieuw5 ,dag d] goddelijke ,teg5woordigheid is de ,drang na> het ,absolute bevr$igd4 #a ,,inh\d ,,woord ,,vooraf ,i ,,de ,,kla*t ,,van ,,fau/3 #a4 ,de famulus ,wagn]1 de begr5sde m5s* #b4 ,wet5s*ap is h]leid+ tot het ,onbegrep5e #c4 ,fau/ zoekt ontkom+ bij de magis*e fantasie #d4 ,fau/'s kla*t h]haald 7v]s*ijn+ van d5 ,a>degee/7 ,,ii ,fau/ en ,mefi/(eles3 #a4 ,het eeuwige 9 d5 m5s* 7de proloog 9 d5 ,hemel7 #b4 ,de v]/or5de ma*t4 ,het noodw5dige ,teg5deel 9 w]eld en lev54 ,mefi/(eles #c4 ,mefi/(eles3 ontk5n+ en ironie #d4 ,de w$d5s*ap van ,fau/ en ,mefi/(eles ,,iii ,,fau/ ,,9 ,,de ,,wild]nis3 #a4 ,zelfv]lies 9 d5 z9n5lu/ #b4 ,de onma*t van ,mefi/(eles 7,fau/ 9 ,mefi/o's leid+7 ,,iv ,,de ,,weg ,,van ,,fau/3 #a4 ,de na*t van uitru/5 voor d5 nieuw5 morg5 #b4 ,de nieuwe z$elijkheid 7z$elijk /rev5 en zelfbevrijd+47 #c4 ,het besluit tot dad5 #d4 ,de klassieke bes*av+ als le]s*ool2 gee/elijke vorm+2 de idee d] s*oonheid #e4 ,het huwelijk van ,fau/ en ,hel5a4 ,h>monie en maat #f4 ,/i*t+ e5] vrije w]eld4 ,wa>de en onto]eik5dheid d] z$elijke daad4 ,het e9de van ,fau/'s /rev5 ,v ,,fau/',s ,,vole9dig+3 #a4 ,ov]s*rijd+ onz] begr5sdheid 9 de religie2 de goddelijke ,liefdema*t2 de ov]gave ,,aanteek5+ #a ,v]g4 ,dr4 ,j4 ,d4 ,bi]5s de ,haan1 ,dante's my/is*e reis 7,am/]dam1 #aiad71 ,ho(d/uk ,,xiii1 ,het kri/allijn5 bewu/zijn en ,idee-/udies 7,am/]dam #b;de druk #aiac73 ,de gee/elijke ontro]+2 en3 door de ,r$e tot de ,aans*\w+4