,de aardbeving van ,san ,francisco4     
,door ,prof4 ,dr4 ,hugo de ,vries4      
,als men met een ferryboot van ,berkeley
 naar ,san ,francisco gaat1 heeft men   
een overzicht over de geweldige runen   
der hoofdstad4 ,de aardbeving heeft     
rechtstreeks niet zulk een groote schade
 veroorzaakt1 maar zij deed den brand   
ontstaan die nagenoeg de geheele stad in
 de asch gelegd heeft4 ,zij brak de     
pijpen der waterleiding en maakte       
daardoor het blusschen onmogelijk4 ,vr  
zich ziet men het waterfront der stad en
 het lage gedeelte1 daarachter stijgt de
 stad tegen de heuvelen omhoog4 ,zoowel 
de woningen der rijken als die der armen
 zijn door den brand verwoest4 ,nobb    
,hill is evenzeer vernietigd als        
,china-town4 ,rondom ,marketstreet1 en  
tusschen deze hoofdader en het          
waterfront langs de golf is alles       
vergaan4 ,op de hoofdlijnen rijden de   
trams nu weder1 nadat het puin van de   
straten verwijderd is4 ,rijdende van de 
ferries naar het station in             

,townsendstreet1 heeft men een overzicht
 van de volkomen vernietiging4 ,alle    
hout1 alle balken zijn geheel verbrand1 
verkoolde overblijfselen ziet men zoo   
goed als niet4 ,de ijzeren balken1 zelfs
 de allerdikste zijn door de hitte      
omlaag gezakt en gekromd1 gewrongen in  
alle denkbare richtingen4  ,de groote   
schade is door den brand aangericht2 de 
rechtstreeksche schade der aardbeving is
 in vergelijking klein4 ,zij beperkt    
zich tot de slecht gebouwde huizen en   
tot de wijken die op weeken grond       
stonden4 ,wat op vasten bodem stond en  
goed gebouwd was1 weerstond aan het     
geweldige schudden4 ,met name die       
gebouwen1 die uit een stalen geraamte   
zijn opgetrokken1 hielden de schokken   
uit4 ,waren de muren in de mazen van het
 geraamte los gebouwd1 zoo werden zij   
verscheurd en uitgeworpen1 en ziet men  
nu het naakte geraamte4 ,waren zij      
echter stevig gecementeerd1 zoo bleven  
zij ongedeerd4  ,zoo bleef die          
reuzenzuil op den hoek van ,marketstreet

 en van de derde straat1 die naar het   
station van den ,southern ,pacific      
leidt1 tijdens de aardbeving ongedeerd4 
,het is het zoogenaamde ,call-gebouw1   
waarin het voornaamste dagblad1 de ,san 
,francisco ,call1 gedrukt wordt4 ,het   
werd eerst later door den brand         
aangetast1 die in den koker van de lift 
een weg vond1 om in korten tijd alle    
verdiepingen te bereiken4  ,het is      
echter mijn voornemen niet1 hier een    
overzicht van die ramp te geven4        
,daaromtrent is genoeg bekend geworden4 
,maar deze aardbeving is in ,californi  
terstond aangevat als een bron van      
studie1 eensdeels over de oorzaken van  
het verschijnsel zelf1 en anderdeels    
over de omstandigheden die de materieele
 schade veroorzaakt hebben4 ,deze waren 
overal dezelfde1 n4l4 slechte bouw en   
weeke grond4 ,de ,universiteit van      
,berkeley rust op rotsgrond en is goed  
gebouwd2 zij heeft betrekkelijk niet    
geleden4 ,de gebouwen dierzelfde        
,universiteit1 die door de medische en  

aanverwante vakken gebruikt worden staan
 ten zuiden van het ,golden ,gate op de 
helling der rotsachtige heuvelen en     
bleven gespaard4 ,westelijk van         
,marketstreet1 op het heuvelachtige     
gedeelte1 was alles na de aardbeving en 
vr den brand zoo goed als onbeschadigd4 
,maar het lage gedeelte der stad1 dat   
deels op gewonen kleigrond en deels op  
aangeplempten grond staat1 werd het     
hevigst geteisterd4 ,huizen van gebakken
 steen leden het meest1 vooral als de   
muren dun waren of waar1 uit zuinigheid1
 slechte metselkalk gebruikt was4 ,hoe  
vaster de grond1 hoe zwaarder de        
fondamenten en hoe meer het gebouw n    
massieve steenklomp vormde1 des te      
minder schade leed het4 ,daartegenover  
staan de houten woonhuizen1 die hier de 
groote menigte der gebouwen buiten het  
binnengedeelte vormen4 ,zij mogen       
gekraakt hebben1 maar zijn niet         
gebroken4 ,hun steenen schoorsteen en   
zijn afgeworpen1 en als het dak niet    
stevig genoeg was1 vielen zij daar      

doorheen4 ,het pleisterwerk hunner muren
 is overal gescheurd1 maar de huizen    
zelf zijn geen oogenblik onbewoonbaar   
geweest4  ,de oorzaak der aardbeving is 
in dit geval aan de oppervlakte der     
aarde op verschillende punten zichtbaar1
 iets wat betrekkelijk zelden voorkomt4 
,het gevolg daarvan is de mogelijkheid  
van een ingaande en nauwkeurige studie4 
,terstond hebben de geologen deze taak  
in handen genomen1 en reeds den #ba;en  
,april werd door de regeering van       
,californi een commissie benoemd1 om    
zooveel mogelijk alle gegevens te       
verzamelen en te verwerken4 ,de         
hoogleeraar in de geologie1 ,prof4      
,lawson1 is voorzitter dier ,commissie4 
,de zichtbare oorzaak der aardbeving is 
een groote scheur1 die over een groot   
deel van ,californi en dicht langs de   
kust loopt4 ,deze scheur is in den nacht
 van den #ah;en ,april plotseling       
ontstaan als een gevolg van opgehoopte  
spanningen1 en de twee zijden van de    
scheur zijn daarbij langs elkander      

gegleden4 ,de verschuiving bedraagt     
omstreeks #f meter1 wat klaarblijkelijk 
voldoende is om den geheelen bodem over 
een groot deel van den staat te doen    
trillen en beven4  ,het spreekt van     
zelf1 dat ik er groot belang in stelde1 
deze scheur door eigen aanschouwing te  
leeren kennen4 ,natuurlijk moest ik mij 
tot een klein gedeelte beperken1 want de
 scheur is bijna #djj mijlen lang4 ,ook 
zijn niet alle gedeelten even duidelijk 
of even toegankelijk4 ,de assistent van 
,prof4 ,lawson1 de heer ,h4,o4 ,wood1   
had de vriendelijkheid mij en ,prof4    
,osterhout1 den botanicus1 op een zijner
 tochten mede te nemen4 ,hij moest een  
aantal photographische opnamen voor de  
,staats-,commissie maken en daartoe een 
tocht langs het noordelijkste gedeelte  
der scheur maken4 ,wij wandelden daar   
langs1 over een afstand van ruim een uur
 gaans en bezochten daarbij alle punten 
waar de werking duidelijk was4  ,deze   
streek ligt ten noorden van ,san        
,francisco1 op het schiereiland dat de  

golf aan de noordwestelijke zijde       
begrensd4 ,men vaart van de stad met de 
ferry naar ,sausalito over1 en van hier 
voert de trein eerst in noordelijke     
richting1 om weldra naar het westen om  
te buigen en dan de kust te naderen4    
,door twee lange tunnels voert de       
spoorweg onder de heuvelenreeks van ,san
 ,rafael naar het dal waarin de scheur  
ligt4 ,als men de kaart van ,californi  
wil raadplegen1 zal men hier een lang en
 smal schiereiland vinden1 waarvan de   
noordelijke top ,tomales en de          
zuidelijke ,bolinas heet4 ,het is een   
hooge en steile heuvelenreeks4 ,van het 
vaste land is het1 om het zoo uit te    
drukken1 door een even lange en even    
smalle laagte gescheiden4 ,van deze     
laagte ligt de noordelijke helft onder  
water en vormt de ,tomalesbaai2 dan     
volgt een dal1 en aan het zuidelijke    
uiteinde weer een baai1 de ,bolinas     
,lagoon4 ,in het dal ligt het station   
,point ,reyes1 waar wij afstapten1 en   
het dorpje ,olema1 dat het eindpunt van 

onzen tocht vormde4  ,dit dal is sedert 
vroegere geologische tijden de zetel van
 een stelsel van scheuren in de         
aardkorst geweest4 ,in het dal en langs 
de beide baaien kan men de gevolgen van 
die scheuren zien1 in verschuivingen der
 aardlagen4 ,zij lagen vooral langs den 
westelijken kant1 dus langs de          
heuvelreeks van het schiereiland1 en dit
 ziet men duidelijk aan de steile       
hellingen dier heuvels1 vergeleken met  
de glooiende kanten aan de oostzijde4   
,de steile hellingen zijn bedekt met    
bosch1 afgewisseld met naakte           
rotswanden1 maar aan de oostzijde gaan  
de grasvelden tot hoog op de heuvels4   
,die barsten gingen meestal gepaard met 
verschuivingen in verticale richting1   
zoodat de laag eenerzijds hooger kwam te
 liggen dan aan de andere zijde4 ,bij de
 aardbeving van #ah ,april vond echter  
zoo goed als geen verticale1 maar alleen
 een horizontale verschuiving plaats4   
,men neemt aan1 dat elk dier barsten en 
verschuivingen met een aardbeving       

gepaard is gegaan4 ,de scheur van #ah   
,april behoort klaarblijkelijk tot      
ditzelfde stelsel2 zij vormt een deel   
van de verschijnselen die het oprijzen  
van de kust van ,californi begeleiden4  
,men neemt aan1 dat zij tot de zeer     
groote aardbevingen behoort1 en dat     
verreweg de meeste1 die hier hebben     
plaats gevonden1 veel kleiner zijn      
geweest4  ,het bedoelde dal is een      
rechte lijn1 die van het ,n4,w4 naar het
 ,z4,o4 loopt4 ,als men deze lijn op de 
kaart verlengt1 ligt haar noordelijke   
verlenging geheel in zee1 vlak langs de 
kust gaande tot dicht bij ,point ,arena 
in ,mendocine ,county1 waar zij over    
land achter dit voorgebergte omgaat4 ,de
 zuidelijke verlenging gaat eveneens    
eerst door zee1 en loopt zoo voorbij    
,san ,francisco tot ,mussel ,rock1 acht 
mijlen ten zuiden van het ,cliffhouse4  
,van daar gaat de lijn1 altijd in rechte
 richting1 allengs het land in4 ,hier   
vindt zij weer een lange rechte vallei1 
in welke zij bij ,chittenden1 even ten  

noorden van ,pajaro 7lees ,pharo7 de    
spoorweglijn kruist4 ,dit punt ligt     
tusschen ,san ,jos en ,santa ,cruz4 ,in 
de zelfde richting doorgaande loopt zij 
door ,monterey ,county tot in ,ventura  
,county bij ,mount ,pinos4 ,deze lijn1  
van ,point ,arena tot ,mount ,pinos is  
#cge mijlen lang4 ,over haar geheele    
lengte1 zoover zij niet onder zee1 of in
 moerassen of meren ligt1 kan men de    
scheur vervolgen4 ,overal vertoont zij  
zich op de zelfde wijze en met de zelfde
 bijverschijnselen1 en overal is de     
oostelijke rand naar het zuiden en de   
westelijke naar het noorden verschoven4 
,de mate der verschuiving is            
waarschijnlijk overal in beginsel       
dezelfde2 maar wat men daarvan te zien  
krijgt hangt natuurlijk van de soort van
 grond aan de oppervlakte af4 ,het      
gevolg daarvan is1 dat men wel meestal  
verschuivingen van omstreeks zes meter  
gemeten1 maar hier en daar ook kleinere 
waarden gevonden heeft4  ,het is uiterst
 merkwaardig dat die lijn1 over bijna   

#djj mijlen1 een zoo zuiver rechte      
richting volgt4 ,overal ligt zij in een 
streek1 waarin de structuur der rotsen  
een geheel systeem van barsten uit      
oudere en jongere tijden aanwijst1 die  
telkens met verschuivingen gepaard      
gegaan zijn4 ,of de lijn misschien veel 
langer is1 weet men voorshands nog niet4
 ,naar het ,noorden ligt hare verlenging
 geheel in zee1 en zal het dus wel niet 
mogelijk zijn haar te bestudeeren4 ,aan 
het zuidelijke uiteinde zijn de gegevens
 nog onvoldoende4 ,zeker is het1 dat de 
barst daar niet ophoudt maar zich veel  
verder uitstrekt4 ,echter niet zuiver in
 het verlengde der oorspronkelijke      
richting1 maar f met een ombuiging      
landwaarts in1 f met een systeem van    
parallele1 landwaarts in gelegen        
barsten4  ,hoe oud dit systeem van      
barsten is1 weet men niet juist4 ,zeker 
is het dat het zich over een groot      
gedeelte der quaternaire periode        
uitstrekt1 dus waarschijnlijk in zijn   
geheel jonger is dan de groep van       

barsten in de heuvels achter ,berkeley4 
,hoe groot bij elke beweging der        
aardschors de verschuiving was1 is      
eveneens moeilijk na te gaan1 daar men  
in elke barst slechts de som van alle   
verplaatsingen meten kan4               
,waarschijnlijk gaf elke plotselinge    
verplaatsing een aardbeving1 waarvan de 
intensiteit overeenkwam met de grootte  
der verschuiving4  ,om zich een         
denkbeeld van de oorzaken van zulk een  
scheur en dus van een aardbeving te     
maken1 kan men uitgaan van de volgende  
beschouwingen4 ,in de eerste plaats is  
deze aardbeving ten minste geen gevolg  
van een vulcanische werking en hangt zij
 met geen uitbarsting van eenigen       
vulcaan samen4 ,verder weet men dat de  
aarde voortdurend afkoelt en daarbij    
inkrimpt4 ,de schors is echter al koud  
genoeg2 zij ontvangt van het inwendige  
ongeveer evenveel warmte als zij naar   
buiten afgeeft en krimpt dus niet       
geleidelijk met het inwendige in4 ,het  
gevolg moet zijn1 dat zij rimpels en    

plooien krijgt1 evenals de schil van een
 appel die langzaam indroogt4 ,de       
rimpels zijn de hoofdlijnen der         
gebergten4 ,maar de aardkorst is hard en
 bros1 en niet zoo taai als een         
appelschil4 ,het rimpelen zal dus       
gepaard gaan met barsten1 die in        
hoofdzaak evenwijdig met de rimpels en  
op of langs deze zullen loopen4 ,zulke  
systemen van barsten vindt men in       
,californi langs alle voorname          
bergruggen1 en een blik op de kaart     
toont aan1 dat zij in groote trekken    
evenwijdig met de kust loopen4 ,de      
opheffing der kust1 die in de jongste   
geologische tijden omstreeks #ajjj voet 
bedragen heeft1 is een van die          
verschijnselen van rimpeling4  ,moge nu 
ook het inwendige der aarde zeer        
geleidelijk afkoelen1 de harde schors   
volgt haar inkrimpen slechts met        
schokken en stooten4 ,die schokken zijn 
de aardbevingen4 ,tusschen elke twee    
schokken volgt de schors niet1 of niet  
voldoende en ontstaat er dus een        

spanning1 die allengs toeneemt4         
,eindelijk wordt die spanning te groot1 
de rotsmassa's kunnen niet langer       
weerstand bieden en breken4 ,een        
verschuiving is het gevolg1 en een      
opheffing of ten minste zeer            
aanzienlijke vermindering der spanning4 
,in de volgende periode neemt deze nu   
weer langzamerhand toe1 maar het is     
duidelijk1 dat de gescheurde grond niet 
meer een even grooten weerstand kan     
bieden als de ongescheurde4 ,m4a4w41    
veel vroeger en bij een veel kleiner    
spanning zal de oude barst weer         
openscheuren en de spanning vereffenen4 
,zoo worden de barsten allengs grooter  
en kunnen de verschuivingen1 die telkens
 slechts enkele meters bedragen1 in den 
loop der eeuwen tot honderden van meters
 aangroeien4  ,deze geheele beschouwing 
leidt ons tot de voorstelling1 dat de   
barsten door de volle diepte van de     
vaste aardkorst heengaan4 ,dit punt kan 
men niet rechtstreeks nagaan en wat men 
van de barst ziet is precies het        

tegendeel4 ,deze is maar een meter diep1
 meest minder1 zelden een weinig meer4  
,op verschillende plaatsen heb ik in de 
barst gestaan1 maar overal was zij      
ondiep4 ,dit komt natuurlijk van het    
invallen van den grond4 ,nergens loopt  
de barst door zuivere naakte rotsen1    
overal is de bovengrond verweerd en     
kleiachtig1 meer of minder hard4 ,die   
klei zakt in en vult de barst1 zoodat   
men nergens in de diepte kan zien4 ,toch
 moet men aannemen1 dat de barst ten    
minste een aantal mijlen diep is1 en het
 feit dat ,santa ,rosa1 ,san ,francisco 
en ,san ,jos1 die vele mijlen ten oosten
 van de hoofdbarst liggen1 verwoest     
zijn1 bewijst natuurlijk dat de barst   
niet eenvoudig een oppervlakkig         
verschijnsel kan zijn4  ,onze tocht ging
 van ,point ,reyes langs den harden     
rijweg in de richting van ,inverness1   
dat op het schiereiland ligt4 ,de weg   
gaat dus dwars door het barsten-dal4    
,dit dal is laag en gedeeltelijk        
moerassig1 terwijl in het breede moeras 

hier en daar1 in overlangsche richting1 
lage glooiende1 met gras begroeide      
heuvels loopen4 ,van het moeras loopt   
een beek naar ,tomalesbaai en een andere
 naar ,bolinas-,lagoon4 ,onze weg ging  
over de eerst genoemde beek1 en een eind
 verder1 in het moeras1 over een zijtak 
van deze4 ,hier konden wij het          
verschijnsel der verschuiving voor het  
eerst waarnemen4 ,de weg had vroeger in 
een lange rechte lijn1 in de richting   
van ,olema naar ,inverness1 schuin door 
het moeras geloopen4 ,er was natuurlijk 
geen reden om haar te doen afwijken1 en 
de rechte richting is de kortste en dus 
de goedkoopste4 ,waar de barstlijn haar 
kruiste1 was de grond uiteengereten en  
de twee einden waren van elkander       
geschoven4 ,de eene helft lag niet meer 
in het verlengde der andere1 maar daar  
naast1 evenwijdig met dit verlengde4 ,op
 eenigen afstand der scheur staande     
zagen wij dit zeer duidelijk4 ,het was  
drie maanden geleden gebeurd1 en de weg 
was dus hersteld4 ,een klein1 ,s-vormig 

gebogen stuk verbond de beide deelen4   
,dat dit nieuw was1 was gemakkelijk te  
zien1 en aan de grasbermen aan de       
buitenzijde van den weg konden wij nog  
duidelijk waarnemen1 dat die vroeger    
niet gebogen geweest waren maar recht   
doorgeloopen hadden4 ,wij maten de      
verschuiving en bevonden dat deze zes   
meter bedroeg4 ,links van den weg was   
het moeras deels drassig1 deels blank   
water en begroeid met lischdodden1      
biezen1 schermbloemigen 7,berula71 gras 
en andere planten1 zoodat hier niets van
 de scheur te zien was4 ,rechts van den 
weg liep de beek op een afstand van     
omstreeks #bj meter1 en over dezen      
afstand1 die door een bank van harde    
klei ingenomen was1 konden wij overal de
 scheuren zien4 ,de oever zelf was      
gebroken en verschoven in denzelfden zin
 als de weg1 waarmee hij evenwijdig lag1
 en onze meting gaf dus natuurlijk ook  
hetzelfde bedrag4 ,op den hoogen en     
steilen oever had een hek gestaan1 uit  
houten palen en ijzerdraad gevormd4     

