available by the ,bibliothque nationale 
de ,france 7,bn,f_/,gallica7 at         
http3_/_/gallica4bnf4fr7                
,h ,e ,t                                
,l ,e ,v ,e ,n                          
,v ,a ,n                        ,h ,u ,g
 ,o   ,d ,e   ,g ,r ,o ,o ,t1           
,,getrokken ,,uit ,,de ,,voornaamste    
,,historie-                             
,,schryvers ,,en ,,dichters2 ,,doormengd
                     ,,met ,,onpartydige
 ,,aanmerkingen1                        
,,en ,,versierd ,,met                   
,,twee ,,juiste ,,afbeeldingen          
,,van ,,het                             
,k ,o ,f ,f ,e ,r1                      
,,waarin ,,de ,,groot ,,zyne            
,,gevangenis                            
,,ontkomen ,,is3                        
,,getekend ,,naar ,,het ,,echte ,,koffer
 ,,zelf1                    ,,thans     
,,berustende ,,onder ,,den ,,heer1      
,mr4 ,,jacob ,,klinkhamer4              
-----                             ,te   
,,amsteldam1                     ,by    

,j4,b4 ,,elwe ,,en ,d4,m4 ,,langeveld4  
,,mdcclxxxv4   ,afbeelding3 ,hugo de    
,groot1 met onderschrift van ,w4 den    
,elger3    ,door deugd des afgunst dood 
,door geest een waerelds wonder ,door   
naam een schelle donder   ,was de ed'le 
,huig de ,groot                         
,v ,o ,o ,r ,r ,e ,d ,e4   ,het in 't   
licht verschynen van de beide echte     
aftekeningen des koffers1 doormiddel van
 't welk de beroemde ,hugo de ,groot1   
het bange ,loevestein ontkomen1 en welk 
,vaderlandsch ,gedenkstuk thans         
berustende is1 onder den ,heer1 ,mr4    
,jacob ,klinkhamer1 heeft ons aanleiding
 gegeeven tot het vervaardigen van deeze
 weinige bladen1 bevattende alle de     
voornaamste levensgebeurtenissen van den
 gemelden grooten ,staats- en           
,letterheld3 wy hebben de ,dichters te  
hulp geroepen om onzen styl te          
veraangenaamen1 en laaten ons voorstaan 
geene zaaken van belang overgeslagen1 en
 tevens de nietsbetekenende kleinigheden
 vermeld te hebben2 indien dit bevonden 

wordt zodanig te zyn1 hebben wy hoop dat
 onze arbeid goedkeuring zal verwerven1 
want by veelen is het leven van onzen   
,hugo als1 aangestipt1 terwyl anderen er
 een zwaar boekdeel van gemaakt hebben4 
,de tydsomstandigheden welken wy        
belevenen1 hebben ons byna op ieder     
regel de voorzichtigheid voorgepredikt2 
wy hebben ons bepaald tot het geeven van
 een beknopt verbaal van 't gebeurde1   
zonder over het gebeurde te oordeelen2  
hier en daar hebben wy den ,lezer op den
 weg gebragt1 en hem dan aan zyne eigene
 krachten overgelaaten2----wy hoopen dat
 zulks goedgekeurd zal voor den3--men   
geloove echter niet dat wy om die reden 
onzen naam verzweegen hebben2 wy        
schaamen ons denzelven niet1 ook niet de
 gevoelens welken wy over den tyd van   
den grooten ,,hugo1 zo min als die      
welken wy over onzen tyd koesteren2     
geenzins2 eene reden waarby de ,lezer   
geheel geen belang kan hebben1 heeft ons
 tot dat verzwygen verpligt4  ,met eene 
beknopte beschryving van het koffer te  

geeven1 hebben wy gemeend den           
,liefhebberen geenen ondienst te zullen 
doen8 dat die beschryving zeer juist is1
 is ons naderhand door den ,tekenaar    
verzekerd1 alzo hy zelf alles           
naauwkeurig opgenomen1 en zyne          
aantekeningen den ,graveerder           
medegedeeld heeft4                      
,h ,e ,t                                
,l ,e ,v ,e ,n                          
,v ,a ,n                        ,h ,u ,g
 ,o   ,d ,e   ,g ,r ,o ,o ,t1   ,onder  
het aanzienlyk getal van voornaame      
mannen1 welken1 van tyd tot tyd1 op het 
tooneel van ,nederland hunne rol        
gespeeld hebben1 is ,,hugo ,,de ,,groot 
n der uitmuntendsten1 en zal1 zo lang de
 ,republiek1 wier lotgevallen de        
gantsche wereld zo menigmaal hebben doen
 verbaazen1 zo lang ,nederland bestaat1 
in gedachtenisse blyven by hen1 die niet
 onverschillig zyn omtrent her land dat 
zy bewoonen1 en het navorschen van      
deszelfs voorledenen en tegenwoordigen  
staat1 voor eene ten hoogsten nuttige1  

niet alleen1 maar ook noodige bezigheid 
houden--zy die gewoon zyn1 den          
ongelukkigen grysaart1 den beroemden    
,,oldenbarneveld1 met traanen van       
medelyden naar het verachtelyke schavot 
te vergezellen--zy die niet zonder      
innerlyke ontroering1 dien grooten      
,vaderlander1 op den oever des grafs    
staande1 kunnen hooren zeggen3 ,mannen1 
gelooft het niet1 dat ik een            
,landtverrader ben1 ik hebbe oprecht1 en
 vroom gehandelt1 als een goed ,patriot1
 en die zal ik sterven--zy wier hart    
scheurt1 wanneer zy dien bukkenden      
grysaart1 op een stoksken steunende1 en 
met zwakke treden1 het blikzemende      
zwaard1 dat opgeheven is om hem te      
ontzielen1 ten gemoete zien waggelen2   
hem zyne oogen ten hemel zien slaan1    
onder het uitroepen van deze hartlyke   
woorden3 ,jesus ,christus zal myn       
leidsman zyn3 ,heere ,god1 ,hemelsche   
,vader1 ontvang mynen ,geest----zy die  
zig by aanhoudendheid verwonderen1 over 
de zonderlinge bedaardheid van ziel1    

waarmede die onvoorbeeldige yveraar voor
 zyn ,vaderland1 de kortstondige1 maar  
niet te min geduchte reis1 naar de      
eeuwigheid1 aangenomen heeft1 zy kennen 
den ,letterheld1 met wiens lotgevallen  
wy ons voor een oogenblik zullen bezig  
houden2 zy kennen den grooten ,,hugo1   
den tyd- en1 gedeeltelyk1 ook den       
ramp-genoot van den voornoemden         
grysaart2 zy zyn gewoon ook hem met     
traanen van medelyden naar het bange    
,loevestein te vergezellen1 en met een  
hart1 dobberende tusschen hoop en vrees1
 hem1 door een geoorloofde list zyne    
banden te zien ontkomen3 maar de groote 
man verdient dat ook de gantsche wereld 
hem kenne2 ieder ,vaderlander is        
verpligt het zyne daartoe bytebrengen2  
dit billykt ons voorneemen1 en zal niet 
minder ons den arbeid aangenaam maaken4 
,om een algemeen denkbeeld van 's mans  
uitmuntendheid te verkrygen1 is zeer    
geschikt het vierregelig versje van ,w4 
,,den ,,elger1 geplaatst onder een      
afbeeldzel van onzen held1 door ,,van   

,,gunst in 't koper gebragt3 dus luidt  
het3        ,door deugd des afgunst     
dood1     ,door geest een waerelds      
wonder1     ,door naam een schelle      
donder1       ,was de ed'le ,,huig ,,de 
,,groot4  ,onder een ander afbeeldzel1  
geschilderd door ,,miereveld1 en        
gegraveerd door ,,van ,,der ,,wenne1    
leest men het volgende versje1 van den  
beroemden ,g4 ,,brandt1 't welk niet    
minder den lof van den edelen           
vluchteling verbreidt3      ,dus leeft  
de ,fenix der ,geleerden1 ,,huig ,,de   
,,groot1     ,des aartryx wonder1 gift  
des hemels1 die de doodt     ,de tydt en
 nydt beschaamt3 die ,nerlandts         
,staatsgevaaren1     ,het oorlogh en 't 
bestandt beschreef in gulde blaren4     
,het vaderlandt1 dat hem verstiet wordt 
hier verplicht3     ,en ,hollandts      
vryheit trekt haar luister uit dit      
licht4  ,,vondel schreef onder een derde
 afbeeldzel1 door den beroemden         
,,houbraken1 naar 't origineele van     
gezegden ,,miereveld vervaardigd1 deze  

versen3      ,de zon des ,lants wert dus
 van ,mierevelts penseel1               
,geschildert1 toenze gaf haer schynsel  
op 't panneel2     ,doch niet gelykze   
straalt op 't heerlykste in onze oogen1 
,maer met een dunne wolk van            
sterflykheit betogen1     ,om ,duitsch  
te spreken1 dit 's de ,fenix ,,huig ,,de
 ,,groot1     ,wiens wyze ,majesteit    
beschynt den ,weereltkloot4     ,wie    
vraegt nu1 wat ,cefis of ,delfos eertyts
 zeide8     ,een ,delfsch ,orakel melt  
meer wysheit dan die beide4  ,onder nog 
een ander afbeeldzel van onzen ,held1   
schreef de geleerde ,d4 ,,heinsius1 een 
zinryk ,latynsch ,puntdichtje1 't welk  
door den ,heer ,,brandt dus vertaald is3
      ,dit 's 't pand van 's hemels     
gunst1 van ,holland voortgebragt1       
,dat zich met recht ontzette en by zich 
zelve dacht1     ,heb ik dien grooten   
,huig wel voor my zelf gebaard8     ,dit
 zichtbaar menschlyk is1 de rest naar 't
 godlyk aart4  ,immers doet dit alles   
ons denken op een' man1 zo groot van    

verstand als verheven van ziel8 en onze 
,,hugo was inderdaad zulk een zeldzaam  
voorbeeld3 ,,de ,,groot was waarlyk     
,groot1 en had dus dezen zynen eigen    
naam ook als een' eernaam moge voeren3  
hem daardoor in den rang der ,vorsten te
 stellen1 is niets minder dan vlyery--'t
 wordt by de ,historiekundigen ook      
geloofd1 dat de voorzaaten van onzen    
,held1 zig1 door uitmuntende diensten   
het ,vaderland beweezen1 den gezegden   
eernaam verworven hebben1 zynde het     
geslacht van ,,de ,,groot eigenlyk      
voordgesprooten uit dat van             
,,kraaijenburg1 welks adelyk huis van   
dien naam1 weler gestaan heeft tusschen 
,delft en 's ,gravenhagen3 de gezegde   
afkomst van het geslacht onzes ,helds1  
wordt bevestigd door deszelfs wapen1 't 
welk 't zelfde is met dat van den huize 
,,kraaijenburg voornoemd4  ,door de     
uitwerkzelen van den alles vernielenden 
twist1 het monster dat in ons lieve     
,vaderland zo menigmaal zyne haatelyke  
rol gespeeld heeft1 werden de voorzaaten

 van onzen ,,hugo genoodzaakt de wyk te 
neemen naar het nabuurig ,delft1 alwaar 
zy vervolgends1 onder den naam van ,,de 
,,groot1 de aanzienlykste eeramten      
bekleed hebben3 op de regeringslysten   
van ,delft voornoemd1 vindt men1        
volgends de aantekening van zekeren     
,aper ,melisz4 van ,melisdyk1 getrokken 
uit een oud register1 op den jaare #adhe
 reeds1 ,mr4 ,,hugo ,,hugosz4 ,,de      
,,groot1 die gestorven is den #h ,mei   
des jaars #aeji3 ,,dirk ,,huigensz4 ,,de
 ,,groot1 mede een vermaard man1 dien wy
 't laatst op den jaare #aeba als       
,burgemeester van ,delft vermeld vinden1
 stierf omtrent den jaare #aecj1 zonder 
kinderen van het manlyke geslacht       
natelaaten1 waardoor derhalven de       
beroemde naam van ,,de ,,groot welhaast 
verlooren geraakt zou weezen1 ware het  
niet dat ,,ermgardt ,,de ,,groot1       
dochter van ,heer ,,dirk voornoemd1     
daarin voorzien hadde2 deze in 't       
huwelyk zullende treeden met den ,heere 
,,cornelis ,,cornets1 een man afkomstig 

uit de ,hertogen van ,bourgondin1 werd  
zo sterk door de zucht voor haar beroemd
 geslacht gedreeven1 dat zy den         
voorgenomen echt niet wilde voltrekken1 
dan onder beding1 dat de zoonen1 welken 
uit haar geboren mogten worden1 den naam
 van ,,de ,,groot zouden voeren3        
volgends dit voorbeding werd een zoon   
van vrouwe ,,ermgardt1 ,,hugo           
,,cornelisz4 ,,de ,,groot genoemd1 zynde
 de grootvader van onzen ,held3 deze    
,,hugo voegde de wapens1 enz4 van beide 
de geslachten1 waaruit hy gesprooten    
was1 ,,cornets en ,,de ,,groot1 byn2 ook
 werden de waardigheden1 sedert zo veele
 jaaren herwaards door de voorzaaten van
 vrouwe ,,ermgardt bekleed1 en die op   
haaren man1 ,,cornets1 niet overgebragt 
hadden kunnen worden1 om dat hy geen    
geboren ,hollander was1 nu weder1 met   
algemeene toejuichinge1 aan ,heer ,,hugo
 opgedraagen3 en niet alleenlyk de      
aanzienlykste waardigheden1 maar ook de 
weetenschappen scheenen in dit beroemd  
geslacht ervelyk te weezen1 waarvan wy  

de spreekendste bewyzen zullen          
opleveren2 wat den laatstgemelden ,,hugo
 desaangaande betreft1 van dezen wordt  
gezegd1 dat hy was1 een man in de       
,latynsche1 ,griexe1 en ook ,hebreeusche
 ,taalen ervaaren1 meer dan die tyden   
mebraghten2 hy huwde met ,,elselingh    
,,heemskerk1 7anderen geeven hem nog    
eene vroegere gemaalin1 naamlyk1 ,,maria
 ,,steffens17 een telg uit het          
doorluchtig en aloud ,nederlandsch      
,geslacht van dien naam1 waaruit zo     
veele groote mannen voordgesprooten1 en 
waarvan de nakomelingen nog heden in    
aanzien zyn3 om slechts iets tot lof der
 ,,heemskerken te zeggen1 wyzen wy den  
,lezer op den beroemden ,,jacob         
,,heemskerk1 of ,,van ,,heemskerk1 gelyk
 wy hem ook genoemd vinden1 een held1   
die door verscheidene togten1 in bekende
 en onbekende landen1 en naar de        
,oostindin1 den ,vaderlande veele       
onwaardeerbaare diensten beweezen heeft1
 tot dat hy voor ,gibralter1 in den     
jaare #afjg1 zyn doorluchtig leven al   

vechtende afleide2 onze wereldstad roemt
 op het bewaaren van 't overschot dezes 
helds3 zyn grafstede1 in de ,oude-,kerk1
 prykt met het volgende zinryke versje  
van den onstervelyken ,ridder1 ,p4,c4   
,,hooft3      ,heemskerk1 die dwars door
 't ys1 en 't yzer dorste streeven1     
,liet d'eer aan 't ,land1 hier 't lyf1  
voor ,gibralter het leven4  ,,hugo ,,de 
,,groot1 verwekte by vrouwe ,,elselingh1
 onder andere kinderen1 twee zoons1     
naamlyk1 ,,jan en ,,cornelis1 beiden    
mannen1 wier roem door onze             
,vaderlandsche ,historieschryvers mede  
ten breedsten uitgemeeten wordt2        
volgends ,,boxhorn1 is de laatstgemelde 
geboren te ,delft1 in den jaare #aedf3  
in zyne vroege jeugd oefende hy zig te  
,parys in de ,wysbegeerte en de         
,historin2 van daar vertrok hy naar     
,orleans1 alwaar hy in de rechten       
studeerde2 weder t'huis gekomen zynde1  
werd hy1 in #aege1 tot ,leeraar in de   
rechten1 op de ,hooge ,school te        
,leiden1 verkoozen2 na veele waardige   

diensten gedaan te hebben1 is hy te dier
 stede overleden1 op den verjaardag     
zyner geboorte1 dat is1 op den #be ,july
 des jaars #afaj1 bekleedende toen voor 
de zesde maal de waardigheid van ,rector
 magnificus der ,universiteit3 hy was by
 de geleerdste lieden van zynen tyd1 en 
boven all' by den vermaarden ,,justus   
,,lipsius1 zeer gezien3 zyn broeder     
,,jan ,,de ,,groot was de vader van     
onzen ,held2 deze heeft op zyn beurt    
mede de wetten en 't welzyn der ,stad   
,delft helpen handhaven2 ook werd hem de
 zorg voor ,leidens ,hooge ,school      
aanbetrouwd2 hy huwde met ,,alida ,,van 
,,overschie1 mede geboren uit een oud   
adelyk ,delftsch ,geslachte3 de         
,ambachtsheerlykheid van dien naam1     
wordt onder de oudste eigendommen van   
,delft geteld3 een andere zoon van ,heer
 ,,jan1 een jonger broeder van ,,hugo1  
't voorwerp onzer tegenwoordige         
bemoeijingen1 was ,,willem ,,de ,,groot3
 had gezegde ,,hugo weler1 en 't geen wy
 nader zien zullen1 geschreeven1 de     

,inleiding tot de ,hollandsche          
,rechtsgeleerdheid1 deze verledigde zig 
ter vervaardiginge van een werk1 ten    
tytel voerende3 ,inleiding tot de       
praktyk van den ,hove van ,holland1     
eerst in de ,latynsche1 en daarna in de 
,nederduitsche ,taale2 hy droeg hetzelve
 op aan de ,burgemeesteren van ,delft3  
de geestige ,j4 ,,westerbaan maakte op  
beide werken een dichtstukje1 waarvan   
dit de laatste versen zyn3              
,aankomelingen1 ziet hoe dese ,groote   
mannen1     ,uyt liefde t' uwer dienst  
sich hebben ingespannen1       ,en toont
 haar alle bey1 dat u haar wel-doen     
raeckt3       't ,geen ,,hugo had begost
 heeft ,,wilhem opgemaeckt4  ,deze      
,,willem ,,de ,,groot wordt by          
uitneemendheid een zeer vroom1 nederig1 
en oprecht man van leven genoemd2 welken
 lof hem ook toegezwaaid is1 door den   
geleerden ,n4 ,,heinsius1 in een        
,latynsch ,vers1 door dien ,dichter op  
het afbeeldzel van ,heer ,,willem       
gemaakt3 ,,hugo's geleerde broeder      

stierf den #ab ,maart des jaars #affb1  
in den ouderdom van #fe jaaren1 en ruim 
n maand4  ,zie daar het geen wy         
verkoozen vooraf te zeggen2 thans zullen
 wy ons nader bepaalen by onzen grooten 
,,hugo1 de eeuwige eer en 't orakel van 
,delft1 welken eertytel hem elders      
gegeeven wordt2 en iets dergelyks van   
onzen ,letterheld geboekt te vinden1 is 
waarlyk niets nieuws1 gelyk in het      
vervolg ten overvloede zal blyken3      
,professor ,,baudius noemt hem1 de      
allergrootste1 de wonderbaare ,,grotius1
 het sieraad en puikjuweel der          
,hollandsche jeugd2 ter gelegenheid dat 
,,claudius ,,salmasius1 den ,heer ,,de  
,,groot1 na zyn overlyden1 met eenige   
schriften1 onder den naam van           
,simplicium ,verinus aanrandde1 schreef 
de schrandere ,,vondel1 in den jaare    
#afdf1 desaangaande1 aan den ,heere     
,,hooft1 onder anderen deze regelen3    
onze goede en ,,wyze ,,grotius is ook al
 heene2 ,salmasius kan dit     gebeente 
niet laaten rusten2 de ,bourgonjons     

hebben het altydt te     ,delft op      
levenden of dooden geladen1 ,balthazar  
,gerards op ,prins     ,wilhem1 en deeze
 op ,grotius assche3  het komt ons voor 
dat uit de zamenvoeging van misdaaden1  
die de ,dichter hier maakt1 zonneklaar  
blykt1 welk een hoog gevoelen hy van    
onzen ,,hugo gehad moet hebben3 de eer  
van dien ,letterheld aanteranden1 vindt 
hy overeenkomstig met den gruwelyken    
moord1 aan den grondlegger van ,nerlands
 ,vryheid gepleegd2 terwyl hy tevens den
 gezegden ,held1 en den ,vader des      
,vaderlands1 nevens elkander plaatst3   
hoe ,,vondel over ,,grotius gedacht     
heeft1 blykt niet minder uit het        
,dichtstukje1 door dien beroemden       
,dichter den gemelden lasteraar         
toegezongen2 dus luidt het3             
,phariseeusche gryns1 met schyngeloof   
vernist1     ,die 't ,groote lyk        
vervolgt ook in zyn tweede kist2     ,gy
 ,helhont past het u dien ,herkles na te
 bassen1     ,te sleuren op 't autaer   
den ,fenix in zyn asschen1     ,den mond

 van 't ,hollandsch ,recht1 by ,themis  
zelf beweent8     ,zo knaeg uw tanden   
stomp aan 't heilige gebeent4  ,deze    
voortreffelyke ,geleerde1 onze ,,hugo1  
is dan geboren te ,delft1 op den tienden
 van ,grasmaand des jaars #aehc3 nog een
 kind zynde1 gaf hy reeds doorslaande   
blyken van zyn zonderling vernuft3 dus  
doet de ,dichter ,,duim hem1 naar       
waarheid1 tegen zyne kinderen spreeken3 
'k ,schreef op myn achtste jaar al      
vaerzen in 't ,latyn#a1     'k ,wou1    
niet alleen des daags1 maar1 's nachts  
ook werkzaam zyn4  ,in zyne nachtstudie 
werd hy echter door zyne zorgelyke      
moeder verhinderd1 waardoor hy          
genoodzaakt was1 zyn ,zondagsgeld1 gelyk
 zekere schryver zig uitdrukt1 te       
besteeden1 om kaarsen te koopen3 nog    
naauwlyks den ouderdom van elf jaaren   
bereikt hebbende1 werd hy reeds bekwaam 
gekeurd om naar de ,hooge ,school te    
,leiden gezonden te worden3 in dien     
kweektuin van geleerdheid arbeidde hy   
onvermoeid1 oefenende zig in de         

,wysbegeerte1 ,godgeleerdheid1          
,rechtsgeleerdheid1 ,sterreloopkunde en 
,wiskunst3 nog geen jaar lang dus bezig 
geweest zynde1 ontwierp hy drie versen1 
twee in de ,latynsche en n in de        
,grieksche ,taale1 die1 in 't licht     
verschynende1 de gantsche wereld deeden 
verstommen3 met zyn vyftiende jaar had  
hy den loop zyner studin reeds volbragt1
 en verliet niet alleenlyk ,leidens     
,hooge ,school1 maar ook het ,vaderland1
 gaande 7#aeih7 in het gevolg van den   
,heere ,,oldenbarneveld voornoemd1 naar 
,frankryk1 werwaards die ,heer1 als     
,gezant van ,hunne ,hoog ,mogende aan   
,koning ,,hendrik ,,den ,,vierden1      
vertrok3 ,,oldenbarneveld1 de           
schranderheid en zeldzaame geleerdheid  
van den zo veel beloovenden jongeling1  
op hoogen prys stellende1 beschikte hem 
gelegenheid1 om voor zyne ,majesteit den
 ,koning van ,frankryk eene redevoering 
te doen1 in dewelke hy zyne             
onvergelykelyke geleerdheid en          
verwonderlyke bekwaamheden1 met zo veel 

luisters ten toon spreidde1 dat de      
,vorst1 daardoor verbaasd1 tegen zyne   
aanwezende ,hovelingen zeide3 ,voila le 
miracle d',hollande2 dat is3 ,ziet daar 
het wonder van ,holland2 dees eertytel1 
hoe veel betekenende ook1 voldeed echter
 niet aan 's ,konings hoogachting1      
derhalven beschonk zyne ,majesteit den  
jongen redenaar met een goudene keten1  
waaraan hing 's ,vorsten beeldenis1 op  
een medaille van 't zelfde metaal4  ,na 
zig een jaar lang in ,frankryk          
opgehouden te hebben1 binnen welken tyd 
hy ook1 te ,orleans1 den tytel van      
,doctor in de ,rechten verkreeg#b1      
keerde hy naar zyn vaderland te rug1    
alwaar zyne bekwaamheden niet minder    
geacht werden2 ten bewyze daarvan1 dat  
hy op zyn zestiende jaar reeds ,advocaat
 voor den ,hove van ,holland was2 en nog
 geen vier-en-twintig jaaren bereikt    
hebbende1 7in #afjg17 werd hy door de   
,heeren ,staaten van ,holland1 ,zeeland 
en ,westfriesland tot ,advocaat ,fiscaal
 aangesteld4  ,ons bestek verbiedt ons  

verslag te doen van alle 's mans        
geleerde schriften1 welken hy van tyd   
tot tyd in 't licht gaf1 wy moeten ons  
alleenlyk tot de hoofdpunten van zyne   
levensbeschryving bepaalen2 des staat   
ons te melden dat hy zig1 in den jaare  
#afjh1 in 't huwelyk begaf met ,maria   
van ,reigersbergen1 dochter van den     
,heere ,pieter van ,reigersbergen1      
,burgemeester der ,stad ,veere1 een man1
 van wien getuigd wordt1 dat hy den     
,lande1 en niet minder den ,huize van   
,nassau1 groote diensten beweezen had2  
welke trouw echter met schande is       
betaald geworden2 want in de            
,leicestersche tyden is hy ter ,stad    
uitgezet1 en heeft vervolgends als      
balling moeten omzwerven4  ,in #afac1   
het dertigste jaar zyns ouderdoms1      
aanvaardde de beroemde ,,hugo het       
gewigtig amt van ,pensionaris der ,stad 
,rotterdam3      ,wat zyn my in dien    
dienst al woedende zeebaaren            
,gevlogen over 't hooft1  dus laat de   
meergemelde ,dichter ,,duim hem1        

desaangaande1 zeggen2 dan1 geen dier    
woedende baaren heeft hem kunnen doen   
bezwyken3 hy vond reden om het gemelde  
moeijelyke amt niet aanteneemen1 dan    
onder voorwaarde1 dat het in de magt der
 ,magistraat van ,rotterdam niet zou    
staan1 hem immer1 tegen zyn' wil1 van   
hetzelve aftezetten3 de inwilliging van 
dit voorbeding1 't welk eene volstrekte 
beperking van het gezegde vermogen      
insloot1 bewyst andermaal welke         
gedachten men van onzen ,,hugo gevoed1  
en hoe groot het vertrouwen was dat men 
op zyne bekwaamheid gesteld heeft4      
,terwyl men bezig was met deze en geene 
voorwaarde te beraamen1 werd hy1 met nog
 drie andere ,heeren1 in gezantschap    
naar het nabuurig ,engeland gezonden1   
ter vereffeninge van eenige geschillen1 
ontstaan tuschen ,,jacobus ,,den        
,,eersten1 die toen den ,britschen      
,zetel bekleedde1 en de ,hollandsche    
,oostndische ,maatschapy1 van welke     
bezending hy zig ongetwyfeld mede by    
uitneemendheid verdienstelyk gekweeten  

moet hebben1 aangezien hy1              
niettegenstaande zyne nederigheid1 van  
zig zelven1 desaangaande1 zulk een hoog 
gevoelen had1 dat hy naderhand betuigde1
 van die ,compagnie wel zoveel verdiend 
te hebben1 dat1 al ware het dat alle    
anderen sliepen1 zy voor hem behoorde te
 waaken3 het hevige geschil tusschen de 
,remonstranten en ,contraremonstranten1 
't welk1 ten dien tyde1 ons lieve       
,vaderland beroerde en dat1             
niettegenstaande het een kerklyk geschil
 was1 een twist over den ,godsdienst1 of
 liever eene betwisting van een vryen   
,godsdienst1 dat zalige genot waarop    
alle menschen aanspraak hebben2         
niettegenstaande ,christenen met        
,christenen1 allen belyders van een'    
,god van liefde1 twistten1 oorzaak werd 
van de smaadelykste en verachtelykste   
handelwyzen2 dat hevige geschil1 't welk
 wy niet behoeven voor te draagen1      
aangezien het reeds menigvuldigmaal en  
met de natuurlykste verwen afgebeeld en 
dus by ieder bekend is1 dat geschil werd

 door onzen ,,hugo1 by zyne ,britsche   
,majesteit verhandeld1 en mede met een  
goed gevolg3--hy sprak in alles ten     
voordeele van de ,remonstranten4  ,zyn  
gedrag omtrent deze vredelievende       
menschen1 over 't algemeen genomen1     
bragt hem in groote opspraak2 men vond  
het onbegrypelyk1 en althans ten        
hoogsten te bejammeren1 dat een man1    
die1 wegens zyne veele kundigheden1 voor
 iets vreemds in de ,natuur mogt        
gehouden worden1 die den onsterfelyken  
,erasmus in veele opzichten gelyk was2  
in weinigen hem moest wyken1 en in      
eenigen overtrof2 dat zulk een man de   
,remonstranten toegedaan scheen te      
weezen3 ondertusschen beoogde hy in     
alles niet anders dan de bevordering der
 kerklyke eendragt2 dit betuigde hy in  
een' brief aan zynen vertrouwden vriend1
 ,,vossius1 zeggende3 ,dat hy eeniglyk1 
waarvan ,,god zyn getuige was1 daarop   
toelei1 dat 'er omtrent de kerklyke     
verschillen eene gemaatigde vryheid mogt
 vergund worden1 dewyl zonder dezelve de

 eene scheuring uit de andere moest     
groeien4  ,onder alle de bezigheden en  
zorgen1 welken deze onrustige tyden hem 
verschaften1 vergat hy zyne geliefde    
studin niet3 de edele ,dichtkunst1 zulk 
eene verhevene ziel dubbeld waardig1 was
 zyne verkwikkende uitspanning2 ja hy   
verliet zyne boekoefening niet1 hoewel  
zyne staatsbemoeijingen ook van tyd tot 
tyd nog vermeerderden1 't geen onder    
anderen mede veroorzaakt werd door dat  
de ,rotterdamsche ,vroedschap hem1 in   
den jaare #afaf1 benoemde1 tot het      
,collegie der ,gecommitteerde ,raaden1  
mits evenwel dat hy het                 
,pensionarisschap tevens bleef          
waarneemen4 ,zyn letterarbeid moest hy  
niet zelden besteeden tot het           
wederleggen van deze en geene           
geschriften1 en tot het rechtvaardigen  
van het gedrag1 by sommige ,regenten    
gehouden3 het beroepen van een ,synode1 
ter vereffeninge der verschillen1 was   
een der voornaamste pointen waarover men
 het niet eens kon worden1 en dat den   

