,,e5 ,,reis ,,na> ,,het ,,l& ,,van ,,de 
,,cacao ,,en ,,de ,,suik]4  ,e5 z5d+ na>
 ,b>bados1 ,engels* ,guyana en ,tr9idad4
  ,na> het ,frans* van ,?4 ,dufau4      
,door de ,kam]s van ,l&b\w te ,guadel\pe
 0 mij1 9 ,octob] #aija1 opg$rag51 9    
,b>bados1 ,engels* ,guyana en ,tr9idad  
d5 economis*5 en indu/rieel5 toe/& dez] 
/rek5 van nabij te be/ude]54 ,dit       
ges*i$de op a&r+5 d] voornaam/e plant]s 
en suik]fabrikant51 to5 door de         
aanh\d5de dal+ d] suik]prijz5 het be/aan
 d] kolonie geva> liep4  ,g$ur5de de    
j>51 die voor ,m>t9ique en ,guadel\pe   
het voorspo$ig/ w>51 d4 w4 z4 tuss*5    
#ahfj en #ahhd1 w]d bijna niet &]s dan  
suik] uitgevo]d4  ,9 die dag5 b$roeg5 de
 inkom/51 die ,guadel\pe aan d5 h&el 9  
suik] _h te dank51 ja>lijks gemiddeld   
#be millio5 francs1 e5 aanzi5lijke som1 
als m5 de betrekkelijk g]+e opp]vlakte  
van het beb\wde gebi$ en het kle9e      
aantal inwon]s 9 aanm]k+ neemt4  ,van   
#ahhd af e*t] begonn5 de prijz51 ond] d5
 invlo$ d] nieuwe wett51 welke t5 doel  

hadd5 de m$$++ van ,duits*l& te w]51    
aanh\d5d te dal51 en die toe/& duurt nog
 onv]&]d voort4 ,9 de laat/e ma&5 van   
#aija bra*t5 #ajj kilogram suik]1 die vr
 #ahhd #fj ( #gj francs z\d5 geko/      
hebb51 niet me] op dan #cj tot #cb      
francs4 ,die cijf]s k5s*ets5 het geheele
 v]loop d] crisis1 die de frans*e       
kolonies 9 de ,antill5 t5 val heeft     
gebra*t1 en m5 kan zi* gemakkelijk      
voor/ell51 dat zulk e5 g$u*te           
prijsv]m9d]+1 b9n5 zoo kort5 tijd1      
v]s*rikkelijke gevolg5 na zi* moe/      
sleep54 ,le5+5 uit de koloniale /aatskas
 kond5 9 di5 treurig5 toe/& ook ge5     
afdo5de v]bet]+ br5g52 da> de gevraagde 
r5te dikwijls ti5 p]c5t b$roeg1 en      
zoodo5de de gebod5 hulp sle*ts e5 uit/el
 van executie beteek5de4  ,da>bij kwam5 
&]e ramp51 wa>door de ongelukkige eil&5 
w]d5 getei/]d4 ,wij behoev5 sle*ts te   
h]9n]5 aan de a>dbev+ te ,guadel\pe 9   
#ahig1 d5 cycloon van #ahii1 en e5      
v]s*rikkelijk5 br&1 die 9 #aijj bijna e5
 d]de van de ho(d/ad 9 as* legde4 ,do*  

deze kle9e eil&5 bezitt5 veel           
lev5skra*t1 zij lat5 d5 mo$ niet zakk51 
en ongetwijfeld z\d5 de inwon]s1 indi5  
de suik]cultuur nogmaals tot bloei      
g]aakte1 de gevolg5 dez] ramp5 spo$ig   
w$] te bov5 zijn4 ,de rege]+ bes*\wt dan
 ook d5 l&b\w als het punt1 dat ha>     
voornaam/e zorg v]eis*t1 en a*t het van 
het hoog/e belang1 de beletsel5 uit d5  
weg te ruim51 welke d5 uitvo] van e5 zoo
 belangrijk product belemm]54 ,e5 d+ is 
ze] opm]kelijk1 dat de naburige engels*e
 kolonin1 die zi* ev5e5s op de          
suik]cultuur hebb5 toegelegd1 ondanks   
alle teg5h$5 hun productie niet         
v]m9d]d54 ,moe/ m5 hi]uit niet afleid51 
dat zij de suik] go$koop] kond5         
produce]58 ,het feit s*e5 m]kwa>dig     
g5oeg1 om er de oorzak5 van na te gaan4 
,wanne] met zek]heid kon word5          
uitgemaakt1 door welke v]bet]+51 't zij 
op het veld1 ( 9 de fabriek1 de h&ela>s 
en plant]s van ,tr9idad en ,engels*     
,guyana 9 /aat w>5 d5 ongelijk5 /rijd   
vol te h\d51 kon dit van groot nut zijn 

voor de bevolk+ van ,guadel\pe4 ,dit 0  
dus het doel mijn] z5d+1 en om mij het  
b]eik5 da>van te v]gemakkelijk51        
v]s*afte de rege]+ mij briev5 van       
aanbevel+ aan de engels*e               
ov]heidsp]son51 welke mij van ze] veel  
di5/ w>5 en 9 /aat /eld51 de economis*e 
en sociale toe/&5 d] l&51 welke ik      
b]eisde1 grondig te be/ude]54  ,de      
voorafga&e inleid+ a*tte ik noodig1 om  
d5 lez] e5igsz9s van het doel mijn] reis
 op de hoogte te /ell51 en hem te do5   
begrijp51 wa>om ik sommige punt5 me]    
uitvo]ig dan &]e beh&el4  ,d5 #cj/5     
,decemb] #aija g+ ik aan boord van het  
/ooms*ip ,roraima1 van de ,quebec       
,/eam%ip ,company1 e5 canadees*e        
maats*appij1 die e5 g]egeld5 di5/       
ond]h\dt tuss*5 ,new-,york en           
,we/-,indi1 en wi] boot5 ,m>t9ique en   
,guadel\pe g]egeld a&o54 ,deze /oomboot5
 di55 voornamelijk voor go$]5v]vo]1 ma> 
hebb5 to* e5ige ze] gemakkelijk +]i*te  
hutt5 t5 g]ieve van passagi]s4 ,het     
kle9e aantal reizig]s w]kt e5 vlugge    

b$i5+ 9 de h&1 en deze boot5 zijn dan   
ook ze] 9 trek bij de ,am]ikan51 voor   
wie e5 w9t]uit/apje na> de ,antill5 e5  
mod]eis geword5 is1 zooals het          
gebruikelijke v]blijf aan de ,rivi]a    
voor d5 ,p>ijz5a>4 ,?ans kan ik mij     
helaas die aang5ame dag5 op de ,roraima 
niet &]s dan met e5 huiv]+ van m$elijd5 
voor d5 gee/ roep52 want vi] ma&5 nadat 
ik de reis de$1 is deze boot v]gaan bij 
de v]s*rikkelijke ramp d] v]woe/+ van   
,sa9t ,pi]re4 ,d5 #ca/5 ,decemb] vo]5   
wij voorbij de t5 ond]gang g$oemde /ad1 
die fee/elijk het ,oude- en ,nieuweja>  
vi]de1 en e5 vroolijk51 s*ild]a*tig5    
indruk maakte1 al v]rees op d5 a*t]grond
 ook de g$u*te ,mont ,pele4 ,v&a> zett5 
wij ko]s na> ,s9t ,lucia1 e5 eil&1 dat 9
 taal en z$5 frans* is geblev51 hoewel  
het re$s hond]d j>5 9 het bezit van de  
,engels*5 is4 ,de /oomboot wi]p het ank]
 9 de baai van ,ca/ries1 e5 bijna       
geslot5 hav51 die door de ,engels*5 is  
v]/]kt4 ,de heuvels 9 d5 omtrek zijn    
niet beb\wd2 m5 ziet er sle*ts engels*e 

villa's1 en v]d] kaz]nes en b>akk54 ,s9t
 ,lucia is het middelpunt van ,engel&s  
v]d$ig+ t] zee 9 de ,engels*e ,antill54 
,van dit eil& na> ,b>bados duurt de     
ov]to*t omtr5t ti5 ur51 en de zee is hi]
 9 d5 regel ze] on/uimig4 ,wij zijn 9 de
 /reek d] passaatw9d51 die hi] e5 groot 
deel van het ja> he]s*5de zijn4  ,d5    
#b;d5 ,janu>i #aijb krijg5 wij bij het  
aanbrek5 van d5 dag de vlakke ku/ van   
,b>bados 9 het gezi*t1 het e]/e eil&1   
wa> ik e5ig5 tijd d5k te v]toev54       
,zoodra het ank] is geworp51 gevoelt m5 
re$s1 dat m5 op engels*5 bodem is4 ,aan 
beide zijd5 van de s*eep/rap komt e5    
politieag5t /aan1 die de numm]s afroept 
d] boot51 wa>9 de passagi]s zi* aan wal 
mog5 begev54 ,alles gaat dus ze]        
ordelijk toe4 ,die politieag5t5 word5   
bijna uitsluit5d gekoz5 uit de inl&s*e  
bevolk+2 ma> zij do51 wat hun h\d+ en   
voorkom5 betreft1 niet ond] voor de     
ag5t51 die m5 9 de /rat5 van ,lond5     
ziet1 en drag5 bijna dezelfde uni=m4 ,ze
 wet5 zi* te do5 gehoorzam5 door e5     

bevolk+1 die d5 e]bi$ d] ,engels*5 voor 
de v]teg5woordig]s d] wet heeft         
ov]g5om54 ,9 dit opzi*t valt e5         
v]gelijk+ met de frans*e kolonin niet t5
 gun/e d] laat/e uit4 ,do* als          
onnad5k5de en opp]vlakkige reizig]s het 
ongelukkig voorkom5 d] inl&s*e soldat5  
te ,m>t9ique en ,guadel\pe toes*rijv5   
aan de m9d]wa>digheid van het ras1      
v]giss5 zij zi* ze]1 en om van het      
teg5deel ov]tuigd te word51 behoeft m5  
sle*ts de manoeuvres bij te won5 d]     
br&we] en politie1 ( de soldat5 van e5  
,we/ ,india regim5t op de p>ade te zi54 
,de zw>t5 d] ,antill5 kunn5 tot         
uit/ek5de soldat5 word5 gevormd1 en als 
onze kolonin da>9 sle*t zijn geslaagd1  
moet dit word5 toeges*rev5 aan gemis aan
 behoorlijke opleid+4 ,9 plaats van     
soldat5 te w]v5 op go$ geluk en zond]   
voorafga& ond]zoek1 kiez5 de ,engels*5  
hun rekrut5 met het oog op hun          
li*amelijke ge/eldheid1 en lat5 h5 door 
europees*e (fici]5 t]dege drill5 9 de   
kaz]ne1 wa> zij e5 bepaald5 tijd moet5  

doorbr5g51 en exam5s moet5 aflegg51     
t]wijl zij lat] e5 betrekkelijk hooge   
soldij ontvang54  ,b>bados is e5        
belangrijk middelpunt voor het          
vra*tgo$]5v]vo]4 ,de he] ,p>avic9o1 de  
vri5delijke consul van ,itali en        
,oo/5rijk-,hong>ije1 0 zoo welwill5d1   
mij hi]omtr5t uitvo]ige inli*t+5 te     
v]s*aff54 ,hoewel de re$e van ,bridget[n
 op5 is1 kom5 hi] to* alle s*ep5 voor   
ank]1 da> hi] niet alle5 door de        
naburige eil&51 ma> door het geheele    
va/el& aanvraag wordt g$aan na>         
geleg5h$5 om vra*tgo$]5 te v]vo]54      
,b>bados is als het w>e e5 groot bureau 
van inli*t+5 op dit gebi$1 en m5 moet d5
 ond]nem+sgee/ d] koopli$5 bewond]51 die
 zoo uit/ek5d p>tij wi/5 te trekk5 van  
de geografis*e ligg+ van het eil&4 ,dit 
drukke v]ke] geeft e5 lev5dig voorkom5  
aan de hav51 die door ha> dokk5 en      
w]kplaats5 ruims*oots geleg5heid bi$t om
 s*ep5 te bewap551 ( te h]/ell51 als zij
 av]ij hebb5 beloop54  ,de eig5lijke /ad
 telt1 op e5 betrekkelijk g]+e          