,westelijk van de scheur stond het nog  
ongedeerd1 oostelijk waren de palen uit 
den grond getrokken en lag het hek in   
brokken op den grond4 ,wij vonden in dit
 gedeelte van den oever talrijke        
secundaire scheuren1 meest een of twee  
voet breed1 eenige meters lang en een   
halve meter diep4 ,zij liepen natuurlijk
 in allerlei richtingen1 die afhingen   
van de hardheid der kleilaag4 ,waar die 
door een groep biezen vast ineen zat1   
bogen de scheuren uit4 ,maar meestal was
 het dor gras1 met smalbladige weegbre  
en andere gewone1 betrekkelijk zwakke   
planten1 wier wortels geen weerstand    
konden bieden4 ,de hoofdrichting van    
deze kleine scheuren1 die omstreeks #bj 
in aantal waren1 liep schuin op de      
richting van de hoofdbarst4 ,de scheuren
 waren soms zoo wijd1 dat ik er         
gemakkelijk in kon afdalen1 en toonden  
soms een omlaagzakking van de eene      
zijde1 die n of twee voet bedroeg4  ,hoe
 de weg precies gescheurd was1 konden   
wij natuurlijk niet meer zien4 ,maar een

 der leden van de aardbevings-commissie 
had het punt bezocht enkele dagen na den
 #ah;en ,april en vr de reparatie1 en   
toen den toestand gephotografeerd4 ,er  
waren tusschen de beide uiteinden van   
den weg drie groote scheuren geweest1 op
 een onderlingen afstand van omstreeks  
een meter1 zoodat een stuk weg van ruim 
twee meter lengte tusschen de beide     
buitenste scheuren verschoven en        
verbrokkeld was4 ,maar deze beiden      
gingen scherp langs de nog rechte       
uiteinden van den weg4  ,dit            
verschijnsel1 dat de barst aan de       
oppervlakte niet noodzakelijkerwijze    
enkelvoudig is1 maar uit twee of meer   
evenwijdige barsten kon bestaan1 vonden 
wij op onze verdere wandeling overal    
terug4 ,soms liggen de barsten zoo dicht
 bij elkaar als hier1 zelden dichter2   
nog zeldzamer is het slechts n enkele   
lijn4 ,meestal gaan zij verder uiteen1  
soms tot ruim #cj meter4 ,de grond er   
tusschen is dan natuurlijk als het ware 
stuk gewreven tusschen de beide zich    

verschuivende kanten1 en vol van        
secundaire barsten en andere            
begeleidende verschijnselen4 ,men moet  
zich dan voorstellen dat ver in de      
diepte de hoofdscheur enkelvoudig is1 en
 zoo blijft1 voor zooverre zij door     
rotsachtig gesteente gaat1 maar dat zij 
in de kleilaag daarboven zich verdeelen 
kan1 onder den invloed van den          
plaatselijk wisselenden samenhang van   
dien verweerden grond4 ,men zou het ook 
zoo kunnen opvatten1 dat de kleigrond   
eigenlijk slechts passief gescheurd     
wordt en dus barst waar hij meegeeft1   
maar verbrokkelt waar hij te taai is4   
,wij gingen links van den weg1 dus in   
zuidelijke richting door het moeras naar
 een lagen heuvelrug1 waarin de scheuren
 duidelijk te zien waren4 ,die rug loopt
 ongeveer evenwijdig aan de             
hoofdrichting der vallei4 ,op zijn      
westelijke helling lag de scheur1 die   
hier geregeld uit een systeem van       
scheuren bestond waarvan de beide       
buitensten nu eens wat verder1 dan weer 

wat minder ver uiteenlagen4 ,alles lag  
op de westelijke helling1 en bijna      
overal gingen dus de scheuren met       
secundaire verzakkingen naar het moeras 
toe gepaard4 ,denkt men zich dat de     
schok werkt als een tijdelijke opheffing
 van het verband der oppervlakkige lagen
 met hun ondergrond1 dan begrijpt men   
gemakkelijk1 dat dit een afglijden van  
de glooiing ten gevolge kon hebben4 ,de 
grootte van die afglijding hing dan weer
 van de plaatselijke stevigheid der     
kleilaag en dus voor een goed deel van  
de doorgroeiing daarvan met             
plantenwortels af4  ,als men van uit het
 moeras naar de helling keek1 zag men de
 barsten als lange donkere lijnen langs 
den bergrug loopen4 ,maar het moeras    
was1 zooals alle ,amerikaansche plassen1
 vol muggen die ons voortdurend beten1  
en wij gingen dus liever op den         
heuvelrug4 ,de barsten waren hier       
talrijk1 meest evenwijdig1 maar         
daartusschen schuinloopende1 als een    
gevolg van de wrijving der beide        

hoofdkanten4 ,nu eens was de onderkant  
eenvoudig omlaag gezakt1 en dus een     
terras gevormd4 ,dan weer was de barst  
een of meer voeten breed geworden1      
zoodat men er in kon loopen4 ,de dikke  
wortels der struik-lupinen en de        
tallooze wortelstokken van het          
adelaarsvaren hingen los in den         
gebarsten grond4 ,soms was de wortelstok
 uitgetrokken1 liep schuin over de      
barst1 maar was nog aan beide zijden in 
den grond bevestigd4 ,meestal waren zij 
echter afgescheurd4 ,soms lagen twee    
hoofdscheuren op korten afstand en was  
de grond er tusschen door kleine schuine
 barsten in schollen verdeeld die dan   
omgedraaid en verschoven waren en met   
hun westelijke punt over het gras naast 
de barst gedrukt waren4 ,men kon dan den
 aard der beweging duidelijk zien4 ,het 
was alsof er kleine aardschollen        
tusschen twee groote handen gewreven en 
geperst en ten slotte naar buiten       
gedrukt waren4 ,die overgeschoven       
uiteinden waren hier en daar afgebroken 

en meters ver over het gras1            
weggeworpen1 aanduidende de kracht      
waarmede dat alles gebeurd moet zijn4   
,ook de plantengroei toonde soms        
duidelijk de werking aan4 ,de grond was 
meest begroeid met gras1 dat nu dor was1
 en daartusschen weegbreen1             
herfst-paardebloemen en ander gewas1 dat
 geen weerstand geboden had en dus ook  
geen aanwijzing gaf4 ,de wortelstokken  
van het adelaarsvaren waren te talrijk1 
wij konden tenminste nergens vinden     
welke uiteinden links en rechts van de  
scheur bijeen behoorden4 ,maar een      
groepje bloembiezen1 als onze ,juncus   
conglomeratus1 gaf ons de gewenschte    
inlichting4 ,het was een ronde pol      
geweest van een halven meter in         
doorsnede4 ,rondom waren de stengels    
groen en kleiner1 naar het midden toe   
langer1 dichter gedrongen en met veel   
doode er tusschen4 ,daardoor was het    
gemakkelijk1 binnen en buitenzijde te   
herkennen4 ,die pol stond precies op de 
westelijke hoofdscheur en was midden    

doorgescheurd4 ,de eene helft stond nog 
op haar plaats1 de andere1 oostelijke1  
was bijna drie meter in zuidelijke      
richting verschoven1 en daar in de gleuf
 gevallen4 ,zij hing er nog halverwege  
in1 want de gleuf was hier vrij breed en
 diep1 en de westelijke helft stond dan 
ook op den rand van een afgrondje van   
een meter diepte4 ,zulke verschijnselen 
zagen wij hier en daar4 ,zij duiden     
natuurlijk niet de geheele verschuiving 
aan1 omdat de andere hoofdbarst vrij ver
 weg gelegen is1 maar gaven ten eerste  
zuiver de richting der verplaatsing1 en 
dan ten minste ook een deel van de      
grootte daarvan aan4  ,iets verderop    
gingen de barsten over een deel van den 
bergrug waar een klein beekje den grond 
uitgegraven had en de omgeving vochtig  
hield4 ,zulke plekken zijn hier overal  
met groen chaparral en hoogere heesters1
 soms met boomen begroeid4 ,dwars door  
dit boschje gingen de barsten1 maar de  
grond was nat1 en bijna alles was dus al
 bij gezakt4 ,toch kon men de           

barstlijnen duidelijk zien1 maar van    
gebroken of verscheurde boomwortels     
zagen wij niets4 ,langs de barsten waren
 de struiken echter langs elkander      
geschoven4 ,meestal had dat geen        
zichtbaar gevolg nagelaten1 maar op eene
 plaats vond ik een ,baccharis-heester1 
dus een der meest gewone soorten van het
 chaparral1 die vlak aan de barst stond 
en zijn takken wijd en zijd1 in alle    
richtingen en dus ook ver over de barst 
heen gezonden had4 ,die heester stond op
 den oostelijken rand1 en op den        
westelijken stond een kleine live-oak1  
ook met een dikken1 stevigen1           
rechtopgaanden stam4 ,tegen dien stam   
waren de takken1 die over de barst      
hingen1 aangeschoven2 en daar de beide  
heesters een klein eindje voorbij       
elkander bewogen waren1 waren die takken
 daar achterom gebogen1 wat nog zeer    
duidelijk te zien was4  ,nog iets verder
 ging dezelfde barst midden door een    
elzenboschje waarvan de grond dicht met 
thimble-berries 7platte wilde1 een      

weinig zure maar zeer lekkere           
frambozen71 bramen en ander groen       
struikgewas dicht begroeid was4 ,de     
barst had klaarblijkelijk met den bodem 
alle wortels op haar loop doorgescheurd1
 en de onderhelft van het boschje was   
naar beneden gezakt1 zoodat een ruim pad
 van meer dan een meter breedte ontstaan
 was4 ,aan de bergzijde van dit pad was 
er weinig veranderd1 maar aan de        
moeraszijde waren al de elzen gestorven4
 ,het waren een half dozijn hooge en    
vrij dikke stammen4 ,de elzenproppen van
 het vorige jaar en hier en daar een    
groene1 nog levende tak bewezen1 dat het
 sterven pas kort geleden was1 en er kon
 geen twijfel zijn dat het een gevolg   
van het afschuiven van den grond en het 
verscheuren der wortels was4 ,de enkele 
groene takken correspondeerden          
waarschijnlijk met zijdelings gerichte  
en daardoor minder zwaar beschadigde    
wortels4  ,wij daalden nu van de helling
 omlaag en kwamen op den rijweg4 ,de    
barst liep ongeveer evenwijdig aan deze1

 en eerst zagen wij de hoofdbarst aan   
onze linkerhand1 later rechts en daarna 
weer links4 ,klaarblijkelijk waren er   
tal van kleinere barsten schuin door den
 weg gevormd geweest1 maar later weer   
gerepareerd4 ,hier en daar was de weg   
ook duidelijk ineen gedrukt en          
opgeheven4 ,beiderzijds groeide nu      
heestergewas1 meest live-oaks en        
bay-laurels1 met langnavelige           
hazelnooten1 thimble-berries1 roosjes   
7,rosa gymnocarpa71 ,cascara 7,rhamnus  
californicus71 veel smalbladige wilgen  
en allerlei andere soorten1 vaak        
overgroeid en ineengeslingerd door      
,lathyrussen en heggeranken             
7,echinocystis74 ,rechts van den weg was
 de scheur dubbel1 en de grond er       
tusschen schuin gedrukt4 ,op die        
schollen vonden wij enkele kleine       
heesters1 die door de beweging geheel of
 ten deele ontworteld waren1 doch nog   
met hun hoofd wortels in de schol       
stonden als vroeger4 ,een looistof-eik1 
7,quercus densiflora7 was op deze wijze 

geheel gedood1 terwijl al de bladeren   
nog dor aan de takken zaten en een      
bay-laurel 7,umbellularia californica7  
was half dood met dorre bladeren en     
groene takjes4 ,overal toonde de        
plantengroei min of meer duidelijk hoe  
de scheuren ontstaan waren2 maar ik mag 
natuurlijk niet meer voorbeelden        
aanhalen4  ,onze weg voerde ons1 korten 
tijd voordat wij ,olema bereikten1 langs
 de boerderij of ranch van den heer     
,skinner4 ,de barst was midden door de  
plaats1 vlak vr de beide huizen en onder
 de schuur door gegaan4 ,het was hier   
maar n enkelvoudige barst1 met een      
onderlinge verschuiving der beide randen
 van omstreeks zes meter4 ,allerlei in  
het oog loopende en zeer leerzame       
verschijnselen hebben dit punt tot het  
belangrijkste van de geheele1 bijna #djj
 mijlen lange barst gemaakt4 ,het       
belangrijkste was de schuur4 ,deze is   
een groot1 langwerpig vierkant houten   
gebouw1 opgetrokken op een fondament1   
dat onder de beide muren aan de         

uiteinden goed en stevig gemaakt is1    
maar langs de lange zijden slechts uit  
enkele palen in den grond bestond4 ,de  
barst ging z onder die schuur door1 dat 
zij een hoek daarvan afsneed4 ,deze hoek
 brak echter niet van het gebouw los1   
maar bleef daaraan vastzitten1 werd     
echter van zijn fondament afgeschoven4  
,de beschadigingen van dit gedeelte     
waren voor den eigenaar meer van belang 
dan voor ons4 ,maar wat ons trof was het
 stuk fondament van de achterzijde4 ,het
 lag onbeschadigd in den grond1 van den 
hoek van het vroegere gebouw tot aan de 
scheur1 met een lengte van #h  #aj      
,meter4 ,het was een rechte lijn1       
ongebogen4 ,het was juist #ae4f voet    
onder het huis weggeschoven1 en de      
afstand kon zeer precies gemeten worden4
 ,de scheur rondom was weer aangevuld1  
maar de hoek der schuur hing nog ten    
deele in de lucht1 en men was tijdens   
ons bezoek juist bezig die van een nieuw
 fondament te voorzien4 ,het oude liet  
men onveranderd1 als een aandenken aan  

de ramp en als een gemakkelijke         
aanwijzing van haren aard en hare       
grootte4 ,achter de schuur had een      
breede rijweg geloopen en het hek       
daarlangs was ook gebroken op de scheur1
 terwijl de eene zijde eveneens #ae4f   
voet naar het zuiden verschoven was4    
,verderop stond een dwarshek1 dat door  
de barst in evenwijdige richting        
getroffen was en alle sporen der        
daardoor ontstane verwoesting toonde4   
,wat de bewoners bizonder getroffen had1
 was de waterleidingspijp1 die van uit  
een reservoir op den heuvel achter den  
stal leidde en door de scheur uiteen    
getrokken was4 ,een stuk pijp van ruim  
#ae voet had men moeten inlasschen om de
 schade te herstellen4 ,elders was een  
pijp1 die onder den grond liep1 ineen   
gedrukt en in een groote bocht boven den
 grond te voorschijn gekomen4  ,op de   
boerderij stonden twee woonhuizen4 ,aan 
een van beide was de scheur vlak langs  
den zijwand gegaan4 ,een hek1 van       
paaltjes gemaakt en witgeverfd1 was     

daardoor losgescheurd1 hier en daar     
verwrongen en tenslotte met zijn        
uiteinde voor het midden van een        
kelderdeur blijven staan4 ,tijdens ons  
bezoek was men er nog niet toe gekomen1 
dit hek weg te nemen of de overige      
schade aan dit gebouw1 dat hier en daar 
van onderen naar boven opengereten was1 
te herstellen4 ,achter het hek stond een
 rij van drie zware ,eucalyptus-boomen  
7,e4 ,globulus72 deze waren natuurlijk  
ook #ae4f voet langs het huis           
verschoven4 ,en er van was daardoor vlak
 voor een trapje geplaatst dat van de   
achterzijde van het huis omlaag ging4   
,men kon de trap dus niet meer afkomen2 
trouwens de boom had de onderste treden 
ook uiteengedrukt4 ,waar hij vroeger    
gestaan had was nu een weg gemaakt1 maar
 ter plaatse waar de tweede boom gestaan
 had was de spleet nog open en konden   
wij de vingerdikke afgescheurde wortels 
nog in den grond zien zitten4 ,ook deze 
boom was natuurlijk #ae4f voet          
zuidwaarts verschoven4  ,het andere huis

 stond op korten afstand dwars op het   
vorige1 zoodat de scheur aan zijn       
voorgevel voorbij was gegaan4 ,langs    
dien gevel liep de rijweg en aan de     
andere zijde was een moestuin1 met een  
hek van witgeverfde paaltjes4 ,de scheur
 was bijna evenwijdig aan den gevel     
gegaan1 ten noorden in den moestuin en  
ten zuiden schuin over den rijweg       
loopende4 ,het pad door den tuin was    
recht tegenover de deur geweest2 nu was 
het ruim #ae voet naar het zuiden       
verschoven4 ,het hek was vernield en    
ineengedrukt2 enkele paaltjes stonden   
nog en waren hoog overgroeid door hop1  
die verder op de grenslijn eenvoudig    
over den grond moest kruipen4 ,de scheur
 was dwars door een vak met frambozen   
gegaan1 die op rijen stonden en dus in  
de verschuiving der rijen weer een goed 
middel gaven om de grootte daarvan te   
meten4 ,in het bizonder werd een rij    
uien gewezen1 die midden doorgescheurd  
en ruim #ae voet uiteengeschoven was4   
,daarmede was ons onderzoek van de      