arbeidzaamen ,,hugo veel werks          
verschafte3 de meeste ,steden van       
,holland hadden staatswyze beslooten1   
dat het byeenroepen van zulk eene       
vergadering niet raadzaam was1 en hadden
 tevens de ,magistraaten magt verleend1 
om meer volk van wapenen1 of            
,waardgelders1 tot haare verzekering en 
tot afweering van daadlykheden          
aanteneemen3 deze resolutie werd door   
anderen afgekeurd2 waarop agt ,steden   
beslooten zig desaangaande te           
verdedigen1 en daartoe gebruikten zy wel
 voornaamlyk de pen van onzen ,,de      
,,groot3 deze zag niet dan gevaar in het
 houden van een ,synode1 zo wel als in  
het afdanken der ,waardgelders3 zyn     
,exell4 ,prins ,,maurits1 was in beide  
opzichten van het tegengesteld gevoelen1
 meenende dat de ,waardgelders erger    
waren dan de ,,spaansche ,,kasteelen1 en
 dat ze af moesten1 al het welk wy thans
 niet breeder kunnen verhandelen2 het zy
 voor het tegenwoordige genoeg1         
aangeweezen te hebben1 wat eigenlyk de  

oorzaak was1 dat onze groote ,,hugo in  
ongenade verviel1 want die ongenade had 
niets anders dan het voorgemelde ten    
grondslage1 en had ten gevolge1 dat hy1 
benevens de ,advocaat1 ,,van            
,,oldenbarneveld1 en ,,hogerbeets1      
,pensionaris van ,leiden1 op den #bi1   
7,,brand en anderen zeggen den #bh17    
,augustus des jaars #afah1 te 's        
,gravenhagen in hechtenis genomen werd3 
ten zelfden dage viel ook het zelfde lot
 te beurt aan den ,heere ,,ledenberg1   
,secretaris van de ,staaten van         
,utrecht1 die mede naar 's ,gravenhagen 
gebragt werd4  ,vermits de              
gevangenneeming geschied was uit naame  
van de ,staaten ,generaal1 waren de     
,staaten van ,holland daarover niet     
weinig gebelgd1 aangezien zy alleen de  
wettige ,heeren en ,meesters over de    
gevangenen oordeelden te zyn3 men       
begeerde dat hunne huizen hun ter       
gevangenisse zouden verstrekken3 de     
,remonstranten waren nerslagtig1 ziende 
dat hunne voornaamste begunstigers      

ontwapend waren2 de                     
,contra-,remonstranten1 integendeel1    
hieven daarover een triumphlied aan3 de 
vrouwen der gevangenen leverden         
requesten in1 ter verkryginge van 't    
geen de ,staaten van ,holland begeerd   
hadden3 de ,rotterdammers verlieten     
hunnen geliefden ,,de ,,groot niet1 zy  
vorderden van zyne ,excellentie1 dat hy1
 by de ,staaten ,generaal1 het ontslag  
van dien waardigen man zoude bewerken1  
maar deze gaf ten antwoord3 het is myn  
zaak niet2 en ook waren alle andere     
pogingen vruchtloos4  ,onze held zat    
mede niet stil om zyne verlossing te    
verkrygen1 en zyne reeds bezoedelde eer1
 7wat heeft een braaf man toch          
waardigers67 te zuiveren1 doch mede te  
vergeefsch2 zelfs liet men1 om zyn      
misdryf schynbaar te maaken1 zyne       
papieren uit zyn logement haalen2 men   
verplaatste hem in eene andere kamer1 en
 gaf bevel1 dat hy niemand mogt         
zien4--,hy verviel in ziektens2 zyne    
onvergelykelyke ,gemalin wendde alle    

moeite aan1 om by hem te mogen komen1 ja
 ook zelfs met aanbieding van mede      
gevangen te willen blyven2 edel         
voorwerp6--met hoe veel gronds heeft de 
,prins der ,nederlandsche ,dichteren    
niet gezongen3          ,waer wert      
oprechter trou1         ,dan tusschen   
man en vrou         ,ter werelt ooit    
gevonden8     ,twee zielen1 glonde aan  
een gesmeet1     ,of vast geschakelt en 
verbonden           ,in lief en leedt4  
,deze braave vrouw1 eenen ,echtgenoot   
als de groote ,,hugo overwaardig1 mogt  
echter het zoete byzyn van haar lieven  
man niet genieten1 ook niet1 schoon hy  
korts daarna zo gevaarlyk ziek werd1 dat
 men hem twee ,geneesheeren moest       
zenden--was dit eene geoorloofde        
handelwys1 of was het wreedheid8 de     
staatkunde zal hier anders oordeelen1   
dan de menschlykheid3 wy oordeelen niet3
 ,prins ,,maurits heeft gesteld1 dat men
 op het recht niet moest zien1 als het  
gevaar groot was2 mogelyk heeft de      
staatkunde ook stelregels1 volgends     

welken zy de menschlykheid mag doen     
zwygen6 wat hier van zy1 onze           
doorluchtige ,gevangene had niemand     
anders tot gezelschap1 dan zynen        
,dienaar1 ,,willem ,,van ,,de ,,velde3  
in eenige ons ter hand gestelde         
berichten1 vinden wy dezen ,dienaar1    
,,cornelis ,,van ,,de ,,velde genoemd1  
en by ,,vondel ontmoeten wy nog een     
andere ,dienaar van onzen grooter       
letterheld1 in het volgende vierregelig 
versje1 ten opschrifte voerende3 ,in het
 ,stamboek van ,,christiaen ,,kas1      
,dienaar van zyne ,excellentie ,,hugo   
,,de ,,groot3      ,een ,kristen ,kas   
bewaert ter noot     ,ons heilig        
,lantjuweel1 de ,groot1     ,toen 't    
,vaderlant hem viel te kleen     ,o     
blintheit6  verkeerde zen6  ,wy zullen  
ons vergenoegen1 met dit alleenlyk      
aangetekend te hebben4--,op den derden  
,september eerstkomende1 werden de      
gevangenen voor de eerstemaal verhoord1 
door eenigen uit de vergadering der     
,staaten ,generaal1 niettegenstaande de 

,rotterdamsche ,vroedschap begeerd had1 
dat sommige leden uit de vergadering van
 ,holland daar by tegenwoordig zouden   
weezen3 te vergeefsch ook zeide ,,de    
,,groot1 begrypende dat hy niet voor zyn
 competenten rechter zou staan2 dat hy1 
als geboren in ,holland1 een dienaar van
 een ,stad van ,holland1 en gevangen    
genomen op den grond van ,holland1 geen 
,rechters kende dan van ,holland2 doch1 
voegde hy1 om de bewustheid van zyne    
onschuld1 en de gerustheid van zyn hart 
te doen blyken1 daar by2 ik wil des     
onverminderd1 myne daaden voor ieder wel
 verantwoorden4  ,op den gezegden dag   
werden hem1 zo vr als na den middag     
zestien vraagen gedaan1 die alle        
voldoende door hem beantwoord werden4   
,na dien tyd ontving hy verscheidene    
bezoeken1 en moest weder op veelerleije 
ondervraagingen antwoorden2 veele       
schynbezwaaren deeden zig voor hem op1  
die hy1 de vryheid verlooren hebbende1  
niet kon oplossen1 waarover hy zig      
eenige jaaren daarna ook beklaagde1     

zeggende3 ongelukkig zyn ze1 die1 zonder
 toegang van ,vrienden gevangen         
zittende1 zig tegen zulke slinksche     
slagen niet kunnen verweeren4  ,den     
#i;den ,november werd het geval in de   
vergadering der ,staaten van ,holland in
 overweeginge genomen1 en beslooten1 dat
 'er eenigen uit die vergadering zouden 
gecommitteerd worden1 om1 benevens de   
,gedeputeerden der andere ,provincin1   
over de examinatie te staan3 onze ,held 
moest wederom een en andermaal op de    
vraagen van dezen voldoen1 en zelfs had 
men zo weinig medelyden met hem1 dat hy 
genoodzaakt werd1 staande eenen hevigen 
aanval van koorts1 voor zyne            
ondervraagers te verschynen4  ,op den   
#ba ,february des volgenden jaars1      
7#afai71 werden vier-en-twintig         
,rechters over de ,gevangenen benoemd1  
aan elk van die ,heeren werd verleend   
een bezegelde acte1 dat niemant hun over
 deze zaak iets zou miszeggen of        
misdoen2 en na gedaanen eed van         
getrouwheid en oprechtheid1 leiden zy   

onderling in elkanders handen ook eenen 
eed af1 behelzende dat zy aan niemand   
zouden openbaaren1 iets van 't geen in  
deze handelinge voor haar zoude         
passeeren4--,zeldzaame voorzorg6--kan   
eene rechtvaardige zaak444444 maar wy   
verkiezen hier liefst geene aanmerkingen
 te maaken4--,op den #e ,maart1 werd de 
ongelukkige voor de gezegde rechters    
gebragt1 en den #af ,april              
daaraanvolgende1 voor de tweedemaal1    
door dezelven ondervraagd3 wy vinden    
aangetekend1 dat onze ,held in dat      
verhoor verzocht1 om zyne ,deductie op  
het papier te mogen stellen2 dat hem    
zulks eindelyk toegestaan werd2 maar1   
7welk een zonderling voorbeding67 dat hy
 niet meer dan vyf uuren tyds1 en niet  
meer dan n vel papiers daartoe mogt     
gebruiken3 men begrype hoe hinderlyk    
deze bepaalingen hem hebben moeten      
weezen2 evenwel omhelsde hy die         
bekrompene vergunning1 en vervaardigde  
een geschrift1 over welke               
inengedrongenheid en kleinheid van      

letter1 ieder verbaasd stond4  ,zo lang 
hem het gebruik van pen en inkt vergund 
werd1 verliet hy zyne geliefde studie   
niet1 in werwil van alle de             
smartlykheden welken hem drukten1 en die
 eene minder kloekmoedige ziel dan de   
zyne1 zouden hebben doen kweinen4       
,eindelyk werd de volle vierschaar over 
de gevangene ,heeren gespannen1 en hun  
vonnis geveld3 wy zullen kortheids      
halven ons alleenlyk by onzen ,,de      
,,groot bepaalen1 en denken den ,lezer  
geen ondienst te zullen doen1 met de    
,sententie1 over hem uitgesproken1      
woordelyk over te neemen2 dus luidt     
dezelve3  ,alsoo ,hugo de ,groot1       
gewesen ,pensionaris van ,rotterdam1    
tegenwoordigh gevanghen3 ,de ,heeren    
,commissarissen by de ,hoog ,mogende    
,heeren ,staten ,generaal1 tot          
examinatie van syn ,persoon             
geordonneert2 ende daar naar de ,heeren 
,rechteren by de welgemelte hare ,ho4   
,mog4 tot vordere kennisse ende         
judicature van syne saacke              

gecommitteert1 buyten pijne ende banden 
van ysere bekent heeft2 ende de selve   
,heeren ,rechteren voorts ghebleken is1 
dat niet tegenstaande niemandt          
gheoorloft en is1 den bandt ende        
,fondamentele ,wetten daar op de        
,regeeringe der ,vereenighde            
,nederlanden gefundeert1 ende de selve  
,landen door ,godes genadigen zeghen    
teghen alle gheweldt1 meneen ende       
machinatien haarder ,vyanden ende       
quaadtwillighen1 tot noch toe beschermt 
zijn1 te violeren1 ofte te verbreecken3 
hy ,gevangen hem onderstaan heeft den   
standt van de ,religie te helpen        
perturberen1 ende de ,kercke ,godes     
grootelijcx te beswaren ende bedroeven2 
toe dien eynde sustinerende ende in 't  
werk stellende exorbitante ende voor den
 ,staat van den ,landen pernitieuse     
maximen2 ende onder dien krachtich      
gesustineert ende anderen ingescherpt3  
ende in publycque vergaderingen1 oock by
 diversche geschriften1 propositien ende
 anders alomme helpen sustineren ende   

inscherpen heeft1 dat elcke ,provintie  
in 't syne alleen toequam de macht omme 
over de ,religie te disponeren1 en dat  
d'andere ,provintien haar daar mede niet
 te bemoeijen en hadden4 ,dat hy mede   
toegestaan1 ende by diversche           
gheschriften helpen vorderen heeft1 dat 
verscheyden nieuwe opinien1 strydende   
mette ,formulieren van eenicheyt2 te    
vooren in de ,ghereformeerde ,kercke    
noyt aanghenomen1 nochte ,wettelyck     
geexamineert1 tegen alle ,kerckelycke   
ordre in de ,kercken hier te ,lande zijn
 inghevoert1 ende gedefendeert          
gheworden4 ,dat hy ,ghevangen daar inne 
soo verre is gheckomen1 dat hy wel      
wetende dat in de macht van ,mannen van 
,schielandt niet en was1 eenighe        
,placcaten te moghen maacken1 hy op der 
selver ,naame inghesteldt1 ende         
gheconcipieert heeft een seecker        
rigoureus ,placcaadt1 het welcke        
uytgegeven is op den een-en-twintighsten
 ,junij sesthien honderd sesthien1 op   
den ,name van ,bailliu1 ,schepenen ende 

,mannen van ,schielandt3 de welcke      
wetende dat alle de publycke ,kercken in
 't selve ,bailliuschap ingenomen waren 
by ,predicanten mette voorsz4           
,nieuwicheden besmet1 nochtans by 't    
selve ,placcaat verboden hebben alle    
byeenkomsten tot oeffeninghe van de     
waren ,ghereformeerde ,religie1 anders  
als in de voorsz4 ,kercken4 ,verklarende
 voor verbeurt ,huys1 ,schuyr1 ,berch1  
,schip1 ,schuyt1 ,velt ofte andere      
plaatsen daar soodanighe oeffeninghe    
anders soude moghen werden ghedaan2     
alwaart schoon soo dat den ,eygenaar    
daar toe gheen consent gegeven en hadde1
 den welcken ghereserveert werdt        
alleenelijck zijn regres tegens den     
,huyrman1 ofte den ghenen die d'selfe   
vergaderinge daar beroepen hebben1 oock 
met impositie van een mulcte van drie   
hondert gulden1 tot laste van den ghenen
 die daar ghepredickt1 ,sacramenten     
gheadministreert1 voorghelesen ofte     
andere ,kerckelijke exercitien gedaan3  
,mitsgaders oock van de ghenen die de   

vergaderinghe by een geroepen soude     
hebben1 ofte in de plaatse woont daar de
 selve soude gheschieden1 daar voor hy  
datelijck sal mogen werden verseeckert1 
ende niet mogen werden ontslagen1 aleer 
d'selve somme sal zijn ghenamptiseert1  
met ongewoonelijcke clausulen van       
proceduyren daar in te houden1 als dat  
weygeringe van antwoort sal strecken    
confessie1 ende dat op 't seggen van de 
,ghetuygen alleen recht gedaan sal      
werden4 ,dat hy ,gevangen1 omme te      
verhinderen dat daar tegen1 nochte tegen
 het onwettelijck invoeren van de       
voorsz4 nieuwe opinien1 gheen remedie en
 soude werden ghestelt1 ofte versien    
naar behooren1 hy ghestadelijck helpen  
teghenstaan heeft1 dat in de            
,vereenighde ,nederlanden gheen ,synode 
,nationaal soude gehouden ofte          
geaccordeert werden1 niet teghenstaande 
de ,coninghlijcke ,majesteyt van ,groot 
,brittannien1 syn ,excellentie ende de  
meeste ,provintien1 met vele van de     
notabelste ,leden van ,hollandt1        

oordeelden dat 't selve een seecker ende
 nootwendigh remedie was tot afweeringhe
 van alle de voorsz4 swaricheden in den 
standt van de ,religie verweckt4 ,dat hy
 ,gevangen daar toe voorghegeven heeft1 
dat de ,synode prejudiciabel waren 't   
recht van de ,hooge ,overicheyt deser   
,landen3 dat in 't stuck van de ,synode 
noch stemminghe noch overstemminghe en  
viel1 ende dattet tegen de ,hoocheyt1   
vry ende gerechtigheyt van den ,lande   
van ,hollandt soude strecken1 dat men   
haar1 ofte de meeste ,leden van dien1   
teghen haaren danck1 een ,nationale     
,synode soude willen overdringhen4 ,dat 
hy ,gevanghen om 't selve beter te      
verhinderen1 met de ,ghedeputeerden van 
eenighe ,steden aparte vergaderinghen   
heeft ghehouden1 om malkanderen te      
hooren1 verstaan ende overkomen1 ende   
dan met ghecomplotteerde eenigheyt1     
haare stemmen in de vergaderinghen van  
de ,heeren ,staten in te brengen4 ,dat  
hy ,ghevangen sonder last van de ,heeren
 ,staten van ,hollandt1 ende sonder dat 

hem gebleecken is geweest van eenigen   
last der ,heeren ,staten van ,uytrecht1 
ende ,over-,yssel1 hem vervordert heeft 
ten huyse van ,johan van ,olden         
,barnevelt1 op den naam van de          
,provintien van ,holland1 ,uytrecht ende
 ,over ,yssel conjunctim1 te schryven   
seker protest1 't welcke sy oock in de  
vergaderinghe van de ,heeren ,staten    
,generaal inghebracht hebben1 daar by sy
 t'samen teghen alle ordre in de selve  
vergaderinghe ghebruyckelijck1 by forme 
van complot ghelijckelijck protesteerden
 tegen de ,ghecommitteerden van de      
andere ,provintien1 dat sy wesen souden 
,autheurs ende veroorsaackers van       
onheylen ende swaricheden1 door 't      
vorderen van de ,nationale ,synode3     
,welk protest hy oock te vooren op een  
onghewoonelijcke wijse in 't ,collegie  
van de ,ghecommitteerde ,raden van      
,hollandt inghebracht ende voorghelesen 
hadde1 sonder ordentelijcke resolutie   
daar op af te wachten4 ,dat hy ,gevangen
 mede helpen toestemmen1 ende mette     

vorder ,gedeputeerden van de acht       
,steden doordringen ende helpen         
effectueren heeft1 dat tot groote       
verachtinghe van de ,bondtgenoten1 den  
,brief by de ,heeren ,staten ,generaal  
totte convocatie van de ,nationale      
,synode gheschreven1 aan de ,heeren     
,staten van ,hollandt ongheopent weder  
te rugghe ghesonden is gheweest4 ,dat hy
 mede helpen instellen heeft den ,brief 
op de ,naam van de ,heeren ,staten van  
,hollandt1 geschreven aan de            
,konincklijcke ,majesteyt van           
,vranckrijck1 daar by gearbeyt werd omme
 de selve syne ,majesteyt inne te       
beelden teghen de waarheyt1 dat de      
meyninge in 't uitschrijven van de      
,synode ,nationaal was1 omme de ,hooge  
,overicheyt1 de ,edelen ende notable    
,vasalen van den ,landen te benemen haar
 recht van collatie ofte                
,patronaatschap4 ,dat de ,heeren ,staten
 ,generaal in de uitschryvinge van de   
selve ,synoden usurpeerden den naam van 
de ,staten ,generaal1 ende daar by de   

selve ,majesteyt versocht werdt1 niet te
 willen toelaten dat eenighe van syne   
,onderdanen op de selve ,synode souden  
komen1 maar veel eer die van ,hollandt  
teghen de ,factie der andere ,provintien
 7soo sy dat daar noemen7 te assisteren1
 alle omme de voorschreve ,nationale    
,synode1 ende 't remedie tegen de       
swarigheydt in de ,religie voorghenomen1
 te verhinderen4 ,dat hy ,gevangen daar 
toe in ,enghelandt op het aanmanen van  
,johan van ,olden-,barnevelt1 mede      
ghefondeert heeft de humeuren van de    
,bisschoppen1 omme ten uytersten komende
 eenige op de ,synode te moghen         
krijghen1 die de voorsz4 nieuwigheyt    
niet teghen en waaren4 ,alles niet      
teghenstaande alle de ,geunieerde       
,provintien by diversche ,recessen1     
,tractaten ,accoorden ende ,resolutien1 
onderlinghe den anderen belooft hebben1 
ende verbonden zijn1 met lijf1 goedt    
ende bloedt te maintineren de           
,gereformeerde ,euangelische ,religie1  
alomme in dese ,landen aangenomen1      

sonder eenige veranderinghe daar inne te
 doen1 ofte ghedoogen ghedaan te worden2
 ende dat in conformiteyt van de selve  
in den ,jare vijfthienhondert           
acht-en-tachtigh1 alle de ,eeden van de 
,gouverneurs1 ,oversten1 ,capiteynen    
ende ,soldaaten1 ghedresseert1 ende     
sulcx gearresteert waren1 dat sy        
getrouwigheydt mosten sweeren aan de    
,heeren ,staten ,generaal1 die by de    
,unie1 ende de hanthoudinghe van de ware
 ,ghereformeerde ,religie souden blyven3
 ende dat in alle ,tractaten van 't     
overgaan van de ,steden bedonghen is    
gheweest1 datse souden moeten aannemen  
de oeffeninge van de voorsz4 ,religie1  
sulcks die by de ,bondtgenooten alomme  
aanghenoomen was1 ,dat hy ,gevangen dit 
alles achtende niet ghenoegh te zijn1   
hem mede onderstaan heeft den standt van
 de ,politie te helpen turberen1 omme   
daar inne oock alles naar haren         
appetijdt te mogen bestellen3 ,dat hy   
,gevangen daar inne sulcken cours heeft 
helpen handhaven1 dat diversche         

,persoonen soo ,kerckelijke als         
,wereltlijcke1 die klaaghden teghens    
recht beswaart1 gebannen1 uitgeleydt    
ofte geoppresseert te wesen1 daar teghen
 in ,justitie niet en hebben moghen     
werden ghehoort1 nochte 't complement   
van dien ghenieten3 maar dat de         
,magistraten van de ,steden ghestijft   
zijn gheworden1 omme de bevelen van de  
ordinaris ,collegien van ,justitie dies 
aangaande niet te gehoorsamen4 ,ende    
omme malkanderen daar inne te stijven1  
ende alle dit voornemen met de          
authoriteyt van de ,heeren ,staten te   
mogen bedecken3 dat hy ,gevangen daar op
 ende op andere saacken met de          
,gedeputeerden van de voornoemde        
,steden1 ter aanmaaninghe van den       
voornoemden ,jan van ,olden-,barnevelt1 
veele ende diversche aparte             
vergaderingen1 ende ,conventiculen heeft
 gehouden1 omme malkanderen oock daar   
inne te hooren1 verstaan ende overkomen1
 ende alsoo haare stemmen met           
ghecomplotteerde eenigheydt in de       

vergaaderinghe in te brenghen1 ende te  
formeren resolutien haar daar toe       
dienstigh3 alwaar mede gherecapituleert 
zijn diversche poincten1 soo nu ende dan
 in de deliberatie van de ,staten       
gebracht1 omme daar van een generale    
conclusie te maken1 ghelijck oock       
dienvolgende ghedaan1 ende by den       
voornoemden ,johan van ,olden-,barnevelt
 inghestelt is1 ende voorts in een      
mondelinge gheneraale conclusie         
ghebracht1 de scharpe resolutie van den 
vierden ,augusti #afag1 by de welke de  
bevelen van de ordinaris ,justitie      
teghen haar voorsz4 voornemen verleent1 
verklaardt werden nul ende van          
onwaarden1 ende de ,magistraaten van de 
,steden gestijft die niet te            
ghehoorsamen3 ende voorts               
gheauthoriseert1 omme haar selven te    
moghen stercken met nieu gewapent       
,krijghsvolk1 by elck van hemluyden te  
lichten in haren particulieren ende     
besonderen ,eedt1 buyten den ghemeynen  
,eedt van de ,bondtgenoten1 ende daar by

 mede alle ,officeren1 ,justicieren1    
ende die in den ,eedt van den ,lande van
 ,hollandt zijn1 op haaren ,eedt        
geastringeert werden1 de selve resolutie
 te moeten helpen uytvoeren3 ende voorts
 oock gheordonneert1 dat alle ,oversten1
 ,capiteynen1 ,officieren ende          
,soldaaten van 't ordinaris ,krijgsvolck
 ernstelijck belast ende bevolen sal    
werden1 de ,heeren ,staten van de       
particuliere respective ,provintien     
haare betaals-,heeren1 ende de          
,magistraaten van de ,steeden daar sy in
 ,guarnisoen ghebruyckt werden 7niet    
tegenstaande eenige andere bevelen7     
getrouw ende gehoorsaam te wesen op     
peine van cassatie4 ,waar op ghevolght  
is dat men de ,justitie noch vorder     
heeft beginnen teghen te staan1 ende dat
 op den ,naam van de ,magistraat van    
,haarlem1 by openbaare publicatie1 met  
kennisse van hem ,gevangen inghestelt1  
ende by hem gevisiteert wesende1 den    
,hoogen ,rade in ,hollandt in hare      
,persoonen voor wederhoorige1 ende als  

ghedaan hebbende tegen haare ,eere en   
,eedt1 ende haare ,sententien voor nul  
zyn verklaart gheweest1 om datse        
,justitie gheadministreert hadden aan   
eenige ,persoonen die klaaghden teghen  
recht geoppresseert te wesen1 daar op   
mede gevolght is dat de ,magistraaten   
van de voorsz4 acht ,steden1 op         
diversche aanmaninghen haar ghedaan by  
den voornoemden ,johan van              
,olden-,barnevelt1 van wel op haar hoede
 te wesen1 nieuw ghewapent1 ende onder  
,vaandelen ghedresseert ,krijgshvolck   
hebben aanghenomen1 ofte die sy te      
vooren aanghenomen hadden1 verandert1   
ende versterckt1 ende dat in elcx heuren
 particulieren ende bysonderen ,eedt1   
met uytsluytinge van de ,generaliteyt   
ende syne ,excell4 als ,capiteyn        
,generaal1 ende met last de bevelen van 
de respective ,magistraten alleen te    
ghehoorsamen tegens allen ende eenen    
yegelijcken1 oock selfs teghen de       
,generaliteyt ende syn ,excellentie1 als
 de voornoemde ,magistraaten meynen     

souden by de selve1 yet voorghenoomen te
 werden1 dat sy achten souden teghen    
haar recht ende vryheyt te strecken4    
,dat hy ,gevangen mede aanghenoomen     
heeft de voorsz4 vermaaninge van den    
voornoemden ,johan van                  
,olden-,barnevelt1 ende toeghestaan dat 
tot ,rotterdam1 gelijcke lichtingen zijn
 gedaan3 ghelijck mede dat in krachte   
van de voorsz4 resolutie ,commissarisen 
naar den ,briele zijn gesonden1 buiten  
weten van syn ,excellentie als ,capiteyn
 ,generaal1 om 't ordinaris             
,krijghsvolck1 daar in ,guarnisoen      
legghende1 te dringhen tot den          
voorverhaalden ,eedt1 ofte die te       
casseren4 ,dat hem ,gevanghen wel       
kennelijck is geweest1 dat 't voorsz4   
nieuw ,gewaapent ,krijghsvolck1 niet en 
is ghelicht gheweest alleen teghen      
populaire factien1 soo om dat de selve  
mede ghelicht zijn by die van der       
,goude1 ende ,hoorn1 daar gheen         
populaire factien en stonden te vreesen1
 als mede tot ,uytrecht1 daar de ,stadt 

t'zedert den ,jaaren sesthien hondert   
thien tegen alle populaire factien1 met 
een sterck ,guarnisoen was beset1 ende  
dat die van ,rotterdam ende ,uytrecht   
haare nieuwe ,soldaaten1 toeghesonden   
hebben1 om de ,stadt van ,schoonhooven1 
daar twee ,compagnien van de            
,gheneraliteyt1 in ,guarnisoen laaghen1 
mede voor haare factie te verseeckeren4 
,gelijck hy ,gevanghen mede ghepoocht   
heeft eenighe van de ,vroedschap van    
,delft te induceren1 datse mede nieuw   
,krijghsvolck souden behooren te        
lichten1 ende dat tot afweeringhe van   
populaire factien1 soo grooten ghetal   
nieuwe ,soldaaten niet van noode en     
waren1 nochte oock datse daaromme       
ghehouden souden werden buyten den ,eedt
 van de ,generaliteyt1 ende van den     
,capiteyn ,generaal4 ,dat hy ,gevangen  
mede helpen delibereren heeft1 omme de  
onkosten ende betaalinghe van 't selve  
nieuw gelichte ,krijghsvolck onder de   
geintresseerde ,steden by repartitie te 
vinden1 ofte oock tot laste van de      