opp]vlakte1 tw9tigduiz5d inwon]s2 het   
totale cijf] d] bevolk+ b$raagt e*t] ze]
 veel me]1 als m5 de voor/$5 m$]ek5t1   
die zi* na> alle zijd5 uit/rekk54       
,v]s*eid5 fraaie geb\w5 v]di55          
afzond]lijke v]meld+1 zooals dat van de 
,b>bados ,life ,insurance ,society1 de  
,public ,build+s1 ( het                 
,g\v]nem5tsgeb\w1 de ,colonial ,bank1 en
 vooral het pra*tige ,m>9e ,hotel1 dat  
omgev5 is door uitge/rekte grasp]k51 en 
wa> vreemdel+51 vooral ,noord-,am]ikan51
 9 groot5 getale d5 w9t] kom5 doorbr5g54
 ,van ,decemb] tot ,april h\dt hi] de   
temp]atuur het midd5 tuss*5 #bj en #bf  
grad5 ,celsius4 ,de to]i/5 d] ,v]e5igde 
,/at51 die niet van k\de w9t]s h\d51    
v9d5 9 ,b>bados e5 ideaal klimaat1 dat  
bijzond] gezond is4 ,de bodem van het   
eil&1 die uit koraalvorm+5 be/aat1 is   
ze] droog4  ,n]g5s v9dt m5 er die       
/il/a&e poel5 en mo]ass51 die zooveel   
voorkom5 op de eil&5 d] golf van        
,mexico1 en die mal>ia en koorts        
v]wekk54 ,s$]t de *ol]a 9 #ahed hi]     

heeft gewo$1 zijn ook alle voorzorg5 om 
de volksgezondheid te bevord]51 ze] /r5g
 toegepa/1 en ?ans is de mo]askoorts    
bijna uit ,b>bados v]dw554  ,miss*i5 is 
aan deze gelukkige om/&igh$5 de         
aanh\d5de to5ame d] bevolk+ te wijt51   
wa>van de aanwas zoo groot is1 dat      
hi]door 9 tijd5 van hong]snood ze]      
bepaald geva> z\ zijn te du*t54  ,volg5s
 de laat/e opgav51 9 #aijj1 telde het   
eil& #bjj #jjj inwon]s1 op e5 opp]vlakte
 van nog ge5 #fj #jjj hect>54 ,9 di*!id 
kan deze bevolk+ sle*ts w$ijv]5 met     
enkele di/rict5 van ,java1 ( sommige    
plaats5 9 ,saks5 en ,lanca%ire4 ,als m5 
e5 rijto] maakt langs de fraaie         
buit5weg51 ( e5 to*tje p] spoor doet van
 ,bridget[n na> ,ba?%eba1 krijgt m5 d5  
indruk1 als( de groepjes huiz51 die m5  
ov]al v]/rooid ziet1 weldra all5 met    
elk&] zull5 v]bond5 zijn en sle*ts n    
groot dorp zull5 vorm54 ,het lev5 is er 
niet duur1 da> e5 ze] lib]aal /elsel van
 inkom5de re*t5 all]lei w>51 onv]s*illig
 uit welke /rek5 zij word5 aangevo]d1 9 

het l& toelaat1 en bov5di5 de           
lev5smiddel5 ze] go$koop zijn4 ,de      
volksklasse vo$t zi* bijna uitsluit5d   
met vru*t5 en wortel5 7banan51          
a>dappel51 mangos7 en vis*4 ,de vlieg5de
 vis* wordt v]baz5d veel geget51 en 9   
ongelo(elijke massa's gevang5 9 de      
wat]51 die het eil& omr+54 ,9 geval de  
vang/ bijzond] voorspo$ig is1 wordt deze
 vis* v]ko*t voor n ( &]halv5 /uiv] het 
pond4  ,ondanks deze gun/ige            
lev5svoorwa>d5 is to* de di*!id d]      
bevolk+ oorzaak1 dat vel5 van de mann5  
hun geluk 9 naburige kolonies gaan      
beproev54 ,zij nam5 bijvoorbeeld 9      
groot5 getale deel aan d5 arbeid voor de
 doorgrav+ van het kanaal van ,panama1  
wa>bij hun w]kkra*t en volh>d+ ze] w]d5 
op prijs ge/eld4  ,hi]door is de v]h\d+ 
tuss*5 het aantal mannelijke en         
vr\welijke bewon]s ze] ongelijk2 9 #ahif
 w>5 er #aja #jjj vr\w51 teg5 #ha  #jjj 
mann54 ,sir ,fr$]ic ,hodgson1 de        
g\v]neur van het eil&1 zeide mij 9 e5   
p>ticuli]e audintie1 hoeze] deze quae/ie

 d] ov]bevolk+ hem van gewi*t s*e54 ,het
 aantal vr\w5 te do5 v]m9d]51 door ze   
na> &]e kolonin en het buit5l& te z5d51 
s*e5 hem het e5ige middel om dit geva>  
te be/rijd54 ,da>om ond]/eunt hij ijv]ig
 de pog+5 d] v]s*ill5de v]e5ig+51 die   
zi* t5 doel hebb5 ge/eld1 de jonge      
meisjes en vr\w5 van ,b>bados betrekk+5 
buit5sl&s te bezorg54 ,zoo heeft de     
,victoria ,emigration ,society1 die 9 de
 ,v]e5igde ,/at5 ha> ag5ts*app5 heeft1  
met vru*t voor dit doel gew]kt4 ,de     
inwon]s van ,b>bados koe/]5 e*t] e5     
groote gehe*!id aan hun geboortegrond1  
en kom5 er dikwijls t]ug1 als zij g5oeg 
hebb5 ov]gespa>d4  ,zij zijn all5 ze]   
v]kleefd aan de engels*e rege]+1 en     
/ell5 er prijs op1 dat hun kle9 l&je1   
als e5 s*ildwa*t 9 d5 ,atlantis*5       
,oceaan geleg51 de e]/e engels*e kolonie
 van de ,nieuwe ,w]eld gewee/ is4 ,9    
#afje bra*t de s*o5] ,olive ,blossom er 
de e]/e emigrant51 die het eil& 9 bezit 
nam5 voor ,jacob ,i4 ,s$]t is het altoos
 engels* geblev51 heeft tr\w zijn       

bijdrag5 9 geld en mans*app5 gelev]d    
voor al de oorlog5 9 de zee d] ,antill51
 en zijn inwon]s ond]nam5 als e*te      
boekani]s krijg/o*t5 teg5 ,m>t9ique1    
,guadel\pe en ,dom9ica4 ,de bewon]s     
noem5 zi* little ,engl&]s en ap5 tot 9  
het bespottelijke de gewoont5 van het   
mo$]l& na4  ,er zijn hi] me] blank51 9  
v]h\d+ tot het aantal zw>t5 en kleurl+51
 dan 9 de &]e kolonin d] kle9e ,antill54
 ,hoewel vele families ,b>bados hebb5   
v]lat51 vooral na de crisis 9 de        
suik]productie1 won5 to* op het eil& nog
 me] dan #ae #jjj blank51 wa>ond]       
sommig5 af/amm5 van de e]/e koloni/54   
,da> de ,i]5 hi] bijzond] la/ig w>51 w]d
 9 #afdd e5 v]bod uitgeva>digd1 om i]s*e
 koloni/5 op het eil& toe te lat54 ,de  
engels*e taal is de e5ige1 die hi]      
gesprok5 wordt1 en alles draagt e5 door 
en door engels* k>akt]4  ,dit is op     
zi*zelf re$s eig5a>dig 9 e5 w]elddeel1  
wa> zooveel volk5 en rass5 zi* hebb5    
v]m5gd4 ,m]kwa>dig is ook de wijze1     
wa>op de bewon]s van d5 grond hebb5 wet5

 p>tij te trekk54 ,t]wijl ,gr&e-,t]re1  
e5 d] twee eil&51 die ,guadel\pe vorm51 
en wa>van de geologis*e =matie met die  
van ,b>bados ov]e5komt1 g$eeltelijk nog 
uit mo]ass5 en wild]niss5 be/aat1       
wa>tuss*5 de s*a>s*e bevolk+ v]spreid   
woont 9 ell5dige hutt51 is 9 de engels*e
 kolonin ge5 duim gronds onbeb\wd       
geblev54 ,de maagdelijke w\d5 zijn      
v]dw55 en het net van weg51 dat het     
geheele eil& ov]spant1 vormt als het w>e
 de lan5 van e5 groot5 tu91 midd5 9 d5  
,atlantis*5 ,oceaan geleg54 ,re$s 9 het 
beg9 d] #ah;de eeuw 0 het eil& tot      
groot5 bloei gekom52 zooals blijkt uit  
de bes*rijv+ van e5 frans* gee/elijke1  
,labat1 die het 9 die dag5 heeft bezo*t 
en uitdrukkelijk gewaagt van de         
bijzond]e b$rev5heid d] inwon]s 9 d5    
l&b\w4  ,van d5 beg9ne 0 de gun/ige     
ligg+ van ,b>bados1 dat het geheele ja> 
aan de passaatw9d5 is blootge/eld1 van  
groot belang voor de suik]cultuur4 ,de  
plantages zijn er niet bijzond]         
uitge/rekt4 ,9 #aijj w>5 er #ddj        

fabriek51 wa>van e5 hond]dtal door /oom 
word5 g$rev51 en sle*ts zev5 bezitt+5   
besloeg5 e5 uitge/rek!id van me] dan    
#cjj hect>54 ,9 d5 oog/tijd1 tuss*5     
,janu>i en ,april1 is het geheele eil&  
als 't w>e e5 gonz5de bij5korf4 ,ov]al  
ziet m5 de wiek5 draai5 d] w9dmol5s1 die
 de rad]5 d] fabriek5 9 beweg+ br5g51 en
 op de weg5 de k>r51 belad5 met         
suik]riet1 die na> de fabriek trekk54   
,het riet1 wa>van m5 de rijp5de halm5   
ziet golv5 tot aan d5 horizon1 moet snel
 word5 gesn$51 en het sap moet word5    
uitgep]/ e] de gi/+ beg9t4 ,op al die   
uitge/rekte veld5 wordt hetzelfde w]k   
v]ri*t1 en de doordr+5de geur van het   
sap hangt ov]al 9 de lu*t4 ,elk ja>     
v]z5dt dit kle9e eil&je me] dan #ej #jjj
 reuz5 vat51 die bijna #ijj kilogram    
inh\d51 ruwe suik]1 die 9 de raff9ad]ij5
 van de ,v]e5igde ,/at5 wordt gezuiv]d1 
t]wijl de afval e5 soort /roop oplev]t1 
die veel aftrek v9dt 9 ,canada1 en da>  
e5 voornaam be/&deel d] volksvo$+       
uitmaakt4  ,ik wijdde e5ige dag5 aan het

 bezoek5 van me]d]e plantages1 wa> ik   
inli*t+5 ontv+ omtr5t de v]s*ill5de     
wijz5 van b\w en beme/+1 welke afhang5  
van de ge/eldheid van d5 grond4 ,het    
me]5deel van d5 veld>beid wordt door    
dagloon]s v]ri*t2 soms wordt ook1 volg5s
 contract1 de geheele plantage ond]h\d5 
door e5 enkel gez91 wa>bij man1 vr\w en 
k9d]5 all5 m$ehelp54 ,al blijft m5 de   
oude gewoonte getr\w1 van i$] voor zi*  
zijn eig5dom te beb\w5 en zi* dus niet  
te v]e5ig5 tot groote maats*appij51 die 
met v]bet]d mat]iaal kunn5 arbeid51 de  
cultuur wordt hi] to*1 al is het dan op 
kle9e s*aal1 b$rev5 op e5 wijze1 die    
voorbeeldig mag word5 g5oemd4  ,van de  
vru*tba>heid van d5 bodem wordt zooveel 
do5lijk p>tij getrokk54 ,tuss*5 de rij5 
suik]riet/5gels groei5 mas1 a>dappel5 en
 &]e gro5t51 die de talrijke veld>beid]s
 tot vo$sel /rekk54 ,m5 is ook ze] go$  
op de hoogte van de eig5s*app5 van d5   
bodem1 wa>op i$]e gro5te geteeld moet   
word54 ,to5 het engels*e g\v]nem5t1 dat 
de suik]cultuur 9 zijn kolonies w5s*te  

te /eun51 teg5ov] de to5em5de           
concurr5tie d] beetwortelsuik]1 besloot 
te di5 e9de e5 speciaal dep>tem5t van   
l&b\w op te ri*t51 plaat/e het d5 zetel 
da>van 9 ,b>bados4 ,aan het ho(d van dit
 ,imp]ial ,dep>tm5t ( ,agriculture /aat 
,dr4 ,morris1 e5 man1 die door grondige 
/udin op dit gebi$ t5 volle voor de hem 
opg$rag5 taak is b]ek5d4 ,9 e5 ond]h\d1 
dat ik met hem _h1 deelde de he] ,morris
 mij m$e1 dat het doel d] afdeel+ 01 9  
engels* ,we/-,indi en ,guyana op alle   
d5kb>e wijz5 de bevolk+ 9 k5nis te /ell5
 met de be/e en nieuw/e me?od5 van het  
l& te beb\w51 de middel5 te be/ude]5 om 
de suik]fabricage w$] tot bloei te      
br5g51 en proev5 te do5 met &]e         
l&b\wproduct51 welke nieuwe bronn5 van  
welva>t voor de kolonie z\d5 kunn5 op554
 ,om dit alles mogelijk te mak51 heeft  
de engels*e rege]+ voor d5 tijd van ti5 
j>5 e5 ja>lijks*e toelage van #ejj #jjj 
frs4 toege/aan1 wa>van e5 g$eelte wordt 
be/e$ voor de inri*t+ te ,b>bados1 do*  
het groot/e deel wordt aangew5d tot het 