scheur zelve afgeloopen4 ,een even      
belangrijke vraag is echter die naar    
hetgeen er buiten het eigenlijke        
scheurgebied gebeurt4 ,dit kan men in   
twee deelen verdeelen4 ,de eene groep   
van verschijnselen omvat                
grondverschuivingen1 de andere de       
gevolgen van de trillingen1 die bij het 
losscheuren in de aardschors ontstaan en
 die meer in het bizonder den naam van  
aardbeving dragen4 ,van die             
grondverzakkingen konden wij dien dag   
het een en ander zien2 de trillingen    
echter zijn het1 die ,santa ,rosa1 ,san 
,francisco en ,san ,jos verwoest hebben4
  ,het ligt voor de hand1 wanneer de    
scheur in weeken grond de aardschors    
onvast maakt1 dat dan op korten afstand 
hetzij op de helling van een heuvel1    
hetzij langs den oever van een beek of  
riviertje1 grond omlaag kan schuiven4   
,geschiedt dit onder een gebouw1 dan kan
 dit tengevolge daarvan verzakken4 ,het 
eerste wat wij daarvan zagen betrof de  
houten brug over de hoofdbeek der       

vallei1 dicht bij de plaats waar de weg 
van ,point ,reyes zich naar ,olema en   
naar ,inverness vertakt4 ,aan den       
oostelijken oever was de grond onder de 
brug omlaag gegleden en had een der     
spanten medegenomen4 ,de verplaatsing   
bedroeg maar enkele voeten1 maar de     
balken1 waarop de vloer van de brug lag1
 waren van het spant afgetrokken en met 
vloer en al omlaag gevallen4 ,evenzoo   
was het opgaande gedeelte               
uiteengescheurd4 ,dit alles was nog     
duidelijk te zien1 ofschoon men         
tijdelijk een nieuwen vloer over het    
gebroken gedeelte heen gebouwd had4     
,evenzoo zagen wij de bruggen van       
zijwegen door het moeras plaatselijk    
verzakt4 ,dicht bij ,olema was de grond 
onder een huis naar de beek afgezakt1 en
 stonden de beide zijwanden in plaats   
van vertikaal en evenwijdig1 schuin en  
in een wijden hoek tegenover elkander4  
,het was een houten huis1 en zou dus van
 de aardbeving als zoodanig niet geleden
 hebben4 ,toch was het1 ofschoon niet   

inn gevallen1 onbewoonbaar geworden en  
de eigenaar was bezig1 dicht er bij een 
nieuw te laten timmeren4 ,langs den weg 
in ,olema zag men overal de gevolgen van
 die verzakking4 ,een huis was1 in zijn 
geheel en vrij wel onbeschadigd1 een    
paar meters achteruit gegleden1 van de  
helling af1 met grond en al4 ,andere1   
wier voorgevel te hoog stond en dus     
bleef staan1 waren in het achtergedeelte
 van hun steunsel beroofd en dus omlaag 
gezakt1 nu eens het huis schuin         
trekkende1 dan weer de ruiten brekende1 
elders een veranda scheef zettende enz4 
,ook zag men sidewalks1 die naar den    
huiskant toe omlaag gezakt waren4       
,natuurlijk waren de schoorsteenen      
gebroken en was men druk bezig die te   
herstellen4  ,voor zoover wij de scheur 
bezochten1 had de verschuiving alleen in
 een horizontale richting plaats        
gevonden4 ,wat wij van verticale        
verplaatsingen zagen1 was geheel van    
localen aard en veroorzaakt door de     
eigenschappen van den kleigrond of door 

het instorten van aardschollen in de    
kleinere spleten of het omlaagzakken van
 den grond tusschen de hoofdspleten4    
,evenzoo heeft men over de geheele      
lengte van de spleet ten zuiden van ,san
 ,francisco slechts horizontale         
verschuivingen kunnen waarnemen4 ,van   
deze kon ik bij ,chittenden1 waar de    
barst den spoorweg kruist1 het een en   
ander zien4 ,men ziet hier namelijk1 van
 de trein uit1 de barsten als zwarte    
lijnen over den met gras begroeiden en  
dus bruinen heuvel loopen1 die vlak     
achter het station ligt4 ,de voornaamste
 barsten gaan in de richting van de     
scheurlijn1 maar ook enkele             
zijdelingsche barsten waren duidelijk te
 zien4 ,vertikale verplaatsingen        
ontbreken echter niet geheel op de      
scheurlijn2 zij worden aan het          
noordelijkste uiteinde gevonden1 waar   
deze het voorgebergte van ,point ,arena 
van het vaste land afscheidt4 ,de       
westelijke of juister zuidwestelijke    
zijde van de scheur is hier omhoog en de

 tegenovergestelde dus omlaag gegaan4   
,de verplaatsing bereikt ten hoogste #d 
voet4 ,dit feit is daarom van belang1   
omdat het de overeenkomst van deze barst
 met de oudere barsten nog nader        
aantoont4 ,in die oude barsten kan men  
n4l4 de vertikale verplaatsing aan de   
verschuiving der lagen zeer goed        
waarnemen en meten1 maar de horizontale 
is meest onbewijsbaar1 omdat men        
daarvoor geen punten van vergelijking   
heeft4  ,een merkwaardig gevolg van de  
scheur van #ah ,april is1 dat de        
plaatsen langs de kust van ,californi   
niet meer precies daar zijn1 waar zij   
vroeger waren4 ,voor de astronomische   
observatorin en voor de merkpalen der   
landmeting moet dit natuurlijk een zeer 
ongewenschte verandering geven1 en      
vooral in het begin nogal veel werk1 om 
de juiste verplaatsing te bepalen4      
,langs de scheur kan men1 op een gewone 
excursie1 alleen zien hoeveel de eene   
rand ten opzichte der andere verplaatst 
is1 maar of beide verschoven zijn1 en   

zoo ja1 hoeveel elk1 kan men niet       
nagaan4 ,sommigen beweren dat de top van
 ,mount ,tamalpais door deze aardbeving 
juist even veel terug verplaatst is1 als
 zij bij een vorige uit haar vroegere   
ligging verschoven was4 ,zij zou dus nu 
haar oude plaats weer hernomen hebben4  
,alle grenslijnen van grondeigendommen1 
die over de scheur heengaan zijn        
natuurlijk gebroken4 ,waar hekken       
stonden zijn de beide einden juist zoo  
uiteengeschoven als de weg1 dien ik het 
eerst beschreef1 en als niets anders op 
den grond de verschuiving aanwijst1 is  
zulk een onderbroken hek een hoogst     
opvallend verschijnsel4 ,het zal heel   
wat werk kosten eer de juridische       
grensbepalingen weer geheel in orde     
gekomen zullen zijn1 en het schijnt dat 
vele eigenaars zich voorloopig tot een  
eenvoudige praktische oplossing der     
vraag zullen bepalen4 ,maar bij een     
lateren verkoop van eigendommen kunnen  
dan nog allerlei kleine eigenaardige    
moeilijkheden ontstaan4 ,dringend echter

 is een oplossing in een geval1 waarvan 
ik vernam1 dat een spleet tusschen twee 
huizen doorging1 z dat de muur van het  
eene voor de voordeur van het andere    
geschoven werd4  ,behalve in de vallei  
van ,olema is de scheur der aardbeving  
voornamelijk bij ,santa ,cruz           
onderzocht4 ,prof4 ,branner had zich    
aldaar gedurende eenige jaren bezig     
gehouden met het in kaart brengen van de
 verschillende barsten in het gebergte  
en van de verschuivingen die zij        
veroorzaakt hadden4 ,juist was deze     
arbeid voltooid toen de aardbeving van  
#ah ,april kwam4 ,alles was dus als het 
ware voorbereid om de daarbij ontstane  
veranderingen nauwkeurig te bestudeeren4
 ,een groote nieuwe scheur was te midden
 der oude ontstaan als een diepe groeve4
 ,langs deze lijn waren de wegen van hun
 plaats geschoven1 waterleidingen       
gebroken1 hekken in wanorde gebracht    
enz4 ,de groeve liep hier niet in het   
dal maar over de kam der heuvelen4 ,de  
verschuiving bedroeg hier meestal       

ongeveer drie meters1 maar een opheffing
 of verzakking was niet waarneembaar4   
,een oude eikenboom stond juist op de   
scheur en werd ontworteld4 ,een huis dat
 er op stond werd in twee deelen        
uiteengescheurd4 ,boomstronken werden   
van onderen naar boven opgescheurd en   
verloren nu eens alleen hun bast1 dan   
weer werd ook het hout uiteengereten4   
,in een bosch bij ,loma ,prieta maakte  
de scheur1 die hier een dubbele was en  
den grond tusschen de beide lijnen      
fijnwreef1 een recht pad1 dat over de   
geheele lengte door liep4 ,hier ontstond
 ook een zijtak van de hoofdscheur4     
,langs dezen tak was de berg als 't ware
 verbrijzeld1 als of hij opgetild en    
daarna op een harde grond gevalle ware4 
,kleine barsten liepen hier zeer        
talrijk1 meer dan driehonderd konden    
over een lengte van een mijl geteld     
worden4  ,het zichtbaar worden van de   
scheuren in de oppervlakte van den      
aardbodem is een verschijnsel1 dat      
gewoonlijk bij aardbevingen niet wordt  

opgemerkt4 ,het schijnt dat de          
aardbeving van ,san ,francisco in dit   
opzicht eenig is4 ,het is natuurlijk    
mogelijk1 dat men er vroeger niet op    
gelet heeft1 maar de verschijnselen zijn
 zoo in 't oogloopend en berokkenen in  
bebouwde streken zulk een onmiskenbare  
schade1 dat dit haast niet denkbaar is4 
,men moet dus aannemen dat de scheur in 
de diepere aardlagen ontstond1 en dat de
 bovenste elastisch genoeg waren om     
daarin niet te deelen4 ,in zulke        
gevallen is het natuurlijk veel         
moeilijker om de juiste plaats van de   
scheur te bepalen dan in het            
tegenwoordige4  ,ik kom thans tot de    
bespreking van de trillingen of golven1 
die door het plotseling scheuren        
ontstaan4 ,links en rechts van de scheur
 zijn zij natuurlijk geweldig en        
veroorzaken zij de verschijnselen van   
omwerpen van gebouwen1 die men als de   
gewone gevolgen eener aardbeving pleegt 
te beschouwen4 ,in ,californi heeft zich
 deze streek omstreeks #be-cj mijlen    

landwaarts in van de scheur uitgestrekt1
 en voor zooveel de waarnemingen aan het
 zuidelijk uiteinde een gevolgtrekking  
toelaten1 ook even ver naar den         
westelijken kant4 ,verderop1 ja over den
 geheelen aardbodem is de aardbeving    
door de daarvoor bestemde toestellen    
opgeteekend4 ,zulke waarnemingen zijn   
gedaan te ,washington1 ,potsdam1 ,tokio 
en elders4 ,de geheele aarde beefde toen
 ,san ,francisco verwoest werd4 ,die    
toestellen heeten seismograaf en bestaan
 in hoofdzaak uit een slinger1 die zijn 
bewegingen op een onderliggend vlak kan 
opschrijven4 ,de richting1 het aantal en
 de betrekkelijke groote der trillingen 
worden aangeteekend1 alsmede de tijd1   
waarop de aanteekening plaats vond4 ,de 
aardbeving van #ah ,april veroorzaakte  
achtereenvolgens drie systemen van      
golven4 ,de uitslag was eerst ongeveer  
van noord naar zuid1 dus evenwijdig aan 
de scheur4 ,dit was klaarblijkelijk een 
rechtstreeksch gevolg van de            
verschuivingen bij het ontstaan daarvan4

 ,nadat de naald een aantal zulke golven
 had opgeschreven1 veranderde zij haar  
richting en trilde van oost naar west1  
dus loodrecht op de scheur1 om ten      
slotte een groep onduidelijk draaiende  
en verwarde bewegingen aan te geven1 die
 geen bepaalde hoofdrichting meer       
hadden4 ,deze brachten ten slotte de    
aardbeving tot rust4 ,voor een leek     
geeft zulk een figuur slechts een zeer  
onvolledig denkbeeld van de bewegingen4 
,daarom wil ik hier de waarnemingen     
aanvoeren van iemand die te ,santa ,rosa
 juist uit zijn raam keek toen de       
aardbeving begon4 ,vrij ver in den tuin 
stond een groote iep1 vrijwel           
afgezonderd van andere boomen4          
,plotseling begon de geheele kroon heen 
en weer te zwiepen1 niettegenstaande er 
geen wind woei4 ,de geheele boom boog   
eerst naar de eene zijde en daarna naar 
de tegenovergestelde over en herhaalde  
dit een paar malen4 ,toen scheen de stam
 met den grond omhoog te rijzen en weer 
te dalen1 en maakte allerlei bewegingen 

tot bijna even plotseling alles ophield4
 ,niets was daarbij gebroken geworden1  
noch aan dien boom1 noch aan eenig ander
 gewas in denzelfden tuin4 ,dit is      
trouwens een algemeene ervaring2 behalve
 juist op de spleet zijn boomen en      
planten door de aardbeving zoo goed als 
nergens beschadigd4  ,een zeer          
belangrijk punt is de vraag1 hoe de     
golven zich door harde en hoe door weeke
 gronden voortplanten4 ,met de eerste   
zijn de rotsen zelven bedoeld2 als weeke
 grond wordt de alluviale1 aangeslibde  
bodem bestempeld1 die uit meer of min   
zanderige klei bestaat4 ,in den harden  
grond planten de trillingen zich als    
krachtige maar kleine golven voort1 in  
den weeken bodem veranderen deze in     
groote langzamere1 maar geweldig        
verwoestend werkende golven4 ,de        
kleigrond trilt als een gelei1 zegt men1
 wat er opstaat wordt zoover heen en    
weer geslingerd1 dat het breekt en ineen
 valt4 ,dit is de voorstelling1 die men 
zich er thans van maakt1 en die nog aan 

de waarnemingen moet getoetst worden1   
zoodra deze volledig genoeg zullen      
verzameld zijn4 ,ik vermeld haar hier   
niet als een vaststaande                
wetenschappelijke verklaring1 maar omdat
 ik denk1 dat zij voor mijn lezers het  
overzicht over de details der           
verwoesting gemakkelijk kan maken4 ,de  
aard der gebouwen speelt natuurlijk ook 
een groote rol1 en maakt daardoor       
dikwijls het maken van gevolgtrekkingen 
onzeker1 vooral wanneer1 zooals helaas  
bij deze gelegenheid zoo vaak gebleken  
is1 de bouw niet voldeed aan de         
voorschriften1 volgens welke de         
bouwmeester betaald werd4  ,in ,san     
,francisco kon men hier en daar het     
wezen dier groote golven bestudeeren4   
,het is in het lage op aangeplempten    
grond gebouwde gedeelte ten zuidoosten  
van ,marketstreet4 ,hier werden de      
straten volgens ooggetuigen golfsgewijs 
opgetild1 met golven zoo hoog als een   
man4 ,men zag de golven als het ware    
onder de straten doorgaan en deze       

optillen en weer laten zakken4          
,hetzelfde vertelde een ooggetuige van  
een spoorweglijn bij ,santa ,rosa4 ,deze
 mededeelingen schijnen ongelooflijk1   
maar waar de achtste straat te ,san     
,francisco door dit aangeplempte        
gedeelte gaat1 is de straat in die      
plooiingen gebleven1 nadat de golven    
ophielden en loopt men daar dus nu nog  
als over een reeks van kleine heuvels4  
,de streek1 waarover de aardbeving haar 
verwoestingen deed gelden1 bedraagt ter 
weerszijden van de barst omstreeks      
#be-cj mijlen4 ,maakt men nu een lijstje
 van de steden en dorpen van deze streek
 en wel eenerzijds voor die welke op    
rotsgrond staan1 andererzijds voor die  
welke in de dalen liggen en dus op      
alluvialen grond gebouwd zijn1 dan ziet 
men de tegenstelling terstond4 ,in de   
eerste groep behooren ,santa ,cruz aan  
de westzijde1 en ,petaluma en ,san      
,rafal aan de oostzijde der scheur4 ,tot
 de verwoeste plaatsen behooren ,salinas
 aan de westzijde1 ,san ,jos en ,santa  

