,,een ,,reis ,,naar ,,het ,,land ,,van  
,,de ,,cacao ,,en ,,de ,,suiker4  ,een  
zending naar ,barbados1 ,engelsch       
,guyana en ,trinidad4  ,naar het        
,fransch van ,th4 ,dufau4    ,door de   
,kamers van ,landbouw te ,guadeloupe was
 mij1 in ,october #aija1 opgedragen1 in 
,barbados1 ,engelsch ,guyana en         
,trinidad den economischen en           
industrieelen toestand dezer streken van
 nabij te bestudeeren4 ,dit geschiedde  
op aandringen der voornaamste planters  
en suikerfabrikanten1 toen door de      
aanhoudende daling der suikerprijzen het
 bestaan der kolonie gevaar liep4       
,gedurende de jaren1 die voor           
,martinique en ,guadeloupe het          
voorspoedigst waren1 d4 w4 z4 tusschen  
#ahfj en #ahhd1 werd bijna niet anders  
dan suiker uitgevoerd4  ,in die dagen   
bedroegen de inkomsten1 die ,guadeloupe 
aan den handel in suiker had te danken1 
jaarlijks gemiddeld #be millioen francs1
 een aanzienlijke som1 als men de       
betrekkelijk geringe oppervlakte van het

 bebouwde gebied en het kleine aantal   
inwoners in aanmerking neemt4  ,van     
#ahhd af echter begonnen de prijzen1    
onder den invloed der nieuwe wetten1    
welke ten doel hadden de mededinging van
 ,duitschland te weren1 aanhoudend te   
dalen1 en die toestand duurt nog        
onveranderd voort4 ,in de laatste       
maanden van #aija brachten #ajj kilogram
 suiker1 die vr #ahhd #fj of #gj francs 
zouden gekost hebben1 niet meer op dan  
#cj tot #cb francs4 ,die cijfers        
kenschetsen het geheele verloop der     
crisis1 die de fransche kolonies in de  
,antillen ten val heeft gebracht1 en men
 kan zich gemakkelijk voorstellen1 dat  
zulk een geduchte prijsvermindering1    
binnen zoo korten tijd1 verschrikkelijke
 gevolgen na zich moest sleepen4        
,leeningen uit de koloniale staatskas   
konden in dien treurigen toestand ook   
geen afdoende verbetering brengen2 daar 
de gevraagde rente dikwijls tien percent
 bedroeg1 en zoodoende de geboden hulp  
slechts een uitstel van executie        

beteekende4  ,daarbij kwamen andere     
rampen1 waardoor de ongelukkige eilanden
 werden geteisterd4 ,wij behoeven       
slechts te herinneren aan de aardbeving 
te ,guadeloupe in #ahig1 den cycloon van
 #ahii1 en een verschrikkelijken brand1 
die in #aijj bijna een derde van de     
hoofdstad in asch legde4 ,doch deze     
kleine eilanden bezitten veel           
levenskracht1 zij laten den moed niet   
zakken1 en ongetwijfeld zouden de       
inwoners1 indien de suikercultuur       
nogmaals tot bloei geraakte1 de gevolgen
 dezer rampen spoedig weder te boven    
zijn4 ,de regeering beschouwt dan ook   
den landbouw als het punt1 dat haar     
voornaamste zorg vereischt1 en acht het 
van het hoogste belang1 de beletselen   
uit den weg te ruimen1 welke den uitvoer
 van een zoo belangrijk product         
belemmeren4 ,een ding is zeer           
opmerkelijk1 dat de naburige engelsche  
kolonin1 die zich eveneens op de        
suikercultuur hebben toegelegd1 ondanks 
alle tegenheden hun productie niet      

verminderden4 ,moest men hieruit niet   
afleiden1 dat zij de suiker goedkooper  
konden produceeren8 ,het feit scheen    
merkwaardig genoeg1 om er de oorzaken   
van na te gaan4  ,wanneer met zekerheid 
kon worden uitgemaakt1 door welke       
verbeteringen1 't zij op het veld1 of in
 de fabriek1 de handelaars en planters  
van ,trinidad en ,engelsch ,guyana in   
staat waren den ongelijken strijd vol te
 houden1 kon dit van groot nut zijn voor
 de bevolking van ,guadeloupe4 ,dit was 
dus het doel mijner zending1 en om mij  
het bereiken daarvan te                 
vergemakkelijken1 verschafte de         
regeering mij brieven van aanbeveling   
aan de engelsche overheidspersonen1     
welke mij van zeer veel dienst waren en 
in staat stelden1 de economische en     
sociale toestanden der landen1 welke ik 
bereisde1 grondig te bestudeeren4  ,de  
voorafgaande inleiding achtte ik noodig1
 om den lezer eenigszins van het doel   
mijner reis op de hoogte te stellen1 en 
hem te doen begrijpen1 waarom ik sommige

 punten meer uitvoerig dan andere       
behandel4  ,den #cjsten ,december #aija 
ging ik aan boord van het stoomschip    
,roraima1 van de ,quebec ,steamship     
,company1 een canadeesche maatschappij1 
die een geregelden dienst onderhoudt    
tusschen ,new-,york en ,west-,indi1 en  
wier booten ,martinique en ,guadeloupe  
geregeld aandoen4 ,deze stoombooten     
dienen voornamelijk voor                
goederenvervoer1 maar hebben toch eenige
 zeer gemakkelijk ingerichte hutten ten 
gerieve van passagiers4 ,het kleine     
aantal reizigers werkt een vlugge       
bediening in de hand1 en deze booten    
zijn dan ook zeer in trek bij de        
,amerikanen1 voor wie een               
winteruitstapje naar de ,antillen een   
modereis geworden is1 zooals het        
gebruikelijke verblijf aan de ,riviera  
voor den ,parijzenaar4 ,thans kan ik mij
 helaas die aangename dagen op de       
,roraima niet anders dan met een        
huivering van medelijden voor den geest 
roepen2 want vier maanden nadat ik de   

reis deed1 is deze boot vergaan bij de  
verschrikkelijke ramp der verwoesting   
van ,saint ,pierre4 ,den #casten        
,december voeren wij voorbij de ten     
ondergang gedoemde stad1 die feestelijk 
het ,oude- en ,nieuwejaar vierde1 en een
 vroolijken1 schilderachtigen indruk    
maakte1 al verrees op den achtergrond   
ook de geduchte ,mont ,pele4 ,vandaar   
zetten wij koers naar ,sint ,lucia1 een 
eiland1 dat in taal en zeden fransch is 
gebleven1 hoewel het reeds honderd jaren
 in het bezit van de ,engelschen is4 ,de
 stoomboot wierp het anker in de baai   
van ,castries1 een bijna gesloten haven1
 die door de ,engelschen is versterkt4  
,de heuvels in den omtrek zijn niet     
bebouwd2 men ziet er slechts engelsche  
villa's1 en verder kazernes en barakken4
 ,sint ,lucia is het middelpunt van     
,engelands verdediging ter zee in de    
,engelsche ,antillen4 ,van dit eiland   
naar ,barbados duurt de overtocht       
omtrent tien uren1 en de zee is hier in 
den regel zeer onstuimig4 ,wij zijn in  

de streek der passaatwinden1 die hier   
een groot deel van het jaar heerschende 
zijn4  ,den #b;den ,januari #aijb       
krijgen wij bij het aanbreken van den   
dag de vlakke kust van ,barbados in het 
gezicht1 het eerste eiland1 waar ik     
eenigen tijd denk te vertoeven4 ,zoodra 
het anker is geworpen1 gevoelt men      
reeds1 dat men op engelschen bodem is4  
,aan beide zijden van de scheepstrap    
komt een politieagent staan1 die de     
nummers afroept der booten1 waarin de   
passagiers zich aan wal mogen begeven4  
,alles gaat dus zeer ordelijk toe4 ,die 
politieagenten worden bijna uitsluitend 
gekozen uit de inlandsche bevolking2    
maar zij doen1 wat hun houding en       
voorkomen betreft1 niet onder voor de   
agenten1 die men in de straten van      
,londen ziet1 en dragen bijna dezelfde  
uniform4 ,ze weten zich te doen         
gehoorzamen door een bevolking1 die den 
eerbied der ,engelschen voor de         
vertegenwoordigers der wet heeft        
overgenomen4 ,in dit opzicht valt een   

vergelijking met de fransche kolonin    
niet ten gunste der laatste uit4 ,doch  
als onnadenkende en oppervlakkige       
reizigers het ongelukkig voorkomen der  
inlandsche soldaten te ,martinique en   
,guadeloupe toeschrijven aan de         
minderwaardigheid van het ras1 vergissen
 zij zich zeer1 en om van het tegendeel 
overtuigd te worden1 behoeft men slechts
 de manoeuvres bij te wonen der         
brandweer en politie1 of de soldaten van
 een ,west ,india regiment op de parade 
te zien4 ,de zwarten der ,antillen      
kunnen tot uitstekende soldaten worden  
gevormd1 en als onze kolonin daarin     
slecht zijn geslaagd1 moet dit worden   
toegeschreven aan gemis aan behoorlijke 
opleiding4 ,in plaats van soldaten te   
werven op goed geluk en zonder          
voorafgaand onderzoek1 kiezen de        
,engelschen hun rekruten met het oog op 
hun lichamelijke gesteldheid1 en laten  
hen door europeesche officieren terdege 
drillen in de kazerne1 waar zij een     
bepaalden tijd moeten doorbrengen1 en   

examens moeten afleggen1 terwijl zij    
later een betrekkelijk hooge soldij     
ontvangen4  ,barbados is een belangrijk 
middelpunt voor het                     
vrachtgoederenvervoer4 ,de heer         
,paravicino1 de vriendelijke consul van 
,itali en ,oostenrijk-,hongarije1 was   
zoo welwillend1 mij hieromtrent         
uitvoerige inlichtingen te verschaffen4 
,hoewel de reede van ,bridgetown open   
is1 komen hier toch alle schepen voor   
anker1 daar hier niet alleen door de    
naburige eilanden1 maar door het geheele
 vasteland aanvraag wordt gedaan naar   
gelegenheden om vrachtgoederen te       
vervoeren4 ,barbados is als het ware een
 groot bureau van inlichtingen op dit   
gebied1 en men moet den                 
ondernemingsgeest der kooplieden        
bewonderen1 die zoo uitstekend partij   
wisten te trekken van de geografische   
ligging van het eiland4 ,dit drukke     
verkeer geeft een levendig voorkomen aan
 de haven1 die door haar dokken en      
werkplaatsen ruimschoots gelegenheid    

biedt om schepen te bewapenen1 of te    
herstellen1 als zij averij hebben       
beloopen4  ,de eigenlijke stad telt1 op 
een betrekkelijk geringe oppervlakte1   
twintigduizend inwoners2 het totale     
cijfer der bevolking bedraagt echter    
zeer veel meer1 als men de voorsteden   
mederekent1 die zich naar alle zijden   
uitstrekken4 ,verscheiden fraaie        
gebouwen verdienen afzonderlijke        
vermelding1 zooals dat van de ,barbados 
,life ,insurance ,society1 de ,public   
,buildings1 of het ,gouvernementsgebouw1
 de ,colonial ,bank1 en vooral het      
prachtige ,marine ,hotel1 dat omgeven is
 door uitgestrekte grasperken1 en waar  
vreemdelingen1 vooral                   
,noord-,amerikanen1 in grooten getale   
den winter komen doorbrengen4 ,van      
,december tot ,april houdt hier de      
temperatuur het midden tusschen #bj en  
#bf graden ,celsius4 ,de toeristen der  
,vereenigde ,staten1 die niet van koude 
winters houden1 vinden in ,barbados een 
ideaal klimaat1 dat bijzonder gezond is4