,generaliteyt te brenghen3 daar hy      
,gevangen nochtans selfs bekent dat de  
selve ongehouden waren de               
,staten-,generaal te ghehoorsamen1 als  
de bevelen van de respective            
,magistraaten van de ,steden daar teghen
 souden wesen4 ,dat hy ,gevangen oock   
helpen delibereren heeft1 omme de       
,fransche ,troupen te casseren1 ofte de 
starcke ,compagnien te reduceren1 omme  
met de penninghen van dien de voorsz4   
nieuwe ,soldaaten1 te moghen betaalen4  
,dat hy ,gevangen1 in krachte van de    
voorsz4 resolutie1 den ,eedt1 van 't    
ordinaris ,krijghsvolk soo mede heeft   
willen ende helpen duyden1 dat die voor 
al de ,staaten van de respective        
,provintien haare ,betaals-,heeren1 ende
 der selver resolutien mosten obedieren 
ende gehoorsaamen1 ende mede van de     
,magistraaten van de ,steden daar sy in 
,guarnisoen legghen1 oock teghen de     
,generaliteyt ende syn ,excellentie als 
de bevelen van de respective            
,betaals-,heeren ende ,magistraaten     

anders wesen souden als de bevelen van  
de ,generaliteyt ende syn ,excell4 omme 
die van haare factie1 soo daar door1 als
 door 't lichten van de nieuwe          
,soldaaten1 ,meester te maacken van 't  
meeste deel van 't volk van ,oorloge van
 de ,landen4 ,dat hy ,gevanghen in de   
voorsz4 aparte vergaaderinghen mede     
toegestaan heeft1 dat een verklaringe by
 hem ,gevangen1 ,haan1 ende             
,hoogerbeetz1 ingestelt met advijs van  
de voorsz4 ,johan van ,olden-,barnevelt1
 ende op den ,naam van die van ,haarlem 
in de ,staten van ,hollandt ghebracht1  
ende by de andere ,leden van haare      
factie goedt gevonden is1 daar by       
gheseyt werdt datse niet en sullen      
ghedoogen dat by de andere ,provintien  
van de ,unie in het stuck van de        
,religie buyten haar consent yet ghedaan
 soude werden3 ,dat teghen haare        
resolutien by de ,hooven van ,justitie1 
gheen provisien en souden werden        
verleent3 ,dat de middelen van de       
,landen voor al tot afweeringhe van dien

 sullen werden ghebruyckt3 ,dat 't      
voorsz4 ,krijghsvolck ,eedt souden      
moeten doen aan de ,magistraaten1 daar  
sy in ,guarnisoen gheleydt werden om de 
selve te defenderen1 alwaart dat by haar
 yet bevoolen mochte werden1 oorsaacke  
oft pretext nemende uyt 't stuck van de 
,religie1 ende daar mede sy op          
onghewoonelijcke wyse haare consenten   
waaren limiterende1 ende in effecte     
andere ,steden1 ende ,leden1 als tot een
 nieuw verbondt inviterende1 de selve   
mede doende translateren in ,franchoys1 
ende buytens ,landts seyndende1 daar van
 hy ,gevangen mede communicatie heeft   
ghehouden met een uytheems ,ambassadeur4
 ,dat hy ,gevangen over 't besetten van 
den ,brielle met ordinaris ,garnisoen   
van de ,generaliteyt1 op dat gheen      
nieuwe ,soldaaten daar ghelicht en      
souden werden1 syn misnoegen ghetoont   
heeft1 doende met eenighe andere        
,ghecommitteerde ,raden daar over seer  
bedenckelijck schrijven1 aan den        
voornoemden ,johan van                  

,olden-,barnevelt1 ende de ,steden van  
,hollandt1 ende naar den ,briele        
deputeren uyten haaren1 omme syne       
,excellentie1 daar inne te              
contrequarreren4 ,dat hy ,gevangen omme 
haare factie noch vorder te styven met  
de ,ghedeputeerden van de voorsz4 acht  
,steden1 goedt gevonden ende ontworpen  
hebben seeckere procuratie van den      
veerthienden ,may1 sesthien hondert     
achthien1 by de voorsz4 acht ,steden    
verleden op haare ,ghedeputeerden1 in   
krachte van de welcke1 de selve sonder  
vorder rapport souden mooghen           
resolveren1 met alsulcke middelen als   
alreede by der handt ghenoomen1 ofte    
noch te nemen souden zyn1 tot           
feytelijcke teghenstandt1 van alle de   
gheenen die de ,synode ,nationaal1      
souden willen vorderen1 ofte voornemen  
omme haare nieuwe ghelichte ,soldaten te
 casseren1 dat tegen niemandt anders en 
konde dienen dan tegen syn ,excellentie1
 ende de ,staten ,generaal1 die tot     
beide de voorsz4 poincten vorderinghe   

deden4 ,dat oock de selve               
,ghedeputeerden in krachte van dien1    
malkanderen souden mogen versien ende   
verseeckeren met alsulcke belofte1      
bystandt1 hulpe ende indemniteyt als sy 
bevinden souden noodich te wesen3       
streckende alsoo een nieuw verbondt     
onder malkanderen aangegaan1 ende daar  
toe mede gepoocht is gheweest te trecken
 de ,staten van ,uytrecht1 op wiens name
 op den derden ,juny sesthien hondert   
achthien1 ,stilo veteri1 daar naar      
ghelijcke procuratie is uytgegheven3    
maar de ,magistraat der ,stadt ,utrecht 
apprehenderen waar toe die ghevordert   
werde1 en heeft daar inne niet willen   
consenteren1 dan onder expresse         
limitatie den thienden ,junij daar aan  
volgende daar by ghedaan1 dat haare     
,gedeputeerden de selve niet en souden  
mogen gebruycken omme tot datelyckheyt  
ofte extremiteyten te procederen1 ofte  
nieuwe verbonden buyten de gemeene ,unie
 te maken4 ,ende als de ,heeren ,staten 
van ,uytrecht bemerckten dat het        

onderhout ende continueren van haare    
nieuwe ,soldaten ruyneerden den staat   
van haare ,finantien1 ende daaromme in  
,junio sesthien hondert achthien1 haare 
,gecommitteerden in competenten ghetale 
naa den ,haghe gesonden hadden1 omme met
 syn ,excellentie op 't casseren        
derselver te handelen1 dat hy ,gevangen 
mette ,pensionarissen ,haan ende        
,hoogerbeetz ten huyse van ,johan       
,uytenbogaart1 ende metten ,secretaris  
,ledenbergh1 beraamt hebbende redenen   
ende middelen waar mede men de vordere  
,gecommitteerden van ,uytrecht soude    
mogen moveren ende disponeren omme      
haaren last dien aangaande niet te      
openen1 ende daar af rapport ghedaan    
hebbende aan den voornoemden ,johan van 
,olden-,barnevelt3 ,dat hy ,gevangen    
daar naar mette voorsz4 ,pensionarissen1
 sonder last van syne ,principalen daar 
toe te hebben1 hem laten vinden heeft by
 de voorsz4 ,ghecommitteerden van       
,uytrecht ten huyse van ,daniel ,tresel1
 expresselyck daar toe vergadert1 ende  

de selve met vele scherpe pernicieuse   
ende voor den staat ende ruste van de   
,landen ondienstige middelen ende       
motiven1 ende oock belofte van          
assistentie1 ghepersuadeert heeft1 omme 
haren last aan syn ,excellentie niet te 
openen1 maar weder te keeren naar       
,uytrecht1 tot groot ghevaar ende       
prejuditie van die ,staat ende ,stad3   
,dat hy in de selve motiven de ,heeren  
,staten ,generaal ende syne ,excellentie
 ghetaxeert heeft voor parthyen1        
quaatwillighen1 daar men met couragie   
moste teghen gaan1 ende de middelen van 
de ,landen voor al daar toe gebruycken3 
,dat 't casseren der nieuwe ,soldaten de
 voorsz4 quaatgunstighen goeden moet    
soude gheven1 ende een irreparabel      
prejuditie voor haar factie maaken1 oock
 vol peryckels was van in meerder       
ghevaar te vallen1 ende de andere       
gheinteresseerde ,steden t' onvrede te  
maken1 dat men mette ordinaris          
,garnisoen niet vast en ginghe1 datse in
 desen couragie mosten thoonen3 ,dat de 

gheinteresseerde ,steden ende ,leden van
 ,hollandt haar de handt souden bieden  
ende de saacke met ghemeender handt     
helpen uytvoeren1 ende met alle         
moghelycke devoiren onbeweeghlyck daar  
by blyven4 ,dat die van ,hollandt sulcke
 ordre op haare ,finantien souden       
stellen1 dat die van ,uytrecht daar af  
verlichtinghe souden voelen1 ende dat de
 selve oock sulcke ordre souden stellen 
op de ,soldaaten van haare repartitie1  
dat se weten souden wie te betrouwen1   
ofte niet te vertrouwen souden wesen3   
alles niet teghenstaande hy ,gevangen   
bekent1 in syn gemoet de openinge van   
den voorsz4 last1 een goedt ende bequaam
 middel gheacht te hebben1 om vele      
swaricheden te ontgaan4 ,ende als de    
,heeren ,staten ,generaal1 syn          
,excellentie hadden versocht1 ende      
eenighen uyten haaren ghecommitteert1   
omme naar ,uytrecht te gaan1 ende de    
cassatie der voorsz4 nieuwe aanghenomen 
,soldaten1 ende het inwillighen van de  
,synode ,nationaal1 ende eenighe andere 

saacken daar te bevorderen1 dat hy      
,gevanghen by weynighe uyt den ,heeren  
,edelen1 ende de ,gecommitteerde van    
drie ,steden1 ende van weynighe         
,gecommitteerde ,raden1 die tot sulcks  
gheenen last van hare ,principalen en   
hadden1 hem heeft laten deputeren1 om   
neffens den ,pensionaris ,hoogerbeets   
ende anderen naar ,uytrecht te gaan1    
omme de ,heeren ,staten aldaar1 ende de 
,magistraat van de ,stadt aan te bieden 
assistentie van raadt ende daadt3 ende  
indien ,syne ,excellentie ende de       
,gecommitteerden van de ,generaliteyt   
souden willen poogen de cassatie der    
nieuwe ,soldaten aldaar te doen1 sonder 
consent van de ,staten van ,uytrecht1 't
 selve datelijck te helpen beletten3    
,bekennende heure intentie gheweest te  
zyn1 de intentie van de ,heeren ,staten 
van ,uytrecht te seconderen1 ende by de 
ordinaris ,soldaten te doen seconderen1 
daar toe mede nemende brieven aan de    
,kryghs-,oversten van 't ordinaris      
,kryghsvolck1 staande op de repartitie  

van ,hollandt1 geminuteert by den       
voornoemden ,johan van                  
,olden-,barnevelt1 noch in de           
,vergaderinghe 7soo die was7 niet       
gelesen1 waar by de selve aangheschreven
 werde1 dat sy ghehouden ende verbonden 
waren haare ,betaalsheeren1 midtsgaders 
de ,heeren ,staten van de respective    
,provintien1 daar inne sy zyn ofte      
gebruyckt werden1 gehouw1 getrouw ende  
gehoorsaam te wesen1 ende de selve te   
assisteren in 't onderhouden ende doen  
onderhouden van alle derselver          
resolutien1 sonder daar teghens yet te  
moghen doen ofte te attenteren1 nochte  
gedoogen ghedaan ofte geattenteert te   
worden4 ,dat hy ,gevanghen in haaste tot
 ,uytrecht ghekomen wesende1 ende aldaar
 in aparte vergaderinghe geconsulteert  
hebbende metten voornoemden ,ledenbergh1
 op de middelen ende presentatien die   
men de ,heeren ,staten aldaar soude     
moghen voorhouden1 omme de cassatie der 
nieuwe ,soldaten ofte ,waardgelders niet
 toe te staan1 maar de selve te         

verhinderen1 dat hy ,gevanghen met      
,hoogherbeetz ende andere syne          
,complicen daar naar in de vergaderinghe
 van de ,heeren ,staten haare propositie
 hebben ghedaan1 ende assistentie van   
raadt ende daat belooft als vooren1 ende
 oock van ghelycken ghedaan by de       
,magistraat van de ,stadt1 selfs met    
bedenckelicke redenen in regard van de  
,heeren ,staten ,generaal1 ende syne    
,excellentie4 ,alles daar toe streckende
 omme deselve te encourageren1 ten syne 
datse sonder haar consent de nieuwe     
aanghenomen ,soldaten niet en souden    
laten casseren4 ,ende als syn           
,excellentie ende de ,gecommitteerden   
van de ,staten ,generaal aldaar mede    
ghekomen waren1 ende haare propositie1  
volghende haaren last hadden ghedaan1   
dat hy ,gevanghen hem heeft laten       
employeren1 omme inne te stellen de     
antwoordt aan de selve1 op den ,naam van
 de ,heeren ,staten van ,uytrecht te    
gheven1 daar inne hy de                 
,ghecommitteerden voorsz4 niet en heeft 

willen erkennen in de qualiteyt als     
,gecommitteerden van de ,heeren ,staten 
,generaal1 aan de welcke nochtans sy    
haare credentie overgelevert1 ende haare
 propositie ghedaan hadden4 ,dat hy     
,gevangen tot ,uytrecht hem mede bemoeyt
 heeft mette saacken van de ,state van  
't ,lant van ,uytrecht1 ende in aparte  
vergaderinghen daar over ghestaan1 daar 
aan den ,capiteyn ,hartevelt gegheven   
werde 't ,commandament over de nieuwe   
,soldaten4 ,dat hy mede gepoogt heeft in
 't particulier een van de              
,burghemeesteren van ,uytrecht te       
disponeren totte continuatie der nieuwe 
,soldaaten3 ,oock metten ,commandeur in 
deliberatie gheleydt wat men doen soude 
indien syn ,excellentie tot feytelijcke 
cassatie wilde procederen4 ,dat hy      
ghearbeyt heeft om de ,heeren ,staten   
aldaar tot feytelycke teghenstandt van  
dien te beweghen1 radende dat sy aan    
haare ,poorten goede ,wacht houden1 ende
 op haar verseeckertheyt wel letten     
souden1 oock op haar ,stadhuys1 ende    

daar eenighe ,schutters doen waacken3   
ende verstaande dat den ,capiteyn       
,hartevelt swaricheyt maackte teghen de 
,heeren ,staten ,generaal ende syn      
,excellentie te dienen1 dat hy ,gevangen
 daar op gheseyt heeft1 dattet een      
rechte poltronnie ende groote           
ontrouwicheyt was1 die niet strecken en 
konde tot reputatie ofte dienst1 hem    
daar over seer verwonderende4 ,dat hy   
,gevanghen om 't ordinaris ,krijghsvolck
 van de ,generaliteyt mede tot          
teghenstant als vooren te beweghen1     
deselve voorghehouden heeft haaren      
,eedt1 ende die alsoo willen duyden1    
datse niet gehouden en waren de         
,generaliteyt ende syn ,excellentie te  
obedieren in 't ghene strecken soude    
teghen de bevelen van de ,staten van    
,uytrecht1 maar ter contrarien de       
bevelen ende resolutien van hare        
betaals-,heeren ende van de ,staten van 
,uytrecht te volbrengen ende doen       
volbrengen1 sonder daar tegen te doen   
ofte attenteren1 ofte ghedoogen ghedaan 

te werden1 dreyghende de selve datmense 
niet betalen en soude1 indien sy yet    
daar teghen deden4 ,dat hy ende syne    
,complicen haar niet ontsien en hebben  
den ,commandeur te bevelen niemant      
anders als haar1 ende de ,staten van    
,uytrecht te pareren3 ende omme syne    
intentie totte voorsz4 tegenstant wel te
 bethoonen1 dat hy ,gevangen even daachs
 voor het casseren der nieuwe           
aanghenomen ,soldaten voornoemt1 de     
,brieven die sy aan de ,kryghs ,oversten
 van 't ordinaris ,kryghsvolck hadden1  
noch overgelevert hebben1 omme de selve 
ten minsten stille te doen staan4 ,in   
welcken ghevalle den voornoemden        
,ledenbergh ende anderen1 voorgaven haar
 saacke wel te boven te konnen komen1   
mette ordre die sy seyden over haare    
nieuwe ,soldaten ghestelt te hebben4    
,dat mede hy ,gevangen den selven nacht 
communicatie metten ,commandeur heeft   
gehouden1 ende met hem ghedelibereert by
 wat middelen men soude konnen beletten1
 dat syne ,excellentie geen meer        

,kryghsvolck in de ,stadt en dede komen1
 ende omme ten dien eynde1 goede ,wacht 
aan de ,poorte van ,amersfoort te       
houden1 noemende te wesen ghewelt1      
indien ,syn ,excellentie daar toe de    
,poorten wilde doen openen4 ,alle welcke
 proceduyren daar toe ghestreckt hebben1
 om niet alleen de ,stadt van ,uytrecht 
in een bloedtbadt1 maar oock de ,staat  
van de ,landen1 ende de ,persoon van    
syne ,excellentie in 't uyterste ghevaar
 te brenghen1 daar door1 ende door alle 
syne vordere machinatien ende           
conspiratien gevolgt is2 datter ,staaten
 in ,staaten1 ,regieringe in            
,regieringe1 ende nieuwe verbonden in1  
ende teghen de ,unie opgherecht1        
generale perturbatie in den staat der   
,landen1 in 't ,kerckelycke ende        
,polityck ghekomen1 de ,finantien       
uytgheput1 ende de ,landen op ettelycke 
milioenen aan kosten gebracht1          
gheneraale dissidentien1 ende           
dissensien1 onder de ,bondtgenoten1 ende
 ,ingesetenen van de ,landen inghevoert3

 ,de ,unie verbroocken3 ,de ,landen tot 
haar eyghen defensie onbequaam gemaackt1
 ende in pericule ghebracht zijn van te 
moeten vervallen1 tot eenighe           
schandelycke handelinghe1 ofte tot      
haaren gheheelen onderganck2 die        
daaromme1 in een ,welghestelde          
,regeeringhe niet en behooren gheleeden1
 maar anderen ten exempel ghestraft te  
werden4 ,,soo ,,is ',t1 ,dat de ,heeren 
,rechteren voornoemt1 met rype          
deliberatie van ,rade1 doorghesien1 ende
 overwoghen hebbende1 alle 't ghene ter 
materie dienende is1 ende heeft mogen   
moveren1 doende recht in den ,name1 ende
 van weghen de ,hoochgemelte ,heeren    
,staten ,generaal der ,vereenigde       
,nederlanden1 den selvighen ,gevangen   
gecondempneert hebben1 ende             
condempneeren hem mits desen1 tot een   
eeuwige gevangenisse1 ende              
indien-volgende gebrocht te worden in   
een verseeckerde plaatse1 by de         
,hooghgemelte ,heeren ,staten ,generaal 
te ordonneren1 ende aldaar syn leven    

lang gehouden en bewaart te worden2 ende
 verklaren alle syne ,goederen          
geconfisqueert4 ,aldus ghedaan in de    
,vergaderinge van de voorsz4 ,heeren    
,rechteren in 's ,gravenhage1 ende      
gepronuncieert den #ah4 ,may1 anno      
#afai4  ,zie daar een zeer aanmerkelyk  
stuk--welk een drom van                 
beschuldigingen6--en dat ten laste van  
een man zo groot als ,,de ,,groot6--,de 
aankanters tegen het huis van ,oranje   
kennen deze ,sententie genoegzaam van   
buiten3 de ,hemel weet hoe veel duizende
 maalen dezelve in onze dagen niet wel  
geleezen en herleezen is6  ,zeide de    
meergemelde groote ,dichter1 ,,vondel1  
in zyne ,opdragt van ,,hippolytus aan   
den getrouwen ,hollander1 7onzen ,,de   
,,groot naamlyk17 niet te recht3        
,een kyfaes#c1 en niet meer1 dat baet u 
't lieve leven2     ,sprak flauwelyk de 
tong der ongerechte schael1     ,daer   
vrijdom tegens bloed gewogen wierd1 het 
stael     ,gestroopt en re was om den   
tweeden slach te geeven4  ,met groote   

aandacht en blyken van eene zonderlinge 
gerustheid van ziel1 werd het vonnis    
door den gevangenen aangehoord2         
alleenlyk keerde hy zyn hoofd om1       
wanneer 'er iets geleezen werd1 dat1    
naar zyn oordeel1 met de waarheid niet  
overenkwam3 naderhand schreef hy in zyne
 gedrukte verantwoording1 dat 'er in de 
,sententie veele pointen stonden1 die   
nooit by hem bekend1 maar wel           
uitdrukkelyk ontkend waren1 en gesteld  
met uitlaating van de noodige           
omstandigheden1 en met byvoeging van    
ongegronde gevolgen1 uit zyne woorden   
getrokken2 ja zelfs dat 'er eenige      
opstonden1 daar hy nooit op gehoord was3
 wanneer men dit zeggen van onzen ,held 
nagaat1 is zeer gemaklyk te begrypen1   
wat de drangreden geweest is tot de     
bovengemelde zeldzaame voorzorg1 omtrent
 de verkozene ,rechters genomen2 welke  
voorzorg1 trouwens alleenlyk tot nadeel 
der gevangenen1 uit het oog verlooren   
werd1 in de uitschryving van een'       
,biddag1 die den #ag;den ,april gehouden

 stond te worden2 want in die           
uitschryving werden de gevangenen niet  
weinig beschuldigd1 regelrecht strydig  
met het gemaakte verbond1 van           
daaromtrent niets te zullen openbaaren1 
gelyk dan ook door veele ,predikanten   
geweigerd werd1 gezegde uitschryving van
 den ,predikstoel den volke voor te     
leezen2 schoon zy om die weigering van  
hunne kostwinning ontzet werden4  ,op   
den #e;den ,juny eerstvolgende1 des     
avonds1 tusschen elf en twaalf uuren1   
werd ,,hugo naar het bekende ,loevestein
 gevoerd1 met bevel1 dat niemand by hem 
mogt komen1 zelfs ook zyn oude vader    
niet3 voords werd hem #bd stuivers daags
 toegelegd1 welk sober tractement echter
 door zyne heldhaftige ,gemaalin        
geweigerd werd1 alzo zy voorneemens was1
 den haar zo dierbaaren gevangenen op   
haare eigene kosten te onderhouden4     
,zie daar dan den grooten ,,hugo binnen 
den omtrek der muuren van een kamer     
bepaald--welk eene ommekeer6--van pas   
herinneren wy ons de woorden waarmede de

 laatstgenoemde ,dichter zynen          
,palamedes ten tooneele doet verschynen3
      ,die zorgt1 en waekt1 en slaeft1  
en ploegt1 en zwoegt1 en zweet1     ,ten
 oirbaer van het lant een lastig ampt   
bekleet1     ,en waent de menschen aen  
zyn vroomheit te verbinden1     ,zal zig
 te jammerlyk in 't endt bedrogen       
vinden4     ,van 't wispelturig volk1   
dat1 veel te los van hooft1     ,genoten
 dienst vergeet1 en 't ergste liefst    
gelooft4  ,de ,commandeur van het ,slot1
 zynde de ,luitenant ,,jacob ,,prounink1
 genaamd ,deventer1 had bevel1 dat de   
,huisvrouwen der gevangene ,heeren in de
 keuken zouden mogen kooken2 dat de     
,dienstmaagd de spyzen bovenbrengen en  
weder afhaalen mogt1 mits door den      
,commandeur in- en uit-gelaaten te      
worden1 en dat de ,huisvrouwen tot      
,workum of ,gorkum mogten reizen1 om het
 noodige te koopen3 korten tyd daarna   
werden de vrouwen nog nader bepaald1    
naamlyk in diervoegen1 dat ze by haare  
mannen opgeslooten mogten blyven1 zo    

lang zy wilden1 maar niet van hun       
afgaan1 dan met consent3 ook werd den   
,commandeur gelast1 voor het bepaalde   
geld van #bd stuivers daags1 zelf de    
gevangenen te moeten spyzigen2 waarop de
 braave ,,reigersbergen zeide1 dat haar 
man niet gewoon was zo soberlyk te      
leeven2 dat men1 ingevalle de meening   
van de ,heeren was1 hem de keel toe te  
binden1 en van gebrek of ongezondheid te
 laaten vergaan1 hem dan alzo lief had  
mogen handelen1 gelyk men den ,advokaat 
gedaan had3 recht manlyke taal6         
uitmuntende vrouw6 overwaardig dat het  
verstandige gedeelte uwer sexe u        
bewondere1 gelyk het u bewondert--zouden
 myne leezers hiervan onkundig kunnen   
weezen8 te berucht zyn1 om my by het    
schitterendst vernuft van onzen tyd2 by 
de schranderste vrouw1 het voorbeeld van
 gezond verstand1 doordringend oordeel1 
levendige verbeelding1 ongeveinsd hart1 
vrolyken en arbeidzaamen aart1 om my by 
het pronkjuweel van ,nerlands geleerde  
vrouwen te bepaalen2 te berucht zyn de  

werken van de groote ,,elizabeth        
,,wolff1 geboren ,,bekker1 die          
ontelbaare lauwers1 en nog onlangs eenen
 voor alle ander vernuft onverkrygbaaren
 krans behaald heeft2 te veel worden de 
werken dier voorbeeldige vrouwe         
geleezen1 dan dat men niet zou weeten1  
hoe breed de lof van ,,hugo',s          
,gemaalinne door haar uitgemeeten wordt3
 dus zingt zy onder anderen in haar     
,walcheren1#d3       ,reigersberg6 'k   
ontroer daar ik uw beeld beschouw2      
'k ,doorzoek uw helder oog64444 gy zyt  
een groote vrouw6     ,gy waart een     
,grotius of niemand was hem waardig3    
,hoe zweeft uw geest op uw gelaat6      
,wat kwam u uwen moed te baat6     ,die 
vlugge werkzaamheid6 dat oordeel1 vast  
en vaardig6  ,het antwoord dat          
,,reigersbergen haare vrienden gaf1 toen
 dezen haar aanspoorden tot het         
verzoeken van pardon voor haar' man1    
welk verzoek zelfs door den ,raadsheer  
,,vosbergen1 op begeerte van zyne       
,exellentie1 ondersteund werd1 is door  

de gemelde groote ,dichteres1 in de     
volgende verzen gebragt1#e3      ,wat   
rustig antwoord gaaft ge aan uwe        
vrienden niet1     ,daar elk u bad1 dat 
ge om vergeeving bidden liet6     ,men  
sla hem 't hoofd af1 is hy schuldig4    
,hoe6 vergeeven6       ,wel1 heeft myn  
,grotius misdaan1       ,in recht en    
wetten voortestaan8     ,hy sterv' met  
,barneveld3 ik bid nooit om zyn leven4  
,wy zullen terstond de geleerde         
,,elizabeth nog eens van de kloekmoedige
 ,,maria hooren zingen4  ,de fiere      
uitdrukking1 door de laatstgenoemde1    
wegens het spyzigen van haaren man1     
gebruikt1 veroorzaakte veel moeite1 om  
van ,,prounink verlof te verkrygen1 dat 
zy naar den ,haag mogt gaan1 om haare   
bezwaaren by ,h4,h4,m4 intebrengen1     
eindelyk gelukte dit evenwel1 en de     
roemwaardige vrouw bragt1 niet zonder   
veel loopens en biddens1 ten wege1 dat  
zy met haare vyf kinderen1 vier of vyf  
weeken op het ,slot zou mogen blyven1 en
 twee of drie maal daags af- en toe-gang

 hebben2 dat ze ook van de keuke1 en de 
kinderen en dienstboden van             
slaapplaatzen zouden voorzien worden2   
mitsgaders dat 'er dagelyks een         
geneesheer uit ,gorkum1 by ,,de ,,groot1
 die door de koorts in 't bed gehouden  
werd1 mogt komen3 zie daar schreeuwende 
gunstbewyzen6--dan men kon dezelven     
ligtlyk toestaan1 want de gevangene had 
nog genoeg te lyden3 sterk drukt de     
bovengemelde groote ,dichteres zig      
desaangaande uit1 in een' brief van     
,,arnold ,,geesteranus aan ,,maria ,,van
 ,,reigersbergen 7,bladz4 #de71 daar zy 
,,arnold deze woorden laat schryven3    
,men bragt me op ,loevestein1 daar veele
 broeders zaten4       ,men zegge3 dit  
's het loon van al wie stout werstreeft1
     ,het geen de magt des ,lands       
gesteld heeft by ,placacaten3           
,maar dat men ons zo hard--zo wreed     
mishandeld heeft6     ,of heeft de ,magt
 des ,lands dit ook met een geboden8    
,men wyz' de wettigheid van zulk een    
handel aan2     ,wat heeft men uw'      

,gemaal1 door uw beleid ontvloden1      
,in dees ,gevangenis al kwelling        
aangedaan6  ,bevreesd dat ,,hugo1 door  
middel van touw en rappe handen1 zyn    
lyden zou ontvluchten1 had men reeds    
beslooten1 de kleine vengsters zyner    
gevangenis nog digter te maaken1        
waardoor hy meer benaauwing van licht en
 lucht1 ten nadeele zyner gezondheid zou
 gehad hebben1 maar zyn ,geneesheer wist
 zo veel dringends1 nopens zyne zwakheid
 te zeggen1 dat men hem de genade       
bewees1 om het lieve daglicht te mogen  
zien1 en de gezonde werking van versche 
lucht te mogen genieten3  ja1 de groote 
,,hugo1 het uitmuntend mensch1 werd tot 
zo verre van den medemensch1            
waarschynelyk vry minder groot1         
begenadigd1 dat hy in 't algemeene      
geschenk van ,,god mogt deelen3 hy mogt 
den dageraad zien aanbreeken--maar      
zuchtende3 hy mogt de avondschemering al
 't aardsche zien bedekken--maar        
klaagende--des niettegenstaande werd de 
mensch door den mensch begenadigd4  ,men

 denke echter niet dat zyn ryk verstand 
hem geene onuitputtelyke bron van troost
 zou verschaft hebben2 ongetwyfeld zyn  
't slechts oogenblikjes geweest1 dat de 
mensch het roer in handen gehad heeft1  
en zekerlyk is 't getal dier            
oogenblikjes nog verminderd door de     
toegenegenheid zyner geleerde vrienden1 
waaronder boven allen te tellen zyn1 de 
,heeren ,,van ,,maurier1 ,,scriverius1  
,,erpenius en ,,vossius1 die heimelyk   
briefwisseling met hem hielden3         
,,vossius vermaande hem1 dat hy moest   
denken aan zynen naam1 en aan de gulde  
spreuk van ,,seneca3      ,,groot is de 
man alleen2     ,die 't groot kan achten
 kleen4  ,men kon niet weeten1 schreef  
die geleerde man1 wat ,,god nog met hem 
voor had--voorwaar uitmuntende          
troostwoorden in de ooren des           
verstandigen2 wat weet ik1 zegt deze1 ik
 die het algemeene plan niet kan        
overzien44444 maar wy moeten by onzen   
,,hugo blyven4  ,dezelfde ,,vossius zond
 hem nu en dan eenige boeken1 zulks deed

 ook ,,erpenius1 die te ,gorkum geboren 
was1 en aldaar een zuster had1 getrouwd 
met zekeren ,,adriaan ,,daatselaar1     
welke op verzoek van den ,heere         
,,erpenius1 de gevangene ,heeren ,,de   
,,groot en ,,hogerbeets1 getrouwlyk met 
raad en daad bystond3 alles wat1 ten    
behoeven van de gezegde ,gevangenen1 uit
 ,holland naar ,loevestein1 of vandaar  
herwaards overgezonden werd1 kwam eerst 
aan het huis van ,,daatselaar2 dus ook  
het koffer1 waarin de boeken1           
bovengemeld1 van wegen ,,erpenius       
gezonden werden1 en door middel van welk
 koffer de beroemde ,,hugo1 op aandrang 
van zyne ,gemalinne1 uit het bange      
,loevestein ontsnapt is2 te beter       
gelukte deze list1 om dat dezelve niet  
te overhaast in 't werk gesteld werd1   
want men ondernam niets1 voor dat het   
af- en aan-brengen van het boekenkoffer 
als eene gewoonte geworden was2 niets   
voor dat men het koffer niet meer       
opende1 om te zien wat 'er in was1 't   
geen in den beginne telkens gedaan was  

geworden4  ,veel viel 'er intusschen nog
 voor1 zo over het verkoopen der        
verbeurd verklaarde goederen van den    
,gevangenen1 als over het uitgeeven van 
deszelfs afbeeldzel1 al het welk door   
anderen breedvoerig beschreeven is1 en  
niet tot ons plan behoort2 ,,prounink   
bleef ook bestendig zyn best doen1 in   
het onredelyk behandelen van den        
ongelukkigen ,,de ,,groot2 terwyl       
evenwel de braave ,,maria1 niet zonder  
groote moeite1 vergund werd1 eens ter   
week om nooddruft te mogen uitgaan1 of  
te zenden4  ,onze ,held bragt zyn' tyd  
door met leezen en schryven1 en ook     
somtyds met het naloopen van een'       
dryftol1 ter bevorderinge of            
onderhoudinge zyner gezondheid--,onder  
zynen ,loevesteinschen arbeid1 muntte   
uit1 het reeds door ons genoemde werk1  
,inleiding tot de ,hollandsche          
,rechtsgeleerdheid1 en1 ,het bewys van  
den waaren ,godsdienst1 dat hy met deze 
verzen sloot3      ,vindt gy hier iet1  
het welk u dunkt te weezen goedt1       