,rosa aan de oostzijde4 ,de drie eersten
 zijn op rotsgrond1 de drie laatsten    
midden in de dalen gebouwd4 ,san ,jos   
ligt #ac mijlen en ,santa ,rosa #bj     
mijlen oostelijk van de scheur1 terwijl 
,san ,rafal en ,petaluma beiden dichter 
daarbij liggen4 ,te ,salinas werden niet
 alleen de steenen gebouwen van het     
stadje verwoest1 maar ook de            
suikerfabriek van den heer ,spreckels1  
een gebouw met stalen geraamte1 maar met
 onvoldoende fondeering4 ,omtrent een   
aantal andere minder bekende plaatsen   
ontving de ,commissie1 aan wier rapport 
deze gegevens ontleend zijn1 opgaven die
 het bedoelde verband tusschen          
grondsoort en graad van verwoesting     
bevestigen4  ,san ,francisco behoort1   
zooals wij reeds gezien hebben1 tot     
beide groepen4 ,het is voor een deel op 
de rotsachtige heuvels en voor een deel 
op zeer weeken grond gebouwd4 ,men kan  
er zelfs vier grondtypen onderscheiden1 
n4l4 de rotsachtige heuvelhellingen1 de 
valleien tusschen de heuvels1 waarin in 

de oude tijden grond afgezet is1 de     
zand-duinen en het kunstmatig           
aangeplempte land langs de baai4        
,wanneer men nu niet let op de gevolgen 
van den brand1 maar alleen op den       
toestand na de aardbeving en vr den     
brand1 dan komen de verwoestingen zeer  
wel met deze vier grondsoorten overeen4 
,op den aangeplempten grond overtroffen 
zij alle voorstelling1 en van hier uit  
zijn de branden dan ook voortgekomen4   
,de grond schudde als een gelei of als  
water waarin een steen wordt geworpen4  
,in de zandduinen moeten de golven ook  
groot geweest zijn1 blijkens de talrijke
 scheuren en barsten1 en hetzelfde      
geldt1 ofschoon in iets mindere mate1   
van den lagen grond in de valleien4     
,hier werden vele gebouwen zwaar        
beschadigd1 ofschoon in veel minderen   
graad dan op den aangeplempten grond4   
,op de rotsachtige heuvelhellingen en op
 de toppen der heuvels was de           
verwoesting echter zeer gering2 hier en 
daar werden schoorsteenen afgeworpen1   

maar elders ook weer niet4 ,de          
trillingen moeten hier kort en elastisch
 geweest zijn1 en waarschijnlijk gelijk 
aan die van de rotsen onder de gebouwen4
 ,in ,oakland en ,berkeley kon men1     
ofschoon op veel kleinere schaal1 de    
betrekking tusschen grondsoort en       
verwoesting zien1 en de ,universiteit1  
die op den rotsachtigen grond van haar  
campus staat is zoo goed als            
ongeschonden gebleven4  ,in het begin   
heb ik er reeds op gewezen1 dat niet de 
grond alleen beslist1 maar dat ook de   
bouwwijze van groote beteekenis is4     
,houten gebouwen aan de eene zijde1 en  
massieve steenen kolossen met stalen    
geraamte aan de andere zijde1 mits met  
goede fundeering1 weerstonden de        
schokken4 ,huizen van gebakken steen1   
vooral die met dunne muren1 verdwenen   
bij de eerste trilling4 ,hieruit volgt1 
dat de beide eerste typen voor de       
toekomst alleen aanbeveling verdienen1  
en dat alle steenen gebouwen van een    
voldoend ijzeren geraamte behooren      

voorzien te worden4 ,tevens kan men     
besluiten1 dat het geenszins            
onverschillig is1 waar men een gebouw   
plaatst4 ,de aangeplempte grond deugt   
niet voor publieke gebouwen2 deze moeten
 op rotsgrond opgetrokken worden4 ,de   
waarde van een huis of paleis moet de   
plaats bepalen1 de beste terreinen      
moeten voor de duurste of belangrijkste 
gebouwen worden bestemd4 ,in dit opzicht
 zijn uit de jongste aardbeving tal van 
lessen te trekken1 die voor het vervolg 
de schade van zulke woeste              
natuurverschijnselen aanmerkelijk zullen
 kunnen verminderen4                    
,waterleidingspijpen moeten zooveel     
mogelijk beveiligd worden1 teneinde niet
 juist gebroken en doelloos te worden1  
wanneer een aardbeving branden          
veroorzaakt4 ,wat dwars over de scheur  
gaat1 zal wel altijd gebroken worden1   
maar op een afstand van de hoofdlijn1   
zooals te ,san ,francisco1 kunnen       
voorzorgsmaatregelen worden getroffen4  
,het is weer de harde grond1 die de     

voorkeur verdient1 en waarin dus de     
hoofdbuizen moeten liggen4 ,hun         
aansluitingen met de zijbuizen1 die naar
 den weekeren grond gaan1 moeten        
voldoende en gemakkelijk afsluitbaar    
gemaakt worden1 teneinde gebroken pijpen
 van het overige deel van het stelsel te
 kunnen losmaken4 ,allerlei             
voorschriften kunnen ook hier allengs   
afgeleid worden1 om ook dit gevaar zoo  
klein mogelijk te maken4  ,veel         
voorschriften waren feitelijk reeds van 
vroegere aardbevingen bekend1 en o4a4 de
 ,universiteit van ,stanford is voor een
 groot gedeelte overeenkomstig die      
voorschriften gebouwd en in dat gedeelte
 dan ook zoo goed als onbeschadigd      
gebleven4 ,maar zorgeloosheid en        
winzucht hebben overal tot afwijkingen  
en ontduikingen geleid1 en de straf voor
 deze is verschrikkelijk4 ,zij treft    
echter zoo dikwijls anderen dan juist de
 schuldigen1 dat men thans algemeen     
inziet dat de handhaving dier           
voorschriften een zaak van algemeen     

belang is1 meer nog dan dat van den     
bizonderen eigenaar4 ,vooral de brand   
trof in hoofdzaak onschuldigen4  ,een   
vraag1 die hier natuurlijk telkens      
besproken wordt1 is die naar de kans van
 een herhaling der aardbeving4 ,het is  
aan aardbevingen eigen1 dat zij zich    
herhalen4 ,gedurende eenige uren worden 
zij door talrijke kleinere schokken     
gevolgd1 dan worden deze allengs        
zeldzaam1 maar zij zijn eenige weken    
lang toch nog vrij talrijk1 en daarna   
heeft men nog eenige maanden waarin van 
tijd tot tijd herhalingen voorkomen4 ,al
 deze schokken zijn echter ongevaarlijk2
 zij hebben ook ditmaal geen schade     
berokkend4 ,men schrijft ze daaraan toe1
 dat de aarde zich eerst allengs        
volledig kan ontdoen van de spanningen1 
die de eerste scheur veroorzaakten4 ,de 
grond zet zich langzaam1 om het zoo eens
 uit te drukken4 ,wellicht gaat aan elke
 schok het ontstaan van een grootere of 
kleinere secundaire scheur vooraf1 die  
het middel is1 waardoor de spanning     

wordt opgeheven4  ,de aardbeving van #ah
 ,april begon des morgens om #eu4 #abm4 
#fsec4 volgens den tijd van ,californi4 
,zij eindigde #eu4 #acm4 #aasec4 en     
duurde dus n minuut en vijf seconden4   
,in het eerste uur daarna werden twaalf 
kleinere schokken seismographisch       
opgeteekend1 in de volgende twaalf uren 
nog #ca4 ,dit duurde met afnemend aantal
 gedurende eenige dagen voort1 en nog   
onlangs1 op #ai ,juli1 werd des nachts  
door velen een zeer duidelijke schok    
gevoeld4  ,een zeer eigenaardige        
beschouwing1 die ik hier vernam1 is de  
volgende4 ,zij geeft een denkbeeld van  
de hoop der ,amerikanen en hun          
vertrouwen op eigen werkkracht4 ,wat zou
 men kunnen doen om aardbevingen te     
voorkomen8 ,zou dit mogelijk zijn8      
,natuurlijk niet de kleinere1 want die  
berokkenen geen schade4 ,maar zou het   
denkbaar zijn1 schokken als van #ah     
,april te voorkomen8 ,het schijnt       
ongerijmd1 maar is het ongerijmder dan  
de telefonie was vr ,bell8 ,er is       

natuurlijk geen sprake van om in eens   
een middel te vinden4 ,maar een weg     
daartoe schijnt toch uit de ervaringen  
te kunnen worden afgeleid4 ,men kan     
daarbij uitgaan van het beginsel1 dat   
een aardbeving een vereffening van      
spanningen is1 en alleen dan            
verwoestend1 als die spanningen te groot
 geworden zijn4 ,kon men dus een        
aardbeving z verdeelen1 dat zij uit een 
aantal kleinere schokken bestond1 dan   
zouden allen te zamen wellicht          
ongevaarlijk zijn4 ,men zou dan een     
middel moeten vinden1 om het ontstaan   
dier spanningen rechtstreeks waar te    
nemen en ze te meten1 en dit is1 nu men 
weet waar men ze ongeveer te verwachten 
heeft1 volstrekt niet onmogelijk4 ,kon  
men dan de oude barst openhouden1 dan   
zou de weerstand tegen de opheffing     
slechts klein behoeven te zijn1 en      
waarschijnlijk zouden de schokken dan   
gebroken kunnen worden4 ,of kon men de  
trillingen zelve lang vr dat de spanning
 te groot werd1 grooter doen worden1 dan

 zouden kleine vereffeningen en dus     
onschadelijke schokken allicht de plaats
 der grootere aardbevingen kunnen       
innemen4 ,dit zijn alle natuurlijk nog  
maar vage beschouwingen1 en de krachten 
die hier in werking zijn zullen         
misschien ten slotte toch te groot zijn 
om door den mensch beheerscht te worden4
 ,maar dat men zulke beschouwingen      
verneemt1 pleit voor den moed van het   
volk1 en tevens opent het de kans1 dat  
ook op dit gebied eenmaal een gelukkig  
toeval en een geniaal verstand          
samenwerken1 om onze macht over de      
natuur tot welzijn van het menschdom te 
vergrooten4  ,inmiddels zitten de       
,californirs niet stil4 ,de ramp heeft  
hen niet terneergeslagen4 ,overal is men
 vol moed bezig te herstellen en te     
herbouwen4 ,wanneer een volgende        
aardbeving zal komen en hoe krachtig zij
 zal zijn1 kan men nog niet weten4 ,maar
 aardbevingen met zulke verwoestende    
gevolgen zijn in den loop der           
geschiedenis zeldzaam en er is geen     

enkele reden om te denken dat zij in de 
toekomst veelvuldiger zullen worden4    
,lange perioden van rust volgen op      
iederen grooten schok4 ,de aarde moet   
heel wat afkoelen voordat er weer zulke 
spanningen kunnen ontstaan4 ,de kansen  
zijn gering1 in elk geval klein genoeg  
om het herbouwen der verwoeste steden   
ten volle te rechtvaardigen4 ,andere    
landen mogen mindere kansen hebben1 maar
 geheel vrij van gevaar is toch         
misschien geen enkele streek4 ,ten      
minste geen streek1 groot genoeg voor   
een land als ,californi4 ,en nergens    
zijn de rijkdommen van den bodem en van 
het klimaat zoo onvergelijkelijk groot1 
nergens biedt een haven zulke           
onschatbare voordeelen als die van ,san 
,francisco4 ,alles samengenomen is het  
nadeel van de kans op aardbeving toch   
veel kleiner1 dan het voordeel van alle 
goede eigenschappen des lands4 ,vooral  
als de leeringen der vroegere rampen    
eerlijk en zonder uitzondering in       
praktijk zullen worden gebracht4 ,de    

kleinere steden herrijzen spoedig uit   
hun puinhoopen1 maar het zal jaren duren
 vr ,san ,francisco zich weer geheel    
hersteld heeft4 ,dan echter zal het de  
parel van het ,westen zijn1 zoo schoon  
als nog nooit een groote handelsstad    
geweest is4     ,de                     
,stanford-,universiteit4   ,naast de    
ramp van ,san ,francisco wordt onder de 
gevolgen der aardbeving de verwoesting  
van een deel der gebouwen van de        
,universiteit van ,leland ,stanford     
,junior te ,palo ,alto wel het meest    
besproken4 ,de aardbeving heeft hier een
 groot aantal gebouwen getroffen1 die om
 hun bouw algemeen bewonderd werden4    
,van de allerschoonste daaronder zijn de
 kunstwerken geheel of ten deele        
vernietigd4 ,iedereen in ,californi     
kent1 zij het ook slechts door          
afbeeldingen en beschrijvingen1 de      
,memorial ,arch en de ,memorial ,church4
 ,de eerste is onherstelbaar beschadigd 
en moet afgebroken worden1 en daarmede  
gaat wellicht het meest imposante       

kunstwerk van ,californi verloren4 ,van 
de kerk is de koepel ingevallen en het  
dak rondom vernietigd1 de muren met hun 
beschilderde glasruiten zijn echter zoo 
goed als onbeschadigd gebleven4 ,de     
voorgevel echter heeft zijn fraaie      
muurbeschildering verloren1 en het is   
zeer twijfelachtig of die zal kunnen    
hersteld worden4  ,al deze rampen hebben
 echter aan de ,universiteit een zeer   
duidelijke vingerwijzing gegeven omtrent
 de waarde van verschillende wijzen van 
bouwen4 ,een aardbeving is rechtvaardig1
 maar een brand is onrechtvaardig1 zeide
 ,president ,jordan toen ik hem in ,juli
 bezocht4 ,de aardbeving spaart wat goed
 is en vernielt wat slecht is1 maar een 
brand tast alle huizen en gebouwen      
zonder onderscheid aan4 ,wat goed       
gebouwd was1 d4w4z4 overeenkomstig met  
de ervaringen bij vroegere aardbevingen 
opgedaan1 heeft op #ah ,april weerstand 
geboden1 maar wat uit zuinigheid minder 
deugdelijk opgetrokken was1 is          
terneergeworpen of zoo gebroken1 dat de 

kosten van het herstellen veel hooger   
zullen zijn dan de sommen1 die men bij  
den bouw meende te kunnen besparen4     
,deze ervaring is geheel dezelfde als   
die men ook te ,san ,francisco en elders
 opgedaan heeft2 maar nergens zijn de   
feiten zoo sprekend en zoo eenvoudig en 
onweerlegbaar als hier4  ,palo ,alto en 
de ,stanford-universiteit liggen veel   
dichter bij de barst1 die de aardbeving 
veroorzaakt heeft1 dan ,san ,francisco  
en ,santa ,rosa4 ,van het campus uit    
ziet men1 in het westen1 het ,santa     
,cruz-gebergte zich als een lange lijn  
van noord naar zuid uitstrekken4 ,de    
barst loopt langs den voet van dit      
gebergte aan de zijde van ,palo ,alto   
door een smal dal4 ,tusschen dit dal en 
de ,universiteit ligt een reeks van lage
 heuvels1 die voor een groot deel tot   
het grondgebied der stichting behooren4 
,de afstand van de ,universiteit tot de 
barst is slechts #d #a_/b mijl4 ,de     
grond waarop de hoogeschool en de stad  
liggen is bijna vlak en daalt in zeer   

zachte helling van de heuvels in het    
westen naar de golf van ,san ,francisco 
in het oosten4 ,deze is zoo dicht bij1  
dat men het blauwe water van            
verschillende punten zien kan4 ,de grond
 is dus aangeslibd1 een vrij vaste klei 
vormende1 zooals die hier algemeen      
voorkomt en onder den spaanschen naam   
van adobe bekend is4 ,het is dezelfde   
klei1 waarvan in de regenlooze          
woestijnstreken de lage huizen der      
,mexicanen gebouwd worden1 zonder dat de
 klei gebakken wordt4 ,in zulk een grond
 plant zich de aardbeving als machtige  
golven voort1 die niet kort en scherp   
stooten als op rotsgrond1 maar langzaam 
en krachtig de gebouwen heen en weer    
schudden4 ,hoe zij werken kon men het   
duidelijkst aan de boomen op het campus 
zien4 ,zoolang als de schokken duurden  
werden deze heen en weer geslingerd en  
nu eens naar rechts1 dan weer naar links
 met hun takken ter aarde gebogen4      
,daarbij bewogen zij zich niet allen in 
een zelfde tempo1 maar terwijl de een   

naar het oosten boog1 kromde een ander  
zich naar het westen1 en weer andere in 
andere richtingen4 ,de boomen leden     
daarbij hoegenaamd geen schade2 het is  
onbegrijpelijk hoe buigzaam en elastisch
 zij onder de werking van zulke groote  
krachten zijn4 ,op de barst zelve zijn1 
in het ,santa ,cruz-gebergte1 een aantal
 boomen gebroken en neergeveld1 ook van 
de reuzen van het gebergte1 de ,sequoia 
sempervirens4 ,zij werden nu eens van   
onderen af opgescheurd1 dan weer        
onttopt1 of ook midden doorgebroken1    
maar dit was natuurlijk een gevolg van  
den dubbelen stoot1 die ze              
tegelijkertijd in twee tegenovergestelde
 richtingen trachtte te verplaatsen4    
,de trillingen of golven in de          
aardkorst1 die het gevolg van het       
plotseling openscheuren en de daarmede  
gepaard gaande verschuiving van de      
randen der barst zijn1 vormen wat men   
gewoonlijk de aardbeving noemt4 ,men kan
 zich voorstellen dat die golven zich   
van de scheur af zijwaarts voortplanten1

 maar ook van elk punt der scheur in    
schuine en schuinere richtingen4 ,die   
welke rechtstreeks van de scheur kwamen 
gedroegen zich als gewone onschadelijke 
aardbevingen1 en al wie op dit gebied   
voldoende ervaring had1 meende          
aanvankelijk met zulk een goedig geval  
te doen te hebben4 ,maar de golven die  
in schuine richting aankomen1 loopen    
natuurlijk tegen elkander in1 waarbij   
zij elkander kunnen opheffen of         
versterken1 of wel te zamen tot een snel
 draaiende beweging aanleiding geven4   
,deze opvatting komt in hoofdzaak1      
hoewel niet geheel1 met de vroeger      
besproken seismographische              
aanteekeningen overeen2 ik geef haar    
zooals zij mij werd medegedeeld4 ,aan de
 draaiende beweging werd vooral de      
vernielende werking van deze aardbeving 
toegeschreven4 ,in het huis van         
,president ,jordan1 dat op de grens van 
de groote groep van gebouwen ligt1      
scheen het alsof de natuur trachtte het 
houten huis rondom de steenen           

schoorsteenen te wringen4 ,het hout gaf 
toe en liet zich buigen1 en de bouw was 
stevig genoeg om alles in n te houden4  
,maar het pleister werd afgewrongen en  
gebarsten1 vooral dat van de            
schoorsteenen maar ook over groote      
gedeelten der kamerwanden4 ,boeken      
werden uit hun kasten naar het midden   
der kamer geworpen2 daarop kwamen de    
vazen1 borden en ander aardewerk        
terecht1 die rondom de wanden sierden1  
en zij vielen zoo zacht op de boeken1   
dat er betrekkelijk slechts weinig van  
gebroken werd4 ,maar ook meubels werden 
naar het midden geslingerd2 in een      
vertrek viel zelfs de piano voorover4   
,schilderijen en platen die aan koorden 
hingen1 slingerden in de korte          
oogenblikken dat de muur schuin stond2  
soms draaiden zij daarbij om en kwamen  
met hun voorzijde tegen den muur weer op
 hun oude plaats terecht4 ,alles toonde 
later nog aan dat de draaiende en heen  
en weergaande bewegingen1 die men in die
 lange minuut meende gezien te hebben1  