 ,de bodem van het eiland1 die uit      
koraalvormingen bestaat1 is zeer droog4 
,nergens vindt men er die stilstaande   
poelen en moerassen1 die zooveel        
voorkomen op de eilanden der golf van   
,mexico1 en die malaria en koorts       
verwekken4 ,sedert de cholera in #ahed  
hier heeft gewoed1 zijn ook alle        
voorzorgen om de volksgezondheid te     
bevorderen1 zeer streng toegepast1 en   
thans is de moeraskoorts bijna uit      
,barbados verdwenen4  ,misschien is aan 
deze gelukkige omstandigheden de        
aanhoudende toename der bevolking te    
wijten1 waarvan de aanwas zoo groot is1 
dat hierdoor in tijden van hongersnood  
zeer bepaald gevaar zou zijn te duchten4
  ,volgens de laatste opgaven1 in #aijj1
 telde het eiland #bjj #jjj inwoners1 op
 een oppervlakte van nog geen #fj #jjj  
hectaren4 ,in dichtheid kan deze        
bevolking slechts wedijveren met enkele 
districten van ,java1 of sommige        
plaatsen in ,saksen en ,lancashire4 ,als
 men een rijtoer maakt langs de fraaie  

buitenwegen1 of een tochtje per spoor   
doet van ,bridgetown naar ,bathsheba1   
krijgt men den indruk1 alsof de groepjes
 huizen1 die men overal verstrooid ziet1
 weldra allen met elkander zullen       
verbonden zijn en slechts n groot dorp  
zullen vormen4 ,het leven is er niet    
duur1 daar een zeer liberaal stelsel van
 inkomende rechten allerlei waren1      
onverschillig uit welke streken zij     
worden aangevoerd1 in het land toelaat1 
en bovendien de levensmiddelen zeer     
goedkoop zijn4 ,de volksklasse voedt    
zich bijna uitsluitend met vruchten en  
wortelen 7bananen1 aardappelen1 mangos7 
en visch4 ,de vliegende visch wordt     
verbazend veel gegeten1 en in           
ongeloofelijke massa's gevangen in de   
wateren1 die het eiland omringen4 ,in   
geval de vangst bijzonder voorspoedig   
is1 wordt deze visch verkocht voor n of 
anderhalven stuiver het pond4  ,ondanks 
deze gunstige levensvoorwaarden is toch 
de dichtheid der bevolking oorzaak1 dat 
velen van de mannen hun geluk in        

naburige kolonies gaan beproeven4 ,zij  
namen bijvoorbeeld in grooten getale    
deel aan den arbeid voor de doorgraving 
van het kanaal van ,panama1 waarbij hun 
werkkracht en volharding zeer werden op 
prijs gesteld4  ,hierdoor is de         
verhouding tusschen het aantal          
mannelijke en vrouwelijke bewoners zeer 
ongelijk2 in #ahif waren er #aja #jjj   
vrouwen1 tegen #ha  #jjj mannen4 ,sir   
,frederic ,hodgson1 de gouverneur van   
het eiland1 zeide mij in een            
particuliere audintie1 hoezeer deze     
quaestie der overbevolking hem van      
gewicht scheen4 ,het aantal vrouwen te  
doen verminderen1 door ze naar andere   
kolonin en het buitenland te zenden1    
scheen hem het eenige middel om dit     
gevaar te bestrijden4 ,daarom           
ondersteunt hij ijverig de pogingen der 
verschillende vereenigingen1 die zich   
ten doel hebben gesteld1 de jonge       
meisjes en vrouwen van ,barbados        
betrekkingen buitenslands te bezorgen4  
,zoo heeft de ,victoria ,emigration     

,society1 die in de ,vereenigde ,staten 
haar agentschappen heeft1 met vrucht    
voor dit doel gewerkt4 ,de inwoners van 
,barbados koesteren echter een groote   
gehechtheid aan hun geboortegrond1 en   
komen er dikwijls terug1 als zij genoeg 
hebben overgespaard4  ,zij zijn allen   
zeer verkleefd aan de engelsche         
regeering1 en stellen er prijs op1 dat  
hun klein landje1 als een schildwacht in
 den ,atlantischen ,oceaan gelegen1 de  
eerste engelsche kolonie van de ,nieuwe 
,wereld geweest is4 ,in #afje bracht de 
schoener ,olive ,blossom er de eerste   
emigranten1 die het eiland in bezit     
namen voor ,jacob ,i4 ,sedert is het    
altoos engelsch gebleven1 heeft trouw   
zijn bijdragen in geld en manschappen   
geleverd voor al de oorlogen in de zee  
der ,antillen1 en zijn inwoners         
ondernamen als echte boekaniers         
krijgstochten tegen ,martinique1        
,guadeloupe en ,dominica4 ,de bewoners  
noemen zich little ,englanders en apen  
tot in het bespottelijke de gewoonten   

van het moederland na4  ,er zijn hier   
meer blanken1 in verhouding tot het     
aantal zwarten en kleurlingen1 dan in de
 andere kolonin der kleine ,antillen4   
,hoewel vele families ,barbados hebben  
verlaten1 vooral na de crisis in de     
suikerproductie1 wonen toch op het      
eiland nog meer dan #ae #jjj blanken1   
waaronder sommigen afstammen van de     
eerste kolonisten4 ,daar de ,ieren hier 
bijzonder lastig waren1 werd in #afdd   
een verbod uitgevaardigd1 om iersche    
kolonisten op het eiland toe te laten4  
,de engelsche taal is de eenige1 die    
hier gesproken wordt1 en alles draagt   
een door en door engelsch karakter4     
,dit is op zichzelf reeds eigenaardig in
 een werelddeel1 waar zooveel volken en 
rassen zich hebben vermengd4            
,merkwaardig is ook de wijze1 waarop de 
bewoners van den grond hebben weten     
partij te trekken4 ,terwijl             
,grande-,terre1 een der twee eilanden1  
die ,guadeloupe vormen1 en waarvan de   
geologische formatie met die van        

,barbados overeenkomt1 gedeeltelijk nog 
uit moerassen en wildernissen bestaat1  
waartusschen de schaarsche bevolking    
verspreid woont in ellendige hutten1 is 
in de engelsche kolonin geen duim gronds
 onbebouwd gebleven4 ,de maagdelijke    
wouden zijn verdwenen en het net van    
wegen1 dat het geheele eiland overspant1
 vormt als het ware de lanen van een    
grooten tuin1 midden in den             
,atlantischen ,oceaan gelegen4 ,reeds in
 het begin der #ah;de eeuw was het      
eiland tot grooten bloei gekomen2 zooals
 blijkt uit de beschrijving van een     
fransch geestelijke1 ,labat1 die het in 
die dagen heeft bezocht en uitdrukkelijk
 gewaagt van de bijzondere bedrevenheid 
der inwoners in den landbouw4  ,van den 
beginne was de gunstige ligging van     
,barbados1 dat het geheele jaar aan de  
passaatwinden is blootgesteld1 van groot
 belang voor de suikercultuur4 ,de      
plantages zijn er niet bijzonder        
uitgestrekt4 ,in #aijj waren er #ddj    
fabrieken1 waarvan een honderdtal door  

stoom worden gedreven1 en slechts zeven 
bezittingen besloegen een               
uitgestrektheid van meer dan #cjj       
hectaren4 ,in den oogsttijd1 tusschen   
,januari en ,april1 is het geheele      
eiland als 't ware een gonzende         
bijenkorf4 ,overal ziet men de wieken   
draaien der windmolens1 die de raderen  
der fabrieken in beweging brengen1 en op
 de wegen de karren1 beladen met        
suikerriet1 die naar de fabriek trekken4
  ,het riet1 waarvan men de rijpende    
halmen ziet golven tot aan den horizon1 
moet snel worden gesneden1 en het sap   
moet worden uitgeperst eer de gisting   
begint4 ,op al die uitgestrekte velden  
wordt hetzelfde werk verricht1 en de    
doordringende geur van het sap hangt    
overal in de lucht4 ,elk jaar verzendt  
dit kleine eilandje meer dan #ej #jjj   
reuzen vaten1 die bijna #ijj kilogram   
inhouden1 ruwe suiker1 die in de        
raffinaderijen van de ,vereenigde       
,staten wordt gezuiverd1 terwijl de     
afval een soort stroop oplevert1 die    

veel aftrek vindt in ,canada1 en daar   
een voornaam bestanddeel der            
volksvoeding uitmaakt4  ,ik wijdde      
eenige dagen aan het bezoeken van       
meerdere plantages1 waar ik inlichtingen
 ontving omtrent de verschillende wijzen
 van bouw en bemesting1 welke afhangen  
van de gesteldheid van den grond4 ,het  
meerendeel van den veldarbeid wordt door
 daglooners verricht2 soms wordt ook1   
volgens contract1 de geheele plantage   
onderhouden door een enkel gezin1       
waarbij man1 vrouw en kinderen allen    
medehelpen4 ,al blijft men de oude      
gewoonte getrouw1 van ieder voor zich   
zijn eigendom te bebouwen en zich dus   
niet te vereenigen tot groote           
maatschappijen1 die met verbeterd       
materiaal kunnen arbeiden1 de cultuur   
wordt hier toch1 al is het dan op kleine
 schaal1 bedreven op een wijze1 die     
voorbeeldig mag worden genoemd4  ,van de
 vruchtbaarheid van den bodem wordt     
zooveel doenlijk partij getrokken4      
,tusschen de rijen suikerrietstengels   

groeien mas1 aardappelen en andere      
groenten1 die de talrijke veldarbeiders 
tot voedsel strekken4 ,men is ook zeer  
goed op de hoogte van de eigenschappen  
van den bodem1 waarop iedere groente    
geteeld moet worden4 ,toen het engelsche
 gouvernement1 dat de suikercultuur in  
zijn kolonies wenschte te steunen1      
tegenover de toenemende concurrentie der
 beetwortelsuiker1 besloot te dien einde
 een speciaal departement van landbouw  
op te richten1 plaatste het den zetel   
daarvan in ,barbados4 ,aan het hoofd van
 dit ,imperial ,department of           
,agriculture staat ,dr4 ,morris1 een    
man1 die door grondige studin op dit    
gebied ten volle voor de hem opgedragen 
taak is berekend4 ,in een onderhoud1 dat
 ik met hem had1 deelde de heer ,morris 
mij mede1 dat het doel der afdeeling    
was1 in engelsch ,west-,indi en ,guyana 
op alle denkbare wijzen de bevolking in 
kennis te stellen met de beste en       
nieuwste methoden van het land te       
bebouwen1 de middelen te bestudeeren om 

de suikerfabricage weder tot bloei te   
brengen1 en proeven te doen met andere  
landbouwproducten1 welke nieuwe bronnen 
van welvaart voor de kolonie zouden     
kunnen openen4 ,om dit alles mogelijk te
 maken1 heeft de engelsche regeering    
voor den tijd van tien jaren een        
jaarlijksche toelage van #ejj #jjj frs4 
toegestaan1 waarvan een gedeelte wordt  
besteed voor de inrichting te ,barbados1
 doch het grootste deel wordt aangewend 
tot het verstrekken van subsidin aan de 
andere kolonies1 voor het oprichten van 
proeftuinen en laboratoria1 en het      
praktisch onderwijs1 dat niet alleen aan
 scholen1 maar ook1 op aanvraag der     
eigenaars1 aan de arbeiders op hun      
particuliere bezittingen wordt          
verstrekt4 ,te dien einde reizen daartoe
 aangestelde travelling instructors naar
 de verschillende hoofdplaatsen1 om daar
 op de plantages inlichting en          
onderricht te geven in planting1        
bemesting1 het snijden van het riet1 de 
bestrijding van schadelijke insecten en 

de behandeling van den oogst4 ,ook      
publiceert het departement gratis1 of   
tegen een zeer lagen prijs1 brochures1  
waarin kortelings de voornaamste punten 
worden uiteengezet4 ,tevens heeft ieder 
jaar een bijeenkomst plaats van de      
professoren1 die aan de verschillende   
landbouwstations zijn verbonden4 ,ik    
woonde juist een dezer jaarlijksche     
congressen bij1 waarbij de gouverneur   
zelf het voorzitterschap bekleedde4     
,onder de krachtige leiding van ,dr4    
,morris1 die bijgestaan wordt door      
bekwame medewerkers1 gaan de engelsche  
kolonies een groote toekomst tegemoet1  
ondanks de slagen1 waardoor ook hier de 
suikercultuur werd getroffen4 ,het      
imperial department zoekt het land te   
behoeden voor de schadelijke gevolgen   
eener al te eenzijdige cultuur4         
,caoutchoucplanten1 zooals de castillox 
elastca1 en de hevea worden hier thans  
gekweekt2 de bereiding der cacao heeft  
verbetering ondergaan1 men is een handel
 in fijne groenten en vruchten met de   