v]/rekk5 van subsidin aan de &]e        
kolonies1 voor het opri*t5 van proeftu95
 en laboratoria1 en het praktis*        
ond]wijs1 dat niet alle5 aan s*ol51 ma> 
ook1 op aanvraag d] eig5a>s1 aan de     
arbeid]s op hun p>ticuli]e bezitt+5     
wordt v]/rekt4 ,te di5 e9de reiz5 da>toe
 aange/elde travell+ in/ructors na> de  
v]s*ill5de ho(dplaats51 om da> op de    
plantages inli*t+ en ond]ri*t te gev5 9 
plant+1 beme/+1 het snijd5 van het riet1
 de be/rijd+ van s*adelijke insect5 en  
de beh&el+ van d5 oog/4 ,ook publice]t  
het dep>tem5t gratis1 ( teg5 e5 ze] lag5
 prijs1 bro*ures1 wa>9 kortel+s de      
voornaam/e punt5 word5 uite5gezet4      
,tev5s heeft i$] ja> e5 bije5kom/ plaats
 van de pr(essor51 die aan de v]s*ill5de
 l&b\w/ations zijn v]bond54 ,ik woonde  
jui/ e5 dez] ja>lijks*e congress5 bij1  
wa>bij de g\v]neur zelf het             
voorzitt]s*ap bekle$de4 ,ond] de        
kra*tige leid+ van ,dr4 ,morris1 die    
bijge/aan wordt door bekwame m$ew]k]s1  
gaan de engels*e kolonies e5 groote     

toekom/ tegemoet1 ondanks de slag51     
wa>door ook hi] de suik]cultuur w]d     
getr(f54 ,het imp]ial dep>tm5t zoekt het
 l& te beho$5 voor de s*adelijke gevolg5
 e5] al te e5zijdige cultuur4           
,ca\t*\cplant51 zooals de ca/illox      
ela/ca1 en de hevea word5 hi] ?ans      
gekweekt2 de b]eid+ d] cacao heeft      
v]bet]+ ond]gaan1 m5 is e5 h&el 9 fijne 
gro5t5 en vru*t5 met de ,v]e5igde ,/at5 
begonn5 en onlangs nog zijn met m$ew]k+ 
van de ,briti% ,cotton-gr[+ association 
belangrijke aanplant+5 van kato5boom5   
ond]nom51 wa>door ,engel& het geva>     
v]mijdt1 uitsluit5d op ,am]ika te zijn  
aangewez5 voor d5 aanvo] van kato5 9 de 
fabriek5 van ,lanca%ire4  ,ik b5        
ov]tuigd1 dat de ijv]ige pog+5 van ,dr4 
,morris en zijn m$ew]k]s1 de pr(essor5  
,b[ell en ,albuqu]que1 met gun/ig5      
uitslag zull5 word5 bekroond4 ,e5       
d]gelijke inri*t+ z\ ook te ,m>t9ique en
 ,guadel\pe go$e vru*t5 kunn5 afw]p54   
,de ,engels*5 zijn gewoon hun ambt5>5 e5
 hoog sal>is te betal52 veel hoog] dan  

bij ons gebruik is4  ,de g\v]neur       
bijvoorbeeld heeft e5 inkom5 van #ge    
#jjj frs1 wa>bij nog #aj #jjj frs word5 
gevoegd voor onko/51 de presid5t van het
 g]e*t%( ontvangt #cg #ejj frs2 de      
attorney-g5]al #be #jjj frs1 en ook de  
lag]e ambt5>5 ontvang5 e5 hoog          
traktem5t1 t]wijl 9 ,guyana en ,tr9idad 
d]gelijke po/5 nog bet] word5 bezoldigd4
 ,ge5 d] engels*e kolonin 9 ,we/-,indi  
bezit e5 in/ell+1 die gelijk /aat met   
onze koloniale bank4 ,voors*ott5        
v]/rekk5 op d5 oog/ is hi] ge5 gebruik1 
zooals 9 ,m>t9ique en ,guadel\pe1 en de 
plant]1 die 9 v]leg5heid is1 wordt li*t 
de prooi van woek]a>s4 ,de zoog5aamde   
,c\rt ( ,*anc]y belet e*t]1 dat         
plantages geheel v]lor5 gaan1 wanne] hun
 eig5a>s ze door geldgebrek niet kunn5  
lat5 ond]h\d54  ,op nog &]e wijz5 geeft 
,b>bados blijk van aanh\d5d /rev5 na>   
v]me]d]+ van welva>t4 ,sommige plant]s  
hebb5 zi*1 met de hulp van het imp]ial  
dep>tm5t1 op de kweek+ en v]z5d+ van    
vru*t5 toegelegd4 ,hi]bij komt het      

natuurlijk aan op snel v]vo]4 ,jamaica  
drijft e5 uitgebreid5 h&el met de       
,v]e5igde ,/at5 en z5dt ja>lijks duiz5d5
 lad+5 banan51 ananas1 *9aasappel5 en   
kokosnot5 na> de am]ikaans*e hav5s4 ,de 
reis van ,jamaica duurt sle*ts van vi]  
tot zes dag52 ma> s$]t de /e$s v]bet]de 
middel5 tot het bew>5 van e5 gelijkmatig
 koele temp]atuur op de s*ep51 is de    
l5gte d] reis niet het groot/e bezwa>4  
,alles wij/ er op1 dat de ,antill5      
be/emd zijn1 om de /$5 van ,am]ika van  
vru*t5 en gro5t5 te voorzi54 ,jamaica en
 ,cuba zijn begonn51 en de me] zuidelijk
 geleg5 eil&5 mak5 zi* g]e$1 hun        
voorbeeld te volg54  ,de                
/oombootmaats*appij ! ,royal ,mail heeft
 e5ige h>] boot5 voor dit doel bes*ikba>
 ge/eld4 ,voor onze kolonin is dit      
vraag/uk van groot belang4 ,de be/e     
soort5 van banan5 groei5 9 afgeleg51    
bes*utte dal51 wa> /e$s e5 vo*tige w>mte
 he]s*t4 ,vooral 9 ,guadel\pe zijn      
groote1 ?ans nog onbeb\wde uitge/rek!d5 
bij uitnem5dheid ges*ikt voor deze      

cultuur4 ,het is w]kelijk onnatuurlijk1 
dat de frans*e kolonin 9 dit opzi*t z\d5
 moet5 a*t]/aan bij e5 eil& als         
,b>bados1 wa> ge5 enkel onbeb\wd /uk    
grond me] gevond5 wordt1 en de vru*tb>e 
a>dlaag niet voldo5de diepte heeft4 ,het
 is algeme5 bek5d1 dat de vru*t51 en    
vooral de banan51 d] frans*e ,antill5   
veel bet] zijn dan die van ,jamaica1    
,cuba ( ,b>bados4 ,do* da> deze eil&5 de
 e]/5 w>51 die vru*t5 na> het buit5l&   
v]zond51 v]ke]de m5 9 de me5+1 dat door 
h5 noodzakelijk de be/e soort5 moe/5    
word5 gekweekt4 ,ti5 j>5 gel$5 heeft de 
rege]+ van ,m>t9ique e5 zek]e som be/e$ 
voor d5 aankoop van jonge banaanboom5   
uit de engels*e kolonies4 ,de he] de    
,pompignan heeft 9 de ,revue des        
,cultures tropicales m$eg$eeld1 hoe de  
vru*t5 van die b]oemde banaanboom51 die 
duur w>5 betaald1 9 ge5 enkel opzi*t van
 de inheems*e blek5 te v]s*ill54  ,ik   
bezo*t ,b>bados me] dan drie j>5 na het 
incid5t van ,fa*oda2 ma> m5 h]9n]t zi*  
er nog lev5dig de ong]u/heid1 die ond]  

de bevolk+ he]s*te1 to5 9 ,octob] #ahih 
v]s*ill5de engels*e oorlogss*ep5 op de  
re$e lag51 wa>van de bemann+ sle*ts     
wa*tte op het se9 om d5 aanval te       
beg9n54 ,hun doel z\ 9 dat geval de     
v]ov]+ van ,m>t9ique en ,guadel\pe zijn 
gewee/4 ,het laat/e eil& vooral hadd5   
zij gemakkelijk kunn5 nem51 da> het     
niet1 zooals ,m>t9ique1 9 /aat van      
v]d$ig+ is4 ,de bevolk+ van ,b>bados    
hoopte ze] op e5 vr$eliev5de ov]e5kom/  
tuss*5 de twee mog5dh$54 ,m5 koe/]de er 
jeg5s de ,frans*5 vol/rekt ge5 vij&ige  
gez9dheid1 en de volksklasse voelt zi*  
ov] 't algeme5 n met de zw>t5 d] &]e    
kolonies1 die tot e5 v]s*ill5de         
nationaliteit behoor54 ,zij wet51 dat   
zij all5 af/amm5 van ,afrikan51 die door
 d5 slav5h&el na> de frans*e1 engels*e  
en spaans*e kolonies d] golf van ,mexico
 zijn gevo]d4  ,uit e5 e?nografis*      
oogpunt bes*\wd1 mak5 9 d5 geheel5      
,ar*ipel 7behalve op ,cuba1 ,portorico  
en ,tr9idad7 de zw>t5 het ho(dbe/&deel  
d] bevolk+ uit4  ,de he] ,au/51 de      

frans*e consul te ,bridget[n1 v]telde   
mij1 hoe gewillig en r$elijk deze li$5  
zi* /e$s hadd5 g$rag51 ook to5 zij      
voortdur5d hun loon zag5 v]m9d]54 ,zij  
v]di55 nu sle*ts #j4fj ( #j4hj frs4 p]  
dag1 en gaan to* tr\w voort met arbeid54
 ,ik v]nam niets dan go$s van de zw>te  
bevolk+1 die uit]/ za*t en g$uldig van  
a>d s*ijnt1 en teg5spo$ met de groot/e  
gelat5heid weet te drag54 ,hun          
geliefkoosde uitspann+ is1 9 groote     
troep5 9 de rivi] te bad51 ( eig5a>dige 
dans5 uit te vo]51 wa>bij zij /il/aan1  
en alle5 het bov5lijf beweg54  ,mijn    
laat/e bezoek 9 ,bridget[n gold het     
proef/ation van ,dodds1 aan het ho(d    
wa>van ,pr(4 ,b[ell geplaat/ is4 ,elk   
ja> wordt e5 rapport uitgebra*t1 en na> 
de hi] v]kreg5 uitkom/5 wordt de cultuur
 op het geheele eil& geleid4 ,g$ur5de de
 twee dag51 die ik nog te ,b>bados      
doorbra*t1 w]d ik aange/ok5 door de     
he]s*5de opgewond5heid ov] de mat*es1   
die jui/ tuss*5 de afgeva>digd5 van     
v]s*ill5de kolonin z\d5 plaats hebb54   

,heel ,bridget[n sprak van niets dan    
football1 cricket1 ( polo4 ,die w$/rijd5
 br5g5 veel bij tot de go$e v]/&h\d+    
tuss*5 de kolonin1 welk] bewon]s elk&]  
&]s alli*t vreemd z\d5 blijv51 en ook 9 
dit opzi*t 0 het te w5s*51 dat tuss*5   
,m>t9ique en ,guadel\pe e5 d]gelijke    
v]b9d+ be/ond4  ,ik v]liet ,bridget[n d5
 #be/5 ,janu>i #aijb1 om na e5 reis van 
twee dag5 ,engels* ,guyana te b]eik54   
,dat wij het va/el& nad]d51 bespeurd5   
wij aan de kleur van het zeewat]1 dat1  
vooral bij de mond+5 d] rivi]51 van     
blauw m9 ( me] donk] geel wordt4 ,de    
groote /room51 zooals de ,dem]>a1       
,b]bice1 ,essequibo en ,cor5tijne1 vo]5 
v]baz5d veel slib m$e1 wa>door de bodem 
van d5 ,oceaan /e$s v]&]t1 en als de    
/room+5 het niet belett51 word5 er      
spo$ig nieuwe eil&5 gevormd4 ,het       
teg5woordige gesla*t heeft er v]s*ill5de
 zi5 ont/aan1 9 d5 mond van de ,dem]>a1 
die nu re$s met bos* zijn b$ekt en      
uit/ek5de br&/( lev]5 voor de ov5s d]   
fabriek54  ,georget[n1 de ho(d/ad van   