ook werkelijk zoo hadden plaats         
gevonden4  ,het is natuurlijk niet      
mogelijk1 de waargenomen verschijnselen 
in alle bizonderheden te verklaren4 ,van
 een rij van aarden kannen werden enkele
 omlaag geworpen1 terwijl andere        
onbeschadigd op hun plaats terug kwamen4
 ,in de kelderverdieping van het        
zologisch laboratorium zijn de rijke    
verzamelingen van visschen uit alle     
werelddeelen1 die ,prof4 ,jordan voor   
zijn studin over de oorzaken der        
geographische verspreiding in den loop  
van vele jaren bijeengebracht heeft1 op 
houten rekken als in een bibliotheek    
geplaatst4 ,elke vischsoort1 en de      
exemplaren van elke vindplaats zijn in  
een flesch gebracht en worden hierin in 
spiritus bewaard4 ,van die flesschen    
waren er een groot aantal op den grond  
gevallen en gebroken1 maar andere       
flesschen1 op hetzelfde rek en op de    
zelfde plank1 waren niet merkbaar van   
hun plaats geweken4 ,volkomen grillig   
had de aardbeving sommige soorten       

trachten te vernielen en andere         
gespaard4 ,soms lagen de flesschen naast
 elkaar op den grond1 gebroken1 doch met
 den inhoud nog er in of erbij1 zoodat  
elke visch weer bij zijn etiquette      
terecht gebracht kon worden4 ,soms      
echter lag alles zoo wanhopig dooreen1  
dat men1 om ze niet te laten bederven1  
eenvoudig den heelen hoop der visschen  
met al hun etiquetten doorn1 samen      
voorloopig in een groote flesch in      
spiritus gebracht had4 ,gelukkig trof   
dit noodlot vooral de verzameling van   
gedetermineerd en volledig beschreven   
materiaal1 zoodat door raadplegen van de
 beschrijving1 elk exemplaar weer       
terecht gebracht kan worden4 ,in een    
andere kamer stonden echter de nog      
onbeschreven visschen1 en hier zal het  
in vele gevallen wellicht niet mogelijk 
zijn1 voor elk exemplaar het            
bijbehoorend etiquette1 waarop de       
vindplaats vermeld is1 terug te vinden4 
,deze grilligheid1 die in zulk een      
verzameling zoo zeer in het oog loopt1  

vindt men nu overal in de gebouwen      
terug4 ,in groote trekken is er geen    
twijfel aan1 dat de graad van soliditeit
 beslist1 en men kan dit tot in vele    
bizonderheden aantoonen4 ,maar ten      
slotte staat men altijd voor de vraag1  
waarom een bepaalde boog gebroken is1   
terwijl zijn buren heel bleven1 of      
waarom uit een gevel juist dit stuk     
uitgevallen is1 en niet het             
aangrenzende4 ,al die bijzonderheden    
behooren als onderdeelen van het geheele
 beeld opgemerkt te worden1 maar tot de 
verklaring der verschijnselen dragen zij
 niet bij4  ,de ,universiteit is        
oorspronkelijk1 omstreeks het jaar      
#ahij1 gebouwd als een langwerpig       
vierkant van gebouwen4 ,de geheele groep
 omgeeft1 in een dubbele rij1 een plein 
van dien vorm4 ,de gebouwen wier gevel  
naar het plein is toegekeerd1 vormen het
 inwendig ,quadrangle3 daar rondom staat
 het uitwendig ,quadrangle met de gevels
 naar buiten gekeerd4 ,beide            
gevelfronten zijn rondom gevormd door   

een zuilengalerij in ,spaanschen stijl1 
en de gebouwen zelve zijn1 met eenige   
uitzonderingen1 slechts n verdieping    
hoog4 ,deze oorspronkelijke gebouwen    
zijn1 volgens de plannen van den heer   
,stanford en onder diens toezicht1      
hoogst soliede gemaakt1 en hebben dan   
ook zoo goed als geen schade geleden4   
,daarbij moet natuurlijk afgezien worden
 van het pleisterwerk1 dat overal       
gebroken en gebarsten is1 en van enkele 
schoorsteenen4  ,de geheele             
,universiteit is gebouwd van zandsteen1 
zooals die hier in den omtrek gevonden  
wordt en onder den naam van ,san        
,jose-zandsteen bekend is4 ,het is een  
mooi1 grijsgeel gesteente4 ,het wordt   
voor de binnenzijde der muren meest glad
 afgehouwen1 maar aan de buitenzijde ruw
 gelaten1 waardoor een zeer bepaalde    
indruk van het geheel verkregen wordt4  
,de oude gebouwen waren gemaakt van     
steenen1 die elk zoo dik waren als de   
geheele muur1 en die met cement aan     
elkaar waren bevestigd4 ,deze methode   

bleek dus zoo volkomen te voldoen1 als  
men tijdens den bouw verwacht had4 ,wel 
is het een dure bouwwijze1 en om haar   
goed te doen uitvoeren1 heeft men de    
werken in eigen beheer genomen4 ,mochten
 de kosten bezwaar maken1 dan bestreed  
de heer ,stanford dit steeds met de     
woorden3 ,reken op een aardbeving4  ,de 
galerij van arcaden1 die rondom het     
plein en rondom het buitenste vierkant  
der gebouwen1 telkens als n geheel      
doorloopt1 is niet geheel zonder schade 
ontkomen1 ofschoon zij op dezelfde wijze
 gebouwd was4 ,maar de bogen rusten     
natuurlijk op zuilen1 die op afstanden  
van elkander staan1 en dit kan op zich  
zelf ternauwernood als een hooge graad  
van soliditeit beschouwd worden4        
,daarenboven waren de bogen niet aan de 
gebouwen verbonden1 maar stonden zij    
feitelijk los2 het dak der galerij is   
van hout gemaakt1 dat eenvoudig op de   
beide muren rust1 zonder ze op eenige   
wijze soliede te verbinden4 ,op ne      
plaats1 n4l4 achter de kerk1 waar deze  

galerij over een lengte van een groot   
aantal bogen geheel zonder gebouw was1  
zijn de bogen allen omgeworpen1 maar    
overigens zijn zij zoo goed als volkomen
 gespaard geworden4 ,toch werden zij    
door de aardbeving in lange golven      
opgetild en weer neer gezet1 en bedroeg 
de verplaatsing daarbij1 zoover men na  
kon gaan1 ongeveer #e-aj c4,m4 ,hier en 
daar is daardoor een boog opengebarsten1
 en het kon voorkomen dat een of twee   
der wigvormige steenen1 waaruit zulk een
 boog pleegt te bestaan1 losraakten en  
tijdens de optilling omlaag schoven4    
,dan bleven zij zoo zitten1 nu eens     
meer1 dan weer minder naar onderen      
tusschen hun buren uitstekend4 ,aan een 
aantal bogen heb ik dit gezien1 en dan  
liep natuurlijk een barst van den       
verschoven steen door de muur boven de  
boog omhoog4  ,het merkwaardigste echter
 gedroegen zich de bogen tusschen het   
inwendige ,quadrangle en het ,memorial  
,court1 dat van den ,memorial ,arch     
daarheen leidt4 ,het zijn n middenboog  

en twee kleinere zijbogen1 en dit zoowel
 links als rechts van het pad dat       
tusschen de beide pleinen doorloopt4    
,elke boog rust op een vier-dubbele zuil
 van bijna manshoogte2 de twee middelste
 zijn telkens vierkant1 doch de beide   
buitenste rond4 ,aan den boog en aan hun
 voetstuk waren ze met cement verbonden4
 ,de aardbeving1 die in golven over het 
terrein trok1 heeft daarbij deze bogen  
opgetild en neergelaten1 of misschien   
wel onder hen den grond omlaag getrokken
 en weer omhoog geschoven4 ,het gevolg  
was1 dat de bogen van hun zuilen        
losbraken4 ,nu eens scheurde het cement 
boven een zuil en dan bleef deze staan2 
dan weer onder een zuil1 zoodat deze    
bleef hangen4 ,maar bij een aantal      
zuilen brak het cement aan beide einden 
door4 ,dan begon de zuil om te vallen1  
terwijl de boog van haar weggetild werd4
 ,doch alles ging uiterst snel1 en voor 
dat de zuil meer dan duidelijk in een   
schuinen stand geraakt was1 daalde de   
boog en klemde hij de zuil in dien stand

 vast4 ,de geweldige schok brak de      
kanten waar de aanraking begon en       
schilferde soms groote stukken van den  
zandsteen af4 ,met de grootste          
belangstelling ging ik deze standen na1 
geholpen door de aanwijzingen van       
,president ,jordan4 ,niets was nog      
hersteld en men kon alles duidelijk     
zien1 zoowel de een handbreed uit hun   
oude plaats verschoven zuilen als het   
losgebroken cement1 de afgespleten      
schilfers4 ,alles stond en rustte op    
elkaar1 maar bijna niets stond precies  
op zijn plaats4 ,meer dan door de grove 
verwoestingen werd ik door deze fijne   
verschijnselen getroffen1 door de       
geweldige krachten die noodig moeten    
zijn om zulke veranderingen teweeg te   
brengen en door den solieden bouw van de
 bogen en de muur daarboven1 die dit    
alles doorstaan hadden zonder te        
bezwijken1 ja zonder zichtbare barsten  
te vertoonen4 ,toch waren deze          
muurstukken zoolang als het ,memorial   
,court breed is2 de middelste boog was  

even breed als de groote boog van den   
,memorial ,arch4  ,de ingang tot den    
,memorial ,court1 en daarmede tot de    
geheele ,universiteit wordt gevormd door
 den ,memorial ,arch1 een poort1 die in 
hoogte voor den ,arc de l'toile         
onderdoet1 maar die door haar massieve  
vormen1 haar harmonie met de omgeving en
 de sober maar trots aangebrachte       
versieringen den diepsten indruk op mij 
maakte4 ,van dat schoone geheel1 dat ik 
voor twee jaren zoo zeer bewonderde1    
stond nu nog slechts een onherstelbare  
rune4 ,de boog zelve en de beide        
vierkante gebouwen waarop zij rustte1   
stond nog2 zij waren in den zelfden     
stijl opgetrokken als de overige oude   
gebouwen van het ,quadrangle4 ,maar     
boven den boog was een fries geplaatst1 
de ontwikkeling der beschaving op deze  
aarde in haar beteekenis voor ,amerika  
en haar kroning door de stichting dezer 
,universiteit voorstellende4 ,daarboven 
was een even hooge zuilengalerij en dan 
volgde weer een kapiteel4 ,die          

zuilengalerij omgaf een groote zaal2 zij
 is door de aardbeving geheel omlaag    
geworpen1 deels in de zaal1 deels achter
 en naast den boog vallende4 ,de breuk  
ging vlak boven het fries langs en      
daardoor zijn de hoofden van bijna al   
deze levensgroote figuren min of meer   
onherstelbaar beschadigd geworden4 ,naar
 die zaal geleidden twee trappen1 van   
buiten aan de raampjes kenbaar4 ,langs  
deze lijnen is het gebouw van boven tot 
iets dieper dan halverhoogte            
opengescheurd met wijde barsten4 ,de    
losgeraakte buitenmuren stonden z       
wankel1 dat men ze voorloopig met       
ijzeren kabels aan het gebouw bevestigd 
heeft1 in afwachting der latere afbraak4
 ,het is niet onbelangrijk de verklaring
 van de werking der aardbeving op den   
boog te lezen in een beschrijving1 die  
daarvan in #aijc in het blad ,palo ,alto
 ,live-,oak gegeven werd1 dus langen    
tijd vr de aardbeving4 ,men leest er3   
,het metselwerk is massief tot aan den  
top van den boog1 met uitzondering van  

de groote zaal in het bovengedeelte en  
van de trappen die daarheen geleiden4   
,juist deze uitgezonderde gedeelten     
hebben geleden1 het overige niet4  ,het 
is een treurig gezicht het fraaie       
allegorische fries met zijn tallooze    
relief-figuren die rondom het gebouw een
 grooten optocht vormen1 in dezen       
toestand te zien4 ,aan de voorzijde1    
midden boven den ingang1 staat de       
,beschaving1 het begin en het eind van  
den optocht4 ,eerst komt de ontwikkeling
 van het menschdom vr ,columbus in      
enkele forsche figuren1 dan de          
ontdekking van ,amerika en de snelle    
groei der ,vereenigde ,staten4 ,een     
hoofdaandeel daaraan hebben de          
spoorwegen en onder deze vooral de      
eerste transcontinentale1 die door den  
heer ,stanford ontworpen en tot stand   
gebracht werd4 ,dit werk1 waaraan       
,californi zijn bloei te danken heeft1  
is tevens een der voornaamste bronnen   
geweest van de schatten1 waarmede de    
heer ,stanford deze ,universiteit       

stichtte4 ,men verhaalt dat ,stanford1  
toen hij het denkbeeld van een lijn     
dwars door de ,rocky ,mountains opgevat 
had1 stuitte op onoverkomelijke bezwaren
 van de zijde der ingenieurs4 ,toen     
besloot hij door te zetten1 en begaf    
zich met zijne vrouw naar de streek1 om 
deze met haar te paard door te trekken  
tot hij de lijn zou gevonden hebben1    
waarlangs de spoorweg kon en moest gaan4
 ,tehuis gekomen liet hij zijn          
reisjournaal uitwerken1 en waar hij     
eenzaam reed door woeste streken en met 
de hoop op een wellicht verre toekomst1 
rijden thans millioenen in de           
,pullman-cars met snelle vaart van het  
dicht bevolkte oosten naar het land der 
onafzienbare productie4 ,men ziet op de 
fries de echtgenooten te paard in het   
woeste rotsgebergte1 gevolgd door       
werkvolk dat de rotsen doorhakt en door 
een locomotief4 ,midden door deze groep 
gaat helaas de groote barst1 die nu een 
meer dan een meter wijde gaping is4 ,het
 schoone en imposante is verdwenen en   

herstel zoo goed als niet mogelijk1 men 
zou bijna een geheel nieuwe ,arch moeten
 optrekken4 ,het is een droevig         
denkbeeld dat juist de beide groote     
monumenten1 de boog en de kerk1 die de  
ouders voor hun geliefden zoon hebben   
opgericht1 door deze aardbeving zoo     
volkomen zijn getroffen4  ,want ook de  
kerk is ter neergeworpen1 ofschoon      
gelukkig niet zoo1 dat zij niet zou     
kunnen hersteld worden4 ,zij is in      
kruisvorm opgericht1 met korte armen4   
,boven het midden rustten de koepel en  
de kerktoren4 ,de muren waren zwaar van 
zandsteen opgetrokken en soliede        
gebouwd2 zij hebben niet geleden4 ,zelfs
 de talrijke beschilderde ramen zijn    
onbeschadigd gebleven1 met uitzondering 
van enkele1 door vallend puin gebroken  
ruiten4 ,de koepel had een stalen       
geraamte1 was goed met de muren         
verbonden en goed gebouwd4 ,ook zij bood
 weerstand4 ,maar de toren daarboven was
 van hout1 en niet goed met den koepel  
verbonden4 ,de aardbeving schudde haar  

los en liet haar midden in de kerk naar 
beneden vallen4 ,merkwaardigerwijze werd
 bij een der eerste zijbewegingen het   
klokwerk op den stevigen muur van den   
koepel geschoven en bleef daar staan    
toen de koepel instortte4 ,ik zag de    
vier klokken en het uurwerk1 zij waren  
geheel ongeschonden1 behalve de slinger 
die gebroken was4 ,op enkele            
photographien ziet men hun massa boven  
op den torenloozen koepel staan4  ,erger
 was het echter dat de koepel in de vier
 hoeken tusschen de daken van het kruis 
voorzien was van steenen hoektorens die 
zwaar gebouwd maar met den koepel niet  
door stalen gordels verbonden waren4 ,de
 aardbeving behandelde ze als           
schoorsteenen1 slingerde ze heen en weer
 en wierp ze daarna elk op het dak van  
een der kruisarmen omlaag4 ,met groot   
geweld kwamen zij op die daken1         
pletterden uiteen1 braken het dak door  
en vielen als een regen van steenblokken
 en puin in de kerk omlaag4 ,geen       
zitplaats werd gespaard4 ,het gebeurde  