,vereenigde ,staten begonnen en onlangs 
nog zijn met medewerking van de ,british
 ,cotton-growing association belangrijke
 aanplantingen van katoenboomen         
ondernomen1 waardoor ,engeland het      
gevaar vermijdt1 uitsluitend op ,amerika
 te zijn aangewezen voor den aanvoer van
 katoen in de fabrieken van ,lancashire4
  ,ik ben overtuigd1 dat de ijverige    
pogingen van ,dr4 ,morris en zijn       
medewerkers1 de professoren ,bowell en  
,albuquerque1 met gunstigen uitslag     
zullen worden bekroond4 ,een dergelijke 
inrichting zou ook te ,martinique en    
,guadeloupe goede vruchten kunnen       
afwerpen4 ,de ,engelschen zijn gewoon   
hun ambtenaren een hoog salaris te      
betalen2 veel hooger dan bij ons gebruik
 is4  ,de gouverneur bijvoorbeeld heeft 
een inkomen van #ge #jjj frs1 waarbij   
nog #aj #jjj frs worden gevoegd voor    
onkosten1 de president van het          
gerechtshof ontvangt #cg #ejj frs2 de   
attorney-general #be #jjj frs1 en ook de
 lagere ambtenaren ontvangen een hoog   

traktement1 terwijl in ,guyana en       
,trinidad dergelijke posten nog beter   
worden bezoldigd4 ,geen der engelsche   
kolonin in ,west-,indi bezit een        
instelling1 die gelijk staat met onze   
koloniale bank4 ,voorschotten           
verstrekken op den oogst is hier geen   
gebruik1 zooals in ,martinique en       
,guadeloupe1 en de planter1 die in      
verlegenheid is1 wordt licht de prooi   
van woekeraars4 ,de zoogenaamde ,court  
of ,chancery belet echter1 dat plantages
 geheel verloren gaan1 wanneer hun      
eigenaars ze door geldgebrek niet kunnen
 laten onderhouden4  ,op nog andere     
wijzen geeft ,barbados blijk van        
aanhoudend streven naar vermeerdering   
van welvaart4 ,sommige planters hebben  
zich1 met de hulp van het imperial      
department1 op de kweeking en verzending
 van vruchten toegelegd4 ,hierbij komt  
het natuurlijk aan op snel vervoer4     
,jamaica drijft een uitgebreiden handel 
met de ,vereenigde ,staten en zendt     
jaarlijks duizenden ladingen bananen1   

ananas1 chinaasappelen en kokosnoten    
naar de amerikaansche havens4 ,de reis  
van ,jamaica duurt slechts van vier tot 
zes dagen2 maar sedert de steeds        
verbeterde middelen tot het bewaren van 
een gelijkmatig koele temperatuur op de 
schepen1 is de lengte der reis niet het 
grootste bezwaar4 ,alles wijst er op1   
dat de ,antillen bestemd zijn1 om de    
steden van ,amerika van vruchten en     
groenten te voorzien4 ,jamaica en ,cuba 
zijn begonnen1 en de meer zuidelijk     
gelegen eilanden maken zich gereed1 hun 
voorbeeld te volgen4  ,de               
stoombootmaatschappij the ,royal ,mail  
heeft eenige harer booten voor dit doel 
beschikbaar gesteld4 ,voor onze kolonin 
is dit vraagstuk van groot belang4 ,de  
beste soorten van bananen groeien in    
afgelegen1 beschutte dalen1 waar steeds 
een vochtige warmte heerscht4 ,vooral in
 ,guadeloupe zijn groote1 thans nog     
onbebouwde uitgestrektheden bij         
uitnemendheid geschikt voor deze        
cultuur4 ,het is werkelijk onnatuurlijk1

 dat de fransche kolonin in dit opzicht 
zouden moeten achterstaan bij een eiland
 als ,barbados1 waar geen enkel         
onbebouwd stuk grond meer gevonden      
wordt1 en de vruchtbare aardlaag niet   
voldoende diepte heeft4 ,het is algemeen
 bekend1 dat de vruchten1 en vooral de  
bananen1 der fransche ,antillen veel    
beter zijn dan die van ,jamaica1 ,cuba  
of ,barbados4 ,doch daar deze eilanden  
de eersten waren1 die vruchten naar het 
buitenland verzonden1 verkeerde men in  
de meening1 dat door hen noodzakelijk de
 beste soorten moesten worden gekweekt4 
,tien jaren geleden heeft de regeering  
van ,martinique een zekere som besteed  
voor den aankoop van jonge banaanboomen 
uit de engelsche kolonies4 ,de heer de  
,pompignan heeft in de ,revue des       
,cultures tropicales medegedeeld1 hoe de
 vruchten van die beroemde banaanboomen1
 die duur waren betaald1 in geen enkel  
opzicht van de inheemsche bleken te     
verschillen4  ,ik bezocht ,barbados meer
 dan drie jaren na het incident van     

,fachoda2 maar men herinnert zich er nog
 levendig de ongerustheid1 die onder de 
bevolking heerschte1 toen in ,october   
#ahih verschillende engelsche           
oorlogsschepen op de reede lagen1       
waarvan de bemanning slechts wachtte op 
het sein om den aanval te beginnen4 ,hun
 doel zou in dat geval de verovering van
 ,martinique en ,guadeloupe zijn        
geweest4 ,het laatste eiland vooral     
hadden zij gemakkelijk kunnen nemen1    
daar het niet1 zooals ,martinique1 in   
staat van verdediging is4 ,de bevolking 
van ,barbados hoopte zeer op een        
vredelievende overeenkomst tusschen de  
twee mogendheden4 ,men koesterde er     
jegens de ,franschen volstrekt geen     
vijandige gezindheid1 en de volksklasse 
voelt zich over 't algemeen n met de    
zwarten der andere kolonies1 die tot een
 verschillende nationaliteit behooren4  
,zij weten1 dat zij allen afstammen van 
,afrikanen1 die door den slavenhandel   
naar de fransche1 engelsche en spaansche
 kolonies der golf van ,mexico zijn     

gevoerd4  ,uit een ethnografisch oogpunt
 beschouwd1 maken in den geheelen       
,archipel 7behalve op ,cuba1 ,portorico 
en ,trinidad7 de zwarten het            
hoofdbestanddeel der bevolking uit4  ,de
 heer ,austen1 de fransche consul te    
,bridgetown1 vertelde mij1 hoe gewillig 
en redelijk deze lieden zich steeds     
hadden gedragen1 ook toen zij           
voortdurend hun loon zagen verminderen4 
,zij verdienen nu slechts #j4fj of #j4hj
 frs4 per dag1 en gaan toch trouw voort 
met arbeiden4 ,ik vernam niets dan goeds
 van de zwarte bevolking1 die uiterst   
zacht en geduldig van aard schijnt1 en  
tegenspoed met de grootste gelatenheid  
weet te dragen4 ,hun geliefkoosde       
uitspanning is1 in groote troepen in de 
rivier te baden1 of eigenaardige dansen 
uit te voeren1 waarbij zij stilstaan1 en
 alleen het bovenlijf bewegen4  ,mijn   
laatste bezoek in ,bridgetown gold het  
proefstation van ,dodds1 aan het hoofd  
waarvan ,prof4 ,bowell geplaatst is4    
,elk jaar wordt een rapport uitgebracht1

 en naar de hier verkregen uitkomsten   
wordt de cultuur op het geheele eiland  
geleid4 ,gedurende de twee dagen1 die ik
 nog te ,barbados doorbracht1 werd ik   
aangestoken door de heerschende         
opgewondenheid over de matches1 die     
juist tusschen de afgevaardigden van    
verschillende kolonin zouden plaats     
hebben4 ,heel ,bridgetown sprak van     
niets dan football1 cricket1 of polo4   
,die wedstrijden brengen veel bij tot de
 goede verstandhouding tusschen de      
kolonin1 welker bewoners elkander anders
 allicht vreemd zouden blijven1 en ook  
in dit opzicht was het te wenschen1 dat 
tusschen ,martinique en ,guadeloupe een 
dergelijke verbinding bestond4  ,ik     
verliet ,bridgetown den #besten ,januari
 #aijb1 om na een reis van twee dagen   
,engelsch ,guyana te bereiken4 ,dat wij 
het vasteland naderden1 bespeurden wij  
aan de kleur van het zeewater1 dat1     
vooral bij de mondingen der rivieren1   
van blauw min of meer donker geel wordt4
 ,de groote stroomen1 zooals de         