,engels* ,guyana1 heeft pra*tige kad51  
wa> de groot/e pakketboot5 kunn5        
aanlegg51 't ge5 gemakkelijk is voor de 
passagi]s en voordeelig voor d5 h&el4   
,zoodra m5 e5igsz9s met het voorkom5 d] 
/ad v]tr\wd raakt1 gevoelt m5 met e5 ze]
 belangrijke kolonie te do5 te hebb51   
die geheel opgaat 9 de suik]productie4  
,er zijn ze] veel h&el%uiz51 die me] dan
 9 ,b>bados het k>akt] van algeme5e     
/apelplaats5 drag51 da> zij van buit5af 
alle mogelijke gebruiks>tikel5 ontvang51
 en da>voor suik] na> de ,v]e5igde ,/at5
 z5d54 ,deze huiz5 zijn aan de kade     
geleg51 zoodat het loss5 en lad5        
gemakkelijk gaat2 de kantor5 zijn mee/al
 geve/igd 9 ,wat]-,/reet1 de ho(d/raat  
d] h&elswijk4  ,e] ik de /ad zelf 9     
oog5s*\w nam1 wilde ik d5 botanis*5 tu91
 ,vliss+5 g5aamd1 gaan bezi*tig51 die   
ze] b]oemd is en vele bezoek]s trekt4   
,e5 electris*e tram bra*t mij er b9n5   
e5ige m9ut51 en het 0 gelukkig nog      
vroeg1 want lat] op d5 dag is de hitte  
ondragelijk4  ,deze plant5tu91 ev5      

si]lijk van aanleg als het ,p>c ,monceau
 te ,p>ijs1 do* vijfti5maal zoo groot1  
is w]kelijk wond]lijk mooi4 ,ond] de    
leid+ van het behe] d] ,botanis*e tu95  
te ,kew word5 hi] uit de voornaam/e     
botanis*e /ations d] engels*e kolonin de
 pra*tig/e hee/]gewass5 en si]plant5    
v]zameld1 die he]lijk uitkom5 ond] d5   
s*itt]5d5 tropis*5 hemel4 ,ik bewond]de 
e5 ze] fraaie collectie ficus1 de atalia
 van ,brazili1 e5 d] s*oon/e palmboom51 
de indis*e corypha1 wa>van sommige      
soort5 7umbraculif]a en elata7 de       
eig5a>digheid v]toon51 sle*ts e5maal te 
bloei51 om/reeks hun #ae;de ja>2 wa>na  
zij /]v54 ,ook zag ik hi] d5 p&anus1 met
 zijn zond]l+e wortels1 en de cannonball
 tree1 wa>van de vru*t ond] aan d5 /am  
groeit1 en d5 vorm heeft van e5         
kanonskogel4 ,door d5 tu9 vloei5 vele   
kanal51 wa>9 de ,victoria ,regia en     
lotuss5 bloei54 ,de ,victoria ,regia w]d
 9 vele rivi]5 van ,guyana aangetr(f54  
,m5 heeft het zaad van de plant 9 li*te 
a>de gezaaid en to5 het ontkiemd 01 het 

plantje op d5 bodem d] vijv]s geplaat/1 
wa> de /5gels zi* ontwikkeld51 en weldra
 de bloem zi* aan de opp]vlakte         
v]toonde4  ,vijf en tw9tig j>5 gel$5 0  
deze botanis*e tu9 e5 uitge/rekt mo]as4 
,m5 heeft groote moeilijkh$5 te ov]w9n5 
gehad1 om het t]re9 ges*ikt te mak5 voor
 d5 aanleg4 ,al het wat] moe/ word5     
afgeleid1 om de wortels d] plant5 voor  
rott+ te vrijw>51 en da> 9 het droge    
ja>getijde besproei+ noodig 01 heeft m5 
e5 /elsel van buiz5 aangelegd1 wa>door  
het wat] uit het groote kanaal van      
,lahama ov] d5 geheel5 tu9 wordt        
v]spreid4 ,dit kanaal van ,lahama is vi]
 met] bre$1 en drie met] diep1 en date]t
 nog uit d5 tijd to5 de ,holl&]s het l& 
bezat54  ,de ,engels*5 hebb5 het v]l5gd 
en d5 wat]-toevo] g]egeld door e5       
p]spomp4  ,het 0 niet alle5 om het      
g5oeg5 van e5 w&el+1 dat ik het uit/apje
 na> d5 plant5tu9 _h ond]nom54 ,ik      
w5s*te ook twee proefplantages 9        
oog5s*\w te nem51 wa>van de e5e gewijd 0
 aan de se$l+s1 het suik]riet1 dat uit  

zaad 0 gekweekt1 en de &]e aan proev5   
van v]s*ill5de beme/+4 ,de he]5 ,j5man  
en ,h>rison /aan aan het ho(d van deze  
afdeel+1 de e5 voor het l&b\wkundig     
g$eelte1 de &] voor het s*eikundig      
ond]zoek4  ,het zaad van het suik]riet  
w]d lang5 tijd voor onvru*tba> geh\d51  
en m5 gebruikte voor de voortplant+     
enkel /ekk51 die ontnom5 w]d5 aan d5    
/5gel zelf1 ( aan het all]bov5/e g$eelte
 ervan4 ,aan deze laat/e gaf m5 de      
voorkeur2 zij be/aan gewoonlijk uit drie
 ( vi] knopp54 ,ze word5 9 de vore      
gelegd en lu*tig met a>de b$ekt4 ,uit d5
 knop ontwikkelt zi* e5 /5geltje1 wa>uit
 de nieuwe plant gevormd wordt4 ,op deze
 wijze w]d5 e*t] ge5 nieuwe v>iteit5    
v]kreg51 en zelfs v]toonde zi* neig+ tot
 a*t]uitgang bij de oorspronkelijke     
soort4 ,door e5 toeval e*t] ontdekte de 
*emicus ,drum1 dat het zaad van         
suik]riet niet onvru*tba> 04 ,hij zag1  
dat het op e5 plantage te ,b>bados 9 't 
wild 0 opges*ot52 ma> da> het bijna niet
 te ond]s*eid5 0 van het gras1 wa>tuss*5

 het groeide1 0 het half met het onkruid
 uitgewi$4 ,de he] ,drum kweekte het    
afzond]lijk op1 en hi]uit ont/ond e5    
nieuwe soort4 ,e5 d]gelijke ontdekk+ w]d
 op ,m>t9ique g$aan1 wa> suik]riet op e5
 oud5 muur groeide4 ,da>na w]d5 de      
proev5 op ,java en 9 de ,antill5        
voortgezet2 en ?ans bezit m5 hi] hond]d5
 v]s*ill5de soort5 van riet1 uit zaad   
gekweekt1 wa>uit dieg5e word5 gekoz51   
welke de groot/e hoeveelheid suik] lev]5
 en het mee/e we]/&sv]mog5 hebb51 om aan
 de eig5a>s voor hun plantages te word5 
aanbevol54  ,9 het beg91 to5 het bleek  
dat sommige d] nieuwe soort5 #hj en #ajj
  #jjj kilogram p] hect>e oplev]d51     
t]wijl de gewone opbr5g/ niet me] dan   
#dj ( #ej #jjj kilogram b$roeg1 haa/t5  
zi* vele plant]s1 om het gewone1        
zoog5aamde witte riet door de nieuwe    
v>iteit5 te v]vang54 ,dit witte riet1   
dat uit ,otaheite afkom/ig is1 heeft het
 voordeel1 dat het 9 deze /rek5 volkom5 
is geacclimatise]d en m5 op e5 va/e en  
g]egelde opbr5g/ kan rek554 ,do* bij de 

se$l+s1 die g5umm]d zijn1 om de         
v]s*ill5de soort5 te ond]s*eid51 is de  
opbr5g/1 om dikwijls moeilijk te v]kl>5 
r$551 ze] afwissel5d4 ,de plant]s mog5  
dus deze soort5 wel met veel            
omzi*tigheid aanw5d51 en zi* voorloopig 
nog h\d5 aan het witte riet1 zoolang dit
 niet door ziekte wordt aangeta/ en     
gun/ige uitkom/5 oplev]t4  ,m5 kan zi*  
voor/ell5 van hoeveel gewi*t deze       
proefnem+5 zijn1 en hoe da>van voor de  
kolonie alles afhangt1 als m5 b$5kt1 dat
 vooral 9 ,guyana de welva>t van het    
geheele l& b]u/ op d5 bloei d]          
suik]9du/rie4 ,m5 /aat hi] teg5ov] e5   
olig>*ie van plant]s1 voor wie van de   
suik] alle5 alle heil is te wa*t54 ,9   
het beg9 s*55 de uitkom/5 ze] bevr$ig5d1
 ma> nu 9 de laat/e j>5 door de         
concurr5tie met de beetwortelsuik] de   
prijz5 zooze] zijn g$aald1 kan ook      
,guyana zi* sle*ts met moeite 9 dez5    
/rijd /a&e h\d54 ,de productie blijft   
nog dezelfde1 ma> de wa>de is met e5    
d]de v]m9d]d4 ,de groot/e plantages1 die

 het m9/ met s*uld5 w>5 bezwa>d1 hebb5  
de kle9]e v]zwolg54 ,voor tw9tig ja>    
w]d5 hond]dduiz5d ton suik] gelev]d door
 hond]dvijftig fabriek52 ?ans be/aat nog
 sle*ts e5 vijftigtal1 die natuurlijk   
elk veel me] produce]5 dan voorhe54  ,m5
 heeft groote somm5 be/e$ aan de v]bet]+
 d] w]ktuig51 en de adm9i/ratieko/5     
zooveel do5lijk bep]kt4 ,het 0          
onv]mijdelijk noodzakelijk1 dat de suik]
 go$koop] w]d gelev]d2 en to* z\d5 al   
deze maatregel5 nog we9ig hebb5 gebaat1 
als ,guyana niet zoo gelukkig 0 e5      
arbeid5d p]soneel te bezitt51 dat zi*   
wi/ te s*ikk5 na> de bijzond]e          
voorwa>d51 welke deze /rijd om het      
be/aan m$ebra*t4  ,alle plant]s en      
fabrikant51 die ik ontmoette1 w>5 het   
erov] e5s1 dat ,guyana alle5 heeft kunn5
 we]/& bi$5 aan de moeilijkh$51 wa>m$e  
het _h te kamp51 door zijn l&b\w/ations1
 wa> het w]k wordt v]ri*t door ,h9does1 
die re$s s$]t #ahch na> deze /rek5 word5
 gezond54 ,to5 de slav]nij 0 afges*aft  
en de ?ans vrijgelat5 ,afrikan5 het w]k 

hadd5 ge/aakt1 0 het vol/rekt noodig1   
nieuwe kra*t5 voor d5 veld>beid te w9n54
 ,door emigratie w]d hi]9 voorzi54 ,de  
rege]+ heeft 9 ,indi e5 afzond]lijke    
afdeel+ voor dez5 di5/1 aan welks ho(d  
e5 ambt5a> /aat1 die #ej #jjj frs4      
sal>is ontvangt4 ,het doel is1 de       
kolonie jonge1 kra*tige arbeid]s te     
bezorg51 die zi* van jongs af aan d5    
l&b\w hebb5 gewijd4 ,me] dan #bjj #jjj  
,h9does zijn op deze wijze na> de       
kolonin getransporte]d1 en bij de laat/e
 tell+ vormd5 de ,h9does ongeve] twee   
d]de van de bevolk+ van #cjj #jjj       
inwon]s4 ,zij lev5 afgezond]d en beh\d5 
hun kle$]dra*t1 z$5 en godsdi5/4        
,georget[n bezit zelfs e5 moskee voor de
 emigrant51 die d5 mohamm$aans*5        
godsdi5/ belijd54 ,de engels*e rege]+1  
wi] motto is3 ,v]deel en he]s*1 weet ze]
 go$ met al die v]s*ill5de rass5 om te  
gaan4 ,de ,h9does word5 bes*]md door    
wett51 die door de plaatselijke ov]heid 
word5 uitgeva>digd en wa>bij de         
arbeidsvoorwa>d5 word5 g]egeld1 en de   

arbeid] wordt bes*]md teg5 sle*te       
beh&el+ door zijn mee/]4  ,de           
,h9doe-arbeid]s w]k5 teg5 e5 dagloon1 ( 
krijg5 e5 bepaalde taak om af te do51   
welke e5 man 9 ongeve] zev5 ur5 kan     
v]ri*t51 do* s$]t de dal+ d] suik]prijz5
 is deze taak zooze] uitgebreid1 dat de 
arbeid]s ha> dikwijls 9 twee ( drie dag5
 moet5 volvo]54 ,het /aat d5 ,h9doe niet
 vrij1 de hem opgelegde taak te weig]51 
en te eis*5 dat hij e5 va/ dagloon      
ontvangt2 hij kan zi* alle5 voor de     
re*tbank 9 zijn di/rict beklag51 wanne] 
hij oordeelt dat hij onre*tva>dig wordt 
beh&eld4 ,de re*t] besli/ dan1 na de    
voorli*t+ van bevoegde deskundig5 te    
hebb5 +ewonn54  ,de ,h9does word5       
gehuisve/ 9 groote h\t5 geb\w51 die 9   
g5umm]de v]trekjes zijn +$eeld4 ,vroeg] 
liet m5 we9ig vr\w5 ov]kom52 do* ?ans   
eis*t de rege]+1 dat het aantal vr\w51  
die word5 m$egezond51 ongeve] d]tig     
p]c5t b$raagt4 ,di*t bij de fabriek5 en 
plantages ligg5 de hospital51 en als de 
g5eeskundige inspecteur v9dt1 dat e5    

zieke niet voldo5de wordt v]zorgd1 kan  
hij d5 patint na> het ziek5huis lat5    
ov]br5g51 wa> zijn mee/] #a4be frs p]   
dag voor hem moet betal54 ,de he]       
,alex&]1 die aan het ho(d d]            
,immigration ,s]vice /aat1 deelde mij   
als e5 treff5d voorbeeld van            
go$h>tigheid ond] deze li$5 m$e1 dat    
k9d]5 van ,h9does1 die hun oud]s v]lor51
 nooit t5 la/e van het be/uur kwam51 da>
 de bur51 't zij getr\wde ( ongetr\wde1 
zi* /e$s vrijwillig aanbod5 om de weez5 
groot te br5g54 ,te ,guyana mog5        
l&v]huiz]s1 die nog tot w]k5 9 /aat     
zijn1 na ti5 j>5 na> hun vad]l&         
t]ugke]51 wanne] zij e5 /uk kunn5       
ov]legg5 om te bewijz51 dat zij zoolang 
hebb5 ge>beid als hun contract          
voors*reef1 ( als uit de boek5 d]       
plantage blijkt1 dat zij re$s 9 het     
geheel #cej doll>s sal>is hebb5         
ontvang54 ,zij moet5 zelf g$eeltelijk de
 t]ugreis beko/ig52 do* als zij 9 de    
kolonie will5 blijv51 ontvang5 zij      
gratis e5 /uk grond1 ( e5 beloon+ van   