,woensdagochtend omstreeks vijf uur4 ,de
 ,zondag te voren was ,paaschzondag     
geweest en had de kerk zoo vol gezien1  
dat geen enkele plaats ledig was4 ,ware 
de ramp toen gebeurd1 zoo zou een groot 
deel van de bevolking van ,palo ,alto en
 van de ,universiteit geweldig getroffen
 geweest zijn4 ,trouwens het feit dat de
 aardbeving op dat vroege uur gebeurde1 
heb ik in ,californi telkens en telkens 
en overal dankbaar hooren prijzen4 ,het 
heeft het verlies aan menschenlevens    
onbegrijpelijk klein gemaakt4  ,de val  
der torens vulde en omhulde de kerk     
plotseling met een dikke wolk van       
kalkstof4 ,het duurde lang1 voordat men 
eigenlijk zien kon wat er gebeurd was4  
,het orgel was gespaard maar omhuld door
 de stofwolken4 ,een der eerste zorgen  
was1 het met doeken zooveel mogelijk    
tegen verdere stof te beveiligen4 ,toen 
ik in ,juli de kerk bezocht1 was men    
bezig de orgelpijpen te reinigen1       
uitwendig en inwendig4 ,zij moesten     
daartoe een voor een van hun plaats     

genomen en hersteld worden1 en de       
organist was bezig daarbij hun tonen te 
beoordeelen en te zuiveren4 ,een blik in
 de kerk toonde de verwoesting4 ,de     
hoektorens waren hier en daar in groote 
blokken omlaag en door den vloer        
gevallen2 zelfs ijzeren vloerbalken     
waren gebogen en verwrongen4 ,bijna     
alles was verwoest1 en achter het altaar
 stond de rij der marmeren beelden1 grof
 beschadigd maar nog helder wit in de   
grauwe omgeving4 ,de ramen waren        
beiderzijds met planken schotten tegen  
beschadiging tijdens het weghalen van   
het puin en het latere opbouwen bedekt1 
en zoo was ook de vleugel waarin het    
orgel en het koor waren1 beiderzijds    
door planken schotten afgedekt4 ,geen   
zijlicht viel in de kerk1 alleen door de
 gaten in het dak viel het licht in4    
,alles herinnerde aan ,schiller's       
woorden in het ,lied ,von der ,glocke1  
na den brand3               ,und des    
,himmels ,wolken schauen                
,hoch hinein4   ,maar in dit zonneland  

zijn er geen wolken1 en de zwaar        
getroffenen zitten ook niet bedrukt bij 
hun ondergegane werken neer4 ,zij zijn  
vol moed1 en overal bezig een nieuwe    
toekomst op betere grondslagen op te    
bouwen4 ,binnen twee maanden moet de    
nieuwe cursus der ,universiteit beginnen
 en dan zal1 verzekerde mij de          
president1 alles zoover hersteld zijn   
dat alle collegekamers1 alle werkzalen  
der laboratorin1 de geheele boekerij en 
zelfs een deel der kerk weer in gebruik 
genomen kunnen worden4 ,zeker is er     
eenige vertraging in het                
herstellingswerk1 maar de oorzaak       
daarvan is gelegen in de moeilijkheid de
 noodige bouwmaterialen te bekomen1 nu  
,san ,francisco bijna alles gebruiken   
kan wat in voorraad is of langs de      
spoorwegen aangevoerd kan worden4       
,echter zijn er gebouwen1 als de nieuwe 
boekerij en het nieuwe gymnastiekgebouw1
 die nagenoeg geheel verwoest zijn1 maar
 nog niet in gebruik genomen waren4 ,hun
 balken en steenen leveren nu het       

materiaal voor het herstel der overige  
gebouwen4  ,van de kerk is ook het      
fraaie schilderwerk op den voorgevel    
afgeschud4 ,boven den ingang was een    
groot rond beschilderd venster1 ter     
weerszijden waren zuilengangen en kleine
 schilderwerken1 en boven was de geheele
 driehoek ingenomen door een groot1 in  
goud en kleuren geschilderd tafereel uit
 het leven van ,jezus4 ,dit gedeelte van
 den muur is omlaag gevallen en tot     
gruis verbroken2 alleen de inscriptie er
 onder1 welke verklaarde hoe dit alles  
tot ,gods eer en tot aandenken aan den  
te vroeg gestorven zoon was opgericht1  
is gebleven4 ,het is twijfelachtig of de
 geldmiddelen1 in verband met andere    
eischen1 een herstel van dit            
schilderwerk volgens de nog aanwezige   
modellen zal toelaten4  ,niet alle      
gebouwen van het dubbele ,quadrangle    
zijn in den ouden ,spaanschen stijl     
opgetrokken4 ,integendeel1 enkele zijn  
volgens de nieuwste begrippen uit staal1
 cement en steen gemaakt4 ,ook dit      

beginsel is goed en heeft bijna overal  
aan de aardbeving weerstand geboden4    
,schoorsteenen en pleisterwerk en enkele
 scheuren moeten natuurlijk uitgezonderd
 worden4 ,als men vr de ,arch staat1    
heeft men in het buitenste ,quadrangle  
rechts de gebouwen voor plant- en       
dierkunde en physiologie1 links die voor
 geschiedenis en talen en de oude       
boekerij4 ,zij zijn vierkant            
opgetrokken1 zonder bogen en met        
talrijke ramen1 twee of drie            
verdiepingen hoog4 ,maar hun stalen     
geraamte deed ze stand houden4 ,toch    
zijn zij geducht heen en weer geschud1  
zooals uit het vallen van flesschen met 
praeparaten1 het uitbreken van stukken  
muur1 waar die te zwak waren en uit     
enkele andere omstandigheden duidelijk  
blijkt4 ,zoo was de gevel van het       
zologie-gebouw boven den ingang gesierd 
met de meer dan levensgroote marmeren   
beelden van ,humboldt en ,agassiz4      
,humboldt bleef staan1 maar het         
uitbouwsel waarop ,agassiz stond1 brak  

los4 ,hij viel1 duikelde en drong met   
zijn hoofd door de cementen stoep in den
 lossen ondergrond1 tot aan zijn        
ellebogen bedolven wordend4 ,natuurlijk1
 zei president ,jordan tot de studenten 
die hem bij het beeld brachten1 he has  
always been a man of deep penetration4  
,het beeld werd gephotografeerd1        
opgegraven1 van een stalen balk in zijn 
inwendige voorzien1 om het goed te      
bevestigen1 en weer op zijn plaats      
gebracht4 ,het bleek zoo goed als       
ongeschonden te zijn4 ,ik zag het staan 
zooals ik het vr twee jaren gezien had4 
,na het overlijden van den heer         
,stanford begon zijn weduwe angstig te  
worden dat zij de voltooiing der        
gebouwen niet meer beleven zou4 ,zij    
wilde daarom den bouw zooveel mogelijk  
bespoedigen en dus met de beschikbare   
geldmiddelen zooveel mogelijk tot stand 
brengen4 ,in plaats van in eigen beheer 
met dagloonen te werken1 ging zij over  
tot het systeem van aannemen4 ,het      
uiterlijk der gebouwen kon precies      

hetzelfde zijn als dat der overige1 zoo 
zij van gebakken steen gemaakt en met   
een betrekkelijk dunne laag van         
zandsteen bekleed werden4 ,de kosten en 
de duur van het werk zouden daardoor    
zeer aanzienlijk verminderd worden4     
,maar het oude beginsel reken op een    
aardbeving1 werd daarbij verwaarloosd4  
,het doel echter werd zoo goed als      
bereikt1 en toen mevrouw ,stanford1 nu  
omstreeks een jaar geleden1 overleed1   
waren bijna alle gebouwen f in gebruik1 
f ten minste in hoofdlijnen gereed4     
,echter slechts tijdelijk1 zooals de    
aardbeving leeren zou1 want juist deze  
gebouwen zijn zoo goed als geheel       
vernield4 ,gelukkig dat de drie         
voornaamste onder hen1 de               
gymnastiekschool1 de nieuwe bibliotheek 
en het gebouw voor de geologie1 nog niet
 in gebruik genomen waren2 het eerste   
werktuig1 het eerste boek en het eerste 
fossiel zouden er juist ingebracht      
worden toen de aardbeving plaats vond4  
,het gebouw voor de geologie was        

uitwendig in denzelfden stijl           
opgetrokken als de gebouwen voor botanie
 en zologie1 maar miste de noodige      
stevigheid4 ,het gymnasium of de        
gymnastiekschool en de nieuwe           
bibliotheek staan links van den grooten 
rijweg die naar den ,arch voert1        
tegenover het ethnologisch museum en het
 scheikundig laboratorium4 ,het         
gymnasium bestond uit een middengebouw  
met een koepeldak en een zuileningang2  
dit is geheel ingestort4 ,de beide      
vleugels staan nog en zijn grootendeels 
bedekt door het dak1 dat op een goed    
gegord geraamte van ijzeren balken      
rustte4 ,maar aan den voorgevel was dit 
dak niet bevestigd1 en de dakhelling    
hier bestond uit licht houtwerk4 ,dit   
deel viel langs beide vleugels in en    
sleepte een deel van den gevel mede4    
,de boekerij had1 zooals dat voor       
dergelijke gebouwen in ,amerika         
gebruikelijk is1 een centrale leeszaal1 
wier hoogte door het geheele gebouw ging
 en die haar licht van een glazen       

koepeldak ontving4 ,deze koepel rust op 
een goed en stevig ijzeren geraamte1    
maar was niet aan de beide vleugels     
verbonden1 waarin de zalen voor de      
boeken waren4 ,op dit geraamte werd de  
hooge koepelbouw door de golven der     
aardbeving heen en weer geschud1        
gedraaid en gewrongen1 maar hield goed  
stand2 zelfs geen ruit in het half      
bolvormig glazen dak of in de ramen     
langs de galerij er onder1 werd         
gebroken4 ,maar links en rechts1 voor en
 achter drukte het gevaarte in zijn     
schuddende beweging de overige gedeelten
 van het gebouw eenvoudig ineen1 en deed
 ze als puin omlaag vallen4 ,men kon dit
 nog duidelijk zien1 en ziet het ook op 
de photographien vrij goed4 ,hoog       
verheven staat de glinsterend vergulde  
koepel op zijn naakten stalen onderbouw 
te midden van de puinhoopen van het     
gebouw1 waarvan zoo goed als geen       
gedeelte meer voor den herbouw kan      
gebruikt worden4 ,het is een treurig    
gezicht1 een rune zonder brand1 en      

overal de oorzaken van de ramp duidelijk
 zichtbaar toonend4  ,vergelijken wij   
hiermede de beide woonhuizen voor de    
jongens en de meisjes4 ,zij heeten      
dormitories4 ,dat voor de jongens is    
,encina-,hall1 dat voor de meisjes is   
geschonken door den heer ,roble en      
draagt zijn naam4 ,zij zijn             
ongeschonden4 ,zij bestaan uit staal en 
cement1 wat men in ,amerika renforced   
concrete noemt4 ,het is ongeveer wat wij
 cementijzer en gewapend beton noemen2  
het ijzerwerk er in wisselt van dun gaas
 tot dikke stangen en zware ijzeren     
balken1 die het geraamte van het geheele
 gebouw vormen4 ,zulk een gebouw1 dat   
niet uit aaneengecementeerde steenen    
bestaat1 noemen de ,amerikanen een      
monolith1 een nsteensblok1 en het bezit 
den hoogsten bereikbaren graad van      
soliditeit4 ,roble ,hall is wel van     
buiten afgewerkt alsof het uit          
aaneengemetselde vierkant gehouwen      
steenen bestond1 maar dit is slechts    
versiering4 ,het is n stuk1 zoo goed als

 onbreekbaar en is dan ook niet         
gebroken1 ofschoon zijn front twee      
bovenverdiepingen1 elk met #ae ramen en 
een verdieping gelijkvloers met een     
arcadengalerij vertoont4 ,het gebouw    
voor de jongens heeft vier verdiepingen 
elk met #cb ramen in het front en is dus
 veel grooter1 maar op dezelfde wijze   
gebouwd4 ,slechts n fout was er gemaakt4
 ,boven den ingang waren op beide       
gebouwen1 ter weerszijden1 ornamenteele 
schoorsteenen aangebracht4 ,noodig waren
 zij niet1 want de gebouwen behoeven    
nooit verwarmd te worden4 ,deze         
schoorsteenen wierp de aardbeving om4   
,zij waren zwaar en vielen door het dak 
en door de slaapkamers er onder en hun  
vloeren tot in de kelderverdieping      
omlaag4 ,de jongens en meisjes1 die in  
die kamertjes sliepen1 tuimelden mee    
omlaag en kwamen in den kelder terecht2 
een der jongens werd gedood1 maar de    
overige kwamen er met betrekkelijk      
geringe kneuzingen af4  ,het            
ethnologisch museum1 dat ook een        

aandenken aan den jongen ,stanford is1  
en waarvan de kamer met de door hem     
zelven bijeengebrachte verzamelingen het
 middenpunt uitmaakt1 is ook van        
reinforced concrete gemaakt en          
ongeschonden gebleven1 ten minste wat   
het hoofdgebouw betreft4 ,na den dood   
van den heer ,stanford zijn             
uitbreidingen noodig geweest en hiertoe 
werden bijgebouwen inderhaast en zonder 
de noodige stevigheid gemaakt4 ,zij zijn
 als kaartenhuisjes ineengeschud en     
liggen als puinhoopen naast den         
trotschen kolos4  ,een aardbeving is    
rechtvaardig1 zij vernielt het slechte  
en spaart het goede4 ,het is een harde  
les1 maar die op een zeer gelukkig      
oogenblik ontvangen is en zonder twijfel
 vruchten zal dragen4 ,gelukkig is het  
dat ,mevrouw ,stanford kort tevoren     
overleden was2 voor haar zou de         
vernietiging van zooveel wat zij in     
koortsachtigen ijver voor het aandenken 
van haar man en haar zoon gedaan had1   
een te zware slag geweest zijn4         

,gelukkig was het dat de drie zwaarst   
beschadigde gebouwen voor het onderwijs 
nog niet in gebruik genomen waren1      
zoodat de kostbare verzamelingen die zij
 herbergen moesten gespaard gebleven    
zijn4 ,gelukkig was het ook1 dat de ramp
 de ,universiteit tegen het einde harer 
bouwperiode trof1 daar nu het financieel
 gevolg eigenlijk alleen is1 dat die    
periode met eenige jaren verlengd moet  
worden en dat de plannen1 om de         
inkomsten voortaan zoo goed als geheel  
voor de bezoldiging der hoogleeraren en 
beambten1 voor de verzamelingen en      
andere behoeften van het onderwijs te   
gebruiken1 nog eenigen tijd moeten      
worden uitgesteld4  ,de aardbeving heeft
 niet alleen geleerd hoe men te ,palo   
,alto bouwen moet1 maar hare lessen     
gelden voor de geheele geteisterde      
streek van ,californi4 ,de ervaringen   
zijn in hoofdzaak1 zooals ik reeds      
zeide1 dezelfde als te ,san ,francisco1 
en zelfs een leek kan op verschillende  
punten overeenkomst waarnemen4 ,zoo kan 

ik de ,city ,hall der hoofdstad met de  
,library van ,stanford ,university      
vergelijken4 ,beiden hebben een koepel  
op een ijzeren geraamte en in beiden    
staat die koepel nog1 na geweldig       
geschud en gewrongen te zijn4 ,maar de  
stalen bouw bood weerstand1 terwijl de  
andere gedeelten instortten4 ,zoo is het
 in ,san ,francisco met al de           
reuzengebouwen1 de zoogenaamde          
skyscrapers4 ,zeker hebben zij geducht  
gezwiept en moet het voor de bewoners   
der bovenverdiepingen een benauwd gevoel
 geweest zijn1 te denken dat het geheele
 gebouw wel eens rechts of links op den 
grond kon vallen4 ,maar ze hielden allen
 stand1 tot dat zij later een prooi der 
vlammen werden4  ,vergelijkt men        
daarmede den hoogen fabrieksschoorsteen 
van de gebouwen voor de                 
ingenieurswetenschap1 die als een       
dubbele lijn van de volle lengte van het
 uitwendige ,quadrangle daarachter      
geplaatst zijn4 ,die schoorsteen is ook 
heen en weer geschud4 ,eerst viel       

daarbij zijn top naar de zijde van het  
,quadrangle1 daarna viel de rest van    
zijn bovenste helft naar de andere zijde
 omlaag4 ,beide deelen vielen door de   
daken der aangrenzende machinezalen en  
vernielden deze natuurlijk ten          
eenenmale4 ,de schoorsteen had geen     
stalen geraamte1 maar het is de vraag of
 zij daardoor voldoende zou kunnen      
beveiligd worden1 om wel te buigen maar 
niet te breken4 ,zou de ,eiffeltoren1   
zoo hij in ,san ,francisco of te ,palo  
,alto gestaan had1 er ongeschonden      
afgekomen zijn8  ,nadat wij alle        
gebouwen zoo volledig mogelijk gezien   
hadden1 reed ,president ,jordan met den 
heer ,dudley1 hoogleeraar in de botanie 
aan de ,universiteit en met mij een deel
 der uitgestrekte goederen van de       
stichting rond4 ,boomen en planten zijn 
nergens beschadigd2 een boomstam is en  
blijft een voor den mensch onbereikbaar 
model van bouwkunst1 dat alleen door een
 bamboeshalm overtroffen wordt4 ,stel u 
een toren voor als een bamboeshalm1 geen

 halve meter dik en hooger dan de       
hoogste huizen4 ,de wind kan hem ter    
aarde buigen1 maar in volle elasticiteit
 stijgt hij later weer hemelhoog op4    
,wat mij op dien rit het meeste trof was
 het woonhuis van mevrouw ,stanford4    
,bij mijn vorig bezoek was ik daar even 
eervol als hartelijk ontvangen1 en had  
ik aangezeten aan den rijken disch van  
eene der rijksten in ,amerika4 ,de kamer
 waarin wij aanzaten was geheel         
vernield1 geen deel van den muur was    
overgebleven1 alles was eenvoudig door  
den vloer heen in de kelderruimte       
verdwenen4 ,niets van al die heerlijke  
luxe1 van die rijke kunstverzameling was
 gered4 ,het overige deel van het huis  
stond nog1 maar vol barsten1 die van    
boven naar beneden gingen1 en die zoo   
wijd gaapten1 dat een herstel onmogelijk
 was4 ,het was de wensch van den heer en
 mevrouw ,stanford1 dat dit paleis later
 de trotsche zetel van den president der
 ,universiteit zou zijn1 maar het heeft 
zoo niet mogen zijn4 ,tijdens mijn      

bezoek was men bezig met te schoren en  
te sloopen1 teneinde een verdere        
instorting te voorkomen4  ,niemand heeft
 den moed verloren4 ,de herbouw der     
,universiteit is gesteld in handen van  
de hoogleeraren in de bouwvakken1 die   
mannen zijn met een groote practische   
ervaring4 ,zij verzamelen de gegevens   
van de ramp tot in alle bizonderheden1  
en werken nauwkeurig het stelsel uit    
waarnaar zij willen bouwen4 ,voor elk   
bizonder geval zijn er een of meer      
overeenkomstige aan te wijzen1 waardoor 
men zich kan laten leiden4 ,zandsteen en
 geen gebakken steen1 geen metselkalk   
maar cement1 aann gorden van alle deelen
 van een gebouw met stalen balken en een
 scherp waken tegen oneerlijke          
bezuinigingen zijn de hoofdpunten4 ,het 
zal natuurlijk jaren duren voor dat     
alles hersteld is1 maar men rekent er   
vast op1 dat een volgende aardbeving de 
geheele ,universiteit zal vinden in den 
toestand1 waarin deze de gebouwen van   
het inwendige ,quadrangle vond4         