,bedank hem1 zonder wien geen mensch    
iets goeds en doet3     ,is hier of daar
 gemist1 herinner met medoogen1     ,u  
zelven1 wat een wolk bedwelmt der       
menschen oogen3     ,verschoon veel     
liever 't werk1 dan dat gy 't bitter    
laakt1     ,en denk1 och ,heer1 het is  
te ,louvestein gemaakt6  ,een gedeelte  
van den gezegden arbeid bestond ook     
daarin1 dat hy zynen ,dienaar ,,van     
,,den ,,velde1 in de ,latynsche ,taale1 
en de gronden1 der ,rechtsgeleerdheid   
onderwees2 en deze moeite is voorwaar   
met den allerzonderlingsten uitslag     
bekroond2 want by vervolg van tyd1 huwde
 die braave dienaar met de ,dienstmaagd 
van ,mevrouw ,,van ,,reigersbergen1     
genaamd ,,elsje ,,van ,,houwening1      
welke1 gelyk welhaast blyken zal1 een   
voornaam hulpmiddel geweest is1 ter     
ontkominge van den ongelukkigen ,,hugo2 
,,van ,,den ,,velde1 verwierf den tytel 
van ,advocaat voor het ,hof1 ja heeft   
zelfs de eer gehad1 van den uitersten   
wille zyner ,hoogheid ,,fredrik         

,,hendrik1 te schryven4  ,na onze ,held 
nu byna twee jaaren op de voorgemelde   
wyze doorgebragt had1 viel het oog van  
zyne schrandere ,gemalinne op het koffer
 van den ,heere ,,erpenius1 en zy sloeg 
haaren man voor1 om zig1 onder den naam 
van boeken1 met hetzelve1 naar den      
vriend ,,daatselaar1 te laaten brengen3 
men stelle zig voor de verbaasdheid die 
onzen ,held bevong1 toen de kloekmoedige
 ,,maria hem dezen voorslag deed3       
,lief1 hoe komt het in uw' zin8     ,ik 
leggen in die ,kist6 pas half kan ik 'er
 in2     ,een derde is zy te kort1 ook  
zoude ik moeten smooren1     ,hier is   
geene opning1 waar door lucht zou kunnen
 booren4  ,dus laat de meergemelde      
,dichter1 ,,duim1 hem1 in dit           
tydsgewricht1 spreeken3 indien alles    
was1 gelyk het moest weezen1 was het    
antwoord der schrandere vrouwe1 dan zou 
men te eerder achterdocht opvatten3 om  
kort te gaan1 men besloot te beproeven1 
of het koffer groot genoeg was2 en1     
bevonden hebbende dat de ,gevangene     

'er ter naauwer nood1 niet uitgestrekt  
of in de lengte1 maar     gekromd en in 
bochten1 in liggen konde1 bezocht men   
daarna1 of hy1     in die benaauwdheid  
liggende1 zyn adem kon scheppen1 en hoe 
lange hy     't1 in gevalle van stilte  
of tegenwind1 daarin zou kunnen         
uithouden4     ,vervolgens beval hy zyne
 huisvrouw1 eenigen tyd op de kist te   
gaan     zitten1 om te zien of hy1 als  
'er onderwegen by geval iemand op ging  
zitten1 zulks zoude konnen verdraagen3  
een uurs zandlooper1 schryft men elders1
 liet zy tweemaal uitloopen1 hangende   
haare klederen voor 't sleutelgat2      
zy1 merkende onder het zitten op de     
kist1 dat haar man zig nu en     dan    
verroerde1 en zyne beenen optrok of     
uitstrekte1 waarschouwde     hem1 dat zy
 zulks kon voelen4 ,na dat men dit alles
 verscheidene     maalen in 't heimelyk1
 zonder weeten van ,knecht of           
,dienstmaagd1     beproefd1 en naar     
wensch bevonden had1 besloot men de     
zaak1 in ,gods     naam1 te waagen3     

,,willem en ,,elsje werd nu den aanslag 
ontdekt1 die beiden hunne hulp van      
harten toezeiden3 by ,,daatselaar was de
 noodige voorzorg gebruikt1 en de       
huisvrouw van ,,prounink1 was1 door     
haar1 geduurende eenigen tyd1 eene en   
andere kleinigheden te schenken1        
ingenomen2 want men nam de gelegenheid  
waar1 dat ,,prounink zelf1 naar ,heusden
 vertrokken was1 om de ,compagnie1      
waarover hy tot ,capitein aangesteld was
 geworden1 te ontvangen1 dus men        
alleenlyk de toestemming van deszelfs   
vrouw noodig had1 om het koffer1 naar   
gewoonte1 te doen scheep brengen4       
,alles dus voorbereid zynde1 verscheen  
den bepaalden dag1 7#bb1 ,,brand zegt   
#ac ,maart #afba72 de groote ,,hugo     
vleide zig neder in het koffer1 en begaf
 zig dus uit de eene gevangenis1 in eene
 nog veel engere1 om door dat middel1 de
 vryheid1 die natuurlyke schat van den  
mensch1 hem te jammerlyk ontnomen1 weder
 te krygen3 een nieuw ,testament        
verstrekte hem ten hoofdkussen1 en dus  

kan men zeggen1 dat ,,hugo zyn hoofd    
gerust op ,,god's woord nederleide2 ook 
had hy niet te vergeefsch op zyn'       
,schepper vertrouwd3 met het aanbreeken 
van den dag1 waarop de geoorloofde list 
in 't werk gesteld zou worden1 viel hy  
op zyne knin1 en bad1 dat de ,almagtige 
zynen toeleg wilde zegenen3 de          
verhooring van zyne bede was by ,,god   
bepaald2 het koffer werd1 na ontvangen  
verlof1 met behulp van eenige der       
wachten1 aan boord gebragt1 echter niet 
zonder groot gevaar voor den benaauwden 
,,hugo1 van ontdekt te zullen worden2   
,,elsje had de zorg op zig genomen1 om  
met de kleine gevangenis over te        
steeken1 en stapte derhalven kloekmoedig
 mede op 't schip3 zie daar onze ,held  
ten deele verlost3 men begrype wat 'er  
in 't hart van de edele ,,reigersbergen 
moet omgegaan weezen3 treffend was haar 
gedrag1 na zy de nieuwe gevangenis van  
haaren beminden ,,hugo geslooten had3   
hoor de bovengeroemde onvergelykelyke   
,dichteres dat gedrag verhaalen3        

,wergalooze vrouw6 'k denk nooit aan uw 
bestaan1     ,dan met een kloppend hart3
 hoe menig stille traan     ,heb ik om u
 geweend1 geroerd door mededogen444444  
,gy knielt ter ner1 gy kust het slot1   
,beveelt1 al schreiende1 uwen ,god1     
,uw lieven ,grotius1--wiens ziel blyft  
onbewogen8#f  ,de groote ,agrippyner    
heeft mede niet vergeeten1 dat edele    
voorwerp te vereeuwigen2 dus zingt hy in
 een ,dichtstukje1 ten tytel voerende1  
,,hugo ,,de ,,groots verlossing1 aan    
,mevrouw ,,maria ,,van ,,reigersbergh3  
,een vrouw is duizent mannen t' erg4    
,o eeuwige eer van ,reigersbergh1       
,de volgende eeuwen zullen spreeken     
,hoe gy den haet hebt uitgestreken3     
,na datge op 't droef gevangenhuis4     
,gelyk ,marye neffens 't kruis1     ,uw 
,bruigom1 onder moordenaaren            
,gerekent1 trooste heele jaaren3        
,zoo liet de trouwe ,michol eer1        
,haer' liefsten schat met koorden neer1 
,toen ,sauls zweerden hem bezetten1     
,gelyk de ,jagers 't hart met netten4   

,aldus werd ,lynceus ook gered     ,in  
zyn belegert bruiloftsbed1     ,toen zo 
veel ledekanten smoorden1     ,in 't    
gruwlyk bloet der mannemoorden4         
,dezelfde ,prins der ,nederlandsche     
,dichteren1 maakte op de vlucht van     
onzen ,held1 het volgende geestig       
dichtje3      ,twee kisten bergden ,huig
 de ,groot1     d',een levendig1 maer   
d'andre doot4  ,had ,mevrouw ,,van      
,,reigersbergen zig kloekmoedig         
gedraagen1 niets minder kan van het     
trouwhartige ,,elsje gezegd worden3     
verscheidene zwaarigheden1 die allen den
 aanslag zouden hebben kunnen doen      
mislukken1 zo wel by 't inscheepen1     
staande den overtogt1 als by het        
overbrengen van den dierbaaren vracht1  
uit het schip naar het huis van         
,,daatselaar1 had zy te boven te komen2 
in alles gedroeg zy zig zo schrander als
 onverschrokken1 en ten loon daar voor  
smaakte zy het genoegen1 van haaren     
,heer weder in genoegzaame vyligheid te 
mogen zien4  ,afbeelding3 ,afbeelding   

7in twee ,plaaten7 van een ,,koffer1    
waar mede ,,hugo de ,,groot van         
,loevestein naar ,gorinchem1 volgends   
alude ,overleveringen zou zijn          
,getransporteerd1 in den toestand zo als
 dezelve thans binnen ,amsteldam1       
berustende is1 onder den ,heer ,mr      
,,jacob ,,klinkhamer1 die de ,aftekening
 daar van1 op gedaan versoek1 heeft     
toegestaan1 in de maand ,december des   
,jaars #aghc4  ,j4,c4 ,schultsz1 del4   
#aghc4  ,j4,b4 ,elwe1 ,excudit4  ,c4    
,philips1 ,jz4 fecit4  ,afbeelding3     
,j4,c4 ,schultz1 del4 #aghd4 ,c4        
,philips1 ,jz4 fecit4  ,wat betreft het 
koffer1 waarin onze ,held zyne          
gevangenis ontkomen was1 en welke de    
,lezer op de nevensstaande plaaten1 zeer
 uitvoerig vertoont wordt2 de ,heer1    
,mr4 ,,jacob ,,klinkhamer1 vleit zig    
dezelve te bezitten1 en het is met ,zyn 
,ed4 gunstige toestemming1 dat de       
,kunstschilder ,j4,c4 ,,schultz1 daarvan
 twee juiste aftekeningen vervaardigd   
heeft3 de ,heer ,j4,c4 ,,philips1 door  

wiens bekwaame hand de gezegde          
tekeningen in 't koper gebragt zyn1     
heeft ons de volgende beschryving       
daarvan medegedeeld4      ,het koffer is
 gemaakt van boekenhout2 heeft een      
boogswys dekzel1     zynde van buiten   
geheel overtrokken met dun zwart leder1 
en     beslagen met eene menigte van    
dunne1 smalle1 eizerene banden3 de      
sluiting bestaat in twee binnensloten1  
en n buiten- of hang-slot4      ,van    
binnen is het koffer met wit linnen     
bekleed1 zynde het zelve1     naar      
gewoonte1 aan het dekzel1 met elkander  
kruissende linten     belegd4      ,men 
ziet dat de tyd1 en het gebruik1 of     
herhaalde overvoeringen1     het een en 
ander merkelyk beschadigd hebben2 veelen
 der eizerene     banden zyn geheel of  
gedeeltelyk weg2 doch men kan derzelver 
plaatsen1 door een roestige vlek1 meer  
of min gewaar worden3 van     het       
bekleedzel1 zo wel binnen als buiten1   
zyn hier en daar geheele     lappen     
uitgevallen4      ,de rand van het      

dekzel is aan den voorkant1 byna in 't  
midden1     7mogelyk door toeval17 sterk
 voorwaards gebogen1 en steekt daar ter 
plaatse wel een duim breed over2 zo dat 
men 'er 't hangslot niet     heeft      
kunnen aandoen4      ,in den bodem is   
een vry groote kwast uitgevallen2 dus   
kon door     deze zo wel als door den   
afgebogen rand1 luchts genoeg inkomen2  
te     meer daar de bodem des koffers   
niet vlak op den grond staat1 als       
hebbende onder een soort van slede1 van 
byna twee duimen hoogte3  ----dit       
spreekt ons voorgaande verhaal wel niet 
volstrektlyk tegen1 maar evenwel kan het
 aanleiding tot bedenkingen geeven2 wy  
laaten daaromtrent ieder zyne vryheid1  
en den eigenaar van het ,vaderlandsche  
rariteit in het onbetwiste bezit daar   
van4      ,de lengte van het koffer is  
buitenswerks vyf voet en byna vier      
duim3  7by een ander vinden wy deze     
lengte bepaald op twee duim korter dan  
vier voet37      de breedte is twee voet
 en ruim n duim2 de hoogte tot op 't    

midden van het dekzel1 twee voet en ruim
 twee duim2 alles     ,rhynlandsche     
maat4  't ,zal hier niet oneigen zyn den
 ,lezer te doen hooren1 hoe de groote   
,,hugo zelf1 deze zyne gelukkige tweede 
gevangenis beschouwd heeft3 hy schreef  
in vervolg van tyd een aanspraak aan    
dezelve1 in ,latynsche verzen1 welken in
 de volgende ,nederduitsche vertolkt    
zyn3      ,zoete ,schuilplaats1 o voor  
korten tyd naauw huiske1     ,dat myn   
bedrukte ziel1 beslooten in uw kluiske1 
,hebt vry gemaakt1 en zo in open lucht  
gesteld     ,uw lieve last1 die1 naauw  
gepakt1 door sterk geweld     ,van 't   
strenge ,krygsvolk1 werd allengskens    
uitgedraagen1     ,en eindlyk1 als een  
pand1 doch dat ze niet en zaagen1       
,bevolen1 op een schip1 de ,waals       
afloopend ty4     o ,kist1 wat danks1   
wat lofs verdiend gy wel van my8     ,gy
 hebt myn slaverny verjaagd en          
overstreden1     ,die 'k zeeven maanden 
meer dan twee jaar heb geleden     ,dat 
ik des hemels licht aanschouw met vry   

gelaat1     ,dat my geen ,slot meer     
plaagt1 myn ooren niet meer slaat       
,der grendelen geknars1 en 't wreed     
gegraauw der wachten2     ,maar mag     
gerust en vry1 het bly gegroet          
verwachten1     ,van vrienden1 die      
gedoopt zyn in geleerdheids nat1        
7,als ,putean1 ,thuaan1 wiens trouw geen
 werga had1     ,en dat geleerd         
verstand1 ,thilenus17 welker reden1     
,den onverdrooten tyd my vrolyk doen    
besteeden4     ,dit al1 en zo 'k nog    
meer geluks 't erdenken wist1     ,dit  
moet ik u alleen1 dank weeten1 lieve    
,kist1     ,doch wilde ik naar          
verdienste uw lof ten vollen roeren1    
,ik hoefde zo veel schrifts als gy ooit 
plag te voeren4  ,men zegt1 7wy begeeren
 alles onpartydig aan te tekenen17 dat  
het koffer nog lang by een' ,heer van   
aanzien bewaard1 en fraai beschilderd is
 geweest1 met het opschrift3 ,dees kist 
heeft ,loevestein den ,huig geligt3     
daarmede komt overen 't geen de ,heer   
,,brand het koffer doet zeggen3         

,wie heeft de vryheid meer verplicht8   
'k ,heb ,loevestein den ,huig geligt4   
,hoe die ,heer aan het koffer gekomen   
is1 zegt zeker schryver1 weet men niet1 
maar wel dat het langen tyd door ,,de   
,,groot',s ouders1 te ,delft bewaard1 en
 naderhand ten huize van zyn' broeder   
,,willem vermist is1 waarover onze      
,,hugo groote spyt toonde te hebben4    
,wat betreft het schilderen1 waarvan wy 
boven spraken1 't zelve wordt door ons  
koffer1 volgends opgaaf van den         
,graveerder1 geheel onaanneemelyk1 zo   
niet logenachtig gemaakt3--dezen dank   
heeft men ten minsten aan den ,heere    
,mr4 ,,klinkhamer1 dat wy thans weeten  
dat men het koffer1 waarin de beroemde  
,,hugo1 uit het bange ,loevestein       
ontkomen is1 waarschynelyk nimmer       
geschilderd heeft3--laat ons thans tot  
het hoofdvoorwerp onzer bemoeijingen    
wederkeeren4  ,het ontbrak hem ten huize
 van ,,daatselaar1 aan geene goede trouw
 en hartlyken bystand2 langen tyd aldaar
 te vertoeven was geheel ongeraaden1 en 

onvermomd zig voor het oog van ieder te 
vertoonen1 was niet minder gevaarlyk2   
men vond dan onderling goed1 dat de     
edele vluchteling zig in een metzelaars 
gewaad zou vermommen3 zekeren metzelaar1
 ,,jan ,,lambertsz1 werd de onderneeming
 toevertrouwd1 en tot reisgezel van ,,de
 ,,groot verkoozen1 van welken last de  
goede man zig ook zo kloekmoedig als    
voorzichtig kweet2 hy bezorgde den      
vluchteling het noodige gewaad1 gaf hem 
een metzelaars maatstok of rei in de    
handen1 die1 ter oorzaake van derzelver 
blankheid1 hier en daar met wat kalk    
besmeerd werden1 en trok met hem1 des   
morgens1 omtrent #aa uure1 op weg2 ,,de 
,,groot betuigde1 in 't uitgaan1 dat hy 
zeer ontsteld1 was1 en naauwlyks op zyn 
beenen staan konde2 want hy vreesde1    
voegt zeker schryver 'er by2      dat   
hy1 moetende voorby een' boekverkooper  
gaan1 alwaar toen eenige                
,predikanten en andere lieden1 in 't    
voorhuis stonden1 van den een of     den
 ander1 gekend en verraaden mogt worden2

  doch men gaf hem moed1 en zeide dat hy
 maar onbeschroomd voord moest stappen4 
,na veel sukkelens kwam hy te ,waalwyk1 
alwaar hy slechts twee uuren vertoefde2 
vervolgends op ,antwerpen reed1 terwyl  
,,lambertsz te rug keerde1 en een bode  
van goede tyding werd3 onze ,held reed  
den gantschen nacht door1 en kwam1 na   
eene en andere wederwaardigheid1        
behouden te ,antwerpen aan2 begeevende  
zig aldaar terstond naar het huis van   
den geweezenen ,rotterdamschen          
,predikant ,,grevinkhoven1 met wien hy  
weler als met eenen broeder verkeerd    
had4  ,men kan ligtlyk begrypen hoe     
,,prounink gesteld was1 by de ondekking 
van al het gebeurde3 op zyn vraag aan   
,mevrouw ,,de ,,groot1 waar haar man    
was1 laat men die moedige ,gemaalin     
antwoorden2 ,myn vriend1 dat vogeltje is
 u ontvlogen1 maar 't kooitje is 'er    
nog2 terstond valt hy met eenige        
soldaaten in een2 schuit vaart over naar
 ,gorkum en bewerkt dat het huis van    
,,daatzelaar1 schoon het reeds nacht    

geworden was1 bezet werd2 doch deeze en 
ook alle andere poogingen om den        
vluchteling te ontdekken1 waren         
vruchtloos3 op ,loevestein wedergekeerd 
zynde1 deed hy ook aldaar alle mogelyke 
navorschingen1 dan men kon hem niet meer
 zeggen1 als men zelven wist4 ,het      
eerste gevolg van het manmoedig bedryf  
van ,mevrouw ,,de ,,groot1 was1 dat zy1 
benevens haare dochter ,,cornelia1      
omtrent veertien dagen lang opgeslooten 
bleef1 zelfs zonder dat de meid afkomen 
mogt om spyzen gereed te maaken2 doch na
 drie dagen1 dit vinden wy aangetekend1 
ontving ze een tarwen koek op de tafel1 
en in dezelve zat een brief             
verborgen1 die haar kennis gaf van haar 
mans gelukkige aankomst te              
,antwerpen2 want onze ,,de ,,groot1 was 
geenzins in gebreken gebleeven1     van 
ten eersten zyn verblyf aan zyn ouden   
,vader1 en aan zyne     gemeenzaamste   
vrienden in ,holland te berichten3  hy  
schreef ook aan zyne ,excell4 ,prins    
,,maurits1 die1 toen hy hoorde op welk  

eene wyze ,,de ,,groot gevlucht was1 van
 de moedige ,,reigersbergen zeide3 ,ik  
dacht wel dat dat zwarte varken ons nog 
eens zou bedriegen#g3 't ,is my leet1   
zeide hy in zynen brief aan dien grooten
 oorlogsman1      dat eenige persoonen  
my soo wangunstig syn1 dat zy uwe       
,excelentie     hebben konnen beletten1 
soo goeden voornemen te effectueren2 't 
welck my ten langen laetsten heeft doen 
denken op middelen om my     selven te  
helpen2 't welck ik vertrouwe dat uwe   
,excellentie my niet     anders als wel 
sal afnemen2 considererende hoe         
natuurlyck alle     menschen1 jaa selfs 
den beesten is1 de lust tot vryheit4    
,voords verzocht hy1 zyne getrouwe      
diensten te gedenken1 als mede wie de   
vader was geweest van zyne huisvrouw1 by
 welke hy vyf kinderen had1 ontbloot van
 's vaders goederen1 staat en winsten2  
en hoopende1 dat zyn ,excell4 niet zou  
gedoogen1 dat zyn voorsz4 huisvrouw en  
kinderen eenige verdere bezwaarenissen  
werden aangedaan3 niet minder hartlyk   

schreef hy aan ,prins ,,hendrik1 en aan 
hunne ,hoog4 ,mogende1 de ,heeren       
,staaten ,generaal2 aan welken hy onder 
anderen zeide3      ,het valt my wel    
hardt1 myne ,heeren1 dat ik soo veel    
tegens myne     vryheit en in myne      
goederen heb moeten lyden1 en nog lyden 
moet1 wel     verzekert zynde in myn    
conscientie1 dat ik1 na de kennis die ik
 van     de zaken gehadt heb1 goede     
advysen en raedt gegeven heb tot        
slissing     van de zwaarigheden1       
ontstaan voor en al eer ik tot den      
dienst ben     beroepen geweest1 altyt  
vertoonende alle getrouwigheid tegen    
myne     ,meesters de ,magistraat van   
,rotterdam1 en de gehoorsaamheit aan    
myne ,heeren de ,staten van ,hollandt en
 ,westvrieslandt4 ,maer al het     quaet
 dat my aangedaan is1 en nog zou mogen  
aengedaen worden1 zal my     nimmermeer 
afkeeren van de liefde1 die ik altyt    
hebbe gedragen1 en     naer myn klein   
vermogen betuigt tot myn ,vaderlandt1   
voor welkers     vryheit1 rust en       

voorspoedt1 ik den ,almogenden altyts   
bidden zal1 en     dat tot dien einde 't
 ,hem gelieve1 enz4  --deeze betuiging  
omtrent de liefde voor zyn vaderland1   
heeft hy ook met 'er daad bevestigd2    
want aangaande zyn verblyf te ,parys1   
leezen wy1 dat hy altoos eene byzondere 
drift toonde1      om synen ,vaderlande 
en syne ,landsluyden1 wanneerse yets aen
 dat     ,hof te doen hadden1 met raedt 
en daedt1 en door de gunst die hy hadt  
by eenighe van 's ,koningks             
,bewintsluyden te dienen en hunne       
belanghen1 te bevorderen2 hoewel hem    
niet onbekendt was1 dat sy1 die     in  
dat ,ryk de saeken der ,algemeene       
,staeten waernaemen1 geen dingh         
onbesogt lieten1 om 't hart des ,konings
 teeghen hem te verbitteren3     maar1  
voegt deeze schryver 'er by1            
vergeefs was al hunnen arbeydt by eenen 
,prins1 ten vollen     onderricht van   
alles wat 'er in de ,jaeren #afah en    
#afai1 in ,hollandt     was omgegaen3   
,jae ook zelfs verhaelt men1 dat hy sich

 verwonderde     over de deught van dien
 man1 die1 soo quaelyk in syn           
,vaederlandt     gehandelt zynde1 echter
 niet afliet van het te begunstighen en 
de     onderdaenen syne genegenheit te  
bewysen1 en ook zelfs op allerhande     
wysen1 hem mooghelyk1 wel te doen3      
--,,lodewyk moge zig daerover verwonderd
 hebben1 't komt ons echter voor dat het
 niet zeer te bewonderen is1 dat een man
 als onze ,,hugo1 zo edel van ziel1 en  
zo doorgeoefend van verstand1 schootvry 
geweest is voor de aanvallen der wraak4 
,zo dra zyne vrienden vernamen1 dat hy  
zig te ,antwerpen bevond1 gingen eenigen
 derzelven hem wel rasch bezoeken2 ook  
werd hy van de voornaamste mannen in    
geleerdheid dagelyks in geschrifte      
begroet1 over zyne ontkoming3 onder die 
allen muntte uit1 de beruchte           
,leuvensche ,hoog-,leeraar1 ,,erycius   
,,puteanus3 ,laet ze zich alle vry      
verwonderen1 dus schreef deeze aan den  
edelen vluchteling1 volgends de         
vertaaling van ,k4 ,,brand3      ,,de   

,,groot was niet geheel in de kist3 in  
de kist was 't lichaam1 in     't schip 
de kist1 in den stroom 't schip2 en in  
dit alles en buiten     dit alles       
scheent gy my te zyn2 gy hadt de geheele
 werelt vervult4     ,uw lichaam kon dan
 in den kerker bewaart worden1 uw       
verstandt     niet4--,laet zich         
derhalven anderen beklaegen1  dus luidt 
een verder gedeelte van dien brief1     
dat ze nae geleden schipbreuk naekt en  
bloot bleven zitten1 en     hunne       
goederen verlooren hadden1 gy hebt by u 
zelven alle goederen1     geen roof of  
geweldt onderworpen4 ,gy zyt ,,grotius1 
gy zyt groot1 en     dat 's genoeg1 om u
 te doen verstaan dat u niets ontbreekt3
  --,krachtig drukte de geleerde man zig
 uit over den aart eener ,republiek1 en 
vooral over den toenmaaligen toestand   
van de onze1 wy zwygen van den          
tegenwoordigen toestand derzelve3 ,al de
 outheit1 zeide hy1      roept1 laat 'er
 een ,heer1 laet 'er een ,koning zyn3   
immers uw     ongeluk roept ons toe1 dat

 'er geen staet van menschen buiten     
gevaer     is1 daer 't volk gaende      
wordt2 geen haven zonder schipbreuk2    
daer     alle goddelyke en menschelyke  
zaeken over hoop storten2 wat is daer   
toorn8 wat is daer haet8 waer is daer   
rust of heil8 ,zoo veel waters     als  
'er is1 zoo veel viers en brants is 'er 
overal4 ,ik zou wel     zeggen1 dat die 
zee door de helsche ,geesten aen brandt 
is geraekt4  ,,de ,,groot1 liet niet na 
deezen brief te beantwoorden#h1 en in   
dat zyn antwoord te toonen dat de       
,hoogleeraar niet ten onrechte van hem  
gezegd had1 gy zyt groot6 ,wie1 zeide   
hy1      kon vryheit hoopen uit een     
engen kerker2 of 't scheppen der open   
lucht1 uit eene benautheit1 die naulyks 
een luchje voor d'ademende     ziele wou
 doorlaeten8  --,van zyne ,gemaalinne   
spreekende1 zeide hy3      ,zy alleenlyk
 kennis hebbende dat ik was             
uitgedraegen1 en den     uitslag1 die   
nog onzeker was1 met beangsten gemoede  
overleggende1     deedt een wensch1 die 

niemant verwacht zou hebben van een     
,egaa1 die     haren man op 't          
hertelykst bemint1 dat haer man op 't   
verste van     haer mogt zyn4 ,my1 toen 
eerst verstaende van hoedanig een vrouw 
ik     was gescheiden1 viel haer afzyn  
zoo lastig1 dat ik my liever wederom    
in de gevankenis had begeven1 dan haer  
lang te missen4  --,moedig bepleitte hy 
de eer van zyn vaderland1 tegen het     
boven bygebragte zeggen van den         
,hoogleeraar1 daar op betrekkelyk3 ,ook 
mag het1 zeide hy1      den ,vaderlande 
niet geweten worden1 't geen in 't      
,vaderlandt     geschiedt4 ,de dertig   
,tyrannen waren ,athenen niet1--,cicero 
achtte de     geenen1 die zyn huis onder
 de voet geworpen1 en hem des levens    
onwaerdig verklaert hadden1 niet het    
volk van ,rome1 maar 't schuim     des  
volks te zyn4  --,het zeggen van        
,,augustus3 ,die den tegenwoordigen     
staat der regeeringe niet wil           
veranderen1 is een eerlyk man en goed   
burger tevens1 oordeelde hy eenen ,,cato

 waardig te weezen3--om reden           
wederhouden wy ons1 anders zoude het    
hier de plaats zyn iets op onze         
tegenwoordige staatsgesteldheid         
aantemerken4  ,lieten de ,geleerden     
onzen held niet onbegroet1 de ,dichters 
waren niet minder yverig1 om zyne       
zonderlinge ontkoming1 in hunne verzen  
te vereeuwigen3 een ,dichtstukje1 dat op
 's mans afbeelding vervaardigd werd1   
sluit dus aartig3      ,de morrende     
,soldaat was vol van achterdocht1       
,of 't niet wat anders was dat hy ter   
schepen brocht2     ,en of hy zelfs den 
,heer1 om veylig heen te varen1         
,niet uit het ,fort en droeg1 daar hy   
hem moest bewaren1     ,hy brengt hem   
evenwel ter ysre deuren uit1     ,daar  
men den kerker toe1 en hem daar buiten  
sluit3     ,de stroom-goon haasten haar1
 om hem de lucht te geeven1     ,de     
,maas en ,waal1 tezaam ten ,merwen      
afgedreven1     ,geleyden haare vracht  
tot binnen ,arkels stad2     ,daar ging 
den ,hemel op voor die in 't koffer zat4