,demerara1 ,berbice1 ,essequibo en      
,corentijne1 voeren verbazend veel slib 
mede1 waardoor de bodem van den ,oceaan 
steeds verandert1 en als de stroomingen 
het niet beletten1 worden er spoedig    
nieuwe eilanden gevormd4 ,het           
tegenwoordige geslacht heeft er         
verschillende zien ontstaan1 in den mond
 van de ,demerara1 die nu reeds met     
bosch zijn bedekt en uitstekende        
brandstof leveren voor de ovens der     
fabrieken4  ,georgetown1 de hoofdstad   
van ,engelsch ,guyana1 heeft prachtige  
kaden1 waar de grootste pakketbooten    
kunnen aanleggen1 't geen gemakkelijk is
 voor de passagiers en voordeelig voor  
den handel4 ,zoodra men eenigszins met  
het voorkomen der stad vertrouwd raakt1 
gevoelt men met een zeer belangrijke    
kolonie te doen te hebben1 die geheel   
opgaat in de suikerproductie4 ,er zijn  
zeer veel handelshuizen1 die meer dan in
 ,barbados het karakter van algemeene   
stapelplaatsen dragen1 daar zij van     
buitenaf alle mogelijke                 

gebruiksartikelen ontvangen1 en daarvoor
 suiker naar de ,vereenigde ,staten     
zenden4 ,deze huizen zijn aan de kade   
gelegen1 zoodat het lossen en laden     
gemakkelijk gaat2 de kantoren zijn      
meestal gevestigd in ,water-,street1 de 
hoofdstraat der handelswijk4  ,eer ik de
 stad zelf in oogenschouw nam1 wilde ik 
den botanischen tuin1 ,vlissingen       
genaamd1 gaan bezichtigen1 die zeer     
beroemd is en vele bezoekers trekt4 ,een
 electrische tram bracht mij er binnen  
eenige minuten1 en het was gelukkig nog 
vroeg1 want later op den dag is de hitte
 ondragelijk4  ,deze plantentuin1 even  
sierlijk van aanleg als het ,parc       
,monceau te ,parijs1 doch vijftienmaal  
zoo groot1 is werkelijk wonderlijk mooi4
 ,onder de leiding van het beheer der   
,botanische tuinen te ,kew worden hier  
uit de voornaamste botanische stations  
der engelsche kolonin de prachtigste    
heestergewassen en sierplanten          
verzameld1 die heerlijk uitkomen onder  
den schitterenden tropischen hemel4 ,ik 

bewonderde een zeer fraaie collectie    
ficus1 de atalia van ,brazili1 een der  
schoonste palmboomen1 de indische       
corypha1 waarvan sommige soorten        
7umbraculifera en elata7 de             
eigenaardigheid vertoonen1 slechts      
eenmaal te bloeien1 omstreeks hun #ae;de
 jaar2 waarna zij sterven4 ,ook zag ik  
hier den pandanus1 met zijn zonderlinge 
wortels1 en de cannonball tree1 waarvan 
de vrucht onder aan den stam groeit1 en 
den vorm heeft van een kanonskogel4     
,door den tuin vloeien vele kanalen1    
waarin de ,victoria ,regia en lotussen  
bloeien4 ,de ,victoria ,regia werd in   
vele rivieren van ,guyana aangetroffen4 
,men heeft het zaad van de plant in     
lichte aarde gezaaid en toen het        
ontkiemd was1 het plantje op den bodem  
der vijvers geplaatst1 waar de stengels 
zich ontwikkelden1 en weldra de bloem   
zich aan de oppervlakte vertoonde4      
,vijf en twintig jaren geleden was deze 
botanische tuin een uitgestrekt moeras4 
,men heeft groote moeilijkheden te      

overwinnen gehad1 om het terrein        
geschikt te maken voor den aanleg4 ,al  
het water moest worden afgeleid1 om de  
wortels der planten voor rotting te     
vrijwaren1 en daar in het droge         
jaargetijde besproeiing noodig was1     
heeft men een stelsel van buizen        
aangelegd1 waardoor het water uit het   
groote kanaal van ,lahama over den      
geheelen tuin wordt verspreid4 ,dit     
kanaal van ,lahama is vier meter breed1 
en drie meter diep1 en dateert nog uit  
den tijd toen de ,hollanders het land   
bezaten4  ,de ,engelschen hebben het    
verlengd en den water-toevoer geregeld  
door een perspomp4  ,het was niet alleen
 om het genoegen van een wandeling1 dat 
ik het uitstapje naar den plantentuin   
had ondernomen4 ,ik wenschte ook twee   
proefplantages in oogenschouw te nemen1 
waarvan de eene gewijd was aan de       
seedlings1 het suikerriet1 dat uit zaad 
was gekweekt1 en de andere aan proeven  
van verschillende bemesting4 ,de heeren 
,jenman en ,harrison staan aan het hoofd

 van deze afdeeling1 de een voor het    
landbouwkundig gedeelte1 de ander voor  
het scheikundig onderzoek4  ,het zaad   
van het suikerriet werd langen tijd voor
 onvruchtbaar gehouden1 en men gebruikte
 voor de voortplanting enkel stekken1   
die ontnomen werden aan den stengel     
zelf1 of aan het allerbovenste gedeelte 
ervan4 ,aan deze laatste gaf men de     
voorkeur2 zij bestaan gewoonlijk uit    
drie of vier knoppen4 ,ze worden in de  
vore gelegd en luchtig met aarde bedekt4
 ,uit den knop ontwikkelt zich een      
stengeltje1 waaruit de nieuwe plant     
gevormd wordt4 ,op deze wijze werden    
echter geen nieuwe variteiten verkregen1
 en zelfs vertoonde zich neiging tot    
achteruitgang bij de oorspronkelijke    
soort4 ,door een toeval echter ontdekte 
de chemicus ,drum1 dat het zaad van     
suikerriet niet onvruchtbaar was4 ,hij  
zag1 dat het op een plantage te         
,barbados in 't wild was opgeschoten2   
maar daar het bijna niet te             
onderscheiden was van het gras1         

waartusschen het groeide1 was het half  
met het onkruid uitgewied4 ,de heer     
,drum kweekte het afzonderlijk op1 en   
hieruit ontstond een nieuwe soort4 ,een 
dergelijke ontdekking werd op           
,martinique gedaan1 waar suikerriet op  
een ouden muur groeide4 ,daarna werden  
de proeven op ,java en in de ,antillen  
voortgezet2 en thans bezit men hier     
honderden verschillende soorten van     
riet1 uit zaad gekweekt1 waaruit diegene
 worden gekozen1 welke de grootste      
hoeveelheid suiker leveren en het meeste
 weerstandsvermogen hebben1 om aan de   
eigenaars voor hun plantages te worden  
aanbevolen4  ,in het begin1 toen het    
bleek dat sommige der nieuwe soorten #hj
 en #ajj  #jjj kilogram per hectare     
opleverden1 terwijl de gewone opbrengst 
niet meer dan #dj of #ej #jjj kilogram  
bedroeg1 haastten zich vele planters1 om
 het gewone1 zoogenaamde witte riet door
 de nieuwe variteiten te vervangen4 ,dit
 witte riet1 dat uit ,otaheite afkomstig
 is1 heeft het voordeel1 dat het in deze

 streken volkomen is geacclimatiseerd en
 men op een vaste en geregelde opbrengst
 kan rekenen4 ,doch bij de seedlings1   
die genummerd zijn1 om de verschillende 
soorten te onderscheiden1 is de         
opbrengst1 om dikwijls moeilijk te      
verklaren redenen1 zeer afwisselend4 ,de
 planters mogen dus deze soorten wel met
 veel omzichtigheid aanwenden1 en zich  
voorloopig nog houden aan het witte     
riet1 zoolang dit niet door ziekte wordt
 aangetast en gunstige uitkomsten       
oplevert4  ,men kan zich voorstellen van
 hoeveel gewicht deze proefnemingen     
zijn1 en hoe daarvan voor de kolonie    
alles afhangt1 als men bedenkt1 dat     
vooral in ,guyana de welvaart van het   
geheele land berust op den bloei der    
suikerindustrie4 ,men staat hier        
tegenover een oligarchie van planters1  
voor wie van de suiker alleen alle heil 
is te wachten4 ,in het begin schenen de 
uitkomsten zeer bevredigend1 maar nu in 
de laatste jaren door de concurrentie   
met de beetwortelsuiker de prijzen      

zoozeer zijn gedaald1 kan ook ,guyana   
zich slechts met moeite in dezen strijd 
staande houden4 ,de productie blijft nog
 dezelfde1 maar de waarde is met een    
derde verminderd4 ,de grootste          
plantages1 die het minst met schulden   
waren bezwaard1 hebben de kleinere      
verzwolgen4 ,voor twintig jaar werden   
honderdduizend ton suiker geleverd door 
honderdvijftig fabrieken2 thans bestaat 
nog slechts een vijftigtal1 die         
natuurlijk elk veel meer produceeren dan
 voorheen4  ,men heeft groote sommen    
besteed aan de verbetering der          
werktuigen1 en de administratiekosten   
zooveel doenlijk beperkt4 ,het was      
onvermijdelijk noodzakelijk1 dat de     
suiker goedkooper werd geleverd2 en toch
 zouden al deze maatregelen nog weinig  
hebben gebaat1 als ,guyana niet zoo     
gelukkig was een arbeidend personeel te 
bezitten1 dat zich wist te schikken naar
 de bijzondere voorwaarden1 welke deze  
strijd om het bestaan medebracht4  ,alle
 planters en fabrikanten1 die ik        

ontmoette1 waren het erover eens1 dat   
,guyana alleen heeft kunnen weerstand   
bieden aan de moeilijkheden1 waarmede   
het had te kampen1 door zijn            
landbouwstations1 waar het werk wordt   
verricht door ,hindoes1 die reeds sedert
 #ahch naar deze streken worden         
gezonden4 ,toen de slavernij was        
afgeschaft en de thans vrijgelaten      
,afrikanen het werk hadden gestaakt1 was
 het volstrekt noodig1 nieuwe krachten  
voor den veldarbeid te winnen4 ,door    
emigratie werd hierin voorzien4 ,de     
regeering heeft in ,indi een            
afzonderlijke afdeeling voor dezen      
dienst1 aan welks hoofd een ambtenaar   
staat1 die #ej #jjj frs4 salaris        
ontvangt4 ,het doel is1 de kolonie      
jonge1 krachtige arbeiders te bezorgen1 
die zich van jongs af aan den landbouw  
hebben gewijd4 ,meer dan #bjj #jjj      
,hindoes zijn op deze wijze naar de     
kolonin getransporteerd1 en bij de      
laatste telling vormden de ,hindoes     
ongeveer twee derde van de bevolking van

 #cjj #jjj inwoners4 ,zij leven         
afgezonderd en behouden hun             
kleederdracht1 zeden en godsdienst4     
,georgetown bezit zelfs een moskee voor 
de emigranten1 die den mohammedaanschen 
godsdienst belijden4 ,de engelsche      
regeering1 wier motto is3 ,verdeel en   
heersch1 weet zeer goed met al die      
verschillende rassen om te gaan4 ,de    
,hindoes worden beschermd door wetten1  
die door de plaatselijke overheid worden
 uitgevaardigd en waarbij de            
arbeidsvoorwaarden worden geregeld1 en  
de arbeider wordt beschermd tegen       
slechte behandeling door zijn meester4  
,de ,hindoe-arbeiders werken tegen een  
dagloon1 of krijgen een bepaalde taak om
 af te doen1 welke een man in ongeveer  
zeven uren kan verrichten1 doch sedert  
de daling der suikerprijzen is deze taak
 zoozeer uitgebreid1 dat de arbeiders   
haar dikwijls in twee of drie dagen     
moeten volvoeren4 ,het staat den ,hindoe
 niet vrij1 de hem opgelegde taak te    
weigeren1 en te eischen dat hij een vast

 dagloon ontvangt2 hij kan zich alleen  
voor de rechtbank in zijn district      
beklagen1 wanneer hij oordeelt dat hij  
onrechtvaardig wordt behandeld4 ,de     
rechter beslist dan1 na de voorlichting 
van bevoegde deskundigen te hebben      
ingewonnen4  ,de ,hindoes worden        
gehuisvest in groote houten gebouwen1   
die in genummerde vertrekjes zijn       
ingedeeld4 ,vroeger liet men weinig     
vrouwen overkomen2 doch thans eischt de 
regeering1 dat het aantal vrouwen1 die  
worden medegezonden1 ongeveer dertig    
percent bedraagt4 ,dicht bij de         
fabrieken en plantages liggen de        
hospitalen1 en als de geneeskundige     
inspecteur vindt1 dat een zieke niet    
voldoende wordt verzorgd1 kan hij den   
patint naar het ziekenhuis laten        
overbrengen1 waar zijn meester #a4be frs
 per dag voor hem moet betalen4 ,de heer
 ,alexander1 die aan het hoofd der      
,immigration ,service staat1 deelde mij 
als een treffend voorbeeld van          
goedhartigheid onder deze lieden mede1  