,schoorsteenen zullen vallen en         
pleisterwerk zal losbreken1 enkele muren
 zullen scheuren1 maar daartoe zal de   
schade zich moeten beperken4 ,en        
misschien ontdekt men tegen deze        
kleinere bezwaren intusschen ook nog wel
 afdoende middelen4  ,en ten slotte3 een
 universiteit bestaat uit de            
hoogleeraren en de studenten en niet uit
 de steenen gebouwen4 ,in dit opzicht is
 ,stanford's roem geheel ongeschonden   
gebleven4    ,santa ,rosa4   ,santa     
,rosa ligt #cj mijlen ten oosten van de 
scheur1 waarvan het ontstaan de         
aardbeving van #ah ,april heeft         
veroorzaakt4 ,voor zoover het uit       
steenen huizen bestond1 is het daarbij  
verwoest4  ,het stadje is de hoofdplaats
 van ,sonoma ,county en telt een        
bevolking van #aj4jjj zielen4 ,gedurende
 de #e_/d minuut dat de schokken        
duurden1 zijn alle steenen gebouwen     
ingestort en ruim #ajj personen gedood4 
,in het midden der stad stond het       
,county house1 uit drie verdiepingen    

bestaande1 waarboven een toren met      
koepeldak uitstak4 ,het gebouw is z     
geschud1 dat de toren en de bovenste    
verdieping geheel omlaag gevallen zijn1 
ten deele in de lagere verdiepingen en  
ten deele op het cementen trottoir      
rondom het gebouw4 ,in dit laatste ziet 
men overal nog de beschadigingen1       
ofschoon alle puin buiten het gebouw    
weggehaald is4 ,de muren der beide      
onderste verdiepingen staan nog1 even   
zoo de trappen1 maar zij zijn overal    
geweldig gescheurd1 de ruiten gebroken  
en het binnenwerk vernield4 ,enkele     
kamers zijn voorloopig weer hersteld en 
in gebruik genomen1 en naast het gebouw 
is een barak opgericht1 waarin de       
bureaux tijdelijk geplaatst zijn4 ,het  
is een droevig en ontmoedigend gezicht4 
,maar veel verschrikkelijker is de      
toestand rondom dit centrale gebouw4    
,het binnen-gedeelte van de stad1 de    
kantoren en winkels omvattende1 was van 
gebakken steen gebouwd1 ongeveer op     
dezelfde wijze als onze steden4 ,de     

huizen hadden drie en meer verdiepingen 
en sloten dicht aaneen4 ,gebouwen met   
een ijzeren geraamte1 zooals te ,san    
,francisco en elders1 waren er slechts  
weinige1 onder welke de bankgebouwen    
genoemd mogen worden4 ,dit geheele      
gedeelte is in een rune veranderd1 al de
 muren zijn ingestort4 ,overal staan nog
 stukken van muren1 meest niet meer dan 
een verdieping hoog4 ,alle straten lagen
 vol puin1 en daar nagenoeg alle winkels
 vernield waren1 dreigde er spoedig     
gebrek4 ,de hotels en theaters deelden  
in de ramp1 evenzoo het post- en        
telegraaf-bureau1 waardoor de           
communicatie met de buitenwereld voor   
geruimen tijd afgesneden was4 ,treinen  
met vluchtelingen uit ,san ,francisco   
kwamen te ,santa ,rosa aan1 voordat het 
mogelijk was daarheen bericht te zenden 
dat de kleine stad nog erger getroffen  
was dan de hoofdstad4  ,in tegenstelling
 met ,san ,francisco heeft de aardbeving
 hier de buizen en pijpen der           
waterleiding niet gebroken4 ,er was dus 

voldoende water voor het blusschen der  
branden1 ofschoon menige brandkraan     
natuurlijk onder het puin bedolven was4 
,er waren drie brandspuiten1 die        
gelukkig ongedeerd gebleven waren4      
,overal braken branden uit1 een         
twaalftal tegelijk1 maar in den loop van
 drie uren gelukte het deze tot kleine  
afmetingen te beperken en te blusschen4 
,slechts op ne plaats1 op de grens van  
het onheil1 zag ik in ,juni nog een     
gebouw waarvan de gevel door de vlammen 
geblakerd was4  ,het steenen gedeelte   
der stad is omstreeks #cjjj voet lang en
 #fjj voet breed4 ,de schade wordt      
berekend op #d millioen dollars4 ,rondom
 dit centrum strekt zich de stad vrij   
ver uit1 maar bestaat uit de woonhuizen 
of residences4 ,dit zijn houten gebouwen
 op een gemetseld fondament en elk      
afzonderlijk staande1 door een tuintje  
omgeven4 ,in dit gedeelte is de schade  
zeer gering geweest4 ,de schoorsteenen  
zijn vlak aan het dak afgebroken en     
daarop geworpen4 ,in enkele gevallen1   

waar het dak slecht gebouwd was1 zijn   
zij er door heen gevallen en is         
plaatselijk nog al schade aangericht4   
,in de kamer waar ik zit te schrijven1  
in een dier woonhuizen aan              
,mendocino-street1 was het behangsel op 
den muur geplakt1 zooals hier de        
gewoonte is4 ,dit behangsel is geheel   
verscheurd4 ,groote scheuren loopen in  
verschillende richtingen over de muren1 
en nu eens zijn de scheuren een         
vingerbreed open1 dan weer zijn de beide
 randen min of meer over elkaar         
geschoven4 ,zoo is het ook in de andere 
kamers van dit huis en in de meeste     
overige huizen4 ,ook de plafonds zijn   
dikwijls op erge wijze gescheurd4 ,de   
huizen zijn opgetild en weer neergezet1 
daarbij tijdelijk scheef geplaatst en   
weer rechtop gebracht2 en zij moeten    
tamelijk hevig gebogen en gewrongen     
geworden zijn1 en de scheuren zijn      
daarvan het gevolg4 ,in een kamer1 die  
sedert de aardbeving nog niet opgeruimd 
was1 zag ik de platen en schilderijen   

aan den muur scheef hangen1 allerlei    
voorwerpen van de tafel en uit de open  
kasten op den grond geworpen enz4 ,maar 
het is een zeer belangrijk feit1 dat    
bijna alle houten huizen geheel         
bewoonbaar gebleven zijn1 terwijl alle  
steenen gebouwen vernield werden4 ,ook  
houten kerken met hun torens leden      
nagenoeg geen schade4 ,dat midden in de 
gespaarde wijken hier en daar een slecht
 gebouwd houten huis instortte en met   
den grond gelijk gemaakt werd1 kan      
ternauwernood verwondering baren4 ,en   
huis zag ik1 waarvan de gevel afgevallen
 en het inwendige als een links en      
rechts gestooten kaartenhuis            
zigzagsgewijze gebogen was4 ,het stond  
te midden van onbeschadigde woningen4   
,het groote en fraaie hotel ,st4 ,rosa1 
waar ik twee jaar geleden gelogeerd had1
 gelegen aan de #d;e straat1 midden in  
het gemetselde gedeelte der stad1 was   
geheel vernield4 ,het was vier          
verdiepingen hoog en zeer soliede       
gebouwd4 ,het stortte als een           

kaartenhuis ineen1 terwijl een          
honderdtal gasten er in woonden4 ,velen 
werden in de runen ingesloten en later  
met moeite gered1 anderen werden zonder 
letsel op straat geschoven4 ,toch is het
 hotel nu reeds weer in werking4 ,alle  
puin is verwijderd1 alle binnenmuren    
zijn met den grond gelijk gemaakt4 ,een 
houten geraamte van n verdieping hoog is
 opgericht1 en de ruimte is door        
zeildoek in kamertjes zonder dak en in  
gangen verdeeld4 ,voor een kleine       
honderd gasten is weer gelegenheid om   
gehuisvest te worden1 terwijl keuken1   
eetzaal1 bureau en zitkamers op dezelfde
 wijze ingericht zijn4 ,alles staat op  
een nieuwen houten vloer en is door een 
groote tent van zeildoek overdekt4      
,natuurlijk hebben die binnenwanden hier
 en daar reten en gaten en wordt het    
onder die tent zeer warm of zeer        
vochtig1 al naar gelang van het weer1   
maar de zaken gaan door1 en dat is de   
hoofdzaak4  ,vele daken en muren in de  
stad waren van gegolfd plaatijzer       

gemaakt4 ,dit materiaal is wel sterk    
gescheurd1 doch grootendeels bruikbaar  
gebleven4 ,de achtermuur van het        
tijdelijk hotel ,st4 ,rosa is er nu van 
gemaakt1 en overal elders zag ik het    
voor muren en daken van tijdelijke      
inrichtingen in gebruik4  ,want met     
bewonderenswaardigen moed en verbazende 
snelheid hebben de inwoners in die twee 
maanden de stad zoover hersteld dat de  
zaken gewoon door kunnen gaan en met den
 herbouw kan begonnen worden4 ,het puin 
is opgeruimd1 zoover het verkeer dit    
eischt4 ,hoopen steenen en groote       
stapels afgebikte steenen vindt men     
natuurlijk overal langs de straten1     
evenals bouwafval en nieuwe             
bouwmaterialen tusschen de trottoirs en 
den rijweg liggen4  ,de winkels en      
kantoren zijn tijdelijk in houten       
schuren geplaatst4 ,deze zijn opgericht 
op de plaats der huizen1 langs de       
straat1 zoodat men tijdelijke drukke    
winkelstraten overal tusschen de        
puinhoopen vindt4 ,honderden zulke      

winkels zag ik er2 het maakte den indruk
 alsof nagenoeg alle zaken weer loopende
 waren4 ,in den regel zijn de muren tot 
op den grond geslecht en is op de       
fondamenten de houten vloer zorgvuldig  
gelegd1 terwijl daarop de schuur zoo los
 mogelijk is opgebouwd4 ,veelal is      
daarbij van den afval gebruik gemaakt1  
en waar nog muren stonden ziet men de   
barakken gedeeltelijk daar binnen1      
gedeeltelijk daartegen aangeleund1 of is
 ook op de oude muren een tijdelijk dak 
geplaatst1 zoodat de oude ruimte weer   
voor winkel kan dienen4  ,afgezien van  
de verwoesting der huizen en gebouwen1  
kan men in de stad van de aardbeving als
 natuurverschijnsel zoo goed als niets  
meer zien4 ,hier en daar zijn de        
trottoirs gebroken en opgetild1 of      
schuttingen schuin geplaatst4 ,de       
geloofwaardigheid der verhalen die men  
mij deed1 is natuurlijk door de         
,amerikaansche wijze van vertellen en   
verslaggeven beperkt2 het meest trof mij
 het bericht van iemand die tijdens de  

aardbeving op den spoorweg geweest was  
en den weg in voortloopende golven had  
zien gebogen worden4 ,dit komt overeen  
met de buigingen1 die hier en daar ook  
na de aardbeving zichtbaar gebleven     
zijn4 ,verder is de meening algemeen1   
dat de beide eerste1 hardste schokken in
 richtingen loodrecht op elkaar plaats  
vonden1 terwijl daarna een draaiende    
beweging plaats vond4 ,de juistheid van 
dit bericht wordt door de               
seismographische opteekeningen          
bevestigd4  ,op de kweekerij van den    
heer ,burbank te ,sebastopol had ik de  
gelegenheid de grondverschuivingen en   
barsten te zien1 die het gevolg der     
aardbeving waren4 ,rondom ,santa ,rosa  
was de grond toen overal vol barsten1   
die meest een paar voeten breed en      
zelden dieper dan een meter waren4      
,zulke barsten waren soms een halve mijl
 lang en liepen soms langs1 soms dwars  
over de wegen4 ,hier en daar was dan een
 gedeelte van een weg zijwaarts         
uitgebogen1 en deze verschuiving was    

klaarblijkelijk de oorzaak van de barst 
aan de eene zijde4 ,de meeste barsten   
waren natuurlijk allengs weer aangevuld 
en vereffend1 maar eenige kon ik toch   
nog in hun oorspronkelijken staat zien4 
,de schokken van de aardbeving hebben in
 horizontale richting plaats gevonden1  
en men kan dus gemakkelijk begrijpen dat
 de grond nu eens in die richting       
samengeperst en dan weer uitgerekt werd4
 ,het samenpersen kan tot tijdelijke    
golven en opheffingen aanleiding gegeven
 hebben1 terwijl het uitrekken overal   
scheuren moet hebben doen ontstaan daar1
 waar de grond niet stevig of meegaande 
genoeg was om aan de beweging weerstand 
te bieden of haar te volgen4 ,het is    
verbazend dat de cementen trottoirs in  
de stad van die bewegingen zoo goed als 
geen1 schade geleden hebben4  ,de       
kweekerij van ,burbank te ,sebastopol   
ligt grootendeels op de helling van een 
heuvel1 maar de graad van helling       
verschilt op de verschillende plaatsen4 
,de landweg stijgt vrijwel recht tegen  

de helling op1 en van den ingang der    
kweekerij naar het huis1 dat ongeveer in
 het midden ligt1 loopt een rijweg1 die 
aan beide zijden begrensd is door       
culturen van bloemgewassen die op lange 
rijen1 even lang als de weg en          
evenwijdig aan dezen1 geplant waren4    
,dit gedeelte van den grond was         
bergafwaarts over ruim een meter        
verschoven1 terwijl aan de bovenzijde   
der afschuiving talrijke barsten        
ontstaan waren en aan de onderzijde de  
grond ineen en omhoog gedrukt was4 ,de  
rijweg was daarbij zoo beschadigd1 dat  
men hem niet berijden kon1 en de barsten
 waren zoo talrijk dat het niet mogelijk
 was1 de paarden voor den ploeg er over 
te laten gaan1 om den grond te          
herstellen4 ,het verschoven stuk grond  
was meer dan honderd meters lang en     
breed4  ,de planten waren half ,april in
 vollen groei en konden dus niet meer   
verplant worden4 ,vandaar dat de gebogen
 en gescheurde rijen nu duidelijk te    
zien waren4 ,op een plaats was een      

houten waterput2 deze was1 vrij wel     
zonder beschadiging1 over bijna #a #a_/b
 meter bergafwaarts verplaatst4 ,dit was
 het punt van de grootste verschuiving  
en hier waren de rijen midden door      
gebroken en was het eene deel naast de  
breukplaats sterker verschoven dan het  
andere4 ,van een der einden der rij     
ziende1 zag men haar in haar midden     
doorgebroken en over een meter of meer  
verplaatst4 ,breede rijen van           
,shasta-daisies1 vol in bloei1 toonden  
dit merkwaardige verschijnsel4 ,iets    
minder was de breuk en de verschuiving  
in de rijen van ,gladiolus4 ,in het     
lagere deel waren de rijen niet gebroken
 maar bergafwaarts uitgebogen4 ,in      
zoodanige rijen van ,lobelia cardinalis 
kon ik duidelijk zien1 dat de           
verplaatsing in het midden ook omstreeks
 een meter bedragen had2 naar de        
uiteinden nam zij zeer langzaam af4  ,op
 mijn vraag of de ondergrond misschien  
rotsachtig was1 en of de bouwgrond      
daarover omlaag kon gegleden zijn1 kreeg

 ik ten antwoord1 dat er tot op         
tientallen van meters diepte geen       
rotsgrond aanwezig was1 maar dat alles  
kleiachtig zand was4 ,het was dezelfde  
grond als waarop ,santa ,rosa gebouwd   
is4 ,het is zeer merkwaardig1 dat de    
beschadigingen meestal in de dalen en   
valleien hebben plaats gevonden1 waar de
 grond zoo niet alluviaal1 dan toch van 
dezelfde losse structuur is1 terwijl de 
bergen weinig schijnen geleden te       
hebben4 ,eigenlijke bergafschuivingen   
schijnt de aardbeving niet te hebben    
veroorzaakt4  ,tusschen de rijen van het
 verschoven gedeelte was den vorigen dag
 geploegd1 en moest den volgenden dag de
 grond vlak gegd worden4 ,maar de       
aardbeving had alles zoo geschud1 dat de
 voren verdwenen1 de grond gelijkgemaakt
 en het onkruid bedolven was4 ,het eggen
 was dus niet noodig4 ,dit heeft mij #ce
 dollars arbeidsloon bespaard1 zeide    
,burbank1 en dat bedrag dekt ongeveer de
 schade aan den weg en aan het huisje   
berokkend4  ,zeer merkwaardig is1 dat   

geen enkele plant1 heester of boom door 
de aardbeving beschadigd werd4 ,zoo zag 
ik het op ,burbank's kweekerij en langs 
de straten en in de huizen van ,santa   
,rosa en ,sebastopol1 en ooggetuigen    
bevestigden dit opvallend feit4 ,zij    
zijn klaarblijkelijk beter gebouwd dan  
de beste woonhuizen der stad4           
,overeenkomstige verschijnselen als te  
,san ,francisco1 ,palo ,alto en ,santa  
,rosa heb ik ook te ,san ,jos en elders 
kunnen waarnemen4 ,maar de indruk is    
overal dezelfde en ik zou vreezen in    
herhalingen te vervallen4 ,de aardbeving
 werkt volgens zeer eenvoudige          
beginselen1 hoewel met geweldige kracht4
 ,de gevolgen der werking laten zich    
niet alleen betreuren maar ook          
begrijpen1 en een grondige studie leidt 
tot de kennis van de middelen en wegen1 
die bij een volgende aardbeving de      
materieele schade zoo klein mogelijk    
kunnen doen zijn4 ,de ,californirs      
wanhopen dan ook niet en bouwen met     
vollen moed hun steden op dezelfde      

plaatsen weer op4 ,maar zij voorzien hun
 steenen gebouwen van stalen geraamten  
en maken ze tegen de schokken en        
trillingen even bestand als de rotsen   
zelve zijn4                             
,doodendal in ,californi    ,een        
reiziger in het woestijngebied van      
,californi deelt een en ander mee over  
de groote ellende1 die er wordt geleden 
in de water- en plantenarme streken van 
,californi4 ,hij1 ,walter ,v4 ,woelhke  
uit ,san ,bernardino1 vertelt als volgt3
  ,onze cavalcade trok langzaam langs   
een rotswand1 die de gloeiende          
zonnestralen met dubbele kracht         
terugkaatste4 ,de thermometer aan den   
schaduwkant van den wagen wees een      
temperatuur van #de ,c4 7#aac ,f474 ,het
 fijne1 alkalihoudende stof1 door de    
vier-en-twintig met schuim bedekte1     
hoestende muildieren opgeworpen1 had    
alles met een gele laag bedekt1 onze    
kleederen doortrokken en zich in neus en
 mond afgezet2 zijn bijtende werking    
verscherpte den brandenden dorst1 die   

door het lauwwarme water1 dat al twee   
dagen mee gevoerd werd1 niet kon        
gelescht worden4 ,zonder schaduw1 zonder
 water1 zonder planten1 levenloos en    
troosteloos strekte zich de geelwitte   
vlakte tusschen de grijsblauwe          
bergketenen uit4 ,hoog boven de toppen1 
een donker punt vormend tegen den       
harden1 stalen hemel1 zweefde in wijde  
kringen een aasgier4 ,slechts het       
knallen van de zweep1 die nu en dan de  
muildieren om de ooren zwiepte1 verbrak 
de stilte4  ,den koetsier1 die reeds    
vijf jaar lang borax uit dit helsche    
oord had gehaald1 schenen de hitte      
zoomin als het bijtende stof te         
hinderen4 ,zonder een trek in zijn      
leerachtig1 typisch amerikaansch gezicht
 te veranderen1 merkte hij op3 ,een     
uitstekende ligging hier4 ,de lucht is  
fijn1 het uitzicht prachtig1 goede      
buren1 er is geen verwarming noodig en  
de belastinginner komt hier niet        
dikwijls4 ,ik heb er al aan gedacht mij 
op mijn ouden dag hier te vestigen4     