  ,onder anderen kwam ook in 't licht de
 volgende regelen1 by wyze van een      
antwoord van de kloekmoedige ,,maria1   
aan den misnoegden ,commandeur van      
,loevestein3      ,vrouw ,,reygersberg  
spreek tot den ,kastelyn1     ,de       
,slotvoogt van het sterke ,loevestein1  
,wat hebt gy 7zeg toch7 over my te      
klaagen     ,dat ik myn man' heb uit het
 fort doen dragen8     ,bemint my eer1  
als dat gy my beticht1     ,gy had de   
,,huich1 en die heb ik geligt4  ,het    
slot van dit dichtstukje1 komt zeer wel 
overen met het tweeregelig versje van   
,,brand1 door ons ,bladz4 #gd           
opgegeeven4--,den vyfden dag na zyne    
aankomst te ,antwerpen1 verzocht de     
,heer ,d4 ,,kempenaar1 hem1 dat hy iets 
in zyn stamboek geliefde te schryven1   
gelyk hy deed1 in vier ,latynsche       
regels1 welken aldus vertaald zyn3      
,die uit hun moeders buik1 als uit een  
kerker komen1     ,wier ziel in 't leven
 van 's lyfs kerker wordt bewaard1      
,en wachten na hun dood tot             

kerkerplaatze de ,aard1     ,die moeten 
niet te zeer voor boei1 of kerker       
schroomen4  ,na den raad zyner goede    
vrienden ingenomen te hebben1 verkoos hy
 ,parys tot zyn verblyf1 alwaar hy door 
de voornaamste ,raaden des ,konings1 en 
vervolgends ook door zyne ,majesteit    
zelve1 met de uiterste vriendschap en   
blyken van toegenegenheid ontvangen     
werd3 dit gaf aanleiding tot            
verscheidene valsche geruchten1 onder   
anderen ook dat hy den ,roomschen       
,godsdienst stond aan te neemen1        
waartegen hy verzekerde1 dat hy zig     
hield aan die kerk1 waarvan hy vr zyne  
gevangenis een lid geweest was2         
betuigende ondertusschen1 dat hy de     
,roomsche leer omhelzende1 in ,frankryk2
 grootere amten en waardigheden zou     
kunnen deelachtig worden1 dan in zyn    
vaderland4  ,de rust welke onze ,held nu
 genoot1 maakte hy zig ten nutte1 en    
begaf zig1 met vernieuwden lust1 aan de 
studie3 reeds op den derden dag na zyne 
aankomst aldaar1 bezat hy bedaardheid   

van geest genoeg1 om zyne onvoorbeeldige
 ,gemaalinne1 zyne overkomst1 in        
versmaat1 bekend te maaken2 in dit      
zoetvloeijend dichtstuk1 waarin het hart
 alleen spreekt1 drukte de groote       
,letterheld zig dus uit3      ,maar ghy 
,regeerders 's ,lands1 wat roem meent   
ghy te dragen1     ,dat ghy bestaat een 
vrouw1 en sulken vrouw te plagen8       
,daer sullen rechters syn1 die tusschen 
u en haer     ,recht sullen spreecken   
nu1 en noch nae hondert jaer2     ,niet 
vier-en-twintig1 niet eenzydelyk        
verkooren1     ,maer honderd duysenden  
en hoogh en laegh gebooren2     ,die    
sullen1 u ter schandt1 en haer ter eer  
verstaen1     ,dat ghy seer qualyk hebt1
 en sy seer wel gedaen4  ,het eerste    
zyner werken1 dat hy1 na 't verkrygen   
van zyne vryheid in 't licht gaf1 was   
zyne verantwoording van de wettige      
regeering van ,holland3 zie hier1 hoe   
zeker schryver1 van dit werk spreekende1
 zig uitdrukt3      d',algemeene        
,staeten hier van verwittight zynde1 en 

niet onkundigh1     dat in dit ,boek    
hunne konstenaeryen1 en het geweldt1    
,hollandt     aangedaan1 ontdekt        
wierden1 hebben1 dewylse niets anders   
hadden1 om     de waerheit daar in      
uitgedrukt teeghen te spreeken of te    
wederlegghen1 gebruykende hunne         
voorlangh gewoone geweldenary1 den      
selven vervolght met bannissementen3    
welke krachteloose blixem1 als     hy1  
door de bescherminghe des               
,alderchristelyxten ,koninghs1 die hem  
in syne beschuttinge hadt genoomen1 was 
verdweenen1 is daer door     niets      
anders te weeghe gebraght1 als dat de   
,groot geruster en     veyligher heeft  
konnen leeven2 dat de winst der         
,boekverkooperen1 die     deese ,boeken 
verkoghten1 is verdubbelt1 en de        
nieuwsgierigheit der     leezeren soo   
geweldigh aangewassen1 dat1 de ooghen   
van veele     ,regenten verlicht zynde1 
derselver gesagh niet alleen in 't      
publyk1     maer ook ter ,vergaderingh  
der ,staeten selve1 en dat meer is1     

teeghen     d',algemeene ,staeten selfs 
is doorgedronghen3  ,by een zeer scherp 
plakaat1 werd dit boek niet slechts     
strenglyk verboden1 maar ook verklaard  
voor fameux1 sditieux en schandeleux    
libel1 en boven dien werd de schryver   
verklaard strafbaar aan lyf en goed1 toe
 alle plaatsen en tyden daar hy zou     
mogen gevonden worden1 zonder dat eenig 
verloop van jaaren hem daarvan zou      
kunnen bevryden3 de tyding van deeze    
gebeurtenis kwam hem te ,parys wel haast
 ter oore1 en was vermogend genoeg om 's
 mans hart te ontstellen3 ondertusschen 
dacht men in ,frankryk niet gunstig over
 dat gedrag der ,nederlanderen2 de      
,president ,,jeannin1 was van gevoelen  
dat hy zig over de onbillykheid daarvan1
 by geschrifte moest verklaren2 een     
ander zeide3 als men de vernuften       
straft1 zo groeit hunne achtbaarheid2 de
 ,gezant ,,maurier schreef hem uit 's   
,gravenhage1 onder anderen1 het         
volgende3      ,wat het ,plakaat        
betreft1 gy weet wat men zegt van de    

,excommunicatie     van ,rome1 die men  
krachtlooze blixem noemt2 ook weet gy   
dat de     geenen waar mense tegen      
uitwerpt1 daarom niet minder welvaarende
     zyn2  deeze hartlyke troost was ten
 hoogsten aangenaam1 maar gaf echter    
geene geruststelling2 die moest van     
eenen anderen1 van een vermogender kant 
komen2 zyne ,majesteit alleen kon       
dezelve den doorluchtigen balling       
bezorgen1 en deeze werd ook1 in een     
breedvoerig smeekschrift1 daarom        
verzocht1 niet zonder de hoogste        
voldoening daarop te ontvangen1 want    
,,lodewyk verklaarde in 't openbaar1 dat
 hy ,,de ,,groot wl en gunstig begeerde 
te behandelen1 gelyk wy voorheen gedaan 
hebben1 zeide zyne ,majesteit1 om de    
achting1 die wy voor hem hebben1 ter    
oorzaake zyner vroomheid1 en uitneemende
 weetenschap1 waarvan wy wel onderricht 
zyn geweest1 door veele groote          
,persoonaadjen van onzen ,raad4  ,zo is 
't1 dus luidde het slot deezer openbaare
 verklaaring2      ,zo is 't1 dat wy ten

 overvloede verklaard hebben1 en        
verklaaren by     deezen tegenwoordigen 
brief1 getekend met onze hand1 dat wy   
genomen     en gesteld hebben1 gelyk wy 
neemen en stellen in onze speciaale     
,sauvegarde en bescherming1 den ,persoon
 van den voornoemden de     ,groot1 zyn 
huisgezin1 goederen1 en alle dingen hem 
toebehoorende in     dit ons ,koningryk2
 doende verbod aan alle perzoonen van   
wat natie1     qualiteit en conditie    
dezelven zouden mogen weezen1 van hem te
     misdoen of te miszeggen1 of ook iet
 te bestaan en te attendeeren     tegen 
zyn persoon1 het zy directelyk of       
indirectelyk1 op hoedanige     wyze of  
maniere1 en onder wat protext of        
dekmantel zulks zoude mogen     zyn1 op 
lyfstrafe4      ,belastende aan alle    
onze ,rechters1 ,amtlieden1             
,landdrosten1 ,archers     of           
,lyfwachten1 en anderen1 hem de sterke  
hand en hulpe te bieden1 en     niet toe
 te laaten1 dat hem eenig ongelyk of    
injurie aangedaan     worde1            

procedeerende tegen de genen1 die hier  
tegen zouden durven     handelen1 als   
tegen verbreekers van onze ,sauvegarde1 
op poene als     vooren2 en doende in   
zulker voege1 dat de voornoemde de      
,groot moge     leeven in alle zekerheid
 onder onze authoriteit en bescherming4 
,,brand zegt1 dat de gemelde            
verantwoording wel schielyk verbooden1  
maar nooit wederlegd is geworden4--,de  
groote ,,hugo schreef1 staande zyn      
verblyf te ,parys1 onder anderen1 ook   
nog zyn ,onderzoek van de ,pelagiaansche
 ,leerstukken1 waarin by ruiterlyk voor 
de zaak der ,remonstranten uitkwam2 want
 hy toonde in dat geschrift aan1 dat de 
,leer der gezegde ,kerkgemeente1 niet   
,pelagiaansch was1 maar met het gevoelen
 der oudste en zuiverste ,leeraars      
overeenkwam4  ,de diensten welken hy1   
staande zyn verblyf aan het ,fransche   
,hof1 zyne landgenooten bewees1 zyn     
indedaad niet gering geweest2 trouwens  
een man als onze ,,de ,,groot was ook in
 alle opzichten te groot1 dan dat zyn   

leven niet eene aanenschakeling van     
roemwaardige bedryven zoude geweest zyn2
 ,prins ,,fredrik ,,hendrik was zelfs n 
van de geenen welken hem desaangaande   
dankbaarheid verschuldigd waren3 een    
missive van dien doorluchtigen          
,persoonaadje1 in de ,fransche taale aan
 ,,hugo geschreeven1 onder dagtekening  
van den #d ,augustus #afba1 begint met  
deeze woorden3      ,ik dank u voor de  
goede diensten die gy my1 by eenige     
,raaden des     ,konings gedaan hebt#i1 
en bid u daarin te volharden1 zo wel by 
gemelde ,raaden1 als by anderen1        
waaromtrent gy zulks noodig zult        
oordeelen2 zyt verzekerd dat ik u       
desaangaande myne erkentenis zal        
toonen1 in alle gelegenheden1 waarin ik 
u van eenigen dienst zal     kunnen     
weezen3  --,ik wenschte1 dus luidt een  
verder gedeelte van dien brief2      ,ik
 wenschte in staat te zyn van u alhier  
nuttig te kunnen zyn in     uwe zaak1 ik
 zou my daarin met al myn hart van myne 
verpligting     kwyten2 maar gy weet1   

dat de gelegenheid der zaake zodaanig   
is1 dat     noch ik1 noch uwe andere    
vrienden u daarin niet kunnen dienen1 zo
     als wy wel zouden wenschen2 ik hoop
 dat de tyd daarin eenige               
verandering zal ten wege brengen1 en dat
 ik u1 ten eenigen tyde1 in     deezen  
,lande1 zal mogen wederzien1 zo hoog    
geacht1 zo algemeen     geerd1 als uwe  
zeldzaame talenten verdienen2 het welk  
my niet     minder genoegen zou doen    
smaaken1 dan ik gesmaakt heb1 by het    
verneemen van uwe ontkoming2            
ondertusschen1 enz4  ,deed ,,fredrik    
,,hendrik recht aan 's mans ongemeene   
bekwaamheden1 ,,lodewyk ,,de ,,dertiende
 was daarin evenmin nalaatig2 niet      
alleenlyk zeide hy hem mondling3 ,,de   
,,groot1 gy zyt een treffelyk man1 en ik
 wil u wel doen1 maar had zulks ook     
reeds werkelyk getoond door hem1 na hem 
eene aanzienlyke vereering gedaan te    
hebben1 een jaarlyks tractement van     
#cfjj guldens toeteleggen3 in het       
koninglyk besluit desaangaande genomen1 

en dat zyne ,majesteit eigenhandig      
ondertekende1 vindt men1 dat de koning  
hem dat pensioen toestond1 om hem by zig
 te houden1 hebbende in achting genomen 
de verdiensten1 bequaamheit en          
zonderlinge geleertheit van den ,heer de
 ,groot4  ,na1 gelyk wy boven1 7bladz4  
#hb7 gezien hebben1 de onvoorbeeldige   
,,reigersbergen1 weder op vrye voeten   
was gesteld worden1 en na eenige        
vergeefsche pogingen ter verdere        
verlossinge van haaren halsvriend       
aangewend te hebben1 toefde zy niet om  
zig ook weder in het bezit van dien     
onwaardeerelyken schat te stellen2 zy   
stak naar ,frankryk over3 het           
trouwhartig ,,elsje was door te sterke  
banden aan haare ,meesteresse verbonden1
 dan dat zy dezelve niet op de reis     
vergezeld zou hebben2 ,parys ontving ook
 die lofwaardige ,dienstmaagd binnen    
haare muuren1 en werd door veelen       
bewonderd2 onder anderen toonde de      
,president ,,jeannin1 inzonderheid1     
groote begeerte om haar te zien1 en     

zeide1 toen hem zulks mogt gebeuren3 ,ma
 fille6 ,,dieu vous benira2 dat is3 ,myn
 ,dochter6 ,,god zal ,u zegenen4  ,den  
geruimen tyd van elf jaaren1 bragt onze 
,held in het ,lelieryk door1 in welken  
tyd hy meer dan ns aangezocht was       
geworden1 zo door ,,christiaan ,,den    
,,vierden1 ,koning van ,deenemarken1 als
 door ,,gustavus ,,den ,,grooten1       
,koning van ,zweeden1 en anderen1 om in 
derzelver ,ryken aanzienlyke amten te   
bekleeden1 maar hy hield nog altoos het 
oog op zyn ,vaderland gevestigd1 en     
hoopte zekerlyk nog eens in deszelfs    
boezem zyne verloorene rust te zullen   
wedervinden2 gedeeltelyk tot dat einde  
had zyne ,gemaalinne reeds een reis     
derwaards gedaan1 doch geheel zonder    
vrucht3 de gezegde hoop verkreeg echter 
van tyd tot tyd voedzel1 schoon dezelve 
ook wel eens weder geheel uitgebluscht  
werd2 er vielen in ,nederland zeer veele
 gewigtige veranderingen voor1 waarvan  
als eene der voornaamste genoemd mag    
worden1 dat ,,fredrik ,,hendrik1 dien wy

 gezien hebben1 dat niet tegen ,,hugo   
maar veeler zyn vriend was1 zynen       
broeder ,,maurits in de ,stadhouderlyke 
waardigheid was opgevolgd1 waarover zyne
 ,hoogheid door onzen ,held geluk       
gewenscht werd3 alle 's mans vrienden   
yverden nu zeer hartlyk tot zyne        
herstelling1 maar in ,frankryk1 liet men
 in tegendeel niet na alles aan te      
wenden wat mogelyk was1 om hem tot de   
,roomsche ,kerk overtehaalen1 tot welk  
einde zyne ,gemaalin zelfs de           
dringendste aanvallen moest doorstaan3  
,myne huisvrouw1 schreef hy in zekeren  
brief1 wordt door de geleerdsten van    
,parys aangevochten1 maar verdedigt zig 
treffelyk2 ons hart1 voegde hy 'er by1  
zou beter strekken tot vereeniging met  
de ,gereformeerden van ons     land1 na 
eenige verzachting van de wat te        
onvoorzichtig 7zo wy     oordeelen7     
gedaane decisie  --,en hier1 schreef hy 
aan ,,uitenbogaard1      wat zal ik     
zeggen8 men ziet1 dat ik door goed noch 
kwaad ter misse     wil gaan2 men ziet  

dat ik geen voorneemen heb1 ten aanzien 
van ons     land1 dan tot behoudenis van
 wettige vryheid2 men ziet dat myne     
wederpartydigen sterk zyn1 en in den    
,staat groot gezach hebben3 wat     hier
 uit volgen zal by eene ,natie1 die zo  
wispeltuurig is als de     ,fransche1   
zal ,u,ed4 best kunnen oordeelen2       
--,men wil hier niet ten halve gediend  
zyn1 schreef hy op een anderen tyd2     
op de betaaling wordt my ook reeds      
groote zwaarigheid voorgewend3     men  
wil my wysmaaken dat het comptoir1      
waarop ik geordonneerd ben1     geledigd
 is1 het welk geene verstandigen kunnen 
gelooven3  uit dit een en ander1 waarby 
wy nog veele zaaken zouden kunnen       
voegen1 indien dezelven niet door       
anderen reeds breedvoerig waren geboekt 
geworden1 is gemaklyk optemaaken1 in    
welk eene gesteltenis onzen ,,hugo zig  
bevondt2 evenwel verliet hy zyne        
letteroefeningen niet1 maar             
vervaardigde1 van tyd tot tyd1 veele    
schriften die zynen naam onstervelyk    

gemaakt hebben4  ,frankryk werd         
vervolgends door verdervelyke onlusten  
verdeelt en geschud2 de duurte der      
levensmiddelen nam dagelyks toe1 en op  
de betaaling der pensioenen kon geen    
staat meer gemaakt worden2 de groote    
,,hugo was te groot van ziel om te      
smeeken1 en derhalven nam hy het        
besluit1 zig naar elders te begeeven2   
evenwel wilde hy niet in vreemden dienst
 overgaan1 voor hy verzekerd ware van de
 gesteldheid der gemoederen in 't       
,vaderland1 omtrent hem3 de kloekmoedige
 ,,reigersbergen1 stak andermaal over1  
om met vrienden en bloedverwanten raad  
te neemen2--ieder verlangde hem te zien2
 de zaaken hier ten lande werden van de 
beste zyde beschouwd2 ,,de ,,groot      
wenschte ook zeer vuuriglyk zynen ouden 
vader nog eens te mogen omhelzen--was   
dit niet genoeg om hem de reis te doen  
aanneemen8 hy nam in 't openbaar        
afscheid van den ,koning1 die hem niet  
alleenlyk met alle beleefdheid ontving2 
maar zelfs omhelsde1 en hem aanbood1 ten

 zynen voordeele1 eigenhandig aan de    
,heeren ,staaten te schryven3 in 't     
laatst van de maand ,october des jaars  
#afca1 kwam hy behouden te ,rotterdam   
aan4  ,men kan ligtlyk denken wat al    
beweegingen daardoor ontstonden1 en     
welke beweegingen niet weinig           
vermeerderden1 toen de zaak ter ooren   
van zyne vyanden gekomen was2 tot by den
 ,stadhouder toe1 onderzocht men1 op    
wiens toestemming hy het gewaagd had1   
weder in 't ,vaderland te verschynen2   
ieder kende zig vry1 hem daartoe verlof 
gegeeven te hebben2 ,,fredrik ,,hendrik 
zeide3 ,ik heb hem niet doen komen2 men 
was geheel verdeeld over de wyze waarop 
men den stap1 door ,,de ,,groot gedaan1 
zoude behandelen2 deezen waren voor de  
zachtheid1 ten welke einde de ,heeren   
van ,delft1 zig zeer gelegen laatende   
leggen aan hunnen roemwaardigen         
,inboreling1 eene bezending naar den    
,prins ,stadhouder afvaardigden2        
,amsteldam en ,rotterdam ondersteunden  
de lofwaardige poogingen van ,delft1    

maar anderen1 zeer waarschynelyk door de
 ,geestlykheid opgezet1 riepen1 dat hy  
,,de ,,groot was1 die ,land en ,kerk    
beroerde1 dat hy de tegenwoordige       
,regeering in zyne verantwoording voor  
onwettig gescholden had1 en dat hy op   
zyn eigen ban en boete1 zonder          
voorafgaande bewilliging der ,staaten1  
in 't ,land gekomen was2 en deeze party 
behield de overhand2 te vergeefsch had  
men hoop gevoed op den bystand van      
,,fredrik ,,hendrik2 te vergeefsch      
hadden niet weinigen geloofd1 dat hy    
glory zou zoeken te behaalen door het   
herstellen van zo groot een man1 als    
deeze bewonderenswaardige vluchteling1  
in deszelfs voorige waardigheden2 men   
had dien ,prins van zyne menschlievende 
en loflyke oogmerken weeten te doen     
afzien3 maar gelyk meerendeels1 zegt n  
van ,,hugo',s levensbeschryveren2       
op de gemoederen der genen1 die by      
,vorsten doen en laaten zyn1 meer       
het nutte dan het eerlyke plaats grypt1 
en er geene ontbraken1 die     hem voor 

oogen stelden1 hoe gevaarlyk 't voor    
syne saeken zyn soude1     eenen man1   
die met soo groot een stantvastigheit de
 ,vryheit en syn     ,vaederland        
beminde1 wederom in de ,regeeringe in te
 neemen1 heeft hy     beslooten veel eer
 te volghen 't gheen hem syne moogenheit
 dan 't     gheen hem syne weerdigheit  
raedde1 en1 als de ,staeten             
beraedtslaeghden oover 't verblyf van de
 ,groot1 sich gevoeght by     't oordeel
 der genen1 die gevoelden dat men hem 't
 verblyven in syn     ,vaederlandt      
behoorde te verbieden3  --wat zou de    
doorluchtige balling1 na het verlies van
 zulk een veel vermogenden voorstander1 
anders hebben moeten besluiten1 dan zyne
 zelfberging niet uit het oog te        
verliezen8--hy nam de wyk naar          
,amsteldam1 alwaar hy zig een geruimeren
 tyd1 onder eenen verbloemden naam      
onthield1 ten huize van den ,heere1     
,,joost ,,brasser1 terwyl er volgends de
 aantekeningen van den onpartydigen     
,,brand1 by de ,heeren ,staaten van     

,holland geresolveerd werd1 dat alle 's 
,lands ,officieren zouden worden gelast1
 ,,hugo ,,de ,,groot1 in verzekering te 
brengen1 op privatie van hun amt1 en dat
 #bjjj ,guldens zou gegeeven worden1 aan
 die geenen die hem in handen van de    
,justitie zoude leveren3 ,amsteldam had 
zig daartegen zeer sterk verzet1 van    
gedachten zynde1 dat de ,provincie van  
,holland niet bevoegd was de poenen     
tegen ,,de ,,groot1 by voorgaande       
plakaat der ,heeren ,staaten ,generaal  
gesteld1 te bezwaaren2 andere steden    
voegden zig weder by ,amsteldam2 maar te
 vergeefsch1 men begeerde de zaak door  
te zetten1 zo als zy van den beginnen af
 aan opgenomen was geworden2 het moest  
er nu me door2 men scheen te ver gegaan 
te weezen om wedertekeeren2 ,,fredrik   
,,hendrik1 vond niet geraaden tegen     
deezen stroom van sterke driften        
opteroeijen2 dus werd het besluit1 by   
meerderheid van stemmen1 tot zyn nadeel 
genomen1 gelyk wy boven gezien hebben4  
,ondertusschen werd zyn komst te        

,amsteldam door de voornaamste ,dichters
 bezongen3 de ,heer ,,hooft1            
vervaardigde een ,dichtstukje1 waarin hy
 van onzen geleerden ,held dus spreekt3 
,o ,blaakende vernuft1 zo puur     ,als 
't rookelooze starrevuur1     ,wanneer  
hem wolk noch schaduw let6     ,gy stelt
 aan krygh en vre de wet2     't        
,wargaaren van 't gerecht gy schift2    
,verlicht de duisternis der schrift2    
,de naamen die uw' lof verbreidt1       
,vergoodt gy met onsterflykheit1        
,oft eeuwelyk onzaaligh maakt1     ,de  
geene die uw' oordeel wraakt2           
,baardt wonderwerk by wonderdaadt2      
,en altyds even zwanger gaat4     ,maar 
alle wond'ren streeft verby1     o ,lief
 der deughde1 dat1 daar gy     ,die     
groote wonderen bedryft1     ,zoo kleen 
noch by u zelven blyft1     ,dan1 mits  
dat gy u dus vernert1     ,houdt zich   
der ,eng'len schaar vereert     ,met    
zich te draagen onderdaan1     ,aan u1  
en staghs ten dienst te staan4  ,de     
groote ,,vondel1 die nooit zweeg1 zweeg 

ook by deeze gelegenheid niet2 hy       
verwelkomende ,,de ,,groot te           
,amsteldam1 met deeze verzen3      ,wat 
zaelge wint is 't1 die van 't           
,lelistrant1     ,den stroom op1 in 't  
ondankbre ,vaderlant1     ,hervoert het 
,delfsche wetorakel1 dat     ,gekoffert1
 als een kostelyken schat1     ,wel eer 
de bange ,maes afdryven quam1     ,tot  
dat de sein het in haar armen nam1      
,en zette dat gebergde ,gods kleinoot1  
,met blydschap1 op den koninglyken      
schoot     ,des allerkristelyksten      
,luidewyks1     ,die 't herberg schonk1 
tot glorie zynes ,ryks2     ,op dat het1
 na 't verstuiven van die wolk     ,des 
druks1 verscheen tot heil van 't vrye   
volk1     ,en 't misverstant1 aenziende 
's helts gedult     ,hem weder eerde1 en
 riep2 het is myn schult1 enz4  ,ten    
blyke van de genegenheid die de         
wethouderschap der ,stad ,amsteldam     
onzen ,,de ,,groot toedroeg1 verstrekt  
het geen wy aangetekend vinden1 naamlyk1
 dat hy1 na zig omtrent drie maanden    

schuil gehouden te hebben1 de vryheid   
nam van openlyk langs de straaten te    
gaan2 de kerklyke vergadering der       
,remonstranten by te woonen1 en in de   
,fransche ,kerk te verschynen1          
niettegenstaande hy de straaten niet    
betreeden konde1 zonder een grooten     
toeloop van menschen1 die hem eer       
beweezen en beklaagden1 waar uit te     
besluiten is dat het neemen van die     
vryheid1 ter ooren van de ,regeering    
moet gekomen weezen2 men verzekert      
evenwel dat hem geen vrygelei gegeeven  
was geworden1 hoe zeer anderen zulks ook
 voorgaven2 't kan zyn dat het niet     
uitdrukkelyk geschied zy1 echter is het 
wel waarschynelyk dat onze ,held de     
gemelde vryheid niet genomen zal hebben 
zonder te weeten1 dat de ,wethouderschap
 den ,hoofdofficier1 en door hem den    
,onderschouten1 heimelyk gelast had1    
niets tot zyn nadeel te onderneemen1    
want die last was door de ,heeren       
,burgemeesteren gegeeven geworden4  ,zy 
die hem genegen waren1 zaten            

ondertusschen niet stil1 met hunne      
pogingen aantewenden1 om hem een gerust 
en vreedzaam verblyf in den ,lande te   
bezorgen2 men vorderde van hem dat hy   
daartoe een verzoekschrift zou          
opstellen1 't welk hy echter onwillens  
deed2 maar men oordeelde dat hy zig     
daarin veel te fier uitdrukte1 't geen  
een gevolg was van zyn gevoelen wegens  
zig zelven2 hy wilde met zyne partyen   
gaarne bevredigen1 maar alles wat       
slechts eenigzins naar belydenis van    
schuld zweemde1 hoe ingewikkeld ook1 of 
de minste gunstvorderende uitdrukking1  
was voor zyne waarlyk verhevene ziel    
onverdraagelyk2 zyn verzoekschrift1     
bovengemeld1 werd dan afgekeurd en een  
ander opgesteld1 doch dit weigerde hy te
 tekenen1 ronduit verklaarende1 dat hy  
geen pardon1 hoegenaamd1 begeerde1 maar 
wel vergeeven wilde den geenen1 die hem 
misdaan hadden3 na men langen tyd over  
zyn te houden gedrag geraadpleegd1 en   
elkanders gedachten onderling           
medegedeeld had1 nam onze ,,hugo een    

onverzettelyk besluit om het vaderland  
te verlaaten3 begeerende dat het ook    
niet zyn koud gebeente toevertrouwd zou 
worden2 men poogde hem van dat          
voorneemen aftebrengen1 maar te         
vergeefsch1 hy ging te scheep naar      
,hamburg1 waardoor hy zyne vyanden      
verheugde1 doch zyne vrienden nog veel  
meer bedroefde1 vooral die geenen van   
hun1 welken de hoop op eene volkomene   
bevrediging nog niet geheel opgegeeven  
hadden2 en waarin zy versterkt werden   
door de betuiging van ,prins ,,fredrik  
,,hendrik1 dat hy1 ingeval ,,de ,,groot1
 door een request te presenteeren1 zyne 
zaak eene andere gedaante geeven1 en    
zyne vrye inwooning verzoeken wilde1 hy 
in zulk een geval de hand aan zyne zaak 
houden1 en alles ten zynen besten zoude 
helpen bestuuren4  ,te ,hamburg werd    
onze ,held1 met alle minzaamheid en     
hoogachting ontvangen1 ja veeler1       
volgends zyn eigen schryven1 als een    
staatelyken ,afgezant1 dan als een      
verdreeven balling2 hier voegde zyne    