dat kinderen van ,hindoes1 die hun      
ouders verloren1 nooit ten laste van het
 bestuur kwamen1 daar de buren1 't zij  
getrouwde of ongetrouwde1 zich steeds   
vrijwillig aanboden om de weezen groot  
te brengen4 ,te ,guyana mogen           
landverhuizers1 die nog tot werken in   
staat zijn1 na tien jaren naar hun      
vaderland terugkeeren1 wanneer zij een  
stuk kunnen overleggen om te bewijzen1  
dat zij zoolang hebben gearbeid als hun 
contract voorschreef1 of als uit de     
boeken der plantage blijkt1 dat zij     
reeds in het geheel #cej dollars salaris
 hebben ontvangen4 ,zij moeten zelf     
gedeeltelijk de terugreis bekostigen2   
doch als zij in de kolonie willen       
blijven1 ontvangen zij gratis een stuk  
grond1 of een belooning van #abe frs4   
,in financieel opzicht is deze aanvoer  
van vreemde werkkrachten uitstekend     
georganiseerd4 ,het plaatselijk bestuur 
zorgt voor het werven1 den overtocht1 en
 de plaatsing der ,hindoe-arbeiders4 ,de
 planters betalen een belasting naar hun

 eigendom 7acreage tax7 en bijdragen1   
die om de vijf jaren worden gestort4    
,in ,guyana zijn de zwarten betrekkelijk
 gering in aantal en over een groote    
oppervlakte verspreid4 ,sedert de loonen
 begonnen te dalen1 hebben zij werk     
gezocht in de mijnen1 dat beter betaald 
wordt4 ,doch al zijn de zwarten minder  
aan tucht en orde gewend dan de         
,hindoes1 zij zijn beter geschikt voor  
arbeid1 waartoe veel lichaamskracht en  
volharding wordt vereischt4 ,zonder de  
hulp van afrikaansche arbeiders zouden  
de expedities naar de onbekende streken 
van ,guyana1 en om goud te ontdekken1   
niet kunnen worden ondernomen4 ,de      
voornaamste verdediger van de rechten   
der zwarte bevolking is de ,reverend ,h4
 ,j4 ,shuley1 het hoofd der radikale    
partij1 die het blad the ,people heeft  
opgericht4 ,deze geestelijke bezit      
grooten invloed1 en woonde tijdens mijn 
bezoek te ,new-,amsterdam4  ,de         
hollandsche wet wordt hier nog in       
sommige gevallen toegepast2 maar in     

strafzaken heerscht de engelsche wet1   
die zeer streng is4 ,de gevangenis te   
,georgetown is een merkwaardig gebouw1  
dat nog dagteekent uit den hollandschen 
tijd1 en met zijn zware muren op een    
versterkte vesting gelijkt4 ,ik zag er  
een menigte ,hindoes1 waarvan sommigen  
tot hard labour waren veroordeeld1 een  
arbeid1 die f op de openbare wegen1 f   
binnen de muren der gevangenis wordt    
verricht4 ,deze strafoefening heeft haar
 practische zijde1 wanneer men de       
gevangenen werk laat doen1 dat de       
kolonie voordeel aanbrengt en te zwaar  
is om er gemakkelijk arbeidskrachten    
voor te vinden1 maar het is treurig1 dat
 men dikwijls de schuldigen zich geheel 
nutteloos laat afbeulen1 zooals         
bijvoorbeeld bij een straf1 die the     
crank genoemd wordt1 en waarbij de      
gevangene in zijn cel een handvat heeft 
te draaien1 dat nergens toe dient1 en   
alleen na een bepaald aantal malen te   
zijn rondgedraaid1 een bel in beweging  
brengt1 om aan te toonen1 dat de        

opgelegde taak volbracht is4 ,in het    
hospitaal der gevangenis zag ik een     
tiental galeiboeven1 die uit ,cayenne   
waren ontsnapt4 ,de formaliteiten voor  
hun uitlevering zijn zeer lastig en     
gecompliceerd1 en de engelsche          
autoriteiten beklagen zich dan ook      
dikwijls over de moeilijkheden1 waarin  
zij gewikkeld worden door de nabijheid  
der fransche galeien1 daar het onderhoud
 der ontsnapte misdadigers te hunnen    
laste komt4  ,aan politiek doet men hier
 weinig1 doch wel wordt een heftige     
strijd gevoerd over de vraag1 of de     
kolonie zich enkel aan de               
suikerindustrie moet blijven wijden1 of 
nieuwe cultures beproeven4 ,daar ik     
hieromtrent gaarne nader wilde worden   
ingelicht1 nam ik met genoegen het      
aanbod van den heer ,barclay aan1 om    
zijn cacao-plantage te gaan bezichtigen1
 die veertig mijlen van ,georgetown aan 
de oevers van de ,demerara was gelegen4 
,het was een bosch van cacaoboomen1 dat 
zich uitstrekte over een oppervlakte van

 meer dan zestig hectaren1 een oase van 
groen in deze eenzaamheid4 ,de          
ondernemende ,engelschman had er een som
 van #cjj  #jjj frs aan ten koste       
gelegd4 ,de heer ,barclay vertelde mij1 
terwijl hij mij rondleidde1 dat hij     
vroeger aan het hoofd van een           
suikerfabriek had gestaan1 maar begreep1
 dat hiervan voor de toekomst geen heil 
meer was te verwachten4 ,hij had zeer   
goed ontwikkelde cacaoboomen gezien op  
verlaten settlements1 die eertijds aan  
,hollanders hadden behoord1 aan de      
oevers van de ,demerara en ,essequebo1  
en besloot deze opnieuw te cultiveeren4 
,de beide eerste jaren moesten worden   
besteed aan het vellen van bosch en de  
droogmaking van den bodem4 ,dit laatste 
werd zeer vergemakkelijkt door de       
kanalen1 die nog uit den hollandschen   
tijd waren overgebleven1 en die enkel   
moesten gezuiverd en met elkander in    
verbinding gesteld4 ,dit alles kostte   
veel geld1 en men voorspelde den heer   
,barclay weinig goeds van zijn          

onderneming4 ,thans echter1 na twaalf   
jaren van volhardenden arbeid1 kon hij  
met voldoening op zijn werk terugzien4  
,de jaarlijksche opbrengst bedroeg #cj  
#jjj kilogram cacao1 hetgeen ongeveer   
#ej #jjj frs vertegenwoordigde1 en daar 
de cacaoboomen1 op vier meter afstand   
van elkander geplaatst1 de              
tusschenruimten geheel met hun schaduw  
bedekken1 groeit hier geen onkruid1 wat 
de groote kosten van het aanhoudende    
wieden bespaart4 ,het is dus bewezen1   
dat de oevers der rivieren van ,guyana  
wel degelijk geschikt zijn voor de      
cacaocultuur1 en het is te hopen dat het
 voorbeeld van den heer ,barclay        
navolging zal vinden4  ,de              
onderzoekingstochten in het onbekende   
gedeelte van ,guyana worden door        
allerlei oorzaken zeer bemoeilijkt4 ,de 
loop der rivieren1 vooral van de        
,mazaruni1 wordt telkens afgebroken door
 watervallen2 die van ,kaieteur wordt   
zelfs vergeleken bij den ,niagara4 ,op  
enkele groepen hutten na1 die op grooten

 afstand van elkander zijn gelegen en   
door zendelingen of goudzoekers worden  
bewoond1 is de streek geheel verlaten4  
,sedert de ontdekkingsreizen van ,dr4   
,crevaux1 ,henri ,coudreau1 ,brown1 en  
de heeren ,quelch en ,connell1 weet men1
 dat zich in deze streken verschillende 
,indianenstammen ophouden1 die leven van
 de jacht4 ,vroeger begaven zij zich wel
 naar de kustplaatsen1 om ruilhandel te 
drijven4 ,thans moet men ze veel verder 
zoeken2 zij slaan bij voorkeur hun      
kampen op in de buurt der plaatsen1 waar
 de reizigers langs den oever der rivier
 moeten trekken1 om de watervallen te   
vermijden4 ,al deze stammen komen       
overeen met de ,galibis en de ,caraben1 
die op de ,antillen worden aangetroffen4
  ,het achterland van ,guyana is eerst  
bekend geworden toen er goud werd       
ontdekt4 ,het kostbare metaal wordt     
aangetroffen in het alluviale bezinksel 
der rivieren1 vooral in sommige kreken  
van de ,mazaruni1 op een afstand van    
drie of vier weken reizens van de kust4 

,de eerste onderzoekingen hebben weinig 
opgeleverd4 ,doch men heeft op          
verschillende plaatsen kwartsachtige    
aders ontdekt1 en al is voor de         
bewerking van het erts kostbaar         
materiaal benoodigd1 de duitsche        
kapitalisten1 die met dit doel          
syndicaten hebben gevormd1 schijnen     
gunstige verwachtingen van de zaak te   
koesteren4 ,de ingenieur1 die mij dit   
alles mededeelde1 vertelde althans1 dat 
zij reeds #aej #jjj  hadden besteed aan 
voorbereidende werkzaamheden en aankoop 
van materiaal4 ,men was juist tentijde  
van mijn bezoek ook zeer vervuld van de 
ontdekking van diamantmijnen1 en had een
 deskundige in ,z4-,afrika geraadpleegd1
 om de waarde der gevonden diamanten te 
beoordeelen4 ,later vernam ik1 dat deze 
ontdekking toch niet aan de             
verwachtingen had beantwoord1 omdat de  
diamanten1 ofschoon zuiver1 klein1 en   
dus van betrekkelijk geringe waarde     
waren4 ,het mijnwezen is hier goed      
geregeld door strenge wetten1 die       

noodzakelijk zijn bij het toezicht over 
uitgestrektheden gronds1 waarin geen    
gebaande wegen bestaan4 ,een dergelijke 
regeling wordt bij de bosch-concessies  
toegepast4 ,deze worden voornamelijk    
aangevraagd voor het zoeken naar de     
balata1 een boom1 die caoutchouc levert1
 en die wel niet zoo gezocht is als de  
braziliaansche hevea of de castilloa van
 ,midden-,amerika1 maar die veel        
opbrengt1 en daardoor rijke winsten     
afwerpt1 als de bosschen niet te ver van
 een rivier zijn verwijderd4  ,de       
expedities worden gewoonlijk            
georganiseerd door kooplieden uit       
,georgetown1 die op gemeenschappelijke  
kosten een boot uitrusten1 waarin       
werktuigen en mondvoorraad voor meerdere
 maanden worden geborgen4 ,de           
onderneming is altijd zeer gewaagd en   
onzeker4 ,de bemanning der booten       
bestaat uit eenige ,indianen1 die met de
 bochten en watervallen der rivier      
vertrouwd zijn1 en een troep zwarten en 
kleurlingen onder een flinken foreman1  