,gedurende de drie dagen1 sedert de     
wagen het kleine station ,dagget in de  
woestijn aan den ,santa-,f-weg had      
verlaten1 had deze koetsier1            
borax-,jack1 op denzelfden toon1 als    
waarop een gids toeristen op bijzonder  
schoone punten in het landschap         
opmerkzaam maakt1 ons het een en ander  
griezeligs gewezen en met een verhaal   
gellustreerd4 ,hier een graf1 daar een  
graf1 ginds een klein kruis1 elders     
eenige gebleekte beenderen1 naast een   
ledigen waterzak4 ,en over alles de zon1
 de onbarmhartige1 gruwzame zon1 voor   
wier verschroeiende stralen noch het    
gloeiende zand1 noch de heete rotsen    
eenige beschutting boden4  ,in den      
nauwen pas tusschen de beide rijen      
heuvels1 waardoor de wagen heenreed1    
blies een wind1 die uit een gloeienden  
oven scheen te komen4 ,windy ,cap heet  
deze pas en daardoor komt men van uit   
het ,zuiden in het ,dal des doods1      
,death ,valley1 de laagst gelegen plek  
van het amerikaansche vasteland1 waar de

 temperatuur des zomers bijna dagelijks 
tot #ee  #fj ,c4 stijgt1 en waarvan de  
oostelijke wand door de ,sierra ,nevada1
 het hoogste gebergte der ,vereenigde   
,staten gevormd wordt4  ,dit dal1 dat   
aan den rand van de groote woestijn in  
het ,zuidwesten van ,amerika ligt1      
draagt zijn veelbeteekenenden1          
onheilspellenden naam sedert zijn       
ontdekking door de eerste blanke        
reizigers4 ,in #ahej verdwaalde een uit 
zeventig ,mormonen bestaand             
reisgezelschap1 dat door ,brigham ,young
 uit ,utah op een ontdekking was        
uitgezonden1 in deze dorre woestenij4   
,slechts twee dier zeventig ontkwamen4  
,de overigen bezweken onder de vlammende
 pijlen1 die de zon op de naakte rotsen 
en zandvlakten afzendt en die het bloed 
der ongelukkige slachtoffers uit hun    
aderen schijnt te zuigen4 ,sinds die #fh
 ,mormonen er den dood vonden1 is de    
naam van het dal voor goed              
gerechtvaardigd4 ,in den zomer van #aijf
 verdwenen er #ae avonturiers1 wier     

beenderen dezen winter werden gevonden  
en begraven1 en de kopergroeven in de   
nabijheid zullen volgende zomers nog wel
 meer waaghalzen er heen voeren4  ,dit  
doodendal is een kloof1 #afj ,kilometer 
lang en #bj tot #dj ,kilometer breed1   
die zich #ajj ,meter lager dan de       
oppervlakte der zee1 tusschen twee hooge
 gebergten op de grens van ,californi en
 ,nevada uitstrekt4 ,overdag brandt de  
zon aan den wolkenloozen hemel in dezen 
zandigen kuil tusschen de rotsen1 totdat
 de heete lucht als uit een bakoven er  
uit opstijgt2 des nachts waait een      
scherpe koude wind van de #ejjj ,meter  
hooge sneeuwtoppen der ,sierra neer4 ,in
 het diepste gedeelte van die kom       
strekken zich mijlenlange witte velden  
uit1 alsof het sneeuwvlakten waren4 ,zij
 bestaan uit zout1 het overblijfsel van 
den oceaan1 die eens geheel zuidwest    
,amerika bedekte1 tot dat vulkanische   
krachten land en bergen uit het water   
ophieven4 ,in de komvormige vlakte zelf 
valt bijna nooit een droppel regen1     

zoodat dieren- en plantenleven er       
onbestaanbaar is1 waarvoor echter moeder
 natuur een eigenaardige vergoeding     
heeft gegeven4 ,het doodendal is een    
enorm chemisch laboratorium1 waarvan de 
grondstoffen overal voor den dag komen4 
,met die stoffen op haar palet heeft de 
natuur de wanden van het dal en de      
rotsen wondermooi gekleurd4 ,als groene 
en blauwe strepen vertoonen zich de     
aderen van het gesteente1 waarin het    
koper voorkomt2 de roode1               
cinnaber-houdende rotsen verheffen zich 
torenhoog2 lichtend geel schitteren de  
met zwavel bedekte hellingen2 grijs doen
 de granietmassa's zich voor1 en        
dofzwart steken de lavavelden bij de    
witte zoutvelden af4 ,op andere plaatsen
 heeft1 als het ware1 een meesterhand de
 kleuren gemengd en heerlijke           
kleurspelingen te voorschijn geroepen1  
die met alle beschrijvingen spotten4    
,doch overal in deze kleurenpracht loert
 de dood4 ,de weinige bronnen1 die uit  
de gedoofde kleine kraters opborrelen1  

bevatten vitriool en arsenik1 of als het
 water niet doodelijk vergiftig is1 dan 
is het toch door zijn gehalte aan zout  
of petroleum ondrinkbaar4  ,de grootste 
van deze bronnen1 die uit een oude      
krateropening op de helling van het     
begrafenisgebergte1 aan de oostzijde van
 het dal ontspringt1 doet een kleine    
beek ontstaan1 waarvan de bedding uit   
den asphaltneerslag van het water is    
gevormd4 ,om zijn temperatuur heeft men 
het waterstroompje de gloeiovenbeek     
genoemd4 ,naast deze bron heeft voor    
eenige jaren een opmetingsexpeditie met 
wreeden spot een bord geplaatst1 met de 
volgende aanwijzingen3       ,doodendal1
 #cfe voet onder het zeeoppervlak4      
,het loopen over het gras is streng     
verboden4     ,het plukken van bloemen  
wordt gestraft volgens de wet4          
,ligging3 #aje mijlen van ,randsburg1   
#he mijlen van ,dagget1     #fj mijlen  
van alle houtgewas1 #bj mijlen van      
water1 #dj voet     van de hel4 ,god    
zegene deze plek6      ,bailey's        

opmetingsexpeditie4     ,kerstmis #aijj4
   ,niettegenstaande zijn schatten aan  
mineralen heeft dit doodendal tot nu toe
 geen groote voordeelen opgeleverd4 ,de 
eenige1 die er rijk door is geworden1 is
 ,frank ,j4 ,smith1 borax-,smith1 zooals
 men hem in ,californi noemt4 ,toen     
,smith twintig jaar geleden de          
borax-lagen van het dal voor het eerst  
zag1 werden in de ,vereenigde ,staten de
 borax en de soda voor een dollar per   
pond verkocht4 ,de mijnen in het dal1   
die beide mineralen in bijna volkomen   
zuiveren toestand leveren1 hebben ,smith
 tot millionair gemaakt1 en den prijs   
van het product tot op #aj cent per pond
 verminderd4 ,tegenwoordig zijn slechts 
weinige arbeiders in de mijnen1 of      
liever kuilen van het doodendal         
werkzaam4 ,aanvankelijk lokten de hooge 
loonen1 die betaald werden1 honderden   
werklieden hier heen1 en de opbrengst en
 het behaalde voordeel waren groot4     
,toen echter de arbeiders bij dozijnen  
ten offer vielen van de hitte1 het      

slechte water1 de giftige gassen en de  
andere moeilijkheden1 werd het          
onmogelijk1 het bedrijf op groote schaal
 voort te zetten4 ,in het er om heen    
liggende deel van de woestijn werden    
andere1 hoewel niet zulke rijke lagen   
der mineralen ontdekt1 en thans doen de 
groote borax-wagens1 die #dj #jjj pond  
inhouden1 en bovendien nog een voorraad 
water voor de #b dozijn muildieren en   
hun drijvers meevoeren1 slechts weinige 
reizen per jaar4 ,het uit het dal       
aangevoerde ruwe product wordt in de    
fabrieken bij ,dagget1 aan den          
,santa-,f-spoorweg1 verwerkt4 ,dat het  
ook daar geen paradijs is1 bewijst het  
feit1 dat het bedrijf er van half ,mei  
tot aan ,october gesloten is1 daar in de
 er dan heerschende hitte zelfs de      
,indianen en ,mexicanen het niet bij de 
ketels kunnen uithouden4  ,twee duizend 
meter boven den bodem van het dal ligt  
het mijn werkersstadje ,greenwater1 op  
een plateau tegen de helling van den    
,panamintberg4 ,het plaatsje schijnt    

zijn naam ,greenwater gekregen te hebben
 omdat er noch iets groens1 noch water  
te vinden is4 ,dit laatste kost er      
gewoonlijk #bj gulden per vat4 ,in      
plaats van plantengroei vindt men er    
koper1 enorm veel koper als de berichten
 waarheid spreken4 ,ofschoon dit stadje 
,greenwater eerst in ,october #aijf is  
ontstaan1 en in ,maart van #aijg naar   
een andere plaats verlegd is1 wordt zijn
 lof toch reeds door twee weekbladen en 
een maandschrift aan de wereld          
verkondigd4  ,het besproken ,dal des    
doods is niet de eenige streek1 die     
jaarlijks1 als een ,moloch1 haar        
schatting aan menschenoffers verlangt4  
,het rijk1 waar de zon en de dorst      
heerschen1 strekt zich over het geheele 
,zuidwesten van de ,vereenigde ,staten  
uit1 van het ,rotsgebergte in het       
,oosten tot bijna aan den ,stillen      
,oceaan1 en naar het ,zuiden tot ver in 
,mexico4 ,overal in dit gebied bevinden 
zich steenhoopen1 met hier en daar een  
verweerd houten kruis1 waaronder de     

offers van den dorst rusten4 ,behalve in
 het hooggebergte en aan de groote      
rivieren1 die door de gletschers daarvan
 gevormd worden1 is er slechts op zeer  
groote afstanden water te vinden4 ,de   
reiziger1 die in een slaapwagon van een 
sneltrein twee dagen lang door de heete1
 stoffige woestenij wordt heengevoerd1  
bemerkt niets van het watergebrek4 ,hij 
heeft er niet het minste besef van dat  
het glas ijswater1 dat hem door den     
zwarten bediende wordt overgereikt1     
misschien een mensch het leven zou      
kunnen redden1 die nu slechts weinige   
mijlen van den spoorweg verwijderd1     
ellendig om het leven komt4  ,hoe licht 
men het offer der woestijn kan worden1  
kan ik uit eigen ervaring mededeelen4   
,in ,juni van het vorige jaar maakten   
wij met ons drien van ,mekka1 een       
woestijnstationnetje aan de             
zuid-pacificlijn1 een reis naar ,los    
,palmos1 een kleine nederzetting van    
goudzoekers #gj ,k4,m4 van den spoorweg1
 om daar een nieuw ontdekte laag        

fossielen in oogenschouw te nemen4 ,de  
eerste op de kaart aangegeven waterkom  
bereikten wij op den juisten tijd1 doch 
de brandende zon en het bijtende stof   
hadden ons toen reeds zoo gepijnigd1 dat
 wij ondoordacht besloten1 den marsch   
des nachts voort te zetten en overdag   
aan de volgende waterkom te rusten4     
,door de duisternis en onze slaperigheid
 weken wij van den weg af1 en de eerste 
stralen der zon vonden ons ver van ons  
doel verwijderd4 ,het laatste droppeltje
 water was des ochtends om #f uur       
opgebruikt4 ,des middags verhief zich   
een scherpe wind1 waarvan de gloeiende  
adem onze aderen scheen uit te drogen1  
terwijl het bittere stof zich in het    
slijmvlies van neus en mond vastzette en
 de kwelling van den dorst nog          
tienvoudig verergerde4 ,bij elke        
bodemverheffing werd naar water uit     
gezien1 doch steeds zagen wij geen ander
 beeld dan kaal1 geelgrijs zand1 grauwe 
cactusplanten1 harde rotswanden en      
flikkerende zonnestralen1 onder wier    

invloed het onbedekte deel van de huid  
verschrompelde1 als de schil van een    
appel1 die langzaam aan de lucht is     
gedroogd4 ,het koortsheete bloed suisde 
in de ooren1 voor onze oogen voerden    
roode zonnen een dollen dans uit1 en de 
opgezwollen tong weigerde den dienst    
bijna geheel4  ,fred1 de jongste van het
 gezelschap1 gaf tegen twee uur den     
strijd met den dorst op4 ,met schorre   
stem begon hij plotseling een           
straatliedje te zingen1 rukte zich de   
kleederen van het lijf en snelde1       
terwijl hij zijn hemd boven zijn hoofd  
zwaaide1 naar den voet van een naburigen
 berg1 waar de ,fata ,morgana           
bedriegelijker wijze een blauw meer voor
 oogen tooverde4 ,de woestijndorst had  
hem in zijn klauwen gegrepen en slechts 
krachtige maatregelen zouden hem kunnen 
redden4 ,zonder dralen sloeg mijn       
metgezel den jongeling tegen den grond1 
en te zamen droegen wij hem naar den    
wagen1 die de vermoeide trekdieren      
nauwelijks door het heete zand konden   

voortsleepen4  ,in de nu volgende uren  
moesten wij al onze wilskracht          
aanwenden1 om niet het voorbeeld van    
onzen jeugdigen makker te volgen4 ,onze 
gedachten werden steeds verwarder1      
steeds sterker lokte de ,fata ,morgana1 
steeds duidelijker wenkte ons het koele 
water te midden van het gloeiende zand4 
,de lippen barstten open en bloeden bij 
elke poging1 om over den te volgen weg  
te beraadslagen4 ,de rimpels en plooien 
in het gele bestoven gelaat van mijn    
metgezel werden dieper en zijn oogen    
trokken zich ver in hun kassen terug1   
zoodat hij in die weinige uren wel #bj  
jaar ouder scheen geworden te zijn4     
,binnen in den wagen kreunde en zuchtte 
de arme ,fred1 ijlende als in koorts4   
,slechts het gedrag der muildieren1 die 
zonder ophouden en zonder eenige leiding
 voortstapten1 hield ons er van terug   
den strijd op te geven4  ,eindelijk1 te 
middernacht1 bereikten wij de waterkom4 
,tong en keel van den patient waren     
echter toen zoo gezwollen1 dat aan      

drinken niet te denken viel4 ,met natte 
doeken wieschen wij den bebloeden mond  
van ,fred1 wij sprenkelden hem water    
over zijn lichaam1 en eerst na #d uren  
was het mogelijk1 hem eenige droppels   
van het kostbare vocht te doen opnemen4 
,gelukkig waren wij nog genoeg bij onze 
zinnen1 om maar heel weinig te drinken1 
totdat wij eenigszins hersteld waren4   
,drie dagen bleven wij bij deze         
waterbron1 totdat wij ons in gezelschap 
van eenige goed met den weg bekenden    
verder waagden4 ,de zieke ,fred moest na
 onze terugkomst nog veertien dagen in  
een ziekenhuis verblijven1 voor hij     
geheel hersteld was4  ,wij waren slechts
 ongeveer #bj uur zonder water in de    
woestijn geweest1 en toch waren we haast
 omgekomen van den dorst4 ,het          
zouthoudende stof en de wind1 die het   
lichaam als in een bakkersoven doen     
uitdrogen1 zijn de oorzaken1 die in deze
 amerikaansche woestijn de marteling van
 den dorst zoo kwellend maken en zoo    
spoedig den dood doen optreden4 ,vaak   

treedt het einde reeds na #cf uren in1  
en in menig geval nog eerder1 daar bijna
 elk slachtoffer zich in razernij de    
kleederen van het lijf rukt en zijn huid
 onbeschut aan de zonnestralen          
blootstelt4 ,de meesten verdwijnen      
spoorloos4  ,een bijzonder slechten naam
 heeft een waterkom in zuidelijk        
,arizona1 waar het water zeer verborgen 
achter een rotswand zich verzamelt en   
waar men in den omtrek #ch graven vindt4
 ,meer dan drie dozijn menschen zijn    
daar dicht bij water van dorst          
omgekomen4  ,is het water in het        
uitgestrekte ,zuidwesten van ,amerika   
negen maanden lang uiterst schaarsch1   
gedurende de drie andere maanden1 van   
,december tot ,maart1 vormt de overvloed
 van water de grootste moeilijkheid1    
waarmee de spoorwegen te worstelen      
hebben4 ,in den zomer moeten vele       
stations eener lijn hun water wel van   
#ajj ,kilometer ver laten komen1 terwijl
 in den regentijd het water zooveel     
schade aanricht1 dat op sommige lijnen  

de dienst dagen1 ja wekenlang gestaakt  
moet worden4 ,de gemiddelde jaarlijksche
 regenval voor het geheele gebied       
bedraagt niet meer dan #bb  #bg         
centimeter1 die echter vaak in #c of #d 
wolkbreuken neerstorten4 ,van de naakte 
heuvelruggen1 de kale rotswanden en de  
geheel onbegroeide hellingen van den    
bodem stroomt het water als van een     
leien dak naar de laagste plaatsen en   
vormt diepe beken1 die alle naar n      
hoofdbedding vloeien4 ,den drang van    
deze watermassa kan niets weerstaan4    
,de spoorwegen worden verweekt en       
weggedreven alsof ze van bordpapier     
waren vervaardigd4 ,in de twee jaar1    
sedert hij gereed is1 heeft de nieuwe   
spoorweg1 die van ,salt ,lake-city door 
de woestijnen van ,utah en ,nevada naar 
zuidelijk ,californi leidt1 door        
wolkbreuken een schade geleden1 die op  
#i millioen gulden geschat wordt4  ,in  
deze overigens zoo van water verstoken  
woestenij1 komt merkwaardigerwijs de    
sterkste regenval voor1 die in #bd uur  

is opgemerkt4 ,in de nabijheid van      
,campo1 in het ,san-,jacinto-gebergte1  
viel op #c ,februari #ahie in enkele    
uren een hoeveelheid regen van #ed      
centimeter4 ,door de dalen in het       
gebergte wierpen zich watermuren van #h 
#aj ,meter hoogte met den gang van een  
sneltrein in de woestijn ter neer1 en na
 een paar dagen was er niets meer van   
eenige vochtigheid te bemerken6