#abe frs4 ,9 f9ancieel opzi*t is deze   
aanvo] van vreemde w]kkra*t5 uit/ek5d   
georganise]d4 ,het plaatselijk be/uur   
zorgt voor het w]v51 d5 ov]to*t1 en de  
plaats+ d] ,h9doe-arbeid]s4 ,de plant]s 
betal5 e5 bela/+ na> hun eig5dom        
7acreage tax7 en bijdrag51 die om de    
vijf j>5 word5 ge/ort4  ,9 ,guyana zijn 
de zw>t5 betrekkelijk g]+ 9 aantal en   
ov] e5 groote opp]vlakte v]spreid4 ,s$]t
 de loon5 begonn5 te dal51 hebb5 zij w]k
 gezo*t 9 de mijn51 dat bet] betaald    
wordt4 ,do* al zijn de zw>t5 m9d] aan   
tu*t en orde gew5d dan de ,h9does1 zij  
zijn bet] ges*ikt voor arbeid1 wa>toe   
veel li*aamskra*t en volh>d+ wordt      
v]eis*t4 ,zond] de hulp van afrikaans*e 
arbeid]s z\d5 de exp$ities na> de       
onbek5de /rek5 van ,guyana1 en om g\d te
 ontdekk51 niet kunn5 word5 ond]nom54   
,de voornaam/e v]d$ig] van de re*t5 d]  
zw>te bevolk+ is de ,rev]5d ,h4 ,j4     
,%uley1 het ho(d d] radikale p>tij1 die 
het blad ! ,p heeft opg]i*t4 ,deze      
gee/elijke bezit groot5 invlo$1 en      

woonde tijd5s mijn bezoek te            
,new-,am/]dam4  ,de holl&s*e wet wordt  
hi] nog 9 sommige gevall5 toegepa/2 ma> 
9 /rafzak5 he]s*t de engels*e wet1 die  
ze] /r5g is4 ,de gevang5is te ,georget[n
 is e5 m]kwa>dig geb\w1 dat nog         
dagteek5t uit d5 holl&s*5 tijd1 en met  
zijn zw>e mur5 op e5 v]/]kte ve/+       
gelijkt4 ,ik zag er e5 m5igte ,h9does1  
wa>van sommig5 tot h>d lab\r w>5        
v]oordeeld1 e5 arbeid1 die f op de      
op5b>e weg51 f b9n5 de mur5 d] gevang5is
 wordt v]ri*t4 ,deze /rafoef5+ heeft ha>
 practis*e zijde1 wanne] m5 de gevang55 
w]k laat do51 dat de kolonie voordeel   
aanbr5gt en te zwa> is om er gemakkelijk
 arbeidskra*t5 voor te v9d51 ma> het is 
treurig1 dat m5 dikwijls de s*uldig5 zi*
 geheel nutteloos laat afbeul51 zooals  
bijvoorbeeld bij e5 /raf1 die ! crank   
g5oemd wordt1 en wa>bij de gevang5e 9   
zijn cel e5 h&vat heeft te draai51 dat  
n]g5s toe di5t1 en alle5 na e5 bepaald  
aantal mal5 te zijn rondg$raaid1 e5 bel 
9 beweg+ br5gt1 om aan te toon51 dat de 

opgelegde taak volbra*t is4 ,9 het      
hospitaal d] gevang5is zag ik e5 ti5tal 
galeiboev51 die uit ,cay5ne w>5         
ontsnapt4 ,de =maliteit5 voor hun       
uitlev]+ zijn ze] la/ig en gecomplice]d1
 en de engels*e autoriteit5 beklag5 zi* 
dan ook dikwijls ov] de moeilijkh$51    
wa>9 zij gewikkeld word5 door de        
nabijheid d] frans*e galei51 da> het    
ond]h\d d] ontsnapte misdadig]s te hunn5
 la/e komt4  ,aan politiek doet m5 hi]  
we9ig1 do* wel wordt e5 heftige /rijd   
gevo]d ov] de vraag1 ( de kolonie zi*   
enkel aan de suik]9du/rie moet blijv5   
wijd51 ( nieuwe cultures beproev54 ,da> 
ik hi]omtr5t ga>ne nad] wilde word5     
+eli*t1 nam ik met g5oeg5 het aanbod van
 d5 he] ,b>clay aan1 om zijn            
cacao-plantage te gaan bezi*tig51 die   
ve]tig mijl5 van ,georget[n aan de oev]s
 van de ,dem]>a 0 geleg54 ,het 0 e5 bos*
 van cacaoboom51 dat zi* uit/rekte ov]  
e5 opp]vlakte van me] dan ze/ig hect>51 
e5 oase van gro5 9 deze e5zaamheid4 ,de 
ond]nem5de ,engels*man _h er e5 som van 

#cjj  #jjj frs aan t5 ko/e gelegd4 ,de  
he] ,b>clay v]telde mij1 t]wijl hij mij 
rondleidde1 dat hij vroeg] aan het ho(d 
van e5 suik]fabriek _h ge/aan1 ma>      
begreep1 dat hi]van voor de toekom/ ge5 
heil me] 0 te v]wa*t54 ,hij _h ze] go$  
ontwikkelde cacaoboom5 gezi5 op v]lat5  
settlem5ts1 die e]tijds aan ,holl&]s    
hadd5 behoord1 aan de oev]s van de      
,dem]>a en ,essequebo1 en besloot deze  
opnieuw te cultive]54 ,de beide e]/e j>5
 moe/5 word5 be/e$ aan het vell5 van    
bos* en de droogmak+ van d5 bodem4 ,dit 
laat/e w]d ze] v]gemakkelijkt door de   
kanal51 die nog uit d5 holl&s*5 tijd w>5
 ov]geblev51 en die enkel moe/5 gezuiv]d
 en met elk&] 9 v]b9d+ ge/eld4 ,dit     
alles ko/te veel geld1 en m5 voorspelde 
d5 he] ,b>clay we9ig go$s van zijn      
ond]nem+4 ,?ans e*t]1 na twaalf j>5 van 
volh>d5d5 arbeid1 kon hij met voldo5+ op
 zijn w]k t]ugzi54 ,de ja>lijks*e       
opbr5g/ b$roeg #cj #jjj kilogram cacao1 
hetge5 ongeve] #ej #jjj frs             
v]teg5woordigde1 en da> de cacaoboom51  

op vi] met] af/& van elk&] geplaat/1 de 
tuss*5ruimt5 geheel met hun s*aduw      
b$ekk51 groeit hi] ge5 onkruid1 wat de  
groote ko/5 van het aanh\d5de wi$5      
bespa>t4 ,het is dus bewez51 dat de     
oev]s d] rivi]5 van ,guyana wel degelijk
 ges*ikt zijn voor de cacaocultuur1 en  
het is te hop5 dat het voorbeeld van d5 
he] ,b>clay navolg+ zal v9d54  ,de      
ond]zoek+/o*t5 9 het onbek5de g$eelte   
van ,guyana word5 door all]lei oorzak5  
ze] bemoeilijkt4 ,de loop d] rivi]51    
vooral van de ,maz>uni1 wordt telk5s    
afgebrok5 door wat]vall52 die van       
,kaieteur wordt zelfs v]gelek5 bij d5   
,niag>a4 ,op enkele groep5 hutt5 na1 die
 op groot5 af/& van elk&] zijn geleg5 en
 door z5del+5 ( g\dzoek]s word5 bewoond1
 is de /reek geheel v]lat54  ,s$]t de   
ontdekk+sreiz5 van ,dr4 ,crevaux1 ,h5ri 
,c\dreau1 ,br[n1 en de he]5 ,quel* en   
,connell1 weet m51 dat zi* 9 deze /rek5 
v]s*ill5de ,indian5/amm5 oph\d51 die    
lev5 van de ja*t4 ,vroeg] begav5 zij zi*
 wel na> de ku/plaats51 om ruilh&el te  

drijv54 ,?ans moet m5 ze veel v]d]      
zoek52 zij slaan bij voorkeur hun kamp5 
op 9 de buurt d] plaats51 wa> de        
reizig]s langs d5 oev] d] rivi] moet5   
trekk51 om de wat]vall5 te v]mijd54 ,al 
deze /amm5 kom5 ov]e5 met de ,galibis en
 de ,c>ab51 die op de ,antill5 word5    
aangetr(f54  ,het a*t]l& van ,guyana is 
e]/ bek5d geword5 to5 er g\d w]d        
ontdekt4 ,het ko/b>e metaal wordt       
aangetr(f5 9 het alluviale bez9ksel d]  
rivi]51 vooral 9 sommige krek5 van de   
,maz>uni1 op e5 af/& van drie ( vi] wek5
 reiz5s van de ku/4 ,de e]/e ond]zoek+5 
hebb5 we9ig opgelev]d4 ,do* m5 heeft op 
v]s*ill5de plaats5 kw>tsa*tige ad]s     
ontdekt1 en al is voor de bew]k+ van het
 erts ko/ba> mat]iaal b5oodigd1 de      
duits*e kapitali/51 die met dit doel    
syndicat5 hebb5 gevormd1 s*ijn5 gun/ige 
v]wa*t+5 van de zaak te koe/]54 ,de     
+5ieur1 die mij dit alles m$$eelde1     
v]telde al?ans1 dat zij re$s #aej #jjj  
hadd5 be/e$ aan voorb]eid5de w]kzaamh$5 
en aankoop van mat]iaal4 ,m5 0 jui/     

t5tijde van mijn bezoek ook ze] v]vuld  
van de ontdekk+ van diamantmijn51 en _h 
e5 deskundige 9 ,z4-,afrika g]aadpleegd1
 om de wa>de d] gevond5 diamant5 te     
beoordeel54 ,lat] v]nam ik1 dat deze    
ontdekk+ to* niet aan de v]wa*t+5 _h    
beantwoord1 omdat de diamant51 (s*oon   
zuiv]1 kle91 en dus van betrekkelijk    
g]+e wa>de w>54 ,het mijnwez5 is hi] go$
 g]egeld door /r5ge wett51 die          
noodzakelijk zijn bij het toezi*t ov]   
uitge/rek!d5 gronds1 wa>9 ge5 geba&e    
weg5 be/aan4 ,e5 d]gelijke regel+ wordt 
bij de bos*-concessies toegepa/4 ,deze  
word5 voornamelijk aangevraagd voor het 
zoek5 na> de balata1 e5 boom1 die       
ca\t*\c lev]t1 en die wel niet zoo      
gezo*t is als de braziliaans*e hevea (  
de ca/illoa van ,midd5-,am]ika1 ma> die 
veel opbr5gt1 en da>door rijke w9/5     
afw]pt1 als de boss*5 niet te v] van e5 
rivi] zijn v]wijd]d4  ,de exp$ities     
word5 gewoonlijk georganise]d door      
koopli$5 uit ,georget[n1 die op         
geme5s*appelijke ko/5 e5 boot uitru/51  