,echtgenoote1 die zig eenigen tyd elders
 opgehouden had1 zig weder by hem1 en   
,,hugo1 leide in het byzyn van haar1 en 
zyn verder gezin1 als mede onder het    
onvermoeid navorschen en beoefenen der  
weetenschappen1 een leven1 zo gelukkig  
als een man in zyn omstandigheid zou    
hebben kunnen leiden4  ,eenigen tyd     
daarna werd hy1 7't geen reeds          
meermaalen geschied was1 doch nu        
ernstiger dan voorheen7 aangezocht1 van 
,,gustaaf ,,adolf1 ,koning van ,zweeden1
 om in deszelfs dienst over te gaan2    
deeze ,vorst was wegens zyne            
geleerdheid1 en doordringend oordeel1   
bekwaam om de zonderlinge gaaven van den
 grooten ,,hugo1 op haare rechte waarde 
te schatten2 het boek van onzen ,held1  
over 't recht des oorlogs en des vredes1
 had zyne ,majesteit zig zeer ten nutten
 weeten te maaken1 waarom zyne achting  
voor het zelve ook zo groot was1 dat hy 
het1 ten dienste zyner onderdaanen1 in  
de ,zweedsche taale liet overzetten3    
,,de ,,groot werd1 tot vreugd van zyne  

vrienden1 door den dood zyner           
,majesteit1 die op het bed van eer      
stierf1 verhinderd1 in het handelen over
 deezen overgang in zweedschen dienst1  
maar zyne hoop op eene aanzienlyke      
verbindenis werd by het leven behouden1 
door andere ,mogendheden die hem1 by    
aanhoudendheid1 aanzoeken van dien aart 
bleeven doen2 de ,koning van            
,deenemarken verzocht hem te ,glukstad  
te willen komen1 om hem in persoon te   
spreeken1 aan welk verzoek onze ,held   
voldeed1 en1 ter gezegde plaatze1 door  
zyne ,deensche ,majesteit1 met          
zonderlinge blyken van gunst en         
genegenheid1 ontvangen werd2--intusschen
 wees ,,de ,,groot alle aanzoeken van   
dien aart vriendlyk van de hand1 het    
welk 't ,zweedsche ,hof weder           
gelegenheid gaf om het meer dan eens    
hervatte verzoek te vernieuwen1 't geen 
,,axel ,,oxenstiern1 groot ,cancelier   
van dat ,ryk1 dien benevens nog drie    
andere ,raaden1 't ,staatsroer was      
toebetrouwd1 ter oorzaake van de        

minderjarigheid van ,koninginne         
,,christina1 op zig nam1 en daarover1 in
 het begin des jaars #afcc aan den      
geleerden ,,hugo schreef3 ,kan ,,ue1 dus
 drukte ,,oxenstiern zig in dien brief  
uit1      zyne studien zo veel tyds     
onttrekken1 dat gy my in dit gewest komt
     bezoeken1 zyt verzekert1 dat ,,ue4 
my den aangenaamsten dienst zult        
doen1 dien ik1 zo ik niet anders vermag1
 ten minsten zo hoog zal     achten en  
erkennen1 dat ge over de moeijelykheid  
uwer reize niets te     klaagen zult    
hebben1 en in der daad bevinden1 dat ik 
de ongemakken     uwer ballingschap heb 
getracht te verlichten4 ,meer mag ik    
voor     deezen tyd niet schryven1 enz3 
--zeide de beroemde ,,vondel niet te    
recht van onzen ,,hugo3      ,hoe zou de
 duisternis dit ,hollandsch licht       
gedoogen1     ,dat al te hemels scheen  
in aller blinden oogen6     ,het ging   
een wyle schuil1 om klaarder op te gaan3
     ,wy haaten 't groote licht1 een    
ander bidt het aan4  ,onze ,held dit    

dringende aanzoek1 dat waarschynelyk    
verscheidene keeren hervat zal weezen1  
overweegende1 en begrypende dat de hoop 
om voor eerst in zyn vaderland een      
gerust verblyf te zullen vinden1 op een 
zeer zwakken grond steunde1 besloot het 
oor te leenen aan de begeerte van       
,oxenstiern2 vertrok in de ,maand ,mei  
des jaars #afcd van ,hamburg naar       
,zweeden alwaar hy met de uitsteekendste
 blyken van eere en gunst ontvangen     
werd4  ,men begrypt ligtlyk dat men zo  
veel moeite om ,,de ,,groot derwaards te
 doen trekken niet gedaan had1 alleenlyk
 om in hem een voorwerp van verwondering
 te kunnen hebben2 geenzins1 het welzyn 
van 't ,ryk was de voornaamste dryfveer 
dier aanzoeken1 dit toonde men ook wel  
rasch1 want onze ,,hugo werd vereerd met
 de waardigheid van ,zweedsche ,afgezant
 aan 't ,hof van ,frankryk1 benevens die
 van ,staadsraad des ,zweedschen ,ryks2 
de eerste op een jaarwedde van #aejjj en
 de andere op eene van #ejjj guldens3 in
 't begin des volgenden jaars1 7#afce7  

vertrok hy van ,mentz naar ,parys1 en   
verscheen nu andermaal aan het ,hof van 
,,lodewyk ,,den ,,dertienden1 trouwens  
in zeer verschillende omstandigheden1   
thans ten hoogsten aanzienlyk1 niet zo  
zeer door den luister zyns              
,gezantschaps1 als wel door den roem    
zyner geleerdheid1 en zyner deugden3    
ondertusschen lieten zyne vyanden nog   
niet af hem te vervolgen1 aan 't        
,fransche ,hof1 alle pogingen           
aantewenden1 om te beletten1 dat door   
,,de ,,groot toetelaaten1 in de gezegde 
waardigheid1 zyn voorgaand gedrag1      
waarom hy zo veel geleeden had1 niet    
gerechtveerdigd werd2 men begreep zeer  
wel dat als ,,hugo braafheids genoeg    
bezat1 om als ,zweedsch ,afgezant aan 't
 ,hof van ,frankryk geduld te worden1   
dat hy dan onmogelyk een man kon weezen1
 schuldig genoeg om als balling buiten  
zyn ,vaderland te moeten zwerven2       
evenwel was alles te vergeefsch1 en ,,de
 ,,groot had reden te zeggen3      ,al  
scherpt de magre ,twist haar tand1      

,god slaat haar voor my ner met schand4 
,ons voorneemen en bestek laaten niet   
toe ons breedvoerig over zyne           
verrichtingen als ,afgezant uittelaaten1
 alleenlyk kunnen wy desaangaande       
zeggen1 dat hy veele wederwaardigheden  
te boven te komen had1 echter in 't     
,fransche ,ryk leefde1 zo aangenaam by  
den geenen aan welken1 als by hun van   
welken hy gezonden was2 zynen tyd       
bestedede hy grootendeels in de         
bezigheden zyns ,gezantschaps1          
gedeeltelyk ook in zyne studien1 maar   
ook gedeeltelyk met de bezoeken en      
aanspraaken der geenen1 die van alle    
kanten als zamenvloeiden om hem te zien1
 en met hem te raade te gaan3 voor      
allen1 zegt zeker schryver1 stond zyn   
deur1 voor alle zyn tafel1 voor allen   
zyn dienst open1 zelfs zonderde hy      
daarvan niet uit1 die geenen1 wier      
ouders1 na hem tallooze ongelyken       
aangedaan te hebben1 oorzaak van zyne   
gevangenis en ballingschap geweest      
waren4  ,boven gaven wy te kennen dat de

 toestemming van het ,fransche ,hof om  
,,de ,,groot als ,afgezant van ,zweeden 
te ontvangen1 eene soort van            
verontschuldiging voor dien edelen      
balling was2 dien dit vreemd mogt       
voorkomen1 uit aanmerking van het vonnis
 dat in zyn vaderland over hem was      
uitgesproken geworden1 zal zig nog meer 
verwonderen over de volgende            
,verklaaring1 welke in #afcg1 van wege  
de ,heeren van ,delft1 in 't licht      
verscheen2 dus luidende3      ,wy       
,schout1 ,burgemeesteren1 ,schepenen en 
,raaden der ,stad ,delft1               
certificeeren mits deezen voor de       
waarheid1 dat voor ons     gecompareerd 
zyn1 de ,heeren ,,joost ,,van           
,,adrichem1 ,burgemeester der           
voorschrevene ,stad2 ,,ewout ,,van ,,der
 ,,dussen1 en1 ,mr4 ,,cornelis ,,van    
,,beerestein1 ,oud ,burgemeester1       
mitsgaders ,mr4 ,,johan ,,camerling1    
,raad-pensionaris derzelver ,stad1 de   
welken gezamentlyk1 en elk in 't        
byzonder1 ten verzoeke van den ,heere   

,,willem ,,de ,,groot1 ,advocaat voor   
den ,hove van ,holland1 van wege zynen  
broeder ,,hugo ,,de ,,groot1 thans      
,ambassadeur van haar ,majesteit1 en de 
kroon ,zweeden1 by zyne     ,majesteit  
van ,frankryk1 hebben verklaard en      
getuigd1 by den eed by     hem          
respectivelyk in hunne amten gedaan1 dat
 zy comparanten1 als     gedeputeerden  
deezer stad1 present zyn geweest1 in de 
vergadering     van de ,ed4 ,gr4 ,mog4  
,heeren ,staaten van ,holland en        
,westfriesland1     gehouden vr         
,paasschen van den jaare #afcb1 en dat  
zylieden     comparanten ten zelven tyde
 de ,gedeputeerden der ,stad ,rotterdam1
     dewelken ter voorschreevene        
,vergaderinge1 de voornoemde ,stede     
,rotterdam waren representeerende1      
hebben hooren mondeling uit             
verklaaren1 dat de voornoemde ,,hugo    
,,de ,,groot1 ten tyde dat hy het       
,pensionarisschap1 en 't ,gecommitteerde
 ,raadschap1 der voorschrevene          
,stede was waarneemende1 en naamlyk1 in 

den jaare #afah1 niet anders     heeft  
geproponeerd1 voorgedraagen1 en gedaan  
had1 dan 't geen was     conform de     
resolutin van zyne ,meesters1 de ,heeren
 ,regeerders van     ,rotterdam1 en hem 
dien volgende belast was1 daar het      
behoorde1     voor te draagen1 en de    
genomene resolutie te effectueeren1     
zonder     dat hy buiten of tegen den   
last van voorschrevene zyne ,meesters1  
zig     zelven eenigzins heeft          
verloopen3 daar by voegende1 indien de  
voornoemde ,,hugo ,,de ,,groot daarin   
misdaan heeft1 zo hebben wy-luiden      
misdaan4  --,de aanmerkingen die na het 
leezen van deeze ,verklaaring1 over de  
zamenhang der zaake van onzen ,,hugo1 te
 maaken zyn1 laaten wy aan den kundigen 
,leezer over4  ,eene en andere          
omstandigheden begonnen hem nu een groot
 ongenoegen te geeven1 en daartoe       
behoort het nalaatig weezen in 't       
betaalen van zyne jaarwedden1 welke hy  
reeds van twee volle jaaren1 dus ter    
somma van #dj4jjj guldens te vorderen   

had1 behalven zyne groote verschotten3  
,ik heb1 schreef hy1      al myn geld1  
dat ik met verkorting van myn jaarlyks  
inkomen1 uit     ,holland heb doen      
overkomen1 reeds uitgegeeven1 en daarom 
penningen     noodig3 ik verzoek dat men
 my van de ongemakken en bekommeringen  
daar ik mede gedrukt worde verlosse2 om 
groote zaaken te doen moet     het hart 
van zorgen vry zyn2 en 't is onmogelyk1 
als de byzondere     zaaken niet wl zyn 
gesteld1 dat alles naar zyne behoorelyke
     waardigheid kan geschieden3 't is  
een hard lot voor een blinkende         
eernaam zo nadeelig een schatting te    
betaalen4  ,zyne onvoorbeeldige         
,gemaalinne deed weder een reis haar    
,holland1 om zyne achterstallen aldaar  
intevorderen1 waarin zy ook gelukkiglyk 
slaagde1 schoon haar aan den anderen    
kant het verdriet trof1 dat1 staande    
haar verblyf aldaar1 de vader en zuster 
van haaren dierbaaren ,,hugo1 den       
laatsten tol aan natuur betaalden1 in   
welke omstandigheden haare              

tegenwoordigheid zeer wel te passe kwam4
  ,dat de ,zweedsche ,ambassade hem     
begon tegentestaan1 blykt duidelyk uit  
zyn schryven1 by gelegenheid van een    
verspreid gerucht1 dat men in ,zweeden  
genegen was hem te herroepen1 en een    
ander in zyne plaats te1 zenden3 ,de    
,ambassade1 schreef hy1      brengt my  
geen profyt in2 ik heb eers genoeg      
ingelegd2 en ben 'er     zat van4 ,zo   
men my de minste occasie geeft1 zal ik  
ligt een stille     plaats vinden om myn
 leven in goede gedachten te eindigen1  
en de     wereld1 die ik meer en meer   
moede worde1 te laaten woelen4 ,wat het 
,hof alhier aangaat1 ik meen1 dat ik    
hier in achting ben2 maar datze         
liever een slechthoofd hier hadden1     
doch1 gy kunt verzekerd zyn1 dat     ik 
'er my in 't minst niet over bekommere4 
,zyne gedachten op een stil afgezonderd 
leven1 en op zyn' dood1 moeten1 van tyd 
tot tyd1 gemeenzaamer by hem geworden   
zyn2 want hy zond zynen broeder een     
tweeregelig versje1 in de ,latynsche    

taale geschreeven1 met verzoek van      
hetzelve1 als het ,,gode behaagde hem   
uit het leven opteontbieden1 als zyn    
grafschrift1 by zyne overige verzen1 in 
die taale opgesteld1 te voegen2 dus     
vinden wy het vertolkt3      ,dit is het
 graf van ,,huig ,,de ,,groot1     ,dien
 ,holland in zyn kerker sloot2     ,en  
daaruit vrygeraakt1 in ballingschap deed
 leeven1     o ,magtig ,zweeden6 tot uw 
,ryksgezant verheven4  ,het voorgemelde 
gerucht van zyn ontslag1 werd eindelyk  
met 'er daad bevestigd2 na den          
onvermoeiden ,letterheld1 nog eenige    
onaangenaamheden1 over het uitgeeven van
 sommige zyner herssenvruchten getroffen
 hadden2 na omtrent elf jaaren1 aan het 
,fransche ,hof1 in den dienst van       
,zweeden doorgebragt te hebben1 ontving 
hy eene eigenhandige missive van de     
,koninginne ,,christina1 zyne           
,meesteresse1 die nu den ouderdom van   
agttien jaaren bereikt had1 dus         
meerderjaarig geworden was1 en het      
bestuur over haar ,ryk en ,staaten      

aanvaard had3 in deeze missive1         
gedateerd1 #cj ,december1 #afdd1 sprak  
de ,vorstin onzen held aan1 met den     
loflyken eernaam van1 ,edele en         
voortreffelyke persoon1 overgegeeven aan
 onzen dienst6 betuigende in het slot   
des briefs1 dat hy zig ten vollen       
verzekerd konde houden1 dat haare       
,majesteit ten hoogsten voldaan was over
 zyne diensten1 welken hy de ,kroon van 
,zweeden beweezen had2 hem tevens       
verzekerende1 dat1 gelyk haare          
,majesteit dezelven niet uit haar       
geheugen zou laaten gaan1 zy ook hem en 
zyne famille blyken zou geeven van 't   
gevoel haarer erkentenisse3 in den brief
 aan zyne ,majesteit den ,koning van    
,frankryk1 ter kennisgeevinge van dat   
opontbod1 noemde zy onzen ,held1 de     
edele1 voortreffelyke1 onze geliefde    
,,hugo ,,grotius4  ,na eene en andere   
bedenkingen op het bevel zyner          
,meesteresse gemaakt te hebben1 besloot 
hy eindelyk zig naar ,zweeden te        
begeeven1 en maakte ten dien einde de   

noodige schikkingen in zyne byzondere   
zaaken3 ook was hy1 staande die         
bezigheid1 weder bedacht op zyn opontbod
 uit deeze wereld1 naar het vaderland   
der ziele1 want nog eer hy op reis ging1
 schreef hy zynen uitersten wille1 welke
 dus luidde3      ,ik1 ,,hugo ,,de      
,,groot1 weetende dat wy zyn geboren om 
overtegaan tot     een beter leven1     
wenscht dit tegenwoordige te eindigen in
 den     ,christelyken ,godsdienst1     
gelyk ik denzelven heb uitgelegd in myne
     boeken1 overeenkomende met de ,h4  
,schriftuur1 en de ,leeraars by de      
kerk goedgekeurd2 ,god biddende1 dat hy 
de ,christenen wil verenigen     tot n  
kerk1 onder eene heilige reformatie3 en 
om te disponeeren     van myne goederen1
 erkennende de groote trouw1 en liefde  
voor onze     kinderen1 van ,vrouwe     
,maria ,reigersbergen1 myne zeer        
geliefde     ,echtgenoote1 zo bidde ik  
,god1 dat hy haar vergelde het goede1   
dat zy     my beweezen heeft1 en stelle 
dezelve tot myne universeele erfgenaame 

van alle myne goederen1 tegenwoordige en
 toekomende1 van hoedanige     natuur en
 plaatse die zouden mogen zyn2 en       
begeere1 dat zy aan onze     kinderen1  
by hun huwelyk1 of anderzins1 uitkeere1 
't geen zy zal     redelyk oordeelen3 en
 indien n van myne kinderen niet mogte  
vergenoegd zyn met deeze myne           
dispositie1 zo stel ik dien tot         
erfgenaam alleen1 van zyne legitime     
portie1 hem toerekenende al het         
geene hem naar de ,wetten en ,costumen  
kan toegerekend worden4      ,gedaan te 
,parys den #bg ,maart1 in 't jaar van   
onzen ,zaligmaaker1     #afde3 getekend 
met myn hand1 en gezegeld met het       
,signet van myn     wapen2 enz4  ,te    
zonderling is het volgende geval1 dat wy
 aangetekend vinden in 't verslag van   
het geen onze ,,hugo in ,frankryk       
bejegend is1 dan dat wy het onzen       
,leezers niet zouden mededeelen3 liefst 
volgen wy hier den voorgemelden         
,dichter1 ,,duim1 die 't n van ,,de     
,,groot's volgjonkers1 in deeze verzen  

doet verhaalen3      ,mynheer1 reed op  
een' tyd wat driftig van den ,koning    
,door zeker dorp1 verzelt met           
,kroeze#aj1 naar zyn woning2     ,in 't 
,dorp men bezig was misdadigers1 ten    
schrik     ,van anderen1 ter dood te    
brengen1 door een' strik2     ,de mening
 was1 men kwam de schellemen ontzetten1 
,en door 't gedruis van 't volk1 zy op  
't geroep niet letten1     ,om op te    
ruimen voor den ,zweedschen ,afgezant1  
,maar verr' van zulks te doen2 men      
schoot van allen kant     ,van achtren  
door de koets1 digt langs zyn hoofd1    
naar vooren4     ,en trefte den         
koetzier2 twee kogels kwamen boren      
,in 't lichaam1 dus gegrieft1 stierf    
korts hy van die wond4  ,na dan alle    
noodige bestellingen verricht te hebben2
 ging hy t'scheep1 achterlaatende zyne  
vrouw en dochter1 vermits de            
eerstgemelde zig niet in staat bevond1  
om hem op zyne reis naar ,zweeden te    
vergezellen1 en de ,geneesheeren haar   
geraaden hadden1 ter herstellinge van   

haare ,gezondheid1 de wateren van ,spa  
te gaan gebruiken4  ,hy nam zyne reis   
door ,holland1 en te ,rotterdam1 zyne   
oude woonplaats1 gekomen zynde1 werd hy 
aldaar met groote toejuichingen en gunst
 der burgeren ontvangen2 maar zyne      
vyanden1 niet vergenoegd met de         
lasteringen en ongelyken1 waarmede zy   
hem zo langen tyd geplaagd hadden1      
liepen by hunnen aanhang rond1 en       
arbeidden1 om wien ze konden aan hun    
snoer te krygen3 ,heemel en aarde1 zegt 
n zyner ,levensbeschryveren1 dien wy1   
met anderen1 hier volgen4      ,heemel  
en aarde beweeghenden1 om te beletten1  
dat de ,staeten van     ,hollandt1 juyst
 toen ter tydt vergaedert1 toelieten1   
dat ,,de ,,groot     ongestraft door    
hunne ,landen en ,steeden synen wegh    
nam3 maer 't     weesen der saeken was  
verandert2  voegt dees schryver er by3  
,seer veelen der genen1 die in den jaere
 #afah den staat der     ,republyke     
ontrust hadden1 waeren nu overleden2    
eenighe der genen die     in 't selfde  

jaar waeren geschopt uit hunne          
weerdigheeden1 hadt de     saghte       
gemaetightheid des ,prinsen ,,frederyk  
,,henrik2 weeder tot hunne     voorighe 
bedieninghe geroepen1 en die nieuw in de
 ,regeeringhe     waeren gekoomen1      
gelykse in de partyschappen niet waeren 
gemenght     geweest1 soo ook des te    
meer bequaemheits hadden ze1 om de      
waerheit     t'onderscheyden4 ,dus is 't
 gebeurt1 dat als de ,heer ,,jacob      
,,kats1 toen     ter tydt               
,raedtpensionaris der ,staeten van      
,hollandt1 ter     vergaderinghe der    
gemelte staeten voordroegh1 't geen hem 
dienaangaande was voorgekoomen1 haere   
,eed4 ,grootmooghende hem tot           
antwoordt gaeven1 dat hy de menschen1   
welker vreese wat te verre     gingh1   
van die ongegronde vreese ontslaen      
soude1 dat sy souden     sorghe draeghen
 dat de ,republyk geen schaede quaeme te
 lyden4  ,te ,rotterdam vertoefde hy    
geen langen tyd1 maar vertrok van daar  
naar ,amsteldam1 alwaar toen de         

,burgemeesterlyke waardigheid1 bekleed  
werd1 door de ,heeren1 ,,pieter         
,,hasselaar1 ,,andries ,,bikker1        
,,gerbrand ,,pancras1 en ,,willem       
,,backer2 het gedrag van deeze ,heeren1 
daarin bestaande1 dat zy1 terstond na   
het verneemen van 's man aankomst in    
hunne stad1 by hem gegaan zyn2 hem alle 
goede diensten aangeboden2 van stads    
wege ten maaltyde onthaald1 en hem een  
schip tot zyne overtogt bezorgd hebben2 
dit gedrag1 zeggen wy1 doet den         
onpartydigen aanmerkingen maaken over   
het lot dat de beroemde ,,hugo1 weler1  
had moeten ondergaan2 een lot1 het welk 
hem in den rang der boosdoenders stelde3
 tog heeft zyne vlucht1 of lange        
afweezigheid zyne vooronderstelde schuld
 niet kunnen uitwisschen2 hy was niet   
veroordeeld tot eene ballingschap van zo
 veele jaaren2 dan zou men hebben kunnen
 zeggen1 dat het recht voldaan1 en 's   
mans schuld uitgewischt was geworden2   
neen1 hy had niet als balling maar als  
vluchteling gezworven2 nu werd hy       

gehouden voor een voorwerp wel waardig  
de achting en bezorgdheid van mannen1   
die wy beschreeven vinden geweest te    
zyn1 wyze en bescheidene mannen--maar1  
door welke mannen is ,,de ,,groot dan   
gevonnisd geworden8--alles zy zo1 jammer
 is het maar1 dat de verleiding ten dien
 tyde zo groot geweest is1 dat men zig  
tegen den grooten stroom niet heeft     
durven verzetten2 want daardoor moet het
 nakomelingschap nog verwyting hooren1  
en vind daarin een medebron van het     
bittere leven dat hetzelve smaakt--de   
verwyters en pynigers zyn ondertusschen 
niet ervaaren in de kennis van het      
menschlyke hart2 in de kennis der       
byzondere charakters van de voorvaderen 
des kroosts dat zy doen lyden1 ook niet 
in de historie van den tyd van onzen    
,,hugo4444 maar het staat thans niet aan
 ons1 daarover breedvoeriger te         
spreeken4  ,zyn vertrek van ,amsteldam  
naar ,hamburg1 werd1 door tegenwind1    
vertraagd1 't welk de groote ,,vondel   
aangenaam genoeg was om ,boreas daarvoor

 een dankdicht op te draagen1 beginnende
 met deeze zoetvloeijende verzen1 dien  
onvergelykelyken ,prins der             
,nederlandsche ,dichteren dubbeld       
waardig3      ,noorden wint1 die langs  
ons stroomen     ,knaegt de bloessem op 
de boomen2       d',opgeloken telgen    
schent2       ,wiltzang steurt1 en lieve
 lent1     ,en den ,mai1 die met zyn    
zonnen     ,quam aanminnig aangeronnen2 
,wintervogel1 guur en schrael1          
,steur den zoeten nachtegael2     ,schen
 de bloemen in de hoven1     ,met de    
lucht van geur bestoven2       ,knaeg1  
en eet vry ongetoomt       ,zoo veel    
bloesems op 't geboomt1     ,dat vast   
jammert om genade3     't ,is geen noot2
 want al die schade       ,moet nu uit  
voor d'overbaet1       ,die de wyze     
,magistraat     ,rekent by uw schorre   
buien1     ,die den adem van het zuien1 
,en den blaesbalg van het west1         
,stuiten1 keeren al hun best2           
,zonder dat1 gewis1 wy zouden           
,groote ,huigen hier niet houden1       

,noch festeeren in ons stad1       ,nu  
verrykt door zulk een' schat1     ,dien 
de verreziendste ,heeren     ,en        
,gekroonden recht waardeeren4  ,toen de 
beroemde ,letterheld eindelyk vertrokken
 was1 bragt dezelfde ,dichter de        
volgende zinryke regels op het papier3  
's ,avonts daelt het ,hemels wonder     
,met zyn straelende aengezicht3         
,maar ,,de ,,groot1 ons ,hollands licht1
     ,gaet1 helaes6 hier 's morgens     
onder3       ,hoe gelukkig1 is de nacht 
,die den dag uit hem verwacht6  ,te     
,hamburg1 alwaar hy1 door tegenwind1    
eerst op den agtsten dag na zyn vertrek 
van ,amsteldam aankwam1 werd hy door de 
,regeering1 mede met alle blyken van    
eerbied1 ontvangen2 hy reisde verder1   
over land1 naar ,lubek1 alwaar hy even  
groote eere genoot2 vandaar is hy       
gekomen te ,wismar1 alwaar de ,graaf    
,,wrangel1 ,opper-,admiraal van         
,zweeden1 hem zeer prachtig ter maaltyd 
onthaalde2 anderen zeggen dat de        
,admiraal1 verwittigd van de aankomst   

van ,,de ,,groot1 met inzicht om naar   
,zweeden te vaaren1 hem1 in allerhaast1 
een oorlogschip1 om zyne reize          
voordtezetten1 heeft toegezonden4  ,dit 
in allerhaast toezenden van een         
oorlogschip1 door den ,heer ,,wrangel1  
komt niet wel overen met het geen wy    
leezen in een' brief van onzen ,,de     
,,groot1 aan zynen broeder1 hierin      
bestaande3      ,te ,wismar1 hebben wy  
elf dagen zeer ledig doorgebragt1 om dat
 de     ,gezachhebber van dat gewest1 de
 ,heer ,,wrangel1 de vloot niet durfde  
verdeelen1 dewyl hy tyding had1 dat de  
,deenen voorhadden de vloot     in brand
 te steeken3 hy meende dat ze toestel   
maakten om zulks     gewapenderhand te  
doen2 maar het was heel anders met de   
zaak     gelegen1 want hun toeleg was   
zulks door list te verrichten2 doch men 
nam een' man in hechtenis1 die1 zo men  
zeide1 van sommige     ,lubekkers       
omgekocht was1 en eenige kisten met     
brandstoffen     toebereid had1 omze aan
 boord te zenden1 welken1 door eenige   

vuurwerken1 op zekeren tyd1 zouden      
aangaan4  --,door deeze ontdekking1 zegt
 een van 's mans levensbeschryveren1    
behaagde het de ,voorzienigheid1 hem1   
die eenmaal door een koffer     of kist1
 zyne eeuwige gevangenis ontkomen was1  
wederom te redden     uit het dreigende 
gevaar1 waardoor het geschapen stond1   
dat hy1 met     vele anderen1 door deeze
 springkoffers1 jammerlyk zou zyn       
omgekomen3  --wat van het een en ander  
zy1 onze ,held vertrok van ,wismar naar 
,colmar1 om naar ,stokholm              
voordtereizen3 de tyding van zyne       
nabyheid1 deed de geleerde              
,,christina#aa1 haar vertrek1 van       
,upsal1 alwaar zy zig bevond1 naar      
,stokholm verhaasten1 vermits zy reeds  
sedert een geruimen tyd eene vuurige    
begeerte gehad had om ,,de ,,groot te   
zien3 als met opene armen werd hy van de
 ,vorstinne ontvangen3 weinig tyds      
daarna1 gaf hy haare ,majesteit verslag 
en rekenschap van zyne verrichtingen1 in
 hoedanigheid van haaren afgezant1 over 

al het welke zy betuigde zeer voldaan te
 zyn2 maar toen hy om zyn ontslag       
verzocht1 kreeg hy geen voldoend        
antwoord1 't geen hem duidelyk deed     
begrypen1 dat het de mening van haare   
,majesteit niet was1 hem uit haar ,ryk  
weder te laaten vertrekken3 zy liet hem 
vervolgends weeten1 dat zo hy zyn       
verblyf in ,zweeden wilde neemen1 en zyn
 huisgezin derwaards doen overkomen1 zy 
hem met veel genegenheid in haaren      
dienst zoude houden1 op eene jaarwedde  
overenkomstig met zyne verdiensten2 maar
 onze held verkoos niets minder dan dat2
 behalven dat hy begreep dat deeze      
genegenheid alleen genoeg was om de     
afgunst1 welke hy1 reeds terstond by    
zyne komst1 in verscheidene ryksgrooten 
bespeurd had1 nog meer gaande te maaken1
 behalven dat1 zeggen wy1 was het in 't 
geheel zyne verkiezing niet1 zig        
nedertezetten1 in een gewest des        
werelds1 alwaar hy dagelyks niet minder 
met den aart der menschen1 als met de   
strengheid der luchtsgesteltenis te     