van wien grootendeels het welslagen der 
onderneming afhangt4 ,hij moet beslissen
 over de keuze van de geschikte plek1 en
 ontvangt percenten van ieder pond      
caoutchouc1 dat hij naar de kust        
vervoert4 ,de werklieden krijgen behalve
 den kost1 #j4ej fr4 tot #a franc per   
dag4 ,aan allerlei gevaren is zulk een  
expeditie blootgesteld en dikwijls      
worden in maanden geen berichten omtrent
 haar vernomen2 of de aanvoerders komen 
terug1 om hulp te vragen1 welke hun     
volgens de engelsche wet niet mag worden
 geweigerd1 daar dit gelijk zou staan   
met doodslag4  ,ten tijde der slavernij 
ontvluchtten dikwijls negers uit de     
plantages en hielden zich in de bosschen
 schuil4 ,te ,guyana hebben deze        
boschnegers zich in groepen vereenigd en
 leven in kleine dorpen in het woud4    
,zij sterven echter langzamerhand uit   
door ziekten1 als melaatschheid1        
elephantiasis1 en pokken4 ,ook de blanke
 bevolking is aan het afnemen1 sedert   
met de suiker geen groote fortuinen meer

 zijn te winnen4 ,de enkele blanken1 die
 zich thans nog in ,guyana komen        
vestigen1 zijn meest ,schotten1 die veel
 weerstandsvermogen hebben1 en dikwijls 
betrekkingen als opzichters krijgen4 ,in
 een zoo vochtig en warm klimaat1 waar  
moeraskoorts heerscht1 moeten blanken   
langzamerhand bezwijken1 en als dit in  
een groote stad als ,georgetown nog niet
 merkbaar is1 heeft men dit te danken   
aan de voortreffelijke zorg1 die hier   
wordt gewijd aan de volksgezondheid4    
,alle woningen zijn op palen gebouwd1   
daar de grond overal moerassig is4 ,het 
grootste gedeelte toch der kust van     
,guyana ligt lager dan de zee1 en het is
 niet te verwonderen dat de ,hollanders 
hier onmiddellijk na hun komst dezelfde 
maatregelen aanwendden1 die zij gewoon  
waren in hun eigen land in praktijk te  
brengen1 daar hun eigen kusten geheel   
dezelfde eigenaardigheden vertoonden als
 die van ,guyana4 ,zij groeven een      
menigte kanalen om het water af te      
leiden1 en beschermden de kust door     

dijken1 sluizen en zeeweringen1 welke de
 ,engelschen1 die hen in #ahae          
opvolgden1 slechts behoefden uit te     
breiden en in stand te houden4 ,daar    
voor dit alles echter groote kapitalen  
werden vereischt1 is het te begrijpen   
dat in ,guyana de grond weinig is       
verbrokkeld1 en groote grondeigenaren of
 maatschappijen er de bezitters van     
zijn4 ,kleine plantages1 zooals in      
,trinidad1 treft men hier niet aan4  ,de
 overgroote vochtigheid is niet het     
eenige bezwaar1 waarmede de landbouw    
hier heeft te kampen4 ,wanneer in het   
droge jaargetijde alle vocht verdampt1  
wordt de aarde hard1 en splijt4 ,het    
door de rivieren aangevoerde slib wordt 
dan ondoordringbaar1 en het is volstrekt
 noodig1 den bodem te besproeien4 ,een  
,engelschman1 ,w4 ,russell1 bijgenaamd  
the sugar king1 die hier uitgestrekte   
bezittingen heeft1 vond een zeer        
vernuftig stelsel van besproeiing uit4  
,hij had opgemerkt1 dat in een laag     
gelegen gedeelte van het binnenland1    

gedurende het natte seizoen1 steeds een 
soort van reusachtige poel ontstond1 die
 dikwijls dreigde1 de kuststreek te     
overstroomen4 ,na een kostbaar onderzoek
 bleek het1 dat men dit water kon       
gebruiken1 om in het droge jaargetij de 
de kuststreek te besproeien4 ,het zeer  
belangrijke werk werd ondernomen1 en    
thans bestaan op de meeste plantages    
twee soorten van kanalen2 de eene dienen
 voor den waterafvoer2 de andere1 die   
naar verkiezing kunnen worden gevuld of 
geledigd1 voor de besproeiing4 ,deze    
besproeiingskanalen zijn door zijtakken 
die door de velden loopen1 verbonden4   
,ik heb zelf gezien1 hoe binnen enkele  
minuten een oppervlakte van meerdere    
hectaren onder water werd gezet4 ,door  
deze gemakkelijke besproeiing bekleedt  
,guyana voor de suikerproductie steeds  
de voornaamste plaats1 temeer daar de   
kanalen tevens als verkeerswegen dienen 
voor het vervoer van den oogst en den   
aanvoer van meststoffen4  ,een groot    
deel der bevolking van ,guyana1 die #cjj

 #jjj zielen telt1 bevindt zich in      
,georgetown1 een stad van meer dan #fj  
#jjj inwoners4 ,berbice of              
,nieuw-,amsterdam is een kleine1 stille 
stad1 die nog een hollandsch voorkomen  
heeft4  ,ik was langer in ,guyana       
gebleven1 dan oorspronkelijk mijn       
bedoeling was geweest4 ,met het oog op  
mijn verblijf in ,trinidad1 en vreezende
 dat de eerste regens van het           
winterseizoen mij misschien zouden      
overvallen1 eer ik mijn zending geheel  
zou hebben voleindigd1 maakte ik gebruik
 van de gelegenheid1 die mij geboden    
werd1 toen de ,ocamo1 een der           
stoombooten van de lijn ,pickford and   
,black1 ,georgetown passeerde1 om mij   
aan boord van dit schip naar ,trinidad  
te begeven1 daar ik wist dat met deze   
lijn weinig passagiers reisden en de    
bediening aan boord uitstekend was4     
,twee dagen na ons vertrek uit          
,georgetown wierp de ,ocamo het anker in
 de baai van ,paria1 tegenover ,port    
d',espagne4 ,wij lagen vrij ver van de  

kust1 zoodat ik twintig minuten in een  
kano moest worden geroeid1 eer ik aan   
wal stapte4 ,te ,port d',espagne kreeg  
ik dadelijk na mijn aankomst reeds een  
gevoel alsof ik mij in ,frankrijk en    
onder ,franschen bevond4  ,te ,barbados 
woonden zeer weinige van mijn           
landgenooten1 en in ,georgetown scheen  
het wel1 als of men geen andere         
,franschen kende1 dan de uit ,cayenne   
ontsnapte galeiboeven2 maar hier        
behoefde ik slechts een kleine wandeling
 te doen1 om mij dadelijk thuis te      
gevoelen4 ,aan de welwillendheid der    
fransche families1 die ik hier leerde   
kennen1 had ik1 ook met het oog op de   
taak waarvoor ik hier gekomen was1 veel 
te danken4 ,de heer ,honor de ,verneuil1
 lid van het wetgevend bestuur1 die     
sedert mijn bezoek helaas is overleden1 
bewees mij al de hulp1 die ik noodig    
had1 en ik werd niet moede1 hem op onze 
uitstapjes voortdurend om inlichtingen  
te vragen1 die hij mij bereidwillig     
verstrekte1 daar hij reeds veertig jaren

 te ,trinidad had gewoond1 de           
ontwikkeling van het eiland van nabij   
had gadegeslagen1 en van zijn           
bevindingen nauwkeurig aanteekening had 
gehouden4  ,in sommige gedeelten van de 
stad wordt meer fransch of spaansch1 dan
 engelsch gesproken4 ,toen het eiland   
den #casten ,juli #adih door            
,christoffel ,columbus werd ontdekt1    
woonden hier slechts enkele             
,indianenstammen1 welke overeenkwamen   
met de ,galibis van het vasteland1 en   
waarvan de machtigste bekend waren onder
 den naam van ,arouaken en ,chaimas4    
,zij deelden het lot1 dat al de         
oorspronkelijke bewoners der naburige   
eilanden wachtte4 ,alleen de sporen van 
hunne namen zijn nog hier en daar       
bewaard1 op plaatsen waar zij vroeger   
hun kampen opsloegen1 zooals            
,aricagua-,arouca1 en ,chacachacare4    
,columbus moet het eiland ,trinidad     
hebben genoemd naar de ,heilige         
,drievuldigheid1 wegens het drietal     
bergtoppen1 dat hij aan den horizon zag 

en die nu den naam van de drie ,zusters 
dragen4 ,eerst tachtig jaren na dit     
bezoek van ,columbus vestigden zich de  
eerste ,spanjaarden op het eiland4      
,tegen het einde der zestiende eeuw     
bouwden zij er eenige dorpen en de      
hoofdstad ,san ,jos de ,oruna1 die thans
 nog ,st4 ,jozef heet4 ,deze stad heeft 
een aanval moeten weerstand bieden van  
den beroemden ,sir ,walter ,raleigh1 die
 was uitgetogen om het goudland te      
ontdekken1 het ,el ,dorado van alle     
conquistadores4 ,in #aghj vestigde zich 
de eerste ,franschman in ,trinidad4 ,dit
 was een zekere heer de ,saint-,laurent1
 die zoo getroffen was door de          
schoonheid van het eiland1 dat hij      
verschillende zijner landgenooten       
overhaalde1 zijn voorbeeld te volgen4   
,dit was het begin onzer kolonisatie1 en
 het aantal emigranten vermeerderde     
natuurlijk steeds gedurende de woelingen
 der fransche revolutie4 ,de eerste     
plantages werden door ,franschen        
opgericht1 en onder het wijze bestuur   

van den toenmaligen gouverneur ,chacon  
begon de kolonie reeds tot grooten bloei
 te geraken1 toen in #agig een engelsche
 expeditie1 onder aanvoering van ,sir   
,ralph ,abercromby1 zich onder een      
ongegrond voorwendsel van het eiland    
meester maakte1 dat geen                
verdedigingsmiddelen bezat en zich      
weerloos moest overgeven4 ,sedert dien  
tijd is ,trinidad onder de engelsche    
heerschappij gebleven4  ,onder de       
soldaten en matrozen van ,abercromby    
bevonden zich ook enkele fransche       
uitgewekenen1 wier afstammelingen nog   
thans in de kolonie verblijf houden4    
,bij de eerste volkstelling1 in #aghc1  
toen ,san ,domingo1 ,guadeloupe en      
,martinique reeds een groot aantal      
inwoners bezaten1 bestond de bevolking  
van ,trinidad slechts uit #bgfc         
bewoners1 waaronder #abf blanken4 ,in   
#ahje was dat aantal tot #be #jjj       
gestegen1 daar thans de eerste          
suikerfabrieken waren opgericht en      
zwarte werklieden werden gemporteerd1   

uit ,afrika1 of de naburige kolonin4 ,in
 de volgende jaren steeg de bevolking   
langzaam1 tot zij in #ahea #gj #jjj     
bedroeg1 waaronder een klein aantal     
blanken1 meestal ,franschen en          
,spanjaarden4 ,na de afschaffing der    
slavernij schijnt het land een poos te  
zijn achteruitgegaan4 ,de in vrijheid   
gestelde slaven wilden niet langer      
voortgaan voor anderen het land te      
bebouwen1 en begonnen zich voor eigen   
rekening met veeteelt en handel bezig te
 houden4 ,na vergeefsche pogingen om hun
 werk door ,chineezen te laten          
verrichten1 volgde men het voorbeeld van
 ,engelsch ,guyana1 dat reeds de hulp   
van indische koelies had ingeroepen4    
,van toen af brak een tijdperk van      
grooten voorspoed aan voor ,trinidad4   
,nieuwe wegen werden aangelegd1 en      
weldra waren de hoofdplaatsen door een  
spoorweglijn verbonden4 ,deze lijn loopt
 van ,port d',espagne naar ,san         
,fernando1 met zijlijnen naar ,arima1   
,sangre-,grande1 ,princess ,town1 en het