wa>9 w]ktuig5 en mondvoorraad voor      
me]d]e ma&5 word5 geborg54 ,de ond]nem+ 
is altijd ze] gewaagd en onzek]4 ,de    
bemann+ d] boot5 be/aat uit e5ige       
,indian51 die met de bo*t5 en wat]vall5 
d] rivi] v]tr\wd zijn1 en e5 troep zw>t5
 en kleurl+5 ond] e5 fl9k5 =eman1 van   
wi5 groot5deels het welslag5 d] ond]nem+
 afhangt4 ,hij moet besliss5 ov] de     
keuze van de ges*ikte plek1 en ontvangt 
p]c5t5 van i$] pond ca\t*\c1 dat hij na>
 de ku/ v]vo]t4 ,de w]kli$5 krijg5      
behalve d5 ko/1 #j4ej fr4 tot #a franc  
p] dag4 ,aan all]lei gev>5 is zulk e5   
exp$itie blootge/eld en dikwijls word5 9
 ma&5 ge5 b]i*t5 omtr5t ha> v]nom52 ( de
 aanvo]d]s kom5 t]ug1 om hulp te vrag51 
welke hun volg5s de engels*e wet niet   
mag word5 geweig]d1 da> dit gelijk z\   
/aan met doodslag4  ,t5 tijde d]        
slav]nij ontvlu*tt5 dikwijls neg]s uit  
de plantages en hield5 zi* 9 de boss*5  
s*uil4 ,te ,guyana hebb5 deze bos*neg]s 
zi* 9 groep5 v]e5igd en lev5 9 kle9e    
dorp5 9 het w\d4 ,zij /]v5 e*t]         

langzam]h& uit door ziekt51 als         
melaats*heid1 elephantiasis1 en pokk54  
,ook de blanke bevolk+ is aan het       
afnem51 s$]t met de suik] ge5 groote    
=tu95 me] zijn te w9n54 ,de enkele      
blank51 die zi* ?ans nog 9 ,guyana kom5 
ve/ig51 zijn mee/ ,s*ott51 die veel     
we]/&sv]mog5 hebb51 en dikwijls         
betrekk+5 als opzi*t]s krijg54 ,9 e5 zoo
 vo*tig en w>m klimaat1 wa> mo]askoorts 
he]s*t1 moet5 blank5 langzam]h&         
bezwijk51 en als dit 9 e5 groote /ad als
 ,georget[n nog niet m]kba> is1 heeft m5
 dit te dank5 aan de voortreffelijke    
zorg1 die hi] wordt gewijd aan de       
volksgezondheid4 ,alle won+5 zijn op    
pal5 geb\wd1 da> de grond ov]al mo]assig
 is4 ,het groot/e g$eelte to* d] ku/ van
 ,guyana ligt lag] dan de zee1 en het is
 niet te v]wond]5 dat de ,holl&]s hi]   
onmiddellijk na hun kom/ dezelfde       
maatregel5 aanw5dd51 die zij gewoon w>5 
9 hun eig5 l& 9 praktijk te br5g51 da>  
hun eig5 ku/5 geheel dezelfde           
eig5a>digh$5 v]toond5 als die van       

,guyana4 ,zij groev5 e5 m5igte kanal5 om
 het wat] af te leid51 en bes*]md5 de   
ku/ door dijk51 sluiz5 en zeew]+51 welke
 de ,engels*51 die h5 9 #ahae opvolgd51 
sle*ts behoefd5 uit te breid5 en 9 /& te
 h\d54 ,da> voor dit alles e*t] groote  
kapital5 w]d5 v]eis*t1 is het te        
begrijp5 dat 9 ,guyana de grond we9ig is
 v]brokkeld1 en groote grondeig5>5 (    
maats*appij5 er de bezitt]s van zijn4   
,kle9e plantages1 zooals 9 ,tr9idad1    
treft m5 hi] niet aan4  ,de ov]groote   
vo*tigheid is niet het e5ige bezwa>1    
wa>m$e de l&b\w hi] heeft te kamp54     
,wanne] 9 het droge ja>getijde alle vo*t
 v]dampt1 wordt de a>de h>d1 en splijt4 
,het door de rivi]5 aangevo]de slib     
wordt dan ondoordr+ba>1 en het is       
vol/rekt noodig1 d5 bodem te besproei54 
,e5 ,engels*man1 ,w4 ,russell1 bijg5aamd
 ! sug> k+1 die hi] uitge/rekte bezitt+5
 heeft1 vond e5 ze] v]nuftig /elsel van 
besproei+ uit4 ,hij _h opgem]kt1 dat 9  
e5 laag geleg5 g$eelte van het b9n5l&1  
g$ur5de het natte seizo51 /e$s e5 soort 

van reusa*tige poel ont/ond1 die        
dikwijls dreigde1 de ku//reek te        
ov]/room54 ,na e5 ko/ba> ond]zoek bleek 
het1 dat m5 dit wat] kon gebruik51 om 9 
het droge ja>getij de de ku//reek te    
besproei54 ,het ze] belangrijke w]k w]d 
ond]nom51 en ?ans be/aan op de mee/e    
plantages twee soort5 van kanal52 de e5e
 di55 voor d5 wat]afvo]2 de &]e1 die na>
 v]kiez+ kunn5 word5 gevuld ( gel$igd1  
voor de besproei+4 ,deze                
besproei+skanal5 zijn door zijtakk5 die 
door de veld5 loop51 v]bond54 ,ik heb   
zelf gezi51 hoe b9n5 enkele m9ut5 e5    
opp]vlakte van me]d]e hect>5 ond] wat]  
w]d gezet4 ,door deze gemakkelijke      
besproei+ bekle$t ,guyana voor de       
suik]productie /e$s de voornaam/e       
plaats1 teme] da> de kanal5 tev5s als   
v]ke]sweg5 di55 voor het v]vo] van d5   
oog/ en d5 aanvo] van me//(f54  ,e5     
groot deel d] bevolk+ van ,guyana1 die  
#cjj #jjj ziel5 telt1 bev9dt zi* 9      
,georget[n1 e5 /ad van me] dan #fj #jjj 
inwon]s4 ,b]bice ( ,nieuw-,am/]dam is e5

 kle9e1 /ille /ad1 die nog e5 holl&s*   
voorkom5 heeft4  ,ik 0 lang] 9 ,guyana  
geblev51 dan oorspronkelijk mijn b$oel+ 
0 gewee/4 ,met het oog op mijn v]blijf 9
 ,tr9idad1 en vreez5de dat de e]/e reg5s
 van het w9t]seizo5 mij miss*i5 z\d5    
ov]vall51 e] ik mijn z5d+ geheel z\     
hebb5 vole9digd1 maakte ik gebruik van  
de geleg5heid1 die mij gebod5 w]d1 to5  
de ,ocamo1 e5 d] /oomboot5 van de lijn  
,pick=d & ,black1 ,georget[n passe]de1  
om mij aan boord van dit s*ip na>       
,tr9idad te begev51 da> ik wi/ dat met  
deze lijn we9ig passagi]s reisd5 en de  
b$i5+ aan boord uit/ek5d 04 ,twee dag5  
na ons v]trek uit ,georget[n wi]p de    
,ocamo het ank] 9 de baai van ,p>ia1    
teg5ov] ,port d',espagne4 ,wij lag5 vrij
 v] van de ku/1 zoodat ik tw9tig m9ut5 9
 e5 kano moe/ word5 g]oeid1 e] ik aan   
wal /apte4 ,te ,port d',espagne kreeg ik
 dadelijk na mijn aankom/ re$s e5 gevoel
 als( ik mij 9 ,frankrijk en ond]       
,frans*5 bevond4  ,te ,b>bados woond5   
ze] we9ige van mijn l&g5oot51 en 9      

,georget[n s*e5 het wel1 als ( m5 ge5   
&]e ,frans*5 k5de1 dan de uit ,cay5ne   
ontsnapte galeiboev52 ma> hi] behoefde  
ik sle*ts e5 kle9e w&el+ te do51 om mij 
dadelijk ?uis te gevoel54 ,aan de       
welwill5dheid d] frans*e families1 die  
ik hi] le]de k5n51 _h ik1 ook met het   
oog op de taak wa>voor ik hi] gekom5 01 
veel te dank54 ,de he] ,honor de        
,v]neuil1 lid van het wetgev5d be/uur1  
die s$]t mijn bezoek helaas is ov]l$51  
bewees mij al de hulp1 die ik noodig _h1
 en ik w]d niet mo$e1 hem op onze       
uit/apjes voortdur5d om inli*t+5 te     
vrag51 die hij mij b]eidwillig v]/rekte1
 da> hij re$s ve]tig j>5 te ,tr9idad _h 
gewoond1 de ontwikkel+ van het eil& van 
nabij _h gadegeslag51 en van zijn       
bev9d+5 nauwkeurig aanteek5+ _h geh\d54 
,9 sommige g$eelt5 van de /ad wordt me] 
frans* ( spaans*1 dan engels* gesprok54 
,to5 het eil& d5 #ca/5 ,juli #adih door 
,*ri/(fel ,columbus w]d ontdekt1 woond5 
hi] sle*ts enkele ,indian5/amm51 welke  
ov]e5kwam5 met de ,galibis van het      

va/el&1 en wa>van de ma*tig/e bek5d w>5 
ond] d5 naam van ,ar\ak5 en ,*aimas4    
,zij deeld5 het lot1 dat al de          
oorspronkelijke bewon]s d] naburige     
eil&5 wa*tte4 ,alle5 de spor5 van hunne 
nam5 zijn nog hi] en da> bewa>d1 op     
plaats5 wa> zij vroeg] hun kamp5        
opsloeg51 zooals ,aricagua-,ar\ca1 en   
,*aca*ac>e4 ,columbus moet het eil&     
,tr9idad hebb5 g5oemd na> de ,heilige   
,drievuldigheid1 weg5s het drietal      
b]gtopp51 dat hij aan d5 horizon zag en 
die nu d5 naam van de drie ,zu/]s drag54
 ,e]/ ta*tig j>5 na dit bezoek van      
,columbus ve/igd5 zi* de e]/e ,spanja>d5
 op het eil&4 ,teg5 het e9de d] ze/i5de 
eeuw b\wd5 zij er e5ige dorp5 en de     
ho(d/ad ,san ,jos de ,oruna1 die ?ans   
nog ,/4 ,jozef heet4 ,deze /ad heeft e5 
aanval moet5 we]/& bi$5 van d5 b]oemd5  
,sir ,walt] ,raleigh1 die 0 uitgetog5 om
 het g\dl& te ontdekk51 het ,el ,dorado 
van alle conqui/adores4 ,9 #aghj ve/igde
 zi* de e]/e ,frans*man 9 ,tr9idad4 ,dit
 0 e5 zek]e he] de ,sa9t-,laur5t1 die   

zoo getr(f5 0 door de s*oonheid van het 
eil&1 dat hij v]s*ill5de zijn] l&g5oot5 
ov]haalde1 zijn voorbeeld te volg54 ,dit
 0 het beg9 onz] kolonisatie1 en het    
aantal emigrant5 v]me]d]de natuurlijk   
/e$s g$ur5de de woel+5 d] frans*e       
revolutie4 ,de e]/e plantages w]d5 door 
,frans*5 opg]i*t1 en ond] het wijze     
be/uur van d5 to5malig5 g\v]neur ,*acon 
begon de kolonie re$s tot groot5 bloei  
te g]ak51 to5 9 #agig e5 engels*e       
exp$itie1 ond] aanvo]+ van ,sir ,ralph  
,ab]cromby1 zi* ond] e5 ongegrond       
voorw5dsel van het eil& mee/] maakte1   
dat ge5 v]d$ig+smiddel5 bezat en zi*    
we]loos moe/ ov]gev54 ,s$]t di5 tijd is 
,tr9idad ond] de engels*e he]s*appij    
geblev54  ,ond] de soldat5 en matroz5   
van ,ab]cromby bevond5 zi* ook enkele   
frans*e uitgewek551 wi] af/ammel+5 nog  
?ans 9 de kolonie v]blijf h\d54 ,bij de 
e]/e volk/ell+1 9 #aghc1 to5 ,san       
,dom+o1 ,guadel\pe en ,m>t9ique re$s e5 
groot aantal inwon]s bezat51 be/ond de  
bevolk+ van ,tr9idad sle*ts uit #bgfc   

bewon]s1 wa>ond] #abf blank54 ,9 #ahje 0
 dat aantal tot #be #jjj ge/eg51 da>    
?ans de e]/e suik]fabriek5 w>5 opg]i*t  
en zw>te w]kli$5 w]d5 gemporte]d1 uit   
,afrika1 ( de naburige kolonin4 ,9 de   
volg5de j>5 /eeg de bevolk+ langzaam1   
tot zij 9 #ahea #gj #jjj b$roeg1 wa>ond]
 e5 kle9 aantal blank51 mee/al ,frans*5 
en ,spanja>d54 ,na de afs*aff+ d]       
slav]nij s*ijnt het l& e5 poos te zijn  
a*t]uitgegaan4 ,de 9 vrijheid ge/elde   
slav5 wild5 niet lang] voortgaan voor   
&]5 het l& te beb\w51 en begonn5 zi*    
voor eig5 rek5+ met veeteelt en h&el    
bezig te h\d54 ,na v]geefs*e pog+5 om   
hun w]k door ,*9eez5 te lat5 v]ri*t51   
volgde m5 het voorbeeld van ,engels*    
,guyana1 dat re$s de hulp van indis*e   
koelies _h +]oep54  ,van to5 af brak e5 
tijdp]k van groot5 voorspo$ aan voor    
,tr9idad4 ,nieuwe weg5 w]d5 aangelegd1  
en weldra w>5 de ho(dplaats5 door e5    
spoorweglijn v]bond54 ,deze lijn loopt  
van ,port d',espagne na> ,san ,f]n&o1   
met zijlijn5 na> ,arima1 ,sangre-,gr&e1 