kampen zou hebben2 derhalven nam hy alle
 mogelyke gelegenheden waar om op zyn   
ontslag aantehouden1 dat hem door       
,,christina1 eindelyk1 ook toegestaan   
werd3 de schrandere ,vorstinne begreep  
duidelyk hoe bezwaarelyk het was1 een   
gemoed dat noch door gierigheid1 noch   
door staatzucht beheerscht werd1 maar   
zig alleenlyk vergenoegde met zyne      
studin en in den ommegang met geleerde  
lieden1 te beweegen1 een land te        
verlaaten waarin hy zo langen tyd       
geleefd had1 en hetzelve te verwisselen 
voor een gewest der wereld1 dat zelfs   
naauwlyks haar1 die aldaar geboren en   
opgevoed was1 ja die er het gebied      
voerde1 kon behaagen3 met dat alles     
toonde de groote ,vorstinne dat zy over 
het besluit van haaren roemwaardigen    
,ambassadeur niet voldaan was1 en liet  
hem zeggen1 dat1 indien zy gedacht had1 
dit genoegen niet van hem te zullen     
verkrygen1 't genoegen1 naamlyk1 van hem
 in haar ,ryk te mogen houden1 zy hem   
niet uit ,frankryk herroepen zou hebben2

 evenwel bleef ,,de ,,groot by zyn      
besluit maar kon geen vrygeleibrief van 
de ,zweedsche ,vorstinne erlangen1 welke
 nalaatigheid1 gelyk naderhand bleek1   
nergens aan toegeschreven moest worden1 
dan daaraan1 dat eenige schoone         
geschenke1 nog niet gereed waren3 by    
verscheidene ,schryvers vinden wy deeze 
stukken niet afzonderlyk genoemd2 doch  
volgends den meergemelden ,dichter      
,,duim1 hebben dezelven bestaan in      
keurelyk zilverwerk2 want deeze doet de 
,vorstin dus tegen den grooten ,,hugo   
spreeken3      ,ontfang1 tot            
dankbaarheit1 dees beurs met goude      
kroonen1     ,en uit genegenheid1 dit   
beeltryk zilverwerk1     ,op dat gy t'  
allen tydt1 wen gy 't aanschouwt1       
bemerk'1     't ,genoegen1 't geen ik   
heb van uwen dienst ontfangen2     'k   
,wil1 tot bekrachtinge1 om uwen halze   
hangen1     ,dees keten1 waaraan is myn 
,beeltenis gestrikt4     ,dit alles     
hebbe ik voor uw' dienst1 u toegeschikt1
     ,en uit genegenheit1 gulhartig     

willen schenken1     ,hier aan zult gy  
aan my1 ten allen tyd gedenken4  ,de    
beurs waarvan in deeze verzen gesproken 
wordt1 was gevuld ter waarde van #abjjj 
,ryksdaalders1 voorwaar geen gering     
geschenk1 en dus zeer beantwoordende aan
 de grootheid van haar die gaf1 en van  
hem dien gegeeven werd3 de goudene keten
 waaraan het afbeeldzel van haare       
,majesteit hong1 was drie dik2 en by het
 schenken daarvan gebruikte de ,vorstin 
eene omstandigheid1 welke onzen ,,hugo  
zo zeer vererde als ze aandoenlyk voor  
hem moet geweest zyn2 zy deed naamlyk1  
dezelve eerst om haar eigen hals1 en    
hong haar daarna om dien van ,,de       
,,groot1 die dat alles beantwoordde1 met
 de hartlykste betuigingen van          
dankbaarheid1 en de ernstigste          
verzekering dat hy1 werwaards zyn lot   
hem ook mogt voeren1 nooit vergeeten    
zou1 de hoogachting die hy verschuldigd 
was aan de uitmuntende verdiensten van  
haare ,majesteit4  ,na eindelyk hartlyk 
afscheid genomen te hebben vertrok hy1  

voorzien van eenen vrygeleibrief1 die   
van den volgenden inhoud was3      ,wy  
,christina1 door ,gods genade1          
,koninginne enz4 enz4 aan allen     die 
dezen tegenwoordigen zullen zien en     
leezen1 doen te weeten1 dat     de      
edele1 voortreffelyke1 en onze zeer     
beminde ,heer1 ,,hugo ,,grotius1     na 
in onzen naame de bediening bekleed te  
hebben van onzen gewoonen               
,ambassadeur by den ,allerchristelyksten
 ,koning1 geduurende den tyd     van    
meer dan tien jaaren1 van ons alhier    
verkreegen heeft een     gunstig        
afscheid3 en ingevolge van dien1        
voorneemens zynde zig     elders te     
begeeven1 zo hebben wij1 uit achting    
voor de treffelyke     hoedanigheden1   
waarmede hy begaafd is1 en zyne         
verdiensten jegens     ons en ons       
,koningryk1 uit zonderlinge gunst die wy
 hem toedraagen1     en om het groot    
genoegen dat wy ontvangen hebben van    
zyne diensten     aan ons beweezen1 in  
zyne gemelde bediening1 hem willen      

begunstigen1     en zyn vertrek         
verzekeren1 door deezen tegenwoordigen  
brieve van     vrygelei4      ,en       
derhalven verzoeken wy van de           
vriendschap1 goedwilligheid1 en         
genade van alle ,mogendheden ter zee en 
te lande1 van wat staat en     aanzien  
die mogen zyn1 en voornaamlyk de        
,koningen1 ,prinsen1 vrye               
,republieken1 en ,steden1 waardoor de   
reize zal mogen genomen worden1     door
 gemelden ,heer ,,grotius1 voorheen     
onzen ,ambassadeur in     ,frankryk1 en 
tegenwoordig van ons ontslaagen1 de     
zonderlinge     gunst1 om te gaan1      
keeren en komen1 in ,duitschland1       
,frankryk1 de     ,nederlanden1 of      
eenige andere plaatzen1 daar 't hem     
behaagen zal     naar toe te vertrekken1
 om hem1 en zyn gevolg1 met zyne        
dienaars en     goederen1 te laaten     
doortrekken1 in alle vryheid1           
veiligheid1 en     zonder ophouden of   
beletzels1 hoe dat zou mogen weezen3    
gelyk ook     aan hem te bewyzen alle   

tekenen van goedwilligheid en           
vriendschap4      ,voords beveelen wy   
aan allen1 die ons getrouwheid en       
onderdanigheid     schuldig zyn1 in     
hoedanigheid van ,afgezanten1           
,krygsbevelhebbers1     ,admiraalen1    
,generaalen1 ,gouverneurs van de        
,provincin1 ,vlooten1     ,steden1      
,vaartuigen en ,havens1 waardoor hy zal 
komen te reizen1 met     al het geene   
hem toebehoort1 te gehoorzaamen aan dit 
ons bevel en     ernstige wille1 zig wel
 wachtende eenige verhindering te doen  
ofte     laten doen aan gemelden ,heere 
,,grotius1 op den weg dien hy zal       
neemen1 het zy om wedertekeeren in      
,frankryk1 't zy om te     vertrekken   
naar ,duitschland1 ,nederland of andere 
plaatsen2 maar     veel meer1 dat zy hem
 de behulpzaame hand zullen bieden1 en  
helpen     bevorderen in zyn oogmerk    
naar hun vermogen4      ,die bevonden   
zullen worden zig anders te gedraagen1  
zullen van     onzent wege worden       
gestraft4 ,ter bevestiginge hiervan     

hebben wy dit     doen verzegelen met   
ons ,koninglyk zegel1 en den            
tegenwoordigen     getekend met onzen   
eigen hand3 enz4  ,schoon alles wat wy  
van die voortreffelyke ,vorstinne1 met  
betrekking tot onzen ,held1 gezegd      
hebben1 genoegzaame blyken opgeeft van  
de hoogachting welke zy voor 's mans    
gadelooze talenten had1 kunnen wy echter
 niet nalaaten nog daarby te voegen den 
volgenden brief1 door haare ,majesteit1 
na den dood van haaren geliefden ,,hugo1
 aan deszelfs ,weduwe geschreeven3 dus  
luidt dezelve3      ,ik heb uit uwen    
brief van den #af van hooimaand         
verstaan1 hoe mynen     gezant heeft    
uitgevoerd de bevelen1 die ik hem       
gegeeven had1     raakende de boeken van
 wylen ,mynheer ,,de ,,groot1 uwen man1 
en dat gy1     onaangezien de           
aanbiedingen u gedaan van anderen1 om   
die in hunne     handen te krygen1 meer 
in acht genomen hebt het vernoegen van  
myne     begeerten1 als de voordeelen1  
welken men u van dien kant deed         

hoopen3 ik beken1 dat in het vermaak dat
 ik schep1 in 't leezen van     goede   
,schryvers1 ik dermaate op de schriften 
van ,mynheer ,,de ,,groot     verliefd  
ben1 dat ik my niet zoude vergenoegd    
houden1 indien ik my     vervallen zag  
van de hoop om die te kunnen plaatzen in
 myne     boekerye4 ,myn ,gezant zal u  
mogelyk verhaald hebben een gedeelte van
     de hooge achting1 waarin by my zyn1
 zyn wonderlyk verstand1 en de     goede
 diensten1 die hy my heeft beweezen1    
maar hy zoude u niet     volkomelyk     
kunnen uitdrukken1 hoe verre zyn        
geheugen my dierbaar is1     en in wat  
waarde ik houde de vruchten zyns        
arbeids2 en inderdaad     indien goud of
 zilver iets konden bybrengen1 om zo    
doorluchtig een     leven wederom te    
koopen1 in myn vermogen zoude niets zyn1
 't geen ik     niet van harte ten dien 
einde besteeden zoude3 oordeel hier uit1
 dat     gy die schoone gedenkschriften 
en overblyfzelen in geen betere         
handen zoudt kunnen stellen1 of van     

welken zy beter zouden ontvangen     en 
gehandeld worden1 als van de myne3 en   
dewyl my het leven van     haaren       
schryver zo dienstig geweest is1 gedoog 
niet dat zyn dood my     ten eenemaale  
vervoere van de vruchten van zynen      
doorluchtigen     arbeid4 ,ik versta1   
dat nevens de boeken van anderen1 gy my 
zult doen     hebben alle zyne          
geschrevene memorin en extracten1       
volgens de     belofte die gy my doet in
 uwen brief3 nimmer zoudt gy my beter   
kunnen betuigen uwe goede genegenheid1  
als by dit voorval en ik heb1     ,god  
dank1 waarmede het te erkennen1 en u te 
beloonen1 gelyk myn     ,gezant u       
breeder zal te kennen geeven1 waartoe my
 verlaatende1 bid     ik ,god dat ,hy u 
verder wil behouden in zyne heilige     
bescherminge4  ,in het begin van de     
maand ,augustus des jaars #afde1 begaf  
de beroemde ,,hugo zig dan aan boord om 
naar ,lubek te stevenen1 terwyl zyne    
gezondheid reeds in een wankelen staat  
was1 doch die hem vergezelden hoopten   

dat het verlangen om eerstdaags zyne    
beminde ,gemaalin1 en verder huisgezin  
weder te zien1 zo groot een vermogen op 
hem zou hebben1 dat het wel 't          
voornaamste gedeelte van zyn smart1 die 
hun afweezen hem veroorzaakt had1 zou   
kunnen verdryven4 ,hy stak met helder   
wer en een vry goeden wind in zee1 doch 
de hoop op eene voorspoedige reis       
verdween welhaast1 en verwisselde in de 
vrees voor in de hollende baaren        
begraaven te zullen worden2 reeds ten   
volgenden dage was men1 ter oorzaake van
 een hevigen storm1 genoodzaakt kleiner 
zeil te maaken3 de wind1 tegen den avond
 nog woedender uitbarstende1 wierp den  
grooten mast overboord2 het schip liep  
verscheidene keeren gevaar van te zullen
 zinken2 het werd door de winden1 die   
van alle kanten toeliepen1 zodanig      
geslingerd1 dat het1 na ook de andere   
mast gebroken was1 ten laatsten op de   
kust van ,cassubien1 lek en reddeloos op
 't strand geraakte3 dit gevaar duurde  
volle agt dagen1 na welken tyd de       

beangste1 vermoeide en geteisterde      
togtgenooten1 middel vonden om1 naby het
 dorp ,liba1 veertien ,duitsche mylen   
van ,dantzig voet aan land te zetten3   
,,de ,,groot1 zegt zeker schryver1 was  
ziek1 niet min van verdriet als van     
lichaam1 en daar hy van zyn hart1 dat   
zig spoedde om weder naar de zynen te   
keeren1 zelfs niet nen dag om zyn       
lichaam te verkwikken en te bezorgen    
konde verkrygen1 heeft hy op een        
boerenwagen1 dien hy aldaar ter         
naauwernood gekreegen had1 door regen en
 wind1 nog andere agt dagen zyne reis   
vervolgd1 tot dat hy ten laatsten1 nu   
zyne krachten door te hevige schokken en
 vermoeidheid waren uitgeput1 den       
#bfsten der bovengemelde maand1 te      
,rostok is aangekomen3 de ,hertogin van 
,pommeren1 had hem te ,stolke doen      
verwelkomen1 en ten ,hove noodigen1 doch
 hy liet zig verontschuldigen1 en haar  
bedanken3 zyne reis vervorderende1 zond 
de ,hertogin haare koets hem na1 die hem
 te ,coslin bragt1 alwaar zy hem ter    

maaltyd liet onthaalen1 met bevel van   
hem kosteloos te stellen tot aan        
,stettyn1 doch hy zondt de koets te rug1
 met een' brief van dankzegging1        
waardoor de gezegde ,hertogin de eer    
genoot van den laatsten brief1 dien de  
groote ,staats- en ,letter-held         
geschreeven heeft1 te bezitten4         
,terstond na zyne aankomst te ,rostok1  
begaf hy zig te bedde1 waarvan hy ook   
niet weder is opgestaan3 de geneesheer  
die by hem ontboden werd1 oordeelde dat 
eene te groote vermoeidheid alleen de   
oorzaak was van 's mans ongesteldheid1  
en begreep derhalven dat hy door rust en
 versterkende spyzen hersteld moest     
worden2 doch des anderen daags          
wederkomende1 zeide hy onzen held den   
dood aan2 waarom men1 volgends gewoonte1
 een ,geestlyke by hem ontbood1         
verkiezende daartoe den ,heer1          
,,johannes ,,quistorpius1 ,doctor en    
,hoogleeraar in de ,godgeleerdheid1     
mitsgaders bedienaar des ,godlyken      
woords by de ,luthersche ,gemeente te   

,rostok1 een man1 zegt men1 door zyne   
schriften in de geleerde wereld bekend2 
wy kennen hem niet1 maar wel zyn gedrag 
dat hy by den stervenden ,,hugo hield1  
en bekennen dat wy daarin den geleerden 
man niet kunnen vinden2 wel den gewoonen
 ,geestlyke1 die zig by alle stervenden 
op een zelfde wys gedraagt1 als wilde hy
 te kennen geeven dat hy zyn ambacht    
oefent gelyk een timmermans- of         
metzelaars-gezel 't zyne2 't behaagt my 
als ik ,,quistorpius voor het sterfbed  
van onzen ,,hugo hoor zeggen1 dat hem   
niets aangenaamers zou geweest zyn1 dan 
dat hy met zyn ,ed41 nog gezond zynde1  
in gesprek had mogen komen3 maar 't komt
 my van zyn' kant zeer ambachtlyk voor1 
de verbaazende kunde1 7en met nadruk in 
de ,godgeleerdheid17 van ,,de ,,groot1  
in aanmerking neemende1 wanneer ik die  
man1 zulk een onvoorbeeldig mensch hoor 
vermanen1 dat hy zig tot een gelukkige  
verhuizing uit dit leven moest gereed   
maaken2 dat hy zig van alle aardsche    
zaaken moest ontlasten2 dat hy bekennen 

moest een zondaar te zyn1 met betuiging 
van leedweezen over de zonden waar in hy
 mogt zyn gevallen2 7de ,hoogleeraar    
stelde het zondigen van onzen ,,hugo1   
met dat1 mogt1 ondertusschen vry        
twyfelachtig17 dat hy de oneindige      
goedertierenheid ,gods in de zonden te  
vergeeven voor oogen moest houden2      
wanneer ik hem het voorbeeld van den    
bekenden ,tollenaar hoor bybrengen2     
wanneer ik hem hoor zeggen1 dat ,,de    
,,groot zyn toevlucht tot ,,christus    
moest neemen1 als buiten wien geen      
zaligheid is2 benevens meer andere      
dingen1 die men ,,gewoon is1 zegt zeker 
schryver1 den stervenden voortehouden2  
die men ,,gewoon is2 zo is 't           
ambachtlyk6 de ,dichter ,,duim1 behaagt 
my1 ter plaatse alwaar hy ,,quistorpius1
 tegen onzen held doet zeggen3          
----,ik reken1     ,u zyn de paden wel  
bekend1 om op den weg     ,der          
eeuwigheid1 met wys1 en ryplyk overleg1 
,te wandlen4  ,immers was het op dien   
toon dat hy tegen een uitgeleerd man1 en

 die in zyn gantsche leven1 naar zyn    
besten vermogen1 deugdzaam geweest was1 
had moeten spreeken6 hoe verdienstlyk   
zou ,,quistorpius zig gedraagen hebben1 
wanneer hy den grooten ,,hugo1 nu       
stervende1 als by de hand1 het koningryk
 der hemelen ingeleid had6 wanneer hy1  
in een wel geordend tafreel1 zyn zwak   
levenshulkje1 dat zedert zo veele jaaren
 op de ongestuime zee des tyds gesukkeld
 had1 en geslingerd geweest was door    
storm en donderbuijen1 had doen         
aanlanden in behoudenen have1 om daar te
 omhelzen de geenen die hem reeds       
vooruitgegaan waren1 en zonder ongeduld 
te verwachten die voorwerpen zyner      
liefde1 welken hy moest                 
achterlaaten6--wat waren toch de        
aardsche zaaken waarvan hy zig moest    
ontlasten8 zou de voornaamste daarvan   
niet wel geweest zyn1 de                
bewonderenswaardige ,,maria1 zyne       
hartvriendinne1 zyne verlosscheresse8   
zekerlyk1 en ook zonder twyfel zyne     
lieve kinderen2 7de ,groote man zal de  

laatste oogenblikken zyns levens tog    
niet besteed hebben aan het peinzen over
 de zaaken van staat67 hy mogt in de    
armen van die gadelooze panden den geest
 niet geeven2 zou dit den dood voor hem 
niet akelig hebben kunnen maaken8 die   
dat van een stervenden man en vader     
vordert1 is nooit man en vader geweest1 
of moet door eenige gewyde drogredenen1 
alle natuurlyk en beminnelyk gevoel des 
harten verdoofd hebben3 moest ,,hugo zig
 ontslagen hebben van zyne lieve vrouw1 
die hy zekerlyk in 't stervende hart    
goeden nacht gekuscht heeft8  dat waare 
haare betoonde liefde voor hem          
schandelyk geweest6 neen1 maar          
,,quistorpius had hem moeten vertoonen  
den zaligen hemel2 hy had hem moeten    
doen denken1 dat duizend jaaren aldaar  
als een dag voorby snellen2 dat hy dus  
byna by het uitstappen uit het          
levensbootje in de eeuwige rust1 zyne   
lieve ,,maria1 en na nog weinige        
oogenblikjes ook haare telgen zou zien  
aanlanden2--zou zulks ook ambachtlyk    

geweest zyn8--neen zeker1 maar thans    
verdiende het gedrag van den ,geestlyken
 dien naam zo veel te meer1 daar hy     
zelfs niet eens een toepasselyk en      
krachtig gebed voor den stervenden deed1
 maar met luider stemme1 het gewoone    
,hoogduitsche ,gebed1 beginnende2 ,her  
,jesu wahrer mensch und ,godt1          
uitbazuinde1 7men zegt dat ,,de ,,groot 
zyn slaapmuts afnam37 aanmerkelyk is    
het1 dat hy den grooten man na het      
eindigen van dat gebed1 vroeg1 of hy hem
 wel verstaan had8--hy ontving ook niet 
anders tot antwoord als3 ik heb het wel 
verstaan4444 dan laat ons hiervan verder
 zwygen1--,,de ,,groot gaf den geest op 
den tweeden dag na zynen aankomst       
,rostok1 7den #bh ,augustus des jaars   
#afde71 omtrent middernacht1 in den     
ouderdom van #fb jaaren1 en ruim #d     
maanden3 zyne ingewanden werden         
geslooten in een koperene bus1 en zyn in
 een zeer eerlyke plaatse in de         
hoofdkerk begraaven2 't lichaam is1 met 
sterke kruiden gebalzemd1 overgevoerd   

naar zyn vaderland1 en tot ,delft1 zyne 
geboortestad1 niet zonder groote pracht 
by zyne uitvaart1 gelegd in 't graf     
zyner voorouderen1 in 't ,choor van de  
,nieuwe kerk1 ter rechter zyde van de   
vermaarde grafplaats der ,prinsen van   
,oranje3      ,een zeer groot getal     
menschen vloeide by zyne begraavinge uit
 de     omliggende plaatsen derwaards1  
en van ,rotterdam alleen1 zag men       
zes schuiten1 opgepropt met volk1 om de 
eer te hebben van zyne     lykstatie    
bytewoonen2 men telde vier honderd paar 
in rouwgewaad     bekleed1 behalven nog 
een groote stoet1 die zonder rouwgewaad 
volgde3  ondertusschen is dit gedeelte  
van des grooten mans overschot iets     
bejegend1 dat1 om de zamenhang van alle 
zyne wederwaardigheden1 aanmerkelijk is2
 het werd naamlyk1 te ,rotterdam        
aangekomen zynde1 door den schipper1 die
 hetzelve had overgebragt1 voor de      
vrachtpenningen gearresteerd1 tot dat de
 ,heer ,,hendrik ,,zwaardenkroon1 vader 
van den ,geneesheer1 ,,petrus           

,,zwaardenkroon1 schoonvader van den    
,heere1 ,,caspar ,,brandt1 op verzoek   
van ,,jan ,,van ,,reigersbergen1 de     
geischte penningen betaalde1 en dus het 
lyk van onzen ,held ontsloeg4  ,de      
gestalte zyns lichaams was niet ver     
boven de middenmaatige1 zyne gedaante   
vry schoon1 de verwe frisch1 de neus een
 weinig geboogen1 zyne oogen            
glinsterende1 het wezen helder1 de leden
 geslooten1 en zo sterk1 dat hy in 't   
wandelen1 in 't loopen1 in 't springen1 
onder lieden van zyne jaren1 weinig of  
naauwlyks werga vond3 in 't bedryf van  
zaaken was hy ernsthaftig1 onder zyne   
vrienden vrolyk1 by allen gespraakzaam1 
en mewarig2 doch met wat nyverheid1 wat 
verstand2 met wat oordeel1 met wat      
godvruchtigheid1 liefde omtrent zyne    
naasten1 liefde omtrent zyn vaderland1  
hy begaafd is geweest1 zal klaarder uit 
zyne schriften zelven1 dan uit de       
getuigenissen van anderen kunnen        
afgenomen worden4  ,dus hebben wy dan   
onzen ,held1 op zynen moeijelyken       

levensweg gevolgd1 tot daar hy door den 
dood in een beter leven overgegaan is3  
laat ons nu1 eer wy verder kortlyk      
aantekenen1 wat na zyn overlyden nog ten
 zynen opzichte is voorgevallen1 hooren1
 hoe de dichters van dien tyd den       
uitvaart bezongen hebben van dien       
grooten man1 die het heil des vaderlands
 altoos bedoeld heeft1 doch onder de    
slagen der doemwaardige onenigheid heeft
 moeten bezwyken3 deeze gedachten       
omtrent hem drukt de ,dichter ,g4       
,,brandt1 dus kunstig uit3      o ,delf1
 beny geen ,maes den grooten            
,rotterdammer1     ,,de ,,groot is ruim 
zoo groot4 d',een' zocht het ,hollands  
jammer     ,te stuiten1 door zyn' raadt3
 maar 't oor der twist bleef doof2      
,men scheurde veel te licht om          
liefdeloos geloof2     ,indien zyn      
,fenixgeest verdeelt waer onder zeven1  
't ,vereenight ,nederlandt waar         
onverdeelt gebleven4  ,de groote        
,,vondel1 vervaardigde het volgende     
dichtstuk1 waarboven hy schreef3        

,uitvaart van zyn ,excellentie den      
,heere ,,hugo ,,de ,,groot1 aan de      
wethouders van ,delft3      ,helaes6 wie
 komt myn hoop vermoorden8     ,wat     
onwer ruischt 'er uit den ,noorden8     
,verzekert fluks ons beste pant3        
,verzekert1 bergt het ,hollantsch       
wonder1     ,hoe haelt de zon haer      
aanschyn onder6       ,o ,baltisch meir6
 o storm6 o strant6     ,helaes6 waar is
 ,,de ,,groot gebleeven1     ,die voor  
de schipbreuk van zyn leven1       ,zelf
 onder opgeheven zwaert1     't ,gezicht
 des doods braveerde1 en sterker        
,dan stael1 voor eeuwigheid van kerker  
,noch bittren laster was vervaert8      
,dit was 't1 ,kristyn1 dat u verraste1  
,toen ghy naer uwe ,ryckskroon taste1   
,en zocht den schoonsten diamant1     ,u
 tot cieraat en roem beschoren2         
,maer zocht vergeefs2 hy bleef verloren3
       ,een voorspook van uw            
,rycksgezant6     ,hoe luysterden noch  
stracks uw ooren1     ,die onverzaet 't 
orakel hooren1       ,dat in uw         

koningklyck paleis     ,u zyn           
geheimenissen melde2     ,u in den dagh 
der wysheit stelde1       ,en toonde    
d'eere van den ,pais3     ,dan zagh men 
,pais uw hart bewegen2     ,zoo dat ghy 
den geschaerden degen       ,scheent op 
te steecken1 op zyn woort1     ,en met  
uw heiren aftetrecken2     ,die nu de   
,kristenweerelt decken1       ,en openen
 den ,krygh de poort4     ,flus hoopte  
,munster hem t' ontfangen2     ,nu delft
 heel ,delft met lyckgezangen-          
,zyn' ingeboren in het graf2     ,daar  
d',afgunst1 entlyck afgeronnen1     ,zyn
 doot gebeente rust moet gonnen1        
,die zy den levende nooit gaf4     ,och 
krancke troost in zulk een jammer       
,men stell'1 gelyk den ,rotterdammer1   
,een beelt den wyzen ,delvenaar3        
,men paer' die groote nageburen1        
,wier faem alle eeuwen zal verduuren1   
,zo sta de ,wysheit op 't altaer4  ,g4  
,,brand1 bovengenoemd1 heeft mede de    
uitvaart van onzen ,held gezongen1 in   
een uitgebreid dichtstuk1 waarin hy zig1

 onder anderen1 dus laat hooren3        
,vraag ,hollant nu naar haar            
doorluchtigsten ,,de ,,groot4     ,wie  
zal nu met zyn pen haar afgezette       
,staaten     ,verdedigen8 wie zal de    
slaverny zo haaten8     ,of wie was zo  
gehaat van dwingelanden8 want     ,hy   
leet niet van1 maar om1 en met zyn      
,vaderlant2     'k ,zing nu niet hoe de 
haat heeft over hem gezeten2     ,noch  
hoe men hem 7,god weet1 en veele        
menschen weeten     ,door wiens gewelt  
en list67 onwettiglyk verwees3     ,noch
 hoe hy levendig begraven lag1 en rees1 
,door 't ysre grafslot uit3 noch hoe ze 
t'zamen spanden1     ,in zynen          
ondergang1 en maakten hem die landen    
,te naauw1 wier grenzen hy had          
uitgebreit3 noch hoe     ,de wysheit met
 hem ging in ballingschap3 waar toe     
,dat opgehaalt8 had hy geen ongeluk     
verdragen1     ,waar was nu zyn geluk   
geweest8 laat ons niet klaagen     ,om  
dat hy balling was2 zyn ,vaderlant is   
niet     ,bepaalt van ,oceaan1 noch     