 dal van ,caparo4 ,het is opmerkelijk1  
dat al de groote steden in de westelijke
 helft van het eiland zijn gelegen4 ,de 
andere zijde1 die naar den ,oceaan is   
gekeerd1 is betrekkelijk weinig bevolkt1
 hoewel het klimaat daar veel gematigder
 is4  ,in #ahia telde het eiland reeds  
#bjj #jjj inwoners1 en thans is dat     
aantal tot #bhj #jjj gestegen1 waarvan  
een derde ,hindoes zijn4 ,de toenemende 
welvaart van het land maakte allerlei   
belangrijke ondernemingen mogelijk4     
,port d',espagne1 dat in het begin der  
#ai;de eeuw een armoedig dorpje was1    
heeft thans #dj #jjj inwoners1 tramways1
 electrisch licht1 en uitstekend        
drinkwater4 ,de haven is vergroot en    
bezit een kolenstapelplaats1 welke      
wedijvert met die van ,st4 ,lucia1      
terwijl er sprake van is een reusachtige
 pier te laten aanleggen1 om ook de     
grootste schepen gemakkelijk hier te    
laten lossen4  ,daar de kolonisten van  
,trinidad steeds meer terrein zoeken in 
het binnenland voor de aanplanting van  

cacaoboomen1 zullen ook daar de wegen   
worden uitgebreid1 en men zal zoodoende 
steeds verder doordringen in de         
boschrijke streken van ,montserrat en   
,arima1 waar de cacaocultuur reeds      
prachtige resultaten heeft opgeleverd4  
,de suikerproductie is langen tijd de   
eenige bron geweest van ,trinidad's     
welvaart4 ,ondanks de daling der prijzen
 is deze ook hier niet verminderd doch1 
evengoed als in ,guyana1 op dezelfde    
hoogte gebleven1 ofschoon met           
aanzienlijk verlies4 ,gelukkig werkt    
echter de uitbreiding der cacaocultuur  
mede1 om dit te vergoeden4 ,in de       
periode van #ahge tot #ahie bedroeg de  
som1 die voor uitgevoerde suiker werd   
ontvangen1 ongeveer #bj millioen francs 
minder dan in het twintigtal jaren dat  
hieraan voorafging1 terwijl juist de    
opbrengst der cacao met #cj millioen    
francs vermeerderd is4 ,het verbruik van
 dit laatste artikel neemt gedurig toe1 
en het verschil wordt steeds grooter4   
,men kan thans ,trinidad niet bezoeken1 

zonder zijn aandacht te wijden aan de   
kostbare plant1 die zulke groote winsten
 afwerpt4  ,de cacaoboom is in ,trinidad
 ingevoerd omtrent #aghe1 door          
,spanjaarden uit ,venezuela4 ,daar de   
wind de grootste vijand is der jonge    
boomen1 draagt men zorg deze te planten 
tusschen andere1 die snel groeien en    
veel weerstandsvermogen bezitten4 ,de   
boom1 die gekozen wordt om deze         
beschermende rol te vervullen1 7men     
noemt hem madre del cacao7 is de        
erythrina4 ,deze verliest in ,maart en  
,april grootendeels hare bladeren en    
prijkt dan met heerlijke bloesems1      
zoodat men overal in de streken1 waar de
 cacaoplantingen zijn aangelegd1 de     
heuvels en dalen bedekt ziet met groene 
bosschen1 waar heerlijk geurende        
oranjeroode bloesems den grond met een  
tapijt van bloembladeren bedekken4      
,tegen het midden van de vorige eeuw    
werden jaarlijks #b millioen kilogram   
cacao uitgevoerd4 ,sedert is dat getal  
geregeld blijven stijgen1 en in #aijj   

klom het cijfer tot #ae #ghe #jjj       
kilogram1 welke een waarde van #be      
millioen francs vertegenwoordigen4      
,daar ik gaarne zulk een plantage van   
nabij wilde in oogenschouw nemen1 nam ik
 met veel genoegen de uitnoodiging aan  
van den heer ,agostini1 om eenige dagen 
bij hem te komen doorbrengen op zijn    
bezittingen te ,montserrat4 ,de groote  
plantages van ,trinidad ontstaan meestal
 door den aankoop en de vereeniging tot 
een groot geheel van kleinere           
eigendommen1 door grondbezitters die    
over genoeg kapitaal kunnen beschikken  
om op die wijze hun gemeenschappelijke  
belangen te bevorderen4 ,de ,gordons1   
,centenos1 ,agostini's en andere rijke  
planters van ,trinidad kunnen zoodoende 
duizenden en duizenden zakken cacao naar
 de haven van ,port d',espagne zenden4  
,als de cacaoboom vijf of zes jaar is1  
en zijn takken hun vollen wasdom hebben 
bereikt1 geeft hij voldoende schaduw om 
den groei van onkruid te beletten1      
zoodat de bosschen verder geen ander    

onderhoud behoeven dan het snoeien1 het 
plukken en de behandeling van den oogst 
medebrengt4  ,bemesting is niet noodig  
in dit gelukkige land1 waar de bodem    
onuitputtelijk vruchtbaar is4 ,tweemaal 
in het jaar wordt hier geoogst4 ,de     
vruchten worden afgeplukt als ze rijp   
zijn en doen1 wat den vorm betreft1     
denken aan een langwerpige meloen4 ,de  
kleur wisselt af tusschen lichtgeel en  
donkerrood4 ,de bloem is zeer klein en  
groeit zonder stengel op den stam en de 
takken4 ,dikwijls ziet men aan een      
zelfden boom pas ontloken bloesems naast
 juist gezette vruchten1 en andere1 die 
reeds geschikt zijn om geplukt te       
worden4  ,vergezeld door den heer       
,agostini en zijn opzichter bezocht ik  
eerst de plantage ,el ,reposo en later  
die van ,san ,juan1 welke over een      
oppervlakte van #bej hectaren geheel met
 cacaoboomen is beplant4 ,het aantal    
boomen wordt op #aej #jjj geschat1 die  
allen rijkelijk vrucht dragen1 en als   
het waar is1 wat men in ,trinidad       

beweert1 dat elke cacaoboom een zuivere 
winst van #a franc vertegenwoordigt1 kan
 men zich van den rijkdom van den       
gelukkigen eigenaar dezer plantage een  
tamelijk juiste voorstelling vormen4    
,terwijl op ,martinique en ,guadeloupe  
de cacaoboom slechts in enkele streken  
met goed gevolg wordt gekweekt1 waar    
alle voorwaarden1 tot zijn ontwikkeling 
vereischt1 vervuld zijn1 schijnen in    
,trinidad de omstandigheden1 die den    
groei dezer plant bevorderen1 bijzonder 
gunstig2 want ik zag op mijn tochten hoe
 het eene woud het andere opvolgde1 en  
het geheele land scheen mij ten slotte n
 groote cacaoplantage toe4 ,algemeen    
wordt deze wijze van zijn kapitaal te   
beleggen dan ook als zeer zeker en      
winstgevend beschouwd2 altoos1 wanneer  
men eenigen tijd kan wachten tot het    
rente begint af te werpen4 ,deze        
moeilijkheid wordt trouwens gedeeltelijk
 uit den weg geruimd door een zeer      
geschikte inrichting1 een stelsel van   
exploitatie bij contract2 door          

zoogenaamde contractors4 ,zoodra        
namelijk een kooper in het bezit is van 
een stuk grond of een concessie1 laat   
hij voor den rechter van het district   
een contract opmaken1 waarbij een of    
meer landbouwers zich verplichten1      
boomen te planten1 onder toezicht van   
den eigenaar of diens lasthebber4 ,het  
terrein moet goed worden onderhouden2   
het aantal malen1 dat er gewied moet    
worden1 is bijvoorbeeld in het contract 
vastgesteld4 ,na verloop van een vooraf 
bepaalden tijd1 wordt een soort van     
inventaris opgemaakt1 en de             
contractanten ontvangen bij aflevering  
van den grond voor elken boom1 die in   
goeden staat is1 van den eigenaar een   
eveneens van te voren bepaalde som1 die 
varieert tusschen #j4cj fr4 en #a4be    
fr41 dit hangt af van den ouderdom en de
 soort der boomen4 ,deze manier van     
handelen is hier overal gebruikelijk en 
door de regeering tot in bijzonderheden 
geregeld4 ,zij heeft dit voordeel1 dat  
het risico van de eerste proefnemingen  

er door vermindert1 terwijl de tijd1    
gedurende welken men de eerste opbrengst
 moet afwachten1 er door wordt beperkt4 
,te ,trinidad wordt de cacao in den     
handel gebracht na een bewerking1 die   
het gisten en drogen van het zaad ten   
doel heeft4 ,door de gisting wordt het  
ontdaan van het weeke vruchtvleesch1 dat
 het omgeeft1 en de scherpe smaak       
weggenomen4 ,dit gisten gebeurt in      
vaten1 waarin de stof nu en dan geroerd 
wordt1 om later in andere vaten opnieuw 
gezuiverd te worden4 ,als de cacao uit  
het vierde vat te voorschijn komt1 na   
verloop van vijf of acht dagen1 al naar 
de behandelde soort1 moet zij gedroogd  
worden4 ,de kleur van het zaad1 die bij 
de versche vrucht van binnen paars of   
donker purper was1 is nu donkerbruin    
geworden4 ,het drogen geschiedt op      
houten vloeren1 waarboven beweegbare    
daken zijn aangebracht4 ,de inrichting  
is tamelijk eenvoudig2 langs een soort  
horizontaal raam van hard hout1 dat     
ongeveer twintig meter lang en vijf of  

zes meter breed is1 loopen in de lengte 
rails1 waarlangs op rollen de schuin    
oploopende daken glijden1 die zeer      
gemakkelijk kunnen worden verschoven4   
,twee mannen zijn voldoende voor de     
behandeling1 die enkel beoogt1 het      
uitgespreide zaad bloot te stellen aan  
de zon1 en te beschermen voor den regen4
  ,na eenige dagen volgt dan de         
bewerking1 die men het cacao-dansen     
noemt4 ,de arbeiders dansen werkelijk op
 de hoopen zaad1 die zij krachtig       
stampen met hun bloote voeten4 ,deze    
laatste behandeling wordt als zeer      
gewichtig en onontbeerlijk beschouwd2   
het doel ervan is1 de laatste           
overblijfselen van het vruchtvleesch te 
verwijderen1 de boonen af te ronden en  
een glad en fraai voorkomen te geven4   
,trinidad is bepaald de belangrijkste   
kolonie der wereld voor de              
cacaoproductie4 ,al wordt aan den       
equator een hooger cijfer bereikt1 daar 
alle staten1 die door de ,amazone en    
haar bijrivieren worden besproeid1      

uitvoeren naar de haven van ,guayaquil1 
,trinidad spant toch de kroon door de   
geregelde overvloedige oogsten en de    
uitmuntende kwaliteit van het geleverde 
product4 ,thans is deze cultuur niet    
meer beperkt tot de heuvelachtige       
boschstreek van ,montserrat1 maar breidt
 zich ook uit over een nieuw1 pas ter   
beschikking der kolonisten gesteld      
gedeelte van het land1 waar de grond #ah
 dollars per hectare kost en reeds vele 
concessies tegen dien prijs zijn        
verleend4  ,op mijn terugreis kwam ik   
door het midden van het eiland1 waar de 
uitgestrekte vlakke velden1 zonder      
boomen1 mij aan de ,ilanos van          
,venezuela deden denken4  ,te ,port     
d',espagne vond ik een schrijven van den
 gouverneur1 die mij uitnoodigde hem en 
eenige ambtenaren te vergezellen bij een
 officiel bezoek aan het ,coolies-dept1 
ter gelegenheid van de aankomst eener   
boot met landverhuizers4 ,ik had te     
,guyana wel veel omtrent deze           
,hindoe-arbeiders vernomen2 maar toch   