,pr9cess ,t[n1 en het dal van ,cap>o4   
,het is opm]kelijk1 dat al de groote /$5
 9 de we/elijke helft van het eil& zijn 
geleg54 ,de &]e zijde1 die na> d5       
,oceaan is geke]d1 is betrekkelijk we9ig
 bevolkt1 hoewel het klimaat da> veel   
gematigd] is4  ,9 #ahia telde het eil&  
re$s #bjj #jjj inwon]s1 en ?ans is dat  
aantal tot #bhj #jjj ge/eg51 wa>van e5  
d]de ,h9does zijn4 ,de to5em5de welva>t 
van het l& maakte all]lei belangrijke   
ond]nem+5 mogelijk4 ,port d',espagne1   
dat 9 het beg9 d] #ai;de eeuw e5 armo$ig
 dorpje 01 heeft ?ans #dj #jjj inwon]s1 
tramways1 electris* li*t1 en uit/ek5d   
dr9kwat]4 ,de hav5 is v]groot en bezit  
e5 kol5/apelplaats1 welke w$ijv]t met   
die van ,/4 ,lucia1 t]wijl er sprake van
 is e5 reusa*tige pi] te lat5 aanlegg51 
om ook de groot/e s*ep5 gemakkelijk hi] 
te lat5 loss54  ,da> de koloni/5 van    
,tr9idad /e$s me] t]re9 zoek5 9 het     
b9n5l& voor de aanplant+ van cacaoboom51
 zull5 ook da> de weg5 word5 uitgebreid1
 en m5 zal zoodo5de /e$s v]d] doordr+5 9

 de bos*rijke /rek5 van ,monts]rat en   
,arima1 wa> de cacaocultuur re$s        
pra*tige resultat5 heeft opgelev]d4  ,de
 suik]productie is lang5 tijd de e5ige  
bron gewee/ van ,tr9idad's welva>t4     
,ondanks de dal+ d] prijz5 is deze ook  
hi] niet v]m9d]d do*1 ev5go$ als 9      
,guyana1 op dezelfde hoogte geblev51    
(s*oon met aanzi5lijk v]lies4 ,gelukkig 
w]kt e*t] de uitbreid+ d] cacaocultuur  
m$e1 om dit te v]go$54 ,9 de p]iode van 
#ahge tot #ahie b$roeg de som1 die voor 
uitgevo]de suik] w]d ontvang51 ongeve]  
#bj millio5 francs m9d] dan 9 het       
tw9tigtal j>5 dat hi]aan voorafg+1      
t]wijl jui/ de opbr5g/ d] cacao met #cj 
millio5 francs v]me]d]d is4 ,het v]bruik
 van dit laat/e artikel neemt g$urig    
toe1 en het v]s*il wordt /e$s groot]4   
,m5 kan ?ans ,tr9idad niet bezoek51     
zond] zijn a&a*t te wijd5 aan de ko/b>e 
plant1 die zulke groote w9/5 afw]pt4    
,de cacaoboom is 9 ,tr9idad +evo]d      
omtr5t #aghe1 door ,spanja>d5 uit       
,v5ezuela4 ,da> de w9d de groot/e vij&  

is d] jonge boom51 draagt m5 zorg deze  
te plant5 tuss*5 &]e1 die snel groei5 en
 veel we]/&sv]mog5 bezitt54 ,de boom1   
die gekoz5 wordt om deze bes*]m5de rol  
te v]vull51 7m5 noemt hem madre del     
cacao7 is de ery?r9a4 ,deze v]lie/ 9    
,ma>t en ,april groot5deels h>e blad]5  
en prijkt dan met he]lijke bloesems1    
zoodat m5 ov]al 9 de /rek51 wa> de      
cacaoplant+5 zijn aangelegd1 de heuvels 
en dal5 b$ekt ziet met gro5e boss*51 wa>
 he]lijk geur5de oranj]oode bloesems d5 
grond met e5 tapijt van bloemblad]5     
b$ekk54 ,teg5 het midd5 van de vorige   
eeuw w]d5 ja>lijks #b millio5 kilogram  
cacao uitgevo]d4 ,s$]t is dat getal     
g]egeld blijv5 /ijg51 en 9 #aijj klom   
het cijf] tot #ae #ghe #jjj kilogram1   
welke e5 wa>de van #be millio5 francs   
v]teg5woordig54  ,da> ik ga>ne zulk e5  
plantage van nabij wilde 9 oog5s*\w     
nem51 nam ik met veel g5oeg5 de         
uitnoodig+ aan van d5 he] ,ago/9i1 om   
e5ige dag5 bij hem te kom5 doorbr5g5 op 
zijn bezitt+5 te ,monts]rat4 ,de groote 

plantages van ,tr9idad ont/aan mee/al   
door d5 aankoop en de v]e5ig+ tot e5    
groot geheel van kle9]e eig5domm51 door 
grondbezitt]s die ov] g5oeg kapitaal    
kunn5 bes*ikk5 om op die wijze hun      
geme5s*appelijke belang5 te bevord]54   
,de ,gordons1 ,c5t5os1 ,ago/9i's en &]e 
rijke plant]s van ,tr9idad kunn5        
zoodo5de duiz5d5 en duiz5d5 zakk5 cacao 
na> de hav5 van ,port d',espagne z5d54  
,als de cacaoboom vijf ( zes ja> is1 en 
zijn takk5 hun voll5 wasdom hebb5       
b]eikt1 geeft hij voldo5de s*aduw om d5 
groei van onkruid te belett51 zoodat de 
boss*5 v]d] ge5 &] ond]h\d behoev5 dan  
het snoei51 het plukk5 en de beh&el+ van
 d5 oog/ m$ebr5gt4  ,beme/+ is niet     
noodig 9 dit gelukkige l&1 wa> de bodem 
onuitputtelijk vru*tba> is4 ,tweemaal 9 
het ja> wordt hi] geoog/4 ,de vru*t5    
word5 afgeplukt als ze rijp zijn en do51
 wat d5 vorm betreft1 d5k5 aan e5       
langw]pige melo54 ,de kleur wisselt af  
tuss*5 li*tgeel en donk]rood4 ,de bloem 
is ze] kle9 en groeit zond] /5gel op d5 

/am en de takk54 ,dikwijls ziet m5 aan  
e5 zelfd5 boom pas ontlok5 bloesems naa/
 jui/ gezette vru*t51 en &]e1 die re$s  
ges*ikt zijn om geplukt te word54       
,v]gezeld door d5 he] ,ago/9i en zijn   
opzi*t] bezo*t ik e]/ de plantage ,el   
,reposo en lat] die van ,san ,juan1     
welke ov] e5 opp]vlakte van #bej hect>5 
geheel met cacaoboom5 is beplant4 ,het  
aantal boom5 wordt op #aej #jjj ges*at1 
die all5 rijkelijk vru*t drag51 en als  
het wa> is1 wat m5 9 ,tr9idad bewe]t1   
dat elke cacaoboom e5 zuiv]e w9/ van #a 
franc v]teg5woordigt1 kan m5 zi* van d5 
rijkdom van d5 gelukkig5 eig5a> dez]    
plantage e5 tamelijk jui/e voor/ell+    
vorm54  ,t]wijl op ,m>t9ique en         
,guadel\pe de cacaoboom sle*ts 9 enkele 
/rek5 met go$ gevolg wordt gekweekt1 wa>
 alle voorwa>d51 tot zijn ontwikkel+    
v]eis*t1 v]vuld zijn1 s*ijn5 9 ,tr9idad 
de om/&igh$51 die d5 groei dez] plant   
bevord]51 bijzond] gun/ig2 want ik zag  
op mijn to*t5 hoe het e5e w\d het &]e   
opvolgde1 en het geheele l& s*e5 mij t5 

slotte n groote cacaoplantage toe4      
,algeme5 wordt deze wijze van zijn      
kapitaal te belegg5 dan ook als ze] zek]
 en w9/gev5d bes*\wd2 altoos1 wanne] m5 
e5ig5 tijd kan wa*t5 tot het r5te beg9t 
af te w]p54 ,deze moeilijkheid wordt    
tr\w5s g$eeltelijk uit d5 weg g]uimd    
door e5 ze] ges*ikte inri*t+1 e5 /elsel 
van exploitatie bij contract2 door      
zoog5aamde contractors4 ,zoodra namelijk
 e5 koop] 9 het bezit is van e5 /uk     
grond ( e5 concessie1 laat hij voor d5  
re*t] van het di/rict e5 contract       
opmak51 wa>bij e5 ( me] l&b\w]s zi*     
v]pli*t51 boom5 te plant51 ond] toezi*t 
van d5 eig5a> ( di5s la/hebb]4 ,het     
t]re9 moet go$ word5 ond]h\d52 het      
aantal mal51 dat er gewi$ moet word51 is
 bijvoorbeeld 9 het contract va/ge/eld4 
,na v]loop van e5 vooraf bepaald5 tijd1 
wordt e5 soort van inv5t>is opgemaakt1  
en de contractant5 ontvang5 bij aflev]+ 
van d5 grond voor elk5 boom1 die 9 go$5 
/aat is1 van d5 eig5a> e5 ev5e5s van te 
vor5 bepaalde som1 die v>ie]t tuss*5    

#j4cj fr4 en #a4be fr41 dit hangt af van
 d5 oud]dom en de soort d] boom54 ,deze 
mani] van h&el5 is hi] ov]al            
gebruikelijk en door de rege]+ tot 9    
bijzond]h$5 g]egeld4 ,zij heeft dit     
voordeel1 dat het risico van de e]/e    
proefnem+5 er door v]m9d]t1 t]wijl de   
tijd1 g$ur5de welk5 m5 de e]/e opbr5g/  
moet afwa*t51 er door wordt bep]kt4  ,te
 ,tr9idad wordt de cacao 9 d5 h&el      
gebra*t na e5 bew]k+1 die het gi/5 en   
drog5 van het zaad t5 doel heeft4 ,door 
de gi/+ wordt het ontdaan van het weeke 
vru*tvlees*1 dat het omgeeft1 en de     
s*]pe smaak wegg5om54 ,dit gi/5 gebeurt 
9 vat51 wa>9 de /( nu en dan g]o]d      
wordt1 om lat] 9 &]e vat5 opnieuw       
gezuiv]d te word54 ,als de cacao uit het
 vi]de vat te voors*ijn komt1 na v]loop 
van vijf ( a*t dag51 al na> de beh&elde 
soort1 moet zij g$roogd word54 ,de kleur
 van het zaad1 die bij de v]s*e vru*t   
van b9n5 pa>s ( donk] purp] 01 is nu    
donk]bru9 geword54 ,het drog5 ges*i$t op
 h\t5 vlo]51 wa>bov5 beweegb>e dak5 zijn

 aangebra*t4 ,de inri*t+ is tamelijk    
e5v\dig2 langs e5 soort horizontaal raam
 van h>d h\t1 dat ongeve] tw9tig met]   
lang en vijf ( zes met] bre$ is1 loop5 9
 de l5gte rails1 wa>langs op roll5 de   
s*u9 oploop5de dak5 glijd51 die ze]     
gemakkelijk kunn5 word5 v]s*ov54 ,twee  
mann5 zijn voldo5de voor de beh&el+1 die
 enkel beoogt1 het uitgespreide zaad    
bloot te /ell5 aan de zon1 en te bes*]m5
 voor d5 reg54  ,na e5ige dag5 volgt dan
 de bew]k+1 die m5 het cacao-dans5      
noemt4 ,de arbeid]s dans5 w]kelijk op de
 hoop5 zaad1 die zij kra*tig /amp5 met  
hun bloote voet54 ,deze laat/e beh&el+  
wordt als ze] gewi*tig en onontbe]lijk  
bes*\wd2 het doel ervan is1 de laat/e   
ov]blijfsel5 van het vru*tvlees* te     
v]wijd]51 de boon5 af te rond5 en e5    
glad en fraai voorkom5 te gev54 ,tr9idad
 is bepaald de belangrijk/e kolonie d]  
w]eld voor de cacaoproductie4 ,al wordt 
aan d5 equator e5 hoog] cijf] b]eikt1   
da> alle /at51 die door de ,amazone en  
ha> bijrivi]5 word5 besproeid1 uitvo]5  

na> de hav5 van ,guayaquil1 ,tr9idad    
spant to* de kroon door de g]egelde     
ov]vlo$ige oog/5 en de uitmunt5de       
kwaliteit van het gelev]de product4     
,?ans is deze cultuur niet me] bep]kt   
tot de heuvela*tige bos*/reek van       
,monts]rat1 ma> breidt zi* ook uit ov]  
e5 nieuw1 pas t] bes*ikk+ d] koloni/5   
ge/eld g$eelte van het l&1 wa> de grond 
#ah doll>s p] hect>e ko/ en re$s vele   
concessies teg5 di5 prijs zijn v]le5d4  
,op mijn t]ugreis kwam ik door het midd5
 van het eil&1 wa> de uitge/rekte vlakke
 veld51 zond] boom51 mij aan de ,ilanos 
van ,v5ezuela d$5 d5k54  ,te ,port      
d',espagne vond ik e5 s*rijv5 van d5    
g\v]neur1 die mij uitnoodigde hem en    
e5ige ambt5>5 te v]gezell5 bij e5       
(ficiel bezoek aan het ,coolies-dept1 t]
 geleg5heid van de aankom/ e5] boot met 
l&v]huiz]s4 ,ik _h te ,guyana wel veel  
omtr5t deze ,h9doe-arbeid]s v]nom52 ma> 
to* nog ge5 onts*ep+ bijgewoond van     
li$51 die pas uit ,indi kwam54 ,te      
,tr9idad word5 de nieuw aangekom55      