,ryn1 noch ,maas2 neen1 ziet     ,den   
heelen ,hemel aan1 die heeft in zich    
beslooten     ,zyn ,vaderlant2 wie daar 
nog niet is uitgestooten     ,is in geen
 ballingschap2 enz4  ,in een volgend    
gedeelte van dit ,dichtstuk zegt de     
,heer ,,brand2 daar hy ,,hugo in den    
hemel ziet3      ----van te voren       
,had men zyn rechters meest uit vyanden 
verkooren3     ,maar daar spant ,godt   
voor hem een strenge vierschaar1 om     
,hem recht te doen2 daar is 't myneedig 
recht nu stom2     ,daar zal men 't     
recht met geen gekochte stemmen kreuken2
     ,daar leezen ,seraphyns zyn goude  
,goden spreuken2     ,daar spreekt de   
mont nu van d'onmondige ,vorstin        
,der ,gotten2 daar is nu de vryheit met 
hem in     ,geen ,loevestein2 zy zyn van
 slaverny ontslagen2     ,daar sleept   
men hem niet weg1 door de onverwagte    
lagen1     ,daar d'ouden vader van het  
vaderlant me wiert     ,verrast3 enz4   
,men vervaardigde ook het volgende      
grafschrift1 waaruit men het jaartal    

zyns overlydens 7#afde7 kan tellen4     
h,vgo de groot een ,l,i,cht1 ,was       
a,l,ler ,were,lts ,wonder2     s,i,in   
s,ie,le ,leeft b,i,i godt1 s,i,in       
,l,i,chaa,m ,leght h,ier onder4  ,de    
,heer ,,sarravius1 zeide1 wegens het    
overlyden van dien wonderbaaren man3 ,hy
 is 'er1  droefheid6 geweest3 de man met
 naam en daad groot1 en een heldere     
flonkerster onzer eeuwe1 ,,hugo ,,de    
,,groot2  bitter ongeval voor de        
geleerdheid6  overzwaar verlies6 de     
aarde zy hem ligt1 en de bloemen moeten 
zyn grafstede bedekken6 zo lang de      
boeken en weetenschappen zullen geert   
worden1 zal de naam van ,,de ,,groot    
waarlyk groot wezen2 zo lang myn bloed  
in de aderen zweeft1 zal ik zekerlyk    
altyd roemen dat ik gemeenzaam by hem   
bekend geweest ben4  ,nog zullen wy hier
 byvoegen1 het volgende grafschrift1    
gedicht door ,,wybo ,,fynje3            
,europa's wonder1 dat geleerdheid doet  
verstommen2     ,het werkstuk daar      
,natuur zig zelve in overtreft2     ,het

 beeld der deugd2 't verstand1 in 's    
hemels top geklommen1     't ,sieraad   
dat boven 't lot des menschdoms zich    
verheft2     ,dien waaren ,godsdienst1  
voor wiens eer hy streed1 beloonde1     
,met fraaije ,cederen van ,libans kruin 
gehaald2     ,dien ,pallas met olyf1 en 
,mars met laauwren kroonde1     ,toen hy
 het recht van vrede en oorlog heeft    
bepaald2     ,dien ,theems en ,seine1 om
 stryd1 een wonderwerk beleeden     ,van
 ,nerland2 dien de ,zweed zig eigende   
als gezant2     ,,de ,,groot ligt hier2 
wyk van dit graf met snelle schreden1   
,die niet door vaderlands- noch         
wysheids-liefde brandt4  ,dit ter neder 
gesteld hebbende kunnen wy tot het      
waardige overschot van onzen ,held      
wederkeeren4  ,zo dra sommige           
heethoofdige ,predikanten vernamen1 dat 
de ingewanden van ,,hugo eene eerlyke   
verblyfplaats genooten1 hebben zy zulks 
hooglyk niet alleen afgekeurd1 maar zig 
ook met kracht daartegen verzet2        
denkelyk ter oorzaake van zyne          

toegeevendheid voor de ,remonstranten1  
of mogelyk geloofden die zonderlinge    
,geloovigen1 die zekerlyk1 in den       
geloove1 gantsche kemels kunnen         
doorslikken1 en te dikwyls zo ryk in    
ligtgeloovigheid1 als arm in            
broederliefde zyn2 mogelyk1 zeggen wy1  
geloofden zy de taal van den laster1 die
 uitstrooide1 dat ,,de ,,groot met      
papistery besmet geweest was2 die       
geestlyke stookebranden wisten dan te   
bewerken1 want hunne invloed is van alle
 tyden af zonderling groot geweest1 dat 
het overschot van dien geleerden man1   
uit zyne rustplaatze weggenomen1 en     
elders in een vreemd oord gebragt is    
geworden3--hoe haatelyk is niet de vuige
 haat1 wanneer zy 't hart van een'      
,godstolk bewoont1 en zig zelfs op het  
levenloos overschot der broederen       
wreekt6  ,deeze gruwelyke en            
allerverachtelykste daad1 werd echter   
niet met toestemming des volks verricht1
 inzonderheid waren de studenten van    
,rostoks ,hooge ,schoole1 over een      

bedryf dat de menschlykheid schande     
aandeed1 zeer gebelgd1 en toonden zulks 
ook in 't openbaar1 want zy zyn1        
kort daarna1 gelykelyk1 met een geheelen
 drom en opgeheven toon1                
toegevloogen1 om op nieuw de uitvaart te
 houden van den grooten man1     en zyn 
overschot weder in zyne oude grafstede  
te brengen2 deeze     studenten1 die    
door eenen rechtmaatigen yver waren     
ontstoken1     dreigden tevens dat zy1  
indien dat eerwaardig pand in het       
toekomende     niet onaangeroerd en     
ongemoeid bleeve1 altemaal terstond hun 
goed     oppakken1 en naar een andere   
studeerplaats vertrekken zouden1 daar   
men de zeergeleerde mannen1 ten minsten 
na hunnen dood1 veilig zou     laaten   
rusten4  ,een geruimen tyd na het       
overlyden van onzen held1 werd by de    
,regeering der stad ,delft beraadslaagd1
 over eene openbaare vereeuwiging van 's
 mans zonderlinge verdiensten2 men was  
van gevoelen hem een standbeeld         
opterichten1 in navolging van die van   

,rotterdam1 welken den grooten ,erasmus 
op die wyze vererd hadden2 dan1 eenigen 
waren meer genegen tot het vervaardigen 
van een prachtigen graftombe1 om dat het
 oude ,delft wel de meeste praalgraven  
bezit2 deeze wisten hunne begeerte      
doortedringen1 en hun voorstel werd tot 
zo verre voordgezet1 dat de ,overheid   
van ,delft1 het volgende besluit nam3   
,de ,heeren ,burgemeesters en           
,regeerders der stad ,delft1 hebben1    
op verzoek van den ,heere1 ,mr4 ,,pieter
 ,,de ,,groot1 ,pensionaris der stad    
,amsteldam1 zo van hem zelven1 als van  
wegen zyne zuster1 vrouwe     ,,cornelia
 ,,de ,,groot1 aan hunne ,achtbaarheden 
gedaan1 na ingenomen     advies en      
bericht van de ,heeren ,kerkmeesteren   
binnen de     voorschrevene stad1       
geconsenteerd en toegestaan1 gelyk hunne
     ,achtbaarheden consenteeren en     
toestaan mits deezen1 dat gemelde ,heer 
,,de ,,groot zal mogen doen oprichten1  
in 't ,choor van de ,nieuwe ,kerk       
alhier1 op de graven daar de ,heer      

,,hugo ,,de ,,groot1 hunlieder vader    
,zal4 ,ged4 begraaven is1 een tombe met 
de ornamenten daartoe     behoorende1   
ter eere en gedachtenisse van hun       
gemelden ,heer vader2     mits dat      
alvorens van de inscriptie daarop te    
doen stellen1     communicatie aan de   
,heeren ,burgemeesteren gegeeven1 en    
derzelver     approbatie daarop erlangd 
zal moeten worden4 ,gedaan by alle de   
,heeren1 #ba ,july #affc4  ,dit besluit1
 hoe billyk1 werd echter niet verder ter
 uitvoer gebragt1 dan dat een ontwerp1  
van het beraamde praalgraf getekend1 en 
in aarde geboetseerd werd1 door den     
vermaarden kunstenaar en beeldhouwer1   
,,rombout ,,verhulst1 door wien1        
naderhand1 ook getekend is1 de tombe    
werkelyk vervaardigd ter gedachtenisse  
van den vermaarden ,zeeheld1 ,,de       
,,ruiter1 met welke tombe het ,choor der
 ,nieuwe ,kerk te ,amsteldam is versierd
 geworden3 op den voorgrond zag men den 
beroemden letterheld1 den grooten       
,,hugo1 levensgrootte nederliggen1      

rustende met zyn' hoofd op een stapel   
boeken1 en houdende een boek in zyn     
rechterhand2 op den achtergrond was een 
voetstal uitgewerkt1 met boeken en      
papieren versierd1 en daarop1 in 't     
midden1 een zon1 ten zinnebeelde1 dat   
gelyk deeze het aardryk met haare       
straalen1 alzo ook ,,de ,,groot1 de     
geleerde wereld met zyne schriften      
verlichtte3 rondsom den voetstal vloogen
 eenige naakte kindertjes1 met boeken1  
rollen papieren1 en lauwerkransen in de 
handen2 in het verschiet1 zag men1 aan  
wederzyde een grafnaald1 en boven den   
voetstal vloog de ,faam1 die 's mans lof
 en geleerdheid1 met twee trompetten1   
uitblies3 op de kroonlyst zag men zyn   
wapen1 en aan iedere zyde van hetzelve  
een opengeslagen boek3 deeze beraamde   
praaltombe gaat in prent uit1 en is den 
,landgenooten eerst medegedeeld1 door   
den ,heer ,,cornelis ,,van ,,alkemade1  
in zyn werk1 ten tytel voerende3        
,inleiding tot het ,ceremoniel en de    
plechtigheden der begravenissen3 op den 

voet der tombe leest men het volgende   
vierregelig versje3      ,de ,phenix van
 zyn vaderland1     ,het ,delfs-orakel1 
't groot verstand1     ,de zon die 't   
aardryk heeft verpligt1     ,was waard  
dit graf van eer gesticht4  ,zynde deeze
 regels op het onderwerp toepasselijk   
gemaakt1 oorspronglyk zyn zy van den    
,heere ,g4 ,,brand1 en gedicht om       
geplaatst te worden1 op de tegenzyde van
 eenen eerepenning waarop onzen held    
afgebeeld is2 alwaar zy dus luiden3     
,de ,fenix van het vaderlandt1     ,het 
,delfs-orakel1 't groot verstandt1      
,het licht dat d'aarde alom bescheen1   
,,de ,,groot1 vertoont zich hier in 't  
kleen4  ,de meergemelde ,dichter ,,duim1
 heeft zyne ,leezers ook een afbeeldzel 
van de gezegde beraamde tombe           
medegedeeld1 maar ,,de ,,groot1 een pen 
in de hand gegeeven1 en 'er bygevoegd1  
de twee gedenkpenningen1 waarvan wy     
daadlyk zullen spreeken1 die hy         
geplaatst heeft1 aan de kroonlyst1 ter  
wederzyde van de geopende boeken2 het   

zelfde bovengenoemd versje van ,,brand  
heeft hy mede op de tombe geschreeven1  
maar met nog eene andere verandering2 by
 zyn ,ed4 luidt het als volgt3      ,de 
,fenix van het vaderlant1     ,het      
,delfs ,orakel1 't groot verstand4      
,het licht dat d'aarde alom bescheen1   
,de groote ,,huig rust hier benen4      
,dezelfde ,dichter heeft eene uitlegging
 der tombe1 in versmaat1 vervaardigd1   
waarvan wy den ,lezer een gedeelte      
zullen mededeelen1 als bevattende eene  
beknopte beschryving van het leven1 van 
onzen onvergelykelyken ,,hugo2 dus luidt
 dezelve3      ,zie hier de tombe van   
den grooten ,,huig ,,de ,,groot1        
,eerst ,advocaat ,fiskaal1 om ,hollands 
heilge wetten     ,en zyn gerechtighen1 
7wie tegenstand hen boodt17     ,te     
schraagen1 en voor 't recht zig in de   
bres te zetten4     ,toen ,raatsman van 
den ,raadt der koopstad ,rotterdam3     
,hy zette zyne borst1 voor onze aloude  
rechten1     ,als eenen koopren muur1   
toen die verwoede vlam1     ,van kerk-  

en staat-twist1 uit kwam barsten1 om te 
slechten     ,den band der eendracht4   
,hy1 met onvermoeide vlyt1     't ,roer 
wendde van de kerk en staat1 naar alle  
boegen2     ,op dat die band niet wierd 
verbroken1 in dien tyd1     ,zocht hy1  
ter wederzyds1 elk een te vergenoegen3  
,om zulks te doen1 was 't wit van hem1  
verdraagzaamheid1     ,hierop hy        
doeldde1 doch party wou 't niet gedogen2
     ,hy wierd1 om deeze drift1 naar    
,loevestein geleid1     ,en levendig1   
als dood1 ontrukt der menschen oogen1   
,tot hy na der d'half jaar verlost      
wierd1 door een kist2     ,hy leefde in 
ballingschap1 na 't vluchten1 all' zyn  
dagen1     ,maar ,zweden1 die 't geweld1
 hom aangedaan1 wel wist1     ,heeft 't 
ampt1 als ,afgezant1 hem gunstig        
opgedraagen4     ,dit heeft hy loffelyk 
bediend2 maar1 door den dood1     ,nu   
eindelyk ontlast van alle de aardsche   
zorgen1     ,rust hier het lichaam van  
den wakkeren ,,de ,,groot1     ,voor    
wien 7wat wetenschap betreft17 niets was

 verborgen4     ,des rust hy met zyn    
hoofd op boeken2 in de hand     ,voert  
hy een veder1 die de vrucht des geestes 
baarde2     ,kenmerken van zyn groot en 
doorgeleerd verstand4     ,in           
d'achtergrond ziet gy den schat1 dien hy
 vergaarde1     ,een gantsche boekzaal1 
waarin hy begraaven lag2     ,dit gaf   
men naderhand voor twaalef duizend      
kroonen1     ,in handen van ,katryn#ab1 
op dat ik1 schreef zy1 mag4     ,myn'   
grooten ,afgezant1 my1 in zyn schrift   
vertoonen     ,in 't midden van dien    
schat1 ziet gy een helder zon1     ,wier
 glans alom verlicht het aardryk1 met   
haar straalen     ,van zynen geest1 die 
in zyn schrift met luister praalen2     
,die schriften vliegen al de wereld door
 en door1     ,in ,englen handen2 en met
 kransen van ,lauwrieren1     ,ontwonden
 ,rollen1 elk een draaft op 't          
letterspoor2     ,gy zietze1 wederzyds  
om deeze zonne zwieren4     ,wat hooger 
blaast de faam1 met twee trompetten1    
uit1     's ,mans lof1 zyn wysheid1 in  

religie1 en staatkunde4     ,zyn wapen  
ziet men op de lyst4 ,een boek ontsluit1
     ,ter wederzyde1 zig1 wyl 't yder   
toegang gunde1     ,om1 nevens ,huig de 
,groot1 de bladren in te zien3 enz4     
,wat betreft de gedenkpenningen1 tot 's 
mans eere geslagen1 en waarvan wy boven 
reeds gewag gemaakt hebben2 beiden      
vertoonden zyn borstbeeld1 doch in      
verschillende standen2 op de tegenzyde  
van den eenen1 zag men een koffer1      
indedaad in alles zeer gelykende naar   
dat welk onder den ,heer ,mr4           
,,klinkhamer berustende is1 en dat wy   
den ,leezer in plaat medegedeeld hebben2
 op het koffer stonden twee kroonen1    
verbeeldende die van ,frankryk en       
,zweeden1 te kennen geevende zyn vlucht 
in 't eerstgemelde ryk1 en zyn          
gezantschap ten dienste van het tweede2 
aan de eene zyde van het koffer         
vertoonde zig een opgaande zon1 en aan  
de andere zyde1 in een flaauw verschiet1
 het ,slot van ,loevestein2 de opgaande 
zon verstrekte      ten zinnebeeld van  

de vernieuwing zyner tydlyke            
gelukzaligheid en     glorie1 als die   
lang verborgen geweest zynde onder de   
duisternis van     veele rampen1        
eindelyk te helder weder doorbrak3  ,de 
,dichter ,,duim1 laat de flaauwe        
vertooning van het ,loevesteinsche slot1
 te kennen geeven1 dat deszelfs vermogen
 door de groote ,,hugo overwonnen is3   
dus zingt hy1 in de bovengenoemde       
,uitlegging3      ,men ziet1 aan de eene
 zyde1 een halve opgaande zon1     ,het 
slot van ,loevestein verflaauwd aan de  
andre zyde1     ,ten teken dat zyn glans
 verryst1 en hy verwon     ,het         
,loevesteinsche slot1 dat hem zyne eer  
benydde4  ,boven aan den rand van deezen
 penning las men de woorden3            
,,melior ,,post ,,aspera ,,fata         
,,resurgo4  ,dat is3      ,ik kom na    
myne rampen weder ten voorschyn3  ,onder
 aan stond3      ,n4 #aehc4 ,o4 #afde4  
,dat is3      ,geboren in 't jaar #aehc1
 en overleden #afde4  ,op den tweeden   
penning1 zag men1 gelyk gezegd is1 mede 

's mans sierlyk borstbeeld1 en daar     
rondsom de volgende woorden3      ,,hugo
 ,,grotius ,,natus ,,mdlxxxiii1 #aj     
,,apr4       ,,obiit1 ,,mdcxlv4 #bh     
,,augus4  ,dat is3      ,hugo de ,groot1
 geboren den #aj ,april #aehc1       ,en
 gestorven den #bh ,augustus #afde4  ,op
 de tegenzyde las men1 onder drie       
bloemtrossen1 en boven twee             
lauwertakken1 het versje van den ,heere 
,,brand1 gelyk wy het ,bladz4 #aec      
opgegeeven hebben4  ,laat ons by dit    
alles nog eenige weinige regels ten     
slotte voegen3--de gewoone spreuk van   
den onstervelyke ,,hugo was2 ,ruit      
,hora1 dat is1 ,het uur snelt voord1    
welke woorden hem altoos de kostlykheid 
van den tyd te binnen bragt3 hy was     
gewoon des morgens ten zes uure         
optestaan3 wanneer hy vermoeid was door 
de studie1 las hy iets vrolyks1 of      
onderhield zig met zyne kinderen3 ,ik   
heb de genade van ,god1 zeide hy1 als ik
 de sleutel uit myn ,comptoir trek1 dat 
ik my van alle ingespannene gedachten   

ontledig3 hy was hartig in 't eeten2    
hoorde gaarne dat men hem tegensprak3   
zynen ,geheimschryver1 den ,heer ,,pels1
 raadde hy1 den bybel te leezen1 zonder 
enige aantekeningen te raadplegen1      
zeggende3 ,komt ,u iets voor1 dat gy    
niet verstaat1 leg daar een vouwtje by1 
en lees voord2 het een zal 't ander     
verklaaren1 en ,god zal u helpen4  ,zyne
 weduwe1 de onvoorbeeldige ,,maria1     
volgde haaren zaligen ,echtgenoot1 op de
 reis naar de eeuwigheid1 den #ai ,april
 des jaars #afec3 haare dochter         
,,cornelia was gehuwd aan den ,heere    
,,joan ,,barton1 ,graaf van ,mombas3    
behalven deeze dochter1 liet onze held  
na1 drie zoonen1 ,,cornelis1 ,,pieter1  
en ,,diederik1 waarvan de oudste en     
jongste ongehuwd gestorven zyn2 de      
middenste1 door wien het beroemde       
geslacht van den grooten ,,hugo         
voordgeplant is1 werd1 na in vreemden   
dienst geweest te zyn1 aangesteld tot   
,pensionaris van ,amsteldam2 vervolgends
 bekleedde hy de hooge waardigheid van  

,afgezant van ,hun ,hoog ,mogende1 by de
 ,noordsche ,kroonen1 en werd daarna    
,pensionaris en ,lid in de ,vroedschap  
van ,rotterdam2 doch hy heeft ook       
eindelyk het lot van zyn' vader         
ondergaan1 en buiten zyn vaderland      
moeten zwerven1 tot dat hy1 na dat de   
tyd de benevelde oogen een weinig       
verklaard had1 wederkeerde1 en zyn      
verblyf nam op een buitenplaats naby    
,haarlem1 alwaar hy zyne dagen sleet1 in
 het opvoeden van zyne kinderen en het  
leezen van goede schryvers3 hy overleed 
in den ouderdom van #gj jaaren4         
,a ,a ,n ,h ,a ,n ,g ,z ,e ,l4   ,indien
 wy ons1 onder het zamenstellen van de  
voorgaande bladen1 hadden willen        
bedienen1 van eenige papieren1 in den   
tegenwoordigen tyd van                  
beklaagenswaardige verdeeldheid ten     
voorschyn gebragt1 zouden wy            
menigvuldige trekken hebben kunnen      
bybrengen1 zo wel die den braaven ,,hugo
 ,,de ,,groot ongunstig zyn1 als anderen
 die van zynen lof gewaagen2 dan1 daar  

wy het grootste gedeelte van die        
geschriften houden voor schandzuilen1   
den lande opgericht1 om dat ze hunne    
geboorte verschuldigd zyn aan eene      
verfoeijelyke partyzucht1 en            
verdervenden geest van nieuwigheden1    
hebben wy dezelven allen ter zyde       
gelegd1 als onwaardige werktuigen in de 
hand van een onpartydigen2 't kan de    
nagedachtenis van ,,de ,,groot niet     
verheerelyken1 dat men zyner            
uitmuntendheid gedenkt1 ten koste van de
 openbaare rust2 maar1 daar de onlusten 
binnen de stad ,rotterdam voorgevallen1 
en de gevolgen van dien1 de achtbaare   
,regeering van ,amsteldam1 onlangs1     
aanleiding gegeeven hebben1 om in den   
lof van onzen ,held uitteweiden1 en     
eenige uitdrukkingen te doen1 welken    
over het geval van dien grooten man1 een
 zeer helder licht verspreiden1 hebben  
wy geoordeeld die lofspraak1 en verdere 
uitdrukkingen1 by onze voorgaande       
beknopte beschryving van 's mans leven  
te moeten voegen2 aangezien dergelyke   

straatsstukken1 schoon niet altoos      
bevattende onwrikbaare grondslagen1     
waarop men mag bouwen1 of               
onwederlegbaare regelen1 waarnaar men   
mag oordeelen1 echter te stellen zyn1   
verre boven de verachtelyke papieren    
waarvan wy boven spraken3--de bedoelde  
lofspraak is vervat in de volgende      
woorden1 te vinden in de ,nadere        
,aantekening van ,amsteldam1 ter        
,staatsvergaderinge van ,holland en     
,west-,frieslaand gedaan1 op eene       
,resolutie van den #bd ,december #aghd1 
concerneerende het onderzoek van het    
voorgevallene te ,rotterdam3      ,en   
dit wel uit denzelven ,,voortreflyken en
 ,,by ,,de ,,natie     ,,hooggeschatten 
,rechtsgeleerden1 ,,hugo ,,de ,,groot1  
op wiens ,leer en     ,gezag de         
,supplianten van zeker ,request1 op den 
#b ,december     laatstleden aan ,hun   
,ed4 ,gr4 ,mog4 gepresenteerd1 ter      
adstructie van     het ,sentiment en    
,advys van bovengemelde ,heeren         
,gedeputeerdens1     zich met zoo veel  

fiducie beroepen hebben4      ,dat men  
ten dien einde vooraf moet remarqueren1 
dat de ,memorie1 by     voorschreve     
,requeste geallegueert1 speciaal was    
ingerigt1 zo als uit     de ,introductie
 klaar te zien is1 tegen de ,hoven van  
,justitie1     dewelke ,,in ,,die       
,,ongelukkige ,,tyden ,,van             
,,scheuringen ,,en ,,verdeeldheden ,,in 
,,kerke ,,en ,,burgerstaat1 zich        
aanmatigden kennis te nemen van         
dispositien en politique orders1 die de 
,steden goedvonden in den     hare te   
stellen tot conservatie van de ,rust en 
,vrede onder hare     ,ingezetenen2 doch
 welken de ,hoven1 door ,mandamenten en 
andere     ,provisien van ,justitie     
illusoir tragtten te maken4      ,dat   
men dus in het oog houdende de          
gelegenheid by welke1 en het            
oogmerk1 waar mede voornoemde ,heer ,,de
 ,,groot dit ,advys1 in den ,jare       
#afag heeft gesteld1 en het zelve in zyn
 geheel met oordeel en     attentie     
nalezende1 ligt bemerken zal1 dat hy    

daar by niets anders     heeft willen   
betogen1 als dat de ,hoven van ,justitie
 zich de klagten     en qustien tusschen
 de ,magistraten der ,steden en         
derzelver     ,ingezetenen over gezegde 
politique ,ordonnantien of ,correctien  
van     die ,magistraten tot maintien   
van de publyke rust1 niet vermogen aan  
te trekken1 en wel voornaamlyk1 dat     
zulks egter by de ,hoven     ondernomen 
wezende1 de ,staten volkomen bevoegd    
waren zoodanige     qustien den ,hove te
 onttrekken en aan zich te evoceren1    
zonder dat     daar door enige          
,privilegien verkort wierden4           
99     99     99     99     99  ,en     
,pag4 #aej sprekende van de ,,defecten  
in de ,personen1 die gecommitteerd waren
 geweest tot zyne ,rechters1 zegt hy3   
dat eerst hier op staat te letten1 dat  
die niet en waren     ordinarisse       
,rechters2 indien de ,staten ,generaal  
het regt van de     ,commissie te geven 
toekwam1 7vervolgt hy7 waarom en hebben 
zy     daartoe niet gecommitteert den   

,hoogen of ,provincialen ,raad van      
,holland8 waarom niet de ,raden van     
,staten1 die ordinaris ,recht doen      
uit den naam van de ,generaliteit8 ,in  
alle vrye ,regering is hatelyk     over 
het bloed1 eer en goed van de           
,ingezetenen1 andere als     ordinarisse
 ,rechters te stellen1 veel meer1 als   
die ,personen1 gelyk     het meerendeel 
van deze1 niet en zyn in dienst van de  
,justitie1     maar politicque          
persoonen4                        99    
99     99     99     99  ,doch zoo men  
nog al zoude willen beweren1 dat hy1 in 
#afai gesmaakt hebbende1 wat het te     
zeggen is van zynen dagelykschen        
,rechter vis factie te werden gevoceert1
 van een ander begrip geweest zy1 dan in
 #afag1 zal men teffens moeten erkennen1
 ,,dat ,,hy ,,het ,,slagtoffer ,,van    
,,zyn ,,eigen ,,systema ,,is ,,geworden2
 en dat ,,de ,,violente ,,en ,,onwettige
 ,,handelwyze ,,omtrent ,,hem ,,en      
,,andere ,,beroemde ,,voorstanders ,,der
 ,,vryheid ,,gehouden1 de hooge waarde  

van de ,privilegien de non evocando1 zoo
 wel hebben leeren kennen1 dat sints    
alle tyd elk ,liefhebber van het        
,vaderland een afgryzen van den naam    
zelfs van gedelegeerde ,rechters als    
aangeboren is2 zoo als men ook sedert   
altoos tegens dergelyke inbreuken en    
violentien1 met de uiterste zorg heeft  
gevigileert1 uitwyzens ,hun ,ed4 ,groot 
,mog4 bekende verklaring van den #ae    
,september #afgg3      dat het binnen   
den ,lande van ,holland en ,west        
,friesland een     indisputabel recht   
is1 dat geene ,ingezetenen anders dan   
voor hunnen     ordinaris en            
daaglykschen ,rechter mogen te recht    
gesteld worden4                         
99     99     99     99     99          
,,bericht ,,voor ,,den ,,binder4        
,de ,plaaten te voegen1 tegenover       
,bladz4 #gj4                            
,,noten4   ,noot #a3 ,en op de          
verovering van ,nymegen1 door ,prins    
,,maurits1 en een ander tot vertroosting
 van zynen vader1 over 't verlies van   

deszelfs vroeg gestorven zoon1 ,,jan    
,,de ,,groot1 welk versje van dezen     
inhoud is3      ,eerwaarde ,vader1 'k   
bid dat ge uw gezucht bepaalt2     ,wyl 
die ,johannes1 wien de dood heeft       
weggehaald1     ,heeft met zyn dood1    
schoon no1 de groote schuld betaald4    
,noot #b3 ,hierop ziet een ,latynsch    
tweeregelig versje1 onder een zeer vroeg
 afbeeldsel van onzen ,held1 gegraveerd 
door ,,jacob ,,de ,,gein3 dus luidt het 
in onze taale3      ,ik1 van myn vyftien
 jaar ter pleitrol opgeschreeven1       
,,huig ,,jansz4 ,,de ,,groot1 word dus  
in plaat verbeeld naar 't leven4   ,noot
 #c3 ,toen weler veel gouds in ,holland 
omging1 was men gewoon de dukaten en    
andere specin te weegen1 om te weeten of
 ze wigtig waren of niet2 ,wanneer nu de
 evenaar wat doorsloeg1 of niet in 't   
midden bleef stil staan1 werd dat leste 
aas een kyfas genoemd1 om dat men       
twistte of het 'er by moest gerekend    
worden of niet--nu wil ,,vondel zeggen1 
dat het ook zo wankel stond met de      

,rechtbank in ,holland1 dat het maar een
 ,kyfas scheelde1 zus of zo stond1 of de
 ,heer ,,hugo ,,de ,,groot zou ook voor 
't zwaard hebben moeten bukken2 voor 't 
zwaard dat nu gestroopt en re was om den
 tweeden slach te geeven4               
,de ,,aantekenaar op ,,vondel',s        
,hekeldichten4   ,noot #d3 ,zie ,bladz4 
#bbe van de ,nieuwe ,uitgaave1 onlangs  
by de ,heeren ,,elwe en ,,langeveld van 
de pers gekomen4   ,noot #e3 ,ibid4     
,noot #f3 ,walcheren1 tweede uitgaaf1   
,bladz4 #bbf4   ,noot #g3 ,anderen      
willen dat die ,vorst zou gezegd hebben3
 ,ik dacht wel datze hem niet           
opgeslooten zouden houden2 want hy was  
wyzer dan alle zyne rechters4   ,noot   
#h3 ,dit geschiedde in 't begin van     
,april1 na dat zyn huisvrouw even te    
vooren ontslagen was2 want den vyfden   
dier maand werd1 by geschrifte1 van     
haaren wege aan de ,staaten ,generaal   
geklaagd1 dat men haar op ,loevestein   
gevangen hield1 en dat zy haare         
natuurlyke vryheid verzocht3 dit verzoek

 overwogen1 en aangemerkt zynde1 dat de 
,soldaaten zelven ,,de ,,groot          
uitgedraagen hadden2 dat gevolglyk by de
 kloekmoedige ,echtgenoote niets        
zonderlings misdreeven was1 werd zy twee
 dagen daar na ontslagen4   ,noot #i3   
,dit betrof ,hoogstdeszelfs erffenis van
 zyne ,moeder1 ,,louisa ,,de ,,coligny1 
wier goederen meestall' in ,frankryk    
lagen4   ,noot #aj3 ,deeze was een ,neef
 van den ,rykskancelier ,,oxenstiern1   
die ,,de ,,groot aan den ,koning        
gepresenteerd had1 en nevens hem in 't  
gevaar was1 vermits de kogels1 op       
naauwlyks twee duimen afstands voorbij  
hunne hoofden vloogen4   ,noot #aa3     
,deeze ,vorstin1 was1 zegt zeker        
historieschryver1 ervaaren in alle      
saeken1 haerer kennisse weerdigh2       
uitsteekende beminde sy geleertheid en  
geleerden1 en ook ,,de ,,groot selven2  
met een doordringhendt oordeel wist sy  
syne uitgegeevene schriften te          
schatten--op eene andere plaats         
beschryft hy deeze ,vorstinne1 als1 nogh

 onweetende in de verscheyde            
,landtschappen des aerdtboodems1 nogh in
 de verschillende seeden der menschen4  
,noot #ab3 ,mevrouw ,,de ,,groot1 heeft1
 op verzoek van de ,zweedsche           
,vorstinne1 7,zie ,bladz4 #acc71 de     
nagelaatene schriften van haaren        
overledenen man1 voor #bdjjj ,guldens1  
aan haare ,majesteit overgedaan4