nog geen ontscheping bijgewoond van     
lieden1 die pas uit ,indi kwamen4 ,te   
,trinidad worden de nieuw aangekomenen  
ingekwartierd in een daarvoor           
opzettelijk ingericht gebouw1 op een der
 vijf eilandjes1 die aan den ingang der 
baai liggen1 omtrent een uur van de     
stad1 waar zij eenige dagen onder       
observatie moeten blijven4  ,het was een
 schilderachtig schouwspel1 dat ons     
wachtte bij onze aankomst4 ,vijfhonderd 
zesenzeventig emigranten waren hier aan 
den oever bijeen2 de mannen van de      
vrouwen gescheiden4 ,hun begeleider1    
vergezeld van twee inlandsche doctoren1 
die met het schip waren medegekomen1    
liet hen zich in twee rijen scharen1    
zoodat zij den gouverneur en zijn gevolg
 goed konden zien4 ,zij namen ons1      
terwijl wij voorbijgingen1 zeer         
nieuwsgierig op1 en er kwam geen eind   
aan de eerbiedige begroetingen4         
,sommigen knielden en bogen het hoofd2  
de dappersten waagden het1 de kleederen 
der hooggeplaatste ambtenaren aan te    

raken4 ,de kleeding der mannen bestaat  
uit twee lappen geelachtig katoen1 een  
is als een soort broek om de heupen en  
dijen geslagen1 de andere bedekt het    
hoofd als een tulband1 en valt af op de 
borst4 ,bij elke groep zijn altijd vijf 
of zes ,hindoes van hoogeren rang1 die  
voor hun reis tien of twaalf shillings  
ontvangen1 en zich sirdars mogen noemen4
 ,zij vervullen de rol van opzichter4   
,sommigen van hen dragen dan ook een    
vilten hoofddeksel en een soort van     
jasje4 ,de vrouwen dragen een lap stof  
om heupen en beenen geplooid1 die als   
rok dienst doet1 een kort lijfje zonder 
mouwen1 van sprekende kleur1 en een     
andere lap stof om het hoofd4  ,het zijn
 indische meisjes uit de laagste        
volksklasse1 maar allen vertoonen de    
natuurlijke en waardige bevalligheid in 
houding en gebaar1 die het ras eigen is1
 en wij bewonderen de sierlijke         
bewegingen van haar armen1 als zij haar 
sluier om zich heen slaan4 ,zij zijn    
tenger gebouwd2 sommigen vertoonen het  

klassieke indische type4 ,de            
scheepsdokter vertelde mij1 dat dezelfde
 engelsche maatschappij het vervoer naar
 ,demerara op zich had genomen4 ,de reis
 duurt van vijftig tot zestig dagen2    
somtijds langer4 ,een snelle overtocht  
is niet zonder gevaar1 omdat ,indi het  
land is van de pest en de cholera2 en   
hoe streng ook de voorzorgsmaatregelen  
zijn bij het inschepen1 het is volstrekt
 noodig1 dat de passagiers op zee       
blijven1 tot het incubatietijdperk van  
deze ziekten is verstreken4  ,een andere
 kwaal1 waartegen de wetenschap weinig  
vermag1 en die vele slachtoffers eischt1
 is een bijzondere vorm van hersen- en  
ruggemergsontsteking1 die somtijds      
verschrikkelijk woedt in het dept te    
,calcutta4  ,als zij aan boord gaan1    
zijn deze landverhuizers doodarm2 zij   
bezitten niets1 dan de lappen1 die zij  
aan het lijf hebben4 ,de vrouwen dragen 
aan de vingers1 in de ooren1 en de      
neusgaten glazen kralen zonder waarde4  
,toch zijn velen van hen na eenige jaren

 arbeidens in de kolonie in staat1 een  
stukje grond te koopen1 en hun vrouwen  
zilveren en zelfs gouden sieraden te    
verschaffen2 en uit de statistiek is    
gebleken1 dat van de #f #idc #jjj       
francs1 die op #ca ,december in de      
spaarbanken van het eiland waren        
geplaatst1 #b #ejj #jjj frs aan ,hindoes
 behoorden4 ,dit feit is de beste       
tegenspraak van de bewering1 dat de     
,indirs de kolonie doen verarmen1 en om 
met de zwarten te kunnen wedijveren1    
werken voor een hongerloon4  ,de        
voornaamste suikerfabrieken zijn gelegen
 in ,naparima4 ,velen dragen nog        
fransche namen1 als ,sainte ,madeleine1 
,malgr ,tout1 la ,fortune1 ,palmiste1   
hoewel de bezittingen thans in handen   
van schotsche of engelsche eigenaars    
zijn overgegaan4 ,de spoorweg loopt door
 deze streek en velen van de werklieden 
en veldarbeiders maken gebruik van dit  
zeer goedkoope vervoermiddel4 ,in den   
oogsttijd zijn de waggons stampvol      
reizigers1 die zich naar het veld of de 

fabriek begeven4 ,wij kwamen voorbij    
groote uitgestrektheden gronds1 die     
vroeger behoorden aan de thans gesloten 
fabrieken ,valsayn1 ,aranjuey en ,st4   
,augustin1 en die nu weder veranderen in
 wildernis1 een treurig gevolg van de   
suikercrisis4 ,op een van die verlaten  
plantages heeft de regeering een        
model-boerderij laten oprichten1 en de  
directeur1 de heer ,meaden1 was zoo     
goed1 mij daar rond te leiden4          
,prachtige resultaten waren verkregen   
door de kruising van inheemsche koeien  
met indische stieren4 ,de heer ,meaden  
hoopte eenmaal den veestapel zooveel    
verbeterd te zien1 dat men niet meer al 
het slachtvee uit ,venezuela behoefde te
 laten komen4 ,ook boter werd op de     
model-boerderij vervaardigd4  ,ik had   
eene aanbeveling aan de directeuren der 
fabrieken ,sainte ,madeleine en         
,palmiste1 de heeren ,peter ,abel1 en   
,ludovic de ,verteuil4 ,de heer ,abel   
staat aan het hoofd der allergrootste   
fabriek1 waarop het geheele eiland      

trotsch is4 ,sainte ,madeleine behoort  
aan de ,new ,colonial ,company die ook  
groote bezittingen heeft in ,guyana1 en 
de fabriek is niet alleen belangrijk    
door de ontzaglijke hoeveelheid suiker  
die zij jaarlijks aflevert1 7#aej #jjj  
zakken van #ajj kilogram72 maar ook door
 de wijze van fabricatie1 waarbij de    
allernieuwste methoden worden gevolgd4  
,de heer ,ludovic de ,verteuil ontving  
mij met de grootste voorkomendheid4 ,hij
 was het met zijn engelschen collega in 
de meeste opzichten eens1 doch kon zich 
niet vereenigen met diens opvattingen   
omtrent de behandeling der vreemde      
werklieden4 ,de heer ,abel wilde deze   
als goed gedrilde soldaten beschouwd    
zien1 en staat hun niet toe1 zelf als   
kolonisten op te treden1 terwijl de heer
 de ,verteuil juist de uitbreiding van  
kleine eigendommen wenschte te          
bevorderen en een voorstander was van   
wat men hier cane farming noemt4  ,ik   
had geen tijd meer om de ,cocal te      
bezoeken1 een woud van kokosboomen1 dat 

zich uitstrekt tusschen de kapen        
,mancenillier en ,guataro2 noch het     
beroemde asphaltmeer van ,bra1 dat der  
kolonie jaarlijks een millioen francs   
opbrengt2 ik wilde liever tot besluit   
nog een uitstapje doen naar het         
,pooldistrict1 om een nieuwe cultuur te 
bezichtigen1 waarmede onlangs de eerste 
proeven waren genomen2 de aanplanting   
van den caoutchoucboom of castilloa4    
,tot ,princess ,town kon ik reizen met  
den trein1 en vandaar1 eerst in een     
voertuig1 en toen te paard1 tot aan het 
eind van den grooten weg1 voor kort     
aangelegd1 midden door het dichte woud1 
naar den zetel van het ,pool ,syndicate1
 dat zich de concessie heeft verzekerd4 
,de uitgestrektheid van het terrein     
bedroeg omtrent #hjj hectaren1 waarvan  
bij mijn bezoek nog slechts honderd     
waren bebouwd4 ,deze streek is zeer ver 
van de bewoonde wereld gelegen2 men zag 
er slechts enkele verspreide settlements
 van zwarten of ,indianen1 wier uit     
gedroogde klei opgetrokken hutten bedekt

 waren met de bladeren van een palmboom1
 die hier veel voorkomt1 7copernicia1   
flexuosa74  ,aan het hoofd van deze     
inrichting staat een zweedsche          
professor1 de heer ,bovarius1 die       
bijzondere studie had gemaakt van de    
caoutchoucsoorten van ,midden-,amerika4 
,de grond scheen bij uitstek vruchtbaar1
 en geschikt voor het beoogde doel1 te  
oordeelen naar de fraaie exemplaren1 die
 ik nu reeds zag1 en die afwisselden met
 cacaoboomen1 volgens het bij deze      
cultuur beoefende stelsel4 ,over de     
opbrengst viel echter nog niet te       
oordeelen1 eer de boomen ver genoeg     
zouden zijn gevorderd1 om met het       
insnijden te beginnen4 ,in het achtste  
jaar na de planting rekende professor   
,bovarius1 dat zij een goede winst      
zouden kunnen opleveren4 ,als deze      
onderneming slagen mag1 zal ,trinidad   
zich weder een rijke bron te meer van   
welvaart zien geopend2 want van alle    
tropische voortbrengselen heeft de      
caoutchouc de grootste waarde4  ,mijn   

zending was thans volbracht1 en ik      
keerde huiswaarts met het besef1 dat ik 
de laatste drie maanden zoo nuttig      
mogelijk had besteed4 ,ik reisde met de 
,canada van de ,trans-atlantic ,company 
terug naar ,guadeloupe1 en was door de  
welwillende hulp1 die ik bij mijn       
nasporingen had ondervonden1 in staat om
 de ,kamers van landbouw een zeer       
volledig verslag van mijn onderzoek voor
 te leggen4 ,als slotsom van mijn       
bevindingen kon ik hun mededeelen1 dat  
in de laatste vijftig jaren de engelsche
 kolonies1 vooral ,trinidad en ,guyana1 
steeds zijn blijven vooruitgaan1 terwijl
 de fransche ,antillen in een treurigen 
toestand van verval verkeeren4 ,de      
voornaamste oorzaken1 waaraan dit verval
 is te wijten1 zijn naar mijne meening3 
het overwicht in onze kolonin van de    
politiek1 die handelsbelangen verdringt2
 het gemis aan voldoende                
arbeidskrachten1 bij gebrek aan toevoer 
van vreemde werkkracht2 de macht der    
bureaucratie1 en vooral een stelsel van 

invoerrechten1 dat hoegenaamd geen      
rekening houdt met de belangen der      
koloniale inwoners4