+ekw>ti]d 9 e5 da>voor opzettelijk +]i*t
 geb\w1 op e5 d] vijf eil&jes1 die aan  
d5 +ang d] baai ligg51 omtr5t e5 uur van
 de /ad1 wa> zij e5ige dag5 ond]        
obs]vatie moet5 blijv54  ,het 0 e5      
s*ild]a*tig s*\wspel1 dat ons wa*tte bij
 onze aankom/4 ,vijfhond]d zes5zev5tig  
emigrant5 w>5 hi] aan d5 oev] bije52 de 
mann5 van de vr\w5 ges*eid54 ,hun       
begeleid]1 v]gezeld van twee inl&s*e    
doctor51 die met het s*ip w>5 m$egekom51
 liet h5 zi* 9 twee rij5 s*>51 zoodat   
zij d5 g\v]neur en zijn gevolg go$ kond5
 zi54 ,zij nam5 ons1 t]wijl wij         
voorbijg+51 ze] nieuwsgi]ig op1 en er   
kwam ge5 e9d aan de e]bi$ige begroet+54 
,sommig5 knield5 en bog5 het ho(d2 de   
dapp]/5 waagd5 het1 de kle$]5 d]        
hooggeplaat/e ambt5>5 aan te rak54 ,de  
kle$+ d] mann5 be/aat uit twee lapp5    
geela*tig kato51 e5 is als e5 soort     
broek om de heup5 en dij5 geslag51 de   
&]e b$ekt het ho(d als e5 tulb&1 en valt
 af op de bor/4 ,bij elke groep zijn    
altijd vijf ( zes ,h9does van hoog]5    

rang1 die voor hun reis ti5 ( twaalf    
%ill+s ontvang51 en zi* sird>s mog5     
noem54 ,zij v]vull5 de rol van opzi*t]4 
,sommig5 van h5 drag5 dan ook e5 vilt5  
ho(ddeksel en e5 soort van jasje4 ,de   
vr\w5 drag5 e5 lap /( om heup5 en be55  
geplooid1 die als rok di5/ doet1 e5 kort
 lijfje zond] m\w51 van sprek5de kleur1 
en e5 &]e lap /( om het ho(d4  ,het zijn
 indis*e meisjes uit de laag/e          
volksklasse1 ma> all5 v]toon5 de        
natuurlijke en wa>dige bevalligheid 9   
h\d+ en geba>1 die het ras eig5 is1 en  
wij bewond]5 de si]lijke beweg+5 van ha>
 arm51 als zij ha> slui] om zi* he5     
slaan4 ,zij zijn t5g] geb\wd2 sommig5   
v]toon5 het klassieke indis*e type4 ,de 
s*eepsdokt] v]telde mij1 dat dezelfde   
engels*e maats*appij het v]vo] na>      
,dem]>a op zi* _h g5om54 ,de reis duurt 
van vijftig tot ze/ig dag52 somtijds    
lang]4 ,e5 snelle ov]to*t is niet zond] 
geva>1 omdat ,indi het l& is van de pe/ 
en de *ol]a2 en hoe /r5g ook de         
voorzorgsmaatregel5 zijn bij het        

ins*ep51 het is vol/rekt noodig1 dat de 
passagi]s op zee blijv51 tot het        
incubatietijdp]k van deze ziekt5 is     
v]/rek54  ,e5 &]e kwaal1 wa>teg5 de     
wet5s*ap we9ig v]mag1 en die vele       
sla*t(f]s eis*t1 is e5 bijzond]e vorm   
van h]s5- en ruggem]gsont/ek+1 die      
somtijds v]s*rikkelijk wo$t 9 het dept  
te ,calcutta4  ,als zij aan boord gaan1 
zijn deze l&v]huiz]s dood>m2 zij bezitt5
 niets1 dan de lapp51 die zij aan het   
lijf hebb54 ,de vr\w5 drag5 aan de v+]s1
 9 de oor51 en de neusgat5 glaz5 kral5  
zond] wa>de4 ,to* zijn vel5 van h5 na   
e5ige j>5 arbeid5s 9 de kolonie 9 /aat1 
e5 /ukje grond te koop51 en hun vr\w5   
zilv]5 en zelfs g\d5 si]ad5 te v]s*aff52
 en uit de /ati/iek is geblek51 dat van 
de #f #idc #jjj francs1 die op #ca      
,decemb] 9 de spa>bank5 van het eil& w>5
 geplaat/1 #b #ejj #jjj frs aan ,h9does 
behoord54 ,dit feit is de be/e          
teg5spraak van de bew]+1 dat de ,indirs 
de kolonie do5 v]>m51 en om met de zw>t5
 te kunn5 w$ijv]51 w]k5 voor e5         

hong]loon4  ,de voornaam/e suik]fabriek5
 zijn geleg5 9 ,nap>ima4 ,vel5 drag5 nog
 frans*e nam51 als ,sa9te ,madele9e1    
,malgr ,t\t1 la ,=tune1 ,palmi/e1 hoewel
 de bezitt+5 ?ans 9 h&5 van s*ots*e (   
engels*e eig5a>s zijn ov]gegaan4 ,de    
spoorweg loopt door deze /reek en vel5  
van de w]kli$5 en veld>beid]s mak5      
gebruik van dit ze] go$koope            
v]vo]middel4 ,9 d5 oog/tijd zijn de     
waggons /ampvol reizig]s1 die zi* na>   
het veld ( de fabriek begev54 ,wij kwam5
 voorbij groote uitge/rek!d5 gronds1 die
 vroeg] behoord5 aan de ?ans geslot5    
fabriek5 ,valsayn1 ,aranjuey en ,/4     
,augu/91 en die nu w$] v]&]5 9 wild]nis1
 e5 treurig gevolg van de suik]crisis4  
,op e5 van die v]lat5 plantages heeft de
 rege]+ e5 model-bo]d]ij lat5 opri*t51  
en de directeur1 de he] ,mead51 0 zoo   
go$1 mij da> rond te leid54 ,pra*tige   
resultat5 w>5 v]kreg5 door de kruis+ van
 inheems*e koei5 met indis*e /i]54 ,de  
he] ,mead5 hoopte e5maal d5 vee/apel    
zooveel v]bet]d te zi51 dat m5 niet me] 

al het sla*tvee uit ,v5ezuela behoefde  
te lat5 kom54 ,ook bot] w]d op de       
model-bo]d]ij v]va>digd4  ,ik _h e5e    
aanbevel+ aan de directeur5 d] fabriek5 
,sa9te ,madele9e en ,palmi/e1 de he]5   
,pet] ,abel1 en ,ludovic de ,v]teuil4   
,de he] ,abel /aat aan het ho(d d]      
all]groot/e fabriek1 wa>op het geheele  
eil& trots* is4 ,sa9te ,madele9e behoort
 aan de ,new ,colonial ,company die ook 
groote bezitt+5 heeft 9 ,guyana1 en de  
fabriek is niet alle5 belangrijk door de
 ontzaglijke hoeveelheid suik] die zij  
ja>lijks aflev]t1 7#aej #jjj zakk5 van  
#ajj kilogram72 ma> ook door de wijze   
van fabricatie1 wa>bij de all]nieuw/e   
me?od5 word5 gevolgd4 ,de he] ,ludovic  
de ,v]teuil ontv+ mij met de groot/e    
voorkom5dheid4 ,hij 0 het met zijn      
engels*5 collega 9 de mee/e opzi*t5 e5s1
 do* kon zi* niet v]e5ig5 met di5s      
opvatt+5 omtr5t de beh&el+ d] vreemde   
w]kli$54 ,de he] ,abel wilde deze als   
go$ g$rilde soldat5 bes*\wd zi51 en /aat
 hun niet toe1 zelf als koloni/5 op te  

tr$51 t]wijl de he] de ,v]teuil jui/ de 
uitbreid+ van kle9e eig5domm5 w5s*te te 
bevord]5 en e5 voor/&] 0 van wat m5 hi] 
cane f>m+ noemt4  ,ik _h ge5 tijd me] om
 de ,cocal te bezoek51 e5 w\d van       
kokosboom51 dat zi* uit/rekt tuss*5 de  
kap5 ,manc5illi] en ,guat>o2 no* het    
b]oemde asphaltme] van ,bra1 dat d]     
kolonie ja>lijks e5 millio5 francs      
opbr5gt2 ik wilde liev] tot besluit nog 
e5 uit/apje do5 na> het ,pooldi/rict1 om
 e5 nieuwe cultuur te bezi*tig51 wa>m$e 
onlangs de e]/e proev5 w>5 g5om52 de    
aanplant+ van d5 ca\t*\cboom ( ca/illoa4
  ,tot ,pr9cess ,t[n kon ik reiz5 met d5
 tre91 en v&a>1 e]/ 9 e5 vo]tuig1 en to5
 te pa>d1 tot aan het e9d van d5 groot5 
weg1 voor kort aangelegd1 midd5 door het
 di*te w\d1 na> d5 zetel van het ,pool  
,syndicate1 dat zi* de concessie heeft  
v]zek]d4 ,de uitge/rek!id van het t]re9 
b$roeg omtr5t #hjj hect>51 wa>van bij   
mijn bezoek nog sle*ts hond]d w>5       
beb\wd4 ,deze /reek is ze] v] van de    
bewoonde w]eld geleg52 m5 zag er sle*ts 

enkele v]spreide settlem5ts van zw>t5 ( 
,indian51 wi] uit g$roogde klei         
opgetrokk5 hutt5 b$ekt w>5 met de blad]5
 van e5 palmboom1 die hi] veel voorkomt1
 7cop]nicia1 flexuosa74  ,aan het ho(d  
van deze inri*t+ /aat e5 zwe$s*e        
pr(essor1 de he] ,bov>ius1 die bijzond]e
 /udie _h gemaakt van de ca\t*\csoort5  
van ,midd5-,am]ika4 ,de grond s*e5 bij  
uit/ek vru*tba>1 en ges*ikt voor het    
beoogde doel1 te oordeel5 na> de fraaie 
exempl>51 die ik nu re$s zag1 en die    
afwisseld5 met cacaoboom51 volg5s het   
bij deze cultuur beoef5de /elsel4 ,ov]  
de opbr5g/ viel e*t] nog niet te        
oordeel51 e] de boom5 v] g5oeg z\d5 zijn
 gevord]d1 om met het insnijd5 te       
beg9n54 ,9 het a*t/e ja> na de plant+   
rek5de pr(essor ,bov>ius1 dat zij e5    
go$e w9/ z\d5 kunn5 oplev]54 ,als deze  
ond]nem+ slag5 mag1 zal ,tr9idad zi* w$]
 e5 rijke bron te me] van welva>t zi5   
geop5d2 want van alle tropis*e          
voortbr5gsel5 heeft de ca\t*\c de       
groot/e wa>de4  ,mijn z5d+ 0 ?ans       

volbra*t1 en ik ke]de huiswa>ts met het 
besef1 dat ik de laat/e drie ma&5 zoo   
nuttig mogelijk _h be/e$4 ,ik reisde met
 de ,canada van de ,trans-atlantic      
,company t]ug na> ,guadel\pe1 en 0 door 
de welwill5de hulp1 die ik bij mijn     
naspor+5 _h ond]vond51 9 /aat om de     
,kam]s van l&b\w e5 ze] voll$ig v]slag  
van mijn ond]zoek voor te legg54 ,als   
slotsom van mijn bev9d+5 kon ik hun     
m$$eel51 dat 9 de laat/e vijftig j>5 de 
engels*e kolonies1 vooral ,tr9idad en   
,guyana1 /e$s zijn blijv5 vooruitgaan1  
t]wijl de frans*e ,antill5 9 e5 treurig5
 toe/& van v]val v]ke]54 ,de voornaam/e 
oorzak51 wa>aan dit v]val is te wijt51  
zijn na> mijne me5+3 het ov]wi*t 9 onze 
kolonin van de politiek1 die            
h&elsbelang5 v]dr+t2 het gemis aan      
voldo5de arbeidskra*t51 bij gebrek aan  
toevo] van vreemde w]kkra*t2 de ma*t d] 
bureaucratie1 en vooral e5 /elsel van   
invo]re*t51 dat hoeg5aamd ge5 rek5+ h\dt
 met de belang5 d] koloniale inwon